cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yamiche Alcindor (Jurnalist)
Faoliyati
Alsindorning birinchi toʻliq ish tartibi Nyu-Yorkning Melvil shahrida joylashgan Newsday gazetasida muxbir sifatida ishlagan. U 2011-yil dekabr oyida Nyu-York shahrida joylashgan USA Today gazetasida milliy yangiliklarni yoritish uchun multimedia muxbiri boʻlgunga qadar, 2010-yilgi Haiti zilzilasini yoritishda ikki yil ishladi. Gazeta uchun Alcindor, boshqa narsalar qatori, Sandy Huk boshlangʻich maktabi otishmasi, Trayvon Martinning oʻldirilishi, Fergyusondagi tartibsizliklar va Baltimordagi norozilik namoyishlari haqida xabar berdi. U 2013-yilda qora tanli jurnalistlar milliy assotsiatsiyasi tomonidan „Yilning rivojlanayotgan jurnalisti“ deb topilgan Oʻsha yili Alcindor NBC News va MSNBC ga mehmon sifatida hissa qoʻshishni boshladi. U paydo boʻlgan dasturlarga Morning Joe , The Reychel Maddow Show, PoliticsNation with Al Sharpton, Hardball with Chris Metthews va Meet the Press kiradi.
U 2015-yil noyabrida The New York Times gazetasida milliy siyosiy muxbir sifatida ishlash uchun USA Today’dan ketdi. The New York Times gazetasida Alcindor Donald Tramp va Berni Sandersning prezidentlik kampaniyalarini yoritib berdi ..U, shuningdek, qotillikda nohaq sudlangan odam haqida "Begunohlik muammosi" (2015) nomli hujjatli filmni suratga oldi. Alcindor, shuningdek, 2018-yilgi "Toʻrtinchi hokimiyat" teleserialida, Tramp prezidentligining dastlabki 100 kunini oʻz ichiga olgan Times xodimlari haqidagi telvizion loyihalarda ishtirok etgan.
2016-yilda u Jurnalist nominatsiyasida Shorty Awardga nomzod boʻlgan. Keyingi yili Alcindor Sirakuza universitetining Toner mukofotini topshirish marosimida 2016-yil noyabr oyida vafot etgan jurnalist Gven Ifillga bagʻishlangan mukofotga sazovor boʻldi. Alcindor The Root jurnali tomonidan 25 yoshdan 45 yoshgacha boʻlgan eng nufuzli afro-amerikaliklarning yillik roʻyxati „The Root 100“ ning 2017-yil sonida 13-oʻrinni egalladi. 2018-yil yanvar oyida u NewsHour milliy muxbiri deb atalgan Jon Yang oʻrniga PBS NewsHour telekanalining Oq uy muxbiri etib tayinlandi. Bu lavozimda Alcindor birinchi marta Tramp prezidentligini yoritgan. 2020-yilgi prezidentlik saylovi mavsumida u oltinchi Demokratik debatlar moderatorlaridan biri edi. The Washington Post gazetasi muxbiri Erik Uemplening yozishicha, prezident Donald Tramp Oq uydagi matbuot anjumanlarida Alsindorni bir necha bor haqorat qilgan. Alcindor Oq uy muxbirlari assotsiatsiyasi tomonidan 2020-ilgi Aldo Beckman mukofotiga sazovor boʻldi.
2021-yil may oyida Alcindor Vashington haftaligining yangi moderatori etib tayinlandi.
2022-yil yanvar oyida Alcindor PBS Newshourni tark etdi. U NBC News tomonidan Vashingtondagi muxbir sifatida ishga qabul qilingan va 2022-yil martida ish boshlaydi. U PBS telekanalidagi Vashington haftaligi dasturining boshlovchisi lavozimini saqlab qoladi.
Shaxsiy hayot
Alcindor Haiti-Amerikalik boʻlib, Haiti kreol tilini yaxshi biladi. U qora tanli jurnalistlar milliy assotsiatsiyasi aʼzosi. 2018-yilda u Loudoun Times-Mirror muxbiri Nataniel Klaynga turmushga chiqdi. U katolik.
IC 4097
IC 4097 Canes Venatici yulduz turkumidagi * (yulduz) tipli yulduzdir.
Xafaqon
Xafaqon (arab. — urmoq, titramoq) — yurakning tez yoki notekis urishini sezish holati. Bu sezgi yuraktomir va boshqa sistemalar (mas, nerv, endokrin tizimi) kasalliklarida, shuningdek, sogʻlom kishilarda kuchli yoki odatdan tashqari jismoniy zoʻriqish, hayajonlanish va boshqalarda paydo boʻladi. X.ni davolash va oldini olish kasallikni keltirib chiqargan sabablarga bogʻliq. Baʼzan "X." atamasini yurak urishining oʻzgarishi qon bosimi oshganida ham kuzatilganligidan gipertoniya kasalligita nisbatan ham ishlatadilar.
Haswell (Colorado)
Haswell AQShning Colorado shtatida joylashgan shahardir. Kiowa County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
84 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 38,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,2 km2. Shundan 2,2 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 1385 m balandlikda joylashgan.
Sergeyevka (Shimoliy Qozogʻiston viloyati)
— Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Shal aqin tumanidagi qishloq. Kato kodi — 	595620100.
Aqtoʻbe (Shu tumani)
Aqtoʻbe (Ақтөбе) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Shu tumanidagi qishloq. Aqtoʻbe qishloq okrugining maʼmuriy markazi va u yerdagi yagona aholi punkti. Shu shahridan taxminan 31 km shimoli-gʻarbda joylashgan. KATO kodi — 316655100.
Perceneige
Perceneige Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Sens tumani tarkibiga kiradi.
Aqtoʻbe (Shu tumani)
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1442 kishini (731 erkak va 711 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1181 kishi (617 erkak va 564 ayol) yashagan.
Diqqatga sazovor joylari
Qishloqdan 3 km janubi-sharqda Aqtoʻbe aholi yashash punkti joylashgan boʻlib, YuNESKOning Butunjahon merosi ob’ekti sanaladi.
Perceneige
Geografiyasi
Maydoni — 60,9 km2.
Sant Martí de Riucorb
Sant Martí de Riucorb Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Lleida provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 34,9 km2. Aholisi — 685 kishi (2010).
Al-Mishtaya (Suriya)
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Al-Mishtaya (المشتاية) — Suriyaning shimoli-gʻarbiy qismidagi qishloq bo'lib, maʼmuriy jihatdan Homs gubernatorligi tarkibiga kiruvchi, Homs shahridan gʻarbda va Livan bilan chegaraning shimolida joylashgan. Yaqin atrofdagi janubi-sharqda al-Husn, g'arbda Zweitina, shimoli-g'arbda Marmarita va shimolda al-Nasirahni o'z ichiga oladi. Suriya Markaziy Statistika Byurosi (CBS) ma'lumotlariga ko'ra, 2004-yilgi aholini ro'yxatga olishda al-Mishtaya 1002 aholiga ega. Uning aholisi, asosan, yunon pravoslav xristianlaridir.
Al-Mishtayadagi Saint George's Monastery (Avliyo Jorj Monastri) Xristianlar vodiysi mintaqasidagi asosiy sayyohlik joylaridan biri hisoblanadi.
Xafaband
Xafaband (fors. — xafa va band — toʻsish), gulband — zargarlik buyumi; ayollarning boʻyin taqinchogʻi. Boʻyinni oʻrab turadigan tasma hamda marjon va turli shakldagi noziklardan terib yaratiladigan toʻrsimon shokilali tuzilishga ega turlari bor. Koʻkrakkacha tushib turadigan shokilalar trapetsiya va boshqa shakllarda boʻlib, gullari ramziy maʼnodagi shox, uchburchak, romb va boshqa handasiy nakshlardan iborat. "Gulband" atamasi asli "gulband" (yovuz ruh va band) boʻlib, yomonlik, yovuzlikdan saqlovchi tumor vazifasini bajargan, vaqt oʻtishi bilan atama oʻzgarib ketgan. X.ning boshqa shakllari — (mas, Toshkent, Samarqand va boshqalarda) kumush gardishga oʻrnatilgan haqiqlar qatori yoki oʻzaro harakatlanuvchi ilmoq yoki halqachalar bilan birlashtiriladigan murabba, toʻrtburchak yoki oval yaproqchalardan tuziladigan shokilali va shokilasiz turlari keng tarqalgan.
Heilbronn
Heilbronn Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Maydoni — 99,88 km2. 122879 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Heilbronnning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Montperreux
Montperreux Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Pontarlier tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
741 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 63,3 nafar kishi.
Saint-Bonnet-le-Courreau
Saint-Bonnet-le-Courreau Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Loire departamenti Montbrison tumani tarkibiga kiradi.
Böyük Mərcanlı
Böyük Mərcanlı (shuningdek, Boyuk Marjanly) Ozarbayjonning Jabrayil Tumanidagi qishloq. Hozir u yerda aholi yashamaydi
Montperreux
Geografiyasi
Maydoni — 11,7 km2. Dengiz sathidan 848 – 1112 m balandlikda joylashgan.
Böyük Mərcanlı
Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushidan soʻng qishloq oʻzini oʻzi eʼlon qilgan Artsax Respublikasining samarali nazoratiga oʻtdi va Hadrut viloyati tarkibiga kirdi. 2020-yil 27-sentabrda Ozarbayjon Qurolli Kuchlari 2020-yilda Togʻli Qorabogʻ mojarosi davrida qishloq ustidan nazoratni tiklandi.
Saint-Bonnet-le-Courreau
Geografiyasi
Maydoni — 50,3 km2. Dengiz sathidan 500 – 1481 m balandlikda joylashgan.
Barton (Maryland)
Barton AQShning Maryland shtatida joylashgan shahardir. Allegany County okrugi tarkibiga kiradi.
IC 4098
IC 4098 Canes Venatici yulduz turkumidagi P (pekuliar galaktika) tipli galaktikadir.
Nikolay Xachaturov
Nikolay Grigoryevich Xachaturov [1907.14(27).6 Toshkent 1989.17.2] — aktyor. Oʻzbekiston xalq artisti (1966). Faoliyatini Yosh tomoshabinlar teatrida boshlagan (1935—36). 1938-yildan M.Gorkiy nomidagi rus drama teatrida ishlagan. X. xarakterli aktyor boʻlib, qahramonlarining eng kichik xislatlarini ham oʻtkir shtrixlarda berish, koʻproq satiraga moyil hayot voqealarini boʻrttirib, kulguli tasvirlash uning ijodiga xos boʻlgan. Lyudoviko (Lope de Vega, "It pichan yemaydi, oʻzgaga ham bermaydi"), Vurm, Qirol Filipp (F. Shiller, "Makr va muhabbat", "Don Karlos"), Murzavetskiy (A.Ostrovskiy, "Boʻrilar va qoʻylar"), Jevakin (N.Gogol, "Uylanish"), Yepixodov (A. Chexov, "Olchazor"), Baron (M.Gorkiy, "Tubanliqda"), Mamat, Mulladoʻst (Hamza, "Paranji sirlari", "Maysaraning ishi"), Nurbobo (I.Sulton, "Nomaʼlum kishi"), Dunkan (U.Shekspir, "Makbet"), Don Kixot va Servantes (D. Vasserman, D.Derion, "Lamanchlik kishi"), Konsul (G.Mdivani, "Konsulni oʻgʻirlashdi") kabi rollari bilan shuhrat qozondi.
Shaghap
Shaghap— Armanistonning Ararat viloyati Veri tumanidagi qishloq.
Klooga konslageri
thumb|280x280px| Natsistlarning tez chekinishi tufayli oʻldirishga ulgurmagan Klooga kontslageri asirlari. 1944-yil sentyabr thumb| Nemis harbiy asirlari Kluga kontslageri qurbonlarini dafn etishdi, 1944-yil Klooga konslageri (Klooga) — Estoniyadagi nemis konslageri. Lager Tallindan 38 km gʻarbda, Xarju okrugi Klooga qishlogʻi yaqinida joylashgan edi.
Tarixi
Lager 1941-yilda tashkil etilgan va Todt tomonidan boshqarilgan. Mahbuslar Sovet va Polsha fuqarolari boʻlgan.
Lager 1943-yil sentyabr oyidan 1944-yil sentyabr oraligʻida Sovet qoʻshinlari tomonidan ozod qilingunga qadar mavjud boʻlib, Estoniya hududidagi yigirmata lager majmuasining bir qismi boʻlgan. Bu lagerlarning eng katta va asosiysi Vaivara konslageri edi. Lagerning tashqi qoʻriqlovi 287-Estoniya politsiya bataloni tomonidan olib borildi.
1943-1944-yillarda Kaunas, Vilnyus gettolaridan va Latviyadagi Salaspils konslageridan bir necha ming yahudiylar olib kelingan, ular keyinchalik torf qazib olish, qurilish va ishlab chiqarishda ishlatilgan. Kamdan-kam hollarda mahbuslar lagerni atrofdagi fermalarda oziq-ovqat izlash bahonasida qochishga muvaffaq boʻlishgan.
Har bir mahbusga raqam berilgan. Qochishlarning oldini olish uchun ayollar boshlaridagi sochlarini olishgan, erkaklar esa peshonadan boshning orqa qismiga olib boradigan chiziq shaklida oldirishgan.
Mahbuslar kuniga 12-15 soat ishlashga majbur boʻlgan. Har kuni mahbuslarni ommaviy ravishda qamchilash maxsus mashinada amalga oshirilgan. Bundan tashqari, arzimagan huquqbuzarlik uchun ularni ikki kun davomida ovqatdan mahrum qilishgan yoki ustunga bogʻlab qoʻyishgan.
1944-yil sentyabr oyida Tallin qamoqxonasidagi bir necha yuz mahbus lagerga koʻchirildi.
1944-yil 19-sentyabrda Qizil Armiya boʻlinmalari kutilmaganda Vermaxt uchun deyarli lagerga bostirib kirganda, nemis qoʻmondonligi barcha mahbuslarni yoʻq qilishni buyurdi. Hammasi boʻlib dan  gacha odam otib tashlandi (yahudiylar, ruslar, polyaklar, estonlar, latviyaliklar va boshqa millat vakillari). Halok boʻlganlar orasida erkaklar, ayollar va bolalar ham bor edi. thumb|280x280px| 2000 ga yaqin yahudiylar dafn etilgan Kluga kontslageri qurbonlarining ommaviy qabri Qatl kuni mahbuslar bir kun oldin oʻtin olib kelingan yaqin atrofdagi Klooga temir yoʻl stansiyasiga olib ketilgan. Mahbuslarga bir vaqtning oʻzida bittadan yogʻochni olib, qatl joyiga olib borish buyurilgan, keyin jasadlarga o‘zlari olib kelgan yog‘ochlar yordamida oʻt qoʻyilgan. Nyurnberg tribunalidagi ayblov hujjatlariga koʻra, harakatga Kamp Untersharführer Shvarts va konslager boshligʻi Hauptsharfürer Maks Dahlmann buyruq bergan.
Qotilliklarni aynan kim sodir etgani nomaʼlumligicha qolmoqda. 287-batalon mahbuslarni yetkazib berish, ularni himoya qilish va qatl qilingan joyga kuzatib borishda faol ishtirok etgani isbotlangan. Nemislar 1944-yil 20-sentyabrga oʻtar kechasi lagerni tark etishdi. Estoniyalik soqchilar birozdan keyin qochib ketishdi va ularning baʼzilari tez orada hibsga olinib, sudga tortildi. Taxminan 80 mahbus binolarning chodirlari va podvallarida yashirinishga muvaffaq boʻldi, besh kundan keyin ular Qizil Armiya tomonidan ozod qilindi.
NGC 2161
NGC 2161 Mensa yulduz turkumidagi OCL (ochiq klaster) tipli ochiq klasterdir.
Ushbu obyektni John Herschel 1836-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Ibrohim as-Samarqandiy (qori)
Ibrohim ibn Muhammad as-Samarqandiy, al-Lays, al-Hanafiy (taxminan hijriy 907-yil (milodiy 1502-yil)dan keyin vafot etgan) — qori va hanafiy faqihlardan bo‘lgan.
Camden (Alabama)
Camden AQShning Alabama shtatida joylashgan shahardir. Wilcox okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
2257 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 205,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 11 km2. Shundan 11 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 63 m balandlikda joylashgan.
Carbon Hill (Alabama)
Carbon Hill AQShning Alabama shtatida joylashgan shahardir. Walker okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
2071 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 143,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 14,4 km2. Shundan 14,3 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 146 m balandlikda joylashgan.
Piter Pol Rubens
Mashhur flamand rassomi Piter Pol Rubens 1577 yilda Germaniyada tug'ilgan, lekin otasi vafotidan keyin oilasi bilan Antverpenga ko'chib o'tgan. Bu erda u ehtiros bilan rasm chizishni boshlaydi va Italiyada munosib o'qituvchilarni topish uchun o'qishga qaror qiladi. U erda u 8 yillik mashaqqatli tadqiqotini o'tkazadi va birinchi durdona asarlari ustida ishlaydi.
O'qishni tugatgach, Piter Rubens o'z vataniga qaytadi va rasm chizishda davom etadi. Uning "Xochning yuksalishi", "Amazonlar jangi", "Odam Ato va Momo Havo" va boshqa asarlari keng mashhur bo'ldi. Rubensning o'ziga xos uslubi personajlar va fonlarni ehtiyotkorlik bilan tasvirlash edi.
Rubens Sankt-Luqo gildiyasida usta bo'lganidan so'ng, u Italiyada o'qishni tugatishga bordi va u erda Vinchenzo Gonzaga bilan xizmat qildi. Italiyada Rubens nafaqat Uyg'onish davrining buyuk ustalarining rasmlarini o'rganibgina qolmay, balki badiiy durdonalarning nusxalarini ham yaratgan.
Rimga ko'chib o'tgandan so'ng, u zodagonlarning bir nechta portretlarini to'ldirdi, so'ngra Valitseladagi Santa Mariya cherkovining qurbongohida ish boshladi.
Vataniga qaytib, Antverpendagi Rubens olgan maoshi bo'yicha o'z ustaxonasini ochdi. Shuningdek, u Sent-Karl Borromeus cherkovlarida, Sent-Valburga, Antverpen shahar soborida ish olib borgan.
Rassomning tarjimai holidagi keyingi o'n yil Rubens uning ijodida eng yuqori cho'qqiga aylandi. Rubens birinchi navbatda o'zining diniy rasmlari tufayli (masalan, "Oxirgi hukm", "Xochga mixlash") butun Evropada mashhur bo'ldi. Versal Uaytxol uchun Rubens rasmlarni chizgan, Versal saroyi, ritsar, Kembrij universiteti doktori unvoniga sazovor bo'lgan.
Piter Pol Rubens (Niderlandiya. Pieter Pol Rubens) 1577 yil 28-iyun, Siegen - 1640 yil 30-may, Antverpen) - barokko davri evropalik rasmlarining harakatchanligi, cheklanmagan hayotiyligi va hissiyotini o'zida mujassam etgan boshqa hech kim singari serhosil Flaman rassomi. Rubens ijodi - bu Bruegel realizmi an'analarining Venetsiya maktabi yutuqlari bilan uzviy bog'liqligi. Uning mifologik va diniy mavzulardagi katta hajmdagi asarlari shuhrati butun Evropada yangragan bo'lsa-da, Rubens shuningdek, portret va landshaftning mohir ustasi edi.
"San'at tarixi bunday umumbashariy iste'dodning, bunday kuchli ta'sirning, tortishib bo'lmaydigan, mutlaq hokimiyatning, bunyodkorlik g'alabasining yagona namunasini bilmaydi"., - deb yozgan Rubens uning biograflaridan biri.
Rubensning tarjimai holi:
Mantuaning do'stlari bilan avtoportret. Falfraf Richartz muzeyi, Köln
Birinchidan, u Kölnga joylashdi, u erda Saksoniyalik Anna, Sassiz Vilgelmning rafiqasi bilan yaqin munosabatlarga kirdi, bu munosabatlar tez orada ochilgan sevgi munosabatlariga aylandi. Ian qamoqqa jo'natildi, u erdan faqat uzoq vaqt talab va rafiqasi Mariya Peypelinksning qat'iy talablaridan so'ng ozod qilindi.
Surgun joyi unga Siegen shahridagi Nassau knyazligining kichik shahrida tayinlangan bo'lib, u erda 1573 - 78 yillarini oilasi bilan birga o'tkazgan va, ehtimol, 1577 yil 28-iyun kuni kelajakdagi buyuk rassom tug'ilgan. Bolalik Piter Rubens avval Siegenda, so'ngra Kölnda o'tdi va faqat 1587 yilda Jan Rubens vafotidan keyin uning oilasi o'z vatani Antverpenga qaytishga muvaffaq bo'ldi.
Pyotr ukasi Filipp bilan birga yosh yigitlarga liberal ta'lim asoslarini bergan lotin maktabiga yuboriladi. Rubens umumiy ma'lumotni Iezvit kollejida oldi, undan so'ng u grafinya Lalanj uchun sahifa bo'lib xizmat qildi. 13 yoshida Piter rasmni o'rganishni boshlaydi. Uning o'qituvchilari o'z navbatida italyan Uyg'onish davri ta'siri ostida ishlagan Tobias Vergagt, Adam van Nort va Otto van Ven edi, ayniqsa, ikkinchisi yosh rassomda qadimiy narsalarga muhabbatni singdira oldilar. 1598 yilda Rubens Antverpen gildiyasiga bepul usta sifatida qabul qilindi. Luqo va 1600 yil bahorida, Gollandiyalik rassomlarning uzoq yillik odatiga ko'ra, u Italiyada badiiy ta'limni tugatishga bordi, u erda Titian, Mikelanjelo, Rafael, Karavagjoning asarlarini o'rgandi.
1601 yil oxirida rassomga Mantua gersogi Vinchenzo I Gonzaga saroyidan joy taklif qilindi. Buyuk ustalarning rasmlarini nusxalash uchun Rubens javobgar edi. Rassom Italiyada bo'lganida gersogning xizmatida qoldi. Gersog nomidan u Rimga tashrif buyurdi va u erda italiyalik ustalarni o'qidi, so'ng Mantuada bir muncha vaqt yashaganidan keyin u Ispaniyaga diplomatik missiyaga yuborildi.
Iqtidorli rassomning shuhrati unga kutilmaganda keladi. Dyukning iltimosiga binoan Rubens Ispaniya qiroli Filipp III ga qimmatbaho sovg'alar olib kelmoqda. Yo'lda bezovtalik yuz beradi: yomg'ir Pietro Fakhettining bir nechta rasmini umidsiz ravishda buzdi va uning o'rniga Rubens o'z asarini yozishi kerak edi. Rasmlar juda ta'sirli va Rubens darhol birinchi topshiriqni - qirolning birinchi vaziri Lerma gertsogidan oldi. Kompozitsiya (unda gersog ot bilan siylangan) ajoyib muvaffaqiyat va Rubensning shuhrati butun Evropa qirollik sudlarida tarqaldi.
Köhn
Köhn Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Plön tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 13,16 km2. 835 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Köhnning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Bel Air (Maryland)
Bel Air AQShning Maryland shtatida joylashgan shahardir. Harford County okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,3 km2. Shundan 7,3 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 155 m balandlikda joylashgan.
Beshyogʻoch
Chor Rossiyasi qoʻshinlari shahar devorini Kamolon darvozasi oldidan yorib kirib (1865-yil), Kamolon tepaligi va Kamolon koʻchasi boʻylab shaharga hujum qilganlar.
Mustaqillik davrida B. tubdan rekonstruksiya qilinib, obodonlashti-rilgan.
Adabiyot
Mashhura Sharipova.
Gogavan
Gogavan  — Armanistonning Lori viloyati Gogavan tumanidagi qishloq.
Ibrohim al-Omuliy
Ibrohim ibn Bishor al-Omuliy (milodiy 908-yil (hijriy 295-yil)da vafot etgan) boshqalardan, undan esa boshqalar hadis aytganlar.
2012 yilgi yozgi Olimpiya o'yinlarida Marokash
Marokash 12 ta sport turi bo'yicha 72 nafar sportchilari bilan 2012 yilgi Yozgi Olimpiya o'yinlarida ishtirok etdi.
link=Файл:Swimming_pictogram.svg|30x30px Suzish
Har bir masofada o'z vaqtining eng yaxshi sportchilari, ular suzishda egallagajoylaridan qat'iy nazar keyingi bosqichga o'tdilar.
link=Файл:Judo_pictogram.svg|30x30px Dzyudo
Dzyudo bo'yicha bo'lib o'tgan musobaqalar nokaut tizimi bo'yicha olib borildi. Turnirning chorak finalida mag‘lub deb topilgan sportchilar o‘rtasida tasalli beruvchi uchrashuvlar o‘tkazildi. Takroriy bahslar g‘oliblari 3-o‘rin uchun kurashda musobaqaning qarama-qarshi yarmida yarim finalda mag‘lub bo‘lgan sportchilar bilan to‘qnash kelishdi.
link=Файл:Fencing_pictogram.svg|30x30px qilichbozlik
Shaxsiy musobaqalarda sportchilar 3 daqiqadan iborat bo'lgan 3 ta raundda yoki sportchilardan biri 15 ta inyeksiya ukol qilguncha kurashadilar. Agar duelda vaqt oxirida durang qayd etilsa, "oltin" in'ektsiyadan oldin qo'shimcha daqiqa qo'shib belgilanadi.
Tomohiko Ikoma
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1955-yili 2-yanvar Burma terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 5 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
Eisenhüttenstadt
Eisenhüttenstadt Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Oder-Spree tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 63,40 km2. 31 132 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Eisenhüttenstadtning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Yasuo Takamori
Yasuo Takamori (高森 泰男; 3-mart 1934 - ?) — yaponiyalik futbolchi.
Kosmologiya
Kosmologiya (kosmos va ... logiya) — Koinotning tuzilishi va rivojlanishini hamda nisbiylik nazariyasi obʼyektlarini kuzatuv maʼlumotlari bilan nazariy tadqiqotlar yerdamida oʻrganuvchi fan. Asosiy maqsadi — zamonaviy astronomiya va fizika bilimlariga asoslanib, Koinotning evolyusion modelini tuzish, yaʼni uning boshlangʻich holatidan to bugunga qadar va kelajakdagi taraqqiyoti bosqichlarini tahlil qilish.
Zamonaviy K. asoslariga koʻra, butun Koinotning eng koʻp massasini galaktikalar va yulduzlar tashqil etgan. Lekin 15—18 mlrd. yil ilgari uning barcha moddasi dastlab qiyoslash qiyin boʻlgan oʻta zich holatda boʻlgan. Bu oʻta zich va oʻta yuqori temperaturali holatni fizika fani hali umuman ishlab chiqmagan. Kuzatuvlarga tayanib, bu holatni "oʻta kuchli" va "katta" portlash roʻy bergan, Koinotning birlamchi materiyasi kengayuvchan, bir jinsli va izotrop xususiyatlariga ega boʻlib, vaqt oʻtishi bilan uning zichligi va temperaturasi jadal pasayib borgan, deb xulosa qilingan. Koinotning qaynoq modeli doirasidagi hisob-kitoblarga koʻra, uning temperaturasi 0,001 sek.da ikki marta pasayib 1012—10" K gradusga yetadi. Koinot yoshi 1 sek.ga toʻlganida temperatura T=1010—10s K oraligʻida boʻlib, shu davrda geliy va deyteriy kabi yengil elementlar yadrolari vujudga keladi.
Kosmokimyo
Umuman, meteoritlarning katta guruhini xondritlar deb atash kabul qilingan. Xondritli meteoritlar turli pishiklik va mustahkamlikka ega boʻlib, axondritlar esa ulardan kristall panjaralarining tuzilishi bilan farqlanadi va yerdagi vulqon jinslarini eslatadi.
Kosmologiya
Koinotning birinchi nostatsionar (kengayuvchi) modelini 1922-yil rus olimi A. A. Fridman (1888—1925) taklif qilgan. A. Eynshteyn Koinotning statsionar modelini tuzgan. AQSH astronomi E. Xabbl (1889-1953) 1929-yil Fridmanning kengayuvchi modelini kuzatuv yoʻli bilan tasdiklagan. "Qaynoq" Koinot nazariyasini 1948-yil amerika olimi G. A. Gamov (1904—68) taklif etgan.
Haxtun (Colorado)
Haxtun AQShning Colorado shtatida joylashgan shahardir. Phillips okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
946 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,3 km2. Shundan 1,3 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 1228 m balandlikda joylashgan.
Kosmokimyo
Oy yuzasi qora-qoʻngʻir material bilan qoplangan boʻlib, nurning 7% ini qaytaradi, xolos. Yer yoʻldoshi qizil rangni koʻproq, koʻk yoki binafsha rangni esa kamroq qaytaradi. Shuning uchun Quyosh nuridan farqli oʻlaroq Oy zangoriroq rang bilan tovlanadi. Oy yuzasida oq qumli joylar, qora slanetsli maydonlar, undagi turli jinslar tarkibida esa koʻpgina kimyoviy elementlar, jumladan, kislorod, kremniy, temir, ishqoriy va ishqoriy-yer metallar, uglerod, azot, lantanidlar, aktinidlar, simob va boshqa borligi aniqlangan.
Kosmologiya
Fridman K.sida Koinot dastlab oʻta zich singulyar holatda boʻlib, xususan, /=10~13 S. vaqtda uning zichligi r=1093 gr/sm3 deyilgan. Zamonaviy Koinot turli yoshdagi galaktikalar olamidan iborat va kamida bir necha yuz mln. parsek masshtabdan boshlab zichligi bir jinsli va izotropik xususiyatlarga ega. Mas, bizdan atigi 1,5-10’ parsek masofa oraligʻida bir necha mlrd. galaktikalar kuzatiladi. K. da bir jinslilik va izotropik xususiyatlar kosmologik prinsip deyiladi va u yuqoridagi evolyusion modelning asosini tashqil etadi. 1965-yil amerikalik astronomlar A. A. Penzias va R. V. Vilson Koinot portlashi davridan saqlanib qolgan "relikt" kashf qilishgan. Kuzatuvlarga koʻra, Quyosh sistemasi "relikt "nurlanishiga nisbatan 420 km/sek tezlik bilan harakat qiladi. Zamonaviy K. norelyativistik va relyativistik qismlardan iborat. Norelyativistik K. fazo va vaqtni oʻzaro jips bogʻlanmagan holda qaraydi. Relyativistik K. esa fazo-vaqt geometriyasida ish koʻrib, klassik fizikaning ayrim tushunchalari (mas, inersial sanoq sistemasi) hisobga olinmaydi va oʻrniga yangilari (mas, fazo-vaqt egriligi va boshqalar) kiritiladi. Koinot takdiri uning oʻrtacha zichligi kritik qiymat 5-10 30 gr/sm3 dan katta yoki kichik ekanligiga bogʻliq. Hozirgi maʼlumotlarga koʻra, Koinotning oʻrtacha zichligi 5-10~31 gr/sm3 ga teng. K.da tabiati bizga nomaʼlum koʻrinmas massa muammosi hal etilmagan. Bu massa, xususan, galaktikalar tojida galaktikalar toʻdalari va ular orasidagi fazoda yetarlicha mavjudligi aniq. U Koinot takdirigagina emas, balki galaktikalar evolyusiyasiga ham taʼsiri oʻta muhim ekani maʼlum. Oʻzbekistonda K.ning bu kabi astrofizik muammolari Oʻzbekiston milliy universiteti astronomiya kafedrasida, nisbiylik nazariyasi bilan bogʻliq ayrim masalalari esa Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi institutida oʻrganiladi.
Kosmokimyo
Sayyoralar ichki va tashqi sayyoralarga boʻlib tadqiq qilinadi. Ichki sayyoralarga Oy, Merkuriy, Venera, Yer va Mars, tashqilariga Yupiter, Saturn, Uran, Neptun, Pluton va kichiklariga xondritli asteroidlar kiradi. Ular tarkibi va xususiyatlari bilan bir-biridan farq qiladi, ammo bitta qonuniyatga boʻysunishi tajribalar yordamida isbotlangan. Quyoshga yaqinroq masofada joylashgan Merkuriy juda katta zichlikka ega boʻlganligi uchun atmosferadan mahrumdir. Aksincha, oʻzining kattaligi va zichligi bilan Yerga yaqin va uning "singlisi" deb ataluvchi Venera kuchli atmosfera bilan oʻralgan. Unda karbonat angidrid koʻpligi maxsus asboblar yerdamida oʻlchangan. Yupiterda massasi jihatidan 78%, Saturnda 63% vodorod bor. Uran bilan Neptunning zichligi yuqorirokligi sababli ularda vodorod miqdori kamroq. Bilvosita olingan tajribalarkatta sayeralarda geliy miqdori ancha koʻpligini koʻrsatdi. Mazkur sayeralarda gaz yoki moʻz holatidagi ammiak ham uchrashi isbotlangan. Bu kagga sayyoralar tarkibi Quyosh tarkibiga yaqinligidan dalolat beradi.
Adabiyot
Qudrat Axmerov.
NGC 2162
NGC 2162 Oltin Baliq yulduz turkumidagi OCL (ochiq klaster) tipli ochiq klasterdir.
Ushbu obyektni John Herschel 1834-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Percey
Percey Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Avallon tumani tarkibiga kiradi.
Belton (Janubiy Karolina)
Belton  — AQShning Janubiy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2010-yilgi aholini roʻyxatga olishda 4 134 kishini tashkil qilgan.
Percey
Aholisi
257 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 26,8 nafar kishi.
Belton (Janubiy Karolina)
Geografiya
Belton Anderson okrugining sharqiy qismida joylashgan.
Percey
Geografiyasi
Maydoni — 9,6 km2.
Belton (Janubiy Karolina)
Geografiya
Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 10.0 km2 tashkil qiladi, shundan 0.03 sqkm yoki 0,33% suvdan iborat.
Demografiya
2000-yilgi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 4461 kishi, 1948 ta xonadon va 1275 ta oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 1158,2 nafar kishi toʻgʻri keladi. Shaharning irqiy tarkibi 80,52% oq tanli, 17,51% afro-amerikaliklar, 0,38% tubjoy amerikaliklar, 0,27% osiyoliklar, 0,34% boshqa irqlardan va 0,99% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki latinolar aholining 1,79% ni tashkil etdi.
Shaharda 1 948 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 25,9 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor edi, 45,8 foizi er-xotinlar, 15,5 foizi eri boʻlmagan, 34,5 foizi oilasiz edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 31,3 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 16,9 foizida esa 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor edi. Uy xoʻjaliklarining oʻrtacha kattaligi 2,29, oilaning oʻrtacha kattaligi 2,84 edi.
Shaharda aholi keng tarqalgan boʻlib, 22,9% 18 yoshgacha, 7,6% 18 yoshdan 24 yoshgacha, 26,4% 25 yoshdan 44 yoshgacha, 23,7% 45 yoshdan 64 yoshgacha va 19,4% 65 yosh yoki yoshi kattaroq. Aholining oʻrtacha yoshi 40 yosh edi. Har 100 ayolga 82,2 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 78,0 erkak toʻgʻri keladi. Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 28 191 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 36 531 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 30 100 dollarni, ayollarniki esa 22 470 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 16 970 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 15,2 foizi va aholining 16,3 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlar 23,2 foizi va 65 yoshdan oshganlarning 12 foizi qashshoq hisoblanadi.
Nepal
Davlat tuzumi
Nepal — konstitutsiyali monarxiya. 1990-yil 9-noyabrda qirol tomonidan eʼlon qilingan konstitutsiya amal qiladi. Davlat boshligʻi — qirol (2001-yildan Gyanendra Bir Bikram Shoh Dev). Qonun chiqaruvchi hokimi-yatni qirol va ikki palatali parlament (Vakillar palatasi va Milliy kengash), ijroiya xrkimiyatni qirol va bosh vazir boshchiligidagi Vazirlar Kengashi (hukumat) amalga oshiradi.
Tabiati
N. hududining aksar qismini Himolay togʻlari egallaydi. Shim,-gʻarbdan janubi-sharqqa tomon 2 togʻ tiz-masi choʻzilgan. N.ning shimoliy va sharqiy chegaralarida Jomolungma (Everest, Yer yuzidagi eng baland choʻqqi, 8848 m) va Kanchenjanga (8585 m) togʻlari joylashgan. Oldingi tizmalar ancha past (Mahabharata, 2959 m gacha, Sivalik, 2277 m gacha). Togʻlar oraligʻida koʻpgina vodiy va havzalar bor. Ularning eng kattasi — Katmandu vodiysi. Janubida Hindgangtekisligining shimoliy chekkasi yotadi.
Iklimi baland mintaqaga xos subekvatorial mussonli. Janubida yanvarning oʻrtacha temperaturasi 15°, soyliklarda 0—10°, 4 ming m dan yuqorida yilning koʻp vaqtida temperatura manfiy. Iyulning temperaturasi janubda 30°, soyliklarda 20°, 4,5—5 ming m balandliklarda 10°. Janubiy togʻ etaklari va yon bagʻirlarida yiliga 2000 mm dan ortiq, soyliklarda 1500 mm dan kam yogʻin tushadi.
Daryolari joʻshqin, katta gidroenergiya zaxirasiga ega. Yirik daryolari: Karnili, Gandak, Kosi, Baghmati. Himolay etaklari va janubiy yon bagʻirlarida musson iklimli oʻrmonlar, bot-qokliklarda changalzorlar, qiyaliklarning oʻrta qismida doim yashil oʻrmonlar, 3 ming m dan yuqorida igna bargli oʻrmonlar, 4 ming m dan yuqorida changalzorlar, subalp va alp oʻtloqlari bor. Hayvonot dunyosi boy va xil-ma-xil. Changalzorlarda fil, yoʻlbars, leopard, karkidon, toʻngʻiz, turli may-munlar, qushlardan toʻtiqush, tovus uchraydi. Zaharli ilon koʻp. Togʻlarda himolay ayigʻi, qor qoploni, arhar va yovvoyi echkilar yashaydi. Lantang, Sagarmatha, Chitauen milliy bogʻlari bor.
Tarixi
Miloddan avvalgi 1-ming yillikning oʻrtalarida togʻ etaklaridagi changalzorlarda videx, shakya, malla, lichchhavlarning qabila birlashmalari yashagan. Mezolit davrida togʻ vodiylariga negr-avstraloid va mongoloid qabilalari (nevar, kirati va boshqa xalqlarning ajdodlari) kelib oʻrnashgan. Milodning dastlabki asrlarida N. (Katmandu) vodiysida Nevar davlati paydo boʻlgan. U hind madaniyati taʼsirida rivojlangan, Tibet va Xitoy bilan aloqa oʻrnatgan. 15-asrda Nevar bir necha mayda davlatlar (Bhadgaon, Patan, Katmandu, Jumla, Palpa va boshqalar)ga boʻlingan. N.ning sharqiy qismida birlashgan kirati va limbu qabilalari joylashgan edi. Hindistondan N.ga koʻplab hind-oriy aholisining koʻchib kelishi (12-asr) va ularning mahalliy magar, gurung va boshqa qabilalar bilan aralashib ketishi natijasida kxas-kura (hozirgi Nepal) tilida soʻzlashuvchi kxas xalqi shakllana boshladi. 15—16-asrlardakxaslar N. hududida eng yirik etnik gu-ruhga aylandi. 16—17-asrlarda kxas-ma-garlarning Gurkh davlati kuchaydi. Uning hukmdori Ram Shoh (1605—32 yillar hukmronlik qilgan) hokimiyatni markazlashtirish maqsadida bir necha maʼmuriy islohlar oʻtkazgan, qonunlar toʻplamini mukammallashtirgan. Narayan Prithvi davri (1742—69)da Gurkh davlatiga qoʻshni davlatlar qoʻshib olinib, markazlashgan N. davlati paydo boʻldi.
18-asr oxiriga kelib, N. hududi gʻarbda Kashmir, sharqda Sekkimgacha kengaydi. 18-asrning 2-yarmidan N.ga Angliyaning Ost-Indiya kompaniyasi xavf sola boshladi. 1814-yil kompaniya gurkhlarni ingliz chegara postlariga hujum qilishda ayblab, N.ga urush eʼlon qildi. N. qoʻshinlari inglizlarning harbiy kuchlariga qarshi tura olmadi. 1816-yil N. Angliya bilan asoratli shartnomaga imzo chekdi. Shartnomaga koʻra, Katmanduda Angliyaning rezidenti boʻlishiga ruxsat etildi; mamlakatning tashqi siyosati butunlay inglizlar nazorati ostiga oʻtdi. 1846-yilda kompaniya Rana urugʻi boshligʻi Jang Baxrdirga davlat toʻntarishi oʻtkazib, hokimiyatni egallashda yordam berdi. Qirol nomigagina davlat boshligʻi boʻlib qoldi. Rana uru-gʻidan chiqqan hokimlar tashqi siyosatda inglizlar koʻrsatmasiga muvofiq ish koʻrdilar. N.ning tashqi davlatlardan ajratib qoʻyilganligi, mamlakat boyliklari chet elga olib ketilishi, mamlakatning geografik va iqtisodiy jihatdan ajralganligi ishlab chiqa-ruvchi kuchlarning rivojlanishiga toʻsqinlik qildi.
Ikkinchi jahon urushidan soʻng Osiyo mamlakatlaridagi milliy ozodlik kurashining muvaffaqiyatlari va mustamlakachilik siyosatining inqirozi N. xalqiga qaramlikdan qutulish uchun qulay imkoniyat yaratdi. Hindistondagi nepallik siyosiy muhojirlarning faoliyati kuchaydi. Kalkuttada N. milliy kongressi partiyasiga asos shtili (1947). Rana hukmronligiga qarshi birlashgan front tuzildi va uning harakati natijasida Rana hukmronligi tugatildi (1951). 1951-yil 18fevraldabosh vazir mansabining nasldan naslga utishi bekor qilindi. N.ning muvaqqat kon-stitutsiyasida partiya va tashkilotlar tuzish huquqi, umumiy saylov huquqi eʼlon qilindi. 1959-yil parlamentsaylo-vida N. kongressi partiyasi gʻalaba qozondi. Bu hukumat yer islohoti oʻtkazish, maʼmuriy apparatni va sud ishlarini qayta tashkil etish, mexnatkashlar ahvo-lini yaxshilashga vaʼda qildi, lekin ularni amalga oshira olmadi.
Ijtimoiy va iqtisodiy nizolar keskinlashgan sharoitda qirol Mahendra Bir Bikram Shoh Dev (1955—72 yillar N. qiroli boʻlgan) parlament va hukumat aʼzolarini tarqatib, butun hokimiyatni oʻz qoʻliga oldi (1960-yil 15-dekabr). Barcha siyosiy partiya va tash-kilotlarning faoliyati taqiklandi. Yangi konstitutsiya (1962)ga muvofiq, N.da panchayatlar — mahalliy va mar-kaziy hokimiyat (Milliy panchayat) ijroiya organlari tartibi oʻrnatildi. Hukumat nazoratidagi dehqonlar, ishchilar, yoshlar, xotin-qizlar, bolalar tashkilotlari tuzildi. Balogʻatga yetmaganlarni nikoxdan oʻtkazish, turli mehnat majburiyati, majburiy mehnat shakllari taqiqlandi, kasta (tabaqa) tizimi bekor qilindi. N. — 1955-yildan Qoʻshilmaslik harakati, 1956-yildan BMT aʼzosi. N. qirolligi 1992-yil 2-yanvarda Oʻzbekiston Respublikasi suverenitetini tan olgan. Milliy bayrami — 28-dekabr — qirol tugʻilgan kun (1945).
Siyosiy partiyalari, kasaba uyushmalari
1961-yil 5-yanvarda qirol farmoni bilan mamlakatdagi barcha siyosiy partiyalar taqikdangan edi. 1979-yil 2-mayda kup partiyali tizimga qaytish masalasi yuzasidan milliy referendum oʻtkazildi. 1990-yil 11-aprelda siyosiy partiyalarning oshkora faoliyatiga ijozat berildi. Asosiy partiya va kasaba uyushmalari: Milliy demokratik partiya, 1990-yil mayda asos solingan; N. kongressi partiyasi, 1947-yilda tuzilgan, 1960-yil dekabrda taqiqlangan, 1990-yil apreldan yana oshkora fa-oliyatboshlagan; N. kommunistik partiyasi, 1991-yilda tuzilgan. N.ning barcha kasaba uyushmalari 1990-yil 11-apreldan oshkora faoliyat koʻrsata boshladi.
Xoʻjaligi
N. — agrar mamlakat. Yalpi ichki mahsulotda qishloq xoʻjaligining ulushi 60%, sanoat va qurilishning ulushi 14%. Iqtisodiy faol aholining 92% agrar sohada band.
Qishloq xoʻjal i gining asosiy mahsuloti — sholi. N.da shakarqamish, jut, choy, tamaki, yer yongʻoq, xantal, bugʻdoy, makkajoʻxori, soya, sitrus mevalar, arpa, javdar, kartoshka, kora bushoy, tof sholisi, beda, ziravorlar ham yetishtiriladi. Ularning baʼzilari 4 ming m balandlikda ekiladi. N. shimolda qoʻtos, szo (qoʻtos bilan sigirning duragayi), qoʻy, echki, oʻrta va janubiy qismida zebusimon sigir va buyvol boqiladi. Qoramoldan, asosan, ulov sifatida foydalaniladi. Togʻ oʻrmonlarida yogʻoch tayyorlanadi.
Transporti sust taraqqiy etgan. Avtomobil va ot-ulov yoʻllari uz. — 7007 km, tor izli temir yoʻl uzunligi — 104 km; 42 km.lik osma yoʻl bor. Hindiston, Bangladesh, Myanma, Pokiston, Tailand bilan aviatsiya qatnovi yoʻlga qoʻyilgan.
N. chetdan mashina-uskunalar, neft mahsulotlari, sanoat mollari, avtomobillar, ularning ehtiyot qismlari, stanoklar, elektr asboblari, qurilish materiallari oladi. Chetga gilam, jut va ip gazlamadan tayerlangan buyumlar, sholi, xom teri, moyli ekinlar mahsuloti, dorivor oʻtlar, ziravorlar, badiiy hunarmandchilik buyumlari chiqaradi. Tashqi savdodagi asosiy mijozlari: Hindiston (tovar aylanmasining 30% dan koʻprogʻi), Germaniya, Yaponiya, Xitoy, AQSH, Shveysariya, Belgiya, Singapur. Chet el sayyoxligi va alpinizm rivojlangan. Pul birligi — ne-pal rupiyasi.
Maorifi, ilmiy va madaniy-maʼrifiy muassasalari
1950-yillarning boshida mamlakat aholisining 96% savodsiz edi. 2000-yil arafasida aholining savodxonlik darajasi 40% ga yetdi. N.da oʻrta taʼlim umumiy, kasb-hunar va sanskrit maktablariga boʻlinadi. Q.X., texnika, oʻrmonshunoslik, konchil i k maktablari, tibbiyot va ped. bi-lim yurtlari bor. Eng yirik ilmiy va oʻquv markazi — Tribhuvan nomidagi universitet boʻlib, uning xuzurida 11 kollej (Milliy kollej, Trichandra kolleji, savdo-sotiq, huquq, sanskrit kolleji va boshqalar) tashkil etilgan. N. Qirollik akademiyasi adabiyotshunoslik, tilshu-noslik, sanʼatshunoslik, madaniyat, N. tarixiga oid kitoblar, dareliklar, lugʻatlar nashr etadi. Katmanduda Milliy kutubxona, Tribhuvan nomidagi universitet kutubxonasi, Markaziy kutubxona, N. Milliy muzeyi bor.
Matbuoti, radioeshittirishi, telekoʻrsatuvi
N.da 400 dan koʻproq gaz. va jurnal nashr etiladi. Eng muhimlari: "Avaj" ("Ovoz", nepal tilida chiqadigan haftalik gaz.), "Arati" ("Chirok", nepal tilida chiqadigan haftalik gazeta, 1966-yildan), "Arpan", ("Fi-doyilik", nepal tilida chiqadigan haftanoma, 1964-yildan), "Gorkxapatra" ("Gurkxlar gazetasi", nepal tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1954-yildan), "Kommoner" ("Oddiy inson", ingliz tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1954-yildan), "Mazerlend" ("Vatan", ingliz tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1957-yildan), "Nepali" ("Nepallik", hind tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1958-yildan), "Rayzning Nepal" ("Tiklana-yotgan Nepal", ingliz tilida chiqadigan kundalik hukumat gazeta, 1965-yildan) "Samiksha" ("Tanqid", nepal tilida chiqadigan haftalik gazeta, 1958-yildan). Rashtriya Samachar Samiti — RSS milliy axborot agentligi 1962-yilda tuzilgan. N. radiosi 1951-yildan, N. televideniyesi 1986-yildan ishlaydi.
Adabiyoti
N. adabiyoti sanskrit, nepal va nevar tillarida. Qad. adabiy yodgorliklar — epigrafika (milodiy 1-ming yillikning oʻrtalari), vashsha-vali, mahatmya — "Svayambhu purana" (10-asr), "Nepali mahatmya" (11 — 15-asrlar) sanskrit tilida yaratilgan. 15-asrdan boshlab dunyoviy adabiyot yuzaga keldi. Poeziyada stuti janri (xudo va qirol oilasi shaʼniga toʻqilgan madhiyalar) asosiy oʻrinni egalladi, ishqiy lirika rivojlandi. 18-asrgacha "Mahabharata", "Ramayana" va puranalardan dramalar uchun syujetlar olindi.
19-asrda nepal tilining davlat tiliga aylanishi bilan nepal adabiyoti yaratila boshladi. Basanta, Indiras, Yadunath, Ragxunath, B. Kesari kabi shoirlar anʼanaviy syujet (Krishna hayoti ta-rixi va boshqalar)dan foydalandilar. Bxanubhaqta Acharya ijodi sheʼriyatda yangi bosqich boʻldi. 19-asr boshida nasriy asarlar ham yozila boshladi (Matsyend-ranatha toʻgʻrisida rivoyat" va boshqalar). 1888-yil maʼrifatparvar Motiram Bhatta N.da birinchi oynoma — "Gurkha Bharat ji-van"ga asos soldi. 20-asrda shoir Dx. Koirala birinchi boʻlib oddiy inson mav-zuiga murojaat qildi. N. adabiyoti hind chhayavadasi (romantizmi) va ingliz romantikasi taʼsirida rivojlandi. G. Maynali, P. Shalisher, B. Bhikshu, K. Malla, B. Tivari, M. Koirala, B. P. Koirala, Gothale va boshqalarning oʻrta va quyi tabaqa aholi xayoti tasvirlangan hiko-yalari bosilib chiqdi. Rudraraj Pan-deyning "Rupmati", "Sevgi", "Gunohini yuvish", Ramirasadning "Taqdir gar-dishi" romanlarida maʼnaviy kamolotga yetish gʻoyasi aks ettirilgan. 30-yillarda dramaturg B. Sama oʻz pyesalari ("Men", "Sevgiga bagʻishlangan")da yosh bolalar nikohi va xotin-qizlar xuquqsizligiga qarshi chiqdi. 1951-yil Rana sulolasining agʻdarilishi N. adabiyotida ham oʻz aksini topdi. 50-yillar sheʼriyatida barcha irq hamda xalqdar oʻrtasida tinchlik va birodarlik gʻoyalari kuylandi.
Meʼmorligi va tasviriy sanʼati
Qad. N.da Katmandu yaqinida Bodxnath va Svayambxunath ibodatxonalari (ikkovi ham miloddan avvalgi 3-asrga mansub) katta toshlardan yarim gumbazli, minorali qilib qurilgan. 15—18-asrda barpo etilgan ibodatxonalar hindlarning jimjimador galereyali, gumbazli ehromlari (Patandagi Krishna-Mandir, 15—17-asrlar)ni ham, xitoylarning rangdor yogʻoch oʻymakorli pagoda (Bhak-tapurdagi "55 derazali saroy", 1697; Nyatapol ehromi, 1700—08) larini ham eslatadi. 19-asr oxiridan fors va arab, 20-asr boshlarida Yevropa neoklassik meʼmorligi taʼsiri sezila boshladi. 1950-yildan Katmandu, Janakpur va boshqa shaharlarda zamonaviy binolar qurila boshladi.
Oʻrta asr N. haykaltaroshligi Hindistonning Guptalar sulolasi hukmronligi davridagi sanʼati va Gandha-ra sanʼati, rassomchiligi esa (11 — 14-asrlardagi qoʻlyozmalardagi miniatyuralar) Shimol-Sharqiy Hindiston rassomchiligi bilan yaqin. 16—17-asrlar sanʼati radjput (Hindiston), shunin-gdek, boburiylar miniatyura maktabi bilan bogʻlangan. 15—18-asrlarda matoga solingan rasmlar (tibetcha "tanka" sanami toifasida) keng tarqaldi. 20-asr rassomchiligi "Bengaliya Uygonish dav-ri" hamda Yevropa realistik rassomchiligi taʼsirida rivojlandi.
Teatri va musiqasi. Qadimdan teatrlarda xalq tomoshalari — nritya (nach)lar koʻrsatilgan. Har bir xalqnint ramziy maʼnodagi raqs tomoshalari boʻlgan: devi nritya, ghatu nritya (xudolar va afsonaviy qaxramonlar hayoti) va bara mase (nikoh, hosil bayramlari va boshqalar). 15—18-asrlardagi xalq raqs tomoshalari 20-asrda hozirgi shaklini oldi. "Mahakali", "Harisiddha", "Pachali", "Kankeshvari", "Ghanteshvari" kabi xalq tomoshalari tez-tez koʻrsatilgan. Bhaktapur shahridagi Suvarna Malla sa-royida "Nav Durga", "Mahalakshmi" va boshqa tomoshalar qoʻyilgan. 3 soat davom etgan tomoshada aktyor 8—10 ibora ay-tib, xor joʻrligida shu soʻzlarning maʼnosini oʻyin bilan ochib bergan. Turli xalq tomoshalari taʼsirida N. mumtoz teatr janri — gitinatya (xoreografik spektakl) paydo boʻldi.
20-asr 40-yillarida bir pardali drama rivojlandi. Dramaturgiyaning rivojlanishiga karamay, doimiy dramatik teatr boʻlmagan, qavaskorlik truppalari tomoshpar koʻrsatar edi. 1973-yil oxirida musiqali raqs havaskorlar jamoasi majoziy gitinatya "Himoya"ni qoʻydi. Unda xudolar va afsonaviy qahramonlar bilan bir qatorda zamonaviy qahramonlar ham ishtirok etadi. 70-yillarda bu jamoa professional truppaga aylantirildi. Keyinli yillarda mualliflar voqelikni tasvirlay boshladilar. N. radiosi xuzuridagi yarim havaskor teatr jamoasi zamonaviy spektak-llar koʻrsatadi. 1973-yilda professional musiqa jamoasi tashkil etildi. Qirollik akademiyasi huzurida musikd, xalq raqs va ashula boʻlimi bor. Zamonaviy kompozitorlar orasida Shiva Shankar, Nata Kaja va boshqa mashhur.
Hartville (Wyoming)
Hartville AQShning Wyoming shtatida joylashgan shahardir. Platte County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
74 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 0,7 km2. Shundan 0,7 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Aram Xachaturyan
thumbnail Aram Ilich Xachaturyan (Արամ Եղիայի Խաչատրյան,1903.6.6, Tbilisi yonidagi Kojori kishlogʻi — 1978.1.5, Moskva, Yerevanda dafn etilgan) — kompozitor, dirijyor. Millati arman. Xalq artisti (1954), Mehnat Qahramoni (1973), Armaniston (1938), Rossiya (1944), Oʻzbekiston (1967)da xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi. Moskva konservatoriyasini tugatgan (1934). Gnesinlar nomidagi Musiqaped. instituti hamda Moskva konservatoriyasida (1950 yildan) dare bergan (1952 yildan professor). Xachaturyan musiqasi oʻta joʻshqinligi, hayotbaxshligi, kuylar jozibadorligi, garmoniya va orkestr boʻyoqlarining rangbarangligi bilan ajralib turadi. Ijodida Kavkaz xalqlari (ayniqsa, arman) musiqa (gusanlar, oshiqlar sanʼati va boshqalar) anʼanalarini zamonaviy kompozitorlik ijodiyoti tamoyillari bilan uzviy bogʻlab, oʻziga xos uslubini yaratishga erishgan. Fortepiano (1936), skripka (1940), violonchel va orkestr uchun (1946) konsertlari, "Gayane" (1942, birinchi milliy baleti) va "Spartak" (1954) baletlari, simfonik syuitalar ("Maskarad", 1944 va boshqalar) dunyoga mashhur. Shuningdek, Xachaturyan 3 simfoniya (1934—47), 3 konsertrapsodiya (1961—68), kamer asarlar, qoʻshiklar, spektakl va kinofilmlarga musiqa va boshqa muallifi. Oʻzbek va Kavkaz xalq kuylari asosida trio (1932), "Rake syuitasi" (1933) ni yaratgan. Italiya, Germaniya va boshqa sanʼat akademiyalarining faxriy aʼzosi. Dirijyor sifatida Yevropa, Amerika, Shimoliy Afrika, Osiyo mamlakatlarida gastrolda boʻlgan.
Saint-Bonnet-les-Oules
Saint-Bonnet-les-Oules Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Loire departamenti Montbrison tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 12,4 km2. Dengiz sathidan 392 – 586 m balandlikda joylashgan.
IC 4099
IC 4099 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Bel Air North
Bel Air North AQShning Maryland shtatida joylashgan shahardir. Harford County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
25798 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 42,4 km2. Shundan 42,4 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Tárrega
Tárrega Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan shahardir. Lleida provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 88,38 km2. Aholisi — 17189 kishi (2010).
Makouda tumani
Makouda tumani — Jazoirning Tizi Ouzou viloyatidagi tuman hisoblanadi.
Anderson (Janubiy Karolina)
Anderson  — AQShning Janubiy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 28 106 kishini tashkil qilgan.
Geografiyasi
Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 37.9 km2 tashkil qiladi, shundan 0.1 sqkm yoki 0,30% suv bilan qoplangan.