cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amy Smart
Yoshlik yillari
Emi Layl Smart 1976-yil 26-martda Los-Anjelesda tug'ilgan, Topanga shahrida (Kaliforniya) ulg'aygan. Otasi Jon Smart Pol Getti muzeyi xodimi bo'lib savdo bilan shug'ullangan. Dugonasi Vinessa Shoudan ilhomlanib, maktab o'qigan vaqtda 10 yil davomida baletni o'rgangan va 16 yoshidan boshlab aktyorlik darslarida qatnashgan. U modellik faoliyatini esa 13 yoshida boshlagan. Keyinchalik Italiya, Fransiya, Meksika va Taitida ishlagan.
Faoliyati
Emi Smart ba'zi yangi filmlarida rol o'ynagan. Muvaffaqiyatli loyihalar orasida "Road Adventure" (2000), "Interstate 60" (2002), "Butterfly Effect (2004)" kabi kinolar mavjud bor.
2003-yilda u " Klinika " serialida Jeymi Moyer rolini o'ynadi. Rolida uzoq vaqt davomida komada bo'lgan bemorning rafiqasi edi.
2006-yilda butun dunyo bo'ylab " Adrenalin " namoyishga chiqarildi. Unda Smart bosh qahramonning qiz do'sti rolini o'ynadi (Jeyson Statham o'ynagan). Filmning davomi “ Adrenalin 2: Yuqori kuchlanish ” deb nomlanib 2009-yilda ekranga chiqarilgan boʻlib, unda Smart ham qutb raqsini o'ynagan rolni ijro etgan.
2010-yilda Smart ishtirokidagi ikkita film chiqdi. Bular: Lillian Xart rolidagi "Kolumb doirasi" va Natali rolidagi "Dilanning uyg'onishi". Tasdiqlanmagan ma'lumotlarga ko'ra Kate rolida "Vineyard Haven" filmini suratga olishda ishtirok etadi.
Shaxsiy hayot
U aktyor Brandon Uilyams bilan 15 yildan ortiq vaqt davomida uchrashib yurishgan. Ammo turmush qurishmagan.
2011-yil 10-sentyabrdan beri Emi teleboshlovchi va model Karter Usterxausga turmushga chiqdi. U bilan toʻyidan bir yil oldin uchrashgandi. Ularning Flora Osterxaus (2016-yil 26-dekabrda tugʻilgan) ismli qizi bor. U Smartning bepushtlik bilan yillar davomida olib borgan muvaffaqiyatsiz kurashidan soʻng surrogat ona tomonidan dunyoga keltirilgan.
Yetti yil davomida Emi Kaliforniyada qirg'oqlarning suvlarini toza saqlash uchun kurashadigan Heal the Bay xayriya tashkilotining matbuot kotibi bo'lib ishladi Emi Smart chap qo'l va vegetarian bo'lib yashillar partiyasi tarafdori.
Shukrullo Boboyev
Shukrullo Xabibullayevich Boboyev — Oʻzbekiston davlat arbobi, 2016-yil 15-dekabrdan 2017-yil 30-oktabrgacha Toshkent viloyati hokimi.
Tikmajild uchun mexanizm
Tikmajild uchun mexanizm, shuningdek, tikmajild lentalari (Heftstreifen) — alohida hujjatlarni qoʻshimcha teshiklar bilan kartonli yoki plastmassa taglik yordamida biriktirish uchun metall vositadan foydalaniladi. Shu tarzda biriktirilgan hujjatlar alohida yoki fayl papkalarida saqlanishi mumkin.
Sanoat namunasi 1938-yil 8-iyulda Frankfurt-Mayn shahrida istiqomat qiluvchi Georg Genrix Laufer tomonidan 1440592 raqami ostida roʻyxatga olingan. 1941-yilning 15-oktabrda Dulli Bürotechnik. sanoat namunasiga huquqni qoʻlga kiritdi. Natijada, koʻp yillar davomida lentalar „Dulli“ deb nomlangan.
Sayfuddin
Sayfuddin, Hoji Sayfuddin (? — 1401, Nishopur) — Amir Temurning yaqin safdoshi va atokli sarqardalaridan biri. Nukuz urugʻi vakili. Sohibqironnyng taxt tepasiga kelishida, moʻgʻullarni Movarounnahr sarhadlaridan quvib chiqarishda S. Joku, Abbos bahodir, Sulaymonshoh, Dovud kabi beklar qatori jonbozlik koʻrsatgan. 1365-yilda yuz bergan Jangiloysya S Amir Temur qoʻmondonlik qilgan juvangʻar — soʻl qanotning qoʻlmarkazidan oʻrin olgan. 1365-yil Sohibkironning 243 nafar safdoshi, 12 ming kishilik lashkari bilan Naxshabda turgan amir Husaynga qarshi yurish qiladi. Ushbu yurishda boshqa xos beklar qatori S ham jasorat koʻrsatgan. S.ga amiri lashkar va tavochi mansabi beriladi. 1371-yil S. Sohibqiron tomonidan Samarqand dorussaltana dorugʻasi etib tayinlangan (1371 — 75). 1377-yilning qishida haj amalini bajo keltirgan. Ilmi harb, ilmi nujum, ilmi shariatdan mukammal xabardor boʻlgan S.ni Sohibqiron diplomatik muzokaralar olib borishga jalb etgan. 1383—87 yillarda S. Eron, Ozarbayjon, Iroqqa qilingan harbiy harakatlarda Mironshoh qoʻshini safida qatnashgan. 1388-yilning noyabrda Amir Temur S.ni oʻ gʻruq(oboz)k& qoʻmondon qilib tayinlab uni Samarqandga uzatgan. 1391-yildagi Qunduzcha jangida S Mironshoh boshchiligidagi oʻng qoʻl qism qunbuliga sardorlik qilgan. Jangdan soʻng Sohibqiron oʻgʻruqni poytaxtga yetkazishni yana S.ga yuklagan. 1393-yil S. Gurjiston yurishida ishtirok etgan. S.ning sarkardalik isteʼdodi, matonati, tadbirkorligi 1395-yil Terek dape’cu boʻyidagi jangaa yaqqol namoyon boʻlgan. Boyazid Yildirimga qarshi yurish davrida, Amir Temur qoʻshiniga qoʻshilish maqsadida Samarqanddan Muhammad Sulton mirzo bilan safarga chiqqan S. Nishopurga yetgach, betob boʻlib vafot etadi.
Adabiyot
Hamidulla Dadaboyev.
Albaniyaga qarashli shaharlar roʻyxati
Albaniyaga qarashli shaharlar roʻyxati, Statistika Instituti (INSTAT) tomonidan qoʻllaniladigan mezonlarga koʻra, munitsipalitet yoki okrug boʻyicha toifalarga ajratilgan alifbo tartibida Albaniya Respublikasidagi shahar va qishloqlar roʻyxati keltirib oʻtilgan. Institut Albaniyadagi aholi punktlarini shahar va qishloq joylariga ajratadi. 2014-yil holatiga koʻra, shaharlar toifasiga 74 ta shahar va 2972 ta qishloqlar kiradi.
Mamlakat qonunchiligida Albaniyada shahar yoki shahar hududini aniqlash mezonlari boʻyicha hech qanday mezon yoʻq. Shunga qaramay, Iqtisodiy Hamkorlik va Taraqqiyot Tashkiloti (OECD) tomonidan olib borilgan shaharlar uchun metodologiyaga koʻra, beshta hudud, jumladan, Tirana, Durres, Elbasan, Shkoder va Vlorya kabi maʼmuriy hududlarni shahar sifatida tasniflash mumkin.
Aholisi soni boʻyicha Albaniyadagi shaharlar va qishloqlar quyidagi guruhlarga boʻlinadi:
Xoʻja Bargitepa
"Xoʻja Bargitepa  — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Oʻrta asrlar . Buxoro viloyatining Kogon shahrida joylashgan. Obyekt manzili: „Xoʻja Bargi“ MFY, Xoʻja Bargi qishlogʻi . Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Buxoro viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Manbalar
"
Oseralik xonim
Tavsif
Haykalcha qadimgi Yunonistonning afsonaviy birinchi haykaltaroshi, ilk yunoncha dumaloq haykallar yaratuvchisi Dedal nomi bilan ataluvchi dedal uslubidagi eng mashhur namunalaridan biri hisoblanadi. Haykal ayolning frontal tasviri shaklida yasalgan, bosh toʻgʻri, qatʼiy ravishda tananing oʻqi boʻylab joylashgan, chap qoʻl tana boʻylab pastga tushadi, oʻng qoʻl koʻksiga qoʻyilgan. Ayol Minoy maʼbudalariga oʻxshab tor koʻylak kiygan, beli, tanasiga keng kamar bilan yopishtirilgan, yelkasida pelerina tashlangan.
Ayolning yuzida arxaik tabassum bor, sochlari Misr pariklari uslubida orqaga tortilgan.
Tarixi
Haykalchaning kelib chiqishi munozarali. U yo Kritda, yo Elefternada topilgan. Uning Oserga qanday sharoitlarda kelgani nomaʼlum.
Egasining vafotidan keyin (Édouard Bourgoin), merosxoʻrlar haykalni 1895-yilda 1 frankga Oser shahar teatriga sotib yuboradi (Louis David). Konsyerj haykalni Viktor Massening Galateya operettasi spektaklida dekoratsiya sifatida foydalanish uchun sotib oldi. Spektakl davomida haykalning qoʻli singan.
Spektakldan soʻng, konsyerj haykalni eski chamadonga yashirib mahalliy muzeyga olib bordi va chamadonni muzey kiraverishida qoldirdi. Muzey kuratori haykalni kolleksiyaga kiritish uchun qiziqarli deb topdi va uni caillou cassé („tosh parchasi“) deb nomladi va muzey foyesiga qoʻydi. Keyinchalik haykal omborxonaga olib qoʻyildi.
1907-yilda Sorbonna professori Maksim Kolinyon haykalni topib oldi. Unda qadimgi Krit haykali belgilarini payqab, haykalni Luvrga olib borishga erishdi. Buning evaziga Luvr oʻsha paytdagi mashhur rassom Arpinyining „Torrent dans Var“ kartinasini muzeyga topshirdi.
Haykalcha 1909-yildan beri Parijdagi Luvr muzeyining Qadimgi Yunoniston, Etruriya va Rim sanʼati boʻlimi kolleksiyasida saqlanmoqda.
Tadqiqot
Kembrij universiteti gipsdan haykalning nusxasini yasadi va uni tarixchilarning fikricha, haykal yasalgan paytdagi koʻrinishga ega boʻlishi mumkin boʻlgan ranglarda boʻyadi. thumb|415x415px| Kembrij universiteti nusxasi
Sayxun
Sayxun — Sirdaryoning qadimgi nomi, Qadimgi Turk tilidan Soy va Xun soʻzlarining qoʻshilishidan hosil boʻlgan. Yaʼni Xunlar soyi, daryosi degan maʼnoni anglatadi. Taxminan milodiy asr boshlaridan Chingizxon istilosi davrigacha keng qoʻllanilgan nom sanaladi.
Laura Ross
Laura R. Smit (1988-yilda tugʻilgan), avvalgi ismi Laura R. Ross,  — amerikalik ayol shaxmatchi. Lekin bugungi kunda oʻz shaxmat faoliyatini yakunlagan, maktab oʻqituvchisi sifatida dars beradi.
Shaxmatdagi faoliyati
Laura ayol FIDE ustasi unvoniga ega. 2011-yil sentabr holatiga koʻra, uning FIDE reytingi 2142 edi Laura Smitt endilikda faol oʻyinchilar qatoriga kirmaydi, lekin u shaxmat oʻynashdan hamisha zavq oladi. Shu tufayli ham, Laura mustaqil ravishda shaxmat oʻynashdan maktab oʻquvchilari va kichik yoshdagi bolalarga dars beradi.
1998-yilda Laura Ross 10 yoshgacha boʻlgan qizlar oʻrtasidagi jahon chempionatida sakkizinchi oʻrinni zabt etdi.
Ross Amerika Qoʻshma Shtatlari shaxmat federatsiyasi tomonidan eʼlon qilingan erkak va ayol shaxmat oʻyinchilarning „Eng yaxshi 100 oʻyinchi“ roʻyxatini boshlab bergan birinchi amerikalik ayol boʻldi. 2002-yil aprel oyida u AQShda eng yuqori natijalar bilan baholangan 13 yoshli erkak va ayol shaxmatchi sifatida etirof etildi.
Laura Binghamton universitetini muvaffaqiyatli tamomlagan. Bakalavr darajasiga erishgach, magistr diplomini ham olgan.
Kollejni tugatgandan soʻng, Laura "Maktablarda shaxmat " notijorat tashkilotida dars bera boshladi. U dars berishni shunchalik yaxshi koʻrardiki, hatto, bolalar taʼlimi boʻyicha magistrlik darajasini oldi. U hozir Bruklindagi 3-sinf oʻqituvchisi va maktabda shaxmat jamoasini tashkillashtirish hamda boshqarish bilan shugʻullanadi. Shuningdek, mazkur maktab shaxmat jamoasi aʼzolariga oʻzi ustozlik qiladi.
Pax Mongolica
thumb| Pax Mongolica davrida [[Marko Polo|Marko Poloning Sharqqa sayohati tasvirlangan Kataloniya Atlasining yaqindan koʻrinishi.]] Pax Mongolica (lotincha „moʻgʻul tinchligi“), baʼzi hollarda Pax Tatarica („ tatar tinchligi“) nomi bilan mashhur boʻlib, moʻgʻullar istilolarining barqarorlashtiruvchi taʼsirini tavsiflovchi Pax Romana iborasidan keyin modellashtirilgan tarixnavislik atamasi. Ushbu atama imperiyaning XIII-XIV asrlarda moʻgʻullar bosib olgan keng Yevroosiyo hududi aholisining ijtimoiy, madaniy va iqtisodiy hayotiga oid voqealarni ifodalaydi. Ushbu atama birlashgan maʼmuriyat yaratishga yordam bergan qulay aloqa va savdoni hamda moʻgʻullarning keng koʻlamli istilolaridan keyin oʻrnatilgan nisbiy tinchlik davrini tasvirlash uchun ishlatiladi.
Chingizxon (hukmronligi 1206-1227) va avlodlarining Janubi-Sharqiy Osiyodan Sharqiy Yevropagacha boʻlgan istilolari Sharq dunyosini Gʻarb dunyosi bilan bogʻladi. Osiyo va Yevropa boʻylab savdo markazlarini bogʻlovchi Ipak yoʻli yagona Moʻgʻullar imperiyasi tasarrufiga oʻtdi. Odatda, „boshida oltin boʻlagi koʻtargan qiz butun dunyo boʻylab xavfsiz kezib yurishi mumkin“, deyilgan. Moʻgʻul imperiyasining siyosiy jihatdan toʻrt xonlikka (Yuan sulolasi, Oltin Oʻrda, Chigʻatoy xonligi va Ilxonlikka) boʻlinib ketganiga qaramay, qariyb bir asr davom etgan istilo va fuqarolar urushidan soʻng XIV asr boshlarida nisbatan barqarorlik hukm surdi. Pax Mongoliyaning tugashi xonliklarning parchalanishi va XIV asr oʻrtalarida Osiyodan dunyoning koʻp qismiga savdo yoʻllari boʻylab tarqalgan „Qora oʻlim“ning avj olishi bilan belgilandi.
Bu davr gʻarb sanʼatiga moʻgʻul taʼsiri Fags-pa yozuvida namoyon boʻldi.
Moʻgʻullar ekspansiyasi
left|thumb| [[Moʻgʻullar istilosi|Moʻgʻullar imperiyasining hududiy kengayishi]] Pax Mongolica XIII asr boshlarida Chingizxon davridan boshlab Moʻgʻul imperiyasi istilolaridan keyin sodir boʻldi. Chingizxon mintaqadagi turli qabilalarni zabt etish jarayonida moʻgʻul qabilalari jamiyatining tuzilishida inqilob qildi. Har bir yangi gʻalabadan soʻng, tobora koʻproq odamlar Chingizxon hukmronligi ostiga oʻtdi va shu tariqa qabilalarning ijtimoiy muvozanatini diversifikatsiya qildi. 1203-yilda Chingizxon oʻz qoʻshinini kuchaytirish maqsadida qoʻshin tuzilmasini qayta tashkil etuvchi islohot oʻtkazishni buyurdi. Shu bilan birga ilgari jamiyat va harbiy qismlarni parchalab tashlagan anʼanaviy urugʻ-qarindosh boʻlinmalarini yoʻq qildi. U oʻz qoʻshinini arbanlarga (oʻn kishilik millatlararo guruhlar) boʻldi va arban aʼzolari etnik kelib chiqishidan qatʼi nazar, bir-biriga sodiq boʻlishlari buyurildi. oʻnta arban zuun yoki kompaniya deb nomlandi; oʻn zuun bir myangan, yoki batalyon boʻldi; va oʻn myangan tumen yoki 10 000 kishilik qoʻshinni tashkil qildi. Chingizxonning kuchli qoʻshinini oʻnlik tizimi bilan tashkil etish Oʻrta Osiyo hududidagi koʻp qabilalarni tinch yoki kuch bilan bosib olishda juda samarali boʻlar edi, balki butun moʻgʻul jamiyatini mustahkamladi. 1206-yilga kelganda Chingizxonning harbiy ekspansiyasi Moʻgʻuliston qabilalarini birlashtirdi va oʻsha yili u Moʻgʻuliston rahbari sifatida saylanib, eʼtirof etildi. thumb| Chjiyuan davrining III yiliga oid yozuvli bronza toʻp (1332). Yuan sulolasi (1206-1368). Yunju ibodatxonasidan topilgan, Fangshan, Pekin, 1935-yil. Yangi moʻgʻul imperiyasi tezda koʻplab hududlarni qoʻshib olishga harakat qildi. Dastlabki moʻgʻul istilolari gʻarbiy Syaga qarshi yurishlar edi. 1209-yilda moʻgʻullar Gʻarbiy Syani bosib oldilar. 1213-1214-yillar oraligʻida moʻgʻullar Szin imperiyasini bosib oldilar va 1214-yilga kelib moʻgʻullar Xuanxe daryosining shimolidagi yerlarning katta qismini egalladilar. 1221-yilda moʻgʻul sarkardalari Jebe va Subutoy Kaspiy dengizi boʻylab va Kiev Rusiga harbiy ekspeditsiya boshladilar; Chingizxon Hind jangida turkiy Jaloliddin Manguberdi ustidan gʻalaba qozondi; oʻsha yili Xorazmshohlar davlati ham magʻlubiyatga uchradi. 1235-yilda moʻgʻullar Koreyani muvaffaqiyatli bosib oldilar. Ikki yil oʻtgach, 1237-yilda Botu Xon va Subutoy Rossiyani istilo qilishni boshladilar. Ular 1241-yilda Polsha va Vengriyani bosib oldilar. 1252-yilda moʻgʻullar Song Xitoyiga bostirib kirishdi; 1276-yilda poytaxt Xanchjouni egallab oladilar. 1258-yilda Xulokuxon Bagʻdodni egalladi.
Savdo aloqalari
left|thumb| Yuan sulolasi banknotasi bosma yogʻoch plitasi. 1287-yil. oʻz qudratining eng yuqori choʻqqisida Moʻgʻul imperiyasi sharqda Pusandan gʻarbda Budapeshtgacha, shimolda Litvadan janubda Vyetnamgacha hududlarda hukmronlik qildi. Bu qitʼaning nihoyatda katta qismi bir siyosiy hokimiyat ostida birlashganligini anglatardi. Natijada, savdogarlar foydalanadigan savdo yoʻllari sayohat uchun xavfsiz boʻlib qoldi. Bu esa sharqda Xitoydan gʻarbda Britaniyagacha boʻlgan savdoning umumiy oʻsishi va kengayishiga olib keldi. Shunday qilib, Pax Mongolica XIII-XIV asrlarda Yevrosiyodagi koʻplab sivilizatsiyalarga katta taʼsir koʻrsatdi.
Moʻgʻullar davrida eski dunyo, xususan Yevroosiyo boʻylab yangi texnologiyalar va tovarlar almashildi. Tomas T. Allsen moʻgʻullar davrida koʻplab kadrlar almashinuvi sodir boʻlganligini taʼkidladi. Iqtisodiyot (ayniqsa, savdo va davlat moliyasi), harbiy, tibbiyot, qishloq xoʻjaligi, astronomiya, matbaa, geografiya va tarixshunoslikda koʻplab muhim oʻzgarishlar yuz berdi. Ushbu oʻzgarishlar faqat Yevroosiyo bilan cheklanib qolmasdan, Shimoliy Afrikani ham qamrab oldi.
Jahon savdo tizimi: Ipak yoʻli
right|thumb| [[Buyuk Ipak yoʻli|Ipak yoʻli Sharq va Gʻarbni bogʻlovchi savdo yoʻllari tizimi edi]] right|thumb| XIII asrning jahon savdo tizimi Moʻgʻullar iqtidorga kelishidan oldin Eski dunyo savdo tizimi bir qator alohida davlat tuzilmalaridan iborat edi. Yangi moʻgʻul imperiyasi bir vaqtlar yakkalanib qolgan sivilizatsiyalarni yangi kontinental tizimga birlashtirdi va Ipak yoʻlini asosiy transport yoʻli sifatida qayta tikladi. Yevrosiyoning moʻgʻullar qoʻl ostida birlashishi butun savdo tarmogʻida oʻlpon yigʻuvchilar sonini sezilarli darajada kamaytirdi va sayohatlarda xavfsizlikni taʼminladi. Pax Mongolica davrida, Marko Polo kabi yevropalik savdogarlar Yevropadan Xitoyga Anadoʻlini Xitoy bilan bogʻlaydigan yaxshi taʼmirlangan yoʻllardan yoʻl oldilar.
Ipak yoʻlida Xitoy ipaklari; qalampir, zanjabil, dolchin va muskat yongʻogʻi ortilgan karvonlar Molukka orollaridan transkontinental savdo yoʻllari orqali gʻarbga kelgan. Sharqiy parhez usullari yevropaliklarga ham tanishtirildi. Yevropada hind muslinlari, paxtalari, marvaridlari va qimmatbaho toshlari, shuningdek, Erondan qurol-yarogʻ, gilam va charm buyumlar sotilgan. Xitoydan Yevropaga porox ham olib kirilgan. Yevropaliklar kumush, nozik mato, otlar, zigʻir va boshqa tovarlarni yaqin va uzoq Sharqqa joʻnatdilar. Savdoning kuchayishi tegishli xalqlar va jamiyatlarning yangi tovarlar va bozorlarga taʼsirini oshirishni, shu tariqa savdo tizimida ishtirok etgan har bir millat yoki jamiyatning daromadlarini oshirishini anglatardi. XIII asrda jahon savdo tizimida ishtirok etgan shaharlarning har biri tez sur’atlar bilan oʻsib bordi.
Quruqlikdagi savdo yoʻllari bilan bir qatorda dengiz ipak yoʻli tovarlar oqimiga va Pax Mongolica tashkil etilishiga yordam berdi. Ushbu dengiz ipak yoʻli Janubiy Xitoyda qisqa qirgʻoq yoʻllari bilan boshlangan. Texnologiya va navigatsiya rivojlanishi bilan bu marshrutlar Hind okeaniga boradigan ochiq dengiz yoʻliga aylandi. Oxir-oqibat, bu yoʻnalishlar Arab dengizi, Fors koʻrfazi, Qizil dengiz va Sharqiy Afrika dengizini qamrab olgan holda yanada rivojlandi.
Moddiy buyumlar bilan bir qatorda odamlar, texnikalar, maʼlumotlar va gʻoyalar Yevrosiyo quruqliklariaro birinchi marta oʻzaro ayirboshlandi. Masalan, Pekin arxiyepiskopi Jon Montecorvinolik Hindiston va Xitoyda Rim-katolik missiyalariga asos solgan va Yangi Ahdni moʻgʻul tiliga tarjima qilgan. Uzoq masofali savdo uzoq Sharqdan Yevropaga biznes yuritishning yangi usullarini olib keldi; Banknotlar, depozit banki va sugʻurta Pax Mongolika davrida Yevropaga kiritilgan. Banknotlar uzoq masofalarga sayohat qilishni sezilarli darajada osonlashtirdi, chunki sayohatchiga metall tangalar ogʻirligi yuklanmaydi.
Islomiy matematika, astronomiya va ilm-fan usullari Pax Mongolika davrida Afrika, Sharqiy Osiyo va Yevropaga tarqaldi. Qogʻoz tayyorlash va chop etish usullari Xitoydan Yevropaga oʻtdi. Rudimentar bank tizimlari oʻrnatildi va pul almashinuvi, kredit berish keng tarqalgan boʻlib, bu savdogarlar uchun katta miqdorda boylik olib keldi.
Moʻgʻul boshqaruvi
left|thumb| Moʻgʻul jangchisi otda oʻq otishga tayyorlanmoqda. Moʻgʻulistonning Osiyo qitʼasidagi markaziy geografik oʻrni uning savdo tizimida bunday katta rol oʻynashiga muhim sabab boʻldi. Moʻgʻul qoʻshini osonlik bilan imperiyaning koʻp qismida kuchli hukmronlik oʻrnatishga muvaffaq boʻldi. Harbiylar taʼminot tizimlari va savdo yoʻllari muammosiz ishlashini taʼminladi; Savdo yoʻllari boʻylab bu yoʻllardagi sayohatchilarni himoya qilish uchun doimiy garnizonlar tashkil etildi. Savdogarlar va savdo-sotiqning imperiya boʻylab uzluksiz harakatlanishini taʼminlash uchun moʻgʻullar hukmronligidan oldin keng tarqalgan mahalliy murakkab soliq va tovlamachilik tizimlari bekor qilindi. oʻlchov va ogʻirliklar tizimi ham standartlashtirildi. Moʻgʻullar savdo yoʻllaridagi sayohat mashaqqatini kamaytirish uchun yoz oylarida savdogarlar va sayohatchilar qiynalmasligi maqsadida yoʻllar boʻylab daraxt ekishdi; daraxtlar oʻsishi mumkin boʻlmagan yoʻllarni tosh ustunlar yordamida belgilab chiqishdi.
Moʻgʻullar imperiya orqali savdo-sotiq oqimini taʼminlash uchun boshqa xalqlar va jamiyatlar bilan ittifoq tuzishga intildilar. Moʻgʻul qoʻshini, shuningdek, unchalik muhim boʻlmagan yoki borish qiyin boʻlgan yoʻllardagi shaharlarni vayron qilish orqali qitʼa boʻylab savdo oqimini qayta shakllantirib, tartibga soldi. Moʻgʻul qoʻshinlari asosan otliqlardan tashkil topgan edi. Bu harbiylarga katta masofalarda tez va oson harakat qilish imkonini berdi.
Moʻgʻullar moʻgʻul-ortoʻq sherikliklarida investitsiyalar va qarzlar boʻyicha javobgarlik tushunchalarini ishlab chiqdilar, Moʻgʻullar imperiyasining savdo integratsiyasini osonlashtirish uchun savdo va sarmoyani ragʻbatlantirishdi. Moʻgʻullar davrida moʻgʻul- ortoʻq sherikligining shartnomaviy xususiyatlari qirod va commenda kelishuvlariga juda oʻxshardi. Biroq moʻgʻul sarmoyadorlari sherikchilik investitsiyalari uchun metall tangalar, qogʻoz pullar, oltin va kumush quyma, savdo tovarlaridan foydalanganlar va savdo faoliyatida birinchi navbatda pul krediti va pul mablagʻlarini moliyalashtirganlar. Bundan tashqari, moʻgʻul elita qatlamlari Markaziy va Gʻarbiy Osiyo hamda Yevropa savdogarlari, jumladan, Marko Polo oilasi bilan savdo sheriklik aloqalarini yoʻlga qoʻygan.
Yaso („Buyuk qonun“) nomi bilan mashhur boʻlgan moʻgʻul qonunlari toʻplami Moʻgʻul imperiyasi jamiyatining koʻp sohalarida, ayniqsa, savdo-sotiqqa oid sohalarda qatʼiy qoidalar va jazolar belgilagan. Yaso qabilaviy nizolar va urushlarning anʼanaviy sabablarini bostirishga yordam berdi. Shu orqali tinch savdo va sayohat muhitini taʼminladi. Oʻgʻrilik va hayvonlarning oʻgʻrilanishi taqiqlangan edi. Chingizxon boshchiligidagi Moʻgʻul imperiyasi hatto yoʻqolgan va topilgan buyumlarning katta tizimini yaratdi. Qattiq jazolar, shu jumladan oʻgʻirlangan tovarlarning asl qiymatidan toʻqqiz baravar koʻp jarima undirish moʻgʻul yoʻllarida oʻgʻirlikning oldini olishga yordam berdi. Yaso shuningdek, buddistlar, musulmonlar, nasroniylar va boshqalarga butun imperiya boʻylab erkin sayohat qilishlarini taʼminlab, toʻliq diniy erkinlik haqida qaror qabul qildi; din peshvolari, shuningdek, shifokorlar, huquqshunoslar, tadbirkorlar, oʻqituvchilar va olimlar soliqdan ozod qilingan. Yaso moslashuvchanlikni taʼminladi va u odatda imperiyaning chekka hududlaridagi huquqiy tizimlarni moslashtirdi, oʻzlashtirdi yoki yangidan qurdi. Shu bilan turli jamiyatlar uchun ochiqlik darajasini saqlab qolib, tinchlik va barqarorlikni taʼminladi.
Moʻgʻul qonunchiligini taʼminlash uchun huquqiy boshqaruv ierarxiyasi ishlab chiqilgan. Bunga markaziy hukumatning „chug-shu-sheng“ deb nomlangan Kotibiyat Kengashi boshchilik qildi. U „xsing-sheng“ (xingsheng) deb nomlanuvchi 10 ta viloyat hukumatlarini nazorat qildi. Xingsheng keyinchalik huquqiy ishlarni koʻrib chiqadigan kichikroq tumanlarga boʻlingan. Huquq- tartibot idoralari „hsien wei“ (xianwei) nomi bilan tanilgan politsiya komissariga ishonib topshirilgan va u gumondorlarni hibsga olish vakolatiga ega edi. Imperiyani federallashtirishning bu usuli butun qitʼada qonunlarni boshqarishni oson va samarali qildi.
Pochta tizimi
Moʻgʻullar Yom (Өртөө, Örtöö, nazorat punkti) deb nomalnuvchi Uzoq Sharq va Gʻarbni bogʻlagan birinchi aloqa tizimiga asos solishgan. Yom stantsiyalari har 40-48 km yoki otda oʻrtacha bir kunlik yoʻlda tashkil etildi. Bu yomlar 1234-yilda oʻqtoy Xon tomonidan joriy etilib, yangi otlar va yem-xashak bilan taʼminlangan. Uning akalari Chigʻatoyxon va Tulu hamda jiyani Botuxon bu tarmoqni yanada kengaytirdi.
Yomni moʻgʻul qoʻshini boshqargan. Yom moʻgʻullar hududi boʻylab Sharqiy Yevropadan Tinch okeanigacha choʻzilgan. Yoʻllar moʻgʻullar tomonidan yaxshi tashkil etilgan, moliyalashtirilgan, taʼminlangan va boshqarilgan. Bu juda murakkab aloqa va sayohat tizimi muhim xabarlarni yuborish, nisbatan qisqa vaqt ichida uzoq masofalarga sayohat qilishni osonlashtirdi. Muloqot va harakatlanish qulayligi natijasida moʻgʻullar oʻzlarining ulkan imperiyasini samarali boshqara oldilar va shu orqali siyosiy-iqtisodiy barqarorlikni taʼminladilar.
Inqirozi
Pax Mongolicaning pasayishi bir qator omillarning natijasi edi: qobiliyatsiz va raqobatdosh rahbarlar, korruptsiya, qoʻzgʻolonlar, tanazzul, sulolaviy kurashlar, qotilliklar, tashqi hujumlar va kasalliklar. Pax Mongolikaning pasayishi Sharq va gʻarb oʻrtasidagi savdoning pasayishiga olib keldi.
Moʻgʻullar hukmronligining tanazzulga uchrashi
thumb| XV asrga kelib moʻgʻullarning tarqoq davlatlari va domenlari Moʻgʻullar imperiyasi oʻzining tanazzulga uchrashi davrida juda katta hududlardan iborat edi. Har bir hudud „xonlik“ sifatida belgilandi. Izolyatsiya tufayli  Moʻgʻul dunyosida XIV asrda koʻplab hukmdorlar oʻz xonliklari mustaqilligiga eʼtibor qarata boshladilar.
Diniy murosasizlik Pax Mongolicaʼning pasayishida oʻziga xos omillardan biri edi. Rossiyada moʻgʻullar (Oltin oʻrda nomi bilan tanilgan) turli dinlarga nisbatan murosasizlik tufayli asta-sekin kuch va hududlarini yoʻqotdilar. Rus moʻgʻullari islom dinini qabul qilib, siyosiy sabablarga koʻra Misr mamluklari safiga qoʻshilishdi. Baʼzi hollarda Oltin oʻrda hatto fors moʻgʻullari bilan ham urush olib borgan. Oltin Oʻrdaning sharqiy qismi Oq Oʻrda Ilxonlik va Buyuk Xon bilan doʻstona munosabatlarga ega edi. Yagona markazdan uzoqlashish siyosati savdo tizimining qulashi va moʻgʻul davlatlari oʻrtasidagi raqobat tufayli aloqa juda qiyin boʻlganligi sababli sodir boʻldi. Oxir-oqibat, Fors moʻgʻullarining rahbari Gʻozon 1295-yilda islomni qabul qildi. Bu musulmon Oyrat generali Navroʻzning kuchayishiga hissa qoʻshdi.
Bubonli vabo
right|thumb| Qora oʻlimning Yevropada tarqalishi; Yevropaga Osiyodan kirib borgan Moʻgʻul imperiyasidagi tegishli xonliklarning boʻlinishi Pax Mongolicaʼnıng tanazzulga uchrashiga sabab boʻlgan yagona omil emas edi. Pax Mongolicaʼnıng pasayishida bubonik vabo yoki Qora oʻlimning tarqalishi ham halokatli rol oʻynadi. Moʻgʻul imperiyasi bir vaqtlar izolyatsiya qilingan hududlarni bogʻlaganligi Qora oʻlimning tez tarqalishini osonlashtirdi. Tarixchi Uilyam X. Makneyllning qayd etishicha, vabo 1252-yilda Xitoyning janubiy qismi va Birma Himolay etaklarida yashovchi kemiruvchilardan moʻgʻul askarlariga oʻtgan. 1331-yilda vabo Xitoyda qayd etilgan va Sharqiy Osiyodan savdo yoʻllari boʻylab gʻarbga olib borilgan. Savdogarlar va moʻgʻul askarlari Pax Mongolica davrida qitʼa boʻylab juda erkin va tez sayohat qila olganlar. Vabo bilan kasallangan burgalar otlarning yelkasiga, tuyalarning juniga yoki yuklar va egar xaltachalarida joylashib oladigan qora kalamushlar yordamida tarqalar edi. Qora oʻlim Xitoy aholisining uchdan bir qismini va Yevropa aholisining 25-50 foizini oʻldirgani taxmin qilinmoqda.
Savdoga taʼsiri
Keyingi 300 yil ichida Xitoy tobora yakkalanib, ichki muammolariga oʻralashib qoldi. Xitoy chet elliklar, tashqi savdo va xitoy tilidan boshqa tillarni taqiqlagan. Konfutsiylik va daosizm milliy dinlar sifatida tiklandi va Xitoy madaniy turgʻunlikni boshidan kechirdi. Min sulolasining dastlabki yillarida, Chjan Xening sayohatlariga qaramay, dunyoning qolgan qismi bilan savdo umuman pasayib ketdi. Bu „ramziy siyosat oʻzgarishi“ emas, balki urushlar, epidemiyalar va keng tarqalgan nizolar bilan bogʻliq. Iqtisodiy qiyinchiliklar ham jahon savdosining muhim ishtirokchisi sifatida pasayishga yordam berdi. Qora oʻlim tezda jahon savdo tizimining qolgan qismiga ham tarqaldi va Pax Mongolica davrida keng tarqalgan va olqishlangan uzoq masofali savdo tizimi deyarli butunlay toʻxtadi.
Gemosporidiyalar
Gemosporidiyalar, qon sporalari (Haem osporidia) — koksidiyasimonlar sinfiga mansub turkum. 10 avlodi va 100 dan ortiq turi bor. Kattaligi bir necha mm. Sudralib yuruvchilar, qushlar va sut emizuvchilar, jumladan, odam qoni eritrotsitlari va epiteliy hujayralarida parazitlik qiladi. Ayrim G. ogʻir kasallik keltirib chiqaradi. Xoʻjayin almashtirish yoʻli bilan rivojlanadi. Asosiy xoʻjayini qon soʻruvchi chivinlar, oraliq xoʻjayini umurtqali hayvonlar va odam. Chivinlar qon soʻrganida parazitning sporozoitlarini yuqtiradi. G. chivinlar ichki organlarida shizogoniya (koʻp marta jinssiz boʻlinish) orqali koʻpayadi. Bir necha marta jinssiz koʻpayib nasl bergandan soʻng qizil qon tanachalari ichiga kirib, gametotsitlarga aylanadi. Harakatchan zigota (ookineta) oshqozon devorida rivojlanib, ootsistaga aylanadi. Uning ichida esa koʻplab sporozoitlar paydo boʻladi. Sporotsistalar asosiy xoʻjayinining soʻlak bezlariga oʻtadi. G.dan bezgak plazmodiysi odamlarda bezgak kasalligini keltirib chiqaradi.
Gulibodom (Yovon tumani)
Gulibodom (Гулибодом)  — Tojikiston Respublikasining Yovon tumani, Hasan Huseynov aholiga qarashli daha. Dahadan mahalla markazigacha 12 km, tuman markaziga 20 km.
Aholisi
Aholisi - 776 kishi.
Yusaf Mack
Professional boksdagi faoliyati
2000-yilning 17-noyabrida o‘zining professional boksdagi debyutida Mak Villi Lini ikkinchi raundda texnik nokaut bilan mag‘lub etdi.
Bu bokschi USBA, NABA, UBA va NABFdan mintaqaviy unvonlarga ega. Mak bir qancha sobiq jahon chempionlari, jumladan Alejandro Berrio, Glen Johnson va Carl Froch bilan jang qilgan.
Aktyorlik faoliyati
2015-yilda u Dawgpoundusa.com saytining " Holiday Hump’n " nomli prodyuserlik firmasida gey-pornografik aktyorlar Bamm Bamm va Young Bak bilan birga Philly nomi ostida paydo boʻldi. U dastlab film prodyuserlari tomonidan giyohvand moddalarni isteʼmol qilganini va filmni suratga olganini eslamaganini aytdi, lekin keyinroq WTXF-TVga buni yashirish uchun yolgʻon gapirganini aytdi. Intervyularida Yusaf Mak oʻzining biseksual ekanligini va oʻzi xohlagan kishi bilan yaqin munosabatda boʻlish qulayligini aytadi. Mak 10 nafar farzandning otasi va avvallari bir ayol bilan unashtirilgan.
Yusaf Mak Reality Dudes prodyuserlik kompaniyasi uchun Philly Mack nomi ostida filmlarda suratga tushadi
Jeon Jong-seo
Jeon Jong-seo (1994-yil 5-iyulda tugʻilgan), Rachel Jun nomi bilan ham tanilgan, janubiy koreyalik aktrisa. U 2018-yilda eʼtirof etilgan Janubiy Koreyaning „Burning“ trilleri filmidagi Xe-mi roli bilan shuhrat qozongan va The Call (2020) trilleridagi ijrosi uchun 57-Baeksang Arts Awards mukofotida " Eng yaxshi aktrisa " nominatsiyasida gʻolib boʻlgan. Xalqaro miqyosda u Money Heist: Korea — Joint Economic Area (2022) filmidagi Tokio roli bilan tanilgan.
Yoshlik
Jeon Jong-seo Seulda tugʻilgan, oilaning yagona farzandi. Jeon bolaligida oilasi bilan Kanadaga koʻchib oʻtgan. U Kanadadagi oʻrta maktabda oʻqidi, keyin Koreyaga qaytib keldi va Anyang sanʼat oʻrta maktabini tamomladi. Oʻrta maktabdan soʻng u Sejong universitetining kino yoʻnalishi boʻyicha oʻqishga kirdi. Keyinchalik u aktyorlik karyerasini erkinroq davom ettirish uchun universitetga kirishni bekor qildi.
Karyera
Jeon Jong Seo aktyorlik faoliyatini boshqaruv agentligiga qoʻshilganidan soʻng boshlagan va 2017-yil avgust oyida rejissor Li Chang-donning " Burning " sirli filmi uchun birinchi tinglovida qatnashgan. Koʻngilochar industriyada hech qanday tarixga ega boʻlmagan tajribasiz aktyor Jeon tanlovda gʻolib chiqdi va Yu A In va Stiven Yeun kabi taniqli aktyorlar bilan birga oʻynash uchun birinchi tinglovida bosh rolni egalladi.
Jeon dastlab " Burning " filmida Xe-mi rolini olish uchun bormaydi, chunki u buni olish imkoniyati yoʻq deb oʻylaydi. Kasting u hozirgi isteʼdod agentligiga qoʻshilganidan atigi uch kun oʻtgach boʻlib oʻtdi. Rejissor Li Chang-dong oʻzining kastingi haqida shunday dedi: „Men uni koʻrganimda, u bolalarga xos begunohlik tuygʻusiga ega boʻlib tuyuldi, lekin shu bilan birga, uning ikkinchi tomonida bu aybsizlikning kattaroq tarafi bor edi. Men unga filmdagi bosh qahramon Xemi rolinoi berishga qaror qildim chunki u bu rolni chuqur oʻynay olardi.“ Va, "Ehtimol, men u uchun hamma narsa " birinchi marta „ boʻlganiga bevosita sababchi boʻlganman. Bundan tashqari, uning yuzi borku, odamlarni u nimani his qilayotgani va oʻylayotgani haqida hayratda qoldiradi. Menimcha, bu uni Xemining xarakteriga moslashtirdi.“ Burning filmining premyerasi 2018-yilning may oyida Kann kinofestivalida boʻlib oʻtdi, u yerda Jeon qizil gilamdan yurdi. Film 2018-yilgi Kann kinofestivalida " Oltin palma toʻpini " uchun daʼvogarlik qilib, universal eʼtirofga sazovor boʻldi va 91-Oskar mukofoti marosimida " Eng yaxshi chet tilidagi film " nominatsiyasining yakuniy toʻqqiz filmlik qisqa roʻyxatiga kirgan birinchi koreys filmi boʻldi.
Jeon oʻzining birinchi seriyasida " Money Heist: Korea — Joint Economic Area " filmida, ispancha " Qogʻoz uy " jinoyat-dramasining Koreyschaga moslashgan versiyasida Tokio rolida suratga tushdi. U 2022-yilda Netflix-da chiqarildi.
Shaxsiy hayot
Jeon 2021-yilning dekabridan beri The Call direktori Li Chung Xyon bilan ishqiy munosabatda.
Filmografiya
thumb| 2018-yilgi Kann kinofestivalida Jeon Jong-seo
El Mirador
El Mirador („nazorat“, „nigoh“ yoki „belveder“ deb tarjima qilingan) — Gvatemalaning zamonaviy El-Peten departamentining shimoliy qismida joylashgan Kolumbiyagacha boʻlgan hududni egallagan yirik Mayya aholisining punkti sanaladi.
Kashfiyoti
Mirador havzasining bir qismi 1885-yilda Klaudio Urrutia tomonidan oʻrganilib, xarobalar mavjudligini qayd etilgan. Ammo Ian Greham 1962-yilda hududning birinchi xaritasini tuzgunga qadar u yerda biroz vaqt oʻtkazgunga qadar El Mirador bunga unchalik eʼtibor bermagan. Batafsil tekshiruv 1978-yilda Bryus Dahlin (Amerika Katolik Universiteti) va Rey Matheny (Brigham Young universiteti) rahbarligidagi arxeologik loyiha bilan boshlandi. Dahlinning ishi birinchi navbatda bajo botqoqlari va xaritalashga qaratilgan boʻlsa, Matheny jamoasi birinchi navbatda sayt markazi va arxitekturadagi qazishmalarga eʼtibor qaratdi. Ushbu loyiha 1983-yilda yakunlandi. Arxeologlarni hayratda qoldirgan holda, katta hajmdagi qurilish Tikal va Uaxactun kabi mintaqadagi yirik Mayya klassik shaharlari bilan emas, balki klassikadan oldingi davrda bir necha asrlar oldin qurilganligi aniqlandi.
2003-yilda Idaho shtat universiteti katta olimi Richard D. Xansen butun dunyo boʻylab 52 ta universitet va tadqiqot institutlarining xodimlari va texnik xodimlarini oʻz ichiga olgan koʻp tarmoqli yondashuv bilan El Miradorda yirik tadqiqot, barqarorlashtirish va konservatsiya dasturlarini boshladi. 2008-yil avgustiga kelib, jamoa 168 ta ilmiy maqola chop etadi va koʻplab texnik hisobotlar va ilmiy taqdimotlar, shuningdek, History Channel, National Geographic, Learning Channel, BBC, ABC ning 20/20 va Good uchun hujjatli filmlarini tayyorlaydi. Morning America, 60 Minutes (Avstraliya) va Discovery Channel. 2019-yilda “Ha nazariyasi” “Yoʻqotilgan piramida” nomli uzun metrajli hujjatli filmi, ularning Gvatemala oʻrmoni boʻylab La Danta piramidasiga koʻtarilish sarguzashtlari haqidagi filmni ishlab chiqaradi.
Tarixi
thumb| El Miradordagi Stela 2. El Mirador miloddan avvalgi VI asrdan milodiy l asrgacha gullab-yashnagan va miloddan avvalgi lll asrdan oʻzining yuksak choʻqqisiga etgan edi. Keyin u qurilishdagi tanaffusni boshdan kechirdi, ehtimol u avlodlar uchun tashlab qoʻygan boʻlishi ham mumkin degan tahminlar ham bor, keyin qayta ishgʻol qilish  kech boʻlasa klassik davrda qurilishni davom ettirdi va IX asrning oxirlarida yakuniy tark etdi. Saytning fuqarolik markazi taxminan 10 sqmi no, balandligi esa  10 m dan 72 metrgacha boʻlgan monumental meʼmorchilikni oʻz ichiga olgan bir necha ming inshootlarga ega boʻlgan. left|thumb| El Miradorda suv yig'ish tizimining qirg'oqlarini bezatgan shlyapa frizlari. El Miradorning qoʻshimcha xususiyati - muhim meʼmoriy birikmalarni ichki bogʻlovchi va Mirador havzasidagi koʻplab yirik qadimiy shaharlarni oʻrta va kechki klassik davrlarning keyingi qismlarida tashqi tomondan bogʻlaydigan yoʻllarning miqdori va hajmi ham boʻlgan edi. Oʻtish yoʻllari odatda sacbeob deb ataladi (mayya tilida „oq yoʻl“ degan maʼnoni anglatuvchi sacbe soʻzining koʻplik shakli, „oq“ xaltadan va „yoʻl“ boʻladi degan kabi maʼnolarni anglatgan). Bular atrofdagi landshaft sathidan 2 metrdan 6 metrgacha koʻtarilgan va kengligi esa 20 metrdan 50 metrgacha boʻlgan baland tosh yoʻllardan iborat boʻlgan. Bitta sacbe El Miradorni qoʻshni Nakbe sathiga bogʻlaydi, taxminan 12 km uzoqlikda, boshqasi esa 20 km uzoqlikda El Miradordan El Tintalga taxminan aytgan qoʻshiladi.
Bugun
Yuta universiteti arxeologi Richard D. Hansen Mirador havzasi loyihasining amaldagi direktori boʻlib, uning bu yerdagi kashfiyotlariga koʻra, u Mirador havzasidagi 45 dan ortiq xaritalangan joylarni tashkil etgan boʻlishi mumkin, deb hisoblaydi. Mesoamerikadagi eng qadimgi aniq belgilangan siyosiy davlat sanalgan. left|thumb| 2000-yilda El Miradorda ochilgan tosh ishlari Klassikgacha boʻlgan Maya tsivilizatsiyasining ajoyib namunalarini oʻz ichiga olgan boʻlsada, El Miradorning uzoqda joylashganligi uning mashhur sayyohlik joyiga aylanishiga toʻsqinlik qiladi. Gvatemalaning hozirgi hukumatining asosiy rejalari orasida El Mirador Cuatro Balamni saqlash va rivojlantirish loyihasining muhim markazi sifatida mavjud ekanligini aytgan.
Miradorga tahdidlar
2003-yildan beri Kaliforniyada joylashgan Global Heritage Fund (GHF) notijorat tashkiloti Miradorni saqlash va himoya qilish uchun ishlamoqda. 2010-yil oktyabr oyida GHF “Yoʻqolib borayotgan merosimizni saqlab qolish” nomli hisobotida Miradorni oʻrmonlarning kesilishi, yongʻinlar, katta daraxt kesish, brakonerlik, talonchilik va giyohvand moddalar savdosi bilan bogʻliq holda tuzatib boʻlmaydigan yoʻqotish va vayron boʻlish arafasida boʻlgan mintaqalarga tahdidlar boʻyicha 12 ta jahon merosi obyektlari roʻyxatiga kiritdi.
Bokuning Binogadin tumanidagi bino yongʻini (2015)
Yongʻin 2015-yilning 19-may kuni ertalab soat 10da Ozarbayjon poytaxti Bokuning Binogadin tumanidagi Ozodlik shoh koʻchasida joylashgan 16 qavatli turar joy binosida sodir boʻldi. Ushbu yongʻin oqibatida 15 kishi halok boʻldi. Ulardan besh nafari bolalardir. Yana 63 kishi esa har xil turdagi va ogʻirlikdagi kuyish, jarohat va tutundan zaharlanish oqibatida zarar koʻrdi. Halok boʻlganlar asosan tutundan nafas ololmay halok boʻlishgan. .
Yongʻin kelib chiqishi sabablari deb, qurilishda ishlatilgan sifatsiz va tez yonuvchi xomashyolar sabab boʻlgani taʼkidlandi. Yongʻinni faqat 4 soatdan soʻnggina oʻchirishga muvaffaq boʻlindi. Yongʻin oqibatida koʻp qavatli bino butunlay yonib ketgan. Ushbu yongʻin Bokudagi eng yirik noxushlik sifatida tan olindi. .
Daisetsuzan vulqon guruhi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/97/Taisetsu_Volcano_Group_Relief_Map_%28B%29%2C_SRTM-1.jpg/290px-Taisetsu_Volcano_Group_Relief_Map_%28B%29%2C_SRTM-1.jpg|thumb|290x290px| Taisetsu vulqon guruhi Yaponiyaning Xokkaydo shahridagi keng kalderasidan 2 km uzoqlikda joylashgan Vulqonlar guruhi hisoblanadi. Uning nomi ainu tilida Nutapukaushipe („daryo ustidagi togʻ“ degan maʼnoni anglatadi) deb nomlanadi, shuningdek, mazkur vulqonlar guruhi Nutaku Kamushupe yoki Optateske nomi bilan ham tanilgan. Bu choʻqqilar Xokkaydodagi eng baland choʻqqilar hisoblanadi. Guruh oʻz nomini vulqon guruhi joylashgan hudud Daisetsuzan milliy bogʻiga ham bergan. Daisetsuzan vulqon guruhi tarkibida 20 ga yaqin faol harakatdagi statovulqonlar joy olgan. Ulardan eng balandi Asahi togʻi boʻlib, uning balangligi 2290 metr (7.510ft) ga teng boʻlgan statovulqondir. Shuningdek guruhda Hakuun togʻi (2.230 metr (7.216.3 ft)) va Hokuchin togʻi (2.244 metr (7.362 ft)) singari baland lava gumbazlari ham joy olgan.
Geografiyasi
Daisetsuzan vulqon guruhi Daisetsu-Tokachi grabenining shimoliy chekkasida Olov halqasining Kuril yoyida joylashgan. Vulqon zonasi oʻzini bir qator fumarollar va tabiiy issiq buloqlar bilan ham juda mashhur. Daisetsuzan vulqon guruhi tarkibida faol va nofaol vulqonlar, stratovulqonlar, kalderalar hamda lava gumbazlari boʻlgan choʻqqilar joy olgan. Ularning orasida eng past choʻqqisidan biri bu 1.938 metrlik (6.235 ft) lava gumbazi Keigetsu togʻi hisoblanadi. Daisetsuzan vulqon guruhi harakati favqulodda holatlarni oldini olish maqsadida Yaponiya vulqonlarni tadqiq qilish markazi tomonidan nazoratga olingan.
Philip Mountbatten
Shahzoda Philip, Edinburg gersogi (Philip Mountbatten ; 10-iyun 1921-yil — 9-aprel 2021-yil) — Britaniya qirollik oilasi aʼzosi, qirolicha Elizabeth II ning turmush oʻrtogʻi.
Daisetsuzan vulqon guruhi
Togʻlarning balandligi boʻyicha roʻyxati
Quyidagi choʻqqilar Daisetsuzan vulqon guruhini tashkil qiladi:
Philip Mountbatten
Philip Yunonistonda, Yunon va Daniya qirollik oilalarida tugʻilgan, lekin uning oilasi oʻn sakkiz oyligida mamlakatdan surgun qilingan. Fransiya, Germaniya va Buyuk Britaniyada taʼlim olgach, 1939-yil 18 yoshida Qirollik dengiz flotiga qoʻshilgan. 1939-yil iyuldan qirol George VI ning qizi va vorisi, oʻn uch yoshli malika Elizabeth bilan yozishmalar boshlagan. Philip u bilan birinchi marta 1934-yilda uchrashgan. Ikkinchi jahon urushi paytida u Buyuk Britaniyaning Oʻrtayer dengizi va Tinch okeani flotlarida xizmat qilgan.
Daisetsuzan vulqon guruhi
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Philip Mountbatten
Yoshlik yillari
Gretsiya va Daniya shahzodasi Philip (Φίλιππος) 1921-yil 10-iyunda Yunonistonning Korfu orolidagi Mon Reposdagi villaning ovqatlanish xonasida tugʻilgan. Gretsiya va Daniya shahzodasi Andrew va Battenberg malikasi Elisning yagona oʻgʻli, beshinchi va oxirgi farzand. Glyukksburg uyining aʼzosi, Daniyaning hukmron uyi, u Gretsiya qiroli George I va Daniya qiroli Christian IX dan kelib chiqqani sabab Gretsiya va Daniya shahzodasi boʻlgan; u tugʻilishi bilan ikkala taxtga ham merosxoʻr boʻlgan. Philipning toʻrt opasi bor — Margarita, Theodora, Cecilie va Sophie edi. U Korfuda joylashgan Eski qalʼadagi Avliyo George cherkovida pravoslav yunon marosimida choʻqintirilgan. Uning ota-bobosi buvisi Gretsiya qirolichasi Olga, uning amakivachchasi Gretsiya valiahd shahzodasi George, amakisi lord Lui Mountbatten va Korfu meri Alexandros Kokotos boʻlgan.
Shaxsiy hayoti
Oxir-oqibat, 1946-yilning yozida Philip qiroldan qizining qoʻlini soʻradi. Qirol, agar biron bir rasmiy uchrashuv keyingi yilning aprel oyida Elizabeth 21 yoshga toʻlgunga qadar kechiktirilsa, uning iltimosini qabul qilishini aytdi. 1947-yil mart oyiga kelib Philip Yunon va Daniya qirollik unvonlaridan voz kechdi, onasining oilasidan Mountbatten familiyasini oldi va ingliz fuqaroligiga aylandi. Nishon 1947-yil 10-iyulda ommaga eʼlon qilindi.
Philip va Elizabeth Westminster Abbeyida turmush qurishdi. Marosim BBC radiosi tomonidan yozilgan va butun dunyo boʻylab 200 million kishiga efirga uzatilgan.
Oʻlimi
Philip 2021-yil 9-aprel kuni ertalab Vindzor qal’asida, 99 yoshida, 100 yoshga toʻlishidan ikki oy oldin vafot etdi.
10-aprel kuni Buyuk Britaniya qirolichasi Elizabeth II’ning turmush oʻrtogʻi, Edinburg gersogi shahzoda Philipning vafoti munosabati bilan mamlakat boʻylab artilleriyadan toʻplar otildi.
Philipning kelini Vesseks grafinyasi matbuotga shahzoda vafot etganini quyidagicha tariflab aytgan: „u juda muloyim, tinchgina vafot etdi. Xuddi kimdir uni qoʻlidan ushlab olib ketgani kabi“, dedi. Uning oʻlimi „Toʻrtinchi koʻprik“ operatsiyasining boshlanishiga olib keldi, uning rejasi uning oʻlimini ommaviy ravishda eʼlon qilish va dafn marosimini tashkil qilish edi. Dafn marosimi 2021-yil 17-aprelda Vindzor qal’asidagi Syent-George ibodatxonasida boʻlib oʻtdi va u Sankt-George ichidagi Qirollik qabriga dafn qilindi.
Dunyo mamlakatlari vakillari qirol oilasiga uning vafoti munosabati bilan hamdardlik bildirdi. Shu jumladan Shavkat Mirziyoyev ham 9-aprel kuni qirolicha Elizabeth II’ning turmush oʻrtogʻi shahzoda Philip vafoti munosabati bilan unga hamdardlik bildirdi.
Gemotoraks
Gemotoraks (gemo... va yun. thorax— koʻkrak qafasi) — plevra boʻshligʻiga qon yigʻilishi; asosan, koʻkrak qafasi jarohatlanganda, lavsha, gemorrogik diatezda, oʻpka sili yoki oʻsma (rak, sarkoma) kuzatiladi. Plevra boʻshligʻida 200 ml dan koʻp qon yigʻilganda G. uchun xos belgilar paydo boʻladi. G. tashhisi rentgenologik tekshirish va plevra punksiyasi asosida qoʻyiladi. Yigʻilgan qon xajmiga koʻra, G. kichik (qon plevra sinusida yigʻiladi), oʻrta (qon koʻkrak oʻrtasigacha chiqadi) va katta (subtotal, total) boʻladi. Uncha katta boʻlmagan G. koʻkrak ogʻrigʻi, yoʻtal bilan kechadi, u zoʻraya borgan sari, nafas qisishi, hansirash, sianoz (koʻkarib ketish). yurak faoliyatining izdan chiqishi kuzatiladi. Dori-darmonlar bilan davolash naf bermasa, jarroxlik usuli qoʻllaniladi,
Muso Anarboyev
Muso Anarboyev (tugʻilgan yili 1955-yil, Oʻzbek SSR, SSSR) — oʻzbek davlat arbobi, Jizzax viloyati hokimi (2007-2009), 2007-yil 26-noyabrdan boshlab, 1-chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining aʼzosi.
Biografiyasi
Muso Anarbayev 2007-yilgacha Jizzax viloyati Mirzachoʻl tumani hokimi boʻlgan. 2007-yil 14-fevralda Oʻzbekiston Prezidenti Islom Karimov Anarbayevni Jizzax viloyati hokimi etib tayinladi. U ushbu lavozimda 2009-yilgacha ishlagan.
2007-yil 26-noyabrda Jizzax viloyatidan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatiga saylangan. 2007-yil 29-noyabrda Senatning Qonunchilik va sud-huquqiy masalalar qoʻmitasiga kirdi.
2018-yil 5-aprelda Xalq deputatlari Kengashi Kengashining navbatdan tashqari yigʻilishi paytida Muso Anarbayev Jizzax viloyati Baxmal tumani hokimi lavozimiga saylandi.
Noni Madueke
Chukwunonso Noni Tristan Madueke (2002-yil, 10-martda tugʻilgan) — ingliz professional futbolchisi, Eredivizionning PSV klubida qanot va hujumkor yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.
Klubdagi faoliyati
Madueke to‘qqiz yoshida Chrystal Palacega kelib qo‘shilgan va uch yilni klubda o‘tkazgan. Keyinchalik u Tottenhamga qoʻshildi; u ularning 16 yoshgacha boʻlgan jamoasi sardori boʻlgan va 15 yoshida 18 yoshgacha debyut qilgan va bu jarayonda Manchester United taklifini rad etdi.
2019-yil, 26-avgust kuni Madueke Eerste diviziyasida Jong PSV safida debyut qildi va 64-daqiqada MVV Maastrichtga 1:0 hisobida jamaosi bilan mag‘lub bo‘ldi.
2020-yil, 19-yanvarda VVV-Venloga qarshi 1:1 hisobidagi jamoasi bilan durang o‘yinda PSVning asosiy jamoasidagi debyutidan so‘ng Madueke 2020-21-yilgi mavsumda PSV jamoasiga to‘liq kirib keldi va klubdagi ilk oʻyinida gol urdi. 2020-yil, 19-sentabr kuni Emmenga qarshi 2:1 hisobida jamoasi bilan g‘alaba qozongan. Madueke mavsumni Eredivizionda 7 ta gol bilan yakunladi. Keyinchalik u barcha musobaqalarda toʻqqizta gol va sakkizta golli uzatma bilan Breakout kampaniyasini oʻtkazdi.
2021-yil, 7-avgustda Madueke Johan Cruyff Shieldning Ajaxga qarshi 4:0 hisobidagi gʻalabasida ikkita gol urdi va oʻz navbatida Ajaxning 17 oʻyinlik magʻlubiyatsiz seriyasini tugatishga yordam berdi.
Xalqaro faoliyati
Madueke Angliyani yoshlar darajasida himoya qilgan, 17 yoshgacha boʻlgan Daniyaga qarshi saralash bahsida ikki marta gol urgan va 2019-yilgi UEFA U-17 Yevropa chempionatida jamoa aʼzosi boʻlgan.
Madueke U-18 terma jamoasidagi debyutini 2019-yil, 6-sentabrda De Montfort Parkda Avstraliya ustidan 3:2 hisobida g‘alaba qozongan o‘yinda 70-daqiqada zaxiradan maydonga tushgan holda oʻtkazdi. U 2019-yil, 10-sentabrda Shimoliy ko‘chada Janubiy Koreyaga qarshi o‘yinda (2:0) U-18s safida o‘zining gollari hisobini ochdi.
2021-yilning 15-martida Madueke 21 yoshgacha bo‘lgan futbolchilar o‘rtasidagi 2021-yilgi UEFA Yevropa chempionati uchun „Yosh sherlar“ tarkibida birinchi marta Angliya U-21 terma jamoasiga chaqiruv oldi va guruhning ikkinchi o‘yinida boshlang‘ich sifatida debyut qildi, 2:0 hisobidagi mag‘lubiyat, 2021-yil, 28-martda Portugaliya terma jamoasiga qarshi oʻyindaga.
Oʻyin uslubi
2018-yil iyun oyida PSV bilan shartnoma imzolaganidan soʻng, klub uni „ijodkor, jismonan kuchli chap oyoqli yarim himoyachi“ deb taʼrifladi. Maduekening PSVdagi bosh murabbiy Roger Schmidtning taʼkidlashicha, Madueke „vaziyatlarni oʻqiy oladi, kerakli pozitsiyalarni egallaydi va kerakli joyda boʻladi“. BBC uni Cristiano Ronaldodan ilhomlangan „toʻgʻridan-toʻgʻri, kuchli va koʻp qirrali hujumchi“ deb taʼriflagan.
Yutuqlari
PSV Eindhoven