cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lipscomb (Alabama)
Aholisi
2210 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 847,6 nafar kishi.
Saint-Romain-en-Jarez
Geografiyasi
Maydoni — 16,9 km2. Dengiz sathidan 360 – 920 m balandlikda joylashgan.
Takaji Mori
Takaji Mori (森 孝慈; 24-noyabr 1943-yilda-17-iyul 2011-yilda) — yaponiyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1966-yili 16-dekabr Singapur terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 56 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
Valšov
Valšov Chexiya Respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 245 ga yaqin aholisi bor.
NGC 2247
NGC 2247 Yakkashox yulduz turkumidagi RN (refleksion tumanlik) tipli galaktik tumanlik, oʻta yangi yulduz qoldigʻidir.
Ushbu obyektni William Parsons 1857-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Kollow
Kollow Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Herzogtum Lauenburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 8,21 km2. 632 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Kollowning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Kredit (buxgalteriya)
Kredit (lot. credit — ishonmoq) — buxgalteriya hisobvaraqlarining oʻng tomoni. Aktiv hisobvaraqlarda K.dagi yozuvlar mablagʻlarning kamayishini, passiv hisobvaraqlardagi yozuvlar koʻpayishini koʻrsatadi. Hisobvaraqning chap tomoni debet deb ataladi.
Musiqachi
Musiqachi — musiqa bilan professional ravishda shugʻullanuvchi odam. Musiqachining faoliyat turlari: bastakor, aranjirovkachi, vokalchi yoki xor ishtirokchisi va h.
Ibrohim al-Joruberdiy
Ibrohim ibn Ahmad ibn al-Hasan al-Joruberdiy at-Tabriziy ash-Shofiʼiy (hijriy 712-yil Damashqda (milodiy 1312-yil) vafot etgan) Damashqqa kelgan. U padari buzrukvorini yoqlab, „ar-Radd alal-uzd“ („Yordamga javob“) nomli asar yozgan.
Tufayl ibn Amr Davsiy
Tufayl ibn Amr Davsiy (arab. الطفيل بن عمرو الدوسي) (633-yilda vafot etgan) islomgacha bo‘lgan davrda Tihomadagi Banu Davs qabilasining boshlig‘i edi.
Hayoti
U milodiy 622-yilda hijratdan taxminan to‘rt yil oldin Islomni qabul qilgan va o‘z qabiladoshlari orasida islomni yoyishda yordam bergan. Ridda urushlari paytida u o‘z xalqini yolg‘onchi Musaylamaga qarshi kurashda boshqargan. Tufayl ibn Amr Yamoma jangida shahid bo‘lgan.
Hadis kitoblarida rivoyat qilinishicha, u har doimgidek Makkaga hajni ado etish uchun safar qilganida, makkaliklar uni Muhammad alayhissalomga yaqinlashmaslik va unga quloq solmaslik haqida ogohlantirganlar. Ular unga Muhammad alayhissalomni sehrgar deb aytishgan. Tufayl tavof qilayotgan vaqtda Muhammad alayhissalomning Qur’on tilovat qilayotganlarini ko‘rib, quloqlariga paxta tiqib olgan. Keyin esa, Tufayl qiziqib, o‘zini qabilasining boshlig‘i, aqlli odam ekanini yodga olgan va qanday qilib sehrgar uni qo‘lga olishi mumkin deb o‘ylagan. So‘ngra paxtani olib tashladi va Muhammad alayhissalomga yaqinlashib, Qur’onni tingladi.
Saint-Sauveur-en-Puisaye
Geografiyasi
Maydoni — 30,5 km2.
Hindiston sariq tumshuqli albatros
Hindiston sariq tumshuqli albatros (Thalassarche carteri) — albatrossimonlar oilasining aʼzosi boʻlib, mollymawklarning eng kichigi hisoblanadi. BirdLife International 2004-yilda bu turni Atlantika sariq tumshuqli albatrosdan ajratdi, ammo Klements va SACC hali ham uni ajratmagan, lekin ular shu boʻyicha taklif zarurligini tan oladi.
Tavsif
left|thumb| [[:ru:Кёлеманс,_Йоханнес_Герард|Kyolemans tomonidan chizilgan fotosurat.]] Hindiston sariq tumshuqli albatrosining ogʻirligi 2.55 kg, boʻyi 76 smga teng va qanotlari uzinligi 2 m. Voyaga yetgan qushlarning boshi va ensasi och kulrang yoki oq rangga ega, yuqori qanot va dumi toʻq kulrang rangda. Uning dumi va pastki qismlari oq, pastki qanoti esa oq, uchi qora, oldingi chetida tor qora chegarasi bor. Uning tumshugʻi qora rangda, yuqori qismida sariq va qizil uchi bor. Balogʻatga yetmagan qushlarda boshi oq va toʻliq qora rangda boʻladi. Ularni bir-biriga juda oʻxshash boʻlgan kulrang boshli albatros va Atlantika sariq tumshuqli albatrosdan ajratish qiyin, ikkinchisi u uzoq vaqtdan beri oʻziga xos deb hisoblangan va haligacha ba'zi kichik turlari tomonidan qabul qilinadi. Uni Atlantika sariq tumshuqli albatrosdan bosh rangi bilan ajratish mumkin, undagi kulrang patlar hind sariq tumshuqlida nisbatan och rangda.
Xulq-atvor
thumb| [[:en:Port_Stephens_(New_South_Wales)|Port Stivenning sharqida]]
Koʻpayish
Barcha albatroslar singari, hindiston sariq burunli tumshuqli albatroslari ham qushlar bozoriga tegishli zotdir. U har yili koʻpayadi va katta qushlar sakkiz yoshida koʻpaya boshlaydi. Qoyalardagi toshloq joylarda yoki paporotniklarda loydan uya quriladi va bitta tuxum qoʻyiladi. Koʻpayish davri avgust oyida boshlanadi, tuxum qoʻyish taxminan sentyabr-oktyabr oylarida sodir boʻladi. Tuxumni inkubatsiya qilish taxminan 70 kun davom etadi. Joʻjaning tuxumdan chiqishi taxminan 115 kun davom etadi.
Oziqlanish
Ular baliq, qisqichbaqasimonlar va boshoyoqli mollyuskalar bilan oziqlanadi.
Tarmoq va yashash joyi
Ular Shahzoda Eduard orollarida, Krozet orollarida, Kergelen orolida, Amsterdam orolida (Fales d'Entrecasteauxda) va Hind okeanidagi Sent-Pol orollarida koʻpayadi. Qushlar inkubatsiya davrida oziqlanayotganda, koloniyadan 1500 km (930 milya) uzoqlikda ozuqa izlashadi. Dengizda u Janubiy Afrikadan Tinch okeanigacha Yangi Zelandiyadan tashqarida joylashgan orollargacha, 30° S dan 50° S gacha uchib boradi.
Turlarni himoya qilish
Ular IUCN tomonidan yoʻqolib ketish xavfi ostida turgan turlar qatoriga kiradi, bu soʻnggi yetmish yil ichida uzoq muddatli baliqchilik bilan oʻzaro aloqalar va parranda vabosi va Erysipelothrix rhusiopathiae kabi kirib kelgan kasalliklarning avj olishi natijasida keskin kamayib ketgan. Uni uchratish diapazoni 35,300,000 km2 va naslchilik diapazoni esa 1,400 km2. 2004-yilgi hisob-kitoblariga koʻra, jami 65 000 ga yaqin katta yoshli qushlar yashaydi. Bu quyidagi orollarda: Amsterdam orolida 27 000 naslchilik jufti, Shahzoda Eduard orolida 7500 juft , Krozet orolida 7030 , Kergelen orolida 50 va 3 juft Sent-Pol orolida, jami 41 580 juft yoki 83 000 balogʻatga yetgan qushlar bor. Belgilangan raqam uchun pasayish tendentsiyalarini hisobga oling.
Amsterdam orolida qushlarning monitoringi va ularning ozuqalarini oʻrganish davom etayotgan loyihadir. Shahzoda Eduard orollari tabiat qoʻriqxonasi sifatida tan olingan.
Pointvillers
Pointvillers Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Besançon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
97 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 25,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,8 km2. Dengiz sathidan 280 – 564 m balandlikda joylashgan.
Kazuo Imanishi
Kazuo Imanishi (今西 和男; 12-yanvar 1941-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1966-yili 10-dekabr Hindiston terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 3 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
Kreditor
Kreditor (ing. creditor) — ssuda bergan va shu sababli debitordan uni oʻz vaqtida qaytarishi yoki boshqa majburiyatlarni ijro etishni, birinchi navbatda foizlar toʻlashni talab qilish huquqiga ega boʻlgan subʼyekt (yuridik yoki jismoniy shaxs).
Coral Hills
Coral Hills AQShning Maryland shtatida joylashgan shahardir. Prince Georgeʼs County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
10720 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 3,9km2. Shundan 3,9km2 quruqlik, 0,0km2 esa suv maydonidir.
Taʼlim
Coral Hills Shahzoda Jorj okrugi davlat maktablari tizimining bir qismidir.
CDP uchun zonalarga ajratilgan boshlangʻich maktablar: Bredberi Heights, Doswell Bruks, Konkord va Uilyam Xoll. CDP uchun rayonlashtirilgan oʻrta maktablar: Drew-Friman, Uilyam Xoll va Uoker Mill. Barcha rezidentlar Suitland oʻrta maktabiga ajratilgan. Uilyam Xoll avval boshlangʻich maktab boʻlgan, ammo 2009-yilda K-8 ga aylanishi rejalashtirilgan edi.
Jon Edgar Xovard boshlangʻich maktabi avval Coral Hills CDPda edi. 2009-yilda yopilishi rejalashtirilgan edi. Hozirda ushbu muassasadan Jon E. Xovard jamoat markazi sifatida foydalanilmoqda.
Sum 41
Sum 41 — (baʼzan The Sums deb nomlanadi) — kanadalik punk rock guruh. Ajex, Ontarioda tuzilgan. Guruhning hozirgi aʼzolari quyidagilardir: Deryck Whibley (vokal, gitara, klavishalar), Cone McCaslin (bas gitara, orqa vokal) va Steve Jocz (barabanlar, zarb asboblari va orqa vokal). Guruh tarkibi oʻzgarmay kelayapti, gitarachi va orqa vokalchi Dave Bakshni hisobhga olmaganda.
1999-yil guruh Island Records bilan shartnoma tuzgan. Shundan beri guruh 4 studiya albomi chiqardi. Eng muvaffaqiyatli albomlari All Killer, No Filler albomidir. Albomdagi „Fat Lip“ („Qalin lab“) singli yaxshi natijaga erishdi, guruhning eng muvaffaqiyatli singli boʻldi. Albomdagi ikkinchi singl „In Too Deep“ ham yaxshi natijaga erishdi.
Doshpuluur
doshpuluur ( tuvacha: doshpulur, [dɔʃpuˈluːr], Russian pronunciation: [dəʃpʊˈluːr] ) - yog'ochdan, odatda qarag'ay yoki lichinkadan yasalgan uzun bo'yinli Tuva lyutasi. Doshpuluur yulib, gurillatib chalinadi. Doshpuluurning ikki xil versiyasi mavjud. Bitta versiyada trapezoidal ovoz qutisi mavjud bo'lib, u ikki tomondan echki terisi bilan qoplangan va pardasiz bo'ladi. Ikkinchisining buyrak shaklidagi ovoz qutisi, asosan, yog'ochdan yasalgan, old tomonida dumaloq echki yoki ilon terisi va pardasi mavjud bo'ladi. left|thumb|305x305px| Marat Damdin tomonidan tayyorlangan Doshpuluur Anʼanaga koʻra, asbob faqat ikkita torga ega, ammo uning uch yoki hatto toʻrt torli versiyalari ham mavjud. Ikki tor odatda bir-biridan beshdan birida mukammal sozlanadi, uchinchi tor esa odatda oktavani tashkil qiladi. Baʼzan ikkita tor bir-biridan mukammal toʻrtdan biriga sozlangan boʻladi. Tuvaning boshqa torli cholgʻu asboblari singari, u anʼanaviy ravishda yakkaxon ijro uchun ham hamroh sifatida ishlatiladi
Werneuchen
thumb|left| Werneuchen Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Barnim tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 116,34 km2. 7920 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
NGC 2248
NGC 2248 Egizaklar yulduz turkumidagi *Grp (karrali yulduz) tipli yulduzdir.
Değirmendere, Afyonkarahisar
Değirmendere Afyonkarahisar viloyatining markaziy tumaniga tutashgan shaharchalardan biri.
NGC 2248
Ushbu obyektni Edward Cooper 1853-yilda kashf etgan.
Xira sirt
Xira sirt — oʻlchamlari koʻrinuvchi yorugʻlikning toʻlqin uzunliga (380—760 nm yoki 3800—7600°A) ga yaqin boʻlgan mikroskopik notekisliklarga ega sirt. Xira sirtga yorugʻlik tushganda undan diffuz qaytadi, yaʼni har tarafga sochiladi (yorugʻlik silliq sirtdan xuddi koʻzgudan qaytgandek toʻgʻri yoʻnalishda qaytadi). Yorugʻlikning tushish burchagi uncha katta boʻlmagan (Z60—70°) hollarda Lambert qonuni taxminan toʻgʻri keladi.
NGC 2248
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Olney Springs (Colorado)
Aholisi
389 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 648,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,6 km2. Shundan 0,6 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 1336 m balandlikda joylashgan.
Livingston (Alabama)
Livingston AQShning Alabama shtatida joylashgan shahardir. Sumter okrugi tarkibiga kiradi.
Oleksandr Martinenko
Futbolchilik faoliyati
Chimkentda tugʻilgan, mahalliy futbol talabasi. U kattalar futbolidagi faoliyatini 1986-yilda Chimkentning „Meliorator“ oʻrinbosarl safida boshlagan. Keyingi yili u asosiy jamoaga oʻtdi, ammo u hech qachon uning asosiy oʻyinchisiga aylanmadi. Chimkentliklar safida oʻtkazgan ikki mavsum davomida Ittifoqning Ikkinchi ligasida 25 ta oʻyinda maydonga tushdi. 1989-yilda u RSVSM ga oʻtdi. U 1989-yil 31-avgustda ikkinchi liga 8-zonasi 25-turida Jombulning „Ximik“ jamoasiga qarshi safarda magʻlub boʻlgan (1:3) uchrashuvida Olmaota jamoasi futbolkasida debyut qilgan. Oleksandr maydonga asosiy tarkibda kirib, butun uchrashuvni oʻtkazdi. RSVSMda ham oʻz oʻrnini topa olmadi, Ikkinchi ligada 3 ta oʻyin oʻtkazdi va jamoani tark etdi. Keyingi yili u yana „Meliorator“ ranglarini himoya qildi. 1991-yilda Naftyanik (Fargʻona) shahriga koʻchib oʻtdi. U 1991-yil 10-may kuni „Neftchilar“ futbolkasida birinchi liganing 8-turi doirasida Bokunning "Neftchi" jamoasiga qarshi safarda gʻalaba qozongan (2:0) uchrashuvida debyut qilgan. Martynenko 85-daqiqada Fedir Gagloev oʻrniga maydonga tushdi. „Naftyanik“ uchun yagona gol 1991-yil 19-iyulda Birinchi liganing 22-turida Chernovtsining „Bukovina“ jamoasiga qarshi kechgan gʻalaba (3:0) oʻyinining 55-daqiqasida kiritilgan. Oleksandr maydonga asosiy tarkibda kirib, butun oʻyinni oʻtkazdi, shuningdek, sariq kartochka oldi. Fargʻonaliklar tarkibida Birinchi ligada 21 ta oʻyin oʻtkazib, 1 ta gol urishga erishgan.
Livingston (Alabama)
Geografiyasi
Maydoni — 18,6 km2. Shundan 18,4 km2 quruqlik, 0,2 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 47 m balandlikda joylashgan.
Oleksandr Martinenko
Futbolchilik faoliyati
1992-yilda u Lugansk Zorya-MALSdan taklifni qabul qildi va u uchun 1992-yil 16-fevralda Ukraina kubogi 1/32 finalida Ochakiv Artaniyaga qarshi safarda gʻalaba qozongan (3:1) oʻyinda debyut qildi. Martynenko maydonga asosiy tarkibda kirib, butun uchrashuvni oʻtkazdi. Ukraina chempionati Oliy ligasining birinchi qura oʻyinida u 7-mart kuni Dnepropetrovskning „Dnepr“ jamoasiga qarshi 2-kichik guruh 1-turi doirasidagi safarda magʻlub boʻlgan (0:2) oʻyinida debyut qildi. Oleksandr maydonga asosiy tarkibda kirib, butun uchrashuvni oʻtkazdi. Lugansk jamoasi tarkibida Oliy ligada 10 ta, Ukraina kubogida 1 ta oʻyin oʻtkazgan. 1992-yilning yozida u Rossiyaga joʻnab ketdi va u yerda Lipetsk Metallurg bilan shartnoma imzoladi. U 1992-yil 23-avgustda „Metallurglar“ futbolkasida Tverning „Volga-Trion“ jamoasiga qarshi Birinchi liganing Gʻarbiy zonasi 22-turida gʻalaba qozongan (8:1) uy uchrashuvida debyut qilgan. Martynenko maydonga asosiy tarkibda tushdi va 52-daqiqada uning oʻrniga Vyacheslav Lamonov tushdi. Lipetsk jamoasi tarkibida u Rossiya chempionatining Birinchi ligasida 8 ta oʻyin oʻtkazdi.
1993-yilda u Finlandiyaga koʻchib oʻtdi va u yerda mahalliy "YiiPee" klubi bilan shartnoma imzoladi va bu mavsumda chempionatda 4 ta gol urdi. 1994-yilda u boshqa Finlandiya klublarining ranglarini himoya qildi: YUAK, „Alyans“ (Vantaa) va „Kayaanin Xaka“. 1994-yilgi mavsum oxirida u futbolchilik faoliyatini yakunlashga qaror qildi.
Futbol keyingi faoliyati
Futbolchi sifatidagi faoliyatini yakunlagach, u futbol amaldori sifatida faoliyatini boshlagan. 1998-yilda "Tomiris" klubida jamoa boshligʻi, 2003-yilda esa "Ordabasi" vitse-prezidenti boʻlib ishlagan.
Saint-Romain-la-Motte
Saint-Romain-la-Motte Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Loire departamenti Roanne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1395 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 50,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 27,6 km2. Dengiz sathidan 290 – 361 m balandlikda joylashgan.
Banu Davs
Banu Davs (arab. بنو دوس) Muhammad alayhissalom davridagi arab urugʻlaridan biri edi. Bu urugʻ Makkaning janubida joylashgan boʻlib, u Zahron qabilasining bir tarmogʻi boʻlgan. Banu Davsning rahbarlaridan biri Muhammad alayhissalomning sahobalari Tufayl ibn Amr edi.
Qiyomat qachon boʻlishi haqidagi hadislardan birida Banu Davs urugʻining nomi zikr qilingan: Abu Hurayra roziyallohu anhu aytadi: “Men Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning: “Davs ayollarining ketlari Zul-xalasa (tavofi)da selkillamaguncha, qiyomat qoim boʻlmaydi”, deganlarini eshitdim. Zul-xalasa johiliyya davrida Davs qabilasi tomonidan sig‘iniladigan but edi. (Imom Buxoriy rivoyati)
Banu Davslik mashhur shaxslar:
Tufayl ibn Amr Davsiy (r.a.) Abu Hurayra (r.a.)
Xira rudalar
Xira rudalar — minerallar guruhi, misning murakkab sulfidlari boʻlib, tennantitning izomorf qatorini — kimyoviy tarkibi nCu,2As4 S13+ +mCu12Sb4S13 boʻlgan tetraedritni hosil qiladi. Qatorning sof aʼzolari kam uchraydi. Xira rudalar orasida tarkibiga qarab turlari: argentotennantit va freybergit (Ag tarkibli), zondbergerit va binnin (Zn, Ag tarkibli) ferrotennantit va ferrotetraedrit (Gʻe tarkibli), shvatsit (Hg tarkibli), annivit (Bi tarkibli) va boshqa mavjud. Sinch tipli murakkab strukturaga ega. Kub singoniyada kristallanadi. Xira rudalar poʻlat rangli kulrangdan, temir rangli qoragacha. Yangi singan joylari metalldek yaltiraydi, lekin havoda tez xiralashadi (nomi shundan). Qattiqligi 3—4, zichligi 4,4—5,1 g/sm3. Turli genetik tipdagi gidrotermal rudali jinslarda hosil boʻladi. Galenit, sfalerit, xalkopirit, pirit, kvars, barit, kaltsitlar bilan birga uchraydi. Yerning yuqori qismida oson nurashga uchrab malaxit, azurit, kuprit va boshqalarga aylanadi. Mis rudalarining tarkibiga kiradi hamda ulardan surma, kumush, simob ajratib olinadi.
Camarles
Camarles Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Tarragona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 25,2 km2. Aholisi — 3617 kishi (2010).
Koldenbüttel
Koldenbüttel Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Nordfriesland tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 25,76 km2. 912 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Weer
Weer Avstriyaning Tirol yerida joylashgan kommunadir. Schwaz (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 5.61 km2. 1545 nafar aholi istiqomat qiladi (2012).
Suchomasty
Suchomasty Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 500 ga yaqin aholisi bor.
Chalkari Basti
Chalkari Basti — Hindistonning Jharkhand shahridagi Bokaro tumanida joylashgan qishloq hisoblanadi. Sharq, Gʻarb va Shimol tomonidan “Damodar daryosi” bilan oʻralgan edi. Bu qishloq avtomobil va temir yoʻl bilan yaxshi bogʻlangan (2 km oraliqda Bermo temir yoʻl stantsiyasidan). Bu qishloq ikki panchayatga boʻlingan boʻlib - janub va shimol. Shimoliy panchayatning mukhiyasi - Nisha hisoblanadi.
Cordova (Maryland)
Aholisi
592 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 12,6 km2. Shundan 12,6 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Chalkari Basti
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Saint-Sérotin
Saint-Sérotin Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Sens tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
501 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 35,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 14,2 km2.
Qizil-Chishma (Chuvashiya)
Qizil-Chishma (Ксыл-Чишма, Кызыл Чишмә) — Chuvashiyaning Botirev tumanidagi qishloq. Qizil-Chishma qishloq aholi punktining maʼmuriy markazi.
Geografiyasi
Respublika poytaxti - Cheboksari shahrigacha boʻlgan masofa - 161 km, viloyat markazi - Botirevo qishlogʻigacha - 28 km, temir yoʻl stantsiyasigacha - 82 km. Bule daryosi (Karla daryosining chap irmogʻi) qirgʻogʻida joylashgan.
Hikoya
1780-yilda Simbirsk noibligi tashkil etilganda ikkita qishloq bor edi: quruq yerga ega Ubi Nacharova qishlogʻi, tatarlarga xizmat qilgan, suvga choʻmgan tatarlar, oʻsha erda Nachar Ubeeva qishlogʻiga (hozirgi Krasnomaisk), koʻchgan. Buinskiy tumani tarkibiga kirgan chuvashni suvga choʻmdirdi.
1796-yildan buyon Ubey-Nacharovo qishlogʻi 2-lager tarkibiga kirgan, keyin Simbirsk viloyatining Buinskiy tumanidagi Batyrevskaya volostida Muhammad masjidi bor edi.
Aholi
2002-yildagi Butunrossiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 678 kishi yashagan, ularning millati tatarlar (100%) edi.
Efiopiya
Efiopiya (የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊሪፐብሊክ (yeʾĪtiyoṗṗya Fēdēralawī Dēmokirasīyawī Rīpebilīk), Efiopiya Federativ Demokratik Respublikasi), Habashiston (Efiopiyannng Sharqda tarqalgan ikkinchi nomi) — Shimoliy-Sharqiy Afrikadagi davlat. BMT aʼzosi. Maydoni 1227 ming km². Aholisi 115 mln. kishi (2022). Poytaxti – Addis Ababa shahri. Maʼmuriy jihatdan 9 shtatga boʻlinadi.
Davlat tuzumi
Efiopiya – respublika. Amaldagi konstitutsiyasi 1995-yil 22-avgustda qabul qilingan. Davlat boshligʻi – prezident (2001-yildan Girma VoldeGiorgis), u parlament tomonidan 6 yil muddatga saylanadi. Qonun chiqaruvchi hokimiyatni Xalq vakillari kengashi (parlamentning quyi palatasi), ijrochi hokimiyatni Bosh vazir va hukumat amalga oshiradi. Parlament – Federal majlis 2 palata: Federatsiya kengashi (yuqori palata) va Xalq vakillari kengashi (quyi palata)dan iborat.
Tabiati
Efiopiya hududining aksari qismi subekvatorial mintaqada boʻlib, katta qismini Efiopiya togʻligi (balandligi 2000–3000 m) egallaydi (eng baland joyi 4623 m, RasDashen togʻi). Mamlakat janubi-sharqidagi chuqur graben EfiopiyaSomali platosi (balandligi 1500 m gacha)ni togʻlikdan ajratib turadi. Shimoli-sharqda Afar botigʻi (botiqdagi Assal koʻlining sathi dengiz sathidan 116 m past) bor. Efiopiyada oltin, platina, mis, nikel, marganets rudalari, tabiiy gaz, kaliy guzi va boshqalar bor. Iqlimi shimoliy va sharqida tropik choʻl va chala choʻl iqlim, qolgan qismida subekvatorial iqlim. Oʻrtacha oylik temperatura 13° – 19° (Addis-Abeba). Oʻrtacha yillik yogʻin 150–160 dan 1500–1800 mm gacha (ayrim joylarda 50 mm dan kam). Asosiy daryolari: Koʻk Nil, VebiShebeli. Bir qancha koʻl bor; eng yirigi – Tana koʻli. Tuproklari Efiopiya togʻligi yon bagʻirlarida qizil qoʻngʻir va togʻ toʻq qizil tuproq, moʻʼtadil mintaqada togʻ qoramtir tuproq, sovuq mintaqada ishqorsizlangan tuproq, qurgʻoqchil sharqiy va janubiy chekkalarida qoʻngʻir va qizil qoʻngʻir, koʻpincha toshloq tuproqlar mavjud. Efiopiyaning shim., sharqiy va janubiy qismi butazorli choʻl va chala choʻl, choʻlga aylangan savannalardan iborat. Daryo vodiylarida doim yashil oʻrmonlar bor. Efiopiya togʻligining gʻarbiy va janubiy gʻarbiy yon bagʻirlari tropik oʻrmon. Hayvonot dunyosi xilmaxil: yirik sut emizuvchilar (kiyik, jirafa, buyvol, begemot, fil, zebra, togʻ echkisi) koʻp. Yirtqich hayvonlardan arslon, qoplon uchraydi; har xil maymunlar, qushlar yashaydi. Milliy bogʻlari: Avash, Gambela, Simen va boshqalar.
Aholisi
Efiopiya aholisining 3/4qismini amxara va oromolar tashkil etadi; shuningdek tigrai, galla, tigre, sidimo va boshqalar xalqlar ham yashaydi. Rasmiy til – amxara tili. Dindorlarning aksariyati musulmonlar va xristianlar. Shahar aholisi 11,5%. Yirik shaharlari: Addis-Abeba, Xarar (Xarer), Nazret (Adama).
Asosiy siyosiy partiya va tashkilotlari
Hamda kasaba birlashmalari Efiopiyada tinchlik va demokratiya uchun muqobil kuchlar ittifoqi, 1993-yil tashkil etilgan; Efiopiya demokratik birlik partiyasi, 1984-yil asos solingan; Efiopiya xalklari inqilobiy demokratik fronti, 1989-yil tuzilgan. Efiopiya kasaba uyushmalari, 1977-yil tashkil etilgan.
Iqtisodiyoti
Efiopiya – agrar mamlakat. Yalpi ichki mahsulotda sanoat 12%, qishloq xoʻjaligi 55%, xizmat koʻrsatish tarmogʻi 33%ni tashkil etadi.
Qishloq xoʻjaligi iqtisodiyotda yetakchi rol oʻynaydi. Mehnatga layoqatli aholining 85%ga yaqini qishloq xoʻjaligida band. Qishloq xoʻjaligining asosiy tarmogʻi – dehqonchilik. Asosiy oziq-ovqat ekini – arpa, teff (tariqning bir turi), makkajoʻxori, bugʻdoy, yer yongʻoq, kungaboqar. Shuningdek, shakarqamish, paxta, tamaki yetishtiriladi. Sabzavot xam ekiladi. Sitrus mevalar, oʻrik, shaftoli, anor, banan oʻstiriladi. Eksport uchun kofe yetishtiriladi. Chorvachiligida qoramol, qoʻy, echki, xachir, tuya bokiladi. Parrandachilik, oʻrmon asalarichiligi rivojlangan. Oʻrmonlarida qimmatbaho yogoch tayyorlanadi.
Transporti
Efiopiyada temir yoʻllar uzunligi – 0,78 ming km, avtomobil yoʻllari uz. – 19,4 ming km. Tashqi savdo yuklari asosan, Jibuti porti orqali amalga oshiriladi. Efiopiya chetga kofe, teri xom ashyosi, dukkakli donlar, moyli uruglar chiqaradi. Chetdan neft va neft mahsulotlari, oziq-ovqat, mashina va jihozlar, isteʼmol mollari oladi. Tashqi savdoda Germaniya, Saudiya Arabistoni, AQSH, Italiya, Yaponiya, Jibuti bilan hamkorlik qiladi. Pul birligi – bir.
Tibbiy xizmati
Aholiga tibbiy xizmat koʻrsatish davlat davolash muassasalari tomonidan amalga oshiriladi. Vrachlar Addis-Abebadagi universitetning tibbiyot fakulteti va Gonderdagi tibbiyot kollejida tayyorlanadi.
Maorifi, ilmiy va madaniy-maʼrifiy muassasalari
Taʼlim tizimi 6 yillik boshlangʻich va 6 yillik oʻrta maktabdan iborat. 7–12 yoshdagi bolalar uchun boshlangʻich taʼlim majburiy. Oʻqish amxara tilida olib boriladi. Hunartexnika taʼlimi toʻliqsiz oʻrta maktab negizida amalga oshiriladi. Boshlangʻich maktab oʻqituvchilari 2 yil lik oʻqituvchilar institutida, oʻrta maktab oʻqituvchilari untlar, Addis-Abebadagi pedagogika institutida tayyorlanadi. Addis-Abebada milliy unt, Bahr-Darda politexnika instituti, Jimmada qishloq xoʻjaligi instituti bor. Qishloq xoʻjaligi institut va kollejlari mamlakatning boshqa shaharlarida ham bor.institutlar milliy universitet huzuridagi qishloq xoʻjaligi stansiyalari, efiop tadkiqotlar instituti, geofizika rasadxonasi, oʻrmon tadqiqotlari instituti, xaritagrafiya va geogr. instituti, geol. tadqiqotlari boʻlimida olib boriladi. Shuningdek, Addis-Abebada qishloq xoʻjaligi instituti, Afrika chorvachiligi tadqiqot markazi, Efiopiya geol. xizmati, Jimma yaqinida kofe seleksiya ilmiy tekshirish stansiyasi mavjud. Yirik kutubxonalari: Addis-Abebadagi universitet kutubxonasi, Addis-Abebadagi milliy kutubxona. Addis-Abebada Arxeologiya muzeyi, Desse shahrida muzey bor.
Adabiyoti
Efiopiya adabiyoti koʻp tilli. Efiopiya da yozuv va epigrafika miloddan avvalgi 5-asrda sabey tilida yaratilgan. Gyoez tilidagi efiop adabiyoti 4–7-asrlarda yuzaga keldi. 6-asrda yunon tilidan gyoez tiliga xristian va gnostitsizm adabiyotiga oid bir qancha asarlar tarjima qilingan. 8–12-asrlarda efiop adabiyoti tushkunlikka uchradi. 13 –15-asrlarda arab tilidagi koʻplab asarlar tarjima qilindi. 14-asrda "Shohlar shuhrati" nomida asar yaratildi. Imperator Naod oʻrta asrning yirik shoiridir. Gyoez tilidagi adabiyot 15– 16-asrlarda yuksak darajada rivojlandi. Oʻsha davrning mashhur yozuvchisi Zere Yakob diniydogmatik traktlar va madhiyalar toʻplamini yaratdi. 16–19-asrlarda Efiopiya adabiyoti 6 til (gyoez, arab, amxara va boshqalar)da rivojlandi. Hozirgi zamon amxara tilidagi efiop adabiyotining asoschisi Afeuork Gebre Iyesus (18681947) hisoblanadi. U 1908-yil birinchi badiiy asar – "Qalb bilan tugʻilgan tarix" romanini yaratdi. 1920– 30 ylardagi koʻzga koʻringan yozuvchilardan biri Xiruy Volde Selassiye (1889–1939)dir. Efiopiya adabiyotining taraqqiyoti Kabbede Mikael, Mekonnin Endalkachou va boshqalar maʼrifatparvar yozuvchilar faoliyati bilan bogʻliq. 1950–60 yillarda yozuvchilar Taddese Liben, Birxanu Zerixun, Abu Guben, shoir va dramaturglar Mengistu Lemm, Segaye Gebre Medxinlarning voqelikni real aks ettiruvchi asarlari bosilib chiqdi. 1974-yil monarxiya tuzumi agʻdarilgach, Aseff Gebre, Maryam Tesemm, Ayalnex Mulatu sheʼrlari mashhur boʻldi. Birxanu Zerixun, Segaye Gebre Medxin, Bealyu Girma kabi adiblar samarali ijod qiddilar. Adabiyotga yosh yozuvchilar guruhi kirib keldi.
Meʼmorligi va tasviriy sanʼati
Efiopiya hududidan eng qadimiy (miloddan avvalgi 2-ming yillik) davrlarga oid qoyatosh suratlari, hoʻkiz, odamning boʻrttirib ishlangan tasvirlari topilgan. Miloddan avvalgi 1-ming yillik oʻrtalarida togʻli platolarda qadimiy sharq sanʼati tipidagi sanʼat gullabyashnadi; qoʻrgʻon, ibodatxona, shoxlar haykallari, hayvonlar tasviri yaratildi. 1-ming yillikning 1-yarmi va oʻrtalarida Aksum podsholigi ravnoq topgan davrda mahobatli saroylar, koʻp qavatli minora shaklidagi tosh stela va taxtlar, toʻgʻonlar, suv omborlari, turar joy binolari qurildi. Aksumda xristianlik yoyilgan (4-asr oʻrtalari)dan keyin monastir majmualari va bazilikali cherkovlar yaratildi (DebreDamo majmuasi, 6-asr). Keyinchalik (13–14-asrlarda) Lalibedda qoyatoshlarni oʻyib cherkovlar yaratildi, freska, rang-tasvir asarlari, naqshlar bilan bezatildi. 14-asrda shohning BetAmxara qarorgohidagi ibodatxona va monastirlar hashamatliligi bilan shuhrat qozondi. 14-asrdan kopt, suriyamesopotamiya, arman sanʼatlari taʼsirini oʻzida mujassam etgan efiop miniatyurasi rivojlandi. 17-asrda mamlakatning yangi poytaxti–Gonder shahri qurildi. Shaharda mahalliy va Gʻarbiy Yevropa meʼmorligi uslubida toshdan 2 qavatli qasrsaroylar qurildi. Efiopiyada anʼanaviy xalq turar joyi, asosan, aylana shaklida, tomi konussimon holda shoxshabbadan toʻqilib, loy bilan suvaladi yoki toshdan loy bilan ishlanib toʻgʻri burchakli, usti yassi qilib quriladi. Mamlakat janubda gumbazsimon kulbalar koʻp. 19-asr 2-yarmi – 20-asr boshlarida shaharlar (Addis-Abeba), yoʻl, koʻprik, kasalxona, maktab, GESlar barpo etildi. 1954–56 yillarda Addis-Abeba shahrini qayta rekonstruksiya qilish rejasi tasdiqlandi. 1955-yil milliy teatr binosining yaratilishi Efiopiya madaniy hayotida katta voqea boʻldi. 1960–80 yillarda ham bir qancha inshootlar barpo etildi. Yiriklari: Afrika uyi (1961), Milliy bank (1973–76), kasalxona majmuasi, pochtamp, "VebiShebeli" mehmonxonasi (hammasi Addis-Abeba shahrida) va boshqalar Efiopiyada professional sanʼat rivojlanmoqda. Rassomlardan Afevork Tekle, Gebe Kristos Desta, Abdul Rahmon Sharif, haykaltarosh Taddese Mamecha va boshqalar mashhur. Efiopiya aholisi qadimdan kulollik, poya va poxoldan turli roʻzgʻor anjomlari toʻqish, kandakorlik, kashtadoʻzlik, yogʻoch oʻymakorligi, charmga gul solish va h.k. bilan shugʻullanib keladi.
Musiqasi
Efiopiya musiqasi Misr madaniyati taʼsirida rivojlandi. Aholining etnik jihatdan xilmaxilligi ham Efiopiya musiqa folklorining turlituman boʻlishiga taʼsir koʻrsatgan. Torlitirnama betena, qirar, kamonli mesinko, turli puflama (vashint, imbilta, malakat) va urma (atamo, negarit va boshqalar) musiqa cholgʻulari mavjud. 5–6-asrlarda diniy (xristian) koʻp ovozli qoʻshiq va raqslar keng tarqalgan. Ulardan asosiylarini 6-asrda avliyo Yared tizimga solib, qogʻozga tushirgan. Keyinchalik monastirlar qoshida xonandalik maktablari tashkil topgan. Efiopiyada musiqa madaniyati anʼanalarini sayyor shoirqoʻshiqchilar – azmarilar davom ettirib kelganlar. 20-asrning boshlaridan ilk puflama sozlar orkestrlari paydo boʻlgan, kompozitorlar oʻz ijodlarida milliy musiqa anʼanalarini gʻarb musiqa madaniyati yutuqlari bilan uygʻunlashtirishga intildilar (Konyatta Iofataxa Negusse, Aleka Melaku BeggoSeu va boshqalar). Ayni vaqtda 1950–60 yillarda anʼanaviy efiop musiqasiga qiziqish ortdi. 1952-yildan folklorni oʻrganish boʻyicha jidsiy ish boshlandi. Milliy musiqaga bagʻishlangan dastlabki musiqashunoslik ishlari yuzaga keldi. Musiqa taʼlimiga ham eʼtibor kuchaydi: Addis-Abebadagi universitetda sanʼat fakulteti, 1963-yil universitet huzurida Badiiy ijod markazi tashkil etildi. Shu yili Addis-Abebada Milliy musiqa maktabi ochildi.
Teatri
Efiopiya xalqlarining teatr sanʼati sarchashmalari anʼanaviy rasmrusumlardan boshlangan (toʻy, dafn marosimlari va boshqalar). 20-asr boshlarida umumiy taʼlim maktablari bilan birga maktab teatrlari ham paydo boʻldi. 20-asrning 30-yillari "Vatan himoyachilari ittifoqi" teatri faoliyat koʻrsatdi. 1950-yil Addis-Abebada havaskorlik festivali oʻtkazildi. 1955-yil poytaxtda birinchi professional teatr ochildi (70-yillar oʻrtalaridan Milliy teatr). Uning repertuaridan milliy dramaturglar pyesalari, V.Shekspir, N.V.Gogol asarlari tarjimalari keng oʻrin oldi. Efiopiyada targʻibot teatri, teatrlashtirilgan ommaviy xalq bayramlari va folklor sanʼati ommalashgan.
Kinosi
1970-yillarning oʻrtalarigacha asosan, qisqa metrajli hujjatli filmlar ishlab chiqarilgan. Xususan, rejissyor S.Bekelening "Qizil mavjudot" (1968), "Ijtimoiy majmua" (1970), "Afrika kinosining hozirgi holati" hujjatli filmlarida muhim ijtimoiy muammolar koʻtarildi. 1974-yil birinchi qisqa metrajli badiiy film – "Guma" (rejissyor M.Papatakis) yaratildi. "Kurash davom etmoqda" (1975, rejissyor M.Papatakis) nomidagi birinchi toʻliq metrajli hujjatli film jiddiy muammo – agrar islohotlarga bagʻishlandi. Rejissyor M.Papatakisning "Oʻtmish gʻamtashvishlari, kelajakka yoʻl" hujjatli filmi (1977)da jabrlangan xalqning koʻp asrlik tarixi aks ettirildi. "Uch ming yillik hosili" badiiy filmi (1976, rejissyor Xayle Girma), "Kurash – gʻalaba, gʻalaba–kurash" (1978, rejissyor M.Papatakis), "Gʻalabaga yoʻl" (1981, rejissyorlar Taseze Jarra, Getachou Tarekegen) hujjatli filmlari yaratildi. 1979-yil Milliy kinematografiya markazi tuzildi. Mamlakatda 40 ga yaqin kinoteatr bor. Yiliga oʻrtacha 3–4 hujjatli film ishlab chiqariladi.
Oğuzköy (Kemah)
Oʻgʻuzkoʻy — Turkiyaning Erzinjon viloyatining Kemah tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 69 nafar (2022).
NGC 2249
NGC 2249 Oltin Baliq yulduz turkumidagi OCL (ochiq klaster) tipli ochiq klasterdir.
Ushbu obyektni John Herschel 1834-yilda kashf etgan.
Kredit kartochkasi
Kredit kartochkasi, kredit karta — plastik kartochka koʻrinishidagi shaxsiy (nomi yozilgan) toʻlov hisob-kitob hujjati. Bank yoki kredit muassasasi tomonidan beriladi. Beriladigan kredit hajmi kredit kartochkasi turiga bogʻliq (oddiy, oltin, korporativ kredit kartochkalari). Kredit kartochkasida pul egasining identifikatsiya raqami, familiyasi, joriy hisob varagʻidagi summa koʻrsatiladi. Oʻz egasiga kompyuter qurilmalari bilan taʼminlagan chakana savdo (xizmat koʻrsatish) tarmoqlarida naqd pulsiz tovarlar va xizmatlar xarid qilish huquqini beradi. Kredit kartochkasiga koʻra, maxsus kompyuterlashtirilgan hisobkitob tizimi orqali xaridor kredit kartochkasidagi pul summasi uning hisob raqamidan olinib, tovar sotgan (xizmat koʻrsatgan) korxona hisobiga oʻtkaziladi. Kredit kartochkasi muomaladagi naqd pul miqdorini keskin kamaytirishga imkoniyat yaratadi. Birinchi marta 1946-yilda Nyu-York milliy bankida qoʻllanilgan. Turli mamlakatlarda Amerika moliya-kredit guruhlarining (Visa, Master card, American Express) Kredit kartochkasilari qoʻllaniladi. Yevrokard Kredit kartochkasilari ham bor. Oʻzbekistonda 1996-yildan Oʻzbekiston Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy banki dastlab „viza kard“ Kredit kartochkasi chiqarishni tashqil qildi va Kredit kartochkasilariga xizmat koʻrsata boshladi. 2000-yillar boshida Oʻzbekistonning boshqa banklarida ham jahonning koʻpgina rivojlangan mamlakatlaridagi banklar bilan Kredit kartochkasi orqali mijozlarga xizmat koʻrsatish yoʻlga qoʻyiladi. https://akbarmansurov-site.netlify.app
NGC 2249
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Oakley (Wyoming)
Oakley AQShning Wyoming shtatida joylashgan shahardir. Lincoln County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
18 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 0,2 km2. Shundan 0,2 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Ikuo Hirayama
Xirayama Ikuo (1930.15.6, Ikuchjima sh.) — yapon rassomi, tadqiqotchi olim, Tokio nafis sanʼat va musiqa milliy universiteti prezidenti. Uning ilmiy tadqiqot lari Buyuk ipak yoʻlining koʻp asrlik tarixiga bagʻishlangan. Toshkent, Samarqand, Buxoro sh.laridan olgan taassurotlari natijasi oʻlaroq "Turkiston xarobalari", "Buxoro", "Markaziy Osiyo" kabi kartinalari yuzaga keldi. Yaponoʻzbek madaniyati arboblari aloqalarini kengaytirishda, hamkorlikdagi arxeologik ekspeditsiyalar, koʻrgazmalar oʻtkazishda faollik koʻrsatmoqda. 2001 yil oʻz mablagʻiga Toshkentda Xalqaro madaniyat karvonsaroyi qurdirdi. YUNESKO—Yaponiya assotsiatsiyasining raisi. Yaponiya Sharq madaniyati muzeyining asoschisi va direktori. Afgʻoniston va Iroq madaniy yodgorliklari va tarixini sakdab qolish jamgʻarmasining prezidenti. Xalqaro mukofotlar (Avliyo Georgiy ordeni, Vatikan, 1974; Fransiya mukofoti, 1991; Shveysariya mukofoti, 1995), Yaponiyaning bir qancha mukofotlari, Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi ning "Oltin medali" bilan mukofotlangan (2002).
Shuhrat Yoqubov.
Takeo Takahashi
Takeo Takahashi (高橋 武夫; 13-may 1947-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1966-yili 17-dekabr Tailand terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 14 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
Ikkinchi jahon urushida Turkiya
thumb|290x290px| MG 08 pulemyotlari [[Istanbul|Istanbuldagi Hay Sophia minorasida zenit pulemyotlari sifatida. 1941 yil sentyabr.]] Ikkinchi jahon urushidagi Turkiya - Turkiya Respublikasining (Turkiya) Ikkinchi jahon urushi oldidan va davridagi harakatlari.
Ikkinchi jahon urushi paytida Turkiya betaraflik pozitsiyasini egalladi va Gitlerga qarshi koalitsiyaga faqat Evropadagi urushning oxirgi bosqichida rasman qo'shildi - 1945 yil 23 fevralda Turkiya Germaniyaga urush e'lon qildi, ammo harbiy harakatlarda qatnashmadi. Biroq, Turkiyaning muhim strategik mavqini hisobga olgan holda, urushayotgan tomonlar uni o'z tomoniga tortish  uchun doimiy ravishda faol diplomatik harakatlar qildilar. Turkiyaning o'zida ham davlat global mojaroda eksa yoki anti-Gitler koalitsiyasi tomonida qatnashishi kerak, deb hisoblaydigan siyosiy kuchlar bor edi. Zamonaviy tarixshunoslikda Turkiya hukumatining Ikkinchi jahon urushi davridagi mavqeiga oid tafovutlar mavjud. Shunday qilib, ba'zi tarixchilar (birinchi navbatda turkiy)    fikricha, Turkiya hukumati Turkiyaning urushda biron bir davlat tomonida qatnashmasligi uchun barcha imkoniyatlarni ishga solgan. urushayotgan tomonlar. Tarixchi va publitsistlarning yana bir qismi (birinchi navbatda sovet)      turk hukumati urushning maʼlum bir bosqichida ( qulagan taqdirda) deb hisoblaydi. Stalingradning ) o'qi tomonida urushga kirishni rejalashtirgan va 1942 yil kuzida Sovet Ittifoqiga hujum qilishga tayyor edi.
Turkiyaning strategik pozitsiyasi
Urushayotgan tomonlarning Turkiyani jahon urushiga oʻz tomonida qoʻshish istagi birinchi navbatda uning muhim strategik mavqei bilan bogʻliq edi. Turkiya Respublikasi bir vaqtning o'zida dunyoning ikki qismida - Osiyo va Evropada joylashgan bo'lib, strategik ahamiyatga ega Qora dengiz bo'g'ozlari uning nazorati ostida edi. Bundan tashqari, Turkiya Boku neft konlari joylashgan Sovet Zaqafqaziyasi bilan va Gitlerga qarshi koalitsiyadagi ittifoqchilardan Sovet  Ittifoqiga  tovarlarni etkazib berish yo'llaridan biri bo'lgan Fors bilan chegaradosh edi. Ikkinchi jahon urushi.
Birinchi jahon urushidan keyingi Turkiya tashqi siyosati
Birinchi jahon urushidagi mag'lubiyat va Usmonli imperiyasi parchalanganidan keyin Turkiyada "xalq otasi" Mustafo Kamol boshchiligidagi respublika e'lon  qilindi. Lozanna tinchlik shartnomasiga ko'ra, Turkiya muhim hududlarini yo'qotdi, uning Qora dengiz bo'g'ozlari ustidan suvereniteti shubha ostiga qo'yildi.
20 - asrning 20 - 30 - yillarida Kemalistik Turkiyaning tashqi siyosati mintaqadagi mavqeini tiklashga qaratilgan edi. Avvalo, Rim imperiyasini qayta tiklash yoʻlini eʼlon qilgan Oʻrta yer dengizi mintaqasida fashistik Italiyaning kuchayib ketishidan qoʻrqib, Turkiya Fransiya bilan hamkorlikka eʼtibor qarata boshladi.
1932 yilda Fransiya yordamida Turkiya Millatlar Ligasiga qo'shildi va 1934 yilda bir qator Bolqon davlatlari bilan dastlabki ikki  tomonlama bitimlar tuzdi (1933 yil 14 sentyabr - Gretsiya bilan, 1933 yil 18 oktyabr - Ruminiya bilan, 27 noyabr., 1933 yil - Yugoslaviya bilan), Fransiya tarafdori Bolqon Antantasiga a'zo bo'ldi. Deyarli shundan so‘ng Turkiya hukumati Qora dengiz bo‘g‘ozlarining  maqomi bo‘yicha yangi konferensiya chaqirish tashabbusi bilan chiqdi. 1936-yilda Turkiyaning boʻgʻozlar ustidan suverenitetini tiklaydigan Montrö konventsiyasi qabul qilindi.
Bundan tashqari, 1936 yilda Turkiya hukumati Millatlar Ligasida Fransiyaning Suriya mandati tarkibiga kirgan, lekin Turkiya 1923 yildan beri da'vo qilib kelayotgan Aleksandretta Sanjakni unga o'tkazishni talab qilib, "Xatay masalasi"ni ko'tardi. Millatlar Ligasi bosimi ostida Fransiya sanjakka muxtoriyat berishga majbur bo‘ldi.
1938-1939 yillar. Evropada keskinlashuv
Gitlerning revizionistik siyosati tufayli Yevropa diplomatik munosabatlarida inqiroz boshlanishi bilan fashistlar Germaniyasi hukumati Turkiyani o'z siyosati doirasiga kiritishga harakat qildi. 1938 yil iyul oyida Turkiya tashqi ishlar vaziri Rusti Aras bilan uchrashuvda Yoaxim fon Ribbentrop Turkiyani eksa davlatlari tarkibiga qo'shishni taklif qildi. Bu taklifga javoban Turkiya tashqi ishlar vaziri “ Turkiya Usmonlilar imperiyasini qayta tiklash niyatida  emas ”, deb javob berdi.
Shular bilan birga, 1938 yil iyul oyida Fransiya Aleksandretta Sanjakda qonunchilik majlisiga saylovlar o'tkazdi, u 1938 yil sentyabr oyida o'z nazorati ostidagi hududda Turkiya-Fransiya nazorati ostidagi Hatay davlatini  e'lon qildi.
1938 yilning noyabrida Mustafo Kamol vafot etkanidan so'ng uning oʻrniga Ismet Ino'nu' saylandi.
1939-1940 yillar. Urushning birinchi bosqichi
Shu bilan birga, 1939 yil sentyabr-oktyabr oylarida Turkiya tashqi ishlar vaziri Sh.ning Moskvaga tashrifi chog'ida sovet-turk muzokaralari davom ettirildi. Sarachog'li. Muzokaralar bir necha sabablar tufayli muvaffaqiyatsizlikka uchradi. Birinchidan, turklar Turkiya-Britaniya-Fransiya harbiy ittifoqini tuzish to'g'risida yashirin dastlabki kelishuvga ega edilar va Buyuk Britaniya tashqi ishlar vaziri E. Galifaks shartnomaga qo'shilishiga va Sovet Ittifoqiga keskin qarshilik ko'rsatdi va Turkiya hukumatining o'zi Turkiyaning Fransiya va Buyuk Britaniya oldidagi majburiyatlari haqidagi bandni o'z ichiga olgan taqdirdagina bitim tuzishga tayyorligini bildirdi. Ikkinchidan, muzokaralar davomida Sovet Ittifoqi Germaniya manfaatlarini hisobga olishga va turk takliflarini hisobga olgan holda shartnomani muvozanatlashga harakat qilib, Turkiya hukumati uchun bir qator qabul qilib bo'lmaydigan shartlarni (Qora dengiz bo'g'ozlaridan foydalanish shartlarini o'zgartirish) ilgari surdi. SSSR foydasiga, uning Germaniya bilan ziddiyatida Turkiyaga yordam berishni istamaslik ).
1940-1942 yillar. Urushning ikkinchi bosqichi
1940 yil may-iyun oylarida nemis armiyasi Fransiyani mag'lub etdi. 10 iyunda Italiya Fransiyaga qarshi urushga kirdi. Britaniya-Fransiya ittifoqchilari urush harakatlarini O'rtayer dengizi mintaqasiga o'tkazish munosabati bilan Turkiya hukumatidan o'z majburiyatlarini bajarishni talab qildi. Biroq Turkiya hukumati 1939-yil 19-oktabrdagi shartnomaning 2-sonli protokoliga rasman murojaat qilib, ittifoqchilarning talablarini bajarishdan bosh tortdi va Turkiyani “jang qilmayotgan davlat” deb e’lon qildi. Turkiya hukumati dastlab ittifoqchilik majburiyatlarini bajarishni rejalashtirmagan, degan fikr bor, chunki kelishuv faqat Turkiyaning o'ziga qarshi tajovuz qilingan taqdirda qo'llanilishi mumkin deb hisoblaydi.
Fransiya magʻlubiyati va bosib olinishidan soʻng Yevropadagi kuchlar muvozanati Germaniya va uning ittifoqchilari foydasiga keskin oʻzgardi. Turkiya hukumati koʻproq nemisparast siyosat yurita boshladi. 1940 yilning yozida Turkiya-Germaniya iqtisodiy hamkorligi to'g'risida shartnoma imzolandi.
Ikkinchi jahon urushi boshlanishi bilan Turkiya hukumati mojaroda oʻzining betarafligini rasman eʼlon qildi, biroq ayni vaqtda Sovet Ittifoqi hududiga chegaradosh viloyatlarda qisman safarbarlik oʻtkazdi. Shuningdek, harbiy xizmatga 60 yoshdan oshgan shaxslar va 65 yoshdan oshgan zaxiradagi ofitserlar chaqirildi. Ayrim tarixchilar bu harakatlarini sharqiy viloyatlarda 40 ming kishilik armiyaning Frakiya tumaniga harakatlanishi natijasida yuzaga kelgan harbiy qismlarning yetishmasligini qoplash zarurati bilan izohlaydilar. Qanday bo'lmasin, bu harakatlar Moskvada jiddiy tashvish tug'dirdi. Stalin 1941 yilning yoz-kuz oylarida turk betarafligini saqlab qolishga ishonchi komil emasligini qayta-qayta e'lon qildi.
Ushbu bosqichda Gitlerga qarshi koalitsiyadagi ittifoqchilar aniq turk betarafligini saqlab qolishdan juda manfaatdor edilar. Britaniya hukumati hatto Turkiyaning ittifoqchilar tomonida urushga kirishi ham eng yomon stsenariy bo'ladi, deb hisobladi, chunki bu boshqa urush teatrlarida zarur bo'lgan ingliz qo'shinlarini Turkiyaga o'tkazishni talab qiladi. 1941-yil sentabr oyida boʻlib oʻtgan Moskva muzokaralarida lord Biverbruk hatto Turkiyani betarafligini saqlab qolishga undashni taklif qildi, biroq Stalin Turkiyaning kelajakda Germaniya tomonida urushga kirishmasligiga ishonch hosil qilmay, bu taklifni rad etdi. thumb| Iste'fodagi ofitser Erkilet va Turkiya harbiy akademiyasi rahbari Erden Sharqiy frontga tashrifi chog'ida. 1941 yil 31 oktyabr Sovet Ittifoqidagi alohida tashvishga harbiy akademiya boshlig'i general Ali Fuad Erden boshchiligidagi turk harbiy delegatsiyasining Sharqiy frontga uch haftalik safari sabab bo'ldi. Oktyabr oyida o'tkazilgan va uch hafta davom etgan o'quv safari Gitler bilan uchrashuv bilan yakunlandi. Vermaxtning g'alabasiga ishongan Bosh shtab zobitlari noyabr oyida Anqaraga qaytib kelishdi va prezident Inönü bilan uchrashuvda uni Germaniya tomonida urushga to'liq kirishga undadilar. Prezidentga “Rossiyadan faqat qor qolgani” haqida xabar berilgan. Biroq, Inönü ishontirishga berilmadi, bu Erdanni juda bezovta qildi. Sayohatda unga hamroh bo'lgan general Husayn Husnu Amir Erkilet 1943 yilda ham Germaniyaning g'alabasiga ishonishda davom etdi va "Sharq frontida ko'rganlarim" kitobini yozdi. Shunga o'xshash harbiy o'quv safarlari Sharqiy frontga, ammo mamlakatning urushga kirishi bilan tugamagan, Bolgariya tomonidan ham yuborilgan.
Turkiya bilan vaziyat, ayniqsa, 1942 yilning yozida, Stalingrad va Kavkazga qarshi Germaniya hujumi boshlanganidan keyin keskinlashdi. Turkiyada safarbarlik amalga oshirildi, uning qurolli kuchlari soni 1 000 000 kishiga yetdi. Germaniya hujumining boshlanishi bilan ularning 750 mingga yaqini turklar tomonidan Batumi viloyatidagi Sovet-Turkiya chegarasiga ko'chirildi. Hammasi bo'lib, 1942 yil iyul oyidan boshlab Sovet Zaqafqaziya frontiga qarshi (1942 yil 1 mayda qayta tuzilgan) turk armiyasi 4 ta armiya korpusini, 16 ta piyoda diviziyasini, shulardan iyul oyida 7 ta diviziya, 2 otliq divizion va bitta motorli miltiqni joylashtirdi. brigada. Boshqa maʼlumotlarga koʻra, oʻsha paytda chegaradagi turklar guruhi 50 ga yaqin boʻlinmadan iborat boʻlgan. Shu bilan birga, chegaradagi sovet qo'shinlarining soni 200 mingdan oshmadi (9 ta armiya) va ularning ko'pchiligi yollanma piyoda bo'linmalari edi. Sovet tarixshunosligida keng tarqalgan fikrga ko'ra    , Turkiya hukumati Germaniya tomonida urushga kirishga tayyor edi . Stalingrad. Ammo Qizil Armiyaning Sovet-Germaniya frontida qarshi hujumining boshlanishi bu rejalarni cheklashga majbur qildi.
1942-1945 yillar. Urushning uchinchi bosqichi
1942 yil noyabr oyida nemis qo'shinlari Stalingradda mag'lubiyatga uchraganidan va Britaniya-Amerika qo'shinlari Shimoliy Afrikaga qo'nganidan so'ng, Turkiyaning o'q tomonida urushga kirishi masalasi endi ko'tarildi. Aksincha, Gitlerga qarshi koalitsiyadagi ittifoqchilar Turkiyani Germaniyaga qarshi urushga 1943 yilning bahorida olib kirishga harakat qila boshladilar. Shu bilan birga, Cherchill Turkiyaning urushga erta kirishiga alohida ahamiyat berdi. Turk amaliyot teatri Ikkinchi frontning ochilishini Bolqonga o'tkazishga imkon berdi va shu bilan bu mintaqani ilgarilab borayotgan Qizil Armiyadan uzib qo'ydi.
Weerberg
Weerberg Avstriyaning Tirol yerida joylashgan kommunadir. Schwaz (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 55.4 km2. 2263 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).