cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jalolobod (Afgʻoniston)
Zamonaviy davr
Jalolobod iqtisodiyoti oxirgi o‘n yillikda bosqichma-bosqich o‘sib bordi. Shahar aholisining ko‘pchiligi Afg‘oniston milliy xavfsizlik kuchlariga qo‘shila boshladi. Qurilish ishlari ham kuchaydi. Jalolobod aeroporti uzoq vaqtdan beri NATO kuchlari uchun harbiy baza vazifasini o‘tagan. 2011-yilda AQShning Kobuldagi elchixonasi Jalolobodda konsullik ochishni rejalashtirayotganini e’lon qildi. 2007-yil mart oyida AQSh dengiz piyodalari Jalolobod yaqinida 19 qurolsiz tinch aholini o‘ldirdi va 50 kishini yaraladi, hodisani The New York Times gazetasi Hadisa qirg‘ini bilan solishtirgan. Aybdorlarning hech biri jiddiy jazo olmagan. Jihodchi isyonchilar tomonidan ko‘plab xudkushlik hujumlari sodir bo‘ldi, xususan 2013-yil avgustda, 2015-yil aprelda, 2018-yil yanvarda, 2018-yil iyulda, 2018-yil sentyabrda, 2019-yil oktyabrda va 2020-yil avgustda. Hujumlar uchun masʼuliyatni Tolibon, Haqqoniy tarmog‘i, Al-Qoida, va IShID kabi guruhlar o‘z bo‘ynilariga olganlar.
2021-yilning 15-avgustida Tolibon yana shaharni egallab oldi. Uning qoʻlga olinishi Kobuldan tashqi dunyoga olib boradigan soʻnggi magistralni uzdi va oʻsha kuni Kobul quladi. Uch kundan keyin 18-avgust kuni namoyishchilar Afg‘oniston Tolibon bayrog‘ini tushirib, uning o‘rniga avvalgi Afg‘oniston hukumatining uch rangli bayrog‘ini qo‘yishdi.
Aholisi
2021-yilda shahar aholisi 280 685 kishini tashkil qiladi. U oltita tumanga boʻlinadi va umumiy yer maydoni 12 796 gektarni tashkil etadi. Shahardagi turar-joylarning umumiy soni 39 586 ta.
Jalolobodning deyarli barcha aholisi musulmon, sunniy islomga eʼtiqod qiladi. Jalolobod, shuningdek, mamlakatdagi sikxlarining markazidir, biroq urushlar boshlanganidan beri jamoa shaharda (va butun mamlakat boʻylab) kamaygan. Xuddi shunday, shaharda hind ozchilik jamoalari ham istiqomat qiladi.
Yerlardan foydalanish
Jalolobod Afg‘oniston sharqidagi mintaqaviy markaz, Pokiston bilan chegaraga yaqin. Qishloq xoʻjaligida yerlardan foydalanish 44% ni tashkil etadi, 1–5 tumanlarda turar joy zichligi yuqori, boʻsh yer uchastkalari esa 6-tumanda toʻplangan. 1–6 tumanlarning barchasida yoʻllar tarmogʻi mavjud.
Iqlimi
thumb|Jalolobod shahridan Spingʻor togʻlarining koʻrinishi thumb| [[Kobul|Kobul daryosi qirgʻogʻidan shimolga qarab shahar tomon koʻrinishi]] Jalolobodning iqlimi issiq choʻl ( Köppen: BWh) va u Afgʻonistondagi eng issiq joylardan biridir. Shahar iqlimi AQShdagi Arizona shtati iqlimiga juda oʻxshaydi. Shaharda, asosan, qishda va bahor oylarida yiliga 152-203 mmgacha yogʻin tushadi. Ayozlar tez-tez uchramaydi, yozda esa harorat maksimal 49 °C gacha yetishi mumkin.
Shaharning pastroq balandlikdagi shimoliy va janubi-gʻarbiy qismlari shimol va gʻarbiy shamollarga qulay joy boʻlib, shamollar yoz oylarida ushbu qismlarni sovutadi. Jalolobod yozda Afgʻonistonning boshqa shaharlariga nisbatan eng yuqori nisbiy namlikka ega. Biroq qishning moʻtadil harorati tarixda turli odamlarning shaharda oʻz turar-joylarini barpo etishiga olib kelgan. Jalolobod ( Peshovar bilan birga) Afgʻonistonning aksar qismiga nisbatan issiq havo harorati tufayli koʻpincha oʻtgan asrlardagi turli afgʻon hukmdorlarining „qishki poytaxti“ boʻlgan, bu esa, Kobulda sovuq haroratdan qochgan boylarning Jaloloboddan villalar sotib olib, koʻchib kelishiga olib kelgan.
Transport tizimi
thumb|Jaloloboddagi rikshalar Jalolobod aeroporti (shuningdek, Nangarhor aeroporti deb ham ataladi) shahar markazidan taxminan 3 mi janubi-sharqda joylashgan. Fuqarolik samolyotlari uchun moʻljallangan mahalliy aeroport Nangarhor va qo‘shni viloyatlar aholisiga xizmat ko‘rsatadi.
Jalolobodni Pokiston temir yo‘llari bilan bog‘laydigan Afg‘oniston temir yo‘l tarmog‘ini tashkil etish bo‘yicha takliflar mavjud bo‘lib, bu ikki davlat o‘rtasida tovarlar, odamlar va savdo aylanmalarini oshirish imkonini beradi.
Jalolobod asosiy yoʻllar orqali poytaxt Kobul, Pokistonning Haybar Paxtunxva viloyatidagi Peshovar shahri va yaqin atrofdagi mamlakatning bir qancha shahar va qishloqlari bilan bogʻlangan. Afgʻoniston va Pokiston o‘rtasidagi barcha savdo-sotiq ishlari shu shahar orqali o‘tadi. Jalolobod va Kobul o‘rtasidagi avtomobil yo‘li 2006-yilda yangilangan va bu ikki muhim shahar o‘rtasidagi tranzit vaqtini qisqartirgan. Ushbu avtomagistral ko‘plab baxtsiz hodisalar tufayli dunyodagi eng xavfli yo‘llardan biri hisoblanadi. Koʻproq sayyohlarni jalb qilish va ikki davlat oʻrtasida yuklarning xavfsiz oʻtishini taʼminlash uchun mavjud yoʻlni kengaytirish va xavfsizlikni yaxshilash niyatida Jalolobod va Peshovar oʻrtasidagi yoʻl tarmoqlarini yaxshilash ham taklif qilingan.
Diqqatga sazovor joylari
Gʻozi Omonullaxon xalqaro kriket stadioni Gʻozi Omonullaxon shaharchasi yonida joylashgan boʻlib, u Jaloloboddan taxminan 15 mi janubi-sharqda joylashgan. Jalolobodliklar u yerga nafaqat sport, balki dam olish, dam olish uchun ham boradilar. Bu, ayniqsa, bayram paytida yoki boshqa joydan oila yoki doʻstlarni ziyorat qilishda borishadi. Bu, shuningdek, avtomobillari borlar orasida ham mashhur joy. thumb| Siraj-ul-Emarat bogʻi ichidagi shoh [[Omonullaxon maqbarasi]] thumb|Siraj-ul-Emarat bogʻi yonidagi savdo maydoni
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Vareilles (Saône-et-Loire)
Aholisi
203 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 23,3 nafar kishi.
IC 5345
IC 5345 Aquarius yulduz turkumidagi Sbc (ixcham choʻziq spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Ferrière-sur-Beaulieu
Ferrière-sur-Beaulieu Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Indre-et-Loire departamenti Loches tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
602 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 30,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 19,8 km2.
Meiseldorf
Meiseldorf Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Horn (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 35.45 km2. 955 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Podkast
alt=A podcast being played through a podcast app on an iPhone|thumb| [[Serial podkasti iPhonedagi Apple Podcasts ilovasi orqali ijro etilmoqda]] Podkast — internet orqali yuklab olish, eshitish va tarqatish imkoni mavjud boʻlgan raqamli formatdagi dastur. Foydalanuvchilar oʻzlari tanlagan vaqtda tinglash uchun shaxsiy qurilmasiga yuklab olishi mumkin boʻlgan raqamli audio fayllarning epizodik seriyasi. Podkastlar birinchi navbatda audio vosita boʻlib, baʼzi dasturlar qoʻshimcha video komponentini taklif qiladi. Oqimli ilovalar va podkast xizmatlari koʻplab podkast manbalari va ijro qurilmalarida shaxsiy isteʼmol navbatini boshqarishning qulay va integratsiyalashgan usulini taʼminlaydi. Shuningdek, foydalanuvchilarga podkast epizodlarini topish va almashishga yordam beruvchi podkast qidiruv tizimlari mavjud.
Çitköy, Bergama
Çitköy — Izmir viloyatining Bergama tumanidagi mahalla.
Tarixi
Çitköy; Ilgari maʼmuriy boʻlinma sifatida qishloq boʻlgan boʻlsa, 2012-yilgi qonun oʻzgarishidan keyin mahallaga aylandi.
Podkast
Podkastlar seriyasida odatda maʼlum bir mavzu yoki joriy voqea haqida munozarada qatnashadigan bir yoki bir nechta takrorlanuvchi xostlar mavjud. Podkastdagi munozara va kontent puxta skriptdan tortib toki to‘liq improvizatsiyagacha, badiiy yoki ilmiy tadqiqotlardan tortib, hayotiy jurnalistikagacha bo‘lgan mavzular haqida ham boʻlishi mumkin. Koʻpgina podkastlar havolalar va shou qaydlari, mehmonlarning tarjimai hollari, transkriptlari, qoʻshimcha manbalar, sharhlar va vaqti-vaqti bilan shou mazmunini muhokama qilishga bagʻishlangan jamoat forumi bilan bogʻlangan vebsaytlarni taqdim etadi.
2022-yil dekabr oyi holatiga koʻra internetda kamida 2 999 008 podkast va 152 596 784 epizod mavjud.
Klyasterosporioz
Kurash choralari: asosan, koʻzda zararlangan novda va shoxlar kesib, yoqib yuboriladi. Kech koʻzda yoki kurtaklar boʻrtishiga qadar mis kuporosi (3— 4%) yoki nitrafen (3%) purkaladi; kurtaklar boʻrtishiga qadar, daraxt guldan tushishi bilan va undan keyin 15— 20 kun oʻtkazib bordo suyuqligi, mis xlor oksidi, koʻprozan, sineb, kaptan, ftalan kabi foʻngitsidlar eritmasi purkaladi.
Maqsuda Eshonquloyea.
Suluca, Lapseki
Suluca — Turkiyaning Chanoqqalʼa viloyatining Lapseki tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 275 nafar (2021).
Onlayn inhibisyon effekti
Onlayn inhibisyon effekti - bu shaxsan muloqot qilish bilan solishtirganda onlayn muloqot qilishda o'zini tutishning yetishmasligi. Odamlar real hayotda aytolmaydigan narsalarni internetda xavfsizroq aytishadi, chunki ular kompyuter ekrani ortida butunlay anonim va ko'rinmas qolishlari mumkin. Anonimlikdan tashqari, boshqa omillar, masalan, asinxron aloqa,empatiya yetishmovchiligi yoki individual shaxsiyat va madaniy omillar ham onlayn inhibisyon yuzaga kelishiga hissa qo'shadi. Bunday effektning namoyon bo'lishi ham ijobiy, ham salbiy yo'nalishlarda bo'lishi mumkin. Shunday qilib, onlayn inhibisyonni moslashuvchan inhibisyon yoki zararli inhibisyon deb tasniflash mumkin.
Tasniflar
Moslashuvchan onlayn inhhibisyoni, odamlar kibermakonda cheklovning yo'qligidan foyda oladigan vaziyatni tasvirlaydi. Yaxshi onlayn inhibisyonning bir misolini o'z-o'zini oshkor qilishda deb ko'rish mumkin. Internet anonimligi yordamida odamlar shaxsiy his-tuyg'ularini baham ko'rishlari yoki o'zlarini haqiqiy hayotda qilishni istamaydigan holatlarda oshkor qilishlari mumkin.Masalan, onlayn chatlarda aytilmagan sirlarni yoki shaxsan noqulay tafsilotlarni oshkor qilishda yoshlar o'zlarini yengil his qilishadi. Bunday o'zini-o'zi oshkor qilish odamlarga haqiqiy hayotdagi yuzma-yuz muloqot bilan solishtirganda tezroq va kuchliroq yaqin shaxslararo munosabatlarni o'rnatishga imkon beradi. Onlayn inhibisyon effekti, shuningdek, haqiqiy dunyoda muloqot qilishni istamaydigan odamlar uchun, masalan, introvert, uyatchan, ijtimoiy fobik va duduqlanish yoki eshitish qobiliyati zaif odamlar uchun o'zini namoyon qilish imkoniyatini beradi.
Umarali Normatov
Umarali Normatov — adabiyotshunos, tanqidchi. Umarali Normatov 1931-yil 3-yanvarda Fargʻona viloyatining Rapqon qishlogʻida tugʻilgan. Oʻrta Osiyo Davlat universiteti (hozirgu OʻzMU) filologiya fakultetini tugatgan (1952–1957), aspiranturasida taʼlim olgan (1959–1962).
Römerstein (Gemeinde)
Hududi
Römersteinning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Umarali Normatov
1962-yildan hozirgi kungacha oʻzbek adabiyoti kafedrasida katta oʻqituvchi, dotsent, professor, mudir boʻlib ishlamoqda. Adabiy tanqidchilik faoliyatini 1957-yildan boshlagan: hozirgacha 20 dan ortiq kitobi, 500 dan ortiq maqola, taqrizlari bosilgan. Adabiyotshunos olimning faoliyati yaxlit holda zamonaviy adabiy jarayon hamda yangi oʻzbek adabiyoti tarixi, taraqqiyoti masalalari yechimiga yoʻnaltirilgan.
U 1962-yilda filologiya fanlari nomzodi, 1978-yilda filologiya fanlari doktori ilmiy darajasini olgan. „Nasrimiz ufqlari“ (1974), „Yetuklik“ (1982), „Qalb inqilobi“ (1986), „Qodiriy bogʻi“ (1996), „Umidbaxsh tamoyillar“ (2000) singari asarlarida yangi oʻzbek adabiyoti, uning namoyandalari ijodining muhim tomonlari yoritib berilgan. Umarali Normatov „Oʻzbekiston fan arbobi“ (1981), Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mukofoti laureati (1989).
Dongzuong
Dongzuong (vyet. Đồng Dương) — markaziy vyetnamda joylashgan (Kuangam provinsiyasi). Dongziong — Janubiy-Sharqiy Osiyodagi eng qadimiy buddizmga oid inshootlardan biri. Vyetnam ushushida qattiq talofot koʻrgan, 1902-yil kuzda Anri Parmantye qoʻl ostida fransuzlar tomonidan oʻrganilgan.
Onlayn inhibisyon effekti
Tasniflar
Biroq, yaxshi va zararli onlayn inhibisyon o'rtasidagi farq har doim ham aniq emas. Misol uchun, onlayn chatdagi nomaqbul so'z boshqalarning o'zligiga zarar yetkazishi mumkin, ammo boshqa tomondan, agar so'z haqiqiy bo'lsa, ehtimol bu qabul qiluvchining o'zini yaxshiroq tushunishiga yordam berishi mumkin. Onlayn hamjamiyatlarning turli submadaniyatlarini hisobga olgan holda, odamlar ma'lum bir ijtimoiy xatti-harakatlarga nisbatan turli xil chidamlilikka ega bo'lishi mumkin. Yana bir misol, onlayn nafratning kuzatuvchisi sifatida harakat qilishdir. Nemis tadqiqoti onlayn nafratni ko'rish va o'smirlarda onlayn nafratni yaratish o'rtasidagi bog'liqlikni ko'rib chiqdi. Ushbu tadqiqot onlayn nafrat va o'smirlar orasida onlayn nafratni yaratish o'rtasidagi ijobiy bog'liqlikni aniqladi.
Ta'sir etuvchi omillar
Anonimlik, asinxron aloqa va empatiya yetishmasligi onlayn rejimni buzilishiga olib keladi. Anonimlik odamni boshqa odam kabi onlayn xavfsiz his qilishi mumkin; odam hatto yangi shaxsga aylanishi mumkin. Shuningdek, bu odamda hamma narsa qilish yoki aytish imkoni bor, chunki haqiqiy hayotda tanbeh berilmagan. Biroq huquqni muhofaza qilish organlari hamkorlari tomonidan qo'llaniladigan va kuchga kirgan yangi texnologiyalar kiberjinoyatlarga qarshi kurashni tobora osonlashtirmoqda. Asinxron aloqa - bu jonli ravishda amalga oshirilmaydigan aloqa va asl xabarga javob olish uchun vaqt kerak bo'lishi mumkin. Asinxron aloqa onlayn inhibisyonga ta'sir qiladi, chunki siz Internetga xabar yuborasiz va darhol javob olmaysiz va tizimdan chiqishingiz mumkin. Shuning uchun, aytilgan narsa haqida o'ylamaslik kerak. Boshqa tomondan, bu ham o'ylangan javob berish uchun bir vaqt beradi. Empatiya yetishmovchiligi - bu boshqalarning his-tuyg'ulari bilan tanishish qobiliyatining pasayishi. Og'zaki bo'lmagan fikr-mulohazalarning yetishmasligi tufayli empatiya yetishmovchiligi mavjud. Vositachi aloqa orqali xabarga qanday ohang va yuz ifodalari hamroh bo'lishini bilish qiyin. Shunday qilib, boshqalarga hamdard bo'lishni qiyinlashtiradi. Anonimlik ham, hamdardlik ham, yuz bilan aloqa yo'qligi sababli boshqalarni onlayn his-tuyg'ulari bor odamlar sifatida qabul qilishni qiyinlashtiradi.
Dongzuong
Dongzuong haykalining Champa sanʼatiga taʼsiri juda katta; haykaltaroshlik va meʼmorchilik uslubi uning nomi bilan ataladi. Dong Duongning oʻzidan tashqari, u ikkita Mishon ibodatxonasiga egalik qiladi. Buddizmning mashhurligi qisqa vaqt oʻtgach, Champa yana shaivizmga qaytdi, shuning uchun Chamda boshqa shunga oʻxshash yirik buddist majmualari yoʻq.
Umumiy maʼlumot
thumb| Xarobalarning hozirgi holati (2017) Dongzuong qirol Indravarman II tomonidan Indrapura poytaxtida Mahayana yoʻnalishidagi Buddist monastiri sifatida asos solingan, u "Lakshmindra Lokeshvara" deb nomlangan va Indrapura sulolasining qoʻriqchisi Avalokiteshvaraga bagʻishlangan. Dongzuong buddistlar majmuasi boʻlsa-da, uning nomi hinduizm ( Lakshmi, Indra ) va buddizm ( Lokeshvara ) dan xudolar nomlarini birlashtiradi ; Bundan tashqari, hind xudolari Shiva va Lakshmi, shuningdek, Tyama ona maʼbudasi Urojining bir nechta haykallari mavjud. Binolarning sanasini aniqlash qiyin, I hovli binolarini 875 yilga taalluqli ikkita stela topilgan, boshqalari esa 10-asr boshlarida qurilgan. Minora tipidagi ibodatxonalar ( kalanlar ) butunlay gʻishtdan qurilgan, tosh eshiklar bundan mustasno - bu Tyam ibodatxonalariga xos xususiyatdir.
979-yilda Cham qiroli Parameshvaraman Xoalni olishga urinib koʻrdi va 2 yildan soʻng diplomatik munosabatlar oʻrnatish uchun kelgan Dai Vyet elchilarini qamoqqa oldi. Bunga javoban, 982 yilda Dai Vet imperatori Le Dai-xan Champuga hujum qildi. Jazo ekspeditsiyasi paytida Paramesvar oʻldirildi, koʻplab Tyam yodgorliklari vayron qilindi; Dongduong talon-toroj qilindi va yoqib yuborildi, Avalokiteshvara haykali Bosh maʼbadning qurbongohidan oldindan olib tashlandi va qum, tosh va gʻishtlarga sepilgan chuqurga yashirildi.
Dongzuong chams tomonidan tashlab ketilgan va asta-sekin oʻrmon bilan qoplangan, garchi 19-asrning oʻrtalarida ham u matbuotda mashhur diqqatga sazovor joy sifatida tilga olingan. Vayronalar 1902-yilda meʼmor Anri Parmentier tomonidan topilgan, oʻsha paytda asosiy binolarning hech biri hali buzilmagan edi. Parmentier Michon va Dongzuong xarobalariga ekspeditsiyani boshqargan. U duch kelgan yodgorliklarni o‘rgangan, chizgan va tasvirlagan, fotograf Charlz Karpo esa ularni suratga olgan; bu maʼlumotlarning barchasi Inventaire descriptif des monuments cams de lʼAnnam (1908, 1918) kitobiga kiritilgan. Bu ekspeditsiya uchun mustamlaka hukumati 1500 piastr miqdorida mablagʻ ajratdi. Bundan oldin, Parmentier ziyorat va Chams xarobalari bir qator tasvirlab, Uzoq Sharq Inventaire sommaire des monuments Chams de lʼAnnam fransuz maktabi kitob tomonidan hidoyat. Ekspeditsiyada ikkita fransuzdan tashqari, qoʻshni qishloqlarda yollangan koʻplab vetnamliklar ishtirok etishdi; xarobalar orasidan axlat yig‘ish va o‘simliklarni tozalash uchun saxiylik bilan maosh oldilar. Dongzuongdagi ish 1902 yil 7 sentyabrda boshlangan va Uzoq Sharq maktabi tomonidan oʻtkazilgan konferentsiya munosabati bilan 26 noyabrda yakunlangan. Ishchilar 6500 m² dan ortiq maydonni tozalashdi, ammo bu hudud hali ham barcha binolarni oʻz ichiga olmadi, ekspeditsiya oʻz maqsadini amalga oshirishga ulgurmadi va Parmentier konferentsiyasidan keyin Dongzuongga qaytmadi. Dongzuong asta-sekin talon-toroj qilina boshladi va 1935 yilda Dongzuong haykallarining aksariyati Da Nangda, Cham haykaltaroshlik muzeyida joylashdi; Xanoyda ; va shuningdek, fransuz Gimet muzeyida. Afsuski, Dongzuong uchun, 1907-yilda Kambodja Fransiyaga yirik meʼmoriy majmualarni oʻz ichiga olgan bir qancha provinsiyalarni, jumladan, Angkor Vatni berdi; Fransiya arxeologiyasining barcha keyingi harakatlari unga tashlandi va Dongzuong unutildi.
Parmentier 1903, 1909 va 1918 yillarda Dongzuongning bir nechta tavsiflarini nashr etdi, asosiy yozuvlar Lui Fino (fr. Louis Finot ) 1904 yil; shuningdek, Dongzuong va boshqa Cham saytlari Khmerolog Janom Buasselye  tomonidan tasvirlangan.
Oxirgi yirik vayronagarchilik Vyetnam urushi paytida yuz berdi. Hozir majmua yaqinida shu nomdagi qishloq joylashgan. 2000-yillarning boshlarida faqat markaziy ibodatxonaning asosiy devorining parchalari va qulagan tosh saqlanib qolgan. 2003-yilda Vyetnam hukumati Dongzuongga Cham madaniyati yodgorligi maqomini berdi.
Rasmlar
Haykaltaroshlik
thumb|200x200px| Dvarapala qo'riqchisi Dongzuongning haykali baʼzi Xitoy taʼsirini koʻrsatadi, lekin umuman olganda, u juda original. Misol uchun, Dvarapal soqchilarining yuzlarida Xitoy sanʼatida boʻlgani kabi gʻazab tasvirlangan, ammo ularning kiyimlari ham, tashqi koʻrinishi ham aniq Cham: katta burunlar, keng ochiq ko'zlar, qalin lablar va qalin mo'ylovlar. Champa sanʼatida Xitoy izlari nihoyatda kam. Dongzuong haykallarining ba'zilari tarixan Chamga kuchli ta'sir ko'rsatgan qo'shni Bapnom haykalini juda eslatadi.
Dongzuong haykallarining eng xarakterli xususiyatlari ularning yuzlari: ular to'lqinsimon qosh bilan chegaralangan tor peshonasi, bodomsimon ko'zlari, keng ilgak burunlari va kalta iyaklari bor. To'liq lablar burchaklari yuqoriga qaraydi, lekin haykallar hech qachon tabassum qilmaydi. Podshohlarning barcha haykallari butunlay bir xil, shuning uchun ularning kim vakili ekanligini aniqlashning iloji yo'q. Dongzuongning Dvarapalalari Chams tomonidan yaratilgan eng baland mustaqil haykallardir: ularning balandligi 2,18 m ga etadi.
Avalokiteshvara haykali
thumb|225x225px| Avalokiteshvaraning bronza haykali Bir nechta Dongzuong bronza haykallari saqlanib qolgan, ular mum modellaridan yasalgan va keyin oʻyilgan (qoshlar, sochlar va boshqa mayda detallar). Bunga ayol qiyofadagi Avalokiteshvara haykali misol boʻla oladi. 1978-yilda mahalliy aholi Bosh ibodatxonadan 50 metr uzoqlikda bir metrdan ortiq chuqurlikdagi 114 sm uzunlikdagi bronza haykalni topdilar. Bu Tyamliklarning eng yirik bronza haykali. Haykalning kattaligi va shaklining Bosh ibodatxona qurbongohi markazidagi teshik bilan mos kelishiga asoslanib, bu asosiy xudo – Avalokiteshvaraning tasviri degan xulosaga keldi.
Bu haykal Avalokiteshvaraning Janubi-Sharqiy Osiyodagi boshqa tasvirdan farqli ravishda ayol qiyofasida tasvirlangani bilan qiziq. Hammasi boʻlib, bu bodxisattvaning ayol mujassamlanishining faqat uchta haykali maʼlum, ulardan faqat bittasi bronzadir. Avalokiteshvaraning ayol jihati nima uchun tanlanganligi aniq emas. Ikkita asosiy nazariya mavjud - Indravarmanning tantraga chuqur qiziqishi yoki hukmdorning hinduizm va buddizmni aralashtirib, tyamlarning matrilokal va matrilineal anʼanalariga taʼzim qilishga urinishi. Haykal Indravarmanning onasi yoki rafiqasi Rajakula Xaradevi sharafiga oʻrnatilgan boʻlishi mumkin санскр. degan taxminlar राजकुल हरदेवी, IAST : ), noto'g'ri deb tan olinishi kerak: Xaradevi eridan uzoq yashagan va uning onasi hech qanday manbada tilga olinmagan.
Haykalning peshonasi qimmatbaho tosh bilan bezatilgan boʻlib, undan faqat asos qismi qolgan; qoshlar joyida chuqurchaga metall yoki tosh bilan inley bor edi, deb koʻrsatadi. Haykalning koʻzlari oq shisha, tosh va billur bilan qoplangan. Haykalning chap qo‘lida chig‘anoq, o‘ng qo‘lida lotus guli bor edi. Maʼbudaning yuzidagi ifoda shiddatli, bu Cham anʼanasini Janubi-Sharqiy Osiyoning boshqa mamlakatlaridan ajratib turadi, bu erda hamma kechirimli Avalokiteshvara saxiy va rahmdil sifatida tasvirlangan.
Janubi-Sharqiy Osiyo buddaviy sanʼati uchun xos boʻlgan haykalning oʻziga xos jihati uning bosh kiyimida Budda tasvirlangan, u oʻtirgan holda meditatsiya holatida, oʻng qoʻli yerga tegib turadi. Kiyimlardan haykal faqat tyam uslubida bogʻlangan sarong kiyadi.
Kompleksning tavsifi
thumb| I hovlidan "Yevropa Buddasi" Dongzuong binolari zanjiri sharq-gʻarbiy oʻq boʻylab aniq yoʻnaltirilgan boʻlib, u 1,3 km dan oshiqroqqa choʻzilgan (bu Dongzuongni Champadagi eng katta buddist monastiriga aylantiradi) va toʻrtburchaklar devor bilan oʻralgan va ichkarida bir necha qismlarga boʻlingan. . Asosiy darvozadan oʻtib, bir kishi oʻzini umumiy uzunligi 760 m uzun tekis yoʻlda topdi, uning oʻng tomonida keng qalʼalar bilan oʻralgan suvli toʻrtburchaklar suv ombori, chap tomonda - oʻrganilmagan gʻisht zanjiri. binolar. Har bir gopuraning yonida ikkita ustun - halqalar bilan oʻralgan stambhalar turardi, ularning har birining yonida kichikroq stambha oʻrnatilgan. Ular Xitoy va Vetnam stupa-minoralarini, shuningdek, Dvaravati nazr lavhalaridagi stupalarni eslatadi, ammo bunday ustunlar endi Cham sanʼatida uchramaydi.
Qaraağacı
Qaraağacı Ozarbayjonning Tartar tumani tarkibiga kiruvchi qishloq va munisipalitetdir. 1302 nafar aholi istiqomat qiladi.
Saldes
Saldes Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Barselona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 66,56 km2. Aholisi — 340 kishi (2010).
Saint-Hilaire-de-Brens
Saint-Hilaire-de-Brens Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Isère departamenti La Tour-du-Pin tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
487 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 64,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,5 km2. Dengiz sathidan 218 – 387 m balandlikda joylashgan.
Müfettişler, Devrek
Müfettişler - Turkiyaga qarashli Zonguldak viloyati Devrek tumanidagi qishloq.
Herbert Roper Barrett
Herbert Roper Barrett (Herbert Roper Barrett) — Buyuk Britaniyalik tennischi bo`lgan.
Biografiyasi
thumb|280x280px| Roper Barrett CP Dixon bilan 1913 yilgi Devis kubogida Herbert Roper Barrett 1873 yil 24-noyabrda Essex shtatining Upton shahrida tavallud topgan.
1908-yilgi London Olimpiadasida Barret Artur Gor bilan erkaklar oʻrtasidagi juftlik musobaqasida oltin medalni qoʻlga kiritdi. Ular birgalikda 1909-yilda Wimbledon chempionati juftlik turnirida ham gʻolib boʻlidi. 1912 va 1913 yillarda Barret Charlz Dikson bilan Wimbledon chempionati da juftliklar musobaqasida gʻolib chiqdi.
Barret Artur Gor Wimbledon chempionati da birinchi marta 1898-yilda yakkalik bahslarida ishtirok etdi va ikkinchi bosqichga chiqdi va u yerda finalga chiqqan Lourens Dochertiga magʻlub boʻldi. Uning Wimbledon chempionati dagi eng yaxshi yakkalik koʻrsatkichi 1911-yilda, ochiq maydondagi finalda vatandoshi Charlz Diksonni magʻlub etgan, ammo yangi zelandiyalik Entoni Wildingga yutqazganida edi. Keyingi yillarda u 1921-yilgacha Wimbledon chempionati da muntazam ravishda ishtirok etdi.
U 1900-yilda birinchi Devis Kubogi turnirida ishtirok etgan va 1933-yilda Britaniya Devis Kubogi turnirida gʻolib chiqqan britaniyalik jamoaning sardori boʻlgan.
IC 5346
IC 5346 Pegas yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Champlive
Aholisi
267 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 32,2 nafar kishi.
Herbert Roper Barrett
Biografiyasi
Uning eng muvaffaqiyatli turniri Saksmandemda oʻtkazilgan Suffolk chempionati boʻlib, u yerda Barret 1898 va 1921 yillar orasida 17 marta gʻalaba qozongan.
Ozarbayjon iqtisodiyoti tarixi
Ozarbayjon iqtisodiyoti tarixi - Ozarbayjon iqtisodiyotining rivojlanishining tarixiy ko'rinishi.
Herbert Roper Barrett
Biografiyasi
Va u 1897-1898, 1899, 1901-1906, 1908-1910 va 1912-yillarda Essex chempionatida 13 marta g'olib chiqdi. 1943-yil 27 iyulda vafot etgan.
Champlive
Geografiyasi
Maydoni — 8,3 km2. Dengiz sathidan 255 – 592 m balandlikda joylashgan.
Ozarbayjon iqtisodiyoti tarixi
Rossiya Imperiyasining bir qismi sifatida
1860—1870-yillarda Ozarbayjon hududida neft sanoati bilan bir vaqtda mis eritish sanoati rivojlana boshlaDI. Gadabay konidan qazib olingan mis Siemens Brothers mis eritish zavodida tozalanar, bu korxona es Rossiya imperiyasi hududidagi eng yirik mis erituvchi korxonalardan biri hisoblanar edi.
Neft konlarini ekspluatatsiya qilish XIX asrning ikkinchi yarmida boshlangan. 1872-yilda 13 ta neft rayonlar mavjud edi.
Boku hududida 2 ta yirik mashinasozlik zavodi mavjud bo'lgan: Boku mashinasozlik, neft sanoat va savdo jamiyatining mashinasozlik zavodi bor edi. Kaspiy dengizida neft sanoati va kemachilikning rivojlanishi munosabati bilan Bokuda burgʻulash ishlari uchun mahsulotlar ishlab chiqaradigan va kema taʼmirlash ishlarini olib boruvchi koʻplab kichik va oʻrta ustaxonalar barpo qilingan edi.
1880-yilda Ozarbayjonda birinchi asosiy temir yoʻl — Boku — Sabunchi — Suraxoniy ishga tushirildi. 1883-yilda Boku-Tiflis temir yo'li ham ishga tushirildi.
Ganja tumani hududida konchilik sohasida Chiragidzor oltingugurtli pirit koni mavjud bo'lgan.
Yuk tashish; yetkazib berish
XX asrning ikkinchi yarmida neft qazib olishning boshlanishi dengiz transportining rivojlanishiga yordam berdi. Neft va neft mahsulotlarini tashish uchun yangi kemalar paydo bo'ldi. 1873-yilda Kaspiyda "Aleksandr" neft tashish barjasi paydo bo'ldi. Keyin Kaspiy dengizida dunyodagi birinchi "Zardusht" tankeri, ichki yonuv dvigatelli birinchi kema "Vandal" (1903-yildan), ikkita reversiv dvigatelli "Delo" (1908-yilda qurilgan) tankeri ishladi. 1858-yil 21-mayda "Kavkaz va Merkuriy" aksiyadorlik jamiyati tashkil etildi. Kaspiy dengizidagi portlar soni ortib bordi. 1866-yilda Kavkaz va Merkuriy jamiyati kemasozlik zavodini qurishni boshladi. 1881-yilda Dengizchilik kurslari ochildi.
ODR davrida
Ozarbayjon Demokratik Respublikasi hukumati 1918-yildan 1920-yilgacha chorizm ag'darilganidan keyin tanazzulga yuz tutgan davlat iqtisodiyotini tiklash uchun ko'p ishlarni amalga oshirdi.
IC 3702
IC 3702 Sunbula yulduz turkumidagi SBc tipli galaktikadir.
Ozarbayjon iqtisodiyoti tarixi
ODR davrida
O'sha yillarda yaratilgan bojxona xizmatlari g'aznaga 100 million manat mablag' tushishiga yordam berdi. 15 million manat erkin savdo, yuk va yoʻlovchi tashish uchun yigʻimlardan tushdi. UShbu davrlarda Ozarbayjon ko'proq agrar mamlakat bo'lib, asosan chorvachilikka e'tibor qaratgan edi. Bu davrda qoramol 1 million boshga, otlar 150 ming boshga, buyvollar 300 ming boshga, tuyalar 12 ming boshga, qoʻchqor va echkilar 1,5 million boshga yetdi.
Ozarbayjon harbiy mablagʻlar uchun asosan neft, paxta, jun, ipak va charmdan toʻlagan, telefonlar, avtomobillar, lokomotivlar, tanklar, yopiq vagonlar, oziq-ovqat mahsulotlari Amerika, Fransiya, Italiya va boshqa mamlakatlardan kelgan.
Inqilobdan keyin Rossiyaga neft eksporti sezilarli darajada kamaydi. 1919-yilda shimoliy bozor yopilganligi sababli 3,6 million tonna neftdan faqat 600 ming tonna neft eksport qilindi. Neftni Yevropaga 1919-yilda Boku-Batumi neft quvuri qayta tiklanganidan va Boku-Julfa temir yoʻli qurilganidan keyingina sotish imkoniyatlari mavjud bo'ldi.
1918—1919-yillarda ODR mamlakatning maʼmuriy-hududiy va moliyaviy tuzilishiga bir qancha oʻzgarishlar kiritdi.
SSSR tarkibida
1920—1939-yillarda. mamlakat iqtisodiy tuzilishining shakllanishi asta-sekin davom etdi. Iqtisodiyotning asosiy tarmoqlari neft, gaz, kimyo, yengil sanoat, oziq-ovqat, mashinasozlik va metallga ishlov berish sanoat tarmoqlari tashkil eta boshladi.
Ikkinchi jahon urushining dastlabki yillarida iqtisodiyotning barcha tarmoqlari tinch davr ehtiyojlarini qondirdi. 1948—yilda mahsulot ishlab chiqarish urushdan oldingi yillarga qaraganda ko'proq edi. 1950-yilda sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish 1940-yilga nisbatan 39% ga oshdi. 1950-yillardan boshlab sanoat rivojlanishi faollashdi, hududiy va tarmoq tuzilmalari takomillashtirildi. Mahsulot ishlab chiqarish hajmi 1940-yilga nisbatan 5,5 barobar oshdi. 1941—1970-yillarda 146 ta yirik sanoat korxonalari qurilib, foydalanishga topshirildi. Yirik zavodlar: Quvur zavodi, Ganja alyuminiy zavodi, Toshkesan rudani qayta ishlash kombinati, Mingachevir gidroelektrostansiyasi va boshqa zavodlar qurilib, foydalanishga topshirildi.
Oʻtgan yillar davomida mamlakatda sanoat tarmoqlari va obyektlarini qulay joylashtirish, aholi turmush darajasi past boʻlgan hududlarni rivojlantirish, kichik va oʻrta korxonalarda mehnat resurslaridan foydalanish darajasini oshirish boʻyicha ishlar olib borilgan.
Zamonaviy davr
Ozarbayjon Respublikasi 1991-yilda mustaqillikka erishgach, mustaqil iqtisodiy siyosat yurita boshladi. Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin Ozarbayjon iqtisodiyoti jiddiy zarar ko'rdi. 2001-yilda qashshoqlik darajasi 49%ga yetdi. Keyinchalik Ozarbayjonda yalpi milliy daromad (YaMM) jon boshiga 7350 dollar (2013-yil), jon boshiga yalpi ichki mahsulot 7912,5 dollar (2013-yil) ni tashkil etdi va qashshoqlik darajasi 2013- yilda 5%ga tushdi.
Uglevodorod resurslaridan foydalanish Ozarbayjonning iqtisodiy rivojlanishida hal qiluvchi rol o'ynadi. Xorijiy kompaniyalar va xorijiy investitsiyalar bilan tuzilgan koʻplab shartnomalar ham davlat iqtisodiyotida muhim oʻrin tutdi.
Ozarbayjon 1991-yilgacha turli yo'nalishlarda rivojlangan keng iqtisodiy bazaga ega edi. Mustaqillik Ozarbayjonda iqtisodiy tanazzulga olib keldi. 1996—yilgacha yalpi ichki mahsulotning pasayishiga ko'plab omillar sabab bo'ldi.
1994-yilda Ozarbayjon va dunyoning 8 davlatini ifodalovchi 13 yirik neft kompaniyasi o'rtasida muhim neft shartnomalaridan birini imzolandi. Bu shartnoma tarixga “Asr shartnomasi” nomi bilan kirdi.
O'sha yili AQSh, Turkiya, Ozarbayjon, Gruziya, Qozog'iston va Turkmaniston prezidentlari Boku-Tbilisi-Jayhon neft quvurini qurish bo'yicha davlatlararo bitimni imzoladilar.
1996-yilda Bokuda BP, Statoil, LUKAgip, Elf Aquitaine (Fransiya) (hozirgi Totalenergies), OIEC (Eron) (hozirgi NICO), TPAO va SOCAR o'rtasida Shohdengiz gaz kondensati konining istiqbolli tuzilishi bo'yicha shartnoma imzolandi.
1999-yilda Baku-Supsa neft quvuri ishga tushirildi. Neft quvuri Ozarbayjon-Chirag-Guneshli konlarini o'zlashtirish bo'yicha shartnoma asosida qurilgan.
Neft va gaz sektori iqtisodiyotning boshqa tarmoqlari gullab-yashnashiga ta'sir ko'rsatdi. Makroiqtisodiy va moliyaviy barqarorlikka erishish uchun yangi islohotlar va chora-tadbirlar amalga oshirildi.
2005-yilda hukumat manatni qayta baholashga qaror qildi. 2005—2010-yillarda “neft” yalpi ichki mahsulotining oʻrtacha yillik oʻsish sur’ati “noneft” yalpi ichki mahsulotining oʻsishidan 3,5 baravardan ortiqroq boʻldi. Mamlakat yalpi ichki mahsulotidagi neft sektorining ulushi bu davrda 39% dan 60%ga oshdi. Bank kreditlari va davlat tomonidan ragʻbatlantirish noneft sanoatining jadal rivojlanishiga yordam berdi. Qurilish sanoati va xizmat ko'rsatish sohasining sezilarli o'sishi 2010-yilda Ozarbayjon iqtisodiyotining noneft sektori o'sish ko'rsatkichlari bo'yicha neft sanoatini ortda qoldirdi.
2004-yildan 2013-yilgacha Ozarbayjon Respublikasini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishga doir 3 ta besh yillik dastur amalga oshirildi. Bu dasturlar iqtisodiyotni diversifikatsiya qilishga qaratilgan edi. “2014—2018-yillarda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish davlat dasturlari”, “2008—2015-yillarda qashshoqlikni qisqartirish va barqaror rivojlanish davlat dasturlari”, “2008—2015-yillarda Ozarbayjon Respublikasi aholisini oziq-ovqat bilan ishonchli ta’minlash davlat dasturlari”. bugungi kunda amalga oshirilmoqda. 2004—2018-yillarda mamlakat hududlarini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish boʻyicha qator dasturlar amalga oshirildi.
Jahon iqtisodiy forumining 2017—2018-yillardagi Global raqobatbardoshlik hisobotida Ozarbayjon 35-oʻrinni, MDH hududida esa birinchi oʻrinni egalladi. 2018-yil 31-oktabrda e’lon qilingan “ Biznes yuritish 2019” hisobotiga koʻra, Ozarbayjon 25-oʻrinni (2018-yilda 57-oʻrin) egalladi va shu tariqa Yevropa va Markaziy Osiyo mintaqasi mamlakatlari orasida Gruziya (6-oʻrin) va Makedoniyadan (10-oʻrin) keyin eng yuqori oʻrinni egalladi).
2019-yilning birinchi yarmida ijtimoiy-iqtisodiy islohotlar doirasida eng kam ish haqi ikki baravar oshirildi. 2019-yil 1-sentabrdan boshlab eng kam ish haqi 250 manat, ya’ni 147 AQSh dollarini tashkil etadi.
Saint-Gervais-la-Forêt
Saint-Gervais-la-Forêt Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
3393 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 377,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,0 km2.
Bürme, Kastamonu
Bürme ( Turkiya ) — Kastamonu viloyatining Kastamonu tumaniga qarashli qishloq.
NGC 1769
NGC 1769 Oltin Baliq yulduz turkumidagi EN (emission tumanlik) tipli galaktik tumanlik, oʻta yangi yulduz qoldigʻidir.
Ushbu obyektni James Dunlop 1826-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Şahinli, Lapseki
Şahinli — Turkiyaning Chanoqqalʼa viloyati Lapseki tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 391 nafar (2021).
Olim Hakimov
Olim Hakimov (1919.12.5 -Boʻstonliq tumani, Burchmulla qishlogʻi — 2003.20.11) — Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, mayor. 1939-yildan armiyada. 1941-yil Leningrad harbiy siyosiy bilim yurtini tugatgan. 487-oʻqchi polki bataloni (1-Belorussiya fronti, 47-armiyaning, 143-oʻqchi diviziyasi) ofitseri. 1945-yil 16-yanvarda Polshaning lomna aholi punkti yonida Visla daryosini kechib oʻtib, platsdarmda boʻlgan jangda koʻrsatgan jasorati uchun Qahramon unvoni berilgan (1945-yil 27-fevral). Urushdan soʻng turli rahbar la-vozimlarda ishlagan.
San Jaime de Frontanyá
San Jaime de Frontanyá Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Barselona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 21,3 km2. Aholisi — 24 kishi (2010).
Fondettes
Fondettes Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Indre-et-Loire departamenti Tours tumani tarkibiga kiradi.
Sonnenbühl
Hududi
Sonnenbühlning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Fondettes
Aholisi
8921 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 280,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 31,8 km2.
Wheatcroft (Kentucky)
Wheatcroft AQShning Kentucky shtatida joylashgan shahardir. Webster okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
173 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 269,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,6 km2. Shundan 0,6 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 115 m balandlikda joylashgan.
Varenne-l'Arconce
Varenne-l'Arconce Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Saône-et-Loire departamenti Charolles tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
143 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 17,0 nafar kishi.
Ali ibn Nur
Ali ibn Nur (XV asr) – Navoiy asarlarini koʻchirgan xattotlardan biri. Hirotda faoliyat koʻrsatgan. Navoiyning oʻzi tomonidan tuzilgan birinchi rasmiy devoni “Badoeʼ ul-bidoya”ning nusxalaridan birini koʻchirgan. Bu devon qoʻlyozmasi Tosh­DSHI SHQM, 3-fondda 216-raqam ostida saqlanadi. Kotib qoʻlyozmaga shunday imzo chekkan: “Kotib al-abd Ali ibn Nur fi asharul avsat min shahri jumodiul avval sana 891 baldat ul-Hirot” (Kotib Ali ibn Nur 891-yil jumodiul avval oyining oʻninchisida Hirot shahrida bu devonni koʻchirib tugatdi (yaʼni milodiy 1486-yil 15-may). Mazkur qoʻlyozma hajmi 216 varaqdan iborat. Qoʻl­yozma Hirot xattotlik va badiiy qoʻlyozma sanʼatining noyob namunasi hisoblanadi.
Saint-Gourgon
Saint-Gourgon Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
118 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 11,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,0 km2.
Knos
thumb Knos yoki Knoss (Κνωσός, Cnossus,) — Shimoliy Kritning markaziy qismida joylashgan qadimiy shahar. Egey madaniyati markazlaridan biri. Miloddan avvalgi 3-ming yillik oxirlaridan podsholikning poytaxti. Knos podsholari miloddan avvalgi 16— 15-asrlarda Krit ilk quldorlik davlatining oliy xukmdorlari boʻlgan. Zilzila (miloddan avvalgi 1470), yongʻin (miloddan avvalgi taxminan 1380) natijasida vayron boʻlgan. Ingliz arxeologi A. J. Evans tomonidan olib borilgan arxeologik qazilmalar (1900—30) natijasida Knos xukmdorlarining saroyi ochilgan va "Xoʻjalik arxivi" — yozuvli jadvallar topilgan. Knos axeylar tomonidan bosib olingach (miloddan avvalgi 15-asr 2-yarmi), tanazzulga uchragan.
Shatin, Armaniston
Shatin — Armanistonning Vayots Dzor viloyati Yeghegis tumanidagi qishloq.
Ali Dardoʻzd
Ali Dardoʻzd (XV asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan astarobodlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning birinchi majlisida tilga olingan. Navoiy uning quyidagi matlaʼsini “yaxshi voqeʼ boʻlubtur” deb yodga oladi: Guzasht umru nameyoram az sharob guzashtan
Ki, mast xoham az in olami xarob guzashtan.
(Mazmuni: Umr oʻtsa-da, maydan voz kecholmayman, chunki bunday xarob olamdan mast ketmoqchiman).
Xoji Hakimov
Ilmiy faoliyati gematologiya va qon quyish masalalariga oid.
Şevketiye, Lapseki
Şevketiye — Turkiyaning Chanoqqalʼa viloyatining Lapseki tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 316 nafar (2021).
Champoux
Champoux Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Besançon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
80 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 26,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,0 km2. Dengiz sathidan 305 – 517 m balandlikda joylashgan.
IC 5347
IC 5347 Pegas yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Namur (Wisconsin)
Namur AQShning Wisconsin shtatida joylashgan shahardir. Door County okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 0 km2. Shundan 0 km2 quruqlik.
Brokdorf
Brokdorf Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Steinburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 19,79 km2. 999 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Brokdorfning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
IC 3703
IC 3703 Canes Venatici yulduz turkumidagi * (yulduz) tipli yulduzdir.
Saint-Hilaire-de-la-Côte
Saint-Hilaire-de-la-Côte Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Isère departamenti Vienne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1106 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 80,7 nafar kishi.
Taştepe, Lapseki
Taştepe — Turkiyaning Chanoqqalʼa viloyati Lapseki tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 207 nafar (2021).
Maissau
Maissau Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shahardir. Hollabrunn (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 43.14 km2. 1865 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Knyazlik
Knyazlik — knyazlar boshqargan mus-taqil va qaram davlatlar, alohida mulklar. K. sharqiy slavyan va qad. rus davlatlarida 8—9-asrlarda vujudga kelgan. Eng yirik K.lar buyuk K.lar deb atalib, udel (mulk)larga boʻlingan. Rossiyada K.lar markaziy shaharlar nomi bilan atalgan. Mas: Kiyev, Ryazan K.lari, Rus davlatida 12-asrning 2-yarmida K.lar soni koʻpaygan, bu esa mamla-katning kuchsizlanishiga olib kelgan. 15-asr oxiri — 16-asrlarda K.lar markazlashgan Rus davlati tarkibiga kirgan. Rossiya imperiyasida 1809—1917-yillarda Finlandiya Buyuk K. deb atalgan. G'arbiy Yevropada Monako, Andorra va Lixtenshteyn davlatlari hozirgi K. deb ataladi.
Wheelwright (Kentucky)
Wheelwright AQShning Kentucky shtatida joylashgan shahardir. Floyd okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1042 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 230,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,5 km2. Shundan 4,5 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 347 m balandlikda joylashgan.
Francueil
Francueil Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Indre-et-Loire departamenti Tours tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1214 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 94,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 12,9 km2.
Fiziologiya
Fiziologiya (yun. physis — tabiat va...logiya) — organizmlar va ular qismlari, sistemalari, organlari, toʻqimalari va hayot faoliyatini oʻrganadigan fan. Oʻrganish obʼyektiga binoan, odam (qarang Odam), hayvonlar (qarang Hayvonlar fiziologiyasi) va oʻsimliklar fiziologiyasiga boʻlinadi (qarang Oʻsimliklar fiziologiyasi). F. anatomiya, sitologiya, gistologiya va, ayniqsa, biokimyo hamda biofizika bilan uzviy bogʻlangan; u fiziologik jarayonlarni. tushuntiri isha kimyoviy va fizik metodlar hamda tushunchalardan foydalanadi. F. — psixologiya, tibbiyot va veterinariya fanlarining nazariy asosi. F. umumiy, solishtirma (evolyutsion) va xususiy (amaliy) F.ga boʻlinadi. Umumiy F. barcha tirik materiya faoliyatining asosiy qonuniyatlari, uning tashqi muhit taʼsiriga. javob reaksiyasini, tirik obʼyektlarning notirik tabiatdan farq qiladigan xususiyatlarini oʻrganadi. Solishtirma F. hayvonlar organizmi fiziologik funksiyasini filogenetik (qarang Filogenez) va xususiy rivojlanish (qarang Ontogenez) orqali oʻrganadi. Xususiy F. organizmlar, birinchi navbatda odam organizmi hayot faoliyatining qonuniyatlarini tashqi muhit sharoiti bilan bogʻlab oʻrganadi. Shu sababdan xususiy F. mehnat fiziologiyasi, sport F.si, yosh F.si, ovqatlanish F.si, kosmik F. kabi fanlarga ajratiladi. Sogʻlom organizmda kechadigan jarayonlarni oʻrganadigan normal F. va kasal organizmdagi jarayonlarni oʻrganadigan patologik F. xam farq qilinadi.
F,— eksperimental fan. Fiziologik tadqiqotlar oʻtkir (viviseksiya, ajratilgan organlar, perfuziya metodlari) yoki surunkali eksperimentlar (shartli reflekslar metodi, fistula qoʻyish, transplantatsiya, elektrodlar kiritish va boshqa metodlar) yordamida oʻtkaziladi.
Yaxlit organizm funksiyasini oʻrganishda elektroensefalografiya, elektrokardiografiya, miografiya, biotelemetriya metodlaridan foydalaniladi.
F. sohasidagi dastlabki maʼlumotlar tibbiyot bilan bogʻlangan boʻlib, qadimdan maʼlum. Gippokrat ishlaridayoq organizmdagi suyuklik, suyuq va quyuq moddalar nisbati toʻgʻrisida xabar beriladi. Aristotel "Hayvonlar qismlari toʻgʻrisida"gi asarida bir qancha ichki organlar funksiyasi toʻgʻrisida yozadi. Galen ishlarida F.ga katta ahamiyat berilgan. U. nerv sistemasi, yurak va boshqa organlarning umumiy funksiyasi toʻgʻrisida maʼlumot beradi. Uygʻonish davrida dastlab organizmlar har xil sistemalarining anatomik tuzilishi, keyinchalik fiziologik funksiyasi jadal oʻrganila boshlandi (A.Vizaliy, M.Malpigi va boshqa ishlari). Hayvonlar ustida keng miqyosda tadqiqotlar olib borilishi natijasida U. Garvey kon aylanish sistemasini ochdi (1628); R.Boyl hayvonlar hayotida havoning ahamiyatini koʻrsatib berdi (1660); A.Lavuazye bu jarayonda kislorodning ahamiyatini aniqladi va hosil boʻladigan issiqlik miqdorini oʻlchadi (1775). R.Dekart miya funksiyasining qaytarish (reflektorlik) xususiyati toʻgʻrisida oʻz fikrini bildirdi (1649); uning bu fikrini 2 asrdan soʻng fransiya olimlari J.Legallua, P.Fluransa, F.Majandi, ingliz olimi M.Xoll va Ch.Bella tajribalar orqali tasdiklashdi. F.ning rivojlanishida L.Galvanining organizmlardagi bioelektrik jarayonlarni kashf etishi katta ahamiyatga ega boʻldi. Bu kashfiyot tufayli zamonaviy elektrofiziologiyaga asos solindi.
19-asrdan boshlab fizika, kimyo va umumiy biol. sohasidagi kashfiyotlar (toʻqimalarning hujayraviy tuzilishi va evolyutsion taʼlimotning yaratilishi) tufayli organizmlar funksiyasini batafsil oʻrganish boshlandi. 19-asrda miyaning reflektorlik faoliyati mexanizmini oʻrganishga asos solindi; bu borada I.M.Sechenovnchng markaziy tormozlanish tabiatini oʻrganish sohasidagi ishlari katta ahamiyatga ega boʻldi; bosh miya katta yarimsharlari poʻstlogʻining sensorlik va oʻtkazuvchanlik funksiyalari toʻgʻrisida dalillar olindi (nemis olimlari G.Fricha, E.Gitsiga ishlari); eshitish va koʻrish taʼlimotlari yaratildi (nemis olimlari G.Gelmgolts, E.Gering); nafas olish va yuraktomir faoliyatining nerv regulyatsiyasi aniqlandi (ingliz olimi K.Bernar, nemis olimi K.Lyudvich, ukrain olimi V.Ya.Danilevskiy, A.A.Mislavskiy ishlari); ovqat xazm qilish faoliyatining fermentativ mexanizmlari, ularning nerv va gumoral boshqarilishi yoʻllari ochib beridsi (nemis olimi R.Geydengayn, rus olimi I.P.Pavlov); ichki sekretsiya bezlari kashf qilindi va fiziologik funksiyalarning boshqarilishida gormonlar ahamiyati ochib berildi (fransuz olimi Sh.BrounSekar); qonning transport va himoya funksiyasi koʻrsatildi; organizm ichki muhitining doimiyligi (gomeostaz) va uning mexanizmlari toʻgʻrisidagi tushunchalar shakllandi (K.Bernar, I.I.Mechnikov).