cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bobil-ossuriya madaniyati
Bu xalqlarning moddiy madaniyati nisbatan yuqori darajada boʻlgan. Birok tosh qurollar faqat miloddan avvalgi 3-ming yillik boshlariga kelgandagina uzilkesil isteʼmoldan chiqqan. Metallurgiyada 3-ming yilliqda quymachilik, temirchilik, zarbchilik, oltin va kumush simlar tayyorlash, nafis zargarlik usullari maʼlum boʻlgan. Asosiy qurilish materiali xom gʻisht (guvala) va maʼlum darajadagina pishiq gʻisht hisoblangan; binolarni gumbazli qilib qurish, yerning zaxini qochirish, zovurlar ochish va boshqa usullar maʼlum boʻlgan, lekin unchalik rivojlanmagan. Keyinroq texnika taraqqiyoti kurtaklari sezilarli darajada burta boshlagan. Harbiy texnika takomillashgan — aravalarda jang qiladigan qoʻshinlar (2-ming yillik boshida), mis sovutlar (2-ming yillik oʻrtalaridan), otliq askarlar, qilich, mustahkamlangan harbiy istehkomlar, qamal qilish qurollari — oʻtkir uchli xoda (taran)lar paydo boʻlgan, tosh koʻpriklar, charm meshlardan qalqma koʻpriklar qurilgan. Miloddan avvalgi 1-ming yillikda Ossuriya va Bobilda temir qurolyarogʻlar paydo boʻldi, hunarmandchilikda olmos parma ishlatila boshlandi. taxminan 2 va 1 ming yillik oʻrtalarida yangi sugʻorish texnikasi — charxpalaklar va charm paqirli „uzluksiz“ arqon suv chiqargichlar paydo boʻldi. Miloddan avvalgi 7-asrda Ossuriyada dastlabki tosh quvur (akveduk) qurildi.
Fan taraqqiyotining muhim omili insonning xoʻjalik faoliyati boʻldi, chunki u oʻlchovlar tizimini ishlab chiqishni, yer maydoni oʻlchamlarini, don omborlari va sunʼiy suv havzalari hajmini aniqlash usullarini bilishni, kanallar qazish, imoratlar qurish va hunarmandchilikda band boʻladigan ishchi kuchini hisoblay olishni talab qilardi. Ana shu omillarning natijasi oʻlaroq miloddan avvalgi 3-ming yillik oxirida shumerbobil matematika si yaratildi. Bobil matematiklari shumerliklar ilgariroq yaratgan oltmishlik pozitsion hisob tizimidan keng foydalanishgan; shu tizim asosida turli hisoblash jadvallari: sonlarni boʻlish va koʻpaytirish, sonlarning kvadratlari, kublari hamda kvadrat va kub ildizlari va boshqa jadvallarni tuzishgan (qarang Matematik mixxat matnlari). Bobilliklar kvadrat tenglamalarni yechishgan, „Pifagor teoremasi“ni va turli „Pifagor sonlari“ni topish usullarini (Pifagordan ming yildan ortiq vaqt ilgari) bilishgan; yer maydonlari, joylar, ayrim binolar tarxlarini chizishgan (lekin masshtabga rioya qilishmagan), fazoviy jismlarning hajmini aniqlay olishgan.
591
Vafot etgan
🇷🇺
Saint-Genès-de-Castillon
Saint-Genès-de-Castillon Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Libourne tumani tarkibiga kiradi.
Lisa Albano
Faoliyati
Massachusets shtatidagi Peabody shahridan boʻlgan Albano Pingree maktabida oʻqigan va UC Berkeleyda kollej tennis jamoasida oʻynay boshlagan. U Berkeley jamoasida toʻrt marta Butun Amerika tanlovi mukofotini qoʻlga kiritgan. Lisa 1991-yil NCAA chempionati finalida Sandra Birchdan magʻlub boʻlib, ikkinchi oʻrinni egallagan va 1992-yilda ITA mintaqaviy oʻyinchisi deb topilgan.
Saint-Genès-de-Castillon
Aholisi
387 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 56,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,9 km2.
Lisa Albano
Faoliyati
Albano-Fu musobaqalarda koʻp marta qatnashmagan, lekin u muntazam tennis bilan shugʻullanib turgan. Nafaqat Sedardaleda murabbiy sifatida, balki New Englandda kuchli beshlikdan joy olgan oʻgʻillari Rayan va Konnorning faoliyatini ham kuzatib borgan. Rayan Andover dastlab Highning yuqori kursida oʻqigan keyinchalik esa Michigan universitetiga oʻqishga kirgan.
„Men bolalarni tarbiyalayman va ularni turnirlarga boraman“, deb koʻp bora taʼkidlagan Albano-Fu. Pingree tennis jamoasi 2009-yilda Clark Francis Boulni, 2010-yilda esa Norm Walker Boulini magʻlubiyatga uchratgan.
Kollejni tugatgandan soʻng, u qisqa vaqt davomida professional jamoalar bilan oʻynay boshlagan va Newportdagi Virginia Slimsda 366-oʻrinni egallagan. U 1992-yilda Bagama Islandning Freeport shahrida boʻlib oʻtgan ITF turnirida yakkalik va juftlik bahslarida gʻolib chiqqan.
Uning Ikki oʻgʻli Kaliforniya atletika shon-shuhrat mukofoti va New England tennis shon-sharaf mukofoti sohiblaridir. U hozirda Massachusets shtatining Andover shahrida yashaydi.
Bobil-ossuriya madaniyati
Oʻsha davrda tibbiyot ham jadal rivojlandi. Jarrohlik yoʻli bilan oyoqqoʻllarni kesib tashlash, singan joylarni bitirish, koʻzga tushgan oqlarni olib tashlash va boshqa tibbiy muolajalar bajarilar edi. Miloddan avvalgi 2-ming yillikning 2-yarmidan va 1-ming yillikning 1 yarmidan hozirgacha yetib kelgan tibbiy matnlarda inson tanasining boʻlaklari anatomik tizimga solinganligi maʼlum boʻldi. Baʼzi kasalliklar va tegishli dori-darmonlar ham muayyan tizimga solingan ekan.
Astronomik va meteorologik qaydlardan ilmi nujum (astrologiya) va falakiyotshunoslik (astronomiya) rivojlana boshladi. Qoʻzgʻalmas yulduzlarga zid oʻlaroq ohista oʻtlab yurgan qoʻylarga qiyoslasa boʻladigan sayyoralar aniklandi va ular „bibbu“ (sayyora) va „echki“ (oʻzb. „qoʻy“) deb ataldi. Har qaysi sayyora oʻziga monand alohida nom bilan ataldi („bibbu“ deb atalgan Merkuriydan tashqari): Zuhra (Venera) — „Dilbat“, Yupiter — „Mulubabbar“ („yulduzquyosh“), Mars — „Zalbatanu“ va Saturn — „Kaymanu“. Sayyoralar harakatini kuzatish ham oʻsha davrda boshlandi; xususan, Zuhra sayyorasining harakatini oʻrganishga doir matnlar saqlanib qolgan. Falakiyotshunoslikning qiyosan tezroq rivojlanishiga sabab oy takvimi (kalendar)ga ehtiyoj kattaligi boʻlsa ajab emas. Miloddan avvalgi 2-ming yillik oʻrtalaridayoq yulduzlar turkumlarining bayoni berildi, yoritqichlarning geliakal chiqishlari qayd qilib borildi va boshqa Miloddan avvalgi 1-ming yillik oʻrtalaridan boshlab kabisa oylarni kiritish uchun qatʼiy qoidalar belgilandi, hisoblash falakiyotshunosligi jadal rivojlandi. Bobil falakiyotshunoslarining fanga qoʻshgan katta hissasi sarosning ochilishi boʻldi.
Bobil falakiyotshunosligi qoʻshni xalqlar, shu jumladan, qad. yunon faniga ham katta taʼsir koʻrsatdi.
Shumerbobil oʻlchovlar va toshlar tizimi qad. Old Osiyo oʻlchovlar tizimiga ham asos boʻldi, oltmishlik pozitsion sanoq tizimi esa bizning davrimizgacha yetib keldi. Maye, graduslar (soatlar), minutlar va sekundlar aynan „oʻsha“ oltmishlik tizimiga asoslangan.
Bobil fani asoslari bilan qoʻshni xalqlar — elamiylar, xurriylar, xettlar, finikiyaliklar ham tanish boʻlishgan. Unga Ossuriyaning qoʻshgan ulushi uncha sezilarli boʻlmagan, lekin Bobilda yaratilgan ilmiy asarlarning aksariyati mil.av 12—7-asrlarga oid Ossuriya kutubxonalari orkali hozirgi davrgacha yetib kelgan. Yunon ilmfani Bobil ilmfanining ayrim yutuklarini (Finikiya va Kichik Osiyo orqali) oʻzlashtirgan, ammo Bobil astronomiyasi yunon astronomiyasiga bevosita taʼsir koʻrsatgan.
Miloddan avvalgi taxminan 2100-yilda tuzilgan „Podshohlar roʻyxati“ni tarixning fan sifatida boshlangan payti deb hisoblaydigan ilmiy konsepsiya mavjud. Bu asar eng qad. davrlardan — „podshohlik osmondan tushgan“ paytdan to soʻnggi podshohlargacha boʻlgan davr mobaynidagi tarixiy voqealarning bayonidan iborat. Bu roʻyxat podshoh hokimiyatini mutlaq ekanligi gʻoyasini asoslash uchun tuzilgan.
Ikki daryo oraligʻida yashagan qad. xalqdarning d i n i izchil aqida tizimidan emas, balki ayrim mahalliy maʼbudlarga sigʻinishdan iborat edi. Ammo bu hol boshqa maʼbudlarga sigʻinishni istisno etmasdi. Ijtimoiy taraqqiyot jarayonida mazkur din muhim oʻzgarishlarga duchor boʻlgan. Miloddan avvalgi 3-ming yillikda shumerlar dinida ayniqsa ayrim jamoalarning homiylari boʻlmish maʼbud va maʼbudalarga sigʻinish kuchayadi, bular, odatda, oʻsimlik dunyosi hamda sugʻorma dehqonchilikning ham maʼbudlari edi. Quyosh maʼbudi — Utu, Oy maʼbudi — Zuen (Nanna), Osmon maʼbudi — An, muhabbat va Venera (Zuxra) yulduzi maʼbudasi — Innin (Inanna), yer osti suvlari maʼbudi, donolik va madaniy ixtirolar homiysi — Enki kabilarga hamma joylarda sigʻinilsada, ularning oʻz jamoa markazlarida ham ibodat qilinardi. Enlil maʼbudi — eng oliy maʼbud hisoblanar, Enlil, An va Enki ulugʻ maʼbudlar uchligini tashkil etardi. Oʻsimliklar dunyosi, shuningdek chorvachilik sohasining oʻlib boruvchi va qayta tiriluvchi maʼbudlari — Dumuziabzu (Tammuz) va boshqalarga topinish ham, shumerlar hayotida zoʻr ahamiyatga molik ibodat deb sanalardi. Shumerlar oʻlimdan keyingi dunyoni qopqorongʻu yer osti shahari deb tasavvur etishardi. Bu zulmat shahrida Ereshkigal maʼbudasi (yoxud Nergal maʼbudi) hukmronlik qilarmish. Yaxshilik va yovuzlik ruxdariga ishonish ham keng tarqalgan edi.
Miloddan avvalgi 3-ming yillik oxirida yagona mustabid davlat mustahkamlana bordi. Shu tufayli mahalliy maʼbud va maʼbudalarga sigʻinish oʻrnini butun mamlakat uchun umumiy boʻlgan maʼbudga topinish egalladi. Diniy tizimda kishilar maʼbudlarga qurbonlik keltiruvchi qullar darajasiga tushib kolli, shohlik hokimiyati esa ilohiy kuch deb eʼlon qilindi.
Ikki daryo oraligining somiy (akkad) aholisi dastlab oʻz qabila maʼbudlariga sigʻinardi. Ammo miloddan avvalgi 3-ming yillik oʻrtalariga kelib Ikki dare oraligida yashovchi somiylar dinida ham shumer maʼbudlari hukmronlik kila boshladi. Maʼbudlarning bir qismi shumer maʼbudlariga xos nomlar bilan bir qatorda yoxud ular oʻrniga somiycha nomlar bilan ham atalardi (Enlil — Bel, Innin — Ishtar, Utu — Shamash, Enki — Ea, An — Anu, Nanna — Sin va h. k.).
Bobil ravnaq topgan davrda (miloddan avvalgi 18-asr) mazkur shaharning homiy maʼbudi Marduk — oliy maʼbud deb eʼlon qilingan. Miloddan avvalgi 1-ming yillikda ayrim maʼbudlarning samoviy jismlar bilan tenglashtirilishi negizida astral eʼtiqrdlar rivojlandi. Shim.sharkiy Ikki dare oraligida, Ossuriyada ayni shu umumiy maʼbudga sigʻinish keng tarqaldi, bunga ayrim mahalliy (xurriy va boshqalar) maʼbudlarga topinish ham qoʻshildi, ammo Ossuriya bosh shahrining homiysi — Ashshur oliy maʼbud hisoblanib, u shahar nomi bilan shunday deb atalardi. Oliy maʼbud (Enlil, Marduk yoki Ashshur) bilan bir katorda 7 yoki 12 ta bosh maʼbud ham tan olinardi.
Qabila boshligʻiga jamoa hayotiy kuchqudratining timsoli sifatida sigʻinishga asoslangan tasavvurlar ham saqlanib qolgandi. Bobilda har yili marosim oʻtkazilib, unda podshoh oʻrnini vaqtinchalik kambagʻal bir kishi yoxud qul egallar, uni bosh kohin uribsavalab qoʻyardiki, bu udum ham keksayib, kuchdan qolgan qabila boshligʻinioʻldirish marosimining qoldigʻi edi. 2—1-ming yillnkda gunoh va tavbatazarru tushunchasi keng tarqaladi, ammo bu ham asosan marosim tarzida qabul qilinardi. Kohinlik kasb sifatida Ikki daryo oraligʻida juda erta — 4-ming yillikdayoq vujudga keldi. Hukmdor (podshoh) — kohin hisoblanardi. Ibodat rusumlarini oʻtkazish maqsadida miloddan avvalgi 4-ming yillikda jamoa ehrom xoʻjaliklaridan maxsus katta ehrom xoʻjaliklari ajralib chiqdi, keyinchalik ular podshoga qarashli xujaliklarning tarkibiy qismlariga kiritildi.
Ikki daryo orasidagi xalqlarning miloddan avvalgi 3-ming yillik 1-yarmidagi adabiyoti deyarli ogzaki boʻlgan. Miloddan avvalgi 19—18-asrlarga taalluqli yozma manbalar orqali bizga qadar yetib kelgan shumer epik qoʻshiqlari aynan oʻsha davrlarga mansub boʻlsa kerak. Uruk shahri qahramonlari — Enmerkar, Lugalband, Gilgamesh va boshqa haqidagi bir turkum qoʻshiklarda baʼzi tarixiy maʼlumotlar ham uchraydi. Ilonlar kushandasi Lugalband, Innin maʼbudasining majnuntoli va boshqa haqidagi qoʻshiqlar esa mifologik tavsifga ega. Maʼbuda Inninning doʻzaxga tushishi haqidagi eʼtiqodiy epik qoʻshiq arxaikligi bilan ajralib turadi. Oltin davr, madaniy kashfiyotlarning vujudga kelishiga bagʻishlangan etiologik epik qoʻshiqlar ancha keyingi davrlarga mansub. Miloddan avvalgi 24—21-asrlar podshohlar Sargon va Naramsinlarning koʻrsatgan qahramonliklari, yurishlari haqidagi shumer hamda akkad tilida kuylangan tarixiy — qahramonlik eposlari keng shuhrat topgan davr boʻldi. Shohlarni axloqsizlik va nopoklikda ayblovchi, umuman podshohlar hukmronligiga qarshi ruhdagi axloqiydiniy dostonlar ham ularga bagʻishlangan. Gilgamesh haqidagi epik dostonda (baʼzi manbalarda miloddan avvalgi 26-asr deb, baʼzilarda esa 22-asr deb koʻrsatiladi) fojiaviy inson taqdiri va abadiyatga yetkazuvchi chorani izlash yoʻlidagi urinish yuksak badiiylik bilan tasvirlangan. Miloddan avvalgi 22-asrdan boshlab baʼzi rasmiy uyma yozuvlar (shumer tilida bitilgan Gudeya ehromi qurilishi haqidagi va podshoh Utuxegalning kutiylar toʻdasi ustidan kozongan gʻalabasiga bagʻishlangan bitikdoston) vujudga kela boshlaydi. Miloddan avvalgi 18-asrga va undan keyingi davrlarga oid yozma manbalardan maʼlum boʻlgan koʻpgina pandnasihat tarzidagi adabiyotlar ham miloddan avvalgi 3-ming yillik oxirlariga mansubdir. Muallifi. Shuruppak va uning oʻgʻli Ziusudr deb taxmin qilinayotgan hikmatli oʻgitlar ana shunday adabiyotlar qatoriga kiradi. Bundan tashqari, haqiqiy insoniy musibatlarni ifoda etuvchi tavbatazarrular, marsiyalar, shuningdek shumerlarning 2 ta ajoyib toʻy hamda 2 ta dafn marosimi qoʻshiklari diqqatga sazovordir. Akkad mumtoz adabiyotining shakllanishi miloddan avvalgi 16—12-asrlardagi kasidachilik adabiyoti davriga toʻgʻri keladi: 7 ta qoʻshiqsan iborat falakiyotga oid doston (huvillagan boʻshlikdan (xaosdan) olam yaralishiga, xudolarning keksa va yosh avlodlari kurashiga bagʻishlangan) shu jumladandir. Mavjud borliqqa ishonchsizlik, hatto tanqidiy koʻz bilan qaraluvchi „Nippurlik qashshoq“ kabi dostonlar ham yuzaga keladi.
Qad. dunyo badiiy madaniyatida miloddan avvalgi 4—1-ming yilliklardagi Mesopotamiyaning qabila va xalklarining nafis sanʼati muhim oʻrin tutadi. Mesopotamiyada Qad. Misrda boʻlgani singari meʼmorlik, haykaltaroshlik, sanʼatlar uygʻunligi, inson va atrof muhit tasvirining keyingi davrlarga xos boʻlgan koʻpgina turlari ilk bora shakllanib taraqqiy etdi.
Mesopotamiyadagi qad. badiiy yodgorliklar (loydan qoʻlda yasalgan diniy boʻyama sopol idishlardagi bir xil qolipdagi geometrik naqshlar va uslublashtirilgan qush, hayvon va inson tasvirlari; loydan yasalgan haykallar) miloddan avvalgi 5—4-ming yillikka oid. Miloddan avvalgi 4-ming yillikning oʻrtalaridan kulollik charxi paydo boʻldi, devorlari baʼzan rangbarang loy qalpoqchalar shaklida geometrik koshinkori naqshlar bilan bezatilgan ibodatxonalar qurilishi rivojlandi (Urukdagi xom gʻishtdan ishlangan baland supa ustiga qurilgan tarhi toʻgʻri toʻrtburchakli „Oq ibodatxona“). JamdatNasr davri (miloddan avvalgi 4-ming yillik oxiri — 3-ming yillik boshlari)da mukammal haykaltaroshlik rivojlandi (Urukdan topilgan ayol boshi; miloddan avvalgi 3-ming yillik, Iroqmuzeyi, Bagʻdod). Mesopotamiya boʻrtma haykaltaroshligi shakllandi (Urukdagi yuzasi hoshiya qavatlarga maishiy lavhalar inson va hayvonlarning shakllari bilan bir maromda almashinib takrorlanuvchi yassi boʻrtma tasvirli idish, Iroq muzeyi, Bagʻdod), toshga naqsh oʻyish sanʼati (gliptika) yuksak darajada rivojlandi.
Shahardavlatlar tashkil topgan davrda (miloddan avvalgi 3-ming yillik boshlarida) sanʼatda shartlilik va qoidaga amal qilishlik belgilari rivojlangan. Shumerning yuksalish davrida podshoh hokimiyati va kohinlar taʼsirining kuchayishi ibodatxonalar meʼmorligi rivojida muhim rol oʻynadi. Maʼbudlarning buyukligini taʼkidlashga intilish meʼmoriy inshootlarning ulugvor geometrik sodda tuzilishida namoyon boʻldi. Toʻgʻri toʻrtburchak (murabba) tarhli ibodatxonalar poydevori baland (binoni zax bosishdan saklash uchun) maxsus hosil qilingan tepalikka xom gʻishtdan qurilgan. Shumerning ilk sulolalariga oid ibodatxona meʼmorligiga koʻppogʻonali minora — yuqorisida „Maʼbud uyi“ boʻlgan zikkuratlar kiradi. Urdagi zikkurat (miloddan avvalgi 22—21-asrlar) uchta ustmaust oʻrnatilgan kesik piramidadan iborat: zikkurat peshayvoni tashki zinapoyalar bilan oʻzaro bogʻlangan, qatlamlari turli ranglarga boʻyalgan. Shumerning yassi tomli va tarhi toʻgʻri toʻrtburchakli, atrofi baland devor bilan oʻralgan hovlili turar joy binolari keyinchalik ibodatxonalar va saroylar meʼmorligiga taʼsir etgan.
Shumerning mayda shakllar haykaltaroshligi (maʼbudga siginayotgan tosh va jezdan ishlangan haykalchalar) sodda va boʻlinmas shakllardan iboratligi bilan ajralib turadi. Urdagi „podshohlar“ maqbarasidan chiqqan buyumlar — naqshinkor qalpoq (dubulgʻa), toj va xanjar, uning qini naqshlar bilan nafis ishlangan, oltin va lojuvarddan ishlangan hoʻkiz boshi jonli ifodalangan (arfa bezagi).
Mesopotamiyaning Akkad sulolasi hukmronligi ostida birlashgan davriga oid (mil av. 24—22-asrlar) uncha koʻp saqlanmagan yodgorliklarda hukmdor kultining kuchayganligi aks etgan. Boʻrtma tasvirlarda shartli uslubni saqlagan holda mujassamot, shakllar hajmi, atrof muhitni koʻrsatishda koʻproq erkinlikka intilishga harakat qilingan (urush lavhalari tasvirlangan podshoh Naramsin tosh stelasi, Luvr, Parij; ov manzarasi aks ettirilgan silindrsimon muhr — hammasi miloddan avvalgi 23-asr). Mukammal haykaltaroshlikda — portret shaklini yaratishga intilish (Nineviyadagi jezdan ishlangan hukmdor boshi; miloddan avvalgi 23a, Iroq muzeyi, Bagʻdod) jezga badiiy ishlov berish usuli — rixtagarlik, kandakorlik sanʼati yuqori choʻqqiga koʻtarilgan. Akkad sanʼati anʼanalari Lagash shahri portret sanʼatida saqlangan (hukmdor Gudea haykali, miloddan avvalgi 22-asr, Luvr, Parij).
Ur davlatining III sulolasida (miloddan avvalgi 22—21-asrlar oxiri), kohinlarning byurokratik tuzumi sharoitida badiiy ustaxonalarda ishlangan shakllar soxtaligi bilan ajralib turadigan boʻrtma tasvirlarda maʼbudlarga sajda qilish sahnalari aks etgan. Bobil shahrining yuksalish davriga oid (miloddan avvalgi 18-asr) yodgorliklar oz saqlangan: podshoh Hammurapi qonunlari toʻplami bitilgan diorit yodgorlik toshining yuqori qismida Shamash maʼbudiga sajda qilayotgan podshohning boʻrtma tasviri (Luvr, Parij); Maridagi saroy devoridagi bezaklarda diniy mavzular, maʼbudlar tasviri va boshqa aks ettirilgan.
Mesopotamiya sanʼati rivojining yangi bosqichi Ossuriyaning yuksalishi bilan bogʻliq. Ossuriya sanʼati Akkad va xettlar madaniyati taʼsirida asosan miloddan avvalgi 2-ming yillikda shakllangan (Kar-Tukulti-Ninurta shahri saroyidagi boʻrtma tasvirlar, miloddan avvalgi 13-asr). Ossuriya sanʼatining rivojlangan davri Ossuriya harbiy davlatining kuchqudrati yuksalishi davriga toʻgʻri keldi (miloddan avvalgi 9—7-asrlar). Uning asosiy mavzui urushlar, gʻolib podshohni ulugʻlashdan iborat boʻlgan. Shaharlarning doimiy loyihasiga kiritilgan Ossuriya podshohlari saroylari tarhi toʻgʻri toʻrtburchak tepalikka qurilgan qalʼa koʻrinishida boʻlib, undagi koʻplab xonalar, ichki hovli atrofida assimmetrik joylashtirilgan. Hashamatli baland ravoqli peshtoq — darvozasining ikki yon tomonidagi minoralar asosida mahobatli homiyhimoyachi (odam boshli qanotli hoʻkiz) boʻlgan. Saroy majmualari toʻgʻri burchakli ibodatxona xonalari va zikkuratlar (DurSharrukindagi Sargon II saroyi, hozirgi Xorsobod; miloddan avvalgi (712—707)ni oʻz ichiga olgan. Saroylar tashqi bezagida asosiy oʻrinni ganch va ohakdan ishlangan boʻrtma tasvirlar, afsonaviy maxluqlar, jang va ov sahnalari, saroy hayoti egallagan. Miloddan avvalgi 9-asrgaoid$/>izlarga joylashgan boʻrtma tasvirlar (Kalxudagi Ashshurnasirpal II saroyi, hozirgi Nimrud, miloddan avvalgi 9-asr)da kiyimlardagi naqsh bezaklari qunt bilan bajarilganligi koʻzga tashlanadi. Insonning jismoniy kuchqudratini madh etishga intilish, inson mushaklarini boʻrttirib koʻrsatib, shakllarning basavlatligida ifodalangan. Miloddan avvalgi 8—7-asrlar boʻrtma tasvirlari bilan erkin toʻldirilgan devorlar sathida, hikoyanavislik, hayotiy sahnalarni, tabiat manzaralari, kengliklarni koʻproqaks ettirishga intilish kuchaydi (Nineviyadagi Sinaxerib saroyi boʻrtma tasvirlari, hozirgi Kuyunjik, miloddan avvalgi 705—680). Miloddan avvalgi 7-asr boʻrtma tasvirlarda hayvonlarni real tasvirlash yuksak choʻqqiga koʻtarildi, obrazlarning taʼsirchanligi va joʻshqinligi kuchaydi (Nineviyadagi Ashshurbanipal saroyidagi „Jon berayotgan ona sher“ boʻrtma tasviri, miloddan avvalgi 7-asr). TilBarsib (hozirgi TelAxmar, miloddan avvalgi 8-asr) saroyida saqlangan devoriy bezaklar boʻrtma tasvirlarga uslub jihatdan yaqin, tekis va rangbarang bezaklari bilan ajralib turadi.
Ossuriya davlati tugatilgandan keyin (miloddan avvalgi 7-asr) Bobil sanʼati qisqa muddatli rivojlanishni boshidan kechirdi (miloddan avvalgi 7—6-asrlar — „Yangi Bobil“ davri). Bobil shahri ansambli murakkab mudofaa tizimi, keng va toʻgʻri koʻchalari, Navuxodonosor II saroyi, Esagil ibodatxonasi majmuasi va 90 m li Etemenanka zikkurati bilan oʻziga xos ajoyibdir. Bobilni Axomaniylar davlati tomonidan bosib olinishi (miloddan avvalgi 538) va keyinchalik Salavkiylar davlati tarkibiga kirishi (miloddan avvalgi 4-asr oxiri) natijasida Bobil madaniyatida fors, keyinchalik ellinistik sanʼat taʼsiri seziladi. Oʻz navbatida Bobil sanʼati Eron va Parfiya sanʼati rivojiga taʼsir koʻrsatgan (qarang Parfiya podsholigi).
Abduxalil Mavrupov.
Zorten
Zorten Shveysariyaning Graubünden kantonida joylashgan Посёлокdir. Albula (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. 2640 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).
Hududi
Zortenning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Bliecos
Bliecos Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Soria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 16,48 km2. Aholisi — 43 kishi (2010).
Marsico Nuovo
Marsico Nuovo Italiyaning Basilicata mintaqasida joylashgan kommunadir. Potenza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 101 km2. 5134 nafar aholi istiqomat qiladi.
NGC 4047
NGC 4047 Katta Ayiq yulduz turkumidagi Sb tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1788-yilda kashf etgan.
Yadro yoqilgʻisi
thumb thumb Yadro yoqilgʻisi — yadro reaktorida boʻlinish yadro reaksiyalarini amalga oshirish uchun foydalaniladigan modda. Yadrosi neytronlar taʼsirida boʻlinib, kuchli energiya ajratib chiqaradi. Tabiatda faqat bir Yadro yoqilgʻisi — uran (II) mavjud. Yadro yoqilgʻisining issiqlik ajratish xususiyati, mas, koʻmirnikidan bir necha mln. marta katta. Reaktorlarda Yadro yoqilgʻisi butunlay "yonib" ketmaydi. Shuning uchun reaktorlarning issiqdik ajratuvchi qobiqlari Yadro yoqilgʻisini regeneratsiya qilish uchun qaita ishlanadi. Yadro yoqilgʻisinp regeneratsiya qilish radioaktivligi yuqori boʻlgan moddalarni qayta ishlash bilan bogʻliq boʻlgan murakkab jarayon. Yadro yoqilgʻisi chiqindilarini qayta ishlash va koʻmib yuborish bilan bogʻliq ishlar insoniyat oldidagi eng tashvishli va serchiqim yumush hisoblanadi.
Nayyar, Krishnan
Krishnan Nayyar 1920-yil 19-dekabrda tug'ilgan. Hind davlat xizmatchisi, sanoat menejeri, hujjatli film yozuvchisi, san'atshunos. U mamlakat mustaqillikka erishganidan keyin Hindiston janubidagi hayotning keng panoramasini taqdim etuvchi avtobiografiyasining muallifi sifatida tanilgan.
Biografiya
Kambag'al malayali oilasida tug'ilgan. 1937-yilda maktabni tugatgach, 1939-yilda Madrasga boradi. 1941-yildan u telefon kompaniyasida ham hisobchi, ham kotib boʻlib ishlagan, 1943-yildan Haydarobodning tugʻilgan knyazligi Sekunderobod shahridagi oʻq-dorilar zavodida iqtisodchi lavozimini egallagan va tez orada Nizomga taqdim etilgan. 1948-yilda u Hindiston, Haydarobod va Javoharlal Neru tarkibiga kirishni istamagan hukumat o'rtasidagi muzokaralarda ma'lum rol o'ynadi, keyinchalik u o'z tarjimai holida batafsil tasvirlab berdi. Haydarobod qulagan yili Nayyar Buyuk Britaniyaga bir yilga jo‘nab ketdi va u yerda sanoat iqtisodiyotini o‘rgandi.
1949-yilda Hindistonga qaytib, davlat xizmatiga kirish uchun imtihondan o'tdi va 1950-yildan Madrasda past mansabdor lavozimni egalladi. 1952-yilda Neru bilan uchrashib, u bilan yarashgach, u savdo vazirining o'rinbosarlaridan biri lavozimini egalladi va u erda 1956-yilgacha qoldi. Shundan so'ng, Neru buyrug'i bilan u o'z ishining samaradorligini oshirish choralarini ko'rish uchun Rourkeladagi po'lat zavodi direktori lavozimiga o'tkazildi. Ushbu vazifani muvaffaqiyatli bajargandan so'ng, Nayyar 1965-yilda kimyo sanoati bilan shug'ullangan FACT davlat kompaniyasiga rahbarlik qildi va uni 1971-yilgacha boshqardi. 1971-yilda u davlat rejalashtirish komissiyasiga kiritildi, ammo 3 yil o'tgach, 1974-yilda u korruptsiyada ayblanib, davlat xizmatidan chetlashtirildi. 10 yil o'tgach, u oqlandi, ammo sog'lig'i tufayli u endi hech qanday xizmatga qayta olmadi. U 1987-yilda 66 yoshida saraton kasalligidan vafot etdi.
Nayyar o'z tarjimai holidan tashqari, sanoat iqtisodiyoti bo'yicha bir nechta ilmiy asarlar yozgan, shuningdek, o'zining tug'ilgan Kerala san'atining buyuk biluvchisi va homiysi sifatida tanilgan, xususan, ibodatxonalarni rekonstruktsiya qilish uchun juda ko'p ish qilgan. ma'buda Kali bu shtatda va ko'plab Kerala yozuvchilarni qo'llab-quvvatlagani uchun. U Kerala madaniyat instituti (Kerala Kalamandalam) va Sangeetha Nataka akademiyasining a'zosi edi. Keralada u yirik ishlab chiqarishni boshqarishning o'ziga xos uslubini yaratgan taniqli boshqaruv arbobi hisoblanadi; shtat hukumati tomonidan iqtisodiy muvaffaqiyat uchun mahalliy korxonalarga beriladigan mukofot uning nomi bilan ataladi.
Japan Open (figurali uchish)
Japan Open — bu Yaponiyada konkida uchish federatsiyasi tomonidan har yili oʻtkaziladigan figurali uchish boʻyicha kattalar uchun xalqaro jamoaviy musobaqadir. Hozirgi format (jamoaviy musobaqa) 2006- yilda tashkil etilgan. Musobaqa har yili kuzda Yaponiyada oʻtkaziladi. Taklif etilgan konkida uchuvchilar erkaklar va ayollar yakkalik bahslarida qatnashadilar. Qatnashchilarning chiqishlari bepul. Individual natijalar jamoaviy holat uchun birlashtiriladi.
592
Vafot etgan
🇷🇺
Japan Open (figurali uchish)
1997- yildan 2001- yilgacha Japan Open barcha figurali uchish boʻyicha individual musobaqa edi.
202
2022- yilgi musobaqa 2022- yil 8- oktyabrda Saitama Super Arenada boʻlib oʻtdi.
Erkaklar
erkaklar natijalari umumiy natijalar
Xonimlar
ayollar natijalari jamoaviy natijalar
Jamoa natijasi
natijalar 2021-yilgi musobaqalar
2021 yil
Avvalgi yillardagidek, COVID-19 pandemiyasi tufayli musobaqada oʻz mintaqalaridan (Yevropa, Yaponiya va Shimoliy Amerika) anʼanaviy uchta jamoa emas, balki faqat mahalliy yapon jamoalaridan tashkil topgan ikkita jamoa qatnashdi. Ananaviy musobaqada faqat professionallar qatnashishi kiritilgan boʻlsa, biroq havaskorlar ham qatnashishgan va oʻtgan yili bir nechta yosh konkida uchuvchilar ham qatnashgan.
Erkaklar
keyingi natijalar ayollar natijalari
Ayollar
ayollarning keyingi natijalari umumiy natijalar
2020
2020- yilgi musobaqa 2020- yil 3- oktyabr kuni Saitama Super Arenada boʻlib oʻtdi.
COVID-19 pandemiyasi tufayli, musobaqada (Yevropa, Yaponiya va Shimoliy Amerika)mintaqalaridan anʼanaviy uchta jamoa emas, balki faqat mahalliy yapon konkida uchuvchilardan tashkil topgan ikkita jamoa qatnashdi. Kattalar, yoshlar va professional konkida uchuvchilar qatnashdi.
Umuman
jamoaning natijalari
Village-Neuf
Aholisi
3444 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 506,5 nafar kishi.
Japan Open (figurali uchish)
Erkaklar
2019-yilgi natijalar
Village-Neuf
Geografiyasi
Maydoni — 6,8 km2. Dengiz sathidan 232 – 250 m balandlikda joylashgan.
Japan Open (figurali uchish)
2018
2018- yilgi musobaqa 2018-- yil 6 oktyabr kuni Saitama Super Arenada boʻlib oʻtdi.
Xonimlar
2018-yilgi natijalar
jamoa natijalari
keyingisi
2016
2016-yilgi musobaqa 2016-yil 1-oktabrda SAITAMA SUPER ARENASI da oʻtkazildi
Villa Basilica
Villa Basilica Italiyaning Toskana mintaqasida joylashgan kommunadir. Lucca provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 36 km2. 1763 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
North River (Shimoliy Dakota)
North River AQShning Shimoliy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Cass okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
56 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 360,3 nafar kishi.
Yadro kimyosi
Yadro kimyosi — moddaning yadroviy xossalarini fizik kimyo bilan oʻzaro bogʻliq holda umumlashtirib oʻrganuvchi fan. Baʼzan "Ya.k." termini radiokimyo maʼnosida qoʻllanadi. Bu notoʻgʻri, chunki Yadro kimyosining tadqiqot obyekti atom yadrosining xossalari va yadro reaksiyalari boʻlsa, radiokimyoning tadqiqot obyekti radioaktiv yadrolarning xossalarini kimyoviy muammolar yechimi uchun qoʻllanishidir. Yadro kimyosining asosiy yoʻnalishlari: yadro reaksiyalarini va yadroviy oʻzgarishlarning kimyoviy oqibatlarini oʻrganish; "yangi atomlar" kimyosi; Myossbauer effekti; yangi elementlar va radionuklidlar, radioaktiv parchalanishning yangi turlarini topish. Bu muammolarni yechishda radiokimyo, ionizatsiya, soʻnggi yillarda masspektrometriya, shuningdek, qalin qatlamli fotoemulsiya usullaridan foydalaniladi.
Gʻulom Zokirov
Gʻulom Shokirovich Zokirov (1938. 14.5, Toshkent) — mexanika va boshqarish jarayonlarini algoritmlash so-hasidagi olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1994). Texnika fanlari doktori (1981), professor (1983). Toshkent temir yoʻl transporti muhandislari institutini tugatgan (1960). "Kibernetika" IICHBda katta ilmiy xodim (1964—71), "Oʻzqishloqtexnika" birlashmasi (1971—73), Oʻzbekiston davlat rejalash qoʻmitasida (1974—86) hisoblash markazi direktori. Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini irrigatsiyalash muhandislari institutida mashina va mexanizmlar nazariyasi kafedrasi mudiri (1986—2000). Ilmiy ishlari mashina va mexanizmlarni sintezlashga oid.
Rives (Lot-et-Garonne)
Rives Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Lot-et-Garonne departamenti Villeneuve-sur-Lot tumani tarkibiga kiradi.
Yadro kuch qurilmasi (maʼnolari)
Yadro kuch qurilmasi:
Rives (Lot-et-Garonne)
Aholisi
226 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 17,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 13,1 km2.
Mahfuzaxon Zokirova
Mahfuzaxon Zokirova (1952.19.10, Yozyovon tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1995). Fargʻona pedagogika institutini tugatgan (1980). 1970-yildan Yozyovon tumanidagi 31-maktabda boshlangʻich sinf oʻqituvchisi, geogr. oʻqituvchisi, 1987-yildan direktor. 3. dars jarayonida taʼlim va tarbiya berishning noanʼanaviy usullaridan samarali foydalanadi.
Mayisyan, Shirak
Mayisyan — Armanistonning Shirak viloyati Akhuryan tumanidagi qishloq.
Oudeuil
Oudeuil Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Beauvais tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
227 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 37,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,0 km2. Dengiz sathidan 97 – 180 m balandlikda joylashgan.
Burliq (Ukraina qishloq okrugi)
Burliq (Бұрлық; 2009-yilgacha Burluq) — Qozog‘istonning Shimoliy Qozog‘iston viloyati Ayrtau tumanida joylashgan qishloq. Ukraina qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 593251200.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 345 kishidan iborat boʻlgan (167 erkak va 17 ayol). 2009-yilgi sanoq natijalariga koʻra qishloqda 304 kishi (157 erkak va 147ayol) istiqomat qilgan.
Chacrise
Chacrise Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Soissons tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
312 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 24,4 nafar kishi.
Belford (New Jersey)
Aholisi
1340 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 3,4 km2. Shundan 3,3 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir.
Maxi Hughes
Daniel „Maxi“ Hughes (1990-yil 4-martda tugʻilgan)  — britaniyalik professional bokschi, 2021-yil sentyabrdan beri IBO yengil vazn toifasi chempioni. Mintaqaviy miqyosda u 2021-yil mart oyida yengil vazn toifasida Britaniya chempionligini qoʻlga kiritib gʻolib boʻlgan bokschidir.
Professional faoliyati
Xyuz professional debyutini 2010-yil 17-sentyabrda oʻtkazdi va Donkaster gumbazida Jonni Grivzga qarshi toʻrt raundlik gʻalaba qozondi.
Birinchi gʻalabasi
Toʻrtta gʻalabadan soʻng, dastlab Hughes 2014-yil 12-sentyabrda Ays-Sheffildda vakant boʻlgan Xalqaro Masters superogʻir vazn toifasidagi chempionlik unvoni uchun Joseph Laryea bilan uchrashishi rejalashtirilgan edi. Laryea belgilangan sanada jang qilishdan bosh tortgach, u Kahaber Avetisiani bilan almashtiriladi. Hughes gʻalaba qozonib, oʻn raund davomida PTS orqali birinchi chempionligini qoʻlga kiritib oladi.
Nokdaunlari
2014-yil 6-dekabrda u Martin Joseph Wardga qarshi to‘qnash kelib ringga tushadi. Britaniyalik superogʻir vazn toifasidagi chempionlik unvonini yoʻqotish boʻyicha oʻtkazilgan jangda Hughes ikkita nokdaunga erishdi, Wardning taʼkidlashicha, tasodifiy toʻqnashuv va koʻpchilik durangga (MD) yoʻldan chiqib ketish natijasidir, deya aytib oʻtgan. Ikki hakam 95-95 va 94-94 hisoblarida ham bahsda ball urishadi, uchinchi hakam esa 95-94 hisobida Ward foydasiga ochko beradi. Bu juftlik 11-aprel kuni Lidsdagi First Direct Arenada zudlik bilan revansh jangini oʻtkazishdi va boʻsh qolgan WBC International superogʻir vazn toifasida chempionlik unvoniga ega boʻlish uchun kurash olib boradi. Beshinchi raundda Ward appercutni amalga oshirdi, bu esa Hughesni „qattiq shikastlangan burni“ bilan qoldirdi, bu esa uning burchagini raund oxirida musobaqani toʻxtatishga undadi va Hughes esa olgan zarbasi oqibatida beshinchi raundda magʻlubiyatga uchradi
Manchester Arenadagi jang
Nomzodlik janglarda uchta gʻalabadan soʻng, Hughes va Ward — hozirda superogʻir vazn toifasida Britaniya chempioni — 2017-yil 25-mart kuni Manchester Arenada uchinchi marta jang qilishadi. Hughes oʻz faoliyatidagi uchinchi magʻlubiyatini qabul qilib, oʻn ikki raundlik yakdil qaror (UD) bilan hakamlarning 118-111, 116-113 va 116-112 bilan berilgan ochko koʻrsatkichlari bilan magʻlub boʻlib qoladi.
Maxmur
Maxmur (Mahmud) (tugʻilgan sanasi noma’lum —1844-yilda vafot etgan ) — oʻzbek satirik shoiri. Qoʻqon shahrida tugʻilgan va vafot etgan. Shoir va olim Mullasher Muhammad Akmal oʻgʻli. Uning asl ismi Mahmuddir. "Maxmur" nomi – unga yoqqanligi uchun adabiy taxallus sifatida oladi. U otasi dars bergan madrasada ta’lim olgan.
Maxmurning otasi, Qoʻqon yaqinidagi Boytuman qishlogʻidan boʻlgan Mullasher yoshligida Qoʻqonga koʻchib kelgan. Mullasher adabiyotga qiziqqan, oʻzi “Akmal” taxallusi bilan she’rlar yozgan. Madrasada dars bergan va shariat masalalari boʻyicha – maslahatchi-huquqshunos boʻlib xizmat qilgan. Mullasher olim va shoir sifatida obroʻ-e’tiborga ega boʻldi.
Maxmur bolalik chogʻidan kitobga oshno boʻlib, juda erta she’r yoza boshlagan. Qoʻqondagi Mir madrasada ta’lim olgan, keyinchalik Umarxon qoʻshinlarida xizmat qilgan. Otasi vafotidan keyin Maxmurning moddiy ahvoli yana ham ogʻirlashadi. Maxmur oʻz she’rlari (“Hoji Niyoz haqida kinoya”, “Maxdum qurama haqida satira” she’rlari) bilan zodagonlarni, ruhoniylarni, xonni mamlakatni parokanda qilishi, xalqni nochor ahvolga olib kelganini achchiq kinoyaga olgan.
Uning birgina “Hapalak” she’rida shu qishloqning hayoti haqida soʻz borsa-da, aslida butun xonlikning kirdikorlari tasvirlangan.
Maxmur XIX boshlarida she’riyatda feodal-klerikal yoʻnalishiga egalik qilgan shoir Fazliyga nafrat bilan boqadi. XIX asr oxiri XX asr boshlarida  Muqimiy, Zavqiy, Avaz Oʻtarlar Maxmurning satirik she’riyatining eng yaxshi an’analarini davomchilari boʻlishadi.
Zuoz
Zuoz Shveysariyaning Graubünden kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Maloja (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 65.79 km2. 1258 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Hududi
Zuozning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Yadro kuch qurilmasi
Yadro kuch qurilmasi — Yadro kuch qurilmasining muhim vazifasi yadro reaksiyalari mahsulotlarini radiokimyo usullari yordamida ajratib olish va identifikatsiya qilishdir. Shu sababli Yadro kuch qurilmasi va radiokimyo bir-biri bilan chambarchas bogʻlangan boʻlib, ular birgalikda oʻrganiladi.
YA.k. usullari boshqa sohalarga taalluqli tadqiqotlar va ishlab chiqarishni amalga oshirishda muhim rol oʻynaydi. Bular kimyo va texnologiyada — nishonlangan atomlar usuli, aktivatsion analiz, nurlanishdan foydalanishga asoslangan texnologik oʻlchov asboblari, tibbiyotda — radiofarmatsevtika, yadro tibbiyoti, radioimmunologik analiz, geologiya va arxeologiyada — sanani radioaktiv aniqlash va boshqalarYa.k.ning paydo boʻlishi uran radioaktivligining ochilishi (A.Bekkerel, 1896), toriy va uning parchalanish mahsulotlari — yangi radioaktiv elementlar — poloniy va radiyttt kashf etilishi (P.Kyuri va M.Sklodovskaya— Kyuri, 1898) bilan bogʻliq. Yadro kuch qurilmasining keyingi rivojlanishiga sunʼiy yadroviy oʻzgarishlarning ochilishi (E.Rezerford, 1919), tabiiy radionuklidlar atom yadrolarining izomeriyasi (O.Gan, 1921) va sunʼiy atom yadrolarining (I.V.Kurchatov va boshqalar, 1935), neytronlar taʼsirida uran yadrolarining boʻlinishi (O.Gan, F.Shtrasman, 1938), uranning spontan yemirilishi (G.N.Flyorov va K.A.Petrjak, 1940) sabab boʻldi. Yadro reaktorlari (E.Fermi, 1942) va zarrachalar tezlatkichlarining kashf etilishi (J.Kokroft va E.Uolton, 1932) yuqori energiyali zarrachalar bilan murakkab yadrolarning oʻzaro taʼsirida kechadigan jarayonlarni oʻrganish, sunʼiy radionuklidlar va yangi elementlarni sintez qilishga imkon berdi.
Ad:. Chopping G., Gidberg Ya., Yadernaya ximiya. Osnovm teorii i primeneniya, per. s angl., M., 1984.
Saidahmad Xoʻjayev.
Nestor Maxno
Maxno Nestor Ivanovich (1889.20.10, Gulyaypole shaharchasi, Zaporojye viloyati, Ukraina — 1934.6.7, Parij) — sovet rejimiga karshi Ukrainadagi milliy harakat — maxnochilik (1918— 21)ning harbiy va gʻoyaviy rahbari. 1905—07 yillarda Rossiyada boʻlgan inq-ilob davrida anarhistlar guruhiga kirgan. 1909-yil politsiya boshligʻini oʻldirgani uchun surgun qilingan. 1917-yil Fevral inqilobidan keyin qamoqdan ozod boʻlgach, Gulyaypoleda qurolli anarhistlar otryadini tuzgan. Okt. toʻntarishidan keyin dastlab Avstriya— Germaniya, S. V. Petlyura (1879—1926) va A. I. Denikin otryadlariga qarshi kurashgan. 1919-yil bahorda maxnochilik harakati Dnestrdan Don daryosigacha boʻlgan katta hududga tarqalib, qizil armiya va sovet rejimiga qarshi ommaviy qurolli kurashga aylangan. 35000 kishilik qoʻshin (asosan, otliklar) tuzilgan. 1920-yil bahor va yoz oylarida qizil askarlarga qarshi shiddatli janglar boʻlgan. 1920-yil noyabrda M. qoʻshiniga qarshi kurashga M.V. Frunze boshchiligidagi kizil armiya qismlari safarbar qilingan. 1920-yil dekabrda maxnochilarning Qrim guruhi tugatilgan. Turkistondagi ayrim qizil armiya qismlari ularga qarshi jangga tashlangan. Magʻlubiyatga uchragan M. kichik guruh bilan Ruminiyaga oʻtgan. Ke-yinchalik u Fransiyada yashab, SSSRga qarshi mafkuraviy kurashni davom ettirgan.
Medal of Honor
"Shon-sharaf" medali (oʻzbekcha: Jasorat uchun medal) (AQShning eng yuqori harbiy mukofoti, Rossiyada seriyaning baʼzi qismlari nomi ostida nashr etilgan "Jasorat uchun medal") — birinchi kompyuter oʻyinlari seriyasi. 2010 va 2012-yillarda chiqarilgan oʻyinlar bundan mustasno, Ikkinchi Jahon urushi mavzusi bilan birlashtirilgan otishma janri. Kompyuter oʻyinlari seriyasini yaratuvchisi Steven Spielberg, eng muvaffaqiyatli amerikalik kinoijodkorlardan biri. 1999 va 2000-yillarda chiqarilgan seriyadagi birinchi va ikkinchi oʻyinlar faqat PlayStation videooʻyin konsoli uchun edi. Seriyadagi keyingi oʻyinlar Microsoft Windows va Mac OS operatsion tizimida ishlaydigan shaxsiy kompyuterlarda, shuningdek, PlayStation 2, PlayStation 3, PlayStation Portable, Xbox, Xbox 360 va Wii oʻyin konsollarida chiqarilgan.
Analitik dinamika
Klassik mexanikada klassik dinamika yoki oddiygina dinamika deb ham ataladigan analitik dinamika jismlarning harakati va uning sabablari, yaʼni jismlarga taʼsir qiluvchi kuchlar va jismlarning xususiyatlari, xususan, massa va inersiya momenti oʻrtasidagi bogʻliqlik bilan bogʻliq. Zamonaviy dinamikaning asosi Nyuton mexanikasi va uni Lagranj mexanikasi va Gamilton mexanikasi sifatida qayta shakllantirishdir.
Medal of Honor
Soundtrack
2011-yil 15-aprelda "Shon-sharaf medali" seriyasidagi barcha oʻyinlar uchun saundtrekning kollektor nashri (2000 nusxa) sotuvga chiqdi, unda 8 ta disk va 40 betlik kitobcha :
Analitik dinamika
Tarix
Gamilton taʼkidlaganidek, bu soha uzoq va muhim tarixga ega: "Jismlarning harakat qonunlarini nazariy jihatdan ishlab chiqish shu qadar qiziqish va muhim masala boʻlib, u dinamika ixtiro qilinganidan beri barcha taniqli matematiklarning eʼtiborini tortdi. Galiley matematika fani sifatida va ayniqsa Nyuton tomonidan ushbu fanga berilgan ajoyib kengaytmadan beri. Uilyam Rouen Hamilton, 1834 (Klassik mexanikada JR Teylor tomonidan transkripsiya qilingan, p.237 )
Medal of Honor
„Shon-sharaf“ medali seriyasining yopilishi
Noyabr oyida "Shon-sharaf" medali (oʻyinlar seriyasi): Warfighter uchun sotuv koʻrsatkichlari tahlilchilar tomonidan juda past deb baholandi, bu Electronic Arts nashriyoti tomonidan ham tan olindi va oʻyindan yuqori koʻrsatkichlarni kutdi. 2012-yilning noyabr oyida tahlilchilar oʻyinning oʻyin resurslaridan va oʻyinchilarning oʻzidan olingan bunday past reytinglar va past sotuv koʻrsatkichlari "Shon-sharaf" medali oʻyinlari seriyasining qayta yopilishiga olib kelishi mumkinligini xabar qilishdi. Bu oxir-oqibat sodir boʻldi. "Shon-sharaf" medali oʻyinlari seriyasini ishlab chiqishning yopilishi 2013-yil 30-yanvarda rasman eʼlon qilindi.
Analitik dinamika
Tarix
Baʼzi mualliflar (masalan, Teylor (2005) va Greenwood (1997) ) klassik dinamikada maxsus nisbiylikni oʻz ichiga oladi.
Statika, kinetika va kinematikaga aloqasi
Tarixiy jihatdan klassik mexanikaning uchta tarmogʻi mavjud edi:
Ushbu uchta mavzu dinamikaga bir necha jihatdan bogʻlangan. Bir yondashuv dinamika nomi ostida statika va kinetikani birlashtirgan boʻlib, u belgilangan kuchlar taʼsiridan kelib chiqadigan jismlarning harakatini aniqlash bilan shugʻullanadigan sohaga aylandi; yana bir yondashuv statikani ajratdi va rubrikalar dinamikasi ostida kinetika va kinematikani birlashtirdi. Ushbu yondashuv mexanika boʻyicha muhandislik kitoblarida keng tarqalgan boʻlib, hali ham mexaniklar orasida keng tarqalgan.
Maxdumi Aʼzam
Maxdumi Aʼzam (asl ismi Sayyid Ahmad Xojagi ibn Sayyid Jaloliddin Kosoniy Dahbediy; 1463/64, Kosonsoy shahri — 1542) — movarounnahrlik alloma, yirik diniy arbob, naqshbandiylik rahnamosi.
Hayoti
Maxdumi Aʼzam Ilk taʼlimni Koson shahrida olgan. Madrasani bitirgach, Shayx Mir Sayyid Aliga shogird tushadi, soʻng Toshkentga kelib, Xoja Axrorning shogirdi Muhammad Qozi (1516-yil v.e.) ga shogird boʻladi. Ustozi bilan Hirotga safar qiladi, Abdurahmon Jomiy bilan uchrashadi. 1503-yil Buxoroga koʻchib keladi. Bir oz vaqt oʻtgach, Axsikatga borib naqshbandiylik tariqatini targʻib eta boshlaydi. thumb|250px|Samarqand viloyatidagi Maxdumi Aʼzam Dahbedi ziyoratgohi Muhammad Qozi vafotidan soʻng tariqat shayxlari Maxdumi Aʼzamni oʻz peshvolari sifatida eʼtirof etishdi va uning shuhrati Movarounnahr hamda uning atrofidagi mamlakatlarga yoyildi. Bobur Maxdumi Aʼzamga bagʻishlab ruboiylar yozdi. Maxdumi Aʼzam ham shoir haqidagi „Boburiya“ risolasini yozib, Hindistonga joʻnatgan. Shayboniy sultonlari va hokimlari Maxdumi Aʼzamni oʻzlarining piri deb bilganlar.
Merosi
Maxdumi Aʼzam tasavvuf nazariyasi va amaliyoti, xususan, naqshbandiylik taʼlimotini rivojlantirdi. Xoja Maxdumi Aʼzam naqshbandiylikning yirik nazariyotchisi bo‘lib, tasavvufga oid ko‘plab asarlar yozgan. Tasavvufga bagʻishlangan asarlar va xotiralar orasida uning ijodi muhim oʻrin tutadi. Islom va tasavvuf nazariyasi va amaliy muammolari, ilohiyot, axloq, falsafa, adabiyot va tarixga oid 30 ga yaqin kitob, nizom va xatlar yozgan. Bular „Majmua ar-Rasoil“ („Risalalar to‘plami“) umumiy nomi bilan to‘plamga kiritilgan. Uning ko‘plab asarlari O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida saqlangan bo‘lib, ulardan biri 668 betni tashkil etadi. Uning „Asror unnikoh“ („Nikoh sirlari“), „Ganjnoma“ („Boylik haqida risola“), „Risolat unsamʼiyyatun“ („Samoʻ risolasi“), „Bayoni zikr“ („Zikr bayoni“), „Risola-i silsila-i Xoʻjagon“ („Xoʻjagon silsilasiga oid risola“), „Meʼroj-uloshiqiyn“ („Oshiqlar meʼroji“), „Murshidu-solikiyn“ („Soliklar murshidi“), „Risola-i Naqshbandiyya“, „Risolat un-vujudiyyatun“ („Vujudlar haqida risola“). Bu asarlarida ulamolar, sufiy shayxlar va davlat arboblari orasidagi munosabatlarga toʻxtalgan. Tariqat odobu qoidalarida murid va shayx munosabatlari oʻzaro hurmat-izzat asosida qurilmogʻi lozimligini uqtirgan. Maxdumi Aʼzam fikricha, tariqat aʼzolari xalqqa yaqin boʻlib, uning dardlari va ehtiyojlariga qaygʻudosh boʻlsa, bu ham tariqatga, ham xalqqa foydalidir. Maxdumi Aʼzam asarlari Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti fondida saqlanadi.
Maxdumi Aʼzam yodgorlik majmuasi
Maxdumi Aʼzam maqbarasi qoshidagi masjid Buxoro xonlarining Samarqanddagi amiri Yalangtush Bahodurbiy tomonidan qurilgan.
Maxdumi Aʼzam majmuasining eng monumental inshooti xonaqoh bo‘lib, gumbazli zalning uzun tomonidagi chuqur yog‘och ayvon bilan birlashtirilgan olti ustunli 12 gumbazli bo‘ylama eksenel inshootdir. Dastlabki maketda katta ibodatxona (zikr), xizmat xonalari va tahoratxona (tahorat olish uchun xona) mavjud edi. XIX asr oxirlarida saqlanib qolgan xonaqoh hovlisida 8 metr balandlikda minora qurilgan. Sharqiy tomonda yana bir kichik bino — „kichik masjid“ saqlanib qolgan. Xonaqohdan shimolda daxma (sufa) — balandligi 1,55 m boʻlgan deyarli toʻrtburchak (17,6 x 16,6 m) inshoot, kulrang „Samarqand marmar“idan qurilgan; burchaklari marmar yarim ustunlar Qur’on oyatlari bilan bezatilgan. Sufada 7 ta stela va bitta oʻyilgan qabr toshlari bor. Sufa atrofidagi kichik qabriston Nodir Devonbegi buyrugʻi bilan qurilgan gʻisht devor bilan oʻralgan. Sufa etagida janubdan 9 ta qabr toshlari mavjud boʻlib, ulardan biri Yalangtoʻsh Bahodirga tegishli. Devordan tashqarida 46 ta qabr toshlari bor.
Tarixchi Komilxon Kattayevning ushbu „Mahdumi Aʼzam va Dahbed“ kitobiga ko‘ra, 1901-yilda o‘sha davrdagi Samarqand general-gubernatori Georgiy Alekseyevich Arandarenkoning buyrug‘i bilan „Mahdumi Aʼzam“ qabristoniga Maxdumi Aʼzam avlodi — Hazrat Sayyid Akramxon Dahbediy ibn Avliyoxo‘ja ibn Xonxo‘ja oxirgi dafn etilgan.
Ogema (Minnesota)
Ogema AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Becker County, Minnesota|Becker
Borobia
Borobia Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Soria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 62,57 km2. Aholisi — 287 kishi (2010).
593
Vafot etgan
🇷🇺
Ogema (Minnesota)
Aholisi
184 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 57,8 nafar kishi.
Yarm (Koʻhistoni)
Yarm — Mascho Koʻhiston tumani Langar qishloq fuqarolar yigʻiniga qarashli qishloq. Yarmdan mahalla markazigacha boʻlgan yoʻl 35 km, tuman markazigacha 69 km ni tashkil qiladi. Aholisi 274 kishi (2017 y.), tojiklar.
Ogema (Minnesota)
Geografiyasi
Maydoni — 3,34 km2. Shundan 3,19 km2 quruqlik, 0,16 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 387 m balandlikda joylashgan.
Chaillevois
Chaillevois Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Laon tumani tarkibiga kiradi.
Saint-Genès-de-Fronsac
Saint-Genès-de-Fronsac Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Libourne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
644 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 92,0 nafar kishi.
Karşıyaka, Zile
Karşıyaka — Tokat viloyati Zile tumaniga qarashli qishloq.
Tarixi
Qishloq nomi 1928-yil yozuvlarida Elarab, 1960-yil yozuvlarida esa Akçakese nomi bilan tilga olingan. Ilgari qishloq boʻlgan boʻlsa, 2008-yilda Yalinyazı shahrida mahallaga aylangan. Yalinyazining munitsipalitet maqomi 2013-yilda aholi soni 2000 kishidan kamayganida tugadi. Shundan keyin Karşıyaka yana qishloqqa aylanadi.