cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Radikal terapiya
Harakat mexanizmi
Protonlar, bor, uglerod va neon ionlari kabi zaryadlangan zarralar yuqori LET (chiziqli energiya uzatish) orqali saraton hujayralari DNKsiga toʻgʻridan-toʻgʻri zarar etkazishi mumkin va oʻsimta kislorod taʼminotidan mustaqil ravishda oʻsmaga qarshi taʼsirga ega, chunki bu zarralar asosan toʻgʻridan-toʻgʻri energiya uzatish orqali harakat qiladi. ikki zanjirli DNK parchalanishiga olib keladi. Nisbatan katta massasi tufayli protonlar va boshqa zaryadlangan zarrachalar toʻqimalarda kam lateral tarqalishga ega — nur unchalik kengaymaydi, diqqatni oʻsimta shakliga qaratadi va atrofdagi toʻqimalarga kichik dozada yon taʼsir koʻrsatadi. Ular, shuningdek, Bragg tepalik effekti yordamida oʻsimtani aniqroq nishonga oladilar. Intensivligi modulyatsiyalangan radiatsiya terapiyasining (IMRT) zaryadlangan zarrachalar bilan davolashning turli taʼsiriga yaxshi misol uchun proton terapiyasiga qarang. Ushbu protsedura zaryadlangan zarracha nurlanish manbai va oʻsimta oʻrtasida sogʻlom toʻqimalarga zarar yetkazishni kamaytiradi va oʻsimtaga erishilgandan keyin toʻqimalarning shikastlanishi uchun cheklangan diapazonni oʻrnatadi. Bundan farqli oʻlaroq, IMRT zaryadsiz zarrachalardan foydalanish uning energiyasini tanadan chiqqanda sogʻlom hujayralarga zarar etkazishiga olib keladi. Bu chiquvchi zarar terapevtik emas, davolash yon taʼsirini oshirishi mumkin va ikkilamchi saraton indüksiyonu ehtimolini oshiradi. Bu farq boshqa organlarning yaqinligi har qanday adashgan ionlashuvni juda zararli qiladigan holatlarda juda muhimdir (masalan: bosh va boʻyin saratoni). Bunday rentgen nurlari ayniqsa bolalar uchun yomondir, chunki ularning oʻsib borayotgan tanalari va koʻplab omillarga bogʻliq boʻlsa-da, ular kattalarnikiga qaraganda radiatsiya terapiyasidan keyin ikkilamchi xavfli oʻsmalarning rivojlanishiga taxminan 10 barobar koʻproq sezgir.
Doza
Fotonli nurlanish terapiyasida ishlatiladigan nurlanish miqdori grey (Gy) bilan oʻlchanadi va davolanayotgan saraton turi va bosqichiga qarab oʻzgaradi. Davolanish holatlari uchun qattiq epiteliy oʻsimtasi uchun odatiy doz 60 dan 80 Gy gacha. limfomalar esa 20 dan 40 Gy gacha davolanadi.
Profilaktik (yordamchi) dozalar odatda 45-60 Gy ni tashkil qiladi 1,8-2 Gy da fraksiyalari (koʻkrak, bosh va boʻyin saratoni uchun) Dozani tanlashda radiatsiya onkologlari tomonidan koʻplab boshqa omillar hisobga olinadi, jumladan, bemor kimyoterapiya olmoqdami, bemorning qoʻshma kasalliklari, radiatsiya terapiyasi operatsiyadan oldin yoki keyin qoʻllaniladimi va jarrohlikning muvaffaqiyat darajasi.
Belgilangan dozani etkazib berish parametrlari davolanishni rejalashtirish paytida aniqlanadi (dozimetriyaning bir qismi). Davolashni rejalashtirish odatda maxsus davolashni rejalashtirish dasturlari yordamida maxsus kompyuterlarda amalga oshiriladi. Radiatsiyani yuborish usuliga qarab, kerakli dozani yigʻish uchun bir nechta burchak yoki manbalardan foydalanish mumkin. Rejalashtiruvchi oʻsimtaga yagona retsept boʻyicha dozani etkazib beradigan va atrofdagi sogʻlom toʻqimalarga dozani minimallashtiradigan rejani ishlab chiqishga harakat qiladi.
Radiatsiya terapiyasida dozani uch oʻlchovli taqsimlash jel dozimetri deb nomlanuvchi dozimetriya usuli yordamida baholanishi mumkin.
Fraksiyalash
Umumiy doza bir necha muhim sabablarga koʻra fraktsiyalangan (vaqt oʻtishi bilan tarqaladi). Fraksiyalash normal hujayralar tiklanishiga vaqt beradi, oʻsimta hujayralari esa fraktsiyalar orasidagi taʼmirlashda odatda kamroq samaralidir. Fraksiyalash, shuningdek, bir davolash paytida hujayra siklining nisbatan radio-chidamli bosqichida boʻlgan oʻsimta hujayralariga keyingi fraktsiya berilgunga qadar tsiklning sezgir bosqichiga oʻtishga imkon beradi. Xuddi shunday, surunkali yoki oʻtkir gipoksiyaga uchragan (va shuning uchun radioga chidamliroq) oʻsimta hujayralari fraksiyalar oʻrtasida qayta kislorodlanishi mumkin, bu esa oʻsimta hujayralarini oʻldirishni yaxshilaydi.
Fraksiyalash rejimlari turli radiatsiya terapiya markazlari va hatto individual shifokorlar oʻrtasida individualdir. Shimoliy Amerika, Avstraliya va Yevropada kattalar uchun odatiy fraksiya jadvali 1,8 dan 2 Gy gacha kuniga, haftada besh kun. Baʼzi saraton turlarida fraksiya jadvalining juda uzoq muddatga uzaytirilishi oʻsimtaning koʻpayish boshlanishiga imkon beradi va bu oʻsma turlari, shu jumladan bosh va boʻyin va bachadon boʻyni skuamoz hujayrali saratoni uchun radiatsiya bilan davolash maʼlum bir muddat ichida yakunlanadi. vaqt. Bolalar uchun odatdagi kasr hajmi 1,5 dan 1,8 Gy gacha boʻlishi mumkin Kuniga, chunki kichikroq fraktsiya oʻlchamlari oddiy toʻqimalarda kech boshlangan nojoʻya taʼsirlarning kamayishi va jiddiyligi bilan bogʻliq.
Baʼzi hollarda davolanish kursining oxiriga yaqin kuniga ikki fraksiya qoʻllaniladi. Birgalikda kuchaytiruvchi rejim yoki giperfraksiya sifatida maʼlum boʻlgan ushbu jadval, ular kichikroq boʻlsa, tezroq qayta tiklanadigan oʻsmalarda qoʻllaniladi. Xususan, bosh va boʻyin sohasidagi oʻsmalar bu xatti-harakatni koʻrsatadi.
Asoratlanmagan ogʻriqli suyak metastazini davolash uchun palliativ nurlanish olgan bemorlarga nurlanishning bir qismidan koʻp boʻlmasligi kerak. Yagona davolash koʻp fraktsiyali davolash bilan taqqoslanadigan ogʻriqni yoʻqotish va morbidite natijalarini beradi va umr koʻrish davomiyligi cheklangan bemorlar uchun bemorning qulayligini yaxshilash uchun bitta davolash eng yaxshisidir.
Fraksiyalash uchun jadvallar
Borgan sari koʻproq qoʻllanilayotgan va oʻrganishda davom etayotgan fraksiyalash jadvali gipofraksiyadir. Bu nurlanishning umumiy dozasi katta dozalarga boʻlingan nurlanish bilan davolash. Odatda dozalar saraton turiga qarab sezilarli darajada farq qiladi, 2,2 Gy/kasr dan 20 Gy/fraksiya gacha, ikkinchisi subkranial lezyonlar uchun stereotaktik muolajalar (stereotaktik ablativ tana radioterapiyasi yoki SATR — SBRT yoki stereotaktik tana radioterapiyasi deb ham ataladi) yoki intrakranial lezyonlar uchun SRJ (stereotaktik radiojarrohlik) uchun xosdir. Gipofraksiyaning mantiqiy sababi klonogen hujayralarni koʻpaytirish uchun zarur boʻlgan vaqtni inkor etish va shuningdek, baʼzi oʻsmalarning radiosensitivligidan foydalanish orqali mahalliy takrorlanish ehtimolini kamaytirishdir. ususan, stereotaktik muolajalar ablasyon jarayoni orqali klonogen hujayralarni yoʻq qilishga moʻljallangan, yaʼni odatdagi radioterapiyadagi kabi klonogen hujayra boʻlinish jarayonini qayta-qayta toʻxtatish (apoptoz) oʻrniga, toʻgʻridan-toʻgʻri klonogen hujayralarni yoʻq qilishga moʻljallangan dozani yuborish.
Maqsadli sezgirlik asosida dozani hisoblash
Turli xil saraton turlari turli xil radiatsiya sezgirligiga ega. Biopsiya namunalarining genomik yoki proteomik tahlillari asosida sezgirlikni bashorat qilish qiyin boʻlgan boʻlsa ham, ichki hujayrali radiosensitivlikning genomik belgilaridan individual bemorlarga radiatsiya taʼsirini bashorat qilish klinik natijalar bilan bogʻliqligi koʻrsatilgan. Genomika va proteomikaga muqobil yondashuv mikroblarda radiatsiyaviy himoyani marganets va mayda organik metabolitlarning fermentativ boʻlmagan komplekslari taklif qilishini kashf qilish orqali taklif qilindi. Marganetsning tarkibi va oʻzgarishi (elektron paramagnit rezonans bilan oʻlchanadigan) radiosensitivlikning yaxshi koʻrsatkichlari ekanligi aniqlandi va bu topilma inson hujayralariga ham tegishli. Marganetsning umumiy hujayra tarkibi va ularning oʻzgarishi va turli oʻsimta hujayralarida klinik jihatdan aniqlangan radioreaktivlik oʻrtasidagi bogʻliqlik tasdiqlandi, bu aniqroq radiodozalar va saraton kasalliklarini davolashni yaxshilash uchun foydali boʻlishi mumkin.
= Turlari = Tarixiy jihatdan, radiatsiya terapiyasining uchta asosiy boʻlimi bor:
Farqlar radiatsiya manbasining holatiga bogʻliq; tashqi tanadan tashqarida boʻlsa, brakiterapiya davolash qilinadigan hududga aniq joylashtirilgan muhrlangan radioaktiv manbalardan foydalanadi va tizimli radioizotoplar infuzion yoki ogʻiz orqali yuboriladi. Brakiterapiya radioaktiv manbalarni vaqtincha yoki doimiy joylashtirishdan foydalanishi mumkin. Vaqtinchalik manbalar odatda postloading deb ataladigan texnika bilan joylashtiriladi. Yuklashdan keyin ichi boʻsh naycha yoki aplikator davolanadigan organga jarrohlik yoʻli bilan joylashtiriladi va aplikator implantatsiya qilinganidan keyin manbalar aplikatorga yuklanadi. Bu sogʻliqni saqlash xodimlarining radiatsiya taʼsirini kamaytiradi.
Zarrachalar bilan davolash — bu zarrachalar protonlar yoki ogʻirroq ionlar boʻlgan tashqi nurli radiatsiya terapiyasining maxsus holati.
2018-yildan 2021-yilgacha boʻlgan radiatsiya terapiyasining randomizatsiyalangan klinik sinovlarini koʻrib chiqishda koʻplab amaliyotni oʻzgartiruvchi maʼlumotlar va RCTlardan paydo boʻladigan yangi tushunchalar topildi, terapevtik nisbatni yaxshilaydigan texnikalar, yanada moslashtirilgan davolash usullariga olib keladigan usullar aniqlandi, bemor qoniqishining muhimligini taʼkidladi va qoʻshimcha oʻrganishni talab qiladigan sohalarni aniqlash.
Tashqi nurli nurlanish terapiyasi
Quyidagi uchta boʻlim rentgen nurlari yordamida davolashni nazarda tutadi.
Anʼanaviy tashqi nurli nurlanish terapiyasi
[[Fayl:Teletherapy_Capsule2.svg|thumb|258x258px| Teleterapiya radiatsiya kapsulasi quyidagilardan iborat: 1. an international standard source holder (usually lead),
3. a teletherapy "source" composed of
4. two nested stainless steel canisters welded to
5. two stainless steel lids surrounding
6. a protective internal shield (usually uranium metal or a tungsten alloy) and
7. a cylinder of radioactive source material, often but not always cobalt-60. The diameter of the "source" is 30 mm.]]
Tarixiy anʼanaviy tashqi nurli nurlanish terapiyasi (2DXRT) kilovoltsion terapiya rentgen birliklari, yuqori energiyali rentgen nurlarini ishlab chiqaradigan tibbiy chiziqli tezlatgichlar yoki tashqi koʻrinishida chiziqli tezlatgichga oʻxshash mashinalar yordamida ikki oʻlchovli nurlar orqali amalga oshirildi, ammo yuqorida koʻrsatilgandek muhrlangan radioaktiv manbadan foydalangan. 2DXRT asosan bemorga bir necha yoʻnalishdan: koʻpincha old yoki orqa va ikkala tomondan uzatiladigan bitta nurlanish nuridan iborat.
Anʼanaviy davolashni simulyator deb nomlanuvchi maxsus kalibrlangan diagnostik rentgen apparatida rejalashtirish yoki simulyatsiya qilish usulini anglatadi, chunki u chiziqli tezlatgich harakatlarini (yoki baʼzan koʻz bilan) qayta yaratadi va radiatsiya nurlarining odatda yaxshi oʻrnatilgan tartibini anglatadi. Istalgan rejaga erishish uchun. Simulyatsiyaning maqsadi — ishlov beriladigan hajmni aniq belgilash yoki lokalizatsiya qilish. Ushbu texnika yaxshi oʻrnatilgan va odatda tez va ishonchli. Xavotir shundaki, baʼzi yuqori dozali davolanishlar maqsadli oʻsimta hajmiga yaqin joylashgan sogʻlom toʻqimalarning radiatsiya toksikligi bilan cheklanishi mumkin.
Ushbu muammoning misoli prostata bezining nurlanishida koʻrinadi, bu yerda qoʻshni toʻgʻri ichakning sezgirligi 2DXRT rejalashtirish yordamida xavfsiz tarzda tayinlanishi mumkin boʻlgan dozani shunday darajada cheklab qoʻyganki, oʻsimtani nazorat qilish oson boʻlmaydi. KT ixtiro qilinishidan oldin shifokorlar va fiziklar saraton va sogʻlom toʻqimalarga yuboriladigan haqiqiy nurlanish dozasi haqida cheklangan maʼlumotlarga ega edilar. Shu sababli, 3 oʻlchovli konformal radiatsiya terapiyasi deyarli barcha oʻsma joylari uchun standart davolashga aylandi. Yaqinda MRI, PET, SPECT va ultratovush kabi koʻrishning boshqa shakllari qoʻllaniladi.
Stereotaktik nurlanish
Stereotaktik nurlanish tashqi nurli nurlanish terapiyasining ixtisoslashtirilgan turidir. U oʻta batafsil tasviriy skanerlash yordamida aniq aniqlangan oʻsimtaga qaratilgan radiatsiya nurlaridan foydalanadi. Radiatsiya onkologlari koʻpincha miya yoki umurtqa pogʻonasidagi oʻsmalar uchun neyroxirurg yordami bilan stereotaktik muolajalarni amalga oshiradilar.
Stereotaktik nurlanishning ikki turi mavjud. Stereotaktik radiojarrohlik (SRS) — bu shifokorlar miya yoki umurtqa pogʻonasining bir yoki bir nechta stereotaktik radiatsiya davolash usullaridan foydalanadilar. Stereotaktik tana radiatsiya terapiyasi (SBRT) oʻpka kabi tana bilan bir yoki bir nechta stereotaktik nurlanish muolajalarini anglatadi.
Baʼzi shifokorlarning taʼkidlashicha, stereotaktik muolajalarning afzalligi shundaki, ular saratonga toʻgʻri miqdorda nurlanishni anʼanaviy davolash usullariga qaraganda qisqaroq vaqt ichida etkazib beradi, bu koʻpincha 6 dan 11 haftagacha davom etishi mumkin. Bundan tashqari, muolajalar juda aniqlik bilan amalga oshiriladi, bu nurlanishning sogʻlom toʻqimalarga taʼsirini cheklashi kerak. Stereotaktik muolajalar bilan bogʻliq muammolardan biri shundaki, ular faqat maʼlum kichik oʻsmalar uchun mos keladi.
Zarrachalar terapiyasi
Zarracha terapiyasida (masalan, proton terapiyasi) energiyali ionlashtiruvchi zarralar (protonlar yoki uglerod ionlari) maqsadli oʻsimtaga yoʻnaltiriladi. Doza zarracha toʻqimalarga kirib borishi bilan ortadi, zarracha diapazonining oxiriga yaqin sodir boʻladigan maksimal (Bragg picki) va keyin u (deyarli) nolga tushadi. Ushbu energiya yotqizish profilining afzalligi shundaki, maqsadli toʻqimalarni oʻrab turgan sogʻlom toʻqimalarga kamroq energiya toʻplanadi.
Rentgen brakiterapiyasi bilan aloqasi
Kontaktli rentgen brakiterapiyasi (shuningdek, „CXB“, „elektron brakiterapiya“ yoki „Papillon Technique“ deb ataladi) toʻgʻri ichak saratonini davolash uchun oʻsimta yaqinida qoʻllaniladigan kilovoltli rentgen nurlari yordamida radiatsiya terapiyasining bir turi. Jarayon rentgen naychasini anus orqali toʻgʻri ichakka kiritish va uni saraton toʻqimalariga qoʻyishni oʻz ichiga oladi, soʻngra yuqori dozalarda rentgen nurlari toʻgʻridan-toʻgʻri ikki haftalik interval bilan oʻsimtaga chiqariladi. Odatda jarrohlik uchun nomzod boʻlmagan bemorlarda erta toʻgʻri ichak saratonini davolash uchun ishlatiladi. 2015-yilgi NICE tekshiruvi asosiy nojoʻya taʼsirni taxminan 38% hollarda qon ketishi va 27% hollarda radiatsiya taʼsiridan kelib chiqqan yara ekanligini aniqladi.
Radionuklid terapiyasi
Radionuklid terapiyasi (shuningdek, tizimli radioizotop terapiyasi, radiofarmatsevtik terapiya yoki molekulyar radioterapiya sifatida ham tanilgan) maqsadli terapiya shaklidir. Maqsadli izotopning kimyoviy xossalari, masalan, qalqonsimon bez tomonidan boshqa tana aʼzolariga qaraganda 1000 baravar yaxshiroq soʻrilgan radioyod bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Maqsadga radioizotopni boshqa molekula yoki antikorga biriktirib, uni maqsadli toʻqimalarga yoʻnaltirish orqali ham erishish mumkin. Radioizotoplar infuzion (qon oqimiga) yoki yutish orqali yuboriladi. Masalan, neyroblastomani davolash uchun metaiodobenzilguanidin (MIBG), qalqonsimon bez saratoni yoki tireotoksikozni davolash uchun ogʻiz orqali yod-131 va neyroendokrin retseptorlarni davolash uchun lutesiy-177 gormoni va itriyum-90 infuzioni (peptidlar)
Tarixi
thumb| 1910 yilda [[Sil|sil kasalligini rentgen nurlari bilan davolash. 1920-yillarga qadar radiatsiya xavfi tushunilmagan va u koʻplab kasalliklarni davolash uchun ishlatilgan.]] Tibbiyot 1895-yilda Vilgelm Rentgen tomonidan rentgen nurlarini kashf etganidan beri 100 yildan ortiq vaqt davomida radiatsiya terapiyasidan saraton kasalligini davolashda foydalangan. Chikagolik Emil Grubbe 1896-yildan boshlab saraton kasalligini davolash uchun rentgen nurlaridan foydalangan birinchi amerikalik shifokor boʻlishi mumkin
Radiatsiya terapiyasi sohasi 1900-yillarning boshlarida, asosan, 1898-yilda poloniy va radiy radioaktiv elementlarni kashf etgan Nobel mukofoti sovrindori olim Mari Kyuri (1867—1934) ning innovatsion ishlari tufayli rivojlana boshladi. Bu tibbiy davolash va tadqiqotlarda yangi davrni boshladi. 1920-yillar davomida radiatsiya taʼsirining xavfi tushunilmagan va kam himoyalangan. Radiy keng shifobaxsh kuchga ega ekanligiga ishonishgan va radioterapiya koʻplab kasalliklarda qoʻllanilgan.
Ikkinchi jahon urushigacha radioterapiya uchun nurlanishning yagona amaliy manbalari radiy, uning „emanatsiyasi“, radon gazi va rentgen trubkasi edi. Tashqi nurli radioterapiya (teleterapiya) asrning boshida nisbatan past kuchlanish bilan boshlangan (<150 kV) rentgen apparatlari. Aniqlanishicha, yuzaki oʻsmalarni past kuchlanishli rentgen nurlari bilan davolash mumkin boʻlsa-da, tana ichidagi oʻsmalarga yetib borishi uchun koʻproq oʻtuvchi, yuqori energiyali nurlar talab qilinadi, bu esa yuqori kuchlanishni talab qiladi. 200-500 kVtrubka kuchlanishidan foydalangan ortovoltaj rentgen nurlari, 1920-yillarda ishlatila boshlandi. Teri va toʻqimalarni xavfli nurlanish dozalariga taʼsir qilmasdan, eng chuqur koʻmilgan oʻsmalarga erishish uchun 1 MV energiyali nurlar kerak boʻladi yoki undan yuqori, „megavolt“ nurlanish deb ataladi. Megavoltli rentgen nurlarini ishlab chiqarish rentgen trubkasida 3 dan 5 million voltgacha boʻlgan kuchlanishni talab qildi, bu juda katta qimmat qurilmalarni talab qildi. Megavoltajli rentgen qurilmalari birinchi marta 1930-yillarning oxirida qurilgan, ammo narxi tufayli bir nechta muassasalar bilan cheklangan. Birinchilardan biri, 1937-yilda Londondagi Sankt-Bartolomey kasalxonasida oʻrnatilgan va 1960-yilgacha ishlatilgan, 30 fut uzunlikdagi rentgen trubkasidan foydalangan va ogʻirligi 10 tonnani tashkil etgan. Radiy megavolt gamma nurlarini ishlab chiqardi, lekin rudalarda kam uchraydiganligi sababli juda kam va qimmat edi. 1937-yilda radioterapiya uchun butun dunyo boʻylab radiy etkazib berish 50 grammni tashkil etdi, bu 800 000 funt sterlingni yoki 2005-yilda 50 million dollarni tashkil etdi.
= Manbalar =
Brittoli
Brittoli Italiyaning Abruzzo mintaqasida joylashgan kommunadir. Pescara provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 15 km2. 414 nafar aholi istiqomat qiladi.
Al Kirs
Al Kirs — Saudiya Arabistoni janubi-gʻarbidagi Jizan viloyatida joylashgan qishloq.
Venice (New York)
Venice AQShning New York shtatida joylashgan shahardir. Cayuga okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1,368 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 107,0 km2. Shundan 106,6 km2 quruqlik, 0,5 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 294 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Venice manzarasi.
Hamid Olimjon (metro bekati)
Hamid Olimjon — Toshkent metropoliteni Chilonzor yoʻli bekatlaridan biri. Atoqli oʻzbek adibi Hamid Olimjon sharafiga nomlangan. 2 vestibyul va 1 platformali. Platformada 9ta chiroqlar bor, ular oq marmar va smaltadan ishlangan. Bekatda bir nechta panno bo'lib, bittasida Hamid Olimjon gorelyefi bor
Dompierre-sur-Veyle
Dompierre-sur-Veyle Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ain departamenti Bourg-en-Bresse tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
968 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 32,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 29,6 km2. Dengiz sathidan oʻrtacha 264 – 312 m balandlikda joylashgan.
Hohen Sprenz
Hududi
Hohen Sprenzning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Wright City (Missouri)
Wright City AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. Warren County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
2657 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 6,6 km2. Shundan 6,5 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 223 m balandlikda joylashgan.
Kanadada COVID-19 pandemiyasi
COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Kanadada ilk bor 2020-yil 25-yanvar kunida tarqaldi.
Epidemiyadan oldingi holat
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.
COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003-yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi.
Koronavirusning uchinchi toʻlqini
Kanada bosh vaziri Jastin Tryudo mamlakatda koronavirusning uchinchi toʻlqini boshlanganini e’lon qildi.
"«Dunyo boʻylab mamlakatlar oʻta jiddiy boʻlgan pandemiyaning uchinchi toʻlqiniga duch kelmoqda. Kanada ham shu davlatlar qatorida», — deya ta’kidlagan Tryudo."
Kanadada koronavirusga chalingan bemorlarni kasalxonaga yotqizish borgan sari koʻpaygan. COVID-19 toʻlqini mamlakat mintaqalarini qamrab olgan. Koronavirusning mutasiyaga uchragan yangi shakllari aniqlangan. Kasallik koʻp Ontario viloyatida aniqlangan.
Jahonoro Begim
Jahonoro begim (1614 - Dexdi — 1681) — boburiylardan boʻlgan malika, shoira. Shoh Jahonning katta qizi. Onasi — Mumtoz Mahalbegim. Onasi vafot etganda Jahonoro Begim 17 yoshda boʻlib, onasining vasiyatiga koʻra shoh oilasini boshqarish uning zimmasiga’ tushgan. Husn-latofatda, aql-idrokda va ilmu odobda benazir boʻlgan. Jahonoro Begim oilada akaukalar oʻrtasidagi kelishmovchiliklar, hatto otasi bilan ukasi Avrangzeb oralarida kelib chiqadigan mojarolarni ustalik bilan bartaraf qilgan. Jahonoro Begim saltanat ishlarini boshqarish, ichki va tashqi siyosat hamda diplomatiya masalalarida otasiga oʻzining oqilona maslahatlari bilan yordamlashgan. Meʼmorlik, obodonlashtirish ishlariga rahnamolik qilgan. Agrada qurilgan jome masjidining tarhini Jahonoro Begim chizgan. Shuningdek, Dehli, Surat, Ambola, Behal va Panipat shaharlarida karvonsaroylar qurdirgan. Loxurda katta bogʻ, Kashmirda "Pari Mahal" (Parilar saroyi) bunyod ettirgan. Shaxdxonobodda Alimardonxon arigʻini qazdirib, naqshinkor hovuz qurdirgan. Jahonoro Begim gʻazallar, ilm-fan bobida esa "Risolayi Sohibiya" ("Doʻstlik haqida risola") nomli asar yozgan.
1658-yil Avrangzeb taxt uchun kurashda gʻolib chiqib, xasta otasini hibsga olgan. Aka-ukalarning, ota-bolaning va doʻstlarning orasiga tushgan nizo hamda ularning fojiali qismati Jahonoro Begimni qattiq iztirobga solgan. Dilxasta malika dunyo ishlaridan qoʻl yuvib, mahbuslikda kun kechirayotgan xasta otasiga xizmat qilish bilan oʻziga taskin bergan. Dexlidagi Zarzari Baxsh qabristoniga dafn etilgan.
Turgʻun Fayziyev.
Ratsional tenglama
Ratsional tenglama — ratsional ifodalardan tuzilgan tenglama. Agar f(x) va g(x) ratsional ifodalar boʻlsa,
f(x)=g(x)
Ekstraditsiya
Ekstraditsiya (lot. — dan va — berish) — bir davlatdan boshqa bir (xorijiy) davlatga o‘z fuqarosini (yoki chet el fuqarosini) ushlab berish. Xorijiy fuqarolarni va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarni berishga, xalqaro shartnomalarda ko‘rsatilganidek, faqat tegishli davlatlar o‘rtasida tuzilgan shartnomada nazarda tutilgan hollarda yoki “o‘zarolik prinsipiga” asosan yo‘l qo‘yiladi. Xalqaro huquqning umum e‘tirof etilgan prinsiplariga asosan, fuqarolarga nisbatan o‘lim jazosi yoki qiynoqqa solish xavfi bo‘lgan davlatlarga ekstraditsiya qilishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Ratsional tenglama
tenglama ratsional tenglama deyiladi. Bunda agar f(x) va g(x) butun ifodalar boʻlsa, tenglama butun tenglama deyiladi. Agar f(x), g(x) ifodalardan hech boʻlmaganda biri kasr ifoda boʻlsa, f(x)=g(x) ratsional tenglama yoki kasr tenglama deyiladi. Chiziqli, kvadrat tenglamalar butun tenglamalardir.
Yechish
Ratsional tenglamani yechish uchun:
Brétigny (Oise)
Brétigny Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Compiègne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
344 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 67,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,1 km2. Dengiz sathidan 37 – 66 m balandlikda joylashgan.
Sulton Murod
Oqquyunlilarning Iroq, Fors va Kermondagi hukmdori Sulton Murod (1490-yil 31-iyul - 1518). Hukmronligi 1500-1508-yillar.
Sulton Murod Oqquyunli davlatining uchinchi sultoni Yoqubning o‘g‘illaridan biri edi. 1490-yilda u Tabrizda dunyoga kelgan. Ammo, u tug‘ilishidan ko‘p o‘tmay, otasi Yoqub vafot etdi. Shundan so‘ng, Murod uzoq vaqt Shirvonda yashirinib yurdi. 1497-yilga kelib, zodagonlar qo‘zg‘olon ko‘tarib yosh sulton Ahmadni taxtga o‘tqazishdi. Poytaxtdan tashqarida yurgan Murod vaziyatni to‘g‘ri baholab yaxshigina kuch bilan Tabrizga yurish qiladi. Biroq, Ahmadning mag‘lubiyatidan keyin Oqquyunli davlati hokimiyati Murodning aka-ukalari Alvond va Sulton Muhammad qo‘lida qoladi. 1498-yilda Sulton Muhammad Alvond Mirzoga qarshi urushda yengildi va Isfahonga chekinishga majbur bo‘ladi. Bundan Murodning atrofdagilari foydalandilar. 1499-yilda ular Sulton Muhammadga qarshi isyon ko‘tarishdi. Natijada, Sulton Muhammad taxtdan ag‘darilib, Alvond Mirzo bilan butun mamlakat hududlarini taqsimlab olish bo‘yicha kelishuvga erishiladi. Unga ko‘ra, Murod Iroqi Arab, Iroqi Ajam, Fors, Kermon va Seistonga egalik qildi. Lekin, qabila zodagonlari hukmdorning yoshini hisobga olib, hokimiyatni o‘zlari boshqaradigan bo‘ldilar. 1503-yili Alvond Mirzo ustidan qozonilgan g‘alabadan so‘ng, Ismoil Safaviy sulton Murodga qarshi qo‘shin tortdi. O‘sha yilning 21-iyunida “Olma Gulag“ (Hamadon yaqini) da jang bo‘lib, unda Oqquyunli armiyasi tort-mor etiladi. Natijada, Murod Fors va Kermon viloyatlariga bo‘lgan da’vosidan voz kechadi. Biroq, u poytaxtni Bag‘dodga ko‘chirish orqali Iroqi Arab ustidan hukmronlikni saqlab qolishga erishdi. 1508-yilda Safaviylar bilan urush qayta alangaladi. Ammo, Oqquyunlilar takror mag‘lubiyat alamani boshidan kechirdi. Sulton Murod Urfa shahridan tashqari barcha hududlarni Ismoil Safaviyga boy berdi. Vaqtida Usmoniylar sultoni Salim I Yovuz bilan tuzilgan sulh uni jonini saqlab qoldi. Sulton Murod 1518-yilda Urfa shahrida vafot etgan. Sulton Murodning ikki o‘g‘li bo‘lgan, bular: Yoqub va Hasan.
Olmazor tumani
Olmazor tumani (avvagli nomi Sobir Rahimov) — Toshkentdagi maʼmuriy-hududiy birlik. 1970-yilda tashkil kilingan. Sobir Rahimov nomi bilan atalgan. 1980-yildan hozirgi chegarasida. T.ning shimoli-gʻarbida joylashgan. Shimoli-gʻarbda Toshkent viloyati Zangiota tumani, shimoliy va shimoli-sharqda Toshkent tumani, sharqda Yunusobod tumani, janubiy va janubi-gʻarbda Shayxontohur tumani bilan chegaradosh. Maydoni 3,4 ming ga, shu jumladan koʻkalamzor yerlari 1,01 ming ga. Aholisi 283,6 ming kishi (2004). Koʻchalar soni 290 ta. Asosiy magistrallari: Beruniy, Niyozov, Kichik halqa yoʻl, Forobiy, Ziyomov, Chimboy, Usta Shirin, Tansiqboyev, Hasanov, Oybek va Qorasaroy koʻchalari. 58 ta maxalla mavjud.
Tuman hududida "Kolorfleks", "Imperial", "Osiyobatareya" qoʻshma korxonalari, 30 sanoat korxonasi, shu jumladan, "Toshkentmarmar" ishlab chiqarish. birlashmasi, "Mikond", agregat, tajribamexanika, ekskavator taʼmirlash, "Kompressor", "Oniks" va chinni zavodlari, "Toshkent mebel" ishlab chiqarish birlashmasi, "Tola" (pillakashlik) korxonasi, bosh kiyimlar fabrikasi, 10 avtotransport va 10 kurili sh tashkiloti faoliyat koʻrsatadi. Tumanda 19 ilmiy tadqiqot instituti, 4 loyihalash tashkiloti ("Oʻzgazloyiha", "Oʻzqishloqxoʻjalik loyiha", Xalq taʼlimi Vazirligining loyihakonstruktorlik byurosi, "Tash. ZNIIEP"), 3 oliy oʻkuv yurti (Oʻzbekiston milliy universiteti, ToshDTU, 2Toshkent tibbiyot instituti), 1 litsey, 1 kasbxunar kolleji, 37 umumiy taʼlim maktabi, 1 sanʼat, 1 ta musika maktabi, 60 ta maktabgacha tarbiya muassasasi bor. Tuman aholisiga 47 oilaviy poliklinika, 20 ta kasalxona, 1 ta ruhiy kasallar shifoxonosi 8 madaniyat uyi va saroyi, 10 ta kutubxona, yosh tomoshabinlar teatri, tabiat muzeyi, 3 ta bozor, 5 ta stadion, 6 ta suzish havzasi, 57 sport zali, 10 ta tennis majmuasi xizmat koʻrsatadi. Tuman xududida "Oymomo" madaniyat va istirohat bogʻi, bir necha kichik dam olish maskanlari, "Oʻzekspomarkaz" xalqaro koʻrgazmalar majmui, "Olimpiya" mexmonxonasi faoliyat koʻrsatadi. 110 oziqovkat va 51 sanoat mollari dukoni, 196 umumiy ovqatlanish korxonasi, 467 maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchasi mavjud.
Mustaqillik yillarida Sagʻbon, Qorasaroy, Forobiy koʻchalari kengayib, Moyqoʻrgʻon, Beshqoʻrgʻon mavzelari tashkil qilindi, uz. 1 km dan ziyod koʻprik bunyod etildi.
Tuman xududida meʼmoriy yodgorliklardan Barokxon madrasasi, Qaffol Shoshiy maqbarasi bor. Beruniy, Furqat, Sobir RahimovvaL. B. Shastri, Berdaq, A. Kodiriyga haykal oʻrnatilgan. Shahar metropolitenining Beruniy metro styasi tuman xududida joylashgan.
Labouheyre
Labouheyre Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Landes departamenti Mont-de-Marsan tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
2534 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 70,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 36,1 km2.
Jahonshoh bahodur
Jahonshoh bahodur (14 a. oxiri — 15-asr boshi) - Amir Temurning lashkarboshilaridan; Jakubek barlosnint oʻgʻli, 1384-yil boshida otasi vafot etganidan soʻng Kobuliston viloyati unga xos mulk qilib beriladi. 1392-yil bahorida butun Afgʻoniston va Gʻarbiy Hindiston yerlari Pirmuhammad Jahongirga mulk qilib berilganidan soʻng J. b. Qunduz va Bagʻlonning hokimi etib tayinlanadi va mazkur amirzodaning xos amirlari qatoriga kiritiladi. Shu bilan birga u sohibqironning deyarli barcha katta harbiy yurishlarida ishtirok etgan. Jumladan, u 1391, 1395-yillardagi Toʻxpgamishxon bilan boʻlgan janglarda katta harbiy mahorat va idrokni namoyish qilgan. 1404-yil bahorida gʻarbga qilingan "etti yillik yurish"dan qaytayotib, Amir Temur mirzo Umar ibn Mironshohga Hulokuxonta taalluugi ulusni ("Rum va Istanbulgacha, Shomu Misrgacha, Iroq va Forsgacha") meros qilib beradi va J. b.ni uning maslahatchisi etib, "Jahonshohbek soʻzidan chiqmagʻaysen va har nekim ul maslahat koʻrsa, aning birla amal qilgʻaysen" deb taʼkidlaydi.
Ashraf Ahmedov.
Eagle Bend (Minnesota)
Eagle Bend AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Todd County, Minnesota|Todd
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
535 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 153,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,50 km2. Shundan 3,50 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 417 m balandlikda joylashgan.
Forstfeld
Forstfeld Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Bas-Rhin departamenti Haguenau tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
667 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 136,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,9 km2. Dengiz sathidan 111 – 129 m balandlikda joylashgan.
4-avgust
4-avgust — Grigoriy taqvimida yilning 216- (kabisa yilida 217-) kuni. Yil yakuniga 149 kun qoladi.
Bayramlar
Yana qarang: Turkum:4—avgust bayramlari
Voqealar
right|130px Yana qarang: Turkum:4-avgust voqealari
Sainte-Nathalène
Sainte-Nathalène Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Dordogne departamenti Sarlat-la-Canéda tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
495 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 36,7 nafar kishi.
Jahonshoh
Jahonshoh, Mirzo Jahonshoh (15-asr) — qora qoʻyunlilar sulolasiga mansub hukmdor, Qora qoʻyunlilar davlati asoschisi — Qora Yusufning oʻgʻli. J. 1437 yil temuriylardan Shohrux tomonidan Ozarbayjonga hokim etib tayinlanib, Gruziya hududining talaygina qismini zabt etgan. Shoxrux vafot etgach esa Temuriylar davlatiga qarshi yurish qilib Eronning anchagina qismini va Xurosonni qoʻlga kiritgandan soʻng, Oq qoʻyunlilar davlatiga hujum qilgan, ammo, Uzun Hasan tomonidan tor-mor etilib, qochgan va 1467 yil qoʻlga olinib, qatl etilgan.
Ozarbayjon bayrogʻi
Ozarbayjon milliy bayrogʻi (shuningdek, Uchrangli bayroq ham deyiladi; Azərbaycan bayrağı) — Ozarbayjon Respublikasining davlat ramzlaridan biri. Bayroq tuzilishi toʻgʻri toʻrtburchak shaklidagi matodan tashkil topgan boʻlib, gorizontal holatdagi bir xil oʻlchamdagi toʻq koʻk, qizil va yashil kabi uch xil rangdan iborat. Bayroq markazida oq rangda yarim oy va sakkiz qirrali yulduz tasvirlangan. Bayroqdagi toʻq koʻk rang ozarbayjonlarning turkiy xalqlardan biriligini, qizil rang taraqqiyotni, yashil rang esa islomni tamsil etadi.
Har yili 9-noyabrda nishonlanadigan Ozarbayjon bayrogʻi kuni 2009-yil 17-noyabrdagi 595-sonli qonun bilan belgilab qoʻyilgan. Ushbu sana 1918-yil 9-noyabrda Ozarbayjon Demokratik Respublikasi tomonidan uch rangli bayroqning ilk bor davlat bayrogʻi sifatida qabul qilingan kun ekanligi munosabati bilan tanlangan. Bayroq respublikada 1920-yil sovet qoʻshinlari Ozarbayjonga bostirib kirgunga qadar amalda boʻlib turgan. 1991-yil 5-fevralda mamlakat Sovet Ittifoqidan mustaqillikka erishgach, 1918-yilgi bayroq ranglar va oʻlchamdagi biroz tafovut bilan qayta qabul qilingan.
Bayroq haqida Ozarbayjon konstitutsiyasi va madhiyasida ham eslab oʻtilgan. Bayroq quruqlikda fuqarolik, davlat va urush ramzi sifatida, dengizda esa fuqarolik, davlat, dengiz ishorasi, shuningdek, bayroqdan dengiz flotida foydalanib kelinadi. Ozarbayjonda bayroqdan foydalanish qonunlar orqali tartibga solingan. Bayroq tahqirlanishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Bayroq Ozarbayjon tarkibidagi Naxichevan avtonom respublikasida ham rasmiy maqomga ega.
Ozarbayjon Demokratik Respublikasi (1918—1920)
thumb|[[Fayl:FIAV historical.svg|23x15px 1918-yil 21-iyundan 9-noyabrgacha amalda boʻlgan Ozarbayjon bayrogʻi]] thumb|150px|[[Fayl:FIAV historical.svg|23x15px Mammad Amin Rasulzoda muhojirlik davrida chizgan ADR bayrogʻi]] 1918-yil 28-may kuni Ozarbayjon demokratik respublikasi (ODR) oʻz mustaqilligini eʼlon qilgan. Mustaqillik davrida amalga oshirilishi kerak boʻlgan dastlabki vazifalardan biri milliy ramzlarni qabul qilish edi. ODR 1918-yil 21-iyunda Usmonli bayrogʻi namunasida qizil fonda oq yarim oy va sakkiz qirrali yulduz tasvirlangan bayroqni ilk davlat ramzi sifatida qabul qilgan. Bu bayroq 1844-yilga qadar amalda boʻlgan sakkiz qirrali yulduzi mavjud Usmonli imperiyasi bayrogʻi bilan shakl jihatdan deyarli bir xil boʻlib, faqat undagi yulduz besh qirralisiga almashtirilgan. Bayroqlar oʻrtasidagi bunday oʻxshashlik Usmonli imperiyasining gegemonligi, shuningdek, Ozarbayjon va Usmonlilar turkiy aholisi oʻrtasidagi etnik qardoshlikni oʻzida aks ettirgan.
Bir necha oy ichida shoshilinch qabul qilingan bayroqda faqat turkiylikka oʻrin berilgani tanqid ostiga olingan. Yangi bayroqda turkiylik, islom diniga mansublik va taraqqiyotga intilish kabi uchta gʻoya aks etishi kerakligi taʼkidlangan. Bu gʻoyalar ODRning „turklashtirish, islomlashtirish, modernizatsiya“ shaklida aytilgan rasmiy shiorida ham aks etgan edi. Bu mafkuraning shakllanishiga Jamoliddin al-Afgʻoniyning islom mafkurasi haqida yozgan kitoblarida tilga olgan gʻoyalari bevosita taʼsir koʻrsatgan. Unga koʻra, musulmon xalqlari diniy konsolidatsiya, milliy birlik va Yevropa davlatchiligining ilgʻor anʼanalarini oʻrganishi shart boʻlgan.
1918-yil 7-dekabrda ODR parlament binosi peshtoqiga yangilangan davlat bayrogʻi ilindi. ODR mustaqilligini eʼlon qilgan Ozarbayjon Milliy kengashi raisi Muhammad Amin Rasulzoda oʻz nutqida shunday degan: „[…] va shuning uchun, janoblar, Milliy Kengash Ozarbayjonni tamsil etuvchi uch rangli bayroq masalasini koʻtarmoqda. Turkiy suverenitet, islom madaniyati va zamonaviy Yevropa qudrati ramzi boʻlgan bu bayroq doimo boshimiz uzra hilpirab turadi. Bir marta koʻtarilgan bu bayroq endi tushmaydi“.
1920-yildan keyin Ozarbayjon Demokratik Respublikasi bayrogʻidan foydalanish
Qizil Armiya bosqini oqibatida 1920-yil aprel oyida Ozarbayjon Demokratik Respublikasi qulaganidan soʻng bayroqdan Sovet Ittifoqidan tashqarida boʻlgan tashkilotlari foydalangan. Ikkinchi jahon urushi davrida ODR bayrogʻidan Uchinchi reyx tomonida jang qilgan etnik ozarbayjonlarning harbiy tuzilmalari boʻlgan Ozarbayjon legioni batalyonlari foydalangan. Ozarbayjon legioni askarlarining bilak nishonida koʻk, qizil va yashil rangli uchta gorizontal chiziq, oq yarimoy va besh qirrali yulduz tasvirlangan.
ODR bayrogʻidan 1943-yil 6-noyabrda Germaniyaning Berlin shahrida boʻlib oʻtgan sobiq sovet ozarbayjonilik mayor Abdurahmon Fatalibeyli boshchiligidagi ozarbayjonlar qurultoyida ham foydalanilgan. Qurultoyda Ozarbayjon mustaqilligini tiklash haqida qaror qabul qilingan.
1922-yilda Muhammad Amin Rasulzoda Sovet Rossiyasidan Finlandiya orqali Turkiyaga qochib ketgan. 1952-yilda u Turkiyada ODR bayrogʻining nusxasini yaratgan. Rasulzoda bayroqni doʻsti Gulmirza Bagʻirovga bergan. U bayroqni 1976-yilda Ozarbayjonga yashirincha olib kelib, Maştağadagi uyiga ilib qoʻygan. Ushbu bayroq 2003-yil iyul oyida Ozarbayjon tarixi milliy muzeyiga topshirilgan va hozirga qadar muzeyda saqlanmoqda.
1956-yilda Johid Hiloloʻgʻli ismli namoyishchi Bokudagi Qiz qalʼasi ustiga bayroq koʻtarib, Sovet Ozarbayjoniga qarshiligini koʻrsatdi. Hiloloʻgʻli 4 yilga ozodlikdan mahrum qilindi. Uning tarafdori boʻlgan Chingiz Abdullayev esa ruhiy kasalliklar shifoxonasiga yotqizilgan.
Ozarbayjon SSR (1920—1991)
thumb|[[Fayl:FIAV historical.svg|23x15px 1952—1990-yillarda amalda boʻlgan Ozarbayjon SSR bayrogʻi. Nisbat: 1:2]] 1920-yil 28-aprelda Ozarbayjon inqilob qoʻmitasi Ozarbayjon Sovet Sotsialistik Respublikasi tuzilganini eʼlon qildi. Bu davrda Ozarbayjon Demokratik Respublikasining bayrogʻidan foydalanish taqiqlandi.
Sovet hokimiyati davrida Ozarbayjon SSRda sakkiz marta bayroq oʻzgartirilgan. Koʻpgina bayroqlar shakli bir xil boʻlib, ularga kichik oʻzgartirishlar kiritib borilgan. Oʻzgartishlar Sovet Ittifoqining Kavkazdagi dastlabki yillardagi betartib harakatlari natijasi edi.
1920-yil 28-aprelda bolshevik qoʻshinlari Bokuni egallab olgan vaqtda shoʻrolar hukmi ostidagi Ozarbayjonning ilk norasmiy bayrogʻi tasdiqlangan.
Ozarbayjon SSRning ilk rasmiy bayrogʻi 1921-yil 19-mayda Ozarbayjon SSR birinchi konstitutsiyasining 104-moddasiga muvofiq qabul qilingan. Oʻsha davrda Ozarbayjonining davlat tili ozarbayjon turkiy tili boʻlib, alifbosi arab yozuviga asoslangan edi. Shuning uchun bayroqdagi A.S.S.R. harflari arab alifbosida (.أ.ﺱ.ﺵ.ﺝ) yozilgan edi. Ozarbayjon SSRning sakkizinchi va oxirgi bayrogʻi 1952-yil 7-oktyabrda qabul qilingan. Bayroq dizayni SSSR bayrogʻiga juda ham oʻxshash edi. Yagona farqi pastki qismida bayroq balandligining chorak qismini egallagan gorizontal koʻk chiziq mavjudligidir. Bayroq tavsifi quyidagicha: "Ozarbayjon Sovet sotsialistik respublikasining davlat bayrogʻida ikkita gorizontal holatdagi ranglar mavjud. Enining toʻrtdan uch qismini egallagan yuqori qismi qizil rangda, pastki qismi koʻk rangda. Bayroq qizil rangining yuqori chap burchagida oltin rangli bolgʻa va oʻroq, ularning tepasida hoshiyasi oltin rangdagi ichki qismi qizil besh qirrali yulduz tasvirlangan. Bayroqning kenglik va uzunlik nisbati 1:2."
Ozarbayjon respublikasi (1991—hozirgacha)
thumb|150px|[[Bokudagi Milliy bayroq maydoni]] XX asrning 80-yillari oxirida Ozarbayjon SSRda yuz bergan tartibsizliklar hamda mustaqillikka chorlovchi namoyishlarda koʻchalarga Ozarbayjon Demokratik Respublikasi bayrogʻi koʻtarib chiqilgan.
1990-yil 17-noyabr kuni Naxichevan Muxtor respublikasi Oliy assambleyasining birinchi sessiyasida 1918-yilgi ODR bayrogʻi muxtor davlat rasmiy bayrogʻi sifatida qabul qilindi. Keyinchalik bu bayroq „Ozarbayjon SSR nomi va davlat bayrogʻini oʻzgartirish toʻgʻrisida“gi farmon bilan davlat bayrogʻi sifatida qabul qilingan. Farmonni 1990-yil 29-noyabrda Ozarbayjon SSR prezidenti imzolagan. Uni 1991-yil 5-fevralda Ozarbayjon SSR Oliy Soveti ratifikatsiya qilgan.
Mustaqillikdan keyingi birinchi konstitutsiya 1995-yil 12-noyabrda umumxalq referendumi orqali qabul qilingan boʻlib, undagi moddalaridan biri respublikaning uch rangli bayrogʻi haqidadir.
2007-yil 17-noyabrda Ozarbayjon prezidenti Ilhom Aliyev Boku shahrida „Davlat bayrogʻi maydonini tashkil etish toʻgʻrisida“gi farmonni imzoladi. Maydonda balandligi 162 metr, vazni 220 tonna boʻlgan flagshtok oʻrnatildi. Flagshtokdagi bayroqning kengligi 35 metr, uzunligi 70 metr, ogʻirligi esa 350 kilogramm boʻlgan. Flagshtok binosida davlat bayrogʻi uchun muzey ham tashkil qilingan. 2010-yil 1-sentyabrda muzeyning ochilish marosimida Ozarbayjon bayrogʻi flagshtokka koʻtarildi. 2011-yilda Tojikistonning 165 metrli flagshtogi qurilguniga qadar u dunyodagi eng baland flagshtok maqomini oʻzida saqlab keldi.
Qattiq shamol oqibatida Flagshtokdagi bayroq bir necha bor yirtilib ketganindan soʻng 2017-yilda u demontaj qilingan.
Dizayni
thumb| Ozarbayjon bayrogʻining tuzilish shakli Ozarbayjon davlat bayrogʻi teng kenglikdagi uchta gorizontal koʻk, qizil va yashil chiziqlardan iborat. Bayroq markazda oq yarimoy va sakkiz qirrali yulduz tasvirlangan. Bayroqning asosiy tavsifi va nisbati Ozarbayjon Konstitutsiyasida koʻrsatib oʻtilgan: "Ozarbayjon Respublikasining Davlat bayrogʻi bir xil kenglikdagi uch xil rangli gorizontal chiziqdan iborat. Yuqorisi koʻk, oʻrtada qizil va pastki qismida yashil rang berilgan. Qizil rang oʻrtasida oq yarim oy va sakkiz qirrali yulduz tasvirlangan. Bayroq kengligi uzunligining yarmini tashkil qiladi"
Ranglar
Bayroqda yashil, qizil, moviy va oq ranglar mavjud. Bayroq ranglaridagi aniq spetsifikatsiyalar 2004-yilda qabul qilingan „Ozarbayjon Davlat bayrogʻi qoidalari toʻgʻrisida“gi farmonda berilgan. Bayroq ranglari 2013-yilda yangilangan va quyidagi ranglar qabul qilingan : 2004—2013-yillar oraligʻida foydalanilgan rang sxemasi (1918—1920-yillardagi bayroqning taxminiy ranglari) quyidagicha :
Ramziylik
Koʻk rang Ozarbayjonning turkiy merosini, qizil rang zamonaviy davlat barpo etish va demokratiyani rivojlantirish, yashil rang esa islom dinini ifodalaydi. Bayroq markazida oq yarim oy va sakkiz qirrali yulduzdan iborat oy va yulduz tasvirlangan.
Protokol
Ozarbayjon Respublikasining 2004-yil 8-iyunda qabul qilingan 683-sonli Qonuni 2-moddasiga muvofiq (2015-yil 1-sentyabr tahririda) Davlat bayrogʻi quyidagi hollarda koʻtariladi : thumb| [[Ozarbayjon Milliy gvardiyasi aʼzosi davlat bayrogʻini ushlab turibdi.]] Ozarbayjon Respublikasi Qurolli kuchlarining harbiy qismlari, harbiy-dengiz kemalari binolari, harbiy sudlar va qarorgohlari ustida davlat bayrogʻi quyidagi hollarda ham koʻtarilishi lozim: Bayroq binoga osilganida Ozarbayjon bayrogʻi bino devoriga vertikal holatda oʻrnatilishi kerak. Shunda bayroqning yashil tomoni chap tomonda joylashadi.
Davlat bayrogʻi kuni
Ozarbayjonda Davlat bayrogʻi kuni prezidenti Ilhom Aliyev tomonidan 2019-yil 17-noyabrda imzolangan 595-sonli qonun asosida taʼsis etilgan. Bayroq kuni har yili 9-noyabrda nishonlanadi. Bu sana mamlakatda dam olish kuni hisoblanadi. Ilhom Aliyev Davlat bayrogʻi mayodinining ochilish marosimida soʻzlagan nutqida bayroq kuni haqidagi farmonni aynan 17-noyabrda imzolashiga 1990-yil 17-noyabrda ODR bayrogʻi Ozarbayjon Respublikasi davlat bayrogʻi sifatida qabul qilinganligi sabab boʻlganini taʼkidladi.
Taʼsiri
Rasulzoda aytgan soʻzlar („Bir kərə yüksələn bayraq, bir daha enməz!“ „Bir marta koʻtarilgan bayroq hech qachon yiqilmas!“) 20-asr boshlaridagi Ozarbayjon mustaqilligi hayqiriqlari edi. 1919-yilda Jafar Jabbarli Ozarbayjon davlat ramzlariga bagʻishlab „Ozarbayjon bayrogʻiga“ sheʼrini yozgan. Davlat bayrogʻi Ozarbayjon davlat madhiyasi, „Azərbaycan marşı“ning beshinchi va oʻn beshinchi jumlalarida ham qayd etilgan. Parchalarning oʻzbekcha tarjimasi quyidagicha: „Uch rangli bayroq bilan baxtli yashang!“ va „Faxriy bayrogʻingizni baland koʻtaring“.
Ekstrazonal oʻsimliklar
Ekstrazonal oʻsimliklar (lot — oʻta va yun. — mintaqa) — oʻzi hosil qilgan oʻsimlik mintaqasidan, yaʼni oʻzining asosiy arealidan tashqarida joylashgan tabiiy oʻsimliklar. E.oʻ. oʻzi uchun ekologik jihatdan eng qulay boʻlgan hududlarda alohida orollar holida uchraydi. E.oʻ.ga choʻl zonasida alohida orollar hosil qiladigan eman oʻrmonlari, jan. tayga mintaqasidagi keng bargli oʻrmonlar, choʻl mintaqasidagi oʻtloqlar kiradi. Baʼzan E.oʻ. areali qisqarib borayotgan mintaqaviy relekt hisoblanadi (mas, tundra mintaqasidagi oʻrmon orollari).
Sebastián Vegas
Sebastián Ignacio Vegas Orellana (1996-yil 4-dekabrda Chilining Santyago shahrida tugʻilgan) — chililik futbolchi, „Monterrey“ futbol klubi va Chili terma jamoasi himoyachisi.
Xalqaro faoliyati
2013-yilda Chili yoshlar jamoasi tarkibida Vegas Argentinada boʻlib oʻtgan Janubiy Amerika yoshlar chempionatida ishtirok etgan. Turnirda u Braziliya, Boliviya, Urugvay va Peruga qarshi oʻynagan. Urugvayliklarga qarshi kechgan bahsda Sebastián gol urgan.
2015-yilda futbolchi L'Alcudia turnirida g'olib chiqqan va oltin medallarni qoʻlga kiritgan.
Vegas 2015-yilning yanvar oyida AQShga qarshi o'rtoqlik o'yini uchun Chili terma jamoasiga ilk bor chaqiruv olgan.
Shayxontohur (daha)
Shayxontohur - oʻtmishda Toshkentdagi daha nomi. Shaharning sharqiy qismida (hozirgi Shayxontohur tumani hududining bir qismi) joylashgan. Toshkentning 4 dahasidan biri. Daha - bu XVIII asrda 10 ta mahalladan tashkil topgan hududiy birlik. Sh. dahasining nomi XIV asrda yashagan Shayx Xovandi Tohur nomidan olingan. Sh. hudud jihatdan eng katta, shu bilan birga eng yosh daha hisoblangan. Shimoliy dan Sebzor (Jangob arigʻidan), jan. gʻarbdan Beshyogʻoch, gʻarb va shim. gʻarbdan Koʻkcha dahalari bilan chegaralangan. Yassaviya tariqati shayxlaridan Shayx Xovandi Tohur nomidan olingan. Sh. daqasi dastlab Shayx Xovandi Tohur meʼmoriy majmuasi (XV—XVI-asrlar) atrofida shakllana boshlagan. XVIII-asrning 80y.larida Yunusxoʻja hokimligi davrida Sh. dahasida yangi mudofaa devorlari bilan oʻralgan kichik oʻrda qurilgan. XIX asr boshida Qoʻqon xoni Olimxon Toshkentni egallagan paytda bu oʻrda buzilib, daha hududiga oʻtgan. Anqor kanali chap sohilida yangi oʻrda bunyod etilgan (XIX-asrning 30yilarida). Daha yerlari Anhordan bosh olgan ariqlardan sugʻorilgan. Toshkentning XIX asr oʻrtalaridagi 12 darvozasidan 3 tasi (Qoʻymas, Qoʻqon va Qashqar) Shayxontohur dahasida joylashgan; 70 masjid, 3 Madrasa, koʻplab karvonsaroylar, tegirmonlar boʻlgan. Sh. 64 ta maqalladan tarkib topgan. Eski juva (Chorsu) bozorining bir qismi ham shahriga qaragan. Daha aholisi, asosan, degrezlik, egarchilik, gazmol toʻqish va boshqa; shahar atrofidagi Yalangʻoch, Qorasuv, Oqqoʻrgʻon, Darxon, Boʻz, Shoʻrtepa, Posira va boshqa mavzelarda joylashgan dala xrvlilarida esa dehqonchilik va bogʻdorchilik bilan shugʻullanganlar;