cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Televideniye
Televideniye inson turmushida muhim oʻrinni egalladi; televizion eshittirish sifatida keng tarqaldi. Televizion apparaturalar fan, tibbiyot, xalq xoʻjaligining turli tarmoklarida turli masalalarni hal qilishda keng ishlatiladi. Tasvirni uzoq masofaga olib koʻrsatish tajribalari 20-asr 30y.larida boshlandi. Televideniye Oyning Yerdan koʻrinmaydigan tomonini oʻrganishga imkon yaratdi, Oy, Merkuriy, Venera, Mars va Yupiter sayyoralarining fototelevizion suratlari olindi. Muntazam telekoʻrsatuvlar Birlashgan Qirollik va Germaniyada 1936-yilda, Amerika Qoʻshma Shtatlarida 1941-yilda, Yevropa mamlakatlarida 20-asr 50-yillarida, rivojlanayotgan mamlakatlarida 60-yillarda boshlandi. Bugungi kunda, televideniye yuqori darajada rivoj topdi va insoniyat hayotining ajralmas qismiga aylandi. Barcha rivojlangan mamlakatlar oʻz televideniyesiga ega, AQSh va 3 ta umummilliy teletarmoq — "ABC", "CBS" va "NBC" faoliyat koʻrsatmoqda. Angliyada "BBC", Fransiyada TF va boshqa televizion studiyalar mavjud.
Toshkent telemarkazining tajriba sinov koʻrsatuvlari 1956-yil 5-noyabrdan boshlandi. 1957-yilda Oʻzbekiston radioeshittirish va televideniye qoʻmitasi tashkil etildi, qoʻmita 1992-yil 7-yanvarda Oʻzbekiston davlat teleradioeshittirish kompaniyasiga, Oʻzbekiston Prezidentining 1996-yil 7-maydagi farmoni bilan esa Oʻzbekiston Teleradiokompaniyasi ("Oʻzteleradio") ga aylantirildi. "Oʻzteleradio" ommaviy axborot vositalarining muassasasi, tahririyati, tarqatuvchisi va noshiri huquklariga ega boʻldi. "Uzteleradio"ning Qoraqalpogʻiston Respublikasida, viloyatlarda hududiy (mintaqaviy) boʻlimlari mavjud. Hozirda, Oʻzbekistonda ko‘plab telekanallar faoliyat yuritmoqda.
Futbol bezoriligi
Avstraliya
Avstraliya klublari milliy belgilarga koʻra tuzilgani uchun avstraliyalik futbol bezorilari futbol bahona millatchilik ziddiyatlarini keltirib chiqarishadi.
Javon
Javon — xona (mehmonxona)ning ichki devoridagi tokchalar qatori, oynavand shkaf.
Televideniye
"Oʻzteleradio" jahondagi koʻpgina yirik telekompaniyalar bilan, jumladan, Amerikaning CNN, Germaniyaning DW, Yaponiyaning NHK, TBS, FUJI, Koreyaning KV5, Turkiyaning TRT, Rossiyaning yetakchi telekompaniyalari bilan keng tarmoqli aloqalarga ega. Oʻzbekiston TV ning "Axborot" dasturi SCOLA (AQSh) konsorsiumi hamkorligida internet orqali uzatib boriladi.
Frane Ikić
Klub faoliyati
Ikich 2012-yilning 17-noyabrida Zadar klubi safida zahiradan maydonga tushgan. Zadar klubi bilan birinchi uch mavsumida 1-ligaHNLda 44 uchrashuvda 2 ta gol urdi. 2015-yilning 15-iyulida u Riyeka bilan ikki yillik shartnoma imzoladi, qoʻshimcha ikki yilga uzaytirish mumkin.
Televideniye
Televideniye paydo boʻlishi bilan ommaviy axborot vositalari tizimida sifat oʻzgarishi yuz berdi — insoniyat ijtimoiy hayot voqealarini bevosita koʻrish imkoniyatiga ega boʻldi, ijtimoiy ong bilan ijtimoiy borliq oʻrtasida eng kiska va qulay yoʻl barpo etildi, i neon ongiga va histuygʻusiga taʼsir etishning ishonchli vositasi vujudga keldi. Televideniye garchi soʻzni bosma ravishda koʻpaytirmasdan ijtimoiy hayotni ovoz va tasvir vositasida aks ettirsada, u matbuotning, ommaviy axborot vositalarining bir turi hisoblanadi va uning krnunkridalari asosida ish koʻradi. Televideniye matbuotning ijtimoiy informatsiya yigish va tarqatish vazifasining 3 qirrasi boʻlmish tasvir, tahlil va taʼsir funksiyalarini toʻla bajaradi, yaʼni u hayotdagi voqea va hodisalarni tasvirlaydi, ularni taxlil qiladi, hayotga oʻz taʼsirini koʻrsatadi. Matbuotning umuminsoniylik, xalqchillik, milliylik, haqqoniylik va boshqa tamoyillari ham televideniye faoliyati uchun bosh qonun hisoblanadi. Matbuotning ijodiy anʼanalariga amal qilish va yangi omillar yaratish, jamoatchilik fikrini ifodalash va boshqa qonuniyatlari ham televideniye uchun bevosita taalluqlidir. Matbuot materiallarining oʻzagini tashkil etuvchi publitsistika ham televideniye faoliyatida keng qoʻllanadi va uning oʻziga xos xususiyatlari bilan birlashgan holda telepublitsistikani tashkil etadi. T.da publitsistikaning har 3 — informatsion, taxdiliy va badiiy koʻrinishlari keng xizmat kiladi.
Televideniye faoliyati telejurnalistika krnuniyatlari asosida olib boriladi. Telejurnalistika — jurnalistika qonunqoidalarining televideniye imkoniyatlari bilan birlashmasidan iborat. Telejurnalistika janrlari ham matbuot janrlari bilan televideniye xususiyatining qoʻshilishidan kelib chikadi. Matbuotning informatsion, tahliliy va badiiypublitsistik janrlari televideniye xususiyatlari bilan mushtarak holda telexabar, telereportaj, telelavha, telesuhbat, telehisobot, telesharh, teleocherk, telefelyeton va boshqa xillarga aylanadi. Maʼlum mavzuga bagʻishlangan telekoʻrsatuvlar yigʻindisi telejurnal deb ataladi. Shu bilan birgalikda T. ommaviy axborot vositalarining oʻziga xos, alohida bir turidir. U oʻz funksiyasini bajarishda publitsistika bilan bir qatorda ogʻzaki nutq sanʼati, adabiyot, teatr sanʼati, kino, musika sanʼati kabilardan ham keng foydalanadi. Shuning uchun ham T. boshqa ommaviy axborot vositalari orasida yuqori oʻrinda turadi. Telekoʻrsatuvlarda sanʼatning bu xildagi turlaridan keng foydalanish natijasida adabiyot va sanʼat turlari bilan mushtarak boʻlgan telenovella, teleminiatyura, telefilm, telespektakl, telekompozitsiya va boshqa janrlar ham qoʻllaniladi.
Baudignan
Baudignan Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Landes departamenti Mont-de-Marsan tumani tarkibiga kiradi.
Televideniye
Oʻzbekiston televideniyesi teledasturlarining rangbarangligi respublikaning ijtimoiy, siyosiy, iqtisodiy, ishlab chiqarish, madaniymaʼnaviy hayotining barcha sohalarini qamrab olish va qiziqarli aks ettirish imkon iyatini beradi.
Fontenelle (Territoire de Belfort)
Fontenelle Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Belfort tumani tarkibiga kiradi.
Baks
Toponim
Baks - bu joy nomi, xususan:
Televideniye
Televizion signal trakti (yoʻli) quyidagilardan iborat:
Wolgast
thumb|left|Rathaus Wolgast
Baudignan
Aholisi
43 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 2,2 nafar kishi.
Wolgast
Wolgast Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan aholi punktidir. Ostvorpommern tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 19,20 km2. 11 940 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Baudignan
Geografiyasi
Maydoni — 20,0 km2.
Korsun-Shevchenkivskiy
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> thumb| Korsun Radzivil xaritasida (1613-yil) thumb| Korsun shahar markazi thumb| Temir yo'l stansiyasi Korsun-Shevchenkivskiy (Ко́рсунь-Шевче́нківський , pronounced [ˈkɔrsʊnʲ ʃeu̯ˈtʃɛnkiu̯sʲkɪj] ; Korsuń Szewczenkowski   ; Корсунь-Шевченковский)-Ukrainaning markaziy qismidagi Cherkas viloyatining Cherkas tumanida joylashgan kichik shahar. U Ukrainaning hududiy bo'linmalardan biri bo'lgan Korsun-Shevchenkivskiy shahar hromada ma'muriyatiga mezbonlik qiladi. Shahar Ros daryosi bo'yida joylashgan. Aholi soni:17,474
Tarixi
Korsun qal'asi 1032pyilda Kiev Rusining shahzodasi Yaroslav Donishmand tomonidan tashkil qilingan va Kiyevni janubiy cho'l mintaqalaridan kelgan ko'chmanchilardan himoya qilish uchun xizmat qilgan. Shahar nomi Qrim yarim orolidagi yunoncha Chersones (Korsun deb tarjima qilingan) shahridan kelib chiqqan. 1240-yilda Korsun Batu Xon tomonidan vayron qilingan. 1584-yilda shaharda harbiy baza tashkil etilgan.
Ilk zamonaviy davrlarda bu joy Polsha-Litva Hamdo'stligiga tegishli bo'lib, bu davrda boshqa qal'a qurilgan va shahar Magdeburg huquqlarini olgan. 1630-yilda Taras Fedorovich boshchiligidagi kazak qo'zg'olonchilari shaharga hujum qilgan vaPolsha garnizonini vayron qildilar. Shahar 1637-yilda Pavlo Pavlyuk boshchiligidagi kazaklar qo'zg'oloni paytida Polsha qo'shinlari tomonidan vayron qilingan. 1648-yilda bu yerda Xmelnitskiy qo'zg'oloni paytida Korsun jangi bo'lgan. 1768-yilda Koliyivschyna qo'zg'oloni paytida Polsha garnizoni Maksim Zaliznyak qo'shinlari tomonidan tugatildi.
1793-yilda Korsun Rossiya imperiyasi tarkibiga kirdi. 1903-yilda Korsun shahrida butun Rossiya imperiyasidagi eng yirik bo'yoq zavodlaridan biri qurilgan. Ikkinchi Jahon urushi davrida (1941—1945) Sovet Qizil Armiyasi Korsun atrofidagi nemis qo'shinlarini mag'lub etdi.1944-yil 14-fevralda Korsun nemis qo'shinlaridan tozalangan
Baroqxon
Baroqxon (toʻliq ismi — Baroqxon ibn Eson Tuva ibn Mutugen ibn Chigʻatoy) (? — 1271) — Chigʻatoy ulusi xoni (1266— 71). Jamol Qarshiyning yozishicha, 1266-yil Ohangaron vodiysida Chigʻatoy avlodlaridan birinchi boʻlib islomga kirgan Muborakshoh oʻzini Chigʻatoy ulusi xoni deb eʼlon qiladi. Shu tariqa birinchi marta Chigʻatoy ulusiga moʻgʻullar davlati oliy hukmdori tayinlamagan kishi xon boʻladi. Bundan gʻazablangan oliy hukmdor Xubilay B.ni Turkistonga joʻnatadi. U das-tlabki vaqtlarda oʻzining xon qilib yuborilgani xususidagi yorliqni yashirib, goʻyo boshpana izlab kelgandek Surxondaryoga — qarindoshlari huzuriga boradi va asta-sekin moʻgʻullardan qoʻshin toʻplay boshlaydi. 1266-yil sentabrda B. Muborakshoh qoʻshini bilan jang qilib, uni asir oladi va Oʻzganda oʻzini Chigʻatoy ulusi xoni deb eʼlon qiladi. Ammo, B. tez orada Xubilay qoonga itoat qilmay qoʻyadi. Shu bois Xubilay unga qarshi qoʻshin yuboradi, B. Sharqiy Turkistonda Xubilay qoʻshinini tor-mor keltiradi. Shu vaqt chingiziylardan Xaydu markaziy hokimiyat bilan B. oʻrtasidagi qarama-qarshiliklardan foydalanib Yettisuv va Sirdaryoning sharqidagi yerlarni bosib olish taraddudiga tushadi. Natijada 1268-yil har ikki tomon qoʻshinlari toʻqnashib, B. yengiladi. Ammo, Xaydu uni taʼqib etmay, kelasi yili bahorda qurultoyga kelishni va oʻrtadagi raqobatga chek qoʻyib, sulh tuzishni taklif qiladi. 1269-yil bahorida qurultoy chaqirilib, unda sulh tuziladi va Xaydu bilan B. tasarrufidagi yerlar chegarasi aniq belgilab olinadi. B. vafot etgach, oʻrniga oʻgʻli Tuva (Duva) taxtga oʻtiradi.
Televideniye
Tarixi
Hozirgi kunda kundalik hayotimizni oynai jahonsiz tasavvur qilolmaymiz. Texnika taraqqiyot etgan sari televizorlar ham rivojlanib, mukammallashib bormoqda. Ammo ana shu televizorning tarixi haqida nimalar bilasiz?
Korsun-Shevchenkivskiy
Tarixi
Urushdan keyingi yillarda Korsun xoʻjaligi va qishloq xoʻjaligi tez tiklandi. 1944-yilgacha shahar oddiygina Korsun nomi bilan tanilgan, keyinchalik u mashhur ukrain shoiri va rassomi Taras Shevchenkosharafiga qayta nomlangan.
Frane Ikić
Klub faoliyati
2017-yil 19-yanvarda Ikich Sloveniyaning PrvaLigasida ishtirok etuvchi klubi „Koper“ ga oʻtdi. Koper uchun bor-yoʻgʻi bitta oʻyinda maydonga tushganidan soʻng, Ikich klubni tark etdi va Cibalia jamoasi safiga qoʻshildi. Cibalia jamoasidan keyin u Zadar klubiga qaytib keldi va qisqa vaqt ichida bu jamoani ham tark etdi. 2019-yilning yozida u Sloveniyaga qaytib, Fujinar klubiga qoʻshildi.
Saint-Aubin-de-Cadelech
Saint-Aubin-de-Cadelech Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Dordogne departamenti Bergerac tumani tarkibiga kiradi.
Televideniye
Tarixi
Maʼlumki, ommaviy axborot vositalari orasida televideniye eng kenjasi boʻlib, mamlakatimizda uning paydo boʻlganiga deyarli yarim asr boʻlay deb qoldi. Tasvirni bir manzildan, boshqa manzilga uzatishga urinish ishlari XIX asr oʻrtalarida olib borilgan. Ingliz mexanigi A.Benua surat xolidagi tasvirni uzatish apparatini 1843-yili ixtiro qilgan. A.Benua qogʻozday ingichka qalay parchasiga tasvir tushirib, maxsus siyoh yordamida yozuvlar bitib, qalay taxtachani tasvir tarqatuvchi apparatga oʻrnatgan. Tasvirni qabul qiladigan apparatga esa elektr toki taʼsirida xiralashadigan maxsus, qogʻoz oʻrnatgan. Tasvirni elektr quvvati yordamida masofaga uzatadigan yana bir texnik uskuna loyihasi 1858 yilda Rossiya rasmiy doiralarida muhokama qilganligi haqida ham maʼlumotlar bor.
Frane Ikić
Klub faoliyati
2020-yil 1-fevralda Ikich Bosniya Premer-ligasi klubi Jeljezničar bilan uzaytirish imkoniyati bilan olti oylik shartnoma imzoladi. U 2020-yil 29-fevralda „Zvijezda 09“ ga qarshi o‘yinda (3:0) Jeljezničar uchun rasmiy debyutini o‘tkazdi. 2020-yilning 6-iyunida Ikich Jezničar bilan shartnomasini uzaytirdi, bu shartnoma 2021-yilning iyuniga qadar belgilandi. Ikich oʻzining birinchi golini 2020-yil 28-oktyabrda Zrinjski Mostar jamoasiga qarshi liga oʻyinida „Jeljezničar“ jamoasi uchun kiritdi. U 2021-yil iyun oyida Jezničar klubini tark etdi.
Vitkon
Vitkon — Mascho Koʻhiston tumani Ivan-Tojki qishloq fuqarolar yigʻiniga qarashli qishloq. Vitkondan mahalla markazigacha boʻlgan yoʻl 3 km, tuman markazigacha 16 km ni tashkil qiladi. Aholisi 343 kishi (2017 y.), tojiklar.
Korsun-Shevchenkivskiy
Tarixi
Rossiya matbuotiga ko‘ra, Yevromaydon tarafdorlari 2014-yilning 20-21-fevraliga o‘tar kechasi Cherkas viloyatining Korsun-Shevchenkivskiy shahrida aksilmaydon faollari avtobus karvonini ayovsiz zo‘ravonlik qilgan, bir necha avtobusni yoqib yuborgan va 7 ta yo‘lovchini o‘ldirgan. 2014-yil 3-aprel kuni Qrimni bosib olgan Rossiya kuchlari 7 kishi halok bo‘lgan, 30 kishi bedarak yo‘qolganini ma’lum qilgan edi. Xalqaro Amnistiya, Human Rights Watch va mahalliy politsiya kuchlari bu ma'lumotlarning to'g'riligiga shubha qilishgan .Lekin Rossiya rahbari Putinning aytishicha, bu voqea Qrimdagi harbiy operatsiyaga sabab bo'lgan va Korsun yaqinidagi anti-Maydan faollarining o'ldirilishi keyinchalik Rossiyaning partizan " Qrim" hujjatli filmida aks etgan. Uyga yo'l filmi.
Wolgast
Hududi
Wolgastning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Kisko
Kisko ( fincha talaffuzi:   [ ˈkisko] ) — Finlandiyaning sobiq munitsipaliteti. 2009-yil 1-yanvarda Salo bilan birlashtirildi.
Fontenelle (Territoire de Belfort)
Aholisi
111 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 61,7 nafar kishi.
Kisko
G'arbiy Finlandiya viloyatida joylashgan va janubi-g'arbiy Finlandiya mintaqasining bir qismidir. Munitsipalitet 1869 nafar aholiga ega (2004-12-31) va 284,13 km² maydonni egallagan. Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 7,38 nafar kishi.
Fontenelle (Territoire de Belfort)
Geografiyasi
Maydoni — 1,8 km2. Dengiz sathidan 338 – 369 m balandlikda joylashgan.
Kisko
Munitsipalitet faqat fin tilida so‘zlashishadi.
Korsun-Shevchenkivskiy
Tarixi
2020-yil 18-iyulgacha Korsun-Shevchenkovskiy tumani Korsun-Shevchenkovskiy tumanining maʼmuriy markazi boʻlib xizmat qilgan. 2020-yil iyul oyida Ukrainaning maʼmuriy islohoti doirasida bu tuman tugatilib, Cherkas viloyatidagi tumanlar soni toʻrttaga qisqargan. Korsun-Shevchenkovskiy rayon hududi Cherkas va Zvenyhorodka rayonlari o'rtasida bo'lindi, Korsun-Shevchenkovskiy esa Cherkas tumaniga o'tkazildi.
Saint-Aubin-de-Cadelech
Aholisi
311 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 23,0 nafar kishi.
Korsun-Shevchenkivskiy
Iqtisodiyoti
Korsun-Shevchenkivskiy temir yo'l stantsiyasini o'z ichiga Korsun, Kiev-Zvitkovo temir yo'lini oladi. Korsun-Shevchenkivskiyda ko'plab sanoat zavodlari, mexanik zavodlar, qurilish materiallari zavodi, asfalt zavodi, vinochilik zavodi, tikuvchilik fabrikasi va boshqalar mavjud.
Frane Ikić
Terma jamoa faoliyati
Ikić 2013—2015-yillarda Xorvatiyani turli yoshlar darajasida himoya qilgan.
Saint-Aubin-de-Cadelech
Geografiyasi
Maydoni — 13,5 km2.
Frane Ikić
Yutuqlar
Rijeka
Željezničar
Havolalar
Frane Ikić at Sofascore
Dorgali
Dorgali Italiyaning Sardiniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Nuoro provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 224,83 km2. 8544 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Chuyanchi
Chuyanchi (Чуянчы) — Qirgʻiziston Respublikasining Botken viloyati Laylak tumaniga qarashli qishloq. Laylak ovul okrugi tarkibiga kiradi. 2009-yilgi aholi sanogʻiga koʻra, Chuyanchining aholisi oʻsha yili 933 kishi boʻlgan.
Richford (New York)
Richford AQShning New York shtatida joylashgan shahardir. Tioga okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1,172 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 98,9 km2. Shundan 98,9 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 418 m balandlikda joylashgan.
Navoiy (krater)
Navoiy krateri - Merkuriy sayyorasidagi kraterlardan birining nomi. Koordinatlari — 59.0° shimoliy kenglik, 200° sharqiy uzunlik, diametri — 66 km. Krater Xalqaro Astronomiya Ittifoqi tomonidan oʻzbek shoiri Alisher Navoiy sharafiga shunday atalgan.
thumb|right|175px|Navoiy kraterining Merkuriy sayyorasidagi ko`rinishi
Duglas (oy krateri)
Duglas krateri (lat. Duglas), Marsdagi Duglas krateri bilan adashtirmaslik kerak, oyning narigi tomonidagi Shimoliy yarim sharda katta qadimiy zarba krateri. Bu nom amerikalik astronom Endryu Ellikot Duglas (1867-1962) sharafiga berilgan va 1970 yilda xalqaro astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan. krater shakllanishi nektar davriga to'g'ri keladi
Kraterning tavsifi
left|thumb|200x200px| Lunar Orbiter - V zond tasviri (shimoliy o'ngda). Kraterning eng yaqin qo'shnilari g'arbda Charlier krateri; shimolda-shimoli-g'arbda Perrain krateri; shimolda-shimoli-Sharqda ulkan Landau krateri; shimoli-Sharqda Frost krateri; janubi-Sharqda Leucippus krateri; janubda Xatanaka krateri va Janubi-g'arbda Kovalevskaya krateri. Krater markazining selenografik koordinatalari 35°30' n 122°43 ' n 35,5° n 122,72° N g, diametri 51 km, chuqurligi 2,3 km.
Krater ko'pburchak shaklga ega va uning mavjudligi davomida sezilarli darajada yo'q qilingan. Mil tekislanib, Janubiy, Shimoliy va shimoli-g'arbiy qismlarida sezilarli kraterlar bilan qoplangan. Milning shimoli-Sharqiy qismida Duglas C sun'iy yo'ldosh krateri joylashgan (pastga qarang). Milning Shimoliy qismi biroz ajralib turadi. Atrofdagi milning balandligi 1120 m ga etadi, krater hajmi taxminan 1910 km 3 ni tashkil qiladi. Krater kosasining pastki qismi tekis, Janubiy va shimoli-sharqiy qismida yuqorida aytib o'tilgan kraterlar milni to'sib qo'ygan.
sun'iy yo'ldosh kraterlar
left|thumb|208x208px| LAC-35 xaritasining fragmenti.
10-mart
10-mart — Grigoriy taqvimida yilning 69- (kabisa yilida 70-) kuni. Yil yakuniga 296 kun qoladi.
Dokuzdeğirmen, Cumayeri
Dokuzdeğirmen — Turkiyaning Düzce viloyati Cumayeri tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 267 nafar (2022).
10-mart
Bayramlar
Yana qarang: Turkum:10-mart bayramlari
Voqealar
right|frameless|177x177px Yana qarang: Turkum:10-mart voqealari
Tavalludlar
Yana qarang: Turkum:10-martda tugʻilganlar
Vafot etganlar
Yana qarang: Turkum:10-martda vafot etganlar
Springhill (Louisiana)
Springhill  — AQShning Louisiana shtatining Webster Parish shtatida joylashgan shahardir. 2010-yilgi aholini roʻyxatga olishda aholi soni 5 279 kishini tashkil etdi. Springhill Minden mikropolitan statistik hududining bir qismidi.
Geografiyasi
Springhill shahri 33.00111°N, -93.46139°W (33,001234, −93,461448) koordinatalarda joylashgan.
Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosi maʼlumotlariga koʻra, shaharning umumiy maydoni 6.3 sqmi tashkil qiladi, shundan 6.2 sqmi quruqlik va 0.1 sqmi suvdan iborat.
Demografiyasi
2000-yilgi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 5 439 kishi, 2 258 xonadon va 1 485 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 872,9 nafar kishi. Shaharning irqiy tarkibi 73,49% oq tanli, 25,13% afro-amerikalik, 0,20% tubjoy amerikalik, 0,22% osiyolik, 0,04% Tinch okeani orollari, 0,26% boshqa irqlardan va 0,66% ikki yoki undan ortiq irqlardan. Aholining 0,79% ispan yoki lotin millatiga mansubdir.
Shaharda 2 258 ta uy xoʻjaligi boʻlib, ulardan 26,5% 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 46,6% er-xotinlar birga yashagan, 15,4% eri boʻlmagan ayollar, 34,2% esa oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 31,1% jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 17,2% 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.
Shahar aholisi yosh taqsimotiga koʻra, 23,8% 18 yoshgacha, 8,7% 18 yoshdan 24 yoshgacha, 23,8% 25 yoshdan 44 yoshgacha, 22,2% 45 yoshdan 64 yoshgacha va 21,6% 65 yosh yoki yoshi kattaroqdir. Aholining oʻrtacha yoshi 40 yosh edi. Har 100 ayolga 85,3 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 81,8 erkak toʻgʻri keladi.
Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 27 102 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 35 540 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 29 757 dollarni, ayollarniki esa 17 750 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 16 447 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 14,6 foizi va aholining 20,2 foizi qashshoqlik chegarasida, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlar 29,6 foizi va 65 va undan katta yoshdagilarning 12,6 foizi kam taʼminlangan.
NGC 3428
Ushbu obyektni Albert Marth 1865-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Shtrek
Shtrek (nem. — masofa) — gorizontal yoki bir oz enkaytirib qazilgan yer osti kon inshooti, yer yuzasiga bevosita chiqish yoʻliga ega boʻlmaydi. Odatda, foydali qazilma yoki jins qatlamlarining yoʻnalishi boʻylab kavlanadi. Qanday maqsadda kavlanganligi va joylashishiga qarab Sh. tashib chiqaruvchi, suv oqizuvchi, ventilyatsion va koʻtariluvchi (qatlamning koʻtarilishi boʻyicha kavlangan), diagonal (tashib chiqaruvchi Sh.larni oʻzaro diagonal bilan bogʻlaydigan) turlarga boʻlinadi.
Zemitz
Zemitz Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Ostvorpommern tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 30,96 km2. 821 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Zemitzning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Allonne (Oise)
Allonne Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Beauvais tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1258 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 81,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 15,4 km2. Dengiz sathidan 53 – 161 m balandlikda joylashgan.
Shturm
Shturm (nem. — shiddatli hujum) — dushman istehkomi, tayanch punkti yoki qalʼa, shaharga qilingan shiddatli hujum. Qalʼalarni egallashda qadimdan qoʻllanilib kelingan. Ikkinchi jahon urushi davrida kuchli mustahkamlangan Kyonigsberg, Berlin va boshqalar shaharlar ham Sh. yoʻli bilan olingan.
Shtutser
Shtutser (nem. ) — uchlariga rezba ochilgan katta truba. Boshqa uzun trubalarga yoki idish (rezervuar) va apparatlarning chiqarish patruboklariga payvandlanadi, kavsharlanadi yoki burab mahkamlanadi. Suv quvuridan suv yoki havoni chiqarib yuborish, suyuqlik bosimini oʻlchash maqsadida ulardan suyuqlik olish uchun ishlatiladi.
Javonshir
Javonshir (?—670) — Kavkaz Albaniyasining hokimi (638—670). Mehroniylar sulolasidan. Uning davrida arablar tomonidan Albaniyani bosib olish boshlangan. Qodisiya jangi (636 y.)da arman knyazi Musheg Mamikonyan va Syunik xrkimi Grigoriy bilan birgalikda arablarga qarshi sosoniylar qoʻshini tarafida turib jangda qatnashgan. Forslar tor-mor keltirilgach, J. Zakavkazye xududida qolgan-qutgan fors askarlari bilan kurash olib borgan. 660 yilda Xalifalikka karshi Vizantiya bilan ittifoq tuzgan. 667 y. jan. dan arablar va shim.dan xazarlar istilosi xavfi tugʻilgach, oʻzini Xalifalik vassali deb tan olgan. J. markazlashgan hokimiyat muxoliflari fitnasi natijasida oʻldirilgan.
Bégaar
Bégaar Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Landes departamenti Dax tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
939 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 33,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 27,8 km2.
Loshinixa (Xarovsk tumani, Vologda)
Loshinixa (Лощиниха)  — Rossiya Federatsiyasining Vologda viloyati Xarovsk tumanida joylashgan qishloq. Xarovsk viloyati markaziga avtomobil yo'li bilan masofa 4 km.
2002 - yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, aholi soni 13 kishi.
Aholisi
Aholisi - 14 kishi (2010).
Berejaniy tumani
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> thumb| G'arbiy Ukraina, Berejaniy tumanidagi Urman qishlog'i Berejaniy tumani(Бережанський район) Ukraina g'arbidagi Ternopil viloyatining(viloyat) eng g'arbiy burchagidagi tuman (tuman) bo'lib,an'anaviy ravishda Xalichina (Galisiya) nomi bilan tanilgan.Maʼmuriy markazi Berejaniy shahri boʻlgan,Ternopildan 50km uzoqlikda va taxminan Lvovdan 80km uzoqlikda.Berejaniy alohida viloyat ahamiyatiga ega bo'lgan shahar sifatida qo'shilgan va tumanga tegishli emas edi.Dnestr irmog'ining irmog'i Zolota Lypa daryosi tumanni shimoldan janubga kesib o'tdi.Daryo Berejani shimolida katta ko'l hosil qiladi.2020-yil 18-iyulda Ukrainaning maʼmuriy islohoti doirasida bu tuman tugatilib, Ternopil viloyatining tumanlari soni 3 taga qisqardi. Berejaniy tumani hududi Ternopil tumaniga birlashtirildi .Tuman aholisining oxirgi maʼlumotlariga koʻra 20,453 (2020 est.).Tumanning maydoni 661km² edi.Tumanda 54 qishloq va 1 shahar ( Berejaniy ) bor edi.
San Vicente del Palacio
San Vicente del Palacio Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Valladolid provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 37,94 km2. Aholisi — 214 kishi (2010).
Lomonosovskoe (Shimoliy Qozogʻiston viloyati)
Lomonosovskoe  — Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Gʻabit Musirepov tumanidagi qishloq. Kato kodi — 596647200.
Arlington (Minnesota)
Arlington AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Sibley County, Minnesota|Sibley
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
2233 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 549,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,07 km2. Shundan 4,07 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 306 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Arlington manzarasi.
Richard Strauss
Richard Strauss (1864.11.6 — Myunxen — 1949.8.9, GarmishPartenkirxen, Myunxen yaqinida) — nemis kompozitori va dirijyor. 1885-yildan Germaniya va Avstriya simfonik va opera orkestrlarida ishlab dirijyor sifatida tanilgan; baletlar, 2 simfoniya, fantaziya ("Italiyadan", 1886), simfonik poemalar ("Don Juan", 1888; "Qahramon hayoti", 1898 va boshqalar), variatsiya, konsertlar, kamer cholgʻu asarlar, xorlar, qoʻshiqlar va boshqalar muallifi. Keng koʻlamli Sh. ijodi garmoniya va orkestr boʻyoklarining rangbarangligi, mavzularining oʻziga xosligi bilan ajralib turadi. Ayniqsa, simfonik poemalari mashhur. Ularda F. List va G.Berliozning dasturli simfonizm anʼanalarini, shuningdek, R. Vagnerning orkestrlashdagi yutuqlarini rivojlantirgan. Asarlarida ekspressionizm, neoklassitsizm, F. Nitsshe falsafasi (xususan, "Zardusht tavallosi" simfonik poemasi, 1896) taʼsiri bor. Sh. ijodi 20-asr Yevropa musiqasiga katta taʼsir koʻrsatgan. Eng yaxshi asarlariga hayotbaxshligi, insonparvarlik, goʻzallikni tarannum etishi xos. Geydelberg, Oksford va Myunxen untlari faxriy doktori. Berlin va Vena Sanʼat akademiyalari aʼzosi.
Örtülü, Dazkırı
Örtülü — Afyonkarahisar viloyatining Dazkırı tumaniga qarashli qishloq.
Saint-Aubin-de-Lanquais
Saint-Aubin-de-Lanquais Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Dordogne departamenti Bergerac tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
256 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 27,5 nafar kishi.
Örtülü, Dazkırı
Geografiyasi
Afyonkarahisar shahar markazidan 155 km, Dazkırı shahar markaziga 15 km uzoqlikda joylashgan.
Laylak (Laylak tumani)
Laylak (Лейлек) — Qirgʻiziston Respublikasining Botken viloyati Laylak tumaniga qarashli qishloq. Laylak ovul okrugi tarkibiga kiradi. 2009-yilgi aholi sanogʻiga koʻra, Laylakning aholisi oʻsha yili 944 kishi boʻlgan.
Springfield (Missouri)
Springfield AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. Christian County en Greene County (Missouri)|Greene County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
150797 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 191,2 km2. Shundan 189,5 km2 quruqlik, 1,7 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 396 m balandlikda joylashgan.
Richland (New York)
Geografiyasi
Maydoni — 155,6 km2. Shundan 148,1 km2 quruqlik, 7,6 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 118 m balandlikda joylashgan.
Vimory
Vimory Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loiret departamenti Montargis tumani tarkibiga kiradi.
Dualchi
Dualchi Italiyaning Sardiniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Nuoro provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 23 km2. 764 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Vimory
Aholisi
1081 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 40,9 nafar kishi.
Foussemagne
Foussemagne Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Belfort tumani tarkibiga kiradi.
Ravg’angaron (Istaravshan)
Ravg'angaron (Равғангарон)  — Tojikiston Respublikasining Istaravshan tumani, Guli Surx jamoatiga qarashli daha. Dahadan mahalla markazigacha qariyb 1 km, tuman markazigacha 2 km.
Aholisi
Aholisi — 1492 kishi.
Bargischow
Hududi
Bargischowning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Barra
Barra — 1) yangi tugʻilgan qoʻzichoq; 2) qoʻzichoq terisi, qorakoʻl. 1 — 3 kunlik qorakoʻl qoʻzilarning soʻyilishidan sifati turlicha boʻlgan terilar olinadi. Teridagi jun qoplami yaltiroq mayinligi bilan birga jingalak (naqsh)larga ega boʻladi. B. aynan shu koʻrsatkichlariga muvofiq baholanadi; 3) yangi tugʻilgan qoʻzichoq goʻshti; 4) yangi unib chiqqan, yosh, mayin koʻkat (mas, barra piyoz).
Torricella Peligna
Torricella Peligna Italiyaning Abruzzo mintaqasida joylashgan kommunadir. Chieti provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 35 km2. 1587 nafar aholi istiqomat qiladi.
Tatlıpayam (Şirvan)
Tatlipayam (Nivin) — Turkiyaning Siirt viloyati Şirvan tumaniga qarasli qishloq. Qishloqda Sturkiyan qabilasining kurdlari istiqomat qiladi va 2021-yilda 153 nafar aholi istiqomat qilgan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Rostin Griffits
Rostin Jon Griffits (1988-yil 10-martda tugʻilgan) — avstraliyalik professional futbolchi, Hindiston Superligasining „Mumbay Siti“ klubida himoyachi yoki yarim himoyachi sifatida oʻynaydi. Griffits A-Ligadagi Pert Glori klubining sobiq sardori. 2017-yilning avgust oyida Griffits Oʻzbekistonning „Paxtakor“ klubi bilan Oʻzbekiston Oliy Ligasida himoyachi yarim himoyachisi sifatida foydali shartnoma imzolagani eʼlon qilingan edi.
A-Liga tarixidagi eng qimmat transferlardan biri boʻlgan yirik himoyachi yarim himoyachi har doim A-ligada ajoyib oʻyinchi boʻlib kelgan. Griffits oʻzining raqib oʻyinini buzish qobiliyati va jamoasini kuchaytirish oʻyinida markaziy shaxs boʻlishi bilan mashhur.
Griffits 2010-yildan 2012-yilda Xitoyning „Guanchjou R&amp;F“ klubiga oʻtgunga qadar „Sentral Kost Mariners“ da oʻynadi. Bu ketish 1,3 million dollar transfer narxini jalb qildi va bu A-liga rekordi boʻlib qolmoqda.
Adelaida Yunayted
2009-yil 3-fevralda u A-Liga klubi „Adelaida Yunayted“ jamoasi tomonidan jarohat olgan futbolchisining oʻrnini bosuvchi futbolchi sifatida shartnoma imzolandi. Dastlabki kelishuv faqat toʻrt haftalik muddatni oʻz ichiga olgan holda, uni ikki yillik shartnomaga uzaytirish imkoniyati mavjud. Biroq, bu ijara emas, balki doimiy shartnoma edi.
Shimoliy Kvinslend Fury
left|thumb|323x323px| Griffits 2009-yilda Shimoliy Kvinslend Fyuri jamoasida oʻynagan. 2009-yil 2-iyulda Griffits A-Liga klubi Shimoliy Kvinslend Fyuri oʻzining ilk mavsumida ishtirok etishi eʼlon qilindi. 2009-yil 8-avgustda u Fyurining A-ligadagi birinchi oʻyinida maydonga tushdi va Sidney FKga qarshi raqobatli oʻyinda Fyurining birinchi golini kiritdi.
Guangzhou R&F
2012-yilning 29-fevralida u Xitoy Superligasining „Guanchjou“ klubiga oʻsha vaqtda oshkor etilmagan, ammo keyinroq 1,3 million dollar evaziga transfer amalga oshgani, Avstraliya transferi uchun rekord summa ekanligi maʼlum boʻldi.
Perth Glory (2014—2015)
2014-yil 23-yanvarda Griffits Perth Glory bilan shartnoma imzolab, A-ligaga qaytgani eʼlon qilindi.
2014-yilning 4-dekabrida Griffits oʻzining 2014-15-yilgi mavsumdagi ilk golini 84-daqiqada „Sidney“ jamoasiga qarshi oʻyinda urdi, 86-daqiqada Endi Keog gol urib, jamoasi 2:1 hisobidagi kambekga erishdi.
Roda JC
2015-yil 26-iyulda Perth Glory Griffitsni yangi koʻtarilgan „Eredivize“ klubi „Roda JC“ bilan ikki yillik shartnoma imzoladi. Kam oʻyin vaqti tufayli Griffits 2016-yil 19-aprelda bir mavsumdan soʻng Roda JCni tark etdi.
Paxtakor Toshkent
thumb| Griffits 2018-yilda [[Paxtakor (futbol klubi)|Toshkentning "Paxtakor " klubida to‘p suradi.]] 2017-yilning 1-avgust kuni Pert Glori Griffits klubni tark etib, Oʻzbekiston Oliy Ligasi vakili — Toshkentning „Paxtakor“ klubiga oʻtishini eʼlon qildi. Griffits 2018-yilning may oyida oilaviy sabablarga koʻra „Paxtakor“ni tark etgandi.
Melburn shahri
2018-yilning 19-iyulida Griffits Melburn Siti jamoasi bilan ikki yillik shartnoma imzoladi va 2018-19 yilgi mavsum boshlanishidan ancha oldin klub safiga qoʻshildi.
Mumbay shahri
2022-yil iyul oyida Mumbay Siti Griffitsni Melburn Siti klubi bilan bir yillik shartnomaga imzolaganini eʼlon qildi. 18-avgust kuni u klub tarkibida Dyurand kubogida Hindiston dengiz flotiga qarshi debyut qildi va 4:1 hisobidagi gʻalaba bilan yakunlandi.
Xalqaro martaba
Griffits Avstraliyaning 17 yoshgacha boʻlgan milliy terma jamoasida oʻynagan va Tongaga qarshi debyutida dubl qayd etgan. U hali ham „Blekbern“da oʻynab yurgan chogʻida, bobosi tomonidagi uelslik aloqasi tufayli, Uels terma jamoalari unga qiziqish bildirishdi, ammo oʻsha davrda uning xalqaro sadoqatiga hali qaror qilmagan edi.
Shaxsiy hayoti
Uning ukasi Brent Griffits ham professional futbolchi boʻlib, oxirgi marta Malayziya Superligasida „Penang“ da oʻynagan. Aka-uka Angliya Premer-ligasining „Blekbern Rovers“ klubida yoshlar safida birgalikda toʻp surishgan.
Yutuqlar
Melburn shahri
Mumbay shahri
Avstraliya U-17
11-mart
11-mart — Grigoriy taqvimida yilning 70- (kabisa yilida 71-) kuni. Yil yakuniga 295 kun qoladi.
NGC 3429
NGC 3429 Arslon yulduz turkumidagi SBb tipli galaktikadir.
11-mart
Bayramlar
Yana qarang: Turkum:11-mart bayramlari
Qorasuv (Laylak tumani)
Qorasuv  (Кара-Суу) — Qirgʻiziston Respublikasining Botken viloyati Laylak tumaniga qarashli qishloq. Laylak ovul okrugi tarkibiga kiradi. 2009-yilgi aholi sanogʻiga koʻra, Qorasuvning aholisi oʻsha yili 1 243 kishi boʻlgan.
Shri Lanka
Shri Lanka (1972-yilgacha Seylon), Shri Lanka Demokratik Sotsialistik Respublikasi — Hind okeanidagi Shri Lanka orolida, Hindiston yarim oroldan janubi-sharqda joylashgan davlat. Maydoni -65,6 ming km². Aholisi- 19,5 million kishi (2002). Rasmiy poytaxti — JayavardenapuraKotte (parlament joylashgan); amaldagi poytaxti — Kolombo shahri. Maʼmuriy jihatdan 9 viloyat (rgoutse) ga boʻlinadi.
NGC 3429
Ushbu obyektni Andrew Common 1880-yilda kashf etgan.
Shri Lanka
Davlat tuzumi
Shri Lanka — Buyuk Britaniya boshchiligidagi Hamdoʻstlik tarkibiga kiruvchi respublika. Amaddagi konstitutsiyasi 1978-yil 7-sentabrda qabul qilingan; keyinchalik bir necha oʻzgartishlar kiritilgan. Davlat boshligʻi — prezident (1994-yildan Kumaratunga Chandrika xonim). Qonun chiqaruvchi hokimiyatni prezident va bir palatali parlament, ijrochi hokimiyatni parlament va bosh vazir boshchiligidagi hukumat amalga oshiradi.
NGC 3429
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Havolalar
NGC 3429 NGC 3429
Shri Lanka
Tabiati
Orol sohillarining aksariyat qismi past, lagunali, marjon riflari bilan oʻralgan, kam parchalangan. Hududining 80 %dan ortigʻi pasttekislik, ayrim joylarda qoyalar uchraydi. Markazi va janubda zinapoyasimon togʻlik joylashgan. Eng baland joyi — Pidurutalagala togʻi (2524 m). Shri Lankada grafit, kvars, qimmatbaho toshlar, kaolin va boshqalar bor. Iklimi mussonli, shimoliy va sharqida subekvatorial, janubiy va gʻarbida ekvatorial iklim. Havo temperaturasi tekisliklarda 26—30°; togʻlarda 15—20° gacha pasayadi. Yillik yogʻin togʻlikning janubi-gʻarbiy yon bagʻrida 5000 m gacha, togʻ etaklarida 2000 mm gacha, shimoli-gʻarbiy va janubi-sharqiy sohillarida 1000 mm dan kam. Daryolari qisqa va sersuv (eng yirigi Maxaveli daryosi); quyi oqimida kema qatnaydi. Tuproqlari qizil va laterit, daryo vodiylari va sohilida allyuvial tuproq. Mamlakat hududining 44 % nam tropik oʻrmon bilan qoplangan. Yassitogʻliklar savanna tipidagi yalangliklardan iborat. Sohilida mangra oʻrmonlari va kokos palmazorlari bor. Hayvonot dunyosi xilmaxil: fil, maymun, kiyik, toʻngʻiz, qoplon, silovsinlar yashaydi; timsoh, toshbaqa, ilonning bir qancha turi, kaltakesak bor. Qush va hasharot koʻp. Vilpattu, Yala (Ruxunu), GalOya milliy bogʻlari, Kandi shahri yaqinida botanika bogʻi bor.
Aholisi
Aholisining 75 % singallar, 16 % dan ortigʻini tamillar tashkil etadi. Shuningdek, mavrlar (arab va mahalliy musulmonlar avlodlari) va boshqalar ham yashaydi. Shahar aholisi 23 %. Rasmiy tillar — singal, tamil va ingliz tillari. Dindorlar buddaviylik, hinduiylik, islom va boshqalar dinlarga eʼtiqod qiladilar. Yirik shaharlari: Kolombo, Jafna, Kandi.
Siyosiy partiyalari va kasaba uyushmalari
Birlashgan erkinlik ittifoqi, 1993-yil tuzilgan; Shri Lanka Kommunistik partiyasi, 1943-yil 3 iyudda tashkil etilgan; Shri Lanka xalq partiyasi, 1984-yil yanvarda tuzilgan; Birlashgan milliy partiya, 1946-yil asos solingan. Shri Lanka ozodlik partiyasi, 1951-yil tashkil etilgan; Shri Lanka sotsialistik partiyasi, 1935-yil dekabrda tuzilgan; Shri Lanka musulmonlar kongressi, 1980-yil tashkil etilgan; Tamil ozodlik birlashgan fronti, Tamil millatchi partiyalar bloki, 1972-yil asos solingan. Demokratik ishchilar kongressi, 1956-yil tashkil etilgan; Seylon ishchilar kongressi, 1940-yil tuzilgan; Seylon kasaba uyushmasi federatsiyasi, 1941-yil asos solingan; Umumseylon erkin kasaba uyushmalari federatsiyasi.
Xoʻjaligi
Shri Lanka — plantatsiya hoʻjaligi rivojlangan agrar mamlakat. Yalpi ichki mahsulotda qishloq xoʻjaligi 18 %, sanoat 31 %, xizmat koʻrsatish tarmogʻi 51 % ni tashkil etadi.
Qishloq xoʻjaligi
Iqtisodiy faol aholining 70 % dan koʻprogʻi qishloq xoʻjaligida band. Hududining 1/3 qismi qishloq xoʻjaligida foydalaniladi. Iqtisodiyotining asosi — mahsuloti eksport qilinadigan oʻsimliklar (choy, kauchuk, kokos palmasi) oʻstirish. Choy yetishtirish boʻyicha Shri Lanka dunyoda oldingi oʻrinlarda turadi. Ichki ehtiyoj uchun sholi, tariq, makkajoʻxori, dukkakli oʻsimliklar, batat, maniok, sabzavot, ziravorlar, texnika ekinlaridan tolali va moyli oʻsimliklar, shuningdek, banan, ananas yetishtiriladi. Qoramollardan, asosan, yuk tashishda foydalaniladi. Dengizdan baliq ovlanadi va marvarid olinadi.
Sanoati
Sanoatida grafit, qimmatbaho toshlar, tuz qazib olinadi. Yiliga oʻrtacha 4,4 mlrd. kVtsoat elektr energiya hosil qilinadi. Choy va kauchukka ishlov berish, kopra va kokos moyi ishlab chiqarish sanoatning asosiy tarmoqlaridir. Yengil, oziqovqat sanoati, metallsozlik korxonalari bor. Mamlakatda turizm katta daromad keltiradi.
Transporti
Transportida avtomobil transporti muhim ahamiyatga ega. Avtomobil yoʻllari uz. 102,6 ming km, temir yoʻl uzunligi 1,49 ming km. Tashqi savdo yuklari, asosan, kemalarda tashiladi. Asosiy portlari: Kolombo, Trinkomali, Galle. 111.L. chetga choy, marvarid, kauchuk, kokos palmasi mahsulotlari, qimmatbaho toshlar, toʻqimachilik va tikuvchilik mahsulotlari chiqaradi. Chetdan neft va neft mahsulotlari, mashina va jihozlar, transport vositalari, maishiy texnika oladi. Tashqi savdoda AQSH, Yaponiya, Hindiston, Buyuk Britaniya, Rossiya va boshqalar davlatlar bilan hamkorlik qiladi. Pul birligi — Shri Lanka rupiyasi.
11-mart
Voqealar
200px|right Yana qarang: Turkum:11-mart voqealari
Tavalludlar
Yana qarang: Turkum:11-martda tugʻilganlar
Vafot etganlar
Yana qarang: Turkum:11-martda vafot etganlar
Shri Lanka
Kolombodagi tartibsizliklar
Kolomboda 2022-yil 10-may kuni hukumat tarafdorlari va unga qarshi namoyishchilar oʻrtasida toʻqnashuv sodir boʻldi. Sakkiz odam halok boʻlib, 200 dan ortiq kish jarohat oldi. Politsiya odamlarni koʻzni yoshlantiruvchi vosita va suv bilan tarqatdi. Shri-Lankada 2022-yilning aprel va may oylaridan beri davom etayotgan namoyishlar qonli toʻqnashuvlarga aylangach, mamlakat Bosh vaziri Mahinda Rajapaksa isteʼfoga chiqdi. Bosh vazir — amaldagi prezident Gotabaya Rajapaksaning ukasidir. Namoyishchilar prezidentning istefosini ham talab qildi. Mamlakat 1948-yilda mustaqillikni qoʻlga kiritganidan buyon eng chuqur iqtisodiy krizisni boshdan kechirdi. Oziq-ovqat, yoqilgʻi va dori-darmon importi keskin kamaydi. Eksperlarning fikriga koʻra prezident Gotabaya Rajapaksa iqtisodiyotni jonlantirish uchun soliqlarni pasaytirgani teskari natija berdi, mamlakat yanada qarzga botdi. Hukumat esa mamlakatdagi inqiroz bir qancha iqtisodiy omillar va global jarayonlar oqibati deb hisoblashini aytdi.
2022-yil 13-iyul kungi holatga koʻra Prezident Gotabaya Rajapaksaning mamlakatdan qochib ketishiga sababchi boʻlgan Shri-Lanka fuqarolari bosh vazir Ranil Vikramasingxening isteʼfosini talab qilib, uning kabinetini egallab olishdi. Isyon harakatiga yoshlantiruvchi gaz qoʻllayotgan xavfsizlik xodimlari bas kela olmadi. Mamlakatdagi iqtisodiy tanazzul ortidan fuqarolar va xavfsizlik kuchlari oʻrtasida toʻqnashuvlar qayd etildi. Bosh vazir mamlakatda favqulodda holat eʼlon qildi. Muvaqqat hukumat tuzilgach barcha vazirlar isteʼfo berishi maʼlum qilindi.
Ayrim xabarlarga koʻra, oʻz vakolatini bosh vazirga topshirgan prezident isteʼfoga chiqishi kerak boʻlgan kunda rafiqasi bilan Maldiv orollariga qochib ketdi.
Tibbiy xizmati, maorifi, ilmiy va madaniy-maʼrifiy muassasalari
Shri Lankada vrachlar untlarning 2 tibbiyot fakultetida tayyorlanadi. Mamlakatda 12 yillik maktab joriy qilingan. Boshlangʻich va kichik oʻrta maktabda taʼlim majburiy. Oʻqish davlat maktablarida bepul va u singal yoki tamil tillarida, oliy oʻquv yurtlarida ingliz tilida ham olib boriladi. Kolombo, Jafna, Moratuva va boshqalarshaharlarda universitetlar bor. Shuningdek, Kolomboda Texnologiya kolleji, Yuridik kollej, Jafna va boshqalar shaharlarda kollejlar bor.institutlarni Shri Lanka milliy ilmiy kengashi (1968-yil tuzilgan) muvofiklashtiradi.institutlar ilmiy va sanoat tadqiqotlari instituti (1955), qishloq xoʻjaligi tadqiqotlari instituti (1972), tibbiyot tadqiqotlari instituti (1900), astronomiya rasadxonasi (1907), qishloq xoʻjaligi markaziy ilmiy tekshirish instituti (1965), choy instituti (1925)daolib boriladi. Kutubxonalari: Shri Lanka milliy muzeyi kutubxonasi, Kolombodagi jamoat va yuridik kutubxonalar, universitetlar huzuridagi kutubxonalar. Shri Lanka milliy muzeyi Kolombo, Kandi, Ratnapura, Anuradhapuradagi milliy muzeylarni birlashtiradi.
12-mart
12-mart — Grigoriy taqvimida yilning 71- (kabisa yilida 72-) kuni. Yil yakuniga 294 kun qoladi.
Shri Lanka
Meʼmorligi
Shri Lanka sanʼatining qadimiy davri (mil. av. 3-asr — mil. 8-asr) Hindiston sanʼatiga koʻp jihatdan oʻxshash boʻlib, asosan, Anuradhapuradagi buddaviylik bilan bogʻliq boʻlgan yodgorliklarda mujassamlangan. Oʻrta asr (8—13-asrlar)da qurilishlar aksariyat yangi poytaxt — Polonnaruvda olib borilgan. Shri Lanka mustaqillikka erishgach, milliy meʼmorlik maktabi shakllandi; shahar va qishloq majmualari paydo boʻldi. Meʼmorlikda oʻrta asr milliy belgilari hozirgi yevropa qurilish usullari bilan uygʻunlashib ketdi (Kolombodagi Davlat milliy assambleyasi binosi, 1948; „Silon Interkontinental“ mehmonxonasi, 1970-yillar boshi; Kolombodagi Solomon Bandaranaike haykali, 1976).
Matbuoti, radioeshittirishi va telekoʻrsatuvi
Shri Lankada bir qancha gazeta va jurnal nashr etiladi. Yiriklari: „Aylend“ („Orol“, ingliz va singal tillaridagi haftalik gazeta, 1981-yildan), „Davasa“ („Kun“, singal tilidagi kundalik gazeta, 1961-yildan), „Deyli nyus“ („Hafta yangiliklari“, ingliz tilidagi kundalik gazeta, 1918-yildan), „Deyli observer“ („Kundalik kuzatuvchi“, ingliz tilidagi kundalik kechki gazeta, 1834-yildan), „Dinamina“ („Kun yangiliklari“, singal tilidagi kundalik gazeta, 1909-yildan), „Navayugayya“ („Yangi asr“, singal tilidagi jurnal, 1956-yildan), „San“ („Quyosh“, ingliz tilidagi kundalik gazeta, 1964-yildan), „Silumina“ („Tojdagi qimmatbaho tosh“, „Dinamina“ gaz.ning yakshanbada chiqadigan bezakli nashri, 1930-yildan). Lankapuvat, milliy axborot agentligi, 1978-yil tuzilgan; Press Trast of Seylon, Shri Lankaning milliy kooperativ axborot agentligi, 1951-yil tashkil etilgan. Shri Lanka radioeshittirish korporatsiyasi, davlat xizmati, 1967-yil asos solingan. Telekoʻrsatuvlar 1979-yildan boshlangan.
12-mart
12-Mart kuni Maxbuba kuni
Shri Lanka
Adabiyoti
Adabiyoti, asosan, singal, shuningdek, tamil va ingliz tillarida rivojlanmoqda. Singal tilidagi dastlabki asar 6-asrda paydo boʻldi. Oʻrta asr singal adabiyoti qadimiy hind adabiyotidagi xronika va doston janrlarini oʻzlashtirdi. 13-asrdan buddaviylik gʻoyalarini targʻib etuvchi oddiy tilda yozilgan nasr muhim oʻrin egalladi. Vidyachakravartning „Buddaning qarorgohi“, Mayurapadetxeroning „Xayrehson tarixi“ pandnasihatlar toʻplami singal adabiyotida birinchi marta dehqonlarning ogʻir hayotini tasvirlagan muhim nasriy asardir. Qishloq hayoti budda rohiblari Dxarmasena, Dxarmakirtimaxatxero asarlarida ham aks ettiridsi. 15-asrda sheʼriyat, asosan, dostonmaktub yetakchi oʻrinni egalladi (Shri Raxula, Vettevetxero, Vidagama). 16-asr oxiri — 17-asr boshlari sheʼriyatining yorqin vakili Alagyavanna Moxottaladir. Portugal, niderland, keyinchalik inglizlar mustamlakachiligi adabiyot taraqqiyotini sekinlashtirdi. 20-asr boshlarida singal tilida S. de Silva, P. Sirisenaning birinchi romanlari paydo boʻldi. V.A Silva tarixiy va satirik roman, hikoyalar yozdi. Realizmning qaror topishi, singal adabiy tilining rivoji yozuvchi va adabiyotshunos M. Vikramasingxe (1891 — 1976) nomi bilan bogʻliq. U singal nasrida birinchi marta ishchilar sinfi vakili obrazini yaratdi. X. Munidas, G.B. Senanayake, K.Jayatilaki, E. Saratchandra kabi yozuvchilar oʻz asarlarida insonparvarlik gʻoyalarini olgʻa surdilar. M.Ratnayake, G. Liyanage, A.V. Suravira, K.Karunaratna roman va qissalarida muhim ijtimoiy muammolar koʻtarilgan. Shoirlar S. Maxinda, S. Palansuriya, G.X. Perera va boshqalar, dramaturglar A. Samaravira, E. Saratchandra, V.A. Abesinxe va boshqalar samarali ijod qildilar. 1969-yil Shri Lankaning ilgʻor yozuvchilari „Xalq yozuvchilari fronti“ tashkilotiga birlashdilar. Shri Lankaning tamil tilidagi koʻp asrlik adabiyoti Hindiston tamil adabiyoti izidan rivojlanib kelmoqda. 20-asrda sheʼriyat, novella rivojlandi. Yozuvchi va shoirlardan S.P. Amarasingam, J. Vedjatunga, K. Daniyel, D. Jiva va boshqalar mashhur. Ingliz tilidagi adabiyot 19-asrda paydo boʻldi. R.L. Spittel, G. Virasuriya, R. Proktor, A. Ranasingxe, J. Gunaverdena 20-asrning mashhur yozuvchilaridir.
12-mart
Voqealar
150px|right Yana qarang: Turkum:12-mart voqealari
Shri Lanka
Tasviriy sanʼati
Shri Lanka sanʼatining ilk davri Hindiston sanʼati, xususan, buddaviylik bilan bogʻlangan (ibodatxonalar haykallar bilan bezatilgan). Dunyoviy tosh haykaltaroshligining koʻpgina namunalari, maʼbudalarning metalldan yasalgan haykalchalari, qoyatoshlarga ishlangan mashhur Sigiriya naqshlari saqlangan. Mustamlakachilik davrida (16-asrdan) Shri Lankada amaliybezak sanʼati rivojlandi (metall, yogʻoch, fil suyagi, lok, tosh hamda loydan badiiy buyumlar ishlandi). Shuningdek, zargarlik bezaklari, badiiy gazlama, kashta, yogʻoch niqoblar tayyorlandi.
Shri Lankada professional dastgohlik sanʼati ingliz sanʼati taʼsirida 19-asr oxirida vujudga keldi. „Seylon sanʼati jamiyati“ birinchi badiiy uyushma boʻlgan (1888-yildan; rassomlar A. Amarasekera, J.D. A. Perera. T. Rajapaksha, S.G.Abeysingxe, D. Peynter va boshqalar). 20-asr boshlari ozodlik harakati taʼsirida Yevropadagi yangi oqimlar tajribalarini milliy anʼanalar bilan uygʻunlashtirgan rassomlik maktabi shakllandi („43 guruhi“, rassomlar J. Keyt, G. Piyeris; „Milliy sanʼat jamiyati“). Shri Lankada badiiy hunarmandchilik rivojlangan (toʻquvchilik, yogʻoch va suyak oʻymakorligi, lokli buyumlar tayyorlash, qimmatbaho toshlarni qayta ishlash va hokazo).
12-mart
Tavalludlar
Yana qarang: Turkum:12-martda tugʻilganlar