cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alysa Liu
2021—2022-yilgi mavsum
Yanvar oyi boshida u milliy chempionatda ishtirok etdi, u yerda qisqa dastur boʻyicha 3-oʻrinni egalladi (71,42), ammo koronavirus testi ijobiy boʻlgani uchun bepul dasturda ishtirok etmadi. Milliy chempionat natijalariga koʻra, u Pekindagi Olimpiya oʻyinlari va jahon chempionatida ishtirok etish uchun AQSh terma jamoasi aʼzosi boʻldi.
Mart oyida boʻlib oʻtgan jahon chempionatida qisqa dasturdan soʻng Alysa 5-oʻrinni (71.91), erkin 3-oʻrinni (139.28) oʻrinni egalladi, natijada u 211.19 ball bilan bronza medalini qoʻlga kiritdi.
2022-yil 9-aprelda uning sport martabasi yakunlagani eʼlon qilindi.
Sergey Avdeyev
Sergey Vasilyevich Avdeyev (Sergey Vasilevich Avdeev; 1956-yil 1-yanvarda tugʻilgan) — rus muhandisi va kosmonavti.
Avdeyev RSFSR, Samara viloyati (sobiq Kuybishev viloyati) Chapayevsk shahrida tugʻilgan. 1979-yilda Moskva muhandislik-fizika institutini muhandis - fizik sifatida tamomlagan. 1979-yildan 1987-yilgacha NPO Energiya kompaniyasida muhandis boʻlib ishlagan. U 1987-yil 26-martda Energia muhandislar guruhi 9 tarkibiga kosmonavt etib saylangan. Uning asosiy kosmonavtik tayyorgarligi 1987-yil dekabridan 1989-yil iyuligacha davom etgan. 2003-yil 14-fevralda u kosmonavt sifatida nafaqaga chiqdi.
Bir vaqtning oʻzida Avdeyev Yer orbitasida 747,59 kun davomida kosmosda boʻlgan umumiy vaqt boʻyicha rekordga ega boʻlib, "Mir" kosmik stantsiyasida xizmat safari davomida uch marta boʻlgan. U taxminan 515 000 000 kilometr masofani bosib oʻtib, Yer atrofida 11 968 marta aylangan. 2005-yil avgust oyida bu rekord boshqa kosmonavt Sergey K. Krikalev tomonidan yangilangan. O'shandan beri u bir nechta boshqa kosmonavtlar tomonidan ortda qoldirilgan va hozirgi rekord 879 kunlik Gennadiy Padalka tomonidan 2015-yilda oʻrnatilgan.
Avdeyev uylangan, ikki farzandi bor. U havaskor radio operatori va uning chaqiruv belgisi RV3DW.
Vaqtni kengaytirish rekordi
Avdeyev uzoq vaqt davomida inson boshdan kechirgan vaqtni kengaytirish boʻyicha rekord oʻrnatgan. Mir bortida boʻlgan 747 kun davomida uchta missiya umumiy jamlangan holda u taxminan 27 360 km/soat bosib oʻtdi va shu tariqa Yerga bogʻlangan odam nuqtai nazaridan qariyb 0,02 soniya (20 millisekund) sekinroq qaridi. Bu koʻrsatkich Sergey Krikalevdan tashqari boshqa odamnikidan ancha koʻpdir. Bu vaqt kengayishining maxsus relativistik ta'siri bilan bogʻliq va asosiy madaniyatda ta'riflanganidek, vaqt sayohati sifatida toʻgʻri hisoblanmaydi. Keng tarqalgan notoʻgʻri tushuncha shundaki, Apollon dasturi kosmonavtlari bu boʻyicharekordga ega. Ular Avdeyevdan tezroq uchishdi, lekin ular koinotda bir necha kun boʻlishdi.
Kosmik yurishlar (42 soat, 2 daqiqa)
1. MIR EO-12 - 1992-yil 3-sentabr – 3 soat, 56 daqiqa
2. MIR EO-12 1992-yil 7-sentabr – 5 soat, 8 daqiqa
3. MIR EO-12 - 1992-yil 11-sentabr – 5 soat, 44 daqiqa
4. MIR EO-12 - 1992-yil 15-sentabr – 3 soat, 33 daqiqa
5. MIR EO-20 - 1995-yil 20-oktabr – 5 soat, 11 daqiqa
6. MIR EO-20 - 1995-yil 8-dekabr – 0 soat, 37 daqiqa
9. MIR EO-27 - 1999-yil 23-iyul – 6 soat, 7 daqiqa
10. MIR EO-27 - 1999-yil 28-iyul – 5 soat, 22 daqiqa
Yuriy Gagarin haykali (Mexiko)
Yuriy Gagarin haykali ― Meksika poytaxti 2017-yil 19-iyulda oʻrnatilgan.
Yodgorlik Mexiko tabiat tarixi muzeyi binosi ichida joylashgan.
Yodgorlik muallifi haykaltarosh Aleksey Leonov.
Yodgorlikni oʻrnatish tashabbusi „Madaniyatlar muloqoti — bir dunyo“ xalqaro xayriya jamgʻarmasiga tegishli va bu gʻoyani amalga oshirish Rossiyaning Meksikadagi elchixonasi, Rossotrudnichestvo va Atrof-muhitni muhofaza qilish vazirligi ishtirokida boʻlib oʻtgan.
Yodgorlikning ochilish marosimida Rossiyaning Meksikadagi Favqulodda va muxtor elchisi Eduard Malayan, Mexiko hukumati atrof-muhitni muhofaza qilish vaziri Tanya Myuller Garsiya, Aerokosmik agentligining ilmiy kashfiyotlar va kosmik texnologiyalarni ommalashtirish boʻyicha direktori ishtirok etadi. Manuel Arreola Santander, Rossotrudnichestvo vakillari. „Madaniyatlar muloqoti — Birlashgan dunyo“ jamgʻarmasi prezidenti Ruslan Bayramov tomoshabinlarga videomurojaat yoʻlladi.
2021-yil may oyida Meksikada "Yuriy Gagarin. Sayyoramizning birinchi kosmonavti", unga Yuriy Gagarinning nabirasi Yuriy Kondratchik oilasi bilan tashrif buyurdi. Festivalning tantanali ochilish marosimi ushbu yodgorlik joylashgan zalda boʻlib oʻtdi. Marosim ishtirokchilari monument poyiga gullar qoʻydilar.
Yodgorlik tavsifi
Yodgorlik bronzadan yasalgan haykaltarosh byust boʻlib, boʻz toshdan yasalgan past poydevorga oʻrnatilgan. Yuriy Gagarin oʻzining parvozini amalga oshirgan kosmik kostyum va dubulgʻada tasvirlangan. Dubulgʻa visori birinchi kosmonavtning yuzini ochib beradi.
Piyodaning pastida Yuriy Gagarin nomi va uning tarjimai holiga oid baʼzi faktlar yozilgan plastinka bor.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Malavi geografiyasi
Malavi shtati Afrikaning janubi-sharqiy qismida joylashgan.
Hudud va chegaralar
Mamlakatning umumiy maydoni 118 484 km² (yer maydoni — 94 080 km²).
Shimolda Malavi Tanzaniya (chegara uzunligi 475 km), janub va janubi-sharqda Mozambik (chegara uzunligi 1569 km), gʻarbda Zambiya (837 km) bilan chegaradosh. Chegaraning umumiy uzunligi 2881 km. Mamlakat sharqida katta Nyasa koʻli mavjud boʻlib, koʻl orqali Tanzaniya va Mozambik davlatlari bilan chegaradosh.
Relyef
Malavining Kembriygacha Afrika platformasining chekkasida joylashganligi, horstlar va grabenlarga boʻlinib, releyfining asosan togʻli tabiatini oʻzida mujjasam qiladi (Shir va Nyika platolari, Mulanje massivi). Mamlakatning katta qismi Mozambik granulit-gneys kamariga tegishli boʻlib, uning jinslari arxey gneyslari, erta proterozoyning intruziyalangan anortozitlari, proterozoyning soʻnggi ishqoriy granitlari, boʻr karbonatitlari massivlari, sienitlar bilan ifodalanadi.
Mozambik hududining asosiy qismini oʻrtacha balandligi 1000-1500 m boʻlgan plato egallaydi.Eng baland joyi Mulanye togʻi (3002 m), mamlakat janubidagi baland togʻlarda joylashgan. Mamlakatning asosiy daryosi — Shire. Mamlakatdagi eng katta koʻl — Nyasa (Malavi) — qisman mamlakat hududida joylashgan va Malavi sharqiy chegaraning bir qismini tashkil qiladi.
Iqlim
Malavi ekvatorial musson iqlimiga ega, yozi yomgʻirli (noyabr-mart oylarida) qishi esa quruq hisoblanadi. Eng issiq oyning oʻrtacha harorati (noyabr oyida kuztiladi) togʻlarda 20 °C dan Malavi koʻli qirgʻogʻida 27 °C gacha, eng sovuq (iyul) mos ravishda 14 °C dan 19 °C gacha. Dengiz sathidan 2 kilometrdan ortiq balandlikda harorat 0 °C dan pastga tushishi mumkin, togʻlarning tepalari qor bilan qoplangan. Yogʻin miqdori vodiylarda yiliga 750-1000 mm dan togʻlarda 2500 mm gacha oʻzgarib turadi. Eng kam yogʻingarchilik Shirening pastki tekisligida kuztiladi.
Gidrologiya
Mamlakat hududining 90 % dan ortigʻi Hind okeani havzasiga tegishli. Asosiy koʻl — Nyasa, u butun mamlakat boʻylab 560 km ga choʻzilgan. Malavidan tashqari, Tanzaniya va Mozambik ham koʻlga quyilish imkoniga ega, ammo agar Malavi va Mozambik oʻrtasidagi chegara jahon amaliyotida odatdagidek koʻlning oʻrta chizigʻi boʻylab oʻtsa, u holda Malavi va Tanzaniya oʻrtasidagi chegara ikki davlat oʻrtasidagi kelishuv asosida oʻrnatilgan. 1890-yilda Britaniya va Germaniya imperiyalari va Tanzaniya qirgʻoqlari boʻylab oʻtib, Tanzaniya tomoni tomonidan bahsli koʻlga kirishdan mahrum. Nyasa koʻlidan katta kema qatnovi Shire daryosi (Zambezi havzasi) oqib chiqadi. Maksimal suv oqimi yozda. Shire daryosi Malombe koʻli orqali oqib oʻtadi. Janubi-sharqda katta, suvsiz shoʻr koʻli Shirva mavjud.
Flora va fauna
Mamlakat shimolining muhim qismini tropik mavsumiy nam oʻrmonlar egallaydi, bu yerda balandlik zonalari aniq. Hududning qolgan qismida kserofitik tropik oʻrmonlar, palma daraxtlari bilan park savannalari va baobabli akasiya savannalari keng tarqalgan. Daryo vodiylarida galereya oʻrmonlari oʻsadi. Balandligi 1500 m dan yuqori hududlarda togʻ dashtlari bor.
Mamlakat hududida sut emizuvchilarning 190 dan ortiq turi va qushlarning 693 turi maʼlum. Savannalarga xos hayvonot dunyosi buyvollar, fillar, qora karkidonlar, zebralar, antilopalar, jirafalar, qoplonlar, sherlar, gepardlar, sirtlonlar, shoqollar bilan ifodalanadi. Shirva koʻlining botqoqli chakalakzorlarida koʻplab yirik hayvonlar yashaydi. Nyasa koʻli baliqlarga boy (800 tur topilgan, ularning aksariyati endemik). Hasharotlardan chex pashshasi keng tarqalgan. Muhofaza qilinadigan hududlar mamlakat hududining 16 %ni egallaydi. Ulardan eng yiriklari Nyika, Livonde, Lengve va Kasungu milliy bogʻlari, Nkota-Kota qoʻriqxonalari va Vvaza botqogʻidir. YuNESKOning tabiiy va madaniy merosi roʻyxatiga Nyasa koʻli milliy bogʻi (1984) va markaziy Malavi togʻlaridagi Chongoni qoyatosh sanʼatini kiritish mumkin.
Erhubbiy (Yigitpirim) yodgorligi ziyoratgohi (masjid, darvozaxona, maqbara, binolar)
Erhubbiy (Yigitpirim) yodgorligi ziyoratgohi (masjid, darvozaxona, maqbara, binolar)  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: XIX asr. Fargʻona viloyatining Toshloq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Qoʻrgʻoncha” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Fargʻona viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Magdaléna Rybáriková
Magdaléna Rybáriková (1988-yil 4-oktabrda tugʻilgan) — isteʼfodagi slovakiyalik professional tennischi. U toʻrtta WTA chempionligini qoʻlga kiritdi va 2017-yilgi Uimbldon chempionatining yarim finaliga chiqdi. U 2017-yil sentabrida birinchi marta 30-talikka kirdi va 2018-yil mart oyida yakkalik reytingida 17-oʻrinni egalladi.
Psixopatiya
Amerikalik psixiatr Hervey M. Cleckley oʻz ilmiy izlanishlari bilan amerikalik psixolog George E. Partridge singari ruhiy kasalliklar diagnostikasi va statistik qoʻllanmasida (DSM) antisotsial shaxs reaksiyasi/buzilishi uchun dastlabki diagnostika mezonlariga taʼsir koʻrsatdi. Keyinchalik DSM va Kasalliklarning xalqaro tasnifiga (ICD) mos ravishda antisotsial shaxs buzilishi (ASPD) va dissotsial shaxs buzilishi (DPD) tashxislari fanga kiritildi va mazkur tashxislar psixopatiya yoki sotsiopatiya deb atalishi (yoki unga tegishli boʻlgan xususiyatlarni oʻz ichiga olishi) taʼkidlandi. ASPD va DPDning yaratilishiga psixopatiyaning koʻplab klassik belgilarini obyektiv ravishda oʻlchash mumkin emasligi sabab boʻlgan. Kanadalik psixolog Robert D. Hare keyinchalik oʻzining „Psixopatiyani tekshirish roʻyxati“ ishi bilan kriminologiyada psixopatiya konstruksiyasini qayta ommalashtirdi.
Magdaléna Rybáriková
Yoshligi
Ribarikova sakkiz yoshida tennis bilan shugʻullana boshlagan. U Piestanida biznes menejeri otasi Anton va onasi Mariya oilasida tugʻilgan. Uning Filip va Nada ismli ikkita katta akasi bor. U 15 yoshida milliy tennis markazida mashq qilish uchun Bratislavaga koʻchib oʻtdi.
2006-yil va 2009-yillar
2006-yilda Rybáriková Uimbldonda qizlar oʻrtasidagi yakkalik finaliga chiqdi. U yerga borishda u bugungi kunning baʼzi yirik nomlarini, jumladan Tamira Paszek va Alisa Kleybanovani magʻlub etdi. Finalda u dunyoning sobiq birinchi raqamli tennischisi Karolin Voznyackiga yutqazdi. Oʻsha yili u Praga ochiq chempionatida ikkita oʻyinda gʻalaba qozonib, birinchi tur chorak finaliga chiqdi.
Psixopatiya
Hech bir psixiatrik yoki psixologik tashkilot „psixopatiya“ tashxisini tasdiqlamagan boʻlsa-da, baʼzi mamlakatlarda psixopatik xususiyatlarni baholash jinoiy odil sudlovda keng qoʻllaniladi va bunday xususiyatlar kishilar uchun muhim oqibatlarga olib kelishi mumkin. Psixopatiyani oʻrganish faol tadqiqot sohasidir. Bu atama keng jamoatchilik tomonidan, ommaviy axborot vositalarida va badiiy tasvirlarda ham qoʻllaniladi. Koʻpincha „aqldan ozgan“, „ruhiy nosogʻlom“ kabi taʼriflar bilan birgalikda qoʻllanilsa-da, psixoz va psixopatiya oʻrtasida keskin farqlar mavjud.
Tushunchalar
Psixopatiyaning koʻplab konsepsiyalari mavjud, jumladan, Cleckley psixopatiyasi (Hervey Cleckleyning konsepsiyasi shartakilik, taqiqlangan xatti-harakatlarga moyillik va „qoʻpol eʼtiborsizlik“ni nazarda tutadi) va jinoiy psixopatiya (toʻgʻridan-toʻgʻri doimiy va baʼzan jiddiy jinoiy xatti-harakatlarni keltirib chiqaradigan shafqatsiz, tajovuzkor va taqiqlangan tushuncha). Oxirgi konseptualizatsiya odatda zamonaviy klinik konsepsiya sifatida ishlatiladi va Psixopatiyani tekshirish roʻyxati bilan baholanadi. „Psixopat“ yorligʻi jinoiy harakatlar, tibbiy davolanish, fuqarolik majburiyatlari va boshqalar uchun jazoning ogʻirligi toʻgʻrisidagi qarorlar bilan bogʻliq taʼsir va stigmaga ega boʻlishi mumkin. Shuning uchun mazkur atamaning maʼnosini tushuntirishga doimiy harakat qilindi.
Magdaléna Rybáriková
2006-yil va 2009-yillar
2009-yil yanvar oyida boʻlib oʻtgan Moorilla Hobart International musobaqasida Rybáriková chorak finalda birinchi oʻrindagi Flaviya Pennettani toʻgʻridan-toʻgʻri magʻlubiyatga uchratib, birinchi oʻn beshlik oʻyinchisi ustidan gʻalaba qozondi. Bir oy oʻtgach, Pattaya Open musobaqasida u chorak finalda Karolin Voznyackini eng yaxshi 15 nafar futbolchi ustidan ikkinchi gʻalabasi uchun magʻlub etdi. U iyun oyida Aegon Classic musobaqasida oʻzining toʻrtta WTA Tour yakkalik chempionligini qoʻlga kiritdi va US Open uchinchi raundiga chiqishdan oldin Li Nani magʻlub etdi.
Psixopatiya
Tushunchalar
Triarxik model shuni koʻrsatib beradiki, psixopatiyaning turli tushunchalari uchta kuzatiladigan xususiyatni turli darajada ifodalaydi. Psixopatiyani tekshirish roʻyxati (PCL, PCL-R) va psixopatik shaxs inventarizatsiyasi (PPI) kabi oʻlchov vositalarining ushbu modelda qoʻllanilishi boʻyicha tahlillar oʻtkazilgan.
Magdaléna Rybáriková
2015-yil
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c9/Rybarikova_RG15_%281%29_%2819120607409%29.jpg/220px-Rybarikova_RG15_%281%29_%2819120607409%29.jpg|thumb| Rybáriková 2015-yil Fransiya ochiq chempionatida Rybáriková oʻzining 2015-yilgi mavsumini Brisben Internationalda boshladi, u erda u birinchi raundda Elina Svitolinaga yutqazdi. Xobartda, Hobart International’da, Rybáriková birinchi turda yakuniy chempion Xezer Uotson tomonidan magʻlub boʻldi. Avstraliya ochiq chempionatida Rybáriková birinchi raundda Ana Konjuxni magʻlub etib, mavsumdagi ilk gʻalabasini qoʻlga kiritdi.
Psixopatiya
Oʻlchov
Harris va uning hamkasblari tomonidan oʻtkazilgan dastlabki va ahamiyatli tahlil natijalari shuni koʻrsatdiki, diskret toifa yoki takson PCL-R psixopatiyasining asosi boʻlib, uni oʻlchash va tahlil qilish imkonini beradi. Biroq bu faqat ular aniqlagan 2-faktorning xatti-harakatlari, bolalarning muammoli xatti-harakatlari uchun effektiv deb topilgan; xususan, kattalarning jinoiy xatti-harakati takson mavjudligini qoʻllab-quvvatlamadi. Yaqinda Marcus, John va Edens PPI koʻrsatkichlari boʻyicha bir qator statistik tahlillarni oʻtkazdilar va psixopatiyani depressiya kabi „oʻlchovli yashirin tuzilishga“ tushuncha sifatida mukammalroq konsepsiyalash mumkin degan xulosaga keldilar.
Magdaléna Rybáriková
2015-yil
Gollandiyaga qarshi Fed Kubogi bahsida Rybáriková ikkala yakkalik bahsida ham Arantxa Rus va Kiki Bertensga yutqazdi. Yakunda Gollandiya Slovakiyani 4:1 hisobida magʻlub etdi. Olmos oʻyinlarida Rybáriková birinchi raundda belgiyalik joker Alison Van Uytvank tomonidan magʻlub boʻldi. Meksikada boʻlib oʻtgan Abierto Mexicano Telcel musobaqasida Rybáriková chorak finalga chiqdi va u erda birinchi raqamli Mariya Sharapovaga yutqazdi. Monterrey Ochiq chempionatida sakkizinchi oʻrinni egallagan Rybáriková chorak finalga qadar yetib bordi va u erda uchinchi raketka Karolin Garsiyaga birinchi setni boy berib, nafaqaga chiqd. BNP Paribas Open musobaqasida Rybáriková birinchi raundda saralash bosqichidan oʻtgan Lara Arruabarrenadan magʻlub boʻldi. Mayamida Mayami Open turnirida oʻynagan Ribarikova birinchi bosqichda Alison Van Uytvankka yutqazdi.
Rybarikova Fransiya Ochiq chempionatidan oldin faqat bitta gil kortta isinish turnirini oʻtkazdi. Rimda Italiya ochiq chempionatida u birinchi raundda italiyalik joker Nastassja Burnettni magʻlub etib, deyarli ikki oy ichida birinchi oʻyinida gʻalaba qozondi. U ikkinchi davrada 16-raqamli Jelena Yankovichga yutqazdi. Fransiya ochiq chempionatida Rybáriková oʻzining birinchi davradagi oʻyinida saralash bosqichidagi Oliviya Rogovska ustidan gʻalaba qozondi.
Psixopatiya
Oʻlchov
Marcus va boshqalar PCL-R dan foydalangan va turli xil topilmalarni keltirib chiqarishi mumkin boʻlgan ilgarigi eksperimental yoki statistik muammolarni istisno qilishga intilib, mahbuslarning kattaroq jamlanmasi kesimida tadqiqotni takrorladilar. Ular takroran psixopatiya oʻlchovlari diskret turni (takson) aniqlamasligini tasdiqladilar. Tadqiqot natijalariga shuni koʻrsatdiki, huquqiy yoki boshqa amaliy maqsadlarda xususiyat ballarida ixtiyoriy chegaradan foydalanish mumkin, lekin baʼzi odamlarni „psixopat“ deb belgilash uchun obyektiv farq nuqtasi uchun aniq ilmiy dalillar mavjud emas; boshqacha qilib aytganda, „psixopat“ni „nisbatan psixopatik“ boʻlgan odam sifatida aniqroq taʼriflash ham mumkin.
Magdaléna Rybáriková
2015-yil
Rybáriková maysazor mavsumini Aegon Open Nottingemda boshladi. Yettinchi oʻrinni egallab, u birinchi raundda britaniyalik Johanna Kontaga yutqazdi. Aegon Classic musobaqasida Rybarikova birinchi bosqichda toʻqqizinchi raqam ostidagi Garbinye Muguruzani magʻlub etdi. U birinchi raunddagi gʻalabasini davom ettirib, ikkinchi raundda Anna Karolina Shmiedlovani magʻlub etdi; u uchinchi raundda sakkizinchi raketka Sabine Lisickiga magʻlub boʻldi. Eastbournedagi Aegon International musobaqasida Rybáriková saralash bosqichida ikkita oʻyinda gʻalaba qozonib, asosiy toʻrga chiqishga muvaffaq boʻldi. Biroq u birinchi davrada Svetlana Kuznetsovaga imkoniyatni boy berdi. Uimbldon chempionatida Rybáriková ikkinchi davra uchrashuvida sakkizinchi raqamda saralangan Yekaterina Makarovani xafa qildi.
Psixopatiya
Oʻlchov
PCL-R klinik sud-tibbiy diagnostik maqsadlar yoʻlida emas, balki tadqiqot uchun ishlab chiqilgan. Shuningdek, asosiy muammolarni tushunishni yaxshilash uchun tadqiqot maqsadlarida faqat xususiyatlar turkumini emas, balki umuman shaxsiyat oʻlchamlarini ham oʻrganish kerak.
Magdaléna Rybáriková
2015-yil
Istanbul kubogida qatnashgan Rybáriková yarim finalga chiqdi va Urszula Radvanskaga yutqazdi.
Qamaldagi ayollar
"Qamaldagi ayollar" — Sankt-Peterburgdagi Moskva tumanidagi Xlebozavod hududida joylashgan yodgorlik, Leningrad blokadasi davrida korxona ishchilariga bagʻishlangan.
Psixopatiya
Shaxsiy oʻlchovlar
Tadqiqotlar psixopatiya tushunchasini antagonizm (yuqori), vijdonlilik (past) va tashvish (past) kabi muqobil oʻlchovlar bilan bogʻlaydi.
Magdaléna Rybáriková
2015-yil
Rybáriková oʻzining US Open seriyasini Citi Openda boshladi. U birinchi raundda yakuniy finalchi Anastasiya Pavlyuchenkovaga magʻlub boʻldi. Torontoda Rojers Kubogida Rybáriková saralashning birinchi bosqichida Monika Puigga yutqazdi. Gʻarbiy va Janubiy ochiq chempionatida Rybáriková saralashning birinchi bosqichida Sesil Karatantcheva tomonidan magʻlub boʻldi.
Qamaldagi ayollar
1986-yilda ochilgan, haykaltarosh — Sergey Astapov (shuningdek, Sankt-Peterburgda joylashgan boshqa yodgorlik muallifi - "Oʻlmaslikka ketganlar").
Psixopatiya
Shaxsiy oʻlchovlar
Psixopatiya yuqori psixotizm bilan ham bogʻlangan — bu nazariy jihatdan qoʻpollik, tajovuzkorlik yoki dushmanlik tendensiyalariga ishora qiladi. Psixotizmning psixopatiya bilan bogʻliq koʻrinadigan jihatlari ijtimoiylashuv va mas’uliyatning yetishmasligi, impulsivlik, sensatsiyaga oʻchlik va tajovuzkorlik hisoblanadi.
Magdaléna Rybáriková
2016-yil
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/Rybarikova_WM16_%289%29_%2828418711315%29.jpg/220px-Rybarikova_WM16_%289%29_%2828418711315%29.jpg|thumb| Rybáriková 2016-yilgi Uimbldon chempionatida Rybáriková oʻz mavsumini ASB Classicda boshladi. U saralashning soʻnggi bosqichida Naomi Broadiga yaqin oʻyinda magʻlub boʻldi. Sidneydagi Apia International musobaqasida Ribarikova saralashning soʻnggi bosqichida Lara Arruabarrena tomonidan magʻlub boʻldi. Ammo Darya Gavrilova qorinning chap mushaklari jarohati tufayli turnirni tark etgani sababli, Rybáriková asosiy toʻrda omadli magʻlub boʻldi. Birinchi bosqichda u saralash bosqichi va yakuniy finalchi Monika Puigga magʻlub boʻldi. Australian Open turnirida Rybáriková oʻzining birinchi raunddagi oʻyinida Yanina Vikmayer ustidan gʻalaba qozondi.
Qamaldagi ayollar
Balandligi 4 metr boʻlgan granit ustunda qilingan, unda uchta ayol figurasi oʻyilgan. Ayollardan birining qoʻlida qisqichlar bor, ikkinchi ayol qoʻlida kichik bir boʻlak non bilan yosh qizni qoʻllab-quvvatlaydi.
Psixopatiya
Shaxsiy oʻlchovlar
Otto Kernberg, maʼlum bir psixoanalitik nuqtai nazardan, psixopatiyani patologik narsissizm spektrining bir qismi sifatida koʻrib chiqish kerak deb hisoblaydi. Unga koʻra, psixopatiya past darajadagi narsissistik shaxsiyat, xavfli darajadagi narsissizm va yuqori darajadagi psixopatiyadan iborat.
Psixopatiya, narsisizm va makiavelizmni oʻz ichiga oluvchi qorongʻu triada deb ataladigan uchta shaxsiyat yoʻnalishi shafqatsiz-manipulyativ shaxslararo uslub kabi maʼlum mushtarak xususiyatlarga ega. Qorongʻi tetrada bu uchlikka sadizmning qoʻshilishi bilan bu xususiyatlarga ishora qiladi.
Magdaléna Rybáriková
2016-yil
Rybáriková mart oyida Monterrey ochiq chempionatida qatnashish uchun qaytib keldi. U birinchi davrada peshqadam Sara Erraniga yutqazdi. Indian-Uellsda BNP Paribas Open turnirida oʻynagan Ribarikova Laura Robson, 31-raqamli Daria Gavrilova, yettinchi raqamda saralangan Belinda Benchich va toʻqqizinchi raketka Roberta Vinchi ustidan gʻalaba qozonib, chorak finalga chiqdi. U chorak final uchrashuvida oyogʻidan jarohat oldi va 13-raqamli va yakuniy chempion Viktoriya Azarenkaga magʻlub boʻldi.
Qamaldagi ayollar
Ayolning qoʻlidagi qisqichlar "engilroq" bombalarni oʻchirish uchun moʻljallangan edi: 1941-yil oktyabr oyida bir kun ichida front chizigʻidan 5 km uzoqlikda joylashgan nonvoyxonaga, 7 ta kuchli portlovchi va ikki yuzdan ortiq yondiruvchi bomba tashlandi. Blokada kunlarida 18 kishi o‘z ish joylarida halok bo‘lgan va shu davrda jami 63 nafar novvoyxona ishchilari halok bo‘lgan. Urush yillarida koʻrsatgan qahramonliklari uchun korxona, bir necha bor shahar mudofaa qoʻmitasining chaqiruv bayrogʻi bilan taqdirlangan va urush oxirida u abadiy saqlash uchun novvoyxona xodimlariga topshirilgan.
Magdaléna Rybáriková
2016-yil
Rabat Gran-prisida oʻzining loydan yasalgan kort mavsumini boshlagan Rybáriková birinchi bosqichda saralash bosqichidagi Ysalin Bonaventure tomonidan magʻlub boʻldi. Madrid Ochiq chempionatida u Irina Baraga qarshi birinchi bosqich saralash oʻyinida nafaqaga chiqdi. Fransiya ochiq chempionatida Ribarikova birinchi raundda Yoxanna Larssonga yutqazdi.
Rybáriková Aegon Open Nottingemda Uimbldon oldidan bitta oʻt oʻynadi. U birinchi raundda oltinchi raqam ostida tasniflangan Xezer Uotsonni xafa qildi. U ikkinchi davrada omadli magʻlubiyatga uchragan Tamira Pashekka qarshi oʻyinda tizzasidan olgan jarohati tufayli faoliyatini yakunladi.
2017-yil
Rybáriková 2017-yil fevral oyida yetti oylik tanaffusdan soʻng gastrol safariga qaytdi va mart oyiga kelib uning reytingi 453-oʻringa tushib ketdi. U may oyida Yaponiyada ikkita ITF chempionligini qoʻlga kiritib, oʻz reytingini 188-ga koʻtardi, Fransiya Ochiq chempionatining birinchi raundida CoCo Vandewegheni magʻlub etib, oʻz reytingini 117-oʻringa koʻtardi. Rybáriková 20 oʻyindan 18 tasida gʻalaba qozonib, maysazorda ajoyib mavsum oʻtkazdi. U Surbitonda ITF chempionligini qoʻlga kiritdi, Nottingemda yarim finalga chiqdi va Ilklida yana bir ITF unvonini qoʻlga kiritdi va bir yildan ortiq vaqt ichida birinchi marta dunyoning eng yaxshi 100 taligiga (85-oʻrin) qaytdi. Chimli kort mavsumi u Uimbldon chempionatida yarim finalgacha yetib borishi bilan yakunlandi, u hech qachon Katta dubulgʻa musobaqalarining uchinchi bosqichidan oʻta olmagan. Uning Uimbldon musobaqasi ikkinchi raundda dunyoning 3-raqamli Karolina Plishkovani va chorak finalda dunyoning 25-raqami Koko Vandevegeni magʻlub etdi va yakuniy chempion Garbinye Muguruza ustidan qozonilgan magʻlubiyat bilan yakunlandi. Uimbldondan keyin 33-oʻrinni egallab, u 2017-yil sentabrida AQSh ochiq chempionatining uchinchi bosqichiga chiqqanidan soʻng birinchi marta kuchli 30 talikka kirdi va u yerda yana Muguruzaga yutqazdi.
2018-yil
Rybáriková mavsumni Sidney xalqaro turnirida boshladi, u birinchi davrada saralash bosqichida CiCi Bellisga yutqazdi. Avstraliya Ochiq chempionatida 19-oʻrinni egallagan Rybáriková toʻrtinchi bosqichga chiqdi va u ikkinchi raqam ostidagi chempion Karolin Voznyackiga magʻlub boʻldi.
2019-yil
Rybáriková 2019-yilgi mavsumni Brisben Internationalda boshladi. U birinchi davrada Donna Vekichga yutqazdi. Avstraliya Ochiq chempionatida Rybáriková birinchi raundda sakkizinchi raqam ostidagi va yakuniy finalchi Petra Kvitovaga magʻlub boʻldi.
Mart oyida Rybarikova BNP Paribas Open musobaqasida qatnashdi va birinchi raundda Tatyana Mariyaga yutqazdi. Mayamida boʻlib oʻtgan Miami Open turnirida u ikkinchi raundda 15-raqamli Yuliya Gorgesga magʻlub boʻldi.
Kanadada Vankuver Ochiq chempionatida oʻynagan Rybarikova birinchi raundda Kurumi Naraga yutqazdi. US Openda u saralashning birinchi bosqichida Xan Na-lae tomonidan magʻlub boʻldi.
Yosgart Gutierrez
Yosgart Ernesto Gutierrez Serna (1981-yil 15-martda tugʻilgan) — meksikalik sobiq professional futbolchi, darvozabon sifatida oʻynagan.
Magdaléna Rybáriková
2019-yil
Surbiton Trophy musobaqasida beshinchi oʻrinni egallab, u finalga chiqdi, u yerda uchinchi raqam ostidagi va amaldagi chempion Alison Riske magʻlub boʻldi. Nottingem Ochiq chempionatida u nafas yoʻllari infektsiyasi tufayli Astra Sharmaga qarshi birinchi davra oʻyinida nafaqaga chiqdi. Ilkley Trophy musobaqasida birinchi oʻrinni egallagan Rybarikova ikkinchi bosqichda Beatris Xaddad Mayaga yutqazdi. Uimbldon chempionatida Rybarikova oʻzining birinchi davradagi oʻyinida oʻninchi raqam ostidagi Arina Sabalenkani hayratda qoldirdi.
Yosgart Gutierrez
Karyera
Klausura 2008 turnirida birinchi o'rinni egallagan darvozabon Oskar Peres o'zining barqarorligi yo'qligi tufayli jamoaning nazaridan tushib qolgandi, bu esa unga boshlang'ich pozitsiyani yo'qotdi. Gutierres o'sha paytdan boshlab Kruz Azul uchun birinchi tanlov darvozaboni rolini bajarishni boshladi. Birinchi tanlov sifatida birinchi mavsumida Kruz Azul finalga chiqdi, Santos Lagunaga yutqazdi va Santos 13 o'yinda atigi 12 ta gol o'tkazib yubordi. Garchi u 2008-yilda asosiy jamoada debyut qilgan bo'lsa-da, u allaqachon 30 yoshdan oshgan va 2003-yilda klubga qo'shilganida besh yil davomida Peresning soyasida edi. Peres jamoani tark etgach, u Kruz Azul uchun Xose de Xesus Koronaga muqobil bo'ldi, chunki Peres Necaxa bilan o'ynashni davom ettirdi. 15-may kuni 2011-yilgi Klausura turniri vaqtida Kruz Azulning asosiy darvozaboni Xose de Xesus Korona yarim finalda Monarkas Moreliya va Kruz Azul oʻrtasidagi javob oʻyinida mushtlashdi va bu uni zoʻravonlik uchun diskvalifikasiya qildi. Natijada, Xose de Xesus Korona 2011-yilgi Apertura mavsumida dastlabki oltita o'yinda ishtirok etmadi. Boshlang'ich nuqtani Gutierrez egalladi.
Magdaléna Rybáriková
2019-yil
Kanadada Vankuver Ochiq chempionatida oʻynagan Rybáriková birinchi raundda Kurumi Naraga yutqazdi.
Yosgart Gutierrez
Karyera
2015-yilning 16-dekabrida Gutierrez Necaxa bilan mavsumiy ijara shartnomasini imzoladi.
Faxrlar
Necaxa
Magdaléna Rybáriková
2019-yil
Rybáriková yilni 173-oʻrinda yakunladi va 2020-yil oktabr oyida nafaqaga chiqqanini tasdiqladi.
Psixopatiya
Hozirgi konsepsiyalarni tanqid qilish
Psixopatiyaning hozirgi konsepsiyalari notoʻgʻri konsepsiyalanganligi, oʻta subyektivligi va turli xil asosiy kasalliklarni qamrab olganligi uchun tanqid qilindi. Dorothy Otnow Lewis shunday yozadi: "Ushbu muallifning fikriga ko'ra, "psixopatiya" tashxisining konsepsiyasi va keyinchalik aniqlanishi jinoyat va zo'ravonlikni tushunishga to'sqinlik qildi. [...] Harening so'zlariga ko'ra, ko'p hollarda bemor bilan uchrashish shart ham emas. Qaysi xususiyatlar mos kelishini aniqlash uchun uning tibbiy hujjatlarini varaqlash kifoya. Bema'nilik. Ushbu yozuvchining fikriga ko'ra, psixopatiya va uning sinonimlari (masalan, sotsiopatiya va antisotsial shaxs) dangasa tashxislardir. Yillar davomida mualliflar jamoasi mualliflar tomonidan baholashdan oldin psixopat yoki shunga o'xshashlar sifatida rad etilgan ko'plab huquqbuzarlarni ko'rdi. Batafsil, keng qamrovli psixiatrik, nevrologik va neyropsixologik baholashlar bipolyar kayfiyat buzilishi, shizofreniya spektrining buzilishi, murakkab qisman tutilishlar, dissosiativ identifikatsiya buzilishi, parasomniya va, albatta, miya shikastlanishi/disfunksiyasi kabi kasalliklarni ko'rsatadigan ko'plab belgilar, alomatlar va xatti-harakatlarni aniqladi."
Quyon psixopatiyasini tekshirish roʻyxatining (Hare Psychopathy Checklist) yarmi maniya, gipomaniya va frontal lob disfunksiyasi belgilaridan iborat boʻlib, bu koʻpincha asosiy nuqsonlarning eʼtibordan chetda qolib ketishiga sabab boʻladi. Bu psixopatiya haqidagi konsepsiya reduksionist, rad etuvchi, tavtologik va kontekstdan, shuningdek, inson xatti-harakatlarining dinamik tabiatidan bexabar ekanligi uchun ham tanqid qilingan. Baʼzilar konsepsiyani notoʻgʻri qo'llanishga moyil boʻlgan noaniq, subyektiv va hukm tabiatiga ega deb hisobladilar.
Psixopatik shaxslar afsuslanish yoki pushaymonlik hissiga ega boʻlmaydilar. Bu salbiy natijalarga javoban bu his-tuygʻularni shakllantira olmaslik bilan bogʻliq deb hisoblangan. Biroq 2016-yilgi tadqiqotlar natijalari antisotsial shaxsiyat buzilishi va dissotsial shaxsiyat buzilishi qayd etilgan odamlar afsuslanishni boshdan kechirishlarini, ammo undan oʻzlarining xatti-harakatlarida tanlovlarini boshqarish uchun foydalanmasliklarini qayd etdi. Ya'ni ularda bir qator potensial harakatlar haqida oʻylash va natija qiymatlarini baholash muammosi mavjud bo'ladi.
2007-yil mart oyida Janubiy Kaliforniya universitetida nevrolog Antonio R. Damasio va uning hamkasblari tomonidan chop etilgan tajribada ventromedial prefrontal korteksga zarar yetkazgan subyektlar axloqiy javoblarni empatik his qilish qobiliyatiga ega emasligini va axloqiy dilemmalarga duch kelganda ekanligini koʻrsatdi.
Belgilari
Ijtimoiy nuqtai nazardan psixopatiya odatda boshqalarga eʼtibor bermagan holda keng qamrovli va manipulyatsiyali oʻziga xizmat qiladigan xatti-harakatlar jamlanmasini oʻz ichiga oladi va koʻpincha takroriy huquqbuzarliklar, jinoyatlar va zoʻravonlik bilan bogʻliq tarzda tavsiflanadi. Aqliy jihatdan, taʼsir va idrok bilan bogʻliq jarayonlarda, xususan, ijtimoiyat bilan bogʻliq ruhiy jarayonlarda buzilishlar ham aniqlangan. Rivojlanish nuqtai nazaridan, xatti-harakatlarning buzilishi kuzatilgan yosh bolalarda psixopatiya belgilari aniqlangan.
Asosiy xususiyatlar
Qaysi xususiyatlar psixopatiyaning bir qismi sifatida koʻrib chiqilishi kerakligi masalasida kelishmovchiliklar mavjud. Tadqiqotchilar konstruksiyani koʻrsatadigan 40 ga yaqin xususiyatni aniqladilar. Ammo quyidagi xususiyatlar deyarli hamma uchun markaziy hisoblanadi:
Cooke and Michielar (2001) keng qoʻllanilgan psixopatiyani tekshirish roʻyxatining uch omilli modelini taklif qildilar (masalan, yoshlarning psixopatik xususiyatlarini inventarizatsiya qilish, antisotsial jarayonning skrining qurilmasi ).
Tashvish yoki qo'rquvning yo'qligi yoki cheklanganligi
Psixopatiya uchun past tashvish darajasi/qoʻrquvsizlikning ahamiyati tarixan xulq-atvor va fiziologik tadqiqotlar orqali taʼkidlangan boʻlib, bu tahdid qiluvchi stimullarga (shaxslararo va taʼsirchan tomonlarning ikkalasi ham hissa qoʻshadigan) javoblarning pasayishini koʻrsatadi. Xavf-xatarga javob berishdagi bunday kamchiliklar, agar eʼtibor tahdid qiluvchi ogohlantirishlarga qaratilsa, kamayishi yoki hatto yoʻq qilinishi maʼlum.
Jinoyatchilik
Institutsional sharoitlarda PCL-R bilan oʻlchanadigan psixopatiya meta-tahlillarda institutsional notoʻgʻri xatti-harakatlar, relizdan keyingi jinoyatlar yoki uchta natija uchun oʻxshash taʼsirga ega boʻlgan zoʻravonlik jinoyatlari bilan kichik va oʻrtacha darajada taʼsir koʻrsatadi. Individual tadqiqotlar kattalar o'rtasidagi jinoyatlar, sud-psixiatriya namunalari, jamoat namunalari va yoshlar uchun xuddi shunday natijalar beradi. PCL-R jinsiy huquqbuzarliklarni bashorat qilishda u qadar effektiv emas. Bu kichik va oʻrtacha darajadagi taʼsir, asosan yaxshi tasdiqlangan, ammo juda umumiy xavf omillari boʻlgan impulsiv xatti-harakatlar va oʻtmishdagi jinoiy tarixni baholovchi miqyosdagi elementlarga bogʻliq. Asosiy shaxsning koʻpincha oʻziga xos psixopatik jihatlari odatda jinoyatga nisbatan juda kam yoki umuman prognozli aloqani koʻrsatmaydi. Masalan, PCL-R ning 1-faktori va PPI-R ning qoʻrqmas ustunligi jinoyatga, shu jumladan, zoʻravonlik jinoyatiga nisbatan kichikroq yoki umuman aloqasi yoʻq. Bundan farqli oʻlaroq, 2-omil va PPI-R ning impulsiv antisotsialligi jinoyatchilik bilan kuchliroq bogʻliq. 2-omil umuman PCL-R ga oʻxshash kuchga ega. PCL-R ning antisotsial jihati oʻtmishdagi jinoiy xatti-harakatlarni nazorat qilgandan keyin ham kelajakdagi zoʻravonlikni bashorat qiladi, bu dizayn boʻyicha oʻtmishdagi jinoiy xatti-harakatlarni oʻz ichiga olmaydi, PPI-R natijalari bilan birgalikda impulsiv xatti-harakatlar mustaqil xavf omili ekanligini koʻrsatadi.
Zoʻravonlik
Tadqiqotlar psixopatiya koʻrsatkichlari va zoʻravonlik oʻrtasidagi kuchli bogʻliqlikni taklif qildi, PCL-R zoʻravonlik xatti-harakatlarini biroz bashorat qiluvchi xususiyatlarni taʼkidlaydi. Biroq tadqiqotchilar psixopatiya zoʻravonlikdan ajralib turishini va uning sinonimi emasligini taʼkidlaydilar.
Psixopatiya yirtqich, faol yoki „sovuq qonli“ tajovuz deb ham ataladigan „instrumental“ tajovuz bilan bogʻliq boʻlib, his-tuygʻularning kamayishi bilan tavsiflangan va undan farq qiladigan, ammo zarar yetkazish bilan osonlashtirilgan maqsad bilan amalga oshiriladigan tajovuz shakli bilan bogʻliq. Bu boradagi xulosalardan biri 2002-yilda qotillik jinoyatlarini sodir etgan jinoyatchilarni oʻrganish natijasida kelib chiqqan boʻlib, unda psixopatiya bilan kasallangan qotillik jinoyatchilari tomonidan sodir etilgan qotilliklar deyarli har doim (93,3 %) asosan qurolli boʻlgan, bu boshqa jinoyatchilarning ulushidan (48,4 %) sezilarli darajada koʻp boʻlgan. Psixopatik qotillik jinoyatchilari, qotillikning instrumentalligi jinoyatchining umumiy PCL-R balli, shuningdek, 1-omil „shaxslararo-affektiv“ oʻlchov boʻyicha ularning ballari bilan bogʻliq. Biroq buni faqat „sovuqqonlik bilan“ degan maʼnoga tenglashtirishdan farqli oʻlaroq, psixopatik jinoyatchilar tomonidan sodir etilgan qotilliklarning uchdan biridan koʻprogʻi hissiy reaktivlikning baʼzi tarkibiy qismlarini ham oʻz ichiga oladi. Qanday boʻlmasin FBI profilchilari jiddiy jabrlanuvchi jarohati odatda hissiy jinoyat ekanligini taʼkidlaydilar va baʼzi tadqiqotlar buni hech boʻlmaganda jinsiy huquqbuzarlik bilan bogʻliq holda qoʻllab-quvvatlaydi. Bir tadqiqot shuni koʻrsatdiki, jinoyatlar psixopatiya qayd etilgan jinoyatchilarga qaraganda koʻproq psixopatik boʻlmagan jinoyatchilar tomonidan sodir etilishi (masalan, koʻproq qurolli talonchilik va mulkiy huquqbuzarliklarga nisbatan koʻproq qotilliklar) va boshqasi PCL-R ning taʼsirchan tomoni jinoyatning jiddiyligini kamaytirishni bashorat qilgan.
Oilaviy zoʻravonlik bilan bog'liq jinoyatlarni sodir etgan jinoyatchilar bilan olib borilgan tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, ular psixopatiyaning yuqori koʻrsatkichlariga ega va bu ko'rsatkich taxminan 15-30 % ni tashkil qiladi. Bundan tashqari, uydagi zoʻravonlik sodir etilishi PCL-R ning 1-omiliga bogʻliq boʻlib, u psixopatiyada mavjud boʻlgan hissiy kamchiliklarni va shafqatsiz va ekspluatatsion shaxslararo munosabatlarni tavsiflaydi. Uyda zoʻravonlik qiluvchilar orasida psixopatiyaning keng tarqalganligi shuni koʻrsatadiki, psixopatiyaning asosiy xususiyatlari, masalan, qoʻpollik, pushaymonlik va yaqin shaxslararo munosabatlarning yoʻqligi psixopatiyaqayd etilgan shaxslarni uyda zoʻravonlik qilishga moyil qiladi va bu shaxslar tomonidan sodir etilgan maishiy zoʻravonlik shafqatsiz ekanligini koʻrsatadi.
Baʼzi tadqiqotchilar psixopatiyaning xususiyatlarini, zoʻravonlik xavfini baholashga qiymat qoʻshish shart emasligini taʼkidlaydi. Katta tizimli tahlil va meta-regressiya shuni koʻrsatdiki, PCL zoʻravonlikni bashorat qilish uchun toʻqqizta vositadan eng zaifi sanalgan. Bundan tashqari, zoʻravonlikni bashorat qilish boʻyicha chora-tadbirlar mualliflari yoki tarjimonlari tomonidan olib borilgan tadqiqotlar, shu jumladan, PCL, mustaqilroq tergovchilar tomonidan olib borilganlarga qaraganda oʻrtacha ijobiy natijalarni koʻrsatadi. PCL-R ga oʻxshash aniqlik bilan keyingi jinoyatlarni bashorat qila oladigan yana bir qancha xavfni baholash vositalari mavjud va ulardan baʼzilarini boshqarish ancha oson, tezroq va arzonroqdir. Bu hatto yosh, jins, ilgari sudlanganlar soni va birinchi sudlanganlik yoshi kabi maʼlumotlarga asoslanib kompyuter orqali avtomatik tarzda amalga oshirilishi mumkin. Ushbu baholashlarning baʼzilari, shuningdek, davolanishning oʻzgarishi va maqsadlarini aniqlashi, qisqa muddatli boshqaruvga yordam beradigan tezkor oʻzgarishlarni aniqlashi, xavf ostida boʻlishi mumkin boʻlgan yanada aniqroq zoʻravonlik turlarini aniqlashi va muayyan ballar uchun huquqbuzarlik ehtimolini aniqlashi mumkin. Shunga qaramay, PCL-R oʻzining kashshof roli va undan foydalangan holda olib borilgan katta miqdordagi tadqiqotlar tufayli xavfni baholash uchun mashhur vosita boʻlib qolishi mumkin.
Federal Qidiruv Byurosining xabar berishicha, psixopatik xatti-harakatlar baʼzi serial qotillarga xos boʻlgan belgilarga mos keladi, jumladan, ular qatorida sensatsiya izlash, pushaymonlik yoki aybdorlik hissi yoʻqligi, impulsiylik, nazorat qilish zarurati va yirtqich xatti-harakatlar bordir. Shuningdek, psixopatik jinoyatchilarning qotillik qurbonlari nomutanosib ravishda ayollar boʻlganligi aniqlandi.
Jinsiy huquqbuzarlik
Psixopatiya jinsiy jinoyatlarni sodir etish holtlari bilan bogʻliq boʻlib, baʼzi tadqiqotchilar bu zoʻravon jinsiy xatti-harakatlarni afzal koʻrish bilan bogʻliqligini taʼkidlaydilar. 2011-yilda kanadalik erkak federal huquqbuzarlar uchun shartli ozodliklarni oʻrganish natijalari shuni koʻrsatdiki, psixopatiya koʻproq zoʻravonlik va zoʻravonliksiz jinoyatlar bilan bogʻliq. Bolalarga zoʻravonlik qilganlar uchun psixopatiya koʻproq huquqbuzarliklar bilan bogʻliq edi.
Baʼzi jinsiy jinoyatchilarni huquqbuzarlik qilmaydigan ota-onasi va bolalari boʻlgan uylarga qayta birlashtirish masalasini koʻrib chiqishda jiddiy jinoyat tarixiga ega boʻlgan har qanday jinsiy jinoyatchi PCL-R boʻyicha baholanishi kerak va agar ularning ko'rsatkichlari 18 ball yoki yuqoriroq boʻlsa, u holda ular har qanday sharoitda bolalari boʻlgan uyga joylashtirilishi mumkin boʻlgan har qanday mulohazadan chiqarib tashlanishi kerak. Biroq PCL ballari turli respondentlar oʻrtasida, shu jumladan, jinsiy huquqbuzarlarni baholashda foydalanishda u qadar mos kelmasligi haqida tashvish ortib bormoqda.
Koʻktoʻnli ota ziyoratgohi (Maqbara, bogʻ)
Koʻktoʻnli ota ziyoratgohi (Maqbara, bogʻ) — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: XXI asr. Fargʻona viloyatining Toshloq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Chuqurqishloq” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Fargʻona viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Psixopatiya
Boshqa huquqbuzarliklar
Psixopatiya ehtimoli uyushgan jinoyatchilik, iqtisodiy jinoyatlar va harbiy jinoyatlar bilan bogʻliq. Terroristlar baʼzan psixopatik shaxs deb hisoblanadilar va taqqoslashlar antisotsial zoʻravonlik, boshqalarning farovonligiga toʻsqinlik qiladigan xudbin dunyoqarash, pushaymonlik yoki aybdorlikning yoʻqligi va tashqi koʻrinishni ayblash kabi xususiyatlar bilan ifodalanishi mumkin. Biroq "Terrorizm psixologiyasi" kitobining muallifi John Horganning taʼkidlashicha, bunday taqqoslashlar bundan keyin ham kengroq boʻlishi mumkin: masalan, urushlardagi askarlarga nisbatan. Muvofiqlashtirilgan terrorchilik faoliyati tashkilotchilik, sadoqat va koʻpincha mafkuraviy maqsad uchun oʻzini qurbon qilish chegarasigacha mafkuraviy aqidaparastlikni talab qiladi.
Ehtimol, psixopatiya qayd etilgan odamlarning katta qismi ijtimoiy jihatdan muvaffaqiyatli boʻlib, oʻzlarining antisotsial xatti-harakatlarini ijtimoiy manipulyatsiya yoki "oq yoqa jinoyati" kabi yashirin yoʻllar orqali ifoda etishga moyildirlar. Bunday shaxslar baʼzan „muvaffaqiyatli psixopatlar“ deb ataladi va ular har doim ham anʼanaviy psixopatiyaga xos boʻlgan anʼanaviy antisotsial xatti-harakatlarning keng tarixiga ega bo'lmaydilar.
Bolalik va oʻsmirlik prekursorlari
13-18 yoshdagi shaxslar uchun PCL-R moslashuvchandir. Bu PCL-R singari intervyu va jinoiy va boshqa yozuvlarni tekshirish asosida oʻqitilgan baholovchi tomonidan amalga oshiriladi. „Antisotsial jarayonlarni skrining qurilmasi“ (APSD) ham PCL-R ning moslashuvidir. U 6 yoshdan 13 yoshgacha boʻlganlar uchun ota-onalar yoki oʻqituvchilar tomonidan boshqarilishi mumkin. Voyaga etmaganlar psixopatiyasi, shuningdek, gʻazab, dushmanlik, tashvish va ruhiy tushkunlik kabi koʻproq salbiy hissiyotlar bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Yoshlardagi psixopatik xususiyatlar odatda uchta omilni oʻz ichiga oladi: qoʻzgʻaluvchanlik/hissiyotsizlik, narsissizm va impulsivlik/mas’uliyatsizlik.
0-4 yoshdagi erta salbiy hayotiy hodisalar va psixopatiyaning hissiyotlarga asoslangan jihatlari oʻrtasida ijobiy korrelyatsiya mavjud. Kech bolalikdan erta oʻsmirlikgacha boʻlgan psixopatiya reytinglari oʻrtasida oʻrtacha va yuqori korrelyatsiya mavjud. Erta yoki oʻrta oʻsmirlik davridan balogʻat yoshiga qadar korrelyatsiya sezilarli darajada past boʻladi. Bir tadqiqotda oʻxshashliklarning aksariyati impulsiv va antisotsial xulq-atvor shkalalarida boʻlganligi qayd etiladi. 13 yoshida psixopatiya boʻyicha eng yuqori 5 % ball toʻplagan oʻsmirlarning uchdan biridan kamrogʻi (29 %) 24 yoshida psixopatik deya tasniflangan.
Xulq-atvor buzilishi
Xulq-atvorning buzilishi bolalik va/yoki oʻsmirlik davridagi antisotsial xulq-atvorning uzoq davom etishi asosida tashxis qilinadi va ASPD ning mahsuli sifatida koʻrilishi mumkin. Baʼzi tadqiqotchilar kattalar psixopatiyasining ikki tomonlama rivojlanish yoʻllarini belgilovchi xulq-atvor buzilishining ikkita kichik turi mavjudligini taxmin qilishdi. DSM 10 yoshdan oldin bolalik boshlanishi va 10 yosh va undan keyin oʻsmirlik boshlanishini farqlash imkonini beradi. Psixopatiyaning bolalikdagi boshlanishi koʻproq nevrologik nuqsonlarning noqulay muhit bilan oʻzaro taʼsiridan kelib chiqqan shaxsiyatning buzilishi bilan bogʻliq deb taʼkidlanadi. Terrie Moffittning jinoyatchilikning rivojlanish nazariyasidaga ko'ra psixopatiyaning bolalikdan rivojlanishi hayot davomida sodir bo'luvchi gʻayriijtimoiy xatti-harakatlar, shuningdek, sogʻliq va iqtisodiy ahvolning yomonlashishi bilan bogʻliq. Psixopatiyning oʻsmirlik boshlanishi odatda qisqa muddatli antisotsial xatti-harakatlar bilan bogʻliq deb taʼkidlanadi.
Erta boshlangan xulq-atvor buzilishi va DEHB kombinatsiyasi hayot davomida davom etadigan antisotsial xatti-harakatlar, shuningdek, psixopatiya bilan bogʻliq boʻlishi mumkinligi taxmin qilingan. Bu kombinatsiya faqat xulq-atvori buzilishi boʻlganlarga qaraganda koʻproq tajovuzkor va antisosial ekanligi haqida dalillar mavjud. Biroq bu alohida guruh emas, chunki xulq-atvori buzilgan yosh bolalarning aksariyati DEHBga ega.
DSM-5 xulq-atvori buzilishi boʻlganlar uchun spetsifikatsiyani oʻz ichiga oladi, ular bir nechta sozlamalar va munosabatlarda shafqatsiz, hissiyotsiz shaxslararo uslubni namoyish etadilar. Spesifikator tadqiqotga asoslangan boʻlib, xulq-atvori buzilishi boʻlgan va spetsifikator mezonlariga javob beradigan odamlar psixopatiyaning ogʻirroq shakliga ega boʻlishlari va davolanishga boshqacha munosabatda boʻlishlarini koʻrsatadi. Psixopatiyaning har xil turlari/oʻlchamlari tarafdorlari buni kattalardagi birlamchi psixopatiyaga va triarxik modeldagi jasorat va/yoki shafqatsizlikka mos kelishi mumkin deb bilishgan.
Idrok
Miyaning prefrontal korteksi va amigdala mintaqalaridagi disfunksiyalar psixopatiyadagi oʻziga xos oʻrganish buzilishlari bilan bogʻliq. 1980-yillardan beri olimlar miya travmatik shikastlanishini, shu jumladan, bu hududlarga zarar yetkazishni zoʻravonlik va psixopatik xatti-harakatlar bilan bogʻlashdi. Bunday sohalarda zararlangan bemorlar miyasi ijtimoiy va axloqiy bilimlarni egallashga qodir boʻlmagan „psixopatik shaxslar“ga oʻxshardi; bolaligida zarar koʻrganlar ijtimoiy yoki axloqiy fikrlashni konsepsiyalashda qiyinchiliklarga duch kelishlari mumkin. Amigdala va ventromedial prefrontal korteksdagi disfunksiyalar, shuningdek, jazoga yoki mukofotga asoslangan psixopatlarda ogohlantiruvchi taʼlimni buzishi mumkin. PCL-Rda 25 yoki undan yuqori ball olgan, zoʻravonlik bilan bogʻliq tarixga ega boʻlgan odamlar oʻzlarining unsinat fasikulasida — amigdala va orbitofrontal korteksni bogʻlaydigan oq materiyaning oʻrtacha mikrotuzilmaviy yaxlitligini sezilarli darajada kamaytirgan koʻrinadi. DT-MRIda bu ikki muhim soha oʻrtasidagi oq materiya aloqalarining buzilishi haqida dalillar mavjud.
Garchi baʼzi tadqiqotlar psixopatiya va aql oʻrtasidagi teskari munosabatlarni, shu jumladan, ogʻzaki IQga nisbatan, ko'rsatsada, Hare va Neymanning taʼkidlashicha, katta adabiyotlar psixopatiya va IQ oʻrtasidagi juda zaif bogʻliqlikni koʻrsatadi. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, psixopatiya taʼrifining turli jihatlari (masalan, shaxslararo, taʼsirchan hissiyot, xulq-atvor va turmush tarzi komponentlari) aql bilan turli xil aloqalarni koʻrsatishi va natija aqlni baholash turiga (masalan, ogʻzaki, ijodiy, amaliy, analitik) bogʻliq boʻlishi mumkin.