cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Toqmansay (Alg'a tumani)
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 354 kishi (177 erkak va 177 ayol) edi. 2009-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, qishloqda 366 kishi (185 erkak va 181 ayol) yashagan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Chuma Anene
Chuma Emeka Uche Anene (1993-yil 14-may) — norvegiyalik futbolchi, " Sandefjord " jamosi hujumchisi.
Yoshlik yillari
Anene Osloda tugʻilgan. U Xolmliya tumanida ulgʻaygan va Muhammad Fella, Ohi Omoijuanfo, Mathis Bolli, Adama Diomande, Haitam Aleesami va Akinsola Akinyemi kabi futbolchilar bilan bir jamoada oʻynagan.
Klubda faoliyati
Anene 16 yoshida Holmlia SK jamosidan Vallerenga jamosiga olib kelingan. U 2011-yilgi mavsumda debyut qilganidan soʻng, 2012-yilgi mavsum oldidan Valerenga bilan professional shartnoma imzolagan. U Vallerenganing oʻyin uslubida ham hujumchi, ham vinger sifatida oʻynay olgan. 2011-yil 27-noyabrda u Tippeligaendagi birinchi golini Stabek darvozasiga kiritgan.
2013-yilgi mavsumning birinchi yarmida Anene Tippeligaenda Vallerenga tarkibida toʻrtta oʻyin oʻtkazgan. 2013-yilning avgustida u oʻsha paytda ikkinchi darajali jamoa boʻlgan „Stabæk“ga mavsum oxirigacha sotib olish huquqi bilan ijaraga berilgan. U 2013-yilning 11-avgustida Strømmenni 3:2 hisobida magʻlub etilgan oʻyinda, „Stabek“ tarkibida debyut qilgan. 2014-yilda u Ullensaker/Kisa bilan shartnoma imzolagan.
2015-yilning yozida u Rossiya futbol premyer-ligasining „Amkar Perm“ klubiga oʻtgan. 2015-yilning 20-sentyabr kuni „Amkar“dagi debyut uchrashuvida u gol urib, yangi jamoasiga amaldagi chempion „Zenit“ ga qarshi safarda 1:1 hisobida durang oʻynashga yordam bergan.
2017-yil 13-mart kuni Amkar Perm Anene klubni tark etib, Qozogʻiston Premyer-ligasi vakili "Qayrat "ga qoʻshilganini eʼlon qilgan. Qayrat ikki kundan keyin Anene bilan ikki yillik shartnoma imzolaganini tasdiqlagan.
2018-yilning 4-sentyabrida Anene Daniyaning 1-divizionidagi „Fredericia“ klubi bilan yil oxirigacha shartnoma imzolagan. Shu bilan birga, u Frederisiya bilan shartnomasi tugagach, Daniya Superliga klubi FC Midtyulland jamoasiga qoʻshilishi toʻgʻrisida oldindan shartnoma imzoladi. Bu shartnoma yaxshi hamkorlikka ega boʻlgan ikki klub oʻrtasida strategiya sifatida tuzilgan edi, chunki Midtyulland transfer oynasi yopilishidan oldin uni imzolay olmagan. Anene 2019-yilning 1-yanvarida „Midtyulland“ga oʻtganiga qaramay, u mavsumning qolgan qismida ijara asosida „Frederisiya“da qolgan. 2019-yil 29-martda Midtyulland uni Frederisiyadan chaqirib olishga va Norvegiyaning Jerv klubiga ijaraga berishga qaror qilgan.
Xalqaro faoliyati
Anene Norvegiyani 16 yoshgacha, 17 yoshgacha, 19 yoshgacha va 20 yoshgacha boʻlgan toifalarda himoya qilgan.
Snapdragon
Oila koʻplab chipsetlardan iborat boʻlib, ular ikki avlod seriyasiga boʻlingan: S1/S2/S3/S4 va 2xx/4xx/6xx/7xx/8xx.
Yangilanishlari
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/HTC_Desire_-_main_board_-_Qualcomm_QSD8250-2.jpg/220px-HTC_Desire_-_main_board_-_Qualcomm_QSD8250-2.jpg|thumb| Qualcomm QSD8250 Avlod S1 (2007) Qualcomm tomonidan 1 gigagertsgacha chastotali oʻzgartirilgan Cortex-A8 arxitekturasi yoki 600 MGts gacha chastotali ARM11 asosida ishlab chiqilgan bir yadroli Scorpion protsessorlaridan foydalanadi. Protsessorlar ARMv7 hamda ARMv6 koʻrsatmalar toʻplamidan foydalanadi. Shu bilan bir qatorda, S1 Adreno 200 gacha boʻlgan Qualcomm Adreno grafik yadrosidan foydalanadi. U 720p HD video yozish va ijro etish, 12 megapikselgacha boʻlgan kamera, Wi-Fi, Bluetooth, LPDDR1 xotira va boshqalarni qoʻllab-quvvatlaydi. S1 avlodi QSD8650, QSD8250, MSM7627, MSM7227, MSM7625, MSM7225 mikrosxemalarini oʻz ichiga oladi.
Avlod S2 (2010) ARMv7 koʻrsatmalar toʻplami, Adreno 205 GPU, LPDDR2 xotirasini qoʻllab-quvvatlaydigan 1,9 gigagertsli bir yadroli Scorpion protsessorlaridan foydalanadi. S2 avlodi MSM8655, MSM8255, APQ8055, MSM7630, MSM7230 chiplarini oʻz ichiga oladi.
Avlod S3 (2011) ikki yadroli 1,7 GGs gacha Scorpion protsessorlarini (ARM Cortex-A9 asosida) o‘z ichiga oladi. 16 megapikselgacha bo‘lgan kameralarni, video sifatini yozib olish va 1080p, 3D gacha ko‘rishni qo‘llab-quvvatlaydi. S3 avlodi MSM8660, MSM8260, APQ8060 chiplaridan iborat. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/LG_P710_Optimus_L7_II_-_Qualcomm_MSM8225_on_main_printed_circuit_board-5427.jpg/220px-LG_P710_Optimus_L7_II_-_Qualcomm_MSM8225_on_main_printed_circuit_board-5427.jpg|thumb| Snapdragon S4 protsessori — Qualcomm MSM8225 S4 avlodi (2012) ARMv7 koʻrsatmalar toʻplamiga ega „Krait“ deb nomlangan ikki va toʻrt yadroli Qualcomm protsessorlariga ega. S4 chiplari 2 yoki 4 Krait protsessorlari, Adreno 225, 305, 320 yoki 330 grafik protsessorlari, oʻrnatilgan koʻp rejimli (2G/3G/4G) modem, GPS, Wi-Fi, Bluetooth 4.0, FM modullari va boshqa komponentlarni oʻz ichiga oladi. 20 megapikselgacha boʻlgan 3 ta kamerani, 1080p video yozish va ijro etishni, 3D tortishishni qoʻllab-quvvatlaydi. ARMv7 koʻrsatmalar toʻplamidan foydalangan holda chipsetlarni ishlab chiqarish uchun birinchi marta 28 nm jarayon qoʻllanilgan. Shuningdek, S4 chiplari oʻz ichiga APQ8064, APQ8064T, APQ8060A, MSM8960, MSM8660A, MSM8260A, APQ8030, MSM8930, MSM8630, MSM8230, MSM8627, MSM822, MSM8625 kabi chiplarni oladi. S4 avlodining baʼzi protsessorlarida Krait CPU oʻrniga 45 nm texnologiyasidan foydalangan holda ishlab chiqarilgan Cortex-A5 protsessorlari foydalaniladi.
2013-yil yanvar oyida Qualcomm oʻz mahsulotlarining yangi tasnifini taklif qilgan. Snapdragon 200, 400, 600, 700 va 800 shular jumlasidan. Ushbu seriyalar joriy mahsulotlarni ham, chiqarishga tayyorlanayotgan yangilarini ham oʻz ichiga olgan.
Tarixi
Toshiba TG01 Snapdragon chipsetidan foydalangan birinchi mobil telefon hisoblangan. Undan foydalanadigan Acer S200 va HTC HD2 qurilmalari ham 2009-yilning noyabr oyida sotuvga chiqarilgan.
2009-yil iyun oyida Android operatsion tizimiga ega Snapdragonda ishlaydigan ASUS Eee PC netbooki taqdim qilingan. Keyinchalik, ASUS ushbu modelni chiqarishdan bosh tortgani maʼlum qilingan.
2007-yilda nashrlarda ular Snapdragonda ishlatiladigan Scorpion protsessor yadrosining Cortex-A8 bilan oʻxshashligi taʼkidlangan.
2008-yil oxirida QSD8x50 chipsetlari chiqarilgan, QSD8672 chipseti esa, 2009-yilning ikkinchi yarmida chiqarish rejalashtirilgan. Lekin uni chiqishi kompaniya tomonidan kechiktirilgan. QSD8x50 chipsetlariga asoslangan qurilmalar 720p videoni dekodlash (oʻynash) imkoniyatiga ega boʻlgan. QSD8672 chipsetiga asoslangan qurilmalar 1080p videoni dekodlash qobiliyatiga ega ekanligi daʼvo qilingan. Bundan tashqari, QSD8672 chipsetida qurilgan qurilmalar oʻsha paytda uch oʻlchamli grafikalar bilan ishlashda eng yaxshi koʻrsatkichlarni qayd etgan.
2021-yilda Ingenuity robot-razvedka vertolyoti Perseverance roverida Marsga yetib borgan. Hamda keyinchalik uning „yuragi“ Snapdragon 801ga oʻzgartirilgan.
Eslatmalar
<references group="" responsive="1">
Murakami (Niigata)
right|thumb|270x270px| Murakami shahar hokimiyati Yaponiyaning Niigata prefekturasida joylashgan shahardir. 2020-yil 1-dekabr holatiga koʻra, shaharda 22.594 ta xonadonda 58.300 nafar aholi istiqomat qilgan va aholi zichligi har kvadrat kilometrga 50 kishidan toʻgʻri keladi. Shaharning umumiy maydoni 1,174,26 kvadrat kilometr (453,38 mi²) ga teng.
Geografiyasi
thumbtime=0:18|thumb|250x250px|Goishi plyaji va Neya baliq ovlash porti, Murakamining yuqoridan olingan videosi Murakami Niigata prefekturasining eng shimoliy va sharqiy shahri boʻlib, Yaponiya dengizi sohilida joylashgan. Murakami shahri shimol va sharqda Yamagata prefekturasi bilan chegaradosh. Maydoni boʻyicha u prefekturadagi eng katta shahar hisoblanadi.
Iqlimi
Murakami nam iqlimga ega (Köppen Cfa) boʻlib issiq va nam yoz hamda sovuq qish faslida kuchli qor yogʻishi bilan ajralib turadi. Murakamida oʻrtacha yillik harorat 12.8 C ni tashkil etadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 2215.0 mm boʻlib, eng seryogʻin oy sentyabr hisoblanadi. Avgust oyida eng yuqori harorat 25.5 C atrofida va eng past harorat yanvarda, taxminan 1.7 C atrofida boʻladi.
Tarixi
right|thumb| 2008-yilda munitsipalitetlar birlashadi Hozirgi Murakami hududi qadimgi Echigo viloyatining bir qismi boʻlgan. Murakami Edo davrida Tokugava syogunati ostida Murakami domenining porti va qal’a shahri sifatida rivojlangan. Hatto bugungi kunda ham shahar markazi samuraylar va savdogarlar qarorgohi sifatida oʻzining oʻtmishdagi xotirotlarini namoyish etadi. Meiji restavratsiyasidan soʻng, hudud Niigata Ivafune okrugining bir qismi sifatida tashkil etildi va Murakami shahri 1889-yil 1-aprelda zamonaviy munitsipalitetlar tizimining oʻrnatilishi bilan tashkil etildi. Murakami 1954-yil 31-martda shahar maqomiga koʻtarilgan. 2008-yil 1-aprelda Arakava va Sanpoku shaharlari hamda Asahi va Kamixayashi qishloqlari (barchasi Ivafune tumanidan) Murakamiga qoʻshib olindi.
Hukumat
Murakami toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 26 aʼzodan iborat bir palatali shahar qonun chiqaruvchi organi boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Murakami, Sekikava va Avashimaura qishloqlari bilan birgalikda Niigata prefekturasi assambleyasiga ikki aʼzo qoʻshish huquqi mavjud. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Niigata 3-okrugi tarkibiga kiradi.
Taʼlim tizimi
Murakami shahar hukumati tomonidan boshqariladigan 21 ta davlat boshlangʻich maktabi va yetti davlat oʻrta maktabiga ega. Niigata prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan bitta davlat oʻrta maktabi va uchta davlat oʻrta maktabi faoliyat yuritadi. Prefekturada bitta maxsus taʼlim maktabi ham bunyod etilgan.
Temir yoʻl
20x20px JR Sharqiy yoʻli — Uetsu magistral liniyasi
20x20px JR sharqiy yoʻli — Yonesaka liniyasi
Mahalliy diqqatga sazovor joylar
Murakamining mashhur mahsulotlari choy (Murakami — Yaponiyaning eng shimoliy hududidagi choy yetishtiriladigan joyi hisoblanadi), qizil ikra va Murakami mol goʻshti hisoblanadi. Shahar, shuningdek, mashhur Senami Onsen tufayli va Avashima oroliga sayohat uyushtirilishi bilan ham mashhur.
Festivallar
, anʼanaviy mintaqaviy festival hisoblanib, 1868-yildan beri har yili 6 va 7-iyul kunlari shahar markazida oʻtkaziladi.
Mariandinlar podshosi Titiy
Titiy (Τιτίος yoki ) — yunon mifologiyasining personaji, Shimoliy Anadoludagi Mariandin qabilasining podshosi, idalik daktil.
Mifologiya
Afsonalarda aytilishicha, Titiy va uning ukasi Killen Frigiyada hurmatga sazovor boʻlgan. Ular Kibela maʼbudasining hamrohlari, „shaharlar taqdirining boshlovchilari“ va ularning himoyachilari deb hisoblangan. Ular, Kritdan kelgan boshqa idalik daktillari singari, Anxiala nimfasining oʻgʻillari edi. Otasiga kelsak, bir manbaga koʻra, Titiy Zevsning oʻgʻli edi. Boshqa maʼlumotlarga koʻra, u Shimoliy Anadoluda yashagan Mariandin qabilasining qahramoni Mariandin oʻgʻillarining toʻngʻichi edi. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, Titiyning oʻzi bu qabilaning mahalliy qahramoni boʻlib, uning qoʻl ostida mintaqa aholisi koʻpaygan va xalq farovonlikka erishgan. Shuningdek, Titiy oxir-oqibat shoh etib saylangani va shahar uning nomi bilan atalganligi aytiladi.
Titiyning oʻgʻillari Priolay, Lik va Mariandin edi. Baʼzi mualliflar Bormani Priolay oʻrniga uning oʻgʻli deb atashadi, chunki ikkalasi haqida ham motam qoʻshiqlari yozilib, oʻlimidan keyin xotirasiga ijro etilgan. Priolay Bebriklar bilan jangda halok boʻldi, uning hududini Mariandinlar Geraklning yordami bilan bosib oldi. Priolay xotirasiga, anʼanaga koʻra, dafn marosimi oʻtkazildi, unda Gerakl ham ishtirok etdi, u Mariandin qabilasidan boʻlgan mahalliy aholi bilan bellashuvda gʻolib chiqdi.
Kirpila san'at to'plami
Muzeyda shifokor Juhani Kirpila (1931—1988) sanʼat kolleksiyasi mavjud boʻlib, u Xelsinkidagi sobiq uyida joylashgan. U 1992-yilda ochilgan va 19-asrdan 1970-yillarga qadar Finlandiya sanʼatini oʻz ichiga oladi. Toʻplamda namoyish etilgan rassomlar orasida Akseli Gallen-Kallela, Ellen Thesleff, Eero Nelimarkka, Ake Mattasva Kain Tapper bor. Muzey Finlandiya Madaniyat Jamgʻarmasiga tegishli va qoʻllab-quvvatlanadi.
Petrov-Biryuk uyi, Rostov-Don
Petrov-Biryuk uyi — Rostov-Donda joylashgan uy boʻlib, u yerda rus sovet yozuvchisi Dmitriy Ilich Petrov (Biryuk) yashagan. Madaniy yodgorliklar tarkibiga kiradi.
Tarixi
Yozuvchi Dmitriy Ilyich Petrov-Biryuk, asli Don armiyasining Xoper tumanidagi Anninskaya qishlogʻidan.U quyidagi asarlar muallifi: „Kazaklar haqida ertak“ trilogiyasi, „Yovvoyi dala“, „Kondrat Bulavin“, „Don dashtlari oʻgʻillari“, „Aka-uka Gruzinovlar“, „Ivan Turchaninov“, „Janub yonmoqda“, „Vatan oldida“ „don dashtlari“ aholisi haqida.
1932-yildan beri yozuvchi Rostov-Donda yashagan va nashriyotda muharrir boʻlib ishlagan.
Arxitektura
Yozuvchi D. I. Petrov (Biryuk) 1943-yildan 1960-yilgacha yashagan uy Rostov-Don shahrida, Engels koʻchasida (hozirgi B. Sadovaya), 111-uyda, Kirovskiy prospekti bilan kesishgan joyda joylashgan. Bino viloyat meʼmoriy yodgorligi hisoblanadi. U 1928-yilda M. G. Fomin va I. E. Savin uylari oʻrnida konstruktivizm uslubida qurilgan. Uning birinchi qavatida avval Pushinkaning atelytsi joylashgan boʻlsa, hozirda „Moʻynali kiyimlar qirolligi“ va „18 Karat“ soat doʻkoni joylashgan.
Uy gʻisht, gipsdan qurilgan boʻlib, asosiy bino yetti qavatli va shimoli-sharqiy qismi esa sakkiz qavatli. Uyning meʼmoriy koʻrinishi ikkita risalit va parapetning beton panjarasi, burchak qismida chiqadigan balkonlar, metall panjarali poydevor koʻrinishidagi toʻsiqlar, 1 va 2-qavatlar derazalari orasidagi tirgaklardagi rustikatsiyadan iborat. , interfloor kornişlar. Koʻchadagi asosiy kirish joyi beton soyabonga ega.
Uy murakkab konfiguratsiyaga ega. Rejaning asosi liftli zinapoya va ularning atrofida joylashgan kvartiralardir. Yozuvchi 17-xonadonning ikkinchi qavatida yashagan. Uning kvartirasining derazalari koʻchaga qaragan. Hozir esa kvartiraning yodgorlik koʻrinishi yoʻqolgan.
1978-yilda binoga yodgorlik lavhasi oʻrnatildi: „Bu uyda 1943-1960-yillarda yozuvchi Dmitriy Ilyich Petrov (Biryuk) yashab ijod qilgan. 1900-1977“.
Laodamiya
Laodamiya (boshqa Λδοδάμεια) yunon mifologiyasining qahramoni.
Iolk qiroli Akastning qizi va fivan qiroli Protesilayning turmush oʻrtogʻi, nikoh sadoqatining namunasi.
Protesilay darhol toʻydan keyin Troya  joʻnab ketti, u yerda birinchi jangdayoq halok boʻldi. Laodamiya bu haqda bilib qolgach,  xudolarga iltijo bilan murojaat qilib,  uch soatga uning oldiga kelishiga ruxsat berishlari uchun. Xudolar ruxsat berdi, Germes uni uch soatga olib keldi, ular suhbatlashdi, lekin belgilangan vaqt oʻtgach, Laodamiya eri bilan ajralmaslik uchun oʻzini oʻldirdi.
Boshqa bir afsonaga koʻra, Protesilayning oʻlimi haqidagi xabardan soʻng Laodamiya uning mum tasvirini yasagan edi, otasi \ bu tasvirni yoqib yuborganida, u oʻzini olovga tashlagan.Giginga koʻra, u erining tasvirini misdan  yaratdi va uni yotoqxonaga qoʻydi. Akastni buni koʻrgach, olov yoqishni buyurdi va u oʻzini olovga tashladi. Yoki erining soyasida vafot etdi. Pseudo-Apollodor versiyalarni birlashtiradi: erining oʻlimidan soʻng, Laodamiya Protesilayning haykalini yaratib va u bilan suxbatlashar edi. Xudolar unga achinishdi va Germes Protesilayni Aiddan olib chiqishdi. Uni olib ketishganida, u oʻz joniga qasd qildi.
„Protesilay“ ning yevripid (yoʻqolgan) fojiasi shu afsonaga asoslangan. Ovidiy Laodamiya Protesilayga (XIII qahramonlari) xat yozdi.
„Laodamiyaning“ (1906) lirik fojiasi Innokent Annenskiyga tegishli.
1924-yilda kashf etilgan asteroidga (1011) Laodamiya nomi berilgan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
S. Mitkevich uyi
Sofiya Mitkevich uyi ― Shimoliy Osetiyaning Vladikavkaz shahridagi arxitektura va tarix yodgorligidir. Rossiyaning va Shimoliy Osetiyaning madaniy merosi hisoblanadi. U shaharning tarixiy markazida, Lenin koʻchasi, 31-uyda joylashgan.
Yarim podvalli bir qavatli gʻishtli bino 19-asrning oxirida egasi Sofiya Mitkevichning buyrugʻi bilan qurilgan.
1918-yilda nemis harbiy qismlari Gruziyaga kirib kelganida Tiflisdan evakuatsiya qilingan ushbu binoda bir muddat Britaniya konsulligi joylashgan edi. Gruziyadan Vladikavkazga ingliz harbiy missiyasi ham evakuatsiya qilindi, unga Evdokimovskaya koʻchasida bino berildi.
Oʻng kirish tepasida „M“ harfi koʻrinishidagi sobiq egasining monogrammasi joylashgan.
Munchoktepa (Buxoro viloyati, Jondor tumani)
Munchoktepa — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: I—II asrlar. Buxoro viloyatining Jondor tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Mirzayon” MFY, Tuprez qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Buxoro viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
328 (son)
328 (uch yuz yigirma sakkiz) — 327 va 329 sonlari orasidagi natural son.
Pavel Skopin
Pavel Alekseyevich Skopin (1902-yil 22-fevral, Kirov viloyati Orichi tumani, Savichi qishlogʻi — 1967-yil 9-sentyabr, SSSR O'zbekiston SSR Fargʻona viloyati) — Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. 1938-yildagi Xalxingol jangida ishtirok etgan. 6-tank brigadasi tank batalyoni komissari. Tanklar hujumi vaqtida dushmanning mudofaa binolarini yakson qilib, oʻzi ham jangda ogʻir yarador boʻlgan. Jangda koʻrsatgan qahramonligi va jasorati uchun 1939-yil 17-noyabrda Sovet Ittifoqi Qahramon unvoni bilan taqdirlangan.
Biografiyasi
Pavel Skopin 1902-yilning 22-fevralida Vyatka viloyatining Savichi qishlogʻida (hozirgi Kirov viloyati Orichevskiy tumani Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi) ishchi oilasida tavallud topgan. Millati rus. 1927-yildan Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzosi. Ota-onasidan erta yetim qolgan Pavel Skopin Bobinskiy nomidagi bolalar uyida tarbiya topadi va Bobino qishlogʻidagi cherkov maktabida taʼlim oladi.
Harbiy faoliyati
Pavel Slopin 1922-yil avgust oyidan boshlab Qizil Armiya safida xizmat qila boshlaydi. 1925-yilda Ryazan piyodalar maktabini tamomlab, Moskva harbiy okrugi 18-piyoda diviziyasining 53-piyoda polkida vzvod komandiri, 1928-yil aprel oyidan esa Moskva Proletar diviziyasining vzvod komandiri boʻlib xizmat qiladi. Keyinchalik Skopin rotaning siyosiy xodimi, 6-oʻquv polkining razvedka batalyoni partiya byurosining mas’ul kotibi boʻlgan. 1933-yil iyun oyidan alohida tartibga solish rotasi va alohida kimyo rotasi komissari, 1935-yil dekabrdan 6-mexanizatsiyalashgan brigadaning miltiq va pulemyot batalyonining komissari sifatida faoliyat yuritgan. Skopin, shuningdek, 1938-yilda Trans-Baykal harbiy okrugining siyosiy ishchilari kurslarini muvaffaqiyatli tamomlaydi va 6-tank brigadasining tank batalyoniga komissar etib tayinlanadi. 1939-yil 18-iyuldan 29-avgustgacha Xalxingol daryosida yapon militaristlari bilan boʻlgan janglarda ishtirok etib, qahramonlik koʻrsatgan.
Polkovnik Skopin 1950-yildan isteʼfoga chiqadi va xizmatdan keyin Fargʻona viloyatida istiqomat qiladi.
Vafoti
Pavel Alekseyevich Skopin 1967-yilning 9-sentyabrida Fargʻona viloyatida vafot etgan.
Auditorlik hisoboti
Auditorlik hisoboti — auditorlik tekshiruvining borishi, buxgalteriya xisobini yuritishning belgilangan tartibidan aniqlangan chetga chiqishlar, moliyaviy hisobotdagi qoidabuzarliklar toʻgʻrisidagi mufassal maʼlumotlardan, shuningdek auditorlik tekshiruvi oʻtkazish natijasida olingan boshqa axborotdan iborat boʻlgan va xoʻjalik yurituvchi subyekt rahbariga, mulkdoriga, qatnashchilarining umumiy yigʻilishiga yoʻllangan xujjat. ''Auditorlik hisobotidagi axborot maxfiy hisoblanadi va oshkor qilinishi mumkin emas. Hisobotning har bir beti auditorlik tekshiruvini oʻtkazgan auditor tomonidan imzolangan boʻlishi kerak („Auditorlik faoliyati toʻgʻrisida“gi OʻzR Qonunining 18-moddasi).''
Asemanabad (Erondagi Qishloq)
Asemanobod (   ạbạd,shuningdek ,lotinlashtirilgan — Asemānābād) — Eron,Ilom viloyati, Chordavol tumani markaziy tumanidagi shahar.
Shaharda kurdlar istiqomat qiladi.
Manba
<references group="" responsive="1">
Hoji Abdulaziz Abdurasulov uy muzeyi
alt=Hoji Abdulaziz Abdurasulov uy-muzeyi|thumb|Hoji Abdulaziz Abdurasulov uy-muzeyi hovlisiHoji Abdulaziz Abdurasulov uy muzeyi - "Samarqand" davlat muzey-qoʻriqxonasi tizimidagi davlat muzeyi
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar mahkamasining 2020-yil 6-may 269-sonli Qarori va Samarqand viloyat hokimligi 2020-yil 11-iyun 68-F sonli Farmoyishi bilan Hoji Abdulaziz Abdurasulov uy muzeyi tashkil etilib, “Samarqand” davlat muzey-qo‘riqxonasi tasarrufiga berildi. Mumtoz musiqa maktabining namoyandasi Hoji Abdulaziz Abdurasulov uy muzeyi oʻzi yashab o‘tgan uyida muzey ahsyolari asosida tashkil etilgan.
Muzey Samarqand shahri, Koʻkmachit mahallasi, Hoji Abdullaziz Abdurasulov koʻchasi, 49-uyda joylashgan.
Tavsif
alt=Hoji Abdulaziz Abdurasulov uy-muzeyi|thumb|Hoji Abdulaziz Abdurasulov uy-muzeyi ekspozitsiyasi
Muzey uchun ajratilgan binoning umumiy maydoni qariyb 370 m kv.ga teng, shundan 170 m kv.ni ekspozitsiya maydoni tashkil etadi. Ekspozitsiyada 82 dan ortiq asosiy va yordamchi ashyolar namoyish qilinmoqda.
Tashkil etilgan yangi ekspozitsiya orqali vatanimiz xalqini hamda xorijdan kelgan mehmonlarni Hoji Abdulazizi Abdurasulov hayoti va ijodi misolida Samarqand zaminida yaratilgan musiqa san’atining namunalarni namoyish etishdir.
Ekspozitsiyada XIX-XX asr birinchi yarmiga xos bo‘lgan tarixiy interyer bezaklari, Samarqandda yaratilgan musiqashunoslik sohasining o‘rni va ahamiyati, Hoji Abdulazizi Abdurasulovning musiqashunoslar tomonidan san’at va madaniyat rivojiga qo‘shgan hissasi, sarguzashtlari va mashhur qo‘shiqlarining yaratilish tarixi yoritilgan.
Ekspozitsiya muzey jamlanmasida saqlanayotgan va tashqa manbalardan toʻplangan muzey ashyolarinig asl nusxalari, xalqimiz boy madaniy muhitini o‘zida mujassamlashtirgan etnografik, hunarmandchilik, amaliy va tasviriy san’at buyumlari, qo‘llyozmalar, kitoblar, audio va video fayllar, foto hujjatlar va boshqa ashyolar namoyish qilingan.
Ekspozitsiyada asl muzey ashyolaridan tashqari, muzey ashyolarining nusxalari, maketlar va boshqa ilmiy yordamchi materialar orqali namoyish etilgan. alt=Hoji Abdulaziz Abdurasulov uy-muzeyi|thumb|Hoji Abdulaziz Abdurasulov uy-muzeyi ekspozitsiyasi Hoji Abdulaziz Abdurasulov ijrosidagi qator qo‘shiqlar grammaplastinkalarga, radio tasmalariga yozib olingan. Ustoz hofiz 80 yoshda ham 1933-yil fevral oyida bo‘lgan O‘zbekiston san’atkorlarini birinchi slyotida qo‘shiq aytish baxtiga muyassar bo‘lgan. Oʻsha kuni Hoji Abdulaziz Abdurasulov va domla Halim Ibodovga “O‘zbekiston xalq hofizi” faxriy unvoni berilgan. Mustaqillik yillarida "Buyuk xizmatlari uchun” ordeni berilgan.
Intrakranial gipertenziya
Intrakranial gipertenziya (ICH) (ὑπερ- — super- + tensio — kuchlanish) — kranial boʻshliqda bosimning oshishi. Bu miyaning patologiyasiga bogʻliq boʻlishi mumkin (travmatik miya shikastlanishi, oʻsmalar, intrakranial qon ketish, ensefalomeningit va boshqalar). Bu intrakranial tarkibning hajmining koʻpayishi natijasida yuzaga keladi: miya omurilik suyuqligi (CSF), toʻqima suyuqligi (miya shishi), qon (venoz tiqilishi) yoki begona toʻqimalarning paydo boʻlishi (masalan, miya shishi bilan).
Etiologiyasi
Intrakranial gipertenziyaning eng keng tarqalgan sababi bosh travmasıdır.
Eng keng tarqalgan qattiq neoplazma — bu miya shishi. Koʻpincha toʻgʻridan-toʻgʻri ommaviy taʼsir sifatida ham, miya omurilik suyuqligining oqimini blokirovka qilish orqali ham intrakranial gipertenziyaning sababi hisoblanadi. Tugʻilish, choʻkish, miya tomirlarining trombozi natijasida yuzaga keladigan ishemik miya shikastlanishi, shuningdek, intrakranial gipertenziyaning sababi boʻlishi mumkin. Koʻproq kam uchraydigan sabablar miyaning sitotoksik shishishi (qoʻrgʻoshin bilan zaharlanish, Reye sindromida jigar etishmovchiligi).
Yaxshi intrakranial gipertenziya (idiopatik intrakranial gipertenziya, miya psevdotumori) ham intrakranial bosimning oshishiga olib kelishi mumkin. Bu koʻpincha ortiqcha vaznli oʻsmir qizlarda kuzatiladi, ammo gemorragik diatez yoki murakkab otit mediasi yoki mastoidit natijasida kelib chiqqan sinus venoz trombozda, A vitamini yoki tetratsiklinning yuqori dozalari bilan birga yoki steroid terapiyasini toʻxtatib turishda ham kuzatilishi mumkin.
Patogenezi
Bosh suyagi va dura mater qattiq ramka hosil qiladi, shuning uchun kranial boʻshliq doimiy hajmga ega va shunga mos ravishda uning elementlarining hajmlari yigʻindisi doimiydir:
Intrakranial hajmning uchta komponentidan birining har qanday oʻsishi-miya parenximasi, miya omurilik suyuqligi, qon — boshqa bir yoki ikkita komponentning pasayishiga va kranial boʻshliqda bosimning oshishiga olib keladi. Miya toʻqimalarining qaytarilmas shikastlanishi boshqa tarkibiy qismlarning bosimidan oshib ketishi natijasida tez-tez sodir boʻladi qon bosimi, miya toʻqimalarining perfuziyasining etarli emasligiga olib keladi. Kichkina bolalarning bosh suyagining ochiq tikuvlari tarkibiy qismlarning hajmini oshirishga imkon beradi, ammo bu tekislash hajmining keskin oʻsishi bilan mumkin emas. Bosimning pasayishi intrakranial hajmning maʼlum joylarida, miya omurilik suyuqligi oqimining joylarida yoki miya parenximasidagi patologik oʻzgarishlar markazida ham paydo boʻlishi mumkin.
İntrakranial hajm tarkibiy qismlarining oʻzgarishi bir necha usullar bilan intrakranial bosimning oshishiga olib keladi. Birinchidan, miya parenximasining oʻzi patologik oʻzgarish — neoplazma, xoʻppoz, qon ketish bilan bogʻliq boʻlgan massa bilan koʻpayishi mumkin. Vazojenik shish, sitokinlar tufayli ekstravazatsiya orqali miya parenximasini kengaytirishi mumkin. Miya shishi, shuningdek, sitotoksik shikastlanish, hujayralar oʻlimi va nekrozining natijasi boʻlishi mumkin, bu esa boʻshatilgan oqsillar va ionlarning interstitsial bosimining oshishiga, shuningdek, yalligʻlanish va tiklanish jarayonlariga olib keladi. Toʻgʻridan-toʻgʻri sabab gipoksemiya bilan bogʻliq boʻlishi mumkin; oraliq metabolik toksinlar, shu jumladan neyronal eksitotoksinlar; asosiy tomirlardagi tromboz, kontuziya yoki diffuz aksonal shikastlanish oqibati boʻlgan energiya manbalarining kamayishi, yurak tutilishidan anoksiya, gipertonik ensefalopatiya, ensefalit infeksiyasi, metabolik zaharlanish. Bolalarda bosh travmasi shishi kattalarnikiga qaraganda ogʻirroq boʻlib, vazojenik va sitotoksik shish, shuningdek, molekulyar darajada P moddasi va kokaltsigeninning neyrogen yalligʻlanishli chiqishi kombinatsiyasi boʻlishi mumkin.
Ikkinchidan, miya omurilik suyuqligi (qorinchalar yoki subaraknoid boʻshliq) oqimi kabi komponentning bosimi hidrosefali bilan oshishi mumkin. Gidrosefali quyidagi oqibatlarga olib kelishi mumkin: lateral qorinchalarda hosil boʻlish joyi va araknoid granulyatsiyada soʻrilish joylari oʻrtasidagi soʻrilish va obstruktsiyaga nisbatan miya omurilik suyuqligi oqimining shakllanish darajasidagi nomuvofiqlik. Obturatsiyaning sabablari tugʻma nuqson boʻlishi mumkin; parenximal yoki intraventrikulyar massa (kist yoki neoplazma); meningit, ventrikulit yoki qon ketishidan miya omurilik suyuqligi oqimidagi yalligʻlanish infiltrat hujayralari; subaraxnoid oqsillar yoki organik qoldiqlar; miyaning dislokatsiyasi; dural toʻqimalarning ortiqcha oʻsishi. Ayniqsa, obstruktsiyaga nisbatan zaif boʻlib, qorincha tizimini, interventrikulyar teshikni va Sylviusning suv yoʻlini bogʻlaydigan kichik tubulalardir; qorincha tizimining chiqishlari, toʻrtinchi qorinchaning lateral ochilishi (Magendie ochilishi) va lateral ochilish; miya poyasini oʻrab turgan sardobalar. Miya shishining yana bir turi, interstitsial shish, miya omurilik suyuqligi oqimining qoʻshni oq moddaga periventrikulyar ekstravazatsiyasi bilan tavsiflanadi. Bunday shish odatda oʻtkir yoki subakut gidrosefali bilan ogʻrigan bemorlarda kuzatiladi.
Uchinchidan, intrakranial bosim intravaskulyar hajmning oshishi tufayli oshishi mumkin. Bu venoz chiqishining obstruktsiyasi bilan, masalan, dura materning sinuslari trombozi bilan sodir boʻladi. Noaniq kelib chiqishi intrakranial bosimning koʻp holatlari dura materning transvers sinüsünün stenozi yoki trombozi bilan bogʻliq. Yuguler venoz bosimni oshiradigan boshqa jarayonlar ham intrakranial bosimni oshirishi mumkin. Shuningdek, intrakranial qon tomir arterial hajmiga karbonat angidridning qisman bosimi taʼsir qiladi. Qon tomir hajmi giperkapniya bilan ortishi va gipokapniya bilan kamayishi mumkin, bu markaziy neyrogen giperventiliya yoki mexanik giperventiliya orqali intrakranial bosimning yatrogenik pasayishi bilan yuzaga keladi.
Intrakranial bosim koʻpincha suvning santimetrida oʻlchanadi smH2O, qon bosimi esa mmHg da oʻlchanadi. Bolalik va chaqaloqlik davrida intrakranial bosimning normal darajasi taxminan 6 sm H2O (5 mm Hg); oʻsmirlarda 25 smH2O (18 mm Hg) dan yuqori qiymat gʻayritabiiydir va simptomlarni keltirib chiqaradi. Shu bilan birga, normal kognitiv funksiyalarni 52 smH2O (40 mm Hg) bosimida saqlab turish mumkin, bu perfuziya bosimining etarliligini koʻrsatadi. Shuning uchun intrakranial bosimning mutlaq qiymatlarini emas, balki oʻrtacha arterial bosimga nisbatan intrakranial bosim qiymatlarini bilish muhimdir. İntrakranial bosimning oshishi perfuzion bosim anomaliyalari bilan klinik koʻrinishga ega boʻladi, bu intrakranial bosimning qiymati oʻrtacha arterial bosimdan 78 smH2O (60 mm Hg) past boʻlganda yuzaga keladi va intrakranial bosim qiymati oʻrtacha arterial bosimdan past boʻlganda xavf tugʻdiradi. atigi 52 sm H2O (40 mm Hg. Art.) Perfuziyaning pasayishi shishgan shikastlangan toʻqimalarni hosil qiladi, bu miya perenximal toʻqimalarining hajmini oshiradi va shuning uchun hajmning oʻsishi tufayli bosimning oshishini yanada kuchaytiradi.
Intrakranial bosimning oshishi bilan miya perfuziyasi oʻrtacha arterial bosimning oʻz-oʻzidan oshishi bilan vaqtincha saqlanishi mumkin-Kushing refleksi (gipertenziya bradikardiya va bradipne bilan birga). Bunday munosabatlar zarur boʻlmasa-da, boshqa belgilarni hisobga olgan holda, tizimli bosimning oshishi intrakranial gipertenziyaning klinik belgisi hisoblanadi. Oddiy sharoitlarda arterial serebrovaskulyar qarshilikning oʻzgarishi doimiy miya qon oqimini saqlab turish yoʻnalishi boʻyicha perfuziya bosimining oʻzgarishi bilan bogʻliq-bu jarayon autoregulyatsiya deb ataladi. Biroq, bosh jarohati yoki asfiksiya bilan bu jarayon buziladi.
Bosh suyagi sohalaridan birida intrakranial bosimning oshishi bilan miya tuzilmalarining bir-biriga nisbatan siljishiga olib keladigan kengayish maydoni paydo boʻladi-dislokatsiya sindromlari rivojlanadi. Ushbu patologiya hayot uchun xavfli boʻlib, bemorning oʻlimiga olib kelishi mumkin. Temporal lob ilgagining transtentorial takozlanishining xavfli xabarchisi bu okulomotor asabning buzilishi tufayli yorugʻlikka papiller refleksning yoʻqolishidir. Dislokatsiya koʻpincha miya sopi, yurak xurujlari, qoʻshimcha ikkilamchi shish, miya oʻlimiga olib keladigan tuzatib boʻlmaydigan shikastlanishga olib keladi. Orqa kraniyal chuqurchada bosimning fokal ortishi magnum teshigi orqali pastga qarab bosim konusiga olib kelishi mumkin — orqa miya markazlarining siqilishi, bu ham apnea va miya oʻlimiga olib kelishi mumkin. Kompensatsiya tizimi notoʻgʻri dekompensatsiyalanishi mumkin lomber ponksiyon, bunda oʻmurtqa kanal ichidagi bosim keskin pasayib, foramen magnum boʻylab bosim gradientini oshiradi, natijada miya dislokatsiyasiga olib keladi.
Eng keng tarqalgan dislokatsiya sindromlari:
Spirtli ichimliklar bosimining 400 mm suvgacha oshishi bilan. Art. (taxminan 30 mm Hg. Art.) miya qon aylanishini toʻxtatish va miyaning bioelektrik faolligini toʻxtatish mumkin.
Klinik manzarasi
Klinik gipertenziya sindromining shakllanishi, uning namoyon boʻlishining tabiati patologik jarayonning lokalizatsiyasiga, uning tarqalishiga va rivojlanish tezligiga bogʻliq.
Klinik jihatdan ICH sindromi tez-tez yoki zoʻravonlik kuchaygan bosh ogʻrigʻi (bosh ogʻrigʻining kuchayishi), baʼzida uyqudan uygʻonish, koʻpincha boshning majburiy pozitsiyasi, koʻngil aynishi va takroriy qusish bilan namoyon boʻladi. Bosh ogʻrigʻi, Valsalva manevrasiga oʻxshash yoʻtal, siyish va defekasyon uchun ogʻriqli istak bilan murakkab boʻlishi mumkin. Ongning buzilishi, konvulsiv tutilishlar mumkin. Uzoq muddatli mavjudligi bilan koʻrish buzilishi qoʻshiladi.
Anamnezda travma, ishemiya, meningit, miya omurilik suyuqligining shuntlari, qoʻrgʻoshin intoksikatsiyasi yoki metabolik kasalliklar (Reye sindromi, diabetik ketoatsidoz) boʻlishi mumkin. Miya qorincha qon ketishi yoki meningomiyelosele boʻlgan yangi tugʻilgan chaqaloqlar intrakraniyal gidrosefaliya moyil boʻladi. Siyanotik yurak kasalligi boʻlgan bolalarda xoʻppozga moyillik bor va oʻroqsimon hujayrali kasallikka chalingan bolalarda intrakranial gipertenziyaga olib keladigan insult aniqlanishi mumkin.
Intrakranial gipertenziyaning ob’ektiv belgilari optik diskning shishishi, miya omurilik suyuqligining bosimi ortishi, ekstremitalarning osmotik bosimining oshishi, bosh suyagining suyaklaridagi tipik rentgenografik oʻzgarishlar. Shuni esda tutish kerakki, bu belgilar darhol paydo boʻlmaydi, lekin uzoq vaqtdan soʻng (miya omurilik suyuqligining koʻtarilgan bosimi bundan mustasno).
Shuningdek, bunday belgilarni ajrating:
Intrakranial bosimning sezilarli darajada oshishi bilan ongning buzilishi, konvulsiv tutilishlar va visseral-vegetativ oʻzgarishlar mumkin. Miya sopi tuzilmalarining dislokatsiyasi va siqilishi bilan bradikardiya, nafas olish etishmovchiligi paydo boʻladi, oʻquvchilarning yorugʻlikka reaksiyasi susayadi yoki yoʻqoladi, tizimli arterial bosim koʻtariladi.
Differensial diagnostikasi
Migren, epilepsiya, metabolik kasalliklar intrakranial gipertenziyaga oʻxshash klinik koʻrinishga ega. Agar bolada ICHning umumiy belgilari bilan birga fokal nevrologik belgilar mavjud boʻlsa, tasvirlar massani istisno qilishi va lomber ponksiyon xavfsizligini tasdiqlashi mumkin. Oddiy bosim oʻrnatilganda lomber ponksiyon manometri bilan keyingi oʻlchash gemikraniyani oʻrnatadi.
Agar bola faqat qisman javob bersa, epilepsiya yoki tutqanoqdan keyingi tutilishlarni ICHga olib keladigan sharoitlardan ajratish vazifasi qiyin boʻlishi mumkin. Epilepsiyaning konvulsiv tutilishlarini taxmin qilish uchun asos boʻlgan omillar — sikliklik; klonik konvulsiyalar; mushaklarning keskin harakati; ohangning tez yoki oʻzgaruvchan oʻzgarishi, ICH bilan birga boʻlishi mumkin boʻlgan deserebrat holatdan farq qiladigan holat; avtomatik funksiyalarda toʻsatdan beqaror oʻzgarishlar (yurak urish tezligi, qon bosimi, oʻquvchi — pupiller hajmi); yutish bilan birga boʻlmagan tupurik; oldingi epileptik tutilishlar tarixi. Baʼzi hollarda, faqat elektroansefalogramma subklinik epilepsiya va intrakranial gipertenziyaning davom etayotgan elektrografik faolligini sezuvchanlik darajasining oʻzgarishining sababi sifatida ajratishga imkon beradi.
Jismoniy tekshiruv
ICHga shubha boʻlsa, nevrologik tekshiruv tavsiya etiladi. Bemorning ruhiy holatiga, sezuvchanlik darajasiga va faolligiga alohida eʼtibor berilishi kerak. Optik asab boshining shishi borligini va kranial asabning holatini baholash kerak. Optik asab boshining shishishi intrakranial bosimning oshishidan keyin bir necha kun davomida paydo boʻlmasligi mumkin. Retinal qon ketish shikastlanishni koʻrsatishi mumkin. Abdusens nervi intrakranial bosimning oshishiga ayniqsa sezgir, shuning uchun buzilishlarni lokalizatsiya qilishda xatolar boʻlishi mumkin. Konjugat qarashning falajlanishi va koʻz qovogʻining orqaga tortilishi (choʻzilishi) boʻlishi mumkin. Oʻzaro muloqotga qodir boʻlgan bolalarda mushaklarning ohangini, kuchini va yurishini baholash tavsiya etiladi. Ragʻbatlantirishga javoban tananing holatini oʻzgartirish, komada boʻlgan bemorlarda nafas olishning tabiati miya sopi zararlanishini lokalizatsiya qilishga yordam beradi. Olingan maʼlumotlar halokatli jarayonlarning rivojlanishiga ishonch hosil boʻlgunga qadar qisqa vaqt oraligʻida qayta tekshirilishi kerak, masalan, miya sopi dislokatsiyasi yoki tentorial dislokatsiya, darhol jarrohlik aralashuvni talab qiladi.
Bosh jarohati boʻlsa, Glasgow koma shkalasidan foydalanish foydali boʻladi.
Yangi tugʻilgan chaqaloqlar va chaqaloqlarda ICHning maxsus belgilari mavjud: bosh atrofi ortdi; boʻrtib chiqqan, koʻtarilgan fontanel; oʻrta miya bosimi tufayli koʻzni koʻtarmaslik va koʻz qopqogʻini tortib olish (orqaga tortish); gipertoniklik; gidrosefaliyadan ICH bilan birga keladigan giperrefleksiya. Optik asabning shishishi odatda paydo boʻlmaydi, ehtimol chaqaloqning bosh suyagi mos kelishi bilan bogʻliq.
Surunkali gidrosefali, ICH sababi sifatida, optik asab atrofiyasi, depressiv gipotalamus funksiyasi, spastik pastki ekstremitalar, siydik oʻgʻirlab ketish va oʻrganish muammolari bilan namoyon boʻlishi mumkin.
Laboratoriya tekshirishlari
Agar ruhiy holatning oʻzgarishi metabolik yoki toksik anormalliklarni koʻrsatsa, laboratoriya tekshiruvlarini oʻtkazish kerak. Bu holda laboratoriya tadqiqotlari elektrolitlar tahlilini oʻz ichiga oladi toksikologik tahlil, jigar funksiyasi testlari, buyraklar faoliyatini tekshirish. Agar miya qismlari orasidagi bosim gradientini koʻrsatishi mumkin boʻlgan ohang va kuch oʻzgarmagan holda meningeal tirnash xususiyati yoki infeksiya belgilari mavjud boʻlsa, miya omurilik suyuqligini tahlil qilish tavsiya etiladi. Lomber ponksiyondan keyin miya dislokasyonu xavfi, oldingi tibbiy koʻrishga asoslangan holda tahlil qilinishi mumkin. Agar bel churrasi xavfi mavjud boʻlsa, miya omurilik suyuqligi tahlili va bosimni oʻlchash ventrikulostomiya orqali amalga oshirilishi mumkin. Agar ICH belgilari boʻlsa va bosim gradientining klinik yoki tasviriy dalillari boʻlmasa, lomber ponksiyon kelib chiqishi nomaʼlum ICH uchun diagnostik va terapevtik hisoblanadi.
Davolash
Intrakranial gipertenziyani davolashda uning sababi aniqlanmaguncha ehtiyot boʻlish kerak. Gipertenziya sababi shifokorning taktikasini belgilaydi. Osmotik diuretiklar intrakranial bosimni tez pasaytirish uchun qoʻllaniladi (masalan, intrakranial bosimning progressiv oʻsishi va bosim toʻlqinining > 20 mm Hg 5 daqiqadan koʻproq davom etishi; yoki har qanday bosim darajasida > 30 mm Hg — mannitol bolus 0,25 −1 g / kg tomir ichiga 10-15 daqiqa davomida tomiziladi, agar kerak boʻlsa, osmolyarlikni 320 mOsm / kg da ushlab turish uchun — yana har 6 soatda 1-2 kun davomida asta-sekin 2-4 kun davomida olib tashlash) va pastadir diuretiklari (furosemid 20-40 mg IV yoki IM kuniga 3 marta). Bolus mannitol suvni olib tashlash orqali miya hajmini kamaytirishga, qonning reologik xususiyatlarini oʻzgartirishga va vazokonstriksiyaga javob berishga imkon beradi. Uzluksiz infuzion sifatida beriladigan mannitol oxir-oqibat qon-miya toʻsigʻini kesib oʻtishi va suyuqlikning miyaga oqib ketishiga olib kelishi mumkin. Sogʻlom qon-miya toʻsigʻi bilan eng samarali hisoblanadi. Gipertonik tomir ichiga NaCl eritmasi (3 %) (bolus 2-6 ml/kg, keyin 0,1-1,0 ml/kg uzluksiz infuzion) mannitolga samarali alternativ boʻlishi mumkin. Sarumning osmolyalligi 320 mOsm / kg dan oshishi buyrak etishmovchiligiga olib kelishi mumkin. Agar 6 soatlik interval tugagunga qadar qoʻshimcha mannitol kerak boʻlsa yoki osmolyarlik darajasi 320 mOsm / kg dan oshsa: tomir ichiga pentobarbital 5 mg / kg, keyin tomir ichiga 2 mg / kg / soat qon miqdorini nazorat qilish 25-35 mg / ml, naqsh EEG „flesh-bostirish“ 10 s oraliq bilan. epidemiyalar oʻrtasida va yurak indeksi 2,7 l / min / m²; yoki midazolam vena ichiga dozani 0,1 mg/kg/soat dan yuqoriga titrlash yoʻli bilan 10 s oraliqda „chaqnoqni bostirish“ EEG naqshini nazorat qilish orqali yuboriladi. epidemiyalar oʻrtasida va yurak indeksi 2,7 l / min / kv. m.
Nomaʼlum kelib chiqishi ICH bilan lomber ponksiyon bosimni nazorat qilish imkonini beradi. ICH 20 mg / kg / kun atsetazolamid yoki furosemidning yuqori dozalariga, shuningdek, lomber ponksiyon orqali CSF olib tashlanishiga javob berishi mumkin. Bunday sharoitlarda asosiy xavf — bu koʻr nuqtaning koʻpayishi va optik diskdagi bosim tufayli mumkin boʻlgan koʻrlik. Koʻrish maydonini kuzatib borish kerak va agar tibbiy davolanish samarasiz boʻlsa, lomber yoki peritoneal shuntni jarrohlik yoʻli bilan joylashtirishni koʻrib chiqish kerak.
Ensefalopatiya bilan ogʻrigan, intrakranial bosimning sezilarli darajada oshishi yoki intrakranial bosimning tez ortib borayotgan bolalari intensiv terapiya boʻlimlarida davolanishni talab qiladi. Tekshiruv natijasida ICH etiologiyasi aniqlansa, masalan, kengaygan epidural gematoma, darhol neyroxirurgik kraniotomiya (kraniotomiya) talab qilinishi mumkin. Tibbiy koʻrishda aniqlangan fokal volumetrik lezyonlarning boshqa holatlarida, lezyonning kattaligi va joylashishiga, miya toʻqimalarining deformatsiyasiga va perfuziya etishmovchiligi ehtimoliga qarab, darhol kraniotomiya talab qilinmasligi mumkin. Oʻsma lezyonlari bir necha kun ichida diagnostik biopsiya yoki eksizyonel biopsiyani talab qilishi mumkin.
Mineralokortikoidlar (deksametazon 0,25-0,5 mg / kg / har 6 soatda), masalan, neoplazma atrofida yuzaga keladigan vazojenik shish uchun koʻrsatiladi. Bundan tashqari, stress yaralarini oldini olishga yordam beradi. Hipotonik intravenöz eritmalar qoʻllanilmasligi tavsiya etiladi va bemorni zardob va siydik osmolalitesi bilan antidiuretik gormonning notoʻgʻri sekretsiyasi sindromini oldini olish uchun kuzatish kerak. Gipoglikemiya va giperglikemiyadan ham qochish kerak. Agar CSF oqimi bloklanganda paydo boʻladigan bosim gradienti tufayli miya dislokatsiyasining sezilarli tahdidi mavjud boʻlsa, vaqtincha ventrikulostomiya CSF bosimini engillashtirishi mumkin. Yuqumli jarayonlarga shubha tugʻilsa, shu jumladan fokal lezyonlar, xoʻppoz, ensefalit, antibiotiklar va antiviral preparatlar tavsiya etiladi. Agar boshlangʻich terapiyadan keyin CSF oqimining obstruktsiyasi tufayli gidrosefali hali ham tashxis qoʻyilgan boʻlsa, ventrikuloperitoneal CSF manevri talab qilinishi mumkin. Uchinchi qorincha qavatining endoskopik teshilishi obstruktsiya asoratlari va uzoq muddatli ventrikuloperitoneal shunt bilan infeksiyadan qochadi, lekin koʻpincha katta yoshdagi bemorlarga qaraganda kichikroq bolalarda bosimni kamaytirishda samarasiz.
Jarrohlik yoʻli bilan olib tashlanishi kerak boʻlgan massa yoki volumetrik lezyonlar boʻlmasa, jarrohlik davolash miya toʻqimalarining perfuziyasini taʼminlashga qaratilgan boʻlishi kerak. Optik tolali mikrotransduser, intraventrikulyar kateter, ventrikulostomiya kabi keng tarqalgan neyroxirurgik asboblar yordamida ICH doimiy ravishda kuzatilishi mumkin. Transduser miya parenximasida ham, suyuqlik bilan toʻldirilgan boʻshliqlarda ham bosimni oʻlchashi mumkin. Intraventrikulyar kateter va ventrikulostomiyaning afzalligi shundaki, ular bosimni yumshatish uchun CSFni drenajlashga imkon beradi, garchi qorinchalar kichik boʻlsa yoki joy almashgan boʻlsa, ularning joylashishi bilan bogʻliq qiyinchiliklar boʻlishi mumkin, shuningdek, qon ketish va infeksiya xavfi kichikdir. (xavf kuniga 4-2 % gacha maksimal 1 % gacha oshadi). Intrakranial bosim odatda ogʻir jarohatlardan keyin 1-4 kun ichida eng yuqori qiymatga etadi. Jihozlar bilan intrakranial bosimni oʻlchash va tegishli terapiya ogʻir ishemik shikastlanish, infeksiya va zaharlanishning aksariyat hollarda samarasizdir.
Sezuvchanlik darajasi pasaygan yoki oʻzgaruvchan boʻlgan bemorlarda miyaning elektr faolligini baholash uchun elektroensefalogramma yordamida monitoring oʻtkaziladi. Intrakranial bosimning oshishi bilan ham konvulsiyalar paydo boʻlishi mumkin. Epilepsiyaning klinik va elektrografik belgilari mavjud boʻlsa, antikonvulsanlar tavsiya etiladi. Elektroansefalogramma, shuningdek, intrakranial bosimning ogʻir shakllarida qoʻllaniladigan barbiturat yoki benzodiazepin preparatlaridan kelib chiqqan koma monitoringi uchun tavsiya etiladi.
Ogʻir holatlarda, reanimatsiya boʻlimi sharoitida siqilish tahdidi bilan ular giperventilatsiya rejimida oʻpkalarni sunʼiy shamollatishga murojaat qilishadi. (kislorod qisman bosimi > 90 mmHg) Gipoksiya va giperkapniya tomirlarning kengayishiga va bosimning oshishiga olib kelishi mumkin. Ketamin va süksinilkolinni qoʻllashdan qochib, tezkor intubatsiya ketma-ketligi intrakranial bosimning oshishini minimallashtirishga yordam beradi. Yuqori intratorasik bosimning intrakranial tomirlarga oʻtkazilishini sedasyon va mexanik shamollatishning inspiratuar fazasini pasaytirish va yuqori musbat ekspiratuar bosimning oldini olish orqali oldini olish mumkin. Agar bosimning keskin pasayishi kerak boʻlsa, intrakranial arterial qon hajmini kamaytirish uchun giperventiliya juda samarali, ammo uzaygan jarayon bilan miya hujayralariga perfuziyaning kamayishi oldini olish uchun karbonat angidridning qisman bosimini 32-38 mm da ushlab turish kerak. Hg. Art. Indometazin, shuningdek, miya tomirlarini toraytiruvchi vosita boʻlib, normal perfuziya uchun maʼlum bir xavfga ega. Boshni gorizontaldan 30 daraja yuqoriga koʻtarish va boʻyinning egilishi va burilishini oldini olish boʻyin venalarining burilishini oldini oladi va intrakranial bosimni pasaytiradi. Ogʻriq, isitma, titroq va spazmlar uchun faol terapiya kerak. Asosiy maqsad intrakranial bosimning pasayishi bilan perfuziyani taʼminlash boʻlganligi sababli, pressor moddalar bilan terapiya orqali tizimli oʻrtacha arterial bosimning oshishini taʼminlash va hatto amalga oshirish muhimdir.
Jiddiy refrakter ICH bilan ogʻrigan bemorlar uchun, ayniqsa oʻtkir fokusli jarayonlar bilan kechadigan boʻlsa, miyaning elektr faolligini, qon zardobidagi tizimli bosim darajasini va miya perfuzion bosimini kuzatib, doimiy ravishda tomir ichiga yuborish orqali pentobarbital midazolam kabi barbituratlardan foydalanish tavsiya etiladi. Ushbu dorilar qon tomirlarining avtoregulyatsiyasini sezilarli darajada zaiflashtirmasdan miya toʻqimalarida metabolizmning pasayishiga yordam beradi. Bu holatda asosiy xavf yurak chiqishining pasayishi va u bilan bogʻliq infeksiyalarni, ayniqsa pnevmoniyani qoʻzgʻatadi. Ogʻir jarohatlarning dastlabki bosqichida dekompressiv kraniotomiya yoki kraniektomiya 50 % hollarda ijobiy natija beradi. Yurakni ushlab turish paytidagi gipotermiya (34° C gacha) va turli xil neyroprotektiv vositalar metabolizmni va keyinchalik eksitotoksik glutamaterjik shikastlanishni kamaytirish vositasi sifatida oʻrganilmoqda, shuning uchun sitotoksik shishni kamaytirish va qaytarilmas shikastlangan miya toʻqimalarining hajmini tarqatish vositasi sifatida. ishemik penumbra.
Kislota-asos holatini kuzatib borish va koʻp miqdorda erkin suyuqlik (masalan, 5 % glyukoza eritmasi) boʻlgan eritmalarni yuborishdan qochish kerak.