cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Siroj ul-muslimin
Asar haqida
Hijriy 905-yilda (milodiy 1499-1500-y.) yozilgan boʻlib, jami 208 baytdan iborat. Baʼzi manbalarda 197 bayt deyiladi. „Siroj ul-muslimin“da muallif har bir oddiy musulmon bilishi zarur boʻlgan aqidaviy va fiqhiy masalalarni yoritishni maqsad qilib, islomning besh ruknini qisqacha tarzda oʻzbek tilida bayon etgan. „Siroj ul-muslimin“ basmala bobi, kitobning yozilish sababi bayon etilgan bob, turli diniy mavzularga bagʻishlangan 25 bob va xotimadan iborat. Besh baytli basmala bobida Navoiy avval odob doirasida hamd, naʼt va salavot aytib, soʻng ushbu asarning yozilish tarixini quyidagicha bayon etadi:
Yozilish tarixi
Sulton Husayn Boyqaroning bevosita ragʻbati va himmati tufayli ham maʼnaviy obidalar, ham koʻplab binoyi xayrlar qurishga muyassar boʻlgan Navoiyning bu ishlari turli majlis va mahfilda suhbat mavzusiga aylangan. Ana shunday mahfillarning birida Navoiyning xayrixohlaridan biri uning saʼy-harakati tufayli bunyod etilgan „oliy rabot“ni maqtab qoladi. Shu majlisda sultonning yaqin kishilaridan boʻlgan  bosh­qa bir kishi, „sheʼrlarida ishq-u oshiqlikni madh etib, din-u diyonat uyini xarob etuvchi kishining binoyi xayr qurdirishi hisobga oʻtarmikan?“ degan maʼnoda  eʼtiroz bildiradi. Bu xabar Navoiyga yetib kelgach, tanqidda qaysidir maʼnoda jon borligini anglagan shoir aqida hamda islom arkoni masalalarini oddiy turkiyzabon kishilarga  tushunarli til va uslubda sof diniy asar yozishni niyat qiladi. Ammo oʻsha paytda turli tashvish va muammolar sabab uning bu niyati amalga oshmay qoladi. Bir kuni  Samarqand shahridan Hirotga kelgan martabali bir kishi Xoja Ahror bilan suhbatlari chogʻida Navoiyni ham esga olgani, „diniy mavzuda ham bir asar yaratsa, yaxshi boʻlardi“, deganini aytib qoladi. Natijada, burunroq rejalashtirilgan xayrli ish Xoja Ahrorning taklifi bilan amalga oshadi.
Tuzilishi
Navoiy asarda dastlab shariat hukmlari hamda aqida qoidalarini bayon qiladi. Bu bejiz emas. Chunki shariatda eʼtiqod birlamchi, amal eʼtiqodga nisbatan ikkilamchi darajada turadi. Xudoga va Uning paygʻambariga eʼtiqod qilmasdan turib, shariat ahkomlarini bajarish — ildizi yoʻq daraxtni parvarish qilish kabi samarasiz. Shuning uchun har bir inson eng avvalo eʼti­qod asoslari haqida muayyan tasavvurga ega boʻlishi lozim: Amaldin chun burun keldi aqoyid,
Bas, andin yetkuray avval favoyid. Alloh taolo aql-hushi joyida hamda balogʻatga yetgan bandasiga farz qilgan birinchi narsa — imon keltirishdir. Imon keltirish — 1) butun borliqni yoʻqdan bor qilgan, oʻxshashi va tengi yoʻq yakkayu yagona Allohga; 2) Alloh yaratgan farishtalarga; 3) Alloh yuborgan ilohiy kitoblarga; 4) Alloh bandalariga yuborgan paygʻambarlarga; 5) qiyomat kuniga; 6) taqdiri ilohiyga shak-shubhasiz ishonish va unga amal qilish demak.
Navoiy imonning mohiyatini sharhlar ekan, aqida ilmining muhim masalalaridan biri — Alloh taoloning zotiga oid sakkiz sifatini keltiradi. Shuningdek, musulmon kishi eʼtiqod qilishi lozim boʻlgan — qabr azobi, ikki farishtaning savol-javobi, qiyomat kuni Allohni koʻrish mumkinligi, sirot koʻprigi va gunoh-savoblar tarozusi, jannat va doʻzax­ning borligi, paygʻambarlar moʻjizalari, oxir­zamon paygʻambarining qiyomat kuni shafoat qilishi kabi bir qator aqidaviy masalalarni ham bayon etadi. Bu masalalarni qisqacha boʻlsa-da, tilga olishdan asosiy maqsad, avvalo ahli sunnat va jamoaning eʼtiqodini  bayon etish, shu bahonada mas­lak va mazhabini ham ochiq-oydin ravishda moturidiya eʼtiqodida ekanligini bildirishdir. Chunki aqidaviy masalalar turli mazhabda turlicha amal qilgan. Navoiy bahsga kirishmasdan, oʻzi eʼtiqod qil­gan haqiqatlarni keltirib, xulosa chiqarishni oʻquvchiga havola qilishni maʼqul koʻrgan.
Ul ikki toʻrtar angla barcha ayyom. Islomning uchinchi rukni — zakot haqida maʼlumot berarkan, zakot — moli nisobga yetgan kishi uchun farz boʻlib, mol-davlatidan qirqdan bir hissani mustahiq — zakot olishga haqli boʻlgan insonlarga berish buyurilgani, ammo kiyib yurilgan kiyim-kechaklar, zaruriy ehtiyojga qoʻllaniladigan ot-ulov va boshqa narsalardan zakot berilmaydi. Navoiy talqinida, zakot — balolarni qaytaruvchi hamda qiyomat kuni gunohlarni yengillatuvchi amallardan hisoblanadi: Adosida baloning raddi angla,
Yana qilmoq sabukbor oʻzni tongla. Islomning toʻrtinchi rukni — roʻza tutish ramazon oyi davomida tongdan shomgacha taom, ichimlik va jinsiy yaqinlikdan uzoq boʻlishlik farz etilgan. Farz roʻzalarda tong otmay turib niyat qilish afzal, nafl roʻzalarda esa peshingacha niyat qilish joiz ekanligi bildirilgan. Roʻzani buzmaydigan narsalar sifati chivin, pashshadek mayda narsalarning bexosdan ogʻizga kirib ketishi, tuz yo sirkani til uchida totish, qon oldirish, goʻdakka ovqatni chaynab berish, roʻzador ekaligini unutib, biror narsa yeb yo ichib qoʻyish kabi holatlarni keltirib, soʻng roʻzani buzadigan holatlar va ularning kafforati haqida maʼlumot berilgan. Jismga ozuqa yoki lazzat bermaydigan narsalar b-n roʻzasini buzgan kishi bir kuniga bir kun qazo roʻzasini tutib beradi. Agar oziqlanish yoki  shahvatga berilish sababli roʻza buzilsa, oltmish kun surunkali tarzda roʻza tutish, bir qulni ozod etish yoki oltmish kishini taomlantirish kaforat qilib belgilangan. Islomning beshinchi rukni — haj ham farz amallardan boʻlib, bu amalning farzga aylanishiga muayyan shartlar mavjud. Ular — haj qilishga moddiy imkoniyat, yoʻlning bexatarligi, qarzdor boʻlmaslik, haj safarida boʻlish muddatiga yetadigan oilaning taʼminoti mavjudligi, haj safariga chiqishga moneʼlik qila oladigan kasallik yoʻqligi boʻlib, bu shartlar ijobiy hal qilinganda haj amalini bajo keltirish farz boʻladi.
Xotima qismi asarning yozilish sanasi (hijriy 905/mil. 1499-1500-y.), asarning nomlanishi qayd qilinib, duo istagi bilan tugaydi.
„Siroj ul-muslimin“ning  sodda til,  ravon uslub hamda mantiqiy  izchillik bilan yozilganligi oʻrta asrlarda urf boʻlgan „nazmi taʼlimiy“ (sheʼr bilan yoziladigan oʻquv qoʻllanma) anʼana­larini eslatadi. Arab va fors sheʼriyatida  falsafa va irfon, axloq va din, riyo­ziyot va lugʻatshunoslik fanlariga bagʻish­langan sheʼriy asarlar mavjudligidan yaxshi xabardor boʻlgan Navoiy „Siroj ul-muslimin“ vositasida ushbu anʼanani  turkiy sheʼriyatga ham joriy qilishga erishgan. Shuningdek, Husayn Boyqaro olib borayotgan bagʻrikeng­lik siyosati tufayli Hirotda faoliyat olib borayotgan boshqa mazhab va firqalarning aqidalarini kamsitmagan holda oʻzi eʼtiqod qilgan ahli sunna va jamoaning moʻtadil qarashlarini himoya qilib chiqqan. „Siroj ul-muslimin“ oʻzbek tilida yaratilgan ilk diniy-aqidaviy manbalarning biri sifatida ham katta ahamiyatga ega.
Bassou
Bassou Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Auxerre tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
739 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 180,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,1 km2.
Ahmadobod (Eron)
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Ahmadobod  — Eron ning Yazd viloyati, Ardakan okrugining markaziy tumanidagi shahar. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 4,693 nafar, 1,228 oiladan iborat boʻlgan.
Folat kislota
Folat kislota ( Vitamin B9 yoki Bc) Asl nomi -Pteroilglutamin. 1941- yil oʻsimliklar yashil bargidan topilgan. Uchta tarkibiy qismdan iborat: ptetidin, paraaminibenzoy va glutamin kislota.
Uchraydi: yashil oʻsimliklar, xamirturush, jigar, buyrak, goʻsht va boshqa maxsulotlar.
Bir kecha kunduzda 1-2 mg isteʼmol qilish kerak.
Dalkoz (Bayramören)
Dalkoz — Bayramoren tumani Çankırı viloyati Turkiya davlat joylashgan qishloq.
Cash (Arkansas)
Cash AQShning Arkansas shtatida joylashgan shahardir. Craighead okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
342 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 380 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,9 km2. Shundan 0,9 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 76 m balandlikda joylashgan.
Fokus masofasi
Fokus masofasi — optik tizimning bosh nuqtasidan unga moye bosh fokusgacha boʻlgan masofa. Fokus va bosh nuqta buyumlar fazosiga tegishli boʻlsa, Fokus masofasi old Fokus masofasi /deyiladi, agar ular tasvirlar fazosiga tegishli boʻlsa, Fokus masofasi orqa Fokus masofasi/ deyiladi. Agar muhitning sindirish koʻrsatkichi buyumlar fazosida i, tasvirlar fazosida p’ boʻlsa, u holda f/n’=f/n. Agar optik tizimning ikkala tomonida aynan bir muhit boʻlsa, f=f. Fokus masofasi — optik tizimning muhim xarakteristikasidir.
Rossiya Superligasi
Rossiya Superligasi (Чемпионат России Суперлига), (odatda, RSL sifatida qisqartiriladi) Rossiyadagi asosiy professional xokkey ligasining eng yuqori divizioni edi. Rossiya Superligasi Shimoliy Amerika Milliy xokkey ligasidan (NHL) keyin turuvchi dunyodagi ikkinchi eng yaxshi liga thumb|330x330px| Liga jamoalarining joylashuvi hisoblangan edi. U uchta divizion — Superliga, Oliy Liga (Vysshaya Liga) va Birinchi Liga (Pervaya Liga)dan iborat boʻlgan Rossiya Pro-Xokkey ligasining bir qismi edi.
Rossiya Superligasining nomi 2007—2008-yilgi mavsumdan soʻng Kontinental xokkey ligasi (KHL) nomiga oʻzgartirildi. Kontinental xokkey ligasi (KHL) oʻzining dastlabki mavsumi uchun oldingi Rossiya Superligasi mavsumidagi barcha 20 ta jamoani (jami 24 ta jamoani) oʻz ichiga oldi.
Tarixi
Rossiya Superligasining kelib chiqish tarixi 1946-yilda tashkil etilgan sobiq Sovet ligasiga borib taqaladi. Sovet davrida Qizil Armiyaga qarashli „CSKA Moscow“ xokkey jamoasi yaqqol ustunlikka ega boʻlgan jamoa edi. U 46 ta chempionatning 32 tasida gʻalaba qozongan edi. Sovet ligasi Sovet Ittifoqi parchalanishi sababli 1992-yilgada tugatildi. Uning nomi Xalqaro xokkey ligasiga aylantirilgandan soʻng, liga 1996-yilda Rossiya xokkey ligasi deb qayta nomlandi. 1996-yildan 1999-yilgacha ligaga aʼzolik huquqi faqat ruslar uchun edi. 1999-yilda ligaga aʼzolik barcha uchun ochiq deb belgilandi. Shundan soʻng, liga xalqaro miqyosga chiqdi va uning nomi Rossiya Superligasi deb oʻzgartirildi. Jurnalist Vsevolod Kukushkin liga matbuot kotibi lavozimida ishlagan edi.
Jamoalar (2007—2008)
2007—2008-yilgi mavsumda Superligada 20 ta jamoa bor edi.
Musobaqa
Rossiya Superligasida musobaqalar muntazam mavsum va pley-offdan iboratdir. O‘yinlar Xalqaro xokkey federatsiyasi (IIHF) qoidalariga muvofiq o‘tkaziladi.
Muntazam mavsum davomida har bir jamoa bir-biri bilan uch marta toʻqnash keldi (ikki marta uyda / bir marta mehmonda yoki bir marta uyda / ikki marta mehmonda). Mavsum davomida har bir jamoa 57 ta o‘yin o‘tkazadi. Agar oʻyinda durang qayd etilsa, besh daqiqalik gʻalabagacha boʻlgan qoʻshimcha vaqtda oʻynaladi. Undan keyin esa penaltilar seriyasi oʻtkaziladi.
Muntazam mavsumda eng yaxshi natija qayd etgan 16 ta jamoa pley-off bosqichiga yo‘llanma oldi. Har bir pley-off bosqichida jamoalar beshlik seriyasida musobaqalashishadi. Har bir turda jamoalar mavsumdagi ko‘rsatkichlariga ko‘ra guruhlarga bo‘linadi. Yuqori jamoa quyi jamoa bilan, ikkinchi oʻrindagi jamoa ikkinchi eng yomon mavsumiy koʻrsatkichga ega boʻlgan jamoa bilan juftlashtiriladi va hokazo. Yuqori oʻrinni egallagan jamoa birinchi, ikkinchi va beshinchi oʻyinlarni oʻz uyida oʻtkazish imkoniyatiga ega boʻladi.
Ingliz tilini ikkinchi til sifatida yoki chet tili sifatida o'rgatish.
Ingliz tilini ikkinchi til sifatida o'rgatish ( TESL ) yoki boshqa tillarda so'zlashuvchilarga ingliz tilini o'rgatish ( TESOL ) birinchi tili ingliz tili bo'lmagan talabalarga ingliz tilini o'rgatish uchun atamalar hisoblanadi. TESL, TEFL va TESOL atamalari sinfning joylashuvi va o‘quvchilar soniga qarab farqlanadi. TEFL ingliz tili asosiy til bo'lmagan mamlakatlarda mavjud ingliz tili dasturlari hisoblanadi. TEFL dasturlari til maktabida yoki o'qituvchi bilan alohida o'qitilishi mumkin. Ba'zi ish o'rinlari uchun minimal TEFL talabi 100 soatlik kursni tahkil qiladi; shunga qaramasdan 120 soatlik kurs qat'iy tavsiya etiladi, chunki u ko'pincha yuqori maoshli o'qituvchi lavozimlarini egallash imkonini beradi. TESL va TESOL ingliz tilida so'zlashuvchi mamlakatlarda uchraydigan ingliz tili dasturlarini ham o'z ichiga oladi. Ko'pincha, bu kabi dasturlar chet elga ko'chib kelgan (vaqtinchalik yoki doimiy bo'lgan maktab yoki ish uchun) yoki oilalari uyda boshqa tilda gaplashadigan aholiga xizmat qiladi. TESOL - bu TEFL va TESL dasturlarini o'z ichiga olgan katta atama bo'lib, ingliz tilini o'qitish sohasida keng qabul qilingan atama hisoblanadi. TEFL o'qituvchilari ingliz tilida so'zlashuvchi yoki ona tilisi ingliz tili bo'lmagan o'qituvchilar bo'lishi mumkin.
Ingliz tilini ikkinchi til sifatida o'rgatish eskirgan atama hisoblanadi, chunki talabalar ingliz tilini o'rganishdan oldin bir nechta tillarda ham gaplasha olishlari mumkin. Ingliz tilini o'z mamlakatida, odatda maktabda o'rganayotgan talabalar, EFL (Ingliz tili chet tili sifatida) o'rganayotgan talabalaridir. Umuman olganda, ingliz tilini o'rganayotgan talabalar ELLs (ingliz tilini o'rganuvchilar) deb ataladi.
Ingliz tilini ikkinchi til sifatida o'rgatish
Ingliz tilini ikkinchi til sifatida o'rgatish (TESL), birinchi tili ingliz tili bo'lmagan ( ya'ni ona tilisi ingliz tili hisoblanmagan) talabalarga ingliz tilini o'rgatishni anglatadi. O'qituvchilik kasbi tarixan TEFL va TESL uchun turli nomlardan foydalangan; ammo, boshqa tillarda so'zlashuvchilarga ingliz tilini o'rgatishning umumiy atamasi (TESOL) kasbni tasvirlash uchun tobora ko'proq foydalanib kelinmoqda. TESOL katta atama sifatida TESL va TEFL ni ham qamrab oladi. Ingliz tilini ona tili sifatida so'zlashuvchilar ham, boshqa tilda so'zlashuvchilar ham ingliz tili o'qituvchisi bo'lish uchun muvaffaqiyatli o'qitiladi. Ingliz tilini ikkinchi til sifatida o'rganuvchilarga yoki ELLlarga ingliz tilini o'rgatishda, ingliz tilini bilish darajasini aniqlash uchun yozma va og'zaki testlarni topshirish tavsiya etiladi, lekin har doim ham talab qilinmaydi.
Kommunikativ tilni o'rgatish
Kommunikativ tilni o'qitish (CLT), tilni o'rganishning ham vositasi, ham yakuniy maqsadi sifatida muhim ahamiyatga ega hisoblanadi. Bir qator tanqidlarga qaramay, kommunikativ tilni o'qitish xususan, Yaponiya, Tayvan, va Yevropada mashhur bo'lishda davom etmoqda. Hindistonda CBSE (O'rta ta'limning markaziy kengashi) ham o'zining filiallarida ushbu yondashuvni qo'llagan.
So'nggi yillarda, CLT da vazifaga asoslangan til o'rganish yondashuvi keng tarqaldi. Tarafdorlarning fikricha, CLT - nutq, yozish, tinglash va o'qish ko'nikmalarini rivojlantirish va takomillashtirishda muhim ahamiyatga ega va bu esa o'quvchilarning o'zaro muloqot qilmasdan faqatgina o'qituvchini passiv tinglashga to'sqinlik qiladi. Dogme xuddi shunday kommunikativ yondashuv bo'lib, u nashr etilgan darsliklarsiz o'qitishni rag'batlantiradi va shu bilan birga o'quvchilar va o'qituvchi o'rtasidagi suhbat aloqasiga e'tibor beradi.
Aralashtirilgan o'rganish
Aralashtirilgan ta'lim multimediya elementlari (kompyuter yordamida til o'rganish deb ham ataladi) birikmasi bo'lib, virtual o'quv muhiti (VLE) ga sinfda o'qitish, o'qituvchi va tengdoshlar yordamida erishiladi. Aralashtirilgan ta'lim texnologiyasidan foydalanib, o'quvchilarga video va boshqa multimedia turlari orqali, o'qituvchi ishtirokisiz ham katta hajmdagi tushunarli ma'lumotlarni taqdim eta oladi.
Onlayn sinf
O'quv materiallari talabalarni sinovdan o'tkaziladigan modullarga bo'lingan. Qo'llab-quvvatlash, ya'ni talabalarga yordam berish repetitorlar tomonidan amalga oshiriladi va repetitorlarga elektron pochta orqali murojaat qilish mumkin. Oxirgi modulni muvaffaqiyatli tugatgandan so'ng, talabaga raqamli shaklda keladigan yoki talabaning manziliga jo'natilishi mumkin bo'lgan sertifikat beriladi. Bunday sertifikatni olish foydali bo'lishi mumkin, chunki ko'plab ish beruvchilar TEFL sertifikatini talab qiladi.
TEFL o'qituvchilari uchun malaka
Malaka talablari bir mamlakatdan boshqa mamlakatga qaraganda va bir mamlakat ichidagi ish beruvchilar orasida sezilarli darajada farq qiladi. Ko'pgina muassasalarda ilmiy daraja yoki o'qituvchilik sertifikatisiz dars berish ham mumkin. Ba'zi muassasalar MA TESOL darajasida mahalliy so'zlashuvchi bo'lishni zarur deb hisoblaydi. Bunga qo'shimcha ravishda esa Ingliz tili va adabiyoti bo'yicha universitet darajasi har qanday mutaxassislik darajasi kabi qimmatli bo'lishi mumkin. Boshqa muassasalar esa ingliz tilini bilish, universitet darajasi va asosiy o'qituvchilik malakasini isbotlash uchun etarli deb hisoblaydi. Biroq, akademik malaka darajasi eng muhim malaka sifatida qotib qolgan emas, chunki ko'plab maktablar kishining shaxslararo munosabatlariga ko'proq qiziqish bildiradi. Ilmiy sohaga kirishni xohlovchilar uchun ayrim adabiyotlar malaka kabi muhim bo'lishi mumkin, ayniqsa adabiyotlar ushbu sohada ingliz tilidan foydalanishga taalluqli bo'lsa. O'qituvchilarga talab yuqori bo'lgan va qonuniy talablar mavjud bo'lmagan hollardagina, ish beruvchilar (ayrim davlatlar ham) ba'zi talablarga javob bermaydigan nomzodlarni ishga qabul qilishlari mumkin. Har bir mamlakat har xil va ishga qabul qilish ham ingliz tili o'qituvchilariga bo'lgan talab va o'qituvchining oldingi o'qitish va hayotiy tajribasiga bog'liq hisoblanadi. TEFL sanoatida va til maktablarida tan olingan/akkreditatsiya qilingan TEFL kursi uchun eng kamida ya'ni standart sifatida 100 soatlik kursni tugatilishiga qaror qilgan.
Xususiy til maktablari o'qituvchilarni ishga qabul qilishda kamida 100 soatdan iborat kursni muvaffaqiyatli tamomlaganlik haqida sertifikat talab qilishlari mumkin. EPIK kabi asosiy dasturlar (dastur minimal 100 soatlik talabga javob bergan taqdirda) har qanday TEFL kurslarini onlayn yoki boshqa tarzda tamomlagan o'qituvchilarga yuqori oylik maoshini taklif qiladi. Internetga asoslangan TEFL kurslari butun dunyoda, xususan, Xitoy, Koreya, Tayvan va Yaponiyada eng katta ish bozorlari mavjud bo'lgan Osiyoda qabul qilinadi. Xitoy uchun minimal TEFL talabi 120 soat.
Osiyoda TEFL o'qituvchilarini irq (Kavkazliklar afzal ko'rgan holda) kabi yuzaki mezonlar bo'yicha yollash tendentsiyasi mavjud bo'lib, ingliz tili o'qituvchisi yok ingliz tilini ona tilisi sifatida so'zlashuvchi bo'lgan shaxs "oq" tanli bo'lishi kerak, bu ayniqsa Tailandda isbotlangan, u yerda TEFL o'qituvchilarining yirik ish beruvchisi bo'lib,undagi reklamalar ingliz tilida ona tilisi sifatida  so'zlashuvchilar uchun tez-tez ochiq bo'ladi. Bu qisman xususiy sektordagi tijoriy umidlar bilan bog'liq bo'lib, ota-onalar TEFL o'qituvchilari uchun qo'shimcha to'lovlarni Amerika yoki Britaniya TEFL o'qituvchisi kafolatlashi kerak deb hisoblaydi, maktablar esa buning uchun talabalarni yo'qotish xavfiga duch kelmaydi.
Ayrim hollarda yosh yoki jins talablariga ham duch kelish mumkin. Yevropa va Amerikadan tashqaridagi ba'zi mamlakatlarda, masalan, Yaqin Sharqda maktablar erkaklarni ayollardan ko'ra yoki aksincha ishga yollashi mumkin va ular faqat ma'lum bir yosh oralig'idagi, odatda 20 yoshdan 40 yoshgacha bo'lgan o'qituvchilarni yollashlari mumkin. Xitoyda esa yosh talablari viloyat hukumati qoidalariga ko'ra mamlakat bo'ylab farq qilishi mumkin. 19 yoshgacha bo'lgan har bir kishi TEFLni o'rgatishi mumkin, lekin odatda faqatgina valantyorlik holatida, masalan, qochqinlar lageri kabi joylarda.
Dunyo bo'ylab to'lov va shartlar
Ish beruvchilar tomonidan ekspluatatsiya qilish xavfi mavjud. Ispaniya foydani ko'paytirish vositasi sifatida o'qituvchilarning ijtimoiy sug'urta kombinatsiyalaridan muntazam ravishda voz kechadigan kichik va o'rta biznesning ( jumladan, TEFL maktablari) ko'p sonini hisobga olgan holda, tanqidni qo'llab quvvatlagan. Natijada, ko'pchilik o'qituvchilar ish haqi va badallar qonunga muvofiq e'lon qilingan taqdirda, olish huquqiga ega bo'lgandan ko'ra kamroq ishsizlik yoki kasallik to'lovini olish huquqiga ega. Chet ellik xodimlarga nisbatan qo'llanilmasligi yoki bajarilmasligi mumkin bo'lgan mehnat qonunchiligiga ega mamlakatlarda shunga o'xshash holatlar ko'p ko'payadi. Ish beruvchi shartnoma qoidalarini, ayniqsa ish vaqti, ish kunlari va shartnomani tugatish to'lovlariga oid bir qator qoidalarni e'tiborsiz qoldirishi mumkin.
Chet ellik o'qituvchilarning til, madaniyat yoki shunchaki cheklangan vaqt bilan bog'liq qiyinchiliklari ularning shartnomalarida nazarda tutilgan ish haqi va shartlarni talab qilishni ayrim hollarda qiyinlashtirishi mumkin. Shunday ekan,ba'zi nizolar madaniyatlararo tushunmovchiliklardan kelib chiqadi. Chet elda yashash va ishlashga moslasha olmagan o'qituvchilarning ko'pchiligi bir necha oydan keyin ishni tashlab ketishga qaror qilishlari mumkin. Bundan tashqari o'qituvchilar uchun qaysi ish o'rinlari qonuniy ekanligini tan olish qiyin bo'lishi mumkin, chunki ko'plab etakchi ishga yollovchi agentliklar filtrsiz pullik e'lonlarga ruxsat beradi. Shunday ekan,o'qituvchilar esa faqat nufuzli maktablar bilan ishlaydigan ishga yollash agentliklarining yordamiga murojaat qilishlari mumkin.
Yevropa
Yirik Yevropa shaharlari til maktablari tashkil etilgan yoki turli joylarga oʻqituvchilarni yuboruvchi agentlik sifatida faoliyat yuritgan. Sentyabr oyi - ishga qabul qilishda eng muhim vaqt hisoblanadi va ko'plab yillik shartnomalar oktyabr oyidan iyun oyigacha davom etadi. Ish beruvchilar Biznes ingliz tilini o'rgatish yoki yosh o'quvchilarni o'qitish tajribasiga ega bitiruvchilarni afzal ko'rishadi.
Xalqaro maktablar Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan tajribali va malakali oʻqituvchilarni ishga yollaydi. Ta'lim vazirliklari, ya'ni Fransiya va Ispaniya davlat maktablarida til o'qituvchilarining yordamchilari uchun bir qator imkoniyatlar ham taklif qiladi. Yarim stavkalik ishga odatda ta'lim vizasi orqali ruxsat beriladi va shuningdek bu viza akkreditatsiyadan o'tgan Yevropa Ittifoqi kolleji yoki universiteti, instituti yoki boshqa ta'lim dasturida tegishli ravishda qatnashishni ham talab qiladi.
Kurslarni sotadigan veb-saytlarning da'volariga qaramasdan, davlat maktablari ko'pincha ingliz tilidagi ta'lim yo'nalishi bo'yicha universitet darajasi o'rniga qisqa TEFL kurslaridan egallangan sertifikatlarni qabul qilmaydi. Ispaniyada chet ellik o'qituvchi, o'qituvchilik darajasini Ispaniyada egallamasdan va keyin davlat imtihonidan ("oposiciones") o'tmasdan davlat maktabida ishga joylashish mumkin emas.
Yaqinda Yevropa Ittifoqiga qo'shilgan mamlakatlarda TEFLga talab kuchliroq bo'lishi mumkin. Ular, shuningdek, yashash xarajatlarini kamaytirishga moyil hisoblanadi. Yevropa Ittifoqiga a'zo bo'lmagan o'qituvchilar odatda u erda kamroq qiyinchilik bilan qonuniy ish topadilar. So'nggi paytlarda Sobiq Yugoslaviya mamlakatlari xususiy maktablarida TEFL da o'sishni ko'rdi va u erda bir necha yil davomida ingliz tili o'qituvchilarini yollashdi.
Skandinaviyada qattiq immigratsiya qonunlari va ikki tilli mahalliy o'qituvchilarga tayanish siyosati qo'llanilgani sababli u yerda juda ham kam xorijlik o'qituvchilar ishlaydi.
Avstraliya
Avstraliya Statistika Byurosi ma'lumotlariga ko'ra, 2006-yilda Avstraliyada 4,747 nafar ayol chet tili o'qituvchilar (80,1%) va 1,174 nafar erkak o'qituvchi (19,8%) bo'lgan. 2008-yilgi jahon moliyaviy inqiroziga qaramay, Avstraliyadagi universitetlarga qatnaydigan xalqaro talabalar soni yuqoriligicha qolmoqda.
2013-yil avgust oyida 462,000 xalqaro talabalar Avstraliyada to'liq to'lovlarni to'lashdi, shu jumladan Xitoy va Hindiston talabalari bu masalada ikkita eng katta bozorlardan edi. Ilgari, Avstraliya universitetida o‘qish uchun hujjat topshirgan xalqaro talabalar test sinovidan o‘tishlari kerak edi va ular faqat akademik ko‘rsatkichlari va ingliz tilini bilish darajasiga qarab qabul qilinardi. Biroq, hozirgi kunda Avstraliya universitetlari xalqaro talabalarga bir vaqtning o'zida, ham ingliz tilini, ham akademik tayyorgarligini oshirishga imkon berish maqsadida oliy ta'lim dasturlariga muqobil kirish yo'llarini taqdim etmoqda. Ushbu muqobil yo'llarning ba'zilariga Asosiy bilimlar va Ingliz tilining intensiv kurslari kiradi.
Bangladesh
Bangladeshda ingliz tilini o'rgatish boshlang'ich ta'limdan boshlanadi, bu esa o'rta maktablar orqali yuqori ta'limgacha keyingi bosqichga o'tishda davom etadi. Bangladeshda bengal tili yagona rasmiy davlat tili hisoblanadi va aholining deyarli 97% i bu tilda ona tili sifatida gaplashishiga qaramasdan, ingliz tili ham juda keng tarqalgan. Bu yerda Britaniya mustamlakachiligining ketma-ket ikki asr davomida mintaqa ustidan hukmron bo'lganligi sababli ingliz tili asosiy chet tili hisoblanadi. Odamlar rasmiy ish uchun kundalik ishlarda ingliz tilidan foydalanadilar. Deyarli barcha kollej va oliy o‘quv yurtlarida ingliz tili, adabiyoti va tilshunoslik fanlari bo‘yicha chuqurlashtirilgan tillarni o‘rganish dasturlari mavjud. Bangladesh Xalq Respublikasi hukumati Hamdoʻstlik aʼzosi sifatida Britaniya Kengashi bilan doimiy aloqada.
Kambodja
Kambodja 1863-yildan 1953-yilgacha Fransuzlar tomonidan boshqarilganligi sababli ingliz tili yaqin vaqtgacha asosiy ikkinchi til bo'lmagan. 1970-yillardan 1990-yillargacha Kambodja fuqarolar urushi va siyosiy tartibsizliklarni boshdan kechirgan, bu esa milliy ta'lim tizimiga va ikkinchi tilni o'rganishga juda katta salbiy tasir ko'rsatgan. 1979-yilga kelib, maktablarning 90 foizi vayron bo'lganligi va o'qituvchilarning 75 foizi ishlamay qolgani va chet tillari o'qitilmagani taxmin qilinadi. Biroq, bugungi kunda Kambodja maktablarida ingliz tili chet tili sifatida 7-sinfdan boshlab o'qitiladi va eng mashhur chet tili hisoblanadi. Kattalar esa ingliz tilini boshqa norasmiy ingliz tili ta'lim dasturlari orqali ham o'rganishlari mumkin.
Hozirgi vaqtda Kambodjada ingliz tilini chet tili sifatida o'qitish va o'rganishga qaratilgan professional va institutsional hukumat undovi mavjud. Kambodjada olib borilgan tadqiqotlar natijalari shuni ko'rsatadiki, ingliz tilida gapirish qobiliyati Kambodja xalqi uchun hayot darajasini o'zgartirishda zarur bo'lgan muhim komponent hisoblanadi. Buning sababi shundaki, ingliz tilida muloqot qila oladigan odamlar yuqori maoshga ega bo'lgan yaxshi kasblarni egallash imkoniyatiga ega bo'ladilar. Chunki bu til xalqaro biznes va tashkilotlar bilan muloqot qilish uchun ishlatiladi.
Kuzeksay
Kuzeksay — Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Valixanov tumanida joylashgan qishloq. Kato kodi — 596433200.
Ingliz tilini ikkinchi til sifatida yoki chet tili sifatida o'rgatish.
Xitoy
Vang Ketsyan ta'kidlaganidek (1986) TEFL Xitoyda taxminan yuz yildan beri mavjud bo'lib, o'sha davr siyosatiga bo'ysunib kelgan. Xitoyda TEFL 19-asrning ikkinchi yarmida Qing sulolasi davridagi baʼzi Xitoy amaldorlari tomonidan “Gʻarblashtirish harakati” bilan boshlangan. Bu harakat esa Xitoyda Gʻarb madaniyati va savdo-sotiqning taʼsiri paydo boʻlishiga olib keladi. Bu paytga kelib esa ba'zi ziyrak xitoylik amaldorlar ingliz tilini chet tili sifatida o'rganish zarurligini anglaganlar. Bu vaziyat esa bir qator ingliz tilini o'rgatish institutlarini tashkil qilishni talab qildi. Birinchi bunday Institut ("Tongvenguan" deb ataladi) 1862-yilda tashkil etilgan va 1901-yilda Pekin Normal Universiteti tarkibiga kirgan. Ushbu muassasa o'quv dasturida TEFLni o'z ichiga olgan keng qamrovli oliy ta'lim muassasasi edi. Xitoy Xalq Respublikasida maktabgacha ta'lim muassasalari, universitetlar, xususiy maktablar va institutlar, kompaniyalar va repetitorlik kabi ko'plab imkoniyatlar ham mavjud hisoblanadi. Teach For China kabi NNTlar ham shu kabi imkoniyatlardan biri hisoblanadi. Pekindagi provinsiyalar va Ta'lim vazirligi davlat maktablarini qat'iy boshqaradi, bundan tashqari xususiy maktablarda esa ish jadvali, ish haqi va talablarni belgilashda ko'proq erkinlik mavjud.
Ingliz tili oʻqituvchilari har qanday fan boʻyicha eng kamida bakalavr darajasiga ega boʻlishi, 25 yoshdan kichik boʻlmasligi va kamida 2 yillik ish tajribasiga ega boʻlishi kerak. Ingliz tili o'qituvchilari AQSh, Kanada, Buyuk Britaniya, Irlandiya, Avstraliya, Yangi Zelandiya yoki Janubiy Afrika kabi mamlakatlardan birining fuqaroligiga ega bo'lgan mahalliy ingliz tilida so'zlashuvchi bo'lishi kerak. O'qituvchilarga bo'lgan katta talab tufayli, bu qoidalar ko'pincha e'tibordan chetda qolishi mumkin va maktablar ko'pincha minimal talablarga javob bermaydigan o'qituvchilar uchun ishlashga ruxsat olishlari mumkin va bu holat yirik shaharlarda kuchayib bormoqda. Ta'lim vazirligi xorijiy ingliz tili o'qituvchilari uchun talablarni kuchaytirmoqda, jumladan jarimalar, to'xtatib turish yoki talablarga rioya qilmagan muassasalarni yopish.
Davlat maktablari odatda ta'til vaqtlari uchun ham to'laydi, lekin agar o'qituvchi shartnomani yangilamasa yozgi ta'til uchun to'lamaydi, ko'plab xususiy maktablar esa ta'til jadvallarini qisqartirgan va ta'tilga ruxsat berilgan qisqa kunlar uchun to'lashi mumkin.
O'qituvchilarni kompaniyaga ishga olish esa o'qimoqchi bo'lgan xodimlar soniga qarab farq qiladi. Ular bir yoki ikkita sinf yoki haftasiga 14 soatdan 16 soatgacha bo'lgan to'liq to'plam uchun o'qituvchini ishga olishlari mumkin. Repetitorlik qilish ham turlicha bo'lishi mumkin, ba'zi hollarda talabalarning butun oilasi yoki faqat bitta oila a'zosi o'qitilishi uchun repetitorlik qilish mumkin. Maktablarda ishlaydigan o'qituvchilar, odatda, o'qituvchilar shartnomasi shartlariga ko'ra, pullik repetitorlik yoki boshqa haq to'lanadigan ish bilan shug'ullana olmaydi.
Ko'pchilik o'qituvchilar maktablar bilan shartnomalar tuzadi. Davlat maktablari shartnomalari ancha standartdir, xususiy maktablar esa o'z talablarini belgilaydi. Maktablar ingliz tilida gaplashadigan mamlakatlardan o'qituvchilarni yollashga harakat qiladi, ammo talab tufayli ingliz tilini yaxshi biladigan va tabiiy aksentga ega bo'lganlar ham ish masalasida o'z o'rinlarini topishlari mumkin.
Xitoyda o'qitish uchun viza olishning ko'plab bosqichlar mavjud. 2017-yil fevral oyidan boshlab Xitoyda Z-vizalarini rasmiylashtirish va berishning qonuniy jarayoni ancha murakkablashgan. Endi ariza beruvchilar haqidagi jinoiy ma'lumotni tekshirilishini, 120 soat yoki undan ko'proq TEFL sertifikatiga ega bo'lishini va G'arbiy Universitetlardan birining bakalavr darajasiga ega bo'lishini talab etiladi. Xitoylik ish beruvchi Xitoyda ishlash uchun taklif xatini berishidan oldin, yuqorida qayd etilgan hujjatlarning barchasi nomzodning vatanida notarial tasdiqlangan va qonuniylashtirilgan bo'lishi kerak, so'ngra xitoylik ish beruvchiga xujjatlar yuborilgandan so'ng, Xitoyda tasdiqlanishi kerak. Ushbu protsedura mavjud viza jarayoniga qo'shimcha hisoblanadi. Ish taklifi olinganidan keyin Xitoyga kirish va ishlash uchun barcha tegishli ruxsatnomalarga ega bo'lish, taxminan 3 oy vaqtni olishi mumkin.
Gonkong
Gonkong bir vaqtlar Britaniya tojining mustamlakasi bo'lgan va hukumat tomonidan moliyalashtirilgan tadqiqotlarning ko'rsatishicha; u erda ingliz tilidagi ta'limga jiddiy e'tibor berilgan. Gonkong 1997-yilda Xitoy Xalq Respublikasiga qaytarib berildi va Gonkong maxsus ma'muriy hududi (HKSAR) deb nomlandi.
Gonkongda ingliz tilini o'rgatish biznesga aylangan. Ko'plab ingliz tilini o'rgatadigan institutlar ochildi va bular qatorigaHeadstart Group Limited va Osiyo uchun ingliz tili kabi nomlar ostidagi institutlar kiradi. Ingliz tilida so'zlashuvchilar tezda ingliz tilini o'rgatish bo'yicha ish topishlari mumkin, ammo chet elliklar o'z xodimlariga tez-tez hiyla-nayrang qiladigan ayrim kompaniyalardan ehtiyot bo'lishlari kerak. Ingliz tilini chet tili sifatida o‘rgatish bo‘yicha malaka oshirish HKSAR hukumati tomonidan moliyalashtiriladigan va ingliz tili o‘qituvchisi uchun so‘nggi martaba yo‘nalishini ta’minlovchi “Native English-speaking Teacher” dasturiga kirish uchun zaruriy shartga aylandi. Jalb qiluvchi katta maoshga qo'shimcha ravishda, uy-joy va boshqa barcha imtiyozlar bilan ta'minlanadi, shu jumladan to'liq ta'til to'lovi, yordam jamg'armasi va tibbiy sug'urtalarni ham o'z ichiga oladi. Uy-joy yoki ijara turar joy bilan ta'minlash xorijlik o'qituvchilar uchun eng katta rag'batdir, chunki Gonkongda uy-joy narxi dunyodagi eng yuqori ko'rsatkichlardan biri hisoblanadi.
O'qituvchi "Native English-speaking Teacher" dasturigakirganidan keyin, ular odatda ikki yillik shartnomani tugatgandan so'ng bir maktabdan boshqa maktabga o'tishlari mumkin. Shunday ekan, kuchli tajribaga ega o'qituvchi ideal maktabda ideal pozitsiyani egallash uchun juda ko'p imkoniyatlarga ega hisoblanadi. Ko'pgina xorijliklar Gonkongga qisqa onlayn TEFL malakasi bilan kelishni etarli deb o'ylashadi ammo, davlat va xususiy maktablar Gonkong Kasbiy va akademik malakalarni akkreditatsiya qilish kengashi va Gonkong ta'lim byurosi ro'yxatiga kiritilgan TEFL malakalarini izlamoqda. Ushbu malakalardan biriga ega bo'lish xorijlik fuqaroga xususiy yoki davlat bolalar bog'chasi, boshlang'ich yoki o'rta maktabda o'qituvchilik lavozimini egallashda katta afzalliklarni yaratib beradi. NETni tanlashda maktablar odatda sinflar sonidagi farqlar, talabalar guruhlari davomiyligi, sinfni boshqarish ko'nikmalari darajasi va maktablar va markazlar o'rtasida talab qilinadigan pedagogikani o'qitishning murakkabligi sababli o'quv markazi tajribalarini hisobga olmaydilar.
Makao
Ingliz tilini o'rgatadigan birinchi maktablar 17-asr boshlarida Aomindagi missionerlik maktablari bo'lgan. Sobiq Portugaliya mustamlakasi bo'lishiga qaramay, Aomin aholisining taxminan 1,5%i ingliz tilida, qolganlari esa boshqa xitoy shevalarida muloqot qilishadi. Maktablarda eng ommabop chet tili ingliz tili bo'lib, bu tilda odatda savdo, tijorat va turizm bilan shug'ullanuvchilar keng so'zlashadi.
Hindiston
1759-yildan boshlab Hindistonda ingliz tilini 250 yildan ko'proq vaqt davomida o'rgatib kelindi. Hind tilidan keyin ingliz tili Hindistonda eng koʻp so'zlashiladigan, yoziladigan va oʻqiladigan til hisoblanadi, chunki u eng koʻp shtatlararo va shtatlar ichidagi aloqa uchun ishlatiladi va “bogʻlovchi” til sifatida gaplashiladi. Hindistonda bu huquq, moliya, ta'lim va biznes kabi ba'zi sohalarda juda muhim til hisoblanadi
Mintaqadagi va an'anaviy tillar uchun Hindistonda ingliz tilining mashhurligi ba'zi muammolarni keltirib chiqargan. Shunga qaramasdan, milliy darajada hind tili Hindistonda rasmiy til maqomiga ega va hukumat ishlari uchun esa ikkinchi rasmiy til sifatida ingliz tili tan olingan.
Yaponiya
Yaponiyada JET dasturi yapon o'rta maktablari va boshlang'ich maktablarida ishlash uchun til o'qituvchilari va o'qituvchi yordamchilarini ish bilan ta'minlaydi. Boshqa o'qituvchilar eikaiwa (xususiy til maktablari)da, universitetlarda va hukumat va ta'lim kengashlarida Xalqaro aloqalar bo'yicha koordinator (CIR) sifatida ishlaydi.
Ushbu zanjirlarning eng kattalari Aeon va ECCdir. Sektor yaxshi tartibga solinmagan. 900 dan ortiq filiallarga ega eng yirik tarmoqlardan biri bo'lgan Nova 2007-yil oktyabr oyida qulaydi va minglab chet ellik o'qituvchilar daromadsiz yoki ba'zilar esa yashash joyisiz qolgan.Yaponya davlatidagi agentliklar tobora ko'proq ingliz tilida so'zlashuvchilarni bolalar bog'chalari, boshlang'ich maktablar va xodimlari Biznes ingliz tilini yaxshilashi kerak bo'lgan xususiy kompaniyalarga yuborishga odatlangan. Yaponiyada haken yoki dispatch kompaniyalari nomi bilan tanilgan agentliklar so'nggi paytlarda boshlang'ich, o'rta va katta yuqori maktablar uchun turli ta'lim kengashlaridan shartnomalar olish uchun o'zaro raqobatlashib kelmoqda va ish haqi doimiy ravishda pasayib bormoqda. JALT ( Yaponiya til oʻqitish assotsiatsiyasi ) til oʻqituvchilari (asosan ingliz tilida soʻzlashuvchilar) uchun eng yirik NPO (notijorat tashkilot) boʻlib, 3000 ga yaqin aʼzolariga ega hisoblanadi. Yaponiya pandemiyaga qarshi birinchi to'lqinli reaktsiyasi uchun maqtovga sazovor bo'ldi va maktablar o'tgan kuzda qisqa muddatga biznes vizasi bo'yicha o'qituvchilarni yollashga muvaffaq bo'ldi. Afsuski, 2021-yilning yanvar oyidan boshlab chegara deyarli barcha yoʻlovchilar uchun yopildi, Yaponiya fuqarolari va hozirgi aholisi esa bundan mustasno. Mamlakat hozirda COVID-19 ning halokatli ikkinchi to'lqinini boshdan kechirmoqda, bu esa bo'lajak Olimpiya tadbirlarini xavf ostiga qo'yadi. Bu ba'zi maktablarni ESL o'qituvchilarini yollashdan to'xtatmadi, chunki mamlakat tez orada vaziyatni o'zgartira oladi va chet ellik o'qituvchilarni yana kutib oladi.
Laos
1990-yillardan beri ingliz tili Laosda taʼlim, xalqaro savdo va hamkorlikda tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. Hukumat to'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiyalarni rag'batlantirishni boshladi va 1992-yilda Laosning ASEANda kuzatuvchi sifatida kiritilishi ham ingliz tiliga bo'lgan ehtiyojni oshirdi. Laos 1997-yilda ASEANning to'liq a'zosi hisoblangan. 1992-97-yillarda hukumat ingliz tilini ravon bilishini yaxshilashi kerak edi.
So'nggi paytlarda yuqori martabali amaldorlar, ishbilarmonlar va aktsiyadorlar ingliz tilini o'rganishni boshladilar. Ingliz tili ham ta'lim sohasiga kiritilishi va o'qitilishi tufayli bu tendensiya kuchayishi kutilmoqda.
Mangolia
Mangoliada Tinchlik Korpusining 136 nafar ko'ngillisi mavjud bo'lib, ularning aksariyati ingliz tili o'qituvchilari hisoblanadi va ular asosan aholi zichligi past bo'lgan keng qishloq joylarida dars berishadi. Ulan-Batorda xususiy institutlar, universitetlar va ba'zi maktablarda kam sonli professional NETlar dars beradi. Ingliz tilida so'zlashuvchi yirik mamlakatlardan kelgan chet ellik o'qituvchilardan tashqari Filippinliklar Mangol maktablari, institutlari va yirik sanoat yoki tog'-kon kompaniyalarida dars berishadi.
Janubiy Koreya
Janubiy Koreyada dars berishga tayyor bo'lgan ingliz tilida so'zlashuvchilarning kamayishiga qaramasdan ularga talab katta. 2013-yilda davlat maktablarida ingliz tilida so‘zlashuvchilar soni bir yil ichida 7,7 foizga kamayib, 7,011 nafarga yetgan. Mamlakatning aksariyat viloyatlari oʻrta va yuqori maktablardan chet ellik ingliz tili oʻqituvchilarining ish stajlarini kamaytirishmoqda. Yaponiyada bo'lgani kabi, Koreya ham "English Program in Korea (EPIK)" deb nomlangan o'qituvchilarni joylashtirish bo'yicha hukumat dasturini ishlab chiqmoqda. EPIK, Koreya davlat maktablarida ishlash uchun 6,831 nafar chet ellik o‘qituvchilarni yollagan. Bundan tashqari Koreyada ingliz tili o'qituvchilari uchun bir nechta assotsiatsiyalar mavjud bo'lib, ularning eng kattasi KOTESOL hisoblanadi.
Institutlar odatda bir yillik shartnoma uchun ikki tomonlama aviachipta va ijarasiz kvartirani taqdim etadilar. Ta'kidlash kerakki, 2008-yil 15-martdan boshlab viza qoidalari o'zgargan. Bo‘lajak o‘qituvchilar endi tibbiy ko‘rikdan va jinoiy tekshiruvdan o‘tishi, daraja sertifikatining asl nusxasini taqdim etishi va muhrlangan transkriptni taqdim etishi kerak. Janubiy Koreyaga kelgach, o'qituvchilar chet elliklarni ro'yxatga olish kartasini olishdan oldin qo'shimcha tibbiy ko'rikdan o'tishlari kerak.
Janubiy Koreyada ishlash uchun to'rtta asosiy joy mavjud: universitetlar, xususiy maktablar, davlat maktablari ( EPIK ) va xususiy til akademiyalari (Janubiy Koreyada hagwon s nomi bilan tanilgan). Xususiy til akademiyalari (2005 yilda o'ttiz mingdan ortiq bunday akademiyalar ingliz tilini o'rgatilar edi ), Koreyada eng keng tarqalgan o'qitish joyi maktab o'quvchilari, uy bekalari, universitet talabalari (ko'pincha universitetning o'zida) yoki ishbilarmonlar sinflari uchun bo'lishi mumkin. Odatda kichik mustaqil hagwonlar ko'p hisoblanadi, lekin ko'plab yiriklari ham mavjud. Chet elliklar kelishidan oldin o'z maktablarining barcha ta'lim qonunlaridan xabardor bo'lishlari kerak. Ba'zi TEFL yoki TESOL dasturlari ba'zan chet elda ingliz tilini o'rgatish sertifikatiga ega bo'lishga yordam bermasligi mumkin, ammo maktab topishga va shartnoma tuzishda yordam berishi mumkin. Har qanday narsa bo'lishi mumkinligi sababli, yolg'iz bortda ish topish o'rniga, kompaniya bilan shartnomalar topish yaxshiroqdir. Sizga yordam beradigan agentlik yoki kompaniyaga bog'liq shartnomalar qisqa 6 oygacha yoki 2 yil uzoq muddat davom etishi mumkin.
Tayvan
Tayvanda ko'pchilik o'qituvchilar mahalliy bushibanlar yoki buxibanlar deb nomlanuvchi kramp maktablarida ishlaydi. Ba'zilari Hess va Kojen kabi filiallarning bir qismidir. Boshqalar esa mustaqil ravishda ishlaydi. Bunday maktablar oyiga taxminan 2000 AQSh dollari to'laydi. Qo'shimcha oylik ish haqiga ekvivalent, shartnoma muddati tugashi uchun bonuslar Janubiy Koreyadagi kabi qonun bilan belgilanmagan va Tayvanda kam uchrashi mumkin. Bundan tashqari, amaldagi qonunchilikka ko'ra, chet elliklar uchun maktabgacha ta'lim muassasalari yoki bolalar bog'chalarida ingliz tilini o'rgatish noqonuniy hisoblanadi, garchi bu deyarli har doim maktablar va hukumat tomonidan e'tibordan chetda qolsa ham, bu amaliyot keng tarqalgan. Ingliz tilini o'rgatish va Tayvanda yashash uchun siz ingliz tilida so'zlashadigan davlatlarning pasport egalariga maktablarni yollash orqali beriladigan Alien rezident kartasi egasi bo'lishingiz kerak. ARC nomzodlari esa universitetda bakalavr darajasini olishlari kerak.
So'nggi yillarda Tayvan davlat maktablarida TEFL va sertifikatlangan o'qituvchilarga bo'lgan ehtiyojni oshirdi. Davlat maktablari lavozimlari uchun malaka va oylik maoshlar attestatsiya va tajribaga asoslanadi. Bundan tashqari, imtiyozlar va maoshlar tiqilinch maktablarga qaraganda kengroqdir.
Tailand
Tailand da ingliz tilida so'zlashuvchilarga katta talab mavjud va nisbatan past maoshlarga qaramay, mahalliy turmush tarzi tomonidan jalb qilingan sayohatchilar va chet elliklar shaklida tayyor ishchi kuchiga ega. O'qituvchilar kamida 25 000 baht miqdorida boshlang'ich maosh olishlari mumkin. Tailand chet elliklarga malakaga ega bo'lmagan va malakali kasblarni taqiqlaganligi sababli, chet ellik fuqarolarning katta qismi mamlakatda qolib yashash uchun ingliz tilini o'rgatadi. Tailanddagi EFL o'qituvchilarining malakasi so'nggi bir necha yil ichida yanada qiyinlashdi, ko'pgina maktablar endilikda bakalavr darajasini va 120 soatlik TEFL kursini talab qiladi. Tailandda diplomsiz ish topish ham mumkin. Biroq, ilmiy daraja ishlashga ruxsat olishni ancha osonlashtiradi, diplomsiz ishlash esa noqonuniy hisoblanib o'qituvchilarni ish beruvchilar tomonidan ekspluatatsiya qilishga olib keladi.
Turkmaniston
Turkmanistonning barcha maktablarida ingliz tili rus tili bilan birga chet tili sifatida o‘rganiladi.
Katta Yaqin Sharq
Saudiya Arabistoni, Birlashgan Arab Amirliklari va boshqa boy Fors ko'rfazi davlatlari Katta Yaqin Sharq mintaqasida o'qituvchilar ishlashi uchun asosiy joylar hisoblanadi. Ko'pgina lavozimlar yuqori ish haqi va bepul uy-joy va parvozlar kabi yaxshi imtiyozlarni ta'minlaydi; lekin keng ko'lamli malaka (ta'lim, ingliz yoki tilshunoslik magistri) va tajriba talab qiladi. TESL Canada tomonidan 2003-yildan beri akkreditatsiya qilingan TESOL onlayn kursi Birlashgan Arab Amirliklarida ishlashni xohlovchilar uchun tavsiya etiladi. Xususiy akademiyalar va universitet dasturlari, boshlang'ich ta'lim yili yoki tayyorgarlik yili dasturlari deb nomlanadi, ular talabalarga universitet darajasidagi o'quv ishlariga akademik tayyorgarlik ko'rishda yordam berishadi. Ba'zi davlat boshlang'ich va o'rta maktablar, masalan, Abu-Dabidagi maktablar chet el ingliz tili o'qituvchilarini yollashni boshladilar.
Boshqa G'arbiy Osiyo va Shimoliy Afrika davlatlari kamtarona maoshli lavozimlarni taklif qilishadi. Amideast va Britaniya Kengashi bir necha mamlakatlarda faoliyat yuritib, ingliz tili kurslarida dars berish imkoniyatini taqdim etadi.
Ingliz tili, shuningdek, Eron, Sudan va Marokashda boshlang'ich maktab darajasidan boshlab, 'ommaviy axborot vositalari, iqtisodiy rag'batlantirish va globallashuv sabab bo'lgan Franca tiliga kuchli talab bilan o'qitiladi.