cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Folger Shakespeare Library
Ta'lim
Folgerda ta'lim sohasidagi targ'ibot ishlari 1970-yillarning boshida boshlangan ; bugungi kunda Folger Education boʻlimi oʻsha ilk saʼy-harakatlarini K–12 talabalari va oʻqituvchilari uchun Shekspirga faol oʻrganish yondashuviga urgʻu beradigan turli dasturlar bilan davom ettirmoqda. O'qituvchilar Folgerda Shekspir va spektaklni sinfga kiritish uchun kunlik va oylik dasturlar uchun yig'ilishadi. Kafedra shuningdek, sinfda foydalanish uchun turli xil materiallarni nashr etadi. Talabalar dasturlari seminarlar, mahalliy rezidentlik tashabbuslari va talabalar Folgerda Shekspirni o'rganadigan o'rta maktab stipendiya dasturini o'z ichiga oladi. 1980-yilda tashkil etilgan Emili Jordan Folger bolalar Shekspir festivali boshlang'ich sinf o'quvchilariga har bahorda chiqish imkonini beradi. Keyingi yili tashkil etilgan o'rta maktab Shekspir festivali 7-12-sinf o'quvchilarini Folger teatrida Shekspir sahnalarining yarim soatlik to'plamlarini namoyish qilish uchun olib keladi.
Shekspir institutida dars berish
Shekspirni o'qitish instituti (TSI) o'rta va o'rta maktab o'qituvchilari uchun har yili Folger Shekspir kutubxonasining ta'lim bo'limi tomonidan o'tkaziladigan to'rt haftalik intensiv yozgi o'quv dasturi bo'lib, Milliy gumanitar fanlar jamg'armasi tomonidan moliyalashtiriladi. TSI ishtirokchilari stipendiya, ijro va sinf nuqtai nazaridan oz sonli Shekspir pyesalarini o'rganish uchun mutaxassislar bilan birgalikda ishlaydi. 1984-yilda dastlabki dasturda 50 nafar oʻqituvchi qatnashgan, biroq yillik soni hozirda 25 tani tashkil etadi. 2015-yilga kelib, 775 dan ortiq o'qituvchi dasturdan o'tdi.
Spektakllar va tadbirlar
Folger Shekspir kutubxonasining madaniyat va san'at dasturlari orasida Folger teatri, Foljer konsorti, OB Hardison she'riyat seriyasi va PEN/Folkner jamg'armasi, shuningdek, qo'shimcha suhbatlar, namoyishlar, ma'ruzalar hamda ko'rgazmalar ham bor.
Folger teatri
Folger teatri Shekspirdan ilhomlangan teatr mavsumini namoyish etadi, unda Shekspir asarlari va uning asarlaridan ilhomlangan zamonaviy spektakllar namoyish etiladi. 1992-yilda tashkil etilganidan buyon Folger teatri Shekspirning Birinchi folio spektaklining yarmidan ko'prog'ini sahnalashtirdi. Prodyuserlar Xelen Xeys mukofotiga 135 ta nominatsiyani oldilar hamda 23 tasida g'oliblikni qo'lga kiritishdi, shu jumladan, Measure for Measure (2007), Hamlet (2011) va The Taming of the Shrew (2013) spektakllari uchun eng yaxshi rezident o'yin. Folger teatrining badiiy prodyuseri Janet Aleksandr Griffin bo'lib, u 1982-yildan beri ushbu lavozimni egallab kelmoqda. Spektakllar binoning sharqiy tomonidagi teatrda bo'lib o'tadi.
OB Hardison she'rlar seriyasi
1970-yildan beri Folger hozirgi OB Hardison sheʼriyati deb nomlanadigan turkumda zamonaviy shoirlarni oʻqish, moderatorlik suhbati hamda savol-javoblar uchun qabul qiladi, Folgerning sobiq direktori OB Hardison, Jr. Serialda ishtirok etgan oʻtmish shoirlari shular jumlasidandir. Oktavio Paz, Gvendolin Bruks, Allen Ginsberg, WS Mervin, Adrien Rich, Yusef Komunyakaa, Jeyms Merrill, Frenk Bidart, Robert Pinski, Derek Uolkott, Hayden Karrut, Rita Dov, Seamus Xini, Denniy Ferens, Louettin Ferling, Sonia Sanches va Jeyms Dikki. 1991-yil va 2009-yillar oralig'ida bu seriya, shuningdek, kutubxona tomonidan oxirgi besh yil ichida kamida bitta kitob chop etgan, o'qituvchi sifatida muhim hissa qo'shgan hamda she’riyatni tushunishni yanada rivojlantirishga intiladi.
PEN/Folkner
PEN/Folkner jamg'armasi bilan birgalikda Folger PEN/Folkner o'qish seriyasini o'tkazadi, u zamonaviy mualliflarni Folgerga badiiy adabiyotlarni ommaviy o'qish uchun olib keladi. Folger ,shuningdek, yil finalistlari hamda g'oliblarini nishonlaydigan badiiy adabiyotlar uchun har yili PEN/Folkner mukofotiga mezbonlik qiladi.
Raqamli resurslar
Folger tadqiqot va stipendiyalarda yordam berish maqsadida bir nechta onlayn vositalarni taklif etadi,shu jumladan, quyidagilar:
Yetakchilik
Hozirgi kungacha yetti nafar direktor hamda uchta direktor vazifasini bajaruvchi Kutubxona ishlarini nazorat qiladi. Shekspir matnlarining raqamli tahliliga alohida qiziqish bildirgan olim Maykl Vitmor 2011-yil 1-iyulda Folgerning yettinchi direktori boʻldi.
San-Lorenso ustunlari
San-Lorenso ustunlari - Colonne di San Lorenzo ) - Milanda, Lombardiya, Italiyada joylashgan San-Lorenso bazilikasining old tomonida joylashgan qadimgi Rim ustunlari ustunlari. Milandagi kam sonli qadimiy yodgorliklardan biri
Barcha italiyaliklar pivo ichadigan va o't chekadigan joy.
Tarix
Ustun milodiy IV asrda qurilgan. e. San-Lorenso Bazilikasi ansamblining (quadroportico) bir qismi sifatida - miloddan avvalgi 2-asr binosidan olingan ustunlardan. e., ehtimol, butparastlar ibodatxonasi yoki jamoat hammomi.
1935 yilgacha cherkov va ustunlar orasidagi bo'shliq butunlay eski turar-joy binolari tomonidan ishg'ol qilingan. Ushbu uylar buzilganidan so'ng, mavjud maydon shakllantirilib, 1937 yilda Rimda saqlangan antiqa marmar haykalning nusxasi bo'lgan imperator Konstantinning bronza haykali o'rnatildi.
Tavsif
Ustun balandligi 7,3 metr bo'lgan 16 ta marmar ustundan iborat bo'lib, tepasida taxminan 1,1 metr balandlikdagi Korinf poytaxtlari joylashgan. Marmar Mussoda qazib olinadi. Poytaxtlarning balandligi biroz farq qiladi, ehtimol turli xil qadimiy binolardan olingan. Kolonnada parchalangan marmar arxitrav bilan qoplangan, uning ustida g'ishtli lintel o'tadi. Ikki markaziy ustun orasidagi masofa boshqa intervallarga qaraganda kengroq, bu markaziy oraliq toj bilan qoplangan g'isht kamar.
Prunus domestica
Prunus domestica, Yevropa olxoʻrisi — raʼnodoshlar oilasiga mansub gulli oʻsimlik turi. U ingliz tilida olxoʻri deb nomlanuvchi mevali daraxtlarning koʻp navlarini oʻz ichiga oladi, ammo hamma olxoʻri navlari ham bu turga tegishli emas.
Tavsif
Odatda buta yoki kichik daraxt shaklida oʻsadi. Bu oʻsimlik erta bahorda oq rangda gullaydi. Oval yoki sharsimon mevaning oʻlchami har xil, lekin diametri 8 cm boʻlishi mumkin. Meva eti odatda shirin, lekin baʼzi navlari nordon taʼmga ega. Barcha Prunus mevalari ichida bitta katta urugʻi bor. Urugʻi danak deb ataladi va isteʼmol qilish paytida olib tashlanadi.
Kichik turlar
Cullen va boshqalar. (1995) ilmiy tadqiqotlarga qaramay, uchta kichik turni tan oladilar : Kichik turlar osongina chatishtiriladi, shuning uchun koʻplab oraliq shakllarni topish mumkin: ularning shirinligi va achchiqligi har xil boʻlishi mumkin. Gullarining ranglari koʻk-binafsha rangdan qizil, toʻq sariq, sariq yoki och yashil ranggacha oʻzgaradi.
Turlari
thumb| Raqamli yorliqli olxoʻrining turli navlari — Imperial Gage (1), Damson (2), Lombard (3), Maynard (4) va Sariq tuxum (5) Bogʻda foydalanish uchun koʻplab navlar tanlangan. Quyidagi navlar Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga munosib koʻrilgan:
Foydalanish
Meva etini yeyish mumkin va odatda mazasi shirin, lekin baʼzi navlari nordon mevalar beradi. Ularni mazali qilish uchun shakar bilan pishirish kerak.
Olxoʻri mevali bogʻlarda tijorat maqsadida oʻstiriladi. Ammo zamonaviy tadqiqotlar orqali oʻz-oʻzidan koʻpayadigan unumdor shtammlar, nisbatan kichik joylarda bitta olxoʻri yetishtirishga imkon beradigan navlar yaratilgan. Ularning erta gullashi va meva berishi sababli sovuq shamollardan himoyalangan joyni talab qilishini anglatadi.
Koʻpchilik oʻrik (quritilgan olxoʻri) bu turning mevalaridan tayyorlanadi.
Qora yirtqich hayvon
Qora yovvoyi hayvonlar (Connochaetes gnou) yoki oq dumli gnu bir-biriga yaqin boʻlgan yovvoyi hayvonlar turlaridan biridir. Bu bovidalar oilasi va bovidalar oilasiga mansub. Birinchi marta 1780-yilda Eberxard Avgust Vilgelm fon Zimmermann tomonidan tasvirlangan. Qora yirtqich hayvonning boshi va tanasi uzunligi odatda 170-220 sm (67-87 dyuym) va vazni 110-180 kg (240-400 funt) ni tashkil qiladi. Erkaklar yelkada taxminan 111-121 sm (44-48 dyuym) turadi, urgʻochilarning boʻyi esa 106-116 sm (42-46 dyuym). Qora yirtqich hayvon oʻzining oq, uzun, otga oʻxshash dumi bilan ajralib turadi. Bundan tashqari, uning toʻq jigarrangdan qora ranggacha boʻlgan paltosi va old oyoqlari orasida va qorin ostida uzun, toʻq rangli sochlari bor.
Qora yirtqich hayvon oʻtxoʻr hayvon boʻlib, deyarli butun parhez oʻtlardan iborat. Suv muhim talabdir. Uch xil ijtimoiy guruh — bu ayollar podalari, bakalavr podalari va hududiy buqalar. Ular tez yuguruvchilar va turli vizual va ovozli aloqalardan foydalangan holda muloqot qilishadi. Qora yovvoyi hayvonlarning asosiy koʻpayish davri fevraldan aprelgacha. Bitta buzoq odatda 8 yarim oylik homiladorlik davridan keyin tugʻiladi. Buzoq bir yildan keyin keyingi buzoq tugʻilgunga qadar onasi bilan qoladi. Qora yovvoyi hayvonlar ochiq tekisliklarda, yaylovlarda va Karoo butazorlarida yashaydi.
Taksonomiya va evolyutsiya
Qora yovvoyi hayvonlarning ilmiy nomi — Connochaetes gnou. Hayvon Connochaetes va Bovidae oilasiga kiradi va birinchi marta nemis zoologi Eberxard Avgust Vilgelm fon Zimmermann tomonidan 1780-yilda tasvirlangan. U oʻz tavsifini 1776-yilda tabiat faylasufi Jan-Nikolas-Sebastyan Allamand tomonidan yozilgan maqolaga asoslagan. Umumiy nom. Connochaetes yunoncha kōnōnos, kónnos, „soqol“ va cháįtķ, khaítē, „oqayotgan soch“, „yala“ soʻzlaridan olingan. Gnouning oʻziga xos nomi bu hayvonlarning gnou nomidan kelib chiqqan. Umumiy „gnu“ nomi ham Hottentot tʼgnu nomidan kelib chiqqanligi aytiladi, bu juftlash davrida buqaning „ge-nu“ ni qayta-qayta chaqirishiga ishora qiladi. Qora yovvoyi hayvonlar birinchi marta 1800-yillarda Janubiy Afrikaning shimoliy qismida topilgan.
Qora yirtqich hayvon hozirda koʻk yovvoyi hayvonlar (Connochaetes taurinus) bilan bir xil jinsga kiritilgan. Bu har doim ham shunday boʻlmagan va bir vaqtning oʻzida ikkinchisi Gorgonning oʻziga xos alohida jinsi ostida joylashtirilgan. Qora yovvoyi hayvonlarning nasl-nasabi pleystotsenning oʻrtalari va oxirlarida koʻk yovvoyi hayvonlardan ajralib chiqqanga oʻxshaydi va taxminan million yil oldin alohida turga aylandi. Bu evolyutsiya geologik vaqt shkalasida juda yaqinda sodir boʻlgan.
Hududni himoya qilish uchun zarur boʻlgan xususiyatlar, masalan, zamonaviy qora yovvoyi hayvonlarning shoxlari va keng asosli bosh suyagi, ularning qazilma ajdodlarida topilgan. Maʼlum boʻlgan eng qadimgi fotoalbom qoldiqlari Erkin shtatdagi Korneliyadagi choʻkindi jinslarda boʻlib, taxminan 800 000 yil oldin mavjud. Vaal daryosi konlaridan ham qazilma qoldiqlari haqida xabar berilgan, ammo ular Korneliyada topilganlar kabi qadimiymi yoki yoʻqmi nomaʼlum. Janubiy Afrikadagi Hermanus yaqinidagi qumtepalarda qora yovvoyi hayvonlarning shoxlari topildi. Bu turning qayd etilgan diapazonidan ancha uzoqdir va bu hayvonlar Karoodan oʻsha hududga koʻchib kelgan boʻlishi mumkinligi taxmin qilinmoqda.
Gibridlar
Maʼlumki, qora yovvoyi oʻzining taksonomik jihatdan yaqin qarindoshi koʻk yovvoyi hayvonlar bilan duragaylashgan. Erkak qora yovvoyi hayvonlarning urgʻochi koʻk yovvoyi hayvonlar bilan juftlashishi va aksincha. Ijtimoiy xulq-atvor va yashash joylaridagi farqlar tarixan turlar oʻrtasidagi turlararo duragaylanishning oldini olgan, ammo ularning ikkalasi bir hududda joylashgan boʻlsa, duragaylanish sodir boʻlishi mumkin. Olingan nasl odatda unumdor boʻladi. Janubiy Afrikadagi Spioenkop toʻgʻon qoʻriqxonasida bu gibrid hayvonlarni oʻrganish shuni koʻrsatdiki, ularning koʻpchiligida tishlari, shoxlari va bosh suyagidagi gijja suyaklari bilan bogʻliq noqulay anormallik bor. Boshqa bir tadqiqotda gibridning ota-onasi bilan solishtirganda kattalashgani qayd etilgan. Baʼzi hayvonlarda eshitish buqalari juda deformatsiyalangan, boshqalarida esa radius va tirgak suyagi birlashgan.
Tavsif
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/%C3%91u.JPG/250px-%C3%91u.JPG|left|thumb|250x250px| Qora yovvoyi hayvonlarning shoxlari oldinga egilib turadi. Qora yovvoyi hayvonlar jinsiy jihatdan dimorf boʻlib, urgʻochilar erkaklarnikiga qaraganda kichikroq va nozikroqdir. Bosh va tana uzunligi odatda 170 and 220 cm gacha. Erkaklar taxminan 111 to 121 cm elkasida, urgʻochilar esa 106 to 116 cm. Erkaklarning vazni odatda 140 to 157 kg va urgʻochilar 110 to 122 kg. Ikkala jinsdagi farqlovchi xususiyat — uzun va otnikiga oʻxshash quyruq. Uning yorqin oq rangi bu hayvonga „oq dumli gnu“ degan xalq nomini beradi va uni qora dumi boʻlgan koʻk yovvoyi hayvonlardan ajratib turadi. Quyruq uzunligi 80 to 100 cm.
Qora yirtqich hayvonning toʻq jigarrang yoki qora koʻylagi bor, u yozda biroz oqarib ketadi, qishda esa qoʻpolroq va shagʻirroq. Buzoqlar moʻynali, toʻq rangli moʻyna bilan tugʻiladi. Erkaklar urgʻochilarga qaraganda quyuqroq. Ularning koʻk yovvoyi hayvonlarda boʻlgani kabi, boʻyinning orqa qismidan yuqoriga yopishib olgan buta va qora uchli yelelari bor. Buni tashkil etuvchi sochlar oq yoki krem rangli, uchlari quyuq. Uning tumshugʻi va jagʻi ostida qora tukli sochlari bor. Bundan tashqari, oldingi oyoqlari orasida va qorin ostida uzun, toʻq rangli sochlari bor. Boshqa jismoniy xususiyatlar orasida qalin boʻyin, tekis orqa va juda kichik va boncuklu koʻzlar mavjud.
Ikkala jinsning ham ilgaklarga oʻxshab oldinga egilgan kuchli shoxlari bor, ular 78 cm gacha. uzoq. Shoxlar etuk erkaklarda keng asosga ega boʻlib, himoya qalqoni hosil qilish uchun tekislanadi. Ayollarda shoxlar ham qisqa, ham torroqdir. Ular uchinchi yilda urgʻochilarda toʻliq rivojlanadi, shoxlar esa toʻrt yoki besh yoshda erkaklarda toʻliq oʻsadi. Qora yovvoyi hayvonlarning odatda 13 ta koʻkrak umurtqasi bor, ammo 14 tasi borligi haqida xabar berilgan va bu tur koʻkrak qafasining choʻzilish tendentsiyasini koʻrsatadi. Xushboʻy bezlar koʻz oldida, soch tutamlari ostida va old oyoqlarda glyutinli moddani ajratib turadi. Ayollarda ikkita emzik bor. Dumning tashqi koʻrinishidagi farqdan tashqari, yovvoyi hayvonlarning ikki turi ham kattaligi va rangi bilan farq qiladi, qora rang koʻkdan kichikroq va quyuqroq.
Qora yovvoyi hayvonlar tashqi haroratning katta tebranishlariga qaramay, tana haroratini kichik diapazonda ushlab turishi mumkin. U quyosh nurlanishiga nisbatan yaxshi rivojlangan orientatsiya xatti-harakatlarini koʻrsatadi, bu uning issiq va koʻpincha soyasiz yashash joylarida rivojlanishiga yordam beradi. Tugʻilganda eritrotsitlar miqdori yuqori boʻlib, 2-3 oylikgacha koʻpayadi, aksincha, leykotsitlar soni tugʻilishda kam boʻlib, hayvonning butun hayoti davomida kamayadi. Neytrofillar soni har qanday yoshda yuqori. Gematokrit va gemoglobin miqdori tugʻilgandan keyin 20-30 kungacha kamayadi. Ushbu barcha gemologik koʻrsatkichlar tarkibidagi eng yuqori choʻqqi 2-3 oylik yoshda sodir boʻladi, shundan soʻng koʻrsatkichlar asta-sekin pasayib, eng keksa odamlarda eng past qiymatlarga etadi. Tez burishuvchi tolalar mavjudligi va mushaklarning koʻp miqdorda kislorod ishlatish qobiliyati qora yovvoyi hayvonlarning tez yugurish tezligini va uning charchoqqa chidamliligini tushuntirishga yordam beradi. Odamlar taxminan 20 yil yashashi mumkin.
Kasalliklar va parazitlar
Qora yovvoyi hayvonlar kuydirgiga ayniqsa moyil boʻlib, kamdan-kam uchraydigan va keng tarqalgan epidemiyalar qayd etilgan va halokatli ekanligi isbotlangan. Miyelopatiya bilan bogʻliq ataksiya va jigarda misning past konsentratsiyasi qora yovvoyi hayvonlarda ham kuzatilgan. Yurak suvi (Ehrlichia ruminantium) qora yovvoyi hayvonlarga taʼsir qiluvchi shomil bilan yuqadigan rikketsial kasallik boʻlib, koʻk yovvoyi hayvonlar teri zararkunandalari va oyoq-ogʻiz kasalliklaridan halokatli taʼsirlanganligi sababli, u ham ularga sezgir boʻlishi mumkin. Malign kataral isitma — bu gammaherpes virusi keltirib chiqaradigan uy hayvonlarining halokatli kasalligi. Moviy yovvoyi hayvonlar singari, qora yovvoyi hayvonlar ham virus uchun rezervuar vazifasini bajaradi va barcha hayvonlar tashuvchisi boʻlib, doimiy ravishda yuqadi, lekin hech qanday alomat koʻrsatmaydi. Virus homiladorlik davrida yoki tugʻilgandan keyin tez orada onadan buzoqqa uzatiladi.
Qora yovvoyi hayvonlar bir qator tashqi va ichki parazitlarga xos boʻladi. Karroid Mountainveldda (Sharqiy Keyp viloyati, Janubiy Afrika) hayvonni oʻrganish Oestrus variolosus va Gedoelstia hässleri burun bot pashshalarining barcha lichinka bosqichlarining mavjudligini aniqladi. G. hässlerining birinchi lichinkalari koʻp miqdorda yovvoyi hayvonlar buzoqlarining dura materiyasida, xususan, iyun va avgust oylarida topilgan va ular keyinchalik burun yoʻllariga koʻchib oʻtgan. Qoʻngʻiz (qoʻtir) ning qayta-qayta paydo boʻlishi keng miqyosda yoʻq boʻlib ketishiga olib keldi. Koʻk va qora yovvoyi hayvonlarda protozoalarning birinchi tadqiqoti qorin boʻshligʻida 23 turdagi protozoalarning mavjudligini koʻrsatdi, Diplodinium bubalidis va Ostracodinium damaliscus barcha hayvonlarda keng tarqalgan.
Ekologiya va xulq-atvor
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/Black_Wildebeest.jpg/250px-Black_Wildebeest.jpg|thumb|250x250px| Qora yovvoyi hayvonlar 80 km/h tezlikda yugurishi mumkin link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/African_lion%2C_Panthera_leo_feeding_at_Krugersdorp_Game_Park%2C_South_Africa_%2830070960385%29.jpg/250px-African_lion%2C_Panthera_leo_feeding_at_Krugersdorp_Game_Park%2C_South_Africa_%2830070960385%29.jpg|thumb|250x250px| Janubiy Afrikaning Gauteng shahridagi Krugersdorp oʻyin parkida qora yovvoyi hayvonlarning jasadini boqayotgan sherlar Qora yovvoyi hayvonlar asosan erta tongda va kech tushdan keyin faol boʻlib, kunning eng issiq vaqtida dam olishni afzal koʻradilar. Hayvonlar 80 km/h tezlikda yugura oladi. Biror kishi suruvga bir necha yuz metrgacha yaqinlashganda, yovvoyi hayvonlar toʻxtab, orqasiga qarashdan oldin hushtak chalib, qisqa masofaga yuguradi va agar yaqinlashsa, bu xatti-harakatini takrorlaydi. Ular flehmenlar tomonidan aniqlangan feromonlar va ovozli aloqaning bir nechta shakllari yordamida bir-biri bilan muloqot qilishadi. Ulardan biri 1,5 km (1 mil) masofada eshitilishi mumkin boʻlgan metall xirillash yoki aks-sado beruvchi „xik“dir. Ularni arslon, dogʻli sirtlon, ovchi Cape iti, leopard, gepard va timsoh oʻlja qiladi. Ulardan buzoqlar asosan gyenalar tomonidan nishonga olinadi, sherlar esa kattalarga hujum qiladi.
Qora yirtqich hayvon uch xil guruhdan iborat murakkab ijtimoiy tuzilishga ega boʻlgan, urgʻochi podalar kattalar urgʻochi va ularning bolalaridan, bakalavr podalari faqat bir yil va katta yoshdagi erkaklardan va hududiy buqalardan iborat. Podadagi urgʻochilar soni oʻzgaruvchan boʻlib, odatda 14 dan 32 tagacha, lekin eng zich populyatsiyalarda eng yuqori va em-xashak zichligi bilan ham ortadi. Ayol podasi aʼzolari oʻrtasida kuchli bogʻlanish mavjud boʻlib, ularning koʻpchiligi bir-biriga bogʻliqdir. Katta podalar koʻpincha kichik guruhlarga boʻlinadi. Kichkina buzoqlar onalari bilan qolsa, kattalari podada oʻz guruhlarini tashkil qiladi. Bu podalar ijtimoiy ierarxiyaga ega va urgʻochilar guruhga qoʻshilishga urinayotgan boshqalarga nisbatan tajovuzkor. Yosh erkaklar odatda tugʻilish mavsumi boshlanishidan oldin onalari tomonidan qoʻzgʻatiladi. Yosh buzoqni onasidan ajratish buzoqlarning oʻlimining asosiy sababi boʻlishi mumkin. Yillik erkaklarning baʼzilari urgʻochi podada qolsa, boshqalari bakalavr podasiga qoʻshiladi. Bular odatda boʻshashgan uyushmalardir va urgʻochi podalardan farqli oʻlaroq, shaxslar bir-biriga unchalik bogʻliq emas. Ayol va bakalavr podalari oʻrtasidagi yana bir farq — bu erkaklarning kamroq tajovuzkorligi. Bu bakalavr podalari mavjud yashash joylarida keng tarqaladi va hududiy buqalar sifatida muvaffaqiyatsiz boʻlgan erkaklar uchun boshpana, shuningdek, kelajakda nasldor erkaklar uchun zahira boʻlib xizmat qiladi.
Odatda 4 yoshdan oshgan etuk buqalar oʻz hududlarini oʻrnatadilar, ular orqali tez-tez urgʻochi podalar oʻtadi. Bu hududlar yil davomida saqlanadi, hayvonlar odatda 100 - 400 m masofa bilan ajralib turadi., lekin bu yashash joyining sifatiga qarab farq qilishi mumkin. Qulay sharoitlarda bu masofa 9 m ga teng, lekin 1600 m boʻlishi mumkin yomon yashash muhitida. Har bir buqaning oʻz hududining markazida yer boʻlagi boʻlib, u yerga tez-tez goʻng tashlaydi va u erda koʻrgazmali harakatlar qiladi. Bularga siyish, qirib tashlash, panja va yerga dumalab, shoxlari bilan urish kiradi — bularning barchasi uning jasoratini boshqa buqalarga koʻrsatadi. Ikki buqaning uchrashishi murakkab marosimlarni oʻz ichiga oladi. Estes koʻk yovvoyi hayvonlarning bunday xatti-harakatini tavsiflash uchun „chaqiriq marosimi“ atamasini ishlab chiqdi, ammo bu ularning xatti-harakatlarida yaqin oʻxshashlik tufayli qora yovvoyi hayvonlarga ham tegishli. Buqalar boshlarini pastga tushirgan holda bir-biriga yaqinlashadi, oʻtlash holatiga oʻxshaydi (baʼzan aslida oʻtlaydi). Bu, odatda, teskari parallel holatda turish kabi harakatlar bilan birga keladi, bunda bir erkak siydik chiqaradi va raqib hidlaydi va flehmenni bajaradi, shundan soʻng ular protsedurani teskari oʻzgartirishi mumkin. Ushbu marosim paytida yoki undan keyin ikkalasi shoxlarini bir-biriga uloqtirishi, aylana olishi yoki hatto qarashlari mumkin. Keyin jang boshlanadi, u past intensivlikda (shoxlarni bir-biriga bogʻlab turish va bir-birini tik turgan holatda itarishdan iborat) yoki yuqori intensivlikda (ularning tizzalariga tushishi va bir-biriga kuchli taranglashishi, aloqada boʻlishga harakat qilishdan iborat) boʻlishi mumkin. ularning peshonalari yerga tegib turadi). Bosh chayqash kabi tahdidlar ham boʻlishi mumkin.
Parhez
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c9/Gnou_Thoiry_19802.jpg/220px-Gnou_Thoiry_19802.jpg|thumb| Qora yirtqich hayvon birinchi navbatda oʻtloqchi hisoblanadi Qora yovvoyi hayvonlar asosan oʻtloqlar boʻlib, kalta oʻtlarni afzal koʻradilar, shuningdek, boshqa oʻtlar va butalar bilan oziqlanadilar, ayniqsa oʻt kam boʻlganda. Butalar dietaning 37 % ni tashkil qilishi mumkin, lekin oʻtlar odatda 90 % dan koʻprogʻini tashkil qiladi. Suv zarurdir lekin ular har kuni ichimlik suvisiz ham mavjud boʻlishi mumkin. Podalar navbatma-navbat yoki boʻsh guruhlar boʻlib oʻtlaydi, odatda harakatlanayotganda bir qatorda yuradi. Ularga koʻpincha qoramol baliqlari hamroh boʻladi, ular paltolarida yashiringan yoki ularning harakatlaridan bezovta boʻlgan hasharotlarni tanlaydi va isteʼmol qiladi.
Ovrupoliklar bu hududga kelishidan oldin, yovvoyi hayvonlar, ehtimol, yomgʻirning kelishi va yaxshi em-xashak mavjudligi bilan bogʻliq holda keng tarqalib ketishgan. Ular hech qachon moviy yovvoyi hayvonlar kabi keng koʻlamli migratsiyalarni amalga oshirmaganlar, lekin bir vaqtning oʻzida ular Drakensberg tizmasidan oʻtib, kuzda sharqqa qarab, yaxshi yaylovlarni qidirib oʻtishgan. Keyin ular bahorda baland togʻlarga qaytib, shirin kartoshka va Karoo oʻsimliklari koʻp boʻlgan gʻarbga qarab harakat qilishdi. Vaal daryosining shimolida topilgan nordon oʻt pishib, yoqimsiz boʻlib qolgani sababli ular shimoldan janubga koʻchib oʻtdilar, yovvoyi hayvonlar faqat oʻtning yosh kurtaklarini isteʼmol qilardi. Endi deyarli barcha qora yovvoyi hayvonlar qoʻriqxonalarda yoki fermalarda boʻlib, ularning harakatlanish darajasi cheklangan.
Soyasiz yashash muhitida yashovchi bir qator urgʻochi qora yovvoyi hayvonlarning oziqlanish faoliyatini oʻrganishda ular asosan tunda oziqlangan. Ular bir yil davomida muntazam ravishda kuzatilgan va haroratning oshishi bilan tungi vaqtda oziqlanadigan yovvoyi hayvonlar soni ham koʻpaygan. Salqin havoda ular dam olish uchun yotishdi, lekin issiqroq sharoitda ular tik turgan holda dam olishdi.
Koʻpaytirish
Erkak qora yovvoyi hayvonlar uch yoshida jinsiy etuklikka erishadi, lekin asirlikda yoshroq boʻlishi mumkin. Urgʻochilar birinchi boʻlib estrusga keladi va yil yoki 2 yoshli bola sifatida koʻpayadi. Ular yiliga bir marta koʻpayadilar.
Dominant erkak qora yovvoyi hayvonlarning urgʻochi harami bor va boshqa erkaklarning ular bilan juftlashishiga yoʻl qoʻymaydi. Naslchilik mavsumi yomgʻirli mavsum oxirida sodir boʻladi va fevral va aprel oylari orasida bir necha hafta davom etadi. Uning urgʻochilaridan biri estrusga kelganda, erkak diqqatini unga qaratadi va u bilan bir necha marta juftlashadi. Bu vaqtda erkakning jinsiy xatti-harakati past choʻzilish, quloqlarini pastga tushirish, urgʻochi vulvasini hidlash, siyish marosimini oʻtkazish va iyagini ayolning dumiga tegizishni oʻz ichiga oladi. Shu bilan birga, urgʻochi dumini yuqoriga qarab (baʼzan vertikal) ushlab turadi yoki uni erkakning yuzi boʻylab silkitadi. Bu juftlik odatda juftlashgandan keyin ajraladi, lekin urgʻochisi vaqti-vaqti bilan turmush oʻrtogʻiga ergashib, tumshugʻi bilan uning dumiga tegadi. Koʻpayish davrida erkak oʻtlashda kam vaqt sarflaganligi sababli holatini yoʻqotadi. Erkaklar boshqa erkaklarga oʻtirishi maʼlum. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Black_wildebeest%2C_or_white-tailed_gnu%2C_Connochaetes_gnou_at_Krugersdorp_Game_Reserve%2C_Gauteng%2C_South_Africa_%2827481726105%29.jpg/220px-Black_wildebeest%2C_or_white-tailed_gnu%2C_Connochaetes_gnou_at_Krugersdorp_Game_Reserve%2C_Gauteng%2C_South_Africa_%2827481726105%29.jpg|thumb| Janubiy Afrikaning Gauteng shahridagi Krugersdorp oʻyin parkida emizikli buzoqli urgʻochi Homiladorlik davri taxminan 8,5 oy davom etadi, shundan soʻng bitta buzoq tugʻiladi. Tugʻilgan urgʻochilar urgʻochi podadan uzoqlashmaydi va qayta-qayta yotib, yana turishadi. Tugʻilish odatda sigir yotgan holatda boʻlsa, oʻtlari kalta boʻlgan joylarda sodir boʻladi. Shundan soʻng u darhol oʻrnidan turadi, bu kindikning sinishiga olib keladi va buzoqni qattiq yalaydi va tugʻilgandan keyin chaynadi. Mintaqaviy oʻzgarishlarga qaramay, urgʻochilarning 80 % ga yaqini yomgʻirli mavsum boshlanganidan keyin 2-3 hafta ichida — noyabr oyining oʻrtalaridan dekabr oyining oxirigacha buzoqlarni tugʻadi. Yevropa hayvonot bogʻlarida asirlikda boʻlgan yovvoyi hayvonlar orasida mavsumiy koʻpayish ham qayd etilgan. Egizaklar tugʻilishi haqida xabar berilmagan.
Buzoqning toʻq rangli, shaggy koʻylagi bor va ogʻirligi 11 kg ga yaqin. Toʻrtinchi haftaning oxiriga kelib, toʻrtta kesma toʻliq paydo boʻladi va taxminan bir vaqtning oʻzida boshida ikkita tugmachaga oʻxshash tuzilmalar, shox kurtaklari paydo boʻladi. Bular keyinchalik shoxlarga aylanadi, uzunligi 200 - 250 mm ga etadi beshinchi oyda va sakkizinchi oyda yaxshi rivojlangan. Buzoq tugʻilgandan soʻng koʻp oʻtmay turish va yugurish imkoniyatiga ega boʻlib, yovvoyi tabiatdagi hayvonlar uchun katta xavf davri. U 6-8 oy davomida emizikli onasi tomonidan oziqlanadi, 4-haftada oʻt pichoqlarini tishlay boshlaydi va bir yildan keyin keyingi buzoq tugʻilgunga qadar onasi bilan qoladi.
Tarqalishi va yashash joyi
Qora yovvoyi hayvonlarning vatani Afrikaning janubidir. Uning tarixiy diapazoni Janubiy Afrika, Esvatini va Lesotoni oʻz ichiga olgan, ammo oxirgi ikki mamlakatda u 19-asrda yoʻq boʻlib ketish uchun ovlangan. Endi u ularga qayta tiklandi va Namibiyaga ham kiritildi, u erda u yaxshi tashkil etilgan.
Qora yirtqich hayvon tik togʻli hududlarda va past toʻlqinli tepaliklarda ochiq tekisliklar, oʻtloqlar va Karoo butazorlarida yashaydi. Bu hududlardagi balandliklar 1350 - 2150 m oʻzgarib turadi. Podalar koʻpincha koʻchmanchi yoki koʻchmanchi boʻlib, aks holda ular 1 km2 ga teng boʻlishi mumkin. Ayol podalari uylarida 250 acre kattalikda. O 'tmishda qora yovvoyi hayvonlar quruq qish mavsumida Hayvelddagi mo''tadil yaylovlarda va yomg'ir paytida qurg'oqchil Karoo mintaqasida paydo bo'lgan. Biroq, terisi uchun hayvonlarni ommaviy ovlash natijasida ular o'zlarining tarixiy hududlaridan g'oyib bo'lishdi va hozir asosan Janubiy Afrikadagi o'yin fermalari va qo' riqxonalar bilan cheklangan. Koʻpgina qoʻriqxonalarda qora yovvoyi oʻrmon oʻz yashash joyini blesbok va bahorbok bilan baham koʻradi.
Tahdidlar va saqlash
U koʻk yovvoyi hayvonlar bilan birga yashaydigan joyda, ikki tur gibridlanishi mumkin va bu turning saqlanishi uchun potentsial tahdid sifatida qabul qilinadi. Qora yovvoyi hayvonlar bir paytlar juda koʻp boʻlgan va Janubiy Afrikada juda katta podalarda boʻlgan, ammo 19-asrning oxiriga kelib, u deyarli yoʻq boʻlib ketishgacha ovlangan va 600 dan kam hayvonlar qolgan. Qoʻriqxonalarda va hayvonot bogʻlarida oz sonli odamlar hali ham mavjud edi va ulardan aholi qutqarildi.
Hozirda 18 000 dan ortiq odam qolgan deb ishoniladi, ulardan 7 000 tasi Namibiyada, oʻz tabiatidan tashqarida va ular dehqonchilik bilan shugʻullanadi. Yirtqich hayvonlarning 80 % ga yaqini xususiy hududlarda, qolgan 20 % esa qoʻriqlanadigan hududlarda yashaydi. Hozirgi vaqtda aholi soni (ayniqsa, xususiy erlarda) oʻsish tendentsiyasiga ega va shuning uchun Xalqaro Tabiatni Muhofaza qilish Ittifoqi (IUCN) oʻzining Xavotir ostidagi turlarning Qizil roʻyxatida qora yovvoyi hayvonlarni " Eng kam tashvish " deb baholaydi. Uning Namibiyaga kiritilishi muvaffaqiyatli boʻldi va u erda 1982-yildagi 150 tadan 1992-yilda 7 000 tagacha koʻpaydi
Foydalanish va odamlar bilan oʻzaro taʼsir qilish
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/Furs_by_Justin_Hodge%2C_Cape_Town_%2808%29.jpg/220px-Furs_by_Justin_Hodge%2C_Cape_Town_%2808%29.jpg|right|thumb| Yovvoyi hayvonlar terisidan tayyorlangan sumka Janubiy Afrikadagi Natal provinsiyasi gerbida qora yovvoyi hayvon tasvirlangan. Yillar davomida Janubiy Afrika hukumati jonivor aks ettirilgan markalarni chiqardi va Janubiy Afrika zarbxonasi 5 randlik tanga zarb qilgan qora yovvoyi hayvonlarni zarb qildi.
Bugungi kunda ular tabiiy yashash joylarida unchalik koʻp boʻlmasa-da, qora yovvoyi hayvonlar bir vaqtlar ekotizimdagi asosiy oʻtxoʻrlar va sher kabi yirik yirtqichlar uchun asosiy oʻlja boʻlgan. Endi ular inson uchun iqtisodiy ahamiyatga ega, chunki ular asosiy turistik joy boʻlib, shuningdek, teri va goʻsht kabi hayvonot mahsulotlari bilan taʼminlaydi. Teri sifatli teri, goʻshti esa qoʻpol, quruq va ancha qattiq boʻladi. Yovvoyi oʻrmon goʻshti Janubiy Afrika oshxonasining muhim qismi boʻlgan biltong tayyorlash uchun quritiladi. Urgʻochilarning goʻshti erkaklarnikiga qaraganda yumshoqroq va kuz mavsumida eng yaxshi hisoblanadi. Yovvoyi hayvonlar Tomson gʻazalidan 10 baravar koʻp goʻsht berishi mumkin. Ipakdek, oqadigan dum pashsha yoki chovri tayyorlash uchun ishlatiladi.
Biroq, qora yovvoyi hayvonlar ham odamlarga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin. Yovvoyi shaxslar tijorat chorva mollarining raqobatchisi boʻlishi mumkin va oʻlimga olib keladigan kasalliklarni, masalan, qoramollarni yuqtirishi va hayvonlar, xususan, uy qoramollari orasida epidemiyalarni keltirib chiqarishi mumkin. Ular, shuningdek, Shomil, oʻpka qurtlari, lenta, pashshalar va paramphistomli flukes tarqalishi mumkin.
Demodekozlar
Demodekozlar (Demodicoses) — xayvonlarda uchraydigan invazion kasallik. Kasallikni Demodex avlodiga mansub 0,2—0,3 mm kattalikdagi endoparazit kanalar chaqiradi. Kasallik itlarda, qoramolda, choʻchqalarda ogʻir kechadi. Deyarli barcha mamlakatlarda tarqalgan. Kanalar jun ildizlarida, yogʻ bezlarida koloniyalar hosil qilib, dermatit, giperkeratoz keltirib chiqaradi, hayvonlar nihoyatda oriqlab ketadi, yosh mollar nobud boʻlishi ham mumkin. Sogʻ hayvonlarga kanalar kasallaridan va atrofdagi narsalar orqali yuqadi. Qoramollar 6 oylikdan yuqori yoshda, asosan bahor va yoz oylarida kanalar rivojlanib, terining yuza qatlamiga chiqqan davrida kasallanadi. Bunda terining boʻyin, kurak, koʻkrak qafasi va bel qismlarida katta yumaloq shakldagi, diam. 2—10 mm li boʻrtmachalar hosil boʻladi. Uning ustki qismidan qonli yiring, boʻrtma-cha bosilganda esa oqish mumsimon modda chiqadi. Zararlangan joy junlari oldin gajaklanadi, keyin toʻkiladi. Teri qalinlashadi, biroq qichimaydi. Qoʻylarning asosan boshi va boʻyin qismlari jarohatlanadi.
Davolash: teriningjarohatlangan joylari "Dermatozol", "Akrodeks" aerozollari yordamida (har boshga 60— 80 g) 5—7 kun oralatib 3—4 marta dorilanadi; har bosh molga oʻsimlik piretroidlaridan simbushning0,015— 0,02% suvdagi emulsiyasi (2—4 litrdan), 0,05% emulsiyasi (0,5—1,5 litrdan) sepiladi (har 10—12 kunda, 2—4 marta).
Oldini olish. D. bilan kasallangan hayvonlarning butun teri qoplami simbush yoki insektoakaritsid bilan yaxshilab yuviladi. Bino va narsalar preparat bilan dezakarizatsiya qilinadi (kanasizlantiriladi). Hayvonlar saqlanadigan binolarda tozalikka rioya qilinadi, ularni parvarish qilish, saklash, oziklantirish yaxshilanadi.
F. Ibodullayev.
Sid Abel
Oʻyin faoliyati
1943-yilda Abel Ikkinchi Jahon urushi paytida Kanada Qirollik havo kuchlarida xizmat qilish uchun Qizil qanotlarni tark etdi. Shu vaqt ichida u Monrealda RCAF jamoasi bilan konkida uchdi. Abel 1946-yilgi mavsum oxirida demobilizatsiya qilindi va oʻz jamoasi sardori boʻldi, aynan pley-off vaqtida.
1947-yilda Abel va Ted Lindsi oʻng qanot himoyachisi Gordie Howe bilan „Qizil qanotlar“ murabbiyi Jack Adams tomonidan hujumchi sifatida birlashdilar. Oʻsha mavsum oxirida va pley-offda Abelning samaradorligi plevrit hujumi bilan cheklangan boʻlsa-da, chiziq darhol dividendlar toʻlab, Lindsini yulduzga aylantirdi va jamoani pley-off yoʻllanmasiga olib chiqdi. Keyingi mavsumda Lindsi, Abel va Xou jamoaviy toʻpni 1-193-194 bilan yakunladilar va Red Wingsni Stenli kubogi finaliga olib chiqdilar.
1949-yilgi mavsumga kelib yangi „Ishlab chiqarish liniyasi“ qanotlarini ketma-ket yettita muntazam mavsumda birinchi oʻrinni egallashga olib keldi, bu NHLda misli koʻrilmagan rekorddir, bu faqat Howe va Lindsi uchun mavsumning koʻp qismini sarflagan jiddiy jarohatlar tufayli toʻsqinlik qildi. Abel NHLda gol urish boʻyicha uchinchi oʻrinni egalladi va gollar va golli uzatmalar boʻyicha ligada yetakchilik qildi va liganing eng qimmat oʻyinchisi sifatida Xart Memorial Trophy bilan taqdirlandi, shuningdek, Birinchi oʻrinni egalladi.
Meros
Sid Abel 1969-yilda Xokkey shon-sharaf zaliga saylangan. 1998-yilda u „The Hockey News“ jurnalining 100 ta eng zoʻr xokkeychi roʻyxatida 85-oʻrinni egalladi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/Red_Wings_retired_Banners.jpg/375px-Red_Wings_retired_Banners.jpg|thumb|375x375px| Abelning 12-raqamli banneri Jo Lui Arenada osilgan. Abelning akasi George kanadalik xokkeychi boʻlgan. Norvegiyaning Oslo shahrida boʻlib oʻtgan Olimpiya musobaqasida u final oʻyinida gʻalaba toʻpini kiritib, Olimpiadaning yagona Kanada oltin medalini qoʻlga kiritdi. Sidning oʻgʻli Gerri ham qisqa muddat NHLda oʻynagan va uning nabirasi Brent Jonson oxirgi marta Pitsburg Penguins jamoasida oʻynagan darvozabondir. Sidning kuyovi Bob Jonson ham NHLda darvozabon boʻlgan.
Kavakyanı
Kavakyani —Turkiyaning Bayburt viloyati Bayburt tumaniga qarashli qishloqdir. 2010-yilda 76 nafar aholi istiqomat qilgan.
Irish Singles Chart
Irish Singles Chart (irlandcha: Cairt Singil na hÉireann) Irlandiya rasmiy haftalik singllar xit-paradidir. Unga Irish Recorded Music Association (IRMA) tomonidan asos solingan.
Rekordlar
Manba:
O'tkir pnevmoniya
O'tkir pnevmoniyalar-zotiljam (krupoz), asosan, o'pka alveolalari,oraliq to'qimasi va tomirlar sistemasining (ya'ni o'pka to'qimasidagi o'tkir yallig'lanish jarayoni) o'tkir yallig'lanish kasalligidir. U erkaklarda ayollarga nisbatan taxminan 1,5 marta ko'p uchraydi, kasallik barcha yoshdagi guruhlarda kuzatiladi, biroq, bolalar, yoshi ulg'aygan va qariyalar ko'proq xastalanadi. O'tkir pnevmoniyalar bilan kasallanish hanuzgacha yuqori bo'lib kelmoqda. Xastalik aholining umumiy kasallanishi sonidan o'rta hisobda qariyb 3% ini tashkil qiladi. Hozirgi paytda antibakterial vosita turlarining ko'p bo'lishi va kasallik nisbatan yengilroq kechishiga qaramay, o'lim hollari ham uchrab turadi.
Alden Aaroe
Alden Peterson Aaroe (1918-yil 5-may — 1993-yil 7-iyul) Virjiniya shtatining Richmond shahridagi WRVA radio jurnalisti va diktori.
Faoliyati
WRVAga kelishdan oldin Aaroe 1939 — 1941 yillarda Virjiniya shtatining Charlottesville shahridagi WCHVda yangiliklar boshlovchisi boʻlgan.
Aaroe 40 yildan ortiq vaqt davomida WRVA, „Virjiniyaning 50 000 vatt ovozi“ deb nomlanuvchi AM radiostansiyasida ishlagan. U radio suxandon sifatida oʻzining yangiliklar oʻqish uslubi bilan yodda qolgan. 1991-yilda Richmonddagi 8-kanalda efirga uzatiladigan WRIC-TV uchun yakshanba kungi yangiliklar dasturida „55 Plus“ deb nomlangan keksa fuqarolarga qaratilgan koʻrsatuvni muntazam olib borgan.
Shuningdek, Aaroe muhtoj bolalarni poyabzal bilan taʼminlaydigan WRVA-Salvation Army deb nomlangan Poyafzal jamgʻarmasiga asos solgan va oʻzining 36 yillik tarixida 5,6 million dollar toʻplashga muvaffaq boʻlgan. 1986-yilda Virjiniya gubernatori Gerald Baliles Aldenning davlatga xizmati sharafiga bir kunni Alden Aaroe kuni deb eʼlon qilgan.
1993-yilda Alden Aaroe unda uzoq vaqt davom etgan saraton kasalligi tufayli vafot etadi. Uning dafn marosimi Aaroe birinchi marta xizmat qilgan sobiq WRVA studiyasining yon tomonida joylashgan Sent-Pol episkop cherkovida boʻlib oʻtgan. U Richmondning Gollivud qabristoniga dafn qilingan. Hozirda WRVA-Salvation Army Alden Aaroe poyafzal fondi deb ataladigan Poyafzal jamgʻarmasi har yili taxminan 2500 bolani yangi poyabzal bilan taʼminlaydi.
Hacımirzalı, Kozan
Hacımirzali Turkiyaning Adana viloyati Kozan tumaniga qarashli qishloq.
Toronto universiteti
Toronto universiteti - Kanadadagi yirik oliy oʻquv yurtlaridan biri. 1827-yil tashkil etilgan. Sanoat texnologiyasi, sanʼat va fan, oʻrmon xoʻjaligi, tibbiyot, stomatologiya, pedagog, huquq, farmakologiya boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. Kutubxonasida 2 mln.ga yaqin asar bor. 50 mingdan ortiq talaba taʼlim oladi.
Jessica Clarke
Jessica Anne Clarke (1989-yil 5-mayda tugʻilgan) — ingliz futbolchisi, Angliya ayollar chempionatining Durham klubi va Angliya terma jamoasida qanot o'yinchisi yoki hujumchi sifatida oʻynaydi. Faoliyatini tug'ilib o'sgan Leeds United jamoasida (2008 va 2010-yillar oralig'ida Leeds Carnegie nomi bilan tanilgan) boshlaganidan so'ng, Clarke 2010-yilda Lincoln Ladiesga qo'shildi va to'rt yildan so'ng Notts County nomini olganida klubda qoldi. Notts Countydagi olti mavsumdan so'ng, Clarke 2017yil aprel oyida ligadagi raqibi Liverpool bilan shartnoma imzoladi. 2009-yilda Angliya terma jamoasi safida debyut qilganidan beri Clarke 50 dan ortiq o'yinda g'alaba qozongan. U o'z mamlakatini ikki marta UEFA ayollar chempionatida va 2011 FIFA ayollar o'rtasidagi jahon chempionatida himoya qilgan.
Jamoalardagi faoliyati
Leedsning ko'p yillardagi uchinchi yirik finalida Clarke 2008-yilgi Ayollar kubogi finalida Arsenalga 4:1 hisobida mag'lub bo'lgan holda tasalli beruvchi gol urdi. To'rtinchi marta so'rashganda, Clarke 2010-yil 11-fevralda Leedsga birinchi yirik kumush medalni qo'lga kiritishga yordam berish uchun Premer-liga kubogi finalida Everton ustidan 3:1 hisobida g'alaba qozondi.
U 2010-yil avgust oyida bir nechta Leeds jamoadoshlari bilan birga FA WSL klubi Lincoln Ladies bilan shartnoma imzoladi. Lincolnning „tezkor qanot o'yinchisi“ni qo'lga kiritishi klub uchun katta shartnoma sifatida ko'rildi.
WSL mavsumi oxirida Clarke FA Ayollar Premer-ligasi Shimoliy divizioni kurashchilari Leeds City Vixensga ijaraga qo'shildi.
2021-yil 25-mayda u umumiy hisobda 68 ta oʻyinda maydonga tushganidan soʻng Liverpooldan qoʻyib yuborildi.
Xalqaro karyera
Clarke Angliyani 15 yoshgacha, 17 yoshgacha va 19 yoshacha himoya qilgan. 2008-yilda Chilida bo'lib o'tgan FIFA U-20 ayollar o'rtasidagi Jahon chempionatida Clarkening qanotlarda o'ynashi Angliyaning chorak final bosqichiga yo'l olishining asosiy xususiyati edi. FIFA.com saytida chop etilgan maqolada Clarke “dribling ustasi” sifatida tilga olingan. U 2009-yil mart oyida Kipr kubogida Janubiy Afrikaga qarshi o'yinda Karen Carneyning o'yinning ikkinchi yarmidagi o'rinbosar sifatida debyut qilgan. O'shanda Clarke o'zining ikkinchi uchrashuvida, uchinchi golni Shotlandiya ustidan 3:0 hisobida urgan.
2009-yilning avgust oyida u bosh murabbiy Hope Piwellning Yevro-2009 uchun o'yinlar tarkibiga kiritildi. Clarke yarim finalda Niderlandiya ustidan qozonilgan g'alabada o'zining ilk raqobatbardosh startini amalga oshirdi. Menejer Hope Powell 20 yoshli futbolchining tezligi va kuchini Gollandiyalik himoyachilarni charchatish uchun ishlatdi va o'rniga Karen Carney hal qiluvchi ta'sir ko'rsatdi.
Clarke Angliya terma jamoasining 2011-yilgi FIFA Jahon chempionati saralash bosqichida saralashda davom etdi va Malta ustidan 8:0 hisobidai g'alabada ikkita gol kiritdi. Jahon kubogi doirasida AQShga qarshi o'rtoqlik o'yinida Clarke Brisben Roudda Angliyaning 2:1 hisobidagi g'alabasida hisobni ochdi. 2012-yil iyun oyida Clarke 201-yilgi London Olimpiadasi uchun Buyuk Britaniyaning 18 o'yinchidan iborat to'rtta zaxiradan biri sifatida ko'rsatilgan. Uning asosiy tarkibda yo'qligi jarohati va formasini yo'qotishi bilan bog'liq.
UEFA Ayollar o'rtasidagi Yevro-2013da jamoa o'yinchisi sifatida ishtirok etgandan so'ng, Clarke 2014-yilning may oyida chaqirib olinishidan oldin boshqaruvining dastlabki olti oyi davomida yangi bosh murabbiy Mark Sampson e'tiboridan chetda qoldi. Clarke Angliya terma jamoasining 2015-yilgi FIFA ayollar o'rtasidagi jahon chempionatida uchinchi o'rinni egallagan terma jamoasiga kiritilmaganidan hafsalasi pir bo'ldi. Ammo u qaytib kelishga va'da berdi: „Sportchi sifatida siz bu zarbalarni qabul qilishingiz kerak. Shunday qilib, oyoqqa turib, undan ibrat olasan“.
Shaxsiy hayoti
Leeds Carnegie Ladies uchun o'ynashdan tashqari, 2009-yil sentyabr oyida Clarke jamoadoshlari Carly Telford va Sue Smith bilan birga Leeds Metropolitan Universitetiga talaba sifatida o'qishga kirdi. U avval Lofboro universitetidagi FA o'yinchilarni rivojlantirish markazida qatnashgan. Clarke Grimes Dyke boshlang'ich maktabiga, undan keyin Leedsdagi John Smeaton o'rta maktabiga borgan va uning yolg'iz onasi Carol Stapleton tomonidan tarbiyalangan.
Zelenivka, Xerson viloyati
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Zelenivka (Зеленівка, Зеленовка) — Ukraina janubidagi Xerson viloyati, Xerson tumanidagi shahar tipidagi aholi punkti hisoblanadi. U dashtda 5 km Xerson shahridan shimoli-sharqda joylashgan. Zelenivka Ukrainaning aholi punktlaridan biri boʻlgan Xerson shahar hromadasiga tegishli. Zelenivkada 5,736 aholi istiqomat qiladi.
Transporti
Eng yaqin temir yoʻl stantsiyasi, taxminan 2 km aholi punktidan janubda, Xerson-Skhidniy, Xerson va Snixurivkani bogʻlaydigan temir yoʻlda joylashgan. Kamdan kam yoʻlovchi tashish mavjud.
Aholi punkti Xersonga, shuningdek, Xersonni Nikolay va Melitopol bilan bogʻlaydigan M14 avtomagistraliga yoʻl bilan kirish imkoniyatiga ega.
Ajar vodiysi tabiat qoʻriqxonasi
Ajar  — Afgʻonistonning Bomiyon viloyatidagi milliy bogʻ. Hudud XX asr boshidan boshlab afgʻon shohligi oilasining ov qilish uchun qoʻriqxonaga aylantirilgan. Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi (IUCN) parkni Afgʻonistondagi oʻta muhim tabiat hududi deb hisoblaydi va 1981-yilda milliy park deb tan olingan.
Park uchun brakonerlikka qarshi kurashish va harbiy harakatlar paytida hududni himoya qilish ustuvor vazifa deb belgilangan. Asosiy xavf togʻ echkilarining populyatsiyasiga tajovuz hisoblanadi.
Koʻhsor (G’afurov tumani)
Koʻhsor (Кӯҳсор)  — Tojikiston Respublikasining Gʻafurov tumani,Chashmasor jamotiga qarashli daha. Dahadan jamoat margazigacha 25 km, tuman markaziga 70 km.
Aholisi
Aholisi —259 kishi.
Torondoshlar
Torondoshlar (Polygonaceae) -ikki urugʻpallalilar sinfiga mansub oʻt, buta va yarimbuta oʻsimliklar oilasi. Barglari ketma-ket oʻrnashgan, tekis qirrali. Gullari, asosan, ikki, baʼzan, bir jinsli, mayda, toʻpguli shingilsimon, boshoqsimon. Gulqoʻrgʻoni 3—6 boʻlakchali bir yoki ikki qavat. Changchisi 3—9 ta, urugʻchisi 2—4 ustunchali. Mevasi — uch qirrali yongʻoqcha. 30—35 turkumi, 1000 turi maʼlum. Oʻrta Osiyoda 7 turkumi bor. Hammasining tarkibida tannin mavjud (mas., toron, otquloq va rovoch).
Qoʻshshatepa (Qashqadaryo viloyati, Qarshi tumani)
Qoʻshshatepa — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: IV—VI asrlar. Qashqadaryo viloyatining Qarshi tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Poshton” QFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Toron
Toron (Polygonum coriarium Grig.) — torondoshlar oilasiga mansub koʻp yillik oʻt. Ildizi yoʻgʻon, baquvvat, poyasi sershox. Guli oq, yirik toʻpgulda joylashgan. Oshlovchi moddalar olinadigan eng yaxshi oʻsimlik. Ildizida koʻn sanoatida ishlatiladigan tannin bor. T. togʻlar (Jungʻoriya Olatovi, Tyanshan, Pomir-Olay)da dengiz yuzasidan 1400–2800 m balandlikda usadi. Ekilmaydi.
Turkum:Ikki pallali oʻsimliklar
Demografiya
Demografiya (δῆμος - demos — xalq va - grafiya) — har yili turli sabablarga koʻra vafot etgan aholi oʻrnini yangidan dunyoga kelgan avlod hisobiga toʻldirib borilishi qonuniyatlarini ijtimoiy-tarixiy sharoitlarga boglik holda oʻrganadigan fan. Demografiyaning paydo boʻlishi asosan 17-asrning 2-yarmidan angliyalik olim J. Graunt (1620— 1674) tadqiqotlari bilan bogʻlikdir. Demografiya terminini 1855 yilda fransuz olimi A. Giyar qoʻllagan. 1882 yil Xalqaro gigiyena va demografiya kongressining Jeneva sessiyasida rasmiy qabul qilingan. 19-asr oxiri — 20-asr boshlarida keng tarqaldi. Oʻzbekistonda, asosan 1960 yilardan qoʻllanila boshladi.
Demografiyaning maqsadi muayyan hudud, mamlakat, dunyo aholisi va millatning takror barpo boʻlishi jarayoni va omillarini oʻrganish, muammolarni belgilab, yechimlarni aniqlash va istiqbolini koʻrsatib berishdan iborat. Demografiyaning vazifalari: demografik jarayonlar (tugʻilish, oʻlim, nikoh va ajralish, oilaning demografik xususiyatlari, aholining yosh-jinsiy va oila-viy tarkibi, demografik mayl) va ularning omillarini oʻrganish; demografik bashorat (maʼlum hudud aholisining soni, yosh-jinsiy tarkibi va demografik vaziyati istiqbolini ilmiy asoslangan holda oldindan aniqlash)larni ishlab chiqish; demografik siyosat (aholi siyosatining uzviy qismi boʻlib, uning asosiy maqsadi aholining miqdoriy oʻsishini boshqarishdan iborat) choratadbirlarini ishlab chiqish. Demografik siyosat ijtimoiy-iqtisodiy siyosatning ilmiy asosini tashkil etmogʻi lozim. Shundagina jamiyat har tomonlama muntazam rivojlanib boradi.
Demografik tadqiqot usuli — statistik, tarixiy taqqoslash, haritagrafik, sotsiologik, matematik va mantiqiy fikrlash. Demografiyaning taxliliy metodi statistikadan farq qiladi: unda mavhum fikrlash usulidan keng foydalanish asosida aholi tarkibida kelgusida roʻy beradigan miqdor va sifat oʻzgarishlari ham oʻrganiladi. Shu jihatdan demografik statistika Demografiyaning bir qismidir.
Aholi muayyan ijtimoiy hayot tarziga boʻysunishi tufayli, demografik jarayonlar ham muayyan i.ch. usuli va i.ch. munosabatiga bogʻliq boʻladi. Aholi murakkab ijtimoiy va tabiiy rivojlanish mahsuli boʻlib, turli omillar zaminida koʻpayadi. Bu jihatdan Demografiya iqtisod, sotsiologiya, geogr., tibbiyot, tarix fanlari tahlil mavzuiga yaqin boʻlib, ularning yutuqlaridan foydalanadi, ayni vaqtda, ularga muhim maʼlumotlar beradi.