cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Serj Golon
Tarjimai holi
U rafiqasi bilan Fransiyaga qaytdi. Afrikada boʻlganligi haqida rafiqasi ular birgalikda „Au Cœur bêtes sauvages“ („Yovvoyi hayvonlar orasida“) xotiralarini yozgan (Parij, 1954).
Asl muallifi Simone Changeo boʻlgan Anjelikaning sarguzashtlari haqida 9 ta roman yozishda rafiqasiga maslahat berdi va unga maʼlumot izlashda yordam berdi. Ann Golonning soʻzlariga koʻra, aynan uning eri Anjelikaning eri Jefri de Peyrakning timsoliga aylandi.
1961-yildan beri rassomchilik bilan shugʻullandi. 1968-yilda Krans-Montana kurortida (Shveysariya) oʻzining birinchi shaxsiy koʻrgazmasini oʻtkazdi.
1965-yilda rafiqasi bilan SSSRga tashrif buyurdi. Ann Golon eslaganidek, „biz xohlagan joyimizga yurardik. Erim rus tilini yaxshi bilardi, bu odamlar bilan muloqot qilishda katta yordam berdi. Esimda, bizda restoranda ovqatlanish uchun maxsus vaucherlarimiz bor edi, biz ularning hammasidan ham foydalanmadik. Biznng Moskvada doʻstlarimiz juda koʻp boʻlgan va ular bilan uchrashib turardik“.
U Kvebekda koʻrgazma tayyorlayotgan vaqtda 1972-yil iyul oyida insultdan vafot etdi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Zillingdorf
Zillingdorf Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shaharchadir. Wiener Neustadt-Land (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 15.34 km2. 1911 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Chambles
Aholisi
870 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 46,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 18,9 km2. Dengiz sathidan 360 – 741 m balandlikda joylashgan.
Fontaine-la-Gaillarde
Fontaine-la-Gaillarde Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Sens tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,7 km2.
Jougne
Jougne Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Pontarlier tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1328 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 45,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 29,1 km2. Dengiz sathidan 809 – 1463 m balandlikda joylashgan.
Veringenstadt
Veringenstadt Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Sigmaringen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 31,24 km2. 2227 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Veringenstadtning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Axo (qishloq)
Axo (gruz. Axo) — Gruziyadagi qishloq.
2014 yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 594 kishi istiqomat qiladi.[1]
Shirachning hosiyati
Tarixiy qoʻlyozmalarda shahar va qal'alarning ming yillab turishi,ularning devorlarini hech qanday kuch bilan buzib boʻlmasligi,chunki ular yasalgan loy tarkibida shirach(Eremurus)o'simligi ildizidan tayyorlangan talqon borligi haqida maʼlumotlar keltiriladi. Qadimgi etikdo'z,mahsido'z kosiblarning ishida shirach juda muhim boʻlgan,chunki shirach bilan yopishtirilgan tagcharmlar ip bilan tikilganiga nisbatan juda mustahkam boʻlgan.Bundan tashqari shirach kulolchilikda ham mustahkamlovchi vosita sifatida juda qadrlangan.Shirach ildizida 3—4% yelimlovchi eremuron deb yuritiladigan moddaning borligi bu oʻsimlikdan keng miqyosda foydalanish imkonini bergan.Hozirgi vaqtda aniq boʻlishicha 5% li eremuron eritmasining yopishqoqlik xususiyati gummiarabning tarkibi xuddi shunday boʻlgan eritmasidan 90 marta ortiq ekan.Gummiarab hozirgi kunda juda koʻp sohalarda ishlatiladigan,bizga chet eldan keltiriladigan,qimmatbaho hisoblanadi. Aytilganlardan tashqari,shirach manzarali,nektarga boy oʻsimlik hamdir,Uning tasma shaklidagi tub barglarining g'uj boʻlib joylanishi,uzun va goʻzal poyasining uchida oq,sariq,pushti yoki jigarrang  50 tadan 100tagacha gullarning joylashishi unga chiroyli manzara kashf etadi.Keyingi tekshirishlar shuni aniqladiki,gullash davrida bu oʻsimlik barglari C va A vitaminlariga,ayniqsa,karotinga boy boʻladi.Shuning uchun ham ayrim turlarining yosh barglari va ildizlaridan hushtam ovqatlar tayyorlashda foydalanilar edi. Umuman Oʻrta Osiyoning choʻl,adir va togʻlarida keng tarqalgan shirach oʻsimligining qimmati kun sayin ortib bormoqda. Foydalanilgan manbalar:"Qiziqarli botanika" Muallif: Alijonova Ruxsora
Jensi Gregori
Jensi Gregori (née Entoni )-Tamil filmlarida Ilayaraaja kabi bastakorlar bilan ishlagan hind qo'shiqchisi.
Karyera
Jensi Gregori musiqachilar oilasidan chiqqan va musiqa uning hayotiga juda yoshligida kirib kelgan.U Tamil kino sanoati bilan Ilayaraja tomonidan yozilgan " Thiripurasundari " filmidagi "Vaanathu Poonkili" qo'shig'ida tanishgan. Uning keyingi qo'shiqlari Mullum Malarum va Priya kabi ko'plab blokbaster filmlarda edi.
Yangi-Bozor (Novqat tumani)
Yangi-Bozor (Жаңы-Базар) — Qirgʻiziston Respublikasining Oʻsh viloyati Novqat tumaniga qarashli qishloq. Isanov ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 1 751 kishi.
Jaruco
Jaruco Kubaning Mayabeque mintaqasida joylashgan munisipalitetdir.
Geografiya
Shahar Gavananing sharqida,San-Xose de las-Laxas va Santa Kruz del Norte oʻrtasida joylashgan. Munitsipalitet Habana del Este (Gavana shahar okrugi),Santa-Kruz del Norte,Madruga va San-Xose de las-Laxas bilan chegaradosh.
Yarukoning Eskaralari (zinapoyalari) tekislikdan koʻtarilib, hududning koʻrinishini taʼminlaydi. Hudud park sifatida himoyalangan va Gavana va plyajlardan tashrif buyuradigan joy.
Tarix
Jaruco 1762-yilda San Juan Bautista de Jaruco (Ciudad Condal de San Juan Bautista de Jaruco) nomi bilan tashkil etilgan ."Ajaruko" turar-joyning Kolumbiyagacha boʻlgan Taino nomi edi.
1959-yildan keyin bu hudud mintaqaviy San-Xose (Yaruko,San-Antonio-Karaballo (ilgari 1959-yilgacha Aguacate munitsipalitetining bir qismi) kichik munitsipalitetlari bilan),Bainoa va boshqalarga birlashtirildi.)Keyinchalik Jaruko mintaqaviy Bainoa poytaxti boʻlib, unga Jaruco,Camilo Cenfuegos,Santa Cruz del Norte,Aguacate y Madruga munitsipalitetlari kiradi.
1976-yildan boshlab,Yaruko munitsipaliteti tarkibiga quyidagilar kiradi:Jaruko,Karaballo,San-Antonio-de-Rio-Blanko del Norte,Bainoa,Kasiguas,Vista-Alegre, Eskaleras de Jaruko (va uning togʻlar ichidagi goʻzal parki),Castilla va Tumba Kuatro.
2009-yilda Rim-katolik jamoati boʻlgan Benediktinlar Jarukoda oʻz qarorgohini qura boshladilar. Loyiha 2010- yilda esa suv yetish masligi tufayli muvaffaqiyatsizlikka uchradi, shuning uchun Benediktinlar Gavanadagi vaqtinchalik uylarida qolishdi (2011).
Demografiya
2004-yilda Yaruko munitsipalitetida 25 658 kishi istiqomat qilgan .Umumiy maydoni 276 km2 tashkil qilgan, aholi zichligi esa 93.0 /km2 iborat.
East Brooklyn (Connecticut)
East Brooklyn AQShning Connecticut shtatida joylashgan shahardir. Windham County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1473 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 4,3 km2. Shundan 4,2 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir.
Grove Hill (Alabama)
Grove Hill AQShning Alabama shtatida joylashgan shaharchadir. Clarke okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 12,9 km2. 1438 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 111,5 nafar kishi.
Shohrud
Shohrud (Shohrud; Шоҳруд;  — Oʻzbekiston dagi Buxoro shahridagi eng qadimgi kanallardan biri. left|thumb Shahrud-Oʻzbekistonning Buxoro shahridagi qadimiy kanal. Kanal tarixiy shaharning suv taʼminotiga xizmat qiladi va YUNESKOning jahon merosining bir qismidir. Kanal tosh hovuzlar yoki labi Hovuz kabi havzalar yoki Xoʻja Gaukuschanning hovuzlarini suv bilan taʼminlagan.
IC 3945
IC 3945 Canes Venatici yulduz turkumidagi S0 (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Malta
Malta (Malta), Malta Respublikasi (Republika ta’Malta) — Oʻrta dengiz markaziy qismidagi Malta arxipelagi orollar guruhida joylashgan davlat. Orollarning yiriklari: Malta, Gotso va Komino. Maydoni 396 km². Aholisi 394 ming kishi (2001). Poytaxti — Valletta shahri
Davlat tuzumi
M. — Buyuk Britaniya boshchiligidagi Hamdoʻstlik tarkibiga kiruvchi respublika. Amaldagi konstitutsiyasi 1964-yilda qabul qilingan; unga 1974, 1987-yillarda tuzatish va oʻzgartirishlar kiritilgan. Davlat boshligʻi — prezident (1999-yil 4-apreldan Gvido de Marko); u parlament tomonidan 5 yil muddatga saylanadi. Qo-nun chiqaruvchi hokimiyatni Vakillar palatasi (bir palatali parlament), ijroiya hokimiyatni hukumat amalga oshiradi. Bosh vazirni prezident tayinlaydi.
Tabiati
Malta orolning janubiy vajanubi-gʻarbiy qirgʻoklari tik, koʻp gor bor, shimoliy va Shimoli-sharqiy qirgʻoqlari past va qulay gavanlardir. Orollar, asosan, ohaktoshlar, gil tuproqlardan tashkil topgan. Platolar kup. Iklimi — Oʻrta dengiz iqlimi. Yozi issiq, quruq; qishi iliq, yomgʻirli. Fevralning oʻrtacha temperaturasi 12°, avgustniki 25°. Oʻrtacha yillik yogʻin 530 mm ga yaqin. Oqar suvlari kam.
Aholisining 98% ga yaqini maltiylar; inglizlar va italyanlar ham yashaydi. Katolik dinihukmron. Rasmiy til — malta va ingliz tillari. Aholining 85% shaharlarda yashaydi. Yirik shaharlari: Valletta, Birkirkara, Hamrun, Rabot, Viktoriya.
Tarixi
M. hududida odamlar miloddan avvalgi 4ming yillikdan yashay boshlagan. Orol miloddan avvalgi 13-asrdan finikiylar, karfagenlar, rimliklar, milodiy 395— 870 yillarda Vizantiya, 870—1091-yillarda arablar koʻl ostida boʻlgan. 1091-yilda M. normannlar tomonidan bosib olindi, keyinroq Sitsiliyaga birlashtirildi. 1530-yil M.da ioannitlar (diniy ritsarlik) ordeni qaror topdi va u Malta ordeni deb ham atala boshladi. 1800-yil M.ni Buyuk Britaniya bosib olib, mustamlaka deb eʼlon qildi. 1869-yil Suvaysh kanali ochilganidan keyin orolning strategik ahamiyati oshdi va u Buyuk Britaniyaning Oʻrta dengizdagi qudratli harbiy dengiz bazasiga aylandi. Birinchi jahon urushidan keyin xalq, ozodlik harakatining oʻsishi natijasida 1921-yil Buyuk Britaniya M.ga oʻzini oʻzi boshqarish maqomini berishga majbur boʻldi, biroq 1930-yil u M.ni bu huquqdan yana maxrum etdi. Ikkinchi jahon urushidan keyin milliy ozodlik harakati kuchaydi. 1947-yilgi konstitutsiyaga muvofiq oʻzini oʻzi boshqarish huquqi qayta tiklandi. 1964-yil 21-sentabrda M. Hamdoʻstlik doirasida mustaqillikka erishdi. 1974-yildan respublika. 1979-yil M.da oxirgi ingliz harbiy dengiz bazasi tugatildi. 1987-yil konstitutsiyaga mamlakatning harbiy ittifoqlarga qoʻshilishini taqiqlovchi band kiritilgan. M. 1964-yildan BMT aʼzosi. Oʻzbekiston Respublikasi bilan diplomatiya munosabatini 1993-yil 25-fevralda oʻrnatdi. Milliy bayramlari: 31-mart — Ozodlik kuni (1979), 21-sentabr — Mustaqillik kuni (1964), 13-dekabr — Respublika kuni (1974).
Siyosiy partiyalari, kasaba uyushmalari
Xoʻjaligining asosiy tarmoqlari — tranzit yuk tashish operatsiyalari va xorijiy sayyoxlarga xizmat koʻrsatish (yiliga 1 mln.dan ortiq xorijiy sayyoh kelib-ketadi). Yalpi ichki mahsulotda sanoatning ulushi — 26,5%, qishloq xoʻjaligi ulushi — 3,3%. Sanoatning yetakchi tarmoqlari — toʻqimachilik, tikuvchilik, poyabzal sanoati bilan birga mashinasozlik, kimyo va elektron sanoati ham rivojlangan. Kemasozlik va kema taʼmirlash korxonalari bor. Yiliga 1190 mln. kVtsoat elektr energiya hosil qilinadi. Oziq-ovqat, koʻn-poyabzal, keramika, kimyo korxonalari barpo etilgan. Osh tuzi va imoratbop tosh qazib olinadi. Qishloq xoʻjaligida dehqonchilik yetakchi oʻrinda. Subtropik mevachilik va tokchilik, gulchilik birmuncha rivojlangan; bugʻdoy, arpa, joʻxori, kartoshka, sabzavot va paxta yetishtiriladi. Qoʻy, echki, choʻchqa, qoramol, eshak, xachir, yilqi, parranda va kuyon bokiladi.
Cabanabona
Cabanabona Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Lleida provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 14,2 km2. Aholisi — 110 kishi (2010).
Malta
Siyosiy partiyalari, kasaba uyushmalari
Vallettada dengiz porti va xalqaro aeroport bor. Chetga toʻqimachilik mahsulotlari, vino, sabzavot, gul va boshqa chiqaradi. Chetdan oziq-ovqat, yoqilgʻi, kimyo mahsulotlari keltiradi. Tashqi savdodagi asosiy mijozlari: Germaniya, Buyuk Britaniya, Italiya. Pul birligi — Malta lirasi.
Maorifi, madaniy-maʼrifiy muassasalari. Maorif sohasi inglizcha tizim asosida tarkib topgan. Kichkintoylar uchun 2 yillik maktab va haqiqiy 6 yillik boshlangʻich maktabdan iborat boshlangʻich taʼlim va 7 yillik oʻrta taʼlim joriy etilgan. Davlatga qarashli bepul maktablardan tashkari, xususiy maktablar ham bor. 6 yoshdan 16 yoshgacha oʻqish majburiy. Valletgada M. qirollik universiteti (1592) mavjud. Bir qancha ilmiy jamiyatlar bor. Vallettada Milliy kutubxona, M. qirollik universiteti ku-tubxonasi, Gotso o.da ommaviy kutubxona, M. Milliy muzeyi, rasmlar galereyasi mavjud.
Matbuoti, radioeshittirishi va telekoʻrsatuvi. M.da nashr etiladigan yirik gaz.lar: "Malta gavernment gazett" ("Malta hukumat gazetasi", ingliz va malta tillarida chiqadigan gazeta, 1813-yildan), "Orizont" ("Ufq", malta tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1962-yildan), "Alternativa" ("Muqobil", malta tilida chiqadigan gazeta, 1989-yildan), "Tayme" ("Vaqt", ingliz tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1935-yildan), "Mument" ("Harakat", malta tilida chiqadigan haftalik, 1972-yildan), "Sandi tayme" ("Yakshanba vak,ti", ingliz tilida har yakshanbada chiqadigan gazeta, 1922-yildan), "Torcha" ("Mashʼal", malta tilida chiqadigan gazeta, 1944-yildan). "Malta Brodkasting Osoriti" (MVA) telekoʻrsatuv va radioeshittirish xizmati 1961-yilda tashkil etilgan.
Meʼmorligi va tasviriy sanʼati
Malta va Gotso o.larida neolit davriga oid toshdan qurilgan noyob insho-otlar (Xal-Tarshin, Mnaydra va boshqalar) saqlanib qolgan. 16—18-asrlarda isteh-kom inshootlari barpo etilgan, M.ning yangi poytaxti — Valletta shahri qurila boshlagan, Mdina shahri uygʻonish va barokko meʼmorligi ruhida qayta qurilgan. Bu davrda jamoat binolari, cherkovlar, kayerlar barpo etilgan. 19-asr va 20-asr 1-yarmi imoratlari orasida Mostada barpo etilgan doyra shaklidagi gumbazli cherkov, Vallettadagi opera teatri, Gotso o.dagi Ta-Pinu bazilikasi alohida ajralib turadi.
M. hududidan neolit davriga oid sopol idishlar, tosh va terrakotadan yasalgan haykalchalar va hokazolar topilgan. 17-asrda barokko va klassitsizm uslubida ishlaydigan mahalliy meʼmorlar va haykaltaroshlar yetishib chikdi (meʼmorlar J. Kassar, L. Gafa, S. Ittar, D. Gronye de Vasse, xaykaltarosh M. Gafa va boshqalar). MALTA — yuqori paleolit davri manzilgohi. Irkutsk shahridan 85 km gʻarbda, Malta qishlogʻi yaqinidagi Belaya daryosi sohilida joylashgan. 1928-yil M. M. Gerasimov topib, 1959-yilgacha oʻrgangan. Bir paytda mavjud boʻlgan turli xildagi yengil koʻchma turar joylar (chum, yertoʻla, yarim yertoʻla) ochilgan. M.liklar bugʻu, mamont, junli nosoroglarni ovlashgan. M.dan suyakdan ishlangan 20 ga yakin ayol maʼbudalari haykalchasi, uchib ketayotgan qushlar surati solingan hayvon suyagi parchalari, juda kup tosh va suyak qurollar (pichoq, igna, paykon) hamda 3—4 yoshli bola skeleti topilgan. Skelet atrofiga qizil oxra sepilgan. Qabr usti 3 ta tot taxta bilan berkitilgan. Qabrdan zebziynat buyumlari, suyakdan ishlangan qush haykalchalar, nayza, sanchqi va boshqa ashyolar topilgan. Ushbu yod-gorlik ibtidoiy jamiyatning matriarxat davriga oid boʻlib, oʻsha davr hayoti haqida tasavvur beradi.
Groß Rheide
Groß Rheide Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Schleswig-Flensburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 15,37 km2. 930 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Groß Rheidening hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Zistersdorf
Zistersdorf Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shahardir. Gänserndorf (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 88.75 km2. 5354 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Beyt gilel va beyt shamay
Beyt gilel va beyt shamay - «Og‘zaki Tavrot»ni sharhlagan ikki maktab. Mazkur nom milodning boshida yashagan maktab asoschilari Gilel va Shamay ismlaridan kelib chiqqan. II asr boshida ikki maktab ham o‘z faoliyatini to‘xtatgan.
NGC 1984
NGC 1984 Oltin Baliq yulduz turkumidagi OCL+EN tipli ochiq klasterdir.
Lesnoy (Chuy viloyati)
Lesnoy (Лесное) — Qirgʻiziston Respublikasi Chuy viloyatining Olamuddin tumanidagi qishloq. Grozd ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Margara
Margara  — Armanistonning Armavir viloyati Metsamor tumanidagi qishloq.
NGC 1984
Ushbu obyektni John Herschel 1835-yilda kashf etgan.
Lesnoy (Chuy viloyati)
Aholisi
Aholisi - 63 kishi.
Biały Bór
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Biały Bór (polyak tilida: [ˈbjawɨ ˈbur]; eski Baldenburg) — Polshaning Gʻarbiy Pomeraniya vodiysi, Szczecinek okrugidagi shahar boʻlib, 2021-yil dekabr holatiga koʻra, bu yerda 2226 nafar aholi istiqomat qilgan.
Tarixi
left|thumb| Biali Bor shahridagi Sankt-Maykl Archangel cherkovi Aholi punkti XIII asrda tashkil etilgan. U XIV asr boshlarida tevtonlar bosqiniga qadar Polshaning bir qismi boʻlgan. Ilgari muhim chorrahada joylashgan Tevtonik ritsarlar bu yerda istehkom qurdilar va 1382-yilda aholi punkti Kulm qonun shahar huquqlarini oldi. Shaharning rivojlanishi 1408-yilda katta yongʻin tufayli toʻxtatildi. Qal’aning qoldiqlari qolmagan, ammo oʻrta asr shahar devorining qoldiqlari topilgan.
Oʻn uch yillik urush paytida u 1461-yilda polyaklar tomonidan qaytarib olingan va 1466-yilda Polshaning bir qismi sifatida tasdiqlangan. Oʻshandan beri u 1772-yilda Polshaning birinchi boʻlinishigacha, Prussiya tomonidan qoʻshib olingunga qadar Pomeraniya voevodeligining bir qismi boʻlgan. Keyinchalik 1871-yildan Germaniyaning bir qismi boʻlgan.
XX asrgacha shahar iqtisodiyoti asosan baliqchilik, qishloq xoʻjaligi, hunarmandchilik va mahalliy savdodan iborat boʻlgan. U XVI asrdan XIX asrgacha mato ishlab chiqarish sanoatining markazi boʻlib, zamonaviyroq sanoatning raqobati tufayli oʻz faoliyatini yakun topishiga majbur boʻlgan. Shahar bilan temir yoʻl aloqasi 1878-yilda oʻrnatildi. Gdansk Pomeraniyaning koʻp qismi 1918-yilda mamlakat mustaqillikka erishgandan soʻng Polsha bilan qayta integratsiya qilingan boʻlsa-da, shahar Germaniya tarkibida qolgan va yangi tashkil etilgan viloyat tarkibiga kiritilgan, Pozen-Gʻarbiy Prussiyaning chegara marshruti deb nomlagan. 1939-yilda shaharda 2292 nafar aholi istiqomat qilgan. Shaharda Ikkinchi Jahon urushi va Holokostdan oldin yahudiylar jamoasi va kichik sinagoga bor edi. Shahar 1945-yilda Polsha bilan qayta integratsiya qilingan.
1950-yildan 1998-yilgacha shahar Koszalin voevodeligiga tegishli edi.
Transport tizimi
Biały Bór shahrida temir yoʻl vokzali mavjud.
L'Écouvotte
L'Écouvotte Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Besançon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
73 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 34,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,1 km2. Dengiz sathidan 325 – 383 m balandlikda joylashgan.
Franz Xaver von Baader
Benedikt Franz Xaver Baader (27-mart 1765-yil — 23-may 1842-yil) — katolik faylasufi, sotsiolog va ilohiyotchi, romantizm vakili. 1781-1784-yillarda Ingolshtadta va Vena universitetlarida tibbiyotni o‘rgangan. Oʻzining ilmiy faoliyati davomida ilohiyotni falsafa bilan bog‘lashga harakat qilgan. I.Kantning „Sof idrok tanqidi“ nomli asari bilan bahslashgan, Baaderning taʼkidlashicha, ushbu asarda Xudoni tanishda idrokning „ko‘r“ bo‘lishi maʼlum bo‘lgan, lekin shu bilan birga kantchilikning dinga bo‘lgan ehtiyojni asoslab bergan „Amaliy idrokning tanqidi“ nomli asarini juda yuqori baholagan. Keyinchalik mistika va okkultizmga doir adabiyotlar bilan qiziqa boshlagan (kabbala, Ya. Yuyomeva boshqalar).
Uning taʼkidlashicha, insonning hissiy bilish bilan aqliy qobiliyatining ajralishidagi noqislik ilk gunohning oqibatidir. Baader dunyoni ijobiy va salbiy tamoyillar o‘rtasidagi kurash maydoniga o‘xshatadi. Aksar romantiklar singari, uning davri eskirgan va qotib qolgan diniy institutlarning „yangilanishi“ga zarur shart-sharoitlar yaratadi, deb hisoblagan. Rus Pravoslavligi taʼsiri ostida bo‘la turib, xristianlikning yangilanishi pravoslav sobori gʻoyalari tufayli amalga oshirilishi mumkin, deb taʼkidlagan. Rossiyaga yuklangan maxsus diniy-tarixiy vazifasiga tayangan holda, Baader rus millati o‘z „diniy instinkt“ini saqlab qolganini eʼtirof etadi. Baader Xudoning borligini isbotlovchi barcha aqliy dalillarga qarshi chiqqan; Xudo haqidagi turli bahs-munozaralarni „taxminiylik“ deb hisoblagan. Xudoni idrok etishning asosiy obyekti insonning o‘zi hisoblanadi („mikrobog“). Bilish jarayonida vijdon muhim rol o‘ynaydi. Baader ijodiga G. V. F. Gegel juda katta taʼsir ko‘rsatgan; shu bilan birga, Baaderning diniy-falsafiy g‘oyalari F.Shelling, S.Kyerkegor, slavyanparastlar V. S. Solovyeva, N. A. Berdyayevalarning ijodida o‘z taʼsirini ko‘rsatgan. Baaderning asosiy asarlari: „Idrokni harakatga keltiruvchi omillar“; „Falsafiy asarlar va nutqlar“, „Amaliy dogmatika bo‘yicha maʼruzalar“.
Pindall (Arkansas)
Pindall AQShning Arkansas shtatida joylashgan shahardir. Searcy okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
112 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 12,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,4 km2. Shundan 7,4 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 323 m balandlikda joylashgan.
Chambœuf (Loire)
Chambœuf Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Loire departamenti Montbrison tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1358 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 122,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,1 km2. Dengiz sathidan 366 – 545 m balandlikda joylashgan.
Konibodom
Konibodom (Конибодом; ) — Tojikiston Respublikasi Sugʻd viloyatidagi shahar. Fargʻona vodiysining gʻarbiy qismida joylashgan. Katta Fargʻona kanali boʻyida. Konibodom temir yoʻl stanyasidan 6 km. Aholisi 48 ming kishi (2013-yil). Konibodom 1463-yildan Qandi Bodom deb tilga olinadi. Baʼzi adabiyotlarga koʻra, Konibodom 9—10-asrlardan maʼlum.
Sanoati
Qishloq xoʻjaligi mashinasozligi, yengil (paxta tozalash, toʻqimachilik, tikuvchilik), oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. Badiiy hunarmandchilikning qadimdan markazi. Teatr, tarix-oʻlkashunoslik muzeyi mavjud. 16—17-asrlarga mansub 2 Madrasa, anʼanaviy oʻymakorlik va kitobali (bezak yozuvli) masjidlar saqlangan.
Fontaines (Yonne)
Fontaines Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Auxerre tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
437 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 17,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 25,3 km2.
Latviya
Latviya (Latvija) yoki Latviya Respublikasi (Latvijas Republika) — Yevropaning shimoli-gʻarbida, Boltiq dengizi boʻyida joylashgan davlat. Maydoni 64,589 ming km². Aholisi 2, 385 mln. kishi (2001). Poytaxti — Riga shahri Maʼmuriy jihatdan 26 tuman (rajons)ra boʻlinadi, 7 shahar bor. Davlat rahbari Egils Levits.
Davlat tuzumi
Latviya — mustaqil demokratik respublika. 1993-yil 6-iyuldan 1922-yilda qabul qilingan "Satversme" konstitutsiyasining amal qilishi toʻla hajmda tiklandi va unga 1996, 1997, 1998-yillarda tuzatishlar kiritildi. Davlat boshligʻi — prezident (1999-yildan Vayra Vike-Freyberga), u yashirin ovoz berish yoʻli bilan seym tomonidan 4 yil muddatga saylandi. Bir shaxs ketma-ket ikki muddatdan ortiq prezident lavozimiga saylanishi mumkin emas. Qonun chiqaruvchi organi — seym (bir palatali parlament). Ijroiya hokimiyatini Vazirlar Mahkamasi amalga oshiradi.
Tabiati
Latviya hududining Boltiq dengizi qirgʻoklari kam parchalangan. Dengiz sohili boʻylab eni 2–3 km, ayrim joylarda 50 km gacha boʻlgan pasttekislik va qum tepalar choʻzilgan. Latviyaning gʻarbiy qismida Kurzeme qirlari (balandligi 184 m gacha), oʻrta qismida Vidzeme qirlari (balandligi 311 m gacha), sharqida Latgal qirlari (balandligi 289 m gacha) joylashgan. Latviyaning markazida Oʻrta Latviya tekisligi, Shimoli-sharqida Shimoliy Latviya pasttekisligi bor. Foydali qazilmalari: koʻmir, neft, gips, kvars qumlari, dolomit, har xil gil, ohaktosh; torf konlari, mineral buloklar bor. Boltik, dengizi va Riga qoʻltigʻi sohilida kahrabo uchraydi. Iklimi dengiz iqpimi bilan kontinental iqlim oʻrtasida. Iyulning oʻrtacha temperaturasi 16—18°, yanvarda Boltiq dengizi sohilida —2°, —7°, sharqida —7°. Yillik yogʻin 550–800 mm.
Latviyada 777 daryo boʻlib, umumiy uz. 38 ming km. Hamma daryolari Boltiq dengizi havzasiga mansub. Yiriklari: Daugava, Liyelupe, Venta, Gauya. Latviyada 3 mingdan koʻproq koʻl bor. L. maydonining 1,5% ni tashkil qiladi. Yiriklari: Lubanas, Reznas va boshqa Eng chu-qur koʻli — Dridza (65,1 m). Koʻllarida baliq xoʻjaligi yoʻlga qoʻyilgan. Foydalaniladigan yerlarining 52% podzol tuproqlari (koʻpi chimli podzol), 4% chimli karbonatli va ekin ekib kelingan tuproqlar (Oʻrta L. tekisligida), 23% botqoq (chimli-geyli) tuproqlar va 19% torfzor. L. aralash oʻrmon zonasida joylashgan. Hududining 40% ga yaqini oʻrmon (asosiy daraxt turlari — qaragʻay, qoraqaragʻay, qayin), 4,7% botqoq, 4% yaylov. Latviyada sut emizuvchilardan malla tovushqon, tiyin, yelik, los, bugʻu, tulki, boʻrsiq, suvsar va boshqa yashaydi. Salaka, kilka, losos, taymen va boshqa baliqturlari ovlanadi. Riga qoʻltigʻi va daryolarning qoʻyilish joyida minoga uchraydi. Baliq, qunduz va boshqa ov jonivorlarini qoʻriqlash maqsadida qoʻriqxonalar tashkil etilgan. Qad. dare vodiylarining ayrim qismlari, baʼzi oʻrmonzorlar davlat muhofazasiga olinib, qoʻriqlanadi. Gauya milliy bogʻi barpo etilgan.
Aylovot
Aylovot (ayrim manbalarda „Aylovotxoʻja“ nomi bilan ham uchraydi) — Samarqand viloyati Payariq tumanida joylashgan qishloq. 1546-yilgi vaqf yerlari xususidagi hujjatlarda qishloq nomi Aliobod tarzida tilga olinadi. Temuriylar hukumronlik yillari davomida Sugʻudi Kalon tumanining shimoliy hududlari hisobiga tashkil etilgan. 15-asr boshiga kelib esa, bu qishloq shu hududdagi asosiy aholi yashash punkitiga aylangan. Keyinchalik esa mazkur qishloq shu yerning tuman markazi unvoniga koʻtarilgan.
Tarixi
V. L. Vyatkin tomonidan Sugʻudi Kalon tumani xususida olib borilgan tadqiqotlar natijasiga koʻra, Aliobod qishlogʻi mangʻitlar davrida oʻz mavqeini yoʻqotgan hamda keyinchalik Chelak tumanining markazi boʻlib qolganligi aytiladi. Aliobod hududi yakunlanganidan soʻng, choʻl hududi boshlanadi. Qishloq yerlaridan Samarqand-Jizzax magistral yoʻli oʻtgan boʻlib, tarixiy manbalarda yozilishicha, qishloq yaqinida Xoʻja Didor qal’asi, Karjak (yoki ayrim manbalarda aytilganidek Karzak) mavzesi joy olgan. Mazkur hudud nomlari V. L. Vyatkin yashagan davrlarga kelib unutila boshlangan boʻlgan. Shunga qaramay, qishloqqa qoʻshni boʻlgan Siyob (Qorasuv), Adak yoki Andak (hozirgi Oʻymovut), shuningdek uning sharqiy qismida oʻrin egallagan Kurtushayx va Said Ohu (hozirgi Saydov) qishloqlari, hamda gʻarbiy qismdan chegaradosh boʻlgan Xonqoʻrgʻon mavzelari haqida alohida toʻxtalib oʻtilgan. V. L. Vyatkin oʻz kitoblarida Bulungʻur arigʻidan chiqqan hozirgi Kuchukariq (yoki Kuchakariq) haqida ham maʼlumotlar berib oʻtadi. Mazkur toponimning etimologiyasiga koʻra, Kuchakariq bu „kichik ariq“ degan maʼnoni anglatadi.
Latviya
Tarixi
Latviyadan topilgan arxeologiya yodgorliklari bu yerda odam mezolit davridan (miloddan avvalgi 9—4-ming yillik) yashaganligini koʻrsatadi. Odamlar bu davrda temirchilik, baliq ovlash va ovchilik bilan shugʻullangan, tosh va suyaklardan turli qurollar va loydan idishlar yasagan. Miloddan avvalgi 2-ming yillikda dehqonchilik va chorvachilik paydo boʻlgan.
Aylovot
Etimologiyasi
Aylovot toponimi „Ali“ (yigitlar ismi) va obod soʻzlarining birlashmasidan tashkil topgan. Aliobod nomi keyinchalik vaqt oʻtishi bilan, xalq tilida Aylovot koʻrinishiga aylanib ketgan va qishloq hozirga qadar shu shaklda nomlanib kelmoqda.
Latviya
Tarixi
14—16-asrlarda Livoniya (Latviya va Estoniyaning nemislar tomonidan zabt etilgan hududlari shunday atalar edi) 3-mayda davlatdan iborat boʻlgan. 17-asrga kelgandagina latish xalqi tashkil topdi. 16-asrda Riga shahri savdo va xunarmandchilik markaziga aylandi. 1558—83 yillardagi Livon urushlari davrida mayda livon davlatlari tugatildi( 1560—62). Latviyaning Daugava daryosidan shimolidagi xududi (Zadvin gersogligi) Rech Pospolitaga tobe boʻlib qoldi. Daryoning janubidagi hududlar Polsha qiroliga qarashli Kurlyandiya gersogligiga aylandi.
Shimoliy Makedoniya
Shimoliy Makedoniya, Shimoliy Makedoniya Respublikasi (Северна Македонија) — Janubiy Yevropada, Bolqon yarim orolning markaziy qismida joylashgan davlat. Maydoni 25713 km². Aholisi 2,046 mln. kishi (2001). Poytaxti — Skopye shahri Maʼmuriy jihatdan 30 tuman (rayon)ga boʻlinadi. Pul birligi — denar.
Latviya
Tarixi
Latviyaning keyingi taqdirini Shimoliy urush hal qildi. 1710-yil rus qoʻshinlari Rigani qamal qildi. 1721-yil Nishtadt sulhi shartiga koʻra, Shvetsiya Vidzemani Rossiyaga berdi. Rossiya imperiyasi tarkibida parchalangan L. yerlarini birlashtirish davri boshlandi. 1721 va 1795-yillarda Kurlyandiya gersogligi, Liflyandiya va Vitebsk gubernyalarining bir qismi Rossiyaga utdi. 18-asrning 1-yarmi Shimoliy urushda vayron boʻlgan xoʻjalikni tiklash davri buldi. Mazkur urushdan soʻng 200 yil mobaynida L. tinch hayot kechirdi.
Shimoliy Makedoniya
Davlat tuzumi
Makedoniya — respublika. Amaldagi konstitutsiyasi 1991-yil 17 noyabrda qabul qilingan, 1992-yil 6 yanvarda tuzatishlar kiritilgan. Davlat boshligi — prezident (1999-yildan Boris Traykovskiy), umumiy teng va toʻgʻri yashirin ovoz berish yoʻli bilan fukarolar tomonidan 5 yil mudsatga saylanadi. Qonun chiqaruvchi oliy organi — Majlis (bir palatali parlament). Ijroiya hokimiyat — rais va vazirlardan iborat hukumat.
Latviya
Tarixi
1804-yil dehqonlar toʻgʻrisida maxsus qonun qabul qilinib, unga koʻra krepostnoylik cheklandi. Lekin bu bilan dehqonlar ahvoli yaxshilanmadi. 1812-yilgi urush taʼsirida dehqonlar harakati avj oldi. Dvoryanlar hokimiyatini saqlab qolish maqsadida Rossiya hukumati 1817—19 yillarda qator islohotlar oʻtkazdi, jumladan, deqqonlarga shaxsiy erkinlik berildi. Ular yerni ijaraga olib tshtaydigan boʻlishdi. 19-asr 50-yillarning oxiri va 60-yillarning boshidan korxonalarda mashinalar va bugʻ dvigatellari ishlay boshladi. Rossiyadagi ommaviy dehqonlar harakati va 1863— 64 yillarda Polsha va Litvada boʻlib oʻtgan qoʻzgʻolon taʼsirida Rossiya hukumati bir oz yon berishga majbur boʻldi. Jumladan, krepostnoylik huquqi bekor qilindi, dehqonlarga yer sotib olish hamda erkin koʻchib yurishga ruxsat berildi (1863), barshchina bekor qilindi (1868). Latviya sanoati va tashqi savdosi oʻsa boshladi.
20-asr boshlariga kelib, Latviya Rossiya imperiyasining taraqqiyot jihatidan eng rivojlangan oʻlkasiga aylandi. 1918-yil 18-noyabrda Latviya Respublikasi eʼlon qilindi. 1920-yil 11-avgustda Latviyani Shoʻro Rossiyasi tan oldi va L.ga boʻlgan daʼvolaridan "abadul abad" voz kechganini bildirdi. 1921-yilda Antanta davlatlari ham Latviya Respublikasini tan oldilar. 20 yil mobaynida turmush darajasi, nashr etilgan kitoblar va 1000 kishiga toʻgʻri keladigan talabalar soni jihatidan Latviya Yevropa mamlakatlari orasida oldingi oʻrinda boʻldi. 1934-yilda davlat toʻntarishi oʻtkazildi, avtoritar tuzum oʻrnatildi. 1940-yil iyulida Latviya hududiga shoʻro qoʻshinlari kiritildi. Oʻsha yili 21-iyulda Latviya shoʻro sotsialistik respublikasi tuzilib, 5-avgustda SSSR tarkibiga qoʻshib olindi. Ikkinchi jahon urushi yillarida L. shiddatli janglar maydoniga aylandi. 1941-yilda nemis-fashist qoʻshinlari tomonidan bosib olindi. 1945-yilda ozod qilindi. 1990-yil mayda respublika Oliy Kengashi Latviya mustaqilligini tiklash haqida Deklaratsiya qabul qildi va respublika nomini hozirgi nomga oʻzgartirdi. Latviya — 1991-yildan BMT aʼzosi. Oʻzbekiston Respublikasi suverenitetini 1992-yil 22-oktabrda tan oldi va oʻsha yili noyabrda diplomatiya munosabatlari oʻrnatildi. Milliy bayrami — 18-noyabr — Latviya Respublikasi eʼlon qilingan kun (1918).
Shimoliy Makedoniya
Tabiati
Makedoniya hududining koʻp qismini oʻrtacha balandlikdagi (2764 m gacha) togʻlar egallaydi. Ular oraligʻida daralar va dare vodiylari bor. Tez-tez zilzila boʻlib turadi. Iqlimi — moʻʼtadilkontinental, janubida Oʻrta dengizga xos iqlim. Oʻrtacha temperatura yanvarda 5° — 7°, iyulda 24°—26°. Oʻrtacha yillik yogʻin 500 mm. Asosiy daryolari — Vardar va Strumitsa, katta koʻllari — Oxrid, Prespa. Togʻ yon bagʻirlarida — aralash oʻrmon (asosan, dub va buk) hamda butazorlar, 2000 m dan balandda — togʻ yaylovlari, Foydali qazilmalardan xromit, marganets, qalayrux, mis va temir rudalar, surma, uran, magnezit konlari bor.
Aholisi
Aholisining 66,5 % makedonlar; albanlar (22,9 %), turklar (4 %). loʻlilar (2,3 %), serblar (2 %), musulmon-slavyanlar (2,1 %) ham yashaydi. Rasmiy til — makedon tili. Dindorlarning koʻpchiligi — pravoslav xristianlar; sunniy musulmonlar ham bor. Aholisining 54 % shaharlarda yashaydi. Yirik shaharlari: Skopye, Bitola, Prilep, Kumanovo, Oxrid.
Latviya
Siyosiy partiyalari, kasaba uyushmalari va boshqa jamoat tashkilotlari
Latviya dehqonlar ittifoqi partiyasi, 1917-yilda asos solingan va 1990-yilda qayta tiklangan; Latviya demokratik partiyasi, 1995-yil "Saym-niyeks" demokratik partiyasi sifatida tuzilgan; "Latviyas seliy" ("Latviya yoʻli") partiyasi, 1993-yil tuzilgan; Latviya sotsial-demokratlar birlashmasi, 1998-yilda tashkil etilgan; Xalq partiyasi, 1998-yilda tuzilgan; Yangi xristian partiyasi, 1998-yil Yangi partiya nomi bilan tashkil etilgan, 2001-yildan hozirgi nomda; Xalq hamjihatligi partiyasi, 1993-yilda tashkil etilgan; "Vatan va ozodlik" birlashmasi (Latviya milliy mustaqilligi yoʻlidagi xdrakat), 1997-yilda tashkil etilgan. Latviya erkin kasaba uyushmalari ittifoqi, 1990-yilda tuzilgan.
Shimoliy Makedoniya
Tarixi
Makedoniya Respublikasi 1918-yilda Serbiya tarkibidagi Serb, xorvat va slovenlar qirolligi (1929-yildan — Vardar Makedoniyasi hududida tashkil topgan (qarang Makedoniya (tarixiy viloyat)).
Yugoslaviya qirollitida yuqori mavqega ega boʻlgan serb hukmron doiralari milliy zulm siyosatini oʻtkazib, „Makedoniya“ nomini rasmiy iboradan chiqarib tashladilar, Ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy asoratga, buyuk serb zulmiga, jumladan, majburan serblashtirish siyosatiga qarshilik harakati vujudga keldi. Ilgʻor ijtimoiy kuchlar faollik koʻrsata boshladi.
1941-yil aprelda Vardar Makedoniyasining koʻp qismini Bolgariya, qolgan yerlarini Italiya bosib oldi. Bosqinchilarga qarshi xalq qurolli kurashga otlandi. 1945-yilda Makedoniya ozod etiddi va Yugoslaviya Federativ Xalq Respublikasi tarkibidagi 6 respublikaning biriga aylandi. 1991-yil 25 yanvarda Makedoniya suvereniteta haqida Deklaratsiya qabul etildi va oʻsha yili 17 noyabrda Makedoniya suveren, mustaqil, demokratik respublika deb eʼlon qilindi. Makedoniya — 1993-yildan BMT aʼzosi. Oʻzbekiston Respublikasi bilan diplomatiya munosabatini 1994-yil 31 dekabrda oʻrnatdi. Milliy bayrami — 2 avgust — Respublika kuni.
Latviya
Iqtisodiyoti
Sanoatida metallsozlik, energetika mashinasozligi, aloqa vositalari ishlab chiqarish, transport va qishloq xoʻjaligi mashinasozligi, elektrotexnika, radioelektronika, priborsozlik, kimyo va neft kimyosi, yengil va oziq-ovqat, farmatsevtika, parfyumeriya, sellyuloza-qogʻoz sanoati yetakchi tarmoqlardir. Elektr energiya Plyavinyas, Kegums va Riga GESlarida hosil qilinadi (yiliga oʻrtacha 5,6 mlrd. kVtsoat). Liyepaya metallurgiya zavodi, turli shaharlarda elektr mashinasozligi, gidrometeorologiya va yarimoʻtkazgich priborlari, dizelsozlik, elektropoyezdlar, texnologiya uskunalari, elektr lampa, qishloq xoʻjaligi mashinasozligi, ventilyator, radio, elektr asboblari, vagonsozlik, kema taʼmirlash va boshqa zavodlar bor. Qurilish materiallari sanoatida koʻplab temir-beton konstruksiyalari, silikat gʻisht, drenaj quvurlari, shisha tola zavodlari, uysozlik kombinatlari barpo etilgan. Yengil sanoatda toʻqimachilik, tikuvchilik, koʻnchilik va poyabzal tikish tarmoqlari taraqqiy etgan. Rigada ip gazlama kombinatlari, Yelgavada toʻqimachilik birlashmasi, shoyi toʻquv kombinati joylashgan. Ogreda yirik trikotaj kombinati, Liyepayada galantereya buyumlari kombinati bor.
Oziq-ovqat sanoatining asosiy tarmoqlari: baliq va goʻsht-sut. Riga, Yelgava, Yekabpils va Valmiyeradagi goʻsht kombinatlari, Preylida pishlok, zavodi va Kraslavada quruq sut zavodi qurilgan, meva-konserva va un-yorma kombinatlari bor, aralash yem sanoati rivojlangan. Rigada "Dzintars" parfyumeriya-kosmetika zavodi bor. Keyingi yillarda mamlakat iqtisodiyotini bozor munosabatlari yoʻliga moslash, jahon xoʻjaligiga qoʻshish siyosati oʻtkazila boshladi.
Qishloq xoʻjaligi goʻsht va sut chorvachiligiga ixtisoslashgan. Latviyaga yaroqli yerlar 2,5 mln. ga, shundan 56,4% haydaladigan yerlar, 32,4% yaylov, 9% pichanzor. Gʻalla ekinlaridan javdar, bugʻdoy, arpa, suli ekiladi. Asosiy texnika ekinlari: zigʻir (asosan, sharqida) va qand lavlagi (janubida). Kartoshka, sabzavot ham yetishtiriladi. Bogʻ-rezavor mevazorlar bor. Respublikaning gʻarbiy qismida asalarichilik rivojlangan. Baliq ovlanadi, norka, kumushrang tulki, oq tulki boqib koʻpaytiriladi. 1998-yil maʼlumotlariga qaraganda, xususiy sektor yalpi ichki mahsulotning 63%ni berdi, ish joylarining 68% shu sektor qoʻlida. Qurilish, qishloq xoʻjaligi va sanoat kabi asosiy tar-moklar mahsuloti mamlakat yalpi ichki mahsulotining taxminan 95% ni tashkil etadi.
Shimoliy Makedoniya
Siyosiy partiyalari, kasaba uyushmalari
Umummakedoniya inqilobiy tashkiloti — Makedoniya milliy birligi demokratik partiyasi, 1990-yilda tuzilgan; Demokratik alternativa partiyasi, 1998-yilda tashkil etilgan; Liberaldemokratik partiya, 1997-yilda tuzilgan; Makedoniya demokratik partiyasi; Albanlar demokratik partiyasi; Makedoniya sotsialdemokratikittifoqi, 1943-yilda Makedoniya kommunistlar ittifoqi nomi bilan tuzilgan va 1991-yil 20 apreldan hozirgi nomi bilan yuritiladi; Makedoniya sotsialistik partiyasi, 1990-yilda asos solingan. Makedoniya kasaba uyushmalari konfederatsiyasi.
Latviya
Transporti
Temir yol uzunligi — 2484 km, avtomobil yoʻllari — 24,2 ming km, shu jumladan qattiq qoplamali yoʻllar 12 ming km. Dengiz savdo flotining tonnaji 1437 ming t dedveyt. Asosiy portlari: Riga, Ventspils, Liyepaya. Liyelupe va Daugavaning ayrim qismlarida kema qatnaydi. Rigada xalqaro aeroport bor. Tashki savdo sohasidaL. Yevropa mamlakatlari va MDH mamlakatlari bilan hamkorlik kiladi. Latviya chetga mashinasozlik, yengil, oziqovqat sanoat mahsulotlari chiqaradi, chetdan mashina va elektr jihozlari, kimeviy mahsulotlar, transport vositalari, toʻqimachilik buyumlari oladi. Pul birligi — lat.
Yoshikatsu Kawaguchi
Yoshikatsu Kawaguchi (川口 能活; 15-avgust 1975) — yaponiyalik futbolchi.
Latviya
Maorifi, ilmiy va madaniy-maʼrifiy muassasalari
Latviyada dastlabki maktab 1211-yilda ochilgan. 16-asrning 2-yarmida latish aholisi uchun maorif tizimi yaratilgan. Hozirgi paytda Latviyada umumiy majburiy toʻliqsiz taʼlim amalga oshirilgan, umumiy oʻrta taʼlim joriy etilgan. Mustaqillik yillarida butun taʼlim sohasini isloh qilishga kirishildi. Natijada oliy oʻquv yurtlaridagi talabalar soni 1990/91 oʻquv yilidagi 46 ming kishidan 1997/ 98 oʻquv yilida 65 ming kishiga yetdi, 1998/99 oʻquv yilida yana 5% koʻpaydi. Yirik oliy oʻquv yurtlari: Latviya universiteti, Riga texnika universiteti, Latviya akademiya-si, Tibbiyot akademiyasi, Riga aviatsiya universiteti va boshqa Oʻrmon xoʻjaligi muommolari ilmiy tadqiqot instituti, Fuqaro aviatsiyasini boshqarish avtomat tizimlari ilmiy tadqiqot markazi, Dengiz geol.si va geofizikasi instituti, Yengil sanoat ilmiy tadqiqot instituti va boshqa ilmiy muassasalar bor. Latviya Fanlar akademiyasi faoliyat koʻrsatadi. Latviyada kutubxonalar, teatrlar, sirk, filarmoniya, madaniyat uylari mavjud. Latviya tarixi muzeyi, Latviya badiiy muzeyi, Shahar tarixi va dengiz sayyoxligi muzeyi, Adabiyot va sanʼat tarixi muzeyi, Tibbiyot tarixi muzeyi, Tabiat muzeyi, Etn. muzeyi va boshqa bor.
Matbuoti, radioeshittirishi va telekoʻrsatuvi
Latviyada nashr etiladigan asosiy gazetalar: "Panorama Latvii", ("Latviya manzarasi", rus tilidagi kundalik gazeta, 1991-yildan), "Diyena" ("Kun", latish tilidagi kundalik gazeta, 1990-yildan), "Latviyas zeme" ("Latviya yeri", latish tilidagi haftalik gazeta, 1989-yildan), "Latviya yaunatne" ("Latviya yoshlari", latish tilidagi kundalik gazeta, 1990-yildan), "Rigas balss" ("Riga ovo-zi" latish va rus tillaridagi kechki kundalik gazeta, 1957-yildan), "Tevzemes avize" ("Vatan gazetasi", latish tilidagi haftalik gazeta, 1990-yildan). Latviya telegraf agentligi (LETA) mustaqil axborot agentligi boʻlib, 1989-yilda Latinform axborot agentligi negizida tuzilgan. Latviya radio va televideniyesi, te-leradioeshittirish davlat qoʻmitasi, 1992-yilda tashkil etilgan; L. mustakil televideniyesi, 1996-yilda tuzilgan; Latviya Davlat radiosi, 1925-yil asos solingan; Latviya davlat televideniyesi, 1954-yil tashkil etilgan.
Yoshikatsu Kawaguchi
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1997-yili 13-fevral Shvetsiya terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 116 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan. 1998-yilgi, 2002-yilgi, 2006-yilgi va 2010-yilgi Jahon chempionati musobaqalari ishtirokchisi hisoblanadi.
Shimoliy Makedoniya
Xoʻjaligi va sanoati
Makedoniya Respublikasida dehqonchilik ustun. Tamaki, paxta, sezam, uzum, sabzavot va mevalar, oziq-ovqat ekinlaridan bugʻdoy, makkajoʻxori, sholi ekiladi. Qoʻychilik va qisman, qoramolchilik, parrandachilik, balikchilik bilan shugʻullaniladi. Oʻrmonlarda yogʻoch tayyorlanadi. Sayyohlik yaxshi yoʻlga qoʻyilgan.
Transporti
Temir yol uzunligi — 0,7 ming km, avtomobil yoʻllari uz. — 10,6 ming km. Chetga kiyim-kechak, gazmol, mashina va asbob-uskuna, doridarmon, mebel, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari sotadi.
Latviya
Adabiyoti
Latish millim adabiyoti 19-asr oʻrtalaridan rivojlana boshladi. Latish adabiyoti oʻzining be-vosita qad. va boy folklor anʼanalari (xalq koʻshiqlari, afsona va ertaklar) taʼsirida ravnaq topdi. Folk-lorchi Kr. Baron latish xalq qoʻshiqlarining 6 jildligini (1894— 1915) tuzdi. Yu. A. Alunan "Qoʻshiqdar" (1856) kitobini yaratdi. Xalq romantizmi vakillari — Auseklis (M. Krogzemis), A. Pumpur ijodlarida koʻproq milliy ozodlik gʻoyalari tasvirlangan. 70-yillarda dramaturgiya vujudga keldi. A. Alukar pyesalari mashhur boʻddi. 19-asr oxirgi choragida realistik oqim yoyildi (aka-uka Matis va Reynis Kaudzitlar, R. Blaumanis asarlari). Ya. Raynis, E. Veydenbaum kabi shoirlarning asarlari kengtarqaldi. R. Blaumanisning "Bahorgi ayoz", "Andrikson" kabi novellalari, "Oqpadar", "Oʻtda" va boshqa dramalarida dehqonlar hayoti va ijtimoiy muammolar oʻz ifodasini topgan.
1905—07 yillardagi inqilob latish adabiyotiga katta taʼsir koʻrsatdi. Bu davrda Ya. Raynis asarlari oʻzining chuqur gʻoyaviyligi va dolzarbligi bilan shuhrat qozondi. Uning "Oʻt va tun" pyesasida latish xalqining ozodlik uchun olib borgan mardona kurashi oʻz aksini topgan. Adibning "Indulis va Ariya", "Iosif va uning aka-ukalari" kabi qator asarlari oʻzining yan-gi uslub, chuqur falsafiy teranligi bilan kitobxonlarni rom etdi. A. Upitning "Burjua", "Ayollar", "Oltin" kabi qissa va romanlari nashr etildi.
Shimoliy Makedoniya
Maorifi, ilmiy va madaniy-maʼrifiy muassasalari
Makedoniyada 7—15 yoshdagi bolalar uchun 8 yillik asosiy maktab doirasida majburiy boshlangʻich taʼlim joriy etilgan. Shu maktab negizida oʻrta umumiy taʼlim maktabi — gimnaziya va kasb-hunar maktabi tashkil etilgan. Yirik oliy oʻquv yurtlari: Skopyeda universitet (1949-yilda tashkil qilingan, uning huzurida iqtisodiy ilmiy tadqiqot instituti bor) va ped. akademiyasi. Makedoniya fan va sanʼat akademiyasi, milliy tarix instituti, folklor, geol., veterinariya institutlari, Oxrid shahrida gidrobiol. instituti, Strumitsa shahrida paxta instituti, 20 ga yaqin ilmiy jamiyat mavjud. Skopyeda xalq kutubxonasi, universitet kutubxonasi, tarixiy arxiv, arxeologiya (1924), tarix (1926) muzeylari, rasmlar galereyasi (1948), etn. muzeyi (1949), Oxridda tarix va rayem muzeylari bor.
Latviya
Meʼmorligi
Latviya hududida miloddan avvalgi 1-ming yillikda urugʻ jamoalarining mustahkamlangan choʻziq doirasimon va toʻgʻri burchakli turar joylari boʻlgan. 12-asrning oxirlarigacha yogʻochdan, keyin esa, koʻpincha, toshdan uylar qurilib, shahar tipidagi manzilgohlar vujudga kelgan. Qoʻrgʻonlar (13— 14-asrlardan boshlab), ibodatxonalar, Rigada ratusha qurilgan. 16-asrning 2-yarmida va 17-asrning 1-yarmida L. meʼmorligida Niderlandiya meʼmorligining taʼsiri kuchli boʻldi: gotika anʼanalari keyingi Uygʻonish davri meʼmorligi bilan uygʻunlashgani koʻzga tashlanadi. 17-asrning 2-yarmida barokko uslubi ustunlikni egalladi (Rigadagi Peter cherkovi, 1689—94). Klassitsizm hukmronligi yillarida (18-asrning soʻnggi choragi va 19-asrning 1-yarmi) bog oʻrtasiga qurilgan saroy majmualari vujudga keldi (Yelgavadagi saroy, 1738— 40, meʼmor V. V. Rastrelli). 19-asrdan boshlab Latviya meʼmorligi rus klassitsizmi ruhida rivojlandi.
Shimoliy Makedoniya
Matbuoti, radioeshittirishi, telekoʻrsatuvi
Makedoniyada bir qancha gaz. va jurnallar nashr etiladi.Eng yiriklari: „Nova Makedoniya“ („Yangi Makedoniya“, makedon tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1944-yildan), „Birlik“ (turk tilida chiqadigan gazeta, 1994-yildan), „Vecher“ („Oqshom“, kundalik gaz.,1963-yildan), „Pule“ (haftalik gaz.,1991-yildan), „Trudbenik“ („Mehnatkash“, haftalik gaz.), „Flyaka evellazerimit“ (alban tilidagi gaz.,1945-yildan). Makfaks — Makedoniya axborot agentligi 1993-yilda tashkil etilgan. Makedoniya radiosi 1944-yildan, telekoʻrsatuvi 1964-yildan ishlay boshlagan.
Latviya
Meʼmorligi
Ikkinchi jahon urushidan soʻng vayron qilingan shaharlar tiklandi va yangilari kurila boshladi. 60—80-yillarda Rigadagi Agenskaln qaragʻayzori, Katta Yugla uy-joy majmualari, temir yoʻl vokza-li, Dzintaridagi konsert zali va boshqa binolar oʻziga xos mahalliy loyihalar asosida barpo etildi. Interyerlarni bezashda yogʻoch, koshin, metall, vitrajdan foydalanildi.
Shimoliy Makedoniya
Adabiyoti
Makedon adabiyotining vujudga kelishi va davrlarga boʻlinishi muammolari mamlakat olimlarining ilmiy ishlarida har xil bayon etilgan. K. Misirkov (1874—1926)ning ilmiy faoliyati bu sohada muhim ahamiyatga ega. U makedon adabiy tilining hozirgi fonetik va morfologik tuzilishiga yakin namunasini yaratdi. Shoir K. Ra-sin (1908—43) zamonaviy makedon sheʼriyatining asoschisi hisoblanadi. K. Nedelkovski (1912—41), M. Bogoyevski (1919—42) va boshqa vatanparvarlik ruhida asarlar yaratishdi. Ikkinchi jahon urushidan keyingi davr yozuvchilari ozodlik kurashi voqealarini asosiy mavzu qilib oldilar. 60—80-yillarda roman va qissa janrlari rivojlandi (S. Yanev-ski, D. Solev, S. Drakul, Y. Leov, G. Abajiyev, J. Chingo va boshqalar). Dramaturgiyada V. Iloski, K. Chashule, T. Arsov-skilar ijod qildi. Makedoniyada turk va boshqa xalqlar adabiyoti ham mavjud.
Meʼmorligi va tasviriy sanʼati
Makedoniya hududida miloddan avvalgi 4—6-asrlardan shaharlar (Stobi, Skupi, Gerakleya) harobalari saqlangan. Ular orasida doirasimon manzilgohlar, tosh va guvaladan qurilgan uylar, tarashlanmagan harsangdan tiklangan istehkomlar, qadimgi yunoncha qabrlarni eslatuvchi oltin niqobli sagʻanalar, odam va hayvonlarning oltin va jez haykallari bor. Oʻrta asrlarda Makedoniya meʼmorligi Vizantiya taʼsirida rivojlangan: Skopye devorlari (6-asr), shoh Samuil qasri (11-asr boshlari), Strumitsa qoʻrgʻoni (11-asr), Oxriddagi ayo Sofiya ibodatxonasi bazilika tipida qurilgan. 12— 14-asrlardagi diniy inshootlarda bir yoki besh xochsimon gumbazli ibodatxonalar toifasi qaror topdi. Turklar hukmronligi davrida masjidlar, minoralar, mezanasimon turar joylar qurildi. 18—19-asrlardan monastir majmualari va turar joy namunalari saqlanib qolgan. 19-asr oxiri va 20-asr 30-yillarigacha hozirgi Makedoniya hududidagi shaharlarda yevropacha eklektizm ruhidagi qorishiq meʼmorlik uslubida binolar rejasiz, tartibsiz qurilgan. Keyingi yillarda shaharlar bosh reja asosida qayta kurila boshlandi, yigʻma temir-betondan yirik sanoat inshootlari barpo etildi. 1963-yilgi Skopye zilzilasidan keyin shahar markazini yapon meʼmori K. Tonge loyihasi asosida tiklashga kirishildi. Keyingi yillarda barpo etilgan eng katta inshootlar — Skopyedagi Kasaba uyushmalari uyi (meʼmor S. Brezovski), Tarix muzeyi (meʼmor G. Konstantinovski), Makedoniya xalq teatri (meʼmor M. Kratonoshich), Prilepdagi shahid jangchilar yodgorlik majmuasi, Petrovsedagi aeroport bi-nosi va boshqa