cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bobot
Bobot — Albaniyaning shimolidagi Shkodër okrugi, sobiq Ana e Malit munitsipalitetidagi aholi punkti. 2015-yilda mahalliy hokimiyat islohotida u Shkodër munitsipaliteti tarkibiga kirdi.
Kalla muqarnas
Kalla muqarnas — muqarnas asosida yaratilgan ustun tepasidagi bosha, kapitel.
Sury-près-Léré
Sury-près-Léré Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Cher departamenti Bourges tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
558 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 31,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 17,8 km2.
NGC 5086
NGC 5086 Kentavr yulduz turkumidagi *2 (karrali yulduz) tipli yulduzdir.
Ushbu obyektni John Herschel 1837-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Gouise
Gouise Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Allier departamenti Moulins tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
216 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 9,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 22,0 km2.
Mil. av. 539
'''Mil. av. 539'''
Vafot etgan
🇷🇺
Musicha
thumb|315px|Musicha Musicha (Spilopelia senegalensis) — kaptarsimonlar oilasi gʻurraklar urugʻiga mansub qush. Dumi uzun, boshqa kaptarsimonlarga nisbatan kichik. Tanasining orqa tomonidagi patlari bir xil kulrang, boʻyni orqasida qora rangli yarim halqasi bor. Urugʻning boshqa turlaridan gavdasining kichikligi (uz. 14—30 sm), daraxtlar shoxiga in qurmasligi bilan farq qiladi.
Eldred (Pennsylvania)
Eldred AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. McKean County okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,3 km2. Shundan 2,3 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 455 m balandlikda joylashgan.
Saint-Germain-de-Montgommery
Saint-Germain-de-Montgommery Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Lisieux tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
163 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 19,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,2 km2.
Waldenburg (Basel-Landschaft)
Waldenburg  Shveysariyaning Basel-Landschaft kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Waldenburg okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 8.30 km2. 1250 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Hududi
Waldenburgning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Gulim
„Gulim“ — Oʻzbek reperi Konsta tomonidan 2015-yilda kuylangan qoʻshiq. Qoʻshiqda oʻzbek gasterbayterlarining ogʻir hayot yoʻli va turmush tarzi tasvirlangan. Dastlab muxlislar va koʻplab tinglovchilar qoʻshiq mavzusini sevgi haqida deb oʻylashgan. Qoʻshiq muallifi oʻz intervyusi orqali qoʻshiq mazmuni aslida vatan haqida ekanini taʼkidlab oʻtgan.
Havolalar
Gulim qoʻshigʻi YouTubeda
Kalla
Kalla (Zantadeschia aethiopica), oddiy karnaygul — kuchaladoshlar oilasiga mansub koʻp yillik manzarali oʻsimlik. Janubiy Afrikadan keltirilgan. Botqoq oʻsimligi, namsevar, nordon muhitli, chirindili tuproqlarda yaxshi usadi. Tupining bal. 80—120 sm. Barglari katta, yaltiroq, keng yoysimon. Guli karnaysimon, oq, pushti (olov rang). Okt.—dek.da gullaydi. Urugʻi, bachki ildizlari yoki tuganagi (kuchalasi) ni boʻlish yoʻli bilan koʻpaytiriladi. May—iyul oylarida har bir katta yoshdagi oʻsimlikdan 3—10 tagacha bachki ildiz olish mumkin. Oynavonli salqin issiqxonalarga, sent. oyida asosiy joyiga ekiladi. Bir tup oʻsimlikdan yiliga 3—6 gul olinadi (1 m² maydonga 12 oʻsimlik ekiladi). K. ning barglari ham manzarali. Kesilgan gullar suvda 12—14 kun saklanadi.
Péronne (Somme)
Aholisi
8380 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 590,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 14,2 km2. Dengiz sathidan 47 – 117 m balandlikda joylashgan.
Francesca Fiorentini
Francesca Fiorentini — amerikalik jurnalist, siyosiy faol va komediya ustasi
Bolaligi va taʼlim
Francesca Fiorentini Kaliforniya koʻrfazida tugʻilgan. U birinchi avlod amerikalik va muhojirlarning qizi. Uning onasi xitoylik, otasi esa italiyalik edi.
2001-yildan 2005-yilgacha Fiorentini New-York universitetida Feministik nazariya va mustamlakachilik boʻyicha tahsil olgan. Uning bakalavriat dissertatsiyasi „Harakat uchun gʻoyalar: postkolonial feminizm“ deb nomlangan.
Faoliyati
Fiorentini jurnalistik faoliyatini 2004-yilda Urushga qarshilik koʻrsatuvchilar ligasi va <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Left_Turn" rel="mw:ExtLink" title="Left Turn" class="cx-link" data-linkid="51">Left Turn</a> bilan boshlagan.
2013-yildan 2019-yilgacha Fiorentini Al-Jazira raqamli media vositasi AJ+ ning bosh prodyuseri boʻlgan. U AJ+ Newsbroke shousining boshlovchisi edi. Kanal asosiy eʼtiborni yosh tomoshabinlar bilan taʼminlashga qaratgan holda, hozirgi voqealarga komediyalarni jalb qiladi. Dastur dolzarb voqealar, shuningdek, oq moʻrtlik, kasaba uyushmasi , zaharli erkaklik, Jorj Soros va qurol nazorati kabi kattaroq masalalarni qamrab oldi. Newsbroke 2018 -yilda „Eng yaxshi qisqa formatli varete“ seriali uchun Emmi nominatsiyasiga nomzodlar roʻyxatiga kiritilgan Dastur 2018-yil iyun oyida toʻxtatildi.
2016-yildan beri Fiorentini The Young Turks progressiv tarmogʻida mehmon va ishtirokchi sifatida paydo boʻldi. U Jon Iadarola boshchiligidagi „Yosh turklar“ koʻrsatuvi "Zarar hisoboti " boshlovchilaridan biri.
2019-yil dekabr oyida Fiorentini MSNBC telekanalida Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi sogʻliqni saqlash holati va amerikalik saylovchilarga partizan boʻlinishdan tashqari, sogʻliqni saqlashning ahamiyatini muhokama qiladigan maxsus Red, White & Who dasturini oʻtkazdi. Dastur Nyu-York, Texas va Yuta shtatlariga sayohat qilib, saylovchilar bilan suhbatlashdi va senator Berni Sanders kabi siyosiy arboblar bilan suhbatlar oʻtkazdi. Fiorentini dasturda „Amerikada sogʻliqni saqlash koʻpincha haddan tashqari qimmat va hatto ishlamaydi, ammo shaffoflikning yoʻqligi koʻp makkorliklarni rivojlantirishi mukun“ degan xulosaga keldi.
NGC 5087
NGC 5087 Sunbula yulduz turkumidagi S0 tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1788-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Bad Sachsa
Bad Sachsa Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Osterode tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 33,13 km2. 7679 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Bad Sachsaning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Muro de Aguas
Muro de Aguas Ispaniyaning La Rioja mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. La Rioja provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 30,90 km2. Aholisi — 58 kishi (2010).
Musiqa tanlovlari va festivallari
Musiqa tanlovlari va festivallari — xonanda, sozanda, kompozitor, bastakor, musiqa jamoalari va boshqalarning ijodiy musobaqalari va konsert tadbirlari. Odatda, oldindan eʼlon qilingan shartlar asosida oʻtkaziladi. Yunonistonda miloddan avvalgi 590-yillarda paydo boʻlgan (Pifiya oʻyinlari). Hozirgi koʻrinishda 19-asrning boshida yuzaga kelgan (1803, Parijdagi "Nafis sanʼatlar akademiyam"). Ilk xalqaro musiqa tanlovi 1856-yil Bryus-selda oʻtkazilgan. Hozirda Amerika, Yevropa va Osiyo mamlakatlarida yuzlab xalqaro Musiqa tanlovlari va festivallari va f. muntazam ravishda oʻtkazilmoqda. Ularda bir qator Oʻzbekiston ijrochilari qatnashib gʻalaba qozongan, oʻzbek professional musiqa ijrochiligi yutuklarini namoyon etishgan (Us t a Olim Komilov, M. Qoriyoqu-bov, Tamaraxonim, T. Jalilov, A. Ismo-ilov (naychi), T. Alimatov, B. Aliyev, Q. Dadayev, A. Ismoilov (gʻijjakchi), Oʻ. Rasulov, M. Yoʻlchiyeva, N. Sattorova, S. Niyozov, A. Ibrohimov va boshqalar). Yevropacha ijrochilik tanlovlarida 3. Haknazarov, I. Jalilov, M. Toshmatov, A. Sultonov, U. Polvonov, G. Alimova va boshqa, kompozitorlik ijodiyotiga oid koʻriktanlovlarda R. Abdullayev, S. Absalomov, D. Omonullayeva, M. Otajonov, U. Musayev, D. Yanov-Yanovskiy va boshqa gʻoliblikka erishgan. Sharq, jumladan, Oʻrta Osiyo xalq,lari madaniyatida Musiqa tanlovlari va festivallari va f. kddimdan rivojlanib, hozirgacha uzining anʼanaviy shaklida saqlanib kelgan: mas, qozoq oqinlari, oʻzbek baxshilari, qoraqalpoq jirovlari, qirgʻiz manaschilarining aytis (aytishuv)lari va boshqa Oʻzbekistonda 20-asrning 2-yarmidan turli musiqachi va qoʻshiqchilarning koʻpgina tanlovlari oʻtkaziladi: mas, "Sanʼat bayrami", "Marhabo, talantlar!", xalq cholgʻulari, puflama va urma cholgʻular, anʼanaviy ijrochilik va bastakorlar asarlari buyicha, baxshilar, toʻymarosim qoʻshiqlari, folklor-etnografik ansambllari, "Alla" ijrochilari (2003-yildan H. Oxunova nomida) Respublika tanlovlari va boshqa Ular ayniqsa mustaqillik davrida keng rivoj topdi. Oʻzbekistonning barcha hududlarida oʻtkaziladigan "Qoʻshiq bayrami" (1992-yildan), Yu. Rajabiy nomidagi maqom ijrochilari (1983-yildan, Toshkent), Maʼmurjon Uzoqov nomidagi (1997-yildan, Margʻilon shahri, 2001-yildan J. Sultonov va M. Uzokrv nomida), F. Mamadaliyev va O. Yusupov nomidagi (2001-yildan, Andijon), Hoji Abdulaziz Abdurasulov nomidagi (1997-yildan, Samarqand), Komiljon Otaniyozov nomidagi (1997-yildan, Xorazm) xonandalar tanlovlari va boshqa "Asrlar navosi" koʻhna milliy sozlar (tan-bursato, nay va dutor) ijrochilarining Respublika tanlovi (1998, Buxoro), "Oʻzbekiston — Vatanim manim" (1996, Toshkent), "Yangi taronalar" milliy estrada qoʻshiq va kuylari Respublika tanlovi (1998, Jizzax; 2002, Guliston); "Aziz ona yurtim navolari" milliy estrada qoʻshiklari Respublika tanlovi, "Boysun bahori" xalqaro folklor jamoalari ochiq festivali (2002-yildan, Boysun shahri) va boshqa
Toshkentda 1995-yildan qar yili oʻtkazilayotgan "Ilhom-XX" Xalqaro zamonaviy musiqa, 1998-yildan har ikki yilda oʻtkazilayotgan Xalqaro simfonik musiqa festivallari, 1997-yildan har ikki yilda oʻtkazilayotgan "Sharq taronalari" (Samarqand) Xalqaro musiqa festivali doirasidagi ijrochilar tanlovi va musiqashunoslar anjumani ham jahon miqyosida tan olinmoqda.
Musika uquvi
Musika uquvi - insonning musiqa asaridagi tovushlar (balandpastlik, metr, ritm, tembr xususiyatlari)ni eshita bilish, ularning izchillik mazmunini tushunib ovoz yoki biror cholgʻuda ijro eta olish qobiliyati. Musika uquvining asosiy ikki pogonasini ajratib koʻrsatish mumkin. Musiqiy fiziologiya nuqtai nazaridan Musika uquvi bu tovushlarni eshita olish apparatidir. U keng diapazoni hamda tovushlarning oʻzgaruviga oʻta sezgirligi bilan belgilanadi. Musika uquvi orqali odam musiqatovushlarining balandligini (16 dan taxminan 20000 g(<gacha, sent hisobida), kuchi (detsibel hisobida), tusi (tembrni) va davomiyligini ajrata oladi. Bunda absolyut (mutlaq, yaʼni tovushlar balandligini boshqa tovushlar balandligiga taqqoslamasdan idrok etish) va nisbiy Musika uquvi ajratiladi. Musiqiy psixologiya nuqtai nazaridan Musika uquvi musiqiy tovushlarning funksional nisbatlari, badiiy xususiyatlarini idrok etish krbiliyati: lad hissi (kuy tovushlaridagi lad funksiyalarini ajratish qobiliyati), garmonik uquv (koʻp ovozli musiqani idrok etish, interval va akkordlarnnj xususiyatlarini his etish qobiliyati), intonatsiya uquvi (maʼlum yao/tomlardagi intonatsiyani, undagi tovushlarning baland-pastligini hamda ogʻishmalarini eshitish va takrorlash qobiliyati), tembr uquvi (ovoz yoki cholgʻu sadolarining birbiridan farqini ajratish qobiliyati), kompozitsiya hissi (musiqa asaridagi shakliy tuzilmalarning oʻzaro nisbatlarini idrok etish) va boshqa Illy bilan birga musiqa asarini eshitmay, ijro etmay turib uni nota yozuvitsan oʻqib tasavvur eta olish hamda ijro jarayonida kuy va asarni xotirada yaratish ichki Musika uquviga kiradi. Musika uquvini rivojlantiradigan maxsus oʻquv fani solfeji-odir. Musika uquvini oʻrganish tarixi Yevropa ilmida 19-asrning 2-yarmidan boshlangan (G. Gelmgols, K. Shtumpf). 20-asrda N. Garbuzov, P. Baranovskiy, Ye. Yuskevichlar Musika uquvining nisbiyligini isbotlab berdi (qarang Zona). K. Sishor (AQSH), B. Teplov, Ye. Nazaykinskiy (Rossiya), Oʻzbekistonda — L. Koval Musika uquvini oʻrganishga katta hissa qoʻshdilar. Musika uquvi xususiyatlari yangi (ayniqsa, elektron) musiqa cholgʻularini ishlab chiqishda, konsert zallarini qurish, radio, televideniye yozuvlarida eʼtiborga olinadi (yana qarang Akustika, musiqa k,ismi).
Olimjon Bekov.
Milo (Iowa)
Milo AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Warren okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,61 km2. Shundan 1,61 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 296 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Milo manzarasi.
Abubakir Ashurov
Abubakir Ashurov (2003-yil 12-iyun, Toshkent, Oʻzbekiston) - 23 yoshgacha Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi futbolchisi.
Turon (Beruniy tumani)
Turon (Beruniy tumani) — Qoraqalpogʻiston Respublikasiga qarashli qishloq. Beruniy tumani tarkibiga kiradi.
Twin Falls (Idaho)
Twin Falls AQShning Idaho shtatida joylashgan shahardir. Twin Falls okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
44125 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 6312,8 nafar kishi.
Mil. av. 538
Vafot etgan
🇷🇺
Twin Falls (Idaho)
Geografiyasi
Maydoni — 31,1 km2. Shundan 31,1 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 1141 m balandlikda joylashgan.
Guardavalle
Guardavalle Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommunadir. Maydoni — 60,4 km2. 5196 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).
Hauterive (Allier)
Hauterive Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Allier departamenti Vichy tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1055 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 130,2 nafar kishi.
Novoxayruzovka
Novoxayruzovka (Ново-Хайрузовка) — Qozogʻistonning Sharqiy Qozogʻiston viloyati Katon-Qoragʻay tumaniga qarashli qishloq. Novoxayruzovskiy qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Tuman markazi Ulken Norin qishlogʻidan 13 km shimoli-gʻarbda joylashgan. KATO kodi — 635455100.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1652 kishi (796 erkak va 856 ayol) edi. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1084 kishi (528 erkak va 556 ayol) yashagan.
Tendron
Tendron Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Cher departamenti Saint-Amand-Montrond tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
110 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,2 km2.
Mil. av. 537
'''Mil. av. 537'''
Vafot etgan
🇷🇺
Oʻzbekiston Qizil kitobi
Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobi — Oʻzbekiston hududidagi oʻsimlik va hayvonot dunyosining eng noyob va yoʻqolib ketish xavfi ostida turgan turlarining izohli roʻyxatini, shuningdek tarqalishi toʻgʻrisidagi umumlashtirilgan ma’lumotlarni oʻz ichiga olgan rasmiy davlat hujjati hisoblanadi. , ushbu turlarning hozirgi holati populyasiyaning qisqarishiga olib keladi va ularni saqlash va koʻpaytirish choralarini koʻrmoqda.
Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan oʻsimlik va hayvon turlari butun respublika hududida alohida muhofaza qilinadi.
Tarixi
“Oʻzbekiston Qizil kitobi” nashri oʻsha paytda hali SSSR respublikasi sifatida 1979-yilda tashkil etilgan va 1984-yilda nashr etilgan. U noyob va yoʻqolib ketish xavfi ostida turgan yovvoyi oʻsimliklarning 163 turi va umurtqali hayvonlarning 63 turini oʻz ichiga olgan.
“Oʻzbekiston Qizil kitobi”ning 1993-yildagi birinchi nashriga 301 oʻsimlik turi kiritilgan boʻlib, u oʻzbek va rus tillarida nashr etilgan. Kitobda har bir turning oʻzbek, rus va lotin tillarida nomlari berilgan, poligonlarning qisqarishi, sonining kamayish sabablari, tabiatni muhofaza qilish boʻyicha koʻrilgan chora-tadbirlar toʻgʻrisida ma’lumotlar berilgan, shuningdek, turlarning tarqalish xaritalari va tasvirlari ifodalangan.
2003-yilda Qizil kitobning ikkinchi nashri chop etildi. 2006-yilda “Oʻzbekiston oʻsimliklari Qizil kitobi”ning uchinchi nashri, 2010-yilda “Oʻzbekiston Qizil kitobi”ning toʻrtinchi nashri nashr etildi. Unga 184 turdagi hayvonlar kiritilgan. Ulardan 77 turini umurtqasiz hayvonlar (halqali qurtlarning 3 ta turi, mollyuskalarning 14 turi, qoʻshoyoqlarning 61 turi), 18 turdagi baliqlar, 16 turdagi sudralib yuruvchilar, 48 turdagi qushlar va 25 turdagi sutemizuvchilar tashkil etadi. Shu bilan birga, Oʻzbekiston Qizil kitobiga 1983-yil Qizil kitobga kiritilgan sut emizuvchilar va qushlarning ayrim turlari kiritilmagan. Ularning ayrimlari respublika hududida hozirgi vaqtda ancha barqaror songa ega (qunduz, choʻl chumchugʻi), boshqa turlari esa hozir koʻchmanchilar (kichik oqqush, bahaybat tungi koʻrshapalak turi, qizil boʻri) yoki ularning faunada mavjudligi hisoblanadi. Oʻzbekistonning (manul, Tyan-Shan togʻ qoʻylari) yetarlicha oʻrganilmagan. Kitobda, shuningdek, Oʻzbekistonda yoʻqolib ketish xavfi ostida boʻlmagan, ammo XTMQI (Xalqaro Tabiatni muhofaza qilish ittifoqi) Qizil roʻyxatga kiritilgan.
Bundan tashkari, ushbu kitobda V.L. Kazenasa, A.V-A.Kreysberga, I.M.Mirabdullayeva, N.N. Kondakova va A.N.Komarova chizgan rasmlaridan, shuningdek, Ye.A.Kreysberg-Muxinoy, O.G.Legezina va A.V.Yesipova suratlaridan foydalanilgan.
Tabiatni muhofaza qilish toifalari
• 0 - Koʻrinishidan yoʻqolgan turlari.
• 1 - yoʻqolib ketish xavfi ostida turganlari (yoʻqolib ketish arafasidagi va yoʻqolgan turlari).
• 2 - Zaif turlar (sonning kamayishi, tabiiy ravishda kamdan-kam uchraydi).
• 3 – Xavf ostiga yaqin qolgan turlari.
• 4 - Ma’lumotlarning yetishmasligi (noaniq maqomli turlar xavf ostida boʻlgan toifaga kirmaydi).
Milton (Iowa)
Aholisi
443 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 68,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,50 km2. Shundan 6,50 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 243 m balandlikda joylashgan.
Gashtiari
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Gashtiari (, shuningdek , Gashtīārī)  — Eron, Kohgiluya va Boyer-Ahmad viloyati, Kohgiluya tumani, Charusa tumani, Tayebi-ye Sarhadi-ye Sharqi qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 142 nafar kishi hamda 29 oiladan iborat.
Avtomobil tirkamasi
Avtomobil tirkamasi – yuk avtomobiliga tirkaladigan bir, ikki yoki koʻp oʻqli dvigatelsiz arava. Odam va yuk tashiydigan hamda maxsus Avtomobil tirkamasi boʻladi. Odam tashiydigan Avtomobil tirkamasi avtobuslarga tir-kaladi. Yuk Avtomobil tirkamasining borti platformali va ma’lum yukni tashishga moslashtirilgan xillari boʻladi (mas, furgon, samo-sval – agʻdarma, refrijerator, ogʻir yuk tashuvchi va hokazo). Maxsus Avtomobil tirkamasi oʻziga oʻrnatilgan mashina, apparat yoki usku-na yordamida biron ishni bajarishga moʻljallanadi (Avtomobil tirkamasi ustaxona, avtolav-ka (koʻchma doʻkon), kompressorli uskuna (A.t-uy va boshqalar). Bir oʻqli Avtomobil tirkamasi kupi bilan 2 t, ikki oʻqli Avtomobil tirkamasi 3–12 t gacha, ogʻir yuk 137tashiydigan ikki va undan koʻp oʻkli Avtomobil tirkamasi esa 60 t gacha yuk koʻtaradi. Ikki oʻqli Avtomobil tirkamasi gidravlik, pnevmogidravlik, pnevmatik va hokazo tor-mozlar bilan jihozlanadi.
Gajabarwadi
Gajabarwadi—Hindistonning Karnataka shtati janubidagi Belgaum tumanidagi qishloq.
Mil. av. 536
'''Mil. av. 536'''
Vafot etgan
🇷🇺
Saint-Germain-de-Tallevende-la-Lande-Vaumont
'''Saint-Germain-<b> de-Tallevende-la-Lande-Vaumont<b>''' Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Vire tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1731 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 41,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 41,7 km2.
Avtomobil sporti
Avtomobil sporti, avtomobil poygasi – sport avtomobillari va seriya l i avtomobillarda oʻtkaziladigan poyga, sport turi. Birinchi avtomobil poygasi 1894-yil 18-noyabrda Fransiyada Parij-Ruan-Parij yoʻnalishi boʻyicha 1200 km masofada oʻtkazilgan. Qoidaga muvofiq tezlik cheklangan (soatiga 12,5 km) edi. Poyga aylanma shosselar, toʻgʻri shosselar, avtodrom, ippodrom, velo-drom, stadionlarda oʻtkaziladi. Belgi-langan masofada rekord qoʻyish uchun max-sus poygalar ham oʻtkaziladi. Poygada qatnashadigan avtomobillarning xalqaro tasnifi (asosiy mezon – avtomobil ru-sumi va dvigatelning ish hajmi) va texnika talablari vaqt-vaqti bilan oʻzgarib turadi. Chet elda xahon chempionligi uchun aylanma shosselarda oʻtkaziladigan avto-mobil poygalari va Yevropa chempionli-gi uchun oʻtkaziladigan avtoralli asosiy musobaqalar hisoblanadi. Xalqaro avtomobil federatsiyasi (1904-yil) tashkil etilgan. Jahon birinchiligi 1925-yildan oʻtkazib kelinadi. 1965-yil noyabrda ameri-kalik poygachi Kreg Bridlav reaktiv dvi-gatelli avtomobilda soatiga 966, 554 km tezlikda yoʻl bosib mutlaq rekord qoʻydi. Avtomobil sporti boʻyicha sobiq Ittifoq birinchi-ligida Riga shahrida Oʻzbekiston jamoasi 1978-yilda birinchi marta qatnashdi. Oʻzbekiston sportchilaridan Murodjon Qayumov eng yaxshi natija koʻrsatdi. 1996-yil Oʻzbekistonda birinchi marta Pskent shahri yaqinidagi "Ujniy" avtopoligonda tezlik rekordi oʻrnatildi. V. Ye. Alek-sandrov 100 km masofada oʻrtacha 118 km/soat tezlikka erishdi. 1997-yil shu joyda birinchi marta Oʻzbekiston chempionati oʻtkazildi. Oʻzbekistonda Avtomobil sportining 264 ta seksiyasi boʻlib, 22395 kishi sportning shu turi bilan shugʻullanadi. 116 947 kishi ommaviy sport razryadiga ega, 41 nafar sport ustaligiga nomzod, 10 nafar sport ustasi bor (1997).Karimjon Mahkamjonov.
Kallak
Kallak — 1) biror asbobning bosh qismi (mas, silindrlar kallagi); 2) gulbandlari qisqa boʻlgani uchun gulpoyaning yoki shoxchaning uchida toʻplanib oʻsgan toʻpgul (mas, sebargada).
J. R. R. Tolkien
John Ronald Reuel Tolkien (1892-yil 3-yanvarda tugʻilgan) — ingliz yozuvchisi, shoir, filolog va akademik. Zamonaviy fantaziya adabiyotining otasi. Hobbit, Uzuklar hukmdori, Silmarillion kabi asarlar muallifi. 1972-yil 28-martda qirolicha Elizabeth II tomonidan Britaniya Imperiyasi ordeni (CBE) qoʻmondoni etib tayinlangan.
Koʻplab boshqa yozuvchilar Tolkien oldin xomxayol asarlarini nashr qilganidan kulishgan boʻlsada, uning asarlari buyuk muvaffaqiyat qozondi jumladan Hobbit va Uzuklar Hukmdori. Bu Tolkienni zamonaviy fantaziya adabiyotining „otasi“ sifatida mashhur qilishiga sabab boʻldi. 2008 yilda The Times jurnali uni „1945 yildan beri 50 ta eng buyuk ingliz yozuvchisi“ roʻyxatida oltinchi oʻringa qoʻydi. Forbes esa 2009-yilda uni eng daromadli „oʻlik mashhurlar“ roʻyxatida 5-oʻringa joylashtirdi.
Tolkien Hobbit va Uzuklar hukmdori ga asoslab oʻnlab asarlar yaratdi. Uning asarlari jamlanib oʻziga xos hayoliy, tarixiy davrni tashkil etadi. Bu davr Oʻrta Yer davri deb ataladi. Bu davrdan qadimiy qirolliklar va shavkatli qirollar, turli millatlar va afsonaviy mavjudotlar, asar uchun yartilgan yozuv va tillar, oʻz nomiga ega mashxur qilichlar va boshqa koʻplab hayoliy narsalar oʻrin olgan. Tolkien yaratga hayoliy olam ayniqsa Piter Jacksonning Hobbit va Uzuklar hukmdoriga asoslangan oltita filmdan keyin dunyo xalqlari hayotidan muhim oʻrin oldi.
Biografiya
John Ronald Reuel Tolkien 1892-yil 3-yanvarda Bloemfontein, Orange Free State (hozirgi Janubiy Afrika)da tugʻilgan.
Exeter kolleji va Oksfordda tahsil olgan. 1916-yilda Fusiliers’da leytenant sifatida xizmat qilgan.
Turmush oʻrtogʻi Edith Bratt(1916 −1971).
Bolalari:Jon Frensis (1917-2003), Maykl Xilari (1920-1984), Kristofer Jon (1924-2020), Priskilla Anne (1929-).
Edgar Kennedy
Edgar Livingston Kennedy (talaffuzi: „Edgar Livingston Kennedi“, 1890-yil 26-aprel — 1948-yil 9-noyabr) ovozsiz va ovozli davrda kamida 500 ta filmda suratga tushgan amerikalik komediya qahramoni aktyori. Kasbiy jihatdan u asabiy vaziyatlarda gʻazabi asta-sekin koʻtariladigan qahramonlarni tasvirlash qobiliyati tufayli „Slow Burn“ nomi bilan tanilgan.
Dastlabki yillari
Kennedy 1890-yil 26-aprelda Kaliforniyaning Monterey okrugida kanadaliklar Neil Kennedy va Annie Quin oilasida tug‘ilgan. U boks bilan shugʻullanishdan oldin San-Rafael oʻrta maktabida oʻqigan. Kennedy yengil vaznli boʻlgan va bir marta Jack Dempsey bilan 14 raund boks tushgan. Boksdan soʻng u vodevil, musiqiy komediya va yengil operada qoʻshiqchi boʻlib ishlagan.
Kino karerasi
1911-yilda debyut qilganidan soʻng Kennedy Gollivudning eng yirik komediyachilari, jumladan Roscoe Arbuckle, Charlie Chaplin, Laurel va Hardy, aka-uka Marxlar, WC Fields, Charley Chase va Our Gang bilan birga chiqish qildi. U, shuningdek, original Keystone Cops biri edi.
Kennedyning oʻtkir ijodi dastlab unga ovozsiz suratlardagi yovuz yoki tahdidli rollar uchun mos edi. 1920-yillarga kelib u prodyuser Hal Roachda ishlagan. Rejissyor uni qisqa komediyalarda yordamchi rollarni oʻynash bilan band qilgan. U boshlanishiga qisqa metrajli „Pair of Tights“ (1928) filmida rol o‘ynadi. FIlmda uchrashuvga imkon qadar kamroq pul sarflashga qaror qilgan qahramonni ijro etadi. Uning komediyachi Stuart Erwin bilan oʻyinlari bir vaqtning oʻzida suratga olingan Roachning Laurel va Hardy komediyalarini eslatadi. right|thumb| Kennedy "A Star is Born" filmida, (1937)
Oʻlimi
Kennedy 1948-yil 9-noyabrda San-Fernando vodiysidagi Motion Picture kasalxonasida tomoq saratonidan vafot etdi. Tom Kennedy va Charles Coburn Avliyo Gregory cherkovida boʻlib oʻtgan dafn marosimida soʻzlashdi, motam tutuvchilar orasida Chester Conklin, Jimmi Finleyson, Del Lord va Billy Gilbert bor edi. Kennedy Kaliforniyaning Los-Anjeles okrugi, Kulver Siti, Muqaddas Xoch qabristoniga dafn qilindi.
Cuneo (provinsiya)
Cuneo  Italiya provinsiyalaridan biridir. Piemont mintaqasi tarkibiga kiradi. Poytaxti – Cuneo. Maydoni – 6 903 km2. 554 992 nafar aholi istiqomat qiladi.
Kalka jangi
Kalka jangi - Ukrainaning Donetsk viloyatidagi Kalka (hoz. Kalchik) daryosi irmogʻi Kalmius boʻyida rus knyazlari va qipchoq qoʻshinlari bilan moʻgʻul qoʻshini oʻrtasida boʻlgan jang (1223-yil 31 may). Bu jangda Galich knyazi Mstislav Udaloy boshchiligida rus qoʻshini va qipchoqxoni Kotyan (Mstislavning qaynotasi) birgalikda moʻgʻullarning Jebe noʻyon va Subutoy bahodir boshchiligidagi tumanlariga (20 ming jangchi) qarshi turgan.
Moʻgʻullar K.j.dan soʻng Rossiya hududiga hech qanday qarshiliksiz bostirib kirishgan.
Elgin (Pennsylvania)
Elgin AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Erie County okrugi tarkibiga kiradi.
Kallaklash
Kallaklash — keksaygan meva daraxtlarini yoshartirish (hosil berish davrini uzaytirish); 6—10 yillik asosiy shoxlarni 1 —1,5 m yuqorisidan, ayrimlarini tanaga taqab kesish. Asosan, daraxtlarning tinim davri (fev.—mart)da oʻtkaziladi. Oʻrik, shaftoli, tut daraxtlarida yaxshi natija beradi. Poya olib turish uchun ekilgan tol va b. daraxtlar har 2—3 yilda erta bahorda, tut pilla qurti boqish uchun barg beradigan tut daraxtlari har yili kallaklab turiladi (yana q. Butash).
Avtomobil xizmati
Avtomobil xizmati – qurol-aslaha, yonilgʻi, oziq-ovqat tashish uchun moʻljallangan maxsus xizmat turi. Jang qilayotgan qismlarga texnikani tashish va yaradorlarni evakuatsiya qilishda xizmat qiladi. Oʻz avtotransporti boʻlmagan qoʻshinlarni ham tashiydi. Avtomobil xizmati avto-mobil (avtotransport) boʻlinmalari va qismlaridan iborat boʻlib. umumiy armiyaning ma’lum qoʻshin turi tarki-biga kirishi yoki alohida avtomobil qismlaridan tashkil topishi mum-kin. Ba’zi armiyalarda Avtomobil xizmati transport qoʻshinlari deb ham ataladi. Oʻzbekiston Avtomobil xizmati boʻlinmalari uchun ofitser kadrlar Samarqand avtomobilchi komandir-muhandislar oliy-harbiy bilim yurtida tayyorlanadi.
2012
2012-yil (MMXII) yakshanba kuni boshlangan kabisa yildir. 3-ming yillik va 21-asrning 12-yilidir. Oʻzbekistonda Mustahkam oila yili deb eʼlon qilingan. Birlashgan Millatlar Tashkiloti 2012-yilni Xalqaro barqaror energetika yili, Xalqaro Kooperativlar yili deb atagan.
Mil. av. 535
'''Mil. av. 535'''
Vafot etgan
🇷🇺
Davoli
Davoli Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommunadir. Maydoni — 25,7 km2. 5324 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).
Neytron nurlanishi
Neytron fizikasi - fizikaning neytronlar xossalari (massasi, radioaktiv yemirilishi, magnit xossalari va h. k.) va ular bilan bogʻliq boʻlgan turli jarayonlarni oʻrganadigan boʻlimi. Neytron fizikasi neytron kashf qilingandan soʻng (1932) uning xossalarini oʻrganish asosida vujudga keldi va rivojlandi. Sovuq va issiq neytronlar bilan oʻtkazilgan tajribalarda ularning toʻlqin xususiyatlari namoyon boʻlib, koʻpgina optik hodi-salar kashf qilindi. Bunday neytronlar xossalari optika usullari va asboblari yordamida oʻrganiladi. Issiq neytronning moddada yutilishi katta boʻlganidan ularning har xil modsalar bilan oʻzaro taʼsiri natijasida elastik sochilish hodisasi va radiatsion tutuv (p, u) kabi ekzotermik reaksiyalar ke-tishi mumkin. Neytronlar taʼsirida yad-rolarning, ayniqsa, ogʻir yadrolarning boʻlinishi va boʻlinishning zanjirli reaksiyasi kabi muhim yadro reaksiyalari vujudga keladi. Bunday reaksiyalarning ketishi ham neytronlar energiyasiga bogʻliq. Ana shunday boglanishlar harakterini va ulardan foydalanish yoʻllarini (Mas, yadro texnikasida) Neytron fizikasi oʻrganadi va aniklaydi.
Yuqori energiyali neytronlarning modda atomlari bilan oʻzaro taʼsiri yadro reaksiyalariga olib keladi. Bu jarayonlar murakkab boʻlib, ularni oʻrganishda maxsus asbob va usullar zarur. Oʻta yuqori energiyali (relyativistik) neytronlar kosmik nurlar tarkibiga ki-radigan zarralardan hisoblanadi. Bunday neitronlarni (ularning oqimini) aniklash, oʻrganish va katta energiyali boshqa zarralarga taqqoslashga, ney-tronlarning yangidan-yangi harakteri-stikalari (kvant sonlari, oʻlchash usullari, tuzilishi va boshqalar)ni bilishga im-kon beradi. Bu ishlar ham Neytron fizikasida qaraladigan muhim masalalardan biridir.
Tadqiqot ishlarini bajarishda neytron manbalari bilan bir qatorda oʻlchash usullari, qurilma va asboblari (spektrometrlar, indikatorlar, filtrlar, monoxromatorlar va boshqalar)ni ishlab chiqish bilan bogʻliq boʻlgan turli masalalarni hal etish ham Neytron fizikasidagi asosiy masalalar hisoblanadi.
Neytron nurlanishi alfa, beta va gamma nurlanishidan farq qiladi.
Manbalar
Neytronlar yadroviy termoyadroviy yoki yadroviy bo'linishdan yoki radioaktiv parchalanish yoki zarrachalarning kosmik nurlar bilan o'zaro ta'siri yoki zarracha tezlatgichlari kabi boshqa yadro reaktsiyalaridan chiqarilishi mumkin. Katta neytron manbalari kamdan-kam uchraydi va odatda yadro reaktorlari yoki zarracha tezlatgichlari kabi katta o'lchamli qurilmalar, jumladan Spallation neytron manbai bilan cheklangan.
Neytron nurlanishi Beriliy yadrosi bilan to'qnashgan alfa zarrachasini kuzatish natijasida aniqlangan, u Be ( a, n ) C neytronini chiqaradigan holda uglerod yadrosiga aylantirilgan. Alfa zarracha emitenti va katta ( a, n ) yadro reaktsiyasi ehtimoli bo'lgan izotopning kombinatsiyasi hali ham keng tarqalgan neytron manbai hisoblanadi.
Bo'linishdan neytron nurlanishi
Yadro reaktorlaridagi neytronlar energiyasiga qarab, odatda, sekin (termik) neytronlar yoki tez neytronlar deb tasniflanadi. Issiqlik neytronlari energiya taqsimotida ( Maksvell-Boltzman taqsimoti ) termodinamik muvozanatdagi gazga o'xshash; lekin atom yadrolari tomonidan osonlik bilan qo'lga olinadi va elementlarning yadro o'zgarishiga duchor bo'lgan asosiy vositadir.
Samarali bo'linish zanjiri reaktsiyasiga erishish uchun bo'linish paytida hosil bo'lgan neytronlarni parchalanadigan yadrolar ushlab turishi kerak, keyinchalik ular bo'linadi va ko'proq neytronlarni chiqaradi. Ko'pgina bo'linish reaktorlari konstruktsiyalarida yadro yoqilg'isi yuqori energiyali neytronlarning pastki kesimi tufayli zanjir reaktsiyasini davom ettirish uchun etarlicha tez neytronlarni o'zlashtirish uchun etarlicha tozalanmagan, shuning uchun tez neytronlarni sekinlashtirish uchun neytron moderatorini kiritish kerak. yetarlicha so‘rilishini ta’minlash uchun termal tezliklarga. Umumiy neytron moderatorlariga grafit, oddiy (engil) suv va og'ir suv kiradi. Bir nechta reaktorlar ( tezkor neytron reaktorlari ) va barcha yadroviy qurollar tez neytronlarga tayanadi.
Kosmogen neytronlar
Kosmogen neytronlar, Yer atmosferasida yoki yuzasida kosmik nurlanish natijasida hosil bo'lgan neytronlar va zarracha tezlatgichlarida hosil bo'lganlar reaktorlarda uchraydigan energiyadan sezilarli darajada yuqori bo'lishi mumkin. Ularning aksariyati yerga yetib borishdan oldin yadroni faollashtiradi; bir nechtasi havodagi yadrolar bilan reaksiyaga kirishadi . Azot-14 bilan reaktsiyalar uglerod-14 ( 14 C) hosil bo'lishiga olib keladi, radiokarbonlarni aniqlashda keng qo'llaniladi.
Foydalanadi
Sovuq, termal va issiq neytron nurlanishi kristallografiya, kondensatsiyalangan moddalar fizikasi, biologiya, qattiq jismlar kimyosi, materialshunoslik, geologiya, mineralogiya va tegishli fanlarda materiallarning xossalari va tuzilishini baholash uchun tarqalish va diffraktsiya tajribalarida keng qo'llaniladi. Neytron nurlanishi, shuningdek, hujayra tuzilishiga yuqori darajada kirib boradigan va zarar etkazuvchi tabiati tufayli saraton o'smalarini davolash uchun Bor neytronini ushlab turish terapiyasida ham qo'llaniladi. Neytronlar plyonkadan foydalanganda neytron rentgenografiyasi deb ataladigan sanoat qismlarini tasvirlash uchun ham ishlatilishi mumkin, raqamli tasvirni olishda neytron radioskopiyasi, masalan, tasvir plitalari orqali va uch o'lchamli tasvirlar uchun neytron tomografiyasi. Neytron tasviri odatda yadro sanoatida, kosmik va aerokosmik sanoatda, shuningdek, yuqori ishonchlilikdagi portlovchi moddalar sanoatida qo'llaniladi.
Ionlanish mexanizmlari va xossalari
Neytron nurlanishi ko'pincha bilvosita ionlashtiruvchi nurlanish deb ataladi. Proton va elektron kabi zaryadlangan zarralar (elektronni qo'zg'atuvchi) kabi atomlarni ionlashtirmaydi, chunki neytronlarda zaryad yo'q. Biroq, neytronlarning o'zaro ta'siri asosan ionlashtiruvchidir, masalan, neytronlarning yutilishi gamma emissiyasiga olib kelganda va gamma nurlari (foton) keyinchalik atomdan elektronni olib tashlaganda yoki neytron ta'siridan qaytgan yadro ionlangan bo'lsa va boshqalarida an'anaviy keyingi ionlanishni keltirib chiqaradi. atomlar. Neytronlar zaryadsiz bo'lganligi sababli, ular alfa nurlanishi yoki beta nurlanishidan ko'ra ko'proq kirib boradi. Ba'zi hollarda ular yuqori atom raqami bo'lgan materiallarga to'sqinlik qiladigan gamma nurlanishiga qaraganda ko'proq kirib boradi. Vodorod kabi past atom raqamiga ega materiallarda past energiyali gamma nurlari yuqori energiyali neytronga qaraganda ko'proq kirib borishi mumkin.
Kalif-Sherobod qator tepalari
Kalif-Sherobod qator tepalari — Hisor (Koʻhitangtov) tizma togʻlarining janubi-sharqiy etaklari va Surxondaryo viloyatidagi qator tepalar. K.-Sh. q.t. janubi-gʻarbdan shimoli-sharqqa tomon choʻzilgan. 2 qismdan iborat: Kalif qismi Amudaryodan boshlanib Turkmaniston bilan Oʻzbekiston chegarasigacha davom etadi. Sherobod qismi esa chegaradan Sherobod daryosigacha choʻzilgan. Kalif qismi uz. 26 km, eng baland joyi 839 m. U 2 qismdan: shimoli-gʻarbiy (Katta-Chagʻal, 839 m; Kiyan-Chagʻal, 519 m; Korajadogʻ, 446 m) va janubi-sharqiy qismi (Rangibalan, 705 m va Kulapashar, 446 m)dan iborat. Ularning orasi pastqamlik. Eng keng joyi 12 km. Sherobod qismi nisbatan ensizroq (8–10 km), uz. 50 km, ikki qator tepa — gryada boʻlib, shimoli-gʻarbiy qismi Oqtov (985 m), Qorachagʻil (1116 m), janubi-sharqiy qismi esa Oqtov (850 m), Daragitov (860 m) va Xoʻjaibesh (1100 m) dan iborat. K.-Sh. q.t. kuchli parchalangan. Jan.sharqiy yon bagʻirlari nisbatan yotiqroq va qiya tekislikka aylanib asta-sekin Sherobod choʻliga tutashadi. Shim.-gʻarbda esa Poshxurd botigʻi va Qoʻhitangtov togʻ oldi past-baland qirlari va past togʻlari bilan tutashadi. K.-Sh. q.t.ning suvayirgʻichlari paleogenning nurashga chidamli qumtoshlaridan tuzilganligi tufayli shakli keskin ifodalangan va quyida yotgan jinslarni nurashdan saqlaydi. Antiklinallarning oʻq qismi boʻr (gil, qumtosh, alevrolit va mergel), yon bagʻirlari esa paleogen va neogen davrlari (qumtosh, ohaktosh) jinslaridan tashkil topgan. Qator tepalar uchun kuesta relyef shakli xos. Doimiy oqar daryolar yoʻq. Muzrabot, Talxab darasidan oqib oʻtuvchi soylar bahorda sersuv. Tuproklari oddiy boʻz tuproq, Sherobod tepalari toʻq boʻz tuproq. Yotqiziqlar tarkibida gips va tuz mavjud boʻlganligi tufayli tuproqlar, grunt hamda quduq suvlari ham shoʻr. Qoʻngʻirbosh, rang, shuvoq, biyurgʻun, shoʻra, gulxayri, oqquray va b. oʻsimliklar oʻsadi. Asosan, chorvachilik, ayrim joylarda lalmi dehqonchilik bilan shugʻullaniladi. Yaylovlarning mahsuldorligi gektariga oʻrtacha 1—3 s.
Neytron nurlanishi
Salomatlik uchun xavf va himoya
Neytron nurlanishidan himoya qilish radiatsiya himoyasiga tayanadi. Neytronlarning kinetik energiyasi yuqori bo'lganligi sababli, bu nurlanish tashqi nurlanish manbalari ta'sirida butun tanaga eng og'ir va xavfli nurlanish hisoblanadi. Fotonlar yoki zaryadlangan zarrachalarga asoslangan an'anaviy ionlashtiruvchi nurlanish bilan solishtirganda, neytronlar engil yadrolar tomonidan qayta-qayta chayqaladi va sekinlashadi (so'riladi), shuning uchun vodorodga boy material temir yadrolarga qaraganda samaraliroq himoya qiladi. Yengil atomlar neytronlarni elastik sochilish orqali sekinlashtirishga xizmat qiladi, shuning uchun ular yadroviy reaktsiyalar tomonidan so'riladi. Biroq, bunday reaktsiyalarda ko'pincha gamma-nurlanish hosil bo'ladi, shuning uchun uni o'zlashtirish uchun qo'shimcha himoya qilish kerak. Yadrolari bo'linish yoki neytron tutilishi natijasida yadrolarning radioaktiv parchalanishiga olib keladigan va gamma nurlarini keltirib chiqaradigan materiallardan foydalanishdan ehtiyot bo'lish kerak.
Beton (juda ko'p miqdordagi suv molekulalari tsement bilan kimyoviy bog'langan) va shag'al gamma nurlari va neytronlarning birgalikda himoyalanganligi tufayli arzon eritmani ta'minlaydi. Bor, shuningdek, neytronlarni mukammal yutuvchidir (shuningdek, neytronlarning tarqalishini ham boshdan kechiradi). Bor uglerod yoki geliyga parchalanadi va bor karbid bilan deyarli hech qanday gamma-nurlanish hosil qilmaydi, bu qalqon bo'lib, beton juda qimmat bo'lishi mumkin. Savdoda suv yoki mazut, beton, shag'al va B 4 C tanklari ko'p miqdorda neytron oqimi bo'lgan hududlarni, masalan, yadroviy reaktorlarni o'rab turgan umumiy qalqonlardir. Bor bilan singdirilgan silika oynasi, standart borosilikat oynasi, yuqori borli po'lat, kerosin va pleksiglasdan foydalanish joylari mavjud.
Vodorod yadrosiga ( proton yoki deytron ) urilgan neytronlar o'sha yadroga energiya bergani uchun ular o'z navbatida kimyoviy bog'lanishlarini buzadi va to'xtamasdan oldin qisqa masofani bosib o'tadi. Bunday vodorod yadrolari yuqori chiziqli energiya uzatish zarralari bo'lib, o'z navbatida ular orqali o'tadigan materialning ionlanishi bilan to'xtatiladi. Shunday qilib, tirik to'qimalarda neytronlar nisbatan yuqori nisbiy biologik samaradorlikka ega va ekvivalent energiya ta'sirining gamma yoki beta nurlanishi bilan solishtirganda biologik zarar etkazishda taxminan o'n barobar samaraliroqdir. Bu neytronlar hujayralarning funksionalligini o'zgartirishi yoki ko'payishni butunlay to'xtatishi mumkin, bu esa vaqt o'tishi bilan tanaga zarar etkazishi mumkin. Neytronlar, ayniqsa, ko'zning shox pardasi kabi yumshoq to'qimalarga zarar etkazadi.
Materiallarga ta'sir qilish
Materiallarning radiatsiyaviy shikastlanishi energetik zarrachaning (neytron yoki boshqa) materialdagi panjara atomi bilan o'zaro ta'siri natijasida yuzaga keladi. To'qnashuv kinetik energiyaning katak atomiga katta o'tkazilishiga olib keladi, u o'zining panjara joyidan siqib chiqarilib, asosiy zarba atomi (PKA) deb nomlanadi. PKA boshqa panjara atomlari bilan o'ralganligi sababli, uning siljishi va panjara orqali o'tishi ko'plab keyingi to'qnashuvlarga va qo'shimcha zarba beruvchi atomlarning yaratilishiga olib keladi, bu esa to'qnashuv kaskadi yoki siljish kaskadi deb ataladi. To'qnashuv atomlari har bir to'qnashuvda energiyani yo'qotadi va interstitsial sifatida tugaydi va panjarada bir qator Frenkel nuqsonlarini hosil qiladi. Issiqlik, shuningdek, to'qnashuv natijasida (elektron energiya yo'qolishidan) hosil bo'ladi, ehtimol o'zgargan atomlar. Zararning kattaligi shundan iboratki, bitta 1 MeV neytron temir panjarada PKA hosil qiladi, taxminan 1100 Frenkel juftini hosil qiladi. Butun kaskad hodisasi 1 × 10 -13 soniya vaqt oralig'ida sodir bo'ladi va shuning uchun hodisani faqat kompyuter simulyatsiyalarida "kuzatish" mumkin.
To'qnashuv atomlari muvozanat bo'lmagan oraliq panjara pozitsiyalarida tugaydi, ularning ko'plari qo'shni bo'sh panjara joylariga tarqalish orqali o'zlarini yo'q qiladi va tartiblangan panjarani tiklaydi. Bo'sh ish o'rinlarini tark etmaydigan yoki qoldirishi mumkin bo'lmaganlar, bu bo'sh joy kontsentratsiyasining muvozanat konsentratsiyasidan ancha yuqori bo'lgan mahalliy o'sishiga olib keladi. Bu vakansiyalar termal diffuziya natijasida ko'chib o'tishga moyildir  boʻsh joy choʻkmalari tomon (yaʼni, don chegaralari, dislokatsiyalar ) lekin ancha vaqt davomida mavjud boʻlib, bu vaqt davomida qoʻshimcha yuqori energiyali zarralar panjarani bombardimon qilib, toʻqnashuv kaskadlarini va qoʻshimcha boʻsh oʻrinlarni hosil qilib, choʻkmalar tomon koʻchib oʻtadi. Panjaradagi nurlanishning asosiy ta'siri, nuqson shamoli deb ataladigan narsada lavabolarga nuqsonlarning sezilarli va doimiy oqimidir. Bo'sh o'rinlar bir-biri bilan qo'shilib dislokatsiya halqalarini, keyinroq esa panjara bo'shliqlarini hosil qilish orqali ham yo'q bo'lib ketishi mumkin.
To'qnashuv kaskadi materialda ma'lum bir harorat uchun muvozanatdan ko'ra ko'proq vakansiyalar va interstitsiallarni yaratadi va buning natijasida materialdagi diffuzivlik keskin ortadi. Bu vaqt o'tishi bilan materialning mikro strukturaviy evolyutsiyasiga olib keladigan radiatsiyaviy diffuziya deb ataladigan ta'sirga olib keladi. Mikrostrukturaning evolyutsiyasiga olib keladigan mexanizmlar juda ko'p, ular harorat, oqim va oqimga qarab farq qilishi mumkin va keng qamrovli o'rganish mavzusidir.
Ushbu mexanizmlarning mexanik ta'siriga nurlanishning qattiqlashishi, mo'rtlashuv, o'rmalash va atrof-muhit ta'sirida yorilish kiradi. Materialda nurlanish natijasida hosil bo'lgan nuqsonlar, dislokatsiya halqalari, bo'shliqlar, pufakchalar va cho'kmalar materialning mustahkamlanishi va mo'rtlashishiga ( egiluvchanlikni yo'qotish) yordam beradi. Mo'rtlashuv reaktor bosimli idishni o'z ichiga olgan material uchun alohida tashvish tug'diradi, buning natijasida idishni sindirish uchun zarur bo'lgan energiya sezilarli darajada kamayadi. Kamchiliklarni yo'q qilish orqali egiluvchanlikni tiklash mumkin va yadroviy reaktorlarning umrini uzaytirishning ko'p qismi buni xavfsiz bajarish qobiliyatiga bog'liq. Nurlangan materiallarda o'rmalanish ham sezilarli darajada tezlashadi, garchi kuchaygan diffuzivlik natijasida emas, balki panjara kuchlanishi va rivojlanayotgan mikro tuzilma o'rtasidagi o'zaro ta'sir natijasida. Atrof-muhit ta'sirida yorilish yoki aniqrog'i, nurlanish ta'sirida stressli korroziya krekingi (IASCC) ayniqsa neytron nurlanishiga duchor bo'lgan va suv bilan aloqa qilgan qotishmalarda kuzatiladi, bu suvning radiolizi natijasida yoriq uchlarida vodorodning singishi natijasida yuzaga keladi. yoriqni yoyish uchun zarur energiyani kamaytirish.
Manbalar
<references group="" responsive="1"> https://journals.aps.org/prl/abstract/10.1103/PhysRevLett.111.222501
NGC 5088
NGC 5088 Sunbula yulduz turkumidagi Sbc tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Parsons 1855-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Hérisson
Hérisson Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Allier departamenti Montluçon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
709 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 22,2 nafar kishi.
Wenslingen
Wenslingen Shveysariyaning Basel-Landschaft kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Sissach okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 5.91 km2. 687 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Hududi
Wenslingenning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Jayxun (futbol klubi)
"Jayxun" — Qoraqalpogʻistondagi mashhur futbol klublaridan biri. Klub o'z tarixida ilk bor Oʻzbekiston Birinchi ligasida ishtirok etadi.
Havolalar
PFL.uz Oʻzbekiston Professional futbol ligasi: Rasmiy saytida jamoa Profili
Vibratsiyali quvvat generatori
thumb| Ovoz bosimi toʻlqini bilan bezovtalanadigan piezoelektrik diafragmadan yasalgan transduser. Tebranish generatorlari — bu generator tebranishning kinetik energiyasini elektr energiyasiga aylantiradigan elektr generatorining bir koʻrinishi. Tebranish tovush bosimi toʻlqinlaridan yoki boshqa fon tebranishlaridan boʻlishi mumkin.
Vibratsiyali generatorlar odatda tebranish manbasini kuchaytirish maqsadida ishlatiladigan rezonator va tebranishlardan energiyani elektr energiyasiga aylantiruvchi transduser mexanizmidan iborat. Transduser odatda magnit va lasan yoki piezoelektrik kristalldan iborat.
Rivojlanish va ilovalar
Miniatyura elektromagnit tebranish energiyasi generatori 2007 yilda Sautgempton universiteti guruhi tomonidan ishlab chiqilgan. Ushbu maxsus qurilma uchiga magnit biriktirilgan konsol nuridan tashkil topgan. Qurilma atrofdagi manbalardan tebranishlarga duchor boʻlganda, nur yuqoriga va pastga siljiydi. Ushbu qurilma kirish qiyin boʻlgan joylarda sensorlarni elektr simlari yoki almashtirilishi kerak boʻlgan batareyalarsiz quvvatlantirish imkonini beradi. Oʻtish qiyin boʻlgan joylarda sensorlar endi oʻz kuchlarini ishlab chiqarishi va maʼlumotlarni tashqi qabul qiluvchilarga yetkaza oladi. Jeneratör havo kompressorlarida foydalanish uchun ishlab chiqilgan va yuqori tebranish muhitidagi narsalarni quvvatlantirishga qodir, masalan, ishlab chiqarish korxonalaridagi mashinalardagi sensorlar yoki koʻpriklarning sogʻligʻini nazorat qiluvchi sensorlar. Sautgempton universitetida ishlab chiqarilgan magnit tebranish energiyasini yigʻish mashinasining asosiy cheklovlaridan biri bu generatorning oʻlchamidir. Taxminan 1 kub santimetr boʻlgan bu qurilma zamonaviy elektron qurilmalarda foydalanish uchun juda yirik boʻladi. Kelajakda qurilma hajmini yaxshilash uni yurak stimulyatori kabi tibbiy implantatsiya qilingan qurilmalar uchun ideal quvvat manbaiga aylantirishi mumkin. Qurilmani yaratgan jamoaning fikriga koʻra, yurak mushaklarining tebranishlari generatorni yurak stimulyatori bilan quvvatlantirish uchun etarli boʻladi. Bu batareyalarni jarrohlik yoʻli bilan almashtirish zaruratini yoʻqotadi.
Pertain
Pertain Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Somme departamenti Péronne tumani tarkibiga kiradi.
Vibratsiyali quvvat generatori
Rivojlanish va ilovalar
2012 yilda Shimoli-gʻarbiy universitetdagi guruh polimerdan tebranish bilan ishlaydigan generatorni buloq shaklida yaratdi. Ushbu qurilma tebranishlardan energiyani Sautgempton Universitetidagi konsolga asoslangan qurilmalar bilan bir xil chastotalarda yigʻishga muvaffaq boʻldi, lekin boshqa qurilmaning taxminan 1/3 qismi oʻlchamida.