cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Start (futbol klubi, Toshkent)
Tarixi
1978-yilda „Start“ futbol klubi qayta tiklandi, hozirda jamoa Toshkent shahri Xamzin tumanidagi futbol maktabi sharafini himoya qilmoqda. 1978-yilda va 1980-yildan 1984-yilgacha boʻlgan davrda jamoa SSSR futbol chempionatining ikkinchi ligasida oʻynagan. Jamoaning ushbu musobaqadagi eng yaxshi natijalari 1980 va 1982-yilgi mavsumlarda 4-oʻrin (19 ishtirokchi jamoa ichida) boʻldi. SSSR kubogidagi eng yaxshi yutuq 1991-yilgi mavsumda 1/16 finalga chiqish edi.
Geodezik tarmoq
Geodezik tarmoq - yer yuzasida triangulyatsiya, trishteratsiya va poligonometriya asosida barpo etiladigan tarmoq. Aniqligi boʻyicha 4 darajaga boʻlinadi; tarmoqlari 20–25 m dan bir necha yuz metrgacha boʻlishi mumkin. Asosan uchburchak shaklida barpo etiladi. Tarmoqning nuqtalari joyda markazlar bilan belgilanadi. Markazlar esa beton, temir-beton, metalldan yasalishi mumkin. Ular 2—2,5 m chuqurlikdan boshlab quriladi. Markazning ustida yogʻoch yoki metalldan piramidalar oʻrna-tiladi. G. t. burchaklari esa aniqteodolitlar bilan oʻlchanadi. Oʻlchash aniqligi (0,7) dan 2" gacha, baʼzi hollarda aniqlik bundan ham yuqoriroq boʻlishi mumkin. G. t. nuqtalarining koordinatalari geodezik va astronomik oʻlchashlardan, balandliklari esa boshlangʻich deb olingan dengiz sathiga nisbatan nivelirlanib topiladi.
G. t. Yer sunʼiy yoʻldoshi texnologiyasi asosida barpo etilmoqda.
Kimura choy marosimi muzeyi
Kimura choy marosimi muzeyi (yaponcha: 木村茶道美術館 Kimura sado: bidzyutsikan) — Yaponiyaning Kasivadzaki shahridagi (Niigata prefekturasi) yapon choyi marosimiga bagʻishlangan muzeydir. Muzey 1984-yil 3-noyabrda ochilgan.
Muzey tarixi
Sobiq ingliz tili oʻqituvchisi Shigeyoshi Kimura (Kankoan) Kasivadzaki shahridagi choy marosimining taniqli targʻibotchisi va oʻqituvchisi edi. Uning shaharda choy muzeyini tashkil etish gʻoyasi darhol shahar turizm qoʻmitasi, shahar hokimi va tadbirkorlar tomonidan har tomonlama qoʻllab-quvvatlandi. Qisqa vaqt ichida muzey fondiga 100 million iyenaga yaqin mablagʻ yigʻildi.
Ekspozitsiyasi
Muzey anʼanaviy yapon meʼmorchiligi binosida joylashgan boʻlib, choy marosimi zali, ikkita koʻrgazma zali (62 va 51 m²) va ochiq havoda choy ichish ayvonini oʻz ichiga oladi. Dastlab, muzey kolleksiyasi Kimura tomonidan shaxsan yigʻilgan ashyolardan iborat edi. Ayni paytda muzey ekspozitsiyasida 103 ta artefaktlar mavjud: 78 choy piyola va suv idishlari, gul vazalar, choy qadoqlari, xushboʻy tutatqi idishlari, qadimiy rasmlar va xattotlik sanʼati asarlari. Ekspozitsiya yiliga ikki marta yangilanadi. Muzeyning oʻziga xos jihati shundaki, muzey buyumlari tashrif buyuruvchilar tomonidan choy marosimlarida foydalaniladi.
Muayad Al Khouli
Muayad Al Khoulli (1993-yil 16-oktyabrda Suriyada tug'ilgan) — suriyalik futbolchi. Hozirda u Suriyaning oliy divizioni – Ummon Professional ligasida ishtirok etuvchi “An-Nasr” jamoasida o'ynamoqda.
Urocissa caerulea
Tayvan koʻk magpiesi (Urocissa caerulea), shuningdek, Tayvan magpiesi, Formosan koʻk magpiesi (Xitoy) yoki " uzun dumli togʻ ayoli ", qargʻasimonlar oilasiga mansub qush turi. Bu tur Tayvan uchun endemik hisoblanadi.
Taksonomiya va sistematika
Tayvan koʻk magpie Robert Swinhoe va Jon Gould tomonidan tasvirlangan. Swinhoe magpiening nomini ingliz tiliga tarjima qilib, uni „Uzoq dumli togʻ-nimfasi“ deb atagan. Turlar baʼzan Cissa turkumiga joylashtiriladi. U sariq tumshugʻli koʻk soʻsa (Urocissa flavirostris) va qizil tumshuq (Urocissa erythroryncha) bilan super tur hosil qiladi. Tur monotipikdir.
Tarqalishi va yashash joyi
Tayvan koʻk magpie Tayvan uchun endemik hisoblanadi. 300 - 1200 m balandlikdagi keng bargli oʻrmonlarda yashaydi.
Tavsif
thumb| Tayvan koʻk magpiesi uchmoqda Bu qushning uzunligi 63 - 68 cm. Duminingning oʻlchami 34 - 42 cm atrofida, qanotlari esa 20 cm uzoq. Ogʻirligi 254 - 260 g.
Erkak va urgʻochilarning patlari oʻxshash. Bosh, boʻyin va koʻkrak qora rangda. Koʻzlar sariq, oyoqlari qizil. Qolgan patlar asosan koʻk rangga ega. Qanotlari va quyruq patlari oq patlari bor. Qanot ostidagi parda toʻq kulrang, uchish patlari och kulrang. Quyruq patlarining markaziy jufti eng uzunidir. Boshqa quyruq patlarida qora chiziqlar bor. Joʻjalar kulrang, dumi kalta, koʻzlari kulrang-koʻk rangda boʻladi.
Xulq-atvor
Tayvanning koʻk magpielari odamlardan unchalik qoʻrqmaydi. Ularni togʻlarda yoki yangi ekin maydonlarida odamlar turar joylari yaqinida topish mumkin. Ular odatda uchdan oʻn ikkitagacha boʻlgan guruhlarni hosil qilishadi. Qushlar koʻpincha bir-birining ortidan bir qatorda uchadilar. Bu holat baʼzan „uzun dumli shakllanish“ deb ataladi. thumb|Urocissa caerulea, Tayvan Qargʻasimonlar oilasining boshqa aʼzolariga oʻxshab, ular baland ovozda kyak-kyak-kyak-kyak deb taʼriflangan shovqinli chaqiruvga ega .
Ovqatlanish
Tayvan koʻk magpiesi — hamma narsa bilan oziqlanadigan hayvonlardir. Ularning ratsioniga ilonlar, kemiruvchilar, mayda hasharotlar, murdalar, tuxum, boshqa qushlarning joʻjalari, oʻsimliklar, mevalar va urugʻlar kiradi. Ular, shuningdek, odamlarning oziq- ovqat chiqindilari bilan oziqlanadilar. Ular ozuqalarini yerga saqlashadi va kelajakda olish uchun barglar bilan qoplaydilar. Baʼzan oziq-ovqatlarini barglar yoki novdalarda saqlaydilar.
Naslchilik
Koʻpayish davri martdan iyulgacha. Tayvan koʻk magpie monogamdir. Urgʻochilar tuxumni bosib yotadilar, erkaklar esa uya qurish va oziqlantirishga yordam beradi. Ularning uyalari daraxtlarning baland shoxlariga qurilgan. Uya kosa shaklida boʻlib, novdalardan yasalgan. Odatda bir uyada 3-8 tuxum mavjud. Tuxumlarning rangi och yashil, jigarrang izlari bor. Yorib chiqish 17-19 kun davom etadi. Har bir uyada 3-7 ta joʻja bor. Joʻjalar 21-24 kundan keyin uyadan chiqib ketadi va bir necha kundan keyin qisqa masofalarga ucha boshlaydi. Koʻpchilik juftliklar ikkinchi marta ham joʻja ochib chiqishadi. Tayvan koʻk magpiesining uyasida yordamchilari bor, ular asosan birinchi marta tuxum qoʻyishdan ochib chiqqan oʻsmir qushlar boʻladi. Ular joʻjalarni boqish va uyani himoya qilishga yordam beradi. Tayvanning koʻk magpielari uyasini juda kuchli himoya qiladi.
Tahdidlar
Tayvanning koʻk magpielarini mashinalar urib yuborishi mumkin. Ular yirtqich hayvonlar tomonidan ham ovlanadi, masalan, qirrali goshawk, oq qorinli dengiz burguti, dogʻli burgut boyoʻgʻli va Gurney burguti.
Odamlar bilan munosabat
Tayvan koʻk magpiesi — Tsou, Thao va Bunun xalqlarining muqaddas qushi. Muqaddas qush Teofsi'za deb ataladi. Tayvan avstroneziya xalqlari orasida tarqalgan yirik toshqin haqidagi afsonalarida aytilishicha soʻnggi omon qolgan xalqlar baland togʻ choʻqqilariga qochib ketishgan. Muqaddas qush Tayvan koʻk magpie oʻzini qurbon qildi va xalqlarga Yu Shan choʻqqisining soʻnggi olovini xalqlarga qaytarishga yordam berdi (dostonlarning ayrim versiyalarida muqaddas qush qora bulbul). Tayvanning koʻk magpielari oʻz uyalarini himoya qilish uchun odamlarga hujum qilishlari mumkin. 2007-yilda Tayvan xalqaro qushlar assotsiatsiyasi tomonidan oʻtkazilgan Milliy qushlarga ovoz berish kampaniyasida 53 mamlakatdan 1 milliondan ortiq ovoz berilgan. Tayvan koʻk magpiesi ovozlar sonida Mikado qirgʻovulini magʻlub etdi, ammo ovoz berish rasman qabul qilinmadi.
2017-yilda China Airlines Airbus A350 samolyotida tayvan koʻk magpie qushi boʻyoq sxemasini taqdim etdi. Bu samolyot Airbus tomonidan ishlab chiqarilgan 100-A350 edi. thumb| AIDC XAT-5 Blue Magpie reaktiv trenajyori Tayvan koʻk magpiesi sharafiga nomlangan.
Holat
IUCN Xavf ostidagi turlarning Qizil roʻyxati hozirda turni eng kam tashvishli deb baholadi, chunki u zaiflik mezonlariga javob bermaydi. Biroq, endemizm tufayli, Tayvan koʻk magpiesi boshqa muhofazaga loyiq yovvoyi tabiat roʻyxatiga kiritilgan (Chinese) va Tayvanning yovvoyi tabiatni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi qonuni bilan himoyalangan.
Taichung okrugidagi (hozirgi Taichung shahrining bir qismi) Vuling fermasida qizil tumshugʻli koʻk magpielarning kichik populyatsiyasi mavjud. 2007-yilda Taichungdagi uyada uchta gibrid joʻjalar topildi. Tayvanning Endemik Turlar Tadqiqot Instituti alohida qushlarni tutib, ularning uyalarini boshqa joyga koʻchirish orqali qizil tumshugʻli magpie populyatsiyalarini nazorat qilish ustida ishlamoqda.
Salohiyat
Salohiyat (arab.) — q. Qobiliyat.
Manbalar
Salohiyat bu Ehtimoldagi narsalarga ya'ni, yuzaga chiqishi mumkin bo'lgan yashirin narsalarga ishlatilinadi.
Zaka tumani
Zaka — Zimbabvening Masvingo viloyatidagi tuman, Masvingodan 86 km janubi-sharqda joylashgan. Eski ma'muriyat idoralari Ndanga kommunal (Chimutarara) posyolkasida uning hozirgi manziliga, Zaka biznes markaziga ko'chirilishidan oldin bo'lgan. Uning maktablari orasida Sent-Entoni o'rta maktabi, Jichidza missiyasi, Rudxanda o'rta maktabi va Vasaravapata o'rta maktabi bor.
Pfupajena va Va Mheponing Moyos avlodlari anʼanaviy yetakchilardir :
Husniddin Salohiddinov
Husniddin Qozoqovich Salohiddinov (1914.1.12 — Toshkent — 2004.16.3) — nevropatolog olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1964), tibbiyot fanlari doktori (1958), professor (1959). Toshkent tibbiyot akademiyasini tugatgach (1939), shu institut nerv kasalliklari kafedrasi assistenti (1941—50), dotsenti (1951—57), Andijon tibbiyot instituti nerv kasalliklari kafedrasi mudiri (1958-yildan). Ilmiy ishlari periferik nerv ustunlarining vegetativ kasalliklari, shuningdek, orka miyadagi turli patologik jarayonlarda yuraktomir sistemasi funksional faoliyatining oʻzgarishi masalalariga bagʻishlangan.
Mahmud Salohiddinov
Mahmud Salohiddinovich Salohiddinov (1933.23.11, Namangan shahri — 2018.27.04) — matematik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1974), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1984), fizikamat, fanlari doktori (1967), professor (1969). Urta Osiyo universitetining fizikamatematika fakultetini tugatgan (1955), shu universitetda aspirant (1955— 58) va matematik analiz kafedrasida oʻqituvchi (1958 — 59), differensial tenglamalar kafedrasi mudiri (1980—86, 1993—96). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Matematika institutida ilmiy xodim, boʻlim mudiri, ilmiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari (1959—67), direktori (1959—85), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi vitseprezidenti (1984—85), Oʻzbekiston Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vaziri (1985 — 88), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi prezidenti (1988—94). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi fizikamatematika fanlari boʻlimi raisi (1994—97). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Matematika institutida boʻlim mudiri (1974-yildan), UzMU professor (2000-yildan).
Ilmiy ishlari chiziqli boʻlmagan xususiy hosilali differensial tenglamalar tizimi uchun Koshi masalasitl hal qilishga, chegarada buziladigan differensial tenglamalar uchun qoʻyilgan chegaraviy masalalar nazariyasiga, nazariy va ama;iy ahamiyatga ega boʻlgan aralash hamda aralashqoʻshma tipli tenglamalar nazariyasiga oid. S. aralashqoʻshma tipli differensial tenglamalar nazariyasini rivojlantirib, ularning toʻla tadriji va kanonik koʻrinishlarini topgan, har bir xrl uchun bir qancha yangi masalalar qoʻyib tekshirgan. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1974).
Geodezik uzoqlik oʻlchagich
Geodezik uzoqlik oʻlchagich - masofani oʻlchaydigan optik asbob. U bilan masofani oʻlchash tarzi teng tomonli uchburchak ABC (rayem) balandligi S bilan asosi (AS) qarshisida f burchakning oʻzaro bogʻlanishi formulasiga asoslanadi. Oʻzgarmas bazisli optik asboblar orasida geodeziyada qoʻsh tasvirli asboblar keng qoʻllaniladi. Bular geodezik asboblar (teodolit, kipregel)ning kuzatish trubasiga kiydirib ishlatiladi. Ular orqali reykabazaga qaralganda bir-biriga nisbatan maʼlum oraliqqa siljigan qoʻsh tasvir koʻrinadi. Ana shu siljish kattaligi asbobdan reykagacha boʻlgan masofaga bogʻliq; uni oʻlchab zarur masofani aniklash mumkin. Ipli G. u oʻ. engsodda asbob boʻlib, geodezik asboblarning kuzatish trubasidagi iplar toʻriga parallel qilib bir xil oralikda oʻtkazilgan ikkita gorizontal yoki vertikal chiziqdan iborat
Qaradağ (Gadabay)
Qaradağ (shuningdek,, Karadag) — Ozarbayjonning Gadabay tumanidagi va Munitsipalitet qishlogʻi. 1,318 nafar aholi istiqomat qiladi.Munitsipalitet Qaradag va Dashbuloq (sobiq, Qorelsk) qishloqlaridan iborat.
Barselonadagi shokolad muzeyi
Barselonadagi shokolad muzeyi — Ispaniyaning Kataloniya provinsiyasining poytaxti Barselonada joylashgan xususiy muzey. Shokolad va shokolad mahsulotlariga bag‘ishlangan. Muzeyda shokoladdan yasalgan haykaltaroshlik asarlari alohida o‘rin tutadi, ularda Barselonadagi bir qator ajoyib binolar, mashhur adabiy va multfilm qahramonlari va boshqalar tasvirlangan. Muzey Barselona qandolatchilar gildiyasiga (Gremi de Pastisseria de Barcelona) tegishli bo‘lib, 2000-yilda ochilgan. U Eski shahar hududida, sobiq rohibalar binosida joylashgan. Muzeyning maydoni 600 m²ni tashkil qiladi. left|thumb|200x200px| Shokoladdan tayyorlangan Amalie uyi, Casa Batl’o va Sagrada Familia Bu, birinchi navbatda, bir qator ishlab chiqilgan maxsus o‘quv va ko‘ngilochar dasturlar tashrif buyuruvchi bolalarga qaratilgan bo‘lib, ular Yevropada kakaoning paydo bo‘lish tarixi va uni qandolatchilikda qo‘llash xususiyatlari bilan tanishish, shuningdek shokoladdan haykallar yasash va uning asosida turli shirinliklar tayyorlashni sinab ko‘rish imkoniyatini beradi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Rossiya jinoyat qidiruv xodimlari kuni
Jinoyat qidiruv xodimlari kuni — Rossiya Federatsiyasi jinoyat qidiruv xodimlarining kasb bayrami. Ushbu sana Rossiyada har yili 5-oktabrda nishonlanadi.
Jinoyat qidiruv xodimlari kuni tarixi
2008-yili RF Ichki ishlar vaziri Rashid Gumarovich Nurgaliyev Rossiya jinoyat qidiruv boshqarmasining 90 yilligi munosabati bilan qilgan tabrik nutqida quyidagilarni qayd etdi:"Jinoyat qidiruv boshqarmasi haqli ravishda fuqarolarning hurmatiga sazovor boʻldi. Aynan uning xodimlari har doim jinoyatchilikka qarshi kurashda oldingi safda boʻlgan va shunday boʻlib qolmoqda, hayot uchun xavf tugʻdiradigan eng qiyin damlarda doimo chidamlilik, bardosh namoyon etib, oʻzlarini munosib tuta bilishgan. Ular doimo jinoyatlarga nisbatan murosasizlik, halollik va intizomliligi bilan ajralib turishgan. Xizmat burchini ado etish davrida ham, Ulug Vatan urushining ogʻir yillarida ham shunday boʻlgan. Hozir ham shu tarzda davom etmoqda."Darhaqiqat, Ichki ishlar vazirligi tizimida eng kam sonli, ammo eng muhim boʻlinmalardan biri bu — jinoyat qidiruv boshqarmasi hisoblanadi. Jinoyat qidiruv xodimlari kuni — 5-oktabrdir.
Shu kuni koʻplab telekanallar jinoyat-qidiruv xodimlarining faoliyatiga bagʻishlangan filmlarni namoyish etadi. Masalan, Men, tergovchi; Jjinoyat qidiruv inspektori (film), Jinoyat qidiruv kunlari shular jumlasidan.
Boshqa mamlakatlarda jinoyat qidiruv xodimlari kuni
Ukraina
Ukrainada jinoyat qidiruv boʻlimi xodimlari kuni mamlakat Xalq Komissarlari Kengashining farmoni bilan respublikada sud-jinoyat qidiruv boʻlimi tashkil etilgan kunda nishonlanadi. Hujjat 1919-yil 15-aprelda qabul qilingan.
Yugoslaviyaning parchalanishi
Yugoslaviyaning parchalanishi ― 1991—2008-yillardagi voqealarning umumlashtirilgan nomi boʻlib, buning natijasida sobiq Yugoslaviya Sotsialistik Federativ Respublikasi (SFRY) oltita mustaqil davlatga va bir qisman tan olingan davlatga boʻlingan. Davlatning parchalanishi jarayoni 1991—1992-yillarda, oltita respublikadan toʻrttasi (Sloveniya, Xorvatiya, Bosniya va Gertsegovina va Makedoniya) SFRY tarkibidan ajralib chiqqandan soʻng boshlangan. Shu bilan birga, BMT tinchlikparvar kuchlari dastlab Bosniya va Gersegovina, keyin esa Kosovo avtonom viloyati hududiga kiritildi.
Ikki respublika qolgan Yugoslaviya tarkibidagi Serbiya va Chernogoriya federatsiyaga aylandi: 1992-yildan 2003-yilgacha - Yugoslaviya Federativ Respublikasi (FRY), 2003-yildan 2006-yilgacha - Serbiya va Chernogoriya konfederal Davlat ittifoqi (GSCh).
1999-yilda Qoʻshma Shtatlar va uning ittifoqchilari BMT himoyasi ostida boʻlgan Kosovo avtonom viloyatida harbiy operatsiya oʻtkazdi. Operatsiya insonparvarlik aralashuvi sifatida oqlandi, ammo u BMT mandatisiz amalga oshirildi, shuning uchun uning oʻtkazilishining qonuniyligi bahsli va baʼzi tanqidchilar tomonidan harbiy tajovuz sifatida tavsiflanadi.
2008-yil 17-fevralda Kosovo Respublikasining Serbiyadan mustaqilligi bir tomonlama eʼlon qilindi.
Old shartlar
1940-yillarning oxiri va 1960-yillarning boshlarida SFRY rahbariyatining siyosati «proletar internatsionalizmi»  mafkurasi, etnoterritorial federatsiya va Iosip Broz Titoning shaxsiy diktaturasi uygʻunligiga asoslangan edi. Ammo Yugoslaviya xalqlarining milliy oʻz taqdirini oʻzi belgilash jarayonlarini bostirish, agar hokimiyat bitta hukmdor va uning «quroldoshlarining» tor qatlami qoʻlida boʻlsa, samarali boʻlishi mumkin edi. 1960-yillarning boshidan boshlab Yugoslaviya Kommunistlari Ittifoqi (SKY) ichida islohotlar va federalizmni takomillashtirish tarafdorlari, bir tomondan,  «qattiq chiziq» tarafdorlari, shu jumladan, bochqa tamondan markazlashtirishni kuchaytirish, oʻrtasida kurash kuchaydi.
1971—1972-yillarda Sloveniya, Xorvatiya va Serbiyada kommunistlarning respublika uyushmalari rahbarlari boshchiligidagi islohotchi harakatlar kuchaya boshladi va Tito bu uning rejimiga tahdid ekanligini tushundi. 1971-yilda u «Xorvat bahori»  ga ("millatchilar" deb ataladigan) nuqta qoʻydi va 1972-yilda Serbiyada  «liberallar» tor-mor etildi. Makedoniya va Bosniya va Gertsegovinadagi kommunistlar uyushmalaridagi islohotchilar singari sloveniyalik “ texnokratlar ” ham xuddi shunday taqdirga duch keldi.
1974-yilgi SFRY Konstitutsiyasiga koʻra, keyinchalik «nazorat va muvozanat tizimi» deb nomlangan tizim yaratildi: Xorvatiya va Bosniyadagi serb aholisi xorvatlar va bosniyaliklarning milliy intilishlariga qarshi edi. Serbiyada tashkil etilgan Kosovo va Voyvodina avtonom viloyatlari serb millatchiligini jilovladi.
1980-yil 4-mayda Tito 87 yoshida vafot etdi. Prezident lavozimi tugatildi va hokimiyat jamoaviy rahbariyat qoʻliga oʻtdi, ammo bu jamiyat oldida oʻzini juda tez obroʻsizlantirdi. 1981-yil bahorida Yugoslaviyadagi jiddiy umumiy iqtisodiy inqiroz fonida Kosovodagi albanlar va serblar oʻrtasidagi qarama-qarshiliklar kuchaydi (qarang : Kosovodagi tartibsizliklar (1981)). 1986-yilda Belgradning «Vecherniye Novosti» gazetasida Serbiya Fanlar va Sanʼat Akademiyasining (SANI) memorandumi eʼlon qilindi va bu serb millatchilarining manifestiga aylandi. Ushbu hujjat ikki qismdan iborat edi - Yugoslaviyadagi vaziyat tahlili va Serbiya jamiyatining millatchi qanoti, jumladan, hokimiyat tomonidan taʼqibga uchragan antikommunistik dissidentlar talablari. Eʼlon qilinganidan soʻng, memorandum Serbiyaning rasmiy organlari tomonidan ham, SFRYning boshqa respublikalaridagi siyosiy sinf va ziyolilar tomonidan ham tanqid qilindi. Biroq, keyinchalik bu memorandumning gʻoyalari va konsepsiyasi Serbiya jamiyatida keng tarqaldi va unda oʻz ifodasini topgan gʻoyalar 1980-yillarning oxiri va 1990-yillarning boshlarida turli siyosiy kuchlar tomonidan faol qo'llanila boshlandi.
SANI memorandumi mamlakatdagi etnik-siyosiy va mafkuraviy muvozanatni buzdi, Tito merosxoʻrlari uni saqlab qolish uchun kurashdilar. Xususan, bu Serbiya boʻylab «Kosovoni himoya qilish uchun» minglab mitinglarga olib keldi. 1988-yil 28-iyun, Kosovo jangi kuni, Kosovodagi mitingda Serbiya kommunistlari yetakchisi Slobodan Miloshevich shunday dedi: «Sizlarga aytmoqchiman, oʻrtoqlar, shu yerda qolishingiz kerak. Bu sizning yeringiz, bu sizning uyingiz, dalalaringiz va bogʻlaringiz, bu sizning tarixingiz. Bu yerda hayot ogʻir, xoʻrlanasiz, bu yerdan ketmasligingiz kerak. Serblar va chernogoriyaliklar hech qachon qiyinchiliklarga duch kelmadilar, ular soatlab janglarda hech qachon orqaga chekinmadilar. Ota-bobolaringiz va avlodlaringiz uchun bu yerda qolishingiz kerak. Yugoslaviya Kosovosiz mavjud emas! »
Miloshevich buning uchun xalq harakatidan foydalanib, Serbiya ichidagi avtonom tuzilmalarni yoʻq qila boshladi. 1988-yil 4-oktabrda Bačka Palankada olomon Voyvodina hukumatining isteʼfosini talab qildi. Ertasi kuni Miloshevich Novi Sad ga qarshi mashhur harakatni boshqardi. Yugoslaviya xalq armiyasi yurishni tarqatishdan bosh tortdi va Voyvodina hokimiyati isteʼfoga chiqdi. Oʻsha yilning 17-oktabrida Kosovo hukumati isteʼfoga chiqdi va ularning oʻrniga Miloshevichga sodiq siyosatchilar keldi.
1989-yil 10-yanvarda Titogradda mahalliy parlament binosi oldida hukumat isteʼfosini talab qilib namoyish boʻlib oʻtdi va ertasi kuniyoq bu talabni bajardilar.
Sloveniyadagi tartibsizliklarning boshlanishi «Lyublyana toʻrtligi» jarayoni edi. 1988-yil may oyida Sloveniyaning «Mladina»  jurnali Yugoslaviyada goʻyoki tayyorlanayotgan harbiy toʻntarish haqida «Uzoq pichoqlar kechasi»   nomli shov-shuvli maqolani nashr qilmoqchi edi. Ammo oʻsha paytda maqola chop etilmagan va hukumat ularga maqola uchun materiallar bergan uch dissident va bir armiya praporshini hibsga olgan. Ular hibsga olinganlarni himoya qilishdi - ularni ozod qilish uchun bir qator arizalar bor edi. Rasmiylar yon berishdi - hukm chiqarilgunga qadar ayblanuvchilar ozodlikda qoldilar (va hatto biri Mladinani tahrir qilishni davom ettirdi). 1988-yil iyun oyida Lyublyanada himoyachilar ishtirokisiz boʻlib oʻtgan «toʻrtlik» ga qarshi harbiy sud boshlandi. 1988-yil 21-iyunda boʻlib oʻtgan birinchi yigʻilishda sud oldida 15 ming kishigacha miting yigʻildi va 23-noyabrda hukm (besh oydan toʻrt yilgacha qamoq muddati) tasdiqlanganda, 10 mingga yaqin odam. Sloveniya parlamenti qarshisida yigʻildi. odamlar va bu safar miting jonli koʻrsatilgan.
Sloveniya aholisining noroziligi yanada kuchaydi. 1989-yil 11-yanvarda Sloveniya demokratik ittifoqi tashkil topdi. 1989-yil may oyida Lyublyanadagi mitingda «Sloveniya xalqining suveren davlati» ni yaratish talabi bilan «May deklaratsiyasi» qabul qilindi. Oʻsha yilning sentabr oyida Sloveniya parlamenti respublika konstitutsiyasini oʻzgartirib, «Sloveniya xalqining doimiy, ajralmas va ajralmas huquqi asosida oʻz taqdirini oʻzi belgilash va ajralish va birlashtirish» bandi kiritilib Sloveniya SFRYning bir qismi ekanligini taʼkidladilar. 1989-yilda mamlakatda bir nechta muxolifat partiyalari paydo boʻldi, ular yil oxirida 1990-yil aprel oyida respublika parlamentiga boʻlib oʻtgan saylovlarda oʻrinlarning yarmidan koʻpini qoʻlga kiritgan «Sloveniya demokratik muxolifati» koalitsiyasiga birlashdi. 1990-yil iyul oyida Sloveniya suvereniteti toʻgʻrisidagi deklaratsiya qabul qilindi, unda Yugoslaviya qonunlari respublikada faqat mahalliy konstitutsiyaga zid boʻlmagan darajada amal qiladi. 1990-yil 23-dekabrda referendum boʻlib oʻtdi, unda Sloveniya mustaqilligini ovoz berganlarning 88,5 foizi qoʻllab-quvvatladi.
1989-yil iyul oyida Kninska Krajinada Kosovo jangining 600 yilligini nishonlash chogʻida Xorvatiyadagi serblarning mavqei haqida ham savollar koʻtarildi: oʻz madaniyati, tili va kirill alifbosidan foydalanish huquqi ega deb tan olindi. Bayramda serb xalq qoʻshiqlari kuylana boshlaganidan soʻng, Xorvatiya respublikasi hukumati bayramni toʻxtatdi. Bu hukumat tomonidan millatchilikning koʻrinishi sifatida baholandi. Bayramdan soʻng darhol baʼzi serbiya jamoat arboblari, jumladan, yangi tashkil etilgan «Zora» madaniy-maʼrifiy jamiyati rahbari Yovan Opachich hibsga olindi. 1989-yil avgust oyida Xorvatiya Saborlari til toʻgʻrisidagi qonunni qabul qildi. unda Xorvatiyadagi serb xalqining serb tili tilga olinmagan.
siyosatchilar nazarida etno-millatchilik ham siyosiy safarbarlikning oddiy va “qulay” usulidek koʻrinardi. 1990—1991-yillarda Serbiya va Sloveniya, Serbiya va Xorvatiya oʻrtasida qarama-qarshiliklar - iqtisodiy, siyosiy, keyin esa etnohududiy mojarolar kuchaya boshladi. Kurash markazida Xorvatiyaning serblar yashaydigan hududlari, shuningdek, Bosniya va Gertsegovina bor edi. Bosniya va Gertsegovinadagi serblar va xorvatlar o'zlarining ixcham yashashlari hududlarini mos ravishda Serbiya va Xorvatiyaga qoʻshish masalasini koʻtardilar. Nisbatan koʻpchilikni (43,5%) tashkil etuvchi bosniyalik musulmonlar Bosniya va Gertsegovina yaxlitligini saqlash tarafdori edilar, chunki ular yashab turgan hududlarning yaxlitligini faqat shu orqali taʼminlash mumkin edi. Biroq, shu bilan birga, boshqa ikkita yirik jamoa (serblar va xorvatlar) Bosniya hukumati tomonidan "milliy ozchiliklar" sifatida qabul qilindi va unitardan tashqari, BH davlat tuzilishining har qanday modeli rad etildi. Bosniya va Gersegovinani aholining etnik va konfessiyaviy mansubligiga koʻra "boʻlish" amalda mumkin emas edi - unda "sof" etnik hududlar yoʻq edi. Etnik nizolarning kuchayishida Ikkinchi Jahon urushi voqealari, xususan Xorvatiya Mustaqil Davlatida Ustasha rejimi tomonidan uyushtirilgan serb genotsidi haqidagi xotiralar muhim rol oʻynadi.
Anti-serb stereotiplari Yugoslaviyadan tashqarida ham paydo boʻldi. Shunday qilib, Georg Reismiller Frankfurter Allgemeine Zeitung gazetasida shunday deb yozgan edi: "Anʼanaviy ravishda demokratiyaga yoʻnaltirilgan slovenlar va xorvatlar oʻzlarining Gʻarbiy katolik merosi tufayli... oʻzlarini noyob vaziyatga duchor qilishdi: ular nihoyat serb despotlari va serblarning oʻzboshimchaliklaridan, Kommunistik zolimlar va bosqinchilar harakatiga chek qoʻyishdi.
1990-yil 22-yanvarda boʻlib oʻtgan SKJning XIV (navbatdan tashqari) qurultoyida u amalda yagona partiya sifatida oʻz faoliyatini toʻxtatdi. Kongress tugashidan oldin ham Sloveniya, Xorvatiya, Bosniya va Gersegovina va Makedoniya delegatsiyalari uni tark etishdi. Shundan soʻng LCJning respublika tashkilotlari mustaqil, partiya markazidan mustaqil boʻlgan tashkilotlarga aylana boshladi, ularning har biri oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻlib, muayyan respublikadagi vaziyatga qarab oʻz-oʻzidan harakat qiladi. Biroq, 1990-yilgi koʻppartiyaviy saylovlar arafasida mamlakatda ikkita umumittifoq siyosiy kuchlari - kommunistlar va 1990-yil iyul oyida ittifoqchi Tito Markovich tomonidan tuzilgan Islohot kuchlari ittifoqi (islohotchilar) faoliyat koʻrsatdi. Islohotchilar Yugoslaviyaning har bir subyektida boʻlimlar tashkil qildilar va islohotlar sharti bilan SFRY birligini saqlab qolish tarafdori edilar. Islohotchilar tomonida ziyolilarning bir qismi, xususan, mashhur rejissor Kusturitsa edi.
1990-yil 11-noyabrda Makedoniyada boʻlib oʻtgan birinchi koʻp partiyaviy parlament saylovlarida muxolifat koʻpchilik oʻrinlarni qoʻlga kiritdi. 1990-yil 18-noyabrda Bosniya va Gertsegovinada birinchi koʻp partiyaviy parlament saylovlari boʻlib oʻtdi. Ularda uchta millatchi partiya gʻalaba qozondi: Musulmon demokratik harakat partiyasi, Serbiya Demokratik partiyasi va Bosniya va Gertsegovina Xorvatiya demokratik ittifoqi. 1990-yil 9-dekabrda Chernogoriya va Serbiyada oʻtkazilgan birinchi koʻp partiyaviy saylovlar natijalariga koʻra, Slobodan Miloshevich boshchiligidagi Chernogoriya Kommunistlari Ittifoqi va Serbiya Sotsialistik partiyasi (Serbiya Kommunistlar Ittifoqining vorisi), u yerda hokimiyatda qoldi. Boshqa respublikalarda umumittifoq partiyalari qattiq magʻlubiyatga uchradi. Masalan, Bosniya va Gertsegovinada kommunistlar va ularning ittifoqchilari mintaqada “Borba” gazetasi tomonidan qoʻllab-quvvatlanganiga qaramay, 9%, A.Markovich islohotchilari esa bor-yoʻgʻi 5% oʻringa ega boʻldi. UTEL televideniyesi ittifoqchi organlar tomonidan nazorat qilinadi.
Xorvatiyadagi vaziyat respublika hukumatining millatchilik choralari tufayli keskinlashdi. 1990-yil iyun-iyul oylarida serb-xorvat tili xorvat tiliga oʻzgartirildi, avval nomi, keyin esa tilning grammatik meʼyorlari oʻzgartirildi. Rasmiy yozishmalarda va ommaviy axborot vositalarida kirill yozuvi taqiqlandi. Serb tarixi, serb yozuvchi va shoirlari haqidagi matnlar maktab oʻquv dasturlaridan olib tashlandi. Davlat muassasalaridagi serblar Xorvatiyaning yangi hukumatiga "sodiqlik varaqalari"ni imzolashga majbur boʻldilar. Bundan bosh tortganlar zudlik bilan ishdan boʻshatildi. Bu, ayniqsa, Ichki ishlar vazirligi tizimida yaqqol sezilib, u yerda xizmat qilayotgan serblarning bir qismi hibsga olindi. Serb ziyolilari vakillariga bosim oʻtkazildi. Shu bilan birga, xorvat ekstremistlarining Serb pravoslav cherkoviga koʻplab hujumlari boshlandi. Ruhoniylarni kaltaklash, ibodat paytida cherkovlar yaqinida provokatsiya qilish, cherkovlarni qazib olish va qabrlarni tahqirlash holatlari bo'lgan. 1991-yilda Xorvatiya politsiyasi bu harakatlarda faol ishtirok etdi - ular ruhoniylarni hibsga oldilar, dindorlarning toʻplanishini taqiqladilar va bayramlarga aralashdilar.
SFRY uchun turli xil islohot loyihalari ilgari surildi - federatsiyani takomillashtirish, uni konfederatsiyaga aylantirish. Ammo 1990-yilning ikkinchi yarmidan boshlab milliy ozchiliklarning harakati (birinchi navbatda, Serbiyadagi Kosovo albanlari va Xorvatiyadagi Knin serblari) mavjud respublikalar tarkibidagi muxtoriyatga boʻlgan dastlabki talabdan borgan sari aniqroq boʻlib, uning ajralib chiqishi talabiga oʻtdi. ularning etnik hududlari - mustaqillik eʼlon qilinishi bilan (Kosovo), yoki boshqa respublikalarga qoʻshilishi bilan (Xorvatiyadagi serblar - Serbiyaga) Xorvatiya hududida oʻzini serb deb eʼlon qilgan tuzilmalarning shakllanishi boshlandi. 1990-yil may oyida Zagrebda futbol oʻyini chogʻida serb va xorvat muxlislari oʻrtasidagi shiddatli ommaviy mushtlashuv kelajakdagi millatlararo zoʻravonliklarning xabarchisi edi.
1990-yil 23-mayda kasbi stomatolog, SDP bosh qoʻmitasi aʼzosi, sobiq kommunist va Xorvatiya Kommunistlar ittifoqi qurultoyi delegati Milan Babich Knin jamiyati assambleyasi raisi etib saylandi. Uning atrofida milliy yoʻnaltirilgan serblar doirasi shakllandi va ular Xorvatiyadagi serb jamoalarini birlashtirish uchun ish boshladilar. Bundan tashqari, ular buni rasmiy ravishda ruxsat etilgan Xorvatiya konstitutsiyasi asosida qildilar.
27-iyun kuni Knin Assambleyasi Lika va Shimoliy Dalmatiyaning oltita hamjamiyatining Hamdoʻstligini yaratishni yakunladi. Birlashish istagi Knin, Benkovac, Obrovac, Donji Lapac, Gracac va Titova-Korenica jamoalari tomonidan bildirildi.
1990-yil 25-iyulda Likadagi Srb kichik shaharchasida Serbiya Demokratik partiyasining qurultoyi boʻlib oʻtdi. Qurultoyga yigʻilgan uning tarafdorlari va adolatli tomoshabinlari soni 120 000 - 200 000 kishiga baholanmoqda. Qurultoyda hokimiyatning qonun chiqaruvchi organi - Serb Sabori va ijro etuvchi organ - Serbiya Milliy Kengashi tuzildi. Serb xalqining suvereniteti va muxtoriyati toʻgʻrisidagi deklaratsiya ham qabul qilindi. Serb talablari kirill yozuvidan foydalanish, serb maktablari va tegishli maktab dasturlari, madaniy va siyosiy muassasalar, korxonalar, matbuot va Serbiya radio va televideniyesini saqlab qolish bilan bogʻliq. Serbiya Milliy Kengashi raisi etib Babić saylandi, bu asosan serblarning avtonomiya uchun harakatining radikallashuvini anglatardi.
1990 -yil 21-dekabrda Knin shahrida Serbiyaning Krajina avtonom viloyati e’lon qilindi.
Dastlab, ittifoq markazi ham, respublikalar ham bir-biriga zid kela boshlagan ittifoq va respublika konstitutsiyalari asosida yuzaga kelgan nizolarni haqiqatdan ham hal qilishga intildi: federal hokimiyatlar respublika organlarining qarorlarini noqonuniy deb eʼlon qildilar va ular, oʻz navbatida, oʻzini oʻzi eʼlon qilgan subyektlarga nisbatan ham xuddi shunday qildi.
1991-yil mart oyi boshida, serblar Xorvatiyadagi Ichki ishlar vazirligini tark eta boshlagandan soʻng, serb politsiyasi politsiya bo'limi va shahar muassasalarini egallab olgandan soʻng, Xorvatiya politsiyasining maxsus kuchlari Pankrac shahriga bostirib kirdi va serb jangarilarini quvib chiqardi. Keyingi toʻqnashuvlarning oldini olish uchun shaharga Yugoslaviya xalq armiyasining boʻlinmalari kiritildi.
1991-yil 31-martda Xorvatiyadagi Plitvitse koʻllari milliy bogʻi hududida Serbiya koʻngillilari tomonidan qoʻllab-quvvatlangan Serbiya hududiy mudofaa kuchlari va xorvat politsiyachilari oʻrtasida toʻqnashuv sodir boʻlib, ikki kishi halok boʻldi.
Natijada Sloveniya va Xorvatiya mustaqilligining eʼlon qilindi, 1991-yil iyun-iyul oylarida Sloveniyada Yugoslaviya xalq armiyasi va oʻzini-oʻzi mudofaa qilish kuchlari oʻrtasidagi qurolli toʻqnashuvlar va oʻsha yili Xorvatiyada boshlangan urush boʻlib oʻtdi. Unda qoʻshimcha muntazam armiyadan tashqari aholi ham qatnashgan ("harbiy tuzilmalar" ni toʻldirish, oʻz etnohududiy oʻzini oʻzi e'lon qilgan tuzilmalarni yaratish va ulardan "chet el" millatlar aholisini quvib chiqarish) amalga oshirildi. 1992-yilda Bosniya va Gertsegovinada urush boshlandi.
Qarama-qarshi tomonlar
thumb|250x250px| Yugoslaviya urushlari Sloveniyada oʻn kunlik urush Xorvatiyadagi urush Bosniya urushi Kosovo urushi NATOning Yugoslaviyaga qarshi urushi Presevo vodiysidagi mojaro Makedoniyadagi mojaro (2001) Yugoslaviya mojarolarining asosiy tomonlari:
Ulardan tashqari, BMT, AQSh va ularning ittifoqchilari ham mojarolarda ishtirok etdilar, Rossiya muhim, ammo ikkinchi darajali rol oʻynadi. Slovenlar federal markaz bilan faqat ikki haftalik urushda qatnashdilar, makedoniyaliklar tinch yoʻl bilan mustaqillikka erishdilar, ammo 10 yildan keyin ham albanlar bilan toʻqnash kelishdi.
Serb pozitsiyasining asoslari
Serb tomonining fikricha, Yugoslaviya uchun urush mamlakatni himoya qilish sifatida boshlanib, serb xalqining omon qolishi va bir davlat chegaralarida birlashishi uchun kurash bilan yakunlangan. Agar Yugoslaviya respublikalaridan har bir respublikasi milliy belgilar asosida ajralib chiqish huquqiga ega boʻlsa, serblar xalq sifatida bu boʻlinishning oldini olishga haqli edi, chunki koʻpchilik serblar yashaydigan hududlarni, xususan Xorvatiyadagi Serb Krajina Respublikasi va Bosniya va Gertsegovinadagi Serb Respublikasini egallab olgan edilar.
Xorvatiya pozitsiyasining asoslari
left|thumb|200x200px| Vayron boʻlgan Xorvatiya uyi Xorvatlar federatsiyaga kirish shartlaridan biri undan ajralib chiqish huquqini tan olish ekanligini taʼkidladilar. Tudjman tez-tez bu huquqni yangi mustaqil Xorvatiya davlati shaklida amalga oshirish uchun kurashayotganini aytdi (baʼzilari Xorvatiyaning Ustashe Mustaqil Davlati bilan bogʻlangan).
Bosniya pozitsiyasining asoslari
Bosniyalik musulmonlar urushayotgan guruhlarning eng kichigi edi (agar siz Bosniyani emas, mojaroning butun hududini olsangiz). Ularning pozitsiyasi juda gʻalati edi. Bosniya va Gertsegovina prezidenti Aliya Izetbegovich 1992 yilning bahorigacha sobiq Yugoslaviya endi yoʻqligi ayon boʻlgunga qadar aniq pozitsiyani egallashdan qochdi. Keyin referendumdan soʻng Bosniya va Gertsegovina mustaqilligini eʼlon qildi.
Xorijiy davlatlarning pozitsiyasi
Yugoslaviya inqirozining rivojlanishi davrida jahon hamjamiyati Yugoslaviyaning hududiy yaxlitligini saqlash tarafdorlari (koʻpincha u erda islohotlar oʻtkaziladi) va Yugoslaviya respublikalarining mustaqilligini qoʻllab-quvvatlovchilarga boʻlingan.
Yugoslaviya mulki va mulkining bo'linishi
SFRY mulkini taqsimlash uzoq vaqt davom etdi. Faqat 2004-yilda Vena kelishuvi kuchga kirdi (Xorvatiya ratifikatsiya qilinganidan keyin), bu SFRYning oltin va valyuta aktivlarini ham, uning xorijiy diplomatik vakolatxonalari mulkini ham taqsimlashni nazarda tutgan. Bu shartnoma boʻyicha, masalan, Kichik Yugoslaviya SFRY oltin-valyuta aktivlarining 38,0 foizini va diplomatik va konsullik mulkining 39,5 foizini oldi. Baʼzi rus tadqiqotchilari bu qismni adolatsiz deb hisoblashadi. Misol uchun, A. Generalov shartnomada Serbiya Qirolligining umumiy mulkka qoʻshgan hissasi hisobga olinmaganligi va 1918-yilgacha xorijdagi barcha Yugoslaviya diplomatik vakolatxonalari faqat Serbiya va Chernogoriyaga tegishli boʻlganligini taʼkidlaydi. Bunday dalil SFRY parchalanishi paytida mavjud boʻlgan chet eldagi Yugoslaviya diplomatik vakolatxonalarining aksariyati 1918-yildan keyin paydo boʻlgan shtatlarda tashkil etilganligini hisobga olmaydi. Yugoslaviyaga boʻlgan qarzlar ham barcha respublikalar oʻrtasida boʻlinishga bogʻliq edi. Masalan, SSSRning SFRY oldidagi qarzi (taxminan 806 million dollar) 2003-yilda quyidagi nisbatda boʻlingan: Serbiya va Chernogoriya 38%, Xorvatiya - 23%, Sloveniya - 16%, Bosniya va Gertsegovina - 15,5% va Makedoniya – 7,5%. 2016-yilning apreliga kelib, bu summalar Rossiya tomonidan toʻlangan (qarzning Bosniya va Gertsegovinaga boʻlgan qismi bundan mustasno).
Yugoslaviya vorisligi
Birlashgan Millatlar Tashkiloti nuqtai nazaridan, SFRY SSSRdan farqli oʻlaroq, vorisi Rossiya boʻlgan (shu munosabat bilan Rossiya Federatsiyasining BMTga aʼzoligi 1945-yil oktabrda koʻrib chiqiladi) davlatga ega emas. . Yugoslaviya Federativ Respublikasi (Serbiya va Chernogoriya ittifoqi) 2000-yilda BMTga aʼzo boʻlish uchun alohida ariza topshirgan, u oʻsha yilning 1-noyabrida berilgan. BMTdagi FRYning vorisi Serbiya boʻlib, uning aʼzoligi 2000-yil 1-noyabrdan boshlab tashkilotga qabul qilinadi. Shu bilan birga, FRY parchalanganidan keyin Serbiya BMTga aʼzo boʻlish uchun yangi ariza topshirmadi.
Dave Mackay
David Craig Mackay (1934-yil 14-noyabr – 2015-yil 2-mart) shotlandiyalik futbolchi va murabbiy edi.
Eurovision qoʻshiq tanlovi 1965
thumb|261x261px|Yashil — Qatnashayotgan mamlakatlar. Sariq — Qatnashishdan voz kechgan mamlakatlar. Qizil — finalga oʻtmagan mamlakatlar Eurovision qoʻshiq tanlovi 1965 (Eurovision Song Contest 1965, Concours Eurovision de la chanson 1965) — 1965-yilda oʻtkazilgan 10-Eurovision qoʻshiq tanlovi.
Salorlar
Salorlar, solurlar (oʻzlarini salir deb ataydilar) — Xitoydagi turkiy xalq. Asosan, Sinxay viloyatining Syunxua noxiyasida yashaydilar (90 ming kishi, 1990y.lar oʻrtalari). Salor tilidl soʻzlashadi. Din dorlari — musulmon sunniylar. Xitoy yilnomalarida S. 14-asrdan tilga olingan. V. V. Bartold S.ning Turkmanistonda yashaydigan turkmanlar (oʻgʻuzlar) tarkibida boʻlgan salor (salir) qabilasi bilan tarixan bogʻlikligini isbotlab berdi. Abultziy Bahodirxonning yozishicha, Oʻgʻuzxonning oʻgʻli Togʻxonning 4 oʻgʻli boʻlib, kattasining ismi Salur edi. Hozir XXRda yashaydigan S.ning hayotida turkistonliklar, ayniqsa, oʻzbeklar urfodati saqlanib qolgan. Mas, ular uylarining atrofini, koʻchalarini va hovlilarini mevali daraxtlar ekib bogʻga aylantirishadi, uyjoy qurishda toʻsinlarni bezatishadi, hovliga qaratilgan katta ayvon barpo etishadi, mahallalarda masjid solishga alohida eʼtibor berishadi. Birgina Syunxua nohiyasida kattakichik 79 ta masjid mavjud. Roʻza va Qurbon hayitlarini katta tantana bilan oʻtkazishadi. Xitoy xalqi bilan yaqin yashashiga qaramay islom boʻyicha harom va makruq deb koʻrsatilgan narsalar yeyilmaydi. Erkaklar oq yoki qora doʻppi kiyadilar. Yosh yigitlar oq koʻylak, uning ustidan nimcha kiyishadi, bellariga qizil belbogʻ bogʻlashadi. Katta yoshdagilar toʻn kiyishadi. Qizlari qizil koʻylak, uning ustidan qora nimcha, doʻppi kiyishadi, qulogʻiga bir necha halqadan iborat boʻlgan zirak taqadi. Yosh ayollar yashil, oʻrta yoshdagilar qora, katta yoshliklar oq rangli roʻmol oʻraydilar. Nikoh va motam marosimlari oʻzbek va uygʻurlarga oʻxshaydi. Soʻnggi yillarda S hayotida, ayniqsa, kiyinishida ancha oʻzgarishlar paydo boʻlgan boʻlsada, milliylik qattiq saqlanib qolgan.
S qadimdan dehqonchilik va chorvachilik bilan shugʻullanishgan. Savdogarlik, bogʻbonlik, oltin qazish kabi kasblar ular hayotida katta oʻrin tutadi. Koʻp oilalar hunarmandchilik bilan shugʻullanadi. 1954-yil 24 fevraldan oʻz muxtoriyat uyezdiga ega.
Bryuggedagi shokolad muzeyi
Bryuggedagi shokolad muzeyi (Chocolademuseum in Brugge) — Bryuggedagi kakao-dukkagining shokoladga aylanishi haqida hikoya qiluvchi muzey. Shokolad muzeyi shokolad haqidagi tarixiy, geografik va botanika maʼlumotlarining manbai hisoblanadi. Muzeyda tashrif buyuruvchilar uchun retseptlar mavjud. Shokolad muzeyida siz kakao haqidagi kitoblarni o‘z ichiga olgan katta kutubxonaga kirishingiz, qo‘lda ishlangan shokolad mahsulotlarini yaratish jarayonini ko‘rishingiz va mutaxassislarga shokolad haqida savollar berishingiz mumkin. Bo‘limlardan birida shokoladning sog‘liq uchun foydalari haqida so‘z boradi.
Shokolad muzeyi va fransuzcha qovurilgan kartoshkasi muzeyi
2011-yil 1-maydan boshlab Bryuggedagi Shokolad muzeyi fransuzcha qovurilgan kartoshka muzeyi bilan hamkorlik qiladi, chunki shokolad va fri kartoshkalari Belgiyaning odatiy milliy taomlari hisoblanadi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Ralph internetga qarshi
Ralph internetga qarshi (Ralph Breaks the Internet) 2018-yilda ekranlarga chiqarilgan 3D formatdagi kompyuter-animatsion film boʻlib, Walt Disney Animation Studios tomonidan ishlangan va Walt Disney Studios Motion Pictures tomonidan tarqatilgan. 2012-yilda chiqarilgan Wreck-It Ralph filmi davomi hamda 57-toʻliq metrajli Disney animatsion filmi. Filmda bosh qahramonlarga John C. Reilly, Sarah Silverman, Jack McBrayer, Jane Lynch, Taraji P. Henson, Alan Tudyk va Gal Gadot ovoz berishgan. Filmning ilk namoyishi 2018-yilning 21-noyabrida AQShda boʻlib oʻtgan.
Mazmuni
Filmda birinchi film voqealaridan olti yil oʻtgach oʻyin avtomatlari galereyasiga Janob Litwak tomonidan Wi-Fi router ulanishi ortidan Wreck-It Ralph Internet maʼlumot boʻshligʻida boshidan kechirgan sarguzashtlar haqida hikoya qilinadi.
Geodezik chiziq
Geodezik chiziq - yer sirtida istalgan joyda olingan ikki nuqta orasidagi chiziq. Shar yuzasida — katta doyra yoyi, silindr yon tomonining yuzasida — burama chiziq yoʻli, ellipsoid sirtida — ikkilanma egri chizigʻi boʻlib, uning har nuqtasiga tegib oʻtgan tekislik shu nuqtadagi yuzaga normal (tik) chiziqdan oʻtadi.
Ağdaş (Jalilabad)
Ağdaş (shuningdek, Agdash) — Ozarbayjonning Jalilabad tumanidagi qishloq va munitsipalitet. 2,354 kishi istiqomat qiladi.
Geodezik chiziq
Yer shari va ellipsoid yuzasidagi bir nuqta paralleli radiusi g ning shu nuqtadagi geodezik azimuti sinusiga koʻpaytmasi shu G. ch. uchun oʻzgarmas miqdor boʻladi, yaʼni r6sina=c.
Huang Bowen
Huang Bowen (1987-yil 13-iyulda tugʻilgan) — Xitoyning professional futbolchisi, hozirda Xitoy Superligasining „Guangzhou“ klubida oʻynaydi.
Klubdagi faoliyati
2011-yilning 10-fevralida Huan K-Liga jamoasi Jeonbuk Hyundai Motorsga oʻtgan. U klubdagi debyutini 2011-yilning 6-martida Chunnam Dragonsga qarshi oʻyinda (1:0) oʻtkazgan. 2011-yilning 6-martida OFK Chempionlar ligasi oʻyinida „Arema FC“ ga qarshi oʻyinda (4:0) u klub uchun birinchi golini kiritgan.
2012-yilning 7-iyulida Huang Xitoy Superligasi vakili "Guangzhou Evergrand "ga oʻtgan. U Guangzhouning 2013-yilgi Osiyo Chempionlar Ligasida gʻalaba qozongan jamoaning asosoiy oʻyinchisi edi, klub qitʼa chempionligini qoʻlga kiritgan ikkinchi Xitoy jamoasiga aylangan. 2017-yil 13-avgust kuni Henan Jianyega qarshi liga oʻyinida Rikardo Vaz Tê tomonidan qoʻpollik ishlatilib Huang umurtqa suyagini jarohatlab olgan, bu esa uni mavsumning qolgan qismida maydonga tushishiga monelik qilgan.
Xalqaro faoliyati
Huang Xitoy terma jamoasidagi debyutini 2008-yilning 25-mayida Iordaniyaga qarshi oʻyinda (2:0) oʻtkazgan. Yoshi va tajribasizligiga qaramay, oʻsha paytdagi bosh murabbiy Vladimir Petrovich Huangga 2010-yilgi FIFA Jahon chempionati saralash bosqichidagi muhim bahsda Qatarga qarshi oʻyinda (1:0) bitta oʻyin oʻtkazishga ruxsat bergan va bu Xitoyni saralashdan chiqarib yuborgan. Qolgan saralash oʻyinlarida u boshqa ishtirok etmagan boʻlsa-da, 2011-yilgi Osiyo kubogi saralash bosqichida vaqtinchalik murabbiyi Yin Tiesheng qoʻl ostida terma jamoaga chaqirilgan.
Klub
Beijing Guoan
Jeonbuk Hyundai Motors
Guangzhou Evergrand
Hwang In-beom
Hwang In-beom (1996-yil 20-sentyabrda tugʻilgan) — Janubiy Koreyalik professional futbolchi, Gretsiya Superligasining „Olympiacos“ klubi va Janubiy Koreya terma jamoasida yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.
Klubdagi faoliyati
Hwangg Daejeon Citizen jamosi bilan 2015-yilda shartnoma imzolagan. U 30-may kuni Poxang Stilersga qarshi liga oʻyinida oʻzining birinchi golini urgan va Daejeon tarixidagi eng yosh toʻpurarga aylangan.
2019-yilning 30-yanvarida Hwangg 2021 va 2022-yilgi mavsum uchun Vancouver Whitecaps jamosi bilan shartnoma imzolagan. U 2-mart kuni „Minnesota United“ga qarshi „Waytcaps“ safida debyut qilgan. 17-aprel kuni „Los-Angeles“ ga qarshi oʻyinda (1:0) jamoa uchun birinchi golini kiritgan. 2019-yilgi mavsumning 30-haftasida Hwangg „LA Galaxy“ga qarshi o‘yinda uchta golli uzatmani amalga oshirib haftaning eng yaxshi oʻyinchisi deb topilgan.
2020-yilning 14-avgustida Hwangg Rossiyaning „Rubin“ klubiga o‘tgan. U 2020/2021-yilgi mavsum oʻrtalariga qadar Rossiya Premer-ligasining eng yaxshi pleymeykerlaridan biri boʻlgan, ammo keyin koronavirus va tovonidan olgan jarohati bu natijaga putur yetkazgan.
2022-yilning 3-aprelida Hwanggning „Rubin“ bilan shartnomasi Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi bilan bog‘liq maxsus FIFA qoidalariga ko‘ra, 2022-yilning 30-iyuniga qadar to‘xtatildi. Hwangg 5-aprel kuni „Seoul“ klubiga qoʻshilgan.
2022-yilning 29-iyulida Hwangg Gretsiyaning „Olympiacos“ klubiga qo‘shilgan. 2022-yil 18-avgustda u Yevropa Ligasi pley-off o‘yinida „Apollon Limassol“ mehmoni bo‘lib, 1:1 hisobida yakunlangan o‘yinda hisobni tenglashtirgan gol muallifiga aylangan.
Xalqaro faoliyati
Hwangg Janubiy Koreyani 2018-yilgi Osiyo o‘yinlari chempioni boʻlishida muhim rol o‘ynagan. Mukofot sifatida u Asan Mugunghwadan harbiy xizmatni yarmiga yetmasdan ozod etilgan va Daejeon Citizenga qaytib kelgan.
Hwangg terma jamoadagi debyutini 2018-yil sentyabrida o‘tkazgan va o‘sha yilning oxirida u o‘zining milliy terma jamoasidagi birinchi golini 16-oktyabr kuni Panamaga qarshi o‘rtoqlik o‘yinida (2:2) kiritgan.
2019-yilgi OFK Osiyo kubogida Hwangg ajoyib oʻyin koʻrsatgan va ESPN turnirining eng yaxshi jamoasiga kiritilgan. Shuningdek, u Janubiy Koreyani chempionlikka olib chiqqanidan keyin 2019-yilgi EAFF chempionatining eng qimmat futbolchisi deb topilgan.
Oʻyin uslubi
The National Post jurnalisti JJ Adamsning taʼkidlashicha, Hwangg „markaziy yoki qanotda oʻynay oladi, ammo hujumkor yarim himoyachi sifatida muvaffaqiyat qozongan. U aniq toʻp uzatishlari, hujumkorligi, toʻpga egalik qilishi bilan mashhur“.
Yutuqlar
Janubiy Koreya U23
Janubiy Koreya
Shahsiy yutuqlar
Wilf Mannion
Wilfrid James Mannion (1918-yil 16-may – 2000-yil 14-aprel) — ingliz professional futbolchisi, ichki hujumchi sifatida “Middlesbrough” safida 350 dan ortiq oʻyinda maydonga tushgan.
Mannion 1918-yil 16-mayda Janubiy Bankda irlandiyalik muhojirlar oilasida tug'ilgan.
George Khouri
George Khouri( جورج خوري  ) 1980-yillarda Suriya milliy futbol jamoasida o'ynagan nafaqadagi suriyalik futbolchi.
Karyera
Khouri faoliyatining katta qismini “Al-Jaish”da o‘tkazgan, keyin Tishreen va Ummonda o‘ynagan.
Firas Al-Khatib
Firas Mohamad Al Khatib - 1983-yil 9-iyunda tugʻilgan) — suriyalik sobiq futbolchi, asosan hujumchi sifatida oʻynagan. U 36 ta gol bilan Suriya terma jamoasi tarixidagi eng yaxshi toʻpurar hisoblanadi.
Mezraa, Vezirköprü
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">