Oʻzbekiston_Respublikasi_Fanlar_akademiyasining_Botanika_instituti
Botanika bog`i o`zining yarim asrdan ortiq davom etgan tarixida nafaqat O`zbekiston, balki butun O`rta Osiyo botanika fanining rivojiga o`zining sezilarli hissasini qo`shib kelmoqda. Necha o`n yillar davomida dorivor va manzarali introdutsentlarning iqlim sharoitiga moslashishi ustida turli yo`nalishlarda tadqiqotlar olib borildi. Botanika bog`ining asosiy faoliyati o`simliklar olamida biologik xilma-xillikni saqlab qolish muammolarini hal qilshdan iborat bo`lib – har qanday davlatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishida ustuvor yo`nalishlardan biri sanaladi. Ayni damda atrof muhitga texnogen va antropogen omillarning ta`siri natijasida o`simliklar sonining kamayib borishi, o`simliklar genofondining tiklanib bo`lmas darajada qisqarib borayotgani bugungi kunning o`tkir muammosiga aylanib bormoqda. Bu muammolarni hal qilish uchun O`zbekiston Respublikasi qonunchiligiga yangi o`zgarishlar kiritildi. Bular jumlasiga 2016-yilning 21-sentabrida qabul qilingan “O`simliklar dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to`g`risida”gi qonunda tabiatning biologik xilma-xilligini saqlab qolish, yo`qolib ketish havfi mavjud bo`lgan o`simliklar genofondini muhofaza qilish, mamlakat hududida muhofaza qilinadigan tabiiy hududlarni yaratish va kengaytirish, o`simliklar olamidan samarali foydalanish sohasidagi qonunchilik munosabatlarini tartibga solish taklif qilindi. Botanika bog`i ilmiy xodimlari tomonidan: - o`simliklarni introduktsiya qilish va iqlimlashtirishning nazariy va terminologik asoslashda turkum komplekslari metodi ishlab chiqildi; - qimmatli em-xashak, dorivor va ozuqabop istiqbolli yovvoyi o`simliklarning 40 dan ortiq turi madaniylashtirildi; - manzarali o`simliklarning dunyo amaliyotida qiyosi yo`q, mintaqa sharoitiga moslashgan yangi gibridlari va formalari yaratildi (yukka, gibiskuslar, katalpalar, na`mataklar, liliyalar). Ko`kalamzorlashtirish uchun manzarali daraxt va butalarning 200 dan ortiq turi joriy qilindi. Botanika bog`ining asosiy strategik maqsadini amalga oshirishda quyidagi vazifalarni hal qilish lozim bo`ladi: - o`simlik resurslaridan samarali va barqaror foydalanish chora-tadbirlarini aniqlash, noyob va endem o`simliklarni saqlab qolishning ilmiy asoslarini ishlab chiqish; - lokal va boshqa mintaqalar florasidagi o`simliklarni introduktsiya qilish va iqlimlashtirish imkoniyatlarini kengaytirishning nazariy asoslarini qabul qilish, yovvoyi turlarning respublikamizning turli xo`jalik tarmoqlarida qo`llanilishini joriy qilish; - genetik xilma-xillikni saqlab qolishning metodik asoslarini tabiiy sharoit (in-situ) bilan bir qatorda botanika bog`i kollektsiyalarida (ex-situ) sharoitlarida rivojlantirish va kelgusida ularni tabiiy sharoitga reintroduktsiya qilish; - botanika va ishlab chiqarishning turli sohalarida fundomental, amaliy va innovatsion tadqiqotlarni olib borish; - o`z yo`nalishi bo`yicha yuqori malakali mutaxassislarni tayyorlash va ilmiy tadqiqotlarni yanada yuqori darajalarda davom etdirish. Botanika bog`ining asosiy ilmiy tarkibini laboratoriya mudirlari tomonidan boshqariladigan ilmiy laboratoriyalar, o`simliklar ekspozitsiyalarining kuratorlari va O`zbekiston Respublikasi va xorijdagi oliy ta`lim muassasalarining tegishli tarmoqlardagi kafedralari bilan hamkorlik asosida tayyorlangan malakali yosh mutaxassislar tashkil qiladi. Botanika bog`i faoliyati Direktor, umumiy ishlar bo`yicha direktor o`rinbosari, laboratoriya mudirlari, ma`muriyat shtat birliklari va texnik personal orqali amalga oshiriladi.