cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
James Montgomery Flagg
James Montgomery Flagg (talaffuzi: Jeyms Montgomeri Flagg; 1877-yil 18-iyun — 1960-yil 27-may) amerikalik rassom, komikslar rassomi va illyustratordir. U tasviriy sanʼatdan multfilm suratga olishgacha boʻlgan sohalarda faoliyat yuritgan, lekin eng yaxshi siyosiy afishalari, xususan, Birinchi Jahon urushi paytida Amerika Qoʻshma Shtatlari armiyasini targʻib qilish uchun yaratilgan Sam amakining 1917-yilgi afishasi bilan mashhurdir. thumb|337x337px| Flagg, 1917-yilda [[New York (shahar)|Nyu-Yorkdagi " Illyustratorlar „ balida kapitan Kidd rolida ]]
Hayoti va faoliyati
Flagg 1877-yil 18-iyunda Nyu-Yorkning Pelham shahrida tugʻilgan. U yoshligidanoq rasm chizishga qiziqqan va 12 yoshida rasmlari milliy jurnallar tomonidan qabul qilingan. 14 yoshida u “Life" jurnaliga rassom boʻldi va keyingi yili boshqa bir jurnal — Judge jurnalida ishladi.
U 1894-yildan 1898-yilgacha Nyu-Yorkdagi Sanʼat talabalari ligasida ishtirok etdi. 1898—1900-yillarda London va Parijda tasviriy sanʼat boʻyicha tahsil oldi, shundan soʻng Qoʻshma Shtatlarga qaytib keldi va u yerda kitoblar, jurnal muqovalari, siyosiy va kulgili multfilmlar, reklama va spot rasmlar uchun son-sanoqsiz illyustratsiyalar yaratdi.
1915-yilda u Kalkins va Xoldendan Edison Foto va Adler Rochester paltolari uchun reklama yaratish uchun komissiya oldi, lekin faqat uning nomi kampaniya bilan bogʻlanmasligi sharti bilan. left|thumb|222x222px| Vudlaun qabristonidagi James Montgomery Flaggning qabri U 1917-yilda oʻzining eng mashhur asarini, Birinchi jahon urushi davrida Qoʻshma Shtatlar armiyasiga targʻibot ishlari uchun afisha yaratdi. Unda Sam amaki tomoshabinga ishora qilib, „Men sizni AQSH armiyasi uchun xohlayman“ yozuvi bilan tasvirlangan. Flagg birinchi marta 1916-yil 6-iyulda Frank Leslining Illustrated gazetasining muqovasi uchun „Siz tayyorgarlik uchun nima qilyapsiz?“ sarlavhasi bilan rasm yaratdi. Birinchi jahon urushi paytida toʻrt million nusxadan ortiq afisha chop etildi va Ikkinchi jahon urushi uchun qayta tiklandi. Flagg Sam amaki uchun oʻz yuzidan foydalangan. Prezident Franklin Delano Ruzvelt oʻzining yuzidan model sifatida foydalangani uchun uning topqirligini maqtadi. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, Flaggning qoʻshnisi Uolter Botts bu asar uchun model boʻlgan.
Flaggning keyingi yillarida, koʻrish qobiliyatining zaifligi uni oʻz sanʼatini tark etishga majbur qilganda, u koʻpincha doʻstlari va oʻziga xafa boʻlgan. U 1960-yil 27-mayda Nyu-York shahrida vafot etdi. U Nyu-Yorkdagi Bronksdagi Vudloun qabristoniga dafn qilindi.
Flagg yozni Meyn shtatidagi Biddeford hovuzida oʻtkazgan va uning uyi James Montgomery Flagg uyi 1980-yilda Tarixiy joylar milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Through the Looking-Glass
Through the Looking-Glass, and What Alice Found There (boshqa nomlari: Alice Through the Looking-Glass yoki shunchaki Through the Looking-Glass) Oxford universiteti professori Lewis Carroll qalamiga mansub kitobdir. 1871-yilda chop etilgan. Alice's Adventures in Wonderland (1865) kitobining davomi hisoblanadi.
Echauri
Echauri Ispaniyaning Navarra mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Navarra provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 13,6 km2. Aholisi — 595 kishi (2010).
Qalʼa
thumb|300x300px|Sharqiy Sasseksda 1385-yilda qurilgan Bodiam qal’asi suv bilan toʻldirilgan xandaq bilan oʻralgan. Qal’a — strategik muhim shaharlar, oʻtish joylari va tor boʻgʻozlar va dushman kelishi kutilayotgan yoʻllarda qurilgan harbiy inshoot. Bunday istehkomlar qadim zamonlardan beri qoʻllanilib, harbiy vazifalardan tashqari maʼmuriy, siyosiy va iqtisodiy markazlar vazifasini ham bajargan. Baʼzi qal’alarda saroy ahli uchun maxsus turar joylar ham bunyod qilingan. Qal’alar minoralar va devorlar kabi turli xil vazifalarni oʻtagan. XV asrda toʻplarning tarqalishi bilan oʻrta asr qal’alari oʻz ahamiyatini yoʻqotgan. Endi ularning oʻrniga italyancha yangi uslubdagi qal’alar paydo boʻladi.
Etimologiya
Soʻzning kelib chiqishi ḳalˁa (t) qlʿḩ arabcha: قلعة „mustahkam joy“ degan maʼnoni anglatadi. Uning kelib chiqishi akkadcha kalakku soʻziga borib taqaladi. Joy nomlari uchun qoʻllanadigan kestel soʻzi ingliz tilidagi qal’a soʻziga oʻxshaydi. Ensiklopediyalarda bu ikki soʻz oʻrtasidagi munosabat noaniq ekanligi taʼkidlangan boʻlsa-da, „Nişanyan Yeradlari“da keltirilgan fikriga koʻra, bu soʻz yunoncha kástellos soʻzidan kelib chiqqan.
Terminologiya
Qal’a soʻzining qamrovini turli yoʻllar bilan aniqlash mumkin. Bugungi kunda koʻplab mustahkamlangan inshootlar qal’alar deb ataladi. Inglizchada qal’a soʻzi koʻpincha lord yashaydigan mustahkam turar joyga nisbatan ishlatiladi. Fransuzcha qal’a soʻzi XIII—XIV asrlarda qal’a soʻzi bilan sinonim sifatida qoʻllanilsa, XV asrda feodalizmning kuchsizlanishi bilan bezakli qasrlarni ifodalash uchun ishlatila boshlandi. Qal’a soʻzi aslida turar joy va qal’a vazifasini bajaradigan binolarni ifodalash uchun ishlatiladi. Kermen esa tatarcha kirmen soʻzidan kelib chiqqan va ruscha kremlin soʻzining kelib chiqishini tashkil qiladi. Palanka va qal’a soʻzlari ham butun mustahkamlangan shaharlarni qamrab olish uchun ishlatilgan. Agar qasr shaharni oʻz ichiga olsa, u qal’a shahri deb ataladi. Qoʻrgʻonlangan shahar xuddi shu maʼnoda qoʻllaniladigan boshqa atamadir.
Joy nomlari ilmi sifatida tekshirilganda gʻarbiy Turkiyadagi joy nomlarida hisor soʻzi, Sharqiy Turkiyadagi joy nomlarida qalʼa soʻzi, Qrim geografiyasida joy nomlarida kermen soʻzi keng tarqalganligi koʻzga tashlanadi. Arabcha qalʼa maʼnosida qoʻllanilgan hisn soʻzi turkiy tillarda koʻp qoʻllanilmagan boʻlsa-da, bugungi kunda joy nomi sifatida Hısnikeyfâ (Hasankeyf) da yashaydi.
Umumiy epizodlar
thumb| Rochester qal’asi minorasi.
Kapikule
Qal’aning asosiy kirish eshigi joylashgan bino, uning yon tomonlarida minoralar yoki bastionlar va uning ustidagi jangovar devorlar bilan himoyalangan. Qal’aning kirishini yopish uchun bu yerda vertikal ravishda tushirilgan va koʻtarilgan osilgan eshik deb ataladigan panjara konstruktsiyasidagi toʻsiqlar ishlatilgan. Qalin yogʻochdan yasalgan va tashqi tomondan temir plastinkalar bilan qoplangan qanotli eshiklar ham bor edi. Darvoza ichida qal’aning ichki qismi bilan aloqani uzib qoʻygan yopiq hovli bor edi, u yerda birinchi mudofaani yorib oʻtgan dushmanlar yoʻq qilindi. Qoʻshimcha mudofaa sifatida ariqning tashqi tomoniga, koʻprik oldiga hisarpeche deb nomlangan minora qurilgan.
Xandaq
Dushmanlar oʻtib ketmasligi uchun qal’a atrofida ariq deb nomlangan chuqur qazilgan va iloji boʻlsa suv bilan toʻldirilgan. Odamlarning ariqdan oʻtishi zanjirlar bilan tushirilishi va koʻtarilishi mumkin boʻlgan osma koʻprik orqali taʼminlangan. Qamal paytida dushmanlar oʻtib ketmasligi uchun koʻprik tortildi.
Krenelatsiya
Devorlarga tishli parapet, uning orqasida askarlar joylashgan. Barbata yoki dendan sifatida ham tanilgan.
oʻq quchoqlari
Oʻqlar devorlarga oʻq otilishi uchun tashqi tomondan tor va ichki tomondan keng boʻshliqlardir.
potterna
Baʼzi qal’alarda poternas deb nomlangan kichik ikkilamchi qal’alar mavjud edi. Urush paytida ular dushmanning kirib kelishiga yoʻl qoʻymaslik uchun toʻqilgan. Qamaldagi qoʻshinlarga hujum qilish yoki xabarchilar yuborish uchun ishlatiladigan darvoza eshiklari ugur yoki huruk darvozalari deb atalgan.
Qadimgi Rim
thumb| Rim qal’asi Arbeia modeli Qadimgi Gʻarb dunyosida rimliklar harbiy muhandislik sohasida yuksak natijalarga erishgan va ularning ishlarining izlarini hali ham Yevropa va Yaqin Sharqda topish mumkin. Rimliklar kastra deb nomlangan harbiy garnizon shaharlarini qurdilar. Bu inshootlar devor va ariqlar bilan oʻralgan boʻlib, ular legionlarning tez harakatlanishini taʼminlovchi yoʻllar bilan bogʻlangan edi.
Eron va Markaziy Osiyo
Oʻrta Osiyoda islom dini tarqalgunga qadar yirik siyosiy va iqtisodiy markazlar emas, balki qalʼaga oʻxshash inshootlar keng tarqalgan edi. Bular Knee deb nomlangan qal’a va Shahriston deb nomlangan bosh shaharchadan iborat edi. Arablar bu tuzilmalarni kal’a deb atashgan, ular Eron, Xuroson va keyinchalik Movaronoron va Xorazmda uchragan. Mintaqaga islom dini va arablarning kirib kelishi bilan siyosiy va iqtisodiy farovonlik yuksalishi bilan feodal tuzum yengilib, shaharlar oʻsish bosqichiga oʻtdi. Rivojlanayotgan shaharlarda eski qal’aga oʻxshash inshootlar shaharning oʻzagini, yaʼni kuhendizni tashkil qilgan. Shahar aholisining koʻpchiligi istiqomat qiladigan devor bilan oʻralgan joy shastaniston deb ataladi. Dam olish va ibodat qilish uchun binolarning aksariyati shaharda joylashgan edi. Rabot esa shaharning oʻsishi bilan devor bilan oʻralgan shahardan tashqariga chiqadigan aholi punktidir. Rabotning asosiy xususiyati shundaki, u asl shahardan tashqarida rivojlanadi. Savdo faoliyati odatda Rabotda boʻlgan. Shunday qilib, uchlik shahar tipologiyasi kuhendiz, shohiston va rabot bilan shakllangan. Ushbu uchlik shahar rejasi faqat Oʻrta Osiyo shahar tipologiyasida amal qilgan emas. Bundan tashqari, islom geografiyasining istalgan joyida oʻxshash shahar turlarini tasvirlash uchun ishlatilgan.
Oʻrta asr Yevropasi
Gʻarbiy Yevropada qal’alar 9-asrda gullab-yashnay boshladi. 10-asrda Fransiyada motte deb nomlangan ariqlar bilan oʻralgan tepalikda Donjon deb nomlangan katta yogʻoch minora qurilgan. Keyingi davrda tepalikning etagini piket panjarasi bilan oʻrab, Beyli deb nomlangan hovli vujudga kelgan. Shunday qilib, 11-asrdan boshlab Gʻarbiy Yevropada mot va beyli qalʼalar keng tarqaldi. Yogʻoch materiallar olovga chidamli boʻlmaganligi sababli, keyinchalik tosh materiallar ishlatilgan va tosh qal’alar paydo boʻlgan. center|thumb|700x700px| Polshadagi [[Malbork qalʼasi|Malbork qal’asining panoramasi]] thumb| Niderlandiyadagi Coevorden qal’asining rejasi. Toʻpning tarqalishi bilan 15-asr oxirida oʻrta asr qal’alarining ahamiyati pasayib ketdi va trace italienne (italyancha uslub) deb nomlangan yangi mudofaa arxitekturasi paydo boʻldi. 16-asrda Italiya uslubidagi istehkomlar deyarli barcha Yevropa davlatlari tomonidan eng yaxshi mudofaa shakli sifatida tan olingan. Yangi asrdagi istehkom meʼmorchiligi Leonardo da Vinchi, Mikelanjelo va Makiavelli kabi Uygʻonish davri mutafakkirlarining mashgʻuloti edi. 16-asrda oʻzining ilk namunalarini bergan bu istehkomlar 17-asrda fransuz harbiy muhandisi Vauban tufayli toʻlaqonli chegara mudofaa tizimiga aylandi.
Yangi asrda italiyalik arxitektor Leone Battista Alberti tomonidan qal’alarni toʻpdan yaxshiroq himoyalanishi uchun yulduz shaklida qurish taklif qilingan. Artilleriya otashiga chidamliligini oshirish uchun istehkomlarning devorlari qalinlashtirilib, balandligi tushirildi. Bu artilleriyaga qarshi samaraliroq edi, lekin devorlarning pastki qismini kuzatilmaydigan va kutilmagan hujumlar uchun ochiq qoldirdi. Buni aylanib oʻtish uchun qanotlardan oʻt oʻchirish kerak edi va shuning uchun ular istehkomlardan chiqib turuvchi minoralar qurdilar, bu esa qoʻshni bosqinlar atrofidagi koʻr hududlarni himoya qila oladi, shu bilan birga dushmanning asosiy mudofaa chizigʻiga hujum qilishi va dushman artilleriyasini toʻsib qoʻymasdi. Keyinchalik mudofaa inshootlariga keng va chuqur xandaklar qoʻshildi va xandaqni himoya qilish uchun tashqi istehkomlar qurildi. Yangi uslubdagi bu qasrlarni qurish qimmatga tushdi.
Inshoot
Oddiy qal’a uchta asosiy qismdan iborat edi: devor tashqarisidagi shahar atrofi, devorlar bilan oʻralgan hudud va oxirgi mudofaa chizigʻi boʻlgan ichki qal’a. Qal’alarni qurishda foydalanilgan materiallar ularning maqsadi va geografik sharoitiga qarab farq qilishi mumkin edi. Qal’aning qurilishida tuproq, yogʻoch, taxta, gʻisht, tabiiy yoki kesilgan tosh ishlatilgan. Askarlarni turar joy bilan taʼminlash uchun qal’ada kazarma qurilgan.
Jamoat markazi
Qal’alarda yashovchi odamlar soni yuzdan minglabgacha boʻlishi mumkin. Qal’alar harbiy vazifalaridan tashqari maʼmuriy, siyosiy va iqtisodiy markazlar edi. Qal’alarning bu vazifalari ular yashagan madaniyat xususiyatlariga koʻra oʻzgarib turardi. Masalan, Usmonlilar davridagi qal’alar ham harbiy, ham maʼmuriy, ham iqtisodiy markaz boʻlib xizmat qilgan.
Joylashuvi va relyefi
thumb| Fransiyadagi Klisson qal’asi Daryo boʻyi, tepalik, togʻ, dengiz boʻyi, boʻgʻoz, orol ; yoʻl kesishmalari, asosiy yoʻl yoki oʻtish joylari afzal edi. Oson himoyalana olishi, kerak boʻlganda tashqariga chiqa olishi, uzoq qamallarda suvga boʻlgan ehtiyojni qondirish imkoniyatiga ega boʻlishi va iloji boʻlsa, uning atrofida toʻsiqlarning boʻlishi joy tanlashda samarali boʻlgan omillar edi.
Qamal
left|thumb|266x266px| Roke Gameyro tomonidan Lissabonni qamal qilish. thumb| Château des Bouxda qayta tiklangan tribuna, Fransiya.
Van der Vaals (oy krateri)
Van der Vaals krateri (lat. Van der Waals) — oyning narigi tomonidagi Janubiy yarim sharda katta zarba krateri. Bu nom gollandiyalik fizik, 1910 yilda Fizika bo'yicha Nobel mukofoti sovrindori Yan Diderik Van der Vaals (1837-1923) sharafiga berilgan va 1970 yilda xalqaro astronomiya Ittifoqi tomonidan tasdiqlangan.kraterning shakllanishi donektar davriga to'g'ri keladi.
Kraterning tavsifi
left|thumb|500x500px| Van der Vaals krateri yaqinida. Oyning narigi tomoni xaritasining parchasi. Kraterning eng yaqin qo'shnilari g'arbda Pogson krateri; shimoli-g'arbda Byorknes krateri; shimolda Klark krateri; shimoli-Sharqda Koblenz krateri; Sharqda Karver krateri; Janubi-Sharqda Kozyrev krateri; janubda-janubi-Sharqda Pikelner krateri va janubi-g'arbda Lebedev krateri. Krater markazining selenografik koordinatalari 43°34' s 119°59 ' e 43,56° s 119,98° e g, diametri 113,4 km, chuqurligi 2,9 km.
Uning mavjudligi davomida krater sezilarli darajada vayron qilingan va tekislangan. Milning Janubiy qismi deyarli atrofdagi er bilan tenglashdi. Milning shimoli-g'arbiy qismida van der Vaals sun'iy yo'ldosh krateri V (pastga qarang), janubi – Sharqda van der Vaals sun'iy yo'ldosh krateri H. atrofdagi hududdan milning balandligi 1510 m, krater hajmi taxminan 10900 km3. Krater kosasining pastki qismi nisbatan tekis, sezilarli tuzilmalarsiz, ko'plab kichik kraterlar bilan belgilanadi.
Uch-Qoʻrgʻon (Manas tumani)
Uch-Qoʻrgʻon (Уч-Коргон) — Qirgʻiziston Respublikasining Talas viloyati Manas tumaniga qarasli qishloq. Uch-Qoʻrgʻon ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 1 384 kishi.
Petregino
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Petregino ( Петрегино  ) — Rossiyaning Arxangelsk viloyati, Velskiy tumanidagi Pakshengskoye aholi punktiga qarashli qishloq. 2014-yilda jami 1ta ko'cha mavjud bo'lib, aholi soni 10 kishidan iborat edi.
Geografiya
Petregino Velskdan (tuman maʼmuriy markazi) 39 km shimoldagi avtomobil yoʻlida joylashgan. Kulakovo-Podgorye - eng yaqin qishloq posyolkasi.
Rahmatulla Ortiqov
Rahmatulla Ortiqov (1899-yil tavallud topgan — 1960-yilda vafot etgan) — Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi, Oʻzbekiston SSR Namangan viloyati Chortoq tumani „Moskva“ kolxozining raisi, O‘zbekiston SSR Oliy Soveti deputati va Sotsialistik Mehnat Qahramoni. Lenin ordeni va „O‘roq va bolgʻa“ oltin medali sohibi.
Medesano
Medesano Italiyaning Emilia-Romagna mintaqasida joylashgan kommunadir. Parma provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 88 km2. 9637 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).
Rahmatulla Ortiqov
Hayoti va faoliyati
1899-yilda Turkiston oʻlkasi Fargʻona viloyati Namangan uyezdida tugʻilgan. KPSS aʼzosi.
1914-yildan — iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda qatnashgan. 1914—1960-yillarda mardikor, oʻz xoʻjaligida dehqon, birgalikda yer yetishtirish boʻyicha mahalliy shirkatdagi dehqon, Oʻzbekiston SSR Namangan viloyati Chortoq tumani „Moskva“ kolxozining raisi.
Hukumatning urush sharoitida qishloq xoʻjaligini rivojlantirish boʻyicha topshiriqlarini muvaffaqiyatli bajargani uchun kolxoz raisi Rahmatulla Ortiqov ikki marta "Mehnat Qizil Bayroq" ordeni bilan taqdirlangan.
Qurgʻoqchilik vaqtida 1946-yilda Chortoq „Moskva“ kolxozi paxtakorlari Namangan viloyatida eng yuqori „oq oltin“ hosiliga erishgani uchun kolxoz rais Rahmatulla Ortiqov Lenin ordeni bilan taqdirlandi. Buyuk Oktyabr Sotsialistik inqilobining 40 yilligi arafasida „Moskva“ kolxozi mehnatkashlari 1956-yil 31-oktabrda Namangan viloyatida eng yuqori paxta hosilini topshirishgan (gektariga 38,5 sentnerdan). „Moskva“ kolxozi 1956-yilda oʻz zimmasiga olgan sotsialistik majburiyatlarini oʻtgan yilga nisbatan 26 kun oldinroq va rejadan ortiq 100 tonna paxta topshirdi.
SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1957-yil 11-yanvardagi farmoni bilan sovet paxtachiligini rivojlantirishda erishilgan ulkan muvaffaqiyatlar, paxta yetishtirishda fan yutuqlari va ilg‘or tajribalardan keng foydalanilgani, paxta xomashyosidan yuqori va barqaror hosil olgani uchun u Lenin ordeni va „O‘roq va bolgʻa“ oltin medali bilan hamda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan. 4-chaqiriq O‘zbekiston SSR Oliy Soveti deputati etib saylangan. 1960-yilda vafot etgan.
Qamashi
Qamashi — Oʻzbekiston Respublikasining Qashqadaryo viloyatidagi shahar (1978-yildan). Qamashi tumani markazi (1974-yil 23-dekabrgacha Qamashi qishlogʻi). Transport yoʻli stansiyasi. Qamashidan Karshi shahrigacha 63 km. Mahalliy maʼlumotlar boʻyicha Q nomi oʻzbekqoʻngʻirot urugʻining qamaychi tarmogʻi nomidan olingan. Aholisi 34 ming kishi (2005). Qamashida paxta tozalash zavodi, koʻrpa paxta fabrikasi, qurilish materiallari kombinati va boshqalar qurilish tashkilotlari, MTP, 2 avtokorxona,qamashi cherry avtosaloni,kompyuter clublari,it park,istrohot bog‘lari,ko‘p qavatli turar joylar,texnika va oziq ovqat dukonlar tarmog‘i,"Langar ota ziyorotgohi" "Mikron" firmasi (makaron ishlab chiqaradi), terini qayta ishlash korxonasi, momiq fabrikasi, ishlab turibdi. Kichik, oʻrta biznes va yirik korxonalar, mikrofirmalar faoliyat koʻrsatadi. Qoʻshma korxonalar mavjud. 2 litsey, 32 kasb-hunar kolleji, 5 umumiy taʼlim maktabi, bolalar musiqa va sport maktablari, tuman markaziy kutubxonasi, klub muassasalari, madaniyat uyi bor. Tuman markaziy kasalxonasi, poliklinika, tugʻruqxona, dorixonalar va tibbiy muassasalar aholiga xizmat koʻrsatadi. Qamashidan viloyat markazi (Qarshi shahri) gacha avtobuslar va marshrutli taksilar qatnaydi.
Qaznoq (Rasht tumani)
Qaznoq (Rasht tumani) (Қазноқ (деҳа, н. Рашт))  — Tojikiston Respublikasining Rasht tumani,Nusratullo Maxsum jamoatiga qarashli daha. Dahadan jamoat markazigacha 12 km.
Aholisi
Aholisi —    2561    kishi.
Bhairav (Gujarat)
Bhairav — Hindistonda Gujarat shtatining Surat tumanidagi qishloq. U Tapti daryosining sohilida joylashgan.
U.A. Arifov nomidagi Ion-plazma va lazer texnologiyalari instituti
<mapframe zoom=15 latitude =41.33847648957307 longitude =69.34086756031559 align=right width=300 height=300 text="Ion-plazma va lazer texnologiyalari instituti xaritada">{ "type": "FeatureCollection", "features": [ {     "type": "Feature", "properties": { "marker-color": "#000000", "marker-size": "medium", "marker-symbol": "hotel" },     "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 69.34086756031559,         41.33847648957307        ]      }    }  ] } '''Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining U. A. Arifov nomidagi Ion-plazma va lazer texnologiyalari instituti''' — Respublikada turli materiallar yaratish, ion-plazma, lazer va boshqa texnologiyalar va ishlanmalarni rivojlantirishning ilmiy texnik jihatlarini hal qilish va yuqori malakali ilmiy kadrlar tayyorlashga ixtisoslashgan ilmiy muassasadir. Institut fizikaviy elektronika, ion-plazmali texnologiya, lazer fizikasi va texnologiyasi, optika, jumladan nochiziqli, spektroskopiya, molekulyar fizika sohalarida yetakchi markazlardan biri hisoblanadi. Muassasa, shuningdek, plazma va lazer nurlarining qattiq jism sirti bilan oʻzaro taʼsiri va nochiziqli optik hodisalarni tadqiq etish hamda zaryadlangan atom va quvvatli lazer nurlarining materiallar xossalarini maxsus jarayonlar orqali oʻzgartirish va nazorat qilishni tadbiq qilish borasida dunyoda oʻz oʻrniga ega institut sanaladi.
Tarixi
Institut dastlab 1967-yilda tashkil etilgan boʻlib, 1977-yilda tashkil topgan Issiqlik fizikasi bo‘limi negizlarida 2012-yil O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi U. A. Arifov nomidagi Ion-plazma va lazer texnologiyalari instituti bo‘lib o‘zgartirilgan va 2016-yil 2-maydagi PQ-2524 sonli O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti qarori asosida tugatilgan. 2017-yil 17-fevraldagi PQ-2789 son O‘zR Prezidenti qaroriga muvofiq U. A. Arifov nomidagi Ion-plazma va lazer texnologiyalari instituti o‘z faoliyatini yangidan tashkil etgan. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining „Fanlar akademiyasi faoliyati, ilmiy-tadqiqot ishlarini tashkil etish, boshqarish va moliyalashtirishni yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida“gi 2017-yil 17-fevralda qabul qilingan PQ-2789-sonli hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 18-may kuni „Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining yangidan tashkil etilgan ilmiy-tadqiqot muassasalari faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida“gi 292-sonli qarorlariga muvofiq U. A. Arifov nomidagi Ion-plazma va lazer texnologiyalari instituti oʻz faoliyatini qayta tashkil etgan. 2020-yil 8-iyul kunida qabul qilingan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 366-sonli qaroriga muvofiq institut faoliyati ancha takomillashtirilgan.
Faoliyati
Ion-plazma va lazer texnologiyalari instituti olimlari tomonidan vanadiy oquvchan akkumulyatorining tajriba protatipi ishlab chiqilgan boʻlib, bundan koʻzlangan asosiy maqsad katta hajmdagi elektr energiyasini saqlab turishdir. Ushbu akkumulyator uzoq foydalanish muddatiga ega (15-20 yil) hamda ekologik xavfsiz va ishlov berish oson. Institut, shuningdek, Navoiyuran Davlat Korxonasi bilan zamonaviy innovatsion texnologiyalarni joriy etish borasida hamkorlik qilib keladi. Institut xodimlar soni — 155 ta, shundan ilmiy xodimlar soni — 89 ta, shu jumladan akademiklar — 2 ta, fan doktorlari — 18 ta, fan nomzodlari — 26 ta; doktorantlar — 13 ta va mustaqil izlanuvchilar — 5 ta.
Ilm-fanni moliyalashtirish va innovatsiyalarni qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi ijro etuvchi direktori oʻrinbosari Jonibek Tavakalovning „Yangi Oʻzbekiston“ gazetasida chop etilgan maqolasida Ion-plazma institutiga zamonaviy qurilmalar olib kelinishi uchun 2 million 404 ming dollar ajratilganligini taʼkidlagan. O‘zbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi tomonidan moliyalashtirilgan va bajarilishi 2021 — 2025-yillarga mo‘ljallangan fundamental loyiha doirasida institut 2021-yil davomida fizik, kimyoviy va biologik jarayonlarni modellashtirish orqali tadqiq qilish maqsadida yangi modellashtirish maktabi tashkil etilgan. Modellashtirish maktabida klasteri — FISTUz (Fast Intelligent Simulation Tool of Uzbekistan) yaratillgan boʻlib, FISTUz da superkompyuterlar 32 ta klaster, 1 ta Worker, 2 ta Masterdan tashkil topgan.
Amaliy ishlanmalar
Gaz xromatograflari uchun sirtiy ionlashuv detektorlari. Sirtiy ionlashuv detektorlari asosida alohida blok ko‘rinishida bo‘lgan va sanoatda ishlab chiqarilayotgan turli rusumdagi xromatograflardagi tahliliy vazifalarni hal qila oladigan pristavkalar yaratildi. Bu vazifalar qatoriga murakkab tabiiy, texnologik va biologik qorishmalarni xromatografik ajratishdagi aminlarning funksional tahlili, turli polimer materiallardagi gaz ko‘rinishda ajralgan zaharli aminlarning iz qoldiqlarini va turli mintaqalarda tuproqda kanserogen nitrozobirikmalarini hosil qiluvchi aminlarning tarkibini aniqlash, mikroorganizmlarning piroliz mahsulotlarida aminlar va ularning hosilalarini identifikatsiya qilish kiradi.
Azotli asoslarning kichik o‘lchamli sirtiy ionlashuv gazanalizatori. Giyohvand moddalarning noqonuniy aylanishining oldini olish maqsadida O‘zbekiston Respublikasining chegaradan o‘tish maskanlarini va bojxona postlarini jihozlash va tezkor qidiruv guruhlarini taʼminlash uchun portativ  asbob yaratildi, kichik tajriba seriyasida ishlab chiqarildi.
La Chapelle-Yvon
La Chapelle-Yvon Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Lisieux tumani tarkibiga kiradi.
U.A. Arifov nomidagi Ion-plazma va lazer texnologiyalari instituti
Amaliy ishlanmalar
Giyohvand moddalar va psixotrop preparatlarining termodesorbsion sirtiy ionlashuvi indikatori (Iskovich −1). Giyohvand moddalar va boshqa suiisteʼmol qilinuvchi preparatlarning iz qoldiqlarini peshob, qon va murda materiallari ekstraktlarida selektiv va yuqori sezgirlikda aniqlaydigan gazoanalizator yaratildi va O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni Saqlash Vazirligi Dori vositalari va Tibbiyot Texnikasi sifatini nazorat qilish Bosh Boshqarmasi tomonidan № 02/548/21 UzDD ro‘yxatidan o‘tkazildi va kichik seriyada ishlab chiqarildi.
La Chapelle-Yvon
Aholisi
503 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 71,9 nafar kishi.
U.A. Arifov nomidagi Ion-plazma va lazer texnologiyalari instituti
Amaliy ishlanmalar
Yuqori sezgir noradioaktiv ion manbali giyohvand moddalar, psixotrop preparatlar va ularning prekursorlarini aniqlovchi ion harakatchanligi spektrometri. Giyohvand moddalar, psixotrop preparatlar va boshqa suiisteʼmol qilinuvchi dori vositalarining sifat va miqdorini turli kriminalistik ashyolardagi iz qoldiqlarini yuqori sezgirlikda aniqlash imkoniyatini beruvchi sirtiy ionlashuv prinsipiga asoslangan ionxarakatchanlik spektrometri yaratilgan. Agar spektrometr seriyali ishlab chiqarilsa, chet eldagi shunga o‘xshash asboblarni sotib olishga zarurat qolmaydi va eksportga loyiq mahsulot bo‘ladi.
La Chapelle-Yvon
Geografiyasi
Maydoni — 7,0 km2.
U.A. Arifov nomidagi Ion-plazma va lazer texnologiyalari instituti
Amaliy ishlanmalar
Metall mahsulotlar sirtingga modifikatsiyalash uchun vakuum-yoyli ishlov beruvchi texnologiya. Ushbu texnologiya yuzasidan oksidli plyonkalar, zang va boshqa sirtni ifloslovchi moddalarni olib tashlash, shuningdek metall mahsulotning sirt xususiyatini yaxshilash (aktivlashtirish) uchun mo‘ljallangan. Vakuum- yoyi bilan ishlov berilgan metall sirt qatlamining mikro qattiqligi ishlov berilmagan metall sirt bilan taqqoslanganda 1,5-1,7 baravarga, korroziyaga chidamliligi 10 baravar va undan ko‘proq oshadi.
Fundamental tadqiqotlar
Fizikaviy elektronika sohasida
Nanomateriallar sirtini tahlil qilish uchun dunyoda o‘xshashi yo‘q bo‘lgan „cluster-SIMS-cluster“ uslubi yaratildi (ishlab chiqildi).
Birinchi marta erkin Si/Cu nanoplyonkalari yuzasida yaratilgan CoSi2 nanoplyonkalar  massiv namunalarda (plenkalarda) yaratilgan CoSi2 nanoplenkalarga nisbatan tashqi taʼsirlarga nisbatan kamroq taʼsirchanligi aniqlandi.
Ilk bora sirt amorflanish darajasi va tartibsiz qatlamning maydoni ingichka Cu (100) plenkalardan o‘tgan elektronlarning elastik cho‘qqi intensivligining o‘zgarishiga qarab baholandi.
Ilk bor elementlar tahlili uchun changlanish jarayonidagi neytral klasterlar qo‘llanildi. Klaster zarralarining ionlashuv koeffitsiyenti aniqlandi.
Ilk bor havo atmosferasida ishlaydigan termodesorbsion sirtiy ionlashuv spektrometriyasi yordamida qizdirilgan qattiq jism sirtida organik molekulalarning adsorbsiyasi jarayonida ro‘y beradigan geterogen reaksiyalarning kinetik xarakteristikasi aniqlandi.
Djonson potensiali doirasida kumush sirtiga klasterning choʻkishi natijasida Com (m=2¸15) klasterlarining maksimal radiusi o‘zgarishi kompyuterda modellashtirish asosida olindi.
Grafen bilan aylanma uglerodli klaster (S7, S12, S13) larning tuliq kogeziya energiyasi qiymatlari shuningdek ularning o‘zaro taʼsirida aylanma uglerodli klaster va grafen formasining o‘zgarishi aniqlandi.
Fotonika va lazer fzikasi sohasida
Dunyoda birinchi marta gormonik generatsiya va prametrik generatsiya hamda lazer nurlanishi quvvatini kuchaytirishning chegaraviy qiymatlariga erishildi.
Birinchi marta normal dispersiyali izotop muhitlarda fokuslangan nurlanishning yuqori optik gormonikalari generatsiyasini yaratish imkoniyatlari ko‘rsatildi.
Turli muhitlarning (metallarning kolloid eritmalari, yarim o‘tkazgichli xalkogenid plyonkalar, organik bo‘yoqlarning bug‘lari va eritmalari, tarkibida fulleren bo‘lgan poliimid plyonkalar, nochiziqli-optik kristallar va boshqalar) nochiziqli-optik xarakteristikalari tadqiq etildi va aniqlandi
Selektiv lazerli sinterlash (spekaniya) usuli yordamida kompterlashtirilgan ZD prototiplash texnologiyasi ishlab chiqildi.
Birinchi marta, o‘zgartirish samaradorligini 5-7 barobar oshirish imkonini beruvchi, butun dunyo tan olingan, keng polosadagi quyosh nurini monoxromatik, kogerent lazer nuriga samarali aylantirish konsepsiyasi taklif etildi.
Konsentrlangan quyosh nuri bilan optik damlanadigan lazerning yangi stasistik modeli yaratildi va u quyosh nuri energiyasini lazer nuri energiyasiga aylantirish jarayonlarini simulyatsiya qilish hamda turli konfiguratsiyadagi va quvvatdagi lazerlar parametrlarini optimallashtirish va quyosh nuridan foydalanishga asoslangan yangi lazer texnologiyalarini ishlab chiqish imkonini beradi.
Birinchi bo‘lib gen nokaut yo‘li bilan olingan turli paxta navlaridagi xlorofillning qorong‘ulik fluoressensiyasi yordamida ularning stress omillarga chidamlilik va yorug‘likdan qayta tiklanish jarayonlari tezliklari aniqlandi.
Ilk bor C60 va C70 fullerenlarining toluol, benzol va boshqa erituvchilardagi eritmalarida „lazer nurlanishi ellipsli qutblanishinining nochiziqli burilishi“ effekti eksperimental ravishda aniqlandi va batafsil tadqiq etildi.
Ilk bor silliq taglik sirtida fullerenlarning submikron o‘lchamdagi fraktal agregatlarining bir-biriga zich joylashgan faqat bitta qatlamidan tashkil topgan to‘liq organik qoplama olindi.
Yuqori intensivlikdagi (~1014 Vt/sm2) to‘lqin uzunligi λ0=790 nm bo‘lgan 27-femtosekundli lazer impulslari uzunligi 105 sm gacha bo‘lgan o‘ta ingichka (∼280 mkm) dielektrik mikrokapillyar ichida joylashgan inert (Ar, Kr, Xe, ¼) va boshqa (N2, O2, ¼) gazlardan o‘tganda lazer nurlanishi spektrlari nochiziqli transformatsiyaga o‘chrashi tajribalarda o‘rnatildi. Bunda spektrning ~1185 sm-1 gacha o‘z-o‘zidan kengayishi, ~800 sm-1 gacha chastotaviy siljishi, shuningdek yorug‘lik impulslarini ko‘plab spektral komponentalarga bo‘linishi ko‘zatiladi. Tajribalarda kuzatilgan femtosekundli yorug‘lik impulslari spektrining kuchli transformatsiyasi yorug‘lik impulslarining chiziqli bo‘lmagan o‘z-o‘zidan fazali modulyatsiyasi va muhitda hosil bo‘lgan plazmaning (50% gacha muhit bir yoki ikki karra ionlashgan) elektron qismi effektlarining birgalikdagi taʼsiri tufayli paydo bo‘lishi aniqlandi.
Sintez qilingan rux oksidi nanostrukturalarini o‘rab turgan tashqi atmosfera ularning sirtiy nuqsonlar bilan bog‘liq optik xossalariga va bo‘yoqlarni parchalashdagi fotokatalitik xususiyatlariga kuchli taʼsir qilishi kuzatildi, bu effekt to‘qimachilik sanoati chiqindi suvlarini organik bo‘yoq qoldiqlaridan tozalash usulini ishlab chiqishga imkon berishi mumkin.
Ko‘p fazali tizimlarning issiqlik fizikasi sohasida
Birinchi marta suyuq tizimlarda kritik nuqtaga yaqin nuqtada molekulyar assotsiatlarning hosil bo‘lishi va parchalanishi relaksatsiya vaqtining sezilarli susayishi aniqlandi va suyuq muhitlarda molekulalarning ichkimolekulyar aylanishi bilan bog‘liq relaksatsiya jarayonlari, suyuq-suyuq fazaga o‘tish yaqinligi darajasidan mustaqil ravishda sodir bo‘lishi aniqlandi.
Birinchi marta turli usullar yordamida kichik konsentratsiyali ishqor galogenidlar orqali suvli aralashmalarning fazaviy o‘tish xususiyatlarini tavsiflovchi kritik ko‘rsatkichlarini o‘zgartirish mumkinligi aniqlangan va bunday o‘zgarish kritik fluktuatsiyalarning siqilishi tufayli yuz berishi topilgan;
Birinchi marta suvli aralashmalarda ultratovush yutilish spektrining 300 kGs va 700 MGs chastotalarda kuzatilgan relaksatsion jarayonlar kritik nuqta yaqinida konsentratsiya fluktuatsiyalardan tashqari dimetilpiridin molekulalarining taxlanish va protonlar ko‘chishi bilan bog‘liq protoliz jarayonlari mavjud ekanligi aniqlangan;
Cuvli aralashmalarda sodir bo‘ladigan kritik hodisalarni eksperimental tadqiq qilish orqali olingan masshtab funksiyaning keltirilgan chastotaga bog‘liqligi Bxattacharji — Ferrell nazariyasida keltirilgan natijalar bilan ustma-ust tushishi topilgan va kritik jarayonlarni tavsiflashda ushbu nazariya mos kelishi aniqlangan;
LaF3 struktura turdagi superion kristallar panjarasidagi zarralar orasidagi jamoaviy o‘zaro taʼsirlarning mikroskopik modeli tuzildi va ushbu trifloridlardagi anionli panjarani "erish " jarayonining energetik parametrlari hisoblandi.
Birinchi marta ftor ionlarining yacheyka ichidagi harakatining struktura, energiya va vaqt parametrlarini tavsiflovchi, LnF3 kristallar panjarasining strukturaviy tartibsizlanishining umumlashtirilgan mikroskopik modeli ishlab chiqildi va ionli kristallarda oraliq faza o‘tishlari bilan yuqori o‘tkazuvchan holatni shakllanish mexanizmi aniqlandi.
Molekulyar fizika sohasida
Birinchi marta sovuq atmosferik plazma tufayli yuzaga kelgan elektr maydon va lipid oksidlanishining hujayra membranalarida g‘ovaklar hosil bo‘lishiga sinergistik taʼsirining molekulyar darajadagi mexanizmlari aniqlangan;
Ilk bor plazma orqali oksidlanishning hujayra membranalarida sodir bo‘ladigan jarayonlarga, jumladan fosfatidilserinning ʼflip-flopʼ (bir qatlamdan ikkinchi qatlamga o‘tish) harakatiga, reaktiv kislorod va azot turlarining transportiga va mexanik kuchlanishga taʼsirini o‘rganish uchun tizimli usullar ishlab chiqilgan;
Ilk bor akvaporin transmembran oqsil kanali orqali gidrofilik va gidrofobik reaktiv kislorod va azot turlarining o‘tish jarayonlarini tadqiq qilish usuli yaratilgan;
Birinchi bor sistemaning vodorodsizlanish darajasi (k-koeffitsiyent) uglerod nanonaychalari (UNN) o‘sishining ilk bosqichidagi oraliq bosqichlarini ajratishga imkon berishi ko‘rsatilgan;
Ilk marta H2-plazma orqali bir qavatli UNN (BQNN)ni yo‘qotish ehtimolligi γ-burchakka, yaʼni orto HC-CH bog‘ va xirallik vektori orasidagi burchakka bog‘liqligi aniqlangan;
BQNN ichidagi nanonaycha yoki grafenning selektiv o‘sishi mos ravishda zanjir-halqa-qopqoq o‘zgarishining tezligi bilan belgilanishi aniqlangan;
Ilk bor Ni bilan tugallangan karbindagi taqiqlangan zona kengligini zanjir bo‘ylab H konsentratsiyasini boshqarish orqali o‘zgartirish mumkinligi aniqlangan;
Birinchi marta oksidlovchining energiyasini, o‘sish harorati va sirt egriligini aniq o‘zgartirish orqali a-SiO2 (katalizator tagligi sifatida) ning ultrayupqa qalinligini boshqarish mumkinligi baholangan.
Asosiy ilmiy tadqiqot yo‘nalishlari
Fizikaviy elektronika
Cappel (Niedersachsen)
Cappel  Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Cuxhaven tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 8,25 km2. 727 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
U.A. Arifov nomidagi Ion-plazma va lazer texnologiyalari instituti
Asosiy ilmiy tadqiqot yo‘nalishlari
•       adsorbsion va emission jarayonlar, sirtdagi elektron va ion hodisalari, past temperaturali plazma fizikasi va texnologiyalari;
Cappel (Niedersachsen)
Hududi
Cappelning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
U.A. Arifov nomidagi Ion-plazma va lazer texnologiyalari instituti
Asosiy ilmiy tadqiqot yo‘nalishlari
Fotonika
Çınarlı, Çanakkale
Çınarlı (avvalgi Kos) — Turkiyaning Çanakkale viloyati Chanoqqalʼa tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 1817 nafar (2021).
U.A. Arifov nomidagi Ion-plazma va lazer texnologiyalari instituti
Asosiy ilmiy tadqiqot yo‘nalishlari
•       optika, lazer fizikasi va spektroskopiya, nochiziqli optika, lazer nurlanishning jism bilan o‘zaro taʼsiri, fotosintez
NGC 4831
NGC 4831 Gidra yulduz turkumidagi E/SB0 tipli galaktikadir.
U.A. Arifov nomidagi Ion-plazma va lazer texnologiyalari instituti
Asosiy ilmiy tadqiqot yo‘nalishlari
Teplofizika
NGC 4831
Ushbu obyektni John Herschel 1836-yilda kashf etgan.
U.A. Arifov nomidagi Ion-plazma va lazer texnologiyalari instituti
Asosiy ilmiy tadqiqot yo‘nalishlari
amaliy ishlanmalar
•       quyosh energiyasini o‘zgartirish uchun yangi materiallar sintezi texnologiyalari;
•       original ion-plazma, lazer va nanotexnologiyalar asosidagi qurilmalarni ishlab chiqish.
Tashkil etilgan ilmiy maktablar
„Atom va molekulyar zarrachalarning qattiq jism sirti bilan o‘zaro taʼsiri“ (Elektronika institutining asoschisi, tashkilotchisi va birinchi direktori — akademik Arifov U. A., izdoshlari va davomchilari — akademiklar Rasulev U. X.,. Radjabov T. D. va To‘rayev N.Yu., prof. Parilis Ye. S.., Arifov P. U., Aliyev A..A., Djemelev N. X.., Kremkov M. V., Umarov F. F.., Isaxanov Z. A., Nazarov E. G., doktor Ashurov X. B.., Abdukarimov E. T.,. ..Ayuxanov A. X., Raximov R. R., Kulagin A. I. va boshqalar)
Mongoliya oltoyi
Mongoliya oltoyi - Mongoliya va Xitoydagi togʻ sistemasi, Oltoy togʻlarining janubi-sharqiy qismi. Shim.-gʻarbdan janubi-sharqqa 1000 km ga choʻzilgan, eni 150–300 km. Eng baland joyi 4362 m (Munxxayrxon-Oʻla togʻi). Boʻylama tektonik vodiylar bilan ajralgan oʻzaro parallel tizmalardan iborat. Togʻ tepalari platosimon. M. O., asosan, paleozoy kristalli slanetslari, porfir va granitlardan tuzilgan. Togʻ tepalarida doimiy qor va muzliklar (eng kattasining uz. 20 km) bor. Sernam janubi-gʻarbiy yon bagʻri oʻrmon, togʻ etaklari dasht, togʻ tepalari alp oʻtloqlari, Shimoli-sharqiy yon bagʻri dasht va chala choʻldan iborat. Mongoliya oltoyining davomi Gobi Oltoyidir.
U.A. Arifov nomidagi Ion-plazma va lazer texnologiyalari instituti
Tashkil etilgan ilmiy maktablar
— „Issiqlik fizikasi“ — (Issiqlik fizikasi bo‘limining asoschisi va birinchi direktori, jahon intellektual mulk tashkiloti (WIPO) ning 1985 va 1996-yillardagi ikki oltin medal sovrindori, akademik P. K. Xabibullayev, davomchilari — akademik Mamadalimov A. T., f.-m.f.d. prof. Mirzayev S. Z., f.-m.f.d. prof. Zaxidov E. A. va boshqalar).
Akoti (Gujarat)
Yana qarang
<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css">
Bridgewater (Pennsylvania)
Bridgewater AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Beaver County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
871 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 2 km2. Shundan 1,8 km2 quruqlik, 0,2 km2 esa suv maydonidir.
Министр
Vazir — vazirlikni boshqaradigan, boshqa vazirlar bilan birgalikda siyosat boʻyicha qarorlar qabul qiluvchi va amalga oshiradigan siyosatchi. Ba'zi yurisdiktsiyalarda hukumat boshlig'i ham vazir bo'lib, " bosh vazir ", "bosh vazir", "bosh vazir", "kansler" yoki boshqa unvonlarga ega.
Châteauneuf-sur-Cher
Châteauneuf-sur-Cher Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Cher departamenti Saint-Amand-Montrond tumani tarkibiga kiradi.
Министр
Vestminster hukumat tizimidan foydalanadigan Hamdo'stlik hududi yurisdiktsiyalarida vazirlar odatda parlament yoki qonun chiqaruvchi palatalardan birining a'zosi bo'lishlari talab qilinadi va odatda qonun chiqaruvchi organning quyi palatasida ko'pchilikni nazorat qiluvchi siyosiy partiyadan bo'ladi. Belgiya, Meksika, Niderlandiya, Filippin, Sloveniya va Nigeriya kabi boshqa yurisdiktsiyalarda vazirlar mahkamasi darajasidagi lavozim yoki boshqa davlat amaldoriga qonun chiqaruvchi organ a'zosi bo'lishga ruxsat berilmaydi. Har bir yurisdiktsiyadagi ma'muriy tartibga qarab, vazirlar odatda hukumat bo'limi boshliqlari va hukumat vazirligi, vazirlar mahkamasi va, ehtimol, vazirlar mahkamasi qo'mitasining a'zolaridir. Ba'zi vazirlar boshqalardan kattaroq bo'lishi mumkin, ba'zilari esa " vazir yordamchisi " yoki " vazir o'rinbosari " unvoniga ega bo'lishi mumkin. Vazirlar soni ko'p bo'lgan ba'zi yurisdiktsiyalar vazirlarni ichki yoki tashqi vazirlik yoki vazirlar mahkamasida tayinlashi mumkin.
Châteauneuf-sur-Cher
Aholisi
1614 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 73,7 nafar kishi.
Humbercourt
Humbercourt Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Somme departamenti Amiens tumani tarkibiga kiradi.
Министр
Kelib chiqishi
Vazir soʻz atamasi (ministre minister — xizmatchi) — hukumat tuzilmasi tarkibiga kiruvchi eng muhimdavlat boshqaruvi organlari rahbarlarining nomi — vazirliklar. Turli shtatlarda ular har xil nomlanadi, AQSh, Buyuk Britaniya, Meksika va boshqa baʼzi shtatlarda vazirlarning hammasi yoki bir qismi davlat kotiblari, Buyuk Britaniyada alohida vazirlar kansler deb ataladi. Lankaster gersogligi va boshqalarni misol keltirish munkin.
Humbercourt
Aholisi
279 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 34,0 nafar kishi.
Министр
Etimologiya
link=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/Gebhard-Sillanpaa-1910.jpg/170px-Gebhard-Sillanpaa-1910.jpg|thumb|[[Finlandiya|Finlandiyaning birinchi ayol vazirlari Finlandiya parlamentiga 20-asr oxiridan ko'p o'tmay olib kelingan. Chapdan oʻngga: Xedvig Gebxard (1867–1961), parlament aʼzosi va Miina Sillanpaya (1866–1952), 1910 yilda ijtimoiy ishlar vaziri .]] Odatda ko'pchilik partiyaning rahbari bosh vazir yoki unga tenglashtirilgan idoraga aylanadi va boshqa vazirlarni saylaydi. Vestminster tizimida bu vazirlar hukumatning bir qismi bo'lgan holda parlamentda o'z saylov okruglarini vakillik qilishda davom etadilar. Ko'pincha, hukumatga maxsus ko'nikmalarni olib kelish uchun tashqi tomondan bir kishi vazir etib tayinlanishi mumkin. Bunday odam vazir bo'lib ishlaganda parlament a'zosi bo'lishi shart emas va u hukumatdagi partiya/partiyalar a'zosi bo'lishi shart emas.
Humbercourt
Geografiyasi
Maydoni — 8,2 km2. Dengiz sathidan 95 – 173 m balandlikda joylashgan.
Министр
Etimologiya
Birlashgan Qirollikda hukumat vaziri parlamentning ikkala palatasining ham a'zosi bo'lishi shart emas. Biroq, amalda, konventsiyaga ko'ra, vazirlar parlament oldida javobgar bo'lishlari uchun jamoatlar palatasi yoki Lordlar palatasining a'zosi bo'lishlari kerak. Vaqti-vaqti bilan Bosh vazirlar parlamentga a'zo bo'lmaganlarni vazir qilib tayinlaydilar. So'nggi yillarda Lordlar palatasiga bunday vazirlar tayinlangan.
Châteauneuf-sur-Cher
Geografiyasi
Maydoni — 21,9 km2.
Министр
Maqsad va holat
Koʻpgina mamlakatlarda vazirlarning maxsus toifalarga boʻlinishi mavjud. Masalan, Buyuk Britaniyada quyidagilar mavjud: Turli mamlakatlarda konstitutsiyaviy va huquqiy maqomi va vazirlarning haqiqiy roli sezilarli darajada farqlanadi. Shunday qilib, zamonaviy mamlakatlarning konstitutsiyaviy huquqida vazir lavozimining deputatlik mandati bilan muvofiqligi masalasiga uchta asosiy yondashuv mavjud.Birinchi guruhda, ayniqsa Vestminster tizimidan foydalanadiganlar (Buyuk Britaniya, Irlandiya, Kanada, Avstraliya) bunday kombinatsiya zarur, ikkinchisida (Germaniya, Italiya, Avstriya, Polsha), uchinchisida (Rossiya), Bolgariya, Litva, Norvegiya, Niderlandiya) — taqiqlangan. Vazirlarning haqiqiy roli parlamentar davlatlarda vazirlar lavozimlarini, qoida tariqasida, professional siyosatchilar, prezidentlik respublikalarida esa professional maʼmurlar (kadrlar xodimlari) egallashi bilan farqlanadi. Baʼzi mamlakatlarda (masalan, AQSh, Meksikada) vazir soʻzi oʻrniga kotib yoki davlat kotibi soʻzi ishlatiladi. Baʼzi sharq mamlakatlarida forscha vazir (vazir) soʻzi ishlatiladi.
Dilkusho
Dilkusho— Buxoro viloyati Gʻijduvon tumani dagi qishloq. Dil ochuvchi, koʻngilni tortuvchi maʼnosida. Mavzening tabiatini ifoda etuvchi toponim. Keng tarqalgan joynomlaridan biri.
Qamashi suv ombori
Qamashi suv ombori — Qashqadaryo viloyatida barpo etilgan gidrotexnika inshooti. 1957-yilda Qamashi shahridan 4 km uzoqlikdagi Shoʻrchasoy tabiiy botiqligini tuproq toʻgʻon bilan toʻsib hosil qilingan. Toʻgʻonning dastlabki balandligi 10 m, ustki qismining uz. 900 m, ombor atrofida koʻtarilgan marzalar bilan birgalikda 1500 m, hajmi 11 mln. m3. 1962-yilda toʻgʻon rekonstruksiya qilinib, 3 m ga koʻtarildi va umumiy hajmi 17,3 mln. m3ga va foydali hajmi 16 mln. m3ga yetkazildi. Maksimal chuq. 12,0 m, oʻrtacha chuq. 6,0 m, suv sathining yuzasi 1,5 km2.
Suv ombori Yakkabogʻ daryosidan suv oluvchi Qorabogʻ kanali va suv sarfi 4 m3/sek. boʻlgan 6 km uzunlikdagi suv keltirish kanali orqlli aprel—iyulda toʻldiriladi. Omborning suv chiqargichidan suv sarfi 4 m3/sek. boʻlgan 2,9 km uzunlikdagi kanal suv oladi. Suv ombori Qamashi tumanida 5 ming ga ekinzorni sugʻorish imkonini beradi.
Ish vaqti
Ish vaqti — xodimning ijtimoiy tashkil etilgan mehnatda ishtiroki davomiyligi meʼyori; xodim bevosita oʻz mehnat vazifalarini bajarishi uchun lozim boʻlgan, qonun bilan yoki qonun asosida belgilangan vaqt.