cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zimbabve
Davlat tuzumi
Zimbabve – respublika. Avvalgi nomi – Janubiy Rodeziya. Britaniya Hamdoʻstligi tarkibiga kiradi. 1980-yilda mamlakat mustaqillikka erishgach, Zimbabve Respublikasi deb ataladigan boʻldi. Amaldagi konstitutsiyasi 1980-yilda qabul qilingan, unga 1987 va 1989-yillarda tuzatishlar kiritilgan. Davlat boshligʻi – prezident (1987-yildan R. G. Zimbabve gerbi. Mugabe). U toʻgʻri umumiy ovoz berish yoʻli bilan 6 yil muddatga saylanadi va cheklanmagan marta qayta saylanishi mumkin. Qonun chiqaruvchi hokimiyat bir palatali parlament. Uning vakolat muddati – 5 yil Ijroiya hokimiyatni prezident bilan hukumat amalga oshiradi. Prezident hukumatga boshchilik qiladi, vitseprezidentlarni va vazirlarni tayinlaydi.
Tabiati
Zimbabvening katta qismini tokembriy kristall jinslaridan tuzilgan Matabele va Mashona platolari egallagan (eng baland joyi – Inyanga togʻi, 2596 m). Hududi aksar qismining bal. – 800–1500 m. Platolar shimoida Zambezi daryosi vodiysiga, janubda esa Limpopo daryosi vodiysiga zinapoyasimon pasayib tushadi. Foydali qazilmalari: xrom, litiy, temir, mis, qalay rudalari, oltin, toshkoʻmir, asbest. Iklimi mamlakatning shimoliy qismida ekvatorial mussoili, janubda tropik passatli iqlim. Eng issiq oyi (yanvar)ning oʻrtacha temperaturasi 21–27°; eng salqin oyi (iyul)niki 10–17°. Oʻrtacha yillik yogʻin janubi-gʻarbda 300–700 mm dan Inyanga togʻi sharqiy etaklarida 1000–2000 mm gacha. Yirik daryolari: Zambezi, Limpopo va Sabi. Zambezi daryosining oʻrta oqimida yirik Kariba suv ombori bor. Aksari qismi jigarrang tuprokli yerlarda oʻsadigan savannalardan iborat, janubiy quruq dashtlar. Hayvonot dunyosi xilmaxil: kiyik, buyvol, jirafa, zebra, fil, karkidon, sher, begemot, qoplon, sirtlon, boʻri va boshqalar. Zimbabveda umumiy maydoni 26 ming km2 milliy bogʻ va noyob hayvonlar saklanadigan qoʻriqxonalar bor. Yiriklari – Xvange, Matusadona, Viktoriya-Fole, Mana-Puls va boshqalar. Aholisining 90% mashona va matabele elatiga mansub afrikalik bantular; yevropaliklar, osiyoliklar ham bor. Shahar aholisi 26,4 %. Rasmiy tili – ingliz tili. Dindorlarning aksariyati xristianlar va mahalliy anʼanaviy dinlarga ibodat qiluvchilar. Yirik shaharlari: Harare, Bulavayo, Gveru, Kvekve, Kadoma, Mutare, Masvingo.
Tarixi
Zimbabve hududidan topilgan qad. buyumlar (sopol idishlar, toshdan yasalgan mehnat qurollari) paleolit davriga taallukli. 12–17-asrlarda bu yerda Monomotapa davlati mavjud boʻlgan. Arxeologik topilmalar (turar joylar, irrigatsiya inshootlari va boshqalar.) buning dalili boʻla oladi. 16-asrda shu davlat portugal mustamlakachilarining xurujini qaytardi. 18-asrda Limpopo va Zambezi daryolari oraligʻida mashona qabilasi hukmronlik qilgan. 19-asr 50–60yillarida Zimbabvega ingliz mustamlakachilari bostirib kira boshladi. 1889-yil Angliya qirolichasi Viktoriya "Britaniyaning Janubiy Afrika kompaniyasi" ("British Saut Afrika kompani", 1888-yil S. Rode tomonidan tuzilgan)ga Zimbabve hududi ustidan maʼmuriy rahbarlik qilish huquqini berdi. S. Rode tabele qabilasining oliy boshligʻi Lobenguladan foydali kazilmalarni kazib olish uchun ruxsatnoma ham oldi. 1893-yil ingliz qoʻshinlari mamlakatni bosib oldi va uni Rode sharafiga Janubiy Rodeziya deb atay boshladi. Afrikaliklar mustamlakachilarga qarshi bir necha marta qoʻzgʻolon koʻtarib chiqishdi, ayniqsa 1896– 97 yillarda juda katta qoʻzgʻolon boʻlib, mustamlakachilar uni shafqatsizlik bilan bostirdi.
1923-yil Zimbabve "oʻzini oʻzi idora qiladigan" mustamlaka maqomini oldi. Ogʻir ekspluatatsiya, soliklar afrikaliklar tinkasini kuritib, mustamlakachilarga qarshi gʻazabini kuchaytirdi. Ikkinchi jahon urushidan soʻng mustamlakachilikka qarshi harakat avj olishi bilan Angliya hukumati 1953-yil Rodeziya va Nyasalend federatsiyasini tuzdi. 1963-yilga kelganda bu federatsiyaga putur yetib, mamlakatda ozodlik harakati avj ola boshladi. 1965-yil ozchilikni tashkil etgan yevropaliklardan tuzilgan Yan Smit hukumati koʻpchiliqdan iborat afrikaliklar huquqini poymol etib, Janubiy Rodeziyani "mustaqil" deb eʼlon qildi. 1969-yil mamlakatda irqchilikni mustahkamlashga qaratilgan yangi "konstitutsiya" qabul qilindi.
Smit hukumatining siyosati afrikaliklarning qattiq qarshiligiga duchor boʻldi. 1974-yil Milliy majlisga oʻtkazilgan saylovni afrikaliklar boykot qildilar. 1974-yil dekabrda Lusaka (Zambiya)da Afrika Milliy kengashi, Zimbabve afrika xalqi ittifoqi, Zimbabve afrikaliklar milliy ittifoqining rahbarlari Janubiy Rodeziya mahalliy aholisining tub manfatlarini ifoda etgan konstitutsiyey konferensiya chaqirishni talab etdilar. Mazkur uchrashuv qatnashchilari kelishib, oʻz tashkilotlarini birlashtirib, yagona partiya – Afrika Milliy kengashini tuzishga ahd qildilar. Janubiy Rodeziya mahalliy aholisining irqchilik tuzumiga qarshi ozodlik harakatini Afrika birdamligi tashkiloti, barcha taraqqiyparvar kuchlar quvvatladi. 1976-yilda tuzilgan hamda Afrika Milliy kengashi bilan Zimbabve afrika xalqi ittifoqini oʻz ichiga olgan Zimbabve vatanparvarlik fronti bu kurashning kuchayishiga koʻmaklashdi. 1978-yilda Ya. Smit bilan afrikalik qoʻgʻirchoq arboblar oʻrtasida "ichki ahvolni tartibga solish" toʻgʻrisida bitim tuzildi. 1979-yil aprelda oʻtkazilgan soxta saylov natijalarini xalqaro miqyosda hech kim tan olmadi. Oʻsha yil dekabrda Londonda boʻlib oʻtgan konferensiyada boʻlgʻusi konstitutsiya va saylov oʻtkazish toʻgʻrisida kelishib olindi. 1980-yildagi saylovda vatanparvar kuchlar gʻalaba qozondi. 1980-yil 18 aprelda mustaqil Zimbabve Respublikasi eʼlon qilindi. 1987-yilgi saylov ham shu kuchlar gʻalabasi bilan yakunlandi. Zimbabve – 1980-yildan BMT aʼzosi. Milliy bayrami – 18 aprel – Mustaqillik eʼlon qilingan kun (1980). Oʻzbekiston Respublikasining mustaqilligini 1992-yil 27 yanvarda tan olgan.
Siyosiy partiyalari va kasaba uyushmalari. Zimbabve afrikaliklar milliy ittifoqi – Vatanparvarlik fronti, 1963-yilda asos solingan; Zimbabve birligi harakati, 1989-yil tuzilgan; Zimbabve afrikaliklar milliy ittifoqi, 1977-yil tashkil etilgan; Zimbabve konservativ uyushmasi, 1962-yilda asos solingan, 1984-yilgacha Rodeziya fronti, Respublika fronti deb atalgan; Birlashgan partiyalar, 1994-yilda tuzilgan. Zimbabve kasaba uyushmalari kongressi – Birlashgan kasaba uyushma markazi. Taʼsis kurultoyi 1981-yil fevral–martda boʻlib oʻtgan.
Sanoati
Mahsulot ishlab chiqarish va konchilik sanoati iqtisodiyotning asosini tashkil etadi. Bu tarmoqdar mahsulotining 90% eksport qilinadi. Sanoati oziqovqat, toʻqimachilik, yogʻochsozlik, kimyo, avtomobil yigʻuv, metallurgiya hamda konchilik tarmoklaridan iborat. Gveru va Masvingo atrofida xromit, Zvishavani yaqinida asbest, Mxangurada mis, Shangani konlarida nikel, oltin qazib chiqariladi. Mahalliy ehtiyoj uchun toshkoʻmir va temir rudasi, qalay, kumush, volfram va boshqalar qazib olinadi. Energetikasi Zambezi daryosidagi Kariba GESdan va sanoat mintaqalaridagi issiklik elektr styalaridan iborat. Yiliga oʻrtacha 7,6 mlrd. kVtsoat elektr energiyasi hosil qilinadi. Mahsulot ishlab chiqaruvchi korxonalari Harare va Bulavayo shlarida joylashgan. Kadomada toʻqimachilik, Kvekveda qora metallurgiya korxonalari, Gveru, Kvekveda ferroxrom ishlab chiqarish, KamativiDeteda qalay eritish va tozalash, Alyaskada mis zavodlari bor. Ferukdagi neft mahsulotlari zavodi Yaqin Sharqdan keltirilgan xom neftni qayta ishlaydi. ShervudBlokdagi yirik kombinat ammiak va nitratammoniy zavodlarini oʻz ichiga oladi. Harare, Senent va KollinBaukda sement zavodlari bor.
Qishloq xoʻjaligi
Asosiy ekinlari: makkajoʻxori (ekinzorlarning 60–70%), paxta, tariq, oq joʻxori, yer yongʻoq, sholi. Shimoli-sharqiy, shimoli-gʻarbiy viloyatlarida, Markaziy hamda sharqiy Mashonalend va Masvingodagi tovar mahsulot ishlab chiqaruvchi xoʻjaliklarda tamaki, Kadoma, Chinxoyi va Mxangura hududida paxta, shimoli-gʻarbdagi Chirundu hududida va mamlakat janubi-sharqida shakarqamish yetishtiriladi. Chorvachilikda, asosan, goʻshtbop qoramol boqiladi. Mamlakat janubiy va markazi eng muhim intensiv chorvachilik hududidir. Oʻrmonzorlarning asosiy qismi mamlakatning gʻarbida boʻlib, koʻp miqdorda yogʻoch tayyorlanadi.
Transporti
Engmuhimtransport turi – temir yoʻl Uning uz. 12,8 ming km, avtomobil yoʻllari uz. 85,2 ming km. Neft quvurlari uz. 288 km. Harareda xalqaro Kentukki aeroporti bor. Zimbabve chetga tamaki, oltin, ferroqotishma, paxta, asbest, nikel, mis rudalari, kandshakar, mol goʻshti va boshqalar sotadi. Chetdan mashinalar, transport uskunalari, kimyo sanoati mahsulotlari, xom ashyo va yoqilgʻi sotib oladi. Tashqi savdodagi asosiy mijozlari: JAR, Buyuk Britaniya, Germaniya, AQSH, Italiya, Yaponiya va Afrikadagi qoʻshni mamlakatlar. Pul birligi – Zimbabve dollari.
Sogʻliqni saqlash
Zimbabveda davlatga qarashli va xususiy davolash muassasalari mavjud. Mamlakat mustaqillikka erishgandan keyin goʻdaklarning nobud boʻlishini, yuqumli kasalliklarni kamaytirish, xalq sihatsalomatligini yaxshilash choratadbirlari kurila boshladi. Shifokor va hamshiralar Harare universiteti kolleji huzuridagi tibbiyot maktabida tayyorlanadi.
Maorifi, madaniymaʼrifiy va ilmiy muassasalari
Mustaqillik arafasida aholining 75% savodsiz edi. 1981-yildan majburiy boshlangʻich taʼlim joriy qilindi. Katta yoshdagi aholi oʻrtasida savodsizlikni tugatish harakati kuchaytiriddi. 80yillarda quyidagi maorif tizimi karor topdi: 5–6 yoshli bolalar uchun maktabgacha sinflar; 7 yoshdan 7 yillik boshlangʻich maktab; 6 yillik oʻrta maktab.
Hunartexnika taʼlimi boshlangʻich maktab negizida hunar bilim yurtlarida amalga oshiriladi. Boshlangʻich maktab oʻqituvchilari ped. bilim yurtlari va kollejlarda tayyorlanadi. Harareda oʻrta maktablar uchun oʻqituvchilar tayyorlaidigan yangi ped. kolleji ochilgan. Hararedgi Zimbabve universitetining 9 fakultetida 3 mingdan ortiq talaba taʼlim oladi, 564 oʻqituvchi dare beradi. Unt xuzurida intlar, shu jumladan Ped. instituti, bir necha kollej bor.
Yirik kutubxonalari: Hararedagi Zimbabve universitetining kutubxonasi, Parlament kutubxonasi, qirolicha Viktoriyaning memorial kutubxonasi, Bulavayoda Zimbabve Milliy kutubxonasi, Ommaviy kutubxona va boshqalar Muzeylari: Harare va Bulavayodagi Zimbabve Milliy muzeylari, Hararedagi Zimbabve Milliy galereyasi, Gverudagi tarix muzeyi, Mugaredagi arxeologiya, tarix, etn. muzeylari.
Harareda qishloq xoʻjaligi sohasidagi tadqiqotlar kengashi (uning tarkibida 7 institut va 8 tadqiqot hamda tajriba styasi), shuningdek, Gerbariy va botanika bogʻi, Veterinariya ilmiy tadqiqot laboratoriyasi, Urmontexnika tadqiqot markazi, Obhavoni oʻrganish xizmati, Geol. xizmati, Zimbabve ilmiy kengashi, Tamakishunoslik tadqiqot markazi, Paxtachilik tadqiqot markazi, bir kancha ilmiy jamiyat va uyushmalar bor.
Matbuoti, radioeshittirishi, telekoʻrsatuvi
Asosiy gazeta va jurnallari: "Gerald" ("Xabarchi" ingliz tilidagi kundalik gazeta, 1891-yildan), "Kronikl" ("Voqealar", ingliz tilidagi kundalik gazeta, 1894-yildan), "Sandi meyl" ("Yakshanba xabarnomasi", ingliz tilidagi yakshanbalik gazeta, 1935-yildan), "Faynenshl gazett" ("Moliyaviy gazeta", ishbilarmon doiralarning ingliz tilidagi haftanomasi, 1970-yildan), "Zimbabve nyus" ("Zimbabve yangiliklari", ingliz tilidagi oylik jurnal, 1974-yildan), "Zimbabve gavernment gazett" ("Zimbabve hukumat gazetasi", ingliz tilidagi haftanoma). Zimbabve Afrikaaro axborot agentligi (ZIANA) 1981-yildan faoliyat koʻrsatadi. Zimbabve radioeshittirish korporatsiyasi – davlat radio va telekoʻrsatuv xizmati 1964-yilda tuzilgan.
Adabiyoti
Zimbabve adabiyoti ingliz tilida, shuningdek, shona va matebele tillarida rivojlanmoqda. Shona va matebele xalkdarining qad. boy folklor anʼanalri bor. Afsonalar, ertaklar, qoʻshiqdar, maqollar xalq tarixi va donishmandligini ifodalaydi. 1957-yilda S. Mutsvayroning "Fezo" kitobi chiqquncha, asosan, oq tanli yozuvchilarning 19-asr oxirida vujudga kelgan ingliz tilidagi adabiyoti haqidagina gapirish mumkin. Oq tanli yozuvchilar asarlarining asosiy mavzui dastlabki kelgindilarning hayoti va sarguzashtlari edi. Ayrim asarlardagina ijtimoiy ohanglar yangraydi. A. Sh. Kripe "Gʻamgin diyor" (1911) va "Sohil daraxtlari yurti" (1913) romanlarini tub joy aholiga xayrixohlik bilan yozgan. 50-yillar oxiriga kelib mahalliy tillarda lotin alifbosidagi asarlar paydo boʻldi. Afrikalik yozuvchilar anʼanaviy turmush tarzi bilan zamonaviy – yevropalashgan turmushning toʻqnashuvlari haqida yozadilar. Mustaqillik eʼlon qilingach, adabiyot rivojlana boshladi. Afrikalik yozuvchilar zamonaviy badiiy janrlar – roman, qissa, hikoyalarga murojaat etmoqdalar. Ch. Mungoshining "Yomgʻir yogʻa qol" romanida afrikalik dehqonlarning nochor ahvoli tasvirlangan. V. Katiyoning "Yer farzandi" romanida yoshlarning Qarshilik harakatiga qoʻshilishi, irqchilik tartiblariga qarshi kurashi ifodalangan.
Meʼmorligi va tasviriy sanʼati
Zimbabvening turli joylarida paleolit davriga mansub qoya rasmlari saqlangan. Rasmlarda odam va hayvonlar, Zimbabve xalqlarining urfodatlari aks ettirilgan. Gematitdan yasalgan dunyodagi birinchi "qalam" – qoʻngʻir va qizgʻish tayoqchalar Matopo togʻidagi Bambata gʻoridan topilgan. 19-asr Monomotapa davlati (14–17-asrlar) madaniyati taraqqiyoti qoldiqlari – Zimbabve, Inyanga majmualari, Dxlo-Dxlo, Kami kabi tosh istehkomlari harobalari topilgan. Qalin granit devorlar, qushlar tasvirlangan tosh ustunlar, sopol idishlarning qoldiqlari saklangan. Zimbabve qishloqlarining tarhlari qad. majmualarni eslatadi (turar joy va xoʻjalik binolari paxsa devor bilan oʻralgan). Turar joylar orasida tomi konussimon aylana kulbalar koʻp. 19-asr oxirlaridan shaxmat taxtasi shaklida loyihalashtirilgan kam qavatli gʻisht binolardan iborat shaharlar qurildi. 1950yillardan keyin Harare, Bulavayo va boshqalar shaharlarda zamonaviy koʻp qavatli binolar kurila boshladi. Keyingi yillarda 20–30 qavatli maʼmuriy binolar qad koʻtardi.
Badiiy hunarmandchilikdan yogʻoch oʻymakorligi, kulolchilik (geometrik naqsh bilan ziynatlangan hurmacha, koʻzalar), savat toʻqish taraqqiy etgan. 20-asrning 60-yillarida professional tasviriy sanʼat vujudga keldi. Rassomlar orasida kishilarga va oʻz vatani tabiatiga muhabbat ifodalangan realistik asarlarning mualliflari S. Songo, J. Ndandarika, T. Mukarobgvalar ajralib turadi. Haykaltaroshlar (T. Dube, Y. Likoto, B. Mteki) Afrika haykaltaroshligiga xos timsollarni va anʼanaviy xususiyatlarni saqlashga harakat qiladilar. Zimbabveda rassomlik, haykaltaroshlik, amaliy sanʼat asarlari koʻrgazmalari muntazam tashkil etiladi.
Musiqasi
Zimbabvening musiqiy madaniyati turli xalkdarning, asosan, shonlarning musiqa sanʼatini oʻz ichiga oladi. Musiqa anʼanalari Zimbabve, soʻngra esa Monomotapa davlati qad. madaniyati bilan chambarchas bogʻliq. Bu davlatning ijtimoiy turmushida marombe deb atalgan saroy xonanda va sozandalari muhim rol oʻynagan. Nayni eslatuvchi va torli mbira, kalimba, chipendani, chimazambi, chitembe sozlari, nogʻoraga oʻxshash baraban keng rasm boʻlgan. Shonlarning musiqiy madaniyatida koʻpchilik boʻlib qoʻshiq ijro etish (xorlar, cholgʻu ansambllari) ustunlik qiladi. 20-asr 2yarmidan afroyevropacha oʻziga xos uslublar ommalashdi. Musiqa masalalari bilan, asosan, Sanʼat ishlari kengashi shugʻullanadi. Zimbabveda Harare va Bulavayo musiqa kollejlari bor.
Hampton (Maryland)
Hampton AQShning Maryland shtatida joylashgan shahardir. Baltimore County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
5004 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 14,8 km2. Shundan 14,8 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Yaygın, Bitlis
Yaygın — Turkiyaning Bitlis viloyati Bitlis tumaniga qarashli qishloqdir.
Villecien
Villecien Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Auxerre tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,6 km2.
Bron (Fransiya)
Bron Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Rhône departamenti Lyon tumani tarkibiga kiradi.
Cevizlik (Şirvan)
Cevizlik (Bimbat) — Turkiyaning Siirt viloyati Şirvan tumaniga qarasli qishloq. Qishloqda 2021-yilda 1286 kishi istiqomat qilgan.
Bron (Fransiya)
Aholisi
38700 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 3757,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,3 km2. Dengiz sathidan 183 – 221 m balandlikda joylashgan.
Anaktuvuk Pass (Alaska)
Anaktuvuk Pass AQShning Alaska shtatida joylashgan shahardir. North Slope okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 12,7 km2. Shundan 12,4 km2 quruqlik, 0,3 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 663 m balandlikda joylashgan.
Nauders
Nauders Avstriyaning Tirol yerida joylashgan kommunadir. Landeck (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 90.3 km2. 1539 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Roʻzaqul Xalmurodov
Xаlmurodov Roʻzaqul Sotiboldiyevich  — 1941-yil 1-mayda Janubiy Qozogʻiston viloyati Sayram tumani Mankent qishlogʻida dunyoga kelgan. Millati — oʻzbek.
„Qurmet belgіsі“ (1971), II darajali „Dos’tiq“ (2001), I darajali „Doʻstiq“ (2008) ordenlari bilan; „Yeren enbegi үshіn“ (1981), „Yerlіk enbegi үshіn. V.I. Leninning tavalludiga 100 yil boʻlishi hurmatiga“, „Yenbek Yerі“ (1974), „Tingʻa 50 jil“ (2004), „Qozogʻiston Qomusiga 10 yil“ (2005), „Astananing 10 yilligi“ (2008) medaldari bilan; QozSSR Oliy kengashi Hurmat gramotasi bilan taqdirlangan.
IC 4114
IC 4114 Canes Venatici yulduz turkumidagi S (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Kubaliklar
Kubaliklar (oʻzlarini kubanos deb atashadi) — xalq. Kubaning asosiy aholisi (10,6 mln. kishidan ortiq). taxminan aholisining yarmi mulatlar, qolganlari oq tanli va negrlar. Umumiy soni 11,7 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari). Ispan tilining kuba lahjasida soʻzlashadi. Dindorlari — katoliklar. K., asosan, qishloq xoʻjaligi (shakarqamish, tamaki, sholi, meva yetishtirish) bilan shugʻullanadi. Koʻp tarmoqli sanoat rivojlangan. Anʼanaviy xalq tomoshasi — karvanallar (las komparsas) oʻtkazib turishadi.
Wamsutter
Wamsutter AQShning Wyoming shtatida joylashgan shahardir. Sweetwater County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
267 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Lieth
Lieth Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Dithmarschen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 4,66 km2. 394 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Liethning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
NGC 2335
NGC 2335 Yakkashox yulduz turkumidagi III3m tipli ochiq klasterdir.
Ushbu obyektni William Herschel 1785-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Yayalar, Bitlis
Yayalar — Turkiyaning Bitlis viloyati Bitlis tumaniga qarashli qishloqdir.
Navis
Navis Avstriyaning Tirol yerida joylashgan kommunadir. Innsbruck Land (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 64.1 km2. 1929 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
La Pobla de Massaluca
La Pobla de Massaluca Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Tarragona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 43,4 km2. Aholisi — 391 kishi (2010).
Dallgow-Döberitz
Dallgow-Döberitz Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Havelland tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 65,96 km2. 8636 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Dallgow-Döberitzning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Toru Yoshikawa
Toru Yoshikawa (吉川 亨; 13-dekabr 1961-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1983-yili 12-fevral Suriya terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan.
Xondam kanali
Xondam kanali - Toshkent viloyatidagi yirik va murakkab gidrotexnika inshooti, 1928—32 yillarda qurilgan. Chapqirgʻoq Qorasuv kanalining 3 km dan suv olish inshooti yordamida suv oladi. Dastlabki uz. 49 km. 1970-yildan keyin amalga oshirilgan rekonstruksiya natijasida qayta qazildi, uning uz. 77,5 km ga yetkazildi, kanal kengaytirildi, trassasi uzaytirildi va bosh qismidagi hisobiy suv sarfi 23 m³/sek. ni tashkil etdi. Kanal trassasi murakkab relyefni togʻ oldi tekisliklardan oʻtgani bois uning koʻp kismi qazma (chuq. 25 m gacha) va koʻtarma (bal. 30 m gacha) oʻzandan iborat. Kanal tubining kengligi 2–4 m, devorlarining qiyaligi 1,75 m ga teng. Kanal oʻzaniga filtratsiyaga qarshi 15 sm qalinlikdagi beton toʻshama yotqizilgan. Uning oʻng qirgʻogʻida 7 m enlikda inspeksiya yoʻli qurilgan. Kanalda koʻp sonli gidrotexnika inshootlari barpo etilgan: uning 28 km da 15 m balandlikdagi sharshara, Parkentsoy, Qizilsoy, Samsaraksoylar bilan kesishgan joylarda dyukerlar qurilgan, 10 ga yaqin yirik koʻpriklar, 5 ta yirik suv chiqargich, 2 ta suv toʻsgich, 4 ta suv tashlagich barpo etilgan. Trassaning oxiri Xoʻjabaland kanali b,n tutashtirilgan. Kanal oʻng qirgʻogʻidagi 15 ming gektarga yaqin ekinzorni sugʻorish imkoniyatiga ega.
Xonbandi
Xonbandi — qadimgi suv ombori (X-asr). Hozirgi Jizzax viloyati Forish tumani markazidan 12-15 km shimolida, Pasttogʻ darasi ichiga qurilgan. Xonbandi Nurota togʻidan oqib chiqadigan Osmonsoy va Ilonchisoy sel suvlarini jamgʻarib, yozda ekinlarni sugʻorish uchun barpo etilgan. Xonbandi toʻgʻoni granit toshlar va suvga chidamli maxsus qorishmalardan ishlangan.
Toʻgʻonning balandligi 15,25 m, uzunligi ustki qismida 51,57 m, asosida 24,35 m. Xonbandining uz. 1,5 km, eni toʻgʻon oldida 52 m, dara ogʻzida 200 m ga va suv sigʻimi esa 1 mln. 600 ming m3 ga teng boʻlgan. Xonbandi tufayli Qizilqumning Mirzachoʻl bilan tutashgan chegarasida taxminan 1,5 ming ga yer maydoni oʻzlashtirilgan.
Suv omboridan 6 km shimolida mustahkam rabot qad koʻtargan, uning xarobalari Kaltepa deb yuritiladi. Kaltepada olib borilgan arxeologik tekshirishlar bu kichik vohaning 10-asrda obod etilib, 12-asr oxirlarigacha hayet davom etganini aniqlab berdi. Suvni chiqarish uchun Xonbandi inshootining gʻarbiy chekkasida 9 ta quvur oʻrnatilgan. Ular oqib chiqadigan suvning dinamik taʼsiriga qarshi konussimon qilib ishlangan.
Xonbandi toʻgʻonning matematik oʻlchovlariga qaraganda uni bino qilgan 10-asr irrigatorlari mazkur inshootni qurishda toʻgʻon oldiga toʻplanadigan 16 m chuqurliqdagi suvning vertikal bosim kuchini hamda inshootni agʻdaruvchi gorizontal kuchni aniq muhandislik hisobi asosida belgilab chiqqanlar. Shuning uchun ham Xonbandi toʻgʻonining asosi yuqori qismiga nisbatan 4 baravar qilib ishlangan (qalinligi ostida 8 m, yuqorisida 2 m ga teng). Toʻgʻon maxsus loyiha asosida bino qilingan.
О‘rta Osiyoda eng qadimgi va eng mahobatli irrigatsiya inshooti sanalmish “Xonbandi tо‘g‘oni”ni juda katta mahorat bilan bunyod etishganlari kishini lol qoldiradi. XVII asr fransuz fizigi Blez Paskal ning “Suvning bosim kuchi” tо‘g‘risida yaratilgan qonun kashfiyotidan 7 asr muqaddam Movarounnahrlik muhandislar tomonidan ushbu qonuniyat asosida qurilgan О‘rta Osiyodagi birinchi suv inshoati hisoblanadi.
Two Buttes (Colorado)
Two Buttes AQShning Colorado shtatida joylashgan shahardir. Baca County okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,6 km2. Shundan 0,6 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 1252 m balandlikda joylashgan.
Yarönü, Bitlis
Yarönü — Turkiyaning Bitlis viloyati Bitlis tumaniga qarasli qishloqdir.
IC 4115
IC 4115 Canes Venatici yulduz turkumidagi S? (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Pokistondagi turkmanlar
Birlashgan Millatlar Tashkiloti va milliy hisob-kitoblarga koʻra, Pokistonda 6000 dan ortiq turkman millatiga mansub aholi istiqomat qiladi. Ular asosan 1917-yil Bolsheviklar inqilobidan soʻng Turkmanistondan Afgʻonistonga, soʻngra Sovet qoʻshinlarining Afgʻonistonga bostirib kirishi paytidagi beqarorlik tufayli Afgʻonistondan qoʻshni Pokistonga qochib ketgan qochqinlardir. Binobarin, koʻpchilik Pokistonda oʻnlab yillar davomida boʻlgan va ularning koʻpchiligi ikkinchi va uchinchi avlodlarning bir qismidir.
Jamiyat
Turkmanlarning aksariyati mamlakatning shimoliy qismlarida joylashgan, jumladan Peshovar yaqinidagi Babu shahri eng yirik turar-joy lageridir. Ular yashayotgan yer Pokiston hukumati tomonidan berilgan va bir necha yillar oldin ular uylarini qurish uchun xalqaro yordam olgan. Biroq, baʼzan yashash sharoitlari kam elektr liniyalari va suvga kirishda qiyinchiliklar tufayli yashash sharoiti yaxshi emas deb taʼriflanadi. Koʻpgina qochqinlar, shuningdek, atrofdagi qishloq xoʻjaligi yerlarida dalalarni ijaraga olish va ekin ekish uchun resurslarga ega emaslar.
Pokistondagi turkman muhojirlarining katta qismi asli afg‘on fuqarolari bo‘lib, ular mamlakatga yigirma yil oldin ko‘chib kelgan. 2005-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, birgina Balujiston viloyatida 6000 dan ortiq afgʻon turkmanlari istiqomat qiladi va ular umumiy afgʻon aholisining 0,8 foizini tashkil qiladi.
Anderson (Alaska)
Anderson AQShning Alaska shtatida joylashgan shahardir. Denali okrugi tarkibiga kiradi.
Verxnyaya Gorka (Xarovsk tumani, Vologda)
Aholisi
Aholisi - 0 kishi (2010).
Anderson (Alaska)
Aholisi
274 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Geografiyasi
Maydoni — 122,4 km2. Shundan 121 km2 quruqlik, 1,4 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 157 m balandlikda joylashgan. thumb|left|200px|Anderson manzarasi.
Harghita okrugi
Harghita okrugi— Hargita megye, Transylvanianing sharqida joylashgan Ruminiya markazidagi okrug (județ). Markazi — Miercurea Ciuc shahri.
2002
Statistika instituti ma'lumotlariga ko'ra 2002-yilda Harghita aholisi 302,432 kishi va aholi zichligi 52/km2.
Hancock (Maryland)
Hancock AQShning Maryland shtatida joylashgan shahardir. Washington County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1723 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 7 km2. Shundan 7,0 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 197 m balandlikda joylashgan.
Saint-Point-Lac
Saint-Point-Lac Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Pontarlier tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
254 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 56,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,5 km2. Dengiz sathidan 847 – 981 m balandlikda joylashgan.
Dinshunoslik
Dinshunoslik - dinlar tarixi, ular bilan bog'liq jarayonlar, dinning inson hayotining turli jabhalari bilan o‘zaro ta’sirlashuvini o‘rganuvchi fan. Dinshunoslik barcha ijtimoiy fanlar qatori ham o‘zining o‘rganish obyektiga ega. U dinning paydo bo‘lishi, ijtimoiy mohiyati va jamiyatdagi rolini tadqiq qilish bilan birga diniy e’tiqodlarning paydo bo‘lishi va rivojlanishi, ularning jamiyat taraqqiyotidagi evolyutsiyasini ilmiy jihatdan o‘rganadi.
Dinlarni o‘rganish uzoq tarixga ega. Har bir inson yon-atrofidagilarning e’tiqodi, qaysi dinga mansubligiga qiziqadi, ular haqida bilishni istaydi. Bu boradagi ilk ma’lumotlarni Qadimgi Gretsiya va Rim yozuvchilari asarlarida ko‘rishimiz mumkin. Ulardan eng mashhuri “tarix otasi” nomini olga nGerodot (mil. avv. V asr) o‘zi tadqiq qilgan xalqlarning dinlari haqida ma’lumotlar keltirgan. Bu qiziqish o‘rta asr Yevropasida ham mavjud bo‘lgan. Lekin boshqa dinlar haqida fikr bildiruvchilar, xristianlarning e’tiborini jalb qilmaslik va ularni boshqa dinlarga kirib ketmasliklarini ta’minlash maqsadida, u dinlarga nisbatan salbiy fikr bildirish, ularni yomonlash orqali ularga yondashishni ma’qul deb topganlar.
Islom olamida ham dinlarni o‘rganish bo‘yicha tadqiqotlar uzoq tarixga borib taqaladi. Milodiy VII-VIII asrlardayoq diniy tortishuv (munozara)larni o‘z ichiga olgan “maqola”lar (keyinchalik “maqolot”), VIII -IX asrlardan e’tiboran esa boshqa dinlarga “raddiya”lar yozila boshlangan. Keyingi asrlardan esa “al-Firaq” (Firqalar), “ar-Radd” (Raddiya), “ad-Diyonot” (Dinlar) va “al-Milal” (Xalqlar) yo‘nalishidagi adabiyotlar vujudga kelgan.
“Ad-Diyonot” (Dinlar) yo‘nalishida yozilgan ilk asar Hasan ibn Muso an-Navbaxtiyning (vaf. 910) “al-Aro’ vad-diyonot” (E’tiqodlarvadinlar) kitobi hisoblanadi. Keyinchalik Mas’udiy (957) o‘zining “ad-Diyonot” (Dinlar), Masbihiy (1029) “Darkul bug‘yati fiy vasfid diyonoti val ibodoti” (Dinlar va e’tiqodlar vasfida maqsad me’yori) kitoblarini yozganlar. Shuningdek Beruniyning (973-1048) “Tahqiqun ma lilhind min maqulatin, maqbulatin fil aqli av marzulatin” (Aqlga maqbul yoki noma’qul bo‘lgan Hindistonga oid izlanishlardan) nomli kitobi ham shular sirasiga kiradi.
“Al-Firaq” (Firqalar) yo'nalishida yozilgan kitoblarga Abu Mansur Abdulqodir al-Bag'dodiyning (vaf. 1038) “al-Farqbaynal-firaq” (Firqalar orasidagi farq) asari hamda Abul-Maoliy Muhammad ibn Ubaydullohning (vaf. 1092) “Baynal-adyon” (Dinlarorasida) asarlarini kiritish mumkin.
“Ar-Radd” (Raddiya) yo‘nalishida ham ko‘plab asarlar dunyo yuzini ko‘rgan. Ularga Imom Gʻazzoliyning (vaf. 1111) “ar-Raddul jamil” (Go‘zalraddiya), Ibn Kalbiyning (vaf. 819-821) “Kitobul-asnam” (Butlar kitobi) nomli asarlarini alohida qayd etish lozim.
Islom olamida qiyosiy dinshunoslik sohasida ham salmoqli ishlar qilingan. Ulardan Abu Rayhon Beruniyning “al-Osorul boqiya” (Boqiyasarlar), Ibn Nadimning (vaf. 990) “al-Fihrist” (Mundarija), Muhammad ibn al-Huzaylning (vaf. 840) “Kitobul-Majus vakitobus-sanaviya” (Majusiylik va ko‘p xudolilik kitobi), Abul Abbos Ahmad ibn Muhammad as-Saraxsiyning (vaf. 899) “Risola fi vasfi mazohibis-sobiiyn” (Sobiiylarning mazhablari vasfi haqida risola), Abu Zayd al-Balxiyning (vaf. 941) “Kitobu sharo’iil adyon” (Dinlar shariatlari kitobi) asarlarini sanab o‘tish mumkin.
Zamonaviy Dinshunoslik esa bir yarim asrga yaqin davrga borib taqaladi. Gʻarbda, zamonaviy ma’nodagi dinlar tadqiqotlari Maks Myuller (1823—1900) tomonidan boshlab berilgan. Olim 1856-yilda “Qiyosiy mifologiya” va 1870-yilda nashrdan chiqqan “Dinlarning asosi va shakllanishiga oid dars baholari” nomli asarlari bilan boshqa dinlarni tadqiq qilishga yo‘l ochgan va kattagina e’tibor qozongan. U Angliyadagi mashhur Oksford universitetida dinlar tarixidan ma’ruzalar o‘qigan. O'zining “Sharqning muqaddas kitoblari tarjima silsilasi” asarida u ilk bora "religious studies" (dinshunoslik) so‘zini qo‘llagan. Myuller va uning zamondoshlari dinlarni ilmiy tadqiq qilishda filologiyani muhim deb bilishgan va dinning asl mohiyatiga faqatgina til orqali qilingan izlanishlar bilangina yetishish mumkin, degan fikrni olg‘a surgan.
Biroz keyingi davrlarda Gollandiyada S.R.Tileva Shantepi de la Sosse bu borada izchil faoliyat olib borganlar. Shunday qilib davrlar o‘tishi bilan Parij, Bryusselva Rim kabi markazlarda dinshunoslik universitetlar ta’lim dasturlaridan joy olgan.
XIX asrning ikkinchi yarmidan boshlab dinshunoslik sohasida olib borilgan izlanishlar shakllangan. Bu davrda turli mintaqalarda zikr qilingan sohada bir qancha mutaxassislar yetishib chiqqan. Ulardan R.Pettazoni, M.Eliade, Van der Lyu, R.Otto, G.Menshing, J.Vax, F.Xeiler, G.Dumezil, E.G.Parrinder, S.G.F.Brandon, Erik F.Sharp, Ninian Smart, M.Kitagava, R.S.Zeyxner, Ugo Biyenchi, V.Kantvell Smit, Ake V.Strom, XansJ.Shoyps va Mixayel Paylar nomini zikr qilishimiz mumkin.
Sloveniyada jinoyatchilik
thumb| 2016-yilda Sloveniyada politsiya mashinasi. Sloveniyadagi jinoyatchilikka Sloveniya milliy politsiya kuchlari kabi Sloveniya huquq-tartibot idoralari tomonidan choralar ko‘riladi
Huquqni muhofaza qilish
Sloveniya Milliy Politsiya Kuchlari Ichki ishlar vazirligi tomonidan nazorat qilinadigan Sloveniyada jinoiy adolat uchun javobgardir. 2012-yil holatiga koʻra, Sloveniya politsiyasi taxminan 9000 zobitdan iborat. 2010-yildan 2019-yilgacha politsiya har yili oʻrtacha 75 510 ta jinoiy huquqbuzarlikni koʻrib chiqadi, soʻnggi oʻn yil ichida yillik jinoyatlarning umumiy soni kamaydi. 2020-yilda COVID-19 pandemiyasi davrida qayd etilgan jinoiy faoliyat miqdori ham kamaydi. Aksariyat hollarda prokurorlar jinoiy ish qoʻzgʻatishga mas’uldirlar, ammo baʼzi hollarda jabrlanuvchilar ham buni qoʻzgʻatishi mumkin. Jinoyat protsessida ayblov, himoya va sud muhokamasi alohida olib boriladi. 2018-yil holatiga koʻra, Sloveniyada 1396 kishi qamoqda boʻlgan, bu kattalar aholisining 100 mingiga 79,98 ni tashkil qiladi.
Kriminologiyani oʻrganish Sloveniyada XX asrning boshlarida Aleksandr Maklecov tomonidan ilmiy sohaga kiritilgan. Hukumat 1950-yilda "Journal of Criminal Investigation and Criminology" jurnalini nashr qilishni taʼminladi va 1954-yilda Lyublyana universitetida yuridik fakultetda Kriminologiya instituti tashkil etildi. Sloveniyadagi koʻpgina kriminologiya loyihalari Sloveniya tadqiqot agentligi tomonidan moliyalashtiriladi.
Zoʻravonlik jinoyati
2017-yilda huquq-tartibot idoralari tomonidan 324 dona o‘qotar qurol va boshqa qurollar musodara qilingan. 2018-yilda qasddan odam o‘ldirish bo‘yicha 10 ta jinoyat sodir etilgan. Bu har 100 000 kishiga 0,5 qotillik holatini tashkil etadi, dunyo bo‘yicha o‘rtacha 100 000 kishiga 5,8 nafardan toʻgʻri keladi. Oʻsha yili har 100 ming kishiga ogʻir tan jarohati yetkazish bilan bogʻliq 1544 ta tajovuz, 6 ta odam oʻgʻirlash va 264 ta zoʻravonlik bilan talon-taroj qilish holatlari qayd etilgan. 2017-yilda har 100 ming kishiga 427 ta jinsiy zo‘ravonlik holatlari to‘g‘ri kelgan. 2017-yilda 25 kishi odam savdosining qurboni aniqlangan.
Uyushgan jinoyatchilik
Kommunizmning qulashi davridagi notinchlik Sloveniyada uyushgan jinoyatchilikning koʻpayishiga olib keldi. Sloveniya hukumati uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurashda Yeuropol amaliyotiga muvofiq ishlaydi. 2019-yilda tergov qilingan jinoyatlarning 1,5 foizi uyushgan jinoyatchilik deb tasniflangan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Brullioles
Brullioles Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Rhône departamenti Lyon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
574 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 47,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 12,2 km2. Dengiz sathidan 380 – 817 m balandlikda joylashgan.
Godwin-Austen muzligi
Godvin-Austen muzligi Qorakoram tizmasidagi muzlik boʻlib,Pokistondagi eng baland togʻ choʻqqisi va Yerdagi ikkinchi eng baland choʻqqisi K2 ga yaqin,Gilgit-Baltiston,Pokistonda joylashgan. Uning Baltoro muzligi bilan qoʻshilish joyi Konkordiya deb ataladi va mashhur trekking yoʻnalishi hisoblanadi, chunki u mintaqadagi besh sakkiz ming kishidan toʻrttasini koʻrish imkonini beradi.
Muzlikka Balti shahridagi Skardu shahri orqali yaqinlashish mumkin. U oʻz nomini ushbu mintaqaning dastlabki tadqiqotchisi Genri Haversham Godvin-Ostendan oladi. K2 dastlab uning sharafiga Godwin-Ostin togʻi deb nomlangan.
Lohbarbek
Lohbarbek Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Steinburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 6,24 km2. 731 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Lohbarbekning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Takashi Mizunuma
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1984-yili 18-aprel Malayziya terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 32 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
Kvartet (guruh)
Kvartet — oʻzbek pop guruhi. DJ Rustambek, DJ Saidaʻlo, MC Shod hamda Mr Jockerdan tashkil topgan.
Tarix
Guruh Sezam radiosida RJlik qiluvchi DJ Rustambek va Saidaʼlo tashabbusi bilan tuzilib, unga MC Shod va Mr Jocker jalb etilgan. Birinchi qoʻshiq sifatida Brigada serialining saundtregining hajviy rimeyki ijro etilgan.
Jamoat eʼtibori
"Kvartet" koʻp bora tele va radioefirga chiqqan. Telekoʻrsatuvlarning birida (Oʻzbekiston telekanalida) guruh zamonaviy pop-musiqa vakillari sifatida taklif qilinib, „milliy mentalitetga toʻgʻri kelmaydigan“ faoliyat uchun tanqid etilgan. „Kvartet“ aʼzolari ekstsentrik sifatida eʼtiborga tushishgan.
Havola
Kvartet guruhining rasmiy sayti
Leonid Vilkomir
Biografiyasi
Leonid Vilkomir 1912-yil 4-mart, Buxoroda tavallud topgan. 1926-yildan Moskvada yashagan va Borets zavodida ishlagan. U „Boʻron“ adabiy toʻgaragiga aʼzo boʻlib, „Litkrug“ toʻplamida ilk sheʼrlarini nashr etadi. Leonid 1931-yilda Nijniy Tagilga koʻchib oʻtdi va u yerda „Tagil ishchisi“ gazetasida xodim boʻlib ishlagan, soʻngra 1932-yildan „Uralvagonstroy“ katta tirajli gazetasida mas’ul kotib va muharrir oʻrinbosari boʻlibishlagan va keyinchalik „Vagonogigant“ nomi bilan tanildi. Koʻp oʻtmay u shaharda taniqli jurnalistga aylandi, Tagilda u koʻpgina sheʼrlarini, asosan, Urals mavzusida yozdi, unga koʻplab insho va sheʼrlarni bagʻishladi.
1937-yil yanvar oyida u Tagil uchuvchisi, Nijniy Tagil Sovet Ittifoqining birinchi Qahramoni.
U 1938-yilda armiyaga chaqirilib, „Krasnaya zvezda“ gazetasi tahririyatiga yoʻllanma oldi.
Ulugʻ Vatan urushi boshlanganidan beri — frontda katta siyosatchi boʻldi. U jangovar samolyotlarda uchgan va tank ekipajlari aʼzosi edi. Shoirning sheʼrlari „Ulugʻ Vatan urushida halok boʻlgan sovet shoirlari“ va „Asr strofelari“ antologiyasiga kiritilgan. Rus sheʼriyati antologiyasi (tuzuvchi: Yevgeniy Yevtushenko, 1999).
Yevgeniy Yevtushenko: … urushda halok boʻlgan va shuning uchun sovet adabiy tanqidi tomonidan ehtiyotkorlik bilan saqlanib qolgan shoir. U 1931-yildan beri nashr etilgan, SSSR boʻylab muxbir sifatida sayohat qilgan va hatto Novocherkassk yaqinida vafot etgan samolyotda ham u „muxbir“ roʻyxatiga kiritilgan, garchi u oʻqchi-radiooperator sifatida ishlagan. Bir paytlar antologiya tuzuvchisi undan eng yupqa chiziqdan „tafsilotli soatsozning qoʻllari“ epitetini olgan.
Vafoti
Leonid Vilkomir 1942-yil 19-iyulda Rostov viloyatida vafot etgan.
Xongul
Xongul (Buxoro bugʻusi) (Cervus elaphus bactrianus) — O‘rta Osiyo hududida yashovchi bugʻular oilasi juft tuyoqlilar turkumiga mansub sutemizuvchi hayvon.
Muhofaza qilish
Bu kichik tur asrning boshlarida yoʻq boʻlib ketish arafasida edi. Kiyiklar populyatsiyasi soni yashash joylarining vayron boʻlishi (shu jumladan sugʻorish loyihalari), Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin keng koʻlamli ovchilik va harbiy mojarolar tufayli keskin tushib ketgan.
Turkmanistonning Amudaryo qo‘riqxonasida 2016-2017 yillarda bug‘ular soni 60 boshga yetdi. Yana 60 bosh kiyik Amudaryo toʻqaylarida Jarguzer traktidan Muqri qishlogʻigacha boʻlgan hududda yashaydi.
Xongul soni kamayib ketganligi sababli Tabiat va tabiiy resurslarni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi Qizil roʻyxatiga va Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan
Xondamir
Xondamir Gʻiyo
siddin Muhammad ibn Xoja Humomuddin ibn Xoja Jaloliddin Muhammad ibn Burhoniddin Muhammad Sheroziy (1473—1476, Hirot — 1534, Mandu; Dehlida dafn etilgan) — tarixchi.
Ona tomondan Mirxondning nabirasi va shogirdi. Otasi temuriylardan Sulton Maxmud mirzoning vaziri boʻlgan. 10 yoshida Navoiyning kutubxonasida kutubxonachi, 1498-yil mudir. 1503-yildan Balxda Badiuzzamon Mirzo saroyida xizmat qilgan. 1507—1510-yillarda Shimoliy Afgʻonistonda (Basht qishlogʻida) adabiy ijod bilan shugʻullangan. 1510-yil Xondamir Hirotga qaytib kelgan. 1528-yil Xondamir Hindistonga, Boburiylar poytaxti Agraga, yaʼni Bobur xuzuriga borgan va 1529-yil Boburning Bengaliya va Gang daryosi sohili tomon qilgan yurishida qatnashgan. Bobur vafotidan soʻng X. uning vorisi Humoyun bilan harbiy yurishlarda ishtirok etgan. Ayni vaqtda u "Humoyunnoma" asarini yozadi. Bu xizmati evaziga unga "Amir ulmuarrixin" unvoni berilgan. Humoyun bilan harbiy yurishdan qaytib kelayotganda vafot etgan. Vasiyatiga binoan, Dehlidagi mashhur qabristonga, shoir Xusrav Dexlaviy (1253—1325) yoniga dafn etilgan. X. 13 ta asar yozgan, bizgacha 8 tasi yetib kelgan; "Maʼosir ulmuluk" ("Hamasr podshoxdarning tarixi") (1498—1499); Alisher Navoiyga bagʻishlangan: "Xulosat ulaxbor fi bayon ulahvol ulaxyor" ("Xayrli kishilar ahvolini bayon etish borasida xabarlar xulosasi") (1498—1500) va "Makorim ulaxloq" ("Oliyjanob xulkdar") (1501); "Dastur ulvuzaro" ("Vazirlar uchun qoʻllanma") (1500—1501); "Nomai nomi" ("Atokli nomalar") yoki "Inshoi Gʻiyosiddin", "Inshoi Gʻiyosiy" (1522—1523); Mirxondning "Ravzat ussafo" asariga X. tomonidan qoʻshilgan ilova — 7 jild va "Geografik qoʻshimcha" (1522—1523); "Habib us-siyar fi axbor afrod ulbashar" ("Inson zoti xabarlari va doʻstning tarjimai holi") (1520—1524); "Humoyunnoma" (1534).
X.ning qolgan 5 ta asarining nomlari maʼlum xolos: "Osor ulmuluk valanbiyo" ("Podshoh va paygʻambarlar haqida hikoyalar") (1524—1525); "Axbor ulaxyor" ("Yaxshi insonlar haqida xabarlar"); "Muntaxabi tarixi Vassof" ("Vassof tarixidan saylanma"); "Javohir ulaxbor" ("Xabarlar gavharlari"); "Gʻaroyib ulasror" ("Qiziqarli sirlar"). Navoiyning maʼlumotiga kura, X. "Nakiy" taxallusi bilan sheʼrlar yozgan. X.ning 3 jildli "Habib ussiyar fi axbor afrod ulbashar" asarining 1 va 2jiddi Turkistondagi xonlar, Chingizxon va uning avlodlarining tarixi haqida, 3 jildida esa, 1490-yillarda Movarounnaxr va Xurosondagi temuriylar oʻrtasidagi oʻzaro kurashlar, Shayboniyxon bosqini haqida birmuncha maʼlumotlar bor. Xondamir Oʻrta Osiyo, Afgʻoniston, Hindiston tarixiga oid muhim asarlar yaratgan va bu bilan jahon madaniyati xazinasiga munosib hissa qoʻshgan.
Robert Kunkel
Robert Kunkel (1999-yil 28-aprelda tugʻilgan) — Germaniya vakili sifatida juftlikda konkida uchish musobaqalarida qatnashuvchi figurali uchuvchi. Konkida uchish boʻyicha sherigi Annika Hocke bilan birga 2022 Gran Prix de France turniring bronza medali sovrindori va Xalqaro konkida uchish ittifoqi musobaqasining uchta medalni qoʻlga kirigan, shu jumladan 2022 CS Finlandia Trophy turnirida oltin medal bilan taqdirlangan.
Konkida uchish boʻyicha sobiq sherigi Talisa Thomalla bilan birga uchta Oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon chempionatida qatnashib, 2017-yilda oʻn ikkinchi, 2018-yilda yettinchi va 2019-yilda yana oʻn ikkinchi oʻrinni egallagan.
Hocke bilan 2019 — 2020-yilgi mavsum
Kunkel, Ruben Blommaert bilan boʻlgan juftligi oʻz nihoyasiga yetganidan koʻp oʻtmay Annika Hocke bilan juftlik hosil qilgan. Juftlik Oʻsmirlar oʻrtasidagi Gran pri musobaqasining Xorvatiyada va Polshada boʻlib oʻtgan bosqichida ikkita bronza medalini qo‘lga kiritgan va rossiyalik bo‘lmagan yagona jamoa boʻlgan. Juftlik Oʻsmirlar oʻrtasidagi Gran pri finaliga yoʻllanma olish uchun yetarli natija koʻrsatishgan. Kattalar toifasida Hocke / Kunkel juftligi 2019 CS Warsaw Cup musobaqasida debyut qilib, oltinchi oʻrinni egallagan, keyin Germaniyaning milliy chempionatlarida va 2020 Bavarian Open chempionatida kumush medallarni qoʻlga kiritgan. Juftlik 2020-yilgi Yevropa chempionatida ishtirok etib, yettinchi oʻrinni egallagan.
Hocke / Kunkel juftligi 2020-yilgi Oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon chempionatidan soʻng oʻz mavsumini yakunlagan, ushbu chempionatda ular toʻrtinchi oʻrinni egallagan. Juftlik Monrealda boʻlib oʻtgan Kattalar oʻrtasidagi Jahon chempionatida debyut qilishlari kerak edi, ammo koronavirus pandemiyasi tufayli chempionat bekor qilingan.
Natijalari
GP: Gran-pri ; CS: ISU Challenger seriyasi ; JGP: oʻsmirlar oʻrtasidagi Gran-pri
Saint-Vit
Saint-Vit Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Besançon tumani tarkibiga kiradi.
Kuban
Kuban — Rossiya Federatsiyasining Stavropol va Krasnodar oʻlkalaridagi daryo. Shimoliy Kavkazda. Elbrus togʻi yon bagʻirlaridan boshlanib Azov dengizining Temryuk qoʻltigʻiga kuyiladi. Oʻz. 870 km, havzasining maydoni 57900 km². Dengizga kuyilish yeridan 116 km yuqorida daryodan Protoka tarmogʻi ajralib chiqadi. Oʻsha yerdan K.ning deltasi (maydoni 4300 km²) boshlanadi. Asosiy irmoqlari: Katta va Kichik Zelenchuk, Urup, Laba, Belaya, Pshish. Yillik oʻrtacha suv sarfi Krasnodar shahri yaqinida 425 m³/ sek. Daryo oqimini tartibga solib turish uchun Nevinnomisk kanali, Tshchik, Krasnodar, Shapsug suv omborlari qurilgan. K. etagida muhim sholikorlik rayoni tashqil etilmokda.
Deltasidan baliqovlanadi. Daryoning quyi qismida (Krasnodar shahri dan kuyilish yerigacha) kema qatvaydi. Daryo boʻyida Karachayevsk, Cherkessk, Nevinnomisk, Armavir, Novokubansk, Kropotkin, Ust-Labinsk, Krasnodar, Temryuk shaharlari bor.
NGC 2336
NGC 2336 Camelopardalis yulduz turkumidagi SBbc tipli galaktikadir.
Bedak (Panjakent tumani aholi punktlari)
Bedak — Panjakent tumani Qishloq Kosatarosh qishlogʻi tarkibidagi qishloq. Bedakdan tuman markazigacha 18 km; avtomagistral. Aholisi 1154 kishi (2017), tojiklar.
Saint-Vit
Aholisi
4381 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 267,1 nafar kishi.
Bedak (Panjakent tumani aholi punktlari)
Aholisi
Aholisi −1154 kishi
Iqtisodiyoti
Boshlang‘ich maktab, tibbiyot punkti, xususiy savdo markazi mavjud. Iqtisodiyotining asosiy tarmoqlari: sabzavotchilik, bogʻdorchilik, chorvachilik va oʻsimlikchilik. Yerlar Xalifa Hasan daryosidan nasoslar yordamida sug‘oriladi.
Manbalar
Tojikiston joy nomlari reestri 2013. — 332 s. — ISBN 978-99947-33-54-5
Nazar Baýramow
Nazar Karajayevich Bayramov yoki Nazar Karajaýewiç Baýramow (ruscha: Nazar Karadjaevich Bayramov; 1982-yil 4-sentyabrda tugʻilgan) — sobiq futbolchi, oxirgi marta Turkmaniston terma jamoasida yarim himoyachi sifatida oʻynagan. Turkmaniston terma jamoasining asosiy oʻyinchilaridan biri boʻlgan (2001-2016). Nazar Baýramow Wladimir Baýramowning ukasi.
Klub
Faoliyatini Ashxobodning „Kopetdog‘“ jamoasida boshlagan. 2001-yilgi mavsumning ikkinchi yarmini Rossiyada, Qozonning Rubin shahrida oʻtkazdi.
2002-yilgi mavsumni Qozogʻistonning „Jenis“ jamoasida boshlandi. 2002-yilning kuzidan boshlab Baýramow Ukrainaning „Vorskla“ klubida oʻynashda davom etdi.
2004-yilda Ozarbayjonda — avvaliga „Karvan“da, keyinroq „Neftchi“da oʻynagan.
Yanlızçamlar, Bitlis
Yanlızçamlar — Turkiyaning Bitlis viloyati Bitlis tumaniga qarashli qishloqdir.
Saint-Vit
Geografiyasi
Maydoni — 16,4 km2. Dengiz sathidan 210 – 302 m balandlikda joylashgan.
Nazar Baýramow
Klub
2011-yilda „Qizilqum“ safida toʻp surdi.
NGC 2336
Ushbu obyektni Wilhelm Tempel 1877-yilda kashf etgan.
Nazar Baýramow
Klub
2020-yil yanvar oyida Baýramow professional faoliyatini yakunlaganini rasman eʼlon qildi. Oxirgi klubi Ashxobod boʻldi.
Katnaghbyur, Lori
Katnaghbyur  — Armanistonning Lori viloyati Stepanavan Hududiy birligidagi qishloq.
NGC 2336
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Nazar Baýramow
Klub
Baýramow Qozog‘iston va Rossiya terma jamoalarida o‘ynashi mumkin edi, lekin oʻzi tug‘ilib o‘sgan Turkmanistonni tanladi.
2001-yilda Turkmaniston terma jamoasiga chaqirildi.
2003-yil 19-noyabrda 2006-yilgi jahon chempionati saralash turnirida Turkmaniston terma jamoasi safida Afg‘oniston terma jamoasi darvozasiga birinchi golni urdi.
Baýramow 2016-yilning 8-avgustida Turkmaniston terma jamoasi Ummonning Maskat shahridagi Sulton Qabus sport majmuasida Ummonga 1:0 hisobida mag‘lub bo‘lganidan keyin Turkmaniston terma jamoasidagi faoliyatini yakunladi.
„Jenis Astana“ jamoasida o‘ynab yurgan Baýramow Turkmaniston terma jamoasida o‘ynab yurgan vaqtida qozog‘istonlik sifatida ro‘yxatdan o‘tgani uchun uch oyga diskvalifikatsiya qilingan edi.
Shaxsiy hayoti
Baýramow 2005-yil yanvar oyida oila qurgan. Rafiqasi Milana va uchta qizi bor.
Angoon (Alaska)
Angoon AQShning Alyaska shtatida joylashgan shahardir. Hoonah-Angoon okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 100 km2. Shundan 58,3 km2 quruqlik, 41,7 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 7 m balandlikda joylashgan.
Villefargeau
Villefargeau Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Auxerre tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
908 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 65,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 13,8 km2.
Washakie Ten
Washakie Ten AQShning Wyoming shtatida joylashgan shahardir. Washakie County okrugi tarkibiga kiradi.
Blair Betts
Blair Betts (1980-yil 16-fevralda tugʻilgan) — Kanadaning sobiq professional xokkeychisi boʻlib, Milliy xokkey ligasida (NHL) toʻqqiz mavsum Calgary Flames, New York Rangers va Philadelphia Flyers jamoalarida oʻynagan. Betts Edmontonda tugʻilgan, lekin Albertaning Sherwood Park shahrida oʻsgan.