cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Roberto Bettega
Roberto Bettega (Roberto Bettega)-Italiya terma jamoasining italiyalik futbolchisi.1995-yildan 2006-yilgacha-"Yuventus" klubi vitse-prezidenti.2009-yilda u „Yuventus“ga bosh direktor oʻrinbosari lavozimiga qaytdi.
Faoliyati
1950-yil27-dekabrda Turin shahrida tugʻilgan."Yuventus" futbol maktabi tarbiyalanuvchisi.1969/70-yilgi mavsum boshlanishidan oldin 19 yoshli Bettega B Seriya ning „Vareze“ klubiga ijaraga berildi.Oʻsha paytda jamoani taniqli sobiq hujumchi Niels Liedholm boshqargan.U murabbiy sifatida ham tan olingan.U yosh yangi futbolchining imkoniyatlarini yuqori baholadi: „U jismoniy holatini ajoyib texnika bilan uygʻunlashtiradi.U ayniqsa ikkinchi qavatdagi oʻyinda kuchli, ikki oyogʻi bilan ham yaxshi zarba beradi.Unga ozgina tajriba kerak, shunda u har qanday raqibni dahshatga soladigan kuchli kuchga aylanishi aniq.“ Liedholm Bettegani asosiy tarkib oʻyinchisi sifatida hisoblagan.Roberto Bettega esa katta futboldagi debyut mavsumida 30 uchrashuvda 13 ta gol urib, murabbiyning ishonchini oqladi.1969/70-yilgi mavsumda Roberto Bettega „Vareze“ning B seriyada birinchi oʻrinni olib A seriyaga koʻtarilishida katta hissa qoʻshdi..
1970/71-yilgi mavsumda Bettega „Yuventus“ning asosiy tarkib futbolchisiga aylandi.Turin klubi safida 1970-yil 27-sentyabrda „Katanya“ga qarshi safar o‘yinida debyut qilgan va gol urib g‘olibga aylanadi.Umuman olganda yosh forvard A seriyadagi ilk mavsumida 28 oʻyin oʻtkazib,13 bor raqiblar darvozasiga zarba berdi.Keyingi mavsumning birinchi yarmida (1971/72) Bettega 14 uchrashuvda 10 ta gol urib, fenomenal oʻyin koʻrsatdi.1972-yil 16-yanvarda „Fiorentina“ga qarshi oʻyinda mavsumdagi soʻnggi zarbani raqib darvozasiga yoʻlladi.Ushbu oʻyindan soʻng darhol Bettega uzoq vaqt oʻyindan tashqarida qoldi.Uning sogʻligʻiga oʻpka infeksiyasi va sil kasalligining dastlabki bosqichi jiddiy xavf tugʻdirdi.U faqat keyingi mavsumda (1972/73) 1972-yil 24-sentyabrda maydonga qaytdi.Toʻliq tuzalib ketgan Bettega 27 oʻyin oʻtkazib,8 gol urdi va ketma-ket ikkinchi marta Italiya chempioniga aylandi.Ushbu mavsumdan soʻng u nihoyat „Yuventus“ning asosiy tarkib oʻyinchisiga aylandi. Buning uchun u chempionatda 326 oʻyin oʻtkazdi va 129 ta gol urdi.U yetti karra Italiya chempionligini qo‘lga kiritgan birinchi „Yuventus“ futbolchisiga aylandi.
1977-yilda „Yuventus“ UEFA kubogi finaliga chiqdi va „Atletik Bilbao“ni umumiy hisobda magʻlub etib, oʻzining birinchi jamoaviy kubogini qoʻlga kiritdi va hal qiluvchi golni Roberto Bettega kiritdi.1983-yilda Bettega „Yuventus“ bilan Yevropa Chempionlar kubogi finalida oʻynadi.Uchrashuv boshidayoq gol o‘tkazib yuborgan italyan klubi finalda raqib darvozasini ishg‘ol eta olmadi va „Gamburg“ Yevropaning eng nufuzli klublar oʻrtasidagi kubok sohibiga aylandi.Bu Betteganing „Yuventus“ safidagi soʻnggi oʻyini boʻldi.33 yoshli faxriyga Turin klubining yosh yulduzlari-Rossi,Platini,Bonek bilan asosiy jamoadan joy olish uchun kurashish endi oson boʻlmasdi.
1983-yilning yozida oʻsha davrning koʻplab taniqli oʻyinchilaridan oʻrnak olib,Bettega Shimoliy Amerika futbol ligasi da faoliyatini tugatish uchun ketadi.Bir yarim mavsum davomida u „Toronto Blizzard“ klubida 48 ta oʻyinda maydonga tushib,19 ta gol urgan.1984-yil oxirida u nihoyat faoliyatini yakunladi.
Terma jamoa miqyosida
1971-yilda Roberto Bettega Italiya yoshlar terma jamoasida bitta oʻyin oʻtkazdi.U 1975-yil 5-iyunda Xelsinkida boʻlib oʻtgan Yevropa chempionati saralash bosqichi da Finlandiya terma jamoasi ga qarshi oʻyinda mamlakatning asosiy jamoasi uchun debyut qildi.Bettega oʻyinni toʻliq oʻtkazdi va Italiya 1:0 hisobida gʻalaba qozondi.Ammo, umuman olganda,Yevro-1976 saralash bosqichi italiyaliklar uchun omadsiz kechdi va italyanlar musobaqaning final qismiga chiqa olishmadi.1977-yilda Enzo Bearzot terma jamoaga bosh boʻladi.Uning qoʻl ostida Bettega jamoaning asosiy oʻyinchisiga aylanadi.1978-yilgi Jahon chempionatida Italiya toʻrtinchi oʻrinni egalladi va Bettega birinchi guruh bosqichida ikkita gʻalaba golini uradi (vengerlar va argentinaliklarga).1980-yilgi Yevropa chempionatida ham italiyaliklar 4-oʻrinni egalladi.Bettega Italiya uchun gʻalaba qozongan 1982-yilgi jahon chempionati ga terma jamoa tarkibida borishi kerak edi, ammo 1981-yil 4-noyabrda Yevropa chempionlar kubogi „Anderlext“ga qarshi 1/8 javob oʻyinida tizzasidan olgan ogʻir jarohati tufayli mavsumning qolgan qismini va jahon chempionatini oʻtkazib yuborishga majbur boʻldi.
U Italiya safida jami 42 ta o‘yin o‘tkazib,19 ta gol urgan.U oxirgi marta 1983-yilning 16-aprelida Buxarestda Ruminiyaga qarshi safar o‘yinining 69-daqiqasida terma jamoa libosida maydonga tushgan edi. Italiyaliklar oʻsha oʻyinda magʻlub boʻlishdi va natijada Yevro-1984 final bosqichiga chiqa olishmadi.
Yutuqlari
Klub miqyosida
Shaxsiy mukofotlar
Bala Haşimxanlı
Bala Haşimxanlı (shuningdek, Bala Haşımxanlı va Bala Gashimkhanly) — Ozarbayjonning Sabirabad tumanidagi qishloq va munitsipalitet. 1,656 kishi istiqomat qiladi.
Bolalar nikohi
Bolalar nikohi — UNICEF taʼrifiga koʻra, 18 yoshga toʻlmagan shaxs bilan rasmiy yoki norasmiy nikohdir. AQSh Sogʻliqni saqlash departamenti va baʼzi tadqiqotchilar bolalar nikohi voyaga yetmaganlarning va ularning sud qarori bilan oʻsmirlikdagi homiladorlik davridagi nikohini oʻz ichiga oladi deya taʼkidlaydi.
Shu bilan birga, turli madaniyat va dinlarda, turli xalqlar hamda turli davrlar orasida qanday turdagi nikohni juda erta deb hisoblash kerakligi va nima uchun bunday ekanligi haqida har xil fikrlarni topish mumkin. Koʻp asrlar davomida, zamonaviy gʻoyalarga koʻra, erta nikohlar juda keng tarqalgan boʻlib, din, qonunlar va urf-odatlar tomonidan ruxsat etilgan. Birinchidan, hozirda ayrim mamlakatlar va mintaqalarda nikoh uchun eng kam qonuniy yosh 18 yoshdan kam; ikkinchidan, boshqalarda 18 yoshga toʻlgunga qadar nikoh qurishga ota-onaning roziligi bilan, homiladorlik yoki boshqa alohida holatlarda ruxsat etiladi; uchinchidan, madaniy anʼanalar va diniy institutlar rasmiy huquqiy normalardan ustunroq va kuchliroq boʻlishi mumkin.
XX asr oxiri — XXI asr boshlarida eng koʻp miqdordagi bola nikohlari qashshoq mamlakatlarda va kam taʼminlangan oilalarda sodir boʻlgan. Eng soʻnggi mavjud maʼlumotlarga koʻra, bolalar nikohi Afrika, Janubiy , Janubi-Sharqiy va Gʻarbiy Osiyo , Okeaniya va Lotin Amerikasi qismlarida keng tarqalgan. Aksariyat joylarda bolalar nikohi muttasil kamayib bormoqda, baʼzi hududlarda esa juda yuqoriligicha qolmoqda — 60 % dan ortiq bu turdagi nikoh Niger, Chad, Mali, Bangladesh, Gvineya va Markaziy Afrika Respublikasida kuzatiladi. Eng erta nikohlar Niger, Chad, Bangladesh, Mali va Efiopiyada ommaviy ravishda belgilangan — 20 % dan ortiq nikohlar 15 yoshgacha boʻlgan bolalarda kuzatilgan (2003—2009-yillardagi tadqiqotlarga koʻra).
Yosh turmush qurishning sabablariga qashshoqlik, kelin bahosi va sarpo yigʻish odatlari, mahalliy madaniy anʼanalar, erta turmush qurishga ruxsat beruvchi qonunlar, diniy va ijtimoiy tazyiqlar, diniy qoidalar, katta yoshda turmushga chiqolmay/uylanolmay qolishlik qoʻrquvi, savodsizlik, ayollarni haq toʻlanadigan ish bilan taʼminlay olmaslik kiradi.
Oʻgʻil bolalar ham, qizlar ham erta yoshda turmush quradilar, lekin ularning aksariyatini ogʻir ijtimoiy-iqtisodiy ahvolga tushib qolgan oilalardagi qizaloq kelinlar tashkil qiladi.
Tarixi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fb/Presentation_of_the_portrait_of_Maria_Antonia_of_Austria_%28Marie_Antoinette%29_to_Louis_Auguste%2C_Dauphin_of_France_in_front_of_Louis_XV_and_the_court_at_Versailles.jpg/220px-thumbnail.jpg|thumb| Versaldagi [[Mariya antuanetta|Mariya Antuanetta. U 15 yoshida turmushga chiqqan.]] Zamonaviy sharoitda erta turmush qurish ilgari keng tarqalgan boʻlib, koʻp asrlar davomida va dunyodagi eng koʻp aholi punktlarida qabul qilingan. Antik davrda va oʻrta asrlarda qizlar koʻpincha balogʻat yoshida va hatto undan erta turmush qurishgan.
M. A. Friedman taʼkidlashicha, qadimgi Isroilda, qizning qachon va kimga turmushga chiqishi muhokamalarsiz faqat otasi tomonidan hal qilingan; bundan tashqari, koʻplab qizlar 15 yoshga toʻlmasdan, koʻpincha balogʻat yoshining boshida turmushga berilgan. Oʻrta asrlarda koʻpchilik yahudiy ayollar ham yoshligida turmush qurishgan. Ruth Lamdan, „XVI asrda „Responsa“ (tarjimasi: „Javob“) qarorlarida va boshqa manbalar, koʻplab havolalar hamda maʼlumotlarga koʻra, oʻsha paytda bolalar nikohi eng keng tarqalgan oddiygina holat boʻlgan va norma hisoblangan. Yaxudiy dinining „Halakha“ qonunida „voyaga yetmagan“ atamasi 12 yosh va bir kunlik qizga tegishli boʻlgan. Oʻn ikki yarim yoshida, qiz allaqachon har tomonlama balogʻatga yetgan deb hisoblangan“ deb yozadi.
Gretsiyada ham erta nikoh va onalik ragʻbatlantirilgan, hatto oʻgʻil bolalar ham oʻsmirlik chogʻida uylanishi kutilardi. Oʻrtacha umr koʻrish 40 yoshdan 45 yoshgacha boʻlgan davrda erta turmush qurish va erta farzand koʻrish davrga nisbatan juda xos va asosli edi. Rim imperiyasida turmush qurishning eng kam yoshi qizlar uchun 12, oʻgʻil bolalar uchun 14 yosh qilib belgilangan edi.
Oʻrta asr Angliya qonunchiligi ham, asosan, Rim huquqiga asoslangan holda erta nikohga ruxsat bergan va nikohlar odatda 16 yoshdan oldin sodir boʻlgan. Xitoyda ham imperatorlik davri tarixida bola nikohi norma hisoblangan.
Diniy normalar va davlat qonunlari
Tarixda maʼlum boʻlgan dinlarning aksariyati u yoki bu tarzda turmush qurish uchun minimal yoshni belgilab qoʻygan. Xristianlik dinining qonunlari qizning balogʻat yoshiga yetmasdan turmushga chiqishini taqiqlagan. Yahudiy olimlari va ravvinlari balogʻatga yetgunga qadar turmush qurishni qatʼiyan man qilgan, lekin shu bilan birga istisno tariqasida 3 yoshdan 12 yoshgacha boʻlgan qizlar otalarining xohishiga binoan unashtirilishi yoki turmushga berilishi mumkin edi.
XXI asr boshlariga kelib, aksariyat mamlakatlar qonunlari nikoh uchun umumiy minimal yoshni 18 yosh deb belgilaganiga qaramay, koʻplab mamlakatlarda (nafaqat rivojlanayotgan yoki diniy mamlakatlarda) nikohga ruxsat beruvchi istisnolar mavjud boʻlib nikoh belgilangan yoshdan ertaroq ota-onalarning roziligi bilan va/yoki sud qarori bilan amalga oshiriladi.
Baʼzida dunyoviy davlat hokimiyati milliy qonunchilikka muvofiq turmush qurish yoshiga yetmaganlarga nikoh oʻqigan diniy ulamolarini jazolaydi. Masalan, Qirgʻizistonda 2016-yilda voyaga yetmagan shaxslarga nikoh oʻqishda ishtirok etgan ulamo vakillarini (shuningdek, yangi turmush qurganlarning ota-onalarini) jinoiy jazolash (3 yildan 6 yilgacha qamoq jazosi) toʻgʻrisidagi qonun qabul qilindi. Hindiston, Kanada va AQShda ham yangi turmush qurgan yoshlar bilan nodavlat, shu jumladan diniy nikoh marosimlarini oʻtkazish uchun jazolar mavjud.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Aholishunoslik jamgʻarmasi xabar beradi:<blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote">
2010-yilda 158 ta davlatda oʻz qonunlariga koʻra, qizlar uchun ota-ona yoki hukumat roziligisiz turmush qurish yoshi 18 yosh deb eʼlon qilingan. Biroq, 146 mamlakatda shtat yoki mahalliy odat qonunlari 18 yoshgacha boʻlgan qizlarga ota-onasi yoki hukumat roziligi bilan turmush qurishga ruxsat beradi; 52 ta davlatda 15 yoshgacha boʻlgan qizlar ota-onasining roziligi bilan turmushga chiqishi mumkin. Vaziyat oʻgʻil bolalar uchun boshqacharoq. 180 ta davlatda oʻgʻil bolalar uchun bepul nikoh yoshi 18 yoshni tashkil qiladi. Bundan tashqari, 105 ta davlatda 18 yoshgacha boʻlgan oʻgʻil bolalar ota-onasi yoki tegishli idoralar roziligi bilan, 23 ta davlatda esa 15 yoshgacha ota-onasining roziligi bilan uylanishi mumkin.<div class="mw-collapsible mw-collapsed ts-Скрытый_блок ts-Скрытый_блок-gray ts-Скрытый_блок-rightHideLink ts-oq" style="border:none;"><div class="ts-Скрытый_блок-title ts-Скрытый_блок-title-leftTitle ts-oq-header" style="text-align:left;">Asl matn<small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">(inglizcha) In 2010, 158 countries reported that 18 years was the minimum legal age for marriage for women without parental consent or approval by a pertinent authority. However, in 146 countries, state or customary law allows girls younger than 18 to marry with the consent of parents or other authorities; in 52 countries, girls under age 15 can marry with parental consent. In contrast, 18 is the legal age for marriage without consent among males in 180 countries. Additionally, in 105 countries, boys can marry with the consent of a parent or a pertinent authority, and in 23 countries, boys under age 15 can marry with parental consent.
Erta nikohlar uchun qonunchilik ruxsati ularning tarqalishiga olib kelmasada, bu hodisalar oʻrtasida maʼlum bir bogʻliqlik mavjud. AQShda, 1960-yilgi aholini roʻyhatga olinishida, 3,5 % qizlar 16 yoshgacha, 11,9 % esa 16 yoshdan 18 yoshgacha turmushga chiqqani maʼlum boʻlgan. Nikoh yoshi pastroq belgilangan shtatlarda yosh nikohlar ulushi yuqoriroq edi. Islomni davlat dini sifatida belgilovchilar shariat qonunlarining ustuvorligini tan soʻzsiz tan olishadi va ziddiyatli holatlarda sudlar koʻpincha amaldagi davlat qonunlariga emas, balki shariat qoidalariga muvofiq qaror qabul qiladilar va shu sababli qonun tomonidan ruxsat etilmagan erta nikohga ruxsat berishlari mumkin. UNICEF maʼlumotlariga koʻra, erta nikohlar eng koʻp kuzatilgan Niger, Chad, Mali, Bangladesh va Gvineya mamlakatlari aholisining kop` qismini musulmonlar tashkil etadi.
Yosh oʻgʻil-qizlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/Valentine%2C_Laura_-_Aunt_Louisa%27s_Nursery_Favourite_-_0029.jpg/220px-Valentine%2C_Laura_-_Aunt_Louisa%27s_Nursery_Favourite_-_0029.jpg|thumb| Oʻrta asrlarda yosh bolalarning toʻyi Bolalar nikohining maʼlum tarixida voyaga yetmagan oʻgʻil bolalarga qaraganda voyaga yetmagan qizlarning koʻp qismi turmush qurishgan. UNICEF maʼlumotlariga koʻra, hozirda yosh bola kuyovlarga nisbatan yosh bola kelinlar soni nomutanosibdir. Biroq, voyaga yetmagan oʻgʻil bolaning turmush qurishi juda kam uchraydi deb hisoblash ham xato: 2014-yil sentyabr holatiga koʻra, 18 yoshgacha boʻlgan 156 million erkak uylangan. Ammo yosh kuyov uchun yosh nikohning sabablari va oqibatlari haqidagi savol yetarlicha oʻrganilmagan.
Bolalar nikohining sabablari
UNFPA maʼlumotlariga koʻra, bolalar nikohining tarqalishiga sabab boʻluvchi omillar: qashshoqlik va u bilan bogʻliq iqtisodiy kurash strategiyalari, gender tengsizligi, yer va boshqa mulkka egalik masalalari, jinsiy aloqa ustidan nazorat va oila shaʼni, anʼanalari va madaniyatini himoya qilish, turmushga chiqmagan ayolning hayoti xavfsizligini (ayniqsa, urush, ochlik yoki epidemiya davriga toʻgʻri keladi) taʼminlay olmaslik. Boshqa sabablar orasida hokimiyat va oilalar oʻrtasidagi munosabatlar masalalarini hal qilish uchun nikohdan foydalanish kiradi. Bolalar nikohining tarqalishi aholining tez oʻsishi, yetimlarning koʻpayishi, turli kasalliklar epidemiyasi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin.
Sarpo va savdo
Boshqa xalqlarda kuyov (yoki uning ota-onasi) kelinning ota-onasiga nikoh roziligini olish uchun pul (qalin puli) yoki boshqa mol-mulk berish urf-odatlari mavjud. Baʼzi mamlakatlarda kelin qanchalik yosh boʻlsa, uning „narxi“ shunchalik koʻp boʻlishi mumkin. Bu odat qizlarning erta turmushga chiqishiga yanada koʻproq hissa qoʻshadi. Shunday holatlar boʻladiki, unda ota onalar juda ogʻir moliyaviy inqirozga uchragani sabab bu holatdan chiqib ketishning yagona yoʻli qizlarini kelin sifatida „sotish“ boʻladi. Baʼzilari esa qizlarni avval boshdan oʻziga xos tovar va oilaning daromad manbai deb hisoblaydi. Shunday qilib, baʼzan kelin narxi anʼanasi nafaqat erta turmush qurishga, balki bola savdosiga ham olib keladi.
Quvgʻin va qullik
Erta nikohlar sonining koʻpayishi urushlar, dinni majburan qabul qilish, mahalliy aholining asirga olinishi va ularni qul qilish, deportatsiya va ommaviy qamoqqa olish kabi eng ogʻir va xavfli vaziyatlarda ham kuzatilmoqda. XIX asrgacha Yevropada loʻlilar va yahudiylarning taʼqib qilinishi, Gʻarbiy Afrikada yevropalik, Hindiston va Afgʻonistonda esa musulmon mustamlakachilar tomonidan qullarning asir olinishi bunday zoʻravonlik qurboni boʻlgan xalqlar orasida yosh nikohlar nisbati oshishiga olib kelgan.
Shunday qilib, „Nyu York Times“ va boshqa tadqiqotchilarning fikriga koʻra, Hindistonda bolalar nikohining tarqalishining asosiy sababi uning musulmonlar tomonidan bosib olinishi boʻlgan va bunday holatlar ming yildan koʻproq vaqt oldin boshlangan. Bosqinchilar koʻpincha turmushga chiqmagan hind qizlarini zoʻrlagan yoki ularni oʻlja sifatida oʻgʻirlagan va erta turmush qurish bunga qarshi himoya sifatida taqdim etilgan. X—XIII asrlarda musulmonlar hukmronligi ostida boʻlgan sefaradlar ham xuddi shunday vaziyatga tushib qolgan va bu guruh orasida qizlarni erta turmushga berish odatiy hol boʻla boshlagan, Ispaniyadan Usmonlilar imperiyasiga surgun qilingan yahudiylar orasida ham erta nikoh yanada keng tarqalgan. Bolalar nikohi musulmonlar yashaydigan hududlarda istiqomat qiluvchi sharqiy sefaradlar orasida XIX asrgacha davom etgan.
Qashshoqlik, ijtimoiy bosim, qoʻrquv va ojizalik hissi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Dame_%28Alice%29_Ellen_Terry_%28%27Choosing%27%29_by_George_Frederic_Watts.jpg/220px-Dame_%28Alice%29_Ellen_Terry_%28%27Choosing%27%29_by_George_Frederic_Watts.jpg|thumb| Ingliz teatr aktrisasi Ellen Terry 16 yoshida 46 yoshli George Wattsga turmushga chiqqan. Bu nikoh ota-onasiga omadli boʻlib tuyulgan boʻlsada, uning oʻzi keyinchalik voyaga yetmagan kelin boʻlishda oʻzini noqulay his qilganini aytgan. Ijtimoiy himoyasizlik — butun dunyoda bolalar nikohining asosiy sabablaridan biridir. Misol uchun, Nepalda ota-onalar ulgʻaygan (18 yoshdan oshgan) qizi ularning uyida yashashni davom ettirsa, jamoatchilik tomonidan stigma qilinishidan yaʼni, „oʻtirib qolgan“ deya nomlanishidan qoʻrqishadi. Yana bir tahdid — zoʻrlash, keyinchalik zoʻravonlik qurbonining turmush qurish imkoniyati kam boʻlishiga olib kelishi mumkin. Boshqa madaniyatlar, turmushga chiqmagan ayol osonlik bilan noqonuniy munosabatlarga berilib ketishi yoki sevgilisi bilan qochib ketib aka-ukalarining shaʼniga dogʻ tushirishi hamda turmushga chiqish imkoniyati boʻlgan opa-singillarining „yoʻlini toʻsishi“ mumkinligidan qoʻrqishadi. Shu kabi mulohazalar va jamoatchilik fikrining bosimi ham erta turmush qurishga olib keladi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/de/Drawings_by_young_Syrian_refugee_girls_in_a_community_centre_in_southern_Lebanon_promote_the_prevention_of_child_marriage._%2814496389777%29.jpg/220px-Drawings_by_young_Syrian_refugee_girls_in_a_community_centre_in_southern_Lebanon_promote_the_prevention_of_child_marriage._%2814496389777%29.jpg|left|thumb| Suriyalik qochqin qizlarning yosh nikohga qarshi rasmlari (Janubiy [[Livan)]] Oʻta qashshoqlikda yashovchi oila uchun qiz farzand yuk boʻlishi mumkin. Agar qiz imkon qadar erta turmushga chiqsa — bu oilaga ham, oʻziga ham yengillik boʻladi. Bolalar nikohi, yosh ayolning iqtisodiy xavfsizligini taʼminlash vositasi sifatida ham koʻrib chiqilishi mumkin, ayniqsa, oilasi uni boqish imkoniyati yoʻqligida yoki qiz oʻzi uchun tirikchilik qila olmaydigan vaziyatda. Bu vaziyat koʻproq zaif holatdagi etnik guruhlar uchun toʻgʻri keladi; tadqiqotchilarning taʼkidlashicha, dunyoning turli mintaqalarida tarqalib yashovchi yahudiylar orasida qashshoqlik, kuyov daʼvogarlarning yoʻqligi, iqtisodiy va ijtimoiy beqarorlik tez-tez bolalar turmush qurishiga sabab boʻlgan.
Erta turmush qurishning yana bir sababi, ota-onalar qizining jismoniy xavfsizligidan qoʻrqishlari va eri uni zoʻravonlikdan, bexayolikdan va jinsiy yoʻl bilan yuqadigan kasalliklardan himoya qila olishiga umid qilishlari boʻlishi mumkin. Biroq, voyaga yetmaganlarning oʻzidan ancha katta erkaklar bilan turmush qurishi bunday infektsiyalarni yuqtirib olish xavfini oshiradi va turmush qurmagan ayollarga qaraganda, OITS bilan kasallanish ehtimoli koʻproq.
Uzoq davom etgan qurolli toʻqnashuvlar paytida yosh qizlar koʻpincha erining yonida xavfsizroq boʻladi degan umidda turli qurolli guruh aʼzolariga turmushga berilgan; boshqa hollarda qurollangan kishilar kelinlarini kuch bilan tortib olishgan.
Butun dunyoda
UNICEF 2011-maʼlumotlariga koʻra, har yili dunyoda 10 millionga yaqin ayol 18 yoshgacha turmushga chiqadi. UNFPA maʼlumotlariga koʻra, agar hozirgi tendentsiyalar davom etsa, kelgusi bir necha yil ichida har kuni 39 000 tagacha yosh nikohlar sodir boʻladi va yiliga bola kelinlar soni 14,2 millionni tashkil qiladi. 2000-yildan 2011-yilgacha rivojlanayotgan mamlakatlarda 20 yoshdan 24 yoshgacha boʻlgan ayollarning taxminan uchdan bir qismi 18 yoshga toʻlgunga qadar rasmiy yoki norasmiy nikohda boʻlgan. 2010-yilda bunday ayollar deyarli 67 million edi. Ularning taxminan 12 % i hali 15 yoshga toʻlmaganida turmush qurgan yoki eri bilan birga yashay boshlagan.
„Oxfam“ maʼlumotlariga koʻra, dunyo boʻylab kamida 700 million ayol bolaligida turmushga chiqqan, ularning kamida uchdan bir qismi 15 yoshga toʻlmasdan nikohlangan.
Jahon banki va Ayollar muammolari boʻyicha tadqiqot xalqaro jamgʻarmasi (ICRW) tomonidan 2017-yil iyun oyida chop etilgan hisobotiga koʻra, dunyoda har yili kamida 15 million bolalar nikohi roʻy beradi, soʻnggi 30 yil ichida ularning soni kamayib borganiga qaramay, 25 ta mamlakatda, kamida uchdan bir qizlar hali ham turmushga chiqmoqda, 20 % i esa 18 yoshga toʻlmasdan birinchi farzandini dunyoga keltirmoqda.
Bolalar nikohi eng koʻp tarqalgan mamlakatlar
Bolalar nikohining tarqalishi turli mamlakatlarda turlicha farqlanadi.
Koʻpgina anʼanaviy jamiyatlarda, ayniqsa, kelin narxi amaliyoti saqlanib qolgan joylarda, bolalar nikohi juda keng tarqalgan. Rivojlanayotgan mamlakatlarda va baʼzi etnik guruhlarda (masalan, loʻlilar) bolalar nikohi koʻproq uchraydi. JSST maʼlumotlariga koʻra, koʻpincha yosh nikohlar Sahroi Kabirdan janubi-gʻarbiy Afrikaning qishloq joylarida sodir boʻladi, bu yerda ayollarning uchdan bir qismidan koʻprogʻi 18 yoshga toʻlmasdan turmushga chiqadi va Janubiy Osiyoda kelinlarning deyarli yarmi 18 yoshga toʻlmagan. Dunyo mamlakatlari orasida yosh nikohlarning nisbiy tarqalishi boʻyicha Niger yetakchilik qilmoqda, ularning ulushi 75 % ga yetadi; undan keyin Chad (68 %), Markaziy Afrika Respublikasi (68 %), Bangladesh (66 %), Gvineya (53 %), Mozambik (56 %), Mali (55 %), Burkina-Faso (52 %), Janubiy Sudan (52 %) va Malavi (50 %) yetakchi oʻrinda turadi.
Ammo Hindiston bolalar nikohi boʻyicha butun dunyo boʻylab yetakchi hisoblanadi, bu dunyodagi barcha bolalar nikohining taxminan 40 % ni tashkil qiladi; sababi uning aholisining koʻpligi bilan ham, mamlakatning boshqa xususiyatlari bilan ham bogʻliq. Hindistonda voyaga yetmaganlar nikohi taqiqlangan va hatto jinoyat deb hisoblanganiga qaramay, ular urf-odatlar va mahalliy jamoalar tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi (ayniqsa, chekka qishloqlarda) va kamdan-kam hollarda politsiyaga xabar qilinadi. Natijada, JSST maʼlumotlariga koʻra, 47 % hind kelinlari — 18 yoshgacha boʻlgan qizlarni tashkil qilmoqda. Qoʻshni Bangladeshda bolalar nikohlarining ulushi yanada yuqori koʻrsatkichda boʻlib, Janubiy Osiyo mamlakatlari orasida yetakchilik qiladi. Bolalar nikohi u yerda ham rasmiy rasman taqiqlanganiga qaramay, koʻpincha qizlar turmushga beriladi va balogʻatga yetganidan soʻng darhol erining uyiga koʻchiriladi.
Osiyo va Okeaniya
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Marriage_of_H.H_Sri_Krishnaraja_Wadiyar_IV_and_Rana_Prathap_Kumari_of_Kathiawar.jpg/220px-Marriage_of_H.H_Sri_Krishnaraja_Wadiyar_IV_and_Rana_Prathap_Kumari_of_Kathiawar.jpg|thumb| Hindistonda qirollik bolalar nikohi (1900). 12 yoshli Rana Prathap Kumari ikki yildan soʻng Britaniya Hindistonining bir qismi sifatida [[Maysur|Maysorning tan olingan qiroliga aylangan 16 yoshli Krishna Raja Wadiyar IV ga turmushga chiqqan.]] Bolalar nikohlarining yarmidan koʻpi Hindiston, Pokiston, Bangladesh va Nepalda roʻy beradi. 1991-yildan 2007-yilgacha Janubiy Osiyoda yosh nikohlar darajasi umuman kamaydi, lekin asosan erta oʻsmirlik davrida qizlarning turmushga chiqishi sonining kamayishi bilan bogʻliq, lekin kech oʻsmirlik davrida emas. Ayrim tadqiqotchilarning fikricha, yoshga qarab yoshga qarab turmush qurishning kamayishi qizlarning 15 yoshgacha maktabga tez-tez bora boshlagani, keyin esa turmushga chiqa boshlagani bilan bogʻliq.
Janubi-Sharqiy Osiyo va Okeaniya
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7c/COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Indonesisch_huwelijksportret_van_een_bruidspaar_in_Europese_kleding_met_twee_bruidsmeisjes_TMnr_60019694.jpg/220px-COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Indonesisch_huwelijksportret_van_een_bruidspaar_in_Europese_kleding_met_twee_bruidsmeisjes_TMnr_60019694.jpg|thumb| Indoneziyada bolalar toʻyi (taxminan 1939-yil) Bu hududning togʻli xalqlari orasida erta turmush qurish keng tarqalgan. Karenlar orasida ota-onalar farzandlari tugʻilishidan oldin ularning toʻyini kelishib qoʻyishlari mumkin. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/Bride_at_Nikah.jpg/220px-Bride_at_Nikah.jpg|left|thumb| Yosh musulmon kelin
Afgʻoniston
2013-yilda Afgʻonistonda turmushga chiqqan ayollarning 53 foizi 18 yoshga toʻlmasdan, jumladan, 21 foizi esa 15 yoshgacha turmushga chiqqani maʼlum qilingan. Afgʻonistonda nikoh uchun rasmiy minimal yosh— qiz bola uchun 15 yosh (otasining ruxsati bilan).
Bangladesh
Bangladeshdagi erta nikohlar nisbati dunyodagi eng yuqori koʻrsatkichlardan biri boʻlib, nikohlarning uchdan ikki qismiga teng. 2005-yildagi statistik maʼlumotlarga koʻra, 25 yoshdan 29 yoshgacha boʻlgan 49 foiz ayollar oʻn besh yoshga toʻlmaganida turmushga chiqqan.
Hindiston
UNICEF tomonidan 2009-yilda eʼlon qilingan maʼlumotlarga koʻra, Hindistonda jami 47 foiz 20 yoshdan 24 yoshgacha boʻlgan turmush qurgan ayollar 18 yoshga toʻlmasdan turmushga chiqqan, qishloq joylarda esa ularning ulushi 56 foizni tashkil etdi.
Hozir Hindistonda voyaga yetmaganlarning nikohi taqiqlangan va hatto jinoiy javobgarlik mavjud, ammo ular anʼanalar va mahalliy jamoalar tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi (ayniqsa, chekka qishloqlarda) va ular haqida politsiyaga juda kamdan-kam xabar beriladi.
Gaiti viza siyosati
Gaiti koʻpgina mamlakatlar fuqarolariga 3 oy davomida vizasiz qolish imkonini beradi. Gaiti fuqarosi boʻlmaganlar kelganida 10 AQSh dollari miqdorida sayyohlik toʻlovini toʻlashlari kerak. Tashrif buyuruvchilar kelgan kundan boshlab kamida 6 oy amal qiladigan pasportlarga ega boʻlishlari kerak.
Viza siyosati xaritasi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Visa_policy_of_Haiti.svg/800px-Visa_policy_of_Haiti.svg.png|center|thumb|800x800px|Gaiti viza siyosati{{legend|red|Gaiti}}{{legend|#62BE11|Vizasiz}}{{legend|black|Viza talab etiladi}}
Viza olish
Vashingtondagi Gaiti elchixonasining veb-saytiga koʻra, quyidagi mamlakatlar fuqarolari uchun oldindan kelishilgan vizalar talab qilinadi: thumb|Kirish vizasi muhri thumb|Chiqish vizasi muhri Biroq, bu davlatlar amaldagi Amerika Qoʻshma Shtatlari, Kanada yoki Shengen vizasiga yoki yashash uchun ruxsatnomaga ega boʻlsalar yoki kelib chiqishi Gaitidan boʻlsalar, 3 oy davomida vizasiz kirishlari mumkin.
Hamartoma
Hamartoma — bu mahalliy toʻqimalarning neoplazmasiga oʻxshagan, lekin odatda bir nechta aberrant hujayralarning oʻsishi bilan bogʻliq boʻlgan, havfsiz mahalliy hujayralar malformatsiyasi boʻlib, asosi bitta oʻsishdan koʻra tizimli genetik holatga bogʻliq. Mutatsiyaga uchragan hujayra (monoklonallik), odatda yaxshi xulqli neoplazma oʻsmani belgilaydi. Koʻplab hamartomalarda somatik mutatsiyalar orqali olingan klonal xromosoma aberatsiyasi borligi aniqlangan va shu asosda hamartoma atamasi baʼzan neoplazma bilan sinonim sifatida qabul qilinadi. Hamartomalar taʼrifiga koʻra benign, sekin oʻsadigan yoki oʻz-oʻzidan cheklanadi, ammo asosiy holat hali ham odamni malign oʻsmalarga moyil qilishi mumkin.
Hamartomalar kamida bir nechta hujayralarning rivojlanish tsikliga taʼsir qiluvchi genetik sindromdan kelib chiqadi. Ushbu holatlarning aksariyati oʻsish sindromi yoki saraton sindromi deb ham tasniflanadi. Hamartomalar tananing turli qismlarida paydo boʻladi va koʻpincha asemptomatik tasodifiy koʻrinishda uchraydi. Bundan tashqari, hamartoma va benign neoplazmaning taʼrifi noaniq, chunki ikkala lezyon ham klonal boʻlishi mumkin. Buyraklar, oʻpka yoki oshqozon osti bezi ichidagi adenomalar, rivojlanish kistalari, gemangiomalar, limfangiomalar va rabdomiyomalar kabi lezyonlar baʼzi mutaxassislar tomonidan hamartoma sifatida aytiladi. Boshqalari ularni haqiqiy neoplazma deb biladi. Hamartomalar yaxshi gistologiyaga ega boʻlsa ham, neyrofibromatoz va tuberous skleroz kabi kamdan-kam uchraydigan, ammo hayot uchun xavfli asoratlar xavfi mavjud.
Sabablari
Hamartomalar normal toʻqimalarning gʻayritabiiy shakllanishidan hosil boʻladi. Ular oʻzi hosil boʻlgan organ toʻqimasi bilan birga bir xil tezlikda oʻsadi va saraton oʻsmalaridan farqli ravishda kamdan-kam hollarda atrofdagi tuzilmalarni sezilarli darajada bosib oladi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/Hamartoma_of_the_lung.jpg/220px-Hamartoma_of_the_lung.jpg|thumb| Oʻpkaning parenximal hamartomasi. Atrofdagi oʻpka yaxshi cheklangan massadan uzoqlashadi. Bu lezyonlarning oʻziga xos xususiyati. Hamartoma yogʻ va xaftaga mos keladigan rang-barang sariq va oq koʻrinishga ega. Yakka oʻpka tugunlarining taxminan 5-8% va barcha havfsiz oʻpka oʻsmalarining taxminan 75% hamartomalardir. Ular deyarli har doim biriktiruvchi toʻqimadan kelib chiqadi va odatda xaftaga, biriktiruvchi toʻqima va yog ' hujayralaridan hosil boʻladi. Ular boshqa koʻplab hujayralarni oʻz ichiga olishi mumkin. Ularning koʻp qismi oʻpkaning tashqi tomonidagi biriktiruvchi toʻqimada hosil boʻladi. Taxminan 10% i bronxlar shilliq qavatlarida chuqur shakllanadi. Ular ayniqsa, oʻpkaning chuqur qismida joylashgan boʻlsa, havfli boʻlishi mumkin, chunki hamartoma va oʻpka maligniyasi oʻrtasidagi muhim farqni aniqlash qiyin. Rentgen tekshiruvi koʻpincha aniq tashxis bera olmaydi. Hamartomada xaftaga va yogʻ hujayralari boʻlmasa, hatto kompyuter tomografiyasi ham etarli boʻlmasligi mumkin. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Hamartoma_in_breast.jpg/220px-Hamartoma_in_breast.jpg|thumb| Ultratovush bilan koʻkrakdagi hamartoma Hamartomalarning umumiy xavfi shundaki, ular qon tomirlariga kirib, jiddiy qon ketishiga olib keladi. Hamartoma elastik toʻqimalarga ega boʻlmaganligi sababli, anevrizmalarning paydo boʻlishiga, qon ketishiga olib kelishi mumkin. Hamartoma buyrak arteriyasi kabi katta qon tomirlariga kirsa, qon ketishi hayot uchun xavfli deb hisoblanishi kerak.
Buyrakning anjiyomiyolipomasi ilgari hamartoma yoki xoristoma deb hisoblangan.
Miyoepitelial hamartoma—oshqozon osti bezi dam olish sifatida ham tanilgan. U oshqozon, oʻn ikki barmoqli ichak yoki proksimal jejunumda joylashgan ektopik pankreatik toʻqimadir. Yuqori oshqozon -ichak traktida kuzatilganda, oshqozon osti bezi dam olish submukozal massa yoki oshqozon neoplazmasi boʻlib koʻrinadi. Koʻpchilik oʻsmalar asemptomatikdir, ammo shu bilan birga ular dispepsiya yoki yuqori oshqozon-ichakdan qon ketishiga olib kelishi mumkin.
Taloqhamartomalari kam uchraydi, ammo xavfli boʻlishi mumkin. Bu holatda 50% ga yaqin bemorda qorin ogʻrigʻi namoyon boʻladi va ular koʻpincha gematologik anormallik va spontan yorilish bilan bogʻliq.
Prognoz
Hamartomalar benign oʻsma boʻlsa-da, ularning joylashuvi muammolarga olib kelishi mumkin. Misol uchun terida, ayniqsa yuz yoki boʻynida joylashganida, ular juda buzuq boʻlishi mumkin. Kichik apelsin oʻlchamidagi hamartomalar haqida maʼlumot berilgan. Ular tanadagi deyarli har qanday organni, masalan, yoʻgʻon ichak, koʻz va boshqalarni toʻsib qoʻyishi mumkin. Ular, ayniqsa, gipotalamus, buyraklar, lablar yoki taloqda joylashganida katta sogʻliq muammolariga olib kelishi mumkin. Davolashda ular jarrohlik yoʻli bilan olib tashlanishi mumkin va takrorlanish ehtimoli yoʻq. Prognoz lezyonning joylashishi va hajmiga hamda bemorning umumiy sogʻligʻiga bogʻliq boʻladi.
Mauro Ikardi
Mauro Emanuel Ikardi Rivero (Mauro Emanuel Icardi Rivero) 1993-yil 19-fevralda Argentinada tavallud topgan. Argentinalik futbolchi, „ PSJ “ klubi hujumchisi, Turkiyaning „ Galatasaroy “ jamoasida ijara asosida oʻynaydi. Argentina terma jamoasida oʻynagan.
Jamoalardagi faoliyati
Ikardi Argentinaning Rosario shahrida tugʻilgan. U 6 yoshida oilasi Ispaniyaga, Kanar arxipelagining uchinchi yirik oroli Gran Kanariyaga koʻchib oʻtgan 2001-yilda Mauro mahalliy „Vesindario“ yoshlar jamoasida oʻynay boshladi, buning uchun u 7 yil davomida 500 dan ortiq gol urdi. Isteʼdodli hujumchiga „ Valensiya “, „Real Madrid“, „Espanyol“, „ Liverpool “, „Sevilya“, „Arsenal“, „Deportivo“ va „Barcelona“ klublari qiziqish bildirishgan va u 2008-yilda u bilan besh yillik kichik shartnoma imzolagan.
Kataloniyaning „Ikardi“ klubida 2008/09-yilgi mavsumda u 17 yoshgacha boʻlganlar jamoasiga oʻtdi. Keyingi mavsumda u yana kattaroq jamoaga (19 yoshgacha) oʻtkazildi. „Barcelona“da oʻtkazgan ikki mavsumda Mauro jamoaning eng yaxshi toʻpurariga aylandi va chempionat gʻolibi boʻlib, kubok sohibiga aylandi va 2010-yilgi Yoshlar Chempionlar ligasida gʻolib chiqdi.
Mavsum oxirida Mauro 10 million yevro evaziga „Internasionale“ ga o‘tdi. 25-avgust kuni „Jenoa“ga qarshi oʻyinda u „nerrazurilar“ safida debyut qildi va Zdravko Kuzmanovich oʻrniga zaxiradan maydonga tushdi. 2014/15-yilgi mavsum yakunida Ikardi Luka Toni bilan birgalikda A Seriyaning eng yaxshi toʻpurariga aylandi.
Argentina safida Ikardi
2012-yil 20-aprelda Ikardi Italiya yoshlar terma jamoasi futbolchisi sifatida Italiya — Vengriya oʻyinida ishtirok etish uchun taklif qilingan, ammo hujumchi Argentina terma jamoasida oʻynash istagini bildirgan holda rad javobini bergan. 2012-yilning 14-avgust kuni Ikardi Argentina yoshlar terma jamoasida Germaniya terma jamoasiga qarshi o‘yinda Valensiyadagi norasmiy yoshlar terma jamoasi turniri doirasida debyut qilgan. 19-avgust kuni Yaponiya terma jamoasiga qarshi oʻyinda Mauro oʻzining ilk golini kiritdi. Argentina yoshlar terma jamoasi turnir g‘olibi bo‘ldi, Ikardi esa uning to‘purari bo‘lgan.
Philip Glass
Philip Morris Glass (1937-yil 31-yanvarda tug'ilgan) - amerikalik bastakor va pianinochi. U 20-asr oxiridagi eng nufuzli bastakorlardan biri sifatida juda mashhur. Glassning ishi takrorlanuvchi iboralar va o'zgaruvchan qatlamlardan qurilgan minimalizm bilan bog'liq bo`lgan. Glass o'zini "takroriy tuzilmalarga ega musiqa" bastakori sifatida ta'riflaydi. U stilistik jihatdan rivojlanishiga yordam berdi.
Philip Glass ansambliga asos solgan va u bilan hali ham klavishlarida ijro etmoqda. U o'n beshta opera, ko'plab kamera operalari va musiqali teatr asarlarini yozdi.Yana O'n to'rtta simfoniya, o'n ikkita kontsert, to'qqizta torli kvartet va boshqa turli xil kamera musiqalari va bir nechta film partituralarini yaratdi.Uning uchta filmi Oskar mukofoti uchun nomzod bo'lgan.
1937-1964-yillar erta ta`lim
Philip Morris Glass Maryland shtatining Baltimore shahrida 1937-yil 31-yanvarda Ida (née Gouline) va Benjamin Charles Glassning oʻgʻli boʻlib tugʻilgan. Uning oilasi Litva-Yahudiy muhojirlaridan bo`lgan. Otasining ovoz yozish do'koni bo`lgan. Onasi esa kutubxonachi edi. Glass o'z xotiralarida Ikkinchi jahon urushi oxirida onasi Holocaustdan omon qolgan yahudiylarga yordam berganini va yaqinda Amerikaga kelganlarni, ish va yashash joyi topmaguncha o'z uylarida qolishga taklif qilganini eslaydi. Ularga ingliz tilini o'rganish va ish topishi uchun ko'nikmalarni rivojlantirishga yordam berish rejasini ishlab chiqdi. Uning singlisi Sheppie keyinchalik Xalqaro Qutqaruv Qo'mitasining faol a'zosi sifatida ishga kiradi.
Glass musiqani qadrlashni otasidan o`rgandi. Keyinchalik uning otasi oilasida ko'plab musiqachilar borligini sezdi. Uning amakivachchasi Cevia edi. U klassik pianinochi bo'lgan.U oilasi Al Jolson bilan qarindoshligini bilib oldi.
Glassning otasi ko'pincha musiqa do'konida yangi yozuvlarning reklama nusxalarini chop etardi. Glass ularni tinglash uchun ko'p vaqtini o'tkazdi. O'z bilimi va musiqa san`atini rivojlantirdi. “Mening otam o'zini-o'zi o'rgatgan, lekin u klassik, kamera va zamonaviy musiqa bo'yicha juda nozik va boy bilimga ega edi. Odatda u uyga kelib, kechga ovqatlanar, keyin kresloga o'tirib, deyarli yarim tungacha musiqa tinglardi. Men buni juda erta angladim va u bilan borib tinglardim.”Oqsoqol Glass o'z mijozlariga yangi yozuvlarni ham, kompozitorlarning keng tanlovini ham targ'ib qildi, ba'zida ularni o'zlari yoqtirmagan yozuvlarni qaytarishga imkon berib, yangi narsalarni sinab ko'rishga ishontirdi. Tez orada uning do'koni Baltimorening zamonaviy musiqasida yetakchi manba sifatida obro'ga ega bo'ldi.
Glass otasining do'konidagi sotilmagan plastinalardan katta hajmdagi rekordlar to'plamini yaratdi, jumladan Hindemit, Bartok, Schoenberg, Shostakovich kabi zamonaviy klassik musiqa va G'arb klassik musiqasi, jumladan Betxovenning torli kvartetlari va Shubertning B ♭ Piano triosi. Glass Shubertning ishini ko`rib,chiqadi va o'sib borayotganini "katta ta'sir" sifatida keltiradi.
U bolaligida Peabody musiqa institutining Pibodi tayyorgarligida nay chalishni o'rgangan.15 yoshida u Chikago universitetining tezlashtirilgan kollej dasturiga o'qishga kirdi.U yerda matematika va falsafani o'rgandi. Chicagoda u Anton Webernning serializmini kashf etdi, O'n ikki ohangli torli trio yaratdi. 1954-yilda Glass Parijga sayohat qildi. U yerda Jean Cocteauning filmlariga duch keldi. Bu esa unda unutilmas taassurot qoldirdi. U rassomlar ustaxonalarida bo'lib, ularning ishlarini ko'rdi. Glass eslaydi: "Siz [Koktoning] Orfesida ko'rgan bohem hayoti meni o'ziga jalb qilgan hayot edi va ular men bilan birga bo'lgan odamlar edi".
Glass Juilliard musiqa maktabida o'qigan, u erda klaviatura uning asosiy asbobi bo'lgan. Uning kompozitsiya o'qituvchilari orasida Vinsent Persichetti va Uilyam Bergsma bor edi. Talabalar orasida Stiv Reyx va Piter Shikel ham bor edi. 1959-yilda u BMI Foundation tomonidan yosh bastakorlar uchun xalqaro mukofot - BMI Student Composer Awards mukofoti sovrindori bo'ldi. 1960-yilning yozida u Darius Milhaud bilan Aspen musiqa festivalining yozgi maktabida tahsil oldi va kursdoshi Doroti Piksli-Rotshild uchun skripka kontsertini yozdi. 1962-yilda Juilliardni tark etgach, Glass Pitsburgga ko'chib o'tdi va turli xil xor, kamera va orkestr musiqalarini yaratib, davlat maktab tizimida maktabda bastakor bo'lib ishladi.
1964–1966-yillar: Parij
1964-yilda Glass Fulbright stipendiyasini oldi.1964-yilning kuzidan 1966-yilning yozigacha taniqli kompozitor o'qituvchisi Nadiya Boulanger bilan Parijda o'qiganligi uning butun hayoti davomida ijodiga ta'sir ko'rsatdi, bastakor 1979-yilda tan olganidek: "Men Boulanger bilan birga o'qigan bastakorlar haligacha eng ko'p o'ylaydigan odamlardir. Ular Iogann Sebastyan Bax va Mozart."
Anya Corke
Anya Sun Corke (1990-yil 12-sentyabrda Kaliforniya, AQShda tugʻilgan) — amerikalik ingliz shaxmatchisi, ayol grossmeyster (WGM) unvoniga ega. U 2009-yilgacha Gonkongda oʻynagan, u yerda eng yuqori reytingli shaxmatchi edi.
Faoliyati
Corke Gonkong erkaklar jamoasida oʻynab, 36-shaxmat Olimpiadasidagi chiqishi bilan WGM unvoniga sazovor boʻldi.
U 2004, 2005, 2006 va 2008-yillardagi Gonkong milliy chempioni (erkaklar va ayollar uchun), 13 yoshu 9 oyligida eng yosh milliy chempionlardan biri boʻlgan.
U 2002-yilda 11 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Britaniya chempioni va 2003-yilda 12 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar chempioni boʻlgan. Bu yosh guruhlarida gʻolib chiqqan birinchi qiz edi. 2004-yilda u 14 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi birgalikda Britaniya chempioni boʻldi.
2004-yil dekabr oyida Singapurda oʻtkazilgan 14 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasidagi Osiyo chempionatida gʻolib chiqdi.
Corke 2012-yilda Turkiyaning Istanbul shahrida boʻlib oʻtgan Shaxmat Olimpiadasida va 2013-yilda Polshaning Varshava shahrida boʻlib oʻtgan Yevropa jamoaviy chempionatida Angliya ayollar jamoasini himoya qilgan.
Shaxsiy hayoti
2013-yilda Corke Wellesley kollejini rus tili va falsafa boʻyicha bakalavr darajasini tamomlagan.
2014-yilda fan nomzodi ilmiy darajasini oldi. Yaleuniversitetida slavyan tillari va adabiyoti boʻyicha dasturda qatnashdi. Slavyan tillari va adabiyoti (rus tiliga ixtisoslashgan) boʻyicha magistr darajasini oldi.
Corke uylangan va eri bilan AQShda yashaydi.
Sulaymoniya takyasi
Sulaymoniya takyasi (التَّكِيَّة السُّلَيْمَانِيَّة at-takiyya s-sulaymāniyya) — Suriyaning poytaxti Damashqda joylashgan takyaxona. Sulaymoniya takyasi turli inshootlar, Sulaymoniya masjidi deb nomlangan masjid, Salimiya madrasasi deb nomlangan madrasa va qabristonni o'z ichiga oladi. Usmonlilar imperiyasining sultoni Sulaymon I sharafiga Xoʻja Sinon tomonidan loyihalashtirilgan masjid qurilishi 1554 yilda boshlangan va 1559 yilda yakun topgan. Salimiya madrasasi qurilishi 1566 yilda boshlangan va 1567 yilda yakun topgan. Mehmed VI qabristonga dafn etilgan.
Fahrelnissa Zeid
Fahrelnissa Zeid (فخر النساء زيد, Faxr un-niso yoki Fahr-el-Nissa ; 1901-yil 7-yanvar — 1991-yil 5-sentabr) turkiyalik rassom boʻlib, oʻzining kaleydoskopik naqshli keng koʻlamli mavhum rasmlari, shuningdek, toshbosma va haykallari bilan mashhur edi. Zeid Istanbuldagi sanʼat maktabiga kirgan birinchi ayollardan edi. U turli shaharlarda yashadi. 1940-yillarda Istanbul va urushdan keyingi Parij avangard sahnalarining bir qismiga aylandi. Uning asarlari Parij, Nyu-York va Londondagi turli muassasalarda, jumladan, 1954-yilda Zamonaviy sanʼat institutida namoyish etilgan. 1970-yillarda u Iordaniyaning Amman shahriga koʻchib oʻtdi va u yerda sanʼat maktabini tashkil etdi. 2017-yilda Londondagi Tate Modern katta retrospektiv uyushtirdi va uni „XX asrning eng buyuk ayol rassomlaridan biri“ deb atadi. Uning kim oshdi savdosida sotilishi kerak boʻlgan eng katta ishi "Osmonga qarab" (1953) 2017-yilda bir million funtdan sal kamroq narxga tushdi. Uning rekordi 2013-yilda Christies tomonidan „Atom va oʻsimlik hayotining buzilishi“ (1962) ning 2 741 000 dollarga sotilgani edi.
Yoshligi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/59/Fahrunnisa_Sakir_family_1910.jpg/220px-Fahrunnisa_Sakir_family_1910.jpg|left|thumb| Fahrünissa Shakir (chapda oʻtirgan) oilasi bilan, Büyükada (taxminan 1910) Fahrelnissa Zeid Istanbuldagi Buyukada orolida Usmonli Shokir oilasida tugʻilgan. Uning amakilaridan biri Ahmad Jevad Posho 1891-yildan 1895-yilgacha Usmonli imperiyasining bosh vaziri boʻlib xizmat qilgan, boshqa amakisi Jevat Chobanli Birinchi jahon urushi qahramoni boʻlgan. Zeidning otasi Shokir Posho Yunonistonga elchi etib tayinlangan va u yerda Zeidning onasi Sara İsmet Hanim bilan tanishgan. 1913-yilda uning otasi otib oʻldirilgan va uning ukasi Jevat Shakir Kabaagachli sudlangan va otasining qotilligida ayblangan.
Zaid yoshligidayoq rasm chizishni boshlagan. Uning saqlanib qolgan eng qadimgi asari buvisining portreti boʻlib, u 14 yoshida chizilgan. 1919-yilda Istanbuldagi Ayollar Tasviriy sanʼat akademiyasiga oʻqishga kirdi.
Zeid 1928-yilda Parijga borib, Ranson akademiyasiga oʻqishga kirdi va u yerda rassom Rojer Bissier qoʻl ostida tahsil oldi. 1929-yilda Istanbulga qaytib kelgach, u akademik obrazli amaliyotni tashlab, ekspressionistik figurativizmga yuzlandi va Istanbul tasviriy sanʼat akademiyasiga oʻqishga kirdi.
Uning akasi Jevat Shakir Kabaagachli, Galikarnass baliqchisi sifatida tanilgan, yozuvchi edi. Uning qoʻl ostida singlisi Aliye Berger yirik modernist rassom va haykaltarosh boʻldi, jiyani Fureya Koral esa kulolchilik bilan shugʻullandi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/27/Princess_Fahrelnissa_Zeid_family_1937.jpg/220px-Princess_Fahrelnissa_Zeid_family_1937.jpg|thumb| Malika Fahrelnissa Zeid farzandlari Shirin va shahzoda Raad bilan, Berlin (1937-yil) link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Prince_Zeid_Al-Hussein_family_1938.jpg/220px-Prince_Zeid_Al-Hussein_family_1938.jpg|thumb| Shahzoda va malika Zayd al-Husayn farzandlari Shirin va shahzoda Raad bilan, Bagʻdodda (1938)
1930—1944-yillar
Zeid 1934-yilda Devrim bilan ajrashdi va 1935-yilda Iroq Qirolligining Germaniyadagi birinchi elchisi etib tayinlangan Iroq shahzodasi Zayd bin Husaynga turmushga chiqdi. Er-xotin Berlinga koʻchib oʻtishdi, u yerda Zeyd elchining rafiqasi sifatida koʻplab ijtimoiy tadbirlarni oʻtkazdi. 1938-yil mart oyida Avstriya anneksiya qilinganidan soʻng, shahzoda Zeyd va uning oilasi Iroqqa chaqirilib, Bagʻdodda istiqomat qilishdi.
Zeyd Bagʻdodda tushkunlikka tushib, venalik shifokor Xans Xoffning maslahati bilan qisqa vaqtdan soʻng Parijga qaytib keldi. U umrining keyingi yillarini Parij, Budapesht va Istanbul oʻrtasida sayohat qilib, rasm chizishga shoʻngʻib ketdi. 1941-yilga kelib, u Istanbulga qaytib keldi va rassomchilikka eʼtibor qaratdi.
Zeyd yangi tashkil etilgan Turkiya Respublikasida faoliyat yurituvchi avangard rassomlar guruhi yaʼni Istanbulning D guruhiga qoʻshildi. Uning guruh bilan aloqasi qisqa muddatli boʻlsa-da, 1944-yildan boshlab D guruhi bilan ishlash Zeydga mustaqil ravishda koʻrgazmani boshlashga ishonch berdi.
1945—1957-yillar
1945-yilda Zeid Istanbulning Machka shahridagi xonadonining zallarini kengaytirib, birinchi shaxsiy koʻrgazmasini oʻtkazdi. 1945-yilda Izmirda va 1946-yilda Istanbulda yana ikkita shaxsiy koʻrgazmadan soʻng, Zeid Londonga koʻchib oʻtdi, u yerda shahzoda Zayd Al-Husayn Iroq Qirolligining Avliyo Jeyms sudidagi birinchi elchisi boʻldi. Zeyd Iroq elchixonasidagi xonani oʻz ustaxonasiga aylantirib, rasm chizishda davom etdi.
1947-yildan boshlab uning amaliyoti murakkablashdi va oʻz ishini tasviriy rasmdan abstraksiyaga oʻtkazdi. Zeidga urushdan keyingi davrda Parijdan chiqqan mavhum uslublar taʼsir koʻrsatdi.
Qirolicha Yelizaveta 1948-yilda Londondagi Avliyo Jorj galereyasida uning koʻrgazmasiga tashrif buyurdi. Sanʼatshunos Moris Kollis ushbu koʻrgazmani koʻrib chiqdi va ular doʻst boʻlishdi. Taniqli fransuz sanʼatshunosi va kuratori Sharl Estyen Zeyd ijodining asosiy tarafdoriga aylandi. U 1952-yilda Estyen tomonidan Galerie Babylone-da tashkil etilgan Nouvelle Ecole de Paris koʻrgazmasining bir qismi edi.
Keyingi oʻn yil ichida London va Parij oʻrtasida yashagan Zeyd oʻzining eng kuchli asarlarini yaratdi, monumental mavhum rasmlar bilan tajriba oʻtkazdi. Zeyd 1953-yilda Dina Vierny galereyasida "Triton sakkizoyogʻi" va " Sargasso dengizi " kabi soʻnggi mavhum asarlarini namoyish etdi. Koʻrgazma 1954-yilda Londondagi Zamonaviy sanʼat institutiga yoʻl oldi va uni modernistik koʻrgazmada namoyish etilgan musulmon millatdan birinchi ayolga aylantirdi. Faoliyatining eng yuqori choʻqqisida u imo-ishorali abstraksiya bilan tajriba oʻtkazgan Jan-Mishel Atlan, Jan Dubuffet va Serj Poliakoff kabi xalqaro rassomlar guruhi bilan doʻstlashdi. Fahrelnissa Zeid, shuningdek, Nouvelle Ecole de Parijning boshqa aʼzolari bilan birga tez-tez kichik guruh koʻrgazmalar namoyish etganlar.