cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maurice Agis
Yoshligi
Mauricening mavjud galereyalar va muzeylardan zavqlanishi uni boshqa rassom Piter Jons bilan hamkorlik qilishga olib keldi, ular bilan 1960-yillarda „interaktiv asarlar“ yaratdilar. Bunday ishlardan biri Spaceplace edi. Spaceplace 1966-yilda Oksford zamonaviy sanʼat muzeyida (Zamonaviy sanʼat muzeyi) va keyingi yili Amsterdam shahar muzeyida taqdim etildi. Maurice Agis 1962—1973-yillarda montaj sanʼatidan dars bergan ishi uchun talabalarni oʻziga jalb qildi.
20 yil birga ishlagandan soʻng, Agis va Jons alohida yoʻldan ketishdi. Agisning birinchi yakkaxon loyihasi Colourspace deb nomlangan va birinchi marta 1980-yilda Londonda, keyin esa Los-Anjeles va Brisbenda taqdim etilgan. 1986-yil iyul oyida Germaniyaning dengiz boʻyidagi Travemünde shahrida Colourspace namoyish etilgan.
2006-yil 22-iyulda Agis Britaniya boʻylab uch qismli gastrol safarining ikkinchisi boʻlgan Chester-le-Streetdagi Riversayd bogʻida Dreamspace V nomli ulkan haykalni oʻrnatdi. Ertasi kuni, 14 yil avvalgi voqealarni aks ettirgan holda, sanʼat asari 9 metr balandlikdan tushib, videokuzatuv ustuni bilan toʻqnashib ketdi, ikki kishi halok boʻldi va yana 13 kishi jarohatlandi. Voqeadan soʻng Durham politsiyasi Dreamspace qoldiqlarini yigʻib oldi va Sogʻliqni saqlash va xavfsizlik boʻyicha ijrochi bilan birgalikda tergov boshladi.
Sinov
2006-yil 29-noyabrda Agis qotillikda gumonlanib hibsga olingan. Haykaltarosh qoʻshimcha tergovgacha garov evaziga qoʻyib yuborildi. Qoʻshimcha tergov 2007-yilning yozida boʻlib oʻtishi xabar qilingandi, ammo noyabr oyining oxirigacha uzaytirildi. 2008-yil 13-fevralda Maurice Agis beparvolik tufayli oʻlimga olib kelgan qotillikda ayblangan. Sud jarayoni 2009-yil 26-yanvarda boshlangan, Agis ish joyida mehnatni muhofaza qilish va xavfsizlik qoidalarini buzganlikda ayblangan. Sudya hay’ati qotillik ayblovi boʻyicha bir qarorga kela olmadi. 2009-yil 26-martda Agis sogʻliq va xavfsizlik qoidalarini buzgani uchun 10 000 funt sterling miqdorida jarimaga tortildi. Oʻsha yilning 12-avgustida apellyatsiya shikoyati boʻyicha jarima miqdori 2500 funtgacha kamaytirildi.
Nyasha Mushekwi
Xitoy
2017-yilgi mavsumda u bir marta oʻng oyogʻida shafqatsizlarcha kurashgan, biroq oʻz ixtiyori bilan maydonda qolishga majbur boʻlgan va muhim gol urgan. U oxir-oqibat Yifangga Birinchi Liga chempionligini qoʻlga kiritishga yordam berdi. 2018-yilda u dastlab Nicolas Gaitan va Yannick Carrasco bilan raqobatlashayotganda afzal koʻrilgan oʻyinchi emas edi, lekin u doimiy gollar evaziga oʻrinni egalladi. U mavsum davomida tos suyagidan jarohat olgan edi. Raqib darvozaboni bilan boshi bilan toʻqnashib ketganidan keyin yana oʻyinda qolishga urindi. Umuman olganda, uning kuchli ruhi mahalliy muxlislar orasida yuqori obroʻ qozondi va jamoa tarixidagi eng muhim oʻyinchilardan biri sifatida eʼtirof etildi.
Maurice Agis
Sinov
Haykaltarosh ikki oydan keyin — 2009-yil 12-oktabrda Ispaniyada vafot etdi.
Nyasha Mushekwi
Xitoy
2019-yilgi mavsumda uning ishlashi operatsiyadan keyin kutilganidan past boʻldi. 2019-yilning 15-iyulida Mushekwi Xitoyning Birinchi Liga jamoasi safiga qoʻshildi.
Xalqaro karyera
Mushekwi futbol boʻyicha Zimbabve milliy terma jamoasi aʼzosi. U Asiagate mojarosida ishtirok etgan, biroq tergovda ixtiyoriy maʼlumot berganidan soʻng, xalqaro futboldan bir umrlik chetlatishdan qochgan.
Shaxsiy hayoti
Mushekwi Cherchill maktabida oʻqidi, u yerda uning asosiy sport turi basketbol edi. U Mashonaland Basketbol Assotsiatsiyasi Ligasining eng qimmat oʻyinchisi deb topildi va Zimbabveni 19 yoshgacha va kattalar terma jamoasi darajasida sportda himoya qildi.
Klub
Dalian Yifang
Antonio Rukavina
Antonio Rukavina (1984-yil 26-yanvarda tugʻilgan) — serbiyalik sobiq professional futbolchi, oʻng qanot himoyachisi sifatida oʻynaydi.
Klubdagi faoliyati
Rukavina 2002/2003-yilgi mavsumda Serbiya va Chernogoriya 2-ligasida gʻalaba qozongan mahalliy „Bezaniya“ klubida kattalar tarkibidagi debyutini amalagaa oshirgan. U shuningdek jamoasiga, 2005/2006-yilgi Serbiya Birinchi ligasida gʻalaba qozonishda yordam bergan. Gʻalabadan keyin uning jamosi Serbiya Superligasiga koʻtarilgan.
2006-yil dekabr oyida „Partizan“ va „Bezaniya“ Rukavina va Žarko Lazetich transferi shartlarini kelishib olgani eʼlon qilingan. Har ikki futbolchi 2007-yilning yanvarida toʻrt yillik shartnoma imzolagan. Yangi tayinlangan murabbiy Miroslav Dukich qoʻl ostida Rukavina 2006//2007-yilgi mavsumning ikkinchi yarmida 15 ta oʻyinda maydonga tushib, 3 ta gol urgan hamda oʻzini asosiy jamoaning doimiy oʻyinchisi sifatida koʻrsatgan. Keyinchalik u 2007/2008-yilgi mavsum oldidan jamoa sardori etib tayinlangan.
2008-yilning yanvarida Rukavina Germaniyaning „Borussiya Dortmund“ klubi bilan uzoq muddatli shartnoma imzolagan. U oʻsha yilning fevral oyida Bundesligadagi debyutini oʻtkazgan va „MSV Duisburg“ga qarshi kechgan bahsda 90 daqiqa harakat qilgan. 2009-yil fevral oyida Rukavina Bundesliga 2 jamosi 1860 Munichga jara asosida oʻtgan. 2009-yil iyun oyida u doimiy ravishda 1860 Munichning doimiy futbolchisiga aylangan.
2012-yil iyul oyida Rukavina Ispaniyaga koʻchib oʻtgan va Valyadolid bilan uch yillik shartnoma imzolagan. U avgust „Zaragoza“ga qarshi safarda 1:0 hisobida gʻalaba qozonilgan oʻyinda La Ligadagi debyutin oʻtkazgan. Ikki mavsumda Rukavina 71 oʻyinda maydonga tushgan va ikkita gol muallifiga aylangan.
Vengriya — Ispaniya munosabatlari
Vengriya — Ispaniya munosabatlari Vengriya va Ispaniya Qirolligi oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlardir. Har ikki davlat ham Yevropa Kengashi, Yevropa Ittifoqi, NATO, Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti va Birlashgan Millatlar Tashkilotiga aʼzo.
Antonio Rukavina
Klubdagi faoliyati
2014-yilning 8-iyulida Rukavina „Vilyarreal“ bilan ikki yillik shartnoma imzolagan .U ispan jamoasi safida barcha musobaqalarda 32 ta oʻyin oʻtkazgan. Keyingi 2015/2016-yilgi mavsumda Rukavina 31 oʻyinda maydonga tushgan.
Vengriya — Ispaniya munosabatlari
Tarixi
Tarixan Vengriya (Avstriya-Vengriya imperiyasining bir qismi sifatida) va Ispaniya bir necha asrlar davomida Gabsburglar sulolasi tomonidan boshqarilgan. Shunday qilib, ikkala imperiya ham Oʻttiz yillik urush va Usmonli-Gabsburg urushlari kabi bir qancha urushlarda ittifoqchi boʻlgan. 1918-yil oktyabr oyida Avstriya-Vengriya parchalanganidan keyin Vengriya Qirolligi mustaqillikka erishdi.
Antonio Rukavina
Klubdagi faoliyati
2018-yilning iyul oyida Rukavina Qozogʻiston chempioni „Astana“ jamoasi tarkibiga erkint agent sifatida qoʻshilgan. U birinchi mavsumida ularga liga chempionligini himoya qilishga yordam bergan. 2019-yilning avgustida Rukavina klub bilan shartnomasini 2021-yilgacha uzaytirgan. 2021-yil 11-noyabrda Rukavina futboldagi faoliyatini yakunlaganini eʼlon qilgan.
Xalqaro faoliyati
Rukavina 2007-yilda 21 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida Serbiya sharafini himoya qilgan. U turnir davomida jamoaning birinchi raqamli oʻng qanot himoyachisi boʻlgan. Bu pozitsiyada toʻrtta oʻyinda maydonga tushgan.
Vengriya — Ispaniya munosabatlari
Tarixi
Ispaniyadagi fuqarolar urushi davrida 1000 dan ortiq venger koʻngillilari Respublikachilar fraksiyasi uchun kurashdilar. Vengriya koʻngillilarining Rakosi bataloni deb nomlanuvchi oʻz batalyonlari bo‘lgan. 1938-yil fevral oyida Miklos Horti boshchiligidagi Vengriya Fransisko Franko hukumatini rasman tan oldi.
Antonio Rukavina
Xalqaro faoliyati
2007-yil 2-iyunda Rukavina Serbiya terma jamoasi safida debyut oʻyinda maydonga tushgan. Bu oʻyin UEFA yevro-2008 saralashida Finlandiyaga qarshi safarda 2:0 hisobida gʻalaba qozonilgan oʻyin boʻlgan. U 2010-yilgi FIFA Jahon Kubogi uchun 23 kishilik yakuniy tarkibga kiritilgan.
2018-yil iyun oyida Serbiya terma jamoasi bosh murabbiyi Mladen Krstajic Rukavinani FIFA Jahon chempionati-2018 uchun yakuniy 23 kishilik tarkibga kiritgan. U guruh bosqichining ikki oʻyinida, Kosta-Rika (1:0 gʻalaba) va Braziliyaga (2:0 magʻlubiyat) qarshi oʻyinlarda maydonga tushgan.
Vengriya — Ispaniya munosabatlari
Tarixi
1945-yilda, Ikkinchi jahon urushi tugaganidan koʻp oʻtmay, Ispaniya Vengriya kommunistik davlatga aylanganidan keyin u bilan diplomatik munosabatlarni uzdi. 1977-yil yanvar oyida ikki davlat diplomatik munosabatlarni tikladi.
Antonio Rukavina
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Vengriya — Ispaniya munosabatlari
Tarixi
Vengriya va Ispaniya oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlar siyosiy jihatdan yaxshi. Ikki davlat oʻrtasida hech qanday bahs-munozara yoʻq. 2017-yilda ikki davlat o‘rtasida diplomatik munosabatlar o‘rnatilganiga 40 yil to‘ldi.
Ikki tomonlama shartnomalar
Har ikki davlat bir qancha ikki tomonlama shartnomalarni imzolaganlar, masalan, Sud tartibi va arbitraj shartnomasi (1929); Havo transporti shartnomasi (1974); Tijorat birjalari, navigatsiya, transport va iqtisodiy, sanoat va texnik hamkorlikni rivojlantirish toʻgʻrisidagi bitim (1976); Ilmiy-texnikaviy hamkorlik shartnomasi (1979); Madaniy va ilmiy hamkorlik shartnomasi (1982); Turizm sohasida hamkorlik shartnomasi (1982); Konsullik shartnomasi (1982); Ikki tomonlama soliqqa tortishning oldini olish va daromad hamda boylik soligʻi boʻyicha soliq toʻlashdan boʻyin tovlashning oldini olish toʻgʻrisidagi bitim (1984); Jinoyat ishlari bo‘yicha sud qarorlarini o‘zaro ijro etish to‘g‘risidagi shartnoma (1987); Sertifikatlar va ilmiy unvonlarni o‘zaro tan olish to‘g‘risidagi shartnoma (1989); Investitsiyalarni ragʻbatlantirish va oʻzaro himoya qilish toʻgʻrisidagi bitim (1989); Doʻstlik va hamkorlik shartnomasi (1992).
Manbalar
<references group="" responsive="0">
Cəngan (Salyan)
Cəngan (shuningdek, Dzhangyan va Mugan’-Dzhangen) — Ozarbayjonning Salyan tumanidagi qishloq va eng kam aholiga ega munisipalitet. 348 kishi istiqomat qiladi.
Western Union kompaniyasi
Western Union kompaniyasi pul vositachiligi xizmatlarini koʻrsatishga ixtisoslashgan Amerika kompaniyasidir. 1851-yilda tashkil etilgan. Xalqaro pul oʻtkazmalari bozorida yetakchilardan biri hisoblanadi. 2009-yilda Fortune 500 reytingida kompaniya 2008-yildagi 473-oʻrindan koʻtarilib, 451-oʻrinni egalladi ]. Kompaniyaning 2007-yildagi daromadlari 4,9 milliard dollarni, bitimlar soni esa 572 millionni tashkil etdi. Pul oʻtkazmalariga oʻtishdan oldin kompaniya telegraf xizmatlarini taqdim etgan.
Kompaniyaning Shimoliy Amerikadagi shtab-kvartirasi Kolorado shtatining Grinvud qishlogʻida joylashgan boʻlib, uning global marketing va tijorat xizmatlari shtab-kvartirasi Nyu-Jersi shtatining Montvale shahrida joylashgan.
Telegrafdan oldin
Elektr telegraf prototipining eng dastlabki tavsiflaridan biri 1753-yilda Scotʼs Magazine jurnalida „Yangilikni yetkazishning tezkor usuli“ harfi ostida nashr etilgan («An Expeditious Method of Conveying Intelligence»), nashr muharrirlari tomonidan sirli joʻnatuvchidan olingan — „CM“ ". Ushbu xat birinchi boʻlib statik elektr energiyasidan foydalangan holda xabarlarni uzatishning amaliy usulini tasvirlab berdi.
Koʻliyon
Koʻliyon  — Oʻzbekiston Respublikasi Buxoro viloyati Jondor tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.
Western Union kompaniyasi
Telegrafdan oldin
1832-yilda Samuel Morse Alfred Veyl yordamida „yozuv telegrafi“ deb nomlangan elektromexanik telegraf yaratish ustida ish boshladi. Morse va Vail bir necha yil davomida oʻz dizaynini yaxshilashda davom etdilar. Biroq, asta-sekin ular oʻzlarining rivojlanishi Germaniya, Fransiya va Angliyaning boshqa raqobatdosh ixtirolari ortidan ekanligini his qila boshladilar. Bundan tashqari, ularga raqiblaridan biri tomonidan 7,5 milyalik eksperimental chiziq qurilgani haqida xabarlar keldi.
1843-yilda Morze Baltimordan Vashingtonga birinchi telegraf liniyasini qurish uchun Kongressdan 30 000 dollar grant oldi. Biroq, afsuski, u zukko tadbirkor emas edi va liniya qurilishining amaliy rejasi ham yo‘q edi. Bir vaqtning oʻzida xandaq qazgan, kabelni yotqizgan va xandaqni koʻmgan xandaq pulligi ixtirochisi Ezra Kornel bilan telegraf kabelini yer ostiga yotqizish boʻyicha muvaffaqiyatsiz urinishdan soʻng, Morze xandaklar oʻrniga telegraf ustunlarini qurishga oʻtdi, bu yaxshiroq echim edi. . Yechimning muvaffaqiyati liniyalarni yotqizishning arzonligi va tezligi bilan bogʻliq edi, chunki telegraf simlari ustunlarga yalangʻoch, qimmat izolyatsiyasiz osilgan edi. 1844 yil 24 mayda Kapitoliydagi Oliy sud binosidan Morze Baltimorga sherigi Alfred Veylga xabar yubordi: „ Xudo nima qildi!“ "(Вот что творит Бог! ; " Raqamlar kitobi " dan ibora ).
1845-yilda Morze potentsial telegraf xaridorlarini topish uchun agent sifatida prezidentlar Endryu Jekson va Martin Van Burenning idoralarida sobiq pochta boshligʻi Amos Kendallni yolladi. Kendall Morse rivojlanishining haqiqiy qiymatini tan oldi va boshqalarni uning foyda olish salohiyatiga ishontirishda hech qanday qiyinchilik tugʻdirmadi. Oʻsha yilning kuzining boshiga kelib, u investorlarning kichik guruhini jalb qildi. Magnetic Telegraph kompaniyasi yaratildi va bir guruh investorlar kompaniya uchun 15 000 AQSh dollari miqdorida mablagʻ ochishdi. dollar. Shu bilan birga, boshqa koʻplab telegraf kompaniyalari yaratildi, chunki Morze oʻz rivojlanishini kimga imkoni boʻlsa, litsenziyalagan.
Magnetic Telegraph Company 1846-yilning bahorida Vashington va Nyu-York oʻrtasida birinchi tijorat telegraf liniyasini qurdi va foydalanishga topshirdi. Shundan soʻng darhol sobiq kongressmen, patentga boʻlgan huquq egalaridan biri Frensis Smit Nyu-York va Boston oʻrtasida chiziq qurdi. Ushbu dastlabki kompaniyalarning aksariyati patentlari egalari tomonidan litsenziyalangan.
1851-yilga kelib Amerika Qoʻshma Shtatlarida 50 ga yaqin mustaqil telegraf kompaniyalari mavjud edi. Telegraf bozorida kompaniyalarning bunday koʻpligi telegraf patentlari egalarining AQSh hukumati va boshqa mamlakatlar hukumatlarini ixtironing mumkin boʻlgan vaʼdalariga ishontirishga boʻlgan behuda urinishlari bilan bogʻliq edi. Xususiy sektorda patent egalari kapitalistlarni ixtironing katta tijorat qiymatiga ishontirishda qiynalar edi. Shu sababli, bu telegraf litsenziyalari alohida kompaniyalarni yaratgan va keyin Qoʻshma Shtatlarning turli qismlarida mustaqil telegraf liniyalarini qurgan barcha manfaatdor tadbirkorlarga sotilganiga olib keldi.
Manbalar
Akçam, Köprüköy
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Akcham — Turkiyaning Erzurum viloyati hududida joylashgan Koʻprükoʻy tumaniga qarasli mahalla hisoblanadi.
Samonchuq
Samonchuq  — Oʻzbekiston Respublikasi Buxoro viloyati Jondor tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.
Tobagar
Tobagar (Табагар) — Oʻzbekiston Respublikasi Buxoro viloyati Jondor tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.
Francesco Hayez
Francesco Hayez (shuningdek Ayes, sobiq Gayez, Francesco Hayez, 1791 — yil 10-fevral, Venetsiya — 1882 — yil 21-dekabr, Milan) — italyan rassomi, XIX asr oʻrtalarida romantizmning yetakchi rassomlaridan biri, tarixiy rasmlari, siyosiy allegoriyalari va portretlari bilan mashhur.
Yoshligi
Otasining millati fransuz boʻlgan. U onasining opasi yaʼni xolasining uyida tarbiyalangan. Bolaligidan Hayez yaxshi rasm chizgan, shuning uchun amakisi uni binokor rassomga shogird qilib yuborgan. Keyinchalik u rassom Franchesko Maggiottoning shogirdi boʻldi va u bilan uch yil qoldi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/IMG_3964_-_Milano_-_Piazzetta_Brera_-_Monumento_ad_Hayez_%281890%29_-_Foto_di_Giovanni_Dall%27Orto_-_19_jan_2007.jpg/150px-IMG_3964_-_Milano_-_Piazzetta_Brera_-_Monumento_ad_Hayez_%281890%29_-_Foto_di_Giovanni_Dall%27Orto_-_19_jan_2007.jpg|left|thumb|150x150px| [[Milan (shahar)|Milanda Francesco Hayez haykali]] 1809-yilda Hayez Venetsiya akademiyasi tomonidan oʻtkazilgan tanlovda gʻolib chiqdi, shundan soʻng u Rimdagi Avliyo Luka akademiyasida bir yil tahsil oldi. U 1814-yilgacha Rimda qoldi, keyin Neapolga koʻchib oʻtdi va u yerda Joachim Muratning koʻrsatmasi bilan oʻzining asosiy asari — „Odissey Alkinus saroyida“ rasmini yaratdi.
Hozirda Brera Pinacoteca uning asarlarining eng toʻliq toʻplamiga ega.
Ilmiy ijod
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/El_Beso_%28Pinacoteca_de_Brera%2C_Mil%C3%A1n%2C_1859%29.jpg/170px-El_Beso_%28Pinacoteca_de_Brera%2C_Mil%C3%A1n%2C_1859%29.jpg|left|thumb|212x212px| Oʻpich (1859) Francesco Hayez asosan diniy, tarixiy, adabiy va mifologik mavzular bilan ishlagan. Bundan tashqari, u ajoyib portret rassomi edi — Italiyadagi koʻplab mashhur odamlar portret chizish paytida Hayezda navbatda turishni sharaf deb bilishgan. Shuningdek, uning sevimli mavzularidan biri yarim yalangʻoch ayollarning tasviri edi. Klassik rassom sifatida ish boshlagan Hayez asta-sekin romantizm tomon yoʻl oldi.
Francesco Hayez bosib oʻtgan butun ijodiy yoʻlni baholash qiyin, chunki u koʻpincha oʻz asarlariga imzo chekmagan va sanasini koʻrsatmagan (koʻpincha uning rasmlarida koʻrsatilgan sana faqat rasm qachon sotilganidan dalolat bergan).
Welcome to Australia
Welcome to Australia 1999-yilda ekranlarga chiqarilgan film boʻlib, Carlton Television studiyalari tomonidan ishlangan. Film rejissori — Alan Lowery, produserlari — John Pilger va Alan Lowery, ssenariy mualliflari esa John Pilgerdir. Filmda bosh rolni John Pilger ijro etgan.
Chalovly
Chalovly (shuningdek, Chalovlu) — Ozarbayjonning Salyan tumanidagi qishloq.
Tojikobod (Jabbor Rasulov tumani)
Tojikobod (Jabbor Rasulov tumani) (Тоҷикобод (деҳа, н. Ҷаббор Расулов))  — Tojikiston Respublikasining Jabbor Rasulov tumani,Gulxona jamoatiga qarashli daha. Dahadan jamoat markazigacha 9 km, tuman markazigacha 11 km.
Aholisi
Aholisi —3001 kishi.
Bert Holmes
Bert Gerbert Frank Holmes (1924-yil 27-sentyabr — 2003-yil noyabr) — ingliz futbolchisi, markaziy yarim himoyachi sifatida oʻynagan.
Faoliyati
Holms mahalliy "Norman Old Boys" va "Gothic" klublarida futbol o'ynaganidan so'ng 1947-yilda "Norwich Citi" klubi bilan shartnoma imzoladi. Holms futbol ligasida 58 ta o'yin o'tkazib, klubdagi faoliyati davomida "Torquay united"ga qarshi 4:2 hisobida g'alaba qozongan va bitta gol urgan. 1956-yilda Holms Chelmsford Citi bilan shartnoma imzoladi va u erda Klakton Taunga ko'chib o'tishdan oldin ikki mavsum o'tkazdi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Guliston (Hamadoniy tumani)
Guliston (Гулистон)  — Tojikiston Respublikasining Hamadoniy tumani, Qahramon jamoatiga qarashli daha. Dahadan jamoat markazigacha 2 km, tuman markaziga 7 km
Aholisi
Aholisi — 1994 kishi.
Xazorman
Xazorman (Хазарман) — Oʻzbekiston Respublikasi Buxoro viloyati Jondor tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.
Dayıkənd
Dayıkənd (shuningdek, Daykend va Dayykend) — Ozarbayjonning Salyan tumanidagi qishloq va munitsipalitet. 1,279 kishi istiqomat qiladi.
Xirnik, Lvov viloyati
Xirnik (Гірник, Горняк) — Ukrainaning Lvov viloyati, Chervonohrad tumanidagi shahar tipidagi aholi punkti hisoblanadi. U Ukrainaning aholi punktlaridan biri boʻlgan Chervonohrad shaharga tegishli. Aholisi 2,843 kishini tashkil etadi.
2020-yil 18-iyulgacha Xirnik Chervonohrad munitsipalitetiga tegishli edi. Ukrainaning maʼmuriy islohoti doirasida Lvov viloyatining 7 ta tumanlari sonini qisqartirgan holda, Chervonohrad munitsipaliteti yangi tashkil etilgan Chervonohrad tumaniga birlashtirildi.
Ayollar va chekish
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/ASC_Leiden_-_Coutinho_Collection_-_C_27_-_Life_in_Sara%2C_Guinea-Bissau_-_Women_cooking_-_1974_%28cropped%29.jpg/300px-ASC_Leiden_-_Coutinho_Collection_-_C_27_-_Life_in_Sara%2C_Guinea-Bissau_-_Women_cooking_-_1974_%28cropped%29.jpg|thumb|321x321px| Ovqat pishirayotganda trubka chekayotgan ayol. [[Gvineya-Bisau, 1974 yil]] Tamaki chekish tanaga jiddiy salbiy taʼsir koʻrsatadi. Turli xil kasalliklar va tibbiy hodisalar jinsga turlicha taʼsir qiladi va xuddi shu narsa tamaki taʼsiriga ham tegishli. Tamaki tarqalishidan beri koʻplab madaniyatlar chekishni erkaklarga xos illat sifatida qabul qilganlar va shuning uchun tamaki taʼsiri boʻyicha erkaklar va ayollar oʻrtasidagi oʻziga xos farqlar boʻyicha olib borilgan tadqiqotlarning aksariyati soʻnggi yillarda chuqur oʻrganildi.
Mamlakatlar va mintaqalar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/Female_Smoking_by_Country.png/300px-Female_Smoking_by_Country.png|right|thumb|300x300px| Mamlakat boʻyicha ayollar chekish
Ayollarning chekishini diniy taqiqlash
2010-yilda G‘azodagi Xamas boshchiligidagi islomiy hukumat ayollarga omma oldida mashhur chilim chekishni taqiqlagan edi. Ichki ishlar vazirligi vakili „Ayol kishining jamoat joylarida oyoqlarini chalishtirib o‘tirishi va chekishi noo‘rin. Bu xalqimiz obro‘siga putur yetkazadi“ deb ogohlantirgan edi. Tez orada taqiq oʻsha yilning oxirida bekor qilindi va ayollar Gʻazodagi Crazy Water Park kafesi kabi mashhur joylarda yana chekishlariga ruxsat berildi. Park 2010-yil sentabrida XAMAS tomonidan yopilganidan keyin niqobli odamlar tomonidan yoqib yuborilgan. Ezgulikni targ‘ib qilish va yomonliklarning oldini olish qo‘mitasi (G‘azo sektori) ayollarni jamoat joylarida chekkani uchun hibsga olgan.
Yaponiya
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/Kiyonaga_Le_neuvi%C3%A8me_mois_%28Minami_juni_ko%29.JPG/300px-Kiyonaga_Le_neuvi%C3%A8me_mois_%28Minami_juni_ko%29.JPG|right|thumb|452x452px| Fohishaxona polidagi Kiseru trubkasi. Edo davrida yoki undan oldinroq tamaki Yaponiyaga kirib kelgan. XIX asr boshlarida yapon ayollari orasida asosiy chekuvchilar boʻlgan.
Qoʻshma Shtatlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c5/Cigarette_ad_cyclist_1900.jpg/220px-Cigarette_ad_cyclist_1900.jpg|thumb| 1900-yilgi sigaret reklamasi; ayollarni nishonga olish yangi strategiya emas Sigaret sanoati 1920-yillarda Qoʻshma Shtatlarda ayollarga qaratilgan targʻibot kampaniyasini boshladi. Vaqt oʻtishi bilan bu kampaniyalar yanada tajovuzkor boʻldi va marketing orqali yanada mashhur boʻldi. Faqat ayollarga qaratilgan marketing amaliyoti hozirgi kungacha davom etdi va hozirda butun dunyo boʻylab keng quloch yoygan.
Genderga qaratilgan marketing, shu jumladan qadoqlash va shiorlar (ayniqsa, „nozikroq“ va „yengilroq“ sigaretalar) va filmlar va mashhur telekoʻrsatuvlarda ayollarning chekishini targʻib qilish bilan tamaki sanoati ayollarning chekish foizini oshirishga muvaffaq boʻldi. 1980-yillarda tamaki sanoatida tamaki mahsulotlarining har bir qadoqlarida bosh jarrohning ogohlantirishi bosilishi kerak edi. Bu ayollarning chekish darajasini sekinlashtirdi, ammo keyinchalik reklamalar zamonaviy koʻrinishga ega boʻlgandan keyin biroz oshdi va yosh avlodni oʻziga jalb qiladigan jozibali koʻrinishdagi qadoqlarda ishlab chiqariladigan boʻldi. Soʻnggi paytlarda jamoat joylarida sigaret chekish taqiqlandi va bu Qoʻshma Shtatlarda chekish darajasini biroz pasaytirdi.
1920-yillargacha
1908-yilda Nyu Yorkdagi Aldermen kengashi bir ovozdan ayollarga jamoat joylarida chekishni taqiqlovchi qaror qabul qildi. Shunga oʻxshash boshqa koʻplab qonunlar va qoidalar mavjud edi. 1911-yilda Shermanning antitrust toʻgʻrisidagi qonuni American Tobacco Trustni bir nechta turli kompaniyalarga boʻlib, bozor ulushini har bir kompaniyaning omon qolishi uchun asrab qoldi. Natijada paydo boʻlgan raqobat mahsulotda ham, marketingda ham innovatsiyalarga turtki boʻldi va oxir-oqibat brendlar gʻoyasiga oʻtdi. 1915-yilga kelib Reynoldsning Camel birinchi haqiqiy milliy brendga aylandi. Tez orada Liggett &amp; Myers 'Chesterfield va American Tobacco Company’ning Lucky Strikeʼi bor edi. Ushbu brendlar zamonaviy koʻrinishga ega boʻlgan va oʻsha paytda Qoʻshma Shtatlar aholisini egallab olgan zamonaviy elitaga murojaat qildi.
1920-1940-yillar
XX asrning boshlarida tamakiga qarshi harakat asosan ayollar va bolalarga qaratilgan edi. Chekish iflos odat hisoblangan va ayollar chekishiga jamiyat tomonidan jiddiy norozilik bildirgan. Asr oʻsib borar ekan, ayollarning tenglikka intilishi ham ortib bordi. Saylov huquqi harakati koʻplab ayollarga huquq va erkinlik hissini berdi va tamaki sanoati marketing imkoniyatidan foydalandi. „Ozodlik mash’allari“ iborasi Amerika Qoʻshma Shtatlarida XX asrning birinchi toʻlqini feminizm davrida ayollarning yaxshi hayotga intilishlaridan foydalanish orqali ayollarni chekishni ragʻbatlantirish uchun ishlatilgan. Bu atama birinchi marta psixoanalist A. A Brill tomonidan ayollarning chekish tabiiy istagini tasvirlashda ishlatilgan va Edvard Bernays tomonidan ijtimoiy taqiqlarga qaramay, ayollarni jamoat joylarida chekishga undash uchun ishlatilgan. Sigaret ozodlik va erkaklar bilan tenglik ramzi sifatida tasvirlangan.
Chorzona
Chorzona (Чарзана) — Oʻzbekiston Respublikasi Buxoro viloyati Jondor tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.
Ayollar va chekish
1920-1940-yillar
Tamaki kompaniyalari 1920-yillarda kuchaygan ayollar harakati davrida ayollarga murojaat qilib sigaretlarni keng miqyosda sotishni boshladilar. American Tobacco Company Lucky Strikes reklamalari bilan ayollarni nishonga olishni boshladi. Ular Amelia Earhart kabi taniqli ayollar ishtirokidagi reklamalarni ishlab chiqishdi va vazn yoʻqotish effektlarini vaʼda qilishdi. Aksariyat reklamalar 1920-yillarda ayollarning beparvo va ishonchli qiyofasini taqdim etdi. Mashhurlarning pullik guvohliklari va Lucky Strikes ularning hayotini qanday yaxshilashi mumkinligi haqidagi keng qamrovli daʼvolar bilan reklamalar yanada ekstravagant boʻlib ketdi. Ularning eng tajovuzkor kampaniyasi toʻgʻridan-toʻgʻri konfet sanoatiga qarshi chiqdi va ayollarni „shirinlik oʻrniga omadli variantni tanlashga“ chaqirdi. Ushbu tajovuzkor kampaniyalar oʻz samarasini berdi va Lucky Strike oʻn yil ichida eng koʻp chekiladigan brendga aylandi.
Boshqa kompaniyalar American Tobacco kompaniyasining muvaffaqiyatli reklama kampaniyalarini oʻz versiyalari bilan uni taʼqib qilib borishdi. Phillip Morris kompaniyasi 1925-yilda Marlboro sigaretlarini taqdim etdi. Marlboros „may kabi yumshoq“ degan maʼnoni bildirgan va ayollarga yoqadigan nafis maslahatlar taqdim etildi. Boshqa brendlar ayollarning goʻzalligi va uslubiga mos keladigan shunga oʻxshash reklamalarni taklif qildi va sigaretani koʻplab ayollar hayotining jozibali qismiga aylantirdi. Kilogramm olish qoʻrquvi ayollarning chekishni davom ettirishining asosiy sababi boʻlib qolmoqda. Reklama kampaniyalari sigaretani tenglik, avtonomiya, jozibadorlik va goʻzallik kabi oʻziga xos fazilatlarga ega mahsulot sifatida muvaffaqiyatli targʻib qildi.
1929-yilda Edvard Bernays Nyu-Yorkdagi Pasxa yakshanba paradida yurish paytida ayollarga „ozodlik mash’allarini“ chekishlari uchun pul toʻlashga qaror qildi. Bu hayratlanarli edi, chunki oʻsha vaqtgacha ayollarga faqat maʼlum joylarda, masalan, oʻz uylarida chekish mumkin edi. U yurish uchun ayollarni tanlashda juda ehtiyot boʻldi, chunki „ular chiroyli koʻrinishga ega boʻlishlari kerak, lekin ular juda namunali koʻrinmasliklari kerak“ edi va u yaxshi suratlar olinishi va keyin butun dunyo boʻylab nashr etilishiga ishonch hosil qilish uchun oʻz fotograflarini yollagan. Rut Xeyl ayollarni marshga qoʻshilishga chaqirib, „Ayollar! Yana bir ozodlik mash’alini yoqing! Boshqa jinsiy taqiqlar bilan kurashing!“ deb chorladi. Kadrlar eʼlon qilingandan soʻng, ayollarning yurishi tenglik uchun norozilik sifatida koʻrildi va butun mamlakat boʻylab muhokamalarga sabab boʻldi. Tamaki reklamasida ayollarning nishonga olinishi ayollar orasida chekish koʻrsatkichlarining oshishiga olib keldi. 1923-yilda ayollar sotilgan sigaretlarning atigi 5 foizini sotib olishgan; 1929-yilda bu foiz 12 %, 1935-yilda 18,1 %, 1965-yilda 33,3 % cho‘qqisiga chiqdi va 1977-yilgacha shu darajada saqlanib qoldi.
1934-yilda Edvard Bernaysdan ayollarning Lucky Strikes sotib olishni istamasligi bilan shugʻullanishni soʻrashdi. Bernays paketni neytral rangga oʻzgartirishni taklif qilganida, American Tobacco Company rahbari Jorj Vashington Xill bu paketni reklama qilish uchun millionlab mablagʻ sarflaganini aytib, rad javobini berdi. Keyinchalik Bernays yashil rangni moda rangga aylantirishga harakat qildi. Uning saʼy-harakatlarining markaziy qismi Narcissa Koks Vanderlip tomonidan oʻtkazilgan Waldorf Astoriadagi ijtimoiy tadbir ashyosi boʻlgan Yashil toʻp edi. Toʻp va uning nomi nomaʼlum anderrayteri uchun bahona vositasida daromadning xayriyaga yoʻnaltirilishi edi. Mashhur jamiyat ayollari yashil liboslarda qatnashardi. Kiyim va aksessuarlar ishlab chiqaruvchilar va sotuvchilarga yashil rang atrofida oʻsib borayotgan hayajon haqida maslahat berildi. Intellektuallar yashil mavzuda yuksak maʼruzalar qilish uchun jalb qilingan.
Vogue jurnalining Shimoliy Amerika va Britaniya nashrlarining kontent-tahlilida Sheril Krasnik Uorsh va Penni Tinkler 1920-1960-yillar davomida chekuvchi ayollarning tasvirlarini kuzatib, jurnal „sigaretani ayol elitasi madaniyati ichida joylashtirgan“ degan xulosaga kelib, uni birlashtirgan. "Chekish-xulq-atvor va tashqi koʻrinishlar turkumi, turmush tarzi, „koʻrinish“ va ayollik ishonchi mavzulari orqali elitizmning kerakli xususiyatlari sifatida taqdim etilgan".
1950-1970-yillar
1950-yillarning oxiri va 1960-yillarning boshlari sigaret brendlarining yangi hujumi paydo boʻldi. Shu vaqt ichida taqdim etilgan har bir yangi sigaret markasi oʻzining noyob afzalliklarini reklama qildi. Tamaki marketingidagi asosiy yangilik filtrlangan sigaret edi. Filtrlar sigaretani chekish potentsial zararli zarralarni olib tashlash koʻrinishini taqdim etdi. 1950-yillarda Marlborosning elita sigaretidan oddiy sigaretga rebrendingi boshlandi, shuningdek, kuchli Marlboro erkaklari, masalan, sportchilar va mashhur kovboylar paydo boʻldi. Marlboro brendining bu oʻzgarishi Filipp Morrisning ayollarga moʻljallangan sigaretasi yoʻqligini anglatardi.
1950-yillarda tamaki kompaniyalari uchun reklama ham boshlandi. Taniqli kino va televidenie yulduzlari ishtirokidagi reklamalar odatiy holga aylandi va tamaki kompaniyalari telekoʻrsatuvlar, shou koʻrsatuvlari va boshqa keng tarqalgan ommaviy axborot vositalariga homiylik qilishni boshladilar. Eng mashhurlaridan biri Filipp Morrisning „I Love Lucy“ shousiga homiyligi edi. Ochilish marosimida shouning ikki yulduzi bahaybat bir quti Filipp Morris sigaretlari bilan namoyish etildi. Your Hit Parade shousiga American Tobacco kompaniyasining Lucky Strike brendi g‘urur bilan homiylik qildi.
1965-yilda ayollarning 33,9 foizi chekayotgani maʼlum boʻldi. Virjiniya Slims 1968-yilda bozorga chiqdi va „Siz uzoq yoʻldan keldingiz, bolam“ degan iborani ishlatgan. Bu faqat ayollar sigaretasi sifatida sotiladigan birinchi sigaret edi. Sigaretalar uzunroq, ingichka va umuman olganda oqlangan va nazokatli edi. Reklamalarda kir yuvish yoki uy yumushlari kabi kundalik yumushlar bilan shugʻullanayotgan ayollarning suratlariga qarama-qarshi qoʻyilgan jozibali ayollarning suratlari tasvirlangan. 1970-yilda Liggett & Myers Tobacco kompaniyasi ayollarga xos Yeva nomlisigaretalar ishlab chiqarishga kirishdi. Yeva qadoqlash va sigaretaning oʻzida gullar yoki boshqa ayollik naqshlarini aks ettirdi.
1980-2010-yillar
1980-yillar bosh jarrohning ayollar uchun chekishning salomatlik oqibatlari toʻgʻrisidagi birinchi hisoboti bilan boshlandi. Ushbu hisobot — 1964 yilgi Bosh jarrohning hisobotidan deyarli 15 yil oʻtib chop etilgan — tamaki kompaniyalari oʻz mahsulotlarini ayollarga sotishni boshlaganidan qariyb oltmish yil oʻtgach paydo boʻldi. 1980-yilda ayollarning chekish darajasi 29,3 % ni tashkil etdi. 1987-yilda Braun &amp; Williamson Capri sigaretini taqdim etdi, u boshqa ayollar sigaretlari bilan bir qatorda ayollar qoʻllariga moʻljallangan uzun, nozik va oqlangan sigaret edi.
1990-yilda ayollarning chekish darajasi 22,8 % ni tashkil etdi va bu sekin pasayishda davom etdi. Virjiniya Slims tennis turnesi 23 muvaffaqiyatli yildan soʻng, 1994-yilda yakunlandi. Bu 1980- va 1990-yillarda chekish bilan bogʻliq jamoatchilik hissiyotlari oʻzgarishining boshlanishi edi. 1990-yillar jamoat va ish joylarida chekishni cheklashning davom etishi bilan ajralib turdi. 1980-yillarning oxiri va 1990-yillar, shuningdek, oʻsmirlar va yoshlar uchun marketingning kuchayishi bilan ajralib turdi. Ayollar bilan bir xil marketing strategiyalari ushbu maqsadli guruhda qoʻllanilgan. 1998-yilga kelib, ayollarning chekish darajasi 22 % gacha kamaydi. 1998-yil, shuningdek, chekish boʻyicha asosiy hisob-kitob shartnomasi yili boʻldi.
XXI asrning boshlarida ayollar orasida chekuvchilar 22,8 % ni tashkil etdi, bu avvalgi oʻn yilga nisbatan biroz oʻsdi. 1998-yilgi kelishuv bitimidan keyin reklama va marketing statik boʻlib qoldi. Reklama kampaniyalari yanada zamonaviy va ilgʻor qadoqlash taqdim etishga, yoshroq va yuqori demografiyaga murojaat qilishga intildi. 2001-yilda umumiy jarrohning ayollar va chekish boʻyicha eng soʻnggi hisoboti eʼlon qilindi. RJ Reynolds ayollar bozoriga 2007-yilda Camel No9 sigaretasi bilan kirgan. Qadoqlash hissiyot jihatidan juda zamonaviy va ayni paytda juda nazokatli edi. Qora qadoqlashda aniq kontrast sifatida pushti qirrali va oʻramning ichki qismi pushti folga bilan qoplangan. Sigaretalar yengil va mentolli, ikkinchisida oddiy chiroqlarning pushti koʻrinishi oʻrniga koʻk rangli yorqin rang va folga mavjud. Bu asrning birinchi oʻn yilligi ham ommaviy chekish qoidalari bilan ajralib turadi. Koʻplab shaharlar, munitsipalitetlar va shtatlar barlar, restoranlar va boshqa jamoat joylarida chekishni taqiqlovchi qonunlar qabul qilindi. Bu AQShda chekish darajasini pasaytirishga yordam beradigan hodisa sifatida qaraldi. Qoʻshma Shtatlardagi umumiy chekish darajasi 1950-yildagi taxminan 46 % dan 2004-yilda taxminan 21 % gacha kamaydi. Chekish darajasi 2000 va 2010-yillar davomida asta-sekin pasayishda davom etdi. 2017-yilga kelib hozirgi sigaret chekuvchilarning ulushi 14,0 % ga kamaydi va sobiq chekuvchilarning ulushi oʻsdi, bu koʻrsatkichlar oʻn yillikning oxirigacha oʻzgarishsiz qoldi. Erkak tengdoshlari bilan solishtirganda ayollarning chekish ehtimoli sezilarli darajada kamroq edi; erkaklarning 15,3 % i sigaret chekar ekan, ayollarning atigi 12,7 % i yangi chekuvchilar edi.
Umumiy salomatlikka taʼsiri
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/Tobacco_diagram.png/300px-Tobacco_diagram.png|right|thumb|300x300px| „Tamaki tanangizga qanday taʼsir qiladi“, Sogʻliqni saqlash boʻyicha kotib yordamchisi idorasida Ayollar salomatligi boshqarmasi tomonidan tavsiya. Kasalliklarni nazorat qilish va oldini olish markazi maʼlumotlariga koʻra, sigaret chekish Qoʻshma Shtatlarda oldini olish mumkin boʻlgan oʻlimning asosiy sababidir va jamiyat uchun salomatlik bilan bogʻliq katta iqtisodiy xarajatlarni keltirib chiqaradi. 1995-yildan 1999-yilgacha boʻlgan davrda chekish har yili taxminan 440 000 erta oʻlimga olib keladi va „sogʻliq bilan bogʻliq iqtisodiy yoʻqotishlar“ taxminan 157 milliard dollarga yetdi. Chekish sogʻliqqa salbiy taʼsir koʻrsatish xavfini oshirishi va ular bilan bogʻliqligi maʼlum. Masalan, „Sigaret chekish barcha saraton kasalliklarining uchdan bir qismini, shu jumladan oʻpka saratoni holatlarining 90 foizini tashkil qiladi. Chekish surunkali bronxit va amfizem kabi oʻpka kasalliklarini keltirib chiqaradi va yurak xastaliklari, jumladan insult, yurak xuruji, qon tomir kasalliklari va anevrizma xavfini oshiradi“. Umumiy jarrohning 2004-yildagi „Chekishning salomatlik oqibatlari“ deb nomlangan hisobotiga koʻra, chekishning boshqa oqibatlari katarakt xavfining oshishi, antioksidantlar, ayniqsa S vitamini darajasining pasayishi, yalligʻlanishning kuchayishi va periodontitdir.
Noyob gender farqlari va ayollar salomatligiga taʼsiri
Qoʻshma Shtatlarda chekishning umumiy koʻrsatkichlari - „1998-yilda 24,1 % dan 2008-yilda 20,6 %“ pasayib borayotgan boʻlsa-da, erkaklar orasida yuqori koʻrsatkichlar mavjud — jinsga bogʻliq boʻlgan salomatlik oqibatlari ayollarning koʻproq tashvishga tushib qolganligini koʻrsatadi. „2008-yilda chekishning tarqalishi erkaklarda (23 %) ayollardan (18,3 %) yuqori boʻlgan“. Ammo bu gender farqi torayib borayotganga oʻxshaydi. Soʻnggi paytlarda chekish darajasi oshishidan oldin, ayollar odatda erkaklarnikiga qaraganda chekishning turli xil taʼsirini boshdan kechirdilar. Masalan, sigaret chekadigan ayollarda oʻrtacha umr koʻrishning qisqarishi erkaklarga qaraganda koʻproq. Oʻrtacha, katta yoshli erkak chekish tufayli 13,2 yilni yoʻqotsa, katta yoshli ayol chekuvchi 14,5 yil umrini yoʻqotadi. Sigaret chekadigan erkaklarning umr koʻrish davomiyligining qisqarishi umumiy umr koʻrish davomiyligidagi gender farqlarini aks ettiradi. Biroq, ayniqsa chekuvchilar haqida gap ketganda, erkaklar ayollarga qaraganda koʻproq chekishadi. Shunga qaramay, ayollar koʻproq zararli natijalarni koʻrsatishda davom etmoqdalar.
Yuqorida aytib oʻtilganidek, chekish oʻpka saratoni bilan bogʻliq koʻplab holatlarga bogʻliq. Yillar davomida ayollar orasida oʻpka saratonidan oʻlim soni keskin oshdi. „1987-yilda oʻpka saratoni koʻkrak saratonidan oʻzib ketdi va AQSh ayollari orasida saraton oʻlimining asosiy sababiga aylandi“. Hozirgi vaqtda ayollar oʻpka saratonidan oʻlim holatlarining 80 foizini chekish tashkil qiladi. Koʻkrak bezi saratoni boʻyicha tadqiqotlar va mumkin boʻlgan davolanish uchun mablagʻ yigʻish boʻyicha yanada aniq kampaniya oʻtkazilgan boʻlsa-da, koʻproq ayollar oʻpka saratonidan vafot etmoqda. Tadqiqotlar, shuningdek, ayollar oʻpka saratoniga koʻproq moyil boʻladimi yoki yoʻqmi, erkaklarnikiga oʻxshash taʼsir qilishdan qatʼi nazar, savol berishda davom etmoqda. Biroq, aniq javob berish qiyin va bu masala munozarali boʻlib qolmoqda. Surunkali obstruktiv oʻpka kasalligi (KOAH) chekuvchi ayollar orasida yana bir muhim muammodir. KOAH bilan kasallanish xavfi miqdori va davomiyligi bilan ortgan va chekish KOAH oʻlimlarining 90 foizini tashkil qiladi.
Chekishning yurak-qon tomir salomatligiga taʼsiri ham jinsiy farqlarni koʻrsatadi. Yurak kasalliklari butun mamlakat boʻylab oʻlimning asosiy sababi boʻlib qolmoqda va xavf omillaridan biri chekishdir. Ayollarga xos boʻlgan chekish ularning estrogen va yuqori zichlikdagi lipoproteinlarini kamaytiradi, bu esa arteriyalarning tiqilib qolishiga yoʻl qoʻymaydi. Koʻpgina ayollar uchun chekishning yurak sogʻligʻiga taʼsiri keyinchalik aniq boʻladi. Hozirgi sigaret chekadigan ayollar orasida „yurak kasalligi yoki oʻpka saratonidan oʻlish ehtimoli 40 yoshdan boshlab koʻkrak bezi saratonidan oʻlish ehtimolidan oshadi (va 55 yoshdan keyin bu kamida 5 marta koʻproqni tashkil etadi“ . Bu odat, ayniqsa, ayollar tugʻilishni nazorat qilish vositalarini qabul qilganda juda muhim boʻladi, chunki bu ikkalasi bogʻliqlikda ayollarning insult yoki yurak xuruji ehtimolini oshiradi.
Keksa ayollarni kuzatganda, menopauzadan keyingi bosqichlarida chekadiganlar chekmaydiganlarga qaraganda kamroq suyak zichligiga va koʻproq son suyagi sinishiga ega. Ayollarning yosh guruhlari uchun chekish ularning reproduktiv salomatligiga, shuningdek, homiladorlik natijalariga taʼsir qiladi. Tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, chekish ayollarning homilador boʻlishini qiyinlashtiradi va bu bepushtlikka olib kelishi ham mumkin. Homiladorlik paytida chekadigan ayollar erta tugʻilish va kam vaznli chaqaloqlarni tugʻilish ehtimolini oshiradi. Homilaning oʻziga koʻplab jiddiy taʼsirlardan biri bu toʻsatdan chaqaloq oʻlimi sindromi (SIDS) hisoblanadi. Tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, „homiladorlik paytida va undan keyin sigaret chekadigan onalarning chaqaloqlari, chekmaydigan onalarga qaraganda, toʻsatdan chaqaloq oʻlimi sindromidan (SIDS) oʻlish ehtimoli 3-4 baravar koʻproq“. Homiladorlik paytida chekish bolani oʻlik tugʻilishga, erta tugʻilishga, platsentaning ajralishiga olib kelishi mumkin.
Kelajak: ayollar, chekish va globallashuv
Rivojlangan mamlakatlarda chekish darajasi pasayganligi sababli, rivojlanayotgan mamlakatlarda ular ortib bormoqda. Yirik sigaret ishlab chiqaruvchilari so‘nggi 35 yil ichida eksport qilinadigan sigaretalar sonini uch baravar ko‘paytirdi. Tamaki kompaniyalari amerikalik ayollarni jalb qilgan dastlabki kunlarida foydalangan koʻrinishlardan boshqa mamlakatlardagi ayollarni jalb qilishda shunga oʻxshash strategiyalardan foydalanmoqda. Sigaretni zamonaviy, kuchlantiruvchi va ozodlik sifatida tasvirlaydigan jozibali reklamalar imkon qadar gʻarbiy boʻlishga harakat qiladigan chekuvchi ayollarni oʻziga tortadi. Qoʻshma Shtatlardagi chekishni taqiqlash butun dunyo boʻylab amalga oshirilmoqda. Boshqa mamlakatlarda (Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi kabi) tamaki ishlab chiqaruvchilari tadbirlarga homiylik qilish, chakana savdoni tasdiqlash va sunʼiy yoʻldosh televideniesi kanallari kabi muqobil bozorlarda reklama qilish orqali reklama cheklovlarini chetlab oʻtmoqdalar. Ushbu usullar tamaki sanoati uchun juda muvaffaqiyatli boʻldi. Koʻpincha, global bozorda tendensiyalar kelajakda bozor tobora ayollar uchun xizmat qilishga ishora qilmoqda.
Chuqurroq oʻrganish: Ayollar, chekish va globallashuv
Ayollar oʻrtasida chekish haqida gapirganda, chekish va umuman tamaki isteʼmol qilish Gʻarb dunyosi bilan chegaralanmagan global muammo ekanligini ham hisobga olish juda muhimdir. Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST) turli geografik joylarda ayollar oʻrtasidagi keskin farqni taʼkidlaydi, chunki u „rivojlangan mamlakatlardagi ayollarning taxminan 22 foizi va rivojlanayotgan mamlakatlardagi ayollarning 9 foizi tamaki chekadi“ deb qayd etgan. Biroq, ayollar soni rivojlanayotgan mamlakatlarda koʻproq boʻlishi mumkin.
Rivojlangan mamlakatlarda odamlar orasida chekish darajasi sekin pasayib borayotgan boʻlsa-da, oʻrta va past daromadli mamlakatlarda chekish koʻrsatkichlari ortib bormoqda. Bu, ayniqsa, rivojlanayotgan hududlardagi ayollarga taʼsir qiladi, chunki ular erkaklar sigaretidan foydalanish yuqori boʻlganida hayotlari koʻproq xavf ostida qoladi. Tamaki isteʼmolchilarining qariyb 70 foizi rivojlanayotgan mamlakatlarda yashaydi va bu mamlakatlardagi erkaklarning yarmi chekuvchilardir. Garchi ayollar chekishmasa ham, ular atrof-muhitdagi tamaki tutuniga (ETS) duchor boʻlishadi. Sigaret chekadigan erkaklar orasida ayollar uyda yoki ishda boʻlsin, passiv chekish xavfi ortadi. Chekish nafaqat ayol tanasiga taʼsir qiladi, balki ularning farzandlarining sogʻligʻiga salbiy taʼsir qiladi. Rivojlanayotgan mamlakatlarda bu muammolarni bartaraf etish uchun ayollarga tibbiy yordam koʻrsatishi cheklangan boʻlishi mumkin.
Bir necha Lotin Amerikasi va Afrika mamlakatlari, Hindiston va Pokistondagi homilador ayollarga qaratilgan tadqiqot shuni koʻrsatdiki, „Lotin Amerikasidagi ayollar tamaki isteʼmoli darajasi eng yuqori“ni tashkil etmoqda. Passiiv tamaki isteʼmoli Lotin Amerikasida yuqori, lekin Osiyoda eng yuqori boʻlgan. Argentina va Urugvayda bir paytlar muntazam chekuvchi, hozirgi homiladorligida chekkan va ayollar chekishni maqbul deb hisoblagan ayollarning eng yuqori foizi bor. Dunyodagi eng yirik tamaki ishlab chiqaruvchilarning beshdan bir qismi Argentina va Braziliyani oʻz ichiga olgan Lotin Amerikasi mintaqasiga toʻgʻri keladi. Ushbu mamlakatlarda ishlab chiqarishning bunday koʻpayishi bilan sigaretalar narxi sezilarli darajada pasaymoqda. Ushbu oxirgi ikki mamlakatda Marlboro brendi kabi bir quti premium sigaretalar narxi 1 dan 1,99 AQSH dollarigacha boʻlishi mumkin, bu sigaretlarni sotib olishni qulayroq qiladi va koʻproq isteʼmol qilishni ragʻbatlantiradi. Bu butun aholi uchun jiddiy oqibatlarga olib keladi. Faqatgina ayollar orasida chekish darajasi ham tashvishga solmoqda. Argentinada ayollarning 22,6 foizi chekadi, Urugvay kabi boshqa mamlakatlarda esa 25,1 foizni tashkil qiladi.
Erkaklar oʻrtasida tamaki isteʼmol qilish darajasining pasayishi bashorat qilinganligi sababli, ayollar oʻrtasidagi bu koʻrsatkich 2025-yilga kelib ayollar aholisining 20 foizigacha koʻtarilishi taxmin qilinmoqda. Ayollar orasida chekishning bunday oʻsishining asosiy katalizatori globallashuvdir, chunki bu tamaki mahsulotlarini oʻrta va past daromadli hududlarga sotishni koʻpaytirish imkonini beradi. Oʻz bozorlarini kengaytirish borasidagi saʼy-harakatlarida koʻp millatli tamaki kompaniyalari ayollarga alohida eʼtibor qaratmoqda. Reklama odatda „mentol“, „yengil“ va „nozik“ kabi soʻzlarni oʻz ichiga oladi va „chekishni ozodlik va jozibadorlik bilan bogʻlaydigan jozibali marketing kampaniyalari“ orqali ayollarni qidiradi. Binobarin, Osiyo, Afrika va Lotin Amerikasi kabi mintaqalarda ayollar oʻrtasida tamaki isteʼmol qilish darajasi oshgan. Rivojlanayotgan mamlakatlarda tamaki nazorati boʻyicha qatʼiy siyosatning yoʻqligi ayollar oʻrtasida chekishning yaqinlashib kelayotgan oʻsishini toʻxtatish uchun reklama cheklovlari va soliqqa tortish kam yoki umuman boʻlmagan muhitni yaratadi. Rivojlanayotgan hududlardagi ayollarni yanada qiyin ahvolga solayotgan narsa tamaki yetishtirishning oʻz hududlariga sezilarli siljishidir, ular asosan terimga jalb qilinadi.
Bu barcha taʼsirlar bilan toʻxtatish ayollar uchun juda qiyin boʻlishi mumkin. Koʻpgina rivojlangan mamlakatlarda, hatto ayollar uchun ham eng muvaffaqiyatli usullarni oʻrganish va topish uchun ushbu mavzu boʻyicha tadqiqotlar olib borildi. Rivojlanayotgan mamlakatlardagi ayollar haqida gapirganda, ular kam daromadli maqomlari tufayli qoʻshimcha toʻsiqlarga duch kelishadi. Rivojlangan mamlakatlardagi ayollarni toʻxtatish dasturlari mavjud boʻlsa-da, rivojlanayotgan mamlakatlardagi ayollar uchun koʻp dasturlar mavjud emas. Ayollarning oxirgi guruhi chekishning ularning sogʻligʻiga, shuningdek, bolalarining sogʻligʻiga salbiy taʼsirini oʻrgatadigan taʼlim dasturlaridan sezilarli darajada foyda olishlari mumkin. Garchi bu dasturlar eng zarur boʻlgan turli sohalarda oʻrnatilmagan boʻlsa-da, bir qancha tashkilotlar ayollar orasida chekishni jamoatchilik eʼtiboriga olib chiqishga harakat qildi. Masalan, Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST) Tamaki Atlasini nashr etdi, bu butun dunyo miqyosida ayollar oʻrtasida muammo koʻlamini koʻrsatishda yordam beradi. Ushbu tashkilot „tamaki epidemiyasining globallashuviga javoban“ tuzilgan Tamaki nazorati boʻyicha doiraviy konvensiya boʻyicha muzokaralar olib bordi. Ushbu tashabbus, ayniqsa, ayollarga qanday taʼsir koʻrsatayotganiga ishora qilishdan iborat. Xulosa qilib aytadigan boʻlsak, Gʻarb dunyosi chegaralaridan tashqarida ham ayollar oʻrtasida chekish koʻlamini koʻrib chiqsak, masalaning naqadar dolzarbligi koʻrinadi.
Düzənlik
Düzənlik — Ozarbayjonning Salyan tumanidagi qishloq va munitsipalitet. 954 kishi istiqomat qiladi.
Bandboshi
Bandboshi (Бандбаши) — Oʻzbekiston Respublikasi Buxoro viloyati Qorakoʻl tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.
Fuladi-ye Sofla
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Fuladi-ye Sofla (, Sorani Kurdish kurdcha, shuningdek, Fūlādī-ye Soflá sifatida rimlashtirilgan; Fūlādī-ye Pā'īn)  — Eron, Kirmonshoh viloyati, Yavonrud tumani markaziy tumanidagi Bozon qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholi soni 194 nafar kishi hamda 45 ta oiladan iborat.
Aleksandr Xalifman
thumb|Aleksandr Xalifman.jpg Aleksandr Valeryevich Xalifman (Алекса́ндр Вале́рьевич Халифма́н; 1966-yil 18-yanvarda tugʻilgan) — rus shaxmatchisi va yozuvchisi. 1990-yilda FIDE tomonidan grossmeyster unvoni bilan taqdirlangan, 1999-yilda shaxmat boʻyicha FIDE jahon chempioni boʻlgan.
Yoshligi
Xalifman asli yahudiydir. Olti yoshida otasi unga shaxmat oʻrgatgan.