cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qozoq og‘zaki adabiyoti bilan arab adabiyotining bog‘liqligi
Diniy dostonlar bizning maʼnaviy merosimizdir.
Shu bilan birga, qozoq arab og‘zaki adabiyotida „Yusif-Zulayxo“ sheʼri namunalarida uchraydigan syujet kompozitsiyasi va sheʼr tuzilmalaridagi birlik va tafovutlarni aniqlash va shu asosda paydo bo‘lgan qozoq arab ertaklarini qiyoslash muammolari ko‘rib chiqilishi."Baliqchi va jin" kabi ming bir kecha syujetilari negizinda paydo boʻlgan qozoq arab ertaklarin solishtirib tadqiqot muammolarini oʻrganish link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Shahnameh3-1.jpg/220px-Shahnameh3-1.jpg|left|thumb| Shohnoma [[Firdavsiy]] Qozoq xalq og‘zaki ijodi ham janr, ham tur jihatidan boy merosdir.U koʻp asrlik tarixga ega.U birinchi jamoaning parchalanishi davrida tugʻilgan va shu kungacha yashaydi.Qadim zamonlardan beri u nafaqat yashab kelgan, balki har bir jamiyat va hayot haqiqatiga oʻzgarib, moslashgan.
Qur’oni Karim ni Alloh taoloning Muhammad sollallohu alayhi vasallamga arab tilida tushirgan.Payg‘ambarga arab tilida nozil qilingan.Shu boisdan ham bu qissalar dastlab arab tilida yozilgan, keyin fors tillarida kuylangan va uzoq vaqtdan keyin qozoq zaminiga kelib, turkiyzabon xalqlar tillarida kuylangan.Ayni paytda qozoq-arab og‘zaki adabiyotida muloqot va muloqot haqida gapirish mumkin.Qozoq-arab og‘zaki adabiyotining aloqasi 9-10-asrlardan boshlanadi. Arab adabiyotining qozoq zaminiga taʼsiri bevosita islom dini bilan bog‘liq. 10-asrda Oʻrta Osiyo va Qozogʻistonga kirib kelgan islom dini oʻzi bilan islom sivilizatsiyasi, madaniyati va arab adabiyotini olib keldi.
Alloh taolo tomonidan Islom dinini targ‘ib qilish uchun yuborilgan Qur’oni Karim butun insoniyatga yuborilgan bag‘ishlovdir.Bu umuminsoniy birlik islom madaniyatini yagona tugunga aylantirdi.Bu tugun har bir millat va jamoaning sanʼatini tartibga solgan.Qozoq zaminiga islom dini kirib kelgan davrda yurtimiz aholisi turklar edi.O‘sha davrda adabiyot turkiy xalqlar uchun umumiy edi.Birgina misol,Alpomish botir qoʻshigʻi qozoq, oʻzbek, turkman va hokazo. b. tillardagi versiyasini topishingiz mumkin.Islom dini kirib kelishi bilan qozoq zaminida islom dinidan oziqlangan allomalar, shoir va yozuvchilar yetishib chiqdi.Bu shoir va shoirlar Qur’oni Karim va diniy qissalar asosida qissalar yozganlar. Masalan; „Yusup — Zulayho“, „Uhud qissasi“, „Xaybar qissasi“, „Hozirat Usmon r. a. hikoya“, „Hazereti Ali r. a. qissa“, „Badir qissasi“, „Oysha qissasi a. Tuhmat ertaklari“ kitobi Qur’oni Karim asosida yozilgan.Bu asarlarning asosiy versiyalari arab tilida edi.Bugungi kunda qoʻlyozma nusxadan arab tilida kitob holida nashr etilgan.Bayrut,Damashq bosmaxonalarida chop etilgan. Qo‘shiqlar asosan diniy asarlar va muhabbat qo‘shiqlari haqida edi.
Qozoq xalq adabiyotida Sharqdan syujetli ishq hikoyalari ko‘p.Ular orasida qozoq tinglovchilari orasida eng mashhurlari: „Layli-Majnun,Tohir-Zuhra,Bozyigit,Yusuf-Zulayxo“. Bular bir mavzudagi sheʼrlar bo‘lib, Sharqning ayrim mumtoz shoirlari tomonidan kuylangan va mashhur romanlarga aylangan.
Biroq, bu asarlar bizning davrimizga, bizning kunimizga yetib kelgunga qadar biroz oʻzgarishlarga duch keldi.Jirov yoki asar muallifi sharq mamlakatlarida kuylangan asarlarni qozoq yurtiga, joyiga, tiliga moslab qayta kuylagan.Sharqda bir shoir kuylagan mavzuni kuylash va takrorlash azaldan shakllangan anʼanadir.Bu borada M.O.Avezov shunday deydi: "Ulardan birining mavzusini olishning qonuniy yo‘lini yaratdilar.Oldingi sheʼrni olmay, ko‘pincha oldingisining aytgan hikoyalarini asos qilib olsa ham, ko‘p o‘rinlarda o‘z xohishiga ko‘ra o‘zgartiradi, noldan kuylaydi… Shuni aytish kerakki, sho‘ro davrida. davrida shariatni targʻib qiluvchi asarlar diniy nuqtai nazardan boʻgʻildi.1917-yilgacha yozilgan ko‘plab asarlarning, jumladan,Qur’oni Karimga asoslangan asarlarning nashr etilishi katta muammo edi.Lekin Xudoga shukr, bunday ijodlar bugungi kungacha saqlanib qolgan.Xalqimiz mustaqillikka erishgani tufayli diniy mazmunda yozilgan asarlar uzoq uyqudan uyg‘ongandek zulmatdan chiqib, dunyoda yangidan paydo bo‘ldi.Binobarin, qozoq-arab og‘zaki adabiyotining aloqasi va munosabati qadim zamonlardan boshlanadi. Masalan, „Ming bir kecha“ qo‘shig‘i fors tillarida kuylanib, keyin o‘z yurtlarimizga olib kelingan, deymiz. Ammo qishloqdagi baʼzi arab oqsoqollari „Ming bir kecha“ qissasi O‘rta Osiyo yoki Forsdan kelgan bo‘lsa kerak, deyishadi. Turkiy so‘zlar arabcha so‘zlarda ham, tilimizdagi arabcha so‘zlarda ham uchraydi. Misol uchun, Iroq va Misr arablari „koʻprik“ soʻzini ishlatishadi. Arab tilida ko‘prik „jisr“ deb talaffuz qilinadi. Holbuki, jisr emas, „kopri“ deyishadi. Suriya arablari „dug‘ri“ so‘zini ishlatishadi. Toʻgʻri degan maʼnoni anglatadi. Shuningdek, ayrim joy nomlari turkiy tilda. Masalan, Falastinda „Qaitbay“ degan daryo bor. Xulosa qilib aytganda, diniy asarlarni qozoq xalq adabiyoti bilan solishtirish kerak. Qozoq xalq adabiyotida qadimdan og‘zaki aytilib, kuylanib kelinayotgan diniy hikoyatlar: „Muhammad payg‘ambar“, „Pusayilning Hazrat Alining dinga kirishi“, „Amir Amze“, „Hazrati Ali bilan Darig‘a qizning kurashi“, „Adham va Malika“, „Qubil“, „Jahonshauli Jahonger yetim“, „Rabbana“ va boshqalar. qahramonlik va muhabbat, din uchun kurash, maʼruza sifatida aytiladigan qo‘shiqlardan namunalar.
II bob
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Layla_and_Majnun2.jpg/250px-Layla_and_Majnun2.jpg|left|thumb|404x404px| Layli Majnun miniatyurasi [[Nizomiy Ganjaviy|Nizomiy]]
Qozoq — arab ogʻzaki adabiyotida gʻazal janri
Xalqning maʼnaviy xazinasi sifatida og‘zaki adabiyot ko‘plab tarixiy vazifalarni bajargan.U nafaqat o‘tgan davrlar guvohi, balki o‘sha davrlar voqealarini yetkazish va davom ettirishda ham tarixiy rol o‘ynagan.U kishilarning kundalik hayotini, sinfiy kurashni tasvirlab, oddiy odamlarning o‘limiga motam tutgan, ularning qayg‘usiga yupanch, qayg‘usiga shifo bergan, quvonchiga shodlik qo‘shgan.Og‘zaki adabiyot qadimiy mifologik dunyoqarashdan falsafiy yondashuvgacha bo‘lgan tushunchalar tizimini yaratdi, qo‘shiqchilar, jirovlar maktabini shakllantirdi, ajoyib mis notiqlar va notiqlarni yetishtirdi. Mehnatkash o‘g‘londan to egilgan cholgacha bo‘lgan ijtimoiy-maʼnaviy kuchlar yig‘indisi sifatida bu maktab zavqlanib. Eskini bilmay turib, yangini bilib bo‘lmaydi, degan to‘g‘ri tamoyildan kelib chiqqan holda, folklorshunoslik hozirgi kunda o‘tmish merosimizni qayta shakllantirmoqda, ularga yangi g‘oyalar bermoqda, ana shunday yangicha yondashuv natijasida qimmatbaho toshlar tarkibiga oid kashfiyotlar qilinmoqda. meroslar, ular yangicha nuqtai nazardan baholanmoqda.
Paygʻambar nurli yorqin,
Xudosining olmos qilichi porlab turardi
payg‘ambarimiz shoirni yelkasiga to‘nlarini yopdi.
G‘azal janri esa Ummaviy davrida rivojlandi.Bunga sabab boʻlgan omillar Arabiston yarim oroliga, xususan Hijoz mintaqasiga Rim va Fors davlatlaridan olib kelingan boy oʻlja va qullar edi.Asosiy omil bu mamlakatlar madaniyatiga qiziqish edi.Bu davr ham g‘azalning eng mashhur janri hisoblanadi.Bu davrda gʻazal janri ikki turga boʻlingan boʻlib, birinchisi „gʻazal gʻuzri“.Bu turdagi g‘azallarda sof ishq haqida kuylangan.Gʻazal Gʻuzriy arablarning gʻuzra qabilasidan boʻlgani uchun bu qabila nomi bilan mashhur.Gʻazal gʻuzriy janrining koʻzga koʻringan vakillari: Qays bin Zarix,Qays ibn Mulavah,Jamil ibn Mu’mir,Laylo al-Axoliya.Bu turdagi gʻazal vakillari sheʼrlarini faqat oʻz mahbubi uchun yozganlar.Ikkinchisi „gʻazal majin“, bu tur Hijoz hududida keng tarqalgan.Gʻazal Majin vakillari umumiy ayollar uchun yozgan.Bu janrda ijod qilgan shoirlar: Umar ibn Abu Rabi’a,Al-Ahuas,Al-Valid bin Yazid. Gʻazal nima? Gʻazal fors sheʼriyatining anʼanaviy shakli sifatida Hofizdan bir asr oldin vatandoshi Saʼdiy ijodida shakllangan.G‘azal-ikki baytdan iborat, bir misrasi uzun bo‘lmagan sheʼr turi. G‘azal besh misradan o‘n ikki misragacha bo‘ladi. G‘azal o‘z mazmuniga ko‘ra Yevropa sonetiga yoki yapon tankasiga o‘xshaydi. Gʻazal janrining kelib chiqishi arab adabiyotidir. Eron shoirlari boshqa janrlar qatori arab sheʼriyatidan ham g‘azal olganlar. Arabcha g‘azalning o‘ziga xosligi uning mazmunidadir. G‘azal arabcha „ayolni nazmda kuylash“ degan maʼnoni anglatadi. Gʻazal kichik bir parchadan tashqari, ishq mazmuniga asoslangan qasidalarning boshlanishi deb ham ataladi. Eron tuprogʻiga ekilgan gʻazal asta-sekin oʻzgarib bordi. Lekin u sevgi mavzusini saqlab qoldi. Asrlar davomida g‘azal o‘z repertuarini kengaytirdi. G‘azalda tabiat tasvirlari, falsafiy sheʼrlar va boshqa ko‘plab sheʼrlar bir sheʼr doirasida bo‘lishi mumkin.
G‘azallar o‘zining g‘oqilligi va targ‘ibot mazmuni bilan musulmon shoirlari va so‘fiylariga qarzdir.Sevgi lirikasi shaklida ular Xudoga boʻlgan muhabbati, insoniyatning buyuk haqiqatga intilishi gʻoyalarini ifodalagan.Albatta, g‘azalning o‘ziga xos qiyofasi, ohangdorligi bor.G‘azal musiqaga jo‘r bo‘lib, shoh saroyi o‘yin-kulgilariga kiritilgani bejiz emas Shunday qilib,Hofiz yashab o‘tgan XIV asrda g‘azal anʼanaviy lirik motivda o‘z repertuarini topdi, tili esa moslashuvchan va noaniq bo‘lib qoldi. Shoir bir sheʼrda Rabbiyga, suyukli xotiniga, podshohga murojaat qilardi. Sheʼrida u o‘zining tug‘ilib o‘sgan joyidan uzoqda ekanini, mahbubi bilan kanonik vaziyat orqali ajrashishi tasavvufiy uyg‘onish, sheʼriy ilhomni namoyon etadi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/41/Arabian_nights_manuscript.jpg/350px-Arabian_nights_manuscript.jpg|alt=A.|thumb|350x350px| Arabcha " [[Ming bir kecha " kitobidan parcha]] Lirik-(yunon tilidan lura-qadimgi yunonlar ohangida kuylangan musiqa asbobi) Aristotel davridan beri mavjud boʻlgan uchta anʼanaviy adabiyot yoʻnalishidan biri boʻlib, haqiqatni ajratuvchi chuqur psixologik asarlar turidir. Insonning ichki ruhiy holatiga kirib, uni fikr va hissiyotlar kontekstida tasvirlab bergan.Koʻpincha sheʼr bilan yozilgan.Lirik ijod shoir ichki dunyosining tashqi sabablar taʼsirida haddan tashqari hayajonlanishi, umumiy haqiqatning taʼsiri, muallifning turli nozik tuyg‘ulari, qayg‘u va shodliklari bilan ajralib turadi.Shoir boshidan kechirgan tuyg‘ular, shoir boshidagi turli hayajonlar subyektiv bo‘lsada, ayni paytda oddiy ob’ektiv dunyoning taʼsiridir.Shoirning kayfiyati hamisha o‘zi yashagan ijtimoiy muhit holatiga, tevarak-atrofdagi voqelikning siyosiy-ijtimoiy sirlari bilan bog‘liq bo‘ladi. U xursand bo‘lsa ham, qayg‘uli bo‘lsa ham qo‘shiq matnida o‘z davrining haqiqati, siri bor. Talaba yozuvchi yashagan har bir lirik asardan saboq oladi. U hamma narsani tushuntiradi. Ogʻzaki sanʼatning boshqa turlari (epos va drama) kabi lirikada ham tasvirlash uchun koʻplab hodisalar mavjud. Qaysi ijodkor bo‘lishidan qatʼi nazar, badiiy asar yozishdan maqsad faqat insonni ko‘rsatish emas, balki inson orqali jamiyatga imkon qadar ko‘proq, real hayot haqiqatini ko‘rsatishdir. Agar shu nuqtai nazardan qaraydigan bo‘lsak, lirikaning boshqa janrlar, masalan, doston bilan tub ziddiyatlari yo‘q, u ulardan faqat yondashuv jihatidan farq qiladi.
Epik asarlar lirikadan ko‘ra hayot qatlamlari, sarguzashtlarini tasvirlashga qodir ekanligini yuqorida aytgan edik.Aksariyat epik asarlar syujet asosida yaratilgan.U inson qiyofasini har tomonlama tasvirlashga, voqelik sirini to‘liqroq ochib berishga intiladi.Lirik asar bunday emas.Hajmi jihatidan u dostonga qaraganda ancha ixchamroq.Syujetga koʻp narsa kirmaydi.Voqea ustidan shiddatli tuyg‘u ustunlik qiladi, butun syujet shu tuyg‘u atrofida, qandaydir falsafiy fikrlar atrofida to‘planadi.Doston va lirikaning bu xususiyati V. Belinskiy taʼbiri bilan aytganda: „Eposda mavzu (shoir) hikoyaga singib ketadi va yo‘qoladi; lirikada esa bu hodisani o‘zlashtirib, o‘z ongiga qabul qilibgina qolmay, konfliktdan tug‘ilgan sezgi timsolida o‘z qalbining siriga aylantirgan. Lirika so‘zsiz instinktlarga so‘z beradi, ularni tor ko‘krakdan badiiy hayotning musaffo shabadasiga olib chiqib, o‘zgacha hayot baxsh etadi. Demak, lirik asarning mazmuni ob’ektiv hodisaning rivojlanishi emas, balki mavzuning o‘zi va shu mavzudan o‘tuvchi olamlardir“.
Lirikaning bosh qahramoni shoirning o‘zi.U katta estetik ahamiyatga ega va tarbiyaviy kuchga ega.Chunki bu orada sheʼr yozgan odam o‘qigan odamga aylanadi, shoir va o‘quvchining kayfiyati bir-biriga qo‘shilib ketadi.Shoir yakkaxon obraz yaratadi va o‘quvchiga „o‘rgan, nima yomon ko‘rasan“, deyishga moyillik bilan to‘xtamaydi, bevosita boshidagi his-tuyg‘ularni, sirlarni ko‘chiradi.Shunda shoir qalbidagi tuyg‘u o‘quvchi tuyg‘usi, shoir qalbidagi sir esa o‘quvchi siriga aylanib, tashqariga chiqadi.Bir kishi (shoir) "hammani shodlik bilan quvontiradi, qayg‘u bilan g‘amlaydi, shodlikka to‘ldiradi, umid bilan nafas oladi, qulog‘i bilan eshittiradi, tili bilan gapiradi. . . "(Belinskiy) Qoʻshiq soʻzlari deganda shuni nazarda tutyapsiz! . . Shoir isteʼdodli bo‘lsa ham. . . katta boʻlsin, iloji boʻlsa, zoʻr boʻlsin! . . Belinskiy „Buyuk shoir oʻzi haqida, shaxsan men haqimda gapirganda, u keng omma haqida, butun insoniyat haqida gapiradi: chunki uning shaxsida umumiy insoniyatga xos boʻlgan barcha fazilatlar mavjud“.Lirikaning kuchi taʼsirli; uning taʼsirchanligi har bir narsani og‘zaki hikoyadek dovdirab qo‘yishda emas, aytmoqchi bo‘lganlarimni sirli suratga aylantirishda, shuning uchun lirikaning kuchi hikoyada emas, tasvirdadir.Qo‘shiq matnini tasvirlashning voqeligi esa keng, haqiqat doirasi keng; Haqiqiy mohir lirikni na sof g‘am shoiri, na bir shodlik shoiri, na g‘amgin va kulgili shoir deyish mumkin emas. Isteʼdodli lirik sheʼrlarida bularning barchasi o‘rin olgan; uning sirli sheʼrlaridagi eng kichik, eng oddiy tuyg‘u ham, Belinskiyning taʼkidlashicha, o‘quvchining barcha his-tuyg‘ularini o‘ziga rom etadi, butun ruhiy holatni larzaga soladi, bir vaqtning o‘zida barcha tugmachalarni bosadi, barcha chegaralarni bir vaqtning o‘zida gapirganday kuylaydi. Shuning uchun ham chinakam lirika sarkazm deb ataladigan narsadan hamisha o‘zini saqlaydi. Abay sheʼriyatining ilk davrida yozgan ishq mavzusidagi sheʼrlari tili, tafakkuri, obrazi, tuygʻusi va umuman ishqni anglashi jihatidan mahalliy xalq ogʻzaki adabiyotiga oʻxshash edi. Faqat bitta misol:
Tauantinsuyu
Tauantinsuyu (kechua tilida — birlashgan toʻrt viloyat) — inklar davlati (1438—1536). Poytaxti — Kusko sh. T. 4 qismga boʻlingan: Kolyasuyu (Chilining shim. qismi, Boliviyaning deyarli barcha hududi va Argentinaning shim.gʻarbiy qismi); Kondesuyu (hozirgi Peruning jan.gʻarbiy qismi); Chinchasuyu (Peru va Ekvador hududidagi And togʻlarining gʻarbiy yon bagʻri) va Antisuyu (Peru va Ekvador hududidagi And togʻlarining sharqiy yon bagʻri). Bunday boʻlinish ink Pachakuti tomonidan qilingʻan degan fikr mavjud. T.da juda kup kabilalar yashagan, aholisi 8—15 mln. kishini tashkil etgan. Rasmiy tili — kechua. Davlat boshligʻi oliy inka hisoblangan. Rivoyatlarga koʻra, lhukmdor — Manko Kapak, soʻnggisi — Ataualpa boʻlgan. 1532—35 yillarda F.Pisarro va DAlmagro raxbarligida ispanlar T.ni bosib olib, uning boy madaniyatini vayron kilganlar.
Qozoq og‘zaki adabiyoti bilan arab adabiyotining bog‘liqligi
Qozoq — arab ogʻzaki adabiyotida gʻazal janri
Kumush oqdek keng peshona bilan,
Kichik doiralari boʻlgan qora koʻzlari porlaydi.
U ingichka qora qoshini chizdi,
Men buni tugʻilgan oyga oʻxshataman. ..
Bu orada, albatta, oq kumushday keng peshonali go‘zal qizning chehrasi paydo bo‘ladi.U oʻzining barcha ulugʻvorligi va goʻzalligi bilan bizning koʻz oʻngimizda.Lekin hammasi shu.Goʻzallik chaqnashdek paydo boʻladi va tirik odamdan koʻra rangli boʻyoqlar bilan chizilgan jonsiz rasm kabi jim va soʻzsiz, soya kabi muzlab qoladi. . . Har bir xalqning lirik qo‘shiqlari o‘zining ajdodlari og‘zaki adabiyotidan boshlanadi.Masalan, qozoq lirikasining boshlanishi anʼanaviy sheʼrlar — toi basor va yor-yor, singsu va yuz-ochar yoki mun-sher sheʼrlarida vidolashuv va taʼziya, motam yotadi.Ulardan o‘sib chiqqan lirik sheʼr cheksiz turli qo‘shiq va sheʼrlarga to‘qilib, mehnat sheʼrlari bilan to‘lib-toshgan va u yerdan lirika-eposga singib ketgan.Lirika-sirli, loydan yasalgan sheʼr.U maʼlum bir jamiyatning ijtimoiy xususiyatlarini oʻz ichiga oladi.O‘sha davrda yashab o‘tgan insonlarning ichki ruhiy holati, yashirin qayg‘ulari aytiladi.Lirik qadimiy janr boʻlib, qadimgi sheʼriyatdan ham qadimiyroqdir.Bu doston bo‘lib, bosqichma-bosqich dramatik tarzda rivojlanib bormoqda. Unda koʻplab sheʼriy subjanrlar mavjud. Kayfiyat qo‘shiqlari, muhabbat qo‘shiqlari, muhabbat qo‘shiqlari, tabiat qo‘shiqlari, fuqarolik va siyosiy qo‘shiqlar — barchasi lirika tushunchasidan kelib chiqqan. Ilgari lirika „elegiya“, „epigramma“, „eklogiya“, „epitaf“ deb atalgan. Keyinchalik „xalq lirikasi“, „siyosiy lirika“, „falsafiy lirika“, „ishq lirikasi“, „tabiat lirikasi“ kabi shakllangan. Lirikada bosh qahramon koʻpincha „men“ boʻladi. Shoir o‘zi yashayotgan davrning ijtimoiy ahvolini, siyosiy-mafkuraviy maqsad-muddaolarini, o‘z nomidagi merosni sirli musiqa bilan yetkazadi, yaʼni o‘z nuqtai nazarini, ichki ruhiy holatini, sirini ifodalaydi. Shunday qilib, u o‘z davriga, o‘z davri mafkurasiga ovoz qo‘shadi. U qoʻshigʻini kuylaydi.
Qur’oni Karimdagi folklorshunoslik masalalari
Qozoq xalq adabiyotining Sharq xalqlari og‘zaki adabiyoti bilan aloqasi juda yoshlikdan boshlanadi.Masalan,Abilqosim Firdavsiyning „Shohnoma“ kabi asarlari, „Ming bir kecha“ arab ertagi orqali bog‘lanadi.Prezidentimiz N.A.Nazarboyevning „Maʼnaviy meros, xalq merosi“ murojaatiga ko‘ra, qozoq xalq og‘zaki ijodi ilmi bilan Sharq xalqlari og‘zaki adabiyoti o‘rtasidagi munosabatni o‘rganish bugungi kunning muammoli masalasi ekanligi ko‘rinib turibdi.Shu bilan birga, Qur’oni Karim kabi islom dinini targ‘ib qiluvchi kitoblarda folklorshunoslik masalasi haligacha chuqur o‘rganilmagan. Binobarin, Qur’oni Karim va diniy kitoblarda folklor masalalarining shakllanishi va rivojlanishi o‘rganilmagan mavzulardan biridir.
Kim Carroll
Kim Marie Carroll (1987-yil 2-sentyabrda tug'ilgan) — avstraliyalik futbolchi, hozirda Perth Glory uchun W-ligada o'ynaydi. Carroll avvalroq Brisbane Roar va Fortuna Hjorring jamoalarida o'ynagan. U Avstraliya terma jamoasida ham 50 dan ortiq o'yin o'tkazgan.
Qozoq og‘zaki adabiyoti bilan arab adabiyotining bog‘liqligi
Badr hikoyasi
„(Badr jangida) ikki guruh oʻrtasidagi toʻqnashuvda sizlar uchun ibrat bor.Bir guruh Alloh yoʻlida urushadi.Boshqa taraf bunga qarshi edi.Ular musulmonlarni ikki marta koʻrgan edilar. (Aslida uch yuz o‘n uch musulmon, mingga yaqin kofir bo‘lgan.) Alloh kimni xohlasa, o‘z nusrati bilan qo‘llab-quvvatlaydi.Albatta, bunda hushyorlar uchun ibrat bordir“.Badr (Badr jangi) Madinadan sakkiz mil uzoqlikda joylashgan qishloq edi.Suriyaga boradigan karvon yoʻlida.Musulmonlar va mushriklar oʻrtasidagi birinchi urush (yaʼni Badr jangi) shu yerda boʻlgan.Badr jangining qisqacha mazmuni.Makkadan Shom yurtiga karvon jo‘naydi.Karvonga Abu Sufyon ismli kishi boshchilik qiladi.Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam karvonning qaytish vaqti va yo‘lini bilar edilar, oldinga chiqishi mumkin.Musulmonlar ongida urush yoʻq.Bu xabar Abu Sufyonga yetib keldi va u Makkaga xabar yubordi.Makkaliklar qoʻshin yigʻib,Muhammad bilan jang qilamiz, deb 1000 ga yaqin odam boʻlib chiqdilar.Karvon boshqa tomonga ketib, musulmonlarga duch kelmadi. Har ikki tomon Badrda uchrashadi. Musulmonlar Allohning farishtalarini yuborgan yordami bilan jangda gʻalaba qozonadilar. Bu Islomdagi birinchi urush edi. Bu Qur’onning bir necha oʻrinlarida zikr qilingan. Kashfuddin ibn Shoh Mardon ibn Ibodulloh al-Manzaviy as-Sulukiy bu Badr jangini yozgan. 1897-yilda bu odamning „Badr qissasi“ kitobi Qozonda nashr etilgan. Ushbu kitobning arabcha nusxasi Milliy Fanlar Akademiyasida saqlanmoqda. Mana oʻsha kitobdan parchalar transkripsiyasi bilan: link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Badr_campaign.svg/220px-Badr_campaign.svg.png|right|thumb| Badr jangi Men bu kitobni abadiy yozaman Fayg'ambar Mustafoga omad Fayg'ambar Rasululloh Kuchib Kitkan. Makkadan Madinaga makon tutgan Bu hijratdan keyingi ikkinchi yil edi Badr nomli cho'lda jang bo'lgan. Qurayshning kirvoniylari Shomdan Makkaga qaytganini Abu Sufyon bu kiruonning boshidir. Kiruan kela yotgan o'sha yo'lda Ramazonning o‘n uchinchi kuni muxolifat keldi. Rasululloh Xodir u yerda edi Askari uch yuz o'n uch. „Tarixi Payg‘ambar va daʼvat“ kitobida Badr jangi haqida quyidagi maʼlumotlar keltirilgan: Badr jangi hijratning ikkinchi yili Ramazon oyining 17-juma kuni bo‘lib o‘tgan. Paygʻambar s.a.v. U hamrohlari bilan Shom mamlakatidan kelayotgan karvon oldidan chiqdi.Karvonga Abu Sufyon boshchilik qilmoqda.Bu xabar Makkaga yetib kelgach,Makka mushriklari musulmonlar bilan jang qilish uchun Madinaga yo‘l oldilar. Paygʻambar s.a.v. Uning hamrohlari bilan uch yuz o‘n uch kishi bor edi.
Rasululloh uch yuz o‘n uch kishi bilan shoshib chiqdilar.Abu Bakr,Umar va katta sahobalar Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bilan birga edilar. Miqdod bilan Zubayr sahobadan Bunday holda, Ikaui otga minkan Yana bir hamroh bug 'xonasida Yetmishda tuya bilan birga kelgan. Ularning (yaʼni musulmonlarning) otlari yo‘q edi, faqat ikkita ot va yetmishta tuya bor edi.Bir tuyaga minib uch kishi keldi. Koshofuddin mushriklar haqida: 900 kishi hammasi bo'lib Ular Makkadan shunday chiqishdi Ularning yuztasi ot minishardi Qolgan hammasi tuya mingan. Quraysh mingning loyihasinda boʻldi.Makka qoʻshini (yaʼni, mushriklar) 100 otliq,700 tuya va qolgan piyodalardan iborat edi. Koshofuddin Badr jangi qissasining boshida Ramazon oyining 13-kuni ekanligini aytdi. Biroq, hikoyaning oxirida quyidagi satrlar mavjud: Ramazonning o‘n yettinchi kuni edi Ikki qator askar saf tortadigan kun juma kuni Paygʻambarimiz tarixi va daʼvat kitobida 17 Ramazon haqida maʼlumotlar bor.Balki qissa yozuvchi Koshofuddin xato qilgani mumkin
Uhud voqeasi
Uhud jangi islom tarixida musulmonlar va mushriklar o‘rtasidagi ikkinchi urushdir.Uhud qissasining qisqacha mazmuni.Uhud jangi Madina yaqinidagi Uhud tog‘i yaqinida bo‘ldi.Jang ikki bosqichda boʻladi.Birinchi musulmonlar yutadi.Musulmonlar o‘ljani bo‘lishmoqchi bo‘lganlarida, orqadan butparastlar kelib, ularni urishdi.Tog‘ etagida turgan kamonchilar o‘ljaga qiziqqanlari uchun dushman qo‘shini kelib, ularni orqadan uribdi. Bu ikkinchi jangda musulmonlar mag‘lub bo‘lishadi. Kashfuddin ibn Shoh ham Uhud jangini kuylagan. 1897-yilda Qozonda M. Chirkova vorislarining "Tipo -litografiya " nashriyotida „Kissai Uhud“ kitobchasi chop etilgan. Oktyabr oyida nashr etilgan ushbu kitob hozirda Milliy Fanlar Akademiyasi kutubxonasida saqlanmoqda.
Kim Carroll
Yoshligi
Carroll Queensland shtatining Tully shahrida tug'ilib o'sgan. 2013-yilda Cassowari qirgʻoqlari mintaqaviy kengashi Tully shahridagi sport majmuasini uning sharafiga „Kim Carroll sport maydonlari“ deb nomladi. U 15 yoshida Queensland sport akademiyasida (QAS) stipendiya olish uchun uyini tark etdi.
Qozoq og‘zaki adabiyoti bilan arab adabiyotining bog‘liqligi
Uhud voqeasi
Quyida ushbu kitobchadan parchalar keltirilgan.
Voqih sug‘ish Uhud atli bo‘ldi
Mushriklar Badirda mag‘lub bo‘ldilar
Kim Carroll
Jamoalardagi faoliyati
Carroll 2003-04 va 2004 WNSL mavsumlarida Ayollar Milliy Futbol Ligasida (WNSL) Queensland Sting uchun ;etti marta o'ynagan. U, shuningdek, 2005-yilda Avstraliya milliy ayollar futboli turnirida Stingning yirik finalida g'olib chiqqan jamoada o'ynagan.
Qozoq og‘zaki adabiyoti bilan arab adabiyotining bog‘liqligi
Uhud voqeasi
Mushriklar yana yig‘ilishdi
Uch ming kishi bor edi.
Minglab hamrohlar bu yerda
Ular Madinadan urushga chiqib ketishdi.
Qurayshlar Badr jangida olgan og‘ir zarba uchun qasos olishni bir lahza ham o‘ylamadilar.Abu Sufyon Qurayshning boshlig‘i edi.Cho‘l qabilalaridan ikki ming lashkar to‘pladi.Bunga Makka ahli ham qoʻshildi.Shunday qilib, uch ming kishilik qoʻshin bor edi. 700 ta zirhli askar, 200 ta ot va 3000 ta tuya bor edi.
Ofiyat Siddiqiy
Oilasi va yoshlik yillari
Ofiyat sakkiz yoshigacha Zambiyadagi maktabda oʻqigan va Karachida boshlangʻich va oʻrta maktabni tugatgan.
Mashinalar (film)
Mashinalar (inglizcha: Cars) 2006-yil Amerikaning Pixar Animation Studios tomonidan ishlab chiqarilgan va Walt Disney Pictures tomonidan tarqatilgan kompyuter-animatsion komediya-sarguzasht film. Shuningdek, film sikvellari Mashinalar 2 (2011) va Mashinalar 3 (2017) hisoblanadi.
Kim Carroll
Jamoalardagi faoliyati
2011-yilda Carroll Daniya Elitedivisionenda Fortuna Hjorringga qo'shildi va u bilan UEFA ayollar chempionlar ligasida o'ynadi.
Daniyadan qaytgach, Carroll 2012-yilda Brisbane Roar safiga qayta qo'shildi. 2013-yilda W-League off-mavsumida Carroll Milliy Premer-liga NSW ayollar musobaqasida Macarthur Rams uchun o'ynagan.
Distria Krasniqi
Distria Krasniqi (tugʻ. 1995-yil 10-dekabr, Peja, Kosovo) — kosovolik dzudochi, 48 kg gacha vazn toifasida, Kosovo terma jamoasi aʼzosi. 2020-yilgi Yozgi Olimpiada o'yinlari chempioni va Yevropa chempioni (2021). Yevropa va Jahon chempionatlari sovrindori.
Kim Carroll
Jamoalardagi faoliyati
2015-yil avgust oyida Carroll Perth Gloryga ko'chib o'tdi.
Distria Krasniqi
Faoliyati
1995-yilda Distria Krasniqi Pejada tugʻilgan. U akasining tashabbusi bilan yetti yoshida dzyudo bilan shugʻullana boshlagan.
Kim Carroll
Jamoalardagi faoliyati
2021-yil iyun oyida Carroll yana Perth Gloryga qaytdi.
Ofiyat Siddiqiy
Taʼlim
Siddiqiy 1990-yilda talabalik vizasi bilan AQShning Texas shtati Xyuston shahriga arxitektura boʻyicha tahsil olayotgan akasi bilan birga koʻchib oʻtdi .U yangiliklardan tashqari filmlar, romanlar va televidenyadan qochdi .Uch semestrdan soʻng u Massachusets texnologiya institutiga oʻtdi.
Distria Krasniqi
Faoliyati
2018-yilda Tel-Avivda (Isroil) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida 52 kg gacha boʻlgan vazn toifasida u finalda rossiyalik sportchi Natalya Kuzyutinaga yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritdi. 2019-yilda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oldidan Jahon chempionatida u bronza uchun bahsda ispaniyalik sportchi Laura Martinez Abelendani magʻlub etib, bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2020-yil noyabr oyida Pragada (Chexiya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida Distria Krasniqi turnirning bronza medalini qoʻlga kiritishga muvaffaq boʻldi. Chorak finalda u boʻlajak Yevropa chempioni, fransiyalik Shirin Bukliga yutqazdi.
Kim Carroll
Xalqaro karyera
U 2005-yildan buyon Avstraliya terma jamoasi aʼzosi boʻlib, 2010-yilgi Osiyo kubogini qoʻlga kiritgan va 2011-yilgi jahon chempionatida ishtirok etgan.
Ofiyat Siddiqiy
Taʼlim
1992-yilda ikkinchi kurs talabasi sifatida Siddiqiy „Pokistonda islomlashuv va uning ayollarga taʼsiri“ nomli tadqiqot taklifi uchun 5000 dollarlik Kerroll L. Wilson mukofotini qoʻlga kiritdi .Yoshligida u MIT dasturi orqali Kembrij boshlangʻich maktab oʻyin maydonchalarini tozalashga yordam berish uchun 1200 dollarlik „Shahar kunlari“ stipendiyasini oldi. Dastlab u MITda biologiya, antropologiya va arxeologiya boʻyicha uch yoʻnalishga ega boʻlgan boʻlsa-da, u 1995-yilda biologiya boʻyicha bakalavr darajasini oldi.
Qozoq og‘zaki adabiyoti bilan arab adabiyotining bog‘liqligi
Uhud voqeasi
Juma namozidan keyin musulmonlar Madinani tark etishdi.Quraysh qoʻshini Uhud togʻiga yetib keldi.Musulmonlar o‘sha tomonga yurishdi.Minglab musulmonlar bor edi.Bularning boshligʻi Gʻabdulla Gʻubayuliy 300 ga yaqin odam bilan qaytgani uchun 700 kishi qoldi.Hijriy 3-yilning Shavvol oyida Abu Sufyon Qurayshning Badrdagi mag‘lubiyati uchun qasos olish uchun musulmonlarga qarshi 3000 ta qoʻl to‘pladi.Bu voqea Uhud tog‘i yaqinida sodir bo‘lgan.Bu kun haqida Qur’onda Ali Imron surasi. „(Muhammad s.a.v. (Uhud urushida) uyingizdan erta chiqib, mo‘minlarni urush uchun joylashtirar edingiz.Alloh hamma narsani eshituvchi va biluvchidir. (Uhud jangida munofiqlar ataylab frontdan chekinganliklari sababli o‘ng va chap qanotdagi guruhlarga tashvish kirib keldi) O‘shanda sizlardan sakkiz guruh xavotir va vahima ichida edilar.Alloh ularning ikkalasiga ham yordamchi boʻldi.Ey mo‘minlar,Allohga tavakkul qilsinlar“.Bu Uhud jangida Paygʻambar s.a.v. Hamzaning amakisi shahid bo‘ladi. Abu Sufyonning xotini Hind Badr jangida halok bo‘lgan otasi va ukasi uchun qasos olish niyatida Vahshiy ismli qora tanli ayolni Hamzani o‘ldirishga tayyorlaydi. Jang qizg‘inda Vahshiy Hamzani taʼqib qiladi va uni o‘ldiradi.
Distria Krasniqi
Faoliyati
2021-yil aprel oyida Lissabonda (Portugaliya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida 48 kg gacha boʻlgan vazn toifasidagi Distria Krasniqi finalgacha etib borib, qitʼa chempioniga aylangandi. Finaldagi raqibi ukrainalik dzyudochi Darya Beloded jangga kelmadi. 2021-yilgi Distria Krasniqi Kosovoni Yozgi Olimpiada oʻyinlarida himoya qilgan, bu oʻzining faoliyatidagi debyuti. Musobaqa natijalariga koʻra, u 48 kg gacha vazn toifasida final bahsida yaponiyalik Funa Tonakini magʻlub etib, oltin medalni qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili dzyudo boʻyicha taqdirlash marosimida u „Yilning eng yaxshi sportchisi“ mukofotini oldi.
Qozoq og‘zaki adabiyoti bilan arab adabiyotining bog‘liqligi
Uhud voqeasi
Bu safar ham Jubayrning quli Vahshi
Hazrati Hamzaniy shahid bo‘ldilar.
Uhudning urushida
Yetmish odam Islom shahidiga aylandi.
Bu urushda Paygʻambar s.a.v. Hamza r.a.dan sher va 70 nafar sahobosidan ayrildi.Bu jangda musulmonlar birinchi boʻlib gʻalaba qozonishdi, ammo butparastlar ikkinchi marta urishganda gʻalaba qozonishdi.Musulmonlar o‘ljaga qiziqqanlari uchun mag‘lub bo‘ldilar va o‘lja ortidan chopish uchun o‘z o‘rinlarini tashlab ketdilar.
Xaybar hikoyasi
Xaybar yaqinida bir shahar bor
Hamma kofirlar ahmoqdir
Hamma yigʻilgan hamrohlar yaxshi
Hammasi boʻlib oʻn toʻrt yuz kishi bor edi
Ibn Jabal Mug‘ozni tug‘in berib
Distria Krasniqi
Faoliyati
2022-yilda Sofiyada (Bolgariya) boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida Distria Krasniqi 52 kg gacha vazn toifasida uchinchi oʻrin uchun kurashda germaniyalik Mascha Ballhausni magʻlub etib, bronza medalini qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili u Parijdagi (Fransiya) „Katta dubulgʻa“ turnirida gʻolib chiqdi.
Qozoq og‘zaki adabiyoti bilan arab adabiyotining bog‘liqligi
Xaybar hikoyasi
Otlandi char yarimin xoyrul anam
Xaybar jangi hijratning yettinchi yili Muharram oyida bo‘ldi.
Yusuf Zulayho (Yusuf Ziliho) qissasi.
Qur’oni Karim kabi islom dinini targ‘ib qiluvchi kitoblardagi xalq og‘zaki ijodi muammolari haligacha chuqur o‘rganilmagan. Ulardan biri Qur’oni karimning „Yusuf“ surasidagi „Yusuf-Zulayho“ dostonining Yusuf payg‘ambar qissasi bilan bog‘lanishidir. „Yusuf-Zulayho“ dostonining qozoq og‘zaki adabiyotida paydo bo‘lishi ko‘p davrlarni qamrab oladi va bir qancha masalalar orqali izlanishni talab etadi. Yusuf-Zulayho dostoni gumanistik g‘oyalarga boy oddiy badiiy asardir. Daston ogʻzaki adabiyoti koʻrsatmalar va yozma shakllarda (suriya,arab, fors adabiyoti, turkiy tilli xalqlar adabiyoti) uchraydi.Jahon afsonasiga aylangan „Yusuf-Zulayho“ dostonining syujeti eramizdan avvalgi III asrda, yaʼni Iso payg‘ambar (a.s.) tavalludlaridan yetti asr avval paydo bo‘lgan.Oradan qancha vaqt o‘tgan bo‘lmasin, bu doston ko‘plab Sharq shoirlari ijodining o‘zagiga aylandi. Firdavsiy „Yusuf-Zulayho“ dostonini yozgan degan fikr bor, lekin baʼzi olimlar bu fikrga qo‘shilmaydilar.Biroq Firdavsiydan keyin ko‘plab shoir va yozuvchilar „Yusuf-Zulayxo“ dostonini yaratdilar. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c9/Philipp_Veit_002.jpg/250px-Philipp_Veit_002.jpg|thumb|259x259px| Yusuf Zulayhodan qochib kete yotgan, (Filipp Veit) Dastlab Yusuf payg‘ambar haqidagi lirik qo‘shiqlar, sheʼrlar asosida kuylangan bo‘lsa, bora-bora doston, qissa tarzidagi hajmli asarga aylangan. „Yusuf — Zulayho“ dostoni koʻplab sharq shoirlari tomonidan kuylangan va xalq orasida mashhur boʻlgan qoʻshiqdir. Qozoq tilida bosilgan „Qissa — Hazrati Yusuf halhissalom va Zulayho muammosi“ nomli versiyalari 1898, 1901, 1904, 1907-yillarda Qozon universiteti nashriyotida, 1913-yilda Dombrovskiy nomidagi nashriyotda, 1918-yilda „Mazkaziy“ bosmaxonasi. Husainov vorislari tomonidan nashr etilgan. Hikoyaning oxiriga „Qissa-i Muso valeyhissalom va Karun qissasi“ sheʼri qo‘shiladi. Kitob oxirida qozoq tilida „Yusuf — Zulayho“ qo‘shig‘ini kuylagan Yusufbek Shayxulislomuli haqida maʼlumot berilgan bo‘lib, unda shunday deyiladi: „Doston muallifi Yusufbek Shayxulislomuli Ayto‘jin Muharram oyining 21-kuni tarixni yozgan. Hijriy 1315-yilda, rus tilida 1897-yilda“.
„Yusuf — Zulayho“ dostonini nafaqat qozoq xalqi, balki turkiy tilli xalqlar ham kuylagan. Sharq shoirlari kuylashdi. Yusufning tugʻilgan joyi Kangʻan mamlakati. Bu Iroq va Suriya davlatlari joylashgan joylarda. Doston muqaddimasida payg‘ambarlarni madh etuvchi misralar ko‘p, islom dini, musulmonlik, Alloh haqida, Jabroil farishta haqida ham bor. Forscha, ayniqsa arabcha so‘zlar ko‘p.Dostonning asosiy g‘oyasi diniy bo‘lib, islom mafkurasiga asoslanib, odob-axloq va insonparvarlikni targ‘ib qiladi.Zulayxoning Yusuf payg‘ambarga muhabbati kuylanadi. Muhabbatning buyuk tushunchasi Zulayxoning Yusuf payg‘ambarga bo‘lgan muhabbatida namoyon bo‘ladi.Yusuf payg‘ambar haqida nafaqat turkiyzabon xalqlar kuylagan, balki „Yusuf-Zulayxo“ dostoni ham fors va arab tillarida yaratilgan.Yusuf paygʻambar, Allohning elchisi.Qur’oni Karimda Yusuf paygʻambar haqida sura ham bor.Lekin shoir ular aytganidek doston, sheʼr yoki hikoya emas.Bu Qur’oni Karimning oyatidir,Allohning kalomidir,Qur’onning Yusuf (alayhissalom) (Yusuf paygʻambar) surasida Alloh taolo Yusuf paygʻambarni musulmon ummati uchun namuna qilib qoʻygan.
Shu sabablarga ko‘ra dostonda islomiy taʼlimotlar, payg‘ambarlarni madh etish ko‘proq uchraydi. Yusuf paygʻambarning oʻn ikki oʻgʻli bor edi. Otasining ismi Yaʼqub (alayhissalom) (Yoqub) boʻlib, u paygʻambar edi.Katta bobosi Ishoq (alayhissalom) payg‘ambar bo‘lganlar.Ibrohim alayhissalomning ikki o‘g‘li bor edi, biri Ismoil (alayhissalom), ikkinchisi esa Yusuf payg‘ambarning bobosi bo‘lgan Ishoq (alayhissalom)dir.
Doston Yusuf payg‘ambar haqida qozoq o‘lkasiga yozilgach, qozoq tiliga yetib borguniga qadar u birmuncha o‘zgarishlarga uchradi. Milliy Fanlar akademiyasi kutubxonasida Shayxul Islom ibn Yusufbekning 1915-yilda Qozon shahrida nashr etilgan „Yusuf alayhissalom ilon Zulayho qissasi“ kitobi, arab tilida yozilgan „Yusuf Zulayho qissasi“ kitobi saqlanmoqda. Bu kitob arab tilida yozilgan. Ammo muallif va kelib chiqish joyi yoʻq.2409-papkada saqlangan."Yusuf — Zulayho" dostoni lirik-epik asarlar turkumiga kiradi.Shu bilan birga, musulmonchilikka xos bo‘lgan ayrim masalalar ko‘tarildi.O‘sha paytdagi Kangan mamlakatidagi ahvol,Yusuf payg‘ambar bilan ukalari o‘rtasidagi vaziyat,Yusuf payg‘ambarning Misr yurtiga kelishi haqida keyinroq aytiladi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/08/Joseph_working_02.gif/250px-Joseph_working_02.gif|thumb|264x264px| [[Misr|Misrda vazir boʻlib xizmat qilgan Yusuf paygʻambar]] Dostonda asosiy masala ishq, yaʼni Yusuf payg‘ambarning jamoli va o‘sha go‘zallikka oshiq bo‘lgan Zulayxodir. Dostonlarda „Yusuf payg‘ambar va Zulayho“ sevgisi haqida hikoya qilinadi.Qur’oni Karimda esa bu ishqning boshlanishi Zulayhoning vazirning xotini bo‘lib, erining ko‘ziga o‘t qo‘yishgacha borganida bayon etilgan.Buning asosiy sababi,Yusuf paygʻambarning kelishgan va juda koʻrkam odam boʻlganligidir.
Hazrati Muhammad s.a.v. Yusuf paygʻambar Yusufni uchinchi osmonda „Isro-migraj“ kechasida, yaʼni Alloh taoloning qudratiga koʻtarilgan kechasida uchratgan. Uni taʼriflab, „uning goʻzalligining yarmi unga berilgan“, deyishadi. Yaʼni, Aʼlam a.s. paygʻambar jamolining yarmi berilgan.Chunki Alloh taolo Odam alayhissalomni oʻzini yaratgan.Vazirning xotini shunday fazilatlarga ega yigitni sevib qoldi.Dostonning qisqacha mazmuni,Yusuf paygʻambarning oʻn ikki ukasi boʻladi, dostonning boshida Yusuf paygʻambarning oʻn oʻgʻil va bir qizi zikr qilinadi:
Yuqorida Yoqub aytganidek,
Bobosining javobiga quloq tutsa kerak.
Oʻn oʻgʻil va bir qiz qarindosh,
Hammaga aytdi eshitib kelib.
Dostonning o‘rtasida esa Yusuf payg‘ambarning barcha ukalari o‘g‘il bolalar bo‘lganligi aytiladi.Shoir Yusufbek,Yusuf payg‘ambar Misrda bo‘lganida akalari uning oldiga kelganlarida, muallifning o‘n ikki akalari borligini aytadilar:
Ular: „Biz Kinnadan keldik“, dedilar.
Biz bir kishidan o‘n ikki o‘g‘ilmiz, dedi.
Bizning bobomiz Ishoq, bobomiz Yoqub,
Ko‘p yillik qayg‘u va iztiroblarni ko‘rdik, dedi u.
Bu borada musulmon olamiga mashhur olim, tarixchi va mufassir Ibn Kasir o‘zining „Payg‘ambarlar qissasi“ kitobida shunday deydi: Tarjimasi: „Yoqub (a.s.)ning (Yoqub alayhissalom) oʻn ikki oʻgʻli boʻladi, ularning familiyasi Bani Isroildandir, eng hurmatli va qadrlisi Yusuf (a.s.) (Yusuf alayhissalom) edi“. Hazrati Yusuf Yoqub payg‘ambarning o‘g‘illari ichida eng go‘zal va go‘zal bo‘lib, baquvvat bo‘lgan.Yusuf paygʻambar yoshligida tush koʻrib,Oy,Quyosh va oʻn bir yulduzni koʻrdi.U koʻrgan tushini otasiga aytib berganida, otasi Yoqub paygʻambar:
Yusuf Nabiy o‘n bir yoshda edi.
Yoqub suvchi qoshida uxlab qoldi,
Ajoyib uyqusida u tush koʻrdi,
U bobosidan tushuntirish soʻradi.
Ofiyat Siddiqiy
Nikoh, aspirantura va ish
1995-yilda u tibbiyot fakultetini tugatgan va u hech qachon koʻrmagan Karachida tugʻilgan anesteziolog Amjad Muhammad Xonga onasi tomonidan turmushga chiqishga rozi boʻldi. Nikoh marosimi telefon orqali oʻtkazildi .Keyin Xon AQShga keldi va er-xotin avval Massachusets shtatining Leksington shahrida, soʻngra Bostonning Roksberi shahridagi Mission Hill mahallasida yashab, u yerda Brigham va ayollar kasalxonasida anesteziolog boʻlib ishladi. U 1996-yilda Muhammad Ahmad ismli oʻgʻil va 1998-yilda Mariam Bint-e Muhammad ismli qizni dunyoga keltirdi.
Kim Carroll
Xalqaro gollar
Ballar va natijalar birinchi bo'lib Avstraliyaning gollari ro'yxatini ko'rsatadi.
Ofiyat Siddiqiy
Nikoh, aspirantura va ish
Siddiqiy Brandeis universitetida kognitiv nevrologiya boʻyicha tahsil olgan .1999-yil boshida u aspiranturada oʻqiyotganda „Umumiy biologiya laboratoriyasi“ kursidan dars bergan. U 2001-yilda taqlid orqali oʻrganish boʻyicha dissertatsiyani tamomlagandan soʻng doktorlik dissertatsiyasini yoqladi. U 2003-yilda chop etilgan tanlab oʻrganish boʻyicha jurnal maqolasining hammuallifi edi .Bahsga sabab boʻlgan voqealardan biri uning xomiladorlik davrida alkogol sindromi haqidagi maqolasini taqdim etishi boʻlib, unda u ilm-fan nima uchun Qur’onda spirtli ichimliklarni harom qilganini koʻrsatgan degan xulosaga keldi. Baʼzi oʻqituvchilar buni oʻrinsiz deb aytishganda, u aspirantura dekan oʻrinbosari tomonidan qoʻrqitib, kamsitilganidan shikoyat qildi.
Doktorlik dissertatsiyasini olgandan soʻng, u oʻz maslahatchilaridan biriga ishiga emas, balki oʻzini oilasiga bagʻishlashni rejalashtirayotganini aytdi. U Abdulloh Yusuf Azzam („Jihodning choʻqintirgan otasi“) tomonidan yozilgan arab afgʻon shahidi (oʻldirilgan jihod jangchilari) tarjimai hollarini tarjima qila boshlad va dinida qattiqroq boʻlib, niqob kiyib, koʻzlaridan boshqa hamma joyini qoplagan qora parda bilan yurar va har qanday musiqadan saqlanardi.
Qozoq og‘zaki adabiyoti bilan arab adabiyotining bog‘liqligi
Yusuf Zulayho (Yusuf Ziliho) qissasi.
Men oʻn bitta yulduzni yonida birga koʻrdim.
Girancourt
Aholisi
759 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 42,9 nafar kishi.
Qozoq og‘zaki adabiyoti bilan arab adabiyotining bog‘liqligi
Yusuf Zulayho (Yusuf Ziliho) qissasi.
Oʻn bir yulduz oʻsha oyga taʼzim qildi,
Girancourt
Geografiyasi
Maydoni — 17,7 km2. Dengiz sathidan 337 – 461 m balandlikda joylashgan.
Qozoq og‘zaki adabiyoti bilan arab adabiyotining bog‘liqligi
Yusuf Zulayho (Yusuf Ziliho) qissasi.
Ota, men sizdan soʻrash uchun keldim.
Ey bolam, bu tush muborak tush.
Ollohim sizga kuch quvvat bersin.
Rizqi rizqingiz barokatli boʻlsin
Bu tush haqida hech kimga aytmagansiz. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6c/Yusef_Zuleykha.jpg/250px-Yusef_Zuleykha.jpg|thumb|367x367px| Yusuf Zulayho fors miniatyurasi Begzod, 1488-yil. Qur’oni karimning „Yusuf alayhissalom“ surasida esa Yusuf payg‘ambar oyni, quyoshni va o‘n bir yulduzni ko‘rganligi, lekin bu yulduzlar oyga emas, balki unga bo‘lganligi yozilgan. Bu tush haqida Ibn Kasir „Qisosul anbiya“ „Tarixi paygʻambarlar“ kitobida quyidagi tafsir soʻzlarini keltirgan:, "راى يوسف عليه السلام وهو صغير قبل أن يحتلم، كأن احد عشر كوكبا، و هم إشارة إلي بقية إخوته، والشمس و القمر و هما عبارة عن أبويه، قد سجدوا له
Tarjimasi: „Yusuf alayhissalom (Yusuf payg‘ambar) voyaga yetmasdan oldin tush ko‘rdilar: o‘n bir yulduz uning o‘zidan boshqa ukalari borligiga, quyosh va oy esa uning ota-onasi bo‘lib, unga taʼzim qilishiga ishoradir“. „Buyuk Qur’on tafsiri“ kitobida quyosh Yusuf (alayhissalom)ning otasi, oy esa uning onasi ekanligini yozgan. Ibn Abbos roziyallohu anhu aytadilarki, payg‘ambarlarning rangi vahiydir.
Yusufni sotib olgan kishi Misrning zodagon oilasidan edi. U podshohning vaziri va xazina boshlig‘i edi. Ibn Ishoq uni sotib olgan kishining ismini „Itfir ibn Rohib“ deb aytadi. Biroq Ibn Kasir tarixining asosiy olijanob nusxasida xaridorning ismi „Kitfir“ deb yozilgan. 2007-yilda Rossiyada „Dilya“ nashriyotida chop etilgan „Paygʻambarlar qissasi“ kitobida xaridor „Atfir“ sifatida qayd etilgan. Aytishlaricha, sahobalar Ibn Abbos va Ibn Mas’ud Yusufni 20 dirhamga, Mujohidni 22 dirhamga, Ikrima va Muhammad ibn Ishoqni 40 dirhamga sotib olganlar.Bu yolgʻiz Allohga vahiy qilingan.Bu vaqtda Misr podshosi Rayyon ibn al-Volid edi.Rayyon Amaliqdan edi.Yusufbek dostonda podshohning oti „Riyon“ ekanligini aytgan.Itfirning xotinining ismi Rail yoki Rayil edi. „Zulayho“ uning ismi emas, laqabi edi.Ayrimlar ayolning ismini „Yunusning Faqa qizi“ deyishadi.As-Sagʻlobiy bu soʻzni Abu Hishom ar-Rifagʻiydan eshitganligini aytadi.Hikoyada Zulayho podshohning uyida bo‘lgandan keyin tushida uni uch marta ko‘rgani keladi.Zulayho Mag‘rib podshosining qizi ekan.Podshoh qizi uchun Misrga keldi va Yusufni qullikdan ozod qildi.Yurtiga olib keladi, qizi Zulayhoga topshiradi. Malika Zulayho Taymusning qizi U quyoshda shoh Taymus edi Zulayho Mag‘ribshohning qizi edi. Bu xalqning og'zida gap edi. Zulayhoning uyi Mag‘rib edi. Misr mendan ko'p yer edi. Buni Yusufbek Shayxulislomuli yozgan. Arabcha Mag‘rib so‘zi qozoqchada quyosh botishi maʼnosini bildiradi. Shoir Yusufbek Zulayho Mag‘ribdan. Bu maʼlumotlar Milliy Fanlar Akademiyasi kutubxonasidagi arab tilidagi „Yusuf-Zulayho qissasi“ kitobida ham mavjud. U kitobda quyidagi maʼlumotlar yozilgan: Ibn Abbos r.a. dedilar: "Bu hikoyaning asosiy sababi Zulayhoning ko‘rgan tushidir. Zulayho Mag‘rib shohi Taymusning qizi edi. Oʻsha kunlarda undan goʻzalroq odam yoʻq edi. U tushida Yusufning suratini ko‘rib, uni qattiq sevib qoladi. Oʻsha paytda qiz toʻqqiz yoshda edi.Uning yuzini koʻrgan ota qiziga nima boʻlganini soʻradi.Shunda qiz: Tushimda chiroyli yigitni koʻrdim.Men dunyoda hech qachon bunday chiroyli yigitni koʻrmaganman.Otasi unga dedi: Agar uning qayerdaligini bilsang, senga olib kelgan boʻlardim.Ikkinchi yili qiz tushida chiroyli yigitni koʻrdi.Qiz unga: Seni qayerdan qidiraman? Yigit javob berdi: Siz meni Misrda topasiz.Tushida ko‘rganlarini otasiga aytdi. Biroq 1976-yilda Olmaota  Yozuvchi  nashriyotidan chiqqan „Oshiq noma“ U.Subxonberdiyeva yozgan so‘zboshida: "Yusuf ko‘p yillardan keyin Misr podshosining xotini Zulayhoning xizmatkori bo‘ladi. . . . Nihoyat,Yusuf Misr podshosi bo‘ladi va Zulayhoni oladi. . . . ", deb yozilgan.