Polsha-Litva_munosabatlari
Zamonaviy davr
thumb|Polsha va Litva rahbarlari: Donald Tusk va Andrius Kubilius Varshavada, 2009-yil thumb|Polsha va Litva Bosh vaziri Mateush Moravetski va Ingrida Shimonitte. 2021-yil 1989-1991-yillardagi kommunizmning qulashi Polsha va Litva davlatlari oʻrtasidagi munosabatlarning rasmiy tiklanishiga olib keldi. Polsha Litva mustaqilligini qoʻllab-quvvatlagan va mustaqil Litvani birinchilardan boʻlib tan olgan (1991-yil 26-avgust). Shunga qaramay, 1990-yillarning boshlarida Litvaning oʻz polshalik ozligiga nisbatan notoʻgʻri munosabatda boʻlganligi va Litvaning Polsha yana Litvani oʻz taʼsiri ostiga qoʻyishga yoki hatto hududiy daʼvolar bilan chiqishga intilishidan xavotirlari tufayli nisbiy inqiroz yuz berdi. Bir necha yil oʻtgach, vaziyat ijobiylashdi va munosabatlar yaxshilandi. 1992-yil 28-sentabrda har ikki davlat tashqi ishlar vazirlari doʻstlik va qoʻshnichilik munosabatlari toʻgʻrisidagi deklaratsiyani hamda konsullik konvensiyasini imzoladilar, ular har qanday hududiy daʼvolarni rad etib, oʻzlariga tegishli ozchiliklarning huquqlarini hurmat qilishga vaʼda berishdi. 1994-yil 26-aprelda ikki davlat prezidentlarining Vilnyusda boʻlib oʻtgan uchrashuvida ular oʻzaro doʻstlik shartnomasini tuzdilar. Ikkala davlat ham NATOga (1999-yilda Polsha, 2004-yilda Litva va Yevropa Ittifoqiga (ikkalasi ham 2004-yilda) qoʻshildi. Biroq 2000-yillar oxirida Litvaning Doʻstlik shartnomasini amalga oshirishi yuzasidan kelishmovchiliklar energetika masalalari boʻyicha munosabatlar va hamkorlikni yomonlashtirdi. Polsha va Litvaning elektr tarmoqlari oʻzaro bogʻlangan lekin ikki davlatning gaz quvurlari faqat Rossiya tomonidan boshqariladigan gaz quvuri orqali ulanadi.  Ilgari bildirilgan niyatlar Doʻstlik shartnomasi boʻyicha kelishmovchilik tufayli toʻxtab qoldi.  Polsha prezidenti Bronislav Komorovskiy 2011-yil fevral oyida Litvaga tashrifi chogʻida munosabatlarning yomonlashuvidan xavotir bildirdi va Doʻstlik shartnomasining toʻliq amalga oshirilishi Litvada polyaklarga familiyalarining asl shakllaridan foydalanish va polyak tilida taʼlim olish imkonini berishi kerakligini taʼkidladi. C-391/09 – Runevich-Vardin va Vardin ishi boʻyicha Yevropa Sudi Litvaning familiyalarga oid siyosati Yevropa Ittifoqi qonunchiligiga mos kelishiga qaror qildi. 2011-yildagi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Litvada 200.317 polyak  va Polsha da  7 863  litvalik yashaydi. Ikkala davlat ham Boltiq dengizi davlatlari kengashining toʻliq aʼzosi hisoblanadi. Ikkala davlatning umumiy chegarasi 103 km. Ikkalasi ham Shengen hududining bir qismi boʻlgani uchun mamlakatlar oʻrtasida chegara nazorati yoʻq. 2019-yilda yangi saylangan Litva prezidenti Gitanas Nouseda  rasmiy rasmiy tashrif bilan  Varshavaga bordi. U yerda Polsha Prezidenti Andrey Duda  bilan uchrashdi. Vilnyusga tashrifi chogʻida Duda Markaziy Yevropa davlatlarining mustaqilligi uchun birligi muhimligini taʼkidladi. 2020-yil 15-iyulda Grunvald jangining 610-yilligini nishonlash va tevton ritsarlariga qarshi ikki xalqning birlashgan gʻalabasini nishonlash maqsadida Grunvald yodgorligi yonida litvaliklar tomonidan oʻyib yozilgan katta tosh oʻrnatildi. Oʻsha yillarni xotirlash marosimi Litva va Polsha prezidentlari Gitanas Nauseda va Anjey Dudaning uchrashuvi bilan nishonlandi. 2020-yil 28-iyulda Polsha, Litva va Ukraina “Lublin uchburchagi” deb nomlanuvchi yangi xalqaro hamkorlik formatiga kirishdi. Shartnoma Polshaning sharqiy qismidagi Lublin shahrida Polsha, Litva va Ukraina tashqi ishlar vazirlari: Yatsek Chaputovich, Linas Linkyavichius va Dmitri Kuleba tomonidan imzolandi. Hamkorlik nafaqat mudofaa, balki uch mamlakat oʻrtasidagi iqtisodiy hamkorlik, savdo va turizmni mustahkamlashni ham oʻz ichiga oladi. Lublin uchburgini yaratish boʻyicha qoʻshma deklaratsiya YEvropa Ittifoqi, NATO va Sharqiy sheriklik oʻrtasidagi hamkorlikni kuchaytirish va uchta dengiz tashabbusini rivojlantirishga alohida eʼtibor qaratganligini taʼkidladi. 2021-yil 17-sentabr kuni Polsha va Litva Bosh vazirlari Mateush Moravetski va Ingrida Shimonite Varshavadagi hukumatlararo yigʻilishda ishtirok etganidan soʻng ikki tomonlama hamkorlik toʻgʻrisidagi bitimni imzoladilar. Polsha bosh vaziri “Bu Polsha va Litva oʻrtasidagi yaqinroq iqtisodiy, savdo, biznes va sarmoyaviy aloqalarni yoʻlga qoʻyish uchun qoʻyilgan qoʻshimcha qadam”, deb taʼkidladi, bu ikki xalq duch kelayotgan hozirgi geosiyosiy muammolarni hisobga olgan holda juda muhim. Muzokaralar energetika, iqlim, madaniyat, fan va ta’lim kabi muhim sohalarni ham qamrab oldi.