cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kristine Lilly
Xalqaro
Lilly 1991, 1995, 1999, 2003 va 2007-yillardagi FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etgan. U ikki karra Jahon kubogi sohibi, 1991 va 1999-yillarda gʻalaba qozongan. Xitoyga qarshi 99-yil finalining qoʻshimcha boʻlimida Lilly darvoza chizigʻida turib, darvozabon Briana Skurridan oʻtib ketgan xitoylik futbolchi zarbasini qaytargan. U 2007-yil 11-sentyabrda Shimoliy Koreyaga qarshi oʻynaganida, 2007-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida, u besh xil Jahon kubogi finalida qatnashgan birinchi ayol (va umuman uchinchi futbolchi) boʻldi; 2007-yil 22-sentyabrda Angliya terma jamoasi darvozasiga gol urib, jahon chempionatida gol urgan eng keksa ayol futbolchiga aylangan.
Murabbiylik karyerasi
Lilly 2012-yildan beri Boston Breakers jamoasida yordamchi murabbiy boʻlib ishlaydi.
Shaxsiy hayoti
Lilly Konnektikut shtatining Uilton shahrida oʻsgan va Massachusets shtatining Medfild shahrida yashaydi. U Konnektikut universitetida sobiq xokkey va golf yulduzi, Bruklin oʻt oʻchiruvchisi Devid Xivi bilan turmush qurgan. Lilly 2008-yil 22-iyulda tugʻilgan kunida birinchi qizi Sidni Mari Xivini, 2011-yil 2-sentyabrda esa ikkinchi qizi Jordan Meri Xivini dunyoga keltirgan.
U HBO telekanalining “Dare to Dream: The Story of the USA Soccer Team” hujjatli filmida ishtirok etgan. Lilly Mia Xamm va Tisha Venturini-Xoch bilan futbol lagerini tashkli etishga yordam bergan.
Karyera statistikasi
thumb|250x250px
Doʻstmuhammadxon
Doʻstmuhammadxon (1790/93 -1863) - afgʻon amiri (1834-40, 1842-63), barakzoilar sulolasining asoschisi. Durroniylar davlati yemirilgach, Gʻazna va Kobul amiri (1834). Afgʻon yerlarini birlashtirish maqsadida mayda xonliklarga qarshi kurashgan. Inglizlar va afgʻonlar oʻrtasidagi urushda asir tushgan (1840 y. oxiri), Hindis-tonga surgun qilingan. 1842 yilda inglizlar urushda yengilgach, D.ni ozod qilishga majbur boʻlgan. D. qayta Af-gʻoniston taxtiga chiqqan. 1855—63 yillarda Qandahor, Hirot va mayda xonliklar (Oqcha, Qunduz, Xulm) ni oʻz davlatiga qoʻshib olgan. D. hukmronligi yillarida Afgʻoniston hozirgi chegarasigacha kengaygan.
Kechkich ota (Mozor buva) ziyoratgohi
Kechkich ota (Mozor buva) ziyoratgohi — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: 1901-yil. Andijon viloyatining Andijon tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Yangi obod aholi punkti, “Bekobod” MFY, Bekobod koʻchasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Andijon viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. “Vaqf” xayriya jamoat fondiga tekin foydalanish shartnomasi asosida biriktirilgan. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Kemalar qabristoni
Kemalar qabristoni  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: 1970-yil. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Moʻynoq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Muynoq shaharchasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Doʻstum sulton
Doʻstum sulton, Abdulquddus sulton (?—1598) — Toshkent hokimi (1580-yildan). Shayboniylarsgm. Iskandarxon ibn Jonibekxonning oʻgʻli. Abdullaxon II ning inisi. Dastlab Karmana (1560-yildan), soʻng Toshkent (1580-yildan) hokimi. Hasanxoja Nisoriy 1560—66-yillarda Karmanada D. s huzurida xizmatda boʻlgan. D. s. sheʼriyatga havasmand boʻlib, oʻzi ham sheʼrlar yozgan. 1598-yil jiyani Abdulmoʻminxon tomonidan farzandlari bilan birgalikda Toshkentda qatl etilgan.
Chekchekota
Chekchekota  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Toshkent viloyatining Ohangaron tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Urgoz qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Chorbog’ (Isfara tumani)
Chorbog' (Чорбоғ) — Tojikiston Respublikasining Farxor tumani, Surx shahariga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 8 km, tuman markaziga 10 km.
Kazanka, Ukraina
Kazanka (Казанка, Казанка) — Ukrainaning Nikolay viloyati shimoli-sharqidagi Bashtanka tumanidagi shahar tipidagi aholi punkti. Unda Ukrainaning hromadalaridan biri boʻlgan Kazanka posyolkasi maʼmuriyati joylashgan. Aholisi: 6 6,713
Aholi punkti Dnepr havzasidagi Inhulets’in oʻng irmogʻi boʻlgan Vysun daryosining qirgʻogʻida joylashgan.
1923-yilda Yekaterinoslav gubernatorligi tarkibida maʼmuriy markazi Kazanka boʻlgan Krivoy Rog Okruhaning Kazanka tumani tashkil etildi. 1925-yilda gubernatorliklar tugatilib, okruhalar bevosita Ukraina SSRga boʻysundirildi. 1930-yilda okruhalar tugatildi va 1932-yil 27-fevralda Dnepropetrovsk viloyati tashkil etildi va Kazanka tumani Dnepropetrovsk viloyati tarkibiga kiritildi. 1937-yil 22-sentyabrda avval Dnepropetrovsk va Odessa viloyatlariga qarashli boʻlgan yerlarda Nikolay viloyati tashkil etildi va Kazanka tumani yangi tashkil etilgan Nikolay viloyati tarkibiga kirdi. 1967-yilda Kazankaga shahar tipidagi aholi punkti maqomi berildi.
2020-yil 18-iyulda Ukrainaning maʼmuriy islohoti doirasida Kazanka tumani tugatildi, buning natijasida Nikolay viloyatining tumanlari soni toʻrttaga qisqardi. Kazanka tumani hududi Bashtanka tumaniga birlashtirildi.
Mariya-Fransua de Burbon
Fransuaza Mari de Burbon (Françoise Marie de Bourbon, de Blois — nikohdan oldin; 4-may 1677, Chateau Maintenon — 1749-yil 1-fevral, Parij) — Fransiya qiroli Lui XIV va uning rasmiy bekasi Markiz de Montespanning noqonuniy farzandi (kenja qizi). Qirol bolani qonuniylashtirgandan soʻng, Fransuaza-Mari Fransiyaning qonuniylashtirilgan qizi maqomini oldi (fille légitimée de France). Qonuniylashtirilgandan soʻng, qirol uni ikkinchi Mademoiselle de Blois unvoni bilan taqdirladi va shuning uchun u Fransuaza-Mari de Blois deb ataldi.1692-yilda, 14-yoshida, birinchi amakivachchasi boʻlgan Orleanlik Filippga turmushga chiqdi. Bu nikohda 8 ta farzand bor edi, ulardan toʻrttasi oʻz merosxoʻriga ega edi. Magʻrur, shoshqaloq va jozibali, u asosan oʻz singlisi, Burbon gertsogi Luiza Fransuaza bilan raqobatlashib, koʻplab qizlari uchun foydali turmush qurishga qaratilgan intrigalarni muvaffaqiyatli boshqardi. Biroq, u oʻsha tarixiy davrdagi fransuz hukumatiga yaqinligi tufayli unchalik siyosiy taʼsirga ega emas edi.1718-yilda Sellamare fitnasida ishtirok etgan, uning maqsadi oʻz eri Filippni Orleanlik qirollik regenti lavozimidan chetlatish va oʻzining sevimli akasi, Meyn gertsogiga siyosiy taʼsirni qaytarish edi. Markiz d’Argenson oʻzining onasi Montespan xonimga juda oʻxshashligini esladi, lekin ayni paytda u otasi Lui XIVning intizomli ongi va uning kamchiliklari — adolatsizlik va shafqatsizlikka ega edi.
Biografiyasi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Ch%C3%A2teau_de_Maintenon.jpg/220px-Ch%C3%A2teau_de_Maintenon.jpg|left|thumb|220x220px| Château de Maintenon, Fransuaza-Mari tugʻilgan Parijdan 63 km. Fransuaza-Mari, shuningdek, uning ukasi Lui-Aleksandr xonim Montchevreuil, Kolber va Jussac tomonidan tarbiyalangan. Bolaligida u ota-onasini koʻrish uchun vaqti-vaqti bilan Versalga olib kelingan. Katta opasi Luiza Fransuaza singari, u onasining goʻzalligini meros qilib oldi. Madam de Quelus oʻz xotiralarida Fransuaza-Mari „tugʻilishdan uyatchan va maftunkor“, shuningdek, „chiroyli yuzi va chiroyli qoʻllari bilan bir oz goʻzallik; toʻliq mutanosib.“ Onasidan u Mortemarts ning mashhur oilaviy ham meros qilib oldi. Shuni taʼkidlash kerakki, u oʻzining qirollik kelib chiqishi va otasidan burbonlar qonini meros qilib olganligi bilan faxrlanardi. Voyaga etganidan keyin ham odamlar uni masxara qilishadi va „u har doim malika ekanligini, hatto hojatxonada oʻtirganini ham eslagan“ (chaise percée).
Madmuazel de Bloisning bolaligi
Fransuaza Mari qirol Lyudovik XIV tomonidan qonuniylashtirildi yilda 4,5 yoshida va odobli mademoiselle de Blois unvonini oldi, uni ilgari uning katta opasi Mariya Anna de Burbon, qirol Lui XIV va Luiza de La Valyerning qonuniylashtirilgan qizi kiygan. Qonuniylashtirish aktida onasining ismi koʻrsatilmagan, chunki Montespan xonim Markiz de Montespan bilan rasman turmush qurgan, u Lui XIVdan xotinining farzandiga qonuniy huquqlarni talab qilishi mumkin edi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/The_sisters_Mademoiselle_de_Blois_and_Mademoiselle_de_Nantes_by_Philippe_Vignon.jpg/280px-The_sisters_Mademoiselle_de_Blois_and_Mademoiselle_de_Nantes_by_Philippe_Vignon.jpg|right|thumb|280x280px| Opa-singillar va raqiblar, Fransua-Mari (chapda) va Luiza-Fransua (oʻngda)
Nikohi
Qirol Lyudovik XIV oʻzining jiyani va uning amakivachchasi Shartr gertsogi Filippni (keyinchalik Fransiyaning regenti Orleanlik Filipp II), ukasi Orleanlik Filipp I ning yagona oʻgʻlini Fransua-Mariga er qilib tanladi. Qirolning bu qarori kuyovning onasi, Lui XIV ning koʻplab noqonuniy farzandlariga boʻlgan notoʻgʻri munosabati yaxshi maʼlum boʻlgan malika Palatinni hayratda qoldirdi. Kichkina oʻgʻlining bu nikohga rozi boʻlganini bilgach, u butun saroy huzurida uni urdi va podshohdan yuz oʻgirdi, shoh esa uning oldida taʼzim qildi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Portrait_painting_of_Fran%C3%A7oise_Marie_de_Bourbon%2C_later_Duchess_of_Orl%C3%A9ans_by_Fran%C3%A7ois_de_Troy.jpg/250px-Portrait_painting_of_Fran%C3%A7oise_Marie_de_Bourbon%2C_later_Duchess_of_Orl%C3%A9ans_by_Fran%C3%A7ois_de_Troy.jpg|left|thumb|336x336px| Fransuaza-Mari 1692-yilda turmush qurishidan biroz oldin Yoshlarning turmush qurishi munosabati bilan qirol Lui XIV Parijdagi Pale-Qirollik saroyini kuyovning ota-onasi, Orleanlik Filipp va uning rafiqasi malika Palatinning mulkiga topshirdi. Oʻsha vaqtga qadar orleanlar saroydan qarorgoh sifatida foydalangan, ammo unga egalik qilmagan. Dastlab bu saroy Kardinal saroyi (Kardinallar saroyi) deb atalgan va uni qurgan kardinal Rishelyening vasiyatiga koʻra 1642-yilda tojga oʻtkazilgan. Qirol Lyudovik XIV ham kuyovga yuqori harbiy mavqega ega boʻlishni vaʼda qildi va gʻaznadan 100 000 livrni kuyovning otasining sevimlisi Chevalier de Lorrainga berishni buyurdi.
Fransuaza-Mari boʻlajak turmush oʻrtogʻining kimligini bilib, shunday dedi: „U meni sevadimi, menga farqi yoʻq; Muhimi, unga turmushga chiqish.“ link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/1680_portrait_of_the_Duchess_of_Orl%C3%A9ans_%28Elisabeth_Charlotte_of_the_Palatinate%29_being_attended_to_by_a_slave_by_Fran%C3%A7ois_de_Troy.jpg/220px-1680_portrait_of_the_Duchess_of_Orl%C3%A9ans_%28Elisabeth_Charlotte_of_the_Palatinate%29_being_attended_to_by_a_slave_by_Fran%C3%A7ois_de_Troy.jpg|right|thumb|220x220px| Fransuaza-Marining qaynonasi, malika Palatin
Orlean gersoginyasi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7d/Portrait_of_Philippe_d%27Orl%C3%A9ans%2C_Duke_of_Orl%C3%A9ans_in_armour_by_Jean-Baptiste_Santerre.png/250px-Portrait_of_Philippe_d%27Orl%C3%A9ans%2C_Duke_of_Orl%C3%A9ans_in_armour_by_Jean-Baptiste_Santerre.png|left|thumb|318x318px| Filipp d’Orlean, Fransuaza-Marining eri 1701-yilda, „qirolning yagona ukasi“ Orleanlik Filipp I vafotidan soʻng, uning 27 yoshli oʻgʻli va eri Fransuaza-Mari Orlean gertsogi unvonini, shuningdek, uning boshqa barcha unvonlari va mulklarini meros qilib oldi. ota, shu tariqa Orlean palatasi rahbari boʻldi. Orleanning yangi gersoginyasi sud boʻysunishida qaynonasini ortda qoldirdi va qirollikdagi ikkinchi ayol boʻldi, faqat Burgundiya gertsogi Daupindan keyin. Filipp d’Orlean Marli shahrida qirol Lui XIV bilan boʻlib oʻtgan qizgʻin janjaldan soʻng, Château Saint-Cloud’da vafot etdi, yosh Chartr gertsogi Fransuaza-Mari va homilador sevimli ayoli oldida ochiq yurishga yoʻl qoʻyilmasligi haqida. Mari-Luiza de Seri. Qaynotasi va amakisi Filippning Fransuaza-Mariga nisbatan yumshoq his-tuygʻulari yoʻq edi.
Yangi Orlean gertsogi va gertsoginyasi Parijdagi Royal Paleda, shuningdek, Parijdan 10 kilometr gʻarbda joylashgan Sent-Klutli qasrda dabdabali hayot kechirgan. Pale-Royaldagi gersog va gertsoginyaning shaxsiy kvartiralari Jan Berin nomi bilan bezatilgan va bezatilgan. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7d/Pavillon_ermitage.JPG/250px-Pavillon_ermitage.JPG|right|thumb|250x250px| „Ermitaj“ paviloni; Chateau Bagnoletdan bizning davrimizgacha yetib kelgan
Soʻnggi yillari
1739-yilda Fransuaza-Marining katta oʻgay singlisi Mari-Anne de Burbon, Konti malikasi 72 yoshida vafot etdi. Uch yil oʻtgach, 1742-yilda uning toʻrtinchi qizi Luiza Elizabet Parijdagi Lyuksemburg saroyida vafot etdi. Luiza Elizabetning dafn marosimi Parijdagi Sen-Sulpisda boʻlib oʻtdi. Ajabo, dafn marosimi 1663-yilda Fransua-Marining onasi Markiz de Montespan bilan qonuniy nikohda boʻlgan cherkovda boʻlib oʻtdi. Cherkov episkopi Fransuaza-Mari erining noqonuniy oʻgʻli Lui-Sharl de Sent-Albain edi.
Yuriy Gagarin haykali (Irkutsk)
Yuriy Gagarin haykali — 1977-yilda Gagarin bulvarida oʻrnatilgan.
Irkutsk — ularni tark etgan kosmonavtlar soni boʻyicha Rossiyaning eng yaxshi beshta viloyatlaridan biri — bu yerdan, shuningdek, ushbu reytingda Irkutsk bilan uchinchi oʻrinni egallagan boshqa mintaqalardan toʻrtta rus kosmonavti kelgan.
Yodgorlik dumaloq gulzorning oʻrtasiga, poydevorga oʻrnatilgan.
Ushbu yodgorlik loyihasining muallifi va bosh haykaltaroshi Yu. F. Kuzmin, arxitektor V. N. Fedorin. Ushbu yodgorlikni yaratishda yana toʻrt kishi ishlagan — Yu. F. Kuznetsov, I. G. Knijnikov, V. N. Konetskiy, V. P. Verxozin.
Byust shahar maʼmuriyatining buyrugʻi bilan Irkutsk ogʻir mashinasozlik zavodida quyilgan. Ushbu loyihani amalga oshirishda ishtirok etgan ishchilarning ismlari esdalik lavhasida aks ettirilgan.
Unutilmas sanalarda yodgorlik yonida tantanali tadbirlar oʻtkaziladi va bu yerda shahar bayramlari ham oʻtkaziladi. Shahar Faxriylar Kengashi muntazam ravishda tadbirlarda ishtirok etadi, Yuriy Gagarin xotirasi kunlari va Kosmonavtika kunida haykalga gul qoʻyish marosimi oʻtkaziladi.
Yuriy Gagarin parvozining oltmish yilligi munosabati bilan yodgorlikka tutash hududda obodonlashtirish ishlari olib boriladi, yodgorlikning oʻzi qayta tiklanadi.
Yodgorlikning tavsifi
Yodgorlik bronzadan yasalgan va gulzorning markazida turgan granit poydevorga oʻrnatilgan byustdir. Koʻkrak tekis asosda joylashgan boʻlib, biroz oʻziga xos koʻrinish hosil qiladi, bu esa yodgorlikning mashhur nomlari paydo boʻlishiga sabab boʻlgan — „Dori“ yoki „Lagandagi bosh“.
Old tomondan poydevorda quyidagi yozuv bor:
"YU. A. Gagarin".
Yodgorlik orqasida, poydevorida, yozuvi bor lavha bor:
"IZTM. Kuznetsov Yu. F., Knijnikov I. G. , Konetskiy V. N., Verxozin V. P. ".
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Darwin Machís
Darwin Daniel Machís Marcano (Darwin Daniel Machís Marcano;) 1993-yil 7-fevralda Venesuelaning Tucupita shahrida dunyoga kelgan futbolchi hisoblanadi. „Granada“ klubi va Venesuela terma jamoasida hujumchi sifatida faoliyat olib boradi.
Jamoalardagi faoliyati
Machis professional faoliyatini „Mineros Guayana“da boshlagan. 2011-yil 21-avgustda „Estudiantes de Merida“ga qarshi oʻyinda Darvin Venesuela Primerasida debyut qilgan. „Yarakuyanos“ga qarshi duelda Darvin „Mineros Guayana“ uchun birinchi golini raqib darvozasiga kiritgan. 2012-yilning yozida Machish Ispaniyaning „Granada“ jamoasiga oʻtgan. 20-avgust kuni „Rayo Valyekano“ga qarshi oʻyinda u La Ligada debyut qilgan.
2014-yil boshida Machis „Gerkules“ jamoasiga ijaraga berilgan. 17-may kuni „Alkorkon“ga qarshi oʻyinda u Ispaniya „Segnuda“ jamoasida debyut qilgan. Ijara muddati tugagach, Darvin Granadaga qaytib kelgan va asosiy jamoa uchun bir nechta oʻyin oʻtkazgan.
2015-yilning yozida Machish „Ueska“ga ijaraga oʻtgan. 22-avgust kuni „ Deportivo Alaves “ga qarshi oʻyinda u yangi jamoada debyut qilgan. 4-oktyabr kuni „Real Valyadolid“ga qarshi oʻyinda Darvin „Ueska“ safida ilk golini kiritgan. Mavsum yakunida u jamoaning eng yaxshi toʻpurarlaridan biriga aylangan. 2016-yilning yozida Darvin La Liganing yangi aʼzosi „Leganes“ga ijara asosida qoʻshilgan. 22-avgust kuni „Selta“ ga qarshi oʻyinda u yangi jamoada debyut qilgan. 29-noyabr kuni Ispaniya kubogi doirasida „ Valensiya “ ga qarshi oʻyinda Machis „Leganes“ safida oʻzining birinchi golini urgan. Shartnoma muddati tugagach, u Granadaga qaytgan. „Kordoba“ga qarshi kechgan duelda u „dubl“ni amalga oshirib, klub safidagi ilk gollarini urgan. 30-oktyabr kuni Lorkaga qarshi oʻyinda Darvin xet-trik qayd etgan.
Xalqaro faoliyati
2011-yil 23-dekabrda Kosta-Rikaga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida Machis Venesuela terma jamoasi safida debyut qilgan.
2013-yilda Venesuela yoshlar terma jamoasi tarkibida Darvin Argentinada boʻlib oʻtgan Janubiy Amerika yoshlar chempionatida ishtirok etgan. Turnirda u Urugvay va Ekvador, Peru terma jamoalariga qarshi oʻyinlarda maydonga tushgan.
2018-yilning 8-sentyabr kuni Kolumbiya terma jamoasiga qarshi kechgan duelda Machis terma jamoadagi ilk golini kiritgan.
2019-yilda Machis Braziliyada boʻlib oʻtgan Amerika Kubogida ishtirok etgan. Turnirda u Peru, Braziliya , Boliviya va Argentina terma jamoalariga qarshi oʻyinlarda ishtirok etgan. Boliviyaliklarga qarshi duelda Darvin „dubl“ qilgan.
Mutualism (biologiya)
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Hummingbird_hawkmoth_a.jpg/220px-Hummingbird_hawkmoth_a.jpg|thumb| [[Chinnigul|Dianthusdan ichayotgan kolibri, changlanish o'zaro munosabatlarning klassik namunasidir]] Mutualizm ikki yoki undan ortiq tur oʻrtasidagi ekologik oʻzaro taʼsirni tavsiflaydi, bunda har bir tur aniq foyda keltiradi. Mutualizm - ekologik oʻzaro taʼsirning keng tarqalgan turi. Koʻzga koʻringan misollar orasida mikorizalar bilan oʻzaro aloqada boʻlgan koʻplab tomir oʻsimliklari, hayvonlar tomonidan changlanadigan gulli oʻsimliklar, hayvonlar tomonidan tarqaladigan tomir oʻsimliklari va zooksantella bilan marjonlar va boshqalar kiradi. Mutualizmni turlararo raqobat bilan solishtirish mumkin, bunda har bir turning yaroqliligi pasayadi, ekspluatatsiya yoki parazitizm, bunda bir tur boshqasining „hisobiga“ foyda keltiradi.
Mutualizm atamasi Per-Jozef van Beneden tomonidan 1876-yilda chop etilgan " Hayvon parazitlari va messmatlari " kitobida „turlar oʻrtasidagi oʻzaro yordam“ degan maʼnoni anglatadi.
Navbahor (Baljuvon tumani)
Navbahor (Навбаҳор)  — Tojikiston Respublikasining Baljuvon tumani, Navbahor jamoatiga qarashli daha. Dahadan jamoat markazigacha 5 km.
Mutualism (biologiya)
Mutualizm koʻpincha ikkita boshqa turdagi ekologik hodisalar bilan aralashib ketadi: hamkorlik va simbioz. Hamkorlik koʻpincha tur ichidagi (tur ichidagi) oʻzaro taʼsirlar orqali moslashishni oshirishga ishora qiladi, garchi u (ayniqsa, oʻtmishda) oʻzaro taʼsirlarga ishora qilish uchun ishlatilgan va baʼzan majburiy boʻlmagan oʻzaro taʼsirlarga ishora qilish uchun ishlatiladi. Simbioz uzoq vaqt davomida yaqin jismoniy aloqada yashovchi ikki turni oʻz ichiga oladi va oʻzaro, parazit yoki kommensal boʻlishi mumkin, shuning uchun simbiotik munosabatlar har doim ham oʻzaro bogʻliq emas va oʻzaro munosabatlar har doim ham simbiotik emas. Mutualistik oʻzaro taʼsirlar va simbioz oʻrtasidagi boshqacha taʼrifga qaramay, oʻtmishda mutualistik va simbioz asosan bir-birining oʻrnida ishlatilgan va ulardan foydalanishda chalkashliklar saqlanib qolgan.
Navbahor (Baljuvon tumani)
Aholisi —1017 kishi.
Mutualism (biologiya)
Mutualizm ekologiya va evolyutsiyada asosiy rol oʻynaydi. Masalan, quruqlik ekotizimining ishlashi uchun oʻzaro taʼsir oʻtkazish juda muhimdir, chunki quruqlikdagi oʻsimliklar turlarining taxminan 80% zamburugʻlar bilan mikoriza munosabatlariga tayanib, ularni noorganik birikmalar va mikroelementlar bilan taʼminlaydi. Yana bir misol, tropik yomgʻir oʻrmonlari oʻsimliklarining hayvonlar bilan urugʻlarning tarqalishi oʻzaro bogʻliqligi kamida 70-93,5% ni tashkil qiladi. Bundan tashqari, mutualizm biz koʻrib turgan koʻpgina biologik xilma-xillikning evolyutsiyasiga turtki boʻlgan deb ishoniladi, masalan, gul shakllari (changlanish oʻzaro munosabatlari uchun muhim) va turlar guruhlari oʻrtasidagi birgalikda evolyutsiya. Mutualizm, shuningdek, eukaryotik hujayraning evolyutsiyasi (simbiogenez) yoki mikorizal zamburugʻlar bilan birgalikda oʻsimliklar tomonidan quruqlikning kolonizatsiyasi kabi asosiy evolyutsion hodisalar bilan bogʻliq.
Resurs-resurs munosabatlari
Mutualistik munosabatlarni oʻsimlik ildizlari va zamburugʻlar oʻrtasidagi mikorizal assotsiatsiyalarda biologik almashuv" shakli sifatida koʻrib chiqish mumkin, bunda oʻsimlik qoʻziqorinni birinchi navbatda fosfat, balki azotli birikmalar evaziga uglevodlar bilan taʼminlaydi. Boshqa misollar, energiya oʻz ichiga olgan uglevodlar evaziga dukkakli oʻsimliklar (Fabaceae oilasi) uchun azotni biriktiruvchi rizobiya bakteriyalarini oʻz ichiga oladi.
Xizmat-resurs munosabatlari
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/Impala_mutualim_with_birds_wide.jpg/220px-Impala_mutualim_with_birds_wide.jpg|thumb| Qizil tumshug'li ho'kiz po'stlog'i po'stlog'idagi Shomilni tozalash simbiozida [[Impala|yeydi .]] Xizmat-resurs munosabatlari keng tarqalgan. Uchta muhim tur - changlanish, tozalash simbiozi va zooxoriya.
Changlanishda oʻsimlik gulchanglarni tarqatish uchun nektar yoki gulchang shaklida oziq-ovqat resurslarini sotadi.
Fagofillar ektoparazitlar bilan oziqlanadi (resurs), shu bilan simbiozni tozalashda boʻlgani kabi zararkunandalarga qarshi xizmat koʻrsatadi. Elacatinus va Gobiosoma, gobilar avlodi, ularni tozalash paytida oʻz mijozlarining ektoparazitlari bilan oziqlanadi.
Zooxoriya - hayvonlar tomonidan oʻsimliklar urugʻlarining tarqalishi. Bu oʻsimlik urugʻlarni tarqatuvchi hayvonlar uchun oziq-ovqat resurslarini (masalan, goʻshtli mevalar, urugʻlarning koʻpligi) ishlab chiqarishi (xizmat) bilan changlanishga oʻxshaydi. Oʻsimliklar bu resurslarni rang va boshqa turli xil meva xususiyatlaridan foydalangan holda reklama qilishi mumkin.
Yana bir turi chumolilardan shira himoyasi boʻlib, shira qandga boy asal shudringini (oʻsimlik shirasi bilan oziqlanishning qoʻshimcha mahsuloti) savdosi evaziga ladybug kabi yirtqichlardan himoya qiladi.
Xizmat-xizmat munosabatlari
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/70/Common_clownfish_curves_dnsmpl.jpg/220px-Common_clownfish_curves_dnsmpl.jpg|thumb| Ocellaris masxarabozi va Ritter dengiz anemonlari o'zaro xizmat ko'rsatish simbiozida yashaydi, baliq [[Butterflyfish|kapalak baliqlarini haydab chiqaradi va anemon chodirlari baliqlarni yirtqichlardan himoya qiladi.]] Aniq boʻlmagan sabablarga koʻra qatʼiy xizmat va xizmat oʻzaro munosabatlari juda kam uchraydi. Bir misol, Pomacentridae oilasidagi dengiz anemonlari va anemon baliqlari oʻrtasidagi munosabatlar: anemonlar baliqlarni yirtqichlardan himoya qiladi (ular anemon chodirlarining chaqishiga toqat qilmaydilar) va baliqlar anemonlarni kapalak baliqlaridan (Chaetodontidae oilasi) himoya qiladi. anemonlarni isteʼmol qiling. Biroq, koʻpgina mutualizmlarga oʻxshab, uning bir nechta jihati bor: anemon baliq-anemon mutualizmida baliqdan olingan ammiak chiqindisi anemon chodirlarida joylashgan simbiotik suv oʻtlarini oziqlantiradi. Demak, xizmat-xizmat oʻzaro munosabatlari aslida xizmat-resurs komponentiga ega. Ikkinchi misol, Pseudomyrmex jinsidagi baʼzi chumolilar va hushtakboz tikan va buqa shoxli akatsiya kabi Akasiya jinsidagi daraxtlar oʻrtasidagi munosabatlardir. Chumolilar oʻsimlikning tikanlari ichida uya quradilar. Boshpana evaziga chumolilar akatsiyalarni oʻtxoʻr hayvonlar hujumidan (ular yetarlicha kichik boʻlganda isteʼmol qiladilar, bu xizmat koʻrsatish-xizmat munosabatlariga resurs komponentini kiritadi) va akatsiyani soya qiladigan oʻsimliklarni kesish orqali boshqa oʻsimliklar bilan raqobatdan himoya qiladi. Bundan tashqari, yana bir xizmat-resurs komponenti mavjud, chunki chumolilar akasiya oʻsimligida joylashgan Belt tanalari deb ataladigan lipidlarga boy oziq-ovqat tanalari bilan muntazam ravishda oziqlanadilar.
Neotropiklarda, chumoli Myrmelachista schumanni Duroia hirsuteʼdeki maxsus boʻshliqlarda uyasini qiladi. Boshqa turlarga tegishli boʻlgan yaqin atrofdagi oʻsimliklar formik kislota bilan oʻldiriladi. Ushbu selektiv bogʻdorchilik shunchalik tajovuzkor boʻlishi mumkinki, yomgʻir oʻrmonining kichik joylarida Duroia hirsute hukmronlik qiladi. Bu oʻziga xos yamoqlarni mahalliy aholi " shayton bogʻlari " deb bilishadi.
Ushbu munosabatlarning baʼzilarida chumolilarni himoya qilish narxi ancha qimmat boʻlishi mumkin. Cordia sp. Amazoniya tropik oʻrmonlaridagi daraxtlar Allomerus sp. bilan oʻziga xos hamkorlikka ega. oʻzgartirilgan barglarda oʻz uyalarini quradigan chumolilar. Mavjud yashash maydonini koʻpaytirish uchun chumolilar daraxtning gul kurtaklarini yoʻq qiladi. Gullar oʻladi va barglar oʻrniga chumolilarni koʻproq yashash joylari bilan taʼminlaydi. Allomerus sp.ning yana bir turi. Chumoli Hirtella sp. bilan yashaydi. daraxt bir xil oʻrmonlarda, lekin bu munosabatlarda daraxt chumolilarga stollarni aylantirdi. Daraxt gul hosil qilishga tayyor boʻlgach, chumolilarning maʼlum novdalaridagi turar joylari quriydi va kichrayib, yashovchilarni qochishga majbur qiladi va daraxt gullari chumolilar hujumidan xalos boʻladi.
„Turlar guruhi“ atamasi alohida organizmlarning birlashishini tavsiflash uchun ishlatilishi mumkin. Ushbu taksonomik boʻlmagan kontekstda „bir xil turdagi guruhlar“ va „aralash turlar guruhlari“ ga murojaat qilish mumkin. Bir xil turdagi guruhlar norma boʻlsa-da, aralash turdagi guruhlarga misollar juda koʻp. Misol uchun, zebra (Equus burchelli) va yovvoyi oʻrmon (Connochaetes taurinus) yirtqichlarni toʻsqinlik qilish strategiyasi sifatida Serengeti boʻylab uzoq masofalarga koʻchish davrlarida birlashishda qolishi mumkin. Keniyaning Kakamega oʻrmonidagi maymun turlari boʻlgan Cercopithecus mitis va Cercopithecus ascanius yaqin joyda boʻlib, oʻrmon boʻylab aynan bir xil yoʻnalishlar boʻylab 12 soatgacha sayohat qilishlari mumkin. Bu aralash turlar guruhlarini bir xil yashash joyini boʻlishish tasodifi bilan izohlab boʻlmaydi. Aksincha, ular koʻrib chiqilayotgan turlardan kamida bittasining faol xatti-harakati bilan yaratilgan.
Matematik modellashtirish
Mutualizmlarning matematik muolajalari, umuman, mutualizmlarni oʻrganish kabi, yirtqichlik yoki yirtqich-oʻlja, isteʼmolchi-resurs, oʻzaro taʼsirlardan orqada qolgan. Mutualizm modellarida „I-toifa“ va „II-toifa“ funktsional javoblar atamalari 2-tur (x) zichligi boʻyicha 1-tur (y -oʻqi) shaxsiga beriladigan foyda oʻrtasidagi mos ravishda chiziqli va toʻyingan munosabatlarga ishora qiladi. -oʻq).
I turdagi funktsional javob
Turlarning oʻzaro taʼsirini modellashtirishning eng oddiy ramkalaridan biri Lotka-Volterra tenglamalaridir. Ushbu modelda ikki mutalistning aholi zichligi oʻzgarishi quyidagicha ifodalanadi:
qayerda
Mutualizm mohiyatan logistik oʻsish tenglamasi + oʻzaro oʻzaro taʼsirdir. Mutualistik oʻzaro taʼsir atamasi ikkinchi turning koʻproq sonining mavjudligi natijasida birinchi tur populyatsiyasining oʻsishini anglatadi va aksincha. Mutualistik atama har doim ijobiy boʻlganligi sababli, u oddiy modelda boʻlgani kabi, haqiqiy boʻlmagan cheksiz oʻsishga olib kelishi mumkin. Shunday qilib, muammodan qochish uchun toʻyinganlik mexanizmini kiritish muhimdir.
II turdagi funktsional javob
1959-yilda CS Holling oʻzining klassik disk tajribasini oʻtkazdi, unda quyidagilar nazarda tutildi: (1), qoʻlga olingan oziq-ovqat mahsulotlarining soni ajratilgan qidirish vaqtiga mutanosib; va (2), qidirish vaqti tushunchasidan alohida mavjud boʻlgan ishlov berish vaqtining oʻzgaruvchisi mavjudligi. Keyin u II turdagi funktsional javob uchun tenglama ishlab chiqdi, bu oziqlantirish tezligiga teng ekanligini koʻrsatdi.
qayerda,
II turdagi funktsional javob va oʻzaro munosabatni oʻz ichiga olgan tenglama:
yoki shunga oʻxshash,
qayerda
Ushbu model oʻz hayotlari davomida oʻzaro taʼsirli qismning bir qator individlari bilan uchrashadigan erkin yashovchi turlarga nisbatan eng samarali qoʻllaniladi. Raytning taʼkidlashicha, biologik oʻzaro munosabatlar modellari sifat jihatidan oʻxshash boʻladi, chunki koʻrsatilgan izoklinlar odatda ijobiy pasayish nishabiga ega va katta darajada oʻxshash izoklin diagrammalariga ega. Mutualistik oʻzaro taʼsirlar musbat qiya izoklinlar sifatida eng yaxshi tasvirlangan boʻlib, bu oʻzaro munosabatlarga beriladigan imtiyozlarning toʻyinganligi yoki tashqi omillar taʼsiri ostida cheklashlar nishabning pasayishiga yordam berishi bilan izohlanishi mumkin.
Oʻsimliklar va changlatuvchilar oʻrtasidagi oʻzaro taʼsir natijasida hosil boʻlgan oʻzaro bogʻliq tarmoqlar turli qitʼalarda mutlaqo boshqa turlardan tashkil topgan juda xilma-xil ekotizimlarda oʻxshash tuzilishga ega ekanligi aniqlandi. Ushbu oʻzaro bogʻliq tarmoqlarning tuzilishi changlatuvchi jamoalarning tobora ogʻir sharoitlarga qanday munosabatda boʻlishi va jamoaning tashish qobiliyatiga katta taʼsir koʻrsatishi mumkin.
Ushbu tarmoq strukturasining changlatuvchi jamoalarning barqarorligi uchun oqibatlarini oʻrganuvchi matematik modellar shuni koʻrsatadiki, oʻsimlik changlatuvchi tarmoqlarni tashkil qilishning oʻziga xos usuli changlatuvchilar oʻrtasidagi raqobatni kamaytiradi, bilvosita taʼsirlarning tarqalishini kamaytiradi va shu bilan ekotizim barqarorligini oshiradi ] .va hatto sharoitlar ogʻir boʻlganda changlatuvchilar oʻrtasida kuchli bilvosita osonlashuvga olib kelishi mumkin. Bu shuni anglatadiki, changlatuvchi turlar birgalikda ogʻir sharoitlarda omon qolishi mumkin. Ammo bu shuni anglatadiki, sharoitlar tanqidiy nuqtadan oʻtganda changlatuvchi turlar bir vaqtning oʻzida qulab tushadi. Bu bir vaqtning oʻzida qulash sodir boʻladi, chunki changlatuvchi turlar qiyin sharoitlarda omon qolganda bir-biriga bogʻliqdir.
Koʻplab changlatuvchilar turlarini oʻz ichiga olgan bunday umumjamoa miqyosidagi halokat, tobora ogʻir sharoitlar tanqidiy nuqtadan oʻtib ketganda toʻsatdan sodir boʻlishi mumkin va bunday qulashdan tiklanish oson boʻlmasligi mumkin. Changlatuvchilarning tiklanishi uchun zarur boʻlgan sharoitlarning yaxshilanishi changlatuvchilar jamoasi qulagan sharoitga qaytish uchun zarur boʻlgan yaxshilanishdan sezilarli darajada kattaroq boʻlishi mumkin.
Odamlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/00/Backing_sheep_at_sheepdog_competition.jpg/170px-Backing_sheep_at_sheepdog_competition.jpg|right|thumb| [[It|Itlar va qo'ylar birinchi bo'lib xonakilashtirilgan hayvonlardan edi.]] Odamlar boshqa turlar bilan oʻzaro munosabatlarda ishtirok etadilar: ularning ichak florasi samarali hazm qilish uchun zarurdir. Bosh bitlarining yuqishi odamlar uchun immunitetni kuchaytirish orqali foydali boʻlishi mumkin edi, bu esa tanadagi bitlar orqali yuqadigan oʻlimga olib keladigan kasalliklar xavfini kamaytirishga yordam beradi.
Odamlar va uy hayvonlari va oʻsimliklar oʻrtasidagi baʼzi munosabatlar turli darajada oʻzaro bogʻliqdir. Masalan, makkajoʻxorining qishloq xoʻjalik navlari odamlarni oziq-ovqat bilan ta’minlaydi va inson aralashuvisiz koʻpaya olmaydi, chunki barg qobigʻi ochilmaydi, urugʻ boshi (“makkajoʻxori”) esa chigitni tabiiy ravishda sochish uchun parchalanmaydi.
Bir tadqiqotchi homo sapiensning neandertallarga nisbatan oʻxshash yashash joylari boʻyicha raqobat qilishidagi asosiy ustunligi birinchisining itlar bilan oʻzaro munosabatda boʻlganligini taklif qildi.
Turlari boʻyicha evolyutsiya
Har bir organizmning har bir avlodi oʻziga xos mudofaa xususiyatlariga muhtoj boʻlgandan – koʻproq ozuqa moddalariga va – oʻxshash ozuqalarga muhtoj, chunki ularning fitnes foydasi, ayniqsa, atrof-muhitga bogʻliq. Bu mezbonlarning mudofaa foyda keltiradiganlarga qaraganda oziq moddalar bilan taʼminlaydigan vertikal ravishda uzatiladigan bakterial mutualistlarga qaram boʻlish ehtimoli koʻproq boʻlishining sababi boʻlishi mumkin. Yamada va boshq 2015-yildagi bu namuna bakteriyalardan tashqarida umumlashtirilib, kam oziqlangan Drosophila aminokislotalar uchun ularning qoʻziqorin simbionti Issatchenkia orientalisga juda bogʻliqligini koʻrsatdi.
Mutualizmning buzilishi
Mutualizm statik emas va evolyutsiya natijasida yoʻqolishi mumkin. Sachs va Simms (2006) bu toʻrtta asosiy yoʻl orqali sodir boʻlishi mumkinligini taklif qiladi:
Mutualizmning buzilishiga koʻplab misollar mavjud. Misol uchun, ozuqa moddalariga boy muhitda yashovchi oʻsimliklarning nasl-nasabi evolyutsion ravishda mikorizal oʻzaro munosabatlardan koʻp marta mustaqil ravishda voz kechgan.
Mutualizmni oʻlchash va aniqlash
Oʻzaro munosabatda boʻlgan shaxslarga aniq muvofiqlik foydasini oʻlchash har doim ham oson emas, ayniqsa, odamlar turli turlardan, masalan, oʻsimliklarning changlatuvchi oʻzaro munosabatlaridan foyda olishlari mumkin boʻlsa. Shuning uchun majburiy va fakultativ kabi atamalardan foydalangan holda oʻzaro munosabatlarni assotsiatsiyaning yaqinligiga qarab tasniflash odatiy holdir. Biroq, „yaqinlik“ ni aniqlash ham muammoli. U oʻzaro bogʻliqlikni (turlar bir-birisiz yashay olmaydi) yoki jismoniy yaqinlik bilan bogʻliq munosabatlarning biologik yaqinligini (masalan, boshqa turning toʻqimalarida yashovchi bir tur) anglatishi mumkin.
Kuba — Germaniya munosabatlari
Kuba-Germaniya munosabatlari Germaniya va Kuba Respublikasi oʻrtasidagi ikki tomonlama munosabatlarga ishora qiladi. Kubaning Berlinda elchixonasi, Germaniyaning Gavanada elchixonasi bor.
Tarixi
Kuba Respublikasi tashkil etilganda, u Sharqiy Germaniya bilan rasmiy aloqalarni oʻrnatgan. Boshqa kommunistik davlatlar Gʻarbiy Germaniya bilan rasmiy munosabatlarga ega boʻlmagan.
1972-yilda Bosh kotib Erich Xonekker Kubaga tashrif buyurdi va davlat tashrifi sharafiga Fidel Kastro bir orol nomini 1925-yildan 1933-yilgacha Germaniya Kommunistik partiyasi rahbari Ernst Thalmann sharafiga Ernst Thalmann oroli deb oʻzgartirdi. Fidel Kasto orolni Sharqiy Germaniya hukumatiga topshirishga vaʼda bergan. Bu keyinchalik tom maʼnoda oʻtkazish emas, balki „ramziy“ yer berish deb hisoblangan. Kubada Ernst Thalman byusti ochilgan va Aktuelle Kamera tomonidan suratga olindi. 1975-yilda Frank Shobel orolga musiqiy video suratga olish uchun yuborilgan va keyinchalik GDR-Kuba munosabatlariga urgʻu berish uchun qisman hujjatli film suratga olingan.
Keyinchalik Kuba Germaniya bilan rasmiy aloqalarni oʻrnatdi va 2000-yilga kelib, Germaniya taraqqiyot vaziri Xeydemarie Wieczorek-Zeul Kubaga tashrif buyurdi. Oradan ko‘p o‘tmay har ikki davlatda elchixonalar ochildi. 2001-yilda iqtisodiyot vaziri Verner Myuller Kubaga tashrif buyurib, savdo aloqalarini muhokama qilish uchun Fidel Kastro bilan uchrashdi. 2015-yilda tashqi ishlar vaziri Frank-Valter Shtaynmayer Kubaga tashrif buyurdi, bu Germaniya tashqi ishlar vazirining 113 yil ichida birinchi marta Kubaga tashrifi bo‘ldi. 2015-yil holatiga koʻra, 40 dan ortiq nemis kompaniyalari Kubada faoliyat yuritadi.
Germaniyada Kuba bilan Akademik almashinuv xizmati mavjud boʻlib, ikki davlat oʻrtasidagi taʼlim sohasidagi aloqalarni rivojlantirishga yordam beradi.
Savdo aloqalari
Germaniya 2018-yilda Kubada „savdo va investitsiyalarni rivojlantirish bo‘yicha nemis idorasi“ni ochdi. Kuba Germaniya bilan atrof-muhitni muhofaza qilish, qayta tiklanadigan energiya va iqlim oʻzgarishiga qarshi kurashni oʻz ichiga olgan bir qancha rivojlanishga yordam loyihalarida hamkorlik qiladi.
2019-yilda Kuba Germaniyaga 64,7 million dollarlik mahsulot eksport qildi, eng katta eksport 118 million tonnadan ortiq tamaki prokati bo‘ldi. Shu yili Germaniya Kubaga 212 million dollarlik mahsulot yetkazib berdi. Germaniya turli xil mexanik va sanoat qurilmalari va bugʻdoy kabi qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini eksport qiladi.
2020-yilda Kuba tashqi savdo va investitsiyalar vaziri o‘rinbosari Ana Teresita Gonsales va Germaniyaning Kubadagi elchisi iqtisodiy va savdo aloqalarini rivojlantirish yo‘llarini muhokama qildi. Sanoat klapanlari, pnevmatik va gidravlik qismlarni qurish uchun Germaniya-Kuba qoʻshma korxonasi PAMAS tashkil etilgan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Angie Mentink
Angela Marie Mentink (qizlik familyasi: Marzetta ; 1972-yil 18-oktyabrda tugʻilgan)  — amerikalik sport televideniyesi shaxsi va sobiq softbol va beysbol oʻyinchisi, hozirda Mariners Live televizion dasturining hammuallifi. Mentink Vashington kollejida softbolni oʻynagan, u yerda Angie All-America unvoniga sazovor boʻldi va sport teleboshlovchisi boʻlishdan oldin ayollar professional beysbol ligasida oʻynashni davom ettirdi.
Ilk yillari
Virjiniya shtatining Norfolk shahrida tugʻilgan Angela Marie Marzetta Mentink Amerika Qoʻshma Shtatlari dengiz floti oilasida oʻsgan va Corona universitetini tamomlagunga qadar koʻplab oʻrta maktablarda, jumladan, Vudlend-Xillzdagi Taft oʻrta maktabida (Kaliforniya) va Fort Mill, Janubiy Karolinadagi Fort Mill oʻrta maktabida oʻqigan. Himoyachi va qanot himoyachisi sifatida oʻynagan Mentink Taftda futbolda xat yozgan birinchi qiz edi.
Softboldagi faoliyati
Himoyachi boʻlgan Mentink oʻzining kollejdagi softbol faoliyatini Markaziy Arizona kollejida boshlagan, 1992-yilda NJCAA All-American yutugʻini qoʻlga kiritgan va murabbiy Clint Mayers boshchiligidagi NJCAA milliy chempionatining ikkita jamoasi tarkibida boʻlgan.
U Vashington universitetining Washington Huskies softbol jamoasiga oʻtdi. 1994-yilda uchinchi jamoa NFCA All-American mukofoti sovrindori, Mentink dastur tarixida All- Pac-10 va All-American mukofotlarini qoʻlga kiritgan birinchi oʻyinchi boʻldi. Uning karerasidagi oʻrtacha ball — 429, shuningdek, maktab rekordidir. 2001-yilda Husky shon-shuhrat zaliga kiritilgan birinchi softbolchi edi.
AQShning Softbol olimpiya terma jamoasi Mentinkni 1996-yilgi jamoaga muqobil oʻrinbosar sifatida koʻrsatdi, biroq u 1954-yildan beri ilk professional ayollar beysbol jamoasi Colorado Silver Bulletsda oʻynashdan bosh tortdi. 1996-yilda u professional futbolchilik faoliyatini yakunlashdan oldin 241 ball toʻplagan edi.
Armais Akovbyan
Armais Aristagesovich Akovbyan (1900-yil, Tabriz, Fors (Eron) — 1974, Toshkent) — atoqli sovet olimi, dermatolog-shifokor, venerolog, tibbiyot fanlari doktori (1937), professor (1940). Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1960). Oʻzbek dermatovenerologlar maktabining asoschisi.
Angie Mentink
Softboldagi faoliyati
1997-yilda Angie Vashington universitetida softbol boʻyicha murabbiy yordamchisi boʻlib ishlagan.
Armais Akovbyan
Tarjimai hol
A.A.Akovbyan 1900-yil 2-martda Tabriz (Eron) shahrida xizmatchi oilasida dunyoga keladi. Asr boshida uning oilasi Ashxobodga oʻtkaziladi, u yerda Armais Aristagesovich oʻzining bolaligi va yoshligi, xotirasiga koʻra, hayotidagi eng yorqin va zavq-shavqli pallalarini xotirlaydi. Shunday boʻldiki, u Ashxobod shahridagi erkaklar klassik gimnaziyasida iste’dodli va gʻayratli oʻquvchilar bilan bir sinfda oʻqiydilar: bastakor S.A.Balasanyan, gematologiya professori M.G.Abramov, mashhur sharqshunos olim M. G.Aslanov, birinchi pusht-ruscha lugʻat muallifi, Fargʻona vodiysida endemik boʻqoq kasalligining sababini aniqlagan jarroh, professor S.A.Ma’sumov va boshqalar. Bularning barchasi A.A.Akovbyanning xarakteri va shaxsiyatining shakllanishiga ta’sir qilmasdan qolmasdi. U musiqani xush koʻrar, gimnaziya orkestrida karnay chalar, gimnaziya teatrining havaskor spektakllarida ishtirok etgan, nemis va lotin tillarini mukammal bilgan.
Angie Mentink
Radioeshittirishdagi faoliyati
Mentink oʻzining radioeshittirish karerasini Fox Sports Northwest (hozirgi Root Sports Northwest) bilan boshladi, avval stajyor sifatida, keyin 1998-yilda Seattle Mariners va Sietl Seahawksni yoritgan muxbir sifatida. U Root Sports Northwest-da oʻyindan oldingi va keyingi oʻyin „Marieners All Access“ koʻrsatuvida boshlovchi sifatida ishlaydi. 2021-yil 30-avgustda Mentink Marieners telekoʻrsatuvida uchrashuvdan turib sharhlaydigan birinchi ayol boʻldi.
Shaxsiy hayoti
2017-yilda unga koʻkrak bezi saratoni tashxisi qoʻyilgan. Muolajalardan keyin u 2019-yilda boshlab saraton kasalligidan toʻliq holi boʻld. Sietl Tinch okeani universiteti professori Jarret Mentink bilan turmush qurgan, uning ikki oʻgʻli bor.
Armais Akovbyan
Tarjimai hol
1926-yilda universitetni tugatgandan soʻng, A.A.Akovbyan tanlov asosida teri-tanosillar shifoxonasiga ordinatur sifatida qabul qilindi. 1930-yildan boshlab teri-tanosillar kafedrasiga assistent etib saylandi va u yerda 44 yil shifokor boʻlib ishladi.
A.A.Akovbyanning teri-tanosil kasalliklari boʻyicha mutaxassisi boʻlib shakllanishida professorlar I.S.Milman va A.I.Kartamishevlar mehnati yotadi. Rossiyada va xorijda mukammal ta’lim olgan bu olimlarning har ikkisi ham uning nafaqat yetuk mutaxassis, balki yuksak madaniyatli, dunyoqarashi keng va leberallikka ega shaxs sifatida ham hayotda va ham fanda tarbiyalanishida hal qiluvchi iz qoldirgan. 1935-yilda tibbiyot fanlari nomzodligini yoqlamasa ham honoris causa ilmiy darajasi berildi. 1937-yilda A.A.Akovbyan „Immunodiagnostika va shankrning immunoterapiyasi“ mavzusida doktorlik dissertasiyasini himoya qildi.
1938-yilda A. A.Akovbyan Markaziy dermatovenerologiya institutining dermatologiya boʻlimida va Birinchi Moskva tibbiyot institutining dermatovenerologiya kafedrasida ijodiy xizmat safarida edi. Kafedra mudiri prof. P.S.Grigorev yosh fan doktoriga kafedrada assistent oʻrnini taklif qildi, ammo u buning uddasidan chiqolmadi. 1938-yil may oyida Toshkentga qaytib kelgach, A.A.Akovbyan “xalq dushmani va aksilinqilobiy yashirin tuzilmalar tashkilotchisi” degan tuhmat bilan hibsga olindi. Soʻroq va qiynoqlar bu nihoyatda xushmuomala va muloyim odamni sindira olmadi: u na bir qogʻozga imzo qoʻydi, na boshqalarga ham qarshi guvohlik berdi.
A.A.Akovbyan hayotining ushbu qiyinchilik davrida taqdir uni yana ustozlaridan birini bir kamerada yuzma-yuz qildi: arxiyepiskop Luka (dunyoda prof. V.F.Voyno-Yaseneskiy) 7-sonli kamerada saqlangan. Aynan uning sobitqadamligi, har kungi suhbatlari va duolari mahbuslarning koʻpchiligi musulmon boʻlishiga qaramay, ularning ruhini sindirmaslikka dalda berdi. 20 oy oʻtgach, sil kasalligiga chalingan A.A.Akovbyan dalil yoʻqligi sababli tergov hibsxonasidan ozod qilindi va keyinchalik toʻliq  sogʻlomlashtirildi.
1940-yilda A.A.Akovbyan Toshkent Davlat tibbiyot institutining teri-tanosil kasalliklari kafedrasi professori etib saylandi. Oʻsha paytda kafedra mudiri prof. S.A.Kristanov, Ispaniyadagi fuqarolar urushidan qaytgan, u yerda xalqaro brigadalarning sanitariya xizmatini boshqargan edi.
1945-1971-yillarda professor A.A.Akovbyan Toshkent tibbiyot institutining teri va tanosil kasalliklari kafedrasi mudiri boʻldi. Yetuk shifokor A.A.Akovbyanning ilmiy izlanishlari juda keng va turlicha edi. Dermatologiyada mamlakatda birinchi marta vitiligo (moxov) bilan kasallangan bemorlarni davolash uchun anjir barglaridan olingan ekstraktlar shaklida furanokumarinlarni, shuningdek qizilmiya ildizidan olingan glisiretik kislota preparatlarini Ekzema, neyrodermatit va boshqa dermatozlarni davolash uchun ishlata boshladi. Gipnoz texnikasini bilgan holda, u lishay, ekzema, eshak yemi, neyrodermatit va boshqa dermatozlar bilan ogʻrigan bemorlarni davolashda juda muvaffaqiyatli foydalangan.
Eng muhimi venerologiyaga qoʻshgan hissasi edi. Monografiyalari shankrni davolash, sifilisni arsenidlar bilan davolashda asoratlarni oldini olish va davolash, Oʻzbekistonda sifilisga qarshi kurashning tashkiliy masalalariga bagʻishlangan. A.A.Akovbyan rahbarlik qilayotgan kafedra sifilisni penisillin, ekmonovosillin, bisillinlar bilan davolashning yangi usullarini sinovdan oʻtkazish boʻyicha mamlakatda tan olingan markazga aylandi.
A.A.Akovbyan rahbarligida 5 ta doktorlik va 16 ta nomzodlik dissertasiyalari tugatildi, 100 ga yaqin ilmiy ishlar va 3 ta monografiya chop etildi. 20 yil davomida Oʻzbekiston SSR Sogʻliqni saqlash vazirligining bosh dermatovenerologi, uzoq yillar respublika dermatovenerologlar ilmiy jamiyati raisi boʻlgan.
Talabalar ilmiy jamiyatiga 15 yildan ortiq rahbarlik qilgan ajoyib lektor, muloyim va hamdard inson Armais Aristagesovich talabalar orasida katta obroʻ, hurmat-e’tiborga ega inson edi.
Maria Anna di Savoia
Savoylik Mariya Anna Viktoriya Fransiska (Maria Anna Vittoria Francesca di Savoia ; 1690-yil 9-fevral, Turin, Pyemont knyazligi - 1766-yil 8-iyul, Parij, Fransiya Qirolligi) - Savoya xonadoni malikasi, Sardiniya qiroli Viktor Amadey II ning noqonuniy qizi, otasi tomonidan asrab olingan va unga huquq bergan. Suza margravini unvoni; Karignano malikasi turmushga chiqdi.
Biografiyasi
Savoylik Mariya Anna Viktoriya Fransiska 1690-yil 9-fevralda Turin shahrida tug'ilgan (boshqa versiyaga ko'ra, 1690-yil 11-fevral). U Gertsog Viktor Amadey II ning noqonuniy qizi, Sardiniyaning bo'lajak qiroli Jan-Batist d'Albert de Luyne, Veroy grafi Juzeppe Ignazio Skaliyaning rafiqasi, Savoya gertsogi xizmatidagi diplomat. Uning onasi gertsog Lui-Charlz d'Albert de Luynening qizi, Fransiyaning tengdoshi Ann de Rohan, de Rohan, Gertsog de Montbazon.
Turinda
Onalarining xiyonatiga qaramay, gersog o'zining noqonuniy bolalarini yaxshi ko'rardi. Jan Batistaning parvozidan so'ng darhol qizi va o'g'lini qonuniylashtirdi va ularga Oliy Hazrati va Oliy Hazrati Marquis Suza unvonlarini berdi.
Sardiniya qiroli bo'lgan Viktor Amadeus II Viktoriya Fransiskaning Savoy palatasining yosh bo'limi vakili Karinyan shahzodasi Viktor Amadey I bilan nikoh qurishga qaror qildi. 1714-yil o'rtalarida nikoh va kelinning sepi to'g'risida dastlabki kelishuvga erishildi. 1714-yil 7-noyabrda Monkalyeri qalʼasida toʻy marosimlari boʻlib oʻtdi.
Qaynota va kuyov o'rtasidagi yaxshi munosabatlar, uning qimor o'yinlariga berilib ketishi va natijada paydo bo'lgan qarzlar tufayli buzildi. Qarzlar tufayli Karinyan shahzodasi 1718-yil iyul oyida oilasini tark etib, Fransiyaga qochib ketdi va u erda graf Bosko nomi bilan yashirindi. Ko'p o'tmay, Viktoriya Fransiska erini yangi tug'ilgan qizi bilan Parijga kuzatib bordi.