cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lienen
Hududi
Lienenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Pugachyov qoʻzgʻoloni
thumb|[[Boshqirdlar|Boshqird chavandozlari]] Pugachyov qoʻzgʻoloni (1773-75) -rossiyada hokimiyatga qarshi koʻtarilgan qoʻzgʻolon. Uralboʻyi, Uralorti, Oʻrta va Quyi Volgaboʻyiga tarqalgan. Unga Ye.I. Pugachyov rahbarlik qilgan. Yoyiq kazaklari, zavod ishchilari, krepostnoy dehqonlar, Volgaboʻyi aholisi, Salavat Yulayev, Kinzya Arslonov boshchiligidagi boshqirdlar dehqonlar urushining harakatlantiruvchi kuchlari boʻlgan. 1773-yil sentabrda qoʻzgʻolonchilar Iletsk va boshqa istehkom shaharchalarini egallaganlar. 1773-yil oktabrda Pugachyov 2500 kishilik otryadi bilan Orenburg qalʼasini qamal qilgan. Qoʻzgʻolonchilarning soni dekabr oyida 30 ming kishiga yetib, ularning qoʻlida 86 toʻp boʻlgan. Qoʻzgʻolon noyabr-dek. oylarida katta hududga yoyilgan. 1774-yil fevralda Chelyabinsk egallangan. Qoʻzgʻolonchilarga qarshi Yekaterina II hukumati muntazam qoʻshinlarini yuborgan. Pugachyov Orenburg qamalini boʻshatish, Chelyabinsk va Kurganni tashlab chiqish, qoʻzgʻolon avj olgan Ural zavodlariga ketishga majbur boʻlgan. 1774-yil iyulida qoʻzgʻolonchilar Qozon uchun boʻlgan jangda yengilganlar. Pugachyov dehqonlar harakati keng yoyilgan Volganing oʻng sohiliga oʻtib ketgan. Uning keng yoyilishiga Pugachyovning dehqonlarga yerlarni boʻlib berish, krepostnoy huquqni tugatish, dvoryan va podsho amaldorlarini yoʻqotishga daʼvat etuvchi manifestlari yordam bergan. Dehqonlar qoʻzgʻoloni magʻlubiyatga uchragan. Pugachyov tutib olinib, 1775-yil Moskvada qatl etilgan. Minglab qoʻzgʻolonchilar shafqatsiz jazolangan.
Pugachyova Alla Borisovna
Pugachyova Alla Borisovna (1949.15.4, Moskva) — rus estrada xonandasi. Xalq artisti (1991). Moskvadagi Teatr sanʼati institutini tugatgan (1981). O. Lundstrem rahbarligidagi estrada orkestrida (1971—72), Roskonsertda (1978—87) yakka xonanda, "Qoʻshiq teatri" teatr-studiyasining asoschisi va badiiy rahbari (1988-yildan). P. ijodi yuqori vokal va aktyorlik sanʼati, har bir qoʻshigʻini mukammal dramaturgik asar darajasiga koʻta-ra olishi, joʻshqinlik, koʻtarinkilik kabi oʻziga xos uslubi bilan ajralib tu-radi. Repertuaridan R. Pauls, A. Zatsepin, M. Tariverdiyev, I. Nikolayev va boshqa kompozitorlar hamda oʻzi bastalagan qoʻshiqlar oʻrin olgan ("Arlekino", "Million qizil atirgul", "Maestro", "Paromchi", "Bu dunyo", "Menga yokadi", "Aysberg" va boshqalar). Yevropa, Amerika va Osiyo (jumladan, Oʻzbekistonda ham) gastrolda boʻlgan. Xalqaro estrada tanlovlarida (Bolgariya, 1975; Polsha, 1978) Gran-pri mukofotiga sazovor boʻlgan. Rossiya Davlat mukofoti laureata (1994).
Ushbular bilan turmush qurgan: Mikolas Orbakas (t-q. 1969; ajr. 1973) Aleksander Stefanovich (t-q. 1976; ajr. 1980) Yevgeniy Boldin (t-q. 1985; ajr. 1993) Filipp Kirkorov (t-q. 1994; ajr. 2005) Maksim Galkin (t-q. 2011) Bolalari 3 ta Ota-onasi: Boris Mixailovich Pugachov (otasi) Zinaida Arxipovna Odegova (onasi)
Bacău okrugi
Bacau okrugi (ruminchadan talaffuzi: [baˈkəw]) Ruminiyaning Gʻarbiy Moldaviyadagi okrug (județ), markazi Bacau shahri. Okrugning Transilvaniyada Gimeş-Făget kommunasi bor.
Geografiyasi
Okrugning gʻarbiy qismida Sharqiy Karpat guruhiga mansub togʻlar joylashgan. Bu yerda Oituz va Trotus daryosi vodiylari boʻylab Moldaviya va Transilvaniya oʻrtasida ikki muhim boʻgʻlam mavjud. Sharqiy tomon boʻylab balandliklar pasayadi va eng past nuqta esa tumanni shimoldan janubga oʻrtadan kesib oʻtuvchi Siret daryosi vodiysida joylashgan. Sharqiy tomonda koʻplab kichik daryolar kesib oʻtgan Moldaviya platosi joylashgan.
Flora va faunasi
Ayiqlar, boʻrilar, tulkilar, yovvoyi choʻchqalar va olmaxonlar Bacau okrugi togʻlarida, xususan, Slănic-Moldova qishloqlarida yashaydi; mahalliy kiyiklarning qolgan toʻdalari Mănăstirea Cašinʼda saqlanib qolgan.
Iqtisodiyoti
Bacau grafligi kommunistik davrda eng rivojlangan sanoatlashgan hududlardan biri boʻlib, oʻshandan beri Moldaviyaning eng muhim sanoat markazi boʻlib qoldi. Onești va Dărmăneștida ikkita yirik neftni qayta ishlash zavodi mavjud. Kommunistik rejim qulagandan soʻng, Bacau mintaqaning eng muhim YaIM yetkazib beruvchisi boʻlib kelmoqda, ammo okrug oʻz faoliyati bilan bogʻliq iqtisodiy raqamlarning oʻsishi bilan mashhur.
Bacau okrugida neft va tuzning muhim zaxiralari mavjud. Shuningdek, koʻmir hamqazib olinadi.
Norboʻtatepa
Norboʻtatepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: III—V asrlar. Surxondaryo viloyatining Shoʻrchi tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Konabotepa” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Bacău okrugi
Turizmi
Okrugning asosiy turistik yoʻnalishlari:
Demografiyasi
Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, 1987-yilda csangolarning umumiy soni 70 000 ga yaqin edi
Siyosati
2020-yilgi mahalliy saylovlarda yangilangan Bacău okrugi kengashi quyidagi partiyaviy tarkibiga ega 36 maslahatchidan ibor:
Maʼmuriy boʻlinmalari
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/90/Actual_Bac%C4%83u_county_CoA.png|right|thumb| 2008-yil 3-martgacha ishlatilgan okrug gerbi link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Bac%C4%83u_%284263977420%29.jpg/220px-Bac%C4%83u_%284263977420%29.jpg|thumb| Bacau link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a2/Ajuntament_Onesti.jpg/220px-Ajuntament_Onesti.jpg|thumb| Onești Bacau okrugida 3 ta munitsipalitet, 5 ta shahar va 85 ta kommuna mavjud
Tarixiy okrugi
Jahon urushlari orasida Bacau okrugi boshqa hududiy oʻringa ega edi. Okrug Buyuk Ruminiyaning sharqiy markaziy qismi, Moldaviya markazida joylashgan edi. Okrugning hududi hozirgi Bacau okrugining markaziy qismini oʻz ichiga olgan. Gʻarbda Trei Scaune va Ciuc okruglari bilan, shimolda Neamț va Roman, sharqda Tutova va Tecuci okruglari, janubda Putna okruglari bilan chegaradosh.
Maʼmuriyati
Keyinchalik yana ikkita tuman tashkil etildi:
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/1938_map_of_interwar_county_Bacau.jpg/310px-1938_map_of_interwar_county_Bacau.jpg|right|thumb|310x310px| Bacău okrugining 1938-yildagi xaritasi.
Aholisi
1930-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, okrug aholisi 260,781 kishi boʻlib, ularning 88,6 % ruminlar, 5,3 % yahudiylar, 3,3 % vengerlar, shuningdek, boshqa ozchiliklarni tashkil etgan. Diniy nuqtai nazardan 75,8 % sharqiy pravoslavlar, 18,1 % rim katoliklari, 5,5 % yahudiylar, shuningdek, boshqa ozchiliklarni tashkil etgan.
Shahar aholisi
1930-yilda okrugning shahar aholisi 50342 kishi boʻlib, ulardan 70,1 % ruminlar, 23,9 % yahudiylar, 2,2 % vengerlar, shuningdek, boshqa ozchiliklarni tashkil etgan. Diniy nuqtai nazardan shahar aholisi 64,9 % sharqiy pravoslavlar, 24,4 % yahudiylar, 9,3 % rim katoliklari, shuningdek, boshqa ozchiliklardan iborat edi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Yogi laqabli ayiq
Yogi laqabli ayiq (Yogi Bear) 2010-yili katta ekranlarga chiqarilgan 3D formatda olingan komediya janridagi Amerika jonli harakatli/kompyuter-animatsion filmi boʻlib, De Line Pictures va Sunswept Entertainment studiyalari tomonidan ishlab chiqarilgan hamda Warner Bros. Pictures tomonidan tarqatilgan. Film rejissori Eric Brevig, ssenariy mualliflari Brad Copeland, Joshua Sternin va Jeffrey Ventimilia boʻlib, filmda bosh qahramonlarni Dan Aykroyd, Justin Timberlake, Anna Faris, Tom Cavanagh va T.J. Miller jonlantirishgan.
Yogi laqabli ayiq filmi premyerasi Amerika Qoʻshma Shtatlarida 2010-yil 11-dekabrda boʻldi. Film $80 millionlik budjeti bilan umumjahon boʻylab $203.5 million daromad qildi.
Pud
Pud — qad. ogʻirlik oʻlchov birligi. Qiymati 40 qadoqqa teng. 1 P.= 40 qadoq=40-0,4095512 kg=16,3805 kg. Baʼzi shevalarda put deb ham ishlatilgan.
Anthony Cumia
thumb|Cumia, [[2007-yilda]] Anthony Cumia (1961 – yil tugʻilgan) Amerikalik komediyachi, aktyor va musiqachidir.
Futbol boʻyicha 2010-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi
2010-yilgi Oʻzbekiston Chempionati barcha mavsumlar ichida 19-chempionat hisoblanadi.
Mavsum oldi transferlari
Asosiy maqola: 2010-yil oʻzbek futboli transferlari roʻyxati
Eng yaxshi toʻpurarlar
Oxirgi yangilangan: 2010-yil 31-oktabr
Intizomiy
2010-yil 31-oktabr holatiga koʻra intizom roʻyxati:
Lanhères
Lanhères Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Meuse departamenti Verdun tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
63 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 13,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,8 km2. Dengiz sathidan 200 – 240 m balandlikda joylashgan.
Limonar
Limonar Kubaning Matanzas provinsiyasida joylashgan munisipalitetdir.
Demografiyasi
2004-yilda Limonar munitsipalitetida 25 421 kishi istiqomat qilgan. Umumiy maydoni 449 km2, aholi zichligi 56.6 /km2.
Akdere, Adıyaman
Akdere — Adıyaman viloyatining Merkez tumanidagi qishloq.
Tarixi
Qishloq nomi 1928-yil manbalarida Agdere deb qayd etilgan.
Geografiyasi
Qishloq Adıyaman shahar markazidan 38 kilometr uzoqlikda joylashgan. Shimolda Kuyulu va Durak, janubda Furot daryosi va uning qarama-qarshi qirg'og'ida Özgören, sharqda Otaturk to'g'oni va g'arbda Gumushkaya chegaradosh joylashgan.
Əhmədabad, Goranboy
Əhmədabad (shuningdek Akhmedabad) Ozarbayjonning Goranboy tumani tarkibiga kiruvchi qishloq. Qishloq Muzdurlar munitsipaliteti tarkibiga kiradi.
Pul belgilari
Pul belgilari — pulning kurinish shakli, muomalada qatnashadigan pulning turlari. Pulga xos umumiy belgilar: qiymat miqdorini kursatuvchi raqamlar, davlat gerbi, individual seriya va uning soni, maxsus rasm, chizmalar, naqshlar; xususiy belgilar: qogʻoz tarkibi, hajmi, eni va buyi, boshqa pullardan farqlanadigan va takrorlanmaydigan belgilardan iborat. Oʻzbekistonda qogʻoz belgilar va mayda tangalar shaklida chiqariladi. Pul belgilari no-minallari naqd hisobkitoblarni, tulovlarni oqilona tashkil etishga imkoniyat beradigan darajada belgila-nadi. Inflyasiya yuz berayotgan vaziyatlarda Pul belgilari yirik nominalda chiqariladi.
Linnich
Linnich Germaniyaning Shimoliy Reyn — Vestfaliya yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Düren tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 65,46 km2. 13 468 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Linnichning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Novopokrov (Qoʻstanay viloyati)
Novopokrov (Новопокров) — Qozogʻistonning Qoʻstanay viloyati Uzunkoʻl tumaniga qarashli qishloq. Novopokrovskiy qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Tuman markazi Uzunkoʻl qishlogʻidan 27 km janubda joylashgan.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1277 kishi (633 erkak va 644 ayol) edi. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1230 kishi (597 erkak va 633 ayol) yashagan.
Uber kubogi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/Daphne_Young.jpg/220px-Daphne_Young.jpg|thumb| Tashabbuschi va kubokka familiyasi berilgan Betty Uber (oʻngda) Uber kubogi, baʼzan Jahon ayollar jamoasi chempionati deb ataladi, badminton boʻyicha ayollar milliy terma jamoalari oʻrtasida oʻtkaziladigan yirik xalqaro badminton musobaqasi. Birinchi marta 1956—1957-yillarda boʻlib oʻtgan va uch yillik oraliqda bahslar oʻtkazilib, 1984-yildan beri har ikki yilda bir marta oʻtkazilib kelinmoqda, oʻshandan buyon uning rejalashtirilgan vaqti va joylari Thomas kubogi, erkaklar oʻrtasidagi jahon jamoaviy chempionati bilan birlashtirilgan. 2007-yilda Butunjahon Badminton Federatsiyasi Thomas va Uber kubogi finallarini yana ajratishga qaror qildi, ammo tezda bu taklifdan voz kechildi. Uber kubogi 1950-yilda erkaklar musobaqasiga oʻxshash ayollar musobaqasini oʻtkazish gʻoyasiga ega boʻlgan sobiq britaniyalik badmintonchi Betty Uber sharafiga nomlangan. U shuningdek, Angliyaning Lankashir shahridagi Lytham Sent Annesda boʻlib oʻtgan 1956—1957-yilgi dastlabki turnirda ishtirok etgan.
Kubok erkaklar oʻrtasidagi Thomas kubogi musobaqasi oʻtkazilish shakliga oʻxshaydi. 2020-yilgi turnir holatiga koʻra, Xitoy 15 ta chempionlikni qoʻlga kiritgan eng muvaffaqiyatli jamoadir. Yaponiya ikkinchi oʻrinni egallab, olti marta gʻalaba qozongan boʻlsa, Indoneziya va AQSh uchtadan kubokka ega. Janubiy Koreya 2022-yilgi chempionatda Xitoyni magʻlub etib, ikkinchi chempionlikni qoʻlga kiritdi.
Kubok
Uber kubogi rasmiy ravishda 1956-yilda yillik umumiy yigʻilishda, birinchi Uber kubogi turniri oʻtkazilgan yili taqdim etilgan. U Londonning Regent koʻchasidagi taniqli kumush ustalari Mappin &amp; Webb tomonidan ishlab chiqarilgan. Kubokning balandligi 20 dyum boʻlib, plintning tepasida aylanuvchi globus va eng tepasida ayol oʻyinchi turadi.
Muvaffaqiyatli terma jamoalar
Hozirgacha faqatgina beshta davlat Uber kubogini qoʻlga kiritgan: Xitoy eng muvaffaqiyatli jamoa boʻlib, 15 ta chempionlik, undan keyin Yaponiya 6 ta chempionlik, Indoneziya uchta chempionlik, AQSh uchta chempionlik va Koreya ikkita chempionlikka sazovor boʻlgan. Uber kubogi hozirgacha faqat ikki qitʼaga tarqaldi: Osiyo va Shimoliy Amerika.
Toʻqqizta jamoa finalga yoʻl oldi. Yuqoridagi beshta gʻolib mamlakatdan tashqari finalchilar Daniya, Angliya, Niderlandiya va Tailanddir. Shvetsiya, Gon Kong, Germaniya, Xitoy Taypeyi va Hindiston final toʻrtligiga kirgan qolgan beshta jamoadir.
Yakuniy bosqichda jamoaviy chiqishlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/Uber_Cup.png/300px-Uber_Cup.png|right|thumb|300x300px| Uber kubogi final bosqichiga yoʻllanma olgan davlatlarni koʻrsatuvchi xarita 2022-yil holatiga koʻra, Uber kubogi final bosqichi uchun musobaqalar tarixida 28 ta jamoa yoʻllanma oldi. Osiyo va Yevropa eng koʻp jamoaga ega qitʼa hisoblanadi, yaʼni oʻnta. Afrika va Okeaniyaning har birida uchtadan saralangan jamoa bor, Kanada va Qoʻshma Shtatlarda esa Pan Amerikadan saralangan yagona jamoa bor.
Quyida 2022-yilgi turnir holatiga koʻra, Uber kubogi final bosqichida ishtirok etgan jamoalar roʻyxati keltirilgan.
Andrey Kozirev
Andrey Vladimirovich Kozirev (Андре́й Влади́мирович Ко́зырев; 27-mart 1951) — Rossiya tashqi ishlar vaziri (1990-yildan 1996-yilgacha).
Yodgoroy Mirzoyeva
Yodgoroy Tulkinjonovna Mirzoyeva (1996-yil 22-aprel, Kattaqoʻrgʻon, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston) — oʻzbek bokschisi, engil vazn toifasida ishtirok etadi. Uch marta Osiyo chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritgan. Oʻzbek boks tarixida Yozgi olimpiada oʻyinlari ishtirok etgan birinchi ayol. Boks boʻyicha Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi.
Biografiyasi
2019-yilda Samarqand davlat universitetining jismoniy madaniyat fakultetini tamomlagan.
Sport karyerasi
2015-yilda Ulanchabda (Xitoy) ayollarning boks boʻyicha Osiyo chempionatida 57 kg boʻlgan vazn toifasida Mirzayeva bronza medalini qoʻlga kiritdi. 2016-yilning 23-martidan 3-apreliga qadar Syanʻanʻ shahrida boʻlib oʻtgan Olimpiada oʻyinlarining saralash bahslarida u 51 kg vazn toifasida kumush medalni qoʻlga kiritdi.
Irsyad Zuhri al-Islomiya madrasasi
Irsyad Zuhri Al-Islomiya madrasasi Singapurda boshlangʻich taʼlimni taklif qiluvchi kunduzgi qoʻshma taʼlim madrasasidir. Madrasa arabcha soʻz boʻlib, „maktab“ degan maʼnoni anglatadi, ammo hozirgi sharoitda madrasa islom diniy maktabini anglatadi. „Irsyad“ arabchada toʻgʻri yoʻllangan degan maʼnoni anglatadi.
Singapurdagi boshqa beshta toʻla vaqtli madrasalar (Aljunied Al-Islamiah, Alsagoff Al-Arabiah, Al-Arabiah Al-Islamiah, Al-Maarif Al-Islamiah va Madrasa Vak Tanjong Al-Islamiah) kabi Irsyad xususiydir. Bu maktab talabalarga arab va vahiy fanlari kabi uxroviy (islom diniy) fanlarini hamda ingliz tili, matematika kabi dunyoviy (dunyoviy) fanlardan taʼlim beradi. Irsyad talabalari ham dunyoviy, ham uxroviy milliy imtihonlarni topshirishadi. Uning koʻp bitiruvchilari xorijdagi Islom universitetlarida oʻqishni davom ettirib, asatizah (din oʻqituvchilari) boʻlish uchun qaytib kelishadi, boshqalari esa mahalliy politexnika va universitetlarda oʻqishadi. Maktab 2007-yilda oʻzining 60 yilligini nishonladi va Singapur Islom markazidagi doimiy kampusida ishlaydi.
Mahadul Irsyad (1947-1990)
Irsyad Zuhri al-Islomiya madrasasi Mahadul Irsyad nomi bilan Hindhede yoʻlida (Yuqori Bukit Timah yoʻlidan tashqarida) Kampong kareri deb nomlangan qishloq boʻlgan joyda tashkil etilgan. Bu kichik qishloq maktabi boʻlib, 50 ga yaqin oʻquvchi tahsil oladi va qishloq aholisiga Qurʼon va islom dini boʻyicha asosiy bilimlar berish uchun tashkil etilgan. Uning taʼlim tizimi Malayziyaning Johor shahridan qabul qilingan, ammo 1965-yildan boshlab, Singapurning oʻsha paytdagi Prezidenti janob Yusof Ishoqning taklifiga koʻra, u oʻz ehtiyojlariga mos ravishda asta-sekin oʻzgartirildi. Aljunied va Alsagoff kabi boshqa madrasalardan farqli oʻlaroq, Irsyad badavlat arablar tomonidan moliyalashtirilmagan va shu sababli maktabni saqlash uchun mablagʻ yigʻish uchun kurashgan. 1950 va 1960-yillarda Mahadul Irsyad direktori Ustaz Idris Bin Hj Ahmadning soʻzlariga koʻra, oʻqituvchilar va qishloq aholisi Malayning Geylang, Jalan Tempeh va Poyga kursi kabi hududlarida eshikma-eshik qogʻoz gullar sotish orqali mablagʻ yigʻishgan.
Madrasa Al-Irsyad Al-Islamiah, Woodlands Road kampusi (1991-1996)
1991-yilda koʻplab qishloqlar, shu jumladan Irsyad qishlogʻi ham shaharni qayta qurish loyihalaridan zarar koʻrdi. Madrasa Woodlands Roaddagi eski, foydalanilmayotgan davlat maktabiga koʻchirildi va Madrasa Al-Irsyad Al-Islomiya deb nomlandi. U asosiy eʼtiborni boshlangʻich maktab taʼlimiga qaratdi va uni qabul qilishni 400 ga yaqin oʻquvchilarga koʻpaytirdi. Oʻsha vaqtga kelib, u Singapur Islom diniy kengashi sifatida ham tanilgan Ugama Islom Singapura (MUIS) majlisi boshqaruviga kirgan edi. MUIS musulmonlar ishlari bilan shugʻullanuvchi qonuniy kengashdir.
Aynan shu shaharchada madrasa bir qancha ilklarni amalga oshirdi. Misol uchun, oʻquv rejasining 50 % hali ham diniy fanlarga bagʻishlangan boʻlsa-da, talabalar PSLE uchun oʻtirishlari mumkin boʻlgan dunyoviy fanlar uchun Taʼlim vazirligining (MOE) Umumiy oʻquv dasturi qabul qilingan. Irsyadning oʻsha paytdagi raisi Ustaz Ahmad Sonhadji Mohamad Iqroʻni joriy qilish orqali Singapurdagi musulmon aholisiga katta hissa qoʻshgan. Iqroʻ — Qur’onni tez oʻqishni oʻrganish usuli.
Madrasa Al-Irsyad al-Islomiya, Windstedt Road (1996-2008)
1996-yilda, Irsyad oʻzining Woodlands kampusiga joylashayotganda, MRT tizimining qurilishi Vudlands yoʻlining kengayishiga olib keldi va Irsyadni yana oʻzgartirishga majbur qildi. Bu safar u Windstedt yoʻlidagi ikkita eski binolardan biriga koʻchirildi. Oʻshanda Aljunied al-Islomiya madrasasi boshqa binoni egallagan edi. Joylashuvning oʻzgarishi boʻsh joy cheklanganligi va Irsyad va Aljunied oʻquvchilarini farqlash uchun standartlashtirilgan maktab formasini joriy etish tufayli ikki martalik sessiyalarga oʻtishga sabab boʻldi.
1998-yilda Irsyad madrasa taʼlimiga boʻlgan talabning ortishi sababli birinchi oʻrta maktab oʻquvchilariga ega boʻldi. Bu 900 nafar talabani qabul qilishni koʻpaytirdi. Ilgari Irsyad bitiruvchilarining aksariyati oʻrta maktabda oʻqishni Aljunied al-Islomiya madrasasida davom ettirgan. Oʻrta maktab oʻquvchilari uchun oʻquv dasturi shunday tuzilganki, ular MUIS tomonidan oʻtkaziladigan Oʻrta Toʻrtlik Sertifikat imtihoniga (koʻproq Sijil Thanawi Empat (STE) deb nomlanadi) va „OʻLevel“ umumiy taʼlim sertifikatiga (GCE 'Oʻ) oʻtadilar. Daraja) 5-oʻrta maktab oxirida.
1999-yilda boshlangʻich bosqich oʻquv dasturiga qoʻshimcha oʻzgartirishlar kiritildi, quyi boshlangʻich bosqichda islomiy fanlar arab tilida emas, balki malay tilida oʻqitildi.
2003-yilda MOE Majburiy taʼlim toʻgʻrisidagi qonunni amalga oshirdi. Ushbu qonunga koʻra, barcha bolalar, milliy maktablar yoki madrasalarda oʻqiyotganlaridan qatʼi nazar, PSLE uchun oʻtirishlari kerak. Ushbu hodisaga yaxshiroq tayyorgarlik koʻrish uchun Irsad madrasasi boshlangʻich maktab uchun yangi integratsiyalashgan diniy oʻquv dasturini joriy qilgan birinchi madrasa edi. U MUIS tomonidan ishlab chiqilgan va ishlab chiqarilgan va oʻqitish vositasi sifatida ingliz tilidan foydalanadi.
Irsyad Zuhri al-Islomiya madrasasi, Singapur Islomiy markazi (2009-yildan hozirgi kungacha)
2009 -ilda Irsyad Singapur Islom markaziga koʻchib oʻtdi. Unda yangi fan laboratoriyasi, yangi kompyuter laboratoriyasi, yangi bogʻ, kutubxona, oshxona va futbol maydoni kabi koʻplab yaxshilanishlar mavjud.
Maktab shiori
right|thumb| Maktab bloklaridan biri. Bu kabi katta bannerlar maktab atrofida jonli muhit yaratish uchun osilgan. Maktab shiori: Kuch va sharaf.
Yodgoroy Mirzoyeva
Sport karyerasi
2018-yilda u Nyu Delida (Hindiston) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida qatnashdi, lekin birinchi raundda ruminiyalik bokschi Lakrimiore Perixosga yutqazib qoʻydi.
Irsyad Zuhri al-Islomiya madrasasi
Maktab shiori
Irsyad maktab qoʻshigʻi malay tilida. Bu maktab Hinhede Roadda boʻlganida Cikgu A. Vahob Hamza, Faridah Ahmad xonim va sobiq oʻquvchi Fazli A. Rahmon tomonidan yaratilgan. Unda Irsyad yengib oʻtgan kurashlar va maktabning qarashlari tasvirlangan.
Yodgoroy Mirzoyeva
Sport karyerasi
2019-yili Bangkokda (Tailand) boʻlib oʻtgan ayollarning boks boʻyicha oʻrtasidagi Osiyo chempionatida 57 kg vazn toifasida u yana bronza medalini qoʻlga kiritdi.
Irsyad Zuhri al-Islomiya madrasasi
Maktab formasi
Islomda avratni nomahramlar huzurida yopish kerak. Erkaklar uchun avrat qorin tugmasidan tizzagacha boʻlgan joydir. Ayollar uchun aurat yuz va kaftlardan tashqari butun tanadir. Islom maktabi boʻlgan Irsyadning formasi musulmon kiyinish qoidalariga mos keladi va shuning uchun Singapurdagi milliy maktablarning shorti va yubkalaridan mutlaqo farq qiladigan formaga ega. Ota-onalarning farzandlarini madrasaga yuborishlariga asosiy sabablardan biri avratni hurmat qiladigan formaga ega boʻlishdir. Bu, ayniqsa, qizlar uchun toʻgʻri keladi.
Boshlangʻich maktab oʻgʻil bolalari uchun Irsyad maktab formasi egilib kiyiladigan kalta yengi krem rangli koʻylak, oddiy qora kamarli uzun firuza shim, qora songkok (anʼanaviy malay bosh kiyimi) va qora kanvas tuflidan iborat. Oʻrta maktab oʻquvchilarining yenglari uzun, koʻylak esa qora kamar bilan bogʻlangan holda kiyiladi.
Boshlangʻich sinf oʻquvchilari uchun maktab formasi buzoqqa tegib turuvchi boʻshashgan uzun firuza bluzka, tekis kesilgan uzun shim, koʻkrak qafasini toʻliq qoplaydigan uzun sargʻish tudung (bosh kiyim), qora tufli va paypoqlardan iborat. Oʻrta maktab oʻquvchilari uchun bluzka va shimlar jubah (uzun boʻsh koʻylak) bilan almashtiriladi.
Boshlangʻich maktab
Milliy maktablar singari, Irsyaddagi boshlangʻich maktab taʼlimi olti yil davom etadi. Biroq, Irsyad oʻquvchilari asosiy dunyoviy fanlar bilan bir qatorda diniy fanlarni ham oʻrganishlari sababli, Irsyad boshlangʻich maktab oʻquvchilarining odatdagi kuni taxminan soat 15:00 da tugaydi; Biroq, hozirda, Covid-19 pandemiyasi tufayli talabalar soat 14:00 da oʻqishni tugatishadi.
Oʻrta maktab
PSLE uchun oʻtirgandan soʻng, Irsyad talabalari Irsyadda oʻrta maktabda oʻqishni davom ettirishlari mumkin edi. Endi ular oʻrta maʼlumot beradigan toʻrtta madrasaning istalganiga oʻqishadi. 2015-yilgacha, agar ular Irsyadda davom etishni tanlasa, ular yana besh yil oʻqiydilar (2014-yilgi Oʻrta 1-partiya uchun toʻrt yil). 4-kurs oxirida (2014-yilning 1-oʻrta maktabi uchun 3-kurs) ular oʻqigan diniy fanlar boʻyicha MUIS tomonidan tasdiqlangan Oʻrta toʻrtlik sertifikatini (STE) olishadi va 5-kurs oxirida ular oʻqishga kirishadi. ularning GCE 'OʻLevel imtihonlari. Shunga qaramay, arab tiliga 2 yillik arab tilini oʻrganish dasturi oʻquv rejasiga kiritilganligi bilan qattiq taʼkidlangan. Endi Irsyad oʻrta maktab oʻquvchilarini qabul qilmasligi sababli, 2014-yilgi Oʻrta 1-toʻplam Irsyad Oʻrta maktabining yakuniy talabalari hisoblanadi. Oʻquvchilarning bu guruhi oʻrta taʼlimni Oʻ darajali 4-oʻrta maktabda yakunladi. Talabalarning baʼzilari 2017-yilda xuddi shu yili STEga oʻtirishni afzal koʻrdilar.
Oʻrta maktabdan keyingi maktab
Oʻrta maktab taʼlimini tugatgandan soʻng, islomiy taʼlim yoʻlini tanlagan Irsyad talabalari butun dunyo boʻylab islom universitetlariga kirishdan oldin uni taklif qiladigan boshqa madrasalarda, masalan, Vak Tanjong Madrasalarida universitetgacha taʼlim oladilar.
Borgan sari koʻplab Irsyad bitiruvchilari dunyoviy akademik yoʻlni tanlamoqda. Bu shuni anglatadiki, ular GCE 'OʻLevels bilan politexnika, kichik kollejlar yoki Nanyang Tasviriy Sanʼat Akademiyasi (NAFA) kabi boshqa institutlarga oʻqishga kirishadi. Koʻpchilik oʻsha institutlarni yaxshi tamomlaydi va mahalliy universitetlarda oʻqishni davom ettiradi.
APEX dasturi
APEX — bu Ace PSLE Exams uchun qisqartma. Ushbu dasturda oliy oʻquv yurtlari va undan tashqaridagi yorqin musulmon yoshlar 6-Irsyad boshlangʻich sinf oʻquvchilarining boʻlajak PSLE imtihonlari munosabati bilan ixtiyoriy ravishda (akademik, hissiy va maʼnaviy maʼnoda) murabbiy sifatida xizmat qiladilar. Mentorlik mashgʻulotlari shanba kuni ertalab boʻlib oʻtadi va anʼanaviy kichik guruhlardagi repetitorlik (taxminan ikkita talaba bitta murabbiyga nisbati bilan), taʼlim oʻyinlari va murabbiylar va talabalar oʻrtasidagi tasodifiy muloqotni oʻz ichiga oladi.
Shaxslar
Qishloq maktabi ildizlariga qaramay, Irsyad Nasyid musiqa sanoatida muvaffaqiyat qozongan. Nasyidlar ruhiy xabarlarga ega boʻlgan va musiqa uchun islom koʻrsatmalariga mos keladigan qoʻshiqlardir. Irsyad ikkita muvaffaqiyatli barcha oʻgʻil bolalar nasyid guruhini oʻstirdi: Nur Irsyad va Irsyadee.
Nur Irsyad (NI)
Nur Irsyad 2000-yil iyun oyida Irsyadning qurilish fondi loyihasi uchun mablagʻ yigʻish albomini yaratish uchun tuzilgan. U oʻsha paytda Irsyadda oʻqiyotgan olti nafar oʻsmirdan iborat edi. Ularning albomi birgina Singapur va Malayziyada 15 ming donadan ortiq sotilgan xit boʻldi. Irsyadda oʻqishni tugatgandan soʻng, guruh NI Inspirations kompaniyasi ostida tijorat tashkilotiga aylandi. Aʼzolarning bir nechtasi keyingi oʻqishlariga eʼtibor qaratish uchun guruhni tark etdilar va butun Malayziyadan yangilari qoʻshildi, shuning uchun endi ulardan faqat ikkitasi asl aʼzolar, yaʼni Nor Muhammad Ali yetakchi va Muhammad Izzaki Nosir, yana ikkitasi. yangi aʼzolar, Kelantan shahridan Nik Ahmad Afham bin Nik Abdulla va Malayziyaning Pahang shahridan Mohd Rozaini Mohd Rahim. Ular 2008-yilda uchinchi albomini va 2009-yilda soʻnggi albomini chiqargan holda muvaffaqiyat qozonishda davom etmoqdalar. Tijoriy muvaffaqiyatlariga qaramay, Nur Irsyad oʻz ildizlarini haligacha unutgani yoʻq, buni ular Singapurdagi talabalar, madrasalar, masjidlar va boshqa musulmon tashkilotlari uchun tashkil etayotgan motivatsion, badiiy va mablagʻ yigʻish dasturlaridan koʻrish mumkin.
Irsyadee
Irsyadee 2007-yilda Nur Irsyad bilan bir xil sababga koʻra tuzilgan hozirda faol boʻlmagan Nasyid guruhidir. Ular oʻzlarining debyut albomini oʻtgan yili Irsyadning 60 yillik yubiley karnavalida taqdim etishgan. U beshta Irsyad oʻrta maktab oʻgʻillaridan iborat.
Singapur Islom markazi
Irsyaddagi muhit ularning Singapur Islom markazidagi yangi doimiy binosini kutish muhitidir. Majmuada Singapur Islom diniy kengashi, Madrasa Al-Irsyad al-Islomiya va Muhojirin masjidi joylashgan.
Irsyad joylashgan bino maktab kutubxonasi, auditoriya, fan va kompyuter laboratoriyalari va sport zallari fondi kabi ob’ektlarni vaʼda qiladi; Singapore Islamic Hub, ularning barchasi Irsyadning hozirgi kampusida yo yoʻq yoki etarli emas.
Biroq, Irsyad yangi binoni rivojlantirish uchun zarur boʻlgan 16 million dollarlik maqsadiga hali ham 7 million dollar kam. Irsyad fondini rivojlantirish boʻlimi (FDU) yangi bino uchun mablagʻ toʻplash, shuningdek, maktabni boshqarish xarajatlari uchun tashkil etilgan.
Birlashgan madrasa tizimi
2007-yilda Qoʻshma Madrasa sxemasi 2009-yilda joriy etilishi eʼlon qilindi. Ushbu sxema boʻyicha Al-Irsad madrasasi faqat boshlangʻich taʼlimga ixtisoslasha boshlaydi, Aljunied va Al-Arabia esa oʻrta taʼlimga eʼtibor qaratadi. Ushbu sxemaga kiritilmagan qolgan uchta madrasa ikkala bosqichda ham taʼlim berishda davom etadi. Sxemaning maqsadi madrasa operatorlarining doimiy muammolarini hal qilish: cheklangan mablagʻlar va boshlangʻich va oʻrta talabalar uchun standartlarni yaxshilash zarurati. Bu, ayniqsa, madrasalar boshlangʻich maktabda taʼlim berishda davom etishi uchun madrasa talabalari kamida PSLEda maʼlum bir mezonga ega boʻlishlari kerak boʻlgan hukumat talabidan kelib chiqadi.
Sport
Eslatib oʻtamiz, hozirda Covid-19 pandemiyasi sababli barcha oʻquv mashgʻulotlari vaqtincha toʻxtatilgan.
Willem van Aelst
Willem van Aelst (Willem van Aelst, 1627-yil 16-may (choʻqintirilgan) Utrext yoki Delft — 1683 yildan keyin Amsterdam) — Gollandiyalik barokko rassomi, Gollandiyaning gul va mevali natyurmort maktabining vakili.
Hayoti va ijodi
Willem van Aelst amakisi rassom Evert van Aelstdan rasm chizishni oʻrgangan. 1643-yilgacha — Italiyada yashaydi va ishlaydi. Uzoq vaqt davomida u Florensiyada boʻlib, u yerda Toskananing Buyuk Gersogi Ferdinando II Medicining buyurtmalarini bajaradi. Italiyada van Aelst boshqa niderlandiyalik usta Otto Marseus van Screek bilan uchrashadi va hamkorlik qiladi, u tez-tez van Aelstning natyurmortlariga hasharotlar tasvirini chizadi. Italiyada ekanligida, u uzoq vaqt davomida oʻz rasmlariga „Vogelverschrikker“ nomi bilan imzo chekdi, bu keyinchalik uning taxallusiga aylandi. Rassom 1657-yildan to vafotigacha Amsterdamda yashab ijod qiladi. Ustaxonasini jihozlab, u yerda talabalarni qabul qila boshladi, mashhur shogirdlari orasida Reychel Ruysh va Mariya van Osterveyk ham bor edi.
Van Aelstning ilk asari „Mevali natyurmort“ (1642) Ikkinchi jahon urushi paytida yoʻq qilingan.
Willem van Aelst natyurmortning ajoyib ustasi, rang-barangligi va oʻz rasmlarida matolar, metallar, qush patlari va boshqalarni tasvirlash qobiliyatiga ega edi. Uning natyurmortlari Gollandiyalik vatandoshlarinikidan Uygʻonish davri antiqa buyumlarining koʻpligi bilan ajralib turadi. Moviy baxmal tasviri uning natyurmortlarida tez-tez uchraydi. Rassom juda qimmat lapis lazuli (lojuvard) pigmentidan foydalangan. Ushbu mahsulot Xitoydan olib kelingan. Hozirda uning rasmlarini Amsterdam, Berlin, Vashington, Budapesht, Drezden, Vena, Gamburg, Kopengagen, Madrid, Parij, San-Fransisko, Tuluza, Gyoteburg, Cincinnati, Kassel, Oksford va boshqalardagi yirik muzey va sanʼat galereyalarida koʻrish mumkin.
Qayroqtepa
Qayroqtepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: XI—XII asrlar. Surxondaryo viloyatining Boysun tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Qayroq qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Pudrat shartnomasi
Pudrat shartnomasi (rus. podryad — bir yoʻla) — fuqarolik-huquqiy bitim, unga koʻra, bir taraf (pudratchi) ikkinchi taraf (buyurtmachi)ning topshirigʻiga binoan, muayyan ishni bajarish va uning natijasini buyurtmachiga belgilangan muddatda topshirish majburiyatini oladi. Buyurtmachi esa, ish natijasini qabul qilib olish va buning uchun haq toʻlash majburiyatini oladi. Oʻzbekiston Respublikasida Pudrat shartnomasining maishiy pudrat, qurilish pudrati, loyiha va qidiruv ishlari pudrati, ilmiy tadqiqot, tajriba-konstruktorlik va texnologiya ishlari pudrati singari alohida turlari bor. Pudrat shartnomasi buyumni tayyorlash yoki qayta ishlash yoxud boshqa ishni bajarib, uning natijalarini buyurtmachiga topshirish borasida tuziladi. Buyum tayyorlash uchun tuzilgan Pudrat shartnomasi boʻyicha pud-ratchi buyumga boʻlgan huquqni buyurtmachiga beradi. Agar shartnomada boshqacha qoida belgilanmagan boʻlsa, pudratchi buyurtmachining topshirigʻini bajarish usullarini oʻzi belgilaydi. Agar Pudrat shartnomasida boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, ish pudratchining qaramogʻida — uning materiallaridan, uning kuchi bilan va vositalaridan foy-dalangan holda bajariladi. Pudratchi oʻzi bergan materiallar va uskunalarning sifatiga, shuningdek, uchinchi shaxslarning huquqlari boʻlgan materiallar va uskunalarni berganligi uchun javob beradi. Agar qonun yoki Pudrat shartnomasidan pudratchining shartnomada nazarda tutilgan ishni shaxsan bajarish majburiyati kelib chiqmaydigan boʻlsa, pudratchi oʻz majburiyatlarini bajarish uchun boshqa shaxslar (subpud-ratchilar) ni jalb qilishga haqlidir. Bu hodda pudratchi bosh pudratchi vazi-fasini bajaradi. Pudrat shartnomasiga oid huquqiy holatlar Oʻzbekiston Respublikasi FKda bayon qilingan.
Joʻratepa
Joʻratepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: XV—XVII asrlar. Surxondaryo viloyatining Denov tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Oqqoʻrgʻon”MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Lippetal
Lippetal Germaniyaning Shimoliy Reyn — Vestfaliya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Soest tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 126,58 km2. 12 289 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Lippetalning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Tibbiyotda ayollar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a8/Smiley_Doctor.jpg/313px-Smiley_Doctor.jpg|thumb|313x313px| Misrdagi shifoxonada oʻz stolida bir ayol shifokor. Ayollar hali ham tibbiy kasblarda toʻliq ishtirok etishda qiyinchiliklarga duch kelayotgan boʻlsa-da, ayollar tobora koʻproq tan olinmoqda va butun dunyo boʻylab tibbiyotga qoʻshilmoqda. Ayollarning tibbiyotda, xususan, jarrohlik amaliyotida va shifokor sifatida mavjudligi tarixning eng qadimgi davridan kuzatilgan. Ayollar tibbiy sohalarda erkaklarnikiga qaraganda tarixan pastroq ishtirok etishgan, ularning bandlik darajasi irqi, ijtimoiy- iqtisodiy holati va geografiyasiga qarab oʻzgarib turadi.
Ayollarning norasmiy tibbiyot amaliyoti, masalan, gʻamxoʻrlik yoki sogʻliqni saqlash sohasi mutaxassislari sifatida keng tarqalgan. 20-asr boshidan beri dunyoning aksariyat mamlakatlari ayollarga tibbiy taʼlim olish imkoniyatiga ega. Hamma mamlakatlar ham teng bandlik imkoniyatlarini taʼminlamaydi va gender tengligiga hali tibbiyot mutaxassisliklarida va butun dunyoda erishilmagan.
Qadimgi tibbiyot
Ayollarning tibbiyot sohasida ishtirok etishi bir qancha ilk sivilizatsiyalarda qayd etilgan. Qadimgi Misr qirolligidagi misrlik Peseshet, bir yozuvda „ayol shifokorlarning nazoratchisi“ sifatida tasvirlangan, fan tarixidagi eng qadimgi ayoldir. Ubartum miloddan avvalgi 2050-yillarda Mesopotamiyada yashagan va bir necha shifokorlar oilasidan chiqqan. Agamede Gomer tomonidan Troyan urushidan oldin qadimgi Yunonistonda shifokor sifatida tilga olingan. Agnodice eramizdan avvalgi IV asrda Afinada qonuniy faoliyat yuritgan birinchi ayol shifokor edi. Metrodora shifokor edi va odatda birinchi ayol tibbiyot yozuvchisi sifatida qabul qilindi. Uning " Ayollar kasalliklari va davolari toʻgʻrisida " kitobi ayol tomonidan yozilgan eng qadimgi tibbiy kitob boʻlib, koʻplab boshqa ayol shifokorlar tomonidan havola qilingan. U oʻz asarlarining koʻp qismini Gippokrat mafkuralariga bogʻlagan.
Oʻrta asr Yevropasi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/Hildegard_von_Bingen.jpg/180px-Hildegard_von_Bingen.jpg|thumb| Bingenlik Hildegard, Causae et Curae ni yozgan oʻrta asr nemis abbessi, 1175. Oʻrta asrlarda monastirlar ayollar uchun markazlashtirilgan taʼlim joyi boʻlgan va bu jamoalarning baʼzilari ayollarga ilmiy tadqiqotlarga hissa qoʻshish imkoniyatini bergan. Bunga misol sifatida nemis abbessi Bingenlik Xildegardni keltirish mumkin, uning sermahsul asarlari turli ilmiy mavzularni, jumladan, tibbiyot, botanika va tabiat tarixini davolashni oʻz ichiga oladi (c. 1151 — 58). U Germaniyaning birinchi ayol shifokori hisoblanadi.
Oʻrta asrlarda ayollar shifo texnikasi va tibbiy taʼlimning bir qancha qobiliyatlarida qatnashdilar. Ayollar bu davrda tibbiyot xodimlarining tanlangan saflarini egallagan. Ular oʻsimlikshunoslar, doyalar, jarrohlar, sartaroshlar, hamshiralar va anʼanaviy empiriklar boʻlib ishlaganlar. Ayol tabiblari faqat ayollarni davolash bilan cheklanib qolmay, koʻpchilik bemorlarni davolaganlar. 1273—1410-yillar oraligʻida Italiyaning Neapol shahrida jarroh sifatida tasvirlangan 24 ayolning ismlari qayd etilgan va 1387-yil oraligʻida Germaniyaning Frankfurt shahrida 15 nafar amaliyotchi ayolga murojaat qilingan, ularning aksariyati yahudiy boʻlgan va hech biri doya sifatida taʼriflanmagan.
Ayollar, shuningdek, oʻz faoliyatlarini yozma ravishda qayd etmasdan, akusherlik va shifo sanʼati bilan shugʻullanganlar va qishloq joylarda yoki tibbiy yordam olish imkoniyati kam boʻlgan joylarda shugʻullanishgan. Oʻrta asrlarda jamiyat ayollarning shifokor rolini cheklab qoʻydi. XIII asrda universitetlarda tibbiyot fakultetlari tashkil etilgandan soʻng, ayollar ilgʻor tibbiy taʼlimdan chetlashtirildi. Litsenziya olish uchun ayollar nomaqbul boʻlgan ruhoniylik qasamyodlarini talab qila boshladilar va shifokor sifatida erkaklar ustunlik qildi.
Koʻp hollarda ayollar erkaklar tomonidan noqonuniy xatti-harakatlarda ayblanib, ularning niyatlarini shubha ostiga qoʻyishga qarshi kurashishlari kerak edi. Agar ular notoʻgʻri ishda ayblanmagan boʻlsa, unda ayollar ham ruhoniy, ham fuqarolik organlari tomonidan „jodugar“ deb hisoblangan. Jarrohlar va sartarosh-jarrohlar koʻpincha gildiyalarga boʻlingan, ular litsenziya tazyiqlariga qarshi uzoqroq turishlari mumkin edi. Boshqa gildiyalar singari, bir qator sartarosh-jarrohlar gildiyalari oʻz aʼzolarining qizlari va xotinlariga, odatda, erkak vafotidan keyin gildiyaga aʼzo boʻlishga ruxsat berdilar. Londonlik Ketrin jarroh, jarroh Tomasning qizi va jarroh Uilyamning singlisi 1286-yilda gildiyaga tegishli edi Linkoln, Norvich, Dublin va York gildiyalaridagi ayol aʼzolarni hujjatlashtirish davr oxirigacha davom etadi.
Homilador ayollarga tugʻish va undan keyingi parvarishlashda yordam beradigan doyalar faqat ayollarni oʻz ichiga oladi. Doyalar shifokor ayollarning uchdan bir qismini tashkil qiladi. Erkaklar oʻzlarini ayollarning tibbiy yordamiga jalb qilmadilar; ayollar erkaklar sogʻligʻini saqlashga jalb qilinmagan. Italiyaning janubiy sohilidagi Salerno shahri 12-asrda tibbiy taʼlim va amaliyot markazi edi. Salerno shifokori Trota Salernoda oʻzining bir qator tibbiy amaliyotlarini bir nechta yozma toʻplamlarda jamlagan. U bilan bogʻliq boʻlgan ayollar tabobatiga oid bir asar, De curis mulierum („Ayollar uchun davolash usullari toʻgʻrisida“) Oʻrta asrlarda Yevropada tarqalgan uchta matndan iborat " Trotula " ansambli deb nomlanuvchi asarning asosini tashkil etdi. Trotaning oʻzi Fransiya va Angliyaga qadar keng tarqalgan obroʻga ega boʻldi. Boshqa Salernitan shifokorlarining yozuvlarida mahalliy empirik amaliyotlar haqida baʼzi fikrlarni beruvchi mulieres Salernitane („Salernitan ayollar“) haqida havolalar mavjud.
Italiyalik shifokor Dorotea Bukka 1390-yildan qirq yildan ortiq vaqt davomida Boloniya universitetida falsafa va tibbiyot kafedrasi boʻlib ishlagan Tibbiyotga hissa qoʻshgan boshqa italiyalik ayollar orasida Abella, Jaklin Felice de Almania, Alessandra Giliani, Rebekka de Guarna, Margarita, Merkuriade (14-asr), Konstans Kalenda, Klaris di Durisio (15-asr), Konstansa, Mariya Inkarasio va Txomasinata bor.
Oʻrta asr islom dunyosi
Oʻrta asrlardagi islom dunyosi uchun ayol shifokorlar haqida juda kam maʼlumot maʼlum boʻlsa-da, ayollar muayyan darajada tibbiy amaliyot bilan muntazam shugʻullanishgan. Erkak tibbiyot yozuvchilari muayyan muolajalar yoki vaziyatlarni tasvirlashda ayol amaliyotchilarning (a ṭabība) borligiga ishora qiladilar. 10-asr oxiri — 11-asr boshlarida Andalusiy tabibi va jarrohi az-Zahraviy ayol bemorlarga amaliyot oʻtkazayotgan erkak shifokorlar uchun jinsiy aʼzolarga tegish zarurati tufayli baʼzi tibbiy muolajalar qiyin boʻlganini yozgan. Erkak amaliyotchidan protsedurani bajara oladigan ayol shifokor yoki amaldor shifokor yoki erkak jarrohdan koʻrsatma olgan doya topish talab qilingan. Amaliyotchi ayolning mavjudligi toʻgʻridan-toʻgʻri dalillar orqali aniq boʻlmasa ham, xulosa chiqarish mumkin. Ayollar sogʻligʻini saqlashda doyalar muhim rol oʻynadi. Bu amaliyotchilar uchun ham oʻz hunarining obroʻ-eʼtibori (ibn Xaldun buni oliyjanob hunar, „sivilizatsiya uchun zarur narsa“ deb ataydi) nuqtai nazaridan ham, tarixiy ayollar haqidagi biografik maʼlumotlar jihatidan ham batafsilroq maʼlumotlar mavjud. Oʻrta asrlar islom olamida ayol tomonidan yozilgan maʼlum tibbiy risola hozirgacha aniqlanmagan.
Xitoyda Gʻarb tibbiyoti
Erkaklar va ayollar bir-biriga yaqin boʻlmasliklari kerak boʻlgan ijtimoiy odat tufayli, xitoylik ayollar Gʻarb erkak shifokorlari tomonidan davolanishni istamadi. Bu ayol shifokorlarga ehtiyoj tugʻdirdi. Ulardan biri 19-asr oʻrtalarida Fuchjou shahrida kasalxona qurgan Metodist Yepiskop cherkovining Sigourney Trask edi. Trask, shuningdek, mahalliy qiz Xu King Engni Ogayo shtati Uesliyan ayollar kollejida tibbiyotda oʻqishga taklif qildi va Xu Fuzhouda gʻarbiy tibbiyot amaliyotiga qaytish niyatida boʻlgan. Oʻqishni tamomlagandan soʻng, Xyu 1899-yilda Fuzhou shahridagi Vulston memorial kasalxonasida doimiy shifokor boʻldi va bir nechta ayol shifokorlarni tayyorladi. Boshqa bir ayol tibbiy missioner Meri X. Fulton (1854—1927) Presviterian cherkovining (AQSh) Xorijiy missiyalar kengashi tomonidan Xitoyda ayollar uchun birinchi tibbiyot kollejini ochish uchun yuborilgan. Ayollar uchun Xekett tibbiyot kolleji nomi bilan tanilgan   bu kollej Xitoyning Guanchjou shahrida joylashgan boʻlib, Edvard AK Xakett (1851) tomonidan katta xayriya hisobidan ochilgan. −1916). Kollej 1902-yilda tashkil etilgan va toʻrt yillik oʻquv dasturini taklif qilgan. 1915-yilga kelib 60 dan ortiq talaba bor edi. Aksariyat talabalar Fultonning taʼsiri tufayli xristian boʻlishdi. Kollej nasroniylik va zamonaviy tibbiyotni yoyish va xitoylik ayollarning ijtimoiy mavqeini oshirishga qaratilgan edi. Ushbu kollej bitiruvchilari orasida Chau Li-sun (1890—1979) va Vong Yuen-hing bor edi, ularning ikkalasi ham 1910-yillarning oxirida bitirgan va keyin Guangdong provinsiyasidagi kasalxonalarda shifokorlik qilgan.
18-asr Amerikasida akusherlik
Oʻsha paytda ayollar egallagan turli kasblardan doyalik eng yuqori maosh oladigan sohalardan biri edi. 18-asrda uy xoʻjaliklarida bolalarning koʻpligi, asosan, qisman yollangan yordam va oʻlim darajasining kamayishi bilan bogʻliq edi. Tugʻilishdagi asoratlarning yuqori ehtimoliga qaramay, amerikalik doya Marta Ballard, xususan, sogʻlom onalarga sogʻlom chaqaloqlarni tugʻdirishda yuqori muvaffaqiyatlarga erishdi.
Ayollar salomatligi harakati, 1970-yillar
1970-yillar Qoʻshma Shtatlardagi tibbiyot maktabiga kirish va bitiruvchi ayollar sonining koʻpayishini qayd etdi. 1930-yildan 1970-yilgacha, yaʼni 40 yil davomida 14 mingga yaqin ayol tibbiyot institutini tamomladi. 1970—1980-yillarda 10 yil davomida 20 mingdan ortiq xotin-qizlar tibbiyot institutini tamomladilar. Tibbiyot sohasida ayollarning bunday koʻpayishi ham siyosiy, ham madaniy oʻzgarishlar bilan bogʻliq. Qoʻshma Shtatlardagi ikkita qonun ayollar uchun tibbiyot sohasidagi cheklovlarni bekor qildi — 1972-yildagi Oliy taʼlim toʻgʻrisidagi qonunga oʻzgartirishlar kiritishning 1975-yildagi sogʻliqni saqlash xizmati toʻgʻrisidagi qonun, jinsga koʻra kamsitishni taqiqlaydi. 1970-yil noyabr oyida Amerika Tibbiyot kollejlari assotsiatsiyasi assambleyasi tibbiyot sohasida teng huquqlar uchun yigʻildi.
Oʻn yil davomida ayollarning oʻzlari haqidagi gʻoyalari va ularning tibbiyot sohasiga boʻlgan munosabati ayollarning feministik harakati tufayli oʻzgarib bordi. Tibbiyot sohasida ayollarning keskin koʻpayishi shifokor va bemor munosabatlarining rivojlanishiga, terminologiya va nazariyaning oʻzgarishiga olib keldi. Shikoyat qilingan va oʻzgartirilgan tibbiy amaliyot sohalaridan biri ginekologiya edi. Muallif Vendi Klaynning taʼkidlashicha, „yosh kelinlar toʻy kechasiga tayyor boʻlishlarini taʼminlash uchun [shifokorlar] tos boʻshligʻini tekshirishni jinsiy aloqa oʻrgatish shakli sifatida ishlatishgan“.
Tibbiyot maktabiga oʻqishga kirgan ayollarning soni koʻp boʻlganligi sababli, ginekologiya kabi tibbiy amaliyotlar shubha ostiga olindi va keyinchalik oʻzgartirildi. 1972-yilda Ayova universiteti tibbiyot fakulteti tos va koʻkrak tekshiruvi uchun yangi oʻquv dasturini yaratdi. Talabalar ham shifokor, ham bemor rolini bajarib, har bir talabaga protsedurani tushunishga va yumshoqroq, hurmatli tekshiruv yaratishga imkon beradi. 70-yillar davomida mafkura va amaliyotlardagi oʻzgarishlar tufayli 1980-yilga kelib 75 dan ortiq maktab ushbu yangi usulni qoʻlladi.
Tibbiyot sohasiga ayollar va feministik huquqlar harakati bilan bir qatorda ayollar salomatligini muhofaza qilishning muqobil usullarini izlagan ayollar salomatligi harakati ham paydo boʻldi. Bu oʻz-oʻziga yordam beradigan kitoblarni yaratish orqali sodir boʻldi, ayniqsa "Bizning tanamiz: ayollar uchun kitob". Ushbu kitob ayollarga oʻz tanalarini tushunishga yordam beradigan „qoʻllanma“ berdi. Bu kasalxonada davolanish va shifokorlarning amaliyotiga qarshi chiqdi. Oʻz-oʻziga yordam berish kitoblaridan tashqari, koʻplab yordam markazlari ochildi: doyalar tomonidan boshqariladigan tugʻilish markazlari, xavfsiz abort markazlari va ayollarga oʻz tanasini oʻrgatish uchun darslar, ularning barchasi ayollarga befarq yordam koʻrsatishdan iborat. Ayollar salomatligi harakati, tibbiyot sohasi bilan shugʻullanuvchi ayollar bilan birga, koʻkrak saratoni va bachadon nayi saratoni kabi ayollar kasalliklari haqida tadqiqot va xabardorlik uchun eshiklarni ochdi.
Tibbiyot tarixidagi olimlar ushbu sohadagi ayollar haqida baʼzi tadqiqotlarni ishlab chiqdilar — kashshof ayol shifokorlarning tarjimai hollari 1960-yillarga qadar keng tarqalgan edi — va tibbiyotda ayollarni oʻrganish 1960-yillarda ayollar harakatining paydo boʻlishi bilan alohida ildiz otdi.