Gatchina_saroyi
Sovet davri
1941-yilda Germaniya bosqinidan keyin Sovet Ittifoqi Ikkinchi Jahon urushiga kirishi bilan Gatchina saroyidagi muzey bino va qimmatbaho buyumlarni havo bombardimonidan himoya qilish uchun evakuatsiya qilindi. 1941-yil 15-avgustda saroy yonida Luftwaffe tomonidan tashlangan bomba portladi va oyning oxiriga kelib, shahar nemis artilleriyasining qoʻli yetadigan joyda edi. 24-avgust kuni snaryadlar maydonga zarar yetkazdi, 3-sentabrda esa havo bombasi hovliga katta zarar yetkazdi. Saroydagi qimmatbaho narsalarni toʻliq evakuatsiya qilishning iloji boʻlmadi, eng qimmatli eksponatlari boʻlgan toʻrtta eshelon sharqqa, bir eshelon Leningradga (Sankt-Peterburg) yuborildi. Qolgan mulk saroyning podvalida yashirilgan edi, katta haykalning bir qismi bogʻda koʻmilgan, qolganlari esa qum qoplari bilan yopilgan maydonda saqlangan. 9-sentabr kuni muzeyning qolgan xodimlari evakuatsiya qilindi va shu kuni minora snaryaddan zarar koʻrdi, yana bir snaryad saroy yaqinidagi parkda portladi. Gatchina saroyi 1944-yil yanvarigacha Vermaxt tomonidan ishgʻol qilindi. Ular saroyga oʻt qoʻyib, saroyning tarixiy ichki qismini vayron qildilar va qolgan qimmatbaho buyumlarni oʻgʻirlab ketishdi. Nemis askari devorga „Biz shu yerda edik. Biz bu yerga qaytmaymiz“ deb yozib qoldirgan edi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/16/Gatchina_palace._North_view.jpg/220px-Gatchina_palace._North_view.jpg|right|thumb| Gatchina saroyining shimoliy qismi Gatchina Qizil Armiya tomonidan qaytarib olinganida, saroy qoldiqlari 1948-yilda asosiy tiklash ishlari boshlanmaguncha vaqtincha qalqonlar bilan himoyalangan. Muzeyni qayta tiklas rejalashtirilmagan, chunki u foydasiz deb topilgan va kolleksiyalardan saqlangan buyumlar SSSR va RSFSR Madaniyat vazirligining buyrugʻi bilan butun mamlakat boʻylab 24 ta muzeyga saqlash uchun topshirilgan. 1950-yildan 1959’yilgacha Gatchina saroyida SSSR Harbiy-dengiz akademiyasining filiali, keyin esa Butunittifoq ilmiy-tadqiqot instituti joylashgan. 1960-yilda saroy binosi Leningrad viloyatidagi tarixiy va madaniy yodgorliklar boʻyicha organ GIOP hisobidan olib tashlandi, ammo bu maqom 1970-yillarda tiklandi. 1961-yilda arxitektor Mixail Plotnikov Gatchina saroyini qayta tiklash loyihasini ishlab chiqish tashabbusi bilan chiqdi. Qayta tiklangan Gatchina saroyi yana muzeyga aylanish uchun emas, balki Butunittifoq ilmiy-tadqiqot instituti tomonidan doimiy foydalanish uchun moʻljallangan edi. Plotnikovning rejasi amalga oshirilmadi va 1963-yilda bekor qilindi. Muzey Butunittifoq ilmiy-tadqiqot instituti sifatida qayta ochildi va 1968-1998-yillarda bosh kurator A.S.Yolkinaning saʼy-harakatlari bilan binoni qayta tiklash ishlari davom ettirildi. 8 yil davomida Yolkina turli darajadagi mansabdor shaxslarga restavratsiya qilish uchun murojaat qildi va Butunittifoq ilmiy-tadqiqot instituti binodan foydalanishdan voz kechdi. 1976-yilda Mixail Plotnikov Gatchina saroyini qayta tiklashga taklif qilindi va asosiy zallarni (asosiy binoning ikkinchi qavati) 18-asr oxirida, saroyning qurilishi davridagi holatiga qaytarish boʻyicha yangi loyihani ishlab chiqdi. asosiy. Shiva bezaklarini qayta tiklashni haykaltarosh-modelchi L.A.Strijova, boʻyash ishlari esa Leningrad Rassomlar uyushmasi aʼzosi, Lenin mukofoti sovrindori Yakov Kazakov boshchiligidagi restavratorlar jamoasi tomonidan amalga oshirilgan. Qayta qurishdan keyin saroyni tiklash uchun ajratilgan mablagʻ kamayib, ish sekinlashdi. 1990-yilda Gatchina saroyi va uning maydonlari Sankt-Peterburg hududidagi koʻplab tarixiy obidalarning bir qismi sifatida YuNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan.