cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Huseyngulu Xon
Hayoti
Husaynguluxon 1774-yilda Aligulu ogʻa (Malik Muhammad va Muhammadqulixonning ukasi) oilasida tugʻilgan. 1792-yilda xon vafotidan soʻng Qosim begim Selimxonov boshchiligidagi beglar (boshqa maʼlumotlarga koʻra, uning familiyasi Mansurov ) uni oʻzlarining yangi xonlari deb eʼlon qildilar.
Dastlabki hukmronligi
3. Rossiya savdogarlariga eng foydali imtiyozlar beriladi.
4. Kemalar halokatga uchragan taqdirda, tovarlar belgilangan muddatda egalariga qaytarilishi kerak.
5. Hech bo'lmaganda bitta rus kemasi har doim Boku portida langarda bo'lishi kerak. 6. Ruslar, forslar va boshqalar o'rtasidagi savdogarlik ishlari Boku oqsoqollarining emas, balki konsulning ishi bo'lishi kerak. 7. Shayxalixon o'lpon to'lashi Rossiya fuqaroligiga to'g'ri kelmaydi"
Bokuni bosib olish
Ogʻa Muhammadshoh Gruziyaga bostirib kirganidan keyin Shayxali xon Qojarlar hukmronligiga boʻysunishga shoshildi. Bu harakat Rossiya tomonidan javobsiz qoldirilmadi. Yekaterina II Valerian Zubovga Shirvonga bostirib kirishni buyurdi. Zubov 10-may kuni Darbandga bostirib kirib, Shayxalini egallab, Bokuga yoʻl oldi. Biroq Huseyngulu 20-may kuni Zubovga elchilarini yuborib, boʻysunish istagini ma'lum qildi. Xonning oʻzi 13-iyun kuni Gilgilchay yaqinidagi rus lageriga shahar kalitlari bilan keldi. General Vasiliy Raxmanov 3 ta piyoda askar batalyoni, 2 ta otliq otryad va 3 ta artilleriya quroli bilan Bokuni egallash uchun yuborildi. 1797-yilda Tsitsianov qal'aning qoʻmondoni etib tayinlandi. Biroq, Yekaterina II ning oʻlimi va Pavel Ining ekspeditsiyani bekor qilishi Zubovni 1797-yilda Rossiyaga qaytishga majbur qildi.
Keyingi hukmronlik
Huseyngulu Ogʻa Muhammad tomonidan 11-mayda qoʻlga olinib, Shushada qamoqqa tashlangan. Ammo ertasi kuni shoh oʻldirildi, Husayngulu Bokuga joʻnadi. Voqealarni eshitgan Mirzo Muhammad Bokuni egallashga shoshildi. Husayngulu xonning tezda yetib kelishi uning rejalarini barbod qildi. Yangi shartnomadan soʻng u Mashtagʻda xon oʻrinbosari lavozimini egalladi. Biroq, u keyinchalik boshqa bosqindan qoʻrqib, Fatali shohga sovgʻalar yubordi.
Rossiyaning Erondagi konsuli - Skibinevski 1800-yil 22-yanvarda Bokuga keldi va Rossiya qoʻshinlari olib chiqib ketilganidan keyin katta miqdorda puli olib qoʻyilgan rus savdogarlari uchun tovon toʻlashni talab qildi. Xon rad javobini berdi. Biroq 6-fevral kuni Rossiyaning “Kizlyar” kemasi shaharni toʻpdan oʻqqa tutganida aybini tan oldi. U 1801-yil 1-martda Aleksandr Ini taxtga oʻtirganligi bilan tabriklash uchun elchilar yubordi.
U 1803-yilda Mustafo xonning yordami bilan Mashtagani bosib oldi. Mirzo Muhammad II Quboga surgun qilindi.
Bokuning bosib olinishi
Boku 1804-1813-yillardagi rus-fors urushi davrida ruslarni yana qiziqtirdi. 1803-yil boshida Sitsianovning muzokaralari natijasida Boku xoni elchisi – Ollohverdi beg bilan Bokuni Rossiyaga berish haqida kelishuvga erishildi. 1803-yil 24-aprelda Sitsianov Vorontsovdan oʻz ixtiyoridagi ikkita polkni (Taman va Qrimdan) Bokudagi garnizonga va boshqa joylarni egallashga yuborishni soʻradi. Biroq 1804-yilda Boku va Shemaxon zodagonlarining talabi bilan Huseyngulu Rossiya bilan tuzilgan shartnomani bekor qildi. Koʻp oʻtmay Bokuda keskinlik kuchaydi. Shahar aholisi rus konsulining 7 askarini oʻldirib, uni shahardan haydab chiqardi.
1805-yilda rus otryadi general Irinarx Zavalishin qoʻmondonligi ostida Boku koʻrfaziga kirib, shaharni qamal qilishga kirishdi. Xon muzokaralar olib borish uchun Zavalishinga elchi yubordi. Biroq u imperator tomonidan Bokuni egallash uchun yuborilganligini aytdi va shahar zudlik bilan taslim boʻlishini talab qildi. Xon javob berish uchun vaqt soʻradi. 15-aprelda, belgilangan muddat oʻtib, shahar taslim boʻlmaganida, Zavalishin qirgʻoqqa tushdi. Biroq, Shayxalixon va Darbandlik Nuh begimning qoʻshimcha kuchlari yordami bilan xon shaharni himoya qilishda gʻalaba qozondi. Bir necha janglardan soʻng magʻlubiyatga uchragan ruslar kemalarga oʻtirib, Sari oroliga (Lankaron yaqinida) chekinishdi.
1805-yil 27-dekabrda Sitsianov Aleksandr Iga oʻzi armiya bilan Bokuga, Zavalishinga yordam berish uchun ketayotganini maʼlum qildi. 1806-yil fevral oyining boshida Sitsianov katta qoʻshin bilan yurish qilib, Bokudan 2 verst masofada general Zavalishin bilan qoʻshildi va qal'ani ruslarga topshirish haqida xon bilan muzokaralar boshladi. Rus qoʻshinlari Naxirbulogʻ yaqinida, shahar devorlari yonida qarorgoh qurishdi. 8-fevralda xon oʻz mulozimlari hamrohligida knyaz Sitsianovga shahar kalitlarini topshirish uchun qalʼani tark etdi. Xonning amakivachchasi Ibrohim tilanchilik qilib, koʻpchilikni ajablantirdi va toʻsatdan Sitsianovni otib oʻldirdi.
Huseyngulu Abbos Mirzoga hukmronlikni topshirmoq uchun shaxsan Agsuga bordi. Bu orada Mirzo Muhammadxon II rus qoʻshinini Bokuga yoʻnaltirish uchun 1806-yil iyul oyida rus generali Sergey Bulgakov qoʻshiniga qoʻshildi. Ular birgalikda 1806-yil 6-oktabrda Bokuni egallab olishdi, Huseyngulu esa oilasi bilan Ardabilga qochib ketdi. Huseyngulu 1826-yilda, Qajar qoʻshini bilan Bokuni qaytarib olish uchun yana harakat qildi, ammo buni uddalay olmadi. 1845-yilda Ardabilda vafot etgan va Karbaloda dafn etilgan.
Oilasi
Uning 8 xotini, 5 oʻgʻli va 17 qizi bor edi.
Rhus typhina
Rhus typhina, kiyik sumaki — Shimoliy Amerikaning sharqiy qismida oʻsuvchi Anacardiaceae oilasiga mansub gulli oʻsimlik turi. U asosan Kanadaning janubi-sharqiy qismida, Amerika Qoʻshma Shtatlarining shimoli-sharqiy va oʻrta-gʻarbiy qismida hamda Appalachi togʻlarida uchraydi, lekin moʻtadil iqlimli mintaqalarida bogʻ oʻsimligi sifatida oʻstiriladi.
Eurovision qoʻshiq tanlovi 1958
thumb|261x261px|Yashil — Qatnashayotgan mamlakatlar. Sariq — Qatnashishdan voz kechgan mamlakatlar. Qizil — finalga oʻtmagan mamlakatlar Eurovision qoʻshiq tanlovi 1958 (Eurovision Song Contest 1958, Concours Eurovision de la chanson 1958) — 1957-yilda oʻtkazilgan uchinchisi Eurovision qoʻshiq tanlovidir.
Rhus typhina
Etimologiya
Lotincha nomi typhina Karl Linney va Erikus Tornerning oʻsimlik haqidagi taʼrifida „Ramis hirtis uti typhi cervini“ iborasi bilan izohlanadi, yaʼni „novdalari baxmal shoxlari kabi qoʻpol“.
Fransuz va nemis tillarida turning umumiy nomi (sumac vinaigrier; Essigbaum) „sirka daraxti“ degan maʼnoni bildiradi.
Tavsif
Rhus typhina - ikki xonali, balandligi 5 m gacha oʻsadigan kichik daraxt. U uzunligi 25 - 55 cm navbatma-navbat, pinnatsimon murakkab barglarga ega. Barglari va poyalari zich zang rangli tukchalar bilan qoplangan. Shoxlarni eslatuvchi baxmal toʻqimasi va novdalarining vilkalar naqshi „ kiyik shoxli sumalak“ deb nomlanishiga sabab boʻlgan.
Kichkina, yashil-oq sargʻish gullari zich toʻpgullarda joylashgan. Gullar maydan iyulgacha gullaydi, mevalar esa iyundan sentabrgacha pishib yetiladi. Kuzda barglari — qizil, toʻq sariq va sariq ranglarning yorqin rangda boʻladi. Meva oʻsimliklarda yoz oxiridan bahorgacha qolishi mumkin. Qishda uni koʻplab qushlar isteʼmol qilishadi.
Kultivatsiya
Bogʻda foydalanish uchun koʻplab navlar ishlab chiqilgan, ulardan quyidagilar Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining Bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor boʻlgan :
Foydalanadi
thumb| Rhus tuphina mevasi Sumak mevalarini yeyish mumkin. Ulardan „Hind limonadi“ deb ataladigan pushti " limonad " qilish mumkin. Ichimlik ekstrakti jele tayyorlash uchun ham ishlatilishi mumkin. Sumakining barglari, mevalari tamaki va boshqa oʻtlar bilan aralashtirib, tubjoy amerikalik qabilalar tomonidan chekilgan. Ushbu amaliyot bugungi kungacha davom etmoqda. Sumakning ildizlaridan tashqari barcha qismlari tabiiy boʻyoq sifatida ham, mordan sifatida ham ishlatilishi mumkin. Oʻsimlik taninlarga boy. Barglarini yozda, poʻstlogʻini esa butun yil davomida yigʻib olinishi mumkin.
Salla
Salla (fors. — tugun) — musulmon erkaklarning bosh kiyimi. Sidirgʻa (oq, yashil, kulrang va boshqalar) mato (asosan, doka)dan tayyorlanadi, eni 0,5 metr, uzunligi 1,5—3 metrdan 7 metrgacha oʻlchamda boʻladi. Ayrim manbalarda matoning uzunligi 5 metr bolgani yaxshidir deyilgan. Salla kiyib o'qilgan namoz sallasiz o'qilgan namozdan 70 baravar savobliroq ekani aytilgan. Shuning uchun ham salla o'rashlik musulmon ahliga Payg'ambarimiz Muhammad(sav)dan sunnat bolib qolgan Sallani doʻppi, kuloh, telpak ustidan, ayrim joylarda (Hindiston, Pokiston va boshqalarda) bosh kiyimsiz yalang boshga oʻraladi. Hukmdor, vazir, amaldorlarning unvoni va lavozimiga qarab sallaga qimmatbaho toshlar (gavhar, yoqut va boshqalar), ukpar ham taqilgan. Sallaning oʻramlar soni va oʻralish usuli, matosi diniy mazhablarni hamda kishilarning ijtimoiy mansubligini bildirgan (masalan, said, hojilar yashil rangli salla oʻragan).
Freatik portlash
thumb| Freatik portlash tahminan shunday koʻrinadi Freatik portlash — bu qizib turgan magmaning katta hajmdagi muz yoki suv bilan aloqaga kirishganida yuzaga keladigan hodisa. Ushbu jarayonda, yashin tezligida bugʻlanish sodir boʻladi, bu esa oʻz navbatida termal portlashga olib keladi. Natijada undan toshlar, kul va lava bombalari otilib chiqadi.
Umumiy tavsif
Freatik portlash murakkab otilish fazalaridan biri yoki alohida portlash jarayoni boʻlishi mumkin.Freatik portlashda odatda gazlar va toshlar tashqariga otilib chiqadi. Lekin lava oqimlari kam uchraydi. Odatda sochiladigan boʻlaklarning harorati juda yuqori boʻlmaydi. Nobodo lava oqimi mavjud boʻlsa, bu hodisa freatomagmatik bosqichga oʻtadi.Bunday portlashlar natijasida maarlar — atrofi qirrali yassi vulqon kraterlari hosil boʻladi. Freatik portlash natijasida yuzaga keladigan asosiy xavfni kraterdan otiladigan zaharli gazlar taqazo qiladi.
Misollar
Orolni vayron qilgan Krakatoa vulqonining otilishining yakuniy bosqichi freatik portlashdir. Kilauea vulqonida ham tez-tez freatik portlashlar sodir boʻladi.Surtsey vulqonining birinchi otilishi freatik portlash boʻlgan. Sababi oʻsha paytda vulqon hali suv ostida boʻlgan. Qaynoq lavaning sovuq suv bilan aloqagaga kirishishi termal portlashni keltirib chiqardi.Freatik alohida portlashga quyidagilar misol boʻla oladi: 2014-yilgi Ontake portlashi, 1982-yildagi Tarumae portlashi hamda taxminan 1903-yilgi Samoviy koʻlining sovuq suvi Pekektusan vulqonining ogʻziga sizib tushganida sodir boʻlgan portlash va hk. 1840-yilda Ararat vulqonining otilishiga ham freatik portlash deya „shubha qilingan“. Oʻsha vaqtda, Araratning yer ostidagi qismida sodir boʻlgan zilzila tufayli suv va muzdan iborat ulkan boʻshliqqa shikast yetgan. Suv-muz aralashmasi magma kamerasiga qulab tushgan va bu piroklastik oqimni yuzaga keltiruvchi portlashga sabab boʻldi.
Freatomagmatik otilishga 1965-yilda otilgan Taal vulqoni misol boʻla oladi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Sallagul
Sallagul (Paeonia) — sallaguldoshlar oilasiga mansub koʻp yillik oʻtsimon oʻsimliklar, baʼzan chala buta va butalar turkumi, ekma gul. Yevropa, Yevrosiyo va Shim. Amerikada 40 ga yaqin, Oʻzbekistonda 2 turi maʼlum. Oʻtsimon xitoy yoki sutrang S. (P. lactiﬂ ora, P. chinensis), dorivor S. (P. ofﬁ cinalis) va boshqa turlariga mansub juda koʻp navlari ekiladi. Ildizi kuchli rivojlangan, yoʻgʻon. Novdalari tik, 30—120 sm, koʻpincha shoxlanmagan. Bargi ketma-ket joylashgan, yashil yoki koʻkimtir, kuzda qizgʻish yoki toʻq binafsha rang. Guli yirik (diametri 20 sm gacha), yakka, oq, sargʻish, pushti, qizil, koʻp chiligi xushbuy. Asosan, avgust oxiri — sent. boshlarida ildizini bulish nuli bilan ekiladi. Yangi ekilgan usimlik ekilganidan keyin 2—3-yili may—iyunda gullaydi. Hovli va dala bogʻlarda oʻstiriladi. Butasimon turlaridan yarim buta S (P. suffruticosa) ekiladi, oʻtsimon S. turlari ildizlariga payvandlash, parhish qilish, qalamchasi va urugʻidan koʻpaytiriladi. Apr.—iyunda gullaydi.
Irlandiya milliy kutibxonasi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/National_Library_of_Ireland.jpg/220px-National_Library_of_Ireland.jpg|thumb| NLIning Kildare ko'chasidagi ko'rinish Irlandiya Milliy kutubxonasi (NLI; Leabharlann Náisiúnta na hÉireann ) Irlandiya Respublikasi milliy kutubxonasi Dublinda, Tomas Nyuenxem Din tomonidan qurilgan binoda joylashgan. Irlandiya Milliy kutubxonasining vazifasi "Irlandiya hayotining hujjatli va intellektual yozuvlarini to'plash, saqlash, targ'ib qilish va ulardan foydalanishga imkon berish va saqlangan bilimlarning katta olamiga kirishni ta'minlashga hissa qo'shish".
Kutubxona ma'lumotnoma bazasi va shuningdek u kitoblarni qarzga bermaydi. Unda Irlandiya va uning tarixiga oid ko'p miqdordagi materiallar mavjud bo'lib, ulardan bepul foydalanish mumkin. Bunga kitoblar, xaritalar, qo'lyozmalar, musiqa, gazetalar, davriy nashrlar va fotosuratlar kiradi. Ularning to'plamlariga xususiy va davlat nashriyotlari tomonidan chiqarilgan materiallar kiritilgan.
Kutubxonaga Irlandiyaning bosh xabarchisi va Milliy foto arxivi biriktirilgan. Kutubxonada ko'rgazmalar o'tkaziladi va Irlandiya gazetalari arxivi ham mavjud. Bu, shuningdek, Irlandiya uchun ISSN Milliy markazidir. Kutubxona, shuningdek, bir qator boshqa xizmatlarni ham taqdim etadi, jumladan, genealogiya. Turizm, madaniyat, san'at, Gaeltacht, sport va ommaviy axborot vositalari vaziri Irlandiya hukumatining kutubxona uchun mas'ul a'zosidir.
Asosiy kutubxona binosi Kildare ko'chasida, Leinster uyiga va Irlandiya Milliy muzeyining arxeologiya bo'limiga ulashgan.
Tarixi
Irlandiya Milliy kutubxonasi 1877-yildagi Dublin fan va san'at muzeyi qonuni bilan tashkil etilgan bo'lib, unga ko'ra, Dublin Qirollik jamiyati tasarrufidagi to'plamlarning asosiy qismi o'sha paytdagi Fan va san'at departamenti foydasiga o'tkazilishi kerak.
1881-yilgi kelishuvga koʻra, kutubxona oʻn ikki nafar Vasiylar Kengashi nazorati ostida ishlaydi, ulardan sakkiz nafari Jamiyat tomonidan va toʻrt nafari Hukumat tomonidan tayinlangan; ushbu Shartnoma Vasiylarga kutubxona xodimlarini tayinlash majburiyatini ham yukladi. Ushbu tartib kutubxona 2005-yilda avtonom madaniyat muassasasiga aylanmaguncha saqlanib qoldi.
1924-25-yillarda Irlandiya Erkin Davlati tashkil etilgandan so'ng, kutubxona Ta'lim bo'limiga o'tkazildi va u 1986-yilgacha Taoiseach bo'limiga topshirildi. 1927-yilda 1927-yildagi sanoat va tijorat mulki (himoya) toʻgʻrisidagi qonunga muvofiq kutubxonaga qonuniy depozit maqomi berildi. 1992-yilda kutubxona yangi tashkil etilgan San'at, madaniyat va Gaeltacht (hozirgi Madaniyat, meros va Gaeltacht) bo'limiga o'tkazildi va 2005-yil 3-mayda 1997-yildagi Milliy madaniyat institutlari to'g'risidagi qonunga binoan avtonom madaniyat muassasasiga aylandi.
To'plamlar
Kutubxonaning asosiy to'plami - bu Dublin Qirollik jamiyatidan olingan fondlar, keyinchalik sotib olinganlar va Irlandiyada nashr etilgan barcha asarlarning mualliflik huquqi depozitlari.
1997-yildagi Milliy madaniyat institutlari to'g'risidagi qonun Irlandiya Milliy kutubxonasiga Irlandiya mahsuloti to'g'risida aniq ma'lumot berish uchun Irlandiyaga tegishli barcha materiallarni to'plashni buyurdi. NLI 20-asr Irland she'riyati Irland mualliflari bilan bog'liq 2785 dan ortiq mavzularni o'z ichiga oladi. Irlandiya Milliy kutubxonasi irland yozuvchilarining she'rlari to'plamining asosiy manbasidir. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/Dublin%2C_Nationalbiblioteket%2C_Nordisk_familjebok.png/220px-Dublin%2C_Nationalbiblioteket%2C_Nordisk_familjebok.png|thumb| Irlandiya Milliy kutubxonasining 1907-yilgi fotosurati, Nordisk familjebokdan olingan Irlandiya Milliy kutubxonasida quyidagi taniqli yozuvchilarning arxiv hujjatlari, shu jumladan shaxsiy eslatmalar va ish kitoblari to'plamlari mavjud:
Irlandiya Milliy kutubxonasida Sheehy Skeffington Papers, irlandiyalik yozuvchilar va faollar Frensis Sheehy Skeffington va Xanna Sheehy Skeffingtonning maqolalari, kitoblari, she'rlari va boshqa materiallari to'plami mavjud. Ushbu yozuvlar Frensis va Xanna Skeffingtonning 20-asr boshlarida Irlandiya madaniyati va tafakkuridagi ta'sirini tushunish bilan bir qatorda ularning oilaviy hayotini ham tushunishni taklif qiladi.
Kutubxonada Kuper kolleksiyasi ham mavjud. Ostin Kuper (1759–1831) okrug Tipperary kotibi boʻlib, u oʻzining nevarasi tomonidan saqlanib qolgan koʻplab Irlandiya qadimiy buyumlarining eskizlarini yaratgan. Kuper kolleksiyasida boshqa rassomlarning, jumladan Frensis Uitlining rasmlari ham mavjud.
2010-yilda Irlandiya Milliy kutubxonasi 18 va 19-asr Irlandiya bastakorlarining notalarining bepul onlayn keng qamrovli to'plamini ishlab chiqish uchun mo'ljallangan Irlandiya bastakorlarining milliy arxivi yangi veb-saytida hamkorlikda ish boshladi. 2021-yil holatiga ko'ra, Irlandiya bastakorlari milliy arxivi sayti loyihani Irlandiya Milliy kutubxonasi, TU Dublin musiqa va drama konservatoriyasi, Heritage Music Productions va doktor Una Hunt rejissyori o'rtasidagi hamkorlik sifatida ta'riflaydi.
2019-yilda Kutubxona o'zining birinchi " tug'ilgan raqamli " to'plamiga irlandiyalik muallif Marian Keyesning raqamli to'plamini olib, pilot sxema sifatida qo'shildi.
Kutubxona shuningdek, suvga cho'qintirsh, nikoh va ba'zi dafn marosimlarini qayd etgan 1880-yillargacha bo'lgan barcha katolik cherkovi registrlarining onlayn indeksini yuritadi. Asl to'plam mikrofilmda saqlangan va keyinchalik Internetda taqdim etilgan.
Leonardo da Vinchining oti
thumb|right|350px Leonardo da Vinchi oti — Leonardo da Vinchi tomonidan tugallangan, XV asrda yoʻqolgan va XX asr oxiri — XXI asr boshlarida qayta tiklangan, Gersogning otliq haykali uchun moʻljallangan katta haykaltaroshlik tasviri. Leonardoning hayoti davomida faqat loydan yasalgan model shaklida mavjud boʻlgan Milan Sforza. 1970-yillardan beri haykaltaroshning gʻoyasini loydan yasalgan maketda gavdalantirib, soʻngra bronzaga quyish gʻoyasini qayta tiklashga harakat qilindi.
Qayta tiklash
XX asrning ikkinchi yarmidan boshlab AQSh va Italiyada modelni qayta tiklash va unga ot haykalini quyish uchun bir necha bor urinishlar qilingan va amalga oshirilgan.
Milliarder Frederik Meyer tomonidan moliyalashtirilgan yana bir taʼmirlash hozirda Meyer bogʻida jpylashgan.
Zargartepa 1
Zargartepa 1  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: XI—XII asrlar. Buxoro viloyatining Buxoro tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Jingon qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari  milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Tursunoy Jabborova
Tursunoy Jabborova (2002-yil 4-martda tugʻilgan) — oʻzbekistonlik ogʻir atletikachi. U 2021-yilda O‘zbekiston poytaxti Toshkentda bo‘lib o‘tadigan og‘ir atletika bo‘yicha jahon chempionatida 87 kilogramm vazn toifasida ayollar o‘rtasida kumush medalni qo‘lga kiritdi. U, shuningdek, og'ir atletika bo'yicha o'smirlar o'rtasidagi jahon chempionatida ikkita oltin medal sohibidir.
Karyera
2019-yilda u ayollar o‘rtasida Qatar poytaxti Doha shahrida bo‘lib o‘tgan 6-Xalqaro Qatar kubogida dast ko‘tarish musobaqasida 76 kg vazn toifasida kumush medalni qo‘lga kiritdi
2021-yilda u Toshkentda ayollar o‘rtasida bo‘lib o‘tgan 87 kg vazn toifasidagi og‘ir atletika bo‘yicha o‘smirlar o‘rtasidagi jahon chempionatida oltin medalni qo‘lga kiritdi .Shuningdek, u 2022-yilda Gretsiyaning Iraklion shahrida bo‘lib o‘tgan og‘ir atletika bo‘yicha o‘smirlar o‘rtasidagi jahon chempionatida oltin medalni qo‘lga kiritdi.
Qizlar o‘rtasida 87 kg vazn toifasida Tursunoy Jabborova dast ko‘tarish va siltab ko‘tarish mashqida jahon chempionligini qo‘lga kiritdi.
Tursunoy Jabborova dast ko‘tarish mashqida ilk chiqishining o‘zida 101 kg, shundan so‘ng 105 va 109 kg toshni ko‘tarib, yaqqol peshqadamga aylandi.
Siltab ko‘tarish mashqida esa u 129 kg natijasi bilan raqiblaridan bir bosh ustunligini isbotladi va oltin medalga sazovor bo‘ldi.
Shu tariqa, ikkikurash natijasiga ko‘ra, Tursunoy Jabborova 238 kg natija bilan jahon chempioni nomiga sazovor bo‘ldi va terma jamoa hisobiga uchta oltin medal qo‘shib qo‘ydi.
Geografik muhit
Geografik muhit - tabiatiing insoniyat jamiyati mavjud boʻlgan, odamning butun hayoti va i. ch. faoliyati roʻy beradigan qismi. Inson oʻziga kerak boʻlgan barcha narsa — suv, havo, oziqovqat, turar joy va b. qurilishlar uchun zarur boʻlgan materiallar, butun sanoat uchun xom ashyolarni G. m.dan oladi. Jamiyat rivojlanib borgan sari G. m. doirasi oʻzgarib, kengayib boradi. Jamiyat taraqqiyotining dastlabki bosqichlarida kishilar aso-san hayot uchun zarur tabiiy manbalar (yovvoyi usimlik mevalari va hayvonlar, unumdor tuproq va h. k.)dan foydalangan. Keyinchalik ishlab chiqaruvchi kuchlar rivojlanishi bilan tabiiy boyliklar (metall, yogʻoch, issiqlik manbalari va h. k.) mehnat vositalariga aylanib, ahamiyati orta boradi. G. m. jamiyat taraqqiyoti va farovonligining doimiy, zarur shartlaridan biri, u mehnat taqsimotiga va i. ch. tarmoqlarining toʻgʻri joylashtirilishiga faol taʼsir koʻrsatadi. Chunonchi, Oʻzbekistan iqpimi issiq va tuprogʻi unumdor boʻlgani uchun oʻzbeklar kadimdan paxtachilik va bogʻdorchilik b-n, qozoqlar esa qulay yaylovlarga ega boʻlganligi uchun chorvachilik va gʻallakorlik bilan shugullanib kelmoqda. Keyingi davrda yer osti boyliklarini oʻzlashtirish ham salmoqli oʻrin egalladi.
Tursunoy Jabborova
Karyera
U 2021-yilda Turkiyaning Konya shahrida bo'lib o'tadigan87 kg vaznda oltin medalni qo‘lga kiritdi. U 2022-yilda Bahrayn poytaxti Manama shahrida og‘ir atletika bo‘yicha o‘tkazilgan Osiyo chempionatida bronza medalini qo‘lga kiritdi.
Geografik tadqiqot metodlari
Geografik tadkiqot metodlari — geografiya fanlari predmetini bilishning uslub va usullari majmuasi. Geografik tadkiqot metodlari yordamida turli xil geografik maʼlumotlarni adabiyotlardan va bevosita dala sharoitida tadqiqot jarayonida toʻplab tahlil qilinadi hamda ulardan fanning metodologiyasini yaratish, nazariy-ilmiy va amaliy maqsadlarda foydalanish yoʻl-yoʻriqlari aniklanadi. Geografik tadkiqot metodlari ilm-fan taraqqiyotini (taʼlimot va gʻoyalarni) taʼminlaydigan, tadqiqotchining maqsad va vazifalarini maqsadli yoʻnalishda amalga oshiradigan eng muhim tadbir. Geografik tadkiqot metodlari ikki yoʻnalishda — tabiiy va yqtisodiy geografik tadqiqot metodlari bilan olib boriladi:Tabiiy geografik metodlar — tabiatda sodir boʻladigan narsa va hodisalarni, tabiat bilan jamiyat oʻrtasidagi munosabatlarni ilmiy bilishda qoʻllaniladigan usullar majmuidir. Asosiy metodlari: ekspeditsiya, statsionar, kuzatish, qiyoslash, haritagrafik, aerofotografik, kosmik, matematik, rayonlashtirish va h. k. Ushbu metodlar yordamida asosan geografik majmua va komponentlar hamda geografik muhit tadqik etiladi.
Iqtisodiy geografik metodlar — jamiyatda sodir boʻladigan iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy oʻzgarishlarni namoyon qilishda qoʻllaniladigan usullar majmuidir. Asosiy metodlari: statistik maʼlumotlar tahlili, haritagrafik, konstruktiv, modellashtirish, majmua, kuzatish va h. k.
Mazkur metodlar yordamida xoʻjalik tarmoqlarini oqilona hududiy tashkil etish va ularni joylashtirish, kishilarning qulay yashash sharoitlarini barpo etish, ishlab chiqarish sohasida iqtisodiy samaradorlikni oshirish chora va tadbirlarini taklif etish kabi masala (muammo)lar yechiladi.
Burgutali Rapigʻaliyev
Burgutali Rapigʻaliyevich Rapigʻaliyev (tugʻ. 1935, Pop tumani, Namangan viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR — ?) — oʻzbek davlat va siyosat arbobi. 1992-yil 4-yanvardan 1996-yil 6-noyabrgacha Namangan viloyati hokimi
Oliver Kass Kawo
Oliver Isak Kass Kawo ( 2001-yil 3-dekabrda tugʻilgan) — suriyalik futbolchi, Daniya 1-divizioni FC Helsingor klubi va Suriya terma jamoasida hujumchi yoki yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.
Yoshlik
Kass Kavo Shvetsiyada Al- Hasakalik suriyalik ota va shved onasi oilasida tug'ilgan. U besh yoshida futbol o'ynay boshlagan.
Jamoalardagi faoliyati
2021-yil mart oyida Kass Kavo Vasalunds IFni tark etib, FC Järfällaga qo'shildi. 2022-yilning 1-fevralida u sinov muddatidan so‘ng Daniya 1-divizionidagi FC Helsinger klubi bilan 2024-yilning iyunigacha shartnoma imzoladi.
Balasote shahridagi Bicha
Balasote shahridagi Bicha (Bicha de Balazote) — miloddan avvalgi VI asrga oid iberiya haykali, Ispaniyaning Balasote shahrida (Albasete provinsiyasi) topilgan, yuzi soqolli odamni, tanasi esa yotgan buqani ifodalaydi (umumiy boʻyi 73 sm, asosining uzunligi 92 sm, asosining kengligi 37 sm ).
„Bicha“ nomi — xato tushunish natijasi boʻlib, fransuz tadqiqotchilari tasvirni bugʻu (biche) deb notoʻgʻri tushunishgan, bu soʻz ispanlar tomonidan oʻzlashtirilib, qayta ishlangan va haykalning umumiy nomiga aylangan.
U faqat Pireney yarim orolining janubi-sharqida uchraydigan yirik iberiya madaniyati obidalari guruhiga kiradi — miloddan avvalgi V-IV asrlardagi zoomorf haykallarning katta guruhi: sherlar, ayiqlar, boʻrilar, buqalar, shuningdek, sfinkslar va inson boshli hayvonlar. Albasete provinsiyasidagi ayol yuzli sfinks bilan birga, bicha ushbu guruhning eng qadimiy haykallariga kiradi (miloddan avvalgi 550-450-yillar). Bu tasvirlarning koʻp detallarida sharqona taʼsir seziladi, baʼzilarida esa hatto suriya va xet sanʼati bevosita prototiplari mavjud.
U Balasote shahri markazi yaqinidagi Maxuelos kvartalida topilgan. Yaqinda olib borilgan qazilma ishlari tufayli bu yerda eski qabrlar topilgan, haykal shulardan biriga tegishli boʻlishi mumkin. Yaqin atrofda mozaikali Rim villasi ham topilgan. 1910-yildan beri Madriddagi Milliy arxeologiya muzeyida saqlanadi. Albasete muzeyida nusxasi bor.
Dante Boon
Dante Boon (1973-yilda tug'ilgan) - Gollandiyalik bastakor va pianinochi. Vandelvayzer bastakorlar jamoasining a'zosi bo`lgan. Ehtimol u eksperimental pianino musiqasining tarjimoni sifatida tanilgan va mashhurlikka erishgann. Uning shaxsiy musiqasi xalqaro miqyosda keng e'tirof etilgan.
Biografiya
Boonning o'zi ham kontsert tashkilotchisi sifatida faoliyat olib borgan. U 1997-2004-yillarda Amsterdamda yangi musiqa Concerten Tot en Met uchun kontsert seriyasini tashkil qilgan yosh bastakorlardan edi. U, shuningdek, Zaal 100 da The Workshop/Maksimum Clarity seriyasini ( Jeyms Fulkerson bilan) va 2007-yildan beri (Stevko Busch bilan) Gyote institutida Amsterdamlik pianinochilar va ularning mehmonlari uchun ko'rgazma bo'lgan Pianolab Amsterdamni ham tashkil qilgan. 2017-yilda Boon Amsterdam Wandelweiser festivalini, to'rt kunlik Vandelvayzer musiqa festivalini tashkil qildi.
U Tom Jonson,Filipp Korner,Rozali Xirs,Jon Keyj,Yurg Frey, Antuan Beuger,Samuel Vrizen, Morton Feldman, Richard Ayres va Maykl Manion kabi bastakorlarning musiqalarini yozib olgan. Pianinochi-bastakor Samuel Vriezen bilan u Tom Jonsonning to'rt qo'l pianino uchun simmetriyalarini yozdi. 2004-yilda u VPRO Radio tomonidan buyurtma qilingan Jonsonning " Bir xil yoki boshqacha " filmining premerasi bo'ldi o`tdi.
Salmanasar
Salmanasar — Ossuriyada hukmronlik qilgan shohlar nomi.
S. I — shoh (anʼanaviy sanaga koʻra, mil. av. taxminan 1280—60). Mitanni davlatiga qarshi otasi Adadnirari I tomonidan boshlangan urushni davom etgirgan. Mitanni qoʻshinlari va koʻmakchi xett va oromiy otryadlarini tormor qilib, amalda Mitannini yoʻq qilgan. S. I qoʻshinlarini Karxemishga yurishi xettlar va Misrga xavf tugʻdirgan. Bu Xett podshosi Xattusili III va Misr firʼavni Ramses II oʻrtasida sulh tuzilishini, shuningdek, XeggBobil ittifoqini qaytadan tiklanishini tezlashtirgan. Shimolida S. I Urartu qabilalari uyushmasini magʻlubiyatga uchratgan.
S III — shoh (mil. av. 859—825 yoxud 824). Ashshurnasirpal II (Ashshurnatsirapal)ning oʻgʻli va vorisi. BitAdini podsholigini (Frot daryosini oʻrta oqimi boʻylari) tobe etgan va Shimoliy Suriyadagi bir qator davlatlarga oʻlpon toʻlash majburiyatini yuklagan. S. III ning Damashq podsholigini egallash uchun qilgan harakati zoye ketgan. S. III Finikiyaning savdo shaharlari va Isroil podsholigidan oʻlpon olib turgan. Sharqda Midiya va Urartuga qarshi talonchilik yurishlari qilgan.
Dante Boon
Biografiya
U 2016-yildan dirijyorlik qilgan. O'sha yilning noyabr oyida u André Kormier, Tom Jonson, Taylan Susam va o'zining musiqa dasturida Ansambl Sisyphe dirijyorlik qildi.
Vena musiqa va ijro san'ati universiteti tomonidan o'tkaziladi.Dante Bunning uchta konsertli musiqiy portreti 2012-yilda Dyusseldorfdagi Klangraumda taqdim etildi. 2013-yilda u Maykl Pisaroning " Dog Star Orchestra " eksperimental musiqa festivalida maxsus mehmon bo'ldigan.O'sha yili Los-Anjelesdagi "Wulf" spektaklida Bun musiqasining retrospektivi taqdim etildi. 2016-yilda Boon Quatuor Bozzinining "Ijrochilar oshxonasida" bastakor va ijrochi sifatida namoyish etildi.
Musiqiy asarlar
All About Jazz jurnali uchun yozgan Jon Eyls Bunning asarlarini "birorta ham behuda eslatma yoki imo-ishorasiz tinglash juda ajoyib" deb ta'riflagan edi. Uning klarnetchi Yurg Frey ishtirokidagi CD klarnetini (va pianinosini) The New Yorker jurnali muxbiri 'Ross va Endi Xemilton The Wirening zamonaviy musiqa haqida yaxshi 10 ta albomida tavsiya qilgan. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/14x_%282017%29.png/350px-14x_%282017%29.png|right|thumb|350x350px| 14x dan parcha link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/2x_Robert_Creeley_%282009%29.png/350px-2x_Robert_Creeley_%282009%29.png|thumb|350x350px| 2x Robert Creeleydan parcha
Valeriy Muxin
Valeriy Vasilyevich Muxin (1938-yil 25-iyul — 2002- yil 27-avgust, Toshkent) — sovet futbolchisi, himoyachi va yarim himoyachi, murabbiy. SSSR sport ustasi.
Valeriy Muxin futbolchilik faoliyatini Ashxobodda boshlagan. U yerda uch mavsum davomida (1958-1960) mahalliy “Kolxozchi” (keyinchalik Kopetdag) jamoasida oʻynagan. 1961-yili Toshkentning “Paxtakor” klubiga qabul qilinib, ushbu jamoa bilan SSSR Oliy ligasida debyut qilgan. Valeriy Muxin “Paxtakor” safida olti mavsum oʻynagan. Milliy chempionatlarda 157 ta oʻyin oʻtkazib, 5 ta gol urgan. Shulardan 120 tasini oliy ligada oʻtkazgan va 4 ta gol urgan.
1968-1977-yillarda Xorazmning “Narimanovets” klubiga ustozlik qilgan. Keyinchalik esa ma’muriy lavozimlarda ishlagan.
Valeriy Muxin nomi Oʻzbekiston futboli shon-sharaf zaliga kiritilgan.
2002-yil 27-avgustda vafot etgan. Toshkentdagi Botkin qabristoniga dafn etilgan.
Gruzona Ehinokaktussi
Ism
Ushbu tur German Gruzonning sharafiga nomlangan (nemis. Hermann avgust Jak Gruson, 1821-1895), nemis ixtirochisi, olim va sanoatchisi, Nemis ixtirochisi, olimi va sanoatchisi, oʻz davri uchun Yevropadagi eng katta kaktuslar toʻplamining egasi, u Magdeburg shahriga sovgʻa qilgan.
Ingliz tilidagi oʻsimlikning koʻplab umumiy nomlari maʼlum — Golden Barrel Cactus („oltin barrel“), Golden Ball („oltin toʻp“),  Mother-in-Law’s Cushion („qaynona yostigʻi“).
Yoyish
Bu tur tabiiy ravishda Meksikaning markaziy qismida San-Luis Potosidan Idalgacha boʻlgan hududda uchraydi.
Biologik tavsif
left|thumb| Gullar yaqin. Maui, [[Gavayi]] thumb| Echinocactus Gruzona. dengiz boʻyidagi park, Boku, Ozarbayjon Barrel shaklidagi ildizli oʻsimlik, balandligi va kengligi bir metrga yetishi mumkin.
Qovurgʻalar 30 dan ortiq, ular uzunligi 5 sm gacha boʻlgan toʻq-sariq tikonli koʻplab areolalar mavjud.
Gullash vaqti yoz. Uzunligi 6 sm gacha boʻlgan yolgʻiz gullar, poyaning yuqori qismiga gulchambar shaklida joylashtirilgan, kalta kigizli gulli naycha bilan; yorqin sariq rangli Korolla juda koʻp nisbatan tor barglardan iborat.
Salmonxoʻja Samarqandiy
Salmonxoʻja Samarqandiy (XIX asr) — tarixchi olim. Samarqand qozikaloni Abdulxay xonadonida tugʻilgan. Samarqand va Buxoroda Madrasa tahsilini olgan. Buxoro amiri Muzaffarning farmoni bilan "Tafsil va bayoni davlati jamoa Mangʻit azzamoni Rahimxon" ("Rahimxon davridan boshlab Mangʻitlar davlatining tafsili va bayoni") asarini yozib, unda mangʻitlar sulolasi tarixi Muhammad Rahim davridan boshlab to podsho Rossiyasi bosqini — 1868-yilgacha muxtasar bayon qilingan. Asarning qoʻlyozma nusxasi Sankt-Peterburgdagi Sharqshunoslik instituti fondida saqlanadi.
Gruzona Ehinokaktussi
Yetishtirilishi
Ehinokaktus Gruzona-madaniyatda eng mashhur ehinokaktus turi. Ularning rivojlanishi uchun toʻgʻridan-toʻgʻri quyosh nuri kerak.
Sovuqqa chidamlilik zonalari-9 dan 12 gacha.
Demokratiya maʼbudasi
Demokratiya maʼbudasi (anʼanaviy : 民主女神; pinyin : mínzhǔ nǚshén) — 1989-yilda Tyananmen maydonidagi voqealar paytida, Xitoyning Pekin shahridagi Tyananmen maydonida oʻrnatilgan 10 metr balandlikdagi haykal. Haykal 4 kun ichida Pekin Badiiy akademiyasi talabalari tomonidan, metall armatura, penoplast va papye-mashe dan yasalgan. 1989-yil 4-iyunda namoyishlarni bostirish paytida Xitoy armiyasi tomonidan buzib tashlangan. Keyinchalik dunyoning turli shaharlarida bir nechta nusxalari yaratilgan.
Salom (maʼnolari)
Salom:
Messier 2
Messier 2 yoki M2 (boshqa nomi NGC 7089) Dalv yulduzlar turkumidagi sharsimon yulduzlar toʻdasi. Messier 2 ning diametri taxminan 175 yorugʻlik yili boʻlib, qariyb 150 000 yulduzni oʻz ichiga oladi. Eng zich va ixcham sharsimon toʻdalardan biri hisoblanadi.
Kashfiyot tarixi
Yulduzlar toʻdasi fransuz astronomi 1746-yil 11-sentabrda Jean-Dominique Maraldi tomonidan kashf etilgan. Charles Messier oradan 14 yil oʻtib, 1760-yil 11-sentabrda, Maraldidan mustaqil ravishda qayta kashf etadi va „yulduzsiz tumanlik“ sifatida katalogga kiritadi. William Herschel esa toʻdada yulduzlarni aniqlagan birinchi olim boʻldi.
Kuzatishlar
left|thumb|250x250px|Messier 2 Dalv yulduzlar turkumida joylashgandir.
Ushbu sharsimon toʻda yozda yoki kuz mavsumining boshida yaxshi koʻriladi. Uni aniqlash uchun (yorqinlikning aylana markazi tomon yoʻnaluvchi yumaloq nuqta shaklida) dala durbini ham yetarli. Obyektdagi yulduzlar 150 mm diafragmali teleskop yordamida 100 karra kattalashtirishda aniq koʻrinadi. Bu eng quyuq joylashgan yulduzlarning sharsimon toʻdalardan biri boʻlib, yorqin va zich yadroga ega.
„Messier marafoni“dagi ketma-ketlik
… M 75 → M 73 → Messier 2 → M 55 → M 30 …
Eurovision qoʻshiq tanlovi 1959
thumb|261x261px|Yashil — Qatnashayotgan mamlakatlar. Sariq — Qatnashishdan voz kechgan mamlakatlar. Qizil — finalga oʻtmagan mamlakatlar Eurovision qoʻshiq tanlovi 1959 (Eurovision Song Contest 1959, Concours Eurovision de la chanson 1959) — 1959-yilda oʻtkazilgan toʻrtinchi Eurovision qoʻshiq tanlovi dir.
Salom (shahar)
Salom — Hindistonning jan. qismidagi shahar. Sharqiy Gat togʻlari etagida. Tamilnad shtatida. Aholisi 915 ming kishi (2001). Aeroport bor. Ipak, ip gazlama, kimyo sanoatlari rivojlangan. Metallsozlik va metallurgiya korxonalari bor. Boksit qazib olinadi. Alyuminiy ishlab chikariladi. S. yakinida yirik magnezit koni ochilgan.
Sanʼat Shixov
Sanʼat Shixov (1989-yil 28-dekabrda tugʻilgan) — oʻzbekistonlik yarim himoyachi va chap qanot himoyachisi, hozirda "Qoʻqon 1912" jamoasida oʻynaydi. U 2009-yilgi FIFA U-20 Jahon chempionati uchun terma jamoa muhim aʼzosi edi.
Khaled Kassab
Khaled Kassab (1992-yil 1-yanvarda Aleppo, Suriya ) — suriyalik futbolchi. Hozirda u Iroqning “ As-Sulaymoniya ” jamoasida o‘ynaydi.
U faoliyatini “Al-Ittihod” yoshlar akademiyasida boshlagan, biroq u hech qachon asosiy jamoaga tusha olmagan. U 2012-2013-yilgi mavsumda Iroqning ikkinchi darajali Salahaddin jamoasiga qo'shildi, ta'sirli mavsumdan so'ng u 2013-yil oktyabr oyida Karbalo uchun shartnoma imzoladi.
Salom
Salom (arab. — sulh, doʻstlik, omonlik) — 1) kishilarning koʻrishganda bir-birlari bilan oʻzaro soʻrashish ifodasi. Jahondagi koʻpgina xalqlarda salom soʻz orqali bajariladi. Har qanday odamga murojaat yoki muomala qilishdan oldin salom berish va alik olish insoniy fazilatdir (qarang Assalomu alaykum); 2) xonamirlar bilan uchrashuv (audiyensiya) ham salom deb atalgan. Amir, xonlarning qabulxonasi salomxona deb atalib, uning xizmatchisi salom ogʻasi deb yuritilgan; 3) kelin kuyov xonadoniga kelgandan keyingi birinchi kun ertalab uni kuyov ota-onalariga va yaqin qarindoshlariga taʼzimga olib chiqish marosimi yoki umuman kelinchak taʼzimi (qarang Kelin salom).
Bahoriston qishloq okrugi
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Bahoriston qishloq okrugi  — Eronning Isfahon viloyatidagi Nain okrugiga qarashli qishloq okrugi (dehiston). 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 1,603 nafar, 572 oiladan iborat boʻlgan. Qishloq okrugida 32 ta qishloq bor.
Garum
thumb| Garum tayyorlash boʻyicha qadimgi Rim „fabrikasi“ (Tarifa yaqinidagi Baelo Klaudiya) thumb| Toʻrt xil garumning eng yaxshisi boʻlgan idish tasvirlangan mozaika — G(ari) F(los) SCAM(bri) SCAURI (Pompey, yirik garum savdogarining villasi) Garum (garum; shuningdek, liquamen) — qadimgi Rim oshxonasidagi Rimning barcha tabaqalari orasida mashhur boʻlgan baliq qaylasi. Miloddan avvalgi IV asrda yashab oʻtgan Apitsiyning oshpazlik kitobiga koʻra, garum koʻplab retseptlarning tarkibiga kirgan (Apitsiy qaylaning ikkinchi nomi — „liquamen“ atamasini ishlatadi, u „suyuqlik“ degan maʼnoni anglatadi). Shuningdek, Qadimgi Yunoniston, Karfagen va Vizantiya oshxonasida ham uchragan.
Garum fermentlash yoʻli bilan baliqning qonidan va ichaklaridan tayyorlangan. Baliqchilar ovni saralab, qayla ishlab chiqaruvchilar oʻzlari kerakli ingredientlarni tanlab olishlari mumkin boʻlishi uchun turli xil baliq turlarini va ularning qismlarini alohida namoyish etganlar. Koʻpincha anchous (hamsa), tunets, skumbriya baliqlari va baʼzan mollyuskalar xushboʻy giyohlar bilan birgalikda ishlatilgan. Fermentlash 2-3 oy davomida quyosh taʼsirida katta tosh vannalarda oʻtkazilgan. Garum qaylasi baliqli substantsiya moddasi yuzasida hosil boʻlgan tiniq suyuqlik edi. Qaylaga shuningdek, sirka, tuz va zaytun moyi, qalampir yoki sharob ham qoʻshilgan va u turli xil taomlar uchun ziravor sifatida ishlatilgan. Garum, shuningdek, dori vositasi boʻlib ham hisoblangan va it tishlashi, chipqon va ich ketishida qoʻllanilgan.
Kuchli spetsifik hidi tufayli shaharlarda garum tayyorlash taqiqlangan. Tayyor qayla kichik sopol idishlarga muhrlangan va shu shaklda Rim provinsiyalariga yetkazilgan. Baʼzi hududlarda garum oshpazlar uchun toʻlaligicha tuzning oʻrnini bosgan.
Rim imperiyasida garumning asosiy yetkazib beruvchilaridan biri Liksus shahri edi.
Rim oqsuyaklarining qaylaga munosabati birdek emas edi. Xullas, mashhur Rim faylasufi Seneka garum haqida kinoya bilan gapirib, uni „aynigan baliqning qimmatbaho qonli suvi“ deb atagan. Shu bilan birga, Tseliy Avrelian va Pliniy Katta uni ovqat hazm qilish uchun foydali deb hisoblashgan. Mashhur tabib Galen oʻz asarlarida garumni oʻttiz martadan ortiq tilga olgan.
Biolog-antropolog Pirs Mitchellning taʼkidlashicha, garum qadimgi Rimliklarning ichak gelmint-parazitlari, masalan, keng tasmasimon gijja kasalligi bilan ommaviy kasallanishlari manbalaridan biri boʻlgan.
Baliq va ustritsa qaylalarini tayyorlash boʻyicha shunga oʻxshash retsept bugungi kunda Janubi-Sharqiy Osiyo xalqlari orasida mavjud. Shuningdek, XIX asrdan beri mashhur boʻlgan vuster qaylasi bilan ham oʻxshashligi mavjud.
O`zbekiston GTL
__ICHIDAGILARMAJBURIY__ __STATICREDIRECT__
Geografik uzoq shakllarni duragaylash
Geografik uzoq shakllarni duragaylash — har xil geografik tur, turkum va ulardan yuqori taksonomik birliklarga mansub boʻlgan oʻsimliklarni chatishtirish; duragaylash turlaridan biri. G. u. sh. d. tur ichida, turlararo va turkumlararo duragaylashga boʻlinadi.Tur ichida G.u.sh.d. — bir tur miqyosida ekologik-geografik uzoq navlarni yoki turning madaniy va yovvoyi vakillarini chatishtirishdan iborat. Bu duragaylash kongruyent (ota-onalar bir xil genomga ega) chatishtirishga kiradi (nusxalarni chatishtirish oson boʻladi va olingan duragaylar nayel beradi). Bundam duragaylashdan qishloq xoʻjaligi ekinlari seleksiyasida navlarning kasalliklarga chidamli va b. qimmatli xoʻjalik belgilarini yaxshilash ishlarida foydalaniladi. Chunonchi bir yillik peru goʻzasini Perudan olingan koʻp yillik gʻoʻza bilan chatishtirib ingichka tolali gʻoʻzaning fuzarioz viltga chidamli navlari yaratilgan. Meksika gʻoʻzasi navlarini uning yovvoyi kenja turi — meksikanum nervozum bilan chatishtirib, vertitsillyoz viltga chidamli Toshkent navlari yaratilgan. Turlararo G. u. sh. d. har xil turga mansub oʻsimliklarni chatishtirish, yangi nusxalar olishda muhim manbadir. Bu usul madaniy oʻsimliklar seleksiyasida samarali qoʻllaniladi. Bugʻdoy, kungaboqar, kartoshka, tamaki, gʻoʻza va b. ekinlarning kuplab navlari shu usulda yaratilgan. Turlararo duragaylash inkongruyent (ota-ona nusxalar xromosomalari yigʻindisining mos kelmasligi, ular sonining har xilligi yoki sitoplazmaga bogʻliq boʻlgan tafovutlar mavjudligi) chatishtirishlar guruhiga kiradi va bunday duragaylashda (genetik va fiziologik nomutanosiblik tufayli) urugʻ kam hosil boʻladi. Bu hodisa negizida koʻpayish organlari tuzilishidagi nomuvofiqliklar tufayli chang naychalari bilan urugʻchi tumshuqchasi toʻqimasining nomutanosibligi, turlarning taraqqiyoti jarayonida xromosomalar strukturasining oʻzgarishi va genetik nomutanosiblikning kelib chiqishi, rivojlanishining turli bosqichlarida murtakning nobud boʻlishi singari turli-tuman sabablar yotadi.
Turkumlararo G. u. sh. d. — bir oilaga mansub ayrim turkumlar vakillari chatishtiriladi. Duragay uruglar olish usullari ishlab chiqilmagani sababli G. u. sh. d.ning bu xili oʻsimliklar seleksiyasida qoʻllanilmaydi (qarang Duragaylash).
Sultonmurod Norimov.
Kamel Kawaya
Jamoalardagi faoliyati
2020-yilda Kawaya Tishringa o'tdi.
Eurovision qoʻshiq tanlovi 1960
thumb|261x261px|Yashil — Qatnashayotgan mamlakatlar. Sariq — Qatnashishdan voz kechgan mamlakatlar. Qizil — finalga oʻtmagan mamlakatlar Eurovision qoʻshiq tanlovi 1960 (Eurovision Song Contest 1960, Concours Eurovision de la chanson 1960) — 1960-yilda oʻtkazilgan beshinchi Eurovision qoʻshiq tanlovi dir.
3D modellashtirish
thumb|3D modellashtirish
3D modellashtirish — uch oʻlchovli grafikani hosil qilishning dastlabki bosqichlaridan biri hisoblanadi. Uch oʻlchovli modellashtirish tushunchasi kompyuterda obyektlarning uch oʻlchovli modellarini yaratishni anglatadi.
Qisqacha maʼlumot
Mahsulot 3D model deb ataladi. 3D modellar bilan ishlaydigan odamni 3D rassomi yoki 3D modeler deb atash mumkin. 3D modeli, shuningdek, 3D renderlash deb ataladigan jarayon orqali ikki oʻlchovli tasvir sifatida koʻrsatilishi yoki jismoniy hodisalarning kompyuter simulyatsiyasida ishlatilishi mumkin. 3D modellar avtomatik yoki qoʻlda yaratilishi mumkin. 3D kompyuter grafikasi uchun geometrik maʼlumotlarni tayyorlashning qoʻlda modellash jarayoni haykaltaroshlik sanʼatiga oʻxshaydi. 3D model 3D bosib chiqarish moslamalari yordamida yaratilishi mumkin, ular modelning 2D qatlamlarini uch oʻlchamli material bilan bir vaqtning oʻzida birga tashkil qiladi. Obyektning 3D modelisiz uni 3D bosib chiqarib boʻlmaydi. 3D modellashtirish dasturi 3D modellarni ishlab chiqarish uchun foydalaniladigan 3D kompyuter grafikasi dasturlari sinfidir. Bu sinfning SketchUp kabi dasturlar modellashtirish ilovalari deb ataladi.
Dasturiy taʼminot
Uch oʻlchovli modellashtirish, qisqacha 3D-modellashtirishni ishlab chiqishda dasturiy tillardan yoki dasturiy taʼminotlardan foydalanish mumkin. 3D-modellashtirishni tayyor dasturiy taʼminotlardan foydalangan holda ishlab chiqish samaraliroq hisoblanadi. Bu orqali obyektlarni yaratish tezroq va osonroq bajariladi. 3D-modellashtiruvchi eng keng tarqalgan dasturiy taʼminotlarga Autodesk kompaniyasining "3ds MAX" hamda "Maya" dasturlarini misol qilish mumkin. Bu dasturiy taʼminotlarning imkoniyatlari juda keng boʻlib, ular orqali istalgan 3D-modellarni ishlab chiqish mumkin. 3D-modellashtirish amalga oshirilgandan soʻng uni dastur bilan bogʻlab, dasturlarni ishlab chiqish uchun dasturiy tillarni qoʻllash kerak boʻladi. C/C++, Java, Python, JavaScript, C# dasturiy tillar shular jumlasidandir. Tayyor 3D-modellarni dasturiy holga keltirish uchun translyatorlarda dasturiy kodlar yozilishi talab etiladi. Bu esa koʻplab dasturiy kodlarni talab etadi. Mazkur ishlarni optimallashtirish maqsadida bir qator grafik dasturiy taʼminotlar ishlab chiqilgan. 2005-yilda ishlab chiqilgan „Unity 3D“ dasturi shular jumlasidandir. „Unity 3D“ bu 3D dasturiy mahsulotlar hamda oʻyinlar ishlab chiqarishdagi eng qulay dasturiy taʼminotlardan biri hisoblanadi. „Unity“ da tayyor 3D modellarni yuklab olish mumkin hamda ularga C# yoki Javascript tillarida skript kodlar yozib birlashtirish mumkin. „Unity 3D“da ishlash ancha qulay:
thumb|Unity
Dastur ustida ishlar bajarilgandan soʻng uni quyidagi platformalar uchun kompilyatsiya qilib chiqarish mumkin:
Bir vaqtning oʻzida koʻpgina platformalar va qurilmalar uchun kompilyatsiya qilish imkoniyati bu „Unity“ning eng yaxshi jihatlaridan biridir.
Jarayon
Modelni taqdim etishning uchta mashhur usuli mavjud:
Koʻpburchakli modellashtirish — uch oʻlchovli fazodagi nuqtalar, qirralar deb ataladi, koʻpburchak toʻrini hosil qilish uchun chiziq segmentlari bilan bogʻlanadi. Bugungi kunda 3D modellarning aksariyati teksturali koʻpburchak modellar sifatida yasalgan, chunki kompyuterlar ularni juda tez tayyor holga keltirishi mumkin.
Egri modellashtirish — yuzalar ogʻirlikdagi egri chiziqlar taʼsirida belgilanadi. Egri chiziq nuqtalar boʻylab boradi (lekin interpolyatsiya qilmasligi mumkin). Bir nuqta uchun ogʻirlikni oshirish egri chiziqni oʻsha nuqtaga yaqinlashtiradi. Egri chiziq turlariga ratsional B-spline (NURBS), chiziqlar, yuzalar va geometrik primitivlar kiradi.
Bongo
thumb|ovoz ohangiga misol Bongo (bongó), bongi — qoʻllar bilan chalinadigan kichik bugʻli baraban. Kubada 1900-yillarda paydo boʻlgan.
3D modellashtirish
Jarayon
Raqamli haykaltaroshlik — bu raqamli obyektni xuddi loy kabi hayotiy moddadan yasalganidek itarish, tortish, silliqlash, ushlash, chimchilash yoki boshqa usulda boshqarish vositalarini taklif qiluvchi dasturlardan foydalanish. Modelni namoyish qilish uchun raqamli haykaltaroshlik dasturlarida ishlatiladigan geometriya har xil boʻlishi mumkin. Bozorda raqamli haykaltaroshlik vositalarining aksariyatida obyekt bir-biri bilan bogʻliq boʻlgan geometrik geometriyadan foydalaniladi. Sirt yuza itarish va tortib olish mumkin boʻlgan koʻpburchaklardan tashkil topadi. Meshga asoslangan dasturlarning afzalligi shundaki, ular bitta modelda bir nechta oʻlchamlarda haykaltaroshlikni namoyon qiladi. Modelning nozik tafsilotlari boʻlgan yuzalari juda kichik koʻpburchaklarga ega boʻlishi mumkin. Voxel asosidagi haykaltaroshlikning foydasi shundaki, voksellar shaklga nisbatan toʻliq erkinlikka imkon beradi. Modellashtirish jarayonida modelning topologiyasini doimiy ravishda oʻzgartirish mumkin, chunki material qoʻshilishi va olib tashlanishi mumkin, bu esa haykaltaroshni model yuzasida koʻpburchaklarning joylashishini koʻrib chiqishda ishni osonlashtirishga yordam beradi.