Vitamin_A
Metabolizm
thumb|428x428px| b-karotinning retinolga aylanishi Oziq-ovqatlardan A vitaminining assimilyatsiyasi va dozalash shakli oshqozon osti bezi va ingichka ichak shilliq qavatining maxsus gidrolazalari (karboksiesteraza va lipaz ) ishtirokida sodir bo'ladi. 6 oygacha bo'lgan bolalarda gidrolazalar yaxshi ishlamaydi. So'rilishi uchun etarli miqdorda yog'li ovqatlar va safro mavjudligi muhimdir. So'rilish mitsellalar tarkibida sodir bo'ladi, keyin enterotsitlarda ular chilomikronlar tarkibiga kiradi. Ichak epiteliyasining hujayrasida bir marta vitamin yana palmitik kislota esteriga aylanadi va bu shaklda limfa, keyin esa qonga kiradi. Mushakdan faqat retinol asetat so'riladi. B-karotin avval molekulaning markaziy qismida 15-1'-monoksigenaza tomonidan retinani hosil qilish uchun, so'ngra NADH va NADPH koenzimlari ishtirokida reduktaza bilan parchalanadi. Antioksidantlarni oziq-ovqat bilan bir vaqtda qabul qilish periferik qo'sh bog'lanishlarda karotinning oksidlanishini oldini oladi. Vitamin B 12 monooksigenaza faolligini oshiradi. Bu markaziy bog'lanishda ajraladigan karotin molekulalarining sonini oshiradi va A vitamini sintezining samaradorligi 1,5-2 marta oshadi Qonda A vitamini jigarda sintez qilingan maxsus retinol bog'lovchi oqsil (RBP) bilan birlashadi. Retinoik kislota albumin bilan bog'lanadi. Protein retinolning eruvchanligini, oksidlanishdan himoya qilishni va turli to'qimalarga tashishni ta'minlaydi. Protein bilan bog'lanmagan dori zaharli hisoblanadi. Keyin hosil bo'lgan kompleks (vitamin A + BSR) boshqa oqsil bilan birlashadi - transtiretin, bu buyraklardagi preparatning filtrlanishiga to'sqinlik qiladi. To'qimalarda A vitamini ishlatilganligi sababl u, yuqoridagi oqsillardan ajralib chiqadi va to'qimalarga kiradi Vitaminning asosiy to'planish joyi jigar (90%) bo'lib, kamroq miqdorda u buyraklar, yog 'to'qimalari va buyrak usti bezlarida saqlanadi Homiladorlikning so'nggi trimestrida platsenta orqali homilaga retinol oqimi, ehtimol, homila tomondan, maxsus mexanizm bilan tartibga solinadi. Ortiqcha vitamin A palmitik kislota esteri shaklida jigarda to'planadi. Jigarda preparatning to'planishi, agar u yangi tug'ilgan chaqaloqda uning to'qimalarining 20 мкг/г va kattalarda 270 мкг/г dan oshsa, yetarli deb hisoblanadi. Jigardagi A vitamini tarkibining ko'rsatkichi ham uning qon plazmasidagi darajasi hisoblanadi: agar u 10 мкг/дл dan kam bo'lsa, unda odamda gipovitaminoz mavjud. To'liq tug'ilgan chaqaloq 2-3 oylik A vitamini zaxirasiga ega Maqsadli organ hujayralarida retinoid + retinol bog'lovchi oqsil (RBP) kompleksini taniydigan va bog'laydigan maxsus sitozolik retseptorlari mavjud. Ko'zning to'r pardasida retinol retinalga, jigarda esa biotransformatsiyaga uchraydi, avval faol metabolitlarga (to'r pardaga, so'ngra o't bilan glyukuronidlar shaklida chiqariladigan retinoik kislotaga), so'ngra u tomonidan chiqariladigan faol bo'lmagan mahsulotlarga aylanadi. buyraklar va ichaklar. Ichakda bir marta preparat enterohepatik aylanishda ishtirok etadi. Chiqarish sekin: 21 kun ichida qabul qilingan dozaning atigi 34% tanadan yo'qoladi. Shuning uchun preparatning takroriy dozalari bilan to'planish xavfi ancha yuqori. center|600x600px| A vitamini metabolizmi