cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ispaniya imperiyasi
Burbon islohotlari
thumb||left Ispaniya Burbonlarining asosiy maqsadi imperiya institutlarini Ispaniya va qirol manfaati uchun yaxshiroq boshqarish uchun qayta tashkil etish edi. Qirollik daromadlarni koʻpaytirish va toj ustidan nazoratni, shu jumladan katolik cherkovi ustidan nazoratni kuchaytirishga intildi. Ispaniya nuqtai nazaridan Gabsburglar boshchiligidagi mustamlakachilik tuzilmalari endi Ispaniya foydasiga ishlamay qoldi, koʻp boyliklar Ispaniya Amerikasida saqlanib qoldi va boshqa Yevropa kuchlariga oʻtdi. Barbadosda inglizlar (1627), Sent-Kits (1623-5) va Yamaykada (1655) boshqa Yevropa kuchlarining mavjudligi; Gollandiyadagi Kuraçao shahri va Sent-Domingue (Gaitida) (1697), Martinika va Gvadelupadagi fransuzlar ispaniyaning yopiq tizimining yaxlitligini buzishdi va rivojlanayotgan shakar koloniyalarini barpo etishdi.
Uning hukmronligi boshida, birinchi Ispaniya Burboni, qirol Filipp V, Fransiyada boʻlganidek, monarxning ijro hokimiyatini kuchaytirish uchun kengashlarning maslahat polizinodal tizimi oʻrniga, hukumatni qayta tashkil qildi.
Filipp hukumati Dengiz va Ost-Indiya vazirliklarini tuzdi (1714) va Gonduras kompaniyasi (1714), Karakas shirkati, Gipuzkoana kompaniyasi (1728) va eng muvaffaqiyatli boʻlgan Gavana (1740) tijorat kompaniyalarini tashkil qildi.
XVIII asr gullab yashnashi
thumb|San-Felipe de Barajas, Kartagena-de-Indias qal’asi. [[1741-yilda Kartagena de Indiasdagi jangda ispanlar inglizlarning hujumini magʻlubiyatga uchratishgan.]] XVIII asr Ispaniya imperiyasi uchun gullab-yashnagan asr boʻldi, chunki Burbon islohotlari davrida, ayniqsa asrning ikkinchi yarmida savdo barqaror rivojlandi. Karibena-de-Indiasning Karib portidagi Buyuk Britaniyaning katta floti va armiyasiga qarshi urushda Ispaniyaning muhim gʻalabasi qoʻlga kiritildi. Angliyaga qarshi qator muvaffaqiyatli kurashlar Ispaniyaga XIX asrgacha Amerikaning hukmronligini saqlab qolishda yordam berdi. Ammo turli mintaqalar Burbonlar boshqaruvi ostida turlicha yashashgan va hatto Yangi Ispaniya gullab-yashnagan boʻlsa ham, boylikning keskin tengsizligi bilan ajralib turardi. XVIII asrda Yangi Ispaniyada kumush ishlab chiqarish jadal rivojlandi, natijada asrning boshi va 1750-yillar oʻrtasidagi mahsulot uch baravar koʻpaydi. Mexiko shahrida Iqtisodiyot va aholi soni oʻsdi. Kon egalari va qirollik gullab yashnagan bir vaqtda, Bajio qishloq joylarida yashovchi aholining koʻp qismi ish haqining pasayishi bilan yer narxining koʻtarilishiga duch kelishdi.
Tabiatshunos va tadqiqotchi Aleksandr fon Gumboldt Ispaniya Amerikasida juda koʻp sayohat qilgan, 1799-yil va 1804-yillar orasida birinchi marta zamonaviy ilmiy nuqtai nazardan tadqiq qilish va tavsiflash ishlarini olib bordi. U oʻzining yangi Ispaniya qirolligi haqidagi siyosiy asarida Meksika geografiyasiga tegishli tadqiqotlarni oʻz ichiga olgan holda u Yangi Ispaniya hindulari Yevropadagi har qanday rus yoki nemis dehqoniga qaraganda yaxshiroq sharoitda yashaganligini aytadi. Gumboldtning soʻzlariga koʻra, hindu dehqonlar kambagʻal boʻlishiga qaramay, Ispaniya hukmronligi davrida ular erkin va qullik mavjud boʻlmagan holda yashagan, ularning sharoiti rivojlangan Shimoliy Yevropadagi boshqa fermer va dehqonlarga qaraganda ancha yaxshi edi.
Gumboldt shuningdek, Yevropaning Parij kabi boshqa shaharlari bilan taqqoslaganda, Yangi Ispaniyada (Mexiko) non va goʻsht isteʼmolini qiyosiy tahlilini nashr etdi. Mexiko shahri yiliga bir kishi uchun 189 funt goʻsht isteʼmol qilgan, bu Parij aholisi isteʼmol qilgan 163 funtga nisbatan koʻp edi, meksikaliklar, shuningdek, Yevropaning har qanday shahri kabi deyarli bir xil miqdordagi non isteʼmol qilishgan, bu Parijda isteʼmol qilingan 377 kilogramm nonga nisbatan odam boshiga yiliga 363 kilogrammni tashkil qiladi. Karakas Parijga qaraganda bir kishiga yetti baravar koʻproq goʻsht isteʼmol qilgan. Von Gumboldt shuningdek, oʻsha davrda oʻrtacha daromad Yevropa daromadlaridan toʻrt baravar, shuningdek, Yangi Ispaniya shaharlari Yevropaning koʻplab shaharlariga qaraganda boyroq ekanligini yozib qoldirgan.
Boshqa imperiyalar bilan raqobatlashish
Ispaniya oldingi porloq davrlariga qayta olmadi, ammo XVIII asrning boshlarida u koʻplab hududlarini qaytarib oldi va hatto kengaytirdi. Yangi islohotlar amalga oshirildi, tashkilotlar va hukumat moderinizatsiya qilindi.
Yevropada harbiy tiklanish
1734-yilda Polsha istilosi davrida Ispaniya qoʻshinlari Neapol va Sitsiliyani avstriyaliklardan osongina tortib olganlarida Burbon institutsional islohoti juda katta samara berdi. 1742-yilda Jenkinsning qulogʻi urushi Avstriyaning vorisligi va Shimoliy Amerikada Jorj urushi bilan birlashdi. Fransiya bilan birga ish olib borgan inglizlar ham Ispaniya konvoylarini qoʻlga ola olmadilar va ispaniyalik shaxslar savdo yoʻllari boʻylab ingliz savdogarlariga hujum qildilar. Yevropada, Ispaniya 1741-yildan beri Italiya shimolidagi Lombardiyani ajratib olishga urinib koʻrdi, ammo Sardiniya qiroli Charlz Emmanuel III ning qarshiligiga duch keldi va Italiyaning shimolidagi urushlar 1746-yilgacha davom etdi.
Ispaniya 1748-yilgi Aix-la-Chappelle shartnomasiga binoan, Italiya shimolidagi Parma, Piatsenza va Guastalla shaharlarini egalladi. Bundan tashqari, Ispaniya Portugaliyaga bostirib kirganda magʻlubiyatga uchragan va yetti yillik urush (1756-63) yakunida inglizlarning baʼzi hududlarni yoʻqotdi.
Amerika inqilobiy urushidagi roli
thumb|right|300px|Shimoliy Amerikaning chegaralari, [[1782-yil 3-avgustda Amerika Mustaqillik urushi tugashi arafasida.]] Ispaniya Fransiya bilan birgalikda oʻn uchta Britaniya mustamlakalarining (keyinchalik AQShni tashkil qilgan) mustaqilligiga hissa qoʻshdi. Luiziananing (Ispaniya) gubernatori Bernardo de Gallvez ispanlardan xazina va hududni tortib olmoqchi boʻlgan Buyuk Britaniyaga qarshi siyosat olib bordi. Ispaniya va Fransiya ikkala mamlakatning Britaniyaga qarshi olib borgan Burbon Paktasi de Famil tufayli ittifoqdosh edilar. Gallvez Karib dengizidagi britan kontrabandasiga qarshi choralar koʻrdi va Fransiya bilan savdoni rivojlantirishga yordam berdi. Ispaniya qiroli Charlz III buyrugʻiga binoan Galvez Amerika isyonchilariga yordam berish ishlarni davom ettirdi. Inglizlar oʻn uch koloniyaning mustamlaka portlarini yopishdi va Ispaniyaning nazoratidagi Yangi Orleandan Missisipi daryosigacha boʻlgan yoʻl Amerika isyonchilariga kurashish uchun yaxshi tanlovga aylandi va ular shu yerga joylashdilar. 1776-yildan boshlab Roderige Xortales va savdo-sotiq kompaniyasi bilan hamkorlikda, 1781-yilda Gavanadan oltin va kumush kollektsiyasi bilan Yorktaunning soʻnggi qamalini moliyalashtirish bilan, Ispaniya Amerika inqilobiy urushida oʻn uchta mustamlakani faol ravishda qoʻllab-quvvatladi.
Ispaniyaning yordami koloniyalarga toʻrtta asosiy yoʻnalish orqali yetkazib berildi: (1) Fransiya portlaridan Roderige Xortalez va Kompaniyaning mablagʻi bilan; (2) Nyu-Orlean porti va Missisipi daryosi orqali; (3) Gavanadagi omborlardan; va (4) Ispaniyaning shimoli-gʻarbiy Bilbao portidan, Gardoki oilaviy savdo kompaniyasi orqali, urush qurollari yetkazib bergan.
thumb|left|[[1790-yilda Ispaniya va Portugaliya imperiyalari.]]
Britaniya oʻn uchta mustamlakani iqtisodiy jihatdan ilojsiz qoldirdi, shuning uchun Amerikaning davlat qarzi keskin oshdi. Ispaniya, Gardoki oilasi orqali, Ispaniya dollari deb nomlanuvchi 120 000 kumush 8 ta real tangani yubordi, Amerika Qoʻshma Shtatlari dollari qoʻyilgan tanga va u 1857-yil tanga aktiga qadar Amerika Qoʻshma Shtatlarida qonuniy toʻlov boʻlib qoldi (aslida Ispaniya dollari yoki Kerol XVIII asrda birinchi global valyutaga aylandi).
Saratoga janglarida gʻalaba qozongan Amerikaliklarning kontinental armiyasi Ispaniya tomonidan qisman jihozlangan va qurollangan. Ispaniya yetti yillik urushda Buyuk Britaniyadan, xususan Florida shtatida yoʻqotilgan hududlarni qaytarib olish imkoniyatiga ega boʻldi va bu imkoniyatdan unumli foydalana oldi. Galvez Ispaniya Amerikasining har burchagidan taxminan 7,000 kishidan iborat qoʻshin toʻpladi. Luiziana gubernatori Missisipi va Florida shtatini nazorat qilish uchun Fors koʻrfazi sohilidagi kampaniyada inglizlarga qarshi hujum tayyorladi. Galvets 1781-yilda Gʻarbiy Florida shtatini bosib olish uchun Pensakola qamalini muvaffaqiyatli yakunladi.
Koʻp oʻtmay, Galvez Bagam orollaridagi Yangi Providans orolini zabt etdi va bu orqali Angliyaning Karib dengizi ustidan hukmronligini saqlab qolgan va Amerika armiyasining magʻlubiyatini tezlashtirishi kerak deb hisoblangan soʻnggi qarshilik rejasini bekor qildi. Yamayka Karib dengizidagi Britaniyaning ahamiyatiga ega boʻlgan soʻnggi kuch edi. Shuning uchun Galvets Yamayka orolni bosib olishni taklif qildi, ammo uning taklifi Parij tinchlik shartnomasi (1783) imzolanganligi uchun rad etildi va bosqinchilik bekor qilindi. Natijada, Buyuk Britaniyaning birgina Yamaykada mustamlakasi qoldi va urush sulh bilan yakunlandi.
Zamzama
Zamzama (sugʻdiycha — sekin ovoz bilan ashula aytish, xirgoyi qilish) — 1) zardushtiylarning marosim duolarini ohista va mayin ohangda oʻqilishi; 2) oʻrta asr musulmon Sharqi tasavvuf anʼanalarida sheʼr va gʻazallarni ohang bilan ijro etish shakllaridan biri. Boqiyo Noiniyning (17-asr) "Zamzamai vahdat" ("Yolgʻizlik aytimlari") musiqa risolasi mavjud. Ad,: Nizamov A., Sufizm v kontekste muzikalnoy kulturi Sentralnoy Azii, Dushanbe, 2000.
Ispaniya imperiyasi
Braziliyadagi kurash
1541-1542-yillarda Fransisko de Orellana tomonidan Amazonka daryosining uzunligi boʻylab qidiruv ishlari boshlanganida, bugungi Braziliya hududining koʻp qismi ispanlarniki deb tan olingan edi. Koʻplab ispan ekspeditsiyalari ushbu ulkan mintaqaning katta qismlarini, ayniqsa Ispaniya aholi punktlariga yaqin joylarni oʻrganishdi. XVI-XVII asrlarda ispan askarlari, missionerlar va sarguzashtchilar Parana, Santa-Katarina va San-Paulu shaharlarida kashshoflar uyushmalariga asos soladilar shuningdek, fransuz va gollandiyaliklar tomonidan tahdid qilinadigan shimoliy-sharqiy qirgʻoqlardagi qal’alarni tashkil qildilar.
Bandeirantes ekspluatatsiyasining izidan portugal-braziliyalik aholi punktlari kengayib borgan sari, bu izolyatsiya qilingan ispan guruhlari oxir-oqibat Braziliya jamiyatiga qoʻshilishdi. Pampas Rio Grande-do-Sulning munozarali joylaridan koʻchirilgan baʼzi kastiliyaliklar, XVIII asrda mintaqaga kelgan hindu guruhlari, portugallar va qora tanlilar bilan birlashganda gachoning shakllanishiga katta taʼsir koʻrsatdilar. Burgos (1512) va Yangi qonunlar (1542) mahalliy aholining manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan edi. Portugaliyalik-braziliyalik qul savdogarlari Bandeirantlar Tordesillas liniyasining portugal tomonida joylashgan Amazonka daryosining ogʻzidan kirishda ustunlikka ega edilar. 1628-yildagi Ispaniya missiyasiga qilingan mashhur hujum natijasida 60 000 ga yaqin tubjoy aholi asirlikka tushdi.
XVIII asrga kelib Ispaniya hududining katta qismi amalda Portugaliya-Braziliya nazorati ostida edi. Ushbu haqiqat 1750-yilda Amazon havzasi va uning atrofidagi hududlarning koʻpchiligini suverenitetni Madrid shartnomasida Portugaliyaga qonuniy ravishda topshirish bilan tan olingan.
Ispaniya Luiziananing qoʻldan ketishi
Koloniyalarda savdo va farovonlikning oʻsishi siyosiy tanglikning kuchayishiga olib keldi, ammo bu Ispaniya bilan savdoni cheklab qoʻydi. Malaspinaning boshqaruvni va savdoni yaxshilashga yordam beradigan, atrof-muhit elitalari va imperiya markazi oʻrtasidagi tobora kuchayib borayotgan siyosiy ziddiyatni bostirish uchun imperiyani erkin konfederatsiyaga aylantirish toʻgʻrisidagi tavsiyasi monarxiya tomonidan bostirildi.
XIX asrda Ispaniya yoʻqotgan birinchi katta hudud bu shimoliy Kanadaga choʻzilgan va 1763-yilda Fransiya tomonidan Fonteynbau shartnomasiga binoan berilgan keng va yovvoyi Luiziana hududi edi. Napoleon boshqargan fransuzlar 1800-yilda San-Ildefonso shartnomasining bir qismi sifatida egalikni qaytarib olib, 1803-yilda Luiziana shtatini AQShga sotishdi. Napoleonning Luiziana hududini 1803-yilda AQShga sotishi Qoʻshma Shtatlar va Ispaniya oʻrtasidagi chegara nizolariga olib keldi va Gʻarbiy Florida (1810) da isyon koʻtarildi.
Umumjahon imperiyasining oxiri (1808-1899)
thumb|upright=1.35|[[1800-yillarga kelib amerikaliklar, rangli hududlar Ispaniya provinsiyasi hisoblangan.]] thumb|[[1808-yil 2-may: Fransisko de Goyaning (1814) Madriddagi fransuz qoʻshinlariga ispaniyaliklar tomonidan qarshilik koʻrsatgan Mamelukes ayblovi.]] 1808-yilda Napoleon Bonapart kuchlari Iberiya yarim oroliga bostirib kirishdi, natijada Portugaliya qirollik oilasi Braziliyaga evakuatsiya qilindi va Ispaniya qiroli isteʼfoga chiqarildi. Napaleon Ispaniya taxtiga oʻzining ukasi Jozef Bonapartni qoʻydi va ispan xalqining partizan qoʻzgʻaloniga uchradi. Urush davomida, taxminan 180,000 imperiya qoʻshinlari ispan partizanlari tomonidan oʻldirilgan.
Urushni mashhur rassom Goya tasvirlagan. Fransiya istilosi Ispaniya Amerikasining koʻp joylarida qirollik boshqaruvi va siyosiy mustaqillikka olib keladigan harakatlarning qonuniyligini inqiroziga olib keldi. Ispaniyada oʻn yildan ortiq davom etgan siyosiy noaniqlik va bir necha oʻn yillar davomida tartibsizliklar, vorislik nizolari boʻyicha fuqarolar urushi, respublika va nihoyat liberal demokratiya davri boshlandi. Ferdinand VII nomidan boshqariladigan Qirollikning Oliy markaziy va boshqaruvchi xunta 1808-yil 25-sentabrda turli xuntalar oʻrtasidagi saʼy-harakatlarni muvofiqlashtirish uchun tashkil etilgan.
Ispaniya Amerikasining mojarolari va mustaqillik 1810-1833
Ispaniya Amerikasi uchun alohida shaxsiyat gʻoyasi zamonaviy tarixiy adabiyotda ishlab chiqilgan, ammo Ispaniya imperiyasidan toʻliq Ispaniya Amerika mustaqilligi gʻoyasi oʻsha paytda umumiy emas edi va siyosiy mustaqillik muqarrar emas edi. Tarixchi Brayan Xamnettning taʼkidlashicha, Ispaniya monarxiyasi va Ispaniya liberallari chet el mulklarining joylashishiga nisbatan moslashuvchan boʻlganida imperiya qulamagan boʻlar edi degan fikrda.
Yangi Ispaniya Viceroyaltyda, erkin fikrlaydigan dunyoviy ruhoniy Migel Hidalgo y Kostilla 1810-yilda Grito de Doloresda Meksika ozodligini eʼlon qildi. Rasman mustaqillik aslida 1821-yilda qirollik armiyasi ofitseri isyonkor Visente Guerrero bilan ittifoqchi va Iguala rejasiga binoan isyonkor Agustin de Iturbide tomonidan qoʻlga kiritildi. Yangi Ispaniyadagi konservativ katoliklar iyerarxiyasi, Meksikaning mustaqilligini koʻp jihatdan qoʻllab-quvvatladi, chunki u Ispaniyaning liberal Konstitutsiyasini 1812-yilda yoqimsiz deb topgan edi. 1821-yilda Meksikaning mustaqilligi tufayli Markaziy Amerika viloyatlari mustaqillikka erishdilar va Meksikaga qisqa vaqt (1822-23) qoʻshildilar, ammo Meksika 1824-yilda respublika boʻlganida ular oʻz yoʻllarini tanladilar.
Verakruz, Kallao va Chiloedagi Ispaniya sohilidagi istehkomlar tegishli ravishda 1825 va 1826-yillarga qadar qarshilik koʻrsatgan. Ispaniya Amerikasida Royalist partizanlar bir necha mamlakatlarda urushni davom ettirishdi va Ispaniya 1827-yilda Venesuelani va 1829-yilda Meksikani qaytarib olishga urinish boshladi. 1833-yilda qirol Ferdinand VII vafot etganida, Ispaniya harbiylari qayta istilo qilishning barcha rejalaridan voz kechdi.
Amerika va Tinch okeani hududida oxirgi yerni boy berilishi (1865-1899)
1865-yildan keyin faqat Kuba va Puerto-Riko va Ispaniyaning Sharqiy Ost-Indiya (Filippin, Guam va Tinch okeani yaqinidagi orollar) Ispaniya nazorati ostida qoldi.
Kalinka, Kardjali viloyati
Kalinka — Bolgariyaning janubidagi Kardjali viloyatidagi qishloq.
Ispaniya imperiyasi
Afrikadagi hududlar (1885-1975)
thumb|upright=1.15|[[Ekvatorial Gvineya xaritasi]] 1778-yilda Fernando Pu oroli (hozirgi Bioko), qoʻshni orollar va Niger va Ogoué daryolari oʻrtasidagi materikga tijorat huquqlari portugallar tomonidan Janubiy Amerikadagi hudud evaziga Ispaniyaga berildi (El Pardo shartnomasi). XIX asrda baʼzi ispan tadqiqotchilari va missionerlari ushbu zonani kesib oʻtishgan, ular orasida Manuel Iradier ham bor.
1848-yilda Ispaniya qoʻshinlari Chafarinas orolini zabt etdilar. thumb|left|Tetouan jangida Reusning soni Tetouandagi urushdan soʻng, 1860-yilda Marokash Santa Cruz de la Mar Pecena shahrining qadimgi tayanch punkti hidoblangan Sidi Ifni Tandier shartnomasi boʻyicha Ispaniyaga berdi. Keyingi oʻn yilliklarda fransuz-ispan hamkorligi shaharning janubida ispan protektoratining paydo boʻlishi va kengayishiga olib keldi va 1884-yilgi Berlin konferentsiyasida ispanlarning taʼsiri xalqaro miqyosda tan olindi. Ispaniya Sidi Ifni va Gʻarbiy Sahroyi Kabirni birgalikda boshqargan. Ispaniya Gvineya qirgʻoqlari ustidan Bojadordan Kap Blangacha boʻlgan protektoratga daʼvo qildi va hatto Mavritaniyadagi Adrar va Tiris mintaqalari ustidan daʼvo qoʻzgʻashga harakat qildi. Rio Muni 1885-yilda protektorat va 1900-yilda mustamlaka boʻldi. Gvineyaga qarama-qarshi daʼvolar 1900-yilda Parij shartnomasi bilan hal qilindi, shu sababli Ispaniyaga sharqdan Ubangi daryosigacha boʻlgan 300,000 km² yerdan atigi 26,000 km² qoldirildi.
1893-yildagi qisqa urushdan soʻng Ispaniya Meliliyadan janubga oʻz taʼsirini kengaytirdi.
1911-yilda Marokash fransuzlar va ispanlar oʻrtasida boʻlinib ketdi. Abdelkerim boshchiligida isyon koʻtarildi va ispanlar tomonidan bostirildi. Ana shu voqeadan keyin, yetakchi ispaniyalik siyosatchi: „Biz Ispaniya parchalanishining eng keskin davridamiz“, deb qatʼiylik bilan eʼlon qildi.
1923-yilda Tangier fransuz, ispan, ingliz va keyinchalik Italiya qoʻshma maʼmuriyati ostida xalqaro shahar deb eʼlon qilindi. thumb|Spanish officers in Africa in 1920 1926-yilda Bioko va Rio Muni Ispaniya Gvineyasining mustamlakasi sifatida birlashtirilib, bu holat 1959-yilga qadar davom etdi. 1931-yilda monarxiyaning qulashi bilan Afrika koloniyalari Ikkinchi Ispaniya Respublikasining tarkibiga kirdi. 1934-yilda Bosh vazir Aleandro Lerroux hukumati davrida general Osvaldo Kapaz boshchiligidagi Ispaniya qoʻshinlari 1860-yilda Marokashga de-jurega berilgan Sidi Ifniga kelib, hududni bosib olishdi. Besh yil oʻtgach, Afrika armiyasining generali Fransisko Franko respublika hukumatiga qarshi isyon koʻtarib, Ispaniya fuqarolik urushini boshladi (1936-39).
1956-yilda, Fransiya Marokash mustaqil boʻlgandan keyin, Ispaniya Ispaniya Marokashini yangi xalqqa topshirdi, lekin Sidi If, Tarfaya viloyati va Ispaniyaning Sahrosini boshqaruvini saqlab qoldi. Marokash sultoni (keyinchalik qirol) Muhammad V ushbu hududlarga qiziqib, 1957-yilda Ispaniyaning Sahrosini bosib olgan. Ammo ikkita viloyat birlashib, yana Ispaniya sahrosini tashkil etgan.
1959-yilda Gvineya koʻrfazidagi Ispaniya hududi Ispaniya guberniya provinsiyalariga oʻxshash maqomga ega boʻldi. Uni general-gubernator boshqargan.
Ispaniya Sahrosi ustidan Ispaniya nazorati 1975-yildagi Yashil Mart, Marokashning harbiy bosimi ostida chiqib ketishiga olib keldi. Ushbu sobiq Ispaniya mustamlakasining kelajagi nomaʼlumligicha qolmoqda.
Villafrati
Villafrati Italiyaning Sitsiliya mintaqasida joylashgan kommunadir. Palermo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 25 km2. 3364 nafar aholi istiqomat qiladi.
NGC 3842
NGC 3842 Arslon yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1785-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
165
Vafot etgan
🇷🇺
160er
Betty Jane Diener
Betty Jane Diener (1940-yil 15-sentyabr - 2015-yil 23-yanvar) amerikalik akademik maʼmur va siyosatchi edi. U 1982-yildan 1986-yilgacha gubernator Chuck Robb boshqaruvi davrida Virjiniya savdo kotibi boʻlib ishlagan.
Diener 1940-yil 15-sentyabrda Vashingtonda tugʻilgan va Virjiniya shtatining Arlington okrugida oʻsgan. U 1958-yilda Vashington-Li oʻrta maktabini tamomlagan. Diener 1962-yilda Uellsli kollejida bakalavr darajasini va 1964-yilda Garvard biznes maktabida magistr darajasini oldi. U biznes boshqaruvi boʻyicha Garvard-Radcliffe dasturida MBAning birinchi yilida oʻqidi. 1974-yilda u Garvard biznes maktabida biznes boshqaruvi boʻyicha doktorlik darajasini oldi.
Diener Ogayo shtatining Klivlend shahridagi Case Western Reserve universitetida dekan yordamchisi hamda professor boʻlib ishlagan. 1979-yilda Diener Old Dominion universitetining biznes maktabi dekani boʻldi.
Virjiniya gubernatori Chuck Robb 1982-yilda Betty Jane Dienerni shtat savdo kotibi etib tayinladi. Tijorat boshligʻi sifatida Diener 22 ta davlat agentligi va 52 kengash va komissiyalarni nazorat qildi, ular taxminan 4000 shtat xodimi bilan yillik 945 million dollarlik byudjetni qamrab oldi. U qishloq xoʻjaligi, atrof-muhit, sanoat, mehnat va turizm kabi turli xil masalalar uchun mas'ul edi. Betty Jane Diener Virjiniya turizm risolalaridan plantatsiya atamasini olib tashladi va bu shtatning Amerika fuqarolar urushigacha boʻlgan qullik tarixini eslatdi. U, shuningdek, atrof-muhitni muhofaza qilish qoidalarini kuchaytirish va koʻmir qazib olish boʻyicha yangi xavfsizlik qoidalarini qoʻllab-quvvatladi.
Virjiniya savdo kotibi lavozimida ishlaganidan soʻng, Diener Massachusets Boston universitetida provost va professor boʻldi. Keyin u 2002-yildan 2012-yilgacha Florida shtatining Mayami Shores shahridagi Barry universitetining Andreas biznes maktabida menejment va tahlil professori boʻldi.
Fort-Loderdeylda yashovchi Diener 2015-yil 23-yanvar kuni Florida shtatidagi Veston shahridagi sogʻliqni saqlash klinikasida oʻpka fibrozisidan 73 yoshida vafot etdi. Uning eri Robert D. Bell 1993-yilda vafot etgan edi.
Sevakar
Sevakar  — Armanistonning Syunik viloyati Kapan tumanidagi qishloq.
Bellevue (Nebraska)
Bellevue AQShning Nebraska shtatida joylashgan shahardir. Sarpy County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
47594 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 34,7 km2. Shundan 34,4 km2 quruqlik, 0,3 km2 esa suv maydonidir.
Manipur
Manipur — Hindistonning shim.-sharqiy qismidagi shtat, Myanma bilan chegaradosh. Maydoni 22,4 ming km². Aholisis 2,4 mln. kishi (2001), koʻp qismi manipur xalqi. Rasmiy tili — mani-puri tili. Maʼmuriy markazi — Impxal shahri Manipur hududida miloddan avvalgi 33 yildan 1391-yilgacha Pakxangba sulolasi hukmronlik qilgan. Oʻrta ayerlarda Manipur mustaqil hokimlik boʻlib, bir necha bor myanmaliklar hujumiga uchragan. 1826—1949-yillarda inglizlar qoʻl ostida boʻldi. 1963-yildan ittifokdosh hudud, 1972-yil yanvardan Hindistonning mustaqil shtati.
Yer yuzasi togʻlik, eng baland joyi 2500 m. Togʻ oralarida balandligi 800–1000 m li keng vodiylar bor. Iqlimi iliq, moʻʼtadil iqlim. Yillik yogʻin vodiylarda 1500 mm, togʻlarda 2500 mm gacha. Yon bagʻirlarda sernam tropik va igna bargli oʻrmonlar hamda oʻtloqlar bor.
Manipur — agrar shtat. Asosiy ekini — sholi. Shuningdek, makkajoʻxori, bugʻdoy, shakarqamish, sabzavotlar, paxta, tamaki ekiladi. Bogʻlar bor. Ipak qurti boqiladi. Qoʻlda gazlama toʻqiladi. Hunarmandchilikda uy-roʻzgʻor buyumlari tayyorlanadi. Metallni qayta ishlash, zargarlik buyumlari, oʻyin-choqlar yasaladigan korxonalar, sement, elektronika, plastmassa zavodlari mavjud. Manipur boshqa shtatlar bilan avtomobil yoʻllari orqali bogʻlangan. Im-pxalda aeroport, universitet bor. Turizm rivojlangan.
Hodenc-en-Bray
Hodenc-en-Bray Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Beauvais tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
423 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 41,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,1 km2. Dengiz sathidan 98 – 206 m balandlikda joylashgan.
Boldogkőváralja
Boldogkőváralja — Vengriyaning Borsod-Abaúj-Zemplén okrugidagi qishloq. 2004-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, bu munitsipalitetda 1173 nafar aholi istiqomat qilgan.
Tramoyes
Tramoyes Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ain departamenti Bourg-en-Bresse tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1604 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 124,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 12,9 km2. Dengiz sathidan oʻrtacha 268 – 307 m balandlikda joylashgan.
Beaupuy (Lot-et-Garonne)
Beaupuy Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Lot-et-Garonne departamenti Marmande tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1028 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 126,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,1 km2.
166
Vafot etgan
🇷🇺
Sogliano Cavour
Sogliano Cavour Italiyaning Apuliya mintaqasida joylashgan kommunadir. Lecce provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 5 km2. 4889 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Sülstorf
Sülstorf Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Ludwigslust tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 18,64 km2. 895 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Sülstorfning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Valdelageve
Valdelageve Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Salamanca provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 16,35 km2. Aholisi — 87 kishi (2010).
Aghcheh Mashhad-e Char Dowli
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Aghcheh Mashhad-e Char Dowli (, shuningdek , Aghcheh Mashhad-e Chār Dowlī sifatida romanizatsiya qilingan; Aghcheh Mashhad va Aghcheh Mashhad-e Chahār Dowlī nomi bilan ham tanilgan ) — Eron, Sharqiy Ozarbayjon viloyati, Malekan tumani markaziy tumanidagi Gavdul-e Sharqi qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, aholi soni 72 nafar kishi hamda 20 oiladan iborat.
Manipur (xalq)
Manipur (meytxeilar) — xalq. Hindistondagi kukuchinlar guruhiga kiruvchi xalq, Manipuri shtatining asosiy aholisini tashkil etadi (1,65 mln., 2001Y.). M. tilida soʻzlashadi. Koʻpchiligi hinduizm (vishnuizm), shuningdek, xristian va islom diniga eʼtiqod qiladi. M.larning asosiy mashgʻuloti — deqqonchilik (sholi, tariq), chorvachilik; yuk tashuvchi hayvonlar, echki va choʻchqalar boqiladi. Xoʻjalikda baliqchilik, qisman ovchilik katta ahamiyat kasb etadi. Hunarmandchilikda toʻquvchilik rivoj topgan. M.lar ip va ipak gazlamalar tay-yorlaydilar, ularda gilam toʻqish mu-him oʻrin tutadi. M. xalqi oʻz milliy adabiyotiga (bangol alfaviti asosida) va boy folkloriga ega. Ularning raqs sanʼati mashhur.
Hazrat Sayyid Amir Umar
Hazrat Sayyid Amir Umar (?—1400) — alloma va muhaddis. Bu kishi Hazrat Amir Kulolning to‘rtinchi farzandlari bo‘lib, saboqni Hazrat Mavlono Jamoliddin Dehaosiyodan olgan. U doimo amri maʼruf va nahyi munkarga rioya etar va sohibkaromat valiyulloh, g‘ayratli va jasur edi. Said Amir Umar haqida „Rashahot“da, „Samariya“ kitobida va boshqa manbalarda maʼlumotlar uchraydi. Abu Tohirxojaning „Samariya“ kitoblarida yozilishicha Amir Temur dahmasining gumbazi ichida Sayid Amir Umar qabri joylashgan. Hazrat Sayid Amir Umar 1400-yil vafot etgan. Said Amir Umar Temur zamonasida Samarqandda muhtasiblik mansabida faoliyat olib borgan. „Maqomati Mir Kulol“da keltirilishicha, Amir Temur Buxoroga kelib, Hazrat Sayid Mir Kuloldan duo olgan so‘ng ishlarida rivoj bo‘ladi. Amir Temur hazrati pirni o‘z huzurlariga chorlaydi. Sayid Amir Kulol o‘g‘li Amir Umarni Amir Temur huzuriga jo‘natadi va Amir Umarga quyidagi nasihatlarni aytadi: „Ey, farzand, Amir Temurga ayting, agar Alloh taolo dargohidan umidvor bo‘lsangiz taqvo va adlni ro‘zg‘oringiz shiori aylangiz. Ogoh bo‘ling, Ey, farzand, Amir Temur sizga ko‘p narzi niyoz bermoqchi bo‘ladilar. Zinhor qabul etmang. Mabodo olsangiz, so‘ng qaytib huzurimga kelmang! Narzu niyoz olmoq bobolarimiz ravishlariga ziddur. Zero darveshlar mudom mo‘'minlar duosi ila mashg‘ul bo‘lishlari kerak. Agar molu davlatga mayl ko‘rsatsalar, alar duolari hijob ichra qolur, ijobat bo‘lmas!“. Amir Temur Sayid Amir Umarga deydilarki „Hazrat Mir Kulolni xursand etmoq uchun biz Buxoro viloyatining boju xirojini u zotga sovg‘a qildik!“ Lekin Sayid Amir Umar buni qabul qilmaydi va otasi aytgan nasihatni Temurga yetkazadi. Amir Temur deydilarki: „Hazrat pirga ne sovg‘a etsak, toki u kishiga munosib bo‘lsin va bizni u zoti boborakotga yaqin etsin?“ Amir Umar deydilar: „Padari buzrugvorim dedilarki, Amir Temur ahlullox dilidan joy olmoqni istasalar, taqvo va adlni shiorlariga aylantirsinlar. Mana shu yo‘l u kishini Alloh taologa yaqin etadi! .“.
Lake City (Minnesota)
Lake City AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Wabasha County, Minnesota|Wabasha, Goodhue County, Minnesota|Goodhue
Manitoba (maʼnolari)
Manitoba:
Lake City (Minnesota)
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
5063 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 434,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,81 km2. Shundan 11,65 km2 quruqlik, 0,16 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 212 m balandlikda joylashgan.
Pfulgriesheim
Pfulgriesheim Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Bas-Rhin departamenti Strasbourg-Campagne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1171 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 244,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,8 km2. Dengiz sathidan 147 – 177 m balandlikda joylashgan.
167
Vafot etgan
🇷🇺
160er
2017-yil oktyabr oyida vafot etganlar
Quyida 2017-yil oktyabr oyida vafot etganlar roʻyxati keltirilgan.
Gangi
Gangi Italiyaning Sitsiliya mintaqasida joylashgan kommunadir. Palermo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 127 km2. 7449 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).
Zamburugʻlar
Zamburugʻlar tasnifi:
Zamburugʻlar oʻsimlik, hayvon va odamlarda kasallik qoʻzgʻatish xususiyatiga ega, oziqovqat mahsulotlarini buzadi. Gʻoʻzada vilt va chirish kasalliklarini paydo qiladi (yana qarang Zamburugʻli kasalliklar). Baʼzi zamburugʻlar hasharotlar sonini hamda kasallik tugʻdiruvchi (patogen) zamburugʻlar rivojini susaytirishda ijobiy ahamiyatga ega. Vertitsillyoz soʻlishni qoʻzgʻatuvchi zamburugʻlar kushandasi (zamburugʻlar — antagonist)ga Trichoderma Iignoram Hars., Aspergilius sp., Penicillim sp. va boshqalar kiradi.
Zamburugʻlar tuproqda bakteriyalar, aktinomitsetlar va mikroorganizmlar bilan birgalikda organik moddalarni parchalab, sanitarlik vazifasini bajaradi va tabiatda moddalar aylanishida ishtirok etadi. Shu bilan birga tuproqda usimlik kasalliklarini qoʻzgʻatuvchi zamburugʻlar toʻplanib ham qoladi. Monokultura natijasida oʻsimliklarning maʼlum turlarigagina ixtisoslashgan zamburugʻlar yigʻiladi. Aspergilius, Penicillium, Mucor, Trichothecium, Rhizopus va boshqa turkumga mansub baʼzi tur zamburugʻlar urugʻlik materialning mogʻorlashiga sabab boʻlib, ularning unuvchanligini pasaytiradi. Koʻpgina mogʻor zamburugʻlar xom ashyoni saklash davrida paxta tolasi sifatini buzadi. Baʼzi turlari isteʼmol qilinadi (jumladan, qoʻziqorin). Zamburugʻlarning fermentativ, antibiotik, toksik va parazitlik xususiyatlaridan veterinariyada hamda oʻsimliklarni zararkunanda va kasalliklardan himoya qilishda, shuningdek, yengil sanoatda, oziqovqat va farmatsevtika sanoatida foydalaniladi.
Wiesen (Graubünden)
Wiesen  Shveysariyaning Graubünden kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Albula (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 29.58 km2. 362 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Hududi
Wiesenning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Manitoba
Manitoba — Kanadaning markaziy qismidagi koʻl, Nelson daryosi havzasida. Maydoni 4,7 ming km², uz. 193 km, eni 40 km gacha. Eng chuqur joyi 20 m. M. qad. muzlik davridagi Agassis koʻlining qoldigʻi. Dofin daryosi orkali Vinnipeg kuliga oqadi. Baliqqa boy. M. atrofi dam olish zonasi.
Flasher (Shimoliy Dakota)
Flasher AQShning Shimoliy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Morton okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
232 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 128,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,84 km2. Shundan 1,81 km2 quruqlik, 0,03 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 597 m balandlikda joylashgan.
Valdelosa
Valdelosa Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Salamanca provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 63,43 km2. Aholisi — 498 kishi (2010).
Galavani
Galavani — Gruziyadagi qishloq. Mtsxeta munitsipalitetida joylashgan. Aholisi 503 kishi (2014).
Beauville (Lot-et-Garonne)
Beauville Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Lot-et-Garonne departamenti Agen tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 22,8 km2.
Zamindavor
Zamindavor, Zamindaver, Zamindovar — urta asrlar da Xurosondagi viloyat. Gʻur va Bust viloyatlari oraligʻida joylashgan. 3. orqali Hirotdan Hindistonga boradigan yoʻl utgan. 10-asrdayoq 3. gʻuriylar va xalajlar bilan chegaradosh mulk sifatida mashhur bulgan. 3. aholisi uzlarining jangovar ekanliklari bilan shuhrat krzonganlar. Mahmud Gʻaznaviy Gʻurga Z.dan bir necha bor yurishlar uyushtirgan. Mahmud ibn Vali (17-asr) 3. mustahkam va olib boʻlmas qalʼa ekanligi, unda gʻalla va mevalar moʻlkoʻl va arzonligini yozgan.
Kaʼlul
Kaʼlul — Saudiya Arabistonining janubi-gʻarbidagi Jizan viloyatida joylashgan qishloq.
NGC 3843
Ushbu obyektni Edward Holden 1881-yilda kashf etgan.
Kalinka, Kardjali
Kalinka — Bolgariyaning janubidagi Kardjali viloyatidagi qishloq.
168
Vafot etgan
🇷🇺
Manipur tili
Manipur tili, manipuri - Shimoliy -Sharqiy Hindistondagi tillardan biri, tibetbirma tillari guruhiga mansub. Asosan, Manipur shtatida, shuningdek, Assom, Tripur shtatlarida va Bangladesh, Myanma davlatlarida tarqalgan, unda taxminan 1 mln. 650 ming kishi soʻzlashadi (2001). Manipur tili fonetikasining oʻziga xosligi unda 2 xil undoshlar tizimining (ayni shu tildagi va bengal, assom tillaridan oʻzlashgan) mavjudligidir; grammatik jihatdan bu til agglyutinativdir. Otlar va feʼllarning oʻzak morfemalari va barcha qoʻshimchalar bir boʻgʻinli. Grammatik jins kategoriyam! mavjud emas. Gapda ega avval, kesim ke-yin, toʻldiruvchi esa ular oʻrtasida keladi. Manipur tilida 7 ta lahja boʻlib, ular deyarli oʻrganilmagan; Manipur poytaxti Impxal shahrining laxjasi adabiy tilga asos boʻlgan. Adabiy til bilan jonli soʻzlashuv tili oʻrtasida muayyan farqdar bor. Manipur tili yozuvi qadimdan brahmiga asoslangan boʻlsada, 18-asrdan u bengal yozuvi tomonidan siqib chiqarilgan.
Hodenc-l'Évêque
Hodenc-l'Évêque Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Beauvais tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
213 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 60,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,5 km2. Dengiz sathidan 93 – 216 m balandlikda joylashgan.
Pashaly Treti
Pashaly Treti (shuningdek, Pashaly Tret’i, Orta Pashaly va Pashaly Tretiy) — Ozarbayjonning Hojigʻabul tumani tarkibiga kiruvchi qishloq.
Hourtin
Hourtin Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Lesparre-Médoc tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
2473 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 13,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 188,4 km2.
Uelitz
Uelitz Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Ludwigslust tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 15,04 km2. 427 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Uelitzning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Plaine
Plaine Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Bas-Rhin departamenti Molsheim tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
795 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 34,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 22,9 km2. Dengiz sathidan 373 – 900 m balandlikda joylashgan.
Chala (yahudiylar)
Chala yahudiylar (chala) — XVIII asr oxiridan boshlab islom dinini qabul qilishga majburlangan buxorolik yahudiylarni nazarda tutilgan. Bu chala yahudiylari tashqi koʻrinishda Islomga amal qilishdi, lekin yashirincha oʻzlarining yahudiy anʼanalarini saqlab qolishdi. Chala yahudiylari Donmeh va Ispaniyaning Marranosiga juda oʻxshash voqeani olib boradilar. Chala yahudiylari islom dinini tark etish bilan bogʻliq halokatli oqibatlar tufayli haqiqiy yahudiy eʼtiqodiga qayta olmadilar. Bu davrda Islom hukmronligi islom dinidan qaytganlarga oʻlim jazosini belgiladi.
XIX asrga kelib Samarqand, Xiva, Qoʻqon, Margʻilon, Shahrisabz shaharlarida chala yahudiylar jamoalari paydo boʻldi. Chala yahudiylari koʻpincha ikki-uch avloddan keyin mahalliy musulmon aholi bilan turmush qurishni boshlaydilar va qolgan yahudiy anʼanalarini yoʻqotadilar.
Chala yahudiylar dinining iudaizmga qaytishi 1867-yilda Rossiyaning Oʻrta Osiyoni bosib olishi bilan boshlandi. Xiva va Qoʻqon xonliklari Turkiston gubernatorligi tarkibiga kiritilgan boʻlsada, Buxoro xonligi muxtoriyat boʻlib qoldi va islom dinini tark etganlarga oʻlim jazosini qoʻllashda davom etdi. Natijada, koʻplab chala yahudiylari oʻlim xavfidan qutulish uchun Rossiya nazorati ostidagi hududlarga noqonuniy ravishda koʻchib ketishdi. Garchi Rossiya qonunlari bu yangi kelganlarning Buxoroga surgun qilinishi va yaqin orada oʻlimga duchor boʻlishini talab qilsa-da, surgun qilish toʻgʻrisidagi buyruqlar doimiy ravishda kechiktirildi.
Baʼzi chala yahudiylari ham imperiyaga iqtisodiy foydalanishlarini isbotlash uchun savdogar gildiyalariga qoʻshilishdi. Musulmon huquqi Buxoroda atrofdagi shaharlarga qaraganda uzoqroq muddat saqlanib qolganligi sababli, kommunistik sovet hokimiyati Buxoroga kelgan paytga kelib, mahalliy chala yahudiylarning aʼzolari oʻzlarini yahudiy deb bilishmay qolgan va shu paytgacha musulmon aholiga toʻliq singib ketgan.
Gipermneziya
Gipermneziya (ὑπέρ va  — xotira) — maʼlumotni eslab qolish va takrorlash qobiliyatini oshiradi. Xotiraning turli shakllari va turlariga murojaat qilishi mumkin. Koʻpincha bu yoqimsiz, ogʻriqli hodisa (masalan, xotirada juda koʻp ahamiyatsiz tafsilotlarni saqlashda).
Chala (yahudiylar)
1920-yilda sovet hokimiyati oʻrnatilgach, aholi oʻrtasidagi diniy tafovut rasman tan olinmay qoldi. Shunga qaramay, pasportlardagi etnik tafovutlar koʻplab chala yahudiylariga yahudiylar emas, balki etnik oʻzbeklar va tojiklar hisoblanishiga imkon berdi.
Gipermneziya
Tasniflash
Gipermneziyaning bir necha turlari mavjud. Birinchidan, xotirani yaxshilash taʼsir kuchayishi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin, bu psixiatriya amaliyotida eng keng tarqalgan holat. Keyin hipermneziya hipomani, maniya sindromi yoki hipertiminin belgilaridan biri hisoblanadi. Bu, shuningdek, masalan, psixostimulyatorlardan kelib chiqqan dori gipertimiyasi (yoki gipomaniya) belgisi boʻlishi mumkin. Bunday gipermneziya noqulaylik tugʻdirmaydi.
Chala (yahudiylar)
2000-yilda yozuvchi Mansur Suroshning chala yahudiylarning boshidan kechirgan voqealar tasvirlangan „Chala“ (Chalalar) romani nashr etildi.
Gipermneziya
Tasniflash
Gipermneziya, shuningdek, chalkash ong, gallyutsinatsiyalar, delusional rivojlanishning faol shakli va boshqa ruhiy kasalliklar bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Epizodik va doimiy gipermneziya ham mavjud.
Diffuz (umumiy) gipermneziya bilan xotira bir tekisda oshadi, bu maniya holatlar uchun, alkogol va marixuana bilan zaharlanishning dastlabki bosqichlarida, progressiv falajning prodromal davrida, parafrenik sindromning baʼzi variantlari bilan xosdir.
Elektiv (qisman, selektiv) gipermneziya bilan alohida hodisalar, faktlar, raqamlar yoki hayotning muayyan davrlari uchun xotira kuchayadi. Delusional tajribalar bilan bogʻliq hodisalarga nisbatan bunday gipermneziya turli xil kelib chiqishi paranoya va paranoid sindromlarda paydo boʻlishi mumkin. Oligofreniya bilan u bemorning cheklangan manfaatlari doirasidagi individual faktlarga murojat qilishi mumkin. Xuddi shu hodisa kuzatilishi mumkin epilepsiya, agar bemorning qiziqish doirasi sezilarli darajada toraysa. Depressiya va depressiv sindromda bemorni salbiy nuqtai nazardan tavsiflovchi faktlar va kichik hodisalar uchun selektiv gipermneziya mavjud.
Fenomenal xotira holatlari, baʼzan gipermneziyalar deb ataladi, tibbiy nuqtai nazardan gipermneziyalar deb nomlanmaydi.
Benkelman
Benkelman AQShning Nebraska shtatida joylashgan shahardir. Dundy County okrugi tarkibiga kiradi.
Godrano
Godrano Italiyaning Sitsiliya mintaqasida joylashgan kommunadir. Palermo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 38 km2. 1146 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Zamin banki
Zaminbank — Oʻzbekistondagi ixtisoslashtirilgan davlataksiyadorlik ipoteka banki. OʻzR Vazirlar Mahkamasining 1995-yil 7-sentabrdagi qaroriga koʻra, ochiq aksiyadorlik jamiyati shaklida 20 mln. soʻmlik ustav jamgʻarmasi bilan tashkil etilgan. Boshkaruvi Toshkent sh.da joylashgan. Respublikaning barcha viloyatlarida va Qoraqalpogʻiston Respublikasida 13 filiali bor. Bankning asosiy aksiyadorlari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi (60,7%), Moliya vazirligi (5,5%), "Bektemir universal bozori" ochiq aksiyadorlik jamiyati (8,8%), "Oʻzqishloqxoʻjalik-mashxolding" kompaniyasi (4,6%) va b. 1996-yildan amaliyotlarni xorijiy valyutada olib borish uchun litsenziya olgan. Respublikadagi yer maydonlari va b. koʻchmas mulkni garovga qoʻyish asosida moliya mablagʻlarini jamlash va investitsiyalash; jismoniy va yuridik shaxslarga qisqa va uzoq muddatli hamda ipoteka kreditlari berish; yer egalariga kompleks kredithisob xizmati koʻrsatish; muomalaga ipoteka obligatsiyalarini chiqarish va joylashtirish; kichik va oʻrta tadbirkorlik korxonalarini kreditlash, ipoteka kreditlari soqasida ilgʻor jahon tajribalarini joriy etish va b. vazifalarni bajaradi. Bank portfelining asosiy qismi xususiy, kichik va oʻrta biznes subʼyektlariga ajratilgan kreditlar (3,5 mlrd. soʻm)dan iborat. Us t a v jamgʻarmasi 1,235 mlrd. soʻm, oʻz kapitali 1,5 mlrd. soʻm, jami aktivlari 5,7 mlrd. Sum, kredit quyilmalari 4 mlrd. soʻmni tashkil qildi (2002).
Braziliya — Peru munosabatlari
Braziliya — Peru munosabatlari. Braziliya va Peru o'rtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlar sanaladi. Mamlakatlar oʻrtasidagi davlat chegarasining umumiy uzunligi 2659 kmni tashkil etadi.
169
Vafot etgan
🇷🇺
Braziliya — Peru munosabatlari
Tarixi
Braziliya — Peru davlatlari o'rtasidagi ilk munosabatlar 1869-yilda mamlakatlar oʻrtasida diplomatik munosabatlar oʻrnatildi. 1981-yilda João Figueiredo Peruga rasmiy tashrif bilan kelgan birinchi Braziliya prezidenti bo'ldi. 2009-yilning dekabr oyida Braziliya prezidenti Luiz Inasiu Lula da Silva va uning perulik hamkasbi Alan Garsiya Limada uchrashib, mamlakat iqtisodiyotiga braziliyalik sarmoya kiritish va millatlararo ishbilarmonlar kengashini yaratish imkoniyatlarini muhokama qilishdi. Braziliya va Peru davlat prezidentlari, texnik va ijtimoiy hamkorlik, transchegaraviy savdoni rivojlantirish va savdo aloqalarini rivojlantirish uchun byurokratik tartib-qoidalarni qisqartirish bo‘yicha qator ikki tomonlama shartnomalarni imzoladilar.Braziliya va Peru mamlakatlarining yetakchilari Braziliya va Peru so‘nggi yillarda, iqtisodiy va biznes sohasida yaqinlashganini o'z nutqalarida aytib o'tishdi.
Iqtisodiyot
2008-yilda mamlakatlar o‘rtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 3 milliard AQSH dollarini tashkil etdi. 2009-yil dekabr oyida Braziliya Inambaru chegara daryosi yaqinida GES qurish uchun Peruga 4 milliard AQSh dollari miqdorida sarmoya kiritishgan. Braziliyaga Peru orqali Tinch okeaniga chiqish imkonini beradigan magistral qurilishini yakunlashga qaror qildi. 2011-yilda avtomobil yoʻli qurilishi tugallandi. 2013-yil may oyida Braziliya hukumati Peru iqtisodiyotiga yana 6 milliard AQSh dollari sarmoya kiritishga qaror qildi.
Beauziac
Beauziac Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Lot-et-Garonne departamenti Nérac tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
215 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 14,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 15,0 km2.
Treffort-Cuisiat
Treffort-Cuisiat Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ain departamenti Bourg-en-Bresse tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
2011 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 50,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 39,5 km2. Dengiz sathidan oʻrtacha 221 – 681 m balandlikda joylashgan.
Specchia
Specchia Italiyaning Apuliya mintaqasida joylashgan kommunadir. Lecce provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 25 km2. 4971 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Ikan bakar
Ikan bakar - Indoneziya va Malayziya taomlari bo'lib, u ko'mir - panjara baliq yoki boshqa dengiz mahsulotlari bilan tayyorlanadi. Ikan bakar so'zma-so'z indonez va malay tillarida "panjara baliq" degan ma'noni anglatadi. Ikan bakarning boshqa panjara baliq taomlaridan farqi shundaki, unda ko'pincha bumbu, kecap manis , sambal kabi xushbo'y moddalar mavjud va banan bargi bilan qoplangan va ko'mir olovida pishiriladi.
Kelib chiqishi va mashhurligi
Gril baliq tayyorlash uchun eng qadimgi va eng qadimgi pishirish usullaridan biridir. Chuchuk suv baliqlari va dengiz mahsulotlari arxipelag aholisi uchun protein olishning asosiy manbalaridan biridir. Tabiiyki, bu usul juda mashhur va Indoneziya arxipelagining dengiz sohasida juda keng tarqalgan. Shunday qilib, mangalda pishirilgan baliq Indoneziya oshxonasining klassik taomi hisoblanadi.
Arxipelag xalqi sifatida ikan bakar Indoneziyada juda mashhur bo'lib, odatda ko'p joylarda topiladi; Achene plyajidan pastga, Sharqiy Nusa Tenggara shahridagi Kupang porti ustida joylashgan restoran Jakartaning biznes tumani markaziga. Turli o'ziga xos versiyalar mavjud, jumladan sundan ikan bakar Cianjur, asosan grilda pishirilgan sazan va gurmi kabi chuchuk suv baliqlari va Bali ikan bakar Jimbaran , Jimbaran plyaji va Balidagi baliq bozori yaqinida joylashgan warunglarda yangi panjara qilingan dengiz baliqlari .Biroq, mangalda pishirilgan dengiz mahsulotlari sharqiy Indoneziya mintaqasida ayniqsa mashhur; Sulavesi va Maluku , bu erda ko'pchilik baliqchi bo'lib ishlaydi va ikkala hudud ham turli xil dengiz mahsulotlarini olib keladigan keng dengizga ega. Odatda, baliq ziravorlar pastalari aralashmasi bilan, ba'zan esa belakan yoki kecap manis (shirin soya sousi) bilan marinadlanadi va keyin panjara qilinadi ; ba'zan baliqning panjaraga yopishib qolmasligi va parchalanishiga yo'l qo'ymaslik uchun dengiz mahsulotlari va panjara orasiga qo'yilgan banan bargi bilan himoyalangan.
Marinadlash va ziravorlar
Baliq odatda shirin soya sousi va hindiston yong'og'i yog'i yoki margarin aralashmasi bilan marinadlanadi, panjara paytida cho'tka bilan qo'llaniladi. Ziravorlar aralashmasi mintaqalar va joylarda farq qilishi mumkin, lekin odatda u maydalangan piyoz, sarimsoq, chili qalampiri , koriander , tamarind sharbati, qandil , zerdeçal , galangal va tuzning kombinatsiyasidan iborat. [7] Java va Indoneziyaning ko'p qismida ikan bakar odatda juda shirin ta'mga ega, chunki shirin soya sousining ko'p miqdori marinadlash yoki daldırma sousi sifatida. [8]Odatda bug'da pishirilgan guruch va shirin yopishqoq soya sousi bilan iste'mol qilinadi, mayda tug'ralgan yashil chili va piyoz ustiga quyiladi. Minangkabau ( Padang ), Sumatraning ko'p qismi va Malay yarim orolining ikan bakari bo'lsa-da, odatda ko'proq achchiqroq va sariq-qizil rangga ega, chunki chili qalampiri, zerdeçal va boshqa ziravorlar ko'p miqdorda va shirin soya sousi yo'q..