cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Norman Borlaug
Afrikada ishlab chiqarish
1984-yilda, Efiopiyadagi ocharchilik paytida, Yaponiya kemasozlik sanoati jamgʻarmasi (hozirgi Nippon jamgʻarmasi) raisi Ryoichi Sasakava yarim nafaqaga chiqqan Borlaug bilan bogʻlanib, Osiyoda qoʻllaniladigan usullar nega Afrikaga tatbiq etilmagani bilan qiziqdi va Borlaugga umid qildi. Yordam bering. U Borlaugni ushbu yangi saʼy-harakatlarda yordam berishga ishontirishga muvaffaq boʻldi va keyinchalik loyihani muvofiqlashtirish uchun Sasakava Afrika Uyushmasi (SAA) ga asos soldi. left|thumb| Nigeriyalik almashinuv talabalari Norman Borlaug (oʻngdan uchinchi) bilan Jahon oziq-ovqat seminarida uchrashadilar, 2003-yil. SAA oziq-ovqat tanqisligi bilan kurashayotgan Afrika mamlakatlarida oziq-ovqat ishlab chiqarishni koʻpaytirishni maqsad qilgan tadqiqot va kengaytirish tashkilotidir. "Men avvaliga bir necha yillik tadqiqot olib boramiz deb oʻylagandim, " deb eslaydi Borlaug, "lekin u yerdagi dahshatli vaziyatlarni koʻrganimdan soʻng, men „oʻsishni boshlaylik“ dedim." Koʻp oʻtmay, Borlaug va SAA ettita mamlakatda loyihalarni amalga oshirdi. Rivojlangan Afrika mamlakatlarida makkajoʻxori hosildorligi uch baravar oshdi. Bu mamlakatlarda bugʻdoy, joʻxori, manok, noʻxat hosildorligi ham oshdi. Hozirgi vaqtda (2009-yilda Borlaug vafot etganidan keyin oʻn yildan koʻproq vaqt oʻtgach) dastur tadbirlari Benin, Burkina-Faso, Efiopiya, Gana, Gvineya, Mali, Malavi, Mozambik, Nigeriya, Tanzaniya va Ugandada olib borilmoqda. oldingi oʻn yilliklardagi ocharchilik.
Furmark
Umumiy tavsif
Bo'sh joy tugmasini bosganingizda, uzuk olib tashlanadi hamda sahnaga qaytariladi.
Norman Borlaug
Afrikada ishlab chiqarish
1986-yildan 2009-yilgacha Borlaug SAA prezidenti boʻlgan. Oʻsha yili The Carter Center va SAA oʻrtasida Sasakawa-Global 2000 (SG 2000) deb nomlangan qoʻshma korxona ishga tushirildi. Dastur oziq-ovqat, aholi va qishloq xoʻjaligi siyosatiga eʼtibor qaratadi. Oʻshandan beri Afrikaning 15 mamlakatidagi 8 milliondan ortiq kichik fermerlar SAA dehqonchilik texnikasi boʻyicha oʻqitildi va bu ularga don ishlab chiqarishni ikki yoki uch baravar oshirishga yordam berdi. Borlaugning Hindiston va Pokistondagi loyihalarini muvaffaqiyatli amalga oshirishga imkon bergan elementlar, masalan, yaxshi tashkil etilgan bozor iqtisodiyoti, transport va sugʻorish tizimlari Afrikaning koʻp qismida etishmaydi, bu hosildorlikni oshirish va davom etayotgan oziq-ovqat tanqisligi tahdidini kamaytirish uchun qoʻshimcha toʻsiqlarni keltirib chiqaradi. Ushbu qiyinchiliklar tufayli Borlaugning dastlabki loyihalari qitʼaning nisbatan rivojlangan hududlari bilan cheklangan edi.
Ushbu muvaffaqiyatsizliklarga qaramay, Borlaug dalda topdi. 1994-yilda katta ocharchilikdan soʻng Efiopiyaga tashrif buyurgan Jimmi Karter Bosh vazir Meles Zenavining diammoniy fosfat oʻgʻitlari va Borlaug usullaridan foydalangan holda fermerlarga yordam berish kampaniyasini qoʻllab-quvvatladi. Keyingi mavsumda Efiopiya tarixdagi asosiy ekinlardan eng katta hosilni qayd etdi, ishlab chiqarish 32% ga oʻsdi va oʻtgan mavsumga nisbatan oʻrtacha hosildorlik 15% ga oshdi. Borlaug uchun hosildorlikning tez oʻsishi Afrikadagi aholi barqarorligi va Afrikada uzoq muddatli tadqiqotlar yoʻqligi haqidagi savollarga qaramay, Sahroi Kabirdan janubi-gʻarbiy Afrikada koʻproq oziq-ovqat ishlab chiqarishga umid borligini koʻrsatdi.
Jahon oziq-ovqat mukofoti
Butunjahon oziq-ovqat mukofoti - bu dunyodagi oziq-ovqat sifati, miqdori yoki mavjudligini yaxshilash orqali inson taraqqiyotini taʼminlagan shaxslarning yutuqlarini eʼtirof etadigan xalqaro mukofot. Mukofot 1986-yilda Norman Borlaug tomonidan shaxsiy yutuqlarni tan olish va boshqalarga namuna boʻlish uchun mukofotdan foydalanish orqali taʼlim vositasi sifatida yaratilgan. Birinchi mukofot Borlaugning sobiq hamkasbi MS Svaminathanga 1987-yilda Hindistondagi ishi uchun berilgan. Keyingi yili Svaminatan 250 000 AQSh dollari miqdoridagi mukofotdan barqaror rivojlanish boʻyicha tadqiqotlar uchun MS Svaminathan Tadqiqot Jamgʻarmasini ochish uchun foydalandi.
Onlayn taʼlim
2000-yil 25-sentabrda Ayova shtatining Des Moyn shahrida boʻlib oʻtgan DuPont qishloq xoʻjaligi va oziq-ovqat mediasi kunida Borlaug qishloq xoʻjaligi va oziq-ovqat sanoati xodimlari uchun Internetga asoslangan oʻquv kompaniyasi Norman Borlaug universitetining ishga tushirilishini eʼlon qildi. Universitet kerakli tarkibni yoki mijozlar bazasini kengaytira olmadi va 2001-yil oxiridan boshlab tugatildi.
Global zang va Borlaug global zang tashabbusi
2005-yilda Borlaug oʻzining sobiq aspiranti Ronni Koffman bilan Sharqiy Afrikada paydo boʻlayotgan Ug99 tahdidi boʻyicha Keniyada xalqaro ekspertlar panelini chaqirdi. Ishchi guruh " Global zang boʻyicha signal berish " hisobotini tayyorladi va ularning faoliyati Global Rust tashabbusining shakllanishiga olib keldi. 2008-yilda Bill va Melinda Geyts jamgʻarmasi mablagʻlari bilan tashkilot Borlaug Global Rust Initiative deb oʻzgartirildi
Global dehqonchilik va oziq-ovqat taʼminotining kelajagi
Ekish uchun erlarni kengaytirish potentsialining cheklanganligi Borlaugni xavotirga soldi, u 2005-yil mart oyida „biz 2050-yilga kelib dunyo oziq-ovqat taʼminotini ikki baravar oshirishimiz kerak“ deb taʼkidladi. Kelajakda oziq-ovqat ishlab chiqarishning 85% oʻsishi allaqachon ishlatilayotgan erlardan kelib chiqishi kerakligi sababli, u hosildorlikni yanada oshirish uchun, asosan, barcha don ekinlariga taʼsir qiluvchi zang qoʻziqorini kabi keng koʻlamli kasalliklarga ekinlarning immunitetini oshirish orqali koʻp tarmoqli tadqiqot yoʻnalishini tavsiya qiladi. lekin guruch. Uning orzusi „guruch immunitetini bugʻdoy, makkajoʻxori, joʻxori va arpa kabi donlarga oʻtkazish va non-bugʻdoy oqsillarini (gliadin va glutenin) boshqa donlarga, ayniqsa guruch va makkajoʻxoriga oʻtkazish“ edi.
Borlaugning fikricha, genetik modifikatsiyalangan organizmlar (GMO) oziq-ovqat ishlab chiqarishni koʻpaytirishning yagona yoʻli, chunki dunyoda foydalanilmayotgan ekin maydonlari tugaydi. GMOlar tabiatan xavfli emas edi „chunki biz uzoq vaqt davomida oʻsimliklar va hayvonlarning genetik modifikatsiyasini oʻtkazdik. Biz buni ilm deb atashimizdan ancha oldin odamlar eng zoʻr zotlarni tanlab olishgan.“ Borlaugning 2000-yilda chop etilgan “ Dunyodagi ochlikni tugatish: biotexnologiya vaʼdasi va fanga qarshi gʻayrat tahdidi ” nomli nashrini koʻrib chiqishda mualliflar Borlaugning ogohlantirishlari 2010-yilda hamon toʻgʻri ekanligini taʼkidladilar, "GM crops are as natural and safe as today's bread wheat, opined Dr. Borlaug, who also reminded agricultural scientists of their moral obligation to stand up to the antiscience crowd and warn policy makers that global food insecurity will not disappear without this new technology and ignoring this reality global food insecurity would make future solutions all the more difficult to achieve."
- Rozwadowski and Kagale
Borlaugning soʻzlariga koʻra, „Afrika, sobiq Sovet respublikalari va Serrado oxirgi chegaralardir. Agar siz butun oʻrmonlarni tekislashni xohlamasangiz, ular foydalanishga topshirilgandan soʻng, dunyoda ishlab chiqarishga qoʻyish uchun qoʻshimcha katta ekin maydonlari qolmaydi, buni qilmaslik kerak. Demak, kelajakda oziq-ovqat ishlab chiqarishni koʻpaytirish yuqori hosil olishdan kelib chiqishi kerak. Garchi hosildorlik oʻsishda davom etishiga shubham boʻlmasa-da, ular aholi yirtqich hayvonini boqish uchun etarli darajada koʻtariladimi, bu boshqa masala. Qishloq xoʻjaligi hosildorligi boʻyicha taraqqiyot juda kuchli boʻlmasa, keyingi asr insoniyat qashshoqligini boshdan kechiradi, bu son miqyosda oldingi barcha narsalarning eng yomonidan oshib ketadi.“
Dunyo boʻylab oziq-ovqat taʼminotini koʻpaytirishdan tashqari, Borlaug oʻz faoliyatining boshida oziq-ovqat taqchilligining oldini olish uchun aholi oʻsish surʻatlarini pasaytirish choralarini koʻrish kerakligini aytdi. 1970-yilgi Nobel maʼruzasida Borlaug shunday dedi: „Koʻpchilik hali ham“ Aholi monsteri „ning kattaligi va tahdidini tushuna olmaydi.... Agar u yiliga ikki foizga oʻsishda davom etsa, 2000-yilga borib dunyo aholisi 6,5 milliardga etadi. Hozirda har bir soniya yoki soat belgisi bilan dunyo aholisiga 2,2 qoʻshimcha odam qoʻshilmoqda. Oʻsish ritmi 1980, 1990 va 2000-yillarga kelib soatning har bir belgisi uchun 2,7, 3,3 va 4,0 ga tezlashadi, agar inson haqiqatga yaqinroq boʻlib, yaqinlashib kelayotgan halokat haqida oʻylamasa. Har oʻn yil ichida soatning tiqilishi tobora kuchayib boradi va yanada xavfliroq boʻladi. Hammasi qayerda tugaydi?“ Biroq, baʼzi kuzatuvchilarning fikricha, 1990-yillarga kelib Borlaug aholini nazorat qilish boʻyicha oʻz pozitsiyasini oʻzgartirgan. Ular 2000-yildagi iqtibosga ishora qiladilar, unda u shunday degan: "Men hozir aytamanki, dunyoda 10 milliard aholini barqaror oziqlantirish uchun mavjud yoki tadqiqot yoʻnalishida yaxshi rivojlangan texnologiya mavjud. Bugungi kunda eng dolzarb savol - fermerlar va fermerlarga ushbu yangi texnologiyadan foydalanishga ruxsat beriladimi? Garchi badavlat davlatlar oʻta past xavfli pozitsiyalarni egallashga va „organik“ deb ataladigan usullar bilan ishlab chiqarilgan oziq-ovqat uchun koʻproq pul toʻlashga qodir boʻlsa-da, kam daromadli, oziq-ovqat tanqisligi boʻlgan milliard surunkali toʻyib ovqatlana olmaydi. Biroq, Borlaug vafotigacha dunyo aholisini barqarorlashtirish bilan shugʻullanadigan Population Media Center tashkilotining maslahat kengashida qoldi.
Oʻlim
Borlaug 95 yoshida limfomadan vafot etdi, 2009-yil 12-sentabrda Dallasdagi uyida.
Borlaugning farzandlari „Biz uning hayoti boshqalarning hayotini oʻzgartirish uchun namuna boʻlishini va butun insoniyat uchun insoniyat qashshoqligini tugatishga qaratilgan saʼy-harakatlarni amalga oshirishni istardik“ deb bayonot berdi.
Michael Ansara
Michael Jorj Ansara (1922-yil 15-aprel 2013-yil 31-iyul) amerikalik aktyor edi. U „Buzilgan oʻq“ teleserialida Koshizni, 1979-1981-yillardagi 25-asrda  Bak Rojers   seriyasida Keynni, „Star Trek: Asl seriya“ sida qoʻmondon Kangni, NBC telekanalining „Qonun qonuni“ filmida AQSh marshali oʻrinbosari Sem Bakxartni tasvirlagan va taqdim etgan. Ansara Gollivud bulvari 6666 da joylashgan televideniye sohasidagi faoliyati uchun Gollivud shon-shuhrat xiyobonida taqdirlagan.
Norman Borlaug
Oʻlim
Hindiston Bosh vaziri Manmohan Singx va Hindiston Prezidenti Pratibha Patil Borlaugga hurmat bajo keltirishdi: “Borlaugning hayoti va erishgan yutuqlari bir kishining yuksak aql-zakovati, qat’iyatliligi va ilmiy qarashlari insoniyat tinchligi va taraqqiyotiga qoʻshgan ulkan hissasidan dalolatdir. "
Michael Ansara
Yoshligi
Michael Jorj Ansara Suriya va Livan yaqinidagi kichik bir qishloqda tugʻilgan va uning oilasi u ikki yoshida AQShga koʻchib kelgan. U asli yunon edi .Ular Kaliforniyaga koʻchib oʻtishdan oldin oʻn yil davomida Louell shahrida yashashgan. U dastlab shifokor boʻlishni xohlagan, ammo uyatchanligini yengish uchun Pasadena oʻyingohida aktyorlik saboqlarini boshlaganidan keyin ijrochi boʻlishga ishtiyoqi paydo boʻldi. U Los-Anjeles shahar kollejida tahsil olgan va bu kollejdan Sanʼat assotsiatsiyasi ilmiy darajasini olgan. Ansara Ikkinchi jahon urushi paytida armiyada shifokor boʻlib xizmat qilgan.
Norman Borlaug
Oʻlim
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Oziq-ovqat va qishloq xoʻjaligi tashkiloti (FAO) Borlaugni „ishi 20-asrda insoniyatning boshqa buyuk ilmiy xayrixohlari bilan raqobatlashadigan yuksak olim“ va Birlashgan Millatlar Tashkilotining sobiq Bosh kotibi Kofi Annan, dedi: “Biz doktor Borlaugning uzoq va ajoyib hayotini nishonlar ekanmiz, uning yutuqlari butun dunyo boʻylab millionlab odamlarga imkon yaratgan uzoq va samarali umrini ham nishonlaymiz... dunyomizning kambagʻal, muhtoj va himoyasiz.
Michael Ansara
Faoliyati
1953-yilda u Marlon Brando, Jeyms Meyson va Jon Gielgud ishtirokida Jozef Mankiyevichning Yuliy Sezarning katta ekranga moslashtirilgan filmida Pindarus rolida paydo boʻldi. Biroq, u Koshiza rolini oʻynagan mashhur „Buzilgan oʻq“ (1956) teleseriali Ansoraning obroʻsini oshirdi va uni mashhur qildi. Serialni suratga olish paytida reklama boʻlimi Ansara va aktrisa Barbara Eden oʻrtasida uchrashuv tashkil qildi.
Ansara oʻzining ABC teleserialida Jina Gillespi va Robert Xarlend bilan birga "Tekliklar qonuni" (1959-1960)da rol oʻynagan. U AQSh marshali etib tayinlangan Sem Bakxart ismli hindistonlik apachi sifatida ijro etgan.
Ansara Bibliya dostonlarida ham o‘ynagan: "Xalbat" (1953) Yahudo Ishqariot rolida, "O‘n amr" (1956) filmida topshiriq bo‘yicha (rediktsiya qilinmagan) va "Eng buyuk hikoya" (1965) Hirot qo‘mondoni sifatida rol oʻynagan. U shuningdek, Kolumbiyaning 1953-yilda suratga olingan „Bobil qullari“ filmida Belshazar rolida paydo boʻlgan.
Norman Borlaug
Faxr va mukofotlar
1970-yilda Norvegiya qishloq xoʻjaligi universitetining faxriy doktori unvoni berilgan.
1970-yilda u Norvegiya Nobel qoʻmitasi tomonidan "ayniqsa Osiyo va Lotin Amerikasida oziq-ovqat ishlab chiqarishga katta taʼsir koʻrsatgan „yashil inqilobga“ qoʻshgan hissasi uchun" Tinchlik uchun Nobel mukofotiga sazovor boʻldi.
1971-yilda Argentina Milliy agronomiya va veterinariya akademiyasining faxriy aʼzosi unvoniga sazovor boʻldi
1971-yilda u Amerika yutuqlar akademiyasining „Oltin plastinka“ mukofotini oldi.
1975-yilda u Ayova Fanlar akademiyasining taniqli xodimi unvoniga sazovor boʻldi.
1980-yilda u Jefferson mukofotlari tomonidan har yili beriladigan xususiy fuqaro tomonidan eng katta davlat xizmati uchun S. Rojer Xorxow mukofotini oldi.
1980-yilda Vengriya Fanlar akademiyasining faxriy aʼzosi etib saylandi.
1984-yilda uning nomi Kanzas shtatining Bonner Springs shahridagi milliy markazdagi Milliy qishloq xoʻjaligi shon-shuhrat zaliga joylashtirildi. Shuningdek, oʻsha yili Arkanzas shtatining Litl-Rok shahrida boʻlib oʻtgan gubernatorlarning qishloq xoʻjaligi innovatsiyalari boʻyicha konferensiyasida oʻsimlikchilikka qoʻshgan ulkan hissasi orqali insoniyatga doimiy xizmati uchun eʼtirof etildi. Shuningdek, 1984-yilda u Oklaxoma shtat universitetida tantanali ochilish marosimida Genri G. Bennetning „Hizmati uchun“ mukofotini oldi. U yaqinda davlat siyosati va fanni jamoatchilik tushunishiga qoʻshgan hissasi uchun Charlz A. Black mukofotini oldi.
1985-yilda Minnesota universiteti yangi fan binosining qanotiga Borlaug sharafiga nom berdi va uni „Borlaug Hall“ deb atadi.
1986-yilda Borlaug Norsk Høstfest davomida Skandinaviya-Amerika shon-shuhrat zaliga kiritildi.
Borlaug 1987-yilda Qirollik jamiyatining (ForMemRS) xorijiy aʼzosi etib saylangan.
2012-yilda Ayova shahridagi IA maktab okrugida „Norman Borlaug boshlangʻich maktabi“ deb nomlangan yangi boshlangʻich maktab ochildi.
2013-yil 19-avgustda uning haykali Hindistonning Nyu-Dehli shahridagi ICAR NASC majmuasida ochildi.
2014-yil 25-mart kuni Amerika Qoʻshma Shtatlari Kapitoliysida Borlaug haykali uning tavalludining 100 yilligiga bagʻishlangan tantanali marosimda ochildi. Ushbu haykal Jeyms Xarlan haykalini Ayova shtati tomonidan Milliy haykallar zaliga berilgan ikkita haykaldan biri oʻrnini egallaydi.
Nobel mukofotidan tashqari, Borlaug 1977-yilda AQSh Prezidentining „Ozodlik medali“, 2002-yilda Milliy fanlar akademiyasining „ Jamoat farovonligi“ medali, 2002-yilda „Dunyoni tushunish va tinchlik uchun“ Rotary xalqaro mukofoti va 2004-yil Milliy fan medalini oldi.. 2004-yil yanvar holatiga koʻra, Borlaug 18 mamlakatdagi koʻplab universitetlardan 49 ta faxriy unvonga ega boʻlgan, eng oxirgisi 2005-yil 12-iyunda Dartmut kollejidan va 22 xalqaro fanlar akademiyasining xorijiy yoki faxriy aʼzosi boʻlgan. Ayova va Minnesota shtatlarida " Jahon oziq-ovqat kuni ", 16-oktabr „Norman Borlaug Jahon oziq-ovqat mukofoti kuni“ deb nomlanadi. Amerika Qoʻshma Shtatlarida bu „ Jahon oziq-ovqat mukofotlari kuni“ deb nomlanadi.
2006-yilda Hindiston hukumati unga ikkinchi oliy fuqarolik mukofoti - Padma Vibhushanni topshirdi. U Sent-Luis, Missuri shtatidagi Donald Danforth oʻsimlikshunoslik markazi tomonidan oʻsimlikshunoslik orqali global qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishini koʻpaytirishga umrbod sadoqatini eʼtirof etgani uchun oʻsimlikshunoslik boʻyicha Danforth mukofoti bilan taqdirlandi.
Uning sharafiga bir nechta ilmiy muassasalar va binolar nomi berilgan, jumladan: Norman E. Borlaug fermerlarni tayyorlash va taʼlim markazi, Santa Kruz de la Sierra, Boliviya, 1983-yilda; Borlaug Xoll, 1985-yilda Minnesota universitetining Sent-Pol kampusida; 1986-yilda Xalqaro makkajoʻxori va bugʻdoyni yaxshilash markazi (CIMMYT) shtab-kvartirasidagi Borlaug binosi; De Montfort universiteti qoshidagi Norman Borlaug oʻsimlikshunoslik tadqiqotlari instituti, Lester, Buyuk Britaniya, 1997-yil; va Norman E. Borlaug janubiy ekinlarni yaxshilash markazi, 1999-yilda Texas A&M universitetida; va Janubiy Osiyo uchun Borlaug instituti (BISA) 2011-yilda. 2006-yilda Texas A&M Universitet tizimi Norman Borlaug xalqaro qishloq xoʻjaligi institutini yaratdi. Qishloq xoʻjaligini rivojlantirish va doktor Borlaug merosini davom ettirish uchun birinchi institut boʻlish uchun.
Minnesota shtatining Minneapolis shahridagi Avliyo Mark episkopal soboridagi vitrajli Jahon Tinchlik oynasida 20-asrning „tinchlik yaratuvchilari“, jumladan Norman Borlaug tasvirlangan. Borlaug, shuningdek, The West Wing telekoʻrsatuvining epizodida (" Bu Oq uyda ") alohida tilga olingan. Xayoliy Afrika davlati prezidenti bugʻdoyning yangi turini oʻzlashtirish orqali dunyoni ochlikdan qutqara olgan amerikalik olimga ishora qilib, oʻz mamlakatini OITS xarobalaridan qutqarish uchun zarur boʻlgan “ moʻjiza ”ni tasvirlaydi. AQSh prezidenti Borlaugning ismini aytib javob beradi.
Borlaug shuningdek, Penn &amp; Teller: Bullshit!, bu yerda u „hayot yashagan eng buyuk inson“ deb atalgan. Ushbu epizodda Penn &amp; Teller karta oʻyinini oʻynaydi, unda har bir karta tarixdagi buyuk shaxsni tasvirlaydi. Har bir oʻyinchi tasodifiy bir nechta kartalarni tanlaydi va insonparvarlik yoki ilmiy yutuq kabi xarakteristikaga asoslanib, kimdir oʻz kartasi boshqa oʻyinchilarning kartalariga qaraganda kattaroq odamni koʻrsatadimi, deb oʻylaydi. Penn Norman Borlaugni qoʻlga kiritadi va oʻzining barcha chiplari, uyi, uzuklari, soatlari va umuman oʻziga tegishli boʻlgan hamma narsaga pul tikadi. U gʻalaba qozonadi, chunki u aytganidek, „Norman - eng buyuk inson va siz u haqida hech qachon eshitmagansiz“. Mavzusi genetik jihatdan oʻzgartirilgan oziq-ovqat boʻlgan epizodda u milliarddan ortiq odamning hayotini saqlab qolgani aytiladi. thumb| 2007-yil 17-iyulda Kongress oltin medalini topshirish marosimida [[George W. Bush|Prezident Jorj Bush vakillar palatasining koʻpchilik yetakchisi Steni Xoyer va Vakillar palatasi spikeri Nensi Pelosi Borlaugni tabriklashmoqda.]] 2006-yil avgust oyida doktor Leon Hesser “Dunyoni oziqlantirgan odam: Tinchlik uchun Nobel mukofoti laureati Norman Borlaug va uning dunyo ochligiga barham berish uchun kurashi” nomli asarini Borlaugning hayoti va faoliyati haqida hikoya qilib berdi. 4-avgust kuni kitob Xalqaro Tinchlik uchun oʻqish haftaligi doirasida 2006-yilda “Tinchlik chop etish” mukofotiga sazovor boʻldi.
2006-yil 27-sentyabrda Amerika Qoʻshma Shtatlari Senati bir ovozdan Kongressning 2006-yildagi Doktor Norman E. Borlaugga hurmati toʻgʻrisidagi qonunini qabul qildi. Qonun Borlaugga Amerikaning eng oliy fuqarolik mukofoti - Kongress oltin medali bilan taqdirlanishiga ruxsat beradi. 2006-yil 6-dekabrda Vakillar palatasi ushbu qarorni ovozli ovoz berish orqali qabul qildi. Prezident Jorj Bush qonun loyihasini 2006-yil 14-dekabrda imzoladi va u 109-395-sonli ommaviy qonunga aylandi. Hujjatga koʻra, „Doktor Borlaug bir milliarddan ortiq odamning hayotini saqlab qolgan“ Akt Gʻaznachilik kotibiga medalning bronza nusxalarini urish va sotish huquqini beradi. 2007-yil 17-iyulda unga medal topshirildi
Borlaug Bangladesh Fanlar akademiyasining xorijiy xodimi edi.
Borlaug dialogi (Norman E. Borlaug xalqaro simpoziumi) uning sharafiga nomlangan.
Jürgen Melzer
1999-yilda Melzer Wimbledonda erkaklar oʻrtasidagi yakkalik bahslarida gʻolib chiqdi. Koʻp yillar davomida u turning eng yaxshi oʻyinchilaridan biri sifatida tanilgan. U 2010-yilgi Fransiya Ochiq chempionatining yarim finaliga qadar yetib borib, chorak finalda Novak Đokovićni magʻlub etib, keyin Rafael Nadalga yutqazib qoʻygan. 2022-yil iyun holatiga koʻra, u Jokovichni ikki setdan keyin magʻlub etgan yagona shaxs boʻlib qolmoqda.
Melzer juftlik bahslarida koʻproq muvaffaqiyatga erishdi, 2010-yilgi Wimbledon chempionati va 2011-yilgi AQSh ochiq chempionatida erkaklar oʻrtasidagi juftlik chempionligini qoʻlga kiritdi, shuningdek, 2011-yilgi Wimbledon chempionatida juftlik chempioni boʻldi.
Shaxsiy hayoti
Melzer 2012-yil 14-sentyabrda WTA Tour tennischisi Iveta Benesovaga uylangan ammo, 2015-yilda ajrashdi. Melzer — chap qoʻl tennischisi, lekin kundalik hayotda oʻng qoʻl.
Dastlabki yillar
1998-yilda Melzer oʻz mamlakatida „Fyuchers“da oʻynay boshlagan, u yerda u dastlabki ikkita oʻyinda gʻalaba qozondi, ammo keyingi toʻrttasida magʻlub boʻldi.
1999-yilda u Avstriyadan tashqarida Fyuchers va Challenjerlarda oʻynay boshladi. U 1999-yilda Avstriyaning Vena shahrida boʻlib oʻtgan CA-TennisTrophy musobaqasida oʻzining birinchi asosiy bahsida qatnashdi va u erda Lars Burgsmyullerni magʻlub etdi va oʻsha paytdagi dunyoning 11-raqami tennischisi Nikolas Kiferga ikki setda yutqazdi.
2000-yilda Melzer „Fyuchers“ va „Chellenjerlar“da oʻynashni davom ettirdi, lekin faqat bir chorakda finalga chiqa oldi. U, shuningdek, Wimbledon chempionatida „Katta dubulgʻa“da debyut qildi, ammo toʻrt setda avstraliyalik Mark Filippoussisga yutqazdi.
2001-yilda u Slovakiyaning Poprad shahrida oʻzining birinchi Fyuchers final bosqichiga chiqdi va Juray Xaskoga yutqazdi. Biroq u Germaniyaning Myonxengladbax shahrida boʻlib oʻtgan „Chellenjer“ musobaqasida mahalliy tennischisi Yens Knippshildni uchta setda magʻlub etib, oʻzining birinchi chempionligini qoʻlga kiritdi. U oʻzining birinchi top-100 va top-20 gʻalabasini Fabris Santoro ustidan qozonib, dunyoning 18-raqamli tennischisi nomiga ega boʻldi, ammo keyingi bosqichda Mishel Kratochvilga ikkita tay-brekda yutqazdi.
2002-yilda u muntazam ravishda Challenger musobaqalarida qatnashib, ikki marta finalga chiqdi, lekin ikkala urinishda ham Germaniyaning Heilbronn shahrida Aleksandr Poppga va Germaniyaning Fyurt shahrida Luis Hornaga yutqazdi. U Internationaler Raiffeisen Gran-prisida birinchi ATP Tour chorak finaliga chiqdi va yakuniy chempion Nikolas Lapenttiga yutqazishdan oldin Sargis Sarkisyan va Andrea Gaudensini toʻgʻridan-toʻgʻri magʻlub etdi. Biroq, u Xorvatiya ochiq chempionatida yaxshiroq natijaga erishdi va Vinsent Spadea, Agustín Calleri va Viktor Haneskuni magʻlub etdi ammo, yakuniy chempion Carlos Moyága magʻlub boʻldi. U, shuningdek, AQSh Ochiq chempionatidagi birinchi „Katta dubulgʻa“ musobaqasida Jek Brasington ustidan gʻalaba qozongan boʻlda ham, toʻrt setda Nikolas Massuga yutqazdi.
2004-2006
2004-yilda Avstraliya Ochiq chempionatida Tomas Behrend va Galo Blanko ustidan gʻalaba qozondi lekin, Sjeng Shalkenga yutqazib qoʻygan holda „Katta dubulgʻa“ turnirining uchinchi raundidan chiqdi. Melzer oʻzining Master Series debyutini Indian Wellsda oʻtkazdi va Viktor Haneskuga yutqazdi. Keyin u Mayami Mastersdagi birinchi Master seriyali oʻyinlarini Ivo Karlovich, keyin esa dunyoning 8-raqamli tennischisi Tim Xenman ustidan gʻalaba qozondi, ammo uchinchi raundda Todd Martinga toʻgʻridan-toʻgʻri magʻlub boʻldi. Keyin u Nikolas Massu, Irakli Labadze va Marat Safin ustidan gʻalaba qozonib, Gamburg Mastersning chorak finaliga chiqdi, biroq sobiq jahonning birinchi raqamli tennischisi Lleyton Xyuittga yutqazdi. Keyin Melzer Internationaler Raiffeisen Gran-prisining yarim finaliga chiqdi va uchta setda Xaver Malissega yutqazdi.
2007-2009
2007-yilda Melzer yilni Qatar Open turnirida birinchi bosqichda va Medibank Internationalda yarim finalda Jeyms Bleykga qarshi oʻyinda qatnashish bilan boshladi. Melzer Avstraliya ochiq chempionati, MK chempionati, Indian Wells Masters va Mayami Mastersning ikkinchi bosqichiga chiqdi. U, shuningdek, Tennis Channel Open finaliga chiqdi ammo, Lleyton Xyuittga yutqazdi. Shuningdek, u AQSH Clay Court chempionati va BMW Open musobaqalarining chorak finaliga chiqdi. Qumli kortdagi Masters seriyasida u Monte-Karlo Masters hamda Rim Mastersning birinchi raundlarida va Gamburg Mastersning uchinchi raundida Fernando Gonsalesga yutqazdi. Shundan soʻng u Hypo Group Tennis International vaFransiya Ochiq chempionati musobaqalarida Xuan Monakoga ketma-ket magʻlub boʻldi. Keyin u Gerry Weber Open turnirida Nikolay Davydenkoga birinchi raundda chap bilagidan jarohat oldi va bu uning ikki oylik tennisni, shu jumladan Wimbledon ni oʻtkazib yuborishiga sabab boʻldi. U Cincinnati Mastersga qaytib, uchinchi raundga chiqdi va Lleyton Xyuittga yutqazdi. Oʻshandan keyin u ketma-ket gʻalabalarni qoʻlga kirita olmadi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/J%C3%BCrgen_Melzer_US_Open_08.jpg/200px-J%C3%BCrgen_Melzer_US_Open_08.jpg|thumb|200x200px| Melzer 2008-yilgi AQSh ochiq chempionatida|left link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Melzer_2009_US_Open_01.jpg/200px-Melzer_2009_US_Open_01.jpg|thumb|200x200px| Melzer 2009-yilgi AQSh ochiq chempionatida 2009-yilda Melzer yilning birinchi choragini yana yomon oʻtkazdi va oʻzining dastlabki oʻnta turnirida faqat bir marta ketma-ket gʻalaba qozondi va Avstraliya Ochiq chempionatida uchinchi bosqichga chiqdi va Endi Marreyga yutqazdi. Faqat Italiya Ochiq chempionatiga qadar u ketma-ket gʻalabalarni qayd etdi, shu jumladan Nikolay Davydenko ustidan gʻalaba qozondi, ammo keyingi turda Fernando Gonsalesga yutqazdi. Shundan soʻng u yana bir bor Avstriya ochiq chempionati va Gerri Veber ochiq chempionatining chorak finaliga, Fransiya Ochiq chempionati va Wimbledon musobaqalarining uchinchi bosqichiga ketma-ket ikkinchi yil etib keldi. U Xorvatiya ochiq chempionatida bir yil ichida birinchi yarim finalga chiqdi, ammo yakuniy chempion Nikolay Davydenkoga yutqazdi. U Viktor Hanesku ustidan gʻalaba qozonib, Pilot Pen Tennis musobaqasining chorak finaliga chiqdi, ammo keyingi turda Fernando Verdaskoga yutqazib qoʻydi. Thailand Open yarim finalida Melzer boʻlajak chempion Gilles Simonga ikki setda magʻlub boʻldi. Shanxay Masters musobaqasida Melzer oʻsha paytdagi 5-raqamli tennischi Xuan Martin del Potroni magʻlub etib, Felisiano Lopesga yutqazib qoʻydi. Bu uning top-5 tennischi ustidan ikkinchi gʻalabasi boʻldi.
2010-yil: Fransiya Ochiq chempionati
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/J%C3%BCrgen_Melzer_at_the_2010_US_Open_01.jpg/200px-J%C3%BCrgen_Melzer_at_the_2010_US_Open_01.jpg|thumb|250x250px| Melzer 2010-yilgi AQSh ochiq chempionatida link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/J%C3%BCrgen_Melzer_-_Gala_Nacht_des_Sports_2010.jpg/200px-J%C3%BCrgen_Melzer_-_Gala_Nacht_des_Sports_2010.jpg|thumb|234x234px| Melzer 2010-yilda „Yilning Avstriya sportchisi“ kubogi bilan Melzer mavsum boshida Avstraliya Ochiq chempionatining birinchi bosqichida magʻlub boʻldi, ammo keyin Zagrebda yarim finalga chiqdi va amaldagi chempion Marin CHilichga yutqazdi. Rotterdamdagi chorak final uchrashuvidan soʻng Nikolay Davydenkoga yutqazib qoʻygandan soʻng, Melzer Dubayda yarim finalga chiqdi va u yerda Mixail Youjniyga yutqazdi. Yil oxirida Melzer Madriddagi ATP Masters 1000 musobaqasining chorak finaliga chiqdi va Nikolas Almagroga yutqazdi. Melzer buning ortidan Fransiya Ochiq chempionatining yarim finaliga qadar „Katta dubulgʻa“ turniridagi eng yaxshi natijasini qayd etdi. U Dudi Sela va Nikolas Mahutni, toʻqqizinchi raqam ostida tasniflangan Devid Ferrerni toʻgʻridan-toʻgʻri magʻlub etdi, soʻngra Teymuraz Gabashvilini (oldingi raundda Endi Roddikni magʻlub etgan) toʻrt setda va besh setda magʻlub etdi. Novak Jokovich ustidan gʻalaba qozonib, oʻz faoliyatida birinchi marta ikki setlik gʻalabani qayt etdi. Oxir-oqibat u toʻrt karra chempion Rafael Nadalga toʻgʻridan-toʻgʻri magʻlub boʻldi.
2011-yil: Yakkalikdagi eng yaxshi 10 debyut
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/16/J%C3%BCrgen_Melzer_%287126085949%29.jpg/200px-J%C3%BCrgen_Melzer_%287126085949%29.jpg|thumb|248x248px| Melzer 2011-yilda Wimbledonda Melzer yilni Avstraliya ochiq chempionatida boshladi. U uchinchi raundga magʻlubiyatsiz yetib keldi, 21- raqamli tennischi Markos Bagdatisni uchinchi raundda peshqadamlik bilan magʻlub etdi. U toʻrtinchi raundda Endi Marreyga magʻlub boʻldi. Magʻlubiyatga uchraganiga qaramay, Melzer oʻz faoliyatida birinchi marta kuchli oʻntalikka kirdi.
Oʻshandan beri Melzer Monte-Karlo Masters musobaqasida ketma-ket gʻalaba qozona olmadi. Toʻqqizinchi oʻrinni egallab, nihoyat ketma-ket gʻalaba qozondi va Robin Haase va Nikolas Almagroni magʻlub etib, ushbu turnirda birinchi marta chorak finalga chiqdi. U erda u ATP Masters 1000 turnirida birinchi marta yarim final bosqichiga chiqish uchun 3-oʻrindagi va ikkinchi raqam ostidagi Rojer Federer ustidan kutilmagan ikki setda gʻalaba qozondi.
2012-yil
Yakkalik bahslarida Melzer yilni omadsiz boshladi va Brisben va Avstraliya Ochiq chempionatining birinchi bosqichidan erta chiqdi. U Brisbenda Filipp Petzshner bilan hamkorlikda juftlik bahslarida finalga chiqishdi va Memfisdagi turnirda kanadalik Milosh Raonichga qarshi gʻalaba qozonishdi.
Kamilla
thumb|200x200px| Metab va Kamilla left|thumb|267x267px| Sankt-Peterburgning yozgi bogʻidagi Kamilla byusti Kamilla — Virgiliyning „Eneida“ romanidagi qahramon, jangchi qiz. Volski va Kasmilla qiroli Metabning qizi. Goʻdakligida u biya suti bilan boqilgan. Eneyga qarshi urushda Turnga yordamga keladi. U Arrunt tomonidan oʻldirilgan.
Bir versiyaga koʻra, asteroid (107) Kamilla uning sharafiga nomlangan. U 1868-yil 17-noyabrda Madrasda Norman Robert Pogson tomonidan kashf etilgan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Ji Mingyi
Ji Mingyi (1980-yil 15-dekabrda Dalyan shahrida tugʻilgan) — xitoylik futbolchi. U faoliyatining asosiy qismini Dalyan Shide bilan oʻtkazgan va jamoa bilan birga toʻrtta chempionat va ikki marta Xitoy FA kubogini qoʻlga kiritgan.
Klubdagi faoliyati
Ji Mingyi oʻz faoliyatini 1999-yilda Dalian Shide bilan boshlagan, u yerda tezda jamoaga kirishib ketgan va oʻzining birinchi mavsumida 21 oʻyinda maydonga tushgan. Ji Mingyi Dalian jamoasiga yangi kuch bagʻishlagan, Dalian bilan faoliyati davomida toʻrtta liga chempioni va ikkita Xitoy FA kubogini qoʻlga kiritgan. Dalian bilan toʻqqiz mavsum oʻtkazgandan soʻng, u oxir-oqibat jamoa sardori etib tayinlangan, oradan biroz vaqt oʻtib yangi koʻtarilgan Chengdu Blades jamosiga oʻtgan. Oʻzining yangi klubida u darhol oʻzini keyingi ikki mavsumda jamoada muhim oʻyinchi sifatida koʻrsatgan, toki 2009-yilgi Xitoy Superligasi musobaqasi oxirida klub Xitoy Superligasiga koʻtarilish vaqtida oʻyinni sotib olgani maʼlum boʻlgan. Keyinchalik jazo sifatida jamoa musobaqadan chetlatilgan.
2032
2032 (Rim raqamlari) 3-mingyillik va XXI asrning 32-yilidir.
Ji Mingyi
Klubdagi faoliyati
Klub Ji ni ushlab tura olmaganligi sababli, u Koreya K ligasi vakili Jeju United FCga oʻtishi haqida taxminlar paydo boʻlgan, ammo bu transfer amalga oshmagan. Ji 2014-yilda yangi tashkil etilgan Dalian Transcendence klubi bilan qisqa muddatli shartnoma imzolagan. Keyinchalik u Dalyan Yifangning yordamchi murabbiyi, shuningdek, klubning oʻrinbosarlar jamoasi bosh murabbiyi boʻlgan. Ji professional futbolga 2017-yilning yanvar oyida qaytib kelgan va Xitoyning ikkinchi liga klubi Haynan Boyingga futbolchi va bosh murabbiy sifatida qoʻshilgan.
Xalqaro faoliyati
Ji Mingyi 2004-yilgi Osiyo Kubogida Zhang Yaokun va Zhen Zhi uchun markaziy himoyada zaxira sifatida tanlangan, Xitoy turnirda ikkinchi oʻrinni egallagan. Ji Mingyi xalqaro faoliyati davomida himoya chizigʻining asosiy futbolchilari uchun zaxira oʻyinchisi boʻlishda davom etgan, keyingi 2007-yilgi OFK Osiyo Kubogida u yana tarkibga kiritildi, ammo hech qanday oʻyinda maydonga tushmagan.
Yutuqlar
Dalian Shide
Ukrainada Statistika xodimlari kuni
„Statistika xodimlari kuni“ (ukr. Statistikachilar kuni) — har yili 5-dekabrda Ukrainada statistika xodimlarining milliy kasb bayrami.
„Ukraina statistika xodimlari kuni“ rasmiy davlat kasb bayrami maqomini nisbatan yaqinda, uchinchi ming yillik boshlarida oldi. 2002-yil 2-dekabrda Ukraina Respublikasining poytaxti, qahramon shahar Kiyevda Ukrainaning ikkinchi Prezidenti Leonid Danilovich Kuchma № 1120/2002-sonli „Ukrainada statistika xodimlari kuni toʻgʻrisida“gi farmonni imzoladi. Unda statistika xodimlari kuni har yili 5-dekabrda nishonlanash belgilangan edi. Davlat rahbari Leonid Kuchmaning farmonida mamlakatda yangi kasb bayrami joriy etilishi borasida jumladan shunday deyiladi: „Ukraina Davlat statistika qoʻmitasi tashabbusini qoʻllab-quvvatlash va ushbu soha xodimlarining davlat iqtisodiyoti rivojiga qoʻshgan salmoqli hissasini inobatga olgan holda“.
Aytish mumkinki, ushbu bayram joriy etilishi Ukraina hukumatining respublika statistika sohasining barcha xodimlarining mashaqqatli va mas’uliyatli mehnati eʼtirofidir. Buni Leonid Kuchmaning „Statistika xodimlari kuni toʻgʻrisida“gi farmonni imzolaganidan keyin uch kun oʻtgach aytgan soʻzlari tasdiqlaydi:"'Statistikasiz biz davlat va jamiyatdagi ishlarning haqiqiy holatini bilmas edik. Shuning uchun ham mustaqillik yillarida umumdavlat axborot tizimining uzviy qismiga aylanib ulgurgan milliy statistika tizimisiz Ukrainani rivojlantirish mumkin emas. Joriy yilda Statistika xodimlari kuni mamlakatimizda birinchi marta nishonlanmoqda. Uning tashkil etilishini mehnatingizga berilgan yuksak baho deb bilaman '."Bu kunning sanasi tasodifan tanlanmagan va 2001-yilda Ukraina statistika xodimlari tomonidan amalga oshirish boshlangan ilk keng koʻlamli amaliyot bilan bogʻliq. Oʻshanda birinchi Butun Ukraina aholini roʻyxatga olish boshlangan edi.
„Ukraina statistika xodimlari kuni“ dam olish kuni hisoblanmaydi. Bayram sanasi dam olish kuniga toʻgʻri kelishi, istisno.
Antonio López de Santa Anna
SANTA-ANA (Santa Ana) Antonio Lopes (1795.21.2, Xalapa, Verakrus shtati – 1875.21.6, Mexiko) – Meksika prezidenti (1833-35, 1841-44, 1846-47, 1853–55), general, amalda diktator (1833-55). 1853-yil 30-dekabrda AQSH bilan Gadsdena shartnomasini tuzgan. Unga kura AQSH Meksikaning taxminan 120 ming km² hududini 10 mln. dollarga sotib olgan.
Frankfurt toji
thumb| „Frankfurt toji“ sariyog 'kremi, moʻrt va kokteyl gilosi bilan bezatilgan "Frankfurt toji" (shuningdek, "Frankfurt gulchambari", Frankfurter Kranz — yogʻli krem bilan 4-5 marta qatlangan, grilyaj, yaʼni yongʻoqli konfet bilan bezatilgan halqasimon shakldagi Germaniya qaymoqli torti . Tort noni umatilib ketadigan, Vena yoki biskvit xamiridan oʻrtada teshik hosil qiladigan shaklda pishiriladi. Idish diametri 26-28 sm.ni tashkil etadi. Tort, odatda 12-18 porsiyaga taqsimlanadi . 100 g Frankfurt tojining kaloriyasi 316 kilokaloriyadir.
„Frankfurt toji“ning yumaloq shakli, gilosli kokteyl va uni bezashda yongʻoqli konfetning koʻp ishlatilishi Mayn daryosi boʻyidagi Frankfurt shahrida taxtga chiqqan Rim imperiyasi hukmdorlarining yoqutlar bilan bezatilgan oltin tojlarining ramziy timsolini yodga solishi kerak. Tort 1735-yilda ilk marotaba tayyorlangan, ammo eng qadimgi saqlanib qolgan resept XX asr boshlariga toʻgʻri keladi. Tortning ustki va yon tomonlari ham yogʻli krem bilan bezatiladi. Konfet tayyorlashda bodom, oʻrmon yongʻogi yoki yunon yongʻogʻi foydalaniladi. Tort nonlarini qatlashda murabbo yoki jeledan foydalanish mumkin.
Gidrogeologik kesim
Gidrogeologik kesim, gidrogeologik profil — yerning maʼlum qismidagi, maʼlum yoʻnalishidagi suvli gorizontlar va suv oʻtkazmaydigan qatlamlarning vertikal tuzilgan grafik tasviri. G. k. burga quduqlari qazish natijasida olingan maʼlumotlarga asoslanib tuziladi. G. k.da yer osti suvlari sathining yer ustiga nisbatan holati, suvli qatlamlardagi suvning harakat yoʻnalishi va qatlamlarni tashkil etgan togʻ jinsining geologik yoshi koʻrsatiladi. Odatda, G. k. geologik kesim bilan birgalikda suv bosgan shaxta va karyerlarda konchilik ishlari rejasining tarkibiy qismi hisoblanadi.
2033
2033 (Rim raqamlari) 3-mingyillik va XXI asrning 33-yilidir.
Sanskrit
Sanskrit (qad. hindcha sam skrta — mukammal, sayqallangan) — hindevropa tillari oilasiga kiruvchi qad. hind tillaridan biri. Qad. hind lahjalari asosida shakllangan va mil. av. 1-asrda Shimoliy Hindistonda tarqalgan. S.ning bir necha turi bor: epik S. ("Mahabharata" va "Ramayana" tili), klassik S. (qatʼiy meʼyorga tushirilgan til, mil. av. 4-asrda yaratilgan Panini grammatikasida oʻz ifodasini topgan), budda (yoki gibrid) S. (budda dini bilan bogʻliq adabiyot tili), jayn S. (jayn diniga oid adabiyot tili), veda tili yoki veda S. (k, Vedalar).
S.dagi matnlarni yozuvda ifodalash uchun asli brahmi yozuvidan kelib chiqqan bir qator alifbolardan (kharoʻshthi, gupta, nagari, kushon yozuvi va boshqalar) foydalanilgan. S.ni oʻrganish 2500-yil burun boshlangan (Panini va uning salaflari).
Li..Ivanov V. V., Toporov V. N., Sanskrit, M., 1960; Barrou T., Sanskrit, M., 1976.
Tbilisoba
Tbilisoba (თბილისობა) — har yili nishonlanadigan, oʻrim-yigʻim va Tbilisi shahriga bagʻishlangan milliy bayram boʻlib, anʼanaviy tarzda Gruziya poytaxtida oktabr oyining birinchi dam olish kunida nishonlanadi. Bu vaqtda shaharda yarmarkalar, namoyishlar, konsertlar va sport tadbirlari tashkil etiladi. Shuningdek, taniqli sanʼat va sport arboblarini "Tbilisining faxriy fuqarosi" unvoni bilan taqdirlash marosimi boʻlib oʻtadi.
Bayram birinchi marta 1979-yil 28-oktabrda nishonlangan va oʻshandan beri, har yili nishonlanib kelinmoqda, 1990-yillar boshidagi siyosiy beqarorlik davri bundan mustasno.
2010-yillarning boshlarida bayram Gruziya madaniyati festivali sifatida sobiq SSSRning ayrim mamlakatlarida ham nishonlangan: Rossiyada, Belarusiyada , Ukrainada. Misol uchun, Moskvada 2016-yil oktabr oyida oltinchi marta ketma-ket nishonlangan.
2034
2034 (Rim raqamlari) 3-mingyillik va XXI asrning 34-yilidir.
Diomedea dabbenena
Tristan albatrosi yoki Diomedea dabbenena (Diomedea dabbenena) — albatrossimonlar oilasiga mansub yirik dengiz qushi. Diomedea jinsining buyuk albatroslaridan biri, u 1998-yilda toʻliq tur sifatida tan olingan.
Tashqi koʻrinish va turmush tarzi
D. dabbanena albatroslari 3 metrdan oshiq ulkan qanotlari tufayli okean ustida parvoz qilish uchun juda moslashgan. Ilgari, bu qushlar juda oʻxshash patlar tufayli sayohat qiluvchi albatrosning kichik turi hisoblangan (Diomedea exulans). Katta yoshlilarda patlari oq rangga ega, tepasi esa toʻq boʻladi. Sayohat qiluvchi albatros va D. dabbenenani farqlash qiyin, ammo D. dabbenenaning rangi nisbatan  toʻq va jussasi kichikroq boʻladi, balogʻatga yetmagan qushlarda esa kattalarga qaraganda patlarning oqarish jarayoni sekinroq boʻladi.
Xulq-atvor
Tristan albatrosi baliq va boshoyoqli mollyuskalar bilan oziqlanadi. Ular ikki yilda bir marta koʻpayadi va 400 dan 700 m gacha (1300–2300 fut) balandlikdagi nam tuproqlarda uyalarini quradilar. Ular monogam boʻlib, 10 yoshga toʻlguncha koʻpayishni boshlamaydilar.
Tarqalish
Albatros D. dabbenenaning tarqalishg doirasi Tristandakunya arxipelagi bilan cheklangan. Ular arxipelagning asosiy oroli — Tristanda halok boʻlishdi, ammo Gough va Inaccessible orollarda omon qolishdi. Gough orolida qushlar soni yildan-yilga oʻzgarib turadi, lekin odatda 1500 tadan 2400 ta juftgacha boʻlishi mumkin. Tristan albatroslari koʻpayish mavsumidan boshqa paytlarda Janubiy Atlantika va Janubiy Afrika suvlari boʻylab tarqaladi.
Tahdidlar
D. dabbenena albatroslari hozir xavf ostida hisoblanadi. Soʻnggi 36 yil ichida bu qushlarning populyatsiyasi Gough orolida 28% ga kamaydi va ular Inaccessible orolida deyarli butunlay yoʻq boʻlib ketishdi. Ilgari ularga introduksiya qilingan turlar, kalamushlar, mushuklar va toʻngʻizlar tahdid solgan, ammo hozir ushbu naslchilik orollari ulardan tozalangan. Biroq, ushbu orollarda sichqonlarning populyatsiyasining koʻpayishiga olib keldi, ular albatros joʻjalarini ommaviy ravishda yeb, nobut qiladilar. Joʻjalar sichqonlarga qaraganda juda katta boʻlsa ham, ular oʻzlarini qanday himoya qilishni bilishmaydi. Bugungi kunda turlar uchun asosiy tahdid baliq ovlash va ushbu sichqonlar ekanligiga ishoniladi. Yoʻqolib ketishning yana bir sababi shundaki, agar ota-ona qushlardan biri vafot etgan taqdirda ikkinchisi joʻjalarini boqa olmaydi va ular nobut boʻlishadi.
Santa-Katarina
Santa-Katarina portugal xristian Avliyo Katarina ismidan olingan boʻlib, bu nom dunyoning turli joylariga shu nom berilgan.
Sridevi
Shri Amma Yanger Ayyappan (1963-yil 13-avgust — 2018-yil 24-fevral), Sridevi sahna nomi bilan mashhur boʻlgan hind aktrisasi va kino produseri boʻlib, telugu, tamil, hind, malayalam va kannada filmlarda ishlagan. Hind kinosining „Birinchi ayol super yulduzi“ sifatida tan olingan. Sridevining hind kinosidagi faoliyati 50 yildan ortiq komediyadan tortib epik dramalargacha boʻlgan turli janrlarni qamrab olgadi. U oʻzining soʻzsiz va introvert xarakteri bilan tanilgan, ammo qattiq irodali, nafosatli ayollar rollarini ijro etgan. 2013-yilda Sridevi sahna sanʼati orqali hind madaniyatiga qoʻshgan hissasi uchun mamlakatning toʻrtinchi eng yuqori fuqarolik sharafi — Padma Shri bilan taqdirlangan. Shuningdek u, 2013-yilda hind kinosining yuz yilligi munosabati bilan oʻtkazilgan CNN-IBN milliy soʻrovida „Hindistonning 100 yildagi eng buyuk aktrisasi“ deb topilgan.
Sridevi bolaligida 1967-yilda toʻrt yoshida „Kandhan Karunai“ Tamil filmida debyut qildi va aktyorlik karyerasini bolaligida MA Thirumugamning 1969-yildagi „Thunaivan“ mifologik Tamil filmida bosh rollar bilan boshladi. U Tamil, Telugu, Malayalam va Kannada filmlarida bolalar artisti sifatida harakat qilishni davom ettirdi. U hind kinosidagi debyutini 9 yoshida Rani Mera Naamda (1972) qilgan. Uning oʻsmirlikdagi birinchi roli 1976-yilda 13 yoshida, u „Moondru Mudichu“ Tamil filmida rol oʻynaganida paydo boʻlgan. U 16 Vayathinile (1977), Thulavarsham (1976), Angeekaaram (1977), Sigappu Rojakkal (1978), Padaharella Vayasu (1978), Varumayin Niram Sivappu (1980), Meendum Kokila (1981), Premabhishekam (1981), Vazhvey Maayam (1982), Moondram Pirai (1982), Aakhari Poratam (1988), Jagadeka Veerudu Athiloka Kshandari (1989) va (1991) rollari bilan oʻzini Janubiy Hindiston kinosining taniqli va yetakchi ayol yulduzlaridan biri sifatida tezda namoyon qildi.
„Julie“ (1975) romantik dramasida ajoyib rol oʻynaganidan soʻng, Sridevining hind kinosidagi birinchi bosh roli 1979-yilda „Solva Savan“ drama filmi bilan paydo boʻldi va u 1983-yilda „Himmatwala“ jangovar filmi uchun kengroq eʼtirofga sazovor boʻldi. U Mavaali (1983), Adliya Chaudhuri (1983), Tohfa (1984), Naya Kadam (1984), Maqsad (1984), Masterji (1985), Karma (1986), Nazrana (1987), Vatan Ke Rakhwale (1987), Janob Hindiston (1987), Vaqt Ki Avaz (1988) va Chandni (1989) kabi bir qator muvaffaqiyatli filmlar bilan oʻzini sanʼat sohasida oʻrnatdi. U Sadma (1983), Nagina (1986), ChaalBaaz (1989), Lamhe (1991), Khuda Gawah (1992), Gumrah (1993), Laadla (1994) va Judaai (1997) kabi filmlardagi oʻyinlari uchun maqtovga sazovor boʻlgan. „Malini Iyer“ (2004-2005) telekompaniyasidagi bosh qahramon rolidan soʻng Sridevi juda muvaffaqiyatli „English Vinglish“ (2012) komediya-dramasi bilan kino aktyorligiga qaytgan va keyin „Mom“ trillerida oʻzining 300-chi va soʻnggi filmida rol ijro etgan. U ikkala filmdagi oʻyinlari uchun tomoshabinlarning yuqori bahosiga sazovor boʻldi va ikkinchisi uchun vafotidan keyin eng yaxshi aktrisa uchun Milliy kino mukofoti bilan taqdirlangan.
2018-yilning 24-fevralida u Birlashgan Arab Amirliklarining Dubay shahridagi Jumeirah Emirates Towers mehmonxonasidagi tasodifiy suvga choʻkish oqibatida oʻlik holda topilgan. Uning oʻlimi haqidagi xabar Hindiston va xalqaro ommaviy axborot vositalarida keng tarqalgan.
Fuqarolik mukofotlari
thumb| Prezident Pranab Mukerji 2013-yil 5-aprel kuni Yangi Dehlidagi Rashtrapati Bxavanda investitsiya marosimida Shrideviga Padma Shri mukofotini topshirmoqda
Gidrogenlash
Gidrogenlash (hydrogenium — vodorod) — oddiy moddalar (kimyoviy elementlar)ga yoki murakkab birikmalarga katalizatorlar ishtirokida vodorod biriktirish reaksiyasi. Kimyoviy birikmalardan vodorodni ajratish — degidrogenlash esa G.ning aks reaksiyasidir. G. va degidrogenlash organik moddalarni katalizatorlar ishtirokida sintez qilishning muhim usullari boʻlib, oksidlanish-qaytarilish reaksiyalariga asoslangan. Bu reaksiyalar sanoatda ulkan reaktorlarda olib boriladi. Yogʻlar va kumirni G. shular jumlasiga kiradi. Boshqa qator reaksiyalarda G. va degidrogenlash reaksiyalari mujassamlashgan holda amalga oshiriladi. Etil spirtning katalizatorlar ishtirokida atsetaldegidga aylanishidan iborat qaytar reaksiya bunga misol boʻla oladi.
T-ra koʻtarilganda va N2 bosimi pasayganda atsetaldegid, aks holda etil spirti hosil boʻladi. G. va degidrogenlashda baʼzi metallar (Fe, Ni, Co, Pt, Os va h.k.), oksidlar (NiO, CoO, Sg2O3, MoO2 va h.k.), shuningdek sulfidlar (WS2, MoS2, CrnSm) katalizatorlar boʻlib xizmat qiladi.
G. va degidrogenlash sanoatda keng qoʻllaniladi. Masalan, koʻpgina kimyo korxonalariga xom ashyo boʻladigan va erituvchi hisoblanadigan metil spirt uglerod monoksidini pyx-xrom oksidlari (katalizator) ishtirokida gidrogenlab olinadi. Boshqa katalizatorlar ishlatilganda, yuqori spirtlar ham shu usul bilan olinadi. Margarin i.ch. yogʻlarni G.ga asoslangan. Kapron, anid (naylon) va b. materiallar ishlab chiqarila boshlashi munosabati bilan oraliq mahsulotlar (fenoldan siklogeksonal, adipin kislota dinitrilidan geksametilendiamin va anilindan siklogeksilamin) olishda G.dan keng foydalaniladi. SO ni turli katalizatorlar ishtirokida gidrogenlab, benzin, qattiq parafinlar yoki kislorodli organik birikmalar olish mumkin. Yuqori bosim ostida azot bilan vodorodni oʻzaro taʼsir ettirib, ammiakni sintezlash ham G.dir. G. monomerlar sanoatida kauchuk va smolalarsh sintez qilishda keng qoʻllaniladi. Sintetik polimerlar i.ch.da, stirol va uning hosilalarini olishda, alkilaromatik uglevodorodlardan — etilbenzolni stirolga, izopropilbenzolni metilstirolga aylantirishda degidrogenlashning ahamiyati katta.
Doniyor Gʻaniev
Doniyor Avazovich Gʻaniev (tugʻ. 10-sentyabr 1988, Fargʻona viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek hisobchi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining oʻrinbosari. Innovatsion rivojlanish, axborot siyosati va axborot texnologiyalari qoʻmitasi aʼzosi. Oʻzbekiston Liberal-demokratik partiyasining aʼzosi. Tadbirkorlar va ishbilarmonlar harakati fraktsiyasi aʼzosi.
Meşeli (Uzunköprü)
Mesheli — Edirne viloyatining Uzunkoʻpru tumaniga qarashli qishloq.
Tarixi
Qishloq 1928-yildan beri shu nomga ega.
Aziza (ism)
Aziza (عزيزة azizakh]) — arab tilidan olingan qizlar ismi. Kelib chiqishi arabcha erkaklar ismi Azizdan olingan maʼnosi „buyuk; qimmat; mustahkamlovchi“. D.G.Zaynullin ismni arabchadan „qudratli; qimmat; muqaddas, muqaddas, samoviy“ deb rus tiliga tarjima qilgan.
Islom diniga eʼtiqod qiluvchi xalqlar orasida keng tarqalgan bu ism, xususan,lazgin, qorachay-bolkar, qumik, lak tillarida koʻp uchraydi. Shuningdek, qizlar ismi ham Baraba-Turash tatarlari orasida mashhur.
Aziza ismining qisqartirilgan shakli zaza.