cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Scott Arniel
Shaxsiy hayoti
Scott 2008-yil 2-mayda Kingston va tuman sport shon-shuhrat zaliga kiritildi.
Nazımbey, Akçakoca
Nazımbey — Düzce viloyatining Akçakoca tumaniga qarashli qishloq.
Tarixi
Qishloq nomi 1831—1928-yilgi yozuvlarda Kızılcakilise sifatida qayd etilgan.
Elina Svitolina
Elina Mykhailivna Svitollina  — 1994-yil 12-sentyabrda tugʻilgan ukrainalik professional tennischi. U yakkalik bahslarida 3-oʻringa, juftlik bahslarida esa 108-oʻringa koʻtarildi. Svitolina WTA Tour yakkalik bahslarida 16-marta gʻalaba qozongan va uch marta ikkinchi oʻrinni egallagan.
Svitolina birinchi marta 2013-yilning iyulida dunyoning kuchli 50 taligiga kirdi, 2015-yil iyun oyida kuchli 20 talikka, keyin esa 2017-yil may oyida kuchli 10 talikka kirdi va u vatandoshi Alona Bondarenkoni ortda qoldirib, reytingda birinchi 10 talikka kirgan birinchi ukrainalik ayolga aylandi. 2013-yilda birinchi WTA chempionligini qoʻlga kiritganidan soʻng, u 2017-yilgacha beshta qoʻshimcha unvonni qoʻlga kiritdi, shu vaqt ichida u oʻsha yili beshta chempionlikni qoʻlga kiritdi va uni eng yaxshi 10talikka olib chiqdi. Uning unvonlari orasida 2018-yilgi WTA finali va beshta Premer-5 darajali turnirlardan uchtasi bor: Dubay tennis chempionati, Italiya ochiq chempionati va Kanada ochiq chempionati. Shuningdek, u 2014 va 2015-yillarda Istanbul kubogida juftlik bahslarida ikkita chempionlikni qoʻlga kiritgan. Svitolina 2019-yilda Uimbldon chempionati va AQSh Ochiq chempionatida ikkita Katta dubulgʻa yarim finaliga chiqdi. 2021-yilda Svitolina 2020-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlarida ayollar oʻrtasidagi yakkalik bahslarida Olimpiya bronza medalini qoʻlga kiritdi va Ukraina uchun tennis boʻyicha medalni qoʻlga kiritgan birinchi olimpiyachi boʻldi.
Shaxsiy hayoti
Svitolina Odessada ukrainalik ota-onasi Mixaylo Svitolin (sobiq kurashchi) va Olena Svitolina (sobiq eshkak eshuvchi) oilasida tugʻilgan. Gʻayrioddiy tarzda u taniqli ukrainalik aktrisa Elina Bystritska sharafiga nomlangan va uning akasi Yulian ham bor. Bolaligida Elina akasining tennis oʻynashiga katta eʼtibor qaratayotganini payqadi. Bu otasining eʼtiborini qaytarish uchun uni sport bilan shugʻullanishga ilhomlantirdi. U besh yoshidan oʻynay boshladi. Biznesmen Yuriy Sapronov uning homiysi boʻlganidan soʻng Svitolina va uning oilasi 13 yoshida Ukrainaning Xarkov shahriga koʻchib oʻtdi. Sapronov 12 yoshida oʻzining bolalar turnirlaridan birida uning oʻyinini koʻrgan va hayratda qolgan, bu uning mashgʻulotlariga va keyingi kasbiy rivojlanishiga sarmoya kiritgan. Svitolina rasman hali ham Xarkovda istiqomat qiladi, lekin xorijda mashq qiladi, bu uning Odessa va/yoki Xarkovda mavjudligini cheklaydi va shuningdek, Londonda qarorgohiga ega. Uning aytishicha, u faoliyatining dastlabki kunlarida „katta moliyaviy mablagʻlar“ evaziga fuqaroligini oʻzgartirish taklifini rad etgan. Svitolina 2021 Avstraliya ochiq chempionatida COVID-19 karantinidan beri ukrain tilini faol oʻrganmoqda. 2022-yil yanvar oyida u Dmitriy Gordon bilan suhbatda tilni oʻrganishga vaʼda berdi.
Faoliyati
Svitolinaning oʻsmirlik davridagi eng katta yutugʻi 2010-yili Fransiya Ochiq qizlar musobaqasida finalda tunislik Ons Jabeurni magʻlub etgani boʻldi. U 2010-yilning may oyida Xarkovda boʻlib oʻtgan 25 ming dollarlik turnirda oʻzining birinchi professional yakkalik finaliga chiqdi Svitolina 2012-yilgi Uimbldon chempionatida qizlar oʻrtasidagi yakkalik bahslarida ham finalga chiqdi va u erda Evgeniy Bushardga yutqazdi. Svitolina US Open turniriga yoʻllanma oldi. U birinchi raundda 12-raqamli va chorak finalchi Ana Ivanovichga magʻlub boʻldi. U finalda Andreja Klepač, Rutuja Bhosale, Luksika Kumxum, sobiq top-10 futbolchisi Andrea Petkovich va yaponiyalik faxriy Kimiko Date- Krummni magʻlub etib, Pune shahridagi WTA 125 Royal Indian Open chempionligini qoʻlga kiritdi.
2013: Birinchi WTA chempioni
Svitolina Avstraliya Ochiq chempionatiga toʻgʻridan-toʻgʻri kirishni qoʻlga kiritdi va u birinchi raundda beshinchi raqam ostida tasniflangan Anjelik Kerberga magʻlub boʻldi. U Boku kubogida Shahar Peʼerni magʻlub etib, birinchi WTA chempionligini qoʻlga kiritdi; Shunday qilib, Svitolina 2012-yil fevralidan beri WTA turnirida gʻolib chiqqan birinchi oʻsmirga aylandi. Gʻalaba WTA reytingida 32 pogʻona yuqorilab, 2013-yil 29-iyulda 49-oʻringa koʻtarildi.
2014: Koʻtarilish, ikkinchi WTA Tour chempioni
Avstraliya ochiq chempionatida Svitolina „Katta dubulgʻa“ning ikki karra chempioni va Avstraliya ochiq chempionatining uch karra chorak finalchisi Svetlana Kuznetsovani dastlabki bosqichda toʻgʻridan-toʻgʻri magʻlubiyatga uchratdi. U toʻgʻridan-toʻgʻri Sloan Stivensga yutqazib, uchinchi bosqichga chiqdi.
Finalda Bojana Yovanovskini magʻlub etib, Boku kubogi unvonini himoya qilganidan soʻng, Svitolina Gʻarbiy va Janubiy ochiq chempionatida oʻynadi va u oʻz faoliyatidagi birinchi oʻntalik gʻalabasini qayd etdi va yaqinda Uimbldon chempioni Petra Kvitovani ikkinchi bosqichda magʻlub etdi. U Premer-5 darajasidagi birinchi chorak finalga chiqdi va natijada Ana Ivanovichga toʻgʻridan-toʻgʻri yutqazdi.
2015 yil: Birinchi „Katta Dubulgʻa“ chorak finali, dunyoning 15-raqami
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/Svitolina_RG15_%282%29_%2819118955970%29.jpg/170px-Svitolina_RG15_%282%29_%2819118955970%29.jpg|right|thumb| Svitolina 2015-yilgi Fransiya ochiq chempionatida U yangi mavsumni Brisben Internationalda boshladi, u erda yakuniy chempion Mariya Sharapovaga yutqazishdan oldin yarim finalga chiqdi. Avstraliya Ochiq chempionatida Svitolina uchinchi bosqichga chiqdi va birinchi setda jahonning 1-raqamli va yakuniy chempion Serena Uilyamsga qarshi uchta setda magʻlub boʻldi. U Dubayda ham, Dohada ham ikkinchi raundda yiqilib, uch setdan iborat qiyin bahslarda mos ravishda Petra Kvitova va Viktoriya Azarenkaga yutqazadi.
G’orchashma (Yovon tumani)
G’orchashma (Ғорчашма)  — Tojikiston Respublikasining Yovon tumani, Dahana QFYga qarashli daha. Dahadan mahalla markazigacha 10 km, tuman markazigacha 15 km.
Aholisi
Aholisi - 392 kishi.
704 (son)
704 (yetti yuz toʻrt) — 703 va 705 sonlari orasidagi natural son.
Ushbu songa eng yaqin tub sonlar
Ulam spiraliga koʻra, binafsha fondagi sonlar tub sonlar, yashil fondagi sonlar esa kvadrat ildizdan chiqadigan sonlardir.
2017–2021 Nyu-Yorkdagi tranzit inqirozi
thumb| 168-ko'chada joylashgan metro bekati devori yomonlashmoqda Tranzit inqirozi bilan bog'liq ko'plab sabablar bor edi. Metroga mablag‘ yetishmasligi, signallarning sekinlashishi va buzilgan infratuzilma ta’sir ko‘rsatdi. Avtobuslar ham mablag' etishmasligidan ta'sir ko'rsatdi, biroq alohida yo'nalishlarda past chastotalar, sekin tezlik va aylanma yo'nalishlar kabi qo'shimcha muammolar mavjud edi. Umuman olganda, MTA pullari shahar va shtat darajasidagi, ham Demokratik partiya, ham Respublikachilar partiyasidagi siyosatchilarning harakatlari tufayli ushlab turilgan. Ushbu muammolar yo'lovchilar uchun ikkala tizim uchun o'rtacha darajadan og'irgacha kechikishlarga olib keldi, shuningdek, yo'lovchilarning minglab soatlik vaqtlarini yo'qotishiga olib keldi. Bundan tashqari, metroda sayyohlar soni bir necha yil ichida birinchi marta pasayishni boshladi, avtobuslarda esa inqirozdan oldin boshlangan bosqichma-bosqich pasayish davom etar ekan.
Bir nechta yechim taklif qilindi. 2017-yil iyul oyida MTA raisi Jo Lxota qisqa va uzoq muddatli yechimlardan iborat ko‘p qirrali “Metro harakati rejasi”ni yaratdi. 2018-yil aprel oyida tegishli “Avtobus harakat rejasi” chiqarildi. O'sha yilning oxirida Mintaqaviy rejalar assotsiatsiyasi metro tizimiga katta sarmoya kiritishni qo'llab-quvvatlovchi hisobotni e'lon qildi. MTA 2018 yilda Endi Byfordni NYCTAning yangi boshlig'i sifatida ishga oldi; Byford ikki yil o'tib iste'foga chiqishidan oldin tranzit tizimi bilan bog'liq muammolarni hal qilish uchun hisobot taqdim etdi. Xizmat 2019-yilgacha yaxshilandi, ammo 2020-yil boshida Nyu-York shahrida COVID-19 pandemiyasining boshlanishi MTA moliyasini yanada kamaytirdi. Gubernator Kuomo, shuningdek, 2021 yilda tasdiqlangan MTAni moliyalashtirish uchun Nyu-York shahrida tirbandlik narxlarini joriy qilishni taklif qilar ekan.
Rémilly (Moselle)
Aholisi
1813 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 95,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 18,9 km2. Dengiz sathidan 220 – 312 m balandlikda joylashgan.
Dominik Livaković
Dominik Livaković (1995-yil 9-yanvarda tugʻilgan) — xorvatiyalik professional futbolchi, Zagrebning Prva HNL klubi Dinamo Zagreb va Xorvatiya terma jamoasida darvozabon sifatida oʻynaydi.
Klubdagi faoliyati
Livaković 2012/13-yilgi mavsum boshida NK Zagrebning asosiy oʻyinchisiga aylangan. Dastlab klubning ikkinchi darvozaboni sifatida asosan zaxira oʻrindigʻida oʻtirgan, u 2012-yil 31-avgustda ligadagi debyutini oʻtkazgan. Tez orada u klubning birinchi raqamli darvozaboniga aylangan va toʻrt mavsum davomida ligada jami 104 oʻyin oʻtkazgan.
2019-yil 30-iyul kuni Chempionlar ligasi saralash bosqichida Saburtalo Tbilisi jamoasi ustidan 3:0 hisobida gʻalaba qozonilgan oʻyinda Livaković Drajen Ladichning 1995-yilda oʻrnatilgan „Dinamo“da mavsum boshidan gol oʻtkazmasdan eng koʻp daqiqa oʻtkazgan rekordini (413) yangilagan. U mavsumdagi ilk golini uch kundan soʻng oʻtkazib yuborgan.
2020-yil 26-avgust kuni Chempionlar ligasi saralashida CFR Clujga qarshi oʻyinda Livaković Ciprian Deakning tepgan penaltisini qaytargan. Oʻyin qoʻshimcha boʻlimga qadar davom etdi va 2:2 hisobidagi durang bilan yakunlangan, oʻyin penaltilar seriyasiga qadar davom etgan. Livaković Katalin Golofkaning zarbasini qaytargan, „Dinamo“ 6:5 hisobida gʻalaba qozongan va uchinchi saralash bosqichiga yoʻl olgan. 2020/21-yilgi Yevropa Ligasi guruh bosqichida Livaković beshta oʻyinda atigi bitta gol oʻtkazib yuborgan va „Dinamo“ni oʻz guruhida birinchi oʻrinni egallashiga yordam bergan. U 22-oktabr kuni „Dinamo“ning " Feyenoord "ga (0:0) qarshi oʻyinida Stiven Berguisning penaltidan tepgan toʻpini qaytargan. 2021-yil 18-mart kuni Yevropa Ligasi 1/8 finalida „Tottenxem“ga qarshi oʻyinda Livaković 3:2 hisobida gʻalaba qozonishga va Yevropa Ligasining birinchi chorak final yoʻllanmasini qoʻlga kiritishga yordam bergan
Xalqaro faoliyati
Livaković Xorvatiya terma jamoasiga ilk bor 2016-yilning may oyida Moldovaga qarshi oʻrtoqlik oʻyini uchun chaqiruv olgan. U Xitoy kubogi-2017da Chiliga qarshi oʻyinda debyut qilgan.
2018-yil may oyida u Xorvatiyaning 2018-yilda Rossiyada boʻlib oʻtadigan futbol boʻyicha Jahon chempionati uchun dastlabki 32 kishilik tarkibiga kiritilgan va oxir-oqibat jahon chempionatida ishtirok etadigan futbolchilarning oxirgi roʻyhatga kiritilgan. Livaković musobaqada barcha oʻyinlarda maydonga tushgan va finalda Fransiyaga qarshi oʻyinda magʻlub boʻlganidan keyin ikkinchi oʻrinni egallagan jamoaning asosiy oʻyinchilaridan biri boʻlgan. U 2018-yilning 12-oktyabr kuni Rijekadagi „Rujevitsa“ stadionida boʻlib oʻtgan Millatlar ligasining 2018/19 -yilgi mavsumida Angliyaga qarshi debyutini oʻtkazgan.
Albaniya 2010-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida
Albaniya 2010-yil 12-28-fevral kunlari Kanadaning Vankuver shahrida boʻlib oʻtgan Qishki Olimpiya oʻyinlarida qatnashish uchun ishtirokchilarni yubordi. Bu Albaniyaning Qishki Olimpiya oʻyinlaridagi ikkinchi ishtiroki edi. Albaniya delegatsiyasi tarkibida yakka togʻ changʻichisi Erjon Toʻla bor edi, uning barcha musobaqalari orasidagi eng yaxshi natijasi 48-oʻrinni egalladi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/2010_Opening_Ceremony_-_Albania_entering.jpg/220px-2010_Opening_Ceremony_-_Albania_entering.jpg|right|thumb| Ochilish marosimi paytida stadionga albaniyalik sportchilar kirib keldi.
Dominik Livaković
Xalqaro faoliyati
Lovre Kalinichning yomon oʻyinlaridan soʻng, Livaković 2019-yil 8-iyunda boʻlib oʻtgan Uelsga qarshi 3-turdan boshlab UEFA Yevro-2020 saralash musobaqasida Xorvatiyaning birinchi tanlangan darvozaboni boʻlgan.
Yutuqlari
NK Zagreb
Albaniya 2010-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida
Tarixi
Albaniya birinchi marta 1972-yilda Germaniyaning Myunxen shahrida boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiya oʻyinlarida qatnashgan. Mamlakat jamoasi 20 yil oʻtgach, 1992-yilgi Barselona Olimpiadasida ikkinchi marta ishtirok etishdi va shundan beri har bir yozgi Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etishadi. Ular toʻrt yil oldin, 2006-yilgi qishki Olimpiya oʻyinlarida Qishki Olimpiya oʻyinlarida debyut qilishgan. 2010-yilda Vankuverga joʻnatilgan delegatsiya tarkibida bitta sportchi Erjon Toʻla bor edi. Toʻla ham Olimpiadaning ochilish va yopilish marosimlarida bayroqdor etib tanlandi.
Togʻ changʻisi
Erjon Toʻla 1986-yil 15-dekabrda tugʻilgan boʻlib, Vankuver Olimpiadasi vaqtida 23 yoshda edi. U ilgari 2006-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida Albaniyani sharafini himoya qilgan. 23-fevral kuni u gigant slalomda ishtirok etdi. U 1 daqiqa 27 soniya va 1 daqiqa 31 soniya yugurish vaqtini qayd etib, poyganing ikkala bosqichini ham yakunlagan 81 nafar ishtirokchi orasida 63-oʻrinni egalladi. 27-fevral kuni slalom boʻyicha musobaqaning birinchi bosqichida 1 daqiqa 33 soniya natija bilan marraga yetdi. Toʻla ikkinchi imkoniyatda tezroq yugurishga harakat qilib, 1 daqiqa 9 soniyani qayd etdi, biroq uning birinchi yugurishdagi xatosi  qimmatga tushdi, chunki umumiy hisob sifatida ikki yugurishning yigʻindisi olingan. Erjon Toʻla ikkala yugurishni yakunlagan 48 ishtirokchi ichida oxirgi oʻrinni egalladi.
Dominik Livaković
Yutuqlari
Dinamo Zagreb
Xorvatiya
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Réning
Aholisi
130 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 32 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,95 km2. Dengiz sathidan 215 – 261 m balandlikda joylashgan.
706 (son)
706 (yetti yuz olti) — 705 va 707 sonlari orasidagi natural son.
Ushbu songa eng yaqin tub sonlar
Ulam spiraliga koʻra, binafsha fondagi sonlar tub sonlar, yashil fondagi sonlar esa kvadrat ildizdan chiqadigan sonlardir.
Hüseynbəyli (Fuzuliy)
Hüseynbəyli Ozarbayjonning Fuzuli tumanidagi qishloq dir.
Nurislom Toʻxliyev
Nurislom Toʻxliyev (6-may 1947-yil) — „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi“ (1997), „Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi aʼlochisi“ (Oʻzbekiston xalq maorifi aʼlochisi) (2001), iqtisod fanlari doktori, professor.
Tarjimai hol
N. Toʻxliyev ilm-fanni rivojlantirish yoʻlida tinimsiz mehnat qilib, turli nufuzli ilm maskanlarida tahsil olgan. Izlanishlari va olib borgan tadqiqotlari uni hozirgi darajaga yetishida asosiy omil vazifasini bajargan. Uning mamlakat rivoji yoʻlida olib borayotgan ishlari, mamlakatning iqtisodiy va ijtimoiy rivoji yoʻlida katta ahamiyatga ega. Ayniqsa, ensiklopedik yoʻnalishda chop ettirgan ilmiy, siyosiy-iqtisodiy, siyosiy-ijtimoiy, adabiy yoʻnalishlardagi ensiklopedik toʻplamlari tahsinga sazavor.
Taʼlim
1965-yili oʻrta maktabni tamomlab, oliy taʼlimni olish uchun Samarqand Davlat universitetining Tarix fakultetiga oʻqishga kiradi. 1970—1973-yillardayilda Leningrad (hozirgi Sankt-Peterburg) Davlat universitetining Iqtisod fakulteti „Siyosiy iqtisod“ kafedrasining kunduzgi taʼlim aspiranturasida oʻqishini davom ettiradi. Izlanuvchan, bilimga chanqoqligi bois 1973-yilda aspiranturaning „siyosiy iqtisod“ ixtisosligi boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini himoya qiladi.
Faoliyati
Mehnat faoliyatini 1969-yili Samarqand Davlat pedagogika instituti „siyosiy iqtisod“ (hozirgi „Iqtisodiyot nazariyasi“) fani oʻqituvchisi sifatida boshlagan. Nomzodlik dessertatsiyasini himoya qilgandan soʻng, Samarqand Davlat pedagogika institutida qaytib oʻqituvchilik faoliyatini davom ettirgan. Shu bilan birga quyidagi:
Ilmiy-taʼlimiy
40 dan ortiq monografiya, oʻquv qoʻllanma va darsliklar shuningdek, iqtisodiyot va turizm boʻyicha 13 ta darslik va oʻquv qoʻllanmalar muallifi. Respublikaning turli gazeta va jurnallarida 200 dan ortiq ilmiy, ilmiy-publitsistik maqolalari chop etilgan.
The Simpsons (1-mavsum)
The Simpsons animatsion teleserialining birinchi fasli Fox telekanalida 17-dekabr 1989-yildan to 13-may 1990-yilgacha efirga uzatilgan boʻlib, jami 13 ta epizodni (qismni) oʻz ichiga oladi.
Kate Markgraf
Shaxsiy hayoti
Uning Keegan ismli oʻgʻli bor. 2008yildan boshlab Markgraf eri va bolalari bilan Miluoki hududid-a yashagan. U Voyaga etmaganlar huquqi markazi kengashida ishlagan va Notre Dame Monogram Club Direktorlar Kengashi aʼzosi, shuningdek, Milwaukee College Prep (MCP; charter school), kam xizmat koʻrsatuvchi Miluoki talabalaridan foyda koʻradigan mablagʻ toʻplash uchun hammualliflik qilgan. U Milwaukee America-Scores uchun hayot koʻnikmalari dasturlarini yaratgan va turli xayriya tashkilotlari uchun futbol klinikalarini boshqaradi. 2015-yilda u Viskonsin-Miluoki universitetida kinesiologiya boʻyicha magistr darajasini oldi va tadqiqoti Amaliy sport psixologiyasi assotsiatsiyasida taqdim etish uchun tanlandi. U konsultatsiya boʻyicha magistrlik darajasini tugatmoqda.
Aloe vera
Aloe vera  — aloe turkumiga mansub shirali oʻsimlik turi. 500 ga yaqin turga ega aloe keng tarqalgan hamda dunyoning koʻplab mintaqalarida invaziv tur sanaldi.
Doim yashil koʻp yillik oʻsimlik, Arabiston yarim orolidan kelib chiqadi, ammo butun dunyo boʻylab tropik, yarim tropik va qurgʻoqchil iqlimlarda yovvoyi holda oʻsadi. U tijorat mahsulotlari tufayli, asosan, asrlar davomida qoʻllanilgan topikal davolash o 'rnida yetishtiriladi. Aloe dekorativ maqsadlarda jozibali boʻlib, yopiq holda yetishtirilayotgan oʻsimlik sifatida o 'stiriladi.
U koʻplab isteʼmol mahsulotlarida, jumladan, ichimliklar, teri losonlari, kosmetika, malhamlar yoki kichik kuyishlar va quyosh yonishi uchun gel shaklida qoʻllaniladi. Aloe vera ekstraktining kosmetik yoki topikal dori sifatida samaradorligi hamda xavfsizligi haqida klinik dalillar kam. Bu nom lotin tilidan aloe va vera („toʻgʻri“) degan maʼnoni anglatadi.
Etimologiya va umumiy nomlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/Aloe_Vera_houseplant.jpg/220px-Aloe_Vera_houseplant.jpg|alt=Aloe Vera houseplant|thumb| Barglarning chetlaridagi tishlar Botanikaga oid nomi lotin tilidan olingan bo 'lib, aloe (shuningdek, yunoncha), kelib chiqishi noaniq va vera („haqiqiy“) lotin tilidan olingan. Umumiy nomlar Xitoy aloe, Cape aloe yoki Barbados aloe singari tarqalish mintaqasiga oid nomlar bilan aloe ishlatadi.
Tavsif
Aloe vera poyasiz yoki juda qisqa poyali oʻsimlik boʻlib, boʻyi 60-100 santimetrgacha oʻsadi va oʻzaro yoyiladi. Barglari qalin va goʻshtli, yashildan kulrang yashilgacha, baʼzi navlari yuqori va pastki poya yuzasida oq dogʻlarni koʻrsatadi. Bargi cheti tishli bo 'ladi va yana mayda oq tishlarga ega. Gullar yozda 90 santimetrgacha boʻlgan boshoqda ishlab chiqariladi: baland boʻyli, har bir gul sargʻish, naychali gul tojiga ega bo 'yi 2-3 santimetrgacha bo 'ladi. Boshqa aloe turlari kabi, aloe vera oʻsimlikka tuproqdagi mineral ozuqalarga juda yaxshi kirish imkonini beruvchi simbioz boʻlgan arbuskulyar mikorizani hosil qiladi.
Aloe vera barglari mumkin boʻlgan bioaktivlik uchun oʻrganilayotgan fitokimyoviy moddalarni oʻz ichiga oladi, masalan, atsetillangan mannanlar, polimannanlar, antrakinon C glikozidlari, antronlar va boshqa antrakinonlar, masalan, emodin va turli lektinlar.
Taksonomiya
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/Aloe_Vera.jpg/220px-Aloe_Vera.jpg|right|thumb| Aloe vera var deb ham ataladigan dogʻli shakllar. chinensis link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/30/Acta_Eruditorum_-_IV_botanica%2C_1688_%E2%80%93_BEIC_13396043.jpg/220px-Acta_Eruditorum_-_IV_botanica%2C_1688_%E2%80%93_BEIC_13396043.jpg|thumb| Acta Eruditorumdan olingan tarixiy tasvir, 1688-yil Turning bir nechta sinonimlari bor: A. barbadensis Mill, Aloe indica Royle, Aloe perfoliata L. var. vera va A. vulgaris Lam Baʼzi adabiyotlarda aloe veraning oq dogʻli shakli Aloe vera vari sifatida aniqlanadi. chinensis ; hamda aloe veraning dogʻli shakli A. massawana bilan oʻziga xos boʻlishi mumkin. Bu tur birinchi marta 1753-yilda Karl Linney tomonidan Aloe perfoliata var sifatida tasvirlangan. vera, 1768-yilda Nikolaas Laurens Burman tomonidan 6-aprelda Flora Indica jurnalida Aloe vera va Bogʻbon lugʻatida Filipp Miller tomonidan Burman tilidan oʻn kun o 'tgach, Aloe barbadensis sifatida yana tasvirlangan.
DNKni taqqoslashga, asoslangan, usullar aloe vera Yamanga xos boʻlgan aloe perryi orqali nisbatan yaqin bogʻliqligini koʻrsatadi. Xloroplast DNK ketma-ketligini taqqoslash va ISSR profilini qoʻllash orqali shunga oʻxshash usullar, shuningdek, Aloe forbesii, Aloe inermis, Aloe scobinifolia, Aloe sinkatana va Aloe striata bilan chambarchas bogʻliqligini koʻrsatdi. Janubiy Afrikaning A. striata turlari bundan mustasno, bu Aloe turlarining vatani Sokotra (Yaman), Somali va Sudan sanaladi. Turlarning aniq tabiiy populyatsiyalarining yoʻqligi baʼzi mualliflarni aloe vera gibrid kelib chiqishi mumkinligini taxmin qilishlariga olib keldi.
Tarqatish
A. vera faqat janubi-sharqida joylashgan Arabiston yarim orolining shimoli-sharqidagi Al Hajar togʻlarida joylashgan Biroq, u butun dunyoda keng tarqalgan boʻlib, Shimoliy Afrikada, shuningdek, Sudan va qoʻshni mamlakatlarda, Kanar orollari, Kabo-Verde va Madeyra orollarida tabiiylashtirilgan .Shuningdek, u Portugaliyaning Algarve mintaqasida va Ispaniya janubidagi yovvoyi hududlarda, ayniqsa, Mursiya mintaqasida tabiiylashtirilgan.
Bu tur 17-asrda Xitoyga va janubiy Evropaning turli qismlariga kiritilgan. U boshqa joylarda keng tarqalgan boʻlib, mo 'tadil qitʼalarning qurgʻoqchil, mo 'tadil va tropik mintaqalarida uchraydi. Hozirgi taqsimot etishtirish natijasi boʻlishi mumkin.
Kultivatsiya
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/Aloe_vera_A.jpg/220px-Aloe_vera_A.jpg|right|thumb| Manzarali oʻsimlik sifatida Aloe vera manzarali oʻsimlik sifatida keng tarqalgan. Ushbu tur zamonaviy bogʻbonlar orasida dolzarb dorivor oʻsimlik va qiziqarli gullari, shakli hamda shiraliligi bilan mashhur. Bu shiralilik turlarga tabiiy yogʻingarchilik kam boʻlgan hududlarda omon qolish imkonini beradi, bu uni toshboʻron va boshqa kam suv isteʼmol qiladigan bogʻlar uchun ideal qiladi. Tur 8-11 hududlarda chidamli boʻlib, qattiq sovuqqa va qorga toqat qilmaydi. Bu tur koʻpchilik hasharotlar zararkunandalariga nisbatan chidamli, ammo oʻrgimchak oqadilar, goʻshtli hasharotlar va shira turlari oʻsimlik sogʻligʻining pasayishiga olib kelishi mumkin. Bu oʻsimlik Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor boʻldi.
Idishlarda turlar yaxshi quritilgan, qumli tuproqni va yorqin, quyoshli sharoitlarni talab qiladi. Aloe oʻsimliklari toʻgʻridan-toʻgʻri quyosh ostida quyosh yonishidan qizarib ketishi mumkin, ammo asta-sekin moslashish yordam berishi mumkin. Yaxshi sifatli tijorat koʻpaytirish aralashmasi yoki qadoqlangan „kaktuslar va suvli aralashmalar“dan foydalanish tavsiya etiladi, chunki ular yaxshi drenaj beradi .Terra kota qozonlari gʻovakli boʻlgani uchun afzalroqdir .Idishdagi oʻsimliklar qayta sugʻorishdan oldin toʻliq quritilishi kerak. Idishga solinganda, aloe „ona oʻsimlik“ ning yon tomonlarida oʻsadigan „kuchukchalar“ bilan toʻlib ketishi mumkin. Koʻpayib ketgan oʻsimliklar keyingi oʻsish uchun joy ajratish uchun boʻlinib, koʻchirilishi mumkin yoki kuchukchalar ona oʻsimlik bilan qoldirilishi mumkin. Qish mavsumida aloe vera uxlab qolishi mumkin, bu davrda ozgina namlik talab etiladi. Ayoz yoki qor yogʻadigan joylarda, turlar eng yaxshi yopiq joylarda hamda isitiladigan issiqxonalarda saqlanadi. Shunga oʻxshash gʻamxoʻrlik talab qiladigan uy oʻsimliklari orasida haworthia va agave mavjud.
Avstraliya, Kuba, Dominikan Respublikasi, Xitoy, Meksika , Hindiston , Yamayka , Ispaniyada keng koʻlamli qishloq xoʻjaligida aloe vera yetishtiriladi, u yerning ichki qismida ham yaxshi oʻsadi , Keniya, Tanzaniya va Janubiy Afrika , AQSh bilan birga kosmetika sanoatini yetkazib berish uchun yetishtiriladi.
Foydalanilishi
Aloe veradan ikkita modda – shaffof gel va uning sariq latekslari – mahsulotlarini ishlab chiqarish uchun ishlatiladi. Aloe gel, odatda, kuyishlar, yaralar, muzlash, toshmalar, toshbaqa kasalligi, sovuq yaralar yoki quruq teri singari teri kasalliklari uchun topikal dorilarni tayyorlash uchun ishlatiladi. Aloe lateks alohida-alohida ishlatiladi yoki ich qotishini bartaraf etish uchun, yutish uchun boshqa tarkibiy qismlar bilan mahsulot sifatida ishlab chiqariladi.
Aloe vera yaralar yoki kuyishlarni davolashda ham samarali ekanligi haqida qarama-qarshi dalillar mavjud. Aloe mahsulotlarini topikal foydalanish psoriaz, akne yoki toshmalar singari baʼzi teri kasalliklarining alomatlarini yengillashtirishi mumkinligi haqida baʼzi dalillar mavjud.
Aloe vera geli yogurtlar, ichimliklar va baʼzi shirinliklarning tarkibiy qismi sifatida tijorat maqsadida ishlatiladi, lekin yuqori yoki uzoq dozalarda aloe lateks yoki butun barg ekstrakti zaharli boʻlishi mumkin. Mahalliy aloe veradan oz miqdorda foydalanish xavfsiz boʻlishi mumkin.
Tadqiqotchilar, shu bilan birga, Aloe vera gelini biologik parchalanadigan elektrolit sifatida oʻrganishmoqda
Mahalliy dorilar va mumkin boʻlgan yon taʼsiri
Aloe vera loson, gel, sovun yoki topikal dori sifatida teriga foydalanish uchun kosmetika mahsuloti sifatida tayyorlanishi mumkin. Aloe vera tufayli allergiyasi boʻlgan odamlarda, teri reaktsiyalari yengil qizarish va qichishish, nafas olish qiyinlishuvi yoki yuz, lablar, til yoki tomoqning shishishi bilan bogʻliq kontakt dermatitni oʻz ichiga olishi mumkin.
Diyetik qoʻshimcha
Baʼzi aloe turlarining yarim suyuq lateksida topilgan aloin birikmasi 2002-yilgacha Amerika Qoʻshma Shtatlarida retseptsiz laksatif mahsulotlarning umumiy tarkibiy qismi boʻlgan, chunki ishlab chiqaruvchilar oziq-ovqat va farmatsevtika idorasi uni taʼqiqlagan. Zarur xavfsizlik maʼlumotlari .Aloe vera potentsial zaharlanishga ega, yon taʼsiri baʼzi dozalarda yutilganda ham, topikal ravishda qoʻllanganda ham yuzaga keladi. Aloinni qayta ishlash orqali olib tashlanganda, toksiklik kamroq boʻlishi mumkin boʻlsa-da, koʻp miqdorda isteʼmol qilingan aloe vera qorin ogʻrigʻi, diareya yoki gepatit kabi nojoʻya taʼsirlarni keltirib chiqarishi mumkin. Aloeni surunkali isteʼmol qilish (kuniga 1 gramm dozasi) gematuriya, vazn yoʻqotish, yurak yoki buyrak kasalliklarini oʻz ichiga olgan salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin.
Aloe vera sharbati ovqat hazm qilish tizimining sogʻligʻini qoʻllab-quvvatlash uchun sotiladi, ammo bu daʼvo uchun na ilmiy dalil, na tartibga soluvchi tasdiq mavjud emas. Odatda, bunday maqsadlar uchun ishlatiladigan ekstraktlar va miqdorlar dozaga bogʻliq boʻlgan toksiklik bilan bogʻliq.
Anʼanaviy tibbiyot
Aloe vera anʼanaviy tibbiyotda terini davolash uchun foydalaniladi. Uning qoʻllanilishi haqidagi, dastlabki maʼlumotlar miloddan avvalgi toʻrtinchi ming yillikda paydo boʻlgan .Bu haqida milodiy 512-yilgi Juliana Anicia kodeksida ham yozilgan.
Tovarlar
Aloe vera yuz toʻqimalarida qoʻllaniladi, bu yerda burunning ishqalanishini kamaytirish uchun namlovchi va tirnash xususiyati beruvchi vosita sifatida targʻib qilinadi. Kosmetik kompaniyalar, odatda, aloe vera sharbatini yoki boshqa hosilalarini boʻyanish, matolar, namlovchi vositalar, sovunlar, quyoshdan himoya qiluvchi vositalar, tutatqilar, soqol kremi yoki shampunlar kabi mahsulotlarga qoʻshadilar. Akademik adabiyotlarni koʻrib chiqish, shuni koʻrsatadiki, uning koʻplab gigiena vositalariga kiritilishi uning „namlashtiruvchi yumshatuvchi taʼsiri“ bilan bogʻliq boʻladi.
Toksiklik
Ogʻiz orqali qabul qilingan, rangsizlantirilmagan aloe vera barglari ekstrakti Kaliforniya Atrof-muhit salomatligi uchun xavfni baholash idorasi tomonidan „davlatga saraton hamda reproduktiv toksiklikni keltirib chiqaradigan kimyoviy moddalar“ qatoriga kiritilgan.
Mahalliy aloe veradan foydalanish sezilarli darajada nojoʻya taʼsirlar bilan bogʻliq emas .Aloe verani ogʻiz orqali isteʼmol qilish potentsial zaharli sanaladi va qorin boʻshligʻida kramplar va diareyaga olib kelishi mumkin, bu esa oʻz navbatida dorilarning soʻrilishini kamaytirishi mumkin.
Belgilangan dorilar bilan oʻzaro taʼsiri
Yutilgan aloe mahsulotlari qon pıhtılarını, diabetni, yurak kasalliklarini va kaliyni kamaytiradigan vositalarni (masalan, Digoksin) va diuretiklarni davolash uchun ishlatiladiganlar singari retsept boʻyicha dori-darmonlar bilan salbiy taʼsir koʻrsatishi tabiiy hol.
Mariupol tumani
Mariupol tumani - ( Маріупольський район Mariupolskiy   romiylashtirilgan, Мариупольский район) — Ukraina Respublikasining Donetsk viloyatidagi tuman. U 2020-yil iyul oyida Ukrainaning ma'muriy bo'linmalarini isloh qilish natijasida tashkil etilgan. Viloyat markazi - Mariupol shahri hisoblanadi. Aholisi: 502,909 (2022 est.)ni tashkil qilinadi.
Rabdomioliz
Rabdomioliz shikastlangan skelet mushaklarining tezlik bilan parchalanish holati hisoblanadi. Rabdomioliz mushak ogʻrigʻi, holsizlik, qusish va karaxtlik simptomlari bilan birgalikda kechadi. Rabdomiozda eng keng tarqalgan belgilaridan siydikning choy rangida (goʻsht yuvindisi rangida) boʻlishi hamda yurak ritmining buzilishi kuzatiladi. Mushak tarkibidagi mioglobin oqsilining parchalanish mahsulotlari buyraklar uchun zararli hisoblanadi hamda buyrak yetishmovchiligiga olib kelishi mumkin.
Mushaklar ezilishi koʻpincha travmalar natijasida, ogʻir jismoniy mashqlar, dori vositalari yoki turli moddalarni istemol qilish natijasida yuzaga kelishi mumkin. Shuningdek, baʼzi bir infeksiyalar, elektr shikastlanishlari, issiqlik urishi, uzoq vaqtli immobilizatsiya, oyoq-qoʻllarda qon aylanishning buzilishi yoki ilon chaqishlari natijasida ham ushbu holat yuzaga kelishi mumkin. Statinlar kichik xavfni tashkil etadi. Baʼzi bir odamlar rabdomioliz xavfini oshiradigan irsiy mushak kasalliklariga ega boʻlishi mumkin. Tashxis qon biokimyoviy tahlilidan soʻng, siydik tekshiruvu bilan tasdiqlanadi. Ammo siydik mikroskopda tekshirilganda siydikda qizil qon tanachalari aniqlanmaydi. Qonning biokimyoviy tahlilida kreatinin kinaza faolligi 1000U/L dan yuqori, ogʻir holatlarda esa 5000-15 000 U/L dan ham yuqori ekanligini ifodalaydi.
Davolashning asosiy usuli sifatida tomir ichiga koʻp miqdorda turli eritmalar quyiladi. Ogʻirroq holatlarda dializ yoki gemofiltratsiya amalga oshiriladi. Kasallik oʻz vaqtida aniqlanib, davo choralari koʻrilsa bemor sogʻayib ketishi mumkin. Amerika Qoʻshma Shtatlarida har yili rabdomioliz taxminan 26000 kishida uchraydi. Bu holat (kelib chiqishi) tarix davomida izohlangan boʻlsada, birinchi toʻliq tasdigʻini topgan taʼrif 1908-yildagi zilziladan soʻng berilgan. Zilziladan soʻng koʻplab odamlar mushaklarida ezilishlar kuzatiladi va barchasida deyarli bir xil simptomlar kuzatiladi. Ushbu kasallik mexanizmi 1940-1941-yillarda boʻlib oʻtgan urushlardan soʻng aniqlanadi.
Sabablari
Ogʻir darajadagi har qanday shikastlanishlar mushaklarning rabdomioliziga olib keladi. Bir bemorda bir vaqtning oʻzida bir qancha sabablar tufayli rabdomiolizga duchor boʻlishi mumkin. Baʼzilar rabdomiolizga koʻproq moyil boʻlishini hisobga olinsa, rabdomiolizni qaysidir jihatdan irsiy xarakterdagi kasallik deyish mumkin. Rabdomiolizga quyidagi holatlar sababchi boʻlishi mumkin:
Haddan tashqari ogʻir jismoniy yuklama, uzoq davom etgan tutqanoq yoki epilepsiya, delirium tremens kabi hollarda.
Krash sindromi, portlash, avtohalokat, jismoniy qiynoqlar, insuktdan keyin, spirtli ichimliklar bilan zararlanganda, uzoq davom etgan jarrohlik operatsiyalar tufayli.
Arterial tromboz yoki emboliyalar natijasida yoki jarrohlik paytida arteriyalar qisilib qolishi natijasida.
Giperglikemik giperosmolyar giper va giponatremiya, gipokemiya, gipokalsemiya, ketoatsidoz holat, qalqonsimon bez funksiyasining pasayishi.
Giper yoki gipotermiya.
Autoimmun mushak jarohatlari: polimiozitlar, dermatomiozitlar
Infeksiyalar: Koksaki virusi, Epshteyn-Barr virusi, OIV virusi, bezgak (malaria), gerpes virusi, salmonella
Genetik moyillik
Rabdomioliz odatda irsiy boʻlgan va koʻpincha bolalik davrida paydo boʻladigan ichki mushak fermenti yetishmovchiligidan kelib chiqishi mumkin.
Mexanizm
Mushaklarning shikastlanishi (ezilishi) mushak hujayralariga toʻgʻridan-toʻgʻri zarar yetkazadi yoki qon aylanish tizimini izdan chiqaradi. Jismoniy boʻlmagan sabablar mushak hujayralari metobolizmiga taʼsir qiladi. Zararlanganda mushak toʻqimasiga tezlik bilan qon oqimidan suyuqlik (neytrofillar), shu jumladan Na ionlari oʻtadi va buning oʻzi shikastlangan mushak hujayralarining yoʻq qilinishiga olib kelishi mumkin. Ammo tirik qolgan hujayralar ichidagi Ca miqdorining koʻtarilishi, sarkoplazmatik retikulumdan tashqarida toʻplanishi mushakning uzluksiz qisqarishiga va hujayradagi zahira energiya ATF ning kamayib ketishiga olib keladi. Mushak hujayrasining doimiy qisqarishi hujayra oqsillarining parchalanishi (ATF zahirasi yoʻqligi sababli), nihoyat hujayraning ham parchalanishiga olib keladi. Nobut boʻlgan hujayralar qonga K ioni, fosfat ionlari, mioglobin (gem), kreatin kinaza fermenti, siydik kislota chiqishiga sababchi boʻladi. Koagulyatsion tizimning faollashuvi tomir ichi tarqalgan qon ivishiga sababchi boʻlishi mumkin. Fosfat ionlari qon tarkibidagi Ca ni biriktirib olsa, K ionlari yurakning repolyarizatsiyasini taʼminlaydi. Buning hisobiga qon aylanish tizimi ishdan chiqadi.
Buyrak yetishmovchiligi
Rabdomioliz bir necha mexanizmlar orqali buyrak yetishmovchiligiga olib kelishi mumkin. Eng muhimi, buyrak kanalchalarida mioglobinning toʻplanishi hisoblanadi. Odatda qondagi gaptoglobin oqsili aylanib yurgan mioglobin va boshqa gem oqsilini oʻz ichiga oluvchi oqsillarni bogʻlaydi, ammo rabdomiolizda mioglobin miqdori gaptoglobinning bogʻlash effektidan oshib ketadi. Mioglobinuriya siydikda mioglobin mavjudligi boʻlib, plazmadagi miqdori 0,5-1,5mg/dl dan oshganda yuzaga keladi. Siydikdagi konsentratsiyasi 100mg/dl dan oshganda siydik rangining yetarli darajada oʻzgarishiga yetarli boʻladi. Bu konsentratsiyaga yetish uchun esa kamida 200gr mushak hujayrasi nobut boʻlishi kerak. Buyrak nefronlariga oʻtgan mioglobin nefrondagi Tamm-Horsfall oqsili bilan oʻzaro bogʻlanadi hamda suyuqliklarning nefronda erkin harakatiga toʻsqinlik qiladigan qattiq agregatlar hosil boʻlishiga olib keladi. Gemdan ajralib chiqqan Fe (temir) buyrak hujayralariga zarar yetkazadi.
Buyrak yetishmovchiligi yuzaga kelishiga yana bir sabab bu aylanib yurgan qon hajmining kamayishi oqibatida, kompensator mexanizmlar tomonidan hosil boʻladigan qon tomir spazmi hisoblanadi. Buning oqibatida buyraklarga keladigan qonning nisbiy yetishmasligi kuzatiladi, siydik kislotalari buyrak kanalchalarida kristallar hosil qiladi. Bu ikki jarayon birgalikda nefron kanalchalarining nekroziga sababchi boʻladi. Glomerulyar filtratsiya tezligi pasayadi, elektrolitlar regulatsiyasining buzilishiga olib keladi, K miqdorining yanada oshishi, D vitaminining qayta ishlanishiga xalal beradi.
Diagnoz
Rabdomioliz tashxisida eng ishinchli test qondagi kreatin kinaza darajasini aniqlash hisoblanadi. Bu ferment shikastlangan mushak hujayrasidan ishlab chiqariladi va 1000U/L dan yuqori miqdori (normal yuqori chegaradan 5 barobar yuqori) rabdomiolizni tasdiqlaydi. 5000U/L rabdomiolizning ogʻir darajasini koʻrsatadi. Konsentratsiya mushaklar shikastlangandan keyin 12 soat oʻtgach barqaror ravishda koʻtarila boshlaydi. 1-3 kun davomida yuqori boʻlib, keyin asta sekin pasayadi.
Davo
Davolashning asosiy maqsadi shokni oldini olish va buyrak faoliyatini saqlab qolishga qaratilgan boʻladi. Dastlab bu muolaja vena ichiga izotonik eritmalar quyish (0.9%li NaCl eritmasi) orqali amalga oshiriladi. Bu buyraklarda mioglobin choʻkishini oldini oladigan darajada aylanadigan qon hajmini tiklash maqsadida amalga oshiriladi. Dastlabki 24 soat davomida 6l dan 12l gacha suyuqlik quyish tavsiya etiladi. Suyuqlikning kiritilish tezligi yuqori siydik chiqarilishga (kattalarda 200-300ml/soat) qarab baholanadi.
Prognoz
Rabdomiolizda oʻlim darajasi 20%ni tashkil qilishi mumkin. Oʻlimning asosiy sababi esa buyrak yetishmovchiligi hisoblanadi: reanimatsiya boʻlimida oʻlgan bemorlarning 22%ida oʻtkir buyrak yetishmovchiligi boʻlmasa, 59%ida buyrak yetishmovchiligi bilan bogʻliq. Ammo rabdomioliz tufayli buyrak yetishmovchiligi yuzaga kelgan bemorlarning koʻpida buyrak funksiyasi qayta tiklangan.
Dastlabki bosqichlarda elektrolitlar darajasi buziladi va bu balansni tiklashga ehtiyoj tugʻiladi. Ca yuborish, K ning xavf darajasini kamaytirish hamda uni hujayralarga qayta taqsimlanishi uchun insulin, salbutamol va bikarbonat eritmalari qoʻllanadi. Bemorda oʻtkir buyrak yetishmovchiligi yuzaga kelgan bosqichlarda gemodializ terapiyasini oladi.
Oysha Sulton (Murod III ning qizi)
Oysha Sulton (1565-yilgacha tugʻilgan, Manisa — 1605-yil 15-may, Istanbul), Usmonli sultoni Murod III ning birinchi va sevimli qizi. Oysha Sultonning onasi, Murod III eng yaxshi koʻrgan Haseki Safiya Sultonning qizi. Usmonli posholari Damat Ibrohim Posho, Yemishchi Hasan Posho va ning xotini edi.
Birinchi yillar
Murod III va Safiya Sulton Mehmeddan keyingi birinchi farzandi boʻlib Manisa saroyida 1574-yil 15-dekabrda bobosi Salim III vafot etgach, uning otasi Murod III taxtga oʻtirdi va Oysha Sulton oilasi bilan Istanbuldagi Toʻpqopi saroyiga koʻchib oʻtdi. U onasi va otasi tomonidan yaxshi taʼlim olgan va 1583-yilda buvisi Nurbonu sulton vafoti bilan uning hokimiyatini onasi oʻz qoʻliga oladi.
Yoshlik yillari
Haramning haqiqiy asoschisi onasining vafotidan keyin Murod III bir muddat Eski Saroyda yashab, Toʻpqopi saroyini Mimar Sinanga taʼmirladi. Kasr-i sharif (Murod III xonasi) va Haram hammomi. 1585-yil avgust oyida sulton oʻzining bosh hasseki Safiya Sulton, hosekilari Mihriban, Nazperver, Shahhuban, Fahriye, kanizaklari va ularning bolalari bilan yangi Haramga koʻchib oʻtadi. 1586-yilning may oyida bu haramda birinchi marta muhtasham toʻy boʻlib oʻtdi. Oysha Sultonning vazir Ibrohim poshoga uylanishi munosabati bilan. Jevahir naqshli stefanlar, olmos, yoqut, granat va zumraddan tikilgan tovoqlar, bilaguzuklar, parda va etiklar, qandolat savatlari va Istanbul qandolatchilarining mahoratini aks ettiruvchi tovoqlar, haram ahli uchun tikilgan uch ming hilat Haramga oqib tushadigan boylikdan dalolat beradi. bu toʻy munosabati. Bu nikohdan keyin Oysha Sulton va Ibrohim Posho hokimiyatga erishdilar. Oysha Sulton otasining sevimli qizi edi. Buning ikki sababi bor: onasi Safiya Sulton, ikkinchisi Sulton Murod III ning birinchi qizi. 1595-yilda otasi vafot etdi va taxtga ukasi Mehmed oʻtirdi. Oysha Sulton juda omadli edi. Mehmed III u xotini tomonidan sevilgan va xotini 1596-yilda birinchi marta vazir boʻlganidan keyin hokimiyatga yoʻl ochilgan boʻlsa-da, Oysha Sulton siyosatga unchalik qiziqmas, intrigalarga aralashmas edi. 1601-yilda Ibrohim posho vafot etdi va Oysha yangi vazir Yemishchi Hasan poshoga uylandi. 1603-yilda Yemishchi Hasan posho qatl etilgandan soʻng, u Goʻzelce Mahmud poshoga turmushga chiqdi. U 1603-yilda Shaxzoda Mehmet masjidi qabristonida Domod Ibrohim posho nomiga bir qabr qurdirgan. Oysha Sulton va Gʻozi Ibrohim Posho nomidan nizom ham tuzdi.
Yakuniy yillar va oʻlim
U Guzelja Mahmud posho bilan turmush qurganida, 1605-yil 15-mayda 35 yoshida onasidan oldin vafot etdi. Otasi Murod III qabriga dafn etilgan.
Ularning bolalari
Damad Ibrohim posho qabriga ismlari yozilmagan bir oʻgʻil va bir qiz dafn etilgan.
Oyumiğde
Oyumiğde — Turkiyaning Anqara viloyati Chubuk tumanidagi qishloq.
Tojixon Hasanova
Tojixon Hasanova (1916 — 2003) — Bobur nomidagi Oʻsh davlat akademik oʻzbek musiqali drama teatri aktrisasi, Qirgʻiziston xalq artisti (1940), Qirgʻiziston madaniyati va sanʼati rivojiga katta hissa qoʻshgan sanʼat arbobi. Qirgʻiziston SSR Oliy Kengashining 2-4 chaqiriq deputati etib saylangan.
Biografiyasi
Tojixon Xasanova 1916-yil 14-iyunda Oʻsh shahrida tugʻilgan, millati oʻzbek. 14-yoshli yosh, isteʼdodli xonandani Oʻsh oʻzbek musiqali drama teatri ga artist sifatida qabul etishgan. Koʻp oʻtmay Tojixon Hasanova „Ikki kommunist“, K.Yashinning „Doʻstlar“, Gʻulom Zafarning „Xalima“, U. Gadjibekovning „Arshin malalan“, J. Turusbekovning „Ajal Orduna“ spektakllarida bosh rollarini ijro eta boshlaydi.
Tojixon Hasanova Oʻsh oʻzbek teatri tomonidan sahnalashtirilgan „Adolat“ musiqali drama da ijro etgan bosh qahramon obrazi tomoshabinlar hukmiga ming martadan ortiq namoyish etilgan. Shuningdek, „Farhod va Shirin“, „Qurmonbek“, „Tohir va Zuhra“, „Layli va Majnun“, „Alpomish“, „Nurxon“ kabi nufuzli va spektakllarda T. Xasanova asosiy rollarni ijro etgan, bu spektakllar Qirgʻiziston teatr sanʼatining oltin fondiga kiritilgan.
1934-yilda Leningrad shahridagi teatr gastrollarida qatnashgan. Tojixon Xasanova 1939 va 1959-yillarda Moskvada oʻtkazilgan Qirgʻiziston adabiyoti va sanʼati dekadasi ishtirokchisi. Teatr festivallari va mumtoz qoʻshiq ijrochilari tanlovlarida u „Qirgʻiziston bulbuli“ yuksak unvoniga sazovor boʻlgan.
1940 -yilda Qirgʻiziston xalq artisti faxriy unvoni bilan taqdirlangan, "Mehnat Qizil Bayroq" ordeni (1942), "Shon-sharaf belgisi" ordeni, Oʻzbekiston „Shuhrat“ medali (1994) bilan taqdirlangan). Qirgʻiziston SSR Oliy Kengashining uch chaqiriq deputati etib saylangan.
2003-yil 12-avgustda Andijon shahrida vafot etgan.
Daniya — Turkiya munosabatlari
Daniya Qirolligi va Turkiya Respublikasi oʻrtasida diplomatik munosabatlar rasman 1923-yilda oʻrnatilgan; ular Daniya va Usmonli imperiyasi oʻrtasidagi XVIII asrda boshlangan munosabatlarning davomiga aylandi. Daniyaning Anqarada, Turkiyaning Kopengagenda elchixonasi bor. Har ikki davlat NATO aʼzosi. Daniya va Turkiya oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar karikatura mojarosi va kurdlarning sunʼiy yoʻldosh telekanali tufayli keskinlashgan.
Munosabatlar
1756-yil 14-oktabrda Sulton Usmon III va qirol Fridrix V oʻrtasida doʻstlik va savdo shartnomasi imzolangan. 1758-yilda Daniya Usmonlilar imperiyasiga favqulodda vakil tayinladi.
1618-yildan 1648-yilgacha Daniya va Usmonli imperiyasi Muqaddas Rim imperiyasiga qarshi birgalikda kurashdilar. Shimoliy urush davrida Daniya va Usmonlilar imperiyasi bir-biri bilan urush holatida boʻlgan. Mamlakatlar 1803-yildan 1815-yilgacha Napoleon urushlari paytida ittifoqchi boʻlgan.
1926-yilda Anqarada Daniya va Turkiya oʻrtasida savdo bitimi, 1930-yilda hamkorlik, savdo va dengizchilik toʻgʻrisidagi shartnoma imzolangan. 1932-yilda Shveysariyaning Jeneva shahrida ikkala davlat ham Tinchlik shartnomasini imzoladilar. 1948-yilda oʻzaro toʻlovlar toʻgʻrisida shartnoma imzolandi.
1999-yil 26-noyabrda Turkiya tashqi ishlar vaziri Ismoil Jemning Daniyaga tashrifi chogʻida siyosiy, xavfsizlik va mudofaa sohasida hamkorlik boʻyicha „Qoʻshma harakat rejasi“ imzolandi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Nurali Qobul
Nurali Qobul (Nurali Qobulovich Xolboʻtayev ; 1950-yil 2-yanvar, Jizzax, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik tarixchi, yozuvchi, shoir hamda tarjimon.
Tarjimai holi
Nurali Qobul 1950-yilning 2-yanvarida Jizzax viloyati, Baxmal tumanidagi Usmat qishlogʻida tugʻilgan. Oliy taʼlimdagi hayoti Mirzo Ulugʻbek nomli Fargʻona davlat pedagogika instituti tarix fakulteti bilan bogʻliqdir. Jizzax shahridagi Bobur nomli 22-oʻrta maktabda tarix fanidan dars beruvchi oʻqituvchi, (1969—1970), „Gʻalaba bayrogʻi“ gazetasida tahririyat boʻlim boshligʻi (1971—1973), „Jizzax haqiqati“ gazetasida muxbir (1973—1976), „Sovet Oʻzbekistoni sanʼati“ jurnalida bosh muharrir oʻrinbosari, bosh muharrir (1977—1986), „Yulduzcha“ nashriyotida bosh muharrir, direktor (1987—1996) vazifalarida xizmat qilgan.
Ijodi
Nurali Qobulning „Oyqor“ nomli birinchi qissa va hikoyalar toʻplami 1978-yilda nashr etildi. Shundan soʻng, uning „Salom, togʻlar“ (1979), „Tubsiz osmon“ (1981), „Yashash uchun kechikma“, „Kaptarlar qaytmagan kun“ (1983), „Unutilgan sohillar“ (1988), „Bugʻdoy pishigʻiga yetmaganlar“ (1992), „Yetti iqlim xoqoni yoxud ahd va taxt“ (2013) kabi roman, qissa va hikoyalar kitoblari, „Odam, Oyqor togʻ va daydi shamol“ (1980) nomli sheʼriy ertagi, „Vatandan yaxshi yor boʻlmas“ nomli publitsistik maqolalar toʻplami dunyoga keldi. Yozuvchi hamda shoirlik istʼedodlaridan foydalangan ijodkor 7 kitobdan iborat tarixiy-siyosiy mavzuga doir roman-pamflyot ham yaratgan. Roman-pamflyot tarkibiga quyidagi kitoblar kiradi:
Tarjimalari
Ijodkor tarjimon sifatida Gabriel García Márquezning „Yolgʻizlikning yuz yili“ romanini, Chingiz Aytmatovning „Bolaligim“ asarini oʻzbek tiliga mohirona tarzda oʻgirgan.
Karamanlar, Dursunbey
Karamanlar — Turkiyaning Balıkesir viloyati Dursunbey tumaniga qarashli qishloq.
708 (son)
708 (yetti yuz sakkiz) — 707 va 709 sonlari orasidagi natural son.
Ushbu songa eng yaqin tub sonlar
Ulam spiraliga koʻra, binafsha fondagi sonlar tub sonlar, yashil fondagi sonlar esa kvadrat ildizdan chiqadigan sonlardir.
Surxondaryo teatri
Surxondaryo teatri, Mannon Uygʻur nomidagi Surxondaryo viloyat oʻzbek davlat musiqali drama teatri — Oʻzbekistonning yetakchi teatrlaridan biri. 1935-yil 5 noyabrda Afandixon Ismoilov sahnalashtirgan "Gʻolibiyat" spektakli bilan Termiz shahrida ochilgan. Toshkent yosh tomoshabinlar teatridan kelgan bir guruh sanʼatkorlar teatr asosini tashkil qildilar. Teatr direktori etib R. Bobojonov, bosh rejissyor A. Ismoilov, bosh rassom N.T.Malishevskiylar tayinlandi. O. Fayozova, M. Hamidova, K. Muslimova, Z. Olimov, T. Zoxidov, M. Umarova, X. Aʼzamov, N. Azizov, Q. Toʻlaganov va boshqa teatrning ilk aktyorlaridir. Jarkoʻrgʻon kz—sz teatri ham Surxondaryo teatriiga birlapggirildi (1936). 30ylarda teatr repurtuaridan oʻzbek dramaturglarining ijtimoiy hayot, kollektivlashtirish, turli kuchlarga qarshi kurash ruhida yozilgan asarlari oʻrin oldi: "Rustam" (U. Ismoilov), "Gulsara" (K.Yashin), "Uygonish" (N.Safarov), "Maysaraning ishi" (Hamza), "Arshin mol olon" (U. Hojibekov), "Farhod va Shirin" (A. Navoiy) va boshqa
Teatr Ikkinchi jahon urushi yillarida ogʻir sinovdan utdi. Teatr jamoasining bir qismi urushga junadi. Nishon Hodimetov, Obid Rixsiyev, Obid Ibrohimov, Qayum Tulaganov, Muhammad Shermuhamedov, Nurmat Azizov kabi sanʼatkorlar jang maidonlarida xdlok boʻddilar. Front ortida qolgan qismi — Z. Olimov, A. Olimova, H. Muxiddinov, X. Boboxonova, T. Latipova, A. Tolipov, M. Hamidova, O. Fayozova, K.Muslimovalar esa turli mavzularda asarlar sahnalashtirdilar: "Front" (A. Korneychuk), "Boy ila xizmatchi" (Hamza), "Tohir va Zuhra" (S. Abdulla), "Nurxon", "Oftobxon" (K. Yashin) va boshqa.
1942-yil teatr repertuarini yaxshilash maqsadida Denov kz—sz teatri Surxondaryo teatriga qoʻshildi. 1943-yilda teatrda studiya ochildi. Teatr jamoasi rus va ukrain rejissyor va aktyorlari bilan ijodiy muloqotda boʻldi. Urush yillari ular Termiz shahriga evakuatsiya qilingan edi. Harkov operetta teatri artist va rejissyorlari Termiz teatri krshidagi oʻzbek studiyasiga murabbiylik qildilar. "Uylanish" (N.Gogol), "Skapenning nayranglari" (J.Molyer), "Ona" (Uygʻun), "Yoriltosh" (Sh. Saʼdulla), "Muhabbat" (Tuygʻun), "Ota rozi" (H. Gʻulom), "Muhabbat gʻunchasi" (Gʻ.Muxtorov) kabi spektakllar bilan teatr repertuari boyidi.
1948-yilda iqtisodiy qiyinchiliklar tufayli teatr vaqtincha Buxoro teatriga qushib yuboriladi.