cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bosniya va Gersegovinada korrupsiya
Transparency Internationalning 2021-yilgi korrupsiyani idrok etish indeksida Bosniya va Gertsegovina 0 („juda korrupsiyalashgan“) dan 100 („juda toza“) gacha boʻlgan shkala boʻyicha 35 ball toʻpladi. Ballar boʻyicha tartiblanganda, Bosniya va Gertsegovina Indeksda 180 mamlakat orasida 110-oʻrinni egalladi. Indeksda birinchi oʻrinni egallagan davlat eng halol davlat sektoriga ega deb hisoblanadi. Taqqoslash uchun, eng yaxshi ball 88 ball (1-o‘rin Daniya), eng yomon ball esa 11 ball (180-o‘rin Janubiy Sudan) bo‘ldi.
Koʻrsatkichlar
Yevropa Ittifoqining 2013-yildagi taraqqiyot hisobotiga koʻra, Bosniya va Gertsegovinada korrupsiya darajasi yuqori deb hisoblanadi va uning kelajakdagi YeIga aʼzo boʻlish yoʻlida toʻsiq hisoblanadi. Mamlakatning murakkab huquqiy va meʼyoriy-huquqiy bazalari korrupsiya uchun imkoniyatlar yaratadi. Fasilitatsiya toʻlovlari Bosniya biznes muhitida keng tarqalgan deb hisoblanadi.
Korrupsiyaga qarshi kurash
Hukumat korrupsiyaga qarshi kurash boʻyicha 2009—2014-yillarga moʻljallangan strategiyani ishlab chiqdi va bir nechta shov-shuvli ishlarni qoʻzgʻatdi, ammo qonunchilik va institutsional bazalarning umumiy tatbiq etilishi hali ham yomon.
Fuqarolik jamiyati ishtirokini kengaytirish
Fuqarolarning ishtiroki va halollik, hisobdorlik va oshkoralik qadriyatlari korrupsiyaga qarshi kurashning muhim tarkibiy qismidir. Korrupsiyaga oid madaniy tushunchani oʻzgartirish, fuqarolarga huquqbuzarliklarga qarshi harakat qilishga yordam beradigan dastur va harakatlarni ishlab chiqish muhimdir.
Shopper
Dalen asbobi (ruscha pribor Shogsher-Dalena) qogʻoz yoki kartonning teshilish qarshiligini aniqlaydigan asbobdir. U stend, indikator boshi, mikrometrlar va reduksiya klapanli havo tsilindridan iborat. Teshilish kuchi sinovdan oʻtkazilayotgan qogʻozning yirtilishiga taʼsir qiluvchi havo bosimi bilan aniqlanadi.
Paolisi
Paolisi Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan kommunadir. Benevento provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 6 km2. 1753 nafar aholi istiqomat qiladi.
NGC 5543
NGC 5543 Choʻpon yulduz turkumidagi S (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Heinrich d'Arrest 1865-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
John Rhys-Davies
John Rhys-Davies (1944-yil 5-mayda tugʻilgan) — buyuk britaniyalik film va ovoz aktyori. Indiana Jones haqidagi filmlaridagi arxeolog Saloh, „Uzuklar hukumdori“ trilogiyasidagi Gimli va „Yoʻqotilgan dunyo“ kabi filmlardagi rollari bilan tanilgan.
Atom massasi
Atom massasi, atom ogʻirligi – atom massalarining atom massasi birli-klarida ifodalangan nisbiy qiymati. Atom massasi ifodasini ingliz ki-myogari J.Dalton 19-asr boshida fanga kiritgan. 1961-yilda qabul qilingan nisbiy atom massalari birliklari shkalasiga asosan atom massasi birligi (atm.m.b.) uglerod izotopi atomi 12S massasining 1/12 qismiga teng. Xalqaro belgisi – U. Ele-mentar zarralar, atom yadrolari, atomlar, molekulalar massasi birligi sifatida qoʻllaniladi. Atom massasi kimyoviy elementlarning eng muhim koʻrsatkichidir. Kimyoviy elementlar atomlarining tuzilishi va xossalarining oʻzgarish qonuniyatlari Atom massasi bilan oʻzaro bogʻliq. Bir kimyoviy element izotoplarining Atom massasi qiymati turlicha boʻladi. Izotoplar aralashma-sidan tashkil topgan elementlarning Atom massasi sifatida aralashma tarkibidagi izotoplarning protsent miqdorlarini hisobga olgan holda shu izotoplar Atom massasining oʻrtacha qiymati qabul qilinadi. Ushbu qiymatlar elementlar davriy sistemasida (massa soni keltirilgan transuran elementlar bundan mustasno) keltirilgan. Atom massasi turli fizik va kimyo-viy usullar bilan aniqlanadi; ulardan eng aniqrogʻi – mass-spektroskopiyadir. Bu usulda element ionlari nisbiy zaryadlarning qiymatlari, boshqacha aytganda, zaryad kattaligining ion massasiga nis-batan aniqlanadi. Buning uchun ionlarning elektr yoki magnit maydonida toʻgʻri chiziqli harakatdan chetga chiqishi tek-shiriladi. Fizik usullardan yana biri yadro reaksiyasiga asoslangan. Bunda yadroda boʻladigan oʻzgarishlar natija-sida bir atom yadrosining ikkinchi atom yadrosiga aylanishi tufayli ajralib chiqadigan energiyadan foydalaniladi. Kimyoviy usullardan biri – elementning bir necha kimyoviy birikmalari mo-lekulyar massasini va bu birikmalarning kimyoviy tarkibini aniqlashga asoslangan. Atom massasini taqriban aniqlash usullari ham bor. Mas, ulardan biri Dyulong va Pti qoidasiga asoslangan; bu qoidaga koʻra, element Atom massasining oʻsha elementning solishtirma issiqlik sigʻimi (S)ga koʻpaytmasi oʻzgarmas miqdor boʻlib, u taxminan 6,3 ga teng: AS~6,3.
Yukarıkaraaşık (Yenice)
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Yukarıkaraaşık — Turkiyaning Çanakkale viloyatining Yenice tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 97 nafar (2021).
IC 320
IC 320 Persey yulduz turkumidagi SBab tipli galaktikadir.
Farkak
Farkak —Nurobod tumani Komsomolobod QFYga qarashli qishloq. Mahalla markazidan tuman markazigacha 8 km, tuman markazidan 26 km masofani tashkil qiladi. Aholisi 155 kishi (2017), tojiklar. •	Tojikistonning maʼmuriy boʻlinishi— D.: SIEMT, 2017. — 580 s. — ISBN 978-99947-33-68-2
McGovern
McGovern AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Washington County okrugi tarkibiga kiradi.
Torrecilla de los Ángeles
Torrecilla de los Ángeles Ispaniyaning Estremadura mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Cáceres provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 43,29 km2. Aholisi — 665 kishi (2010).
McGovern
Geografiyasi
Maydoni — 4,9 km2. Shundan 4,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Kıran, Taşköprü
Kıran — Kastamonu viloyatining Taşkoʻpru tumaniga qarashli qishloq.
West Burlington (Iowa)
West Burlington AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Des Moines okrugi tarkibiga kiradi.
Kıran, Taşköprü
Tarixi
Qishloq 1928-yildan beri shu nomga ega.
West Burlington (Iowa)
Aholisi
2968 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 231,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 12,82 km2. Shundan 12,82 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 212 m balandlikda joylashgan.
Herzlake
Herzlake Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Emsland tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 49,77 km2. 4174 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Herzlakening hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Rochecolombe
Rochecolombe Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ardèche departamenti Largentière tumani tarkibiga kiradi.
Joe Garner
Joseph Alan Garner (1988-yil 12-aprelda tugʻilgan) — ingliz professional futbolchisi, EFL League Onening “Flitvud Town” klubi hujumchisi.
Rochecolombe
Aholisi
212 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 9,7 nafar kishi.
Joe Garner
Garner Karlayl Yunaytedga qo'shilishdan oldin Blekburn Rovers bilan faoliyatini boshlagan. Garner Preston North End bilan uch yillik shartnomaga ega bo'lib, u yerda 150 dan ortiq o'yin o'tkazdi va 2015-yilgi Futbol Ligasi Birinchi pley-off finalida g'alaba qozondi. Garner avvalroq 2018-yilda Wigan Atletikda 2020-yilgacha oʻynagan edi.
Blackburn Rovers
Blackburnda tug'ilgan Garner o'z faoliyatini o'sha paytdagi Premer-liga klubi Blackburn Roversda boshlagan va hujumchi sifatida 1980-yillar va 1990-yillar boshida "Blackburn" tarixidagi eng ko'p gol urgan va klub afsonasi bo'lgan Saymon Garner bilan bir xil pozitsiyada o'ynagan. U Ewood Parkda yoshlar va zaxira jamoalarida o'ynagan va yoshlar darajasida samarali to'purar bo'lgan. Uning rekordi Manchester Yunayted U16ga qarshi bitta o'yinda ikkita xet-trik qayd etgan. Blackburn futbolchidan umidvor bo'lishiga qaramay, Garner Blackburndagi o'rinlar uchun Paul Dickov, Paul Gallagher, Craig Bellamy, Benni McCarthy va Roque Santa Cruz kabi o'yinchilar bilan raqobat tufayli "Blackburn Rovers"ning kattalar tarkibiga kira olmadi.
Yutuqlar
Preston North End
Individual
Natriy gidroksid
Osh tuzining suvdagi eritmasi (na-makob)ni elektroliz qilib hosil qilinadi. Sunʼiy ipak, sovun va boshqa kimyoviy moddalar ishlab chiqarishda, toʻqimachilik va boshqa sanoat tarmoklarida ishlatiladi. Koʻpgina organik birikmalar, charm va qogʻozlarni yemiradi. Teriga tegsa kuydiradi.
Muhammad al-Farabriy
Muhammad ibn Yusuf ibn Matar ibn Solih ibn Bishral-Farabriy (Abu Abdulloh) - muhaddis. U milodiy 846-yil (hijriy 231-yil)da tavallud topgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Muhammad al-Farabriy milodiy 932-yil (hijriy 320-yil) shavvol oyining 20-sanasida 90 yoshdan o‘tib vafot qilgan.
Tahchin
Tahchin (forscha: ته چین — tah čin) Eron oshxonasining guruchli taomi boʻlib, asosan guruch, qatiq, za'faron, tuxum va mayizdan tayyorlanadi . Taomning baʼzi turlari tovuq filesi, sabzavot, baliq yoki mol goʻsht bilan ham tayyorlanadi. Tahchinga yong'oq va anor kabi boshqa masalliqlar ham qoʻshish mumkin. Taomning shakli ishlatiladigan guruch turiga bogʻliq. thumb|Tahchin Tahchin ikki qismdan iborat: yupqa tahedig qismi tovuq filesi, zaʼfaron va qozon tagidagi boshqa masalliqlar, ikkinchi qismi esa oq guruchdan iborat. Restoranlarda tahchin asosan oq guruchsiz tayyorlanadi.
Turlari
Tahchinning barcha turlari bir xil tarzda pishiriladi. Burmaning pastki qismini pechda ham, gazda ham pishirish mumkin. Burmaning pastki qismini ajratayotganda, pastki qismiga ozgina eritilgan sariyogʻ qoʻyilsa yanada yaxshiroq.
NGC 5544
NGC 5544 Choʻpon yulduz turkumidagi SB0-a tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1785-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Havolalar
NGC 5544
Elektron konfiguratsiyasi
Elektron konfiguratsiyasi — kimyoviy unsur atomining elektron qobiqlaridagi elektronlarning joylashish formulasi. thumbnail|Elektronli atomla va molekulyarli orbitallar Pogʻonani tashkil etuvchi pogʻonachalar deyiladi Elektron konfiguratsiyasi har bir boshqa barcha Orbital tomonidan yaratilgan oʻrtacha sohasida, bir orbital mustaqil harakat sifatida elektronlar tasvirlangan. Matematik, konfiguratsiyalar Slater omillaridan yoki konfiguratsiya davlat funktsiyalari bilan tasvirlanadi. Faqat bir elektronli tizimlar uchun kvant mexanikasi qonunlariga koʻra, energiya maʼlum shartlar ustiga, har bir elektron konfiguratsiya bilan bogʻliq va, elektronlar energiya bir kvant chiqarish yoki assimilyatsiya tomonidan bir konfiguratsiya dan koʻchib oʻtishga qodir. Boshqa atomlarning elektron konfiguratsiya bilim elementlari davriy jadvalni tuzilishini tushunish uchun foydalidir. Quyma materiallar, bu bir xil fikr lazer va yarim oʻtkazgichlar alohida xususiyatlarini tushuntirib beradi.
Daniel Nathans
Daniel Nathans (30-oktabr 1928, Uilmington shahri – 16-noyabr 1999, Baltimor) — amerikalik genetik, tibbiyot doktori (1954-yildan). Delover shtati universitetini tugatgan (1950). 1972-yildan Jon Gopkisn universiteti tibbiyot fakulteti mikrobiologiya boʻlimi direktori. Ilmiy ishlari molekulyar biologiyaga oid. Restriksion enzimlar (fermentlar) kashf etgan va ularni molekulyar genetikada qoʻllagan. Nobel mukofoti laureati (1978, X. Smit bilan hamkorlikda).
Okolona (Mississippi)
Okolona AQShning Mississippi shtatida joylashgan shahardir. Chickasaw okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
2692 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 16,5 km2. Shundan 16,4 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 103 m balandlikda joylashgan.
Fourneaux (Manche)
Fourneaux Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Manche departamenti Saint-Lô tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
82 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 24,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,4 km2.
Paupisi
Paupisi Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan kommunadir. Benevento provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 8 km2. 1608 nafar aholi istiqomat qiladi.
Syerra-Leone tarixi
Serra-Leonening mustamlaka mulki sifatida tarixi XV asrga toʻgʻri keladi; mustaqil davlat sifatida — 1961-yildan oʻzining yangi tarixiga ega hisoblanadi.
Mustamlakachilikdan oldingi davr
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6d/Prehistoric_pottery_shards%2C_Sierra_Leone.jpg/240px-Prehistoric_pottery_shards%2C_Sierra_Leone.jpg|thumb|240x240px| Serra-Leoneda topilgan arxeologik topilmalar. Arxeologik topilmalar shuni koʻrsatadiki, Serra-Leone hududida odamlar kamida 2500-yil davomida yashab kelgan. Taxminan IX asrdan boshlab bu hudud aholisi temirdan foydalanishni boshladilar va ming yil oldin okean qirgʻoqlari yaqinida yashovchi qabilalar dehqonchilikni rivojlantirishni boshlagan edilar. Qalin oʻrmonlarda bu yerlarni mustamlakachilikdan oldingi Afrika madaniyatlari va islomning tarqalishidan ajratib qoʻygan.
Serra Leone tarixiga oid birinchi hujjatli manbalar XVI asrga toʻgʻri keladi. Ulardagi maʼlumotlarga koʻra, oʻrta asrlarda Serra-Leone hududida bir-biri bilan raqobatlashgan turli Afrika qabilalari yashagan. Xususan, bugungi kunda Fritaun shimoli-gʻarbida joylashgan katta yarim orolda dastlab Sherbro va Kran qabilalari yashagan. XV asrga kelib, zamonaviy Serra-Leone aholisi oʻrtasida feodal munosabatlari rivojlana boshladi, ammo quldorlik anʼanalari saqlanib qoldi. Hozirda shtat aholisining aksariyat qismini tashkil etuvchi bullom xalqi dengiz orqali Serra-Leone sohillariga yetib kelgan degan taxmin bor, ammo bunday gfaraziy qarashlar haligacha oʻz tasdigʻini topmagan.
Afrika xalqlarining materik boʻylab ommaviy koʻchishlari davrida yarim orolning koʻp qismini asta-sekin Temne xalqi vakillari egallab olgan. Bundan oldin Temnening yashash joyi Futa-Jalon platosi boʻlib, u yerdan Susu va Dyalonke qabilalari tomonidan quvib chiqarilgan. Eng rivojlangan Fulbe (Fula) xalqi edi. Fulalar oʻzaro va boshqa qabilalar bilan savdo-sotiq qilishgan, asosan nozik ishlangan temir, tuz, kiyim -kechak va oltin bilan savdo aloqalarini o;rnatgan edilar.
Portugaliya mustamlakasi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b1/1670_Ogilby_Map_of_West_Africa_%28_Gold_Coast%2C_Slave_Coast%2C_Ivory_Coast_%29_-_Geographicus_-_Guinea-ogilby-1670.jpg/230px-1670_Ogilby_Map_of_West_Africa_%28_Gold_Coast%2C_Slave_Coast%2C_Ivory_Coast_%29_-_Geographicus_-_Guinea-ogilby-1670.jpg|thumb|230x230px| [[Gʻarbiy Afrika|Gʻarbiy Afrikaning 1670-yildagi ingliz xaritasi]]
Yevropaliklarning kelishi
Zamonaviy Serra-Leone hududi Gʻarbiy Afrikada birinchilardan biri boʻlib, yevropaliklar tomonidan bosib olingan. Bu yerga qadam qoʻygan Yevropaning birinchi aholisi portugallar hisoblanadi. Ular yarim orolga qoʻnganlarida, unda ham, unga tutash materikda ham davlatlar yoʻq edi, faqat alohida siyosiy mustaqil qabila birlashmalari mavjud edi. Ularning vakillari oʻxshash, ammo turli tillarda gaplashishgan va umumiy dinga ega emas, dinsiz edilar.
1462—yilda portugaliyaliklar rivojlangan yerlarda bir qancha kichik savdo shoxobchalariga asos soldilar, shuningdek, oʻzlari kashf etgan yarim orol nomini ham oʻylab topdilar — "Serra-Leone", bu portugal tilida "Arslon togʻlari" degan maʼnoni anglatadi. Mustamlakachilar qitʼaga chuqurroq kirib borishi bilan bu nom bugungi kunda mamlakat egallab turgan butun hududga tarqaldi. XVI asrda portugaliyalik savdogarlar buyurtmasi bilan yasalgan „nomoli“ nomi bilan mashhur boʻlgan steatit haykalchalar ham shu davrga tegishli hisoblanadi.
Ussel (Cantal)
Ussel Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Cantal departamenti Saint-Flour tumani tarkibiga kiradi.
Syerra-Leone tarixi
Yevropaliklarning kelishi
Shimoliy-Gʻarbiy Afrikadagi eng qulay portlardan biri boʻlgan Serra-Leone porti tez orada uni yevropalik dengizchilar uchun sevimli manzilga aylantirdi.
Ussel (Cantal)
Aholisi
437 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 42,4 nafar kishi.
Syerra-Leone tarixi
Qul savdosi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/00/ST-slaves.jpg/240px-ST-slaves.jpg|thumb|240x240px| [[Afrika|Afrikalik qullar. XIX asr gravyurasi]] Yevropaliklar Serra-Leonega kelishidan oldin qul savdosi deyarli yoʻq edi. Gayanlik tarixchi Valter Rodni Serra-Leoneda birinchi portugaliyalik sayohatchilarning yozuvlarini topdi, unda mahalliy aholi orasida qullikning faqat bitta turi qayd etilgan. Rodnining soʻzlariga koʻra, portugaliyaliklar, ayniqsa savdo bilan bogʻliq holda, batafsil va sinchkovlik bilan yozuvlarni yuritishga moyil edilar, shuning uchun ular jim turishlari yoki qul savdosi bilan bogʻliq biron bir muhim voqeani eʼtiborsiz qoldirishlari dargumon edi. Portugal yozuvlarida eslatib oʻtilgan qullikning oʻziga xos turi quyidagicha edi: u yoki bu sabablarga koʻra oʻz hukmdori hokimiyatidan qochishga majbur boʻlgan kishi, uning „quli“ boʻlib, boshqa hukmdordan himoya soʻrashi mumkin. Biroq, bunday odam erkin mehnat qilish huquqiga ega edi va vaqt oʻtishi bilan mavqei koʻtarilishiga ham yoʻl ochib berilgan edi.
Ussel (Cantal)
Geografiyasi
Maydoni — 10,3 km2.
Syerra-Leone tarixi
Qul savdosi
Agar afrikaliklarning oʻzlari qul olishdan manfaatdor boʻlmasalar, yevropaliklar bilan hamma narsa butunlay boshqacha edi. XVII asr boshidan buyon portugal, ingliz, golland va fransuz kemalari Serra-Leonega bir necha bor kelgan. Ular mahalliy aholini eksport qildilar va keyin ularni Gʻarbiy Hindiston, Shimoliy va Janubiy Amerikada qul sifatida sotib yubordilar. Dastlab, ular buni oʻgʻirlash, Gʻarbiy Afrika yerlariga bostirib kirish orqali amalga oshirdilar, ammo vaqt oʻtishi bilan ular mahalliy qabilalar rahbarlari ular bilan hamkorlik qilishga tayyor ekanliklarini aniqladilar. Qul savdosi, qabila boshliqlari koʻpincha nafaqat moddiy manfaatlarga ega boʻlishdi. Qoida tariqasida, qullar yevropaliklar tomonidan olib kelingan rom, mato, boncuklar, oʻqotar qurollar va boshqa mahsulotlarga almashtirilar edi.
Shunday qilib, XVIII asrga qadar Gʻarbiy Afrikada, jumladan Serra-Leoneda qul savdosi faqat eksport xarakteriga ega edi. Qabila boshliqlari oʻzaro qul savdosini yevropaliklarga qaraganda biroz kechroq olib borishni boshladilar. Ulardan tashqari chet elliklar ham ishchi kuchi bilan savdo qilganlar. Faqat asrning oxiriga qadar Afrika rahbarlari tashabbusni qoʻlga olishga muvaffaq boʻlishdi: koʻplarida „uy“ qullarning butun davlatlari mavjud edi. Amerikalik antropolog M.Makkallokning fikricha, Serra-Leonedagi eng yirik Mende qabila guruhi vakillarining qariyb 15%, yaʼni oʻsha paytda 560 mingga yaqin kishi „uy“ qullari hisoblangan.
Britaniya mustamlakasi
XVI asr oʻrtalarida inglizlar portugallar ortidan Afrika tamon yoʻl oldilar.
Koʻchmanchilarning kelishi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/Bunce_Island_north-west.JPG/230px-Bunce_Island_north-west.JPG|thumb|230x230px| Bunce orolidagi Britaniya qal’asi tasviri ([[1727)]] XVIII asr oxirida Britaniya orollari yaqinida Amerikaga ketayotgan qul kemasi halokatga uchradi. Bir necha yuz afrikaliklar Liverpulga kelishdi. Buyuk Britaniya qonunlariga koʻra, ularni Britaniya tuprogʻida qul sifatida tan olish mumkin emas edi, buning natijasida ular ozod deb eʼlon qilindi. Bu odamlarni ochlikdan qutqarish uchun bir nechta ingliz xayriyachilari ularga va qul savdosining boshqa qurbonlariga yordam berish uchun „Baxtsiz qora tanlilarni ozod qilish qoʻmitasi“ ni tuzdilar. Ular Afrikada ozod qilingan barcha qullar joylashishi mumkin boʻlgan Ozodlik viloyatini yaratishni taklif qilishdi. Qoʻmita asoschisi Sharp Liverpulda 351 nafar afrikalikni toʻpladi va tanishlari yordamida ularni Gʻarbiy Afrikaga qaytarib olib ketildi.
1787—yil may oyida ingliz kemalari Serra-Leone yarim orolining qirgʻoqlarida toʻxtashdi. Bu yerda, uning shimoliy qismida, Sharp Temne Naim Bana rahbaridan yer uchastkasini sotib oldi, u yerda sobiq qullar joylashdilar. Bir necha yil oʻtgach, yarim orolga Kanadadan afrikaliklarning yana bir katta guruhi (1131 kishi) olib kelindi, ular ilgari AQShga qarshi urushda Buyuk Britaniya tomonida jang qilgan va buning uchun erkinlik olgan edilar. Dastlab, ularga Yangi Shotlandiyadan yer berildi, ammo afrikaliklarning oʻzlari Afrikaga koʻchib oʻtishni afzal koʻrishdi. Serra-Leonega koʻchmanchilarning ikkinchi guruhi kelganidan soʻng, Fritaun aholi punkti ozod qilingan qullarning umumiy kuchlari tomonidan tashkil etilgan. "Ozod shahar" —Syerra-Leonening kelajakdagi poytaxti boʻlib qoldi. Aholi punktini boshqarish ingliz mustamlakachi Serra-Leone birlashmasi qoʻliga oʻtdi.
Afrikaliklarning aksariyati oʻzlarining qabilaviy mansubligini va ona tilini eslamaganligi sababli, ularning tili Krioga aylandi — afrikalik soʻzlarning sezilarli aralashmasi bilan ingliz tilining oʻzgartirilgan versiyasi hisoblanar edi. Bugungi kunda Krio Syerra-Leonening rasmiy tili hisoblanadi.
XIX asr Syerra-Leoneda
Kreollar asta-sekin Syerra-Leoneda ustun mavqega ega boʻldilar. 1796—yilda Fritaunda istiqomat qilgan kreollar birinchi marta Fritaun kengashiga oq tanlilarning saylanishiga qarshi chiqdilar. 1800—yilda kreol gʻalayonlari inglizlarni Fritaunda saylangan munitsipalitet va kreol hakamlar hay’atini saylov tarkibida tuzish uchun majbur boʻldillar.
Aholi qul kemalaridan ozod qilingan qullar bilan toʻldirildi. 1819-yildan 1866-yilgacha Fritaun shahrida Amerika-Britaniya komissiyasi ishladi, u qul savdosida gumon qilingan Amerika va Britaniya bayroqlari ostida tutib olingan kemalar hollarini koʻrib chiqdi. Komissiya 535 ishni koʻrib chiqdi, 55 mingdan ortiq odamni ozod qildi.
XX asr davomida mahalliy aholi inglizlarga qarshi bir necha bor isyon koʻtargan. Shunday qilib, 1898-yil fevral oyida Port-Loko shahri yaqinidagi afrikaliklar soliq toʻlashdan bosh tortdilar, Loko qabilasining rahbari Bay-Bure uch ming jangchini toʻpladi va inglizlarga qarshi urush boshladi. Natijada, yil oxiriga kelib, ikki mingdan ortiq isyonchi oʻldirildi, ularning 96 nafar rahbarlari qatl etildi. inglizlar tarkibida esa 160 kishi halok boʻldi va 260 dan ortiq kishi yaralandi.
1896-yilda Serra-Leone ustidan Britaniya protektorati tashkil etildi. Natijada mahalliy qabila boshliqlari Britaniya mustamlaka maʼmuriyatining amaldorlariga aylandilar. Afrika qitʼasini mustamlaka qilishda Angliyaning asosiy raqibi boʻlgan Fransiyaning mustamlaka mulklari bilan yakuniy chegaralar 1904-yilda, Liberiya bilan 1911-yilda oʻrnatilgan.
Jahon urushlari
Birinchi jahon urushi paytida ham, Ikkinchi jahon urushi paytida ham Serra-Leone hududida harbiy amaliyotlar oʻtkazilmagan. Birinchi jahon urushi davrida, Afrika asosan Antanta kuchlari tomonidan mustamlaka qilinganligi sababli, Serra-Leonega nisbatan nemis koloniyalari tomonidan hujum xavfi yoʻq edi. Serra-Leonega eng yaqin nemis mustamlakasi Togoland edi, lekin urush eʼlon qilingandan soʻng darhol ingliz qoʻshinlari tomonidan ishgʻol qilindi. Ikkinchi Jahon urushi paytida, eng yaqin harbiy toʻqnashuv 1940-yilda Senegalda boʻlib oʻtdi, oʻshanda Fransiya Vichi qoʻshinlari Gitlerga qarshi koalitsiya kuchlarining hujumini qaytarishga muvaffaq boʻlishgan edi.
Mustaqillik deklaratsiyasi
1951—yilda Protektoratdagi birinchi mahalliy shifokor Milton Margai Serra-Leone Xalq partiyasini asos solgan. U Mende xalqi, konservativ qabila boshliqlari va gullab-yashnagan savdogarlar manfaatlarini himoya qilgan. Serra-Leone Xalq partiyasiga nisbatan muxolifat Siaka Stivens boshchiligidagi Butun Xalqlar Kongressi boʻlib, dastlab Serra-Leone Xalq partiyasidan shizmatlar tomonidan tuzilgan va uning Britaniyaga moyilligidan norozi edi. Serra-Leonening shimoliy hududlari aholisi, birinchi navbatda, Temne va Limba xalqlari, shuningdek, protektoratning turli qismlaridan kelgan mayda savdogarlar va yollanma ishchilar tomonidan qoʻllab-quvvatlandi.
Afrika koloniyalarining aksariyati mustaqillik uchun kurashni tashkil qilgan boʻlsa-da, Syerra-Leone aholisi metropoldan ajralish niyatida emas edi, lekin oxir-oqibat mustamlaka shunga qaramay suverenitetni oldi: 1961—yilda Serra-Leone Hamdoʻstlik doirasida hukmronlikka aylandi. Millatlar va bir yil oʻtgach, Milton Margai boshchiligidagi Serra-Leone Xalq Partiyasi mustaqil Serra-Leonedagi birinchi saylovlarda gʻalaba qozondi. Margai 1964—yil 28—aprelda samolyot halokatida vafot etdi, oʻsha paytda uning ukasi Albert Margai bosh vazir va partiya rahbari boʻldi.
Toʻntarishlar davri
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/00/All_People%27s_Congress_political_rally_Sierra_Leone_1968.jpg/230px-All_People%27s_Congress_political_rally_Sierra_Leone_1968.jpg|thumb|230x230px| SNP tarafdorlari [[1968-yilda Kabala shahridagi mitingda]] 1967-yilgi saylovlar natijasida Butun xalq kongressi Vakillar palatasida (bir palatali parlament) koʻpchilik oʻrinlarni egalladi. Siaka Stivensga hukumat tuzish taklif qilingan, ammo bu amalga oshmadi: 1967-yilning 21-martida mamlakatda general Lansana boshchiligida harbiy toʻntarish sodir boʻldi, 23—martda esa navbatdagi harbiy toʻntarish sodir boʻldi. Natijada, general E. Jekson-Smit boshchiligidagi „Milliy Transformatsiya Kengashi“ hokimiyatga keldi. Margay hibsga olindi. 26-aprel kuni Stivens 15 aʼzodan iborat koalitsion hukumat tuzdi. Uning tarkibiga Butun Xalqlar Kongressining 6 vakili, Milliy Transformatsiya Kengashning 4 vakili va 5 nafar mustaqil deputat kirdi.
1969—yil mart oyida Serra-Leoneda parlamentga qoʻshimcha saylovlar boʻlib oʻtdi. Ularning natijalari Siaka Stivensga bir partiyali hukumat tuzishga imkon berdi, ammo u siyosiy barqarorlikka erisha olmadi. 1970-yilda Serra-Leoneda favqulodda holat joriy etildi va 1971-yil 23-martda armiya qoʻmondoni general Bangura boshchiligida mamlakatda navbatdagi harbiy toʻntarishga urinish boʻlgach, Stivens Gvineya hukumatidan yordam soʻrashga majbur boʻldi. Gvineya armiyasining bir qismi ikki yil davomida Serra-Leoneda boʻldi..
1971-yil 19-aprelda Serra-Leone respublika deb eʼlon qilindi, Stivens prezident boʻldi.
Aybsizlik prezumpsiyasi
Aybsizlik prezumpiyasi (praesumptio – taxmin, gumon soʻzidan olingan) – shaxs huquqlari himoyasini taʼminlab beruvchi, asossiz ayblash va jazolashning oldini oluvchi jinoyat protsessining umumiy demokratik tamoyillaridan biri hisoblanadi. Baʼzan lotincha Ei incumbit probatio qui dicit, non qui negat (isbotni rad etuvchi emas, balki taʼkidlovchi berishi kerak) iborasi bilan ifodalanadi.
Alifmoy
Alifmoy — oʻsimlik moylari va alkid smolalaridan olinadigan modda. A. sariq rangda nolcha ranggacha boʻlgan shaffof suyuqlik boʻlib, yogʻoch va metallga yaxshi surkaladi, havoda asta-sekin qotib yupqa elastik parda hosil qiladi. Oʻsimlik moylaridan olinadigan A. tabiiy (tarkibida moy miqdori 331100%), aralash (tarkibida moy miqdori 70-75%) va yarim tabiiy (tarkibida moy miqdori 50- 55%) xillarga; alkid smolalaridan olinadigan A. gliftalli, pentaftalli va ksiftalli (tarkibida moy miqdori 50%) xillarga boʻlinadi. Tabiiy A. gruntovkalar, shpaklevkalar, boʻyoqlar tay-yorlashda, yogʻoch va gʻovak ma-teriallar sirtiga shimdirishda, aralash quyuq moyli boʻyoqlarni suyultirishda, alkidli A. moyli boʻyoqlar tayyorlashda ishlatiladi.
Aybsizlik prezumpsiyasi
Aybsizlik prezumpsiyasi – aybdorning jinoyati qonuniy tartibda isbot qilinmaguncha, uni aybsiz deb faraz qilish. Gumon qilinuvchi, aybla-nuvchi yoki sudlanuvchi uning jinoyat sodir etishda aybdorligi qonunda na-zarda tutilgan tartibda isbotlangunga va qonuniy kuchga kirgan sud hukmi bilan aniqlangunga qadar aybsiz hisoblanadi. Gumon qilinuvchi, ayblanuvchi yoki sud-lanuvchi oʻzining aybsizligini isbotlab berishi shart emas yoki oʻzini aybdor deb koʻrsatish ham qonunda belgilangan tar-tibda aybi isbotlanmaguncha uni aybdor deb boʻlmaydi. Oʻzbekiston Respublikasi JPKling 23-modda-sida koʻrsatilishicha, aybdorlikka oid barcha shubhalar, basharti ularni barta-raf etish imkoniyatlari tugagan boʻlsa, gumon qilinuvchi, ayblanuvchi yoki sud-lanuvchining foydasiga hal qilinishi lozim. Qonun qoʻllanilayotganda ke-lib chiqadigan shubhalar ham gumon qilinuvchining, ayblanuvchining, sudla-nuvchining foydasiga hal qilinishi ke-rak.
Aybsizlik prezumpiyasining asosida umumiy, keng eʼtirof etilgan axloq normasi yotadi, unga muvofiq har bir kishi aybdorligi isbotlanmaguncha aybsiz deb gumon qilinishi lozim. Aybsizlik prezumpiyasi sudya, tergovchi yoki prokurorning shaxsiy fikrini bildirmaydi, xolis huquqiy xolatni anglatadi. Tergov organlari shaxsga ayb qoʻyish bilan uni ayblanuvchi deb hisoblaydilar, lekin xali uning aybdorligini isbotlash lozim. Qonunga muvofiq, shaxsning aybdoligini belgilash ayblanuvchining qonuniy huquq va manfaatlari va ayblov dalillarining tekshirilishi samarali darajada kafolatlanadigan sud bosqichida ishni koʻrib chiqish orqali amalga oshirilishi kerak. Ayblanuvchi ayblov hukmining eʼlon qilinishi va uning qonuniy kuchga kiradigan vaqtgacha aybsiz hisoblanadi. Aybsizlik prezumpiyasi isbotlanishi mumkin boʻlmagan barcha gumonlar ayblanuvchining foydasiga xal boʻlishi kerak, yaʼni birovning jinoyat qilganlikda aybdorligi isbotlanmasligi uning aybsizligi isbotlanganligiga tengdir.
Natriy karbonat
Natriy karbonat - kalsiylangan soda, karbonat kislotaning nat-riyli tuzi Na2CO3. Kub panjarali kri-stallardan iborat rangsiz gigroskopik modda. Suyuqlanish temperaturasi 858°, zichligi 2,5326 g/sm3L Suvda 0° da 6,54%, 20° da 17,69%, 100° da 31,29% eriydi. Suvda eriganda issiklik ajralib chiqadi. Suvli eritmada 32° da yirik tiniq Na2CO310H2O, 32° va 34,8° orasida Na2CO3H2O, 34,8° dan yuqorida Na2CO3H2O koʻrinishida kristallanadi. Natriy karbonat ochiq havoda saqlansa, SO2 ni yutib uyushib qoladi. Toʻqimachilik, qogʻoz, shisha, neft sanoatida, sovun ishlab chiqarishda va boshqa sohalarda qoʻllanadi.
Aybsizlik prezumpsiyasi
Aybsizlik prezumpsiyasi jinoyat huquqining muhim prinsiplaridan biri hisoblanadi. Unga koʻra, gumon qilinuvchi, ayblanuvchi yoki sudlanuvchi uning jinoyat sodir etishda aybdorligi qonunda nazarda tutilgan tartibda isbotlangunga va qonuniy kuchga kirgan sud hukmi bilan aniqlangunga qadar aybsiz hisoblanadi. Mazkur prinsipning yana bir muhim xususiyati shundaki, gumon qilinuvchi, ayblanuvchi yoki sudlanuvchi oʻzining aybsizligini isbotlab berishi shart emas.
Syerra-Leone tarixi
Fuqarolar urushi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/School_destroyed_by_Sierra_Leone_Civil_War.jpg/240px-School_destroyed_by_Sierra_Leone_Civil_War.jpg|thumb|240x240px| [[Syerra-Leone|Serra-Leonedagi maktab fuqarolar urushi paytida vayron boʻlgan.]] 1990-yillarning boshlarida Liviyada oʻqitilgan radikallar guruhi Liberiyalik isyonchilar yetakchisi Charlz Teylor koʻmagida Inqilobiy Birlashgan Jabhani tuzdilar, u keyingi oʻn yil ichida mamlakatdagi ketma-ket hukumatlarga qarshi harbiy amaliyotlar olib bordi. Mohiyatan Inqilobiy Birlashgan Jabha harakatlari va hukumatlarning javob choralari kombinatsiyasi boʻlgan fuqarolar urushi tinch aholiga nisbatan oʻta shafqatsizlik va ommaviy vahshiylik bilan ajralib turardi edi. Inqilobiy Birlashgan Jabha tomonidan muxoliflikda gumon qilingan shaxslarning oʻta ogʻir darajadagi jazo va qiynoqlar oyoq-qoʻllarini kesish amaliyoti keng tarqala boshlangan edi.
Rochemaure
Rochemaure Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ardèche departamenti Privas tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1870 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 76,6 nafar kishi.
McKean (Pennsylvania)
McKean AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Erie County okrugi tarkibiga kiradi.
Rochemaure
Geografiyasi
Maydoni — 24,4 km2. Dengiz sathidan 55 – 682 m balandlikda joylashgan.
Syerra-Leone tarixi
Fuqarolar urushi
1992-yildagi harbiy toʻntarish natijasida mamlakatga Milliy muvaqqat boshqaruv kengashi (1992-yil iyulidan — Oliy Davlat kengashi) rahbarlik qildi. Uning rahbari etib oʻsha paytda dunyodagi eng yosh davlat rahbariga aylangan 27 yoshli kapitan Valentin Melvin Shtrasser tayinlandi.
McKean (Pennsylvania)
Aholisi
366 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Syerra-Leone tarixi
Fuqarolar urushi
Fuqarolar urushi davom etayotganiga qaramay, 1996-yilda mamlakatda koʻp partiyaviy parlament saylovlari oʻtkazildi. Birinchi turda Ahmad Tijan Kabbah boshchiligidagi Syerra-Leone Xalq partiyasi saylovchilarning 36 % qoʻllab-quvvatladi. Ikkinchi oʻrinda Jon Keref-Smartning Birlashgan milliy xalq partiyasi (23 %) qayd etildi. 1967-yildan beri oʻtkazilgan birinchi erkin koʻppartiyaviy saylovlarda yana 11 ta siyosiy tashkilot ham ishtirok etdi.
McKean (Pennsylvania)
Geografiyasi
Maydoni — 1,5 km2. Shundan 1,5 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Syerra-Leone tarixi
Fuqarolar urushi
1997-yilda qishloqda isyonchilar bilan davom etayotgan janglar fonida Syerra-Leoneda harbiy toʻntarish amalga oshirildi, natijada mayor Jonni Pol Koroma boshchiligidagi xunta hokimiyat tepasiga kelgan edi. Nigeriya boshchiligidagi mintaqa mamlakatlari tinchlikparvar kontingentining harbiy kuchlari koʻchirilgan prezident Kabbahni himoya qilishdi. 1999—2000 yillarda Birlashgan Inqilobiy frontning isyonchilari Fritaunga bostirib kirishga harakat qilishdi, lekin ikkala holatda ham Kabbaga sodiqlar tomonidan qoʻllab-quvvatlangan tinchlikparvar kuchlar poytaxtga hujumlarni qaytarishga muvaffaq boʻlishgan edi.
Hozirgi vaqtda
1999—yilda BMT va mintaqa davlatlarining faol vositachiligida isyonchilar va qonuniy hukumat oʻrtasida tinchlik shartnomasi tuzildi. Prezident Kabbah qayta tiklandi, Inqilobiy Birlashgan Jabha vakillari hukumatga kirishdi va uning rahbari Fodey Sankoh mamlakat vitse-prezidenti boʻldi. Biroq, koʻplab isyonchilar jangni davom ettirdilar, shundan soʻng Buyuk Britaniya va Gvineya Serra-Leonega qoʻshin yubordi. Inqilobiy Birlashgan Jabha qoldiqlari ketma-ket magʻlubiyatga uchradi va tez orada harbiy harakatlarni toʻxtatishga majbur boʻldi.
2002-yilda Kabbah yana prezidentlik saylovlarida gʻalaba qozondi, ammo 2007-yilda saylovda Butun xalq kongressi vakili Ernest Bay Koroma gʻalaba qozondi, u 2012-yil noyabr oyida ikkinchi muddatga qayta saylandi. 2018-yilda navbatdagi prezidentlik saylovlari natijalariga koʻra, muxolifatdagi Serra-Leone Xalq partiyasi yetakchisi Julius Maada Bio mamlakat prezidenti boʻldi.
2017-yilda Serra-Leonening Gʻarbiy mintaqasi, jumladan, Fritaun, koʻchki va toshqinlardan qattiq zarar koʻrdi, mingdan ortiq odam halok boʻldi yoki bedarak yoʻqoldi. Infratuzilmani tiklash va odamlarni qidirishda baʼzi xalqaro tashkilotlar va mamlakatlardan koʻngillilar ishtirok etdi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Aybsizlik prezumpsiyasi
Yevropada aybsizlik prezumpsiyasi tamoyili
Shuningdek, Anglo-Amerikan huquq maktabida ham aybsizlik prezumpsiyasi parallel tarzda rivojlanib borgan. Aybsizlik prezumpsiyasining bugungi kundagi qiyofasi Uygʻonish davriga kelibgina aniq shaklga ega boʻldi. U qonuniy prinsip sifatida ilk marotaba 1789-yilda qabul qilingan Inson huquqlari toʻgʻrisidagi Fransiya deklaratsiyasida oʻz ifodasini topdi. XVIII-asrning 2-yarmida aybsizlik prezumpsiyasi har bir insonga kafolatlangan asosiy konstitutsiyaviy huquq sifatida toʻla eʼtirof etildi. Uning zamonaviy qonun tizimlarida qatʼiy oʻrnatilishi XIX-asrda yuz berdi. Lekin barcha jabhalarda inson huquqlari toʻla eʼtirof topgan XX asrda ham aybsizlik prezumpsiyasini inkor qiluvchi tuzum va davlatlar mavjud edi. Masalan, 30-yillarda Italiya va Germaniyada hukm surgan fashistlar diktaturasi bu prinsipni rasman inkor etdi. Ikkinchi jahon urushi davrida mazkur davlatlarda millionlab odamlarning sudsiz, hukmsiz qatl etilgani tarixiy haqiqatdir.
AQSHda Aybsizlik prezumpsiyasi tamoyili
Aybsizlik prezumpsiyasi tamoyili Amerika Qoʻshma Shtatlari qonunchiligiga 1894-yili AQSH Oliy sudi tomonidan koʻrilgan The US vs. Coffins ishi orqali kirib keldi. Oʻshanda quyi instansiya sudining prisyajniylar hay’atiga ayb isbotlanmaguncha ayblanuvchilar begunoh boʻlishi kerakligi haqidagi koʻrsatmani bermagani aniqlangan edi. Mazkur ish yuzasidan chiqarilgan AQSH Oliy sudi qarorida aybsizlik prezumpsiyasi oʻz ifodasini topadi: „Qonun jinoyat qilganlikda ayblangan shaxslarni ularning aybi aniq faktlar bilan isbotlanmagunga qadar aybsiz deb hisoblaydi“. AQSH Konstitutsiyasida aybsizlik prezumpsiyasi maxsus moddalar bilan eʼtirof topmagan boʻlsada, lekin 5, 6 hamda 14 -qoʻshimchalarda bu prinsipning amal qilishi belgilab qoʻyilgan. Buyuk Britaniyada aybsizlik prezumpsiyasi Angliya fuqarolar urushidan soʻng qaror topdi. Bu davrda qamoqdagi asirlar uchun maxsus himoya vositalarini ishlab chiqish taqozosi aybsizlik prezumpsiyasining shakllanishiga turtki boʻldi. Lekin amalda bu muhofaza choralaridan, asosan, puldor qatlam foydalana olgan, xolos. XVIII-XIX-asrlarda Angliyada oddiy fermerlar, ishchilar hamda kambagʻallardan iborat mahbuslar uchun aybsizlik prezumpsiyasining amal qilishi afsonaday gap edi. Mahalliy sudlarda jinoyatlar, asosan, majburlov yoʻli bilan ayblanuvchilar boʻyniga qoʻyilar, yarim soatga ham choʻzilmaydigan sud ishlarida mahbuslarni osongina darralash, surgun qilish va hatto, osishga ham hukm qilib yuborilaverar edi. XIX-asr mobaynida ishchilar sinfining siyosiy qarshiliklariga javoban Britaniya hukumati kuchli politsiya rejimini hamda qamoq tizimini joriy etadi. Lekin, harqalay, jiddiy tekshirish, guvohlarni chaqirtirish, politsiya tekshirishlarini shubha bilan oʻrganish kabi jarayonlarni oʻz ichiga oluvchi rasmiy sudlar faoliyati yoʻlga qoʻyildi. Ammo XIX-asr oxirigacha va hatto XX-asrda ham sud ishlarida dalillarni soxtalashtirish, guvohlarni qoʻrqitish va ayblanuvchilar boʻyniga jinoyatlarni majburlab qoʻyish kabi holatlar kamaymagan. Bularning barchasi, albatta, aybsizlik prezumpsiyasi talablariga tamomila zid edi.
Angliya maktabi
Avstraliyaga sud-huquq tizimi, jumladan, aybsizlik prezumpsiyasi tamoyili bevosita Angliyadan kirib kelgan. Shu boisdan aybsizlik prezumpsiyasining shakllanishi bu yerda ham Angliyadagi kabi kechgan. Avstraliya aholisining qashshoq qatlami dastlab aybsizlik prezumpsiyasi himoyasidan foydalana olmagan. Bu prinsipning amal qilishi, hatto, XX-asr soʻnggi choragida ham jiddiy toʻsiqlarga duch keldi. Yangi Janubiy Uels shtati sudining oʻtkazgan tadqiqotiga koʻra, 80-yillarning boshida jinoyat ishlarining 96 foizida ayblanuvchilar boʻyniga jinoyatlar politsiyaning majburlashi bilan qoʻyilgan. Oʻtkazilgan tekshiruvlar yana Avstraliyaning boshqa shtatlarida ham 80, 90-yillarda tergovlarda soxta dalillar, majburiy tan oldirishlar sodir etilganligini koʻrsatgan.
Hukumatlar turli holatlarda aybni isbotlash mas’uliyatini aybsizlik prezumpsiyasiga zid ravishda talqin etganlar. Lekin, baribir, asosiy taomil sifatida politsiyaga yuklangan aybni isbotlash mas’uliyati oʻzgarmagan. 1935-yil Angliyada koʻrilgan mashhur Woolmington ishida „oltin qoida“ sifatida qabul qilingan eʼtirofga koʻra, mahbusning aybini isbotlash ayblovchilar zimmasidagi burch sifatida belgilab qoʻyilgan. Mahbusni ayblash uchun esa shubhaning mavjud boʻlishi talab qilingan.
Oʻzbekiston qonunchiligi
Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 26-moddasiga koʻra, "Jinoyat sodir etganlikda ayblanayotgan har bir shaxsning ishi sudda qonuniy tartibda, oshkora koʻrib chiqilib, uning aybi aniqlanmaguncha u aybdor hisoblanmaydi. Sudda ayblanayotgan shaxsga oʻzini himoya qilish uchun barcha sharoitlar taʼminlab beriladi".
Muhammad as-Sabaxiy
Muhammad ibn Abu Bakribn Usmon ibn Muhammad as-Sabaxiyal-Bazdaviy al-Buxoriy as-Sobuniyal-Hanafiy (Abu Tohir) — faqih. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. U milodiy 1160-yil (hijriy 555-yil) jumodulavval oyida Buxoroda vafot etgan.
Aybsizlik prezumpsiyasi
Oʻzbekiston qonunchiligi
Aaybsizlik prezumpsiyasi bugungi kunda jinoyat huquqining muhim prinsipi sifatida umumeʼtirof etilgan xalqaro huquq normalarida hamda Oʻzbekiston milliy qonunchiligida qatʼiy belgilab qoʻyilgan. Asrlar osha shakllanish bosqichlarini oʻtagan bu tamoyil insonlarning nohaq jazolanishlarini oldini olishga, muhimi, jamiyatda adolat muvozanatini oʻrnatishga qaratilgan.
Fresville
Fresville Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Manche departamenti Cherbourg-Octeville tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
361 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 26,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 13,7 km2.
Mario Parmisano
Mario Parmisano (1960-yil 18-iyun, Buenos-Aires) — argentinalik jazz pianinochisi. U gitarachi Al Di Meola bilan ishi va Buyuk tango ustasi Astor Piazzolla musiqasi haqida noyob talqinni ijro etgan Tango Jazz triosi uchun xalqaro maydonda tan olingan ijro ustasi hisoblanadi.
Torre de Don Miguel
Torre de Don Miguel Ispaniyaning Estremadura mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Cáceres provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 12 km2. Aholisi — 552 kishi (2010).
Mario Parmisano
Faoliyati
Parmisano oʻzining professional faoliyatini 1980-yillarning boshida boshlagan edi, jumladan Pedro Aznar, David Lebon, Silvina Garre, Estela Raval va Sergio Denis bilan birga musiqa faoliyati olib borishgan.
Ish faoliyati
1993-yilda u New-Yorkka koʻchib oʻtdi va darhol Di Meola bilan birga boshladi. U koʻplab yozuvlarida pianinochi-aranjer-bastakor va yordamchi prodyuser sifatida ishtirok etgan. Di Meola bilan birga u Herbi Hancock, Chick Corea, Steve Gadd, Peter Erskine, Manu Katche, Antony Jackson, John Patitucci, Marc Johnson, Pino Palladino va Toronto simfonik orkestri bilan birga musiqa ijrolarini ommaga ijro etishgan.
15 yillik gastrol
15 yillik gastrol davomida Parmisano Vena opera teatrida, Monreal, Montreux, JVC, Heineken, North-sea Jazz va Blue Note kabi jazz festivallarida chiqish qildi. U Al Di Meolaning Electric Project va Acoustic Group: World Sinfonia bilan birgalikda 2000 ga yaqin kontsert berdi. U Polshadan Amadeus kamera orkestri, Kiew-Ukraina simfonik orkestri va Moskva simfonik orkestri bilan Moskvadagi Peter Tchaikovsky zalida katta chiqish qiladi.
Ikkinchi albomi
2007-yilda Parmisano Argentinaga qaytib, 2-albomi A mis Viejosni Buenos-Airesning La Trastienda shahrida, shuningdek, Hollywooddagi John Anson Ford amfiteatrida, Los-Anjelesda albomini yozadi.
Konserti
Parmisano soʻnggi bir necha yil davomida koʻplab mamlakatlarda „Tribute to Piazzolla“, Mishel Camilo, Abraham Laboriel, Pako de Lucia va Kreml kamera orkestri kabi sanʼatkorlar bilan „Piazollaga hurmat“ nomli musiqasini ijro etadi. U Buenos-Airesdagi Colon teatrida Berklee musiqa kolleji direktori Fransisco Noya dirijyorligida Institut Superior of Art simfonik orkestri bilan konsert beradi.
Mukofotlari
Buenos-Aires qonun chiqaruvchi organi uni Buenos-Aires madaniyatining buyuk shaxsi deya shu unvon bilan taqdirladi.
Havolalar
Yamaha Music Europe https://es.yamaha.com/es/artists/m/mario_parmisano.html
Alifbe
Alifbe — dastlabki savod beradigan oʻquv qoʻllanmasi. Alifbe bosma, yozma harflar va ular ifodalaydigan nutq tovushlari, ularning yozilishini oʻzlashtirish, sodda boʻgʻin va soʻzlarni qoʻshib oʻqishga oʻrganish va oʻqilayotgan narsani toʻgʻri tushunish hamda sodda soʻz va gaplarni yozishga oʻrganishga yordam beradi. Maktabxonalarda flifbe boʻlmagan. Uning oʻrniga savod oʻrganish uchun maxsus taxta qoʻllanilgan. Taxtaning bir tomoniga tartib bilan arab harflari, ikkinchi tomoniga esa abjad yozilgan. Talabalar harflarni batamom yod olgandan soʻng abjadxonlikka va haftiyakxonlikka oʻtar edilar. Bu usul asosan 1900-yilgacha davom etgan. Turkiston sarus-tuzem maktablarining hamda yangi usuldagi maktablarning paydo boʻlishi bilan alifbe darsligi yuzaga keldi. 1902-yilda rus-tuzem maktablarining oʻzbek sinflari uchun birinchi oʻzbek alifbesi — „Ustodi avval“ nashr etildi. Bu alifbening muallifi Saidrasul Saidazizov. Kitob 1917-yilgacha 17-marta nashr etilgan. Shu yillarda Munavvarqori Abdurashidxonovning „Adibi avval“ (oʻzbek maktablari uchun birinchi alifbe), Mulla Rustambek ibn Yusufbekning „Taʼlimi avval“, P. Bidanovning „Sullami avval“, A. Avloniyning „Birinchi muallim“, A. Ibodiyevning „Tahsil ul-alifbo“, M. Faxriddinovning „Rahbari avval“ kabi alifbelar nashr qilingan. Keyinchalik Shokirjon Rahimiy yaratgan „Sovgʻa“ darsligi nashr qilingan. Shuningdek, M. Qodirov va boshqalarning „Kattalarga oʻqish“ (1920), F. Ergʻoziyev va A. Yoʻldoshevning „Alifbe“ (1936) kitoblari bosilib chiqqan. 1938-yildan Oqilxon Sharafiddinov tuzgan alifbe nashr qilindi; mazkur alifbe Q. Abdullayeva hammuallifligida qayta ishlanib nashr etildi va oʻzbek maktablarida oʻquv qoʻllanmasi vazifasini bajardi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashining 1993-yil 2-sentabrda „Lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosini joriy qilish toʻgʻrisida“ Qonuni qabul qilingach, bir qancha alifbelar tayyorlandi. Xususan, 1996-97 yillarda Oqilxon Sharafiddinov, Q. Abdullayeva va boshqalarning „Alifbe“ („Shodlik“), T. Gʻafforova, E. Shodmonov, R. Eshturdiyevaning „Alifbe“ („Savod“), katta yoshdagilar uchun Y. Abdullayevning „Hamrohim“, „Sovgʻa“, Y. Abdullayev, Sh. Yoʻldoshevaning „Yangi alifbo va imlo“ oʻquv qoʻllanmalari chop etildi.
Vabres (Cantal)
Vabres Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Cantal departamenti Saint-Flour tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
233 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 12,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 18,6 km2.
Abram Alixanov
Abram Isaakovich Alixanov (1904-1970) — fizik olim, akademik (1943). Nazariy va eksperimental fizika instituti asoschisi va direktori (1945-yildan). Ilmiy ishlari atom yadrosi va kosmik nurlar fizikasiga doir. Ukasi A. I. Alixanyan bilan uygʻotilgan yadrolardan elektron-pozitron juftligi chiqish hodisasini kashf qildi va bu juftlikning paydo boʻlish jarayoni krnuniyatlarini oʻrganib chiqdi. Alixanov radioaktiv yadrolarning beta-yemirilishini tadqiq qilish uchun beta-spektrometr, kosmik nurlar zarrasi massasi va energiyasini analiz qilish uchun mass-spektrometrlarni ixtiro qildi. U ix-tiro qilgan gomogen atom reaktori atom energiyasidan tinchlik maqsadlarida foydalanishda tatbiq etilmoqda. A. rahbarligida sobiq Ittifoqda birinchi marta ogir suvli yadro reaktori (1949), quvvati 7 Gevgacha boʻlgan qattiq fokus-lanuvchi tezlatkich (1961) yaratilgan.
Lähden
Hududi
Lähdenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Sholanganallur
Sholanganallur - Hindistonning Tamil Nadu shtatidagi (Tiruchirappalli tumanidagi) Srirangam talukidagi qishloq. Sholanganallur qirol Sholan tomonidan barpo etilgan, shu sababli ham qishloq shu nom bilan ataladi. Sholangallur tarixiy joylardan biri hisoblanadi.
Demografiyasi
2001-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, Sholanganallurda 2,922 kishi, 1,505 erkak va 1,417 ayol mavjud. Jinslar nisbati 942, savodxonlik darajasi 95,31 ni tashkil etadi.
West Chester (Iowa)
West Chester AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Washington okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
146 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 225,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,65 km2. Shundan 0,65 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 236 m balandlikda joylashgan.
Rochepaule
Rochepaule Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ardèche departamenti Tournon-sur-Rhône tumani tarkibiga kiradi.
McKeansburg
McKeansburg AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Schuylkill County okrugi tarkibiga kiradi.
Rochepaule
Aholisi
316 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 9,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 33,7 km2. Dengiz sathidan 553 – 1191 m balandlikda joylashgan.
McKeansburg
Geografiyasi
Maydoni — 0,9 km2. Shundan 0,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Pesco Sannita
Pesco Sannita Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan kommunadir. Benevento provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 24 km2. 2175 nafar aholi istiqomat qiladi.
Albaniyada korrupsiya
Albaniyada korrupsiya juda jiddiy muammo. Global korrupsiya barometri (2013) maʼlumotlariga koʻra, respondentlarning 66 foizi Albaniyada korrupsiya darajasi oshganini taʼkidlagan.