cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Manjurlar
M.ning etnogenezi milodiy 4-asrdagi "moxe-vuji" qabilalar ittifoqiga borib taqaladi. Dastlab ushbu ittifoq tarkibiga Manjuriyadagi Sungxuajang va Xeylungjyang daryolari boʻyida ovchilik va dehqonchilik bilan shugʻullanuvchi sumuo, buoduo, anchegu, funis, ben-xay xaoshi, xeyshuy, bayshan kabi 7 kabila kirgan, keyinchalik ularning soni 16 taga koʻpaygan. 7—8-asrlarda xeyshuy va moxe kabilalari kuchayib Bo-xay davlatini tuzganlar. 926 yilbu davlat kidonlar tomonidan tugatilgan, 10-asroxiri —11-asrda M. vanʼyan qabilasi asosida yana birlashganlar, ularni umumiy holda nyuyjeng deb atashgan. 12-asr boshida Aguda boshchiligida nyuyjen-glarning Jin (Szin — oltin) davlati tashkil etilgan (1115—1234). Bu davlat yemirilgach, nyuyjenglar tarqab ketganlar. 1635-yil Nurxachi (Nurxatsi) ularni qayta birlashtirib, Jin davlatini tiklagan. Shundan soʻng nyuyjenglar oʻzlarini man (toʻla, tugal maʼnosini bildiradi), yashagan joylarini esa Manchjou (Manlar vohasi) deb atashgan. 1636-yil bu davlat nomi Chin (rus adabiyotida Sin — tiniq, toza maʼnosida)ga oʻzgartirilgan. M. 17-asr oʻrtalarida Koreya, Xitoyni bosib olib Sin imperiyasini tuzdi. Soʻngra Mon-goliyani, 18-asrda Tibet, Jungʻoriya, Torim vohasidagi davlatlarni tugatib, ular hududini ham egallab olgach, u yerlarda mustamlakachilik rejimini oʻrnatishgan.
Chin (Sin) imperiyasi agʻdarilgunga qadar (1911) M.ga keng imtiyozlar berilgan edi. M.ning koʻpchiligi ona tilini unutib, xitoy tili va madaniyatini oʻzlashtirgan va xitoy madaniyatiga ham taʼsir koʻrsatgan. Urugʻchilik qoldiqdari bir qadar saqlanib qolgan.
Nerkin Hand
Nerkin Hand — Armanistonning Syunik viloyati Kapan tumanidagi qishloq.
Doğantaş, Kaş
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Doʻgʻantash — Turkiyaning Antaliya viloyati Kash tumaniga qarashli qishloqdir.
Zambezi
Zambezi (Rio Zambeze) — Afrikaning janybiydagi (Angola, Zambiya, Namibiya, Zimbabve, Mozambik, Botsvana hududi) daryo. Uzunligi 2660 km, havzasining mayd. 1330 km2. Zambiya hududidagi Lunda platosidan, 1100 m balandlikdan boshlanadi. Asosiy irmoqlari — Kafue, Luangva, Shire. Baʼzi yillarda 3. havzasiga Okavango (Kubango) daryosi ham qoʻshilib ketadi. Afrikaning eng yirik koʻllaridan biri Nyasa ham 3. havzasiga mansub. Yuqori oqimida 1200 km masofada tekislikdan oqadi. Oʻrta oqimida qattiq jinslar ustidan oʻtgan joylarda ostona va sharsharalar (Viktoriya sharsharasi va b.) hosil qilgan. Quyi oqimida vodiysi va oʻzani juda keng. Mozambik .qoʻltigʻiga 120 km qolganda deltasi boshlanadi. Asosan, yomgʻirdan suv oladi. Yogʻingarchilik davri (dek,— aprel) da toʻlib oqadi. Yiliga 100 mln. t oqiziq keltiradi. Quyilish joyida oʻrtacha suv sarfi 16 ming m3/s. Zambezining gidroenergiya resurelari nihoyatda katta. Oʻrta oqimida Kariba suv ombori (mayd. 5200 km2) va GES (705 ming kVt) qurilgan. Kemalar, asosan, Zambezining Zambiya hududida qatnaydi. Deltasida Shinde porti bor. 3. va uning irmoqlaridan baliq ovlanadi. 3. havzasini birinchi marta ingliz sayyohi David Livingston 1851—56 va 1858—62 yillarda tadqiq qilgan.
Zambiy
Zambiy, zambar, zanbil — 1) yuk (gʻisht, tosh, shagʻal, goʻng va b.) tashiladigan xoʻjalik va kuril ish asbobi; toʻqima 3. va taxta 3. turlari bor. Toʻqima 3. yasashda 2 m cha uzunlikdagi ikki parallel xodachani 80—100 sm oralikda oʻrnatib, unga tut, tol xipchini toʻqib chiqiladi. Taxta 3. uchun parallel reykalar oʻrtasiga taxta qoqiladi. Z.da yukni ikki kishi tashiydi. Z.ning zambilgʻaltak turi ham bor. Uning torroq boʻlgan old tomoniga gʻaltak (gʻildirak) oʻrnatiladi. Zambilgʻaltak Z.ga nisbatan qulay va yengil, unda yukni bir kishi tashiydi; 2) bemor (yarador) larni davolash muassasasiga eltishda ishlatiladigan moslama. Bunday 3., odatda, sanitariya Z.i deb ataladi. Uni ikki kishi koʻtaradi; 3) zilday ogʻir, zil kabi majoziy maʼnolarda ham ishlatiladi.
Guillac (Gironde)
Guillac Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Libourne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
157 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 50,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,1 km2.
Chahormahol va Baxtiyoriy ustoni
Chahormahol va Baxtiyoriy ustoni — Eron platosi va Zagros togʻ tizmasining markaziy qismida, gʻarbiy togʻlar va Isfahon ustoni orasida joylashgan uston. Ushbu uston shimol va sharqdan Isfahon ustoni, janubdan Koʻhgiluya va Buyir-Ahmad ustoni, gʻarbdan Luriston ustoni bilan chegaradosh. Bu uston 7 ta tuman, 18 ta baxsh, 38 ta qishloq va 27 ta shahardan iborat.
Chahormahol va Baxtiyoriy ustoni daryo sathidan yuqoriroq joylashgan boʻlib, togʻ va vodiylardan iborat. Uston vodiylarida keng va yashil dalalar va bogʻlar parvarish etiladi. Bu ustonda Chagʻoxur, Sugalon, Gandumon, Dehnuv kabi suv havzalari mavjud.
Diqqatga sazovor joylari
Chahormahol va Baxtiyoriy ustonida Shayx Alixon sharsharasi, Kuhrang sharsharasi, Chol shutur qalʼasi kabi diqqatga sazovor joylar mavjud.
Koʻllari
Dehnuv koʻli, Chagʻoxur koʻli, Gandumon koʻli, Boz suv daryosi mavjud. Ulardan turli maqsadlarda foydajaniladi. Xususan, sugʻorish ishlarida yetarlicha foydalaniladi. Baʼzida aholi koʻngil ochar joy sifatida ham foydalanadilar.
Milliy bayramlari
Baxtiyoriylar bayramdan oldin oʻz oʻtov va chodirlarining oʻrnini oʻzgartiradilar. Ular bu yangi joy uchun soʻlim, yashil oʻtloqzorli joylarni tanlashadi. Bayram kechasi oʻz oʻtov va chodirlarida qoladilar. Ammo bayramning ilk kuni bayramona maxsus kiyimlar, lur bosh kiyimlarini kiyib bir-birlarini ziyorat qiladilar. Baxtiyoriylar Navroʻz ayyomida oldin qora aza libosini yechib tashlash kerak, deb eʼtiqod qiladilar. Aks holda esa neʼmat va baraka qoʻldan ketishi mumkin, deb oʻylaydilar.
Toʻy marosimi
Baxtiyoriylar, asosan, oʻzlaridan boshqa qabila bilan nikohlanmaydilar. Kamdan-kam hollarda baxtiyoriy erkaklar boshqa qabila ayolini nikohiga oladi va kamdan-kam holatlarda baxtiyoriy ayol boshqa qabilaga turmushga chiqadi. Ularning milliy raqslari oʻziga xos ahamiyatga ega boʻlib har biri oʻzining uzoq oʻtmishiga ega.
Musiqasi
Musiqa sanʼati Baxtiyoriy qabilasi tarixining eng ajralmas qismi hisoblanadi. Baxtiyoriylar milliy musiqa maqomlari „bayt“ nomi bilan mashhur. Baxtiyoriylar cholgʻu asboblari sodda koʻrinishga ega. Masalan, karnay, duxul, gʻijjak.
Guskovo
Guskovo — Bolgariyaning janubidagi Kardjali viloyatidagi qishloq.
Iskandariya tramvayi
thumb|250x250px| Ikki qavatli tramvay thumb|250x250px| Anʼanaviy tramvay Iskandariya tramvayi — Misrning Iskandariya shahridagi tramvay. Dunyodagi eng qadimgi va Afrikadagi eng qadimgilaridan biri (1863 yilda ish boshlagan). Maʼlumki, bu dunyodagi uchta ikki qavatli tramvay liniyalaridan biri (qolgan ikkitasi Gonkong va Blekpul).
Tramvay haqida
Tramvaylar dastlab otli, keyin bug ʼlokomotivlari ishlatilgan va 1902 yilda tizim elektrlashtirilgan. Hozirda Aleksandriyada 2 ta alohida liniya tarmogʻi va 38 ta tramvay stansiyasi mavjud.
Tramvay Iskandariyadagi ommaviy va qulay transport turlaridan biridir. Tarkibi birdan toʻrttagacha vagon boʻlishi mumkin (shu jumladan ikki qavatli). Tramvay chiptasi 50 piastr (0,06 dollar) turadi. Keng yumshoq oʻrindiqlar baland, boshning tepasida, orqa tomonda, butun vagonni bir nechta boʻlimlarga ajratadi. Derazalar balandlikning katta qismiga tushiriladi, shunda tramvayda issiq boʻlmaydi, kunduzi tramvay sekinroq, kechqurun esa tezroq harakatlanadi, poezd tezligiga etadi. Kun davomida harakat tezligi shunchalik pastki, ular sayohat yoʻnalishi boʻyicha unga sakrab tushishadi (eshiklar yopiq emas).
Iskandariya tramvayi odatda shaharlararo poezd bilan toʻliq bogʻlanishni keltirib chiqaradi. Koʻpgina toʻxtash joylari temir yoʻl stantsiyasi bilan platforma sifatida qilingan. Savdo koʻpincha platformada joylashtiriladi, baʼzi temir yoʻl stansiyalarida kafelar mavjud. Vagonlarning bir qismi shahar hokimining qarori bilan tramvay kafelari deb ataladigan joyga aylantirildi.
.
Yoʻnalishlar haqida
thumb|250x250px| Chiziqli diagramma thumb|250x250px| Chipta
Hémévillers
Hémévillers Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Compiègne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
388 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 56,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,9 km2. Dengiz sathidan 50 – 98 m balandlikda joylashgan.
Zamboanga
Zamboanga — Filippindagi shahar. Mindanao o.ning jan.gʻarbidagi port. Aholisi 600 ming kishi (2000). Xalqaro ahamiyatga ega aeroport bor. Yogʻochsozlik, oziqovqat, tikuvchilik sanoati korxonalari mavjud. Q.x. (kokos yongʻogʻi, abaka tolasi, kopra) va oʻrmon mahsulotlari chetga chiqariladi. Shaharga 1635 yilda asos solingan.
Otterswiller
Otterswiller Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Bas-Rhin departamenti Saverne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1177 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 356,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,3 km2. Dengiz sathidan 185 – 243 m balandlikda joylashgan.
Komsomol (Koʻshoniyon)
Aholisi
Aholisi — 4387 kishi.
Beshrabot
Beshrabot — qishloq, Navoiy viloyati Navbahor tumani markazi (1983 yildan). Navoiy shahridan 24 km shimoli-gʻarbda. Navoiy temir yoʻl stansiyasidan 28 km narida. Beshrabotdan Konimex arigʻi oqib oʻtadi. Aholisi 5000 kishiga yaqin (2000), asosan oʻzbeklar va qoraqalpoklar. Aholisi asosan qishloq xoʻjaligi (paxtachilik, chorvachilik, polizchilik va sabzavotchilik) bilan shugʻullanadi. Beshrabotda gʻisht zavodi, marmarga ishlov berish sexi ishlab turibdi. „Farzikent“ mol bozori, savdo rastalari, 2 maktab, kattalar va bolalar kasalxonasi, 2 bolalar bogʻchasi bor.
Bolognetta
Bolognetta Italiyaning Sitsiliya mintaqasida joylashgan kommunadir. Palermo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 27 km2. 3438 nafar aholi istiqomat qiladi.
Fargo (Shimoliy Dakota)
Fargo AQShning Shimoliy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Cass okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 126,44 km2. Shundan 126,44 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 274 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Fargo manzarasi.
Auriac-sur-Dropt
Auriac-sur-Dropt Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Lot-et-Garonne departamenti Marmande tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
186 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 35,8 nafar kishi.
Etimon
Etimon (yun. — haqiqat) — hozirgi tidda mavjud muayyan soʻz yoki morfemaning kelib chiqishiga asos boʻlgan soʻz, morfema yoki soʻz birikmasi; soʻzning dastlabki maʼnosi va shakli. Mas, qattiq soʻzining yuzaga kelish asosi qot (qotmoq feʼli) va (i)q affiksi boʻlgan. Yoki qishloq soʻzi (aslida: qish+la+q) qishda yashaydigan joy maʼnosini bildirgan. Hozirgi bu maʼno kuchsizlanib, sezilmas holga kelgan; yap affiksi "yatip" (yotib)dan yuzaga kelgan.
E.ni aniqlash etimologik tadqiqotlarning asosiy maqsadidir. E. vazifasini bajargan soʻzning shakli va maʼnosi koʻpincha turli omillar taʼsirida oʻzgarib ketadi, bu hol uning asl maʼnosini aniqlashni qiyinlashtiradi. Mas, qoplamoq (qopga solmoq), qovoq ("koʻzning ustini qoplab turadigan" maʼnosida), qovurgʻa, qopqoq, qopqon kabi soʻzlarning E.i "qoplab, berkitib turuvchi" maʼnosidagi "qoplamoq" feʼlidir. Leksemalarning E.ini aniqlash bilan tilshunoslikning etimologiya boʻlimi shugʻullanadi.
Göhlen
Göhlen Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Ludwigslust tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 13,84 km2. 348 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Göhlenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Oqma yaralar
Oqma yara („fistula“) deb, odatda, patologik sharoitda kovak organlarni, boʻshliqlarni (shu jumladan, patologik) yoki chuqur joylashgan toʻqimalarni badan yuzasi — tashqi muhit bilan tutashtirib turuvchi ingichka kanalga (patologik yoki artifitsial) aytiladi. Shuningdek, kovak organlarni bir-biri bilan ham tutashtirish mumkin. Oqma granulyatsion toʻqimalar yoki epiteliylar bilan qoplangan boʻladi.
Etiologiyasi
Oqma yaralarning paydo boʻlish yoʻllari juda ham xilma-xil, bunga yalligʻlanish jarayonlari (infeksiya), yot jismlar, toʻqimalarning zararlanishi yoki oziqlanishining buzilishi, oʻsmalar, tugʻma anomal hollar sabab boʻlishi mumkin. Qator hollarda oqma yaralar sunʼiy ravishda yuzaga keladi, biroq ular jarrohlik yoʻli bilan davo qilingandan soʻng yaraning yiringlashi va infeksiya tushgan choklar tufayli (bunday hollarda oqma yara infeksiyalashgan barcha qon tomirlar, toʻqimalar tikilganda ishlatilgan iplar (ligaturalar)dan infeksiya olib tashlanmaguncha bitmaydi) rivojlanishi mumkin. Yiringli oqma yaralar koʻpincha osteomiyelit, suyak boʻgʻimi sili, yot jismlar, shuningdek qorin boʻshligʻi organlari operatsiyasidan keyin uchraydi. Oqma yaralardan chiqayotgan ajratma xususiyati rang-barang boʻlib, u etiologiya bilan bogʻliqdir. Bu jinsiy aʼzo hosilalari (siydik, safro, nafas va boshq), yiringli ekssudat, toʻqima detriti, shilliq moddalar boʻlishi mumkin.
Somoniylar qo‘shini
Somoniylar qo‘shini — somoniylar sulolasi boshqaruvi davrida tuzilgan muntazam yollanma qo‘shin. U muntazam xos qism va muvaqqat lashkarlarga bo‘lingan. Viloyat va tumanlardagi mahalliy hokimlarga tegishli lashkarlar ham ancha vaqtlargacha mavjud bo‘lgan.
Tarixi
Somoniylar davrida mulkchilikning rivojlanishi, shaharlarning o‘sishi, davlat boshqaruvining markazlashuvi bilan saroydagi ko‘p sonli xos qism (gvardiya) asosida muntazam yollanma qo‘shin tashkil etilgan. Barcha harbiy ishlarni sohib ash-shurat devoni boshqargan. Sohib ash-shuratning yordamchisi — ariz o‘zining maxsus devoni arzi orqali qo‘shin xazinasini boshqarib, yiliga to‘rt marotaba jangchilarga maosh tarqatgan, qo‘shindagi intizom, qurol-yarog‘ va oziq-ovqat ustidan nazorat qilgan.
Xos qism bilan bir qatorda, lozim bo‘lganda yana Movarounnahr va Xurosonning ayrim mahalliy viloyat hokimlaridan ko‘p sonli lashkarlar to‘plangan. Istaxriyning xabar berishiga qaraganda, mamlakat ayrim okruglarga (kulob) ajratilgan bo‘lib, ular lashkar uchun ma’lum miqdorda jangchilar ajratishgan. Lashkarlarning harbiy qobiliyati yuqori bo‘lgan. Lashkar tashqi harbiy xavf tug‘ilganda, ichki nizolar, isyonlar paytida va ko‘chmanchilarga qarshi yurish tashkil etilayotganda to‘plangan. Lashkarlar o‘z hisoblaridan, mahalliy hokimlar hisoblaridan ta’minlangan va davlat qaramog‘ida bo‘lgan. Qurol-aslaha va oziq-ovqat bilan ta’minlash bevosita ma’lum vazifaga bog‘liq edi.
Qo‘shin tarkibida turkiy ko‘chmanchi qabilalardan tuzilgan yollanma qismlar ham bo‘lgan. Chegarani mahalliy hokimlar lashkarlari va g‘oziylar harbiy bo‘linmalari himoya qilgan. Davlat hokimiyatining asosiy tayanchini somoniylarning ko‘p sonli turkiy gvardiyasi tashkil qilgan. Zarurat tug‘ilganda somoniy amirlari viloyat va tumanlardan ko‘ngilli lashkarlardan katta qo‘shin to‘plashgan. Biroq keyinchalik somoniylar mehnatkash xalq ommasining ko‘magidan mahrum bo‘la borishlari va mulkdorlar separatik harakatlarining kuchayishi bilan mahalliy lashkarlar markaziy hokimiyatga xavf tug‘dira boshlagan. Shu sababli hokimiyat endilikda to‘liq ravishda jangovar turkiylardan olinadigan gvardiyaga tayana boshlagan.
Gvardiya bilan bir qatorda boshqa xil qo‘shin ham bor edi. Ibn Havqalning yozishicha, bu qo‘shin ozod mehnatkash dehqonlardan tashkil qilingan. Lashkarlar harbiy xizmatni o‘tash chog‘ida oziq-ovqat bilan yaxshi ta’minlangan, hukumat ularga g‘amxo‘rlik qilib turgan. Mamlakat urush xavfi ostida qolganda yoki mamlakatda urush boshlanganida shu lashkarlar hukumat ta’minotidan tashqari ma’lum darajada o‘z mablag‘lari bilan ham o‘zlarini ta’minlab turganlar. Somoniylarga yarim qaram bo‘lgan Chag‘oniyon viloyati o‘z hisobidan o‘zini ta’minlay oladigan, o‘z otlariga ega bo‘lgan 10 ming askar yetkazib bergan. Yurishlar vaqtida ko‘ngillilar qo‘shini asosan markaziy hukumat hisobidan ta’minlangan.
NGC 3837
NGC 3837 Arslon yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1785-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Zamburugʻ tanasi
Zamburugʻ tanasi q. Mitseliy.
Santa Cesarea Terme
Santa Cesarea Terme Italiyaning Apuliya mintaqasida joylashgan kommunadir. Lecce provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 26 km2. 3110 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Etiologiya
Etiologiya (yun. — sabab va...logiya) — patologiyanit bir boʻlimi. Ka[[sallikning yuzaga kelish sabablari va shartsharoitini oʻrganadi (mas, gripp E.si — virus). E.ni oʻrganish kasallikning oldini olish va davolashda muhim ahamiyatga ega (yana qarang Ka[[sallik).
Los Santos
Los Santos Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Salamanca provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — km2. Aholisi — 662 kishi (2010).
Markaz (Doʻstiy)
Markaz- Doʻstiy tumani Gardi Gulmurodov QFYga qarashli qishloq. Markazdan mahalla markazigacha boʻlgan masofa 4 km, tuman markazigacha 3 km. Aholisi 968 kishi (2017), aholi tarkibi tojiklar
Thézillieu
Thézillieu Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Ain departamenti Belley tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
299 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 11,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 27,0 km2. Dengiz sathidan oʻrtacha 706 – 1123 m balandlikda joylashgan.
154
Vafot etgan
🇷🇺
150er
Beshtov (togʻ)
Beshtov — Shim. Kavkazda, Pyatigorsk shahri yaqinidagi besh choʻqqili togʻ. Balandligi 1400 m. Traxit va liparitlardan tashkil topgan. Togʻ etaklari oʻrmon va dashtlardan iborat. Yon bagʻrida qora qayin, dub, shumtol va grab daraxtlari oʻsadi.
Guillos
Guillos Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Bordeaux tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
379 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 16,3 nafar kishi.
Manzarali bogʻdorchilik
Manzarali bogʻdorchilik - bogʻdorchilikning manzarali oʻsimliklar oʻstirish bilan shugʻullanadigan tarmogʻi (qarang Bogʻdorchilik, Manzarali oʻsimliklar).
La Salle (Minnesota)
La Salle AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Watonwan County, Minnesota|Watonwan
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
87 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 373,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,23 km2. Shundan 0,23 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 316 m balandlikda joylashgan.
Peyzaj
Peyzaj (frans. paysage — mamlakat, joy) —1) rassomlik (rangtasvir, grafika) va haykaltaroshlik (relyef)da tabiatni aks ettiruvchi janr yoki shu janrda yaratilgan alohida asar (qarang Mantra); 2)adabiyotda — badiiy soʻz vositasidagi tabiat tasviri, ifodasi. P. yozuvchining oʻz asarida tanlagan ifoda usuli va ijodiy uslubi bilan bogʻliq holda turlicha vazifalarni bajarishi mumkin. Tabiat manzarasi tasviri orqali yozuvchi oʻzining yurtiga, Vataniga, ona tabiatga boʻlgan munosabatini ifodalaydi. Tabiat tasviri syujetning tarkibiy qismlaridan biri boʻlib, asarning gʻoyaviy-estetik quvvatini oshirish, syujet rivojini tezlatish yoki sekinlatish, qahramonning ichki dunyosini ochish kabi vazifalarni ba-jaradi. Bu bilan P. badiiy asarda ishtirok etuvchi personajlarnn yanada toʻla-qonli ifodalashga yordam beradi. Badiiy asarda P.dan 2 xil usulda foy-dalaniladi: qahramonning ruhiy holatini tabiat tasviri bilan parallel ravishda tasvirlash va qaramaqarshi (kontrast) usulda tasvirlash. P. tasviri orqali muallif oʻzining asosiy gʻoyaviy niyatini ilgari surishi ham mumkin. Mas, Choʻlpon "Kuz" sheʼrida fasl koʻrinishini chizish orqali rus bosqinchiligining mudhish oqibatlarini koʻrsatmoqchi boʻladi. Shuningdek, Oybekning "Naʼmatak", H. Olimjonning "Oʻzbekiston", "Oʻrik gullaganda", A. Oripovning "Sen bahorni sogʻinma-dingmi?" sheʼrlari P. lirikasining eng yaxshi namunalari hisoblanadi.
Beshorol qoʻriqxonasi
Beshorol qoʻriqhonasi (Беш-арал мамлекеттик коругу) — Jalolobod viloyatining Chotqol tumanida joylashgan. Ushbu qoʻriqxona Qirgʻiziston Respublikasi Tabiiy resurslar, ekologiya va texnika nazorati vazirligiga qarashli. Qoʻriqxonaning maʼmuriy markazi Yangibozor qishlogʻida joylashgan, tuman markazidan 25 km, viloyat markazidan 340 km, respublika markazidan 940 km olislikda joylashgan. Janub tomondan Piskom togʻ tizmalari orqali oʻtib, sharqdan Oq-Tosh togʻidan boshlab(3461 m.), Qozon-Buloq (3366 m.), Alyam (1995 m.), Komarova (2410 m.) togʻlaridan oʻtadi, Choʻq-Qamish (2680 m.), 1-may (2330 m.) dovonlari orqali Qazanek-Soyning shimoli-sharqidagi togʻ tizmasi boʻylab Chotqol daryosiga tushadi. Gʻarbdan Chotqol daryosi bilan Oʻzbekiston Respublikasining Oq-Buloq daryosining qoʻshilish joyi bilan chegaradosh. Huddi shu yer Imonxan deb atalib, mana shu joyda Besh-Orol davlat qoʻriqxonasi kordoni bor. Janub tomondan Chotqol tizmasining chekkasi bilan Oq-Tosh va Qiziltosh togʻlari orqali Muz-Toʻr dovonigacha boradi. Janubi-gʻarbdan Qora-Soy, Taka-Tosh, Zlay, Shabrez dovonlari orqali Imonxon kordoniga tushadi. Sharqda Chotqol tumani bilan tutashgan. Qoʻriqxona egallagan hudud shimoldan janubga 48 km, sharqdan gʻarbga 75 km ga choʻzilgan. Eng baland joyi dengiz sathidan 3760 m, eng past nuqtasi 940 metrni tashkil qiladi. Qoʻriqxona 112463,3 ga maydonni egallaydi. Keng-Bulun (34447 ga), Barqirak (30661,7 ga), Arab (21639,3 ga) va Sandalash (25715,3 ga) deb nomlangan toʻrtta qoʻriqxona hududlaridan iborat.
Ottrott
Ottrott Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Bas-Rhin departamenti Molsheim tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1513 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 52,4 nafar kishi.
Beshorol qoʻriqxonasi
Tarixi
1978-yilda hozirda qoʻriqxona hisoblangan Chotqol vodiysi maydonini oʻlchanib, uning butun tabiati va hayvonlarini oʻrganilgan va bir oy davomida maʼlumotlar toʻplandi. Chotqoldagi oʻsimlik va hayvonot dunyosiga alohida eʼtibor berilib, hujjatlarda suvsarning alohida turi (Menzbir marten) mavjudligi va bu tur Jahon Qizil kitobiga kiritilganligi, oʻsimliklarning noyob turlari, alohida turlari borligini taʼkidlandi. Bu maʼlumotlar asosida Oʻsh oblasti ijroiya qoʻmitasi Besh-Orol davlat qoʻriqxonasini tashkil etish toʻgʻrisida qaror qabul qilib, Qirgʻiziston SSR Vazirlar Sovetiga yubordi. Shuningdek bu qarorda Oʻzbekiston SSR chorvadorlarining Chotqol vodiysida chorva mollarini keng boqishi, yaylovlar, jumladan, qimmatbaho subalp va alp oʻsimliklari, togʻ oʻtloqlari vayron boʻlganligi ham sabab qilib koʻrsatilgan. Ularning yoʻq qilinishi vodiyda endemik jonivorlar sonining keskin kamayishiga olib kelishi, ularni muhofaza qilish va ilmiy ishlarni olib borish maqsadi ham qoʻriqxonani tashkil etishga sabab boʻlganligi koʻrsatilgan.
Ottrott
Geografiyasi
Maydoni — 28,9 km2. Dengiz sathidan 230 – 1052 m balandlikda joylashgan.
Beshorol qoʻriqxonasi
Tarixi
Qirgʻiziston SSR Vazirlar Kengashining 1979-yil 21-martdagi 140-sonli qaroriga asosan Besh-Orol davlat qoʻriqxonasi 116,7 ming ga maydon bilan tashkil etildi.
1994-yilda vodiyda Chotqol oʻrmon xoʻjaligi tashkil etilishi maqsadida Chotqol vodiysining gʻarbiy tomonida 63,2 ming gektar maydoni bilan Besh-Orol davlat qoʻriqxonasi qayta tashkil etildi. 2002-yildagi Oʻrmon xoʻjaligi va ovchilik boshqarmasining faoliyati asosida Qirgʻiziston Respublikasi Hukumatining 499-sonli qarori asosida Menzbir suvsarining tarqalish hududi boʻlgan Qirchindi vodiysidan 18,4 ming gektar maydon, bundan tashqari, Chotqol oʻrmon xoʻjaligining 49, 51-kvartallari 486 ga maydoni qoʻriqxonaga oʻtkazildi, natijada qoʻriqxona maydoni 86748 gektarga oʻzgartirilgan.
2006-yilning 24-apreldagi Qirgʻiziston Respublikasi Hukumatining 291-son qaroriga asosan 25270 ga yer maydoniga ega „Sandalash“ uchastkasi Besh-Orol davlat qoʻriqxonasi tarkibiga oʻtkazilib qoʻriqxona maydoni 112 018 gani tashkil qilgan.
Bompietro
Bompietro Italiyaning Sitsiliya mintaqasida joylashgan kommunadir. Palermo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 42,4 km2. 1750 nafar aholi istiqomat qiladi.
Beshorol qoʻriqxonasi
Iqlimi
Iqlimi kontinental, qishi sovuq, yozi issiq. Iyul oyining oʻrtacha havo harorati +22, +25, yanvarda esa −32, −37 darajaga yetadi. Doimiy oʻrtacha qor qatlami 1,5 m, 1,7 m boʻladi. Shamolning oʻrtacha tezligi sekundiga 3-5 metrni tashkil qiladi.
Flora va faunasi
Qoʻriqxona O‘zbekiston Respublikasining Chotqol qo‘riqxonasiga tutash bo‘lishi ushbu hududdagi ekologik vaziyatni yaxshilash, qo‘riqxonani boshqarishda yaqin hamkorlikni yo‘lga qo‘yishga xizmat qiladi. Qoʻriqxona Gʻarbiy Tyan-Shanning qimmatli tarkibiy qismi boʻlib, Markaziy Osiyo ekotizimining oʻzagini tashkil etadi. Bu bioxilma-xillikning yuqori togʻli alp, subalp va o'rta togʻli alp guruhlaridan iborat. Qo'riqxonada Tyan-Shan ekotizimining 12 sinfidan iborat bo'lgan, boshqa hududlarda yo'qolib ketish xavfi ostida turgan va kam uchraydigan noyob turlari mavjud 1000 metrdan 4000 metr balandlikdagi tog'li adirlar, o'tloqlar va archa, yong'oq-mevali o'rmonlar joylashgan.
2017-yil aprel oyida vafot etganlar
Quyida 2017-yil aprel oyida vafot etganlar roʻyxati keltirilgan.
Beshorol qoʻriqxonasi
Flora va faunasi
Besh-Orol qoʻriqxonasida biologik xilma-xillik nisbatan yuqori darajaga ega. Qo'riqxonada 1500 turdagi yuqori tuzilishdagi o'simliklar, 46 turdagi sutemizuvchilar, 150 turdagi qushlarni uchratish mumkin. Bulardan Kaufman va Greig lolalari, Korolkov shalfagi, Nedzvetskiy olmasi, Oʻrta Osiyo, Korjinskiy noki, Pettunikov bodomi oʻsadi. Noyob hayvonlardan Gʻarbiy Tyan-Shanga jaydari boʻlgan Menzbir suvsari, kalta burunli koʻrshapalaklar, oq panjali qoʻngʻir ayiq, suvsar, olakoʻzan, qunduz, leopard, arhar, bugʻu. jayron, Turkiston silovsisi, burgut, jannat qushi, ilon va boshqalar turli xil hayvonlar bor Qo'riqxona faunasi boshqa qo'riqxonalar faunasidan jaydari Menzbir suvsarining mavjudligi bilan farq qiladi. (Qo‘riqxonani tashkil etish sabablaridan biri shu Menzbir suvsari bilan bog‘liq). Menzbir suvsari – Xalqaro Tabiatni muhofaza qilish ittifoqinig, sobiq SSSR va Qirgʻiziston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan. Yer yuzidagi juda kam uchraydigan va yoʻqolib ketish xavfi ostida turgan, Gʻarbiy Tyan-Shanga uchun jaydari boʻlgan xos jonivor. Shuningdek, qo'riqxonada beda o'ti va ko'plab mahalliy o'simliklar mavjud. Ulardan 17 tasi Qirg‘iziston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan. Oʻsimliklarning 20% ​​Gʻarbiy Tyan-Shanga, 80% Oʻrta Osiyoga endemik boʻlib hisoblanadi. 160 umurtqali hayvonlarning 20 foizi Oʻrta Osiyoga endemigi, 2 turi qadim zamonlardan buyon mavjud boʻlgan, 3 turi Xalqaro tabiatni muhofaza qilish tashkilotining Qizil kitobiga kiritilgan. G‘arbiy Tyan-Shandagi bioxilma-xillikni muhofaza qilish va asrab-avaylashda qo‘riqxonaning hissasi Markaziy Osiyo mintaqasida ham katta ahamiyatga ega. Birlashgan Millatlar Tashkilotining ta’lim, fan va madaniyat bo‘yicha maxsus assotsiatsiyasi sifatida tanilgan UNESCOning jahon merosi ro‘yxatiga ilk bor Qirg‘iziston zaminining tabiiy ob’ektlari kiritilgan. 2016-yilning 17-iyuliga qadar Turkiyaning Istanbul shahrida Jahon merosi bo‘yicha hukumatlararo qo‘mitasining 40-sessiyasi bo‘lib o‘tib, Besh-Orol davlat qo‘riqxonasi tashkilotning Butunjahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan.
Hodzhovtsi
Xodjovtsi — Bolgariyaning janubidagi Kardjali viloyatidagi qishloq.
155
Vafot etgan
🇷🇺
150er
Sovet ekrani
"Sovet ekrani" — SSSRda, soʼngra Rossiyada 1925-yildan —1998-yilgacha turli vaqt oraligʼida (1931—1939 va 1941—1957-yillar oraligʼida tanaffus bilan) nashr etilgan ommabop tasvirli jurnal. Jurnalda kinoekranning milliy va xorijiy yangiliklari, kinematografiya tarixi yoritilgan, tanqidiy maqolalar chop etilgan, aktyor va kino sanʼatshunoslarning ijodiy portretlari chop etilgan. Jurnal oʼquvchilari oʼrtasida har yili soʼrov oʼtkazilib, natijada “Yilning eng yaxshi filmi”, “Yilning eng yaxshi aktyori”, “Yilning eng yaxshi aktrisasi”, “Bolalar uchun eng yaxshi film” va “Eng yaxshi musiqiy film” nominatsiyalari oʼtkazilardi.
Tarixi
1939-yilda kinoixlosmandlari va ommabop muxlislar uchun moʼljallangan "Sovet kinoekrani" oylik tasvirli jurnali (1940 yilda — ikki haftada bir, 1941 yildan — oyda bir marta) chiqa boshladi. U 1941-yil iyulgacha nashr etiladi.
1957-yil yanvar oyidan boshlab kino masalalari boʼyicha ommaviy jurnal avvalgi — "Sovet ekrani" nomi bilan yangitdan nashr etiladi. SSSR Madaniyat vazirligining matbuot organi, madaniyat vaziri N.А.Mixaylovning taʼkildashicha, "bu jurnal sovet tomoshabinlarining estetik tarbiyasiga yordam berish, kino sanʼati asarlarini toʼgʼri tushunishga yordam berish, ularda eng yaxshisini topa oladi, ikkinchi tomondan, u yoki bu kinofilmlarning kamchiliklarini sezadi va tanqid qiladi”. Mazkur jurnalda kinoekranning mahalliy va xorijiy yangiliklari, kino tarixi, aktyor va rejissyorlarning ijodiy portretlari hamda kinosanʼatining boshqa namoyandalari haqidagi maqolalar chop etiladi . 1984-yilda uning adadi 1,9 millionni, 1987-yilda 1,7 million nusxani tashkil etadi. 650 dan ortiq jurnal muqovalari fotograf Nikolay Gnisyuk tomonidan ishlov beriladi.
Ushbu jurnal 1989-yildan buyon yiliga 24 ta emas, balki 18 marta nashr etiladi, har bir sonining hajmi oshgani holatda, rangli muqova qoʼshiladi. Аmmo yillik sahifalarning umumiy soni oʼzgarishsiz qoladi. 1991-yil yanvar oyida SSSR Kinematograflar uyushmasi va SSSR Goskino tomonidan jurnal nomi "Ekran" deb yuritiladi. 1991-yil oxirida bu jurnanalning taʼsischilari "Pravda" nashriyoti va tahririya aʼzolari boʼlishdi. U 1997—1998-yillarda bosh muharrir Boris Pinsk rahbarligida bir necha oy davomida oʼzining eski nomi "Sovet ekrani" bilan nashr etiladi. Oradan koʼp oʼtmay, iqtisodiy inqirozga yuz tutib, jurnal oʼz faoliyatini toʼxtatadi.
Afg'on adabiyoti
Afgʻoniston adabiyoti — Islom Amirligida yaratilgan adabiyotlarga ishora qiladi. Markaziy va Janubiy Osiyo adabiyoti taʼsirida u asosan Afgʻonistonning ikki rasmiy tillarida, dariy va pushtu tillarida yozilgan. Afgʻon adabiyotida oʻzbek, turkman, baluchi va pashoyi kabi baʼzi mintaqaviy tillar ham uchraydi. Afgʻoniston koʻp tilli davlat boʻlsada, bu tillar odatda afgʻon yozuvchilari tomonidan ogʻzaki kompozitsiyalar va yozma matnlar sifatida va afgʻon oʻquv dasturida qoʻllaniladi. U adabiyotga Oʻrta va Janubiy Osiyodan tashqari fors va arab adabiyoti ham katta taʼsir koʻrsatgan.
Afgʻon adabiyoti tarixi qadimgi va hozirgi Afgʻonistonni qamrab oladi. Ilk adabiyot asarlari ogʻzaki tarzda taqdim etilgan. Uning yozuv tizimi tarixdan arab yozuvi bilan bogʻliqdir. Adabiyotning eng qadimiy yodgorliklari V -VI asrlarga oid oromiy alifbosining Nabatiy oʻzgarishidan kelib chiqqan deb hisoblanadi. Biroq, u asosan ilk islom asrlarida paydo boʻlgan.
1922-yildan buyon olib borilgan arxeologik tadqiqotlar islomgacha boʻlgan yozuvlarning tasviriy sanʼatini koʻrsatadi. Mamlakat adabiyoti dastlab arab alifbosida yozilgan va taqdim etilgan bo‘lib, u islomgacha bo‘lgan yozuvlarning boy til merosiga ega bo‘ldi va ular arab alifbosi bilan almashtirilgunga qadar mavjud bo‘lgan, jumladan, Sharada, Xarosti, Yunon va Brahmi Afgʻoniston islom istilosi. Baqtriya tili islomgacha boʻlgan yozuvlar bilan ham bogʻliqdir.
Zamonaviy adabiyot
Afgʻonistonning zamonaviy adabiyoti ogʻzaki kompozitsiya va anʼanaviy yozma matnlarning boy merosiga chuqur ildiz otgandir. Afgʻonistonning mahalliy aholisi yoki mamlakatlar ichida yoki tashqarisida qoʻllaniluvchi asosiy tillar yaʼni- pashto va dariy tillaridan foydalanishadi. Afgʻonistondagi 32 million aholi bu tillarda soʻzlashishadilar, bu ikki rasmiy tan olingan til Afgʻoniston adabiyotining asosiy qismini qamrab olgan. Afg‘oniston adabiyoti tarixan shoir va yozuvchilar tomonidan yozib olingan. 1886-yilda fransuz yozuvchisi Jeyms Darmesteter Afg‘oniston adabiyotining tarixiy sharoiti va shoirlarning roli haqida yozgan.
Pashtun sheʼrlari, jumladan Sher Zaman Taizining „ Dala“ (1988-yilda yozilgan) kitobi adabiyotda muhim rol oʻynaganligi taʼkidlanadi.
Oʻrta asr adabiyoti
Afgʻoniston adabiyoti tarixdan Eron, Xitoy va Hindiston sivilizatsiyalari bilan bogʻliqdir. Mamlakatda X - XII asrlarda Gʻaznaviylar va Gʻuriylar sulolasi davrida badiiy ijod rivojlangan. Biroq, Temuriylar sulolasi Islom davridagi madaniyat va sanʼat faoliyatini shakllantirgan.
Afgʻoniston boy adabiy oʻziga xoslikka ega boʻlganligi sababli, folklor va anʼanaviy qoʻshiqlar koʻp asrlik va zamonaviy afgʻon adabiyotini ochib beradi. Afgʻon adabiyotining ildizlari oʻrta asrlarda keng qoʻllanilganligi sababli dariy, pashto, arab va turkiy tillarga ega. Somoniylar imperiyasi, Gʻaznaviylar, Temuriylar va Mugʻullar imperiyasi kabi afgʻon hukmdorlari fors adabiyotidan juda katta taʼsirlangan. Ular Rumiy, Jomiy, Rudakiy, Firdavsiy, Xoja Abdulloh Ansoriy kabi adiblarni fors tilida ijod qilishga undagan va qo‘llab-quvvatlagan.
Firdavsiyning „ Shohnoma “ dostoni muhim asarlardan biridir. Rumiy esa afg‘on adabiyotida fors adabiyotini shakllantirgan eng buyuk shoirlardan biri sifatida baholanadi. Biroq, uning asarlari keyinchalik ingliz tiliga tarjima qilingan.
XVI - XVIII boshqa mamlakatlarga koʻp immigratsiya boʻlganligi sababli, ideallarning ifodalanishi, mamlakat tashqarisida adabiy muassasalar va oʻquv muhitlarining barvaqt tashkil etilishi koʻpincha ilk afgʻon adabiyotining markazi sifatida qabul qilingan. Oʻsha asrlar davomida koʻplab adabiyot arboblari boʻlinmagan hududda paydo boʻlgan, ammo Moʻgʻullar imperiyasi va Safaviylar sulolasi oʻrtasida boʻlinib ketgandan soʻng, bir qancha shoirlar, jumladan Xushxolxon Xattak adabiy markazlarga koʻchib oʻtgan. Xattak Hindukush togʻ tizmasida yashagan. X - IX asrning oxiriga kelib, pashtunlar klassik urdu janri boʻlgan gʻazallarga oʻxshash boʻlishi uchun musiqa bilan sheʼrlar bastaladilar.
Adabiy, afgʻon, turk va pashtu adabiyoti bir xil anʼanalarga ega va birgalikda fors adabiyoti sifatida tan olingan, ammo Afgʻoniston adabiyoti oʻziga xos anʼana va yozuv tizimiga egadir, xususan, ogʻzaki-formulaviy kompozitsiyaga.
Zamonaviy adabiyot
thumb| Afgʻonistonning qishloq joylarida odatiy sinf xonasi XX asrda mamlakat poytaxti Kobul adabiyot arboblari va nashriyot markaziga aylandi. Mahmud Tarziy 1911—1919-yilgacha Kobulning birinchi adabiy gazetasi — Seraj al Axbarning muharriri edi. U koʻpincha zamonaviy adabiy muhit rivojiga qoʻshgan hissasi bilan mashhurdir. So‘nggi o‘n yillikda Afg‘onistonda bir qancha adabiyot arboblari yetishib chiqdi, jumladan Xalilulloh Xaliliy va Sayid Buhoniddin Majruh. Xalilining zamonaviy adabiyotga qoʻshgan hissasi uchun „ Uygʻonish davri odami“ deb nomlanadi.
Sheʼriyatning yuksalishi
Afgʻon sheʼriyati va madaniyati soʻfiylik paydo boʻlgan davrga borib taqaladigan uzoq tarixga ega. Sheʼrlar turli umumiy tillarda, masalan, fors, dariy, pashtu va urdu tillarida yozilgan. Ingliz va turkiy kabi xorijiy tillardagi sheʼrlar ham afg‘on sheʼriyatiga kuchli taʼsir ko‘rsatadi. Sheʼriyatda mamlakat ichidagi turli maʼnaviy anʼanalar aks etgan. Xususan, ko‘plab afg‘on shoirlari tasavvuf va so‘fiylik kechinmalaridan ilhomlangan. Afgʻon sheʼriyati adabiyotning eng qadimiy shakli boʻlib, boy yozma va ogʻzaki ijodga egadir. Afgʻonistonda sheʼriy ifoda asrlar davomida mavjud. Buyuk shoir Rumiy butun umri davomida dariy tilida ijod qilgan afg‘on shoiri edi. Boshqa shoirlar ham dariy tilida ijod qilgan, biroq boshqa bir qancha shoirlar fors, pashtu va arab tillaridan chuqur taʼsirlangan. Zamonaviy ayollar odatda afgʻon sheʼrining anʼanaviy shaklini yozadilar, bu ikki qator qofiyadan iborat boʻlib, " landay " deb ataladi.
Hikmatlar
thumb| Afgʻon maqollarini oʻz ichiga olgan kitoblar toʻplami. Afgʻon maqollari, odatda, sodda, aniq va anʼanaviy maqoldir. Ular odatda aql - idrok yoki tajribaga asoslangan idrok etilgan haqiqatni ifodalaydi. Baʼzi maqollar real hayotda sodir boʻlgan voqealar boʻyicha yoki his-tuygʻularning bevosita ishtirokisiz vaqtinchalik narsalar, xalqlar va gʻoyalarni yaratadigan tasavvur faktlariga asoslangan holda tasvirlanadi.
Afgʻon maqollari birinchi navbatda rasmiy tan olingan ikki tilda mavjud. Nomaʼlum yoki anonim maqollar ikkidan ortiq tilda mavjud, chunki odamlar ularni afgʻon tillariga oʻxshash xorijiy yoki mintaqaviy tillardan oladi.
Hindistonlik
Hindiston mamlakatining aholisi hindular deb ataladi. Hindiston ham Hindustan deb ataladi va shuning uchun hindularni hindustani deb ham atashadi.
Yana boshqa manbaalarda hind xalqi bhartiy deb yuritilsa, yana boshqa asarda hindiston Bharat nomi bilan kelgan.
G’alaba (Doʻstiy)
G`alaba — Jiliko`li QFY, Doʻstiy tumaniga qarashli qishloq. G'alabadan mahalla markazigacha bo‘lgan masofa 6 km, tuman markazigacha 6 km ni tashkil etadi. Aholisi 1068 kishi (2017), tojiklar.
Manzarali film
Manzarali film - hujjatli film turi. U tabiat xususiyatlarini koʻrsatishga qaratilgan boʻladi. "Geografik film" deb ham ataladi. Bunday filmlar yer yuzi va uning tabiiy sharoitlari, oʻsimliklari va hayvonot dunyosi bilan tanishtiradi. Odatda, qisqa metrajli qilib yaratiladi va kadr ortidan beriladigan izoh soʻzi juda kam boʻladi yoki umuman boʻlmaydi.
Serradilla del Arroyo
Serradilla del Arroyo Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan shahardir. Salamanca provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 80,54 km2. Aholisi — 344 kishi (2010).
Valzeina
Valzeina Shveysariyaning Graubünden kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Prättigau/Davos (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 11.44 km2. 130 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Hududi
Valzeinaning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Hénonville
Hénonville Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Beauvais tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
793 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 114,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,9 km2. Dengiz sathidan 80 – 151 m balandlikda joylashgan.
Battle Creek (Nebraska)
Battle Creek AQShning Nebraska shtatida joylashgan shahardir. Madison County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1175 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 1,7 km2. Shundan 1,7 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 484 m balandlikda joylashgan.
Vladimir Enns
Vladimir Yakovlevich Enns (1954-yil 3-noyabrda tugʻilgan) — sovet va oʻzbek futbolchisi, himoyachi.
Futbolchilik faoliyati
Faoliyatining asosiy qismini Fargʻonaning „Neftyanik“ jamoasida oʻtkazgan. 1973-yildan  ikkinchi ligada debyut chiqish qilib faoliyatini boshlagan. Vladimir Yakovlevich 1979-yilgi mavsumda Toshkentning „Paxtakor“ jamoasiga oʻtadi, u yerda bir yarim yil ichida oliy liga oʻyinlarida 29 marta maydonga tushadi. 1981—1983-yillarda Jizzaxning „Buston“/„Zvezda“ jamoasida birinchi ligada oʻynagan. Shundan so’ng u „Neftyanik“ga yana qaytib jamoa sardori bo’ladi. 1989-yilda ikkinchi liganing Sharqiy zonasi gʻolibligini q’lga kirittgandan so’ng klub 1991-yilda birinchi liga bahslarida o’ynash litsenziyasini qo’lga kiritadi.
1992-yilda Oʻzbekistonning birinchi chempionatida o’ynayotgan „Shahrixonning“ „Shahrixon“ klubi bosh murabbiyisi boʻlgan.
Shaxsiy hayot
Vladimir Yakovlevich Ennsning aka-ukalari -Viktor, Mixail va Yakov lar ham futbolchi boʻlishgan.
Yukarıçiftlik (Safranbolu)
Yukarichiftlik — Qorabuk viloyati Safranboʻlu tumaniga qarashli qishloq.
Tarixi
Qishloq 1928-yildan beri shu nomga ega.
Joylashuvi
Qishloq Qorabuk shahar markazidan 14 km, Safranbolu shahar markazidan 6 km uzoqlikda joylashgan.
Etna
right|frameless Etna (yunoncha: — alangalamoq) — Sitsiliya orolning shim.sharqiy qismidagi harakatdagi vulkan, Italiyada. Balandligi 3340 m (Yevropada eng baland vulkan). Shakli yassi konussimon. Yon bagʻrida juda koʻp mayda krateri, bazalt va andezitli lava oqimlari hamda qalin vulkan kuli qatlami bor. Etna faol vulkan. 1669-yilda quchli, 1983-yilda soʻnggi bor otilgan. 800–900 m balandlikkacha bogʻ va tokzor hamda dalalardan, undan yuqorisi butazor va oʻrmonlardan iborat. Turizm rivojlangan.
Seclì
Seclì Italiyaning Apuliya mintaqasida joylashgan kommunadir. Lecce provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 8 km2. 1909 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Groß Laasch
Groß Laasch Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Ludwigslust tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 27,22 km2. 1010 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
156
Vafot etgan
🇷🇺
150er
Marie Eggeling
Mari Eggeling - nemis kumush medali sohibi, jahon chempioni. U 2022-yilda Vrotslavda o‘tkazilgan “Ayollar juftligi” musobaqasida ikkinchi o‘rinni egallagan.
Etnik antropologiya va irqshunoslik
Etnik antropologiya va irqshunoslik — antropologiyaiing odamzod irqlarining kelib chiqish tarixi, sabablari va Yer yuziga tarqalishi hamda xalqlarning antropologik tarkibini oʻrganuvchi sohasi. Millat va irq, odamzod turlarining birligi, monogenizm va poligenizm, odamzod guruhlari va uning tarkiban antropologik bir xillik darajasini aniklash, irqlarning klassifikatsiyasi, dunyo xalqlarining antropologik sostavi, paleoantropologiya va politsentrizm hamda monotsentrizm nazariyalari, irqlarning hozirgi davrda tarqalishi va odamzod birligi, irqiy belgilarning oʻzgaruvchanligi, irqlarning qorishuvi masalalari ustida ish olib boradi.
Bajamont
Bajamont Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Lot-et-Garonne departamenti Agen tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
931 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 76,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 12,2 km2.
Russia's Protectorates in Central Asia
„Russiaʼs Protectorates in Central Asia: Bukhara and Khiva, 1865-1924“  — amerikalik tarixchi Seymour Becker qalamiga mansub kitob. Kitobda Rossiya imperiyasining Markaziy Osiyodagi ikki protektorati — Buxoro amirligi va Xiva xonligining 1865–1924-yillar orasidagi tarixi haqida hikoya qilinadi. „Russiaʼs Protectorates in Central Asia“ Rossiyaning ushbu xonliklar bilan munosabatlariga bagʻishlangan ingliz tilidagi ilk asardir.
Gelemiş, Kaş
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Gelemiş — Turkiyaning Antaliya viloyati Kash tumaniga qarashli qishloqdir.
Abduljabbor al-Azjohiy
Abduljabbor ibn Ali ibn Said ibn Muhammad ibn Ahmad ibn Harb al-Azjohiy (Abu Bakr) — harbiy, faqih, imom, xushsiyrat, fozil va oliyjanob inson bo‘lgan. Abduljabbor al-Azjohiy hijriy 530-yilda vafot etgan.
Russia's Protectorates in Central Asia
Kitob ilk marotaba 1968-yil Harvard universiteti nashriyotida chop etilgan. „Russiaʼs Protectorates in Central Asia“ universitetning „Rossiya tadqiqot markazi izlanishlari“ (Russian Research Center Studies) turkumi doirasida chop etilgan 54-kitobdir. Kitob 2004-yil „RoutledgeCurzon“ britan nashriyotida qayta nashr qilingan. 2009-yil ayni nashriyotda qaytadan chop etilgan. Yangi nashr uchun yangi muqaddima yozilgan. Shuningdek, kitobdagi ayrim xatoliklar tuzatilgan hamda ilk nashr eʼlon qilinganidan keyin chop etilgan tadqiqotlar haqida qisqacha maʼlumot qoʻshilgan.
Yale universiteti xodimi Firuz Kazemzadeh 1968-yil yozgan taqrizida kitobni „Buxoro va Xiva protektoratlari zabt etilganidan 1924-yilgacha boʻlgan [davr] haqidagi mukammal, yaxshi hujjatlashtirilgan ish“ oʻlaroq baholagan.
Borgetto
Borgetto Italiyaning Sitsiliya mintaqasida joylashgan kommunadir. Palermo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 25 km2. 6576 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).
Glandirana rugosa
thumb Glandirana rugosa haqiqiy qurbaqaning Yaponiyada tugʻilgan turi boʻlib, 19-asr oxirida Gavayiga kiritilgan. Baʼzida u Sharqiy Osiyo materikida joylashgan Imienpo Station qurbaqasi (Glandirana emeljanovi) bilan bir tur sifatida qabul qilingan. Ikki tur boshqalardan qoʻpol va notekis terisi bilan ajralib turadi. U turli xil chuchuk suv muhitlarida, jumladan, hovuzlar, daryolar va botqoq erlarda yashaydi va koʻpayadi. IUCN bu turni hech qanday muhim tahdidlarga duchor deb hisoblamaydi.
Hazrat Sayyid Ato
Hazrat Sayyid Ato — (XIII asr) — alloma va muhaddis. Sayid Atoning asl ismi Hazrat Sayid Ahmaddir. Sayid Ato nomi bilan mashhur. U Zangi Atoning ikkinchi xalifasi hisoblanadi. Zangi Ato Hakim Atodan, bu zoti sharif esa Hazrat Ahmad Yassaviydan saboq olgan. Naql qilinishicha, Uzun Hasan Ato, Badr Ato, Sadr Ato, Sayid Atolar Buxoro madrasalarida taʼlim olardi. Nogoh ularning qalbida tariqatga kirmoq, haq yo‘lni topmoq ishqi paydo bo‘ladi va piri murshid izlab yurtma-yurt kezdilar. Ular sahroda sigirlarni boqib yurgan qora tanli, do‘rdoq labli Hazrat Zangi Atoga duch kelib, maqsadlarini bayon qilganda, Zangi Ato: „Bugun dunyoning to‘rt tomonini tadbiq etib ko‘rdim, lekin hech bir joydan mardi Xudoning hidi kelmayotir. Demak mening o‘zim sizlarni tarbiyalab, nuqsonlardan qutqarib, kamolotga yetkazishim lozimdir. Ushbu ishda o‘zimdan boshqa qobil inson yo‘q ekan!“ — deb aytgan. Kunlardan bir kun Sayid Ato Afshona qishlog‘iga keldi, qadrdonlari bilan uchrashib, o‘zi karomat qilgan o‘g‘ilni yo‘qladi va Amiri Kalonni bag‘riga olib, duo qildi. Boshqa bir rivoyatda aytilishicha, Hazrat Sayid Ato ko‘chadan o‘tib ketayotganlarida o‘ynab turgan bolalarning orasidan bir bola yugurib kelib, odob bilan salom beradi. Bu Amir Kalon edi. Sayid Ato Amiri Kalonni qo‘llaridan olib, uyga kiritadilar va duo qiladilar. So‘ng boshlaridagi sallani teng ikkiga bo‘lib, birini o‘z boshlariga, ikkinchi bo‘lagini Hazrati Amir Kalon boshlariga o‘rab, bolani chiqarib yuboradilar. Amiri Kalon ko‘chadagi bolalar bilan bir muddat o‘ynaganlaridan so‘ng, yana bolani chaqirib kelishni Sayid Ato buyuradilar. Amiri Kalon uyga kirgach, haligi teng ikkiga bo‘lingan sallani bir-biriga taqqoslab, o‘lchab ko‘rsalar, bolaning boshidati salla uch bosh hajmida uzun bo‘lib qolibdi. Uch marotaba o‘lchaganda ham shu hol takrorlanibdi. Shundan so‘ng Hazrat Sayid Ato mushohada qilib, xitob qilib debdilarki: „Amiri Kalonning darajasi mendan xam ulug bo‘lgaydur, inshaolloh!“. Hazrat Sayid Ato qadamjosi juda ko‘p viloyatlarda bor. Xorazm va Buxorodagi Sayid Ato ziyoratgohlari mashhur. Buxoro viloyati, Shofirkon tumani, Jo‘yrabod qishlog‘ida Hazrat Sayid Ato nomli mozor, jomeʼ masjid bor. Sobiq Ittifoq davrida Sayid Ato maqbarasi buzib yuborilgan. Hozir Sayid Ato ziyoratgohida yangi jomeʼ masjid qurilgan va maqbara barpo qilingan. Buxoroda Orif hoji Xo‘jayev, Muhiddin Shokirov kabi Sayid Atoning avlodlari hozirda istiqomat qilmoqda.
Beshtov
Beshtov — Zirabuloq past togʻlari tarkibidagi togʻ tizmasi. Samarqand viloyatida. Eng baland joyi 955 m. Shim. yon bagʻri Zarafshon vodiysiga tik tushgan va soylar bilan oʻyilgan (chuq. 150 m gacha). Jan. yon bagʻri yotiqroq va platosimon yuzaga tutashib ketgan. Tizmaning oʻq qismi yuqori silurning ohaktoshlaridan tashkil topgan. Suvayirgʻich qismida oʻtkir nayzasimon va yalangʻoch qoyalar koʻp. Yon bagʻrining oʻrta va quyi qismlari tuproq bilan qoplangan. Togʻ etaklari boʻrpaleogen va neogen yotqiziklari—konglomerat, ohaktosh, gil va qumdan tashkil topgan. Adirsimon balandliklar qumtosh va konglomerat lardan tuzilgan. Shimoliy yon bagʻrining quyi qismidagi toʻq boʻz tuproqlarda efemershuvoq guruhiga mansub oʻsimliklar oʻsadi. Sertosh janubiy yon bagʻrida bodomzor koʻp. Yaylov sifatida foydalaniladi.
Guîtres
Guîtres Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Libourne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1478 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 295,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,0 km2.
Thoissey
Thoissey Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ain departamenti Bourg-en-Bresse tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1427 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 1097,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,3 km2. Dengiz sathidan oʻrtacha 168 – 178 m balandlikda joylashgan.
157
Vafot etgan
🇷🇺
Ottwiller
Aholisi
220 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 43,1 nafar kishi.