cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dnyaprovski rubej
Sujet
Dnepr chizigʻi himoyachilari tushib qolgan vaziyatning halokatini his qilgan diviziya qoʻmondoni nemislar hujumini qaytarib turish uchun bor kuchini sarflaydi.Hamshira Zoya Sintsova esa uni sevib qolgan boʻladi.Hamshiraning film boshidan koʻrsatilishi dushmanning bostirib kirgani dahshatini his qilishga yordam beradi.Butun bir eshelondan faqatgina Zoya tirik qoladi.Zoya qoʻlida xalok boʻlgan yigit keyinchalik xamkasb xamshira dugonasining eri ekanligini aytmaydi chunki uning ruhiy tushkunlikka tushishini xoxlamaydi.Filmda kichik epizodlarda qaxramonlarcha xalok boʻlgan askarlar rolidagi kaskadyorlarni va grim ustalarini mexnatini ham hisobga olish kerak.
NGC 4212
NGC 4212 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi Sc tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1784-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Havolalar
NGC 4212 NGC 4212 NGC 4212
Châtillon
Châtillon Italiyaning Aosta vodiysi mintaqasida joylashgan kommunadir. Maydoni — 40 km2. 4831 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Venesuelada COVID-19 pandemiyasi
COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Venesuelada ilk bor 2020-yil 13-mart kunida tarqaldi.
Epidemiyadan oldingi holat
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.
COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003-yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi.
Gommersdorf
Gommersdorf Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Haut-Rhin departamenti Altkirch tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
375 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 91,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,1 km2. Dengiz sathidan 287 – 326 m balandlikda joylashgan.
Ivano-frankovsk
Ivano-frankovsk (1962-yil gacha Stanislav) — Ukrainadagi shahar, Ivano-Frankovsk viloyati markazi. Karpat togʻlarining etaklarida. Temir va shosse yoʻllar tuguni. Aeroport bor. Aholisi 237,0 ming kishi (1997). Shaharga 1962-yil da ukrain yozuvchisi I. Ya. Franko nomi berilgan. Sanoatning muhim tarmoqlari: yengil (trikotaj, tikuvchilik, badiiy buyumlar i. ch. f-kalari, koʻn korxonasi), oziq-ovqat sanoati (goʻsht, non, spirtaraq kombinatlari va b.), yogocheozlik (mebel f-kasi), metallsozlik (asbobsozlik, avtomobil tuzatish, lokomotiv tuzatish), kimyo. 3 oliy oʻquv yurti, Ukraina musiqali drama teatri, qoʻgʻirchoq teatri, oʻlkashunoslik, badiiy, Karpat boʻyi badiiy muzeylari mavjud. Meʼmoriy yodgorliklardan kostyol (18-asr), arman cherkovi saklanib qolgan.
Meksika boʻyi pasttekisligi
Meksika boʻyi pasttekisligi — Shim. Amerikaning jan.sharqidagi pasttekislik, AQSH va Meksikada. Atlantika boʻyi pasttekisligi, Appalachi togʻlari, Markaziy tekisliklar, Uoshito togʻlari, Buyuk tekisliklar bilan chegaralangan, jan.dan Meksika qoʻltigʻi bilan oʻralgan. Eni 350 km gacha. Eng baland joyi 150 m. Choʻkindi jinslardan tarkib topgan. Yer yuzasi yassi tekislik boʻlib, daryo vodiylari (Missisipi, Rio-Grande va boshqalar) bilan kesilgan. Iklimi subtropik, jan.-gʻarbiy qismida tropik iqlim. Yanv.ning oʻrtacha temperaturasi shim.da 4—8°, sohil qismida 12°, iyulniki 26—28°. Yillik yogʻin gʻarbida 600–800 mm, sharqida 1200–1500 mm. Tuproqlari qizil, chimli karbonatli, chimli allyuvial va botqoq tuproklar. Hududining 1/3 qismi oʻrmon. Qoraqaragʻay, qayin, dub, magnoliya, daryo vodiylarida botqoqsarvi, terak oʻsadi. Savannalar bor. Paxta, tamaki, sholi, shakarqamish ekiladi. Yirik neft va gaz konlari topilgan. Yirik shaharlari: Yangi Orlean, Xyuston (AQSH), Tampiko, Verakrus (Meksika).
Wieck a. Darß
Wieck a. Darß Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Nordvorpommern tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 8,93 km2. 760 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Wieck a. Darßning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Troussencourt
Troussencourt Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Clermont tumani tarkibiga kiradi.
Greentree
Greentree AQShning New Jersey shtatida joylashgan shahardir. Camden County okrugi tarkibiga kiradi.
Troussencourt
Aholisi
282 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 52,2 nafar kishi.
Greentree
Aholisi
11536 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 12,1 km2. Shundan 12,1 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Troussencourt
Geografiyasi
Maydoni — 5,4 km2. Dengiz sathidan 94 – 173 m balandlikda joylashgan.
Appiano sulla Strada del Vino
Appiano sulla Strada del Vino Italiyaning Trentino — Alto Adige/Südtirol mintaqasida joylashgan kommunadir. Janubiy Tirol provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 60 km2. 13 491 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Anji (futbol klubi)
Anji Maxachqala Futbol Klubi (rus. Футбольный Клуб Анжи Махачкала) - Rossiya va Dogʻistonning Maxachqala shahri futbol klubi. Rossiya Premyer Ligasi ishtirokchisi.
Tarixi
«Anji» futbol klubi 1991-yilda «Dagnefteprodukt» uyushmasi direktori Magomedsulton Magomedov va «Maxachqala futbol maktabi» direktori Aleksandr Markarov tomonidan tashkil etilgan. «Anji» soʻzi (Anji qumiq tilida «dur» degan maʼnoni bildiradi) - tarixiy joy hisoblanib, hozirda Maxachqala deb ataladi.
Arthez-d'Armagnac
Arthez-d'Armagnac Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Landes departamenti Mont-de-Marsan tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
119 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,6 km2.
Antinatalizm
Antinatalizm (yun. ἀντί - "qarshi", lot. natalis — "tugʻish") falsafiy qarash boʻlib, yangi avlod koʻrishni qoralaydi. U Sofokl, Arthur Schopenhauer, Heinrich Heine, Mark Twain, Emil Cioran, Peter Wessel Zapffe, Philipp Mainländer, Gustave Flaubert, Philip Larkin, Chris Korda, Les U. Knight, David Benatar, Matti Häyry, Thomas Ligotti va Richard Stallman kabi shaxslar tomonidan ilgari surilgan.
Tarafdor argumentlar
Antinatalizm tarafdorlari bunday siyosat orqali seraholilik va undan kelib chiquvchi ocharchilik hamda energetik resurslar kamayishi muammolarini yechish mumkin, deb taʼkidlashadi. Oilalardagi bolalar sonini kamaytirishga qaratilgan siyosat Hindiston, Xitoy kabi baʼzi davlatlar tomonidan allaqachon yuritilmoqda. Oʻzbekistonda ham bolalar sonini cheklashga qaratilgan qonunlar mavjud (masalan, ikkinchi va undan keyingi bola uchun tayinlangan soliq).
Boshqa tarafdorlar masalaning maʼnaviy tomoniga eʼtibor qaratishadi. Jumladan, David Benatarning fikricha, har qanday zarar yetkazish maʼnan notoʻgʻri amal boʻlib, qoralanadi va taqiqlanadi, demak koʻpayish ham xuddi shunday tarzda taqiqlanishi kerak, chunki yangi odamni tugʻish oʻsha odamga anchagina zarar va muammolarni keltirib chiqaradi.
Qarshi argumentlar
Antinatalizm tanqidining katta qismi dinlar, xususan katta oilalar qurishni qoʻllab-quvvatlovchi ibrohimiy dinlar tomonidandir. Bundan tashqari, baʼzi ota-onalar oʻz kelajaklari haqida qaygʻurib, qarib-qartayganlarida yonlarida yordamchi boʻlishini istab, bola orttiradilar (bu egoistik hisoblanib, qatʼiy qoralanadi).
Rossiya, Avstraliya, Fransiya, Italiya, Olmoniya, Polsha va Yaponiya kabi davlatlar aholisizlanish muammosini hal qilish uchun koʻp farzand koʻrishni ragʻbatlantiradi.
Iqtiboslar
Sofokl oʻzining Edip Kolonda asarida yozadi: "Hech ham tugʻilmagan boʻlish eng yaxshi narsadir; lek garda kishi tugʻilgan boʻlsa, u tezlikda qayerdan kelgan boʻlsa, oʻshal joyga qaytishi zarur."
Hayotining soʻnggi sakkiz yilini falaj, qisman soʻqir va toʻshakka mixlanib oʻtkazgan Heine yozadi: "Uyqu ajoyibdir, oʻlim — yanada yaxshi, tugʻilmaslik esa — naq moʻjiza."
Flaubert aytadi: "Biror kimsani bu olamga keltirish meni dahshatga soladi... Ich-etim kuya qolsin! Hech kimga zerikarli va uqubatli mavjudlikni ravo koʻrmayman!"
Schopenhauer oʻzining Olam azoblari haqida inshosida antinatalizmni shunday yoritadi: "Agarda urchish na istak natijasi boʻlmay va na hirsiy qoniqishga olib kelmay, faqatgina ratsional asosda hal qilinganida, odamzot shu kunlargacha yetib kelarmidi? Har bir inson yangi avlodga achinib, u ham mavjudlik azoblarini yelkasiga ortishi haqida oʻylagan boʻlurmidi?"
Zapffe 1990-yili chiqqan hujjatli filmda aytadi: "Hayotiy tushuncham tufayli bola koʻrmaslikka qaror qilganman. Hatto tanga ham uni tilanchiga berishdan avval sinchiklab tekshiriladi, koʻp oʻylanadi, bola esa kosmik adolatsizlik oʻpqoniga shunchaki tashlab yuboriladi."
Ilyos Muslim
Hayoti
Ilyos Muslim - (1909-1993) o‘zbek adabiyotida bolalar shoiri. Bishkekda tug‘ilgan. 1931-yil Toshkent pedagogika bilim yurtini tugatgan.
1928-yildan ijod bilan shug‘ullana boshladi. Birinchi she‘rlar to‘plami  O‘suv  1932-yilda nashr etilgan.
To‘plamlari
Turnalar ,
Bizning maktab ,
Sening sovg'ang ,
Tillaqo‘ng‘iz ,
Ko‘rik ,
Ishchan asalarilar ,
Oyhon a rayhon ,
Birinchi sovg'a.
Mukofotlari
O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi,
O‘zbekiston xalq maorifi a'lochisi
Manolo Gabbiadini
Manolo Gabbiadini  (1991-yil 26-noyabrda tugʻilgan) — italiyalik professional futbolchi hisoblanadi, A Seriyaning „Sampdoriya“ klubi vingeri hamda Italiya terma jamoasida hujumchi sifatida oʻynayadi.
Gabbiadini oʻzining professional faoliyatini „Atalanta“ da boshlagan, u yerda 2010-yilda A Seriyada debyut qilgan. 2010 va 2011-yillar oraligʻida Cittadellaʼda bir yillik ijaradan soʻng, u 2012-yilda Boloniyaga koʻchib oʻti. Keyingi yili Gabbiadini „Sampdoriya“ klubiga borib qoʻshildi va u yerda u Italiya chempionatida oʻnta gol urdi. 2015-yilda u "Napoli" ga sotildi, 2017-yilning yanvaridagi transfer oynasida „Sautgempton“ ga o‘tdi. Gabbiadini 2019-yilda „Sampdoriya“ga qaytgandi.
Italiyani xalqaro miqyosda 20-yoshgacha va 21-yoshgacha boʻlgan toifalarda himoya qilgan Gabbiadini 2012-yilda asosiy jamoada debyutini oʻtkazdi.
Yoshlar
2010-yilning 17-noyabrida Gabbiadini Italiyaning 21 yoshgacha boʻlgan terma jamoasi bilan Turkiyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida debyut o‘yinini o‘tkazadi. 2011-yil 29-mart kuni Germaniyaga qarshi o‘rtoqlik o‘yinida U21 terma jamoasi safidagi ilk golini kiritdi. 2011-yil 6-oktyabrda u Lixtenshteynga qarshi safarda 7:2 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda xet-trik qayd etdi. U 2013-yilda Isroilda bo‘lib o‘tgan 21 yoshgacha bo‘lgan futbolchilar o‘rtasidagi Yevropa chempionatida ishtirok etisha erishadi. Musobaqaning guruh bosqichida mezbon Isroilga qarshi o‘yinda ikkita gol kiritishga erishadi. Musobaqa oxirida Italiya milliy terma jamoasi finalga yetib keladi. Lekin finalda Ispaniyaga milliy terma jamoasiga yutqazadi.
Maʼlumotnomalar
<references group="" responsive="1">
Carlo Nash
Carlo James Nash (1973-yil 13-sentabrda tugʻilgan) — ingliz sobiq professional futbolchisi, darvozabon sifatida oʻynagan; u hozir EFL League One klubi Port Valeda darvozabonlar murabbiyi.
Nash o'z faoliyatini Shimoliy G'arbiy Counties Ligasi klublari Rossendale United va Clitheroeda boshlagan. 1996-yilda FA Vase finalida ikkinchisida o'ynagan, oldin Crystal Palace tomonidan 35,000 funt sterling evaziga imzolangan. U 1997-yilda pley-off o'yinlari orqali "Palas"ga birinchi diviziondan chiqishga yordam berdi. U 1998-yildan 2001-yilgacha "Stockport County" safida o'ynab, 2001-yilning yanvarida "Manchester City"ga 100 ming funt sterlingga sotilgan. U 2001-02-yilgi mavsumda Birinchi divizion chempionligi uchun 25 ta o'yinda klub uchun Premer-ligada 15 ta o'yin o'tkazdi. U Midlsbroga 2003-yil avgust oyida nominal to'lov evaziga qo'shildi, 2005-yil mart oyida Preston North Endga o'tdi. U klub safida 94 marta maydonga tushdi va ikkita omadsiz pley-offda o'ynadi.
Nash 2007-yil iyunida 300 000 funt sterling evaziga "Wigan Athletic"ga o'tish uchun Prestonni tark etdi. Biroq, u Prestonni tark etganidan so'ng, faoliyatining qolgan yetti yilida faqat 13 ta asosiy jamoa o'yinini o'tkazdi. U Stoke City da 2007-08-yilgi chempionatda g'alaba qozongan mavsumda ijarada o'tkazdi va uyerda o'nta o'yin o'tkazdi. Aks holda u faoliyatining qolgan qismini Premer-ligada "Wigan Athletic", "Everton", "Stok City" va " Norvich City"da zaxira darvozabon sifatida o'tkazdi. U 2009 va 2011-yilgi finallarda "Everton" va "Stok City" bilan o'yinda foydalanilmagan zahiradan keyin Angliya kubogi sovrindori bo'lgan ikkita medalni qo'lga kiritdi.
Shaxsiy hayot
Nash bo'sh vaqtlarida sayohatga qiziquvchi fotograf bo'lib, o'sha paytdagi rafiqasi Jill bilan "Luxury Backpackers" nomli sayohat kitoblarini nashr qilish kompaniyasini tashkil qiladi. Nash dindor nasroniy. Nashning otasi tomonidan buvisi italyan edi. Nash tillarga ham qiziqadi, u fransuz, nemis, italyan va ispan tillarini o'rgangan va "Manchester City"da Sun Jihay bilan bir xonada bo'lganida xitoy tilini mashq qilgan. Uning Jill bilan turmushidan ikki qizi bor.
Abdurahmon ibn Avf jome masjidi
Abdurahmon ibn Avf jome masjidi — Buxoro viloyati Vobkent tumanida joylashgan masjid. Masjid imom-xatibi — Nodir Hakimov.
Abdurahmon ibn Avf jomeʼ masjidi Buxoro viloyati Vobkent tumanining Shakarkent MFYga qarashli Ogʻare qishlogʻida joylashgan. Masjid qishloqdagi yirik masjidlardan biridir. Masjid hududida bir hovuz, toshquduq va 100 namozxonni sigʻdira oladigan masjid xonaqosi mavjud. Qabr oldida noyob Savr daraxti oʻsadi. Tarixiy adabiyotlarda yozilishicha, Abdurahmon ibn Avf masjidi 1645—1681-yillarda Buxoro xoni boʻlgan Abdulazizxon davrida barpo etilgan. Abdulazizxon hukmronlik davrida bir nechta madrasa va masjidlar qurdirgan. Shular qatoriga Buxoro shahrida joylashgan Abdulazizxon madrasasi, Vobkent shahri markazidagi Abdulazizxon jomeʼ masjidi va Abdurahmon ibn Avf jomeʼ masjididir. Masjid ichki qismidagi noyob minbar Abdulazizxon davridan qolgan osori-atiqalardan biri hisoblanadi. Minbar hozirgacha juda yaxshi holatda saqlangan va xizmat qilib turibdi. Sobiq shoʻrolar davrida masjidlar yopilgan paytlarda bu minbarni masjiddan olib chiqib tashlash uchun bir guruh odamlar kelgan. Ular minbarni tashqariga chiqarib tashlashga koʻp harakat qilishgan, eshiklarni buzib tashlashgan. Shu vaqtda bir ilohiy moʻjiza yuz berib, qattiq qoʻrqqan hollarida hammalari tashlab qochib ketishgan va boshqa qaytishmagan. Savr daraxtidan shifo talabida mahalliy aholi bir necha yillardan beri foydalanib keladi. Amir Olimxon davrida asli shu yerlik — Oqrabot qishlogʻida tavallud topgan Mullo Vaydullo masjidga imomlik qilgan. Mullo Vaydullo oʻsha vaqtda Mir Arab madrasasida mudarris boʻlgan. Undan soʻng, Mullo Shohnur birinchi jahon urushi yillarida masjid xizmatida boʻlganlar. 1989-yildan 2008-yilgacha Mullo Abdussalom masjid imomi boʻlgan boʻlsa, 2008-yildan boshlab 2014-yilga qadar Hakimov Nodirjon imomlik qilgan. 2015-yildan 2017-yilgacha Umar domla Shomurodov, 2018-yildan boshlab masjid bosh imom xatibi vazifasini Qorayev Erkin bajargan.
Hochwald (Solothurn)
Hochwald  Shveysariyaning Solothurn (kanton) kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Dorneck (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 8.28 km2. 1237 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Hududi
Hochwaldning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
1012
1012-yil. Bu davrda turli xalqlarda Yuliy, musulmon va boshqa taqvimlar ishlatildi.
Hoghmik
Hoghmik  — Armanistonning Shirak viloyati Amasia tumanidagi qishloq.
Andrey Argunov
Andrey Aleksandrovich Argunov (Voronovich, Kubov, 1866-yil 19-oktyabr, Yeniseysk — 1939-yil 7-noyabr, Praga) - rus siyosatchisi, inqilobchi, Sotsialistik inqilobchilar partiyasi rahbarlaridan biri.
Hayoti
Andrey Argunov Zodagonlar oilasidan. Tomsk nomli gimnaziyani tamomlagan, Moskva universitetining huquq fakultetida oʻqigan. 1890-yilda talabalar tartibsizliklarida qatnashgani uchun haydalgan.
1896-yilda u Saratovda Sotsialistik inqilobchilar ittifoqini tuzdi, Sotsialistik-inqilobiy partiyaning asoschilaridan biriga aylandi. U "Inqilobiy Rossiya" sotsialistik-inqilobiy noqonuniy gazetasini nashr etdi. 1901-yilda Sharqiy Sibirga 8 yilga surgun qilingan.
1917-yilda u Rossiyaga qaytib keldi. "Xalq irodasi" sotsialistik-inqilobiy gazetasi muharrirlaridan biridir. U AKP roʻyxati boʻyicha Butunrossiya Taʼsis Majlisiga saylangan.
Oktyabr inqilobidan keyin u 1918-yil 2-yanvarda hibsga olinib, soʻl sotsialistik-inqilobchilar iltimosiga binoan ozod qilindi. 1918-yilda u Rossiyani qayta tiklash ittifoqining aʼzosi boʻlgan. Ufa davlat konferensiyasi ishida qatnashgan. U N. D. Avksentieva Katalog ichida deputat etib saylangan
1918-yil 18-noyabrdagi Omsk voqealaridan keyin u hibsga olinib, chet elga surgun qilingan. Yevropaga Xitoy orqali borgan. 1919-yilda Parijda Rossiyadagi 1918-yil voqealariga bagʻishlangan "Ikki bolshevizm oʻrtasida" kitobini nashr etdi.
1920-yilda u Rossiyaning janubida edi, shu vaqtda Yekaterinodarning "Janubiy tong" gazetasida hamkorlik qildi. 1921-yilda Tiflisda yashagan va Moskva xalq banki filialida ishlagan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Laskidon
Laskidon — Oʻzbekiston Respublikasi Namangan viloyati Chortoq tumanida joylashgan qishloq.
Etimologiyasi
Qishloq nomlanishi xususida hech qanday manbalar mavjud emas. Ayrim maʼlumotlarga koʻra mazkur hududda oʻsimlik oʻsmagan. Lekin keyinchalik insonlar koʻchib kelib, suv chiqarishgan va dehqonchilik bilan shugʻullana boshlashgan. Hosil kutilganidan koʻra serob boʻlgan. Shundan soʻng aholi bu hududga „asl don“ yetishtiriladigan manzilgoh deb atashgan. „Laskidon“ nomi ayni mana shu „asl don“ soʻzining yillar davomida oʻzgarishi natijasida paydo boʻlgan degan tahminlar mavjud.
Arudy
Arudy Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Pyrénées-Atlantiques departamenti Oloron-Sainte-Marie tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 28,2 km2.
NGC 4213
NGC 4213 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1785-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Fransiya Gvianasida COVID-19 pandemiyasi
COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Fransiya Gvianasida ilk bor 2020-yil 4-mart kunida tarqaldi.
Epidemiyadan oldingi holat
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.
COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003-yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi.
Boris Ivanovskiy
Boris Andreyevich Ivanovskiy (1912-yil, Tomsk — 1943-yil 30-sentyabr, Zaporojye viloyati) — Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. Namangan shahrida yashagan va oʻsha yerda faoliyat yuritgan. 1941-yil avgust oyida armiya safiga chaqirtirilgan. 1942-yil oktyabr oyida esa frontga joʻnagan. 1942-yilda Toshkent harbiy piyodalar bilim yurtini tamomlagan. 311-gvardiyachi oʻqchi polki (Janubiy front 44-armiyaning 108-gvardiyachi oʻqchi diviziyasi) batalyon komandiri oʻrinbosari. Ivanovskiy dushman mudofaasini yorib oʻtib jang qilgan, urush davomida ogʻir yaralanib, granata bilan oʻzini dushman tanki ostiga tashlagan. 1943-yil 1-noyabrda (vafotidan soʻng) Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni berilgan. Namangan shahrida Ivanovskiy xotirasiga bagʻishlab uning byusti hamda yodgorlik lavhasi oʻrnatilgan.
Biografiyasi
1943-yil fevral oyida Ivanovskiy xizmat qilgan diviziya qisqa muddat ichida 108-gvardiya otishma diviziyasiga aylanadi va Mius daryosiga yetib boradi, u yerda dushman oʻzining kuchli mudofaasini yaratgan edi. Diviziya Janubiy frontning 44-armiyasiga oʻtkazilib, 1943-yilning mart oyida Ivanovskiy miltiq rotasi komandiri etib tayinlanadi va gvardiya katta leytenanti unvonini oladi.
1943-yil avgust oyida Sovet qoʻshinlari Severskiy Donets va Miusda dushman mudofaasini yorib oʻtib, Donbassni ozod qilishni boshlaydilar. Qoʻshin dushman qarshiligini yorib oʻtib, g‘arbga tomon yurishda davom etadi. 40 kun davomida Janubiy front qoʻshinlari 300 kilometr masofani bosib oʻtgan holda Molochnaya daryosiga yetib kelishadi.
311-gvardiya otishma polki askarlari jangning eng qiyin paytlarida ham qoʻshinning old qismida kapitan Ivanovskiyni koʻrishgan va u oʻz askarlarini hamisha oldinga undagan. Batalyon komandirining oʻrinbosari boʻlgan Ivanovskiy jangchilarni ilhomlantirish va shaxsiy namuna koʻrsatish uchun ham hamisha qoʻshinning old qismida harakat qilgan. Keyinchalik hujum paytida tegishli boʻlinmaga mohirona rahbarlik qilgani uchun Ivanovskiy Aleksandr Nevskiy ordeni bilan taqdirlangan.
Molochnaya daryosining burilishida fashistlar kuchli mudofaa qoʻshinini yaratadilar va bu qism Shimoliy Tavriyani hamda Qrim yaqinidagi „Sharqiy devor“ ning eng mustahkam qismi hisoblangan. Dushmanning kuchli mudofaa tizimiga ega ekanligiga qaramay, 1943-yilning sentyabr oyi oxirida Sovet qoʻshinlari dushman mudofaasini yorib oʻtish va Melitopol shahrini ozod qilish uchun Melitopol operatsiyasini boshlaydilar.
1943-yil 30-sentyabrda janglar paytida dushman Voroshilovka — Popasnaya aholi punktlari hududida 311-gvardiya miltiq polkining miltiq batalyonini toʻxtatishga muvaffaq boʻladi. Rotalar kuchli dushman oʻqlari ostida qolishadi va oʻta qaltis vaziyat yuzaga keladi. Qoʻriqchi kapitan Ivanovskiy oldingi rotaga, yaʼni hozirgi Zaporojye viloyati, Tokmakovskiy tumani, Koxanoy qishlogʻiga yetib keladi. Vaziyatni toʻgʻri baholashga harakat qilgan holda jangchilarning ruhini koʻtaradi va yuzaga kelgan ogʻir vaziyatga qaramay, qoʻrgʻonga bostirib kirishga muvaffaq boʻladi. Qizgʻin jang paytida batalyon dushman qoʻshinlarini Voroshilovkadan (hozirgi Pokrovskoye) quvib chiqaradi va oʻsha hududda oʻz qarorgohlarini qurishadi. Buning natijasida esa dushman mudofaasida ogʻir vaziyat yuzaga keladi.
Dushman qoʻshinlari bir necha marta qarshi hujumlar uyushtiradilar, ammo hujum batalyon tomonidan qaytariladi. Yuzaga kelgan ogʻir vaziyatni iziga solish uchun dushman ogʻir tanklarni jangga tashlaydi va dushmanning „Tigr“ tanki qisqa fursatda qorovul kapitani Ivanovskiy turgan joyga bostirib keladi. Ivanovskiy tankga qarshi granata tashlaydi va uni toʻxtatishga harakat qiladi. Buning natijasida esa kuchli yongʻin u turgan hududni qamrab oladi va kapitan Ivanovskiyning oʻzi ogʻir yaralanadi. Ivanovskiyning ustiga bostirib kelgan tankning orqasidan yana bir tank hujumga shay boʻlganligi bois dushmanning hech boʻlmaganda bitta tankini boʻlsa-da yoʻq qilish maqsadida Ivanovskiy oldinda turgan tankka bir nechta granata tashlaydi va orqadagi ikkinchi tank ostiga oʻzini tashlab, jangda mardlarcha halok boʻladi.
Cevizli (Akcaabat)
Cevizli — Trabzon viloyatining Akçaabat tumaniga qarashli mahalla boʻlib, 2014-yilga qadar u maʼmuriy jihatdan qishloq maqomiga ega boʻlgan (Uni Akcaabatning Cevizlik qishlogʻi bilan aralashtirib yubormaslik lozim). 2019-yilda Istanbul shahar hokimi etib saylangan Ekrem Imomo‘g‘li shu qishloqda tug‘ilgan.
Tarixi
Cevizlining eski nomi Tzaneni yoki Caneni boʻlgan. Bu nom soʻzlashuv tilida „Zanene“ nomi bilan tilga olinadi. Qishloq 1876-yilgi Trabzon viloyati yilnomasida Canili (jạn ạy̰l) shaklida qayd etilgan. Eng yaqin qishloq Shinik (sẖy̰nk) o‘sha paytda xuddi shunday nomga ega boʻlgan. Kanili qishlogʻi 1867-yilda tashkil etilgan Trabzon viloyatining toʻrt sanjogʻidan biri boʻlgan Trabzon sanjogʻining Akçaabat tumaniga qarashli edi. Manbalarga koʻra qishloq hududida 37 ta xonadon mavjud boʻlgan. Har bir xonadonda o‘rtacha besh kishi istiqomat qiladi, deb hisoblansa, Kanili aholisi 185 kishidan iboratligi maʼlum bo‘ladi. Qishloqda 21 ta sigir, 10 ta ho‘kiz, 56 ta qo‘y qo‘y-echki mavjudligining oʻzi Kanilining kichik bir qishloq ekanidan darak beradi. 4 ta ot va 3 ta eshakdan yuk tashish ishlarida foydalanilgan. Bu vaqtda qishloq hududida harbiy xizmatga bormagan hamda nasroniy diniga mansub boʻl;gan Usmonli fuqarolari harbiy soliq toʻlashga majbur boʻlgan. Bu jarayon Kanili aholisining islomlashuviga taʼsir oʻtkazgan boʻlishi mumkin. Mazkur sanada Akcaabat tumanida joylashgan 100 ta qishloqdan 41 tasida armiyada xizmat qilmagan nasroniylar harbiy soliq toʻlashi shart boʻlgan. Kanili yoki bugungi kundagi Cevizli bu qishloqlardan biri emas. Bu holat 1876-yilda butun qishloqni islomlashuvi bilan bogʻliq boʻlgan.
Rasmiy manbalarda turli shakllarda yozilgan Çaneni nomi, 1959-yilda qabul qilingan 7267-sonli qonun bilan „chetdan kelib chiqqan va chalkashliklarga sabab boʻlgan“ degan sabab bilan Cevizli deb oʻzgartirildi .Qishloq nomi 1955-yilgi umumiy aholi roʻyxatida Caneni sifatida qayd etilgan boʻlsa-da, 1960-yilgi umumiy aholi roʻyxatida oldingi nomi bilan birga „Cevizli (Caneni)“ deb yuritilgan.
Geografiyasi
Trabzon shahar markaziga 26 km, Akcaabat tumaniga 13 km uzoqlikda joylashgan. Söğütlü Darasi vodiysining 12 km. U vodiyning sharqiy qismlarida barpo etilgan. Cevizli qishlogʻi Akçaabatdan Düzkoʻyga ketayotgan yoʻlning chap tomonida, Shinik shaharchasi roʻparasida joylashgan mahalladir. Atrofi Alsancak, Kirazlik, Kochlu, Shinik va Akpinar qishloqlari bilan oʻralgan.
Aholisi
Qishloq odamlari orasida Altuntosh, Armutçu, Aydin, Bayburt, Burgucu, Burnaz, Buyuk, Choban, Hotaman, Imom, Karamus, Kubalich, Pehlivan va Yulduz kabi familiyalar koʻp uchraydi.
Grentzingen
Grentzingen Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Haut-Rhin departamenti Altkirch tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
559 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 107,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,2 km2. Dengiz sathidan 334 – 426 m balandlikda joylashgan.
Bolqon-kavkaz irqi
Bolqon-kavkaz irqi — katta yevropeoid irkiga kiradi. Soch va koʻzlari qora, yuzi va tanasi sertuk, boʻydor, keng yuzli; braxikefaliya shu irqqa xos. Markaziy va Janubiy Yevropa (Jan. Avstriya, Italiya va Gresiyaning shim., Yugoslaviya) da, Kavkazda (tub aholining kup qismi), Osiyoda (Gʻarbiy Erondagi lurlar, baxtiyoriylar va boshqa xalqlar) tarqalgan.
Ivasi
Ivasi, sardina (Sardinops sagax) — seldsimonlar oilasiga mansub baliq. Tinch okean sardinasi koʻplab ovlanadi (qarang Sardinalar).
Altona (Indiana)
Altona AQShning Indiana shtatida joylashgan shahardir. DeKalb okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
197 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 305,8 nafar kishi.
Chashma (Nosiri Xusrav)
Chashma — Nosiri tumani Istiqlol qishloq fuqarolar yigʻiniga qarashli qishloq. Chashmadan mahalla markazigacha boʻlgan yoʻl 7 km, tuman markazigacha 14 km ni tashkil qiladi. Aholisi 362 kishi (2017 y.), tojiklar.
Jradzor
Jradzor — Armanistonning Shirak viloyati Amasia tumanidagi qishloq.
Sharbaqti (Jambul viloyati)
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 361 kishini (175 erkak va 186 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 331 kishi (169 erkak va 162 ayol) yashagan.
Scandia (Minnesota)
Scandia AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Washington County, Minnesota|Washington
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
3936 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 43,7 nafar kishi.
1013
1013-yil. Bu davrda turli xalqlarda Yuliy, musulmon va boshqa taqvimlar ishlatildi.
Cota tinctoria
Cota tinctoria, oltin marguerit, sariq romashka yoki oxeye romashka, kungaboqar oilasiga mansub koʻp yillik gullaydigan oʻsimlik turi. Boshqa umumiy nomlari orasida boʻyoqchi romashka, Boston romashkasi va Parij romashkasi kiradi. Bogʻdorchilikda bu oʻsimlik hali ham Anthemis tinctoria nomi bilan keng tarqalgan.
Bu qisqa umr koʻradigan tur boʻlib, Yevropa, Oʻrta yer dengizi va Gʻarbiy Osiyoda paydo boʻlgan va Shimoliy Amerikaning baʼzi hududlarida naturalizatsiya qilinadi. U xushboʻy, yorqin yashil, tukli barglarga ega. Serrat barglari bi-pinnatifid (= mayda boʻlingan) va ostida momiq. Boʻyi 60 cm gacha oʻsadi.
Uning uzun ingichka burchakli poyalarida sariq romashka oʻxshash terminal gul boshlari bor, yozda gullaydi.
U faqat cheklangan miqdorda dorivor maqsadlarda qoʻllaniladi. Biroq, oʻtmishda oʻsimlikdan matolarni boʻyash uchun sariq va oltin-toʻq sariq boʻyoqlar olingan.
Cota tinctoria oʻzining yorqin jozibali gullari va nozik barglari uchun bogʻlarda oʻstiriladi; oq gulli shakli mavjud. Anthemis tinctoria nomi ostida „EC Buxton“ navi Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining Bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor boʻldi.
Ceberio
Ceberio Ispaniyaning Basklar Oʻlkasi mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Vizcaya provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 47,87 km2. Aholisi — 1060 kishi (2010).
Faucoucourt
Faucoucourt Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Laon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
280 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 37,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,5 km2. Dengiz sathidan 61 – 191 m balandlikda joylashgan.
Braies
Braies Italiyaning Trentino — Alto Adige/Südtirol mintaqasida joylashgan kommunadir. Janubiy Tirol provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 89 km2. 655 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Aymavilles
Aymavilles Italiyaning Aosta vodiysi mintaqasida joylashgan kommunadir. Maydoni — 53 km2. 1932 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Arue
Arue Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Landes departamenti Mont-de-Marsan tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
286 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 5,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 48,3 km2.
Guttenberg (New Jersey)
Guttenberg AQShning New Jersey shtatida joylashgan shahardir. Hudson County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
10717 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Wustrow (Fischland)
Wustrow  Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Nordvorpommern tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 6,89 km2. 1209 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Wustrowning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Yarozit
Yarozit (Ispaniyadagi — Xaroso degan joy nomidan, ilk bor shu yerda topilgan) — sulfatlar sinfiga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi KGʻe3(504)2(ON)6. Tarkibida №(2% gacha), A1(19 % gacha), R (3% chamasi) va 8e (% ulushida) aralashmalari mavjud. Trigonal singoniyada kristallanadi. Kristallangan, donador, zich va boʻsh tuproq shaklida uchraydi. Rangi sariq, shishasimon yaltiraydi. Qattiqligi 3,0—3,5; zichligi 2,9— 3,25 g/sm3. Gipergen kelib chiqishga ega, sulfid konlarining oksidlanish zonasida pirit va markazit bilan assotsiatsiyada uchraydi. Janubiy Ural, Qozogʻiston, Ispaniya va Fransiyada maʼlum miqdorda topilgan. Oʻzbekistonda Pirmirob, Choqadambuloq, Qoʻrgʻoshinkon, Qalmoqqir va Oltintopgan konlarining oksidlanish zonasida uchraydi.
1014
1014-yil. Bu davrda turli xalqlarda Yuliy, musulmon va boshqa taqvimlar ishlatildi.
Jesper Bratt
Jesper Bratt (1998-yil 30-iyulda tugʻilgan) — Milliy xokkey ligasi (NHL) vakili „New Jersey Devils“ xokkey jamoasi safidagi shved professional xokkeychisi.
Oʻyin faoliyati
Jesper Bratt 2017—2018-yilgi mavsumda „ New Jersey Devils “ xokkey klubi safida harakat qildi. Jesper Bratt klubning o‘quv-mashg‘ulot yig‘inidan soʻng asosiy klub safiga qabul qilingan edi. Jesper Bratt o‘zining NHLdagi birinchi o‘yinida „ Colorado Avalenche “ xokkey klubiga qarshi uchrashuvda maydonga tushib, ikki ochko toʻplashga muvaffaq boʻldi.
2018-yil oktyabr oyi boshida mashg‘ulot vaqtida jag‘ini sindirib olganidan so‘ng, Jesper Bratt 2018—2019-yilgi mavsumdagi ilk oʻyinini 9-noyabr kuni „ Toronto Maple Leafs “ xokkey klubiga qarshi uchrashuvda o‘tkazdi.
2021-yil 10-yanvarda Jesper Bratt „New Jersey Devils“ xokkey klubi bilan yana ikki yillik 5,5 million dollarlik shartnomaga imzo chekdi.
Troussures
Troussures Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Beauvais tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
189 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 35,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,3 km2. Dengiz sathidan 97 – 231 m balandlikda joylashgan.
Meksika togʻligi
Meksika togʻligi - Shim. Amerikaning jan. qismidagi togʻlik, Meksika hududining katta qismini egallagan. Maydoni 1,2 mln. km². Keng yassitogʻlik va uni oʻrab olgan togʻ tizmalaridan iborat. Shim.da Buyuk tekisliklar va Kolorado platosiga tutash. Aksari qismining balandligi 1000–2000 m. Meksika togʻligining sharqiy chekkasida Sharqiy Syerra-Madre togʻlari, gʻarbida Gʻarbiy Syerra-Madre togʻlari bor. Jan.da oʻchgan va harakatdagi vulkanlar joylashgan. Orisaba vulkani (5700 m) Meksika togʻligi va Meksikadagi eng baland choʻqqidir. Meksika togʻligining zamini ohaktosh, qumtosh, mergeldan tuzilgan. Katta maydonlarni lavalar va allyuviy yotqiziqlar qoplagan. Rangli va nodir metall konlari topilgan.
Iqlimi tropik iqlim, jan.da sernam, shim.da quruq. Yanv.ning oʻrtacha temperaturasi 9—14°, baʼzan shamollar taʼsirida temperatura —20° gacha pasayadi. Iyulning oʻrtacha temperaturasi 15—20°. Yillik yogʻin shim.da va ichki rayonlarida 200– 400 mm dan tashqi yon bagʻirlarida 2000–3000 mm gacha. Meksika togʻligining shim.dagi oqar suvlar mavsumiy harakterga ega. Koʻllari shoʻr suvli. Jan.dagi daryolar sevsuv, tektonik koʻl koʻp. Tuprogi shim.da gipeli va karbonatli, jan.da boʻz, qoʻngʻir va qizil tuproqlar. Meksika togʻligi oʻsimlik dunyosiga boy (8 mingdan ortiq endemik tur bor). Kaktus, agava, yukka, tikanli butalar, jan.da savanna oʻsimliklari oʻsadi.Togʻlarning sernam yon bagʻirlarida tropik oʻrmonlar, 4000–4500 m balandlikda subalp va alp oʻtloqlari mintaqasi mavjud. Hayvonot dunyosi, asosan, Nearktika zoogeografik oblastiga mansub. Aholi siyrak, faqat vodiy va soyliklarda yashaydi. Chorvachilik va dehqonchilik rivojlangan.
Meksika milliy muxtor universiteti
Meksika milliy muxtor universiteti — Meksikadagi eng yirik universitet. Mexiko shahrida joylashgan. Qirol Karl V farmoniga muvofiq, 1551-yil tashkil etilgan. 1929-yildan Meksika milliy muxtor universiteti deb ataladi. Huquq, falsafa, tabiiy fanlar, tibbiyot, kimyo, muhandislik ishi, siyosiy va ijtimoiy fanlar va boshqa sohalar boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. 330 mingga yaqin talaba taʼlim oladi. Markaziy kutubxonasi (1924-yiltashkil etilgan) da 2 mln.ga yaqin asar saqlanadi.
Griesbach-au-Val
Aholisi
736 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 156,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,7 km2. Dengiz sathidan 331 – 821 m balandlikda joylashgan.
Yaroslav mudriy
Yaroslav mudriy, Yaroslav Dono (taxminan 978—1054) — Kiyevning ulugʻ knyazi (1019). Vladimir I ning oʻgʻli. Svyatopolk I ni quvib yuborib, birodari Mstislav bilan kurash olib borib, davlatni boʻlishib olgan (1026), 1036 yil davlatni qayta birlashtirgan. Bir qancha gʻalabalardan soʻng Rusning jan. va gʻarbiy chegaralari xavfsizligini taʼminlagan. Yevropaning koʻpgina mamlakatlari bilan sulolaviy aloqalar oʻrnatgan. Uning davrida qadimiy rus huquqi majmuasi — Rus haqiqati (Russkaya pravda) yaratilgan.
NGC 4214
NGC 4214 Canes Venatici yulduz turkumidagi IAB(s)m tipli noregular galaktikadir.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Bolqorlar
Bolqorlar (balkarlar; oʻzlarini alanlar, taulula - togʼliklar deb ataydilar) — xalq. Rossiya Federatsiyasining Kabarda-Balkariya respublikasida yashaydi (71 ming kishiga yaqin). Umumiy soni Rossiya Federatsiyasida 480 ming kishi (2016). Qorachoy-bolqor tilida soʼzlashadi. Dindorlari — musulmon-sunniylar.
Arzacq-Arraziguet
Aholisi
978 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 64,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 15,2 km2.
1015
1015-yil. Bu davrda turli xalqlarda Yuliy, musulmon va boshqa taqvimlar ishlatildi.
Vadena
Vadena Italiyaning Trentino — Alto Adige/Südtirol mintaqasida joylashgan kommunadir. Janubiy Tirol provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 13 km2. 843 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Qassoblik jome masjidi
Qassoblik jome masjidi — Buxoro viloyati Vobkent tumanida joylashgan masjid. Masjid imom-xatibi — Abduvohid Jabborov.
Madu (Norak)
Madu — Norak tumani Dukoniy QFYga qarashli qishloq. Madudan mahalla markazigacha boʻlgan masofa 27 km, tuman markazigacha 30 kmni tashkil qiladi. Aholisi 75 kishi (2017), tojiklar.
Sayram mahallasi
Sayram mahallasi(Sayram tor koʻch., 1a-uy) — Mirzo Ulug'bek tumanidagi mahalla. „Boʻz-2“, Fayzulla Xoʻjaev, Ahmad Yassaviy mahallalari bilan chegaradosh.
Tarixi
1948 yil „Kvartalniy komitet № 27“ nomi bilan tashkil topgan. 1993 yil „Doʻstlik“ nomi bilan qayta tashkil etilgan. 2005 yil oktabrdan xozirgi nomda.
Aholisi
Aholisi 3502 kishi, asosan, o'zbeklar, shuningdek, 12 millat vakillari yashaydi.
Binolar
Maxalla xududida „Yoʻl butlash“, „Oʻzmontaj“, „Etalon“ korxonalari, turli savdo bazalari mavjud.
Qizil panda
Qizil panda (Ailurus fulgens; kichik panda nomi bilan ham tanilgan) — asosan Sharqiy Himolay va Xitoyning janubi-gʻarbiy hududlarida uchrovchi kichik sutemizuvchi jonivor. Qizil pandaning yungi qalin qizil-jigarrang boʻlib, qorin qismining va oyoqlarining qora rangi, hoshiyasimon oq rangdagi quloqlari, oq tumshugʻi hamda halqasimon chiziqlarga ega dumi uni boshqa hayvonlardan oʻzgacharoq qilib koʻrsatadi. Pandaning tana uzunligi 51—63,5 sm boʻlib, dumi 28—48,5 sm ga yetadi. Ogʻirligi 3,2 dan 15 kg ga qadar yetishi mumkin. Egiluvchan boʻgʻinlari va yoysimon, yarim bukilgan tirnoqlari tik qiyaliklar hamda daraxtlarga oson chiqish imkonini beradi.
Qizil panda ignabargli oʻrmonlarda, shuningdek, moʻtadil iqlimli, keng bargli va aralash oʻrmonlarda yashaydi. Suv manbalariga yaqin boʻlgan zich bambuk qoplamali tik yonbagʻirlarni afzal koʻradi. Ayiq asosan bambuk kurtaklari va barglari bilan oziqlanadi. Shu bilan bir qatorda oʻsimliklarning mevalari va gullarini ham yeydi. Qizil pandalar erta bahorda juftlashadi, urgʻochilari yozda toʻrttagacha bola tugʻadi. Brakonerlikning rivojlanishi, shuningdek, oʻrmonlarning ommaviy kesilishi oqibatida yashash joylarining vayron boʻlishi hamda ov qilinishi tufayli qirilib ketish xavfi ostida. Ushbu tur 2015-yildan beri IUCN Qizil roʻyxatiga xavf ostida boʻlgan turlar qatoriga kiritilgan. Barcha mamlakatlarda muhofaza ostidagi hayvonlar roʻyxatida turadi.
Nepal, Butan va Hindistonning shimoli-sharqida jamoatchilik bilan birgalikda amalga oshiriluvchi tabiatni muhofaza qilish dasturlari boshlangan. Xitoy bu borada koʻplab tabiatni muhofaza qilish loyihalarini ishlab chiqqan. Dunyo boʻylab hayvonot bogʻlarida qizil pandalarni koʻpaytirish boʻyicha mintaqaviy dasturlar tashkil etilgan.
Qizil panda obrazi animatsion filmlar, videooʻyinlar, komikslarda tez-tez uchraydi, shuningdek, ayrim kompaniyalar va musiqa guruhlari ham oʻzlariga nom va brend belgisi sifatida qizil panda koʻrinishini tanlashgan.
Taksonomiyasi
thumb|Thomas Hardwicke tomonidan buyurtma qilingan qizil pandaning akvarel rasmi (c. 1820-yil)
Qizil pandani 1825-yilda Frederic Cuvier tasniflagan va hozirgi ilmiy nomi Ailurus fulgens nomi berilgan. Cuvierning tavsifi zoologik namunalarga, shu jumladan „Hindiston shimolidagi togʻlardan“ topilgan panda terisi, panjalari, jagʻ suyaklari va tishlariga, shuningdek, Alfred Duvaucelning hisobotiga asoslangan. Qizil pandani 1821-yilda Thomas Hardwicke ham tasniflagan, ammo uning maqolasi 1827-yilda nashr etilgan. 1902-yilda Oldfield Thomas Sichuanda boʻlgan yigʻilishda qizil panda namunalarini toʻplagan Frederick William Styan sharafiga Ailurus fulgens styani nomi ostida erkak qizil panda namunasining bosh suyagini tasniflab bergan.
Kenja turlari
Zamonaviy qizil panda — Ailurus urugʻidagi yagona tan olingan tur hisoblanadi. U anʼanaviy ravishda ikkita kichik turga boʻlinadi: Himolay qizil pandasi (A. f. fulgens) va Xitoy qizil pandasi (A. f. styani). Himolay kenja turining peshonasi ochiqroq rangli hamda pastki orqa va dumgʻaza qismida uchli tuklari mavjud. Xitoy kenja turi koʻproq bukilgan peshona va egilgan tumshuqli, shuningdek oq yuzi quyuqroq tuklar bilan qoplangan.
2020-yilda qizil panda namunalarining genetik tahlili natijalari, Himolay va Xitoydagi qizil panda populyatsiyalari taxminan 250 000 yil oldin boshqa turlardan ajralib chiqqanini koʻrsatgan. Tadqiqotchilar ikki kichik turga alohida tur sifatida qarashni taklif qilishgan. Janubi-sharqiy Tibet va shimoliy Myanmadagi qizil pandalar syaniyaning bir qismi, janubiy Tibetdagilar esa fulgens deb tasniflangan.
Shimoli-sharqiy Hindiston va Xitoyda toʻplangan 132 nafar qizil panda najas namunalarining DNK tahlillari asosida, Siang daryosi Himolay va Xitoy qizil pandalari oʻrtasidagi oraliq tur ekanligini koʻrsatadigan ikkita alohida klaster shakllantirilgan. Ular Pleystotsen davrida janubiy Tibet platosidagi muzlik davri tufayli alohida turlarga ajralib ketgan boʻlishi taxmin qilinadi.
Filogenezi
Qizil pandaning evolyutsion daraxtdagi oʻrni koʻp muhokama qilingan. XX asr boshlarida turli olimlar bu turni rakunlar kabi Procyonidae oilasiga mansub deb hisoblaganlar. Oʻsha paytda taniqli biologlarning koʻpchiligi qizil pandani gigant panda bilan aloqador deb hisoblashgan. Oxir-oqibat ushbu tur ayiq ekanligi haqida nazariyalar ham yuzaga kelgan. 1982-yilda oʻtkazilgan tadqiqotda qizil pandalar gigant panda, boshqa ayiqlar va prokionidlar oʻrtasidagi tur sifatida tadqiq etilgan. Ularning bosh suyagidagi oʻxshashlik va farqlar oʻrganilgan hamda tur Ailuridae oilasiga mansub ekani taʼkidlangan. Tadqiqot muallifi qizil pandani ayiqlar bilan turdosh deb hisoblagan.
1995-yilda mitoxondrial DNK tahlili qizil pandaning protsionidlar bilan bogʻliq ekanligini aniqladi.
2005, 2018 va 2021-yillarda olib borilgan genetik tadqiqotlar natijasida qizil panda Musteloidea turkumiga mansub ekani aniqlandi. Bu turkumga Procyonidae, Mustelidae va Mephitidae (skunks va uning turdoshlari) oilalari kiradi.
Qazilma qoldiqlari
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Simocyon_batalleri_head.jpg/220px-Simocyon_batalleri_head.jpg|alt=Drawing of a skull (above) and head (below) of an extinct animal|right|thumb|Zamonaviy qizil pandaning oʻtmishda yashagan yirik yirtqich qarindoshi — Simocyonning bosh suyagi va rekonstruksiya asosida chizilgan boshi Ailuridae oilasi Yevropada soʻnggi oligotsen yoki ilk miotsen davrida, bundan taxminan 25—18 million yil oldin rivojlangan. Amphictis turi eng qadimgi vakilining bosh suyagi hamda zamonaviy turlar bosh suyagi bir xil oʻlchamda (10 sm) boʻlishi mumkin. Tishlari oʻtkir premolyarlar va karnasyallardan (P4 va m1) hamda silliqlash uchun moslashtirilgan (M1, M2 va m2) molarlardan iborat boʻlib, u umumiy qilib aytganda, ayiqning yirtqichlarga xos ratsionga ega boʻlganidan dalolat beradi. U qoziq tishlarining yon tomonidagi teshik qismlariga asoslanib Ailuridae turkumidan joy olgan. Boshqa erta yoki bazal ailuridlarga Alopecocyon va Simocyon singari oilalar kiradi, ularning vakillari Yevroosiyo va Shimoliy Amerika boʻylab tarqalganligi aniqlangan. Turning tarqalishi Oʻrta Miotsen davridan boshlangan. Erta Pliotsen davriga mansub turlarining qoldiqlari saqlanib qolgan. Ikkalasida ham Amfiktisga oʻxshash tishlari mavjud. Shuning uchun ham bir xil ovqatlanish tartibiga ega boʻlganligi taʼkidlanadi.
Sulutor (Qorday tumani)
Sulutor yoki Sulotory (Сұлутор, 1990-yillarga qadar — Maloarxangelskoye) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Qorday tumanidagi qishloq. Sulutor qishloq okrugining maʼmuriy markazi. KATO kodi — 314856100.
Qizil panda
Qazilma qoldiqlari
Puma kattaligidagi Simocyon daraxtda yashovchi tur boʻlib, „soxta bosh barmogʻi“ — choʻzilgan bilak suyagining zamonaviy turlar bilan qoʻshilishi natijasida, bu qoʻshimcha barmoq bambuk bilan oziqlanish uchun emas, balki daraxtda harakatlanishga moslashib ketganligini koʻrsatadi.
Sulutor (Qorday tumani)
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1346 kishini (682 erkak va 664 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 966 kishi (486 erkak va 480 ayol) yashagan.
Mahalliy aholi orasidan chiqqan taniqli shaxslar
Iskakbay, Maral Iskakbaevich — qozoq yozuvchisi, jamoat arbobi.
Qizil panda
Qazilma qoldiqlari
Keyinchalik yanada rivojlangan ailuridlar Ailurinae kenja oilasida tasniflanadi va „haqiqiy“ qizil pandalar deb nomlanadi. Bu hayvonlar kichikroq koʻrinishga ega hamda oʻtxoʻr hisoblanib, fitofaglar bilan oziqlanishga moslashgan. Fanga maʼlum boʻlgan eng qadimgi haqiqiy panda Ispaniyada topilgan Oʻrta Miotsen davriga mansub Magerictis turi boʻlib, faqat bitta tish — pastki ikkinchi qoziq tishlaridan maʼlum. Tish nisbatan pastda joylashgan va oddiy tojga ega boʻlgan. Shuningdek, keyingi turlar kabi rivojlangan tish milklari hamda choʻzilgan maydalagich qismiga ega.
Keyinchalik ailurinlar orasida Shimoliy Amerikaning sharqiy qismida kech Miotsendan Erta Pliotsenga qadar yashagan Pristinailurus bristoli va Parailurus jinsining bir necha turlari ilk Pliotsen davrida birinchilardan boʻlib Yevropada paydo boʻlgan. Keyinchalik, Yevroosiyo boʻylab tarqalgan. Bu hayvonlar, ehtimol, zamonaviy qizil pandalar avlodiga tegishli singil taksonining bir qismi boʻlishi ham mumkin. Oʻtxoʻr zamonaviy turlardan farqli oʻlaroq, bu qadimiy panda turlari, ehtimol, omnivor hayvonlar hisoblanib, yuqori qoziq tishlari va oʻtkir tirnoqlari bilan ajralib turgan.
Genomikasi
Sichuan va Yunnandagi 53 ta qizil panda namunalari tahlili genetik xilma-xillikning yuqori darajasini namoyish etgan. Qizil pandaning toʻliq genomi 2017-yilda ketma-ketlikda boʻlgan. Tadqiqotchilar konvergent evolyutsiya genetikasini oʻrganish uchun uni gigant pandaning genomi bilan solishtirishgan, chunki ikkala turda ham soxta barmoqlar mavjud va yirtqich hayvonlarning ovqat hazm qilish tizimiga ega boʻlishiga qaramay, bambuk bilan oziqlanishga moslashgan. Ikkala pandada bosh barmoqlarning rivojlanishida rol oʻynashi mumkin boʻlgan baʼzi oyoq-qoʻllarning rivojlanish genlarida (DYNC2H1 va PCNT) oʻzgarishlar yuzaga kelgan.
Yirtqichlikdan oʻtxoʻrlikka oʻtishda har ikkala tur ham achchiqlikni aniqlash uchun ishlatiladigan taʼm retseptorlari genlarini qayta faollashtirgan, ammo oʻziga xos genlar boshqacha tarzda shakllangan.
Tavsifi
Rangi qizil mox va oq lishayniklar bilan qoplangan daraxtzorda yashashi sababli, pandaning moʻynasi kamuflyaj vazifasini oʻtaydi. Ustki moʻynasi uzunroq va qoʻpolroq boʻlsa ham ostki tuklari qisqaroq va mayinroq boʻladi. Orqa tarafdagi yunglari 47—56 mm gacha uzunlikda boʻladi. Ogʻiz, pastki jagʻ va iyagi atrofida oʻrtacha uzun moʻylovlari bor. Panjalar tagidagi tuklari unga qorda yurish imkonini beradi.