cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Markaziy Osiyo roʻmoli
Tarixi
Xorazm ayollari ipakdan tikilgan doirasimon shakldagi gulli tahyo (doʻppi)ga ipdan yoki qush patidan popuk oʻrnatib tangalar osganlar. Tahyo ustidan, odatda, roʻmol yopingan. Bu yerda roʻmol turlari koʻp boʻlgan: mahalliy ustalar toʻqigan oq takana va ipak roʻmol (chitkor gul bosgan), jundan toʻqilgan naqshli serjun roʻmol, chetdan keltirilgan boku roʻmol, parang (fransuz yoki yevropa) roʻmoli va hokazolar.
Janubiy Xorazm oʻzbeklari sallani lachak kiymasdan oʻrama salla shaklida aylantirib, bir uchini koʻkragiga tashlaganlar. Odatda, ilgari uydan tashqariga chiqilsa, ayollar salla ustidan mursak yoki uchburchak roʻmol shaklida oq yoki qizil ip matodan tikilgan charchi yopinib chiqqanlar.
Ayollarning aksari vaqt oʻtib anʼanaviy bosh kiyimi salladan voz kechib, har xil rangdagi turli matolardan toʻqilgan roʻmol yopina boshlagan. Roʻmol oʻrash yoki yopinish ham turlicha. Faslga qarab, katta, rangli, koʻp gulli ipak, jun yoki toʻqilgan tivit roʻmol keng tarqalgan. Yoshi katta ayollarining oq doka roʻmol oʻrash odati hozirgacha saqlangan.
Qadriyat
Kelin salom — Kelin kuyovning uyiga uzatilayotgan paytda boshiga paranji yoki chopon kiydirib, yuzini xarir roʻmol bilan yopib qoʻyilgan (mazkur odat Samarqand va Buxoroda keng tarqalgan). Toʻyning ertasi kuni „kelin salom“ paytida kelin gul-naqshlar bilan bezatilgan roʻmolni oʻng qoʻlida ushlab turgan (Samarkandda).
Xalqimiz toʻy-tantanalarida, „roʻmol oʻrar“, „oqoʻrar“, „bet ochar“ marosimlarini ham roʻmol ishtirokisiz tasavvur etib boʻlmaydi. Masalan, nikoh toʻyining ertasi kuni bajariladigan „bet ochar“ udumida kuyov tomondan bir yosh oʻgʻil bola qoʻlidagi oʻqlov yoki mevali daraxt novdasi bilan kelinning boshiga solingan maxsus yopingʻich — roʻmolni koʻtarib, yuzini ochadi. Bu „kelin salom“ udumi bilan bogʻlanib ketadi va kuyov tomon qarindoshlar kelinga koʻrmana sifatida ataganlarini hadya etadi.
Oʻzbeklarning motam marosimida ham roʻmol alohida ahamiyatga ega. Azador xonadonlarga bosh kiyimsiz borish uyat hisoblanadi. Marhumning yaqinlari 40 kun ustiga koʻk kiyib, boshiga roʻmol bogʻlaydi. Bu ularning azador ekanini koʻrsatib turadi.
Marie Dølvik Markussen
Marie Dølvik Markussen (1997-yil, 15-fevralda tug'ilgan) - norvegiyalik futbolchi, A-Liga ayollar klubi „Newcastle Jets"da hujumchi sifatida o'ynaydi. U Norvegiya ayollar terma jamoasida 2015-yilda debyut qilgan.
Jamoalardagi faoliyati
Marie Dølvik Markussen o'zining mahalliy quyi divizioni Stakkevollan IF klubida o'ynaganidan so'ng, 2013-yil noyabr oyida Osloning Toppserien klubi Stabæk bilan 10 000 NOK atrofida tovon to'lash evaziga shartnoma imzoladi. 2016-yil dekabr oyida u VfL Wolfsburg klubiga o'tdi, u bir vaqtning o'zida boshqa norvegiyalik Sinne Jensenga doimiy ravishda Stabæk klubiga qaytishga ruxsat berdi. U 2018-yilda „Vålerenga” klubiga qoʻshilgandan soʻng Toppserien klubida oʻynashga qaytdi. 2021-yil noyabr oyida Dølvik Markussen 2021-22-yilgi A-Liga Ayollar mavsumida Avstraliyaning „Newcastle Jets" klubiga qo'shildi.
Xalqaro martaba
Norvegiya terma jamoasi safida yoshlar oʻrtasidagi xalqaro miqyosdagi chiqishlaridan soʻng, Marie Dølvik Markussen Norvegiya terma jamoasi safida 2015-yilgi Algarve kubogida debyut qildi.
Orsha
Orsha — Belorussiyaning Vitebsk viloyatidagi shahar. Dnepr daryosi boʻyida. Yirik temir yoʻl tuguni. Aholisi 125,7 ming kishi (1998). Zigʻir tola kombinati, stanoksozlik, asbobsozlik, "Legmash" va boshqa zavodlar; qurilish materiallari, yengil, oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. O. dastlab (Rsha shaklida) 1067-yilda tilga olingan. 1359-yildan Litva va Polsha tarkibida, 1772-yildan Rossiya imperiyasi tarkibida boʻlgan. Shaharda Bogoyavleniye monastiri (17-asr boshlari), barokko cherkovi bilan uniat monastiri (18 a.) saklanib qolgan.
Orxus
thumb|300px|right|Orxus Orxus — Daniyadagi shahar, Yutlandiya yarim orolning sharqida. Orxus amtining maʼmuriy markazi. Aholisi 217,2 ming kishi (2000). Orxus-Bugt qoʻltigʻidagi port. Mashinasozlik, kimyo, toʻqimachilik, oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. Un-t bor. Shahar 10-asrdan maʼlum. Meʼmoriy yodgorliklardan gotika sobori va cherkov (11 —15-asrlar) saqlangan. "Eski shahar" qismi ochiq osmon ostidagi meʼmoriy muzey hisoblanadi.
Abdal (Ozarbayjon)
Abdal Ozarbayjonning Ag'dam tumani tarkibiga kiruvchi qishloq.
Tarixi
Qishloq arman kuchlari tomonidan bosib olingan First Nagorno-Karabakh war va uning barcha asl Ozarbayjonliklari quvib chiqarib uning bir qismi sifatida boshqarilgan. Askeran Province o'zini e'lon qilganlardanRepublic of Artsakh xuddi shu nom ostida (Աբդալ). Qishloq 2020-yil 20-noyabrda Ozarbayjonga qaytarilgan 2020 Nagorno-Karabakh ceasefire agreement quyidagi 2020 Nagorno-Karabakh war.
Atzelgift
Atzelgift Germaniyaning Rheinland-Pfalz yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Westerwaldkreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 2,74 km2. 667 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Atzelgiftning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Jayena
Jayena Ispaniyaning Andalusiya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Granada provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 80 km2. Aholisi — 1209 kishi (2010).
Neukirchen (Niederbayern)
Neukirchen (Niederbayern) Germaniyaning Bavariya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Straubing-Bogen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 24,45 km2. Aholisi — 1845 kishi (2010).
Hududi
Neukirchenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Grigori Narekatsi
Gregori Narekatsi, (armancha Գրիգոր Նարեկացի; taxminan 951 — 1003-yil ) — arman shoiri, faylasufi va ilohiyotchisi, ilk arman Uygʻonish davri vakili hisoblanadi. Katolik cherkovi „cherkov oʻqituvchilari“ ning oʻttiz oltitasidan biri hisoblanadi.
Biogrfiya
Shahzoda Xusrav Andzevatsi oilasida tugʻilgan, ilohiyotshunos, mutafakkir va koʻplab diniy asarlar muallifi. Xusrav xotinining vafotidan keyin Sahak, Xovannes va Grigor oʻgʻillarini Narek monastirida tarbiyalashga berdi. Keyinchalik Xusrav episkop etib tayinlandi. Monastirning ruhoniysi bobosi Grigorning onasining ukasi Ananiya Narekatsi edi. Grigori deyarli butun hayotda boy kutubxonasi boʻladi Narek monastirida oʻtkazdi, u yerda qadimgi faylasuflarning asarlarini asl nusxada va cherkov otalarining asarlarini oʻqish imkoniyati mavjud edi. Grigor kechalari koʻp ibodat qilgan, shuning uchun uni „hushyor“ deb atashgan. U arximandrit („vardapet“, qadimgi arman tilidan tarjima qilinganda — „oʻqituvchi“) unvonini oldi. U monastirning maktabida dars bergan. „Qoʻshiqlar qoʻshigʻi“ (977) ning eng yaxshi talqinlaridan biri va koʻplab sheʼriy asarlar (shu jumladan „Havoriylarga panegrik“) muallifi.
Narekatsi sheʼriyati chuqur „Injilga oid“, muqaddas diniy haqiqatlarni singdirgan singdirilgan. Shu bilan birga, Narekatsi shaxsiy xarakteri bilan barchani oldida ajralib turadi. Kritlik Endryu tomonidan yozilgan „Buyuk Kanon“ da boʻlgani kabi „Qaygʻuli hayqiriqlar kitobi“ (1002-yil)da ham, Ahdning hodisalari va shaxslari hayot haqida, insonning nomukammalligi va gunohkorligi haqida oʻylash uchun boshlangʻich nuqta boʻlib xizmat qiladi. Bu tavba va poklikka chanqoq qalb Xudo bilan olib boradigan sirli suhbatdir. Injilga oid syujetlar va asoslardan tashqari, Gregori ijodining kelib chiqishi Neoplatonizm falsafasini, shuningdek Grigoriy,Nissa, Origen, Gippolit, Kipr Epifanius, Buyuk Bazil, Gregori Nazianzin, Jon Xrizostom asarlarini qamrab oladi.
Grigor Narekatsining bizning davrimizgacha yetib kelgan dastlabki obrazlari Grigor Mlichetsining toʻrtta miniaturasidir (1173). Baʼzi tadqiqotchilar ularni shoir bilan portret oʻxshashligi boʻlishi mumkinligini taxmin qilishadi.
Saulnières (Ille-et-Vilaine)
Saulnières Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Ille-et-Vilaine departamenti Redon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
581 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 56,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,3 km2.
Orfoepiya
Orfoepiya (orto... yun. epos — nutq, talaffuz) —1) tilshunoslikning adabiy talaffuz meʼyorlarini oʻrganuvchi boʻlimi; 2) muayyan milliy tilning talaffuz meʼyorlariga mos holda bir xil talaffuzni taʼmin-lovchi qoidalar tizimi va ularga rioya qilish. Ogʻzaki nutq talaffuzining bir xilligi, imlo (orfografiya) kabi lisoniy muomalani yengillash-tiradi. "O." tushunchasi keng va tor maʼnoda 2 xil tushuniladi: keng maʼnoda — unga fonemalarni qoʻllash qoida va fonema allofonlari (vari-antlari)ni talaffuz qilish qoidalari kiritiladi; tor maʼnoda — fa-sat fonemalarni qoʻllash qoidalari kiritiladi. O. koʻlamining bir xil belgilanmasligining sababi shunda-ki, baʼzi olimlar talaffuz meʼyorlari tushunchasiga fakat tovushlarni talaffuz qilishni, boshqalari esa urgʻuni ham, baʼzan variantdor grammatik shakllar hosil boʻlishini ham kiritadilar.
O. milliy tilning shakllanishi bilan bir paytda, ogʻzaki nuqtning taʼsir doirasi kengaygan, ommaga qaratilgan nutqning yangicha shakllari rivojlangan paytda paydo boʻladi. Orfoepik meʼyorlarning shakllanish jarayoni turli milliy tillarda turlicha kechadi. Masalan, hozirgi oʻzbek adabiy talaffuzi meʼyorlarining dastlabki ildizlari oʻtgan asrning 20—30-yillarida vujudga kelgan, bu sohada bir qancha tadqi-qotlar oʻtkazilib, orfoepik lugʻatlar nashr etilgan boʻlsada, oʻzbek talaffuz meʼyorlari toʻliq shakllangan deb boʻlmaydi.
Orfoepik meʼyor muammosi bir til birligining bir emas, ikki yoki undan ortiq ifodasi boʻlgan hollarda yuzaga keladi. Meʼyorda ayni paytda til tizimida mavjud boʻlgan yoki mavjud boʻlishi koʻzda tutilgan narsa saralanadi. Tizim doirasida yangi shakllarning paydo boʻlishi hamda eskilarini ekstralingvistik omillar taʼsirida asta-sekin siqib chiqarishi natijasida meʼyor oʻzgarishi mumkin. Meʼyorning oʻzgarishi (almashinishi) har bir tarixiy davr tilida variantdor meʼyorlarning ayni bir paytda mavjud boʻlishi mumkinligini inkor etmaydi. Vaqt oʻtishi bilan vari-antlardan biri yetakchiga aylanib, qolganlari kamroq qoʻllanib, isteʼmoldan chiqib ketadi. Variantlardan birining yetakchi deb tanlanishiga uning til ta-raqqiyotidagi obyektiv qonunlarga mu-vofiq kelishi, keng tarqalganligi, moʻʼtabar andozalarga (jamiyatning bilimli va madaniyatli vakillari talaffuziga) mosligi kabi omillar taʼsir koʻrsatadi. O. rivojida namunali adabiy talaffuzni targʻib qiluvchi teatr, keyinchalik radio va televideniye katta rol oʻynagan. Sahna nutqi koʻpchilik tillarda orfoepik meʼyorlarning asosi hisoblanadi.
Nutqning harakteriga koʻra, adabiy talaffuzni 2 guruhga ajratish mumkin: toʻliq talaffuz; qisqargan talaffuz; maʼruzachilar, akterlar, diktorlar nutqi toʻliq talaffuzni aks ettira-di, chunki bunda har bir soʻz, uning morfemalari adabiy til qoidasiga mos ravishda toʻla, aniq, donadona talaffuz qilinadi.
Soʻzlovchi oʻz nutqiga beparvo qarashi orqasida, oʻz shevasi taʼsirida ayrim fonemalar turli oʻzgarishlarga duch keladi, soʻzning baʼzi birliklari qis-qaradi. Mas, olib keldi — obkeldi; olib bordi — obbordi. Bu qisqartgan talaffuzdir.
Oʻzbek adabiy tilining asosiy orfoepik qoidalari unli va undosh fonemalarning talaffuzi, morfologik birliklarning aytilishi, soʻz birikmalarining talaffuz qilinishi kabilarni oʻz ichiga oladi. Shunga koʻra umumiy orfoepik meʼyorlar belgilanadi. Orfoepik meʼyorlar, odatda transkripsion belgilar vositasi bilan ifodalanadi.
O. orfografiya bilan zich bogʻlangan. Biroq soʻzning yoki soʻz shakllarining jonli talaffuzi hamma vaqt ham ularning yozuvdagi ifodasiga teng boʻlavermaydi. Jumladan, yozuvda bor baʼzi tovushlar talaffuzda sezilmaydi: biroq, bilan, tuhmachchi, adabiyochchi kabi; yozuvda berilgan tovushlar talaffuzda tushib qoladi: badbax, ayol-man, abstrak, Samarqan kabi; yozuvda ifodalangan tovush talaffuzda bosh-qasi bilan almashtiriladi: obod-obot, kitob-kitop, peshvoz-peshvos kabi. Talaffuzdagi ana shu murakkab to-monlarni hisobga olgan holda yago-na orfoepik qoidalar yaratish lozim boʻladi.
Ubaydullo Neʼmatov,Mahammadiyev Erkin.
Beyhanlı, Akçakoca
Beyhanli — Düzce viloyatining Akçakoʻca tumaniga qarashli qishloq hisoblanadi.
Tarixi
Qishloq 1902-yildan beri shu nomga ega.
Geografiyasi
Qishloq Düzce shahar markazidan 51 metr uzoqlikda joylashgan. km, Akchakoca shahar markazidan 12 km uzoqlikda.
Muhammadyorbiy otaliq madrasasi
Muhammadyorbiy otaliq madrasasi — Buxoro madrasasi.
Tarixi
Muhammadyorbiy otaliq madrasasi 1668—1669-yillarda Otaliq guzarida, Buxoro xonligida hukmronlik qilgan ashtarxoniy hukmdor Abdulazizxon davrida Muhammadyor otaliq tomonidan bunyod etilgan. Qadimda otaliq guzari Bozori nav nomi bilan nomlangan. Mazkur madasa guzar masjidi bilan bir davrda qurilgan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazarov ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlarini oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Madrasa vaqf hujjatida madrasa Xoʻjamqulibiy madrasasiga qoʻshib qurilgan. Madrasa uchun Sanjin mavzesida 400, Samjin tumanida 300, Miyonqolda Talibarqut, Hazara mavzelarida 132 tanob yerlarni vaqf qiladi. Mazkur vaqf hujjati 1079-yil jumad ul-avval oyida (1668-yil oktyabr-noyabr) rasmiylashtirilgan. Madrasada kutubxona ham mavjud boʻlib, noyob kitoblari mavjud boʻlgan. Muhammadyorbiy otaliq madrasasi ichki va tashqi hujralardan iborat boʻlgan. Mazkur madrasa hujralarida ikki nafardan 36 ta talaba istiqomat qilgan. Madrasada mutavvali oʻqish jarayonlarini nazorat qilib turgan. Uzurli sababsiz 2 oyi 10 kun darsga qatnashmagan talabalar oʻqishdan chetlashtirilgan. Muhammadyorbiy otaliq ashtarxoniylar sulolasi davrida yashagan. Ushbu oʻquv dargohida sovet inqilobiga qadar dars oʻtilgan. Madrasada XX asrning birinchi choragida tahsil olgan talabalari qori Sayyid Muxtor Buxoriy va Habibulloh toʻgʻrisida maʼlumotlar mavjud. Olga Suxareva Muhammadyorbiy otaliq nomi bilan guzar nomlanganini yozgan.
Meʼmorchiligi
Muhammadyorbiy otaliq madrasasi 23 ta hujradan iborat boʻlgan. Ushbu madrasa Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.
Dogʻiston davlat universiteti
Dogʻiston davlat universiteti — Dogʻistondagi eng yirik oliy oʻquv yurtlaridan biri hamda yirik ilmiy va madaniy markaz hisoblanadi. 1931-yilda Dogʻiston davlat pedagogika instituti sifatida ish yurita boshlagan, budan oldin yaʼni 1957-yilgacha Dogʻiston xalq shoiri Sulaymon Stalskiy nomi bilan atalgan.
Chen Lei
Chen Lei (1985-yil 16-oktyabrda Shanhaida tugʻilgan) — professional xitoylik futbolchi, hozirda Xitoy Superligasida „Chongqing Lifan“ jamoasida oʻynaydi. Chen xalqaro maydonda Xitoy terma jamoasi sharafini himoya qiladi.
Actaea arizonica
Bu ildizpoyali koʻp yillik oʻt 1,5 dan 2 metrgacha boʻlgan tuksiz poyalarni hosil qiladi. Barglarning har biri uzunligi 17,5 sm gacha, kengligi 12,5 sm gacha boʻlgan uch boʻlakli, tishli yaproqardan iborat. Ular uzunligi 35 santimetrgacha boʻlgan uzun barg kurtaklarilarda paydo boʻladi Toʻpgul — bir necha uzun shoxlari boʻlgan, tik yoki suyanib oʻsadigan roʻvak dan iborat. Gullarida beshta gulbarg bolib, ulardan ikkitasi yashil va uchtasi qaymoq rangda. Baʼzan oq gulbarglar ham boladi, lekin bu holat juda kam uchraydi. Gullash iyul va avgust oylarida sodir boʻladi. Gullar uch turdagi bumblebee, jumladan,Bombus occidentalis, Bombus morrisoni va Bombus huntii tomonidan changlatilinadi. Agar gullar hasharotlar tomonidan changlanmagan boʻlsa yoki changlatish kuzatilmasa, masalan, kuchli yomgʻir tufayli changlanish sodir boʻlmasa, gullar nobud boʻladi.
Chen Lei
Klubdagi faoliyati
Chen Lei Shanhai Shenhua jamosida oʻzining birinchi professional debyutini 2006-yil aprel oyida 20 yoshida Shenzhen Kingway jamosiga qarshi oʻtkazgan. Mavsum oxiriga kelib u „Shanhai“ tarkibida toʻrtta oʻyin oʻtkazishga muvaffaq boʻlgan, biroq 2007-yilgi liga boshida Chen Ley „Changchun Yatay“ga ikki mavsumga ijaraga berilgan. Changchun Yatayda u koʻproq maydonga tushgan. Maydonda koʻproq harakat qilishi unga oʻzini kuchli tomonlarini koʻrsatishiga imkon berdi. Ular bilan birinchi mavsumida jamoaga birinchi liga chempionligini qoʻlga kiritishga yordam bergan. U 2009-yilgi Xitoy Superligasi mavsumi boshida Shanhai Shenhuaga qaytgan va u yerda asta-sekin asosiy jamoada himoyachi sifatida oʻynay boshlagan. Chen Ley ligada bor-yoʻgʻi oltita oʻyinda maydonga tushganidan soʻng, mavsum oxirigacha yana bir bor Shenzhen Asia Travel jamoasiga ijaraga berilgan. 2010-yilgi liga mavsumi boshida Chen Shanhaiga qaytgan. Chen 2014-yil yanvarida Xitoyning birinchi ligasining boshqa klubi „Chongsin Lifan“ jamoasiga oʻtgan.
Xalqaro faoliyati
Chen Lei Xitoy terma jamoasidagi debyutini 2009-yil 1-iyun kuni Eronga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida oʻtkazgan. Oʻyinda Xitoyliklar 1:0 hisobida gʻalaba qozonishgan. Chen LeiRong Xaoning oʻrniga zahiradan maydonga tushgan.
Klub
Changchun Yatayi
Chongqing Lifan
Sens-de-Bretagne
Sens-de-Bretagne Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Ille-et-Vilaine departamenti Rennes tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1789 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 57,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 31,0 km2.
Mixail Ixilov
Ixilov Mixail Matotovich (7-noyabr 1917-yil, Kuba — 1998-yil) — sovet tarixchisi va etnografi.
Biografiyasi
Mixail Ixilov 1917-yil 7-noyabrda Kuba shahrida (hozirgi Ozarbayjon) togʻ yahudiylari oilasida tugʻilgan. U bolaligi va yoshligining koʻp qismini Dogʻistonning Derbent shahrida oʻtkazgan. Ixilov rus va ozarbayjon tillaridan tashqari lezgin tilini ham yaxshi bilgan.
Pedagogika institutining tarix fakultetini oʻqib tamomlagandan soʻng, Sharqiy front (Ikkinchi jahon urushi) urushida qatnashgan. U, shuningdek, boltiqboʻyi va Leningrad frontidagi janglarda ham qatnashgan. Bir necha marta u ogʻir jarohatlangan. Urushdan keyin Ixilov tarix va etnografiyani oʻrganishni boshladi. U SSSR Fanlar akademiyasining Dogʻiston filialidagi tarix, ona tili va adabiyot institutida ishlagan. SSSR Fanlar Akademiyasining Moskva etnografiya institutida aspiranturani tamomlagN. 1949-yilda u togʻ yahudiylari tarixi, madaniyati va hayoti boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi. Uning togʻ yahudiylari haqidagi maqolalari „Kavkaz xalqlari“ va „SSSR xalqlari“ umumittifoq toʻplamlariga kiritilgan.
Ixilov Dogʻiston xalqlari etnografiyasini oʻrganish boʻyicha uzoq muddatli ekspeditsiyalarda qatnashgan va u shu vaqt davomida koʻplab maʼlumotlar toʻplagan. U, asosan, ozarbayjonning lezgin qishloqlari boʻylab sayohat qilib, kubalik lezginlar toʻgʻrisida maʼlumotlar toʻplagan. 1957-yilda uning „Kubalik lezginlar“ ilmiy maqolasi „SSSR Fanlar akademiyasi Dogʻiston boʻlimi Yadro fizikasi institutining ilmiy eslatmalari“ da nashr etilgan va bir muncha vaqt oʻtgach shu nomdagi kitob chop etilgan.
Uning „Lezgin xalqlari“ nomli monografiyasida, lezginlar, tabasaran, rutullar, tsaxurlar va agullarning qadimgi davrlardan to 20-asr boshlarigacha boʻlgan tarixiy-etnografik tavsifi bayon etilgan.
La Malahá
La Malahá Ispaniyaning Andalusiya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Granada provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 25 km2. Aholisi — 1840 kishi (2010).
Borod
Hududi
Borodning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Çalburun
Çalburun (shuningdek, Chalburun) Ozarbayjonning Gadabay tumanidagi qishloq va munitsipaliteti. Aholisi 1,800 kishi.
Niederwinkling
Niederwinkling Germaniyaning Bavariya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Straubing-Bogen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 25,63 km2. Aholisi — 2508 kishi (2010).
Hududi
Niederwinklingning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Menxit
Menxit (misr. MnḤjt) dastlab qadimgi Misr mifologiyasida xorijiy urush maʼbudasi boʻlgan. Uning ismi bu maʼbudani qotilliklar bilan bogʻlashi mumkin boʻlgan jangovar maqomga ega.
Mifologiya
Misrdagi sherlar ov va tajovuz bilan bogʻlashgan, shuning uchun harbiy harakatlar bilan bogʻliq boʻlgan hamma narsa sherlar bilan bevosita bogʻliq boʻlgan. Bu holatda, Menxit bundan mustasno emas edi va u ham sher maʼbudasi sifatida tasvirlangan.
Menxit, shuningdek, Misr armiyasining boshligʻi hisoblangan va u dushmanlarni olovli oʻqlar bilan tor-mor etgan. Bunday harakatlar uni boshqa urush xudolariga oʻxshatib qoʻydi. . Kamdan-kam hollarda u tojlar maʼbudasi sifatida tanilgan.
Yuqori Misrning 3 -nomida, Latopol (Esna) maʼbudasining diniy markazida Menxit Xnumning xotini va Xekning onasi hisoblangan. .
Oʻz ibodat markazida, Yuqori Misrning janubiy chegarasida, Menxit dastlab Yuqori Misrda sher boshli urush maʼbudasi boʻlgan Sexmet bilan tanildi. Ikki Misr qirolligi birlashgandan soʻng, Menxit Sexmet maʼbudasining shakli sifatida koʻrila boshlandi.
Dzudo 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida
2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida dzudo boʻyicha musobaqalar 6-12-avgust kunlari Barra da Tijuca hududidagi Olimpiya bogʻidagi „Carioca Arena 2“da boʻlib oʻtdi. 386 nafar sportchi 14 ta medallar jamlanmasi uchun kurash olib bordi: 7 ta erkaklar va 7 ta ayollar.
Marco Amelia
Marco Amelia (1982-yil 2-aprel, Italiya) — darvozabon sifatida harakat qilgan sobiq futbolchi va ayni paytda murabbiy sifatida faoliyatini olib borayotgan italiyalik sportchi.
Dzudo 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida
Majlinda Kelmendi 52 kg gacha vazn toifasida Yozgi Olimpiada oʻyinlarida debyut qilgan Kosovoga barcha sport turlari boʻyicha birinchi Olimpiya medalini olib keldi.
Marco Amelia
Rimning Roma klubi tarbiyalanuvchisi Amelia oʻzining professional klubdagi faoliyatining koʻp qismini Livornoda oʻtkazadi. Klubda tarkibida barcha musobaqalarda 181 ta oʻyin oʻtkazdi, jumladan, 2006—2007 UEFA kubogida klub sharafini himoya qilgan. Keyinchalik, u Italiyaning boshqa bir qancha klublarida harakat qildi, shuningdek, APLda Londonning Chelsea klubida zaxira darvozabon sifatida faoliyat olib borgan.
Xalqaro miqyosda Ameliya 2004-yilgi Olimpiadada bronza medalini qoʻlga kiritdi hamda 2005- va 2009-yillar oraligʻida Italiya terma jamoasi tarkibida 9ta yirik oʻyinlarda maydonda harakat qilish huquqini qoʻlga kiritdi. U 2006-yilgi FIFA Jahon chempionatida gʻolib chiqqan jamoa tarkibida boʻlgan, shuningdek, Italiyaning UEFA Yevro 2008 va 2009-yilgi FIFA Konfederatsiyalar kubogi tarkibiga jalb qilingan.
Dzudo 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida
Malaka
2012-yilgi formatga oʻxshab, saralash Xalqaro dzudo federatsiyasi tomonidan 2016-yil 30-may holatiga koʻra tuzilgan jahon reytingi roʻyxatiga asoslanadi. Jami 252 nafar sportchi toʻgʻridan-toʻgʻri saralash orqali har bir divizionda atigi 22 nafar erkak yoki eng yaxshi 14 nafar ayol oʻrinni egallagan. Har bir MOQ har bir divizionda bitta dzudochi chegarasiga duchor boʻlgan.
Marco Amelia
A.C. Milanda
2010-yilning 23-iyun sanasida va darvozabon Marco Storari „Yuventus“ klubiga transfer qilungan soʻng, „Milan“ jamoasi futbolchini yil oxirida sotib olish huquqi bilan ijara asosida tarkibiga qoʻshib oladi.
Dzudo 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida
Malaka
2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari dzudo dasturining har bir kunida ikkitadan bahs boʻlib oʻtdi. Birinchi sessiya (Dastlabki va chorak final) 10:00 dan 13:00 gacha, ikkinchi sessiya (Yarim final, takrorlash, bronza va oltin uchun) 15:30 dan 18:10 gacha boʻlib oʻtdi.
Musobaqalar toʻgʻridan-toʻgʻri yoʻq qilish usuli bilan oʻtkaziladi. Durang boʻlsa, kurash „oltin hisob“ deb ataladigan davrga uzaytiriladi, bu davrda birinchi boʻlib ustunlikka erishgan oʻyinchi gʻalaba qozonadi. Chorak finalda magʻlub boʻlgan toʻrt nafar sportchi ikkita takroriy jangda toʻqnash keladi. Keyin gʻoliblar ikkita bronza medali uchun yarim finalda (jadvalning ikki yarmini kesib oʻtish) ikki magʻlub bilan toʻqnash kelishadi.
Marco Amelia
A.C. Milanda
2012—13-yilgi mavsumda, yaʼni „Milan“dagi uchinchi mavsumida Amelia Abbiati bilan raqobat qilgani holda, ikkinchi darvozabon sifatida 11 ta oʻyinda maydonga tushadi. „Milan“ 2013—14-yilgi mavsum oxirida Amelia bilan shartnomani uzaytirmaslikka qaror qiladi. Amelia va Daniele Bonera 19-may kuni Milanning yangi bosh qarorgohi Casa Milan ochilishi marosimidan qaytish paytida bir-birlari bilan janjallashib qolishadi.
Dzudo 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida
Medal jadvali
(Qalin oʻz toifasidagi eng koʻp medallar sonini koʻrsatadi; mezbon mamlakat ham taʼkidlangan)
Manzil
center|thumb|579x579px|[[Carioca Arena 2 sahnada (Imkoniyat: 10 000)]]
Kichik qullar koʻli
Kichik qullar koʻli (ing. Lesser Slave Lake) — Kanadaning Alberta provinsiyasida joylashgan koʻl. Koʻl Edmonton shahridan 209 km shimoli-gaʼrbda, Katta qullar koʻlidan 640 km janubda joylashgan. Bir qancha daryolar kelib quyiladi va Kichik qullar daryosi orqali Atabaska daryosi bilan tutashadi. Maydoni 1168 km2, uzunligi 97 km, kengligi 19 km.
Tarixi
Buyuk xaritachi, geodezik va moʻyna savdogar Devid Tompson 1799-yil 28-aprelda Kichik qullar daryosining boshlanishiga keldi. U bu goʻzal koʻlga tashrif buyurgan birinchi hujjatlashtirilgan yevropalik boʻldi. U sekstant, kompas va ikkita soat yordamida Albertaning koʻp qismini oʻrganib chiqdi va nafaqaga chiqqanidan keyin yaratgan Buyuk xaritada koʻlni chizdi.
Tompson Kichik qullar daryosi va Atabaska daryosining tutashgan joyida Shimoliy Gʻarbiy kompaniya uchun savdo punktini tashkil etdi. 1802-yilda u Sleyv Leyk Taunning asl joyiga koʻchirildi (hozirda Eski shahar deb ataladi). Hadson Bey kompaniyasi ham yaqin joyda punkt oʻrnatdi va moʻyna savdosini nazorat qilish uchun raqobat boshlandi. Keyinchalik bu ikki kompaniya birlashdi. Kompaniyalar birlashgandan soʻng koʻl Savrij deya nom oldi.
Geografiyasi
Koʻl koʻpgina kichik oqimlardan oziqlanadi, u sharqqa Kichik qullar daryosi orqali Atabaska daryosiga quyiladi. Kri hindulari tomonidan birinchi marta qoʻllanilgan ism bir vaqtlar uning qirgʻoqlarida yashagan qul (dogrib) hindulariga tegishli. Dengiz sathidan 577 m yuqorida joylashgan boʻlib, maydoni 1168 km2, oʻrtacha chuqurligi 11.7 m, eng chuqur joyi 21 m ni tashkil etadi. thumb|Kichik qullar koʻli Koʻlga quyiluvchi daryolar orasida eng yirigi Svan daryosidir. Driftpil daryosi ozgina kichik boʻlsa-da, keng delta qurib quyiladi. Uchinchisi katta delta qurmagan Assineu daryosi quyiladi.
Iqlimi
Hudud iqlimi qishda souq, yozda iliqdan issiqqacha, kunlik va yillik haroratning keskin oʻzgarishi bilan tavsiflanadi. Choʻl hududlar haroratni shimolga olib kelib, haroratni koʻtaradi. Bu tendensiya dasht hududlarning shimoli-gʻarbiy qismida yaqqol namoyon boʻladi. Buni 53° shimoliy kenglikdagi Manitoba provinsiyasidagi igna bargli o'rmonlarning yoʻqolishi va faqat 61° shimoliy kenglikdagi Rokki tog'lari etagida qolgan oʻrmonlarda koʻrishimiz mumkin.
Orqa Ili Olatovi
Orqa ili olatovi - Tyanshan sistemasidagi togʻtizmasi. Qozogʻiston, Qirgʻiziston chegarasida. Uz. 350 km. Eng baland joyi 4973 m (Talgar choʻqqisi). Granit, konglomerat, ohaktosh va sla-netslardan tarkib topgan. Baʼzi choʻqqilari muzliklar bilan qoplangan (484 km²). Shimoliy yon bagʻirlaridan Ili daryosining chap irmoqlari oqib tushadi. Togʻ etaklari quruq dashtlardan iborat, balandrokda buta, dasht oʻsimliklari oʻsadi, oʻtloqlar va oʻrmonlar (olma, togʻterak, qoraqaragʻay) mavjud. Shimoliy etagida Olmaota shahri joylashgan.
Oberschneiding
Oberschneiding Germaniyaning Bavariya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Straubing-Bogen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 60,77 km2. Aholisi — 2764 kishi (2010).
Hududi
Oberschneidingning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
HT Vigro
HT Virgo (HT Vir/HD 119931/HIP 67186) — Virgo yulduz turkumidagi bir nechta yulduz tizimi Quyosh tizimidan 212 yorugʻlik yili masofada joylashgan.
Birinchi yondashuvda, HT Virgo tizimi vizual juftlikdir: yulduzlar bir — biridan 1,4 burchak soniyasiga ajratilgan-bu xususiyat 1830-yilda V. YA. Struv tomonidan topilgan. Keyinchalik batafsil tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, vizual komponentlarning har biri oʻz-oʻzidan ikki tomonlama tizim boʻlib, HT Virgo ni toʻrt yulduzli yulduzga aylantiradi.
Eng koʻp oʻrganilayotgan HT Virgo b — ikki tomonlama tizim boʻlib, uning tarkibiy qismlari bir-biriga juda yaqin boʻlib, ularning tashqi qatlamlari aloqada boʻlib, ularning orbital davri faqat 0,4077 kun (9,78 soat). Ikki yulduz juda oʻxshash: harorat mos ravishda 6100 va 6075 K va ularning massalari orasidagi bogʻliqlik W Ursa Major turi Q = 0,81 oʻzgaruvchilarni tavsiflovchi parametrdir.Asosiy yulduz spektrli F8V tipidagi mitti va butun tizimning umumiy massasi Quyosh massasidan 2,3 marta koʻpdir. Yulduzning metallligi taxminan 80% quyoshni tashkil qiladi. Oʻzaro tutilishlar tufayli tizim yengil oʻzgaruvchanlikni boshdan kechiradi: uning yorqinligi +7,06 m va +7,48 m yulduz kattaligi orasida oʻzgarib turadi.
Boshqa bir juftlik (HT Virgo a) 32,45 kunlik aylanish davri bilan spektral-ikki tomonlama tizim boʻlib, uning massasi 2,10 quyoshida baholanishi mumkin, ammo bu juftlikning aniq parametrlari maʼlum emas.
HT Virgo A HT Virgo B atrofida aylanadigan orbita katta ekssentriklikka ega boʻlib (0,640), inqilob davri 260,7-yil.
K. Auyezov byusti
K. Auyezov byusti — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Monumental sanʼat yodgorligi. Obyekt davri: 1972-yil. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Chimboy tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Tazgara“ OFY, Chimboy Ekonomika kolleji hududi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Myanma havo kuchlarining Shaanxi Y-8 samolyoti halokati
Shaanxi Y-8 samolyot xalokati - 7-iyun 2017-yili boʻlgan yirik aviahalokatlardan biridir. Shaanxi Y-8 avialayneri Myeydan Yangonga uchayotganda radarlardan yoʻqoldi. Samolyotda 122 kishi boʻlgan edi.
Samolyot
Shaanxi Y-8F-200 samolyoti Myanma Havo Kuchlariga tegishli edi, seriya raqami 5820. Mart 2016-yildan boshlab, halokat kunidan oldin 806 soat uchgan edi.
Ekipaj
Havo kemasi kapitani podpolkovnigi Nyein Chan va CO-uchuvchilar podpolkovnigi Soe Pay Win va Maj Thant Zin Htay samolyotda bor edi. Samolyot 14 nafar ekipaj a'zolari halok boʻldi.
Yoʻlovchilar
Samolyotda 108 harbiy xodimlari va ularning oila azolari, shu jumlada 15 bola bor edi. Olti yuqori martabali ofitser va 29 boshqa harbiy xodimlarni bortida edi. 6 mansabli ofitserlar va 29 boshqa harbiylar samolyotda boʻlgan edi.
Yoʻqolishi
Samolyot Myeydan Yangonga uchgan edi. Soat 13:06 mahaliy vaqt bilan Myey shahridan samolyot uchin ketgan edi. Soat 13:35da samolyot bilan aloqa uzilgan edi, bu vaqt samolyot Tavoy shahri gʻarbida 37 km uzoqligda edi (13.8°N, 98.03333°W). Shu paytda samolyot 5500 metr tepalikda uchgan. Qidiruv va qutqarish operatsiyalari Andaman dengizida boshlandi. Samolyot halokatida havo taʼsir qilinmagani xabar qilindi. Bitta ham halokat signali samolyotdan kelib tushmagan.
Qidiruvlar
Oltita Myanma harbiy dengiz kuchlari kemalari va vertolyotlar qidiruvda yordam berishga yoborilgan. Xabar berilishicha samolyot parchalari Tavoy shahridan 218 km uzoqligda Myanma HDK kemalari orqali topilgan. 8-iyun kuni 29 odamning jasadi topilganligi haqida xabar qilindi.
HT Vigro
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Juman Mamanov
Juman Mamanov — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Monumental sanʼat yodgorligi. Obyekt davri: 19954 yil. Sirdaryo viloyatining Sirdaryo tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Paxtazor xoʻjaliklar uyushmasi markazi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Sirdaryo tumani obodonlashtirish boʻlimi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Juma Pirnazarov haykali
Juma Pirnazarov haykali — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Monumental sanʼat yodgorligi. Obyekt davri: 1979-yil. Surxondaryo viloyatining Uzun tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Yangi roʻzgʻor“ MFY Yangi roʻzgʻor shaharchasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Gulafshon (Dangʻara tumani, Tojikiston)
Aholisi
Aholisi - 1370 kishi.
Parkstetten
Parkstetten Germaniyaning Bavariya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Straubing-Bogen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 19,47 km2. Aholisi — 3014 kishi (2010).
Hududi
Parkstettenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Kingsman: Maxfiy xizmat
Kingsman: Maxfiy xizmat (Kingsman: The Secret Service) — 2015-yilda rejissor Matthew Vaughn tomonidan suratga olingan josuslik, komediya va fantastikani uygʻunlashtirgan Britaniya filmi. Film Mark Willarning „The Secter Service“ hajviy asariga asoslangan. Bosh rollarni Taron Egerton, Colin Firth, Samuel L. Jackson, Mark Strong va Michael Caine ijro etishgan. Film premyerasi 2015-yil 29-yanvarda Buyuk Britaniyada, 13-fevralda AQShda, 12-fevralda Rossiyada boʻlib oʻtdi.
Dreifelden
Hududi
Dreifeldenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Santa Cruz del Comercio
Santa Cruz del Comercio Ispaniyaning Andalusiya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Granada provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 17 km2. Aholisi — 597 kishi (2010).
Servon-sur-Vilaine
Servon-sur-Vilaine Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Ille-et-Vilaine departamenti Rennes tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
3253 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 212,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 15,3 km2.
Ganja jangi (1826)
Ganja jangi — 1826-yil 13 (25)-sentyabr kunida boʻlib oʻtgan va rus-fors urushlari (1826-1828) qismiga kiruvchi rus va fors qoʻshinlari oʻrtasidagi asosiy jang.
Jangdan oldin
Shamxor jangidagi magʻlubiyatdan soʻng, fors qoʻshinlari shoshilinch ravishda Yelisavetpolga chekinishgan. Abbos Mirzo Shushi shahri qamalini bekor qilib, qoʻshinini Yelisavetpolga olib bordi. 10-sentyabr kuni Paskevich otryadi 8 ming rus birlashgan otryadiga qoʻmondonlik qilgan general-mayor knyaz Madatovga yordamga keldi. 13-sentyabr kuni tong otganda rus qoʻshinlari lagerni tark etib, forslar ustiga hujum boshladi.
Jang
Rossiya qoʻshinlari zaxira bilan uchta chiziqga joylashtirilgan. Birinchi chiziq: oʻng qanotda 41-yeger polkining ikkita yarim batalyoni, markazda - Kavkaz Grenaderlar brigadasining 12 ta qurollari, chap qanotda - Shirvon polkining ikkita yarim batalyonlari joylashgan. Oʻng qanotni kazaklar, chap tomonini gruzin va tatar (ozarbayjon) otliqlari qoplagan. Ikkinchi chiziq: oʻng qanotda - 7-karabinieri polkining ikki yarim batalyonlari, markazda - ikkita qurolli karabinaer maydoni, chap qanotda - Gruziya Grenadier polkining uchta yarim batalyonlari. General-mayor knyaz Madatov ikkala chiziqni boshqargan. Uchinchi chiziqda Nijniy Novgorod dragun polki joylashgan edi.
Jang boshida har ikkala tomondan artileriyalarni bir-biriga otish boshlangan. Fors piyoda batalyonlari artilleriya ustunligi ostida ilgarilab, rus qoʻshinlariga yaqinlashib, Gruziya Grenadier polkining ikkita rota tomoniga oʻt ochgan. Yaqin atrofda boʻlgan gruzin va tatar (ozarbayjon) askarlari dushmanning oʻqi ostida chekinishga majbur boʻlganlar. Fors qoʻshinlarining yanada oldinga siljishini kichik boʻlgan, ammo tik jarlik sekinlashtirdi. Paskevich tartibsiz otliq askarlarni shaxsan tartibga solib, Shirvan, Gruziya Grenadiyeri va 41-yeger polklari batalyonlariga qarshi hujum boshlashni buyurdi. Keyin Paskevich Xerson Grenadier polkining batalyonini va Nijniy Novgorod ajdarholarining 2 va 3-eskadronlarini jangga yubordi. Koʻp vaqt oʻtmay fors bayrogʻi ruslar tomonidan egallandi. Bayroq uchun chap qanotda shiddatli jang boshlandi. Forslar rus piyoda batalyonlari hujumi ostida chekinishga majbur boʻldilar.
Obixirf
'Obixirf''' (Обихирф)  — Tojikiston Respublikasining Varzob tumani, Zideh jamoatiga qarashli daha. Dahadan tuman markazigacha 33 km.
Mert
Mert (Meret, Merit; Misr.Mr.t „sevimli“) — qadimgi Misr mifologiyasida raqs, musiqa va qoʻshiq bilan bogʻliq boʻlgan kichik maʼbuda.
Mifologiya
Yuqori tabaqa vakillari orasida, joyiga qarab, Xapining xotini odatda Yuqori yoki Quyi Misrning homiy maʼbudasi hisoblangan — mos ravishda Nexbet yoki Vajit, pastki tabaqa vakillari uchun geografik va siyosiy jihatlar muhim emas edi, shuning uchun, shuning uchun ular maʼbuda Mertni afzal koʻrishgan. Suv toshqini Nildan sovgʻalarni qabul qiluvchi xudo sifatida harakat qilgan Mert, shuningdek, oʻyin-kulgi — qoʻshiq va raqs bilan chambarchas bogʻliq edi.
Darvozalar kitobi kabi keyingi matnlarga koʻra, Mert tunning sakkizinchi soati maʼbudasi edi.
Xonkendi talon-tarojlari qilishi
Xonkendini talon-toroji qilishi yoki Xonkendi pogromlari — 1988 yil 18 sentyabrda Ozarbayjonning Togʻli Qorabogʻ viloyati Xonkendi shahrida mahalliy ozarbayjon aholisiga qarshi sodir etilgan ommaviy talon-toroj va pogromalar harakati. Voqea sababi Togʻli Qorabogʻga egalik qilish uchun arman millatchilari tomonidan mahalliy ozarbayjon aholisini etnik tozalash jarayonining bir qismi.
1988-yil 18 sentyabrda Xonkendi shahrida armanlar tomonidan qilingan vahshiyliklar Armaniston SSR-dan kelgan arman millatchi emissarlari tomonidan uyushtirilgan va qatnashgan.
Tarix
1986 yil fevral oyida SSSRda ilgari surilgan „ochiqlik“ va „demokratiya“ gʻoyalaridan foydalangan holda, armanlar Ozarbayjonning Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyatining (NKAR) markazi Xonkendida tarixiy va madaniy yodgorliklarni himoya qiladigan "Krunk" nomli tashkilot tuzdilar. Biroq, „Krunk“ soʻzi rus tilidagi „Togʻli Qorabogʻ inqilobiy maʼmuriyati qoʻmitasi“" soʼzlarining bosh harflaridan kelib chiqqanligi maʼlum boʼldi. Tashkilotning asosiy maqsadi tarixiy yodgorliklarni himoya qilish emas, balki Togʼli Qorabogʼni Armaniston bilan birlashtirish edi.
1987 yil iyun-iyul oylarida allaqachon armanlar Xonkendi koʼchalarida varaqalar tarqatib, Ozarbayjonning Togʼli Qorabogʼ viloyatini Armanistonga qoʼshilishi uchun tashviqot olib borishdi. Shaxslar tomonidan Ittifoq rahbariyatiga yozilgan xatlar allaqachon hududiy daʼvolarning yangi bosqichiga asos yaratib, turli guruhlardan imzo yigʼish kampaniyasiga aylangan. Harakatning asosiy harakatlantiruvchi kuchi boʼlgan Krunk ham yashirin va keng tarqalgan edi. Yilning ikkinchi yarmida Yerevandan Xonkendiga doimiy ravishda kelgan elchilar Togʼli Qorabogʼning Ozarbayjondan ajralib chiqishi va Armaniston bilan birlashishi gʼoyasini faol ravishda targʼib qilishdi, armanlar orasida faol imzo yigʼishdi.
Shu bilan birga, 1987-yilda S. Ayvazyan tomonidan tuzilgan „Buyuk Armaniston“ xaritasi Togʼli Qorabogʼda kichik formatda yoyila boshladi. Ushbu xaritaning chegaralari 3 ta dengizning (Oʼrta er dengizi, Kaspiy va Qora dengizlar) qirgʼoqlarini qamrab olgan. Xuddi shu yilning 1-dekabrida Togʼli Qorabogʼ armanlari vakillari avtonom viloyatni Ozarbayjondan olib chiqib, uni Armanistonga oʼtkazish toʼgʼrisida Sovetga murojaat qilishdi. Ular buni Kommunistik partiyaning Markaziy qoʼmitasiga topshirdilar. Shu bilan birga, noyabr va dekabr oylarining oxirlarida Armaniston SSRning Gafan va Mehri tumanlarida ozarbayjonlar hujumga uchradi va Ozarbayjonga deportatsiya qilindi.
1987-yil 21 oktyabrda Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi Markaziy qoʼmitasi Siyosiy byurosi aʼzosi, SSSR Vazirlar Kengashi Raisining birinchi oʼrinbosari Haydar Aliyev isteʼfoga chiqqanidan bir necha kun oʼtgach, Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʼmitasi Bosh kotibi Mixail Gorbachyovning iqtisodiy maslahatchisi A. Aganbekyan. U Intercontinental mehmonxonasida bergan intervyusida Togʼli Qorabogʼning Armanistonga qoʼshilishi iqtisodiy jihatdan ancha foydali boʼlishini va bu masala boʼyicha maxsus komissiya ish olib borayotganini aytib, Togʼli Qorabogʼni Armanistonga qoʼshib berish gʼoyasini ilgari surdi. Uning intervyusi 18-noyabr kuni LʼHumanite-da chop etildi. Ushbu intervyu Armanistonning Togʼli Qorabog ʼboʼyicha hududiy daʼvolarini boshlash uchun signal boʼldi.
Shu bilan birga, 1988-yil 25 yanvarda Armanistonning Ozarbayjon aholi punktlariga uyushtirgan reydlari natijasida Armaniston SSRning Gafan va Mehri viloyatlaridan quvilgan va quvib chiqarilgan dastlabki yuzlab ozarbayjonlik qochqinlar Ozarbayjonga etib kelishdi. Yanvar-fevral oylarida Armaniston SSR-dan majburan chiqarib yuborilgan 4000 dan ortiq ozarbayjonliklar Ozarbayjonga kelib, asosan Sumgayitda joylashdilar.
32 yil oldin - Armanistonning Ozarbayjonga nisbatan hududiy daʼvolari va harbiy tajovuzlari qanday boshlandi? Baxtsiz hodisalarning oldini olish mumkinmi? Yigirmanchi asrning oxirida Sovet rahbariyatining armanlarga boʼlgan ochiq homiyligi tufayli Togʼli Qorabogʼni Ozarbayjondan maqsadli ravishda ajratish va uni Armaniston bilan birlashtirish boʼyicha rejali qadamlar qoʼyildi. .
1988 yil 8 fevralda arman millatchilari Togʼli Qorabogʼni Ozarbayjon SSR dan Armaniston SSRga oʼtkazilishini talab qilib yangi imzo toʼplash uchun Xonkendida kampaniyani boshladilar. 12 fevralda armanlar millatchi Krunk tomonidan uyushtirilgan avtograflarni yigʼish kampaniyasini uyushtirdilar. Togʼli Qorabogʼni Armanistonga qoʼshilishini talab qilgan birinchi miting Xonkendida boʼlib oʼtdi. 1988-yil 18 fevralda Gorbachevning SSSRdagi milliy munosabatlar masalasini qayta koʼrib chiqish zarurligi toʼgʼrisidagi bayonoti vaziyatni yanada ogʼirlashtirdi. Ushbu nutqdan foydalanib, 20 fevral kuni Togʼli Qorabog ʼxalq deputatlari Kengashining navbatdan tashqari XX sessiyasida armanlar "Togʻli Qorabogʻni Ozarbayjon SSR dan Armaniston SSR tarkibiga oʻtkazish toʻgʼrisida Ozarbayjon SSR va Armaniston SSR Oliy Kengashlariga iltimosnoma berish toʻgʼrisida" qaror qabul qildilar. Shuni taʼkidlash kerakki, mojaroning birinchi qurboniga aylangan ozarbayjonlar emas, armanlar aytganidek emas. .
Talon-torojlar
Xonkendi armanlar Shushaga boradigan suv quvurini zaharlamoqchi boʼlishdi. 20 fevral kuni Xonkendi markaziy kasalxonasida amaliyot oʼtayotgan ikki ozarbayjonlik talaba armanlar tomonidan zoʼrlandi. Ikki kundan keyin Agdamdan yuzlab ozarbayjonliklar buning qasosini olish uchun Xonkendiga yurish qildilar. Askeranda ularni qurollangan armanlar va rus askarlari toʼxtatishdi. Toʼqnashuvda ikki ozarbayjonlik halok boʼldi va koʼplab odamlar jarohat olishdi.
1988-yil 14 mayda ozarbayjonlar Shushada 5000 kishi ishtirokida miting oʼtkazdilar. Mitingda arman jangarilari hujumlarini toʼxtatish talab etiladi. 1988-yil 16 mayda armanlar Xonkendida ozarbayjonlarning bir guruhini kaltakladilar, ularni mashinada toʼpladilar va Shushaga joʼnatdilar. 1988-yil 16 mayda Bokuda Togʼli Qorabogʼarmanlarining boʼlginchi harakatlariga va Armanistondan kelgan emissarlar faoliyatiga chek qoʼyishni talab qilgan miting boʼlib oʼtdi.
1988-yil 15 iyunda Armaniston Oliy Kengashi Togʼli Qorabogʼni Armanistonga qoʼshib olishga qaror qildi. 1988-yil 24 iyunda Arkadiy Volskiy Togʼli Qorabogʼga Moskvaning maxsus vakili sifatida yuborildi. Oʼzlarining tarafdorlariga ishongan, buzuq armanlar oʼzlarining jinoyatlar koʼlamini kundan kunga koʼpaytira boshladilar.
1988-yil 18-sentabr tarixga Armaniston vahshiyligining navbatdagi kuni sifatida kirdi. Oʼsha kuni qurollangan armanlar Xonkendida yashovchi ozarbayjonlarning uylariga hujum qilishdi. Uylarga reyd oldindan rejalashtirilganligi sababli, ozarbayjonlarning uy telefonlari ham oʼchirilgan. Xonkendi shahar politsiya boʼlimi jamoat xavfsizligi boʼlimi boshligʼi mayor Shaxbazyan boshchiligidagi alohida qurolli guruhlar ozarbayjonlar yashaydigan uylarni oʼz nazoratiga oldi. Ushbu jinoiy guruhlarning birinchi vazifasi ozarbayjonlarning uylarini yoqish edi. 18 sentyabr kuni Xonkendida jami 63 ta uy yoqib yuborildi. Ikki kun ichida shaharda 270 dan ortiq uylar talon-toroj qilindi.
Karpichxona deb nomlangan mahallada asosan ozarbayjonlar yashaydigan Sobir koʼchasi va Lesnoy koʼchalarida armanlar jiddiy qarshilikka duch kelishdi. Bu safar yalangoyoq, qurolsiz ozarbayjonliklar oʼz uylarini himoya qilishga muvaffaq boʼlishdi.
Armanistonning yana bir yirik qurolli guruhi Karkijaxonga hujum qildi. Har doim armanlardan qoʼrqqan Karkijaxon aholisi qaroqchilarga munosib javob berishdi. Oʼsha kuni armanlarning Xoʼjayliga qilgan hujumi ham qaytarildi.
Natija
Ushbu voqeadan keyin SSSR rahbariyati vaziyat nazoratdan chiqib ketganini koʼrdi. Ular Moskvadagi voqealar toʼgʼrisida qaror qabul qildilar. 19-21 sentyabr kunlari ozarbayjonliklar Xonkendidan Shushaga harbiy xizmatchilar hamrohi bilan koʼchirildi. Bu jarayon bilan ozarbayjonlarni Xonkendidan etnik tozalash jarayoni boshlandi. 21 sentyabrda Togʼli Qorabog ʼavtonom viloyatining Xonkendi shahrida komendantlik soati oʼrnatildi. Qarama-qarshiliklar susaygan boʼlsa-da, bu vaqtinchalik edi. Keyingi voqealar ham shuni isbotladiki, oʼsha kunlarda Xonkendining nisbatan tinch sharoitida armanlar yangi bosib olish rejalarini tuzishdi.
Ivan
Klubdagi faoliyati
San-Pauluning Rio-das-Pedrasida tugʻilgan Ivan 2013-yilda ashaddiy raqib Guaranidan Ponte Pretaning yoshlar tarkibiga qoʻshilgan. U oʻzining birinchi jamoasi va A Seriyadagi debyutini 2016-yilning 11-dekabrida oʻtkazdi va oʻz uyida Coritibaga 2:0 hisobida jamoasi bilan magʻlub boʻlgan oʻyinda Aranhaning oʻrniga maydonga tushdi.
2017-yilgi mavsum oldidan asosiy tarkibga koʻtarilgan Ivan, asosan, Aranha va João Carlosdan keyin uchinchi tanlov edi, chunki uning jamoasi quyi ligaga tushib ketdi. 2018-yilgi kampaniya uchun u shubhasiz boshlovchiga aylandi va 2018-yil, 4-aprelda shartnomasini 2023-yilgacha uzaytirdi.
2022-yil, 29-iyun kuni Rossiya chempioni Zenit Saint-Petersburg klubi Corinthians bilan kelishuvga erishganini eʼlon qildi, unga koʻra Ivan va Gustavo Mantuan Zenitga, Yuri Alberto esa qarama-qarshi yoʻnalishda ijaraga beriladi.
Xalqaro faoliyati
2019-yil may oyida Ivan murabbiy Andre Jardine tomonidan Braziliyaning 23 yoshgacha boʻlgan terma jamoasiga 2019-yilgi Tulon turniriga chaqirildi. U musobaqada boshlangʻich tarkibda maydonga beshta oʻyinning toʻrttasida tushgan, natijada uning jamoasi chempion boʻlgan. U, shuningdek, 2020-yilgi KONMEBOL Olimpiada saralash chempionatida ham boshlovchi bo‘lgan, unda Braziliya 2-o‘rinni egallab, 2020-yilgi Tokio Olimpiadasiga yo‘llanmani qo‘lga kiritgan.
2019-yil, 16-avgust kuni Ivan murabbiy Tite tomonidan Kolumbiya va Peruga qarshi o‘rtoqlik o‘yinlariga to‘liq tarkibga chaqirildi.
Yutuqlar
Ponte Preta
Campeonato Paulista do Interer: 2018
Xalqaro
Braziliya U-23 Toulon turniri: 2019
Butun dunyo ozarbayjonlarining birdamlik kuni
Butun dunyo ozarbayjonlarining birdamlik kuni 1991-yil 16-dekabrda oʻsha paytda  Naxichevan Muxtor Respublikasi Oliy Majlisi raisi lavozimini egallab turgan Haydar Aliyev tomonidan birinchi marta dunyo ozarbayjonlarining birdamlik kuni eʼlon qilingan, shundan soʻng bu butun Ozarbayjon xalqining milliy bayramiga aylangan. 31-dekabrda nishonlanadi.