cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kvant oʻtishlar
Tashqi elektron qobig`ida bir nechta elektroni boʻlgan atomlarning spektri murakkab va turli xildir. Bunday atomlar valent elektronlarining energiyasi ham vodorod atomi elektron energiyasiga yaqin boʻlib, u elektronning yadrodan qanchalik masofada joylashishiga bogʻliq. Turli elementlarning tashqi elektronlarining energiya sathlari bir necha eV atrofida. Shuning uchun, murakkab atomlarning nurlanish va nur yutish spektri ham infraqizil yoki koʻzga koʻrinuvchi sohasida joylashgan va elementning tartib raqami bilan bogʻlanishi ancha murakkabdir.
Atomlar birikib moleklalar va kristallar hosil qilganda ularning tashqi elektron qobiqlarida murakkab oʻzgarishlar yuz beradi. Shuning uchun molekulalar va kristallarning spektrlari atomlarnikidan farq qiladi.
Shuningdek qarang
Eynshteyn koeffitsiyentlari
Atomlarning nurlanish spektri
IC 4839
IC 4839 Telescopium yulduz turkumidagi SBbc/P tipli galaktikadir.
NGC 1366
NGC 1366 Fornax yulduz turkumidagi S0 tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1790-yilda kashf etgan.
Krasnokiyevka
— Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Tayinsha tumanidagi qishloq. Kato kodi — 596039300.
Qurama
Qurama — oʻzbek xalqi tarkibiga kirgan etnik guruhlardan biri.
Qurama soʻzi „aralashganlar“ maʼnosini bildirgan. Qurama qabilaviy ittifoqi taxminan XVII asrda shakllangan. XIX asr oxiri — XX asr boshlarida oʻzbeklar tarkibiga kirgan quramaliklar Toshkent, Namangan va Andijon viloyatlarida yashab kelganlar. Quramaliklarning urugʻchilik tizimiga urugʻ, toʻp va ata boʻlimlari kirgan.
Quramaliklar tarkibida qadimiy va oʻrta asr turkiy qabilalarining quyidagi urugʻ vakillari boʻlgan: jaloyir, kerait, uyshun, qanjigʻali, oʻngut, yetti urugʻ, telov, moʻgʻul, qangʻli, olchin, chigʻatoy, doʻrmon, qalmoq, tama va boshqalar. Quramaliklar, asosan, dehqonchilik va chorvachilik bilan shugʻullanib kelishgan. 1926-yil maʼlumotlariga qaraganda, Oʻzbekistonda 50 mingdan ortiq quramalik roʻyxatga olingan.
Quramaliklarning ayrim guruxlari qozoq, qirgʻiz, qoraqalpoq va turkman xalqlari tarkibiga kirgan.
IC 3288
IC 3288 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Begonte
Begonte Ispaniyaning Galicia mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Lugo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — km2. Aholisi — 3413 kishi (2010).
Ultratovush bilan davolash
Ultratovushni olish va uni tibbiyotda qo‘llanishi Davolash va diagnostika maqsadida ultratovushdyan foydalanish. Ultratovushning taʼsir etish mexanizmi mexanik (hujayra va toʻqimalar mikromassaji), termik (issiq hosil boʻlishi) va fizikkimyoviy faol moddalar hosil boʻlishi va boshqa omillarga asoslangan.
Ultratovush tibbiyot amaliyotida 30-yillardan qoʻllana boshlandi. Undan davo maqsadida foydalanishda maxsus apparatlar qoʻllaniladi.
Ultratovush tanaga 1 sm dan 5—6 sm gacha chuqurlikda kiradi, bu undan turli aʼzolarni davolashda foydalanishga imkon beradi. U. bilan d.da, asosan, uning toʻqimalardagi xujayralar ichki jarayonlarini (oqsil biosintezi, biologik faol moddalarning hosil boʻlishi va boshqalar) faollashtirishga yordam beruvchi kichik dozasidan foydalaniladi.
Ultratovush organizmga mexanik, fizik, kimyoviy va issiq taʼsir kidali. Ultratovushning terapevtik taʼsiri mahalliy va umumiy reaksiyalardan iborat boʻlib, neyroreflektor va gumoral yoʻl orqali yuzaga chiqadi. Ult ratovush maʼlum dozada ogʻriqsizlantiruvchi, soʻruvchi, yalligʻlanishga qarshi, spazmolitik, fibrionolitik, qonni suyultiruvchi taʼsir qiladi. Uning taʼsirida bitish va tiklanish jarayonlari tezlashadi, nervmuskul apparati qoʻzgʻaluvchanligi oshadi. Periferik nerv tolasidan impuls oʻtishini tezlashtiradi, toʻqimaning trofik funksiyasini yaxshilaydi va h.k.
Tayanch-harakat apparati kasalliklari (artrit, artroz, revmatoid artrit, periferik nerv sistemasi jaroxati va kasalligi, hazm aʼzolari kasalliklari, meʼda va 12 barmoq ichak kasalliyutari), quloq, tomoq va burun kasalliklari (tonzillit, faringit), ginekologik kasalliklar (salpingoofaritlar), urologik kasalliklar (prostatit) va stomatologik kasalliklar (parodontoz)la yaxshi naf beradi.
Pekin ultratovushni qoʻllash bemorga toʻgʻri kelishikelmasligini faqat vrach aniqlab beradi. Toʻqimalarni kesish kabi xirurgik operatsiyalarda ham ultratovush asboblaridan foydalaniladi. Ultratovush diagnostika maqsadlarida tosh va yot jismlarni, homilaning joylashish holati hamda boshining oʻlchamini va boshqalarni aniqlashda qoʻllaniladi.
Avliyo Aleksandr Nevskiy ehromi (Toshkent)
thumb|306x306px|Avliyo Aleksandr Nevskiy ehromi, 1902-yil Avliyo Aleksandr Nevskiy ehromi — Rus pravoslav cherkovining Oʻrta Osiyo metropolich okrugiga tegishli Toshkent va Oʻzbekiston yeparxiyasiga qarashli pravoslav cherkovi, Toshkent shahridagi 1-sonli qabriston hududida joylashgan. U avliyo Aleksandr Nevskiy nomiga bagʻishlangan.
Tarixi
Ehromning tantanali ravishda barpo etilishi 1902-yil 23-noyabrda boʻlib oʻtadi. Ehromning poydevoriga oʻrnatilgan birinchi tosh 1902-yil 6-dekabrda amalga oshirilgan. Ushbu ehromning oʻzi 1903—1904 yillarda Turkiston oʻlkasi harbiy boshqarmasi mablagʻi hisobidan qurib bitkiziladi.
Ushbu ehromni qurish uchun dastlabki mablagʻlar bosh muhandis general Vernander tomonidan ajratilgan. Eng katta sarmoyani tijorat maslahatchisi Nikolay Ivanovich Ivanov kirkizgan. Uning hisobidan nafis zarhaldan yasalgan ikonostaz qurilgan.
Mazkur ibodatxonaning me’mori — muhandis Aleksandr Aleksandrovich Burmeyster, ish boshqaruvchisi — harbiy muhandis kapitan Fyodor Smirnov boʻlgan.
Lake Goodwin
Lake Goodwin AQShning Washington shtatida joylashgan shahardir. Snohomish County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
3354 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 13,6 km2. Shundan 10,3 km2 quruqlik, 3,3 km2 esa suv maydonidir.
Baal-Shem-Tov, Besht
Baal-Shem-Tov, Besht - (ibr. «Yaratganning sirli nomini biluvchi Solih inson») - Isroil ben Elizar 1698 yil 27 avgustda Okope (Ukraina)da tavallud topgan. Yahudiylikdagi hasidiylik harakatining asoschisi. Besht kambag‘al oilada dunyoga kelgan. Hasidiylar ta’limotiga ko‘ra, uning otasi Elizarning oldiga yo‘lovchi ko‘rinishida paygambar Ilya kelib, o‘g‘il ko‘rishi haqida bashorat beradi. Elizar vafoti oldidan o‘g‘liga nasihat qilib: “Faqatgina Yaratgandan qo‘rqishga, boshqa hech kimdan qo‘rqmaslik”ni aytadi. 1710 yilda xederni tamomlagach, melamed (ustoz)ga shogirdlikka tushadi. Isroil 1716 yilda uylanadi, biroq, ko‘p o‘tmasdan ajrashadi va Sharqiy Galitsiyadagi yahudiy manzillariga sayohatlar uyushtiradi. Yazlovsda xederada melamed lavozimiga ega bo‘ladi. Isroil bir vaqtning o‘zida turli hudud va qishloqlarda shoyxet vazifasini ham bajargan. U 1727 yilda ikkinchi bor rabbi Efraimning qiziga uylanadi. 1734 yilga kelib Baal Shem Tov mashhur bo‘lib, sadik (taqvodor, pokdomon kishi) va donishmand sifatida tanila boshlandi. U o‘z ta’limotini ommaviy va’zlar orqali emas, balki, o‘z shogirdlariga yetkazish orqali bo‘lganini ko‘rish mumkin. 1740 yilda u faoliyatining asosiy qismi kechgan Medjibojga ko‘chib o‘tadi. Sekin asta, Medjiboj hasidiylikning markaziga aylanib bordi. Isroil 1760 yil 22 mayda Medjiboj (Ukraina)da vafot etgan. U o‘limi oldidan bir eshikdan chiqib, ikkinchisiga kirayotganini ta’kidlagan.
Populatsiya ta'limoti
Populyasiya ta’Iimoti
Adabiyot:k.kalanov u.sabirova “Ijtimoiy antropologiya”
Bizonnes
Bizonnes Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Isère departamenti La Tour-du-Pin tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
678 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 61,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,1 km2. Dengiz sathidan 529 – 642 m balandlikda joylashgan.
Falmouth (Kentucky)
royce saunders town AQShning Kentucky shtatida joylashgan shahardir. Pendleton okrugi tarkibiga kiradi.
Heyerode
Heyerode Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Unstrut-Hainich-Kreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 5,68 km2. 2393 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Hududi
Heyerodening hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Ahror
Ahror (arab. - «hur» so‘zining ko‘pligi) - islomda «hur»,«ozod» ma’nolarini anglatuvchi tushuncha. Tasavvufda uch xil asirlikdan xalos topgan kishiga «hur» unvoni beriladi. Birinchisi - hayvoniy va shahvoniy his-tuyg‘ularni yengib, ularning asirligidan qutulish. Bu martaba nomi - «hurriyati omma». Bu xususiyat hammada ham bo‘lishi mumkin. Ikkinchisi - ortiqcha orzu-havaslardan voz kechish. Bu - «hurriyati xossa» atalib, u tasavvuf ahlining ko‘pchiligida topilishi mumkin. Uchinchisi - barcha dunyoviy taqlid, an’ana va mashg‘ulliklardan dilni pok tutish. Bu - «hurriyatu xossatil-xossa» deb atalib, u tasavvuf ahlining ayrimlarigagina nasib etadi.
Ramanthuruth
Ramanthuruth Hindistonning Kerala shtatidagi Kochi shahrini tashkil etuvchi orollardan biri hisoblanadi.1967-yil noyabr oyida Kerala Qonunchilik Assambleyasining birlashishi to'g'risidagi buyrug'i Ramanthuruth orolini Kochining bir qismi deb e'lon qilindi.Kochi korporatsiyasining 1-bo'limiga qarashli Raman Turut shtatdagi eng kichik saylov kabinasi bo'lgan.Ammo 2015-yilgi mahalliy hokimiyat saylovlari paytida orolliklar o'z franchayzalarini qo'llash uchun Fort-Kochiga borishdilar.
Falmouth (Kentucky)
Aholisi
2058 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 617,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,3 km2. Shundan 3,3 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 168 m balandlikda joylashgan.
Qasamdara
Qasamdara (Қасамдара) — Tojikiston Respublikasining Fayzobod tumani, Mehrobodi shahariga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 23 km, tuman markaziga 30 km.
NGC 1367
NGC 1367 Fornax yulduz turkumidagi SBa tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Ormond Stone 1886-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Qunduzcha jangi
Qunduzcha jangi — Amir Temur qoʻshinlari bilan Oltin Oʻrda xoni Toʻxtamish qoʻshini oʻrtasida hozirgi samara bilan Chistopol shaharlari oraligʻida, Volga daryosining sharqiy sohilida joylashgan Qunduzcha (hozirgi Kondurcha) mavzeida sodir boʻlgan jang (1391.18.6); oʻrta asrlardagi eng yirik janglardan biri.
Sohibqironning Eron, Kavkazortidagi mavqei ortib borayotganini gʻarazgoʻylik bilan kuzatayotgan Toʻxtamish Amir Temurga qarshi Misr bilan ittifoq tuzishni rejalashtirgan. U Sohibqironning Erondaligidan foydalanib, hatto Movarounnahrga ham bosqinlar uyushtiradi. Amir Temur Toʻxtamishxonning gʻanimlik harakatlariga chek qoʻyish maqsadida 1391-yil unga qarshi yurishga jazm etadi va umumiy safarbarlik eʼlon qiladi. 200 ming kishilik qoʻshin Oʻtror tomon yoʻl oladi. Qozo-gʻistondagi Ulugʻtogʻ qoyalarida Sohib-qironning bu yurish haqida yozib qoldirgan xotira yozuvi saqlangan. Unda jumladan shunday deyilgan: „Tarix yegti yuz toʻqson uchta, qoʻy yil yozning ora oy Turonning sultoni Temurbek 200 ming cherik bila islom uchun Toʻxtamishxonni(ng) xonigʻa yoʻridi. Bu yerga yetib, belgu boʻlsun teb bu yoʻbani koʻpardi. Tangri nisfat ber-gay, inshaolloh, Tangri el kishiga rahmat qilgʻay, bizni duo bila yod qil-gʻay“.
Sharafuddin Ash Yazdiynnng yozishicha, Toʻxtamishxon qoʻshini Amir temurnikidan ancha koʻp boʻlgan. Qunduzcha jangida har ikki tomondan 500 mingga yaqin jangchi ishtirok etgan.
Amir Temur qoʻshinni anʼanaviy tartib — markaz, soʻl va oʻng qanot holidan oʻzgacha tartibda tuzishga ahd qiladi va jangovar tartibning yangi usulini qoʻllaydi, qoʻshin 7 qoʻlga taqsim etiladi. Markazdagi qoʻlga amalda amir Sulaymonshoh qoʻmondon boʻlgan. Uning ortidan Muhammad Sulton bosh boʻlgan qoʻl joylashgan, bu qoʻl ketidan Sohibqiron qoʻl ostida boʻlgan 20 qoʻshin (boʻluk) zaxiradagi qism sifatida borgan. Barongʻarga Mironshoh mirzo, qunbul (qanot)ga amir Xoji Sayfuddin barlos, juvongʻarga Umar-shayx mirzo, unga qunbul sifatida amir Berdibek, Saribugʻo qoʻllari joylashgan. Oʻgʻruq va zaxira qismlarga qoʻmondonlikni Amir Temur oʻz zimmasiga olgan. Uning maqomi markaz ortida boʻlib, kim yordamga muhtoj boʻlsa oʻshanga koʻmak yuborishga tayyor turgan. Keyinchalik maʼlum boʻlishicha jang taqdirini ushbu harbiy qism hal etgan.
IC 4840
IC 4840 Telescopium yulduz turkumidagi SB0-a (ixcham choʻziq galaktika) tipli galaktikadir.
Castro de Rei
Castro de Rei Ispaniyaning Galicia mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Lugo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 176,9 km2. Aholisi — 5566 kishi (2010).
Ahlu-s-Suffa
Ahlu-s-Suffa (arab. - suffa ahli) - ilk islom davrida Muhammad (s.a.v.)ning Madinai Munavvaradagi masjidlari supalarida yashagan bechorahol sahobalar. Ularning uy-joyi, mol-dunyosi va ahli-oilasi bo‘lmagan. Ahlu-s-Suffa doimo Allohga tavakkul qilib yashardi. Yeyish, ichish va kiyinishlari musulmonlardan tushadigan sadaqalar evaziga bo‘lardi. O'zlari ham islomni tarqatish yo‘lida targ‘ibot ishlarini olib borardilar. Ular ilm olish, Payg'ambar (s.a.v.) dan hadis eshitishga zo'r berganlardir. Bu kambag‘allar va bechorahollar, rivoyat qilinishicha, keyinchalik so‘fiy aqidada taqvodorlik, xudojo‘ylik, zohidlik, tarkidunyochilik timsollariga aylandilar. Muhammad (s.a.v.) ham Ahlu-s-Suffa bilan uzoq suhbatlar qurishni xush ko‘rganlar, ularning tashvishlaridan ogoh bo‘lib turishni odat qilganlar. “Sufiy”, “Tasavvuf” so‘zlarining kelib chiqishini ba’zan Ahlu-s-Suffa nomi bilan bog‘laydilar.
Frassinello Monferrato
Frassinello Monferrato Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Alessandria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 9 km2. 529 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Kvars shisha
Kvars shisha - sintetik yoki ta biiy (togʻ billuri, kvars qumi va b.) kremniy ikki oksidini eritib olinadigan shisha. Shaffof (optik, juda toza, texnik) va xiraroq xillari boʻladi. Oʻtga chidamliligi, issiqbardoshligi, kislotabardoshligi, dielektrik xossasi bilan ajralib turadi. K. sh.dan laboratoriya idishlari, tigellar, optik asboblar, izolyatorlar va b. tayyorlanadi.
Lake Ketchum
Lake Ketchum AQShning Washington shtatida joylashgan shahardir. Snohomish County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1173 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 8,200001 km2. Shundan 8,1 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir.
Voves
Voves Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Eure-et-Loir departamenti Chartres tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
2928 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 88,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 33,2 km2.
Farxor tumani, Taxor
Farxor tumani — Afgʻonistonning Taxor viloyatidagi tuman. Taloqanning janubi-sharqida joylashgan. Bu vodiydan Xonobod daryosi oqib oʻtadi. Farxor aholisining qariyib 99% fors tilida gaplashadi. Farxorda 50 mingga yaqin aholi va 75 ta qishloq bor.
Nomining kelib chiqishi
Farxar nomi, odatda, soʻgʻdcha (va ehtimol, xorazmcha ham) βṛγʾr dan kelib chiqqan deya qaraladi, sanskritcha vihāra (Buddist monastiri) soʻzining ekvivalenti boʻlib, buddist matnlari tarjimalarida keltiradi. Yana bir qarashga koʻra, bu nom etimologik jihatdan vihara bilan bogʻliq emas, balki forscha soʻz boʻlib, asli *paru-khuvāthra “baxtga toʻla” degan maʼnoni anglatadi.
VIII asr atroflarida Afgʻonistonning shimolida buddizm islom bilan almashtirilgan boʻlsa-da, XI asrning oxirlarida xorazmlik olim al-Beruniy buddistlar haqidagi munozarada shunday yozishga muvaffaq boʻlgan: “Ularning yodgorliklari, butlarining bahorlari va ularning farxorlari Xurosonning Hindistonga tutash chegaralarida koʻrinadi”.
Geografiyasi va iqlimi
Farxor shimolda Kalafgʻon, shimoli-sharqda Kishim, sharqda Tagʻob, janubda Varsaj, gʻarbda Namak Ab, shimoli-sharqda esa Taluqon tumanlari bilan chegaradosh. Kishim Badaxshon viloyatida, boshqa barcha tumanlar bilan Taxar viloyatida joylashgan.
Iqlimi
Farxor nam, kontinental iqlimga egadir.
Demografiyasi
Farxorda 52117 nafar aholi istiqomat qiladi, har 25 ayolga jins nisbati 26 erkakdan toʻgʻri keladi. Tumanda koʻpchilik oʻzbeklar, ozchilik hazoralar yashaydi. Oʻrtacha yoshi 15,8 va aholining taxminan 42% ishlaydi. Ishsizlarning qariyb 18 foizi ish izlamoqda. Tumanda 8000 ga yaqin xonadon mavjud boʻlib, ularning oʻrtacha soni 6,5 kishini tashkil qiladi.
Qishloqlari
Farxor tumanining qishloqlariga quyidagilar kiradi: Shaktan, Shingan, Nahr Ab, Dashti Robat, Abi Dara, Kurani, Pire Farxor, Shori, Dehak, Jangle Gʻazo, Dashti Konj, Chashmayi Garmuk, Shahri Farxor, Kundal, Mazre Shix, Xonaqa, Xurmab, Ardishan, Koshan, Sare Xom, Singan, Pyani, Dahni Zure, Xofdara, Sangi Otash, Xovaki, Farhangurd, Xusdeh, Darbaho, Huti, VarUk, Gʻashob, YUx, Lujdeh va Mashtan. Ammo tuman ushbu qishloqlar bilan cheklanmaydi
Fors sheʼriyatida
Fors she’riyatida بت فرخار bot-e Farxār Goʻzal odam uchun „maʼbadning buddasi“ yoki „Farxorlik but“ maqoliga aylandi. Uni qoʻllagan ilk shoirlardan biri XI asrda Gʻaznalik Mas’ud I saroyida yashagan Manuchehriy boʻlib, u shunday yozgan:
Boshqa bir misolda shoir Xvaju (yoki Xoju) (vaf.1352) goʻzal turkni maqtab, shunday yozadi :
NGC 1368
NGC 1368 Eridan yulduz turkumidagi S0-a tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Francis Leavenworth 1885-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Ulyanovsk
Ulyanovsk (1780-yilgacha — Sinbirsk, 1924-yilgacha — Simbirsk) — Rossiya Federatsiyasi Ulyanovsk viloyatidagi shahar, viloyat markazi. Volga va Sviyaga daryolari boʻyida. Transport yoʻli chorrahasi. Daryo porti (Kuybishev suv ombori). Aeroport bor. Aholisi 636 ming kishi (2002). Shahar 1648-yilda Sinbirsk istehkomi sifatida vujudga kelgan. 18-asr boshlaridan Kozon gubernyasida. 1780-yilda Simbirsk noibligiga asos solingan. 1796-yildan gubernya shahri. 19-asrda Volga boʻyidagi don, baliq, qoramol, yogʻochtaxta savdosi markazlaridan boʻlib qoldi. Oziq-ovqat sanoati rivojlandi. Mashinasozlik va metallsozlik (aviatsiya sanoat majmui, "Avto UAZ" i.ch. birlashmasi; motor, ogʻir va unikal stanoklar, "Kontaktor" va boshqa zavodlar), qurilish materiallari i.ch., kimyo, yengil, oziq-ovqat sanoatlari rivojlangan. 3 oliy oʻquv yurti, 2 teatr, oʻlkashunoslik, badiiy muzeylar, I.A.Goncharov tarixiymemorial muzeyi; tarixiymemorial qoʻriqxona bor. Meʼmoriy yodgorliklardan: gimnaziya (18-asr), Lenin memoriali binosi (1967—70) mavjud. V.I.Ulyanov (Lenin) nomiga qoʻyilgan (Simbirskda tugʻilgan).
Tarlabaşı (Genç)
Tarlabaşı — Turkiyaning Bingol viloyati Gench tumaniga qarashli qishloq .Qishloqda kurdlar istiqomat qiladi va 2022-yilda aholi soni 208 kishi edi.
Grenzach-Wyhlen
Grenzach-Wyhlen Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Lörrach tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 17,32 km2. Aholisi — 14 027 kishi (2010).
Hududi
Grenzach-Wyhlenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Magnay (Novotroitsk qishloq okrugi)
Magnay (Мағынай) — Qozogʻistonning Qoʻstanay viloyati Qarabaliq tumaniga qarashli qishloq. Novotroitsk qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 395049600.
Koʻlkruk koʻli qishloqdan 6,5 km shimolda joylashgan.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 364 kishidan (165 erkak va 199 ayol) iborat edi. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 353 kishi (181 erkak va 172 ayol) istiqomat qilgan.
Kvars
Kvars (olm. Quarz) — silikatlar sinfiga mansub eng koʻp tarqalgan jins hosil qiluvchi mineral. Kimyoviy formulasi SiO2. Kvarsning kristalli 2 ta modifikatsiyasi maʼlum: geksagonal Kvars (yoki a-K.) 870—573° temperatura oraligʻida turgʻun va trigonal Kvars (R-K.) 573° dan pastda turgʻun. r-K. tabiatda eng koʻp tarqalgan. Qoʻshaloqlari koʻp, kristall donacha, agregat va zich massalar holida uchraydi. Kvarsning kristallari, donalari, agregatlarining rangi har hil: shaffof — togʻ billuri, binafsha — ametist (safsar), kulrang — rauxtopaz, qora — morion, tillarang — sitrin va boshqa. Rangining har hil boʻlishi strukturaviy defektiga bogʻliq. Murakkab ranglilari ham uchraydi, ularga boshqa minerallarning mayda zarralari qoʻshilgan boʻladi. Kvarsning yashirin kristall hillari agat va xalsedon nihoyatda ingichka tolasimon tuzilmalardan iborat. K. optik jihatdan bir oʻkli, musbat. Ultrabinafsha va qisman infraqizil nurlarni oʻtkazadi. Sunʼiy Kvarsni SiO2 ning suvli eritmasidan yuqori bosim va temperaturada olinadi. Kvars turli togʻ jinslarining asosiy tarkibiy qismi hisoblanadi. Kvars pyezoelektrik hossaga ega. Qattikligi 7. Zichligi 2,65 g/sm3. Erish harorati 1710°C, soviganda kvars oynasi deb ataluvchi jismga aylanadi. Monokristallari kam uchraydi va juda yuqori baholanadi. Kvars Oʻrta Osiyo (Pomirda), Rossiya (Uralda), Ukraina (Volinda), Braziliya va Madagaskarda uchraydi. Kvars qumi va uning metamorflashgan turlari — kvarsitlar keramika va shisha sanoatida, monokristallari (pyezokvars) optika va radiotexnikada, shaffof va chiroyli ranglilari yarim qimmatbaho tosh sifatida zargarlikda ishlatiladi. Sun'iy kvarts Gidrotermik usul bilan sun'iy kvartsni sintez qilish usuli ishlab chiqilgan. Sintetik kvartsning sanoat uchun afzalligi - aralashmalarning tarqalishining bir xilligi, yuqori kimyoviy tozaligi. O'sish natijasi tabiatda keng tarqalgan egizak kristallariga qaraganda piezo-optik kvarts sifatida foydalanish uchun ko'proq mos bo'lgan yagona kristallar bo'lishi juda muhimdir. Zargarlik sanoati uchun sintez usuli ham muhimdir, chunki u har qanday rangdagi kvartsni va kerakli to'yinganlikni, agar kerak bo'lsa, hatto bitta rangdan ikkinchisiga o'tishda ham olish imkonini beradi. Sun'iy kristallarga yashil (tabiatda juda kam) va ko'k (tabiiy analoglari yo'q) ranglar beriladi, hattoki tabiatda mavjud bo'lmagan ko'k kvarts ham o'stiriladi. Sintetik kvarts kristallarini ishlab chiqarish Guj-Xrustalniy, Shilovo-Ryazan viloyati, Yujnouralskda rivojlanmoqda. Kvartsning sanoat sintezi 1957-yildan beri yo'lga qo'yilgan.
Blandin
Blandin Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Isère departamenti La Tour-du-Pin tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
122 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 28,4 nafar kishi.
Kvars soati
Kvars soati — vaqtni katta aniqlik bilan oʻlchash va astronomik kuzatishlar uchun moʻljallangan soat. K.s.ning yurayotganligini kvars generatorining tebranishi bilan aniqlanadi. Ishlashi kvars kristalli plastinka halqa yoki brusok (rezonator)ning pyezoelektr xususiyatiga asoslangan. Rezonator bukilsa yoki qisilsa, ustki qatlamida elektr razryadlari hosil boʻladi va, aksincha, unga oʻzgaruvchan tok keltirilsa tebranib turadi. Pyezoelektr tebranish chastotasidan vaqt aniqlanadi. Tebranish chastotasi yuzlab KGs dan oʻnlab MGs gacha boradi. K.s.ning sutkalik xatosi 0,001 sek. dan oshmaydi. K.s.da ikki pogʻonali termostat ishlatiladi. U temperaturani 0,001° aniqlikda ushlab turadi. Vaqtni bilish xizmatida kamida 2 ta K. s. dan foydalaniladi. Bunda ularning tebranish chastotalari bir-biriga hamda astronomik kuzatish natijalariga solishtiriladi. K.s. yordamida Yerning oʻz oʻqi atrofida notekis aylanishi aniqlandi. Oʻzbekiston FA Astronomiya institutida 4 K. s. yordamida astronomik kuzatishlar olib boriladi.
Prussiya qirolligi
Prussiya qirolligi (Königreich Preußen) — 1701-yildan 1918-yilgacha mavjud boʻlgan nemis qirolligi. 1871-yildan imperiya hududining uchdan ikki qismini boshqargan holda Prussiya German imperiyasining yetakchi davlati hisoblangan. Brandenburgda joylashgan Berlin uning asosiy shahri boʻlsada, qirollik oʻz nomini Prussiya tarixiy viloyatidan olgan.
1701: Brandenburgning yangi bosqichga oʻtishi
Brandenburg-Prussiyaning Buyuk kurfyursti Fridrix Vilgelm I 1688-yilda vafot etadi. Uning mulklari Prussiya qiroli Fridrix Iga (1701-1713) aylangan oʻgʻli Fridrix IIIga oʻtadi.
Prussiya gersogligini hisobga olmaganda Brandenburgning barcha yerlari nomiga Gabsburglar humronligi ostida boʻlgan Muqaddas Rim imperiyasining tarkibiga kirgan. Imperiyada faqat bitta nemislar qiroli mavjud boʻlishi sababli Fridrixga imperator Leopold Ining qaroriga muvofiq (ispan vorisligi uchun urushda Fransiyaga qarshi ittifoq evaziga) 1701-yil 18-yanvarda imperiya tarkibiga kirmagan yerlarda „Prussiya qiroli“ sifatida toj kiydirildi. Imperiyada faqat bitta „nemislar qiroli“ mavjud boʻla olishi sababli 1772-yilgacha prussiya monarxlari „Prussiyadagi qirol“ unvoniga ega boʻlishgan. Yangi paydo boʻlgan qirollik 1713-yilda Utrext bitimiga koʻra boshqa davlatlar tomonidan tan olindi.
1702—1740: Qirollikning oʻsishi
Qirollikning hududlari 1200 km masofada boʻlinib yotardi. Uning hududlari Boltiq dengizining janubi-sharqidagi Prussiya knyazligi, Brandenburg, Reynlanddagi Mark va Ravensburg ekskavlaridan iborat edi. Yangi Prussiya qirolligi juda qambagʻal edi — Oʻttiz yillik urushdan soʻng qayta tiklash ishlari borayotgan edi. 1708-yilda qirollik aholisining uchdan biri oʻlat qurboni boʻldi. 1710-yilda oʻlat kasalligi poytaxt — Berlindan 80 km uzoqlikdagi Prenslau shaxrida toʻxtadi.
Shvetsiya Rossiya, Saksoniya, Rech Pospolita (Polsha), Daniya-Norvegiya, Gannover va Prussiyaga qarshi Shimoliy urushda (1700-1721) magʻlub boʻlib, Boltiq dengizining janubiy qirgʻogʻidagi yerlarini yoʻqotdi. Stokgolmda 1720-yilning yanvarida imzolangan rus-shved bitimiga muvofiq Prussiya Shtettin va Shvetsiyaning Pomeraniyadagi boshqa hududlariga ega chiqdi.
1740—1760: Sileziya urushlari
1740-yilda Fridrix II taxtni egalladi. U 1537-yilgi shartnomani bahona qilib, Sileziyaga bostirib kirib, Avstriya vorisligi uchun urushni boshladi. Bu shartnomaga koʻra Sileziya hukmdorlari Pyastlar sulolasida davomchi tugasa bu hudud Brandenburgga oʻtishi kerak edi. Sileziyaning tezda egallanishidan soʻng Prussiya Avstriya ersgersogi Mariya Tereziya bilan ittifoq tuzish harakatiga tushib, buning evaziga Sileziyani talab qildi. Taklif rad etildi, lekin Avstriya koʻplab yangi raqiblarga duch kelganligi sababli 1742-yilgi Berlin bitimiga binoan Sileziya Prussiyaga oʻtdi.
Avstriya koʻpchilikni hayratda qoldirib, urushni yangiladi. 1744-yilda Fridrix Bogemiyaga bostirib kirdi. U muvaffaqiyatsizlikka uchradi, Buyuk Britaniya va Fransiyaning Avstriyaga bosimi sababli 1748-yilda Ikkinchi Axen bitimi imzolandi. Bunga koʻra Sileziyaning katta qismi Prussiyaga berilishidan tashqari hech qanday hududiy oʻzgarishlar roʻy bermadi.
Urushda obroʻsini yoʻqotgan Avstriya Fransiya va Rossiya bilan ittifoq tuzish harakatiga tushdi. Prussiya esa Buyuk Britaniya bilan ittifoq tuzishda bir qancha muammolarga duch keldi.
Heyersdorf
Heyersdorf Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Altenburger Land tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 3,78 km2. 154 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Heyersdorfning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Prussiya qirolligi
1740—1760: Sileziya urushlari
1756-1757-yillarda Fridrixning ikkinchi marta Saksoniya va Bogemiyada bostirib kirishi Yetti yillik urush boshlanishiga sabab boʻldi. Prussiya armiyasi bu urushda Yevropaning koʻplab buyuk davlatlari armiyalariga qarshi urushib katta obroʻ topdi. Bu urushda Rossiya, Fransiya, Avstriya va Shvetsiya ittifoqiga qarshi Prussiya, Buyuk Britaniya va Gannover ittifoqi qarshi kurashdi. 1760-yilning oktabrida ruslar vaqtinchalik Berlin va Kengsbergni egallashganda Fridrix oʻz hududlariga boʻlgan jiddiy bosqin xavfini oldini oldi. Vaziyat qirollik uchun yomonlashishda davom etdi, lekin rus imperatori Yelizaveta Petrovna vafotidan soʻng vaziyat tezda oʻzgardi. Ittifoqga Pyotr III boshchiligida Rossiya qoʻshilgach sharqiy xatarning oldi olindi. Xuddi oʻsha paytda urushdan Shvetsiya chiqdi.
Prussiya Burkersdorfdagi jangda Avstriya armiyasini magʻlub etgach, qitʼada tinchlik oʻrnatildi. Bu natija Prussiyani nemis davlatlari orasida yetakchi qilib, qirollikni Yevropaning buyuk davlatlaridan biriga aylantirdi. Qirollikning qariyb yoʻq boʻlib ketishi xavfini koʻrgan Fridrix shundan soʻng bironta ham urush boshlamadi.
Prussiya armiyasithumb
Prussiya armiyasining asosini mushketyorlar, shuningdek grenaderlar, fuzilerlar va nayzachilar tashkil etgan, kavaleriya kirasirlar, dragunlar va gusarlardan tashkil topgan.
1772-, 1793-, 1795-yillar: Rech Pospolitaning boʻlib olinishlari
1786-yilda Fridrix vafotidan soʻng Fridrix Vilgelm II Polsha boʻlinishini davom ettirdi va 1793-yilda Prussiya Polsha gʻarbining katta qismini bosib oldi.
1795-yilda Rech Pospolita yoʻq boʻldi va Gʻarbiy Prussiyaning janubidagi katta hududlar (shu jumladan, Varshava) Prussiya hududiga aylandi. Bu yangi hududlardan Yangi Sileziya, Janubiy Prussiya va Yangi Gʻarbiy Prussiya provinsiyalari tuzildi.
1806—1815: Napoleon urushlari
Muqaddas Rim imperiyasi 1806-yilda Napoleonning Avstriya ustidan gʻalabalari tufayli tugatild. Brandenburgning kurfyurst (saylovchi knyaz) unvoni bemaʼno boʻlib qoldi va bekor qilindi. Bu vaqtda Gogentsollernlarning koʻplab unvonlari bor edi: kurfyurst, buyuk knyaz, turli hududlar gersogligi va boshqalar. 1806-yildan soʻng u faqatgina Prussiya qiroli unvoniga ega boʻlib qoldi.
Prussiyaning 1806-yilda Yena va Auershtadtdagi jangdagi magʻlubiyati sababli qirol Fridrix Vilgelm III vaqtinchalik Memelni tark etishga majbur boʻldi. 1807-yilgi Tilzit sulhiga koʻra Prussiya Polshaning ikkinchi va uchinchi boʻlinishida olingan hududlar va Elba daryosining gʻarbidagi barcha hududlarni, yaʼni, oʻz hududining yarmini yoʻqotdi. Qirollikning qolgan barcha qismi fransuz askarlari tomonidan okkupatsiya qilinib, qirol Fransiya bilan ittifoq tuzishga va Kontinental blokadaga qoʻshilishga majbur boʻldi.
Napoleon Rossiyada magʻlubiyatga uchragach Prussiya ittifoqdan chiqib fransuz okkupatsiyasiga qarshi „ozodlik urushlari“ (Befreiungskriege) davomidagi Oltinchi koalitsiya urushida qatnashdi. Marshal Gebhard Leberext fon Blyuxer boshchiligidagi pruss askarlari 1815-yilda Vaterloodagi asosiy jangda qatnashib gʻalabga oʻz hissalarini qoʻshishdi.
1815: Prussiya Napoleondan soʻng
thumb|300px|right|1807-1871-yillardagi Prussiya ekspansiyasi Gʻlaba qoʻshgan hissalari uchun Prussiya Vena kongressiga chaqirildi va Saksoniyaning 40 %, shuningdek, Reynlandning katta qismiga ega chiqdi. Prussiyaga Polshaning uchinchi boʻlinishida oʻtgan katta hududlar Rossiya imperiyasidagi Polsha qirolligiga qoʻshib berildi.
Prussiyadagi bu oʻzgarishlar tufayli qirollik oʻnta viloyatga boʻlindi. Gʻarbiy Prussiya, Sharqiy Prussiya va Poznan tarkibida boʻlmagan qirollikning katta qismi Muqaddas Rim imperiyasi oʻrniga kelgan olmon ittifoqi qismiga aylandi.
1848-yilgi revolyutsiya tufayli Gogentsollern-Zigmaringen va Gogentsollern-Hehingen 1850-yilda Prussiyaga qoʻshib olindi.
1848—1871: Germaniyani birlashtirish uchun urushlar
thumb|right|300px|Prussiya [[Avstro-pruss urushidan soʻng (1866)]]
Vena kongressidan ellik yil oʻtgach Nemis ittifoqida yagona nemis davlati tuzish va kichik nemis qirolliklari tuzumini saqlab qolish tarafdorlari oʻrtasida muammo kelib chiqdi. 1834-yilda Avstriya imperiyasi kiritilmagan Germaniya bojxona ittifoqining tuzilishi (Zollverein), aʼzo davlatlarda Prussiya taʼsirini kuchaytirdi. 1848-yilgi inqilob natijasida Frankfurt parlamenti qirol Fridrix Vilgelm IVga Germaniyani Prussiya atrofida birlashtirish taklifini berdi. Fridrix VIlgelm inqilobchilar qirollik tojini taklif qilishga huquqlari yoʻq deya bu taklifdan voz kechdi. Lekin bu inkorning boshqa sababi bor edi: oʻsha vaqtlarda Avstriya va Prussiya oʻrtasidagi ichki kurash davom etayotgandi. Germaniyaning tuzilishi Prussiyani Avstriya bilan urushtirib qoʻyardi.
1848-yilda Daniyaning Shlezvig va Golshteyn gersogliklaridagi kekin boshqaruvi Daniya va nemis ittifoqi oʻrtasidagi Birinchi Shlezvig urushiga (1848-1851) sabab boʻldi. Urushda Daniya magʻlub etildi, lekin Prussiya tashqi bosim ostida ikkala gersoglikdan voz kechishga majbur boʻldi.
Bu uch urushdan birinchisi 1864-yilda Avstriya yordamida Prussiya tomonidan boshlangan Ikkinchi Shlezvig urushi edi. Daniya magʻlubiyatga uchrab Shlezvig va Golshteynni mos ravishda, Prussiya va Avstriyaga berdi. Shlezvig va Golshteynni boʻlishishdagi muammolar Prussiya va Avstriya oʻrtasidagi yetti haftalik urushga (1866-yil) olib keldi. Bu urushda Prussiya Italiya qirolligi va koʻplik shimoliy-german davlatlarini bilan ittifoqda Avstriya imperiyasiga qarshi urushdi. Avstriya ittifoqi magʻlub etilib, Gannover qirolligi, Gessen buyuk gersogligi, Nassau gersogligi va Frankfurt erkin shahri kabi nemis davlatlari Prussiyaga qoʻshib olindi. Bu gʻalabaning eng muhim natijasi Prussiyaning Reyndagi hududlari qirollikning asosiy qismi bilan birlashtirilganligi boʻldi. Urushga sabab boʻlgan Shlezvig va Golshteyn Prussiya boshqaruvi ostiga oʻtdi. Ayni shu paytda Prussiya oʻzining eng katta holatiga yetib, Germaniyaning uchdan ikki qismini egalladi va shu chegaralarda 1918-yilgacha qoldi.
Urush natijalariga koʻra Olmon ittifoqi tugatilib, uning oʻrniga Prussiya 1867-yilda Mayn daryosining shimolidagi 21ta davlatni birlashtirgan Shimoliy Germaniya ittifoqini tuzdi.
Bu yangi davlatda Prussiya yetakchi boʻlib, uning hududlarining beshdan toʻrt qismiga ega edi. Uning yetakchiligi Bismark tomonidan tuzilgan konstitutsiyada mustahkamlangan edi. Ijro hokimiyati prezidentlikka yuklatilib, nomiga pruss qiroliga tegishli edi. Kansler faqat qirolgagina hisobot berardi. Shuningdek, ikki palatali parlament ham tuzildi. Quyi palata, yoki Reyxstag umumxalq erkaklar ovozlari bilan saylanardi. Yuqori palata, yoki Bundesrat hukumat tomonidan tayinlanardi. Bundesrat Reyxstagdan kuchliroq hisonlanardi. Prussiya ittifoqdagi 43 ovozdan 17tasiga ega boʻlib, ittifoqda yetakchi kuch edi. Janubiy olmon davlatlari (Avstriyadan tashqari) Prussiya bilan harbiy ittifoq tuzishga majbur boʻlishdi. Bismark bu yoʻlni Germaniyani birlashtirishning oson yoʻli deb hisobladi. Qirol Vilgelm Avstriyani egallashga ahd qilgan boʻlib, Bismark uni bu fikrdan qaytardi. Bismark Avstriya kelajakda nemis ishlariga aralashishini xohlamagandi. Shuningdek, u Avstriyani kelajakda kerakli ittifoqdosh boʻladi deb hisobladi.
Germaniyaning birlashtirishning ohirgi bosqichi Bismark boshchiligida Prussiya imperator Napoleon III boshchiligidagi Fransiyaga qarshi eʼlon qilingan Fransiya-Prussiya urushi (1870-yil) boʻldi. Avstriya-Prussiya urushidan soʻng kelisha olish qobiliyatlari kuchaygan olmon davlatlari birgalikda oʻz askarlarini tezda toʻplab, Fransiyani magʻlub etishdi. Bu pruss gʻalabasi tufayli Parij yaqinidagi Versal qasrida Vilgelm 18-yanvar 1871-yilda (birinchi pruss qiroli Fridrix Iga toj kiydirilganidan roppa-rosa 170 yil oʻtgach) fransuz poytaxti qamal qilinayotgan bir paytda German imperiyasi imperatori deb eʼlon qilindi.
1871—1918: Prussiyaning oʻsishi va qulashi
thumb|300px|right|Prussiya Germaniya imperiyasi tarkibida (1871—1918-yillar) mini|Prussiya qiroli shtandarti, 1844-71 Bismark tuzgan imperiya kontinental Yevropaning eng kuchli davlatlaridan biriga aylandi. Shimoliy German ittifoqidagiga oʻhshab Prussiya imperiya tarkibida ham mutlaq hukmron edi. Prussiya imperiya hududining beshdan uchiga va aholisining uchdan ikkisiga ega edi. Imperatorlik toji Gogentsollernlar sulolasiga tegishli boʻlib qoldi.
Lekin boʻlajak muammolarning ildizi imperiya va pruss tizimlari orasidagi katta farqlarda edi. Imperiyada 25 yoshdan katta erkaklar umumiy teng huquqli ovoz berish huquqiga ega edilar. Xuddi shu paytda Prussiyada cheklangan uch tabaqali ovoz berish tizimi mavjud edi va aholining 17,5 %i hayotning barcha sferalari boshqarar edi. Prussiya bosh vaziri ikki davrni (1873-yil yanvar — noyabr va 1892-1894-yillar) hisobga olmaganda bir vaqtda imperiya kansleri ham hisoblanardi. Bu esa imperiya mavjud boʻlgan davrning katta qismida qirol/imperator va bosh vazir/kanslerga ikki mutlaq bir-biridan farq qiladigan qonunchilik va saylov tizimlarida ishlashga toʻgʻri kelgan.
Bismark qolgan Yevropa yangi reyxning kuchidan xavfsirab, imperiyani yoqtirmasligini tushunib Berlin kongressiga oʻxshash bitimlar bilan tinchlikni saqlashga intilgan.
Vilgelm I 1888-yilda vafot etadi va uning oʻrniga Fridrix III taxt oʻtiradi. Yangi imperator inglizlarni yoqtirardi va keng qamrovli liberal islohotlarni oʻtkazishni rejalashtirgandi. Lekin u taxtga oʻtirganidan atigi 99 kun oʻtib, vafot etadi. Uning oʻgʻli 29 yoshli Vilgelm II taxtga oʻtiradi.
Tajribasiz imperator liberal islohotlarni toʻxtatib, imperiyani Bismarkka topshirib qoʻyadi. Lekin shu paytda u Bismark bilan kelisha olmaydi. Yangi kayzer oʻzining qarindoshlari sanalmish britan va rus qirollik oilalari bilan munosabatlarni yomonlashtirib, boshida ularning raqibiga va soʻngra, dushmaniga aylanadi. Vilgelm II 1890-yilda Bismark oʻz vazifasidan chetlashtirib, tashqi siyosatda Germaniyani yakkalashtirishga olib kelgan militarizatsiya va avantyurizm yoʻlidan boradi.
Avstro-Vengriyaning Serbiya bilan muammosi paytida kayzer dam olishga ketib qoladi va imperiyadagi davlatlarning oʻz askarlarini safarbar etishlari Birinchi Jaxon Urushiga (1914-1918) olib keladi. Bolsheviklar urushdan chiqish uchun 1918-yilgi Brest bitimiga koʻra Prussiyaga chegaradosh boʻlgan Rossiyaning gʻarbidagi katta hududlarni nemislarga topshirishga rozi boʻlishadi. Bu hududlar ustidagi nemis boshqaruvi atigi bir necha oy davom etadi va urushdagi magʻlubiyat, shuningdek, kayzerni taxtdan voz kechishga majbur qilgan inqilob tufayli tugaydi.
Urushdan keyingi Versal shartnomasi Germaniyani urush uchun javobgarlikni oʻz boʻyniga olishga majbur qiladi. Shartnoma nemislar imperiyani eʼlon qilgan Versal qasrida imzolanadi.
Urush tugamasidan Germaniyada Vilgelm IIni 1918-yil 9-noyabrida qirollik va imperiya taxtidan voz kechishga majburlagan Noyabr inqilobi boshlanadi. Prussiya qirolligining nomi Prussiya ozod davlatiga oʻzgartiriladi.
Prussiya tarkibi
Prussiya qirolligining asosiy hududlari Brandenburg-Prussiyani tashkil etuvchi Friul Brandenburgi va Prussiya gersogligi edi.
Pomeraniya Prussiyaga 1648-yilda qoʻshib olindi.
1720-yilda Shvetsiyadan tortib olingan hududlar bilan birga bu yer Pomeraniya provinsiyasiga aylanadi.
Prussiyaning Sileziya urushlaridagi muvaffaqiyatlari 1740-yilda Sileziya provinsiyasi tuzilishiga olib keladi.
1772-yilda Polshadan tortib olingan Qirollik Prussiyasi va Varmiya Gʻarbiy Prussiya provinsiyasiga aylandi, Prussiya gersogligi esa Varmiyaning bir qismi bilan Sharqiy Prussiya provinsiyasiga aylandi.
Netze daryosi boʻylab olingan hududlardan Notez okrugi tuziladi. 193-1795-yillarda Polshadan tortib olingan hududlarda Yangi Sileziya, Janubiy Prussiya va Yangi Sharqiy Prussiya provinsiyalari tuziladi. Bu uch provinsiyaning qariyb barchasi (Janubiy Prussiyaning gʻarbidan tashqari) 1815-yilda Vena kongressiga binoan Netze okrugi bilan birga Rossiyaga beriladi.
Vena kongressidan keyin gʻarbda Prussiya tomonidan olingan yirik hududlarda oʻnta provinsiya tuziladi. Bu provinsiyalar:
1822-yilda Jülich-Cleves-Berg va Quyi Reyn Reyn provinsiyasiga birlashtirildi. 1829-yilda Sharqiy va Gʻarbiy Prussiya Prussiya provinsiyasiga aylantirildi, lekin 1878-yilda yana boshqatdan boʻlindi. Gogentsollern-Zigmaringen va Gogentsollern-Hehingen knyazliklari 1850-yilda Gogentsollern provinsiyasiga aylantirildi.
1866-yilda Avstro-pruss urushidagi gʻalabalardan soʻng Prussiyaga oʻtgan hududlardan Gannover, Gessen-Nassau va Shlezvig-Golshteyn provinsiyalari tuzildi.
Prússia Kungariket Preussen
Wolf matematika mukofoti
Wolf matematika mukofoti (Wolf Prize in Mathematics) — Isroildagi Wolf jamgʻarmasi tomonidan matematiklarga beriladigan mukofot. Bu mukofot Wolf jamgʻarmasi tomonidan taʼsis etilgan va 1978-yildan beri berib kelinayotgan olti Wolf mukofotining biridir: jamgʻarma qishloq xoʻjaligi, kimyo, tibbiyot, fizika va sanʼat boʻyicha ham mukofot beradi
2013–2014-yillarda oʻtkazilgan soʻrovda Wolf matematika mukofoti Abel mukofoti va Fields medalidan keyingi uchinchi eng nufuzli xalqaro matematika mukofoti deb topildi. Abel mukofoti taʼsis etilguniga qadar Wolf mukofoti „Matematika boʻyicha Nobel mukofoti“ga eng yaqin ekvivalent hisoblangan, chunki Fields medali toʻrt yilda bir marta va faqat 40 yoshgacha boʻlgan matematiklarga beriladi.
Moʻmin Muxitdinov
Moʻmin Muxitdinovich Muxitdinov(1914-yil 14-faevral Fargʻona viloyati Margʻilon shaharda tavallud topgan) — Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi.
Biografiyasi
Moʻmin Muxitdinov 1914-yilda Fargʻona viloyati Marg‘ilon shaharda tavallud topgan.1941-yildan KPSS a'zosi.
Muxitdinov davrida Margʻilon 100 mingdan ortiq aholiga ega shaharga aylangan.
O‘zbekiston SSR Oliy Sovetining 4, 5, 6 va 7-chaqiriqlari deputati etib saylangan.
Vafoti
Moʻmin Muxitdinovich Muxitdinov 1989-yilda Farg‘ona viloyati Margʻilon shahrida vafot etgan.
Janubiy Luzon davlat universiteti
Lucban Davlat Universiteti (LucSU ; Filipino ), ilgari Janubiy Luzon politexnika kolleji (SLPC) nomi bilan tanilgan oliygoh, Filippinning Quezon provinsiyasidagi 9395-sonli Respublika qonuniga muvofiq faoliyat yurituvchi davlat tomonidan moliyalashtiriladigan eng yirik oliy oʻquv yurtidirlaridan biri hisoblanadi. U Quezon provinsiyasidagi 11 ta korpusdandan iborat boʻlib, asosiy korpus Lukbanda joylashgan.
Oliygohda tibbiyot, taʼlim, muhandislik, qishloq xoʻjaligi, baliqchilik, oʻrmon xoʻjaligi, atrof-muhit, sanʼat va fannlar, buxgalteriya hisobi, kooperativ biznes va tadbirkorlik, texnologiya va boshqa sohalar oʻrgatiladi. Taʼlim jarayonlari ilgʻor taʼlim texnologiyalari asosida tashkilqilingan. Shuningdek, u tadqiqot va kengaytirish xizmatlarini koʻrsatishi va oʻz ixtisoslik sohalarida ilgʻor etakchilikni taʼminlashi kerak. 10931-sonli Respublika qonuni yoki Prezident Rodrigo Duterte tomonidan imzolangan „ Sifatli oliy taʼlimga universal kirish toʻgʻrisida“gi qonunga koʻra, SLSU endi oʻzining mahalliy, birinchi darajali bakalavriat talabalaridan oʻquv toʻlovlarini yigʻmaydi.
SLSU sunʼiy yoʻldosh korpuslariga ega oliygohdir: Lucena, Tagkawayan, Alabat, Polillo, Tiaong va Infanta. Gumaka, Katanauan, Tayabas va Kalauagda yangi sunʼiy yoʻldosh korpuslari ochilgan.
Magistratura
O‘qituvchilar malakasini oshirish kolleji tomonidan boshqariladi
Sanʼat va fanlar kolleji tomonidan boshqariladi
Maʼmuriyat, biznes, mehmondoʻstlikni boshqarish va buxgalteriya kolleji tomonidan boshqariladi
Ittifoqdosh tibbiyot kolleji tomonidan boshqariladi
Doktorlik dasturlari
Magistratura dasturlari
Bakalavr dasturlari
Qisqa kurslar
Qishloq xoʻjaligi kolleji (CHED oʻrmon xoʻjaligini rivojlantirish markazi)
Mutaxassisligi: hayvonotshunoslik, oʻsimlikshunoslik, organik qishloq xoʻjaligi
Maʼmuriyat, biznes, mehmondoʻstlik va buxgalteriya kolleji
Mutaxassisligi: Marketing menejmenti, Inson resurslari va rivojlanish boshqaruvi, Moliyaviy menejment
Ittifoq tibbiyot kolleji
Muhandislik kolleji
Sanʼat va fanlar kolleji
Oʻqituvchilar taʼlimi kolleji (CHED oʻqituvchilar taʼlimini rivojlantirish markazi)
Philip Caldwell
Philip Caldwell (1920-yil 27-yanvar – 2013-yil 10-iyul) Ford oilasining aʼzosi boʻlmagan Ford Motor kompaniyasini (John S. Graydan keyin) boshqargan birinchi shaxs edi. U biznes tarixidagi eng muvaffaqiyatli burilishlardan birini uyushtirdi.
Janubiy Luzon davlat universiteti
Mutaxassisligi: Ingliz tili, Filippin tili, Matematika, MAPEH (Musiqa, Sanʼat, Jismoniy nashr, Salomatlik), Fizika fanlari, Ijtimoiy tadqiqotlar
Ferguson (Kentucky)
Ferguson AQShning Kentucky shtatida joylashgan shahardir. Pulaski okrugi tarkibiga kiradi.
Janubiy Luzon davlat universiteti
Mutaxassisligi: Sanoat sanʼati, Axborot va kommunikatsiya texnologiyalari, Uy xoʻjaligi
Philip Caldwell
Yoshlik davri
Caldwell Ogayo shtatining Bornevill shahrida fermer Robert Clyde Caldwell (1882 – 1935) va Wilhelmina Hemphillning (1881 – 1966) oʻgʻlida tugʻilgan. U Ogayo shtatining Janubiy Charleston shahrida oʻsgan va Janubi-sharqiy oʻrta maktabni tamomlagan. Caldwellning kelib chiqishi ingliz edi.
Ferguson (Kentucky)
Aholisi
881 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 194,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,5 km2. Shundan 4,5 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 285 m balandlikda joylashgan.
Janubiy Luzon davlat universiteti
Inson kinetikasi instituti
Philip Caldwell
Yoshlik davri
Caldwell 1940-yilda Maskingum kollejini tamomlagan, u yerda iqtisod boʻyicha mutaxassislikka ega boʻlgan va maktabning munozara jamoasi aʼzosi edi. 1942-yilda u Garvard biznes maktabida biznes boshqaruvi magistri darajasini oldi.
Faoliyati
U ikkinchi Jahon urushi paytida AQSh dengiz flotida leytenant sifatida xizmat qilgan.
Janubiy Luzon davlat universiteti
Laboratoriya maktablari
Philip Caldwell
Faoliyati
1953-yilda Forddan boshlab u yuk mashinalari operatsiyalarini, Philco boʻlinmasini va xalqaro operatsiyalarni ketma-ket boshqargan; bu lavozimlarning oxirgisida u Ford Fiestani Yevropaga taqdim etdi.
1978-yil iyul oyida Li Yakokka ishdan boʻshatilgandan soʻng, Caldwell 1978-yil 16-oktyabrda Ford Motor kompaniyasi prezidenti boʻldi. 1979-yil 1-oktyabrda Genri Ford II bosh direktor va 1980-yil 13-martda direktorlar kengashi raisi sifatida nafaqaga chiqdi; Caldwell har bir pozitsiyada uning oʻrnini egalladi.
Janubiy Luzon davlat universiteti
Manbalar
<references group="" responsive="1">