cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Salib yurishlari
Ikkinchi salib yurushi (1147—49)ga 1144-yil saljuqiylarning Edessa shahrini bosib olishlari bahona boʻlgan. Bu yurish magʻlubiyatga uchragan.
Uchinchi salib yurishlari (1189—92)ning boshlanishiga 1187-yil Misr sultoni Salohiddin tomonidan Quddusning egallab olinishi sabab boʻlgan. Bu yurish ham barbod boʻlgan.
To'rtinchi salib yurushi (1202—04)ni 1199-yil papa Innokentiy III uyushtirgan. Uning natijasida fransuz, nemis va italyan salibchilari dastlab Misrga moʻljallangan yurishning yoʻnalishini oʻzgartirib, xristianlar yashaydigan shaharlar — Zadar (Dalmatsiya, 1202-yil noyabr, Konstantinopol (Vizantiya poytaxti, 1204-yil, aprel))ni bosib olib, Lotin imperiyasini tuzishgan.
Nemis zodagonlarining XII—XIII-asrlarda slavyanlar va boshqa Boltiqboʻyi xalqlariga qarshi yurishlari hamda 1209—29-yillarda papalik tashabbusi bilan Shimoliy Fransiya ritsarlarini Janubiy Fransiyadagi diniy harakat qatnashchilari — albigoychilarga qarshi Albigoy urushlarini ham koʻpincha Salib yurishlari deb atashadi.
1999-yil oktyabr oyida vafot etganlar
Quyida 1999-yil oktyabr oyida vafot etganlar roʻyxati keltirilgan.
Balkaya, Sungurlu
Balkaya — Turkiyaning Choʻrum viloyati Sungurlu tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 193 nafar (2022).
1119
1119-yil. Bu davrda turli xalqlarda Yuliy, musulmon, Eron va boshqa taqvimlar ishlatildi.
Indoneziyada Islom maktablari va Xalqaro maktablar
Indoneziyada Islomiy va Xalqaro ta'lim — Indoneziyada uch xil islom maktablari mavjud: pesantren, madrasa va sekolah islom.2015-yil yanvar oyi holatiga koʻra, Xalqaro maktablar boʻyicha maslahat markazi (ISC) Indoneziyani 190 ta xalqaro maktablar roʻyxatiga kiritgan.
Islom talim
Pesantren bir necha o'qituvchi va talabalar bilan kichik bo'lishi mumkin, o'nlab o'qituvchilar va yuzlab talabalar bilan juda katta. Pesantrenlarni maktabni boshqaradigan va diniy hokimiyatga ega bo'lgan irsiy kiaislar boshqaradi. Madrasa oʻzining gʻoyaviy asoslariga koʻra turlicha boʻlib, dunyoviy va diniy mazmun bilan taʼminlanishi bilan farqlanadi. Sekolah Islom Taʼlim va Madaniyat vazirligining dunyoviy oʻquv dasturidan foydalanadi va oʻzining islomiy oʻquv dasturlarini qoʻshadi. Davlat maktablarida dunyoviy va millatchilikka urgʻu berilishiga musulmonlar koʻpchiligining bir qismi qarshilik koʻrsatgan. Bu musulmonlarning alohida va soʻzli ozchiligi oʻz farzandlarini pesantren (islom maktab-internati) yoki islom maktabiga joylashtirishni afzal koʻradi. Odatda qishloq joylarda boʻlib, musulmon olimi rahbarligida boʻlib oʻtadigan pesantrenga Qurʼon, arab tili, shariat, musulmon urf-odatlari va tarixini, shuningdek, ingliz tili, matematika va geografiya. Talabalar yilning istalgan vaqtida pesantrenga kirishlari va chiqishlari mumkin va o'qishlar bitiruvga olib boradigan kurslarning davomi sifatida tashkil etilmaydi. Pesantrenning asosiy maqsadi yaxshi musulmonlarni etishtirish bo'lsa-da, ular Islomga nisbatan yagona nuqtai nazar yoki dunyoviylik nuqtai nazariga ega emaslar. Ayrim pesantrenlar zamonaviy talabalarning o'zlaricha o'ylashlari va muqaddas kitoblar va zamonaviy bilimlarni Islom ta'limotiga mos keladigan tarzda talqin qilishlari uchun avtonomiyani ta'kidlaydilar. Boshqalar esa ko'proq an'anaviydir va oqsoqollarning donoligiga, jumladan, ularning ilm-fan, din va oilaviy hayot haqidagi ta'limotlariga rioya qilish muhimligini ta'kidlaydilar. 2002-yilda Kuta (Bali) shahrida sodir etilgan terrorchilik portlashlari pesantrenlarning ekstremistik qarashlarni targʻib qilishiga shubha uygʻotgan boʻlsa-da, Indoneziyadagi bu maktablarning aksariyati teologik jihatdan moʻtadil boʻlib, butun Indoneziya aholisining qarashlarini aks ettiradi. Pesantre taʼlimini tanlaganlar uchun davlat testini muvaffaqiyatli topshirgandan soʻng oltinchi sinfga tenglik sertifikati beriladi. Talabalarning zamonaviy milliy davlat hayotiga moslashishi uchun 1970-yillarda musulmonlar ustunlik qiladigan Din boshqarmasi (hozirgi Din ishlari boʻlimi) yangi turdagi musulmon maktabi: madrasani yoyish tarafdori edi. Bunday maktablar g‘arb uslubidagi xalq ta’limi tizimidagi dunyoviy fanlar bilan pesantrendagi diniy fanlarni birlashtiradi. Umuman olganda, jamoatchilik islom maktablari sifatsiz ta'lim beradi deb hisoblasa-da, islom maktablari orasida madrasa dehqonlardan pastroq o'rinda turadi. Madrasa Ibtidaiya (MI) arab va islomga koʻproq eʼtibor qaratiladigan oʻquv dasturi asosida SD taʼlimiga islomiy taʼlim muqobildir. Madrasa Tsanaviyya (MTs) SMPning islomiy maktab ekvivalenti hisoblanadi. Madrasa Aliya (magistratura) SMAning islomiy maktab ekvivalenti, Aliyah Kejuruan madrasasi (MAK) esa SMK ekvivalentidir.
Xalqaro ta'lim
ISC “xalqaro maktab”ni quyidagi atamalarda belgilaydi: “Agar maktab maktabgacha, boshlang‘ich yoki o‘rta maktab o‘quvchilarining har qanday kombinatsiyasiga o‘quv dasturini ingliz tilida so‘zlashuvchi davlatdan tashqarida to‘liq yoki qisman ingliz tilida yetkazib beradigan bo‘lsa, ISC xalqaro maktabni o‘z ichiga oladi. Ingliz tili rasmiy tillardan biri boʻlgan mamlakatdagi maktab, mamlakat milliy oʻquv dasturidan tashqari ingliz tilida oʻrta taʼlim boʻlgan oʻquv dasturini taklif qiladi va oʻz yoʻnalishi boʻyicha xalqarodir. Bu taʼrif, jumladan The Economist nashrlari tomonidan qoʻllaniladi.
Pinus pumila
thumb| Tarqatish Pinus pumila, odatda Sibir mitti qaragʻayi, mitti Sibir qaragʻayi, mitti tosh qaragʻay , Yapon tosh qaragʻayi yoki sudraluvchi qaragʻay nomlari bilan tanilgan Pinaceae oilasiga mansub daraxt.
Tavsif
Sibir mitti qaragʻayi — balandligi 1-3 m dan 5 m boʻlgan ignabargli doimiy yashil buta shaklida oʻsadi. Shimoliy Yaponiyaning togʻlarida u baʼzan yapon oq qaragʻay (Pinus parviflora) bilan gibridlanadi. Bu duragaylarning uzunligi 8 - 10 m yetadi. right|thumb| Pinus pumila tabiiy muhitda, Sharqiy Sibirda Barglari ignasimon, uzunligi 4-6 sm boʻladi. Qubbalarining kattaligi 2,5-4,5 smgacha yetadi.
Tarqalish
Ushbu tur Uzoq Sharq, Sharqiy Sibir, Moʻgʻulistonning shimoli-sharqi, Xitoyning shimoli-sharqi, Shimoliy Yaponiya va Koreyada uchraydi.
P. pumila juda sekin oʻsadi. U 300 va baʼzi hollarda 1000-yilgacha yashashi mumkin. Sibirning sharoitida 250 yosh va undan kattaroq namunalar mavjud.
Ekologiya
Urugʻlar Nucifraga caryocatactes tomonidan yigʻiladi va tarqatiladi.
Diana Kan
Diana Yeliseyevna Kan (10-may 1964-yil Termiz shahrida dunyoga kelgan.) — rus shoirasi, Rossiya Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi.
Tarjimai holi
1964-yil 10-mayda Turkiston harbiy okrugi Termiz shahar harbiy garnizonida dunyoga kelgan. Otasi ofitser (pravoslav dinidagi etnik koreys), onasi hayvonot bog‘i muhandisi (rus, Yaik kazak). 1983-yildan Orenburgda yashagan. Diana Kan Orenburg pedagogika institutida (chet tillar fakulteti) tahsil olgan, Moskva universitetining jurnalistika fakultetini tamomlagan (1984-1990). "Orenburg haftasi" gazetasida faoliyat olib borgan (1990-1994). 1994-1995-yillarda "Moskva yozuvchi" nashriyotida muharrir bo‘lib ishlagan. 1995-1997-yillarda A. M. Gorkiy nomidagi Adabiyot institutining Oliy adabiyot kurslarida tahsil olgan. 1997-yildan beri Samara viloyati, Novokuybishevsk shahrida istiqomat qiladi.
U shoir Yevgeniy Nikolayevich Semichev bilan turmush qurgan.Turmush o‘rtog‘i bilan Yu. P. Kuznetsovaning Oliy adabiy kurslarda tanishgan. Diana Kanning oldingi nikohidan Anastasiya ismli farzandi bor.
Ijod yo‘li
Diana Kan 19 yoshidan she‘r yozishni boshlagan. Birinchi she‘riy nashri 1988-yilda Orenburg gazetasi "Komsomolskoye plemya"da nashr etilgan. 1993-yilda u o‘zining birinchi she'rlar to‘plamini "Visokokosnaya vesna" deb nomlangan. 1993-yildan Jurnalistlar uyushmasiga aʼzo, 1994-yilda esa Rossiya Yozuvchilar uyushmasiga a'zo bo‘ldi.
Diana Eliseevnaning she'rlari Rossiya va chet eldagi ko‘plab markaziy va mintaqaviy nashrlarda - " Nash sovremennik", "Moskva", "Molodaya gvardiya", "Goin Rossii", " Yujnaya zvezda ", "Podyom", "Zvonnitsa", "Argamak", "Baltika" (Estoniya) va boshqa ko‘plab jurnallarda nashr etilgan. Rossiyadagi bir qator mintaqaviy adabiy-badiiy jurnallar tahririyati aʼzosi bo‘lgan.
Mukofotlari
- Yil oxiridagi "Nash sovremennik" jurnalining ikki "She'riyat" nominatsiyasida Butunrossiya yillik mukofoti sovrindori (1998, 2000).
- Yuqori fuqarolik ovoziga ega Rossiya haqidagi she'rlar nashri uchun "An'ana" Butunrossiya mukofoti laureati.
- "Mejdurechye" she'rlar kitobi uchun "She'riyat" nominatsiyasida "Imperator madaniyati" Butunrossiya mukofoti laureati.
- Adabiyot bo‘yicha Samara viloyat mukofoti laureati.
- Gostiny Dvor jurnali mukofoti laureati.
- Samara viloyat adabiy mukofoti "Rossiya aks-sadosi" laureati.
- Samara viloyati Viktor Bagrov nomidagi she'riyat mukofoti laureati.
- "Kapitanning qizi" Butunrossiya Pushkin mukofoti laureati (2012).
Langnau bei Reiden
Langnau bei Reiden Shveysariyaning Lucerne (kanton) kantonida joylashgan Посёлокdir. Willisau (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 8.62 km2. 1199 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).
Hududi
Langnau bei Reidenning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Dashtisher
Dashtisher — Sangvor tumani Vohiya QFYga qarashli qishloq. Dashtisherdan mahalla markazigacha boʻlgan yoʻl 18 km, tuman markazigacha 10 km ni tashkil qiladi. Aholisi 146 kishi (2017), tojiklar.
NGC 4287
NGC 4287 Sunbula yulduz turkumidagi Sb tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Albert Marth 1864-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Mentol
Mentol, 3-l-mentanol, S10N20O — yalpiz hidli, taxir mazali rangsiz kristall. Mol.m. 156, 26. 4 ta izomeri bor. Spirt, efir, xlorofrom, benzol, skipidar, sirka kislotada yaxshi, suvda yomon eriydi. M. kimyoviy reaksiyaga faol kirishadi. Sanoatda choʻl yalpizi moyidan olinadi. Sintetik yoʻl bilan ham olish mumkin. Oziq-ovqat sanoatida likyor, konfet ishlab chiqarishda, atir-upa, tish yuvish vositalari tayyorlashda, farmatsevtikada validol va bormentol olishda ishlatiladi.
Insho
Insho (arab. qurish) deb bir muallif nuqtai nazaridan yozilgan kichik hajmdagi matnga aytiladi. Insholar turlicha boʻladi: manifest, tanqid, targʻibot, kuzatuv va hk. Deyarli barcha insholar nasr shaklida yoziladi.
Insho ijodiy ish bo‘lib, u o'quvchidan faollik ,qiziqish,fikr bildirishni talab qiladi. Inshoda til nazariyasi nutq tajribasi bilan qo'shiladi.
Poel
Poel Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Nordwestmecklenburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 36,02 km2. 2802 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Hududi
Poelning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Bosim bilan ishlov berish
Bosim bilan ishlov berish — mashinasozlik texnologiyasida detallarga mexanik ishlov berish usuli. Bunda material (xom ashyo) bosim ostida qisiladi yoki choʻziladi. Presslash, bolgʻalash va choʻzish mashinalari yordamida bajariladi. Bunday ishlov berishda tayyor yoki xomaki (chala) detal hosil boʻladi. Mashinasozlik zavodlarida qullaniladi.
Kœstlach
Kœstlach Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Haut-Rhin departamenti Altkirch tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
417 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 50,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,2 km2. Dengiz sathidan 423 – 650 m balandlikda joylashgan.
Seren del Grappa
Seren del Grappa Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan kommunadir. Belluno provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 62 km2. 2609 nafar aholi istiqomat qiladi.
1120
1120-yil. Bu davrda turli xalqlarda Yuliy, musulmon, Eron va boshqa taqvimlar ishlatildi.
Vafot etganlar
1120'erne
Guivry
Guivry Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Laon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
221 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 30,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,2 km2. Dengiz sathidan 73 – 180 m balandlikda joylashgan.
Hovnanadzor
Hovnanadzor  — Armanistonning Lori viloyati Lori berd Hududiy birligidagi qishloq.
Illi, Nora
Biografiyasi
Illy Usterda, Tsyurix kantonida tugʻilgan. Uning otasi nemis asli taniqli shveysariyalik psixoterapevt, onasi esa ijtimoiy xodim edi. Illy kichkinaligida ota-onasi ajrashib ketishgan. Illy katolik boʻlgan. Oʻsmirlik vaqtida u shaxsiy erkinlikni himoya qildi va diktatura oʻrnatishga qarshi chiqdi.
18 yoshida Illy Dubayga sayohat qildi va oʻsha yerda ilk marta azon eshitdi va Shveysariyaga qaytib kelgach, Islomni qabul qildi. Ikki hafta oʻtgach, uning turmush oʻrtogʻi Qosim Illi ham Islomni qabul qildi. Er-xotin CISSning faol aʼzolari edi. Yigirma yoshida Nora Illi omma oldida niqabda yurgan.
Doktorlik dissertatsiyasini qoʻlga kiritgunga qadar oʻz shahrida Tsyurix universitetidan teologiya boʻyicha oʻqishni davom ettirdi. Oʻsha yillarda Illi ICSS ayollar bilan ishlash boʻlimiga rahbarlik qilgan. Islom dinini qabul qilganidan soʻng u islom daʼvatchisiga aylandi.
2016-yil noyabr oyida Anna Uilning tok-shousiga bergan intervyusida Illi shunday dedi: „ ''Men musulmonlarga nisbatan notoʻgʻri munosabatda boʻlardim. Men ham boshqalardek barcha musulmon ayollar zulm ostida, deb oʻyladim. Ammo men Islom ayollarga marvaridga boʻlgani kabi munosabatda boʻlishini bildim“''. Uning qoʻshimcha qilishicha, u turli madaniyatlardan kelib chiqqan baʼzi notoʻgʻri muammolar va eʼtiqodlar mavjud boʻlib, ular aslida islomga tegishli boʻlgan, lekin haqiqatda bu bilan hech qanday aloqasi yoʻq degan xulosaga kelgan. Illy islom tufayli oʻzini ayol sifatida koʻrsata boshlaganini tasdiqladi va musulmon sifatida unga hech qachon buyum kabi munosabatda boʻlishni boshdan kechirmaganini qoʻshimcha qildi. U niqob kiyishni boshlashdan oldin erkaklar unga buyumdek munosabatda boʻlishlarini va ularni faqat uning tanasi jalb qilishini taʼkidladi.
Illy nemis va Shveysariya ommaviy axborot vositalari uchun bir nechta telekoʻrsatuvlarda ishtirok etgan va u yerda bir nechta intellektual va siyosiy fikrlarni bildirgan. Shundan soʻng uning bu fikrlari koʻplab bahslarga sabab boʻlgan.
2016-yilning noyabrida Illining mashhur Anna Uill telekoʻrsatuvida chiqishi telekoʻrsatuvda radikal fikrlarni ifodalash kerakmi yoki yoʻqmi, degan masalada koʻplab bahs va shov-shuvlarga sabab boʻldi. Illining baʼzi iqtiboslari intervyu davomida koʻrsatilgan va "Islomiy davlat" terrorchilik tashkilotining radikal qarashlarini targʻib qilish sifatida talqin qilingan. Ushbu muhokama natijasida unga qarshi bir nechta daʼvolar qoʻzgʻatildi, ammo Gamburg prokuraturasi 2017-yil fevral oyida barcha dastlabki tergovlarni toʻxtatdi.
Nora Illy 2020-yil 23-mart kuni 35 yoshida Berndagi kasalxonada uzoq davom etgan kasallikdan soʻng (koʻkrak saratoni) vafot etdi.
Izostaziya
Izostaziya (izo... va yun. stasios — teng ogʻirlik), izostatik muvozanat — Yer poʻstiyaat togʻ jinslarining muvozanat holati. Yer kaʼrining muayyan chuqurligida (kompensatsiya chuqurligi 100–150 km) yuqoridagi gorizontlardan boʻladigan bosim barobarlashadi. Bunga koʻra, Yer pusti, uning nisbatan yirik (100–200 km) boʻlaklari Yer poʻstining ostidagi qattiq va ogʻirroq plastik qatlamda goʻyo suzib yurgandek boʻlib, muvozanat holatiga erishadi: Yer pusti ayrim bloklarining zichligi va kalinligining oshishi Yer poʻstining choʻkishiga olib keladi va, aksincha, bloklar zichligi va qalinligining kamayishi Yer poʻstining yuqoriga koʻ-tarilishiga sabab boʻladi. Gravimetri-yaning hozirgi maʼlumotlari, shu jumladan, chuqur seysmik zondlash Yer pusti yirik bloklarining koʻpchiligi materik va okeanlarda I. sharoitlariga mos joylashganligidan dalolat beradi. Tektonik faol joylar bundan istisno.
Bilhères
Bilhères Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Pyrénées-Atlantiques departamenti Oloron-Sainte-Marie tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
151 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 8,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 17,0 km2.
Chalmers (Indiana)
Chalmers AQShning Indiana shtatida joylashgan shahardir. White okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
508 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 792,3 nafar kishi.
Meningit
Meningit (μῆνιγξ → meninx, qaratqich k. meningis „meninges“ + qoʻshimchasi -itis " yalligʻlanish ") — miya va orqa miya membranalarining yalligʻlanishi. Mustaqil kasallik sifatida paydo boʻladigan birlamchi va asoratlar tufayli yoki infeksiya yuqishi, masalan, oʻrta quloq, burun yondosh boʻshliqlarining yalligʻlanishi, gripp, qizamiq, tepki, sil, zaxm oqibatida kelib chiqadigan ikkilamchi meningit farqlanadi. Meningit qoʻzgʻatuvchilariga (virusli, bakterial, zamburugʻli; sil, zaxm meningiti va boshqalar), kechishiga (oʻtkir, oʻrtacha oʻtkir va surunkali meningit), orqa miya suyuqligininh (likvorning) oʻzgarishiga qarab (yiringli va seroz meningit) ajratiladi. Chivin va kanalar yuqtiradigan infeksion kasalliklarda (ensefalitda, meningoenefalitda) ham meningit kuzatiladi. Infeksiya meningit bilan ogʻrigan bemor yoki bakteriya tashib yuradigan „sogʻlom“ kishilardan (ular bilan soʻzlashganda, oʻpishganda, bemor aksirganda, yoʻtalganda), aksari yuqori nafas yoʻllari yalligʻlangan bemorlardan yuqadi. Kattalarga nisbatan yosh bolalar koʻproq kasallanadi. Aksariyat kech kuz, qish va erta bahorda uchraydi. Kasalllk toʻsatdan boshlanadi, harorat 38—40°ga koʻtariladi, badan uvishadi, bemor tez-tez qayt qiladi (ovqat yesa-yemasa ham), bezovtalanadi. Meningitning shakliga qarab klinik belgilari xilma-xil boʻladi, lekin ularning barchasiga xos ayrim alomatlar mavjud; qattiq bosh ogʻrigʻi, bosh va boʻyin muskullarining tortishishi natijasida bemornig boshi orqaga engashgan boʻlib, oldinga ega olmaydi, oyoqlari bukilib qoladi. Baʼzan bemor alahlaydi, talvasa tutishi ham mumkin, tashqi taʼsirotlarga (kuchli yorugʻlik, qattiq tovush va hokazolarga) taʼsirchan boʻladi.
Yallig‘lanish jarayoniga va orqa miya suyuqligining tarkibiga qarab yiringli va seroz meningitlarga bo‘linadi. Hamma meningitlarda quyidagi meningial belgilar kuzatiladi:
1. Bosh og‘riq — bu miya pardalaridagi sezuvchi retseptorlarning taʼsirlanishidan kelib chiqadi. Bosh og‘riq hamma vaqt boshning barcha tomonida, ko‘proq
3. Giperesteziya — bemorlar yorug‘likni, tovushni, shovqinni juda yomon his qiladi.
4. Ensa mushagining tarangligi — bo‘yin mushaklarining tarang tortilib qolishi. Bu narsa orqa miya ildizlarining taʼsirlanishi natijasida kelib chiqadi.
5. Kernig va Brudzinskiy (yuqori, o‘rta, pastki) belgilari.
7.Lessaj (osiltirish) belgisi — bolani qo‘ltig‘idan ko‘targanda oyoqlarini bukib tizzasini qorniga tekkizadi.
8. Uch oyoq belgisi — bemor qo‘lini orqasiga qilib o‘tirgan vaqtda oyoqlarini tizzasidan bukib oladi
Meningitning hamma xilida bemorni darhol vrachga koʻrsatib, albatta, kasalxonaga yotqizish kerak. Davo oʻz vaqtida boshlansa bemor batamom sogʻayib ketadi. Kasallik qoʻzgʻatuvchisini tashib yuruvchilar topilsa, jamoadan ajratiladi va davolanadi.
Oldini olish uchun quloq, tomoq va burun boʻshligʻining yalligʻlanish va yiringli kasalliklarini oʻz vaqtida davolash lozim.
Tarixiy maʼlumot
<font size="+1" color="#FF0000">♦ meningit kamari<font size="+1" color="#E08040">♦ epidemiya zonalari
<font size="+1" color="#C0C0C0">♦ sporadik holatlar]]
Baʼzi olimlar Gippokrat meningit mavjudligidan xabardor boʻlgan deb hisoblashadi. Uygʻonish davrigacha boʻlgan boshqa shifokorlar, masalan, Avitsenna, bu kasallikdan xabardor edilar. 1768 yilda Shotlandiya shifokori Robert Whytt tomonidan sil kasalligi bilan kasallangan meningit qayd etilgan. Robert Whytt tamonodan bemorning oʻlimini tasvirlashda meningit, sil va uning qoʻzgʻatuvchisi oʻrtasidagi munosabatlar aniqlanmagan. (19-asrda aniqlandi). Epidemik meningit nisbatan yaqinda paydo boʻlgan hodisadir. Birinchi hujjatlashtirilgan epidemiya 1805 yilda Jenevada sodir boʻlgan. Keyingi yillarda Evropa va Qoʻshma Shtatlarda bir nechta epidemiyalar paydo boʻldi, birinchi marta 1840 yilda Afrikada. Afrika epidemiyalari XX asrda tez-tez takrorlangan, 1905-1908 yillardagi Nigeriya va Ganadagi epidemiyalardan boshlangan. Meningitning sababi sifatida bakterial infektsiya haqida birinchi maqola avstriyalik bakteriolog Anton Vayxselbaum (Anton Weichselbaum1887 yilda meningokokkni tasvirlab bergan Anton Vayxselbaum . XIX asrning oxirida meningitning koʻplab klinik belgilari ham tasvirlangan. Rossiyada kasallikning eng ishonchli belgisi 1884 yilda Obuxov kasalxonasi shifokori V. M. Kernig tomonidan tasvirlangan. Uning taʼkidlashicha, „tizza boʻgʻimlari kontrakturasining alomati“ meninges yalligʻlanishining dastlabki belgisidir. 1899 yilda Vladimir Mixaylovich Bexterev qobiqning zigomatik alomatini (zigomatik kamarga bolgʻa bilan urganda ogʻriqli burishish) tasvirlangan. Keyinchalik, polshalik shifokor Jozef Brudzinski toʻrtta meningeal simptomlarni tasvirlab berdi. Virusli meningitning birinchi shakllaridan biri limfotsitik xoriomeningitdir. Armstrong va Lilli 1934 yilda maymunlar ustida oʻtkazgan tajribada meningitning bu shakli avtonom filtr virusidan kelib chiqqanligini koʻrsatdi. Tez orada Armstrong va Lilli virusi ham bemorlarning miya suyuqligidan ajratildi. 1953 yilda S. N. Davidenkov kana keltirib chiqaradigan ikki toʻlqinli seroz meningitni tasvirlab berdi. Kana bilan yuqadigan ensefalit virusi bilan kasallangan oʻtkir seroz meningit sindromi kasallikning kashfiyotchisi A. G. Panov tomonidan 1935 yilda bahor-yoz tayga ensefalitini tasvirlab bergan. XX asrga qadar meningitdan oʻlim 90 % ga etdi. 1906 yilda otlarni immunizatsiya qilish orqali meningit patogenlariga qarshi antitanalar olindi, amerikalik olim Saymon Fleksner (Simon Flexner) tomonidan immunizatsiya gʻoyasining rivojlanishi meningitdan oʻlimni sezilarli darajada kamaytirdi. 1944 yilda penitsillin bu kasallikni davolash uchun ishlatilishi mumkinligi koʻrsatildi. XX asrning oxirida Haemophilus influenzae ga qarshi vaktsinalardan foydalanish ushbu patogen bilan bogʻliq kasalliklar sonining kamayishiga olib keldi. 2002 yilda bakterial meningitda kasallikning borishini yaxshilash uchun steroidlardan foydalanish taklif qilindi.
Klinik manzarasi
Kasallik to‘satdan, o‘tkir boshlanib tana haroratini 39 — 40 °C gacha ko‘tarilishi, qusish, titrash, yosh bolalarda sababsiz baqirib yig‘lash paydo bo‘ladi, katta yoshdagilar kuchli bosh og‘riqdan shikoyat qiladilar. Bemorning hushi karaxt, ruhiy bezovtalik, alahsirash va og‘ir hollarda hushning yo‘qolish holatlari bo‘ladi. Agar yallig‘lanish miyaning tepa qismida (konveksital) bo‘lsa, qaltirash belgilari meningial belgilar bilan kechadi. Qaltirash belgilari ko‘proq yosh bolalarda uchraydi. Kasallikning 2—3 kunidan boshlab meningial belgilar paydo bo‘ladi (ensa mushagi tarangligi, Kernig, Brudzinskiy belgilari). Bemor boshni orqaga tashlab,
oyoqlarini qorin bo‘shlig‘iga yaqinlashtirib yotadi. Yosh bolalarda katta liqildoq taranglashgan bo‘ladi. Giperesteziya, pay reflekslari oshgan, III— IV—VII—VIII—XII juft kalla bosh miya nervlarining zararlanishi kuzatiladi. Agar yallig‘lanish miyaning asosida bo‘lsa, unda bemorlarda g‘ilaylik, ko‘zga narsalarning, ikkita bo‘lib ko‘rinishi, yuqori qovoqning osilib qolishi, yuz mushaklarida asimmetriya kuzatiladi. Bu mahalliy miya belgilari faqat miya shishgan vaqtlarda paydo bo‘ladi. Bemorning rangi oqargan, og‘iz atrofi ko‘kargan, nafas olishi va tomir urishi tezlashgan, qon bosimi biroz ko‘tarilgan, ishtahasi yo‘qolgan bo‘ladi. Baʼzi bemorlarning oshqozon-ichak yo‘llarida buzilish bo‘lib, jigar va taloq kattalashadi, siydikda oqsil va silindrlar ko‘p miqdorda ajralib chiqadi. Yosh bolalarda sababsiz bezovtalik, qichqirib yig‘lash, tana haroratini ko‘tarilishi, ich qotish meningitning asosiy belgilari hisoblanadi. Qon tarkibida leykotsitoz neytrofillar hisobiga ko‘paygan, ECHT tezlashgan bo‘ladi. Orqa miya suyuqligida bosim oshgan, rangi loyqa, sariq-ko‘k rangda, oqsil 0,66 dan 6 g/l gacha va undan ham yuqori bo‘ladi. Pandi, NonneApelt reaksiyasi musbat, sitoz 1000—10000 gacha 1 mm3, shundan neytrofillar 80—100 % ni tashkil etadi.
Davosi
Bemorni tezda shifoxonaga yotqizib davolash zarur. Birinchi kundan boshlab penitsillinni bolalarga 400—500 tb/kg har 3—4 soatda mushak orasiga, kattalarga 18—24 mln tb dan kuniga har 4 soatda mushak orasiga, 5—7 kungacha qilinadi. Levomitsitin suksinat 100 mg/kg kuniga 4 mahal 7—10 kun, seporin 1 g dan har 6 soatda mushak orasiga qilinadi. Sulfamonometoksin birinchi kuni 2 ta tabletkadan 2 mahal, ikkinchi kundan boshlab 2 ta tabletkadan 1 mahal 5—9 kungacha beriladi. Bosh miyadagi shishlarni olish uchun mannit, plazma, laziks, furatsemid, magneziy sulfat, diakarb, gidrokortizon 7—12 mg/kg, tutqanoqqa qarshi fenobarbital, benzonal, geksamedin, difenin, depakin, finlepsin buyuriladi. Toksikozga qarshi natriy xlor 0,9 %, glukoza 5—10 %, gemodez, reopoligukin, kokarboksilaza, kavinton 0,5 mg/kg t/i har kuni 10 kungacha, solkoseril, aminazin, gammaglobulin va burun orqali kislorod berib turish zarur.
Parvarish qilish
Qatʼiy to‘shak tartibi, tez-tez yengil ovqatlantirib turish, meningitlarda bosh miyada gipertenziya belgilari bo‘ladi. Bunda bemor shovqin, yorug‘likni yoqtirmaydi. Shuning uchun bemorlarni alohida tinch, unchalik yorug‘ bo‘lmagan xonaga yotqizish, xona havosini toza havo bilan taʼminlash, yumshoq yostiq bo‘lishi, ko‘rpa-to‘shaklari ozoda bo‘lishi kerak.
Sil meningiti
Sil meningiti barcha yoshda, ko‘proq bolalar va o‘smirlarda uchraydi. Kasallikning paydo bo‘lishidan oldin boshqa aʼzolarda sil jarayoni (o‘pka sili, bronxial bezlar yoki boshqa aʼzolar sili) bilan og‘rib o‘tgan bo‘lishlari kerak.
Klinik manzarasi
Sil meningiti ko‘pincha asta-sekin avj olib boradi. Kasallikning dastlabki belgilari o‘tkinchi bosh og‘riq, umumiy holsizlik, lanjlik, darmonsizlik, tajanglik, ishtaha yo‘qolishi, o‘qish saviyasining yomonlashishi, doimiy bo‘lmagan tana haroratning 37,2 — 37,8 °C gacha ko‘tarilishi. Keyinchalik bosh og‘riq kuchayib boradi. Uyqu buzilishi, nafas tutilishi, yorug‘likdan qo‘rqish, kichik yoshdagi bolalarda ich ketish va behushlik, yuqori tana harorati, teri rangi oqarib, bemorning ko‘ngli aynib,
Rossolimo patologik reflekslarining borligi, miya asosidan chiquvchi 12 juft kbm nervlarida o‘zgarishlar kuzatiladi. II juft ko‘ruv kbm nervizararlanganda ko‘rishni pasayishi, ko‘z tubida o‘zgarishlar kuzatiladi; III juft ko‘zni harakatlantiruvchi kbm nervi zararlanganda yuqori qovoqning osilib qolishi, tashqariga qarab qolgan g‘ilaylik, ko‘z qorachig‘ining kengayishi, ko‘z olmasining o‘ynoqiligi va narsalarning ikkita bo‘lib ko‘rinishi; VI juft ko‘zni tashqariga harakatlantiruvchi kbm nervi
zararlanganda ichkariga qaragan g‘ilaylik, doimiy bo‘lgan diplopiya; VII juft yuz kbm nervi zararlanganda yuz mushaklarining falaji, og‘iz burchagi pastga tushgan, burun-lab burmasi silliqlashgan, peshona burmalari silliqlanishi natijasida ko‘z tirqishi bekilmaydi (logoftalm); XII juft til osti kbm nervi zararlanganda til og‘iz bo‘shlig‘idan chiqarilganda zararlangan tomonga qiyshaygan bo‘ladi. Vegetativ o‘zgarishlar ham kuzatiladi: yurak urishini sekinlashishi, yuz rangini vaqti-vaqti bilan qizarishi yoki oqarishi, kech paydo bo‘ladigan turg‘un qizil, yoyilgan dermografizm.
Sil meningiti 3 ta klinik shakldan iborat:
1. Sil meningitining bazillar shaklida meningial belgilar bilan barcha 12 juft kbm nervlarining zararlanish alomatlari kuzatiladi.
2. Meningoensefalit shaklida meningial belgilar bilan bir qatorda bosh miya to‘qimasining o‘choqli jarohatlanishi (afaziya — nutq buzilishi, afoniya — ovozning bo‘g‘ilishi, afagiya — ovqatni yuta olmaslik yoki qalqib ketish, qo‘l-oyoqlarda gemiparez alomatlari kuzatiladi.
3. Serebro-spinal shaklida, miya to‘qimasining, pardalarining zararlanish belgilari bilan birga orqa miya ildizlarida periferik asab falajligi belgilari va chanoq aʼzolari faoliyatida ham o‘zgarishlar kuzatiladi. Sil meningitida orqa miya suyuqligini olish uchun maxsus xonada aseptik va antiseptik qoidalarga rioya qilgan holda punksiyani bajarish zarur. Punksiyani bajaruvchi shifokor qo‘llarini zararsizlantirilgan cho‘tka va sovun bilan yuvib tozalaydi, so‘ngra zararsizlantirilgan salfetka bilan artib quritadi va spirt-yod-spirt bilan tozalaydi, ayniqsa barmoqlarni. Boshini ko‘krak qafasiga va oyoqlarini qorin tarafga eggan, gorizontal holatda yotgan
bemorning bel umurtqa sohasini spirt-yod-spirt bilan artiladi. III—IV—V umurtqa pog‘onasi oralig‘ini (asosan, III—IV) maxsus mandrenli igna bilan
punksiya qilinadi (bolalarda oddiy qontomirga dori yuboradigan ignani ishlatish mumkin). Orqa miya suyuqligi 3 ta shisha idishga 3 ml dan kam bo‘lmagan miqdorda olinadi. 1 va 2 shisha idishlar umumiy tahlil—oqsil, hujayralar, qand, xloridlar miqdorini aniqlash uchun va bakterioskopik tekshirish uchun laboratoriyaga yuboriladi, 3 chi shisha idish esa o‘rgimchak inisimon pardaning hosil bo‘lishini kuzatish uchun (12 soat) xonada qoldiriladi. Agarda parda hosil bo‘lsa, uni darhol, chayqatmasdan bakterioskopik usul bilan tekshirishga yuboriladi. Bemor punksiyadan keyin 2 soat davomida tepaga qarab yotishi kerak va hech qanday ovqat hamda dori vositalari buyurilmaydi. Orqa miya suyuqligi tiniq, sarg‘ish, sal tovlanib turadigan bo‘ladi. Suyuqlik tarkibida oqsil va limfasitlar ko‘p miqdorda uchraydi. Orqa miya suyuqligida 24—28 soatdan keyin yupqa parda paydo bo‘lib, shu pardadan sil tayoqchalari topilishi mumkin. Mana shu davrda
bemorning tana harorati 38—39°C ga ko‘tariladi. Es-hushi vaqti-vaqti bilan karaxt bo‘lib turadi.
Davosi
Sil meningiti bo‘lgan bemorlar darhol shifoxonaga yotqizilishi kerak. Shifoxonada o‘rtacha turli xil shakliga qarab 6 oydan 1 yilgacha davolanadilar. Shifoxonada davolanish vaqti tugagandan so‘ng, bemorlar sil sihatgohida to‘liq davolanishni davom ettiradilar. Bu joydan davolanib chiqqandan keyin bemorlar yashash joydagi silga qarshi kurashish dispanseri nazoratida kuzatiladi va keyingi o‘tkaziladigan davolash, oldini olish choralari olib boriladi. Hamma sog‘aytirilib uyga chiqarilgan bemorlar dispanser shifokori tomonidan, kasallikning qaytalanmasligi maqsadida, 5yildan kam bo‘lmagan nazorat kuzatuvida bo‘ladilar.
Bemorlarga tarkibida oqsillar, yog‘lar va vitaminlarga boy bo‘lgan yuqori kaloriyali oziq-ovqatlar berish kerak. Antibakterial dorilar: rifampitsin (tibinil R) (0,15 g) 3—4 dona kapsulasi katta kishilarga och qoringa 1 mahaldan 3—4 oygacha, streptomitsin 0,5—1,0 g 3—4 oygacha, tubazid (izoniazid) 10 % 5,0 ml dan tomir ichiga, bundan 15 daqiqa oldin vitamin B6 5 % 2,0 ml qilish tavsiya etiladi yoki izoniazid 0,6—0,9 g kuniga 1 mahal ichishga beriladi; pirazinamid 0,5 g dan 3 mahal kuniga, ftivazid 1,5—2,0 g, etambutal 0,4 g dan 2 mahal ichishga beriladi; siydik haydovchi dorilardan magniy sulfat 25 % 7—10 ml 2,0 ml 0,5 % novokain bilan mushak orasiga yuboriladi 10—15 kun, furotsemid yoki laziks, mannit 15 % 200,0 ml tomir ichiga 4—6 kun; tutqanoqqa qarshi dorilar benzonal, fenobarbital
buyuriladi. Falaj bo‘lgan holatlarda dibazol kuniga 0,05 g 3—4 hafta, galantamin 0,5 % 1,0 ml dan 30 kun, prozerin 0,05 % 1,0 ml kuniga 2 marta 20 kun (dibazol va prozerinni bir vaqtning o‘zida ishlatish mumkin emas). Og‘ir holatlarda antibakterial davoni 3—4 kundan boshlab, yallig‘lanishga qarshi prednizolon kattalarga 7,5 mg (1,5 tabl) 2 mahal 7 kun beriladi. Agar og‘riq bo‘lsa, og‘riq qoldiruvchi dorilar—analgin, baralgin, agar falajlik kuzatilsa, qo‘l-oyoqlarni fiziologik vaziyatga keltirib, kontrakturalarning oldini olish uchun bo‘g‘imlarga yumshoq shakldagi yostiqchalar qo‘yilishi kerak. Og‘riq kamaygandan so‘ng yengil uqalash, bu
Köprücüler, Bolu
Köprücüler Turkiyaning Bolu viloyati Bolu tumaniga qarashli qishloq. 2010-yilda 262 nafar aholi istiqomat qiladi.
Tajriba
Tajriba soʻzi quyidagilarni anglatishi mumkin:
Meningit
Davosi
to‘qimalarda qon aylanishni yaxshilash, shishlarni kamaytirish va yotoq yaralarningoldini olish uchun tavsiya etiladi.
Zaxm meningiti
Zaxm kasalligi bilan og‘rib yurgan bemorlarda zaxm meningiti kelib chiqishi mumkin. Kasallik meningial belgilar bilan boshlanadi. Bunda bosh og‘riq, bosh aylanish, ko‘ngil aynishi, qusish va haroratning ko‘tarilish belgilari asta-sekin kuchayib boradi. Zaxm meningitida miya asosining pardasi ko‘proq zararlangani uchun II—III—VI juft kbm nervlarining zararlanish belgilari kuzatiladi. Bosh og‘riq kechalari bilan zo‘rayadi, qo‘loyoq mushaklari zaiflashib boradi, pay reflekslari o‘zgaradi, patologik reflekslari paydo bo‘ladi. Tashxis qo‘yishda qon va likvor tahlil qilinadi. Vasserman reaksiyasi musbat bo‘lsa, tashxis to‘g‘ri qo‘yilgan bo‘ladi.
Davosi
Zaxmga qarshi dorilar qo‘llaniladi.
Tracy (Minnesota)
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
2163 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 383,1 nafar kishi.
Abadiano
Abadiano Ispaniyaning Basklar Oʻlkasi mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Vizcaya provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 36,26 km2. Aholisi — 7310 kishi (2010).
Tracy (Minnesota)
Geografiyasi
Maydoni — 5,78 km2. Shundan 5,65 km2 quruqlik, 0,13 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 424 m balandlikda joylashgan.
Izotermalar
Izotermalar — bir xil tralar (havo)ni ifodalaydigan chiziklar (qarang Izochiziqlar).
1998-yil oktyabr oyida vafot etganlar
Quyida 1998-yil oktyabr oyida vafot etganlar roʻyxati keltirilgan.
Luise Erhard
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/Bundesarchiv_B_145_Bild-F015447-0012 %2C_Bonn%2C_Ludwig_Erhard_mit_Ehefrau_im_Garten.jpg/220px-Bundesarchiv_B_145_Bild-F015447-0012 %2C_Bonn%2C_Ludwig_Erhard_mit_Ehefrau_im_Garten.jpg|thumb|Luiza va Lyudvig Erxard 1963-yil may oyida Luiza Erxard (1893-yil 18-aprel, Langenzenn — 1975-yil 9-iyul, tugʻilgan paytidagi ismi Luise Lotter, beva qolgan paytida esa Luise Shuster) — nemis iqtisodchisi va 1949-yildan keyin birinchi kansler boʻlgan Lyudvig Erxardning rafiqasi edi.
Yoshlik yillari
Luiza Lotter dastlab akasi bilan Oʻrta Frankoniyaning Langenzenn shahrida oʻsgan, u yerda uning otasi gʻisht zavodini boshqarar edi. Keyinchalik ularning oilasi Furtda istiqomat qiladi. Birinchi turmushida Lotter honim advokat Fridrix Shusterga turmushga chiqadi. Ushbu nikohdan Eleonora ismli qiz dunyoga keladi. Fridrix Shuster 1914-yil oktyabr oyida Birinchi Jahon urushida askar sifatida vafot etgan.
Beva qolgan poyafzalchi boʻlib ishlovchi Luiza Nyurnberg tijorat kollejida tahsil ola boshlaydi va u yerda fyurtlik Lyudvig Erxard bilan tanishadi. Lyudvig nni bolaligidagi sobiq dugonasi va qoʻshnisi Rouzning akasi edi. 1923-yil dekabrda u Lyudvig Erxardga turmushga chiqadi. Rasmiy „nikoh turar joyi“ Luise Erxardning ona shahri boʻlgan Langenzennda yashashdi. U yerda shuningdek, Luizaning onasi va akasi ham yashagan. Nyurnbergda oʻqishni tugatgan er-xotin, keyinchalik Frankfurt-Mayn universitetida birga oʻqishni davom ettirishni va doktorlik darajasini olishni xohlashdi. Bu vaqtda uning qizi „Lore“ga esa Langenzenndagi buvisi enagalik qilib turdi. Biroq, bir necha oydan keyin Luiza Erxard qiziga oʻzi qarash uchun oʻqishni tashlab qaytib keladi. Uning eri Lyudvig esa 1925-yilda doktorlik dissertatsiyasini tamomlaydi. U Lyudvigdan Elizabet (1925—1996) ismli qizni dunyoga keltirgan.
Uy bekasi hamda ona, maslahatchi va kanslerning xotini
Shundan soʻng Luiza Erxard oʻz faoliyatidan voz kechadi va erining professional va keyinchalik siyosiy faoliyati rivojlanishida uy bekasi va qizining onasi, shuningdek ekspert va „zukko“ maslahatchi sifatida hamrohlik qiladi. 1925-yilda Lyudvig Erxard Furtdagi ota-onasining toʻqimachilik biznesini oʻz qoʻliga oladi, biroq, 1928-yilda global iqtisodiy inqiroz natijasida bankrot boʻladi. Shundan soʻng u to 1945-yilga qadar iqtisodiyot sohasida turli lavozimlarda ishlagan. Ikkinchi jahon urushi tugaganidan keyin 1947-yilda Myunxen universitetida, 1950-yilda Bonn universitetida faxriy professor boʻldi.
Dastlab partiyasiz iqtisodchi va amalda keyinchalik CDU aʼzosi boʻlgan Lyudvig Erxard urushdan keyingi davrda tezda yuqori siyosiy lavozimga koʻtarilib, 1949-yildan 1963-yilgacha Federal Iqtisodiyot vaziri, 1963-yildan 1966-yilgacha Germaniya Federativ Respublikasining ikkinchi kansleri va 1966—1967-yillarda CDU federal raisi boʻlgan. Luiza Erxardning turmush oʻrtogʻi 1950-yillarning eng mashhur siyosatchilaridan biri boʻlib, ikkinchi jahon urushidan keyin ijtimoiy bozor iqtisodiyoti va iqtisodiy moʻjizaning „otasi“ deb hisoblanadi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6d/Bundesarchiv_B_145_Bild-F057336-0005 %2C_Bonn%2C_Kanzler-Bungalow.jpg/220px-Bundesarchiv_B_145_Bild-F057336-0005 %2C_Bonn%2C_Kanzler-Bungalow.jpg|thumb| 1964-yilda qurilgan Bonndagi kansler bungalovi, (1979-yildagi fotosurat) 1950-yillarning oʻrtalarida Luiza va Lyudvig Erxard qoʻshnisi arxitektor Sep Rufga Gmund am Tegernseeda bungalov oilaviy yashash uchun qarorgoh qurib berishga koʻndirishadi. Ruf oʻzining minimallashtirilgan konstruksiyalari, shaffof devorlari va nozik tomlari bilan oʻziga xos uslubi bilan mashhur boʻlgan. Ruf 1963-yil boshida Lyudvig Erxardga Bonndagi kanslerning bungalovini qurib topshiradi. Erini Rufga buyurtma berishga undagan Luiza Erxard ushbu qarorgohining joylashuvi, dizayni va interyerini ishlab chiqishda ham oʻz fikrlarini bildiradi. 1963-yildan 1964-yilgacha sobiq Federal kansler saroyi Shaumburg saroyi bogʻida klassik modernizm anʼanalari boʻyicha zamonaviy bino boʻlib qurilgan. U hozirda Gʻarbiy Germaniya urushdan keyingi arxitekturasining yorqin namunasi hisoblanadi va arxitektura yodgorliklari roʻyxatiga olingan. 1964-yil oxirida Erxardlar Germaniya kanslerining yangi turar-joyi binosiga ilk bor koʻchib oʻtishdi.
Luiza Erxard kuchli ayol edi va eriga katta taʼsir koʻrsatdi u har doim erining eng yaqin sirdoshi hisoblangan. U zamondoshlari tomonidan „mukammal uy bekasi, mehribon ona, maftunkor, oʻziga ishongan ayol“ sifatida tavsiflangan. 1963-yilda uning eri federal kansler boʻlganida va Erxardlar (dastlab) Shaumburg saroyiga koʻchib oʻtganda, gazeta kanslerning xotinini «nemis uy bekasi» deb taʼriflagan, shundan soʻng Luiza Erxard gʻazab bilan shunday deb eʼlon qildi: Men butun umrim davomida hech qachon uy bekasi boʻlmaganman va men bunday boʻlmasligini juda xohlayman
1963-yil 16-oktabrdan 1966-yil 1-dekabrgacha Germaniya kanslerining rafiqasi boʻldi.
Vakillik vazifalari, faxriy idoralar va homiylik
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/Bundesarchiv_B_145_Bild-F022280-0026 %2C_Bonn%2C_Kanzleramt%2C_Frau_Erhard_mit_Afrikanerinnen.jpg/220px-Bundesarchiv_B_145_Bild-F022280-0026 %2C_Bonn%2C_Kanzleramt%2C_Frau_Erhard_mit_Afrikanerinnen.jpg|thumb|Kanslerning rafiqasi Luiza Erxard 1966-yil may oyida kansler bungalovida afrikalik ayollar seminarini oʻtkazmoqda Luiza Erxard borgan sari vakillik vazifalarini va erining yonida faxriy lavozimlarni egalladi. 1954-yilda uning homiyligida bugungi kunda ham mavjud boʻlgan «Aktion Das Sicherheite Haus» (DSH) notijorat tashkiloti tuzildi. Ushbu tashkilot uyda boʻladigan baxtsiz hodisalar xavfi toʻgʻrisida maʼlumot berish va shu bilan baxtsiz hodisalar soni va ularning zararni kamaytirishga yordam berish maqsadida tashkil etilgan. 1962-yilda u Gamburgda oʻsha paytdagi eng yirik nemis tanker tashish kompaniyasi boʻlgan Deutsche Shell Tanker GmbH tankerini suvga tushirish marosimida ishtirok etdi.
Kanslerning rafiqasi sifatida u oʻzining vakillik vazifalarini sinchkovlik bilan tanladi, shuning uchun 1963-yil oktyabr oyida uning eri kansler etib saylanishidan oldin u Bonndagi «Colloquium humanum» ayollar kollokviumining homiyligini oʻz zimmasiga oldi. Eriga chet elga safarlarida hamrohlik qildi, shu jumladan 1963-yilda kansler sifatida Amerikaga birinchi safarida hamrohlik qildi 1965-yil may oyida Britaniya qirolichasi Yelizaveta II sharafiga Brühldagi Avgustburg qal’asida uyushtirilgan rasmiy qabulda eriga hamrohlik qildi.
Homiy sifatida u 1963-yilda Yoxannes Vasmut tomonidan Bad Godesbergda asos solingan va xayriya qilingan sanʼat asarlarini sotib, tushgan mablagʻni muhtoj bolalar uchun asos solgan qoʻllab-quvvatlash guruhiga xayriya qiluvchi «Galerie Pro»ni qoʻllab-quvvatladi. U asos solgan Fyurt shahridagi «Luise-Erxard-Fonds» jamgʻarmasi (shuningdek, «Luise-Erxard-Founds» nomi bilan ham tanilgan) oʻqishga kirgan bitiruvchilariga «Lyudvig-Erxard-Schule Furth» homiylik mukofotlarini topshirardi.
Hayoti soʻngida
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Grave_of_Ludwig_Erhard.jpg/220px-Grave_of_Ludwig_Erhard.jpg|thumb|Luiza va Lyudvig Erxard Gmund-am-Tegernseeda dafn etilgan joy. Lyudvig Erxardning kansler sifatidagi siyosiy muvaffaqiyatsizligi va isteʼfoga chiqqanidan keyin Lyudvig va Luiza Erxard 1966-yil 1-dekabrda Bonndagi kansler bungalovidan Gmund-am-Tegernseedagi ikkinchi uylariga koʻchib oʻtishdi. Luiza Erxard oʻshanda 74 yoshda edi.
Luiza Erxard 1975-yilning yozida 82 yoshida vafot etdi, uning eri Lyudvig esa ikki yildan keyin vafot etdi. Luise va Lyudvig Erxardla Gmund-am-Tegernseedagi togʻda joylashgan qabristonida koʻimilgan.
Lieli (Lucerne)
Lieli  Shveysariyaning Lucerne (kanton) kantonida joylashgan Посёлокdir. Hochdorf (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 3.69 km2. 211 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Hududi
Lielining hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Welles-Pérennes
Aholisi
222 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 16,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 13,4 km2. Dengiz sathidan 74 – 146 m balandlikda joylashgan.
Tires
Tires Italiyaning Trentino — Alto Adige/Südtirol mintaqasida joylashgan kommunadir. Janubiy Tirol provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 42 km2. 948 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Menua
Menua — Urartu podshosi (miloddan avvalgi taxminan 810—786/781 yil), Ishpuini oʻgʻli. M. davrida Urartu podsholigining qoʻshinlari Zakavkazyega, Diauxlar qabilasi yurtiga, shuningdek, Urmiya koʻli atroflari va Shimoliy Mesopotamiyaga bosqinchilik yurishlari uyushtirganlar. M. katta bunyodkorlik ishlari olib borgan. M. oʻziga yangi qarorgoh — Menuaxinili shahrini qurdirgan. Otasi va oʻzining hukmronligi davrida Tushpa shahri (Van)da qurilishlar qilingan. M. mashhur Semiramida kanalini qayta taʼmirlab, uni Van shahriga tomon oqizgan. M. davridan bizgacha 100 dan ortiq Urartu mixxat yozuvlari saqlangan.
Kœtzingue
Kœtzingue Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Haut-Rhin departamenti Mulhouse tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
491 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 96,3 nafar kishi.
1121
1121-yil. Bu davrda turli xalqlarda Yuliy, musulmon, Eron va boshqa taqvimlar ishlatildi.
Vafot etganlar
1120'erne
Izoterma
Izoterma (izo... va yun. therme — is-siklik) — termodinamik holat diagrammasida sistemadagi izotermik jarayontl ifodalovchi chiziq. Termodinamik holat funksiyasi temperatura T bosim r va hajm V orqali aniqlanganda T= T(r, V), izotermik jarayonda temperatura oʻzgarmas (dT= 0) boʻlgani uchun I. teng-lamasi quyidagicha boʻladi. Ideal gaz a=fS= 1/7" I.si uchun yuqoridagi tenglamadan giperbolani ifodalovchi pV= const tenglama olinadi (qarang Boyl-Mapuomm qonuni).
Real sistema I.si sistemaning holat tenglamasidan aniqlanuvchi a va r ga bogʻliq; holat tenglamasini aniqlash esa murakkab muammo. Rasmda eksperimental I. sxematik tarzda tasvirlangan (G,< T2< Gk< 7); mas, G, = const I.si: AV bir fazali (suyuklik) holat I.si, VS ikki fazali (suyuklik va gazsimon) holat I.si (izobara) va CD bir fazali (gazeimon) holat I.sidan iborat; VKS chiziq bir fazali holatlarni ikki fazali holatlardan ajratadi; K — kritik nuqtadan yuqorida (Tk< T= const) faqat bir fazali gazeimon holatlarning I.lari mavjud boʻladi.
Fotima Boruxova
Fotima Boruxova (1916-yil 9-noyabr, SSSR Oʻzbekiston SSR Andijon — 2009-yil avgust, Isroil) — opera xonandasi (metsso-soprano), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist (1942), SSSR xalq artisti (1950). Fotima Boruxova birinchi oʻzbek operasi hisoblanmish Muxtor Ashrafiy va Sergey Vasilenkoning „Boʻron“ operasida Zebuniso roli va katta ashula janridagi bir qancha qoʻshiqlari bilan mashhur.
Yoshlik yillari
Fotima Boruxova 1916-yilning 9-noyabrida Andijon viloyatida yahudiy oilasida tavallud topgan.
Fotima Boruxova P. I. Chaykovskiy nomidagi Moskva davlat konservatoriyasi qoshidagi Oʻzbek opera studiyasida tahsil oladi (1940—1942). Oʻzbek davlat musiqali teatri (1935—39), Alisher Navoiy nomidagi opera va balet teatri (1937—1957), Oʻzbek davlat filarmoniyasi (1957—79) yakkaxon xonandasi, kuchli va baland ovoz sohibasi boʻlgan. Oʻzbek musiqaviy merosi va kompozitorlar asarlarini badiiy jihatdan taʼsirchan darajada ijro etgan.
Karyerasi
Fotima Boruxova 1937-yilda Moskvada boʻlib oʻtgan Oʻzbekiston sanʼatining birinchi dekadasida ishtirok etadi. 1939-yilda birinchi oʻzbek operasi M. Ashrafiy va S. Vasilenkolarning „Buran“ premyerasida Zebuniso partiyasini ijro etadi. Boruxovaning qaygʻuga toʻla bu qoʻshigʻi rejissyorning operadan koʻzlagan maqsadi, haqiqiy koʻngil kechinmalarini yaqol ochib beradi.
Boruxova ijod faoliyati davomida turli operalarda Oqjunus (Yevgeniy Brusilovskiy, „Er Targʻin“), Zebunniso (S. Vasilenko, M. Ashrafiy, „Boʻron“), Layli (R. Glier, T. Sodiqov, „Layli va Majnun“), Polina (P. Chaykovskiy, „Pikovaya dama“), Folbin (A. Spendiarov, „Olmos“) rollarini ijro etgan. Uning ijodiy repertuaridan „Mehnat ahli“ (Halima Nosirova bilan birgalikda), „Kanalim“, „Chaman ichra“, „Yolgʻiz“ kabi xalq qoʻshiqlari ham oʻrin olgan.
Boruxova katta ashula janrida kuylovchi sanoqli oʻzbek ayol xonandalaridan biri hisoblanadi. Katta ashula janri Fargʻona vodiysiga xos boʻlgan oʻzbek anʼanaviy xalq-marosimlari kuylanadigan ashula yoʻli hisoblanadi.
1941-yilda nemis qoʻshinlari Moskvaga yaqinlashganda, Boruxova Moskva qoʻshinlarining eng oldingi konsert brigadasi tarkibida boʻlib, jangga ketayotgan askarlar va Moskva yaqinidagi kasalxonalarga yotqizilgan yaradorlar oldida bir necha bor nutq soʻzlaydi.
Fotima Boruxova 1979-yilda opera va balet teatrida oʻzining ijodiy faoliyatini yakunlaydi, ammo ijoddan keyin ham jamoat ishlarida faollik koʻrsatadi. Buxoro yahudiylar jamiyati tomonidan tashkil etilgan doʻstlik uchrashuvlarida faxriy mehmon sifatida ishtirok etadi. 1992-yilda esa Boruxova Isroilga koʻchib ketadi.
Vafoti
Fotima Boruxova 2009-yilda Isroilda vafot etgan.
Mukofotlari
Fotima Boruxova ikki karra Qizil Bayroq ordeni bilan, shuningdek, O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artist (1942) va SSSR xalq artisti (1950) unvonlari bilan taqdirlangan.
Lambertville (New Jersey)
Aholisi
3808 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 3,2 km2. Shundan 2,9 km2 quruqlik, 0,3 km2 esa suv maydonidir.
Izopropil spirt
Izopropil spirt, propanol-2, izopropanol, (SN3)2 SNON — ikkilamchi propil spirt. Rangsiz suyuqlik, mol. m. 60,09. Suyuqlanish temperaturasi — 89,5°, qaynash temperaturasi 82,4°. Zichligi 785,5 kg/m3. Suv va organik erituvchilar bilan turli nisbatda aralashadi; suv bilan azeotrop aralashma (kaynash temperaturasi 80,2°; 87,7% I.s.) I. s. yogʻ qatori bir atomli ikkilamchi spirtlarning (oddiy va murakkab efirlar hosil qiladi, ON — guruhini galogen va b. bilan almashtirish mumkin) barcha xossalarini namoyon qiladi. Degidrogenlanganda atsetonga aylanadi. Sulfat kislota ishtirokida aromatik birikmalar bilan kondensatlanib I. s. hosilalarini, mas, izopro-pilbenzol, izopropiltoluol beradi.