cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kulolchilik
XX asr
20-asrning 20-yillaridan kulollar mexnatini tashqil etishga eʼtibor berildi. Toshkentda tajriba kulollik, Samarqandda kulollik ustaxonalari ochildi, Toshkentda oʻquv ishlab chiqarish, badiiy kti ishga tushdi (1932), qisqa muddatli kurslar tashkil qilindi, kulollar tayyorlash, ularning malakalarini oshirish yoʻlga qoʻyildi. T. Miraliyev (Toshkent), R. Egamberdiyev, A. Hazratqulov (Shahrisabz), Muhammad Siddiq, Usmon Umarov (Gʻijduvon) singari kulollar yoshlarga taʼlim berdi. Kulolchilikni tadqiq etish, rivojlantirish hamda yoshlardan kulollar tayyorlashda Oʻzbekiston xalq rassomi Muhiddin Rahimovning xizmatlari katta.
Arxeologik materiallar kulolchilik mahsulotlarining asrlar davomida takomillashib borganini koʻrsatadi. Davr kulolchilik mahsulotlariga, uning turi va bezaklariga katta oʻzgarishlar kiritdi. Oʻtmishda tayyorlangan shamdon, qorachiroq, sarxona, jomashov, xum singari sopol idishlarga ehtiyoj qolmadi. Guldon, tovoq, lagan kabi sopol idishlar va buyumlarga ehtiyoj katta. Meʼmorlikda ham kulolchilik mahsulotlari (koshin, parchin va boshqalar) keng koʻllanilmoqda.
Sopol lagan (10-asr, Afrosiyob). Budrochtepadan topilgan sopol idishlar (Surxondaryo). Kulollik buyumlari (20-asr).
Hozirgi kunda badiiy bezatish usuli, shakli va tayyorlanish usullariga koʻra quyidagi kulolchilik maktablari mavjud: Fargʻona (asosiy markazlari — Rishton, Furumsaroy), Buxoro-Samarqand (asosiy markazlari — Samarqand, Urgut, Gʻijduvon, Uba), Xorazm (asosiy markazlari — Madir, Kattabogʻ qishloqlari), Toshkent. Har bir maktab oʻzining rivojlanish va ijodiy tamoyillari, yetakchi markaz va ustalari, oʻzigagiva xos xususiyatlariga ega boʻlish bilan birga asosiy badiiy umumiylikni ham saqlagan.
Fargʻova (Rishton)da kulolchilikning anʼanaviy badiiy va ishlab chiqarish usullari qayta tiklandi, ishkrrli sir tayyorlash yoʻlga qoʻyildi. M. Ismoilov, I. Komilov, U. Ashurov, U. Qosimov, Sh. Yusupov, A. Vazirov, M. Saidov va boshqa ustalar yaratgan buyumlar (lagan, kosalar, don mahsulotlari uchun katta xumlar) shakl jihatidan ham, bezak jihatdan ham rangbarangdir.
Gʻurumsaroy kulolchilik buyumlariga bezakning mahobatli oydinligi va soddalik xosdir, bu maktab vakili usta M. Turopov sir tayyorlashdan tortib to naqsh chizishgacha boʻlgan barcha ishlarni faqat anʼanaviy usulda bajargan, bu anʼanani uning shogirdi V. Buvayev va boshqalar davom ettirmoqda, yangi ijodiy yangiliklar yaratishda izlanmoqda (jumladan, mahobatli laganlar hajmini kichraytirish va boshqalar).
Buxoro-Samarqand kulolchilik maktabi buyumlarining jarangdor nafisligida qoʻrgʻoshinli sir va sargʻish-yashil, jigarrang boʻyoqlar muhim oʻrin tutadi. "Afrosiyob sopoli" anʼanalariga asoslanib tayyorlanilgan buyumlar bezagida oʻsimliksimon naqshlar yetakchilik qiladi, handasiy naqshlar, hayvonlar tasvirlari kam ishlatiladi. Ular, asosan, Gʻijduvon kulolchiligida qoʻllaniladi. Gʻijduvon, Shaxrisabz ustalari moʻyqalamda ishlasalar, Urgut, Denov ustalari chizma naqshlarni koʻp qoʻllaydilar. Gʻijduvonlik aka-uka Alisher va Abdulla Narzullayevlar anʼanalarni saqlash, rivojlantirish va vorislarga yetkazishda samarali mehnat qilmoqda. Ustalar idishlar tubiga hayvonlarning soddalashtirilgan shakli yoki ayrim qismlarini joylashtiradilar ("dumi burgut", "murgʻi safid", "boyqush", "guli tovus" va boshqalar), bu shakllar gulsimon naqshga oʻxshab ketishi bilan diqqatga sazovor. Narzullayevlar yaratgan buyumlarda yangilikni his qilish, anʼanaviy shakllarga erkin munosabatda boʻlish kabi xususiyatlar aniq koʻzga tashlanadi. Buxoro-Samarqand kulolchilik maktabi boshqa maktablardan sopol xushtak oʻyinchoйlar ishlanadigan markazining borligi bilan ajralib turadi. H. Raximova anʼanalarini uning oʻgʻillari va shogirdi K. Boboyeva davom ettirmokda, ularning ijodida anʼanaviylikni saqlagan holda oʻziga xos mahorat ham kuzatiladi, bu ranglarda, shakl mujassamotida, yechimning mukammalligi va oʻlchamlarning barqarorligida namoyon boʻladi.
Usta A. Muxtorov ishidan namuna (1978, Samarqand).
Xorazm kulolchilik maktabi oʻziga xos badiiyligi, bezaklar rangi va ishlanish uslubi bilan boshqa maktablardan ajralib turadi; uning milliy shaklli oʻziga xos buyumi bodiyadir; naqsh mujassamoti handasiy va oʻsimliksimon naqshlardan iborat, buyumning markaziy qismiga arabeska girih tushirish ushbu maktabga xos uslublardan. Usta R. Matchonov (Madir qishlogʻi) buyumlarga toʻq rang ishlatgan, buyum bezagida havo rang yoki rangning oʻziga xos toʻq tusi ustunlik qiladi. S. Otajonov (Kattabogʻ qishlogʻi) oq angobdan koʻproq foydalanadi.
20-asrning 80-yillarida kulolchilik markazlarida ishlar birmuncha susaydi. 1990-yillarda Oʻzbekistonda anʼanaviy qadriyatlarga eʼtiborni qaratilishi bu sohaning rivojlanishini taʼminladi. Oʻzbekiston Respublikasida anʼanaviy amaliy sanʼat asarlari koʻrgazmasi (Respublika yarmarkasi)ga asos solindi. 1995-yildagi 1-Respublika yarmarkasida (BMTning 50 yilligiga bagʻishlandi) barcha kulolchilik maktabining vakillari ishtirok etdi. Ustalardan R. Zuhurov (Denov), M. Turopov (Gʻurumsaroy), I. Komilov (Rishton), Alisher va Abdulla Narzullayevlar (Gʻijduvon), Namoz va Noʻmon Oblokulovlar (Urgut), R. Matchonov (Xorazm), A. Raximov (Toshkent) maxsus tayyorlangan "Usta guvohnomasi"ga sazovor boʻldi.
Oʻzbekistonda mustaqillikdan soʻng
1997-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining "Xalq badiiy hunarmandchiliklari va amaliy sanʼatni yanada rivojlantirishni davlat yoʻli bilan qoʻllab-quvvatlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida"gi farmoni barcha sohalar qatorida kulolchilik anʼanalarini rivojlanishiga samarali turtki boʻldi.
Kveletubani
Kveletubani— Gruziyaning Mhara-Imeretiya yerida joylashgan shahar; Zestafoni munitsipalitetining maʼmuriy markazi.
Vladimir Yejurov
Vladimir Rahimovich Yejurov (Владимир Раимович Ежуров; 1960-yil 24-martda tugʻilgan) — rossiyalik futbol murabbiyi va sobiq futbolchi. U Tojikiston fuqaroligiga ham ega. U „Neftchi“ klubida bosh murabbiy Vitaliy Levchenko yordamchisi.
Faoliyati
SSSR chempionatida quyi liganing „Yangiyer“ (Yangiyer, O‘zbekiston SSR) va „Avtomobilist“ (Tojikiston SSR) klublarida o‘ynagan.
1992-1995 va 1999-2000-yillarda „Paxtakor“ nomi bilan mashhur boʻlgan Proletar klubida bosh murabbiy boʻlib ishlagan. 1993 va 1994-yillarda Tojikiston bronza medali sovrindori boʻlgan. Keyinchalik O‘zbekistonning „Metallurg“ Bekobod, 1996-1997) va „Semurgʻ“ Angren, 2000-2002) hamda Tojikistonning „Xo‘jand“ klublarida ishlagan. Bunga parallel ravishda, 1994-1999 yillarda Tojikiston yoshlar, olimpiya va milliy terma jamoalari murabbiylar shtabida ham faoliyat yuritgan.
2003-2010-yillarda Qozonning „Rubin“ tizimida — yoshlar jamoasi, „Rubin-2“ murabbiyi va seleksioner boʻlib ishlagan.
2011-yil 1-fevralda Yejurov Kaliningrad ning „Baltika“ klubi murabbiylar shtabiga qoʻshilganligi eʼlon qilindi, ammo 25 fevralda u Nijnekamskning „Rubin“ farm klubining „Nefteximik“  bosh murabbiyi vazifasini bajaruvchi boʻldi. Mart oyining oxirida Yezhurov bu lavozimda Andrey Sitchixinga almashtirildi, shundan soʻng Yejurov „Rubin“ga qaytdi.
2014-yil mart oyi boshida u RFU murabbiylik akademiyasida PRO toifasidagi murabbiylik litsenziyasi uchun imtihonlarni topshirdi. U Krasnoyarsk ning „Yenisey“ jamoasida murabbiy va bosh murabbiy boʻlib ishlagan. Shu bilan birga, murabbiylar shtabining amaldagi jamoa bosh murabbiyi Pro licenziyasiga ega boʻlmagan Aleksey Ivaxov edi.
2016-yil yanvar oyida u Belarus ning „Belshina“ jamoasiga bosh murabbiy etib tayinlandi. 2016-yilning aprelida u klubni tark etdi.
2016-yilning iyul oyidan boshlab u „Yenisey“ murabbiylar shtabiga aʼzo bo‘lgan, keyin esa bosh murabbiy Andrey Tixonov va darvozabonlar murabbiyi Anatoliy Rojkov bilan birgalikda Samaraning „Krilya Sovetov“ klubiga o‘tgan.
2019-yil iyundan 2020-yil maygacha — Qozon ning „Rubin“ yoshlar jamoasi katta murabbiyi, klub akademiyasi metodisti. 2020-yil 16-oktabrda u yana Andrey Tixonov bilan Nur-Sulton da „Astana“da ishlay boshladi. 2021-yil noyabr oyida „Astana“ jamoasining vaqtinchalik bosh murabbiyi vazifasida ishlagan.
2022-yil Fargʻonaning „Neftchi“ klubida Vitaliy Levchenko boshliq murabbiylar shtabidan oʻrin oldi. Dastlab Levchenkoda murabbiylik PRO litsenziyasi boʻlmaganligi sababli, 6 oy vaqtincha bosh murabbiy lavozimida Yejurov faoliyat olib bordi. Murabbiylar shtabining amaldagi rahbari Pro licenziyasiga ega boʻlmagan Vitaliy Levchenko edi. Keyinchalik Vitaliy Levchenko Pro litsenziyaga ega boʻlganidan soʻng yordamchisi lavozimiga oʻtkazildi.
Umarke
Umarke - Pokistonning Sialkot tumanidagi Sambrial Tehsil (sobiq Daska Tehsil )dagi kichik qishloq. 500 ga yaqin aholi yashaydi.
Evolutsiya (oʻzgarish)
Evolyutsiya (lotincha: yeuo1iIo — avj olish) — rivojlanishnchng sinonimi; asta-sekin, bosqichmabosqich roʻy beradigan miqdor va sifat oʻzgarishlari. E.da rivojlanishning sifatiy asosi keskin oʻzgarmaydi, uning boshlanish va yakunlanish bosqichlari orasida muayyan fursat oʻtadi. Evolyutsion rivojlanishda portlash hodisasi roʻy bermaydi. Jamiyatda, organik dunyoda va jonsiz tabiatda roʻy beruvchi oʻzgarishlarning yoʻnalishini, tartibini, qonuniyatlarini ifodalab, muayyan sistemadagi oʻzgarishlarning doimo oʻzidan ilgarigi holatidan farq qilishini qoʻrsatib turadi va fanda tarix, tarixiylik, taraqqiyot, rivojlanish, oʻsish, ravnaq topish singari tushunchalarning mazmunini ifodalaydi.
Yusuf (Qoraxoniy)
Yusuf – Qoraxoniylar Gʻarbiy kagʻonligining hukmdori (1034 - ок.1060).
Jetiaral
Zholqurylys (Жолқұрылысы)—Qozogʻistonning Sharqiy Qozogʻiston viloyati Tarbagatay tumanidagi qishloq. Qorasuv qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi— 635847400.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 86 kishi (44 erkak va 42 ayol) edi. 2009-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, qishloqda 81 kishi (42 nafar erkak va 39 nafar ayol) yashagan.
Arslan-tegʻin (Qoraxoniy)
Arslan-tegʻin – Qoraxoniylar Gʻarbiy kagʻonligining hukmdori (1034 - ок.1060).
Cumming (Georgia)
Cumming AQShning Georgia shtatida joylashgan shahardir. Forsyth okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
5,430 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 357,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 15,2 km2. Shundan 15,2 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 371 m balandlikda joylashgan.
Xums
Xums (خمس — beshdan bir) —islom anʼanasida musulmon qoʻshinlari qoʻlga tushirgan oʻljalarining (qarang Gʻanimat) beshdan bir qismi. Uni avval Muhammad (sav) ixtiyoriga, keyinchalik xalifalar xazinasiga (qarang Bayt ulmol) ajratilgan, qolgan qismini harbiy boshliqyaar oʻzlari va lashkarlarga taqsimlaganlar. Bu qoida ilk islom davridayoq Qurʼon oyatlarida (8: 41) bayon etilgan va shu asosida amalga kiritilgan, u oʻrta asrlarda barcha musulmon mamlakatlarida qoʻllanilgan. X. sifatida toʻplangan mablagʻlarning beshdan bir qismi avval Muhammad (sav) va uning avlodlarini taʼminlashga, shuningdek, qoʻshinlar xarajatlariga sarflagan. Xalifalar va keyingi hukmronlar davrida X. xazinaga tushgan.
Zell am Ziller
Zell am Ziller Avstriyaning Tirol yerida joylashgan shaharchadir. Schwaz (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 2.4 km2. 1824 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Mansurah tumani (Tlemsen viloyati)
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Mansurah tumani — Jazoirning shimoli-gʻarbidagi Tlemsen viloyatida joylashgan tuman.
AQSh mustaqillik deklaratsiyasi
right|frameless AQSh Mustaqillik deklaratsiyasi (1776-yil 4-iyul) — Shimoliy Amerikadagi Angliya mustaqillik uchun urush davrida (1775-83) ingliz mustamlakalari vakillarining Ikkinchi Kontinental kongressi qabul qilgan. Mustaqillik deklaratsiyasi Thomas Jeffersonning respublika va demokratiya ruhi bilan tuzilgan loyihasiga asoslangan. Mustaqillik deklaratsiyasi mustamlakalarning metropoliyadan ajralganligini va yangi mustaqil davlat — Amerika Qoʻshma Shtatlari barpo etilganligini, shuningdek, xalq erkinligini, barcha kishilarning qonun oldida tengligini eʼlon qildi. Mustaqillik deklaratsiyasi katta tarixiy ahamiyatga ega boʻlgan.
Villers-Grélot
Villers-Grélot Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Besançon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
150 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 21,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,9 km2. Dengiz sathidan 335 – 509 m balandlikda joylashgan.
Kuressaare
Kuressaare (1917-yil gacha Arensburg, 1952—88 yillarda Kingisepp) — Estoniyadagi shahar (1563-yildan), Saaremaa o.da, Roomassaare porti (Riga qoʻltigʻi sohilida)dan 5 km. Aholisi 17,0 ming kishi chamasida (1990-yillar boshlari). Balchiq bilan davolaydigan va iqlim kurorti. Goʻsht-sut mahsulotlari ishlab chiqariladi. Oʻrmon va yogʻochsozlik sanoati korxonalari, oʻlkashunoslik muzeyi bor. K. 12-asrdan maʼlum. Orden qalʼasi (14—15-asrlar), ratoʻsha (17—18-asrlar), avliyo Nikolay klassik cherkovi (18-asr) saqlangan.
Ismoil al-Dizakiy
Ismoil ibn Ahmad ibn Muhammad ad-Dizakiy (Abu Ibrohim) — muhaddis. U Ustrushana mintaqasining Dizak shahrida tavallud topib, keyinchalik ilm talabi bilan Makka va Bag‘dod shaharlarida bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar esa undan hadis rivoyat qilganlar. Ismoil al-Dizakiy milodiy 1056-yil (hijriy 448-yil) vafot etgan.
San Bernardino Verbano
San Bernardino Verbano Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Verbano-Cusio-Ossola provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 26 km2. 1322 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Gölköy (Kastamonu)
Gölköy— ( Turkmaniston ) — Turkiyaning Kastamonu viloyati Kastamonu tumani dagi qishloq.
Yoshiharu Ueno
Yoshiharu Ueno (上野 良治; 21-aprel 1973-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 2000-yili 6-iyun Yamayka terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan.
Norderstapel
Norderstapel Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Schleswig-Flensburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 16,01 km2. 794 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Norderstapelning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Jullié
Jullié Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Rhône departamenti Villefranche-sur-Saône tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
384 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 39,2 nafar kishi.
Prince Frederick
Prince Frederick AQShning Maryland shtatida joylashgan shahardir. Calvert County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1432 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 8,4 km2. Shundan 8,4 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 45 m balandlikda joylashgan.
Ismoil al-Odiliy
Ismoil ibn Ahmad ibn Mansur ibn al-Hasan ibn Muhammad ibn al-Odil al-Odiliy (Abu Ibrohim) — Buxoro ahlidan bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Ismoil al-Odiliy milodiy 1018-yil (hijriy 409-yil) vafot etgan.
Linthe
Linthe Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Potsdam-Mittelmark tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 29,55 km2. 903 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Linthening hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
NGC 2441
NGC 2441 Camelopardalis yulduz turkumidagi SBb tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Wilhelm Tempel 1882-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Qutb shayx masjidi
Qutb shayx masjidi — Qarshi masjidi. Masjid Dodxoh guzarining shimolida boʻlgan. Vaqf hujjati saqlanib qolgan. Amir Shohmurod davriga tegashli boʻlib, asl nusxasi saqlanib qolgan. Amir Shohmurod va qozi kalon muhri bilan tasdiqlangan. Nastaliqda yozilgan, tili forsiy. Hujjatda taʼkidlanishicha: "Hijriy 1214-yil muharram oyining soʻnggi oʻn kunligida Tangrining xos bandalaridan biri yuksak fikrlar sohibi Nazar Muhammadboyning farzandi arjumandi hazrat diyonat ogoh, Soʻfi Ashur Muhammad oʻzining soliqlardan ozod boʻlgan barcha xurri xolis mulk va yerlarini Nasaf shahrining qadim qal’asi ichida joylashgan Kutb shayx mavzesidagi masjid uchun shar’iy tarzda vaqf qiladi". Masjidning atrofida Ollohyor qorovulbegining toʻngich oʻgʻli Muhammad Bekmurodbiy dodxoh yerlari va masjidning janubida uning uyi va uylar boʻlgan. Voqif Zulfiqor Qoʻrgʻonchasi mavzeida bahosi Amir Doniyolbiy davrida zarb etilgan bir misqollik 20 ashrafi qizil tillo tangaga teng uch bulakdan iborat yerlari va Xoʻrda Qoʻrgʻonchasi mavzesida biru nimchorak tanob yerini vaqf qiladi. Ushbu vaqf mulklariga Xonkeldiboy oʻgʻli Qorjov soʻfi mutavalli etib tayinlanadi. U vafot etsa, qozi guzar ahli bilan maslaxatlashib, guzardan munosib kishini tayinlaydi. Vaqf hosili avvalo, masjid binosi ehtiyojiga sarflanadi. Ortgani oʻn qismga boʻlinadi. Mutavalli uning beshdan bir boʻlagini oladi. Qolgan 8 qismdan imomga 4 va muazzinga 2 hissa ulush beriladi. Muazzin farroshlik ham qiladi. Oxirgi 2 hissa masjid chirogʻi va toʻshaklariga ishlatiladi. Masjid inqilobdan keyin tekislanib ketgan.
Xizrxon
Xizrxon – Qoraxoniylar Gʻarbiy xoqonligining hukmdori (1080 - 1087).
1080-yilda vafot etgan Shamsulmulkdan keyin uning ukasi Xizr oʻrnini egalladi, undan bir necha tanga kelib tushdi. Xizr Movarounnahrga, shu jumladan Fargʻonaga tegishli edi. Davlatning poytaxti Samarqand edi.
V.V.Bartoldning fikriga koʻra, Xizrxon davrida davlat gullab-yashnagan holatda boʻlgan. Xizrxon shoirlarga homiylik qilgan. Nizomiy Aruziy Samarqandiy Xizrxon davrida Qoraxoniylar saroyi oʻzining goʻzalligi va ulugʻvorligi bilan ajralib turardi, deb taʼkidlagan edi.
Seyisoglu, Devrek
Seyisoglu - Turkiyaga qarashli Zonguldak viloyati Devrek tumanidagi qishloq.
Yoqubxon
Yoqubxon — Gʻarbiy Qoraxoniylar davlati hukmdori (1089 — 1095).
Ahoskie (Shimoliy Karolina)
Ahoskie AQShning Shimoliy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Hertford County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
4313 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 6,9 km2. Shundan 6,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 13 m balandlikda joylashgan.
Xumuliy
Xumuliy, Jumaquli ibn Soʻfiy Tagʻoyi turk Urgutiy Samarqandiy (19-asr) — Buxoro amirligida ijod qilgan oʻzbek shoiri va tarixchisi. Tillakori madrasasida tahsil olgan.
Buxoro amiri Nasrulla (1827—1860) davrida Urgutda qozilik qilgan. Oʻzbek va tojik tillarida nasr va nazmda ijod etgan, tarixiy asarlar ham yozgan. Zamondosh olim va shoirlarning tarjimai holini yozib qoldirgan. X.ning "Tarixi Xumuliy", "Manzumoti tarixiy", "Shoh va gado", "Devoni Xumuliy", "Shayx Musoxon adDahbidiyning tarjimai holi" kabi asarlari bor. "Tarixi Xumuliy"da baʼzi bir darvesh shayxlarning tarjimai holidan va mangʻitlar sulolasi tarixidan maʼlumotlar keltirilgan. "Manzumoti tarixiy" asarida esa 1870-yil sodir boʻlgan tarixiy voqealar sheʼr bilan bayon qilinadi.
Kurendogʻ
Kurendogʻ — Turkmanistonning gʻar-bidagi togʻ tizmasi. Shim-gʻarbda Kopetdogʻning gʻarbiy tarmoqlari bilan chegaradosh, oʻz. 60 km. Balandligi 971 m gacha (Kuren togʻi). Ohaktosh, gildan tarkib topgan. 500 m balandlikkacha choʻl va chala choʻl oʻsimliklari, undan yuqorida subtropik dasht oʻsimliklari oʻsadi.
Yorgʻunchi
Yorgʻunchi qishlogʻi
Yorgʻunchi - Qashqadaryo viloyati(Oʻzbekiston) Gʻuzor tumani tarkibiga kiruvchi qishloq. Sovligʻor, Qoʻshtepa, Qorasuv va Chim qishloqlari bilan chegaradosh
Organizm
thumb|right|200px|[[Escherichia coli, prokariot mikroorganizm.]] Organizm (yun. όργανον (organon) ) individual yashayotgan tizimdir. Organizmlar oziqlanish, oʻsish, koʻpayish, tashqi taʼsirlardan reaksiyalanishga qodir. Organizm bir yoki bir nechta hujayradan iborat boʻlishi mumkin. Hujayralari tipiga qarab, organizmlar prokariot yoki eukariot guruhlarga ajratiladi. Prokariotlar shartli ravishda ikki ust olam: bakteriyalar va arxeylarga boʻlinadi. Eukariotlarga zamburugʻlar, hayvonlar va oʻsimliklar kiradi.
Organizm (lot. organizo — xushbichim qilaman) — jonsiz materiyadan bir qancha xususiyatlari bilan farq qiladigan tirik mavjudot. Koʻpchilik Organizmlar hujayra tuzilishiga ega. Yaxlit Organizmning shakllanishi shunday jarayonki, ontogenez va filogeneza. strukturalar (hujayralar, toʻqimalar, organlar) va funksiyalar differensiyasi va integ-ratsiyasi sodir boʻladi.
Vall-llobrega
Vall-llobrega Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Girona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 5,36 km2. Aholisi — 866 kishi (2010).
Masudxon I
Masudxon I — Gʻarbiy Qoraxoniylar davlati hukmdori (1095—1097).
Sarah Bernhardt
Sarah Bernhardt (22/23-oktabr 1844 – 26-mart 1923) fransuz teatr va kinematograf aktrisasi boʻlgan. Sarah Bernhardt oʻz vaqtida „dunyo bilgan eng taniqli aktrisa“ deb atalgan. Bernhardt shuhratga 1870-yillarda Fransiya sahnalarida erishib, keyin Yevropa va Amerikada ham tanildi. U jiddiy dramatik aktrisa sifatida mashhurlik qozondi.
Neustupov
Neustupov Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 550 ga yaqin aholisi bor.
Sulaymon Tamg‘achxon
Sulaymon Tamg‘achxon  - Gʻarbiy Qoraxoniylar davlati hukmdori (1097).
Villers-la-Combe
Villers-la-Combe Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Pontarlier tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
48 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 8,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,6 km2. Dengiz sathidan 617 – 823 m balandlikda joylashgan.
Zellberg
Zellberg Avstriyaning Tirol yerida joylashgan kommunadir. Schwaz (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 12.13 km2. 656 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Nondalton (Alaska)
Aholisi
164 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 22,7 km2. Shundan 21,6 km2 quruqlik, 1,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 80 m balandlikda joylashgan.
Chartuti Payan (Roʻdakiy tumani)
Chartuti Payan — Roʻdakiy tumanidagi Sarikishtiy qishloq fuqarolar yigʻiniga qarashli qishloq. Chartuti Payandan tuman markazigacha 23 km, mahalla markazigacha 5 km uzoqlikda joylashgan. Aholisi 2158 kishi (2017 y.), tojiklar.
L'Arbresle
L'Arbresle Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Rhône departamenti Lyon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
5777 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 1699,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,4 km2. Dengiz sathidan 212 – 304 m balandlikda joylashgan.
Daijiro Takakuwa
Daijiro Takakuwa (高桑 大二朗; 10-avgust 1973-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 2000-yili 20-oktabr Qatar terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan.
Ismoil al-Tolaqoniy
Ismoil ibn Ibod at-Tolaqoniy al-Vazir (Abul Qosim) – mazkur Ibn Ibodning o‘g‘li. “Sohib” nomi bilan tanilgan. Uning zikri, sheʼrlari, nazm va nasrdagi to‘plamlari katta shuhrat qozongan. Hadislarni izlab topish va ularni yozib olish bo‘yicha ko‘p izlanishlar olib borgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Ismoil at-Tolaqoniy milodiy 938-yil (hijriy 326-yil) tug‘ilgan, milodiy 995-yil (hijriy 385-yil) vafot etgan.
Sovligʻor qishlogʻi
Sovligʻor qishlogʻi
Sovligʻor - Qashqadaryo viloyati(Oʻzbekiston) Gʻuzor tumani tarkibiga kiruvchi qishloq. Qishloq nomi suvligʻor ya’ni, suv moʻl boʻlgan qishloq nomidan kelib chiqqan. Yorgʻunchi, Jonbuloq, Qoratikan, Qorasuv va Chim qishloqlari bilan chegaradosh. 2 ta maktab, 1ta MTM, 1 ta masjid, 1 ta paxta tozalash punkti va pilla yetishtirish punkti mavjud.
Princess Anne
Princess Anne AQShning Maryland shtatida joylashgan shahardir. Somerset County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
2845 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 3,3 km2. Shundan 3,3 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 8 m balandlikda joylashgan.
Nasr II
Nasr II — Gʻarbiy Qoraxoniylar davlati hukmdori (1128—1129).
Mahmudxon I
Mahmudxon I — Gʻarbiy Qoraxoniylar davlati hukmdori (1097—1099).
NGC 2442
NGC 2442 (NGC 2443) Uchar Baliq yulduz turkumidagi SBbc tipli galaktikadir.
Cusseta (Georgia)
Aholisi
1196 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 306,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,9 km2. Shundan 3,9 km2 quruqlik.
Jibrail (Qoraxoniy)
Jibrail - Qoraxoniylar G`arbiy kag`onligining hukmdori (1099 - 1102).
Arslon, jodugar va javon
„Arslon, jodugar va javon“ („The Lion, the Witch and the Wardrobe“) (1950) — "Narniya yilnomalari" seriyasining birinchi (xronologik tartib boʻyicha ikkinchi) kitobi. Ushbu kitob Lewisning choʻqingan qizi Lucy Barfieldga bagʻishlangan. Asar 47 tilga oʻgirilgan.
Qisqacha mazmuni
Hikoya 1940-yilda, Ikkinchi jahon urushi paytida boshlanadi. Toʻrt aka-singil Peter, Susan, Edmund va Lucy Pevensie Londondagi Blitsdan qochib qutulish uchun evakuatsiya qilinib, Angliyada oʻz dala-hovlisida yashovchi professor Digory Kirkening uyiga yuboriladilar.
Toʻrt bolakay uyni koʻrib chiqish davomida Lucy bir kiyim javonini ochib qaraydi va Narniya nomli sehrli dunyoni kashf qiladi. U yerda u Janob Tumnus ismli favnni uchratadi. Favn uni oʻz uyiga choyxoʻrlik uchun taklif etadi. U yerda favn Lucy haqida Narniyaning soxta malikasi Oq Jodugarga xabar bermoqchi boʻlganini, ammo keyinchalik fikrini oʻzgartirganini tan oladi. O‘z dunyosiga qaytganida Lucyning aka-opalari uning Narniya haqidagi hikoyasiga ishonishmaydi. Lucyning katta akasi Edmund ham kiyim javoniga kiradi va Oq Jodugarni uchratadi. Oq Jodugar unga turk shirinliklarini berib, uni jodulab qoʻyadi. U Edmundni oʻz aka-singillarini Narniyaga olib kelishga undaydi va Edmund ular ustidan hukmronlik qilishiga ishontiradi. Edmund Lucy bilan Narniyada uchrashib qolib, professorning uyiga birga qaytishadi. Ammo, u Peter va Susanni javon ortida hech qanday Narniya mavjud emas deya aldaydi.
Oxir-oqibat barcha toʻrt bolakay Narniyaga javon orqali tushib qolishadi. U yerda ular Janob Qunduz va Xonim Qunduzni uchratib, ularning uyida kechki ovqat uchun mehmon boʻlishadi. Qunduzlar: „Qachonki Odam Atoning ikki oʻgʻli va Momo Havvoning ikki qizi Kair Paraveldagi toʻrt shohsupani egallasa, shundagina jodugarning hukmronligiga chek qoʻyiladi“, — degan rivoyatni aytib berishadi. Yana, Qunduzlar Narniyaning haqiqiy qiroli — Aslan ismli buyuk sher haqida aytib, u bir necha yillar davomida olisda boʻlganini va endilikda „qaytayotganini“ aytishadi.
Edmund Oq Jodugarga qochib ketadi. Jodugarning qasri tosh haykallar, uning muzlatilgan dushmanlari bilan toʻlgan boʻladi. Qunduzlar Edmund qayerga ketganini anglab, oʻz uyini tashlab chiqadilar va bolalarni Aslan tomon boshlaydilar. Sayohat davomida ular qor eriyotganini, bu degani Oq Jodugarning sehri yoʻqolib borayotganini koʻradilar. Ota Mavludning tashrifi buni tasdiqlaydi. Ota Mavlud uch bolakay va qunduzlarga sovgʻalar ulashadi. Peter qilich va qalqon, Susan gorn va kamon, Lucy sehrli darmon suyuqlik, Xonim Qunduz tikuv mashinasiga ega boʻladi, Janob Qunduzning esa qurilayotgan toʻgʻonlari tugatib beriladi.
Bolalar va Qunduzlar Aslan va uning qoʻshinlari bilan uchrashadilar. Peter Susanga hujum qilgan boʻrini oʻldirib, birinchi jangni oʻtkazadi. Jodugar Aslan bilan suhbat qurishni istaydi va „Eng qadim zamon sehri“ga koʻra u Edmundni sotqin sifatida oʻldirishi mumkinligini aytadi. Aslan u bilan yakkama-yakka gaplashadi va uni Edmundni oʻldirishdan qaytaradi. O‘sha kecha Aslan yashirincha lagerni tark etadi, ammo Lucy va Susan uni ketidan kuzatib borishadi. Aslan oʻz hayotini Edmundning hayotiga almashtirgan boʻladi. Jodugar Aslanni Tosh Stolga bogʻlab qoʻyadi va uni pichoq bilan oʻldiradi. Yanagi tongda Aslan qayta tiriladi.
Aslan Lucy va Susanni oʻz orqasiga oʻtkazib, Jodugarning qasri tomon yoʻl oladi. U yerda u haykallarga puflab, ularni hayotga qaytaradi. Peter va Edmund Narniya qoʻshinlari bilan Oq Jodugar qoʻshinlariga qarshi jang olib borayotgan, ammo magʻlubiyatga uchrayotgan boʻladi. Aslan tirilgan sobiq haykallar bilan yordamga yetib keladi. Narniyaliklar yovuz armiyani yanchib tashlaydilar va Aslan Jodugarni oʻldiradi.
Pevensie bolakaylari Narniyaning qirol va qirolichalari etib saylanadilar: Serhasham Qirol Peter, Sahovatli Qirolicha Susan, Odil Qirol Edmund va Dovyurak Qirolicha Lucy. Bir necha yillardan soʻng voyaga yetgan aka-singillar otlarga oʻtirib, Oq Bugʻuni ovlagani ketishadi. Ular chiroq ustunini koʻrib, uning yoniga borishadi. Chiroq ustunining ketidan shoxlar qish kiyimlariga aylanib qoladi. Aka-singillar kiyim javoniga tushib qolgan va yana bolalarga aylangan boʻlishadi. Ular Professorning uyiga qaytib chiqishadi.
Kitobning keng ommaga taqdim etilishi
Lewis „Arslon, jodugar va javon“ kitobini yozganidan juda mamnun boʻldi va tez orada Shahzoda Caspian asarini yozishni boshladi. U ushbu sikvelni bir yildan kam vaqt ichida, 1949-yilning oxiriga qadar bitirib boʻldi. „Arslon, jodugar va javon“ 1950-yilgacha keng ommaga taqdim etilmagan edi.
Hozirda Lewis Narniya hikoyalari tufayli juda muvaffaqiyatli bolalar yozuvchisi boʻlib hisoblansa-da, avvaliga u tanqidlarga uchragan edi. U paytda bolalar uchun hikoyalar realistik ruhda yozilishi urfga kirgan edi. Fantaziya va sehr-jodu haqida ertaklar faqatgina juda yosh kitobxonlar uchun atalgan boʻlib, yoshi kattaroq bolalar uchun xavfli, ularning kundalik hayotiga zarar keltiradi, deb sanalar edi. Baʼzi tanqidchilar kitobni oʻta tarbiyaviy, masihiylik elementlari juda koʻp ishlatilganligi sababli bolalarni oʻziga qaratib olishi mumkin deb aytganlar. Boshqalar esa asardagi zoʻravonliklar bolalarni qoʻrqitib yuborishi mumkin deya xavotir olganlar.
Lewisning nashriyotchisi Geoffrey Bles Narniya hikoyalari sotila olinmay, Lewisning obroʻsiga putur yetkazishi hamda uning boshqa kitob sotuvlariga taʼsir qilishidan xavotir olgan edi. Shunga qaramay, ushbu asar va uning davomchilari yosh kitobxonlar orasida katta muvaffaqiyatga erishadi va Lewisning nashriyotchisi Narniya haqidagi qolgan hikoyalarni chop etishga oshiqadi.
2005-yili asar Time jurnalining „1923-yildan boshlab yozilgan eng yaxshi 100 ta ingliz tilidagi asarlar roʻyxati“ga kiritiladi.
Norderfriedrichskoog
Norderfriedrichskoog Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Nordfriesland tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 5,31 km2. 40 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Norderfriedrichskoogning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Kuritiba
Kuritiba — Braziliyaning jan.sharqiy qismidagi shahar. Parana shtatining maʼmuriy markazi. Aholisi 1,6 mln. kishi (2000). Transport yoʻllari tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Sellyuloza-qogʻoz va yogʻochsozlik sanoatlari markazi. Mashiva va uning jihozlari ishlab chiqariladi. Oziqovqat,toʻqimachilik, koʻn poyabzal, kimyo sanoati korxonalari mavjud. Un-tlar, Filologiya akademiyasi, muzey bor. Shaharga 1654-yilda oltin qidiruvchilar tomonidan asos solingan. K. — yerbamate (paragvay choyi) bilan savdo qilinadigan markaz.
Karayokuş, Bolvadin
Karayokuş — Afyonkarahisar viloyatining Bolvadin tumanidagi qishloqlardan biri.
Santa Maria Maggiore
Santa Maria Maggiore Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Verbano-Cusio-Ossola provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 53 km2. 1263 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Liepe (Barnim)
Liepe  Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Barnim tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 10,76 km2. 753 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Liepening hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Du Fu
thumb|alt=Surat|Du Fu
Du Fu (xitoycha dù Fǔ, pinyin Dù Fǔ) (712–770) - Xitoyning eng buyuk shoirlaridan biri va Tan sulolasining taniqli klassik yoritgichi. O'rta ismi Zimei. Henan shahridan. Du Fu ulkan she'riy meros qoldirdi - 1400 ga yaqin she'rlar, to'rtlikdan she'rlargacha, uslubi va mazmuni xilma-xildir.
Du Fu sharafiga Merkuriydagi krater (lat. Du Fu) nomi berilgan, bu nom Xalqaro Astronomiya Ittifoqi tomonidan 2015 yil 25 sentyabrda tasdiqlangan.
Biorgrafiya
Du Fu hayoti haqida ma'lum bo'lgan ko'p narsa uning she'riyatidan kelib chiqadi. Yoshligida u Xitoyning turli joylariga ko'p sayohat qilgan. Poytaxtga kelib, u saroyda ahamiyatsiz lavozimga ega bo'ldi. Qo'zg'olon paytida An Lushan imperatorning mulozimlari bilan birga poytaxtdan qochib ketdi, uning oilasi Chang'anda qoldi va u uzoq vaqt davomida ulardan hech qanday xabar yo'q edi. G'alayonlarni bostirgandan so'ng, Du Fu imperatorga yaqin edi va bir kuni 757 yilda u yosh imperator Suzongning maslahatchisi bo'ldi va hatto imperatorni tanqid qilish sharafiga ega bo'ldi, lekin u bundan foydalanishi bilanoq, u qamoqqa olingan. Bu ishni tekshirgan komissiya uni aybsiz deb topdi va imperator hatto uning beadabligini kechirib, uni xuddi shu holatda qoldirdi. Biroq, u 759 yilda xizmatdan nafaqaga chiqdi va to'rt yil. Chengdu chekkasidagi kulbada yolg'iz yashadi. 765 yilda u oilasi bilan janubiy viloyatlarga, Yangtszi daryosining quyi oqimiga ko'chib o'tdi. U Yangtszi bo'ylab navbatdagi sayohat paytida o'zining keraksiz qayig'ida vafot etdi.
Xitoyning eng buyuk shoirlaridan biri, ayniqsa, u o'zining achchiq taqdirini butun Xitoy xalqining azoblari bilan bog'lagan misralari uchun juda qadrlanadi.
U Li Bo bilan uzoq va iliq do'stlik qilgan. Ular ko‘pincha butun xitoy she’riyatida ikki buyuk daho sifatida yonma-yon tilga olinadi. Hamyurtlari Du Funi “shi sheng” (xitoycha trad. làngāng, pinyin shī shèng) deb atashgan, bu tarjimasi “she’riyatda mukammal dono”.
Zamonaviy tilga ta'siri
Zamonaviy xitoy tilida Du Fu yozuvlaridan kelib chiqqan bir nechta chengyu mavjud. Masalan, Du Funing bulutlarning oʻzgaruvchan shaklini kuzatishi “Afsuski” sheʼrida aks etgan (xitoycha sobiq. chín) chengyu “oq liboslar oʻrnini kaptar-kulrang itlar egallagan” (xitoycha sobiq. pinyin bái yī cāng gǒu, pall . bayi tsangou), kutilmagan oʻzgarishlarni bildiradi. Xuddi shu ma'noda ushbu iboraning biroz o'zgartirilgan versiyasi qo'llaniladi: "yoki oq bulutlar suzadi, keyin to'satdan ko'k-kulrang itlarga o'xshaydi" (Xitoy mashqlari chíngzhínín).
Filateliyada
1962 yil 25 mayda Du Fu tavalludining 1250 yilligi munosabati bilan XXR ikkita pochta markasini chiqardi, birida - Du Funing qamish kulbasi tasviri va Chju Dening Du Fu haqidagi iqtiboslari: "Qamish kulbasi saqlanib qolgan. kelajak avlodlar uchun she'riyatdagi donishmandlar abadiydir" (xitoy an'anaviy chàngāngāngāngī//yāngīngín); boshqa markada Du Fu portreti va Guo Mo-jodan Du Fu haqidagi iqtibos bor: “Dunyoda – vayronagarchilik, she’riyatda – mukammal hikmat; xalq orasida - azob-uqubat, cho'tkaning uchida - hayajon ”(Xitoyning an'anaviy chíngíngíngín, xiizhíngíngínē；míngíngíngíngāngī, língíngíngínínínínín). 1983 yil 10 avgustda "Qadimgi Xitoy adabiyoti" turkumi (xitoycha: shíngzhínzhínínzhí) Xitoy Xalq Respublikasi tomonidan yozuvchi Lyu Lingcan tomonidan Du Fu portreti tushirilgan marka chiqarildi. Nomi, hayotining sanalari va chjuanshu uslubida yozilgan turkumning nomi. 2009-yil 13-sentyabrda XXR Du Funing “Muqaddas cho‘qqiga nazar tashlab” she’ri matni bo‘lgan “Uch yuz tan she’ri” (xitoycha: xàngāngāngī) turkumidan pochta markasini muomalaga chiqardi. Uning tiraji 12 999 700 nusxa.
Adabiyotlar
Bejin L. E. Du Fu. - M .: Yosh gvardiya, 1987. - 271 p. - (E’tiborli kishilar hayoti. Ser. biogr. 5-son (674)). - 150 000 nusxa. Skrebkov Afanasiy. Fu qiling. - M.: OGI, 2012. - 296 b. ISBN 978-5-94282-658-1.
Gábor Tompa
Gábor Tompa (1957-yil 8-avgustda Târgu-Mureş shahrida tugʻilgan) — xalqaro miqyosda mashhur vengriyalik teatr va kino rejissyori, shoir, esseist va oʻqituvchi. 2007- va 2016- yillar oralig'ida San-Diegodagi Kaliforniya universiteti teatr va raqs bo'limida rejissyorlik bo'limi boshlig'i bo'lgan. U 1990 - yildan Vengriya Kluj teatrining bosh va badiiy rahbari, 2008 - yildan teatr Yevropa teatrlari ittifoqi (UTE) aʼzosi. Ruminiyaning Kluj shahridagi Interferences xalqaro teatr festivalining asoschisi va badiiy rahbari. 2018 - yildan Yevropa teatrlari ittifoqi prezidenti.
Professional karyera
U 1981 - yilda Buxarestdagi IL Caragiale teatr va kino akademiyasining sahna va kino rejissyorligi bo'yicha dunyoga mashhur Ruminiya rejissyorligi maktabining asoschilari Liviu Ciulei, Mixay Dimiu, Katalina Buzoyanu shogirdi sifatida tamomlagan. 1981 yildan beri Tompa Kluj -Napokadagi Vengriya teatrida spektakllarni boshqargan. 1987 yilda u teatrning badiiy rahbari, 1989 yilgi Ruminiya inqilobidan keyin teatrning boshqaruvchi direktori bo'ldi. U Ruminiya va Vengriyadan tashqari Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya, Ispaniya, Avstriya, Serbiya, Chexiya, Kanada, Janubiy Koreya va AQShda ingliz, fransuz, nemis, Rumin, venger, katalan va boshqa tillar sahna asarlari sahnalashtirgan. Uning Vengriya-Ruminiya-Fransiya qoʻshma ishi boʻlgan “ Xitoy mudofaasi ” (1999) badiiy filmi Berlin, Karlovi Vari, San-Paulu, Trieste, Istanbul, Budapesht, Soci festivallarida namoyish etilgan va Salernoda “Eng yaxshi birinchi film” nominatsiyasida Italiyada taqdirlangan.
1989 - yildan buyon Târgu Mureshdagi Szentgyorgyi Istvan teatr akademiyasining professori. U Klujda dramatik san'at fakultetiga asos solgan va 1991 - yildan beri rejissyorlik dasturini boshqarib kelmoqda. 1990–1995 - yillarda Târgu Mureshdagi Teatr akademiyasida rejissyorlik boʻlimi boshligʻi; 1991 - yilda Kluj-Napokada teatr va drama fakultetiga asos solgan. 2005 - yilda u Londondagi Brunel universitetida magistratura dasturini boshqargan.,U Ispaniya, Buyuk Britaniya, Germaniya, Vengriya, Fransiya va Janubiy Koreyada aktyorlar va rejissyorlar uchun darslar va mahorat darslarini o'tkazgan. 2007-2015 - yillarda San-Diegodagi Kaliforniya universitetining Teatr va raqs boʻlimida rejissyorlik boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan va u yerda teatr rejissyorligi va rejissyorlik tarixidan dars berishda davom etmoqda.
2006 - yil martidan 2008 - yil apreligacha (Vengriyaning Kluj teatri UTEga qo'shilganida) u Yevropa teatrlari ittifoqining individual a'zosi edi. 2007 - yilda asos solgan va Klujdagi ikki yilda bir marta o'tkaziladigan Interferences xalqaro teatr festivalining badiiy rahbari. 2018 - yilda u Yevropa teatr ittifoqi (UTE) prezidenti etib saylangan.
Bolalari
Eszter Tompa (1984), Abel Tompa (1998), Sara Tompa (2002)
Filmlar
Qisqa filmlar:
Xususiyatlari:
Mukofotlar
- Eng yaxshi ijro mukofotiga nomzod, 2011 (Leonse va Lena)  - Eng yaxshi ijro mukofotiga nomzod, 2005 (Godotni kutish)   - Eng yaxshi ijro mukofotiga nomzod, 2003 (Jak yoki itoatkorlik)   - “Eng yaxshilik uchun” mukofoti sovrindori – 2002 yil   - Ruminiyada yilning eng yaxshi rejissyori gʻolibi (1984–ATM, 1987–ATM, 1993, 1997, 2008 va 2019)   - Ruminiyada yilning eng yaxshi spektakli g'olibi (1989, 1992, 2008)
- Eng yaxshi rejissyor  - Eng yaxshi ishlash
Sulton Mirhaydar Pochchi
Sulton Mirhaydar Pochchi — Yassaviylik tariqatining koʻzga koʻrinarli vakillaridan biri boʻlib, uning asl toʻliq ismi Amir Xoja Shamsiddin Mirhaydar Ali Xoja Haydar Xurosoniydir. U hijriy 673-yil, milodiy 1275-yilda Xurosonda, Shoʻrdaryo boʻyidagi Qoyim (Qayn) shahrida Jamoliddin Shayx ismli madrasa mudarrisi xonadonida 4-farzand sifatida tavallud topgan. Xoja Shamsiddin Mirhaydar 4 yoshida maktabga borgan, besh yoshida alifbo va yozuvni oʻrgangan, toʻqqiz yoshida Qurʼonni yod olgan. U keyinchalik Makka va Madinada Misrda, Quddusda yashab, ilm olgan. Tahsillar natijasida Xoja Shamsiddin Mirhaydar,, faqih olim '' darajasiga yetishgan. Injil, Tavrot, Zabur, Quronni mukammal yod olgan. Arabiy Forsiy, yahudiy, turkiy tillarda soʻzlashish oʻqish va yozishni bilgan. Xoʻja Shamsiddin 30 yoshida Balxdan Qunduzga, soʻng Chorjoʻyga kelgan. Bu yerda u zodni Xubbi Xoja, Hasan Xoja va Polvoni Ahmad kutib olgan. Ular Sulton Xoja Shamsiddin Mirhaydarni Xorazmga yassaviya tariqatining piri komillaridan biri Hakim ota- Sulaymon Bokirgʻoniy huzuriga Olib borishgan. Bu yerda Xoja Shamsiddin qirq kun xatmi Quron bilan mashgʻul boʻlgan. Bir yildan soʻng, yani 31 yoshida Sulton Xoja Shamsiddin Mirhaydar Buxoroga yoʻl olgan. U zod Buxoroda fikrimizcha Qorakoʻlda ham muayyan muddat yashagandan soʻng Kasbiga koʻchib ketsada, uning hayoti Qorakoʻl va xususan Mirobariq qishlogʻi bilan bogʻliq boʻlgan. Sulton Xoja Shamsiddin Mirhaydarning jufti halolaridan biri qishloq keksalarining fikricha shu qishloqdan boʻlgan va bu nikohdan Shoxmirzo ismli oʻgʻil tugʻilgan. Shoxmirzo ham uch nafar oʻgʻil koʻrgan. Ulardan Qorakoʻl va Olotning ayrim qishloqlarida, Buxoro shahri atroflarida yashavchi bugungi kunda Mirhaydariy deb atalgan xoʻjalar tarqalgan. Sulton Mirhaydar tomonidan 1938-yilda qurdirilgan Mirobarik qishlogʻidagi mahobatli masjid va xonaqoh buzilgan paytda ularning 635yil oldin yani 1303yil atrofidagi Sulton Mirhaydar tomonidan yozuv chiqganligini qishloq keksalari eslashardi. Bir — ikki yillik tafovutni inobatga olmaganda, manbalardagi va inshootlardagi Sulton Mirhaydarning hayotiga oid maʼlumotlar mos keladi.
Sulton Mirhaydar oʻz oxirgi maskan tutgan Kasbiyda hijriy 766, yoxud milodiy 1366-yilda 92 yoshida vafot etgan. Qabr toshida uning nasl nasabi quyidagicha tasvirlangan: ,, Amir Shamsiddin Haydar amirul kabirul karim ibn Jamoliddin ibn Shamsiddin amir ul- kabr Haydar al- Husayn Nasafiy ibn amir Ahmad ibn Said amir Husayn ibn amir Abdulloh ibn amir Jaafar ibn Ibrohim Murtazo i bn amir Muso al- Kozim ibn amir Imom Jafar Sodiq ibn Imom Bokir ibn imom zayn ul- obidin ibn Imom Husayn ibn Hazrati Ali Murtazo roziallohu taalo(ramazon oyi 766 hijriy)
Mirhaydar Pochcho Qurdirgan masjid va xonaqoh shu bilan birga qabristonga uzotning nomlari berilgan. Qabriston Buxoro viloyati Qorakul tumanidagi Dargʻali QFYdagi Mirobariq qishlogʻi chegarasida joylashgan. Qabristonga Mirhaydar pochcho nomi berilgan. Qabriston maydoni 1.4 gektar.
Ahmadxon ibn Xizrxon
Ahmadxon — Qoraxoniylar Gʻarbiy xoqonligining hukmdori (1087 — 1089).
Abu Tohir Abd ar-Rahmon b. Ahmad b. Samarqandning sobiq bosh hakami norozilar nomidan Xonning Saljuqiylar podshosi Malikshohga shikoyat qildi. Sulton fursatdan foydalanib, 1089-yilda Buxoroni egallab oldi va qarshilikdan soʻng olingan Samarqandni qamal qildi. Asirga olingan xon Isfahonga yuborilgan va Samarqandda Malikshoh hokimni tark etgan. Keyin u Oʻzgend orqali Qashqar chegaralariga oʻtdi. Qashqar xoni unga elchi yubordi, oʻzini Malikshohga qaram deb tan oldi va xutba oʻqiy boshladi va uning nomi bilan tanga zarb etdi.
1092-yilda Ahmadxon ibn Xizr Saljuqiy vassali sifatida Samarqand taxtiga qaytarilgan.Ammo Samarqand taxtiga qaytgan Ahmadni mutaassib ruhoniylar va turk sarkardalari 1095-yilda Kosonga (Farg'onada) yurish payitida yoy ipi bilan bo'g'ib o'ldiradilar va 1095-yilda uning oʻrniga amakivachchasi Muhammad ibn Ibrohimning oʻgʻli Maʼsudxon taxtga chiqdi.
Albemarle (Shimoliy Karolina)
Albemarle AQShning Shimoliy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Stanly County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
15414 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 40,8 km2. Shundan 40,6 km2 quruqlik, 0,2 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 174 m balandlikda joylashgan.
Kuril orollari
Kuril orollari — Kamchatka yarimoroli va Xokkaydo (Yaponiya) orollari oraligʻidagi orollardir. Oxota dengizini Tinch okeandan ajratib turadi. Rossiya Federatsiyasining Saxalin viloyati tarkibida. Uzunligi qariyb 1200 km. Maydoni 15,6 ming km². Parallel orollar — Katta Kuril orollari va Kichik Kuril orollaridan iborat. Katta Kuril orollari 3 guruhga: janubiy (Kuvashir, Iturup, Urup va boshqalar), oʻrta (Simushir, Ketoy, Ushishir va boshqalar) va shimoliy (Lovushki, Shiashkotan, Onekotan, Paramushir va b.) guruhlarga boʻlinadi. Orollarning koʻp qismi togʻlik (balandligi 2339 m. gacha). 160 vulkan, shulardan 40 ga yaqini harakatdagi vulqonlar, issiq mineral buloqlar mavjud. Kuchli zilzilalar boʻlib turadi. Janubiy orollarda oʻrmonlar bor, shimoliy orollar tundra oʻsimliklari bilan qoplangan. Baliq (keta va boshqalar) va dengiz hayvonlari (nerpa, sivuch va boshqalar) ovlanadi. Kuvashir orolida Kuril qoʻriqxonasi joylashgan.
Kuril orollari toʻgʻrisidagi ilk maʼlumotlarni 1697-yilda rus sayyohi V.V. Atlasov maʼlum qildi. 1855-yildagi Rossiya-Yaponiya shartnomasiga koʻra, Iturup orolidan shimoldagi barcha Kuril orollari Rossiyaning mulki deb eʼlon qilindi. 1875-yildagi Rossiya—Yaponiya shartnomasidan keyin esa ular Yaponiya boshqaruvida boʻldi. 1945-yildagi Krim konferensiyasi karoriga binoan, SSSR tasarrufiga oʻtdi, 1945-yilning avgust oyida, SSSR—Yaponiya urushi jarayonida sovet qoʻshinlari tomonidan egallandi.
Édith Piaf
Édith Piaf (19-dekabr 1915 – 11-oktabr 1963), asl ismi — Édith Giovanna Gassion, fransuz qoʻshiqchisi va aktrisa boʻlgan. Piaf Fransiyaning milliy divasiga va eng taniqli xalqaro yulduzlaridan biriga aylangan. Piaf ashulalari uning hayotini aks ettirib, shanson va balladalarida sevgi, yoʻqotish va qaygʻu haqida kuylanadi. Eng mashhur qoʻshiqlari sirasiga „La Vie en rose“ (1946), „Non, je ne regrette rien“ (1960), „Hymne à l'amour“ (1949), „Milord“ (1959), „La Foule“ (1957), „l’Accordéoniste“ (1955) va „Padam … Padam …“ (1951) kiradi.
Aleksandr Shkuratov
Aleksandr Ivanovich Shkuratov (1906 — 1986) — Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi.
Biografiyasi
Shkuratov 1906-yilda Farg‘onada tug‘iladi. U 1929-yildan SIKP a’zosi.
Aleksandr Shkuratov 1923-yildan iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faoliyat yuritib keladi. U 1923—1986-yillarda — o‘rmon aralash zavodi ishchisi, O‘zbekiston, Farg‘ona shahar LKYOI (Leninchi kommunistik yoshlar ittifoqi) qo‘mitasi kotibi, O‘zbekiston SSR komsomol ishlari bo‘yicha mas’ul nazoratchi, O‘zbekiston KP (b) MK huzuridagi XKP (Xitoy kommunistik partiyasi) tomonidan vakolatli mas’ul nazoratchi, “O‘rtoq” qandolat fabrikasi, O‘zbekiston KP(b) MK maxsus sektor mudiri, O‘zbekiston KP (b) Kuybishev partiyasi birinchi kotibi, Surxondaryo viloyat partiya qo‘mitasi ikkinchi kotibi, Toshkent viloyat partiya qo‘mitasi kotibi, O‘zbekiston Kompartiyasi (bolsheviklar) Markaziy Qo‘mitasi huzuridagi Respublika partiya maktabi tinglovchisi, O‘zbekiston Kompartiyasi Toshkent shahar Markaziy okrug qo‘mitasining birinchi kotibi, Savdo, rejalashtirish va moliya organlari bo‘limi boshlig‘i, O‘zbekiston Kompartiyasi Toshkent viloyat qo‘mitasi partiya komissiyasi raisi vazifvlarida faoliyat olib boradi.
Shkuratov O‘zbekiston SSR Oliy Kengashining 4 va 5-chaqiriqlari deputati etib saylanadi.
U 1986-yilda Toshkentda vafot etadi.
Keiji Kaimoto
Keiji Kaimoto (海本 慶治; 26-noyabr 1972-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 2000-yili 20-oktyabr Qatar terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan.
Ahmad Qodirxon III
Ahmad Qodirxon III — Gʻarbiy Qoraxoniylar davlati hukmdori (1129—1130).
Wadi Jalil
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Wadi Jalil — Saudiya Arabistoni gʻarbida joylashgan Makka viloyati tarkibiga kiruvchi qishloq.
Al-Xasan
Al-Xasan — Gʻarbiy Qoraxoniylar davlati hukmdori (1130—1132).
2014-yilgi Qishki Olimpiya va Paralimpiya oʻyinlarining maskotlari
Oʻnta Olimpiya va uchta Paralimpiya maskotlari dizaynlarining qisqa roʻyxati 2011-yil 7-fevralda ommaga namoyish etildi.2014-yilgi Qishki Olimpiya va Paralimpiya oʻyinlarining maskotlari 2011-yil 26-fevralda eʼlon qilingan.
Ismoil as-Saffor
Ismoil ibn Abu Nasr as-Saffor (Abu Ibrohim) — Abu Nasrning o‘g‘li. U fazilatli imom, har doim haqiqatni so‘zlaydigan inson, Alloh taolo yo‘lida malomatchining malomatidan qo‘rqmas edi. Ismoil as-Saffor milodiy 1068-yil (hijriy 461-yil) qilgan amru maʼruf va nahyi munkari uchun shafqatsiz ravishda qatl qilingan edi.