cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qiyosiy-tarixiy tilshunoslik
Qiyosiy-tarixiy tilshunoslikt. 19-asr — 20-asr boshlarida, asosan, Germaniya, AvstroVengriya va Skandinaviya mamlakatlarida rivojlangan boʻlsa, keyingi paytlarda bu tilshunoslik Rossiya (SSSR), AQSH, Gʻarbiy Yevropa, Finlandiya, Shvetsiya, Vengriya, Yaponiya, Hindiston va boshqalar mamlakatlarda ham taraqqiy etmoqda. Turkiyzabon davlatlarda ham Qiyosiy-tarixiy tilshunoslikt.ka qiziqish kuchayib bormoqda, qarindosh va noqarindosh tillarni oʻzaro qiyosiy oʻrganishga, lugʻaviy, morfologik birliklarning tarixiy shakllarini aniqlashga eʼtibor berilmoqda. Xususan, Oʻzbekistonda oʻzbekqoraqalpoq, oʻzbekturkman, oʻzbekqozoq, oʻzbektojik, oʻzbekrus tillarini, Qozogʻistonda qozoqoʻzbek, qozoqmoʻgʻul tillarini qiyosiy oʻrganish boʻyicha muayyan izlanishlar olib borilgan.
Adabiyot
Abduvahob Madvaliyev, Gavhar Toʻxliyeva.
NGC 676
NGC 676 Baliq yulduz turkumidagi S0-a tipli galaktikadir.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Limuru Tea Plc
thumb| Limuru choy dehqonchiligi Limuru Tea Plc — Keniya kompaniyalaridan biri boʻlib, Nairobi fond birjasida roʻyxatga olingan va yashil bargli choy yetishtirish bilan shugʻullanadi. 1895-yilda tashkil etilgan kompaniya Limuru shaharchasidan toʻrt kilometr sharqda joylashgan 282 gektar choy yerlariga egalik qiladi.
Limuru Tea Plc kompaniyasi "Unilever Tea Kenya Limited "(UTKL) kompaniyasining ishlab chiqaruvchisi hisoblanadi. UTKL Limuru chiqarilgan choyning ustav kapitalining 52 foiziga egalik qiladi va kompaniyaning choylarini etishtirish, ishlab chiqarish, sotish va sotishda boshqaruvchi agenti sifatida ishlaydi. Limuru Choyi UTKL ning Mabroukie zavodida ishlab chiqariladi va u asosan eksport uchun sotiladi.
Szeged universiteti
Szeged universiteri (asl nomi Szegedi Tudományegyetem), Mojaristonda joylashgan universitet.
Nogi (Tochigi)
right|thumb|260x260px| sobiq Shimotsuke gʻisht zavodi Yaponiyaning Tochigi prefekturasida joylashgan shaharchadir. 2020-yil 1-aprel holatiga koʻra, shaharda 10.153 ta xonadonda 25.050 nafar aholi istiqomat qilgan va aholi zichligi har kvadrat kilometrga 830 kishidan toʻgʻri keladi. Shaharning umumiy maydoni 30,26 kvadrat kilometr (11,68 mi²) ni tashkil etadi.
Geografiyasi
Nogi Tochigi prefekturasining uzoq janubi-sharqiy burchagidagi tekisliklarda joylashgan.
Atrofdagi munitsipalitetlar
Tochigi prefekturasi
Iqlimi
Nogi nam kontinental iqlimga ega (Köppen Cfa) boʻlib, yozi issiq va qishi qattiq qor yogʻishi bilan ajralib turadi. Nogi shahrida oʻrtacha yillik harorat 14,3 °C ni tashkil etadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1317 mm boʻlib, sentyabr esa eng seryogʻin oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 26,4 °C, eng past harorati esa yanvarda, 3,1 °C atrofida boʻladi.
Demografiyasi
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Nogi aholisi soni uzoq vaqt oʻsishdan soʻng yaqin yillarda pasayishni boshlagan.
Tarixi
Edo davrida Nogi-shuku Edoni Koga domenida joylashgan Nikko shahridagi ziyoratgohlar bilan bogʻlaydigan Nikko Kaido avtomagistralidagi post stansiyasi vazifasini oʻtagan. Meydzi restavratsiyasidan soʻng, Nogi hududi dastlab Ibaraki prefekturasining bir qismi boʻlgan, ammo 1871-yil 14-noyabrda Tochigi prefekturasiga koʻchirildi. Nogi qishlogʻi Shimotsuga tumani tarkibida 1889-yil 1-aprelda zamonaviy munitsipalitetlar tizimini yaratilishi bilan tashkil etilgan. 1965-yil 1-yanvarda u shaharcha maqomiga koʻtarildi.
Hukumat
Nasu toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 14 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Nogi, Oyama shahri bilan birgalikda Tochigi prefekturasi assambleyasiga besh aʼzoni qoʻshish huquqiga ega. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Tochigi 4-okrugi tarkibiga kiradi.
Iqtisodiyoti
Nogi iqtisodiyoti asosan qishloq xoʻjaligiga asoslangan; biroq, u bir necha metropoliyaga yaqinligi tufayli turargoh shaharga aylanib bormoqda va Katta Kanto metropolitan hududiga tegishli hisoblanadi. 2010-yilgi milliy aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Koga shahriga qatnov tezligi 18,8 %, Tokio metropolisi uchun 13,1 % va Oyama uchun 12,4 % ni tashkil etadi. Nogi shahrida bir nechta sanoat parklari ham faoliyat yuritadi.
Taʼlim tizimi
Nogi shahrida beshta davlat boshlangʻich maktabi va shahar hukumati tomonidan boshqariladigan ikkita davlat oʻrta maktabi faoliyat yuritadi. Shaharda yuqori maktab mavjud emas.
Temir yoʻl
20x20px JR Sharqiy yoʻnalish — Tohoku magistral liniyasi (Utsunomiya liniyasi)
Escatrón
Escatrón Ispaniyaning Aragón mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Zaragoza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 95.02 km2. Aholisi — 1132 kishi (2010).
Castel Colonna
Castel Colonna Italiyaning Marche mintaqasida joylashgan kommunadir. Ancona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 13 km2. 1007 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Tulkiquyruq
Tulkiquyruq (Prangos Lindl.), yugʻon — soyabonguldoshlar oilasiga mansub koʻp yillik oʻtlar turkumi. Oʻzbekistonda Ohangaron vohasi va Chimyon togʻlarida koʻproq xashakbop T. yoki shashir (P.pabularia) va Chimyon T.i (P.tschimganica B. Fedtsch.) uchraydi. Xashakbop T.ning boʻyi 2 m ga boradi. Iddizi yoʻgʻon, silindrsimon, poyasining yuqori qismi qalqonsimon, shoxlangan; shoxlari qaramaqarshi yoki halqasimon joylashgan. Yaproklari 40 sm gacha, ellipssimon, 4—5 marta patsimon qirqilgan. Soyaboni 10 —20 nurli, soyabonchalari 10—15 gulli. Oʻrama barg va bargchalari 5—10 ta, kalamibigizsimon. Mayiyul oylarida gullab uruglaydi. Loy tuprokli toshloq yerlarda, butalar orasida usadi.
IC 2600
IC 2600 Katta Ayiq yulduz turkumidagi S (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Tannheim (Württemberg)
Tannheim (Württemberg) Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Maydoni — 27,68 km2. Aholisi — 2331 kishi (2010).
Hududi
Tannheimning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Gschwandt
Gschwandt Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Gmunden (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 16.78 km2. 2501 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Chasnay
Chasnay Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Nièvre departamenti Cosne-Cours-sur-Loire tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
143 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 12,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,8 km2.
Hallwood
Hallwood AQShning Virginia shtatida joylashgan shahardir. Accomack County okrugi tarkibiga kiradi.
Luxeuil-les-Bains
Luxeuil-les-Bains Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Saône departamenti Lure tumani tarkibiga kiradi.
Aydınköy, Osmancık
Aydinkoʻy — Chorum viloyati Osmanjik tumaniga qarashli qishloq.
Luxeuil-les-Bains
Aholisi
8414 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 386,0 nafar kishi.
Hallwood
Aholisi
287 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Luxeuil-les-Bains
Geografiyasi
Maydoni — 21,8 km2. Dengiz sathidan 260 – 395 m balandlikda joylashgan.
Aydınköy, Osmancık
Tarixi
Qishloq 1925-yildan beri shu nomga ega.
Hallwood
Geografiyasi
Maydoni — 0,6 km2. Shundan 0,6 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 6 m balandlikda joylashgan.
Aydınköy, Osmancık
Geografiyasi
Qishloq Chorum shahar markazida joylashgan 122km, Osmanjik shahar markaziga 61km uzoqlikda joylashgan.
Volodarskoe (Shimoliy Qozogʻiston viloyati)
Volodarskoe — Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Gʻabit Musirepov tumanidagi qishloq. Kato kodi — 596643200.
Dröbischau
Dröbischau Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Заальфельд-Рудольштадт tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 4,61 km2. 504 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Dröbischauning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
NGC 677
NGC 677 Hamal yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Lewis Swift 1886-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Nelsonville (Ohio)
Nelsonville AQShning Ohio shtatida joylashgan shahardir. Athens okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
5392 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 406,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 12,9 km2. Shundan 12,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 207 m balandlikda joylashgan.
Tullash
Tullash, jun toʻkilishi (hayvonlarda) — sut emizuvchi hayvonlarda terining tashqi qoplamini hosil qiluvchi junlar (tivit va qisman qiltiq tolalar)ning toʻkilish va yangilanish jarayoni. T. hayvonlarda eskirgan tana qoplamini tiklash, tashqi muhit sharoitiga moslashish bilan bogʻliq mavsumiy xususiyatga ega. Uy hayvonlarida, ayniqsa, dagʻal junli qoʻylar, sigir, echkilarda, tuyalarda mavsumiy T. bahor boshlanishi bilan sodir boʻladi. T. tezligi iklimgabogʻliq. Issiqhavouni tezlashtiradi. T. jarayonida jun qoplami siyraklashadi, teri orqali havo almashinuvi erkinlashadi. Kech kuz va kish mavsumlarida yangi tivit va kiltik tolalari oʻsib chiqadi. Parrandalarda T. rivojlanish bosqichi bilan emas, balki mavsumiy oʻzgarishlar bilan bogʻliq. Ularda yorugʻlik sharoitini sunʼiy oʻzgartirib, T.ni boshkarish mumkin. T. davrida hayvonlarda modsa almashinuvi oʻzgaradi. Qoʻy, echki, tuya va boshqalarda hayvonlarda T. alomatlari va boshlangʻich belgilari — jun qoplamining koʻtarilishi sezilishi hamon bahorgi jun qirqimi oʻtkaziladi (bu holat jun qirqimini osonlashtiradi).
Zhou Guanyu
Zhou Guanyu (xitoycha: chōu Guànyǔ; pinyin: Zhōu Guànyǔ; 1999-yil 30-mayda tugʻilgan) — hozirda Alfa Romeo jamoasi safida Formula 1da qatnashayotgan xitoylik poygachi. U Formula-1 musobaqalarida qatnashgan birinchi xitoylik haydovchidir. U 2019-yildan 2021-yilgacha UNI-Virtuosi Racing boʻyicha FIA Formula 2 chempionatida qatnashgan va 2021-yilda 3-oʻrinni egallagan.
Zhou Guanyu Alp tog‘lari akademiyasining sobiq aʼzosi. U 2020 va 2021-yillarda mos ravishda Renault F1 Team va Alpine F1 Team uchun sinov haydovchisi bo‘lib ishlagan. Undan oldin u 2014-yildan 2018-yilgacha Ferrari haydovchilar akademiyasining aʼzosi bo‘lgan. 2018-yilda Formula E jamoasi DS Techeetah uchun yordamchi haydovchi sifatida poygalarda qatnashgan.
Karting
Sakkiz yoshida Xitoyda karting bilan shugʻullana boshlagan. Chjou yanada raqobatbardosh poyga muhiti uchun 2012-yilda Sheffildga koʻchib oʻtdi. 2013-yilda Sheffilddagi Strawberry Racing jamoasi bilan Super 1 Milliy Rotax Max Junior chempionati va Rotax Max Euro Challenge musobaqalarida gʻolib chiqdi. Kartingning soʻnggi yilida Chjou Rotax Max Senior Euro Challenge musobaqasida 2-oʻrinni egalladi.
Formula 4
Chjou Prema Powerteam jamoasiga 2015-yilgi F4 Italiya chempionati mavsumida qo‘shildi. Monzada 2-raundning uchta poygasida ham gʻalaba qozondi.
Lochmoor Waterway Estates
Lochmoor Waterway Estates AQShning Florida shtatida joylashgan shahardir. Lee County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
3858 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 7,2 km2. Shundan 5,8 km2 quruqlik, 1,4 km2 esa suv maydonidir.
Tulixon
Manba.Rashia addin, Sbornikletopisey, t. 1—3, M., 1952—1960; Karpini P, Istoriya mongolov, M., 1957.
Adabiyot
Faxriddin Hasanov.
Jarir ibn Atiya
Jarir ibn Atiya
Jarir ibn Atiya ibn Huzayfa al-Xatafiy at-Tamimiy (650—728, 732 yoki 733, Yamoma, Arabiston) — arab satirik shoiri. deb atalmish vakili. Umaviylar uchligi — al-Axtal, al-Farazdak bilan birga. Tamimning Nejdiy qabilasidan Banu Kulayb ibn Yarbua qabilasidan. U xalifa Usmon davrida tugʻilgan, kambagʻal badaviy qabilasidan chiqqan; choʻpon edi. U al-Hajjoj ibn Yusufning saroy shoiri edi.
Jarir zamonaviy shoirlar — al-Farazdak, al-Axtal va Adi ibn ar-Rika bilan uzoq davom etgan sheʼriy tanlovda gʻolib chiqqanidan keyin mashhur boʻldi. U koʻplab satiralar, panegiriklar, sheʼrlar va ajoyib elegiyalar muallifi. Jarirning turli shaxslarga bagʻishlangan panegiriklari (Umaviylar xalifalari va ularning atrofidagilar, Qaysit qabilasi, Erondagi xalifaning hokimi va boshqalar, ularda hukmdorlarning anʼanaviy fazilatlarigina emas, balki ularning ijodiy faoliyati ham ulug‘lanadi.
Adabiyotlar
Divan, Qohira, 1313-bet. g. x. (1895/96); Naqaid Jarir va Axtal, Bayrut, 1922 yil. [Sheʼrlar] / Per. N. Voronel // Oʻrta asrlar arab sheʼriyati. — M., 1975, — S. 136-142. [Sheʼrlar] / Per. Yu. Stefanova // Klassik arab sheʼriyatidan. — M., 1983, — S. 97-104.
Havolalar
http://feb-web.ru/feb/kle/kle-abc/ke2/ke2-6435.htmhttps://uz.wikipedia.org/wiki/Jarir ibn Atiya
Kaipara okrugi
Kaipara okrugi Yangi Zelandiya shimolidagi Northland mintaqasida joylashgan.
Tarix
Kaipara okrugi 1989-yilda Yangi Zelandiyadagi mahalliy hokimiyat islohotlari orqali asos solingan va 1989-yil 1-noyabrda tashkil etilgan. U beshta sobiq tuman va okruglardan iborat boʻlgan: bular Xobson okrugi, Dargavil okrugi, Otamatea okrugi va Rodni okrugi va Vangarey okrugining bir qismi. Shuningdek, u Raupo Drenaj Kengashi, Kaivaka Qoʻriqxonasi Kengashi va Pahi Qoʻriqxonasi Kengashlarini ham oʻz tarkibiga oldi.
Geografiya
thumb| Maungaturoto bozorlari oyning 1-juma kuni oʻtkaziladi. thumb| Surat Maungaturotodagi View Roaddan olingan Kaipara okrugi, Tasman dengiziga ochiq boʻlgan tabiat qoʻynidagi Kaipara bandargohining shimoliy qirgʻoqlari atrofidagi tepaliklarda joylashgan. Kaipara okrugi kengashi bandargohni boshqa turli tashkilotlar, xususan, Shimoliy Lend mintaqaviy kengashi (shimolda) va janubdagi Oklend kengashi bilan birgalikda boshqaradi.
Okrug koʻrinishi jihatdan uchburchakni eslatib yuboradi, u Kayvaka va Mangavaydan janubdagi Shimoliy yarim orolning ingichka qismidan janubi-sharqda Vaipoua oʻrmonigacha choʻzilgan. Okrugning gʻarbiy chegarasi Ripiro plyaji bilan yakunlanadi, u Shimoliy-gʻarbiy sohilida Maunganui Bluff va Shimoldagi Vaipoua oʻrmonidan Kaipara bandargohiga kiraverishdagi Putogacha choʻzilib boradi. Mintaqani Shimoliy Vayroa daryosi va uning irmoqlari ikkiga boʻlib, Kaipara bandargohining shimoliy uchiga oqib oʻtadi.
Aholi punktlari
Okrug yirik shahar markaziga ega emas, lekin koʻplab shahar va qishloqlarni oʻz ichiga oladi, jumladan Dargavil (gʻarbdagi asosiy xizmat koʻrsatish markazi), Ruvayi, Matakohe, Paparoa, Maungaturoto, Kayvaka, Mangavay, Tinopai, Te Kopuru, Kayxu, Paxi va Vakapirau kabi hududlarni qamrab olgan. 27,200 nafar aholi istiqomat qiladi ulardan 5,240 ga yaqini tuman kengashi joylashgan Dargavilda istiqomat qiladi.
Aholisi asosan qishloqda istiqomat qiladi, qirlar orasiga yoki port qirgʻoqlarida keng tarqalgan, jumladan Tinopay, Paxi va Vakapirau port qishloqlarida joylashgan kichik aholi punktlarida yashaydi. Dargavil atrofidagi hudud Dalmatiyaliklar aholisining asosiy qismini tashkil etadi va Dalmatian klubiga ega.
Koʻplab mahalliy klublar, koʻngillilar tashkilotlari va boshqa tashabbuslardan kelib chiqib, qishloqlarning turli jamoalari orasida hamjamiyat ruhi kuchli rivojlangan. Dargavilda har yili mahalliy Rotary klubi tomonidan oʻtkaziladigan Sanʼat va hunarmandchilik festivali oʻtkaziladi va haftaning har payshanba kuni tushdan keyin Riverside Produce Markets tadbirlari oʻtkaziladi.
Maungaturotoda har oy juma kuni soat 16:00 dan 19:00 gacha Maungaturoto bozori faoliyat yuritadi, shuningdek, shaharni obodonlashtirishga bagʻishlangan koʻngillilar guruhi (Maungaturoto aholisi uyushmasi) mavjud. Xuddi shu kabi koʻngillilar guruhi Ruawai va Paparoa (Progressive Paparoa) shaharlarida ham mavjud.
Demografiya
Kaipara okrugi 3109.09 km2 hududni oʻz ichiga oladi va 2022-yil iyun holatiga ko‘ra 27,200 aholi istiqomat qilib kelmoqda, aholi zichligi esa km2 ga 9 kishiga teng.2018-yilgi Yangi Zelandiya aholisini roʻyxatga olishda Kaipara okrugi aholisi 22,869 kishini tashkil etdi, bu 2013-yildagi aholini roʻyxatga olishdan beri 3,906 kishiga (20,6%) va 2006-yilgi aholini roʻyxatga olishdan beri 4,734 kishiga (26,1%) oʻsdi. 8748 ta xonadon mavjud boʻlgan. 11 520 ta erkak va 11 349 ta ayollar istiqomat qilgan boʻlib, har ayolga 1,02 erkak toʻgʻri keladi. Oʻrtacha yosh 46,0 yosh boʻlib (milliy miqyosda 37,4 yoshga solishtirganda), 15 yoshgacha boʻlganlar 4425 kishi (19,3%), 15 yoshdan 29 yoshgacha boʻlganlar 3354 kishi (14,7%), 30 yoshdan 64 yoshgacha boʻlganlar 10 020 kishi (43,8%), 65 yosh va undan kattalar 5,073 (22.2%) ni tashkil etishgan.
Etnik kelib chiqish guruhlari 83,3% yevropalik/pakexa, 24,6% maori, 3,8% Tinch okeani xalqlari, 2,8% osiyoliklar va 1,7% boshqa millatlar edi. Odamlar bittadan ortiq etnik kelib chiqishlarga ega boʻlishlari ham mumkin.
Xorijda tugʻilganlar ulushi 14.2%, mamlakatda tugʻilganlar 27.1% bilan taqqoslanadi.
Baʼzi odamlar oʻz dinini berishga qarshi boʻlsa-da, 51,9% dinsiz, 34,5% nasroniy, 2,7% maori diniy eʼtiqodi, 0,5% hindu, 0,2% musulmon, 0,4% buddist va 1,4% boshqa dinlarga eʼtiqod qilgan.
Kamida 15 yoshlilarning 2085 nafari (11,3 foizi) bakalavr yoki oliy darajaga ega, 4572 nafari (24,8 foizi) rasmiy malakaga ega emas. Oʻrtacha daromad mamlakat boʻyicha 31,800 $ dan farqli oʻlaroq 24,500 dollarni tashkil etdi. 1998 kishi (10,8%) milliy miqyosdagi 17,2% kishiga nisbatan 70 000 AQSH dollaridan ortiq maosh oldi. Kamida 15 yoshlilarning ish bilan bandlik holatiga koʻra, 7803 (42,3%) kishi toʻliq ish kunida, 2964 kishi (16,1%) toʻliq boʻlmagan ish kunida va 639 kishi (3,5%) ishsiz edi.
Mahalliy hukumat
Kaipara okrugi toʻrtta okruglarga boʻlingan:
2012-yil 6-sentyabrda mahalliy boshqaruv vazir i tomonidan Kaipara okrugi kengashi boshqaruvni o‘z zimmasiga olish uchun komissarlarni tayinlandi. Bu tayinlash mahalliy boshqaruv vaziri tomonidan 2012-yil iyun oyida kengash oldida turgan moliyaviy menejment va boshqaruv muammolarini baholash uchun tuzilgan ko‘rib chiqish guruhining ishi yakunlaganidan so‘ng amalga oshirildi. Tekshiruv guruhi, qiyinchiliklar shahar hokimi va kengash aʼzolarining boshqarish qobiliyatidan tashqarida degan xulosaga keldi. Saylangan kengash rozi boʻldi va vazirdan komissarlarni tayinlashni soʻradi. Kaipara okrugi kengashi komissarlari John Robertson(rais), Richard Booth, Colin Dale va Peter Winder edi.
2016-yilda yangi Kaipara okrugi kengashi saylandi, Peter Winder kengashga Crown menejeri sifatida rahbarlik qildi. 2019-yilda kengash toʻliq oʻzini oʻzi boshqarishga qaytdi.
IC 4244
IC 4244 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi S0 (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Desselbrunn
Desselbrunn Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Vöcklabruck (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 17 km2. 1528 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Ikki o'lchamli (2D) yarimo'tkazgichlar
Ikki o'lchovli yarimo'tkazgich ( shuningdek, 2D yarimo'tkazgich sifatida ham tanilgan ) qalinligi atom oʻlchami tartibida bo'lgan tabiiy yarimo'tkazgich ning bir turi. Bunday yarimoʻtkazgichlarga misol uchun Gerim, Novoselov va boshqalar. 2004 yilda yangi yarimo'tkazgichli material grafen, 2D ko'plab chuqurchalar panjarasida joylashgan uglerod atomlarining tekis monoqatlami haqida xabar berganlarida, bu sohani boshlagan. 2D monolayer yarimo'tkazgich muhim ahamiyatga ega, chunki u an'anaviy ravishda qo'llaniladigan ommaviy shakllarga qaraganda kuchliroq piezoelektrik birikmani namoyish etadi. Bir tadqiqot yoʻnalishi grafen ni elektr oʻtkazgich sifatida qoʻllash orqali nanoelektron komponentlarni loyihalashga qaratilgan, elektr izolyatori sifatida olti burchakli bor nitrid i va yarimo'tkazgich sifatida o'tish metall dikalkogeniddan foydalanishgan.
Ikki o'lchamli o'tkazgichlarning olinishi
Ikki o'lchovli yarimo'tkazgichlar, tabiiy yoki sun'iy ravishda yaratilgan elektr o'tkazuvchan va qatlamlari elektron to'lqin uzunligi tartibining qalinligiga teng boʻlgan yarimoʻtkazgichlardir. Tabiiy ikki o'lchovli yarimo'tkazgichlar yoki kvazi-ikki o'lchovli o'tkazgichlarga misollar, keskin anizotrop o'tkazuvchanlikka ega bo'lgan qatlamli organik yoki noorganik kristallar, ya'ni qatlamlar tekisligida yuqori o'tkazuvchanlikka ega. Sun'iy ravishda yaratilgan ikki o'lchovli o'tkazgichlarga misollar dielektrik yuzasida ( masalan, suyuq yoki qattiq) elektr maydoni tomonidan ushlab turilgan dielektrik, ikki o'lchovli elektron gaz yuzasida yupqa (qalinligi taxminan 1 nm) metall plyonkadir.U). Ikki o'lchovli elektron gaz - bu faqat tekislikda erkin harakatlanadigan elektronlar tizimidan iborat (uzluksiz energiya spektri bilan). Ko'ndalang yo'nalishda cheklovchi potentsial tufayli elektron lar harakati cheklangan va energiya darajalari diskretdir. Haroratning pasayishi bilan barcha elektronlar ushbu darajalarning eng pastini egallaydi va tizim ikki o'lchovli bo'ladi. "Metal-dielektrik- yarim o'tkazgich " strukturasida (masalan, asosidaSi) energiyani kamaytirib, yarimo‘tkazgich yuzasi yaqinida qo‘llaniladigan elektr maydoni yordamida potentsial chuqurlik hosil qilish orqali ikki o‘lchovli elektron gaz hosil bo‘ladi. Geterostrukturada (masalan, asosidaGaAs - AlGaAs) ikki o'lchovli elektron gaz turli tarmoqli bo'shliqlarga ega yarimo'tkazgichlardan tayyorlangan qatlamli strukturadagi potentsial chuqurlikdan ibirat. Ikki o'lchovli elektron gazga ega bo'lgan metall-dielektrik-yarimo'tkazgichli konstruktsiyalar va yarim o'tkazgichli heterostrukturalar dala effektli tranzistorlar, yarim o'tkazgichli integral mikrosxemalar uchun asos bo'lib xizmat qiladi va metrologiyada ham qo'llaniladi ( elektr qarshilik birligining qiymatini ko'paytirish uchun) va (kvant Hall effekti ) ilmiy tadqiqotlarda ham qoʻllaniladi.
Yaratilishi
Ikki o'lchovli (2D) materiallar atom qalinligi chegarasida fundamental fanni o'rganish imkonini beradi. Grafen ning prototip holatidan tashqari, 2D materiallarni oʻrganish birinchi o'ringa chiqdi. 2D yarimo'tkazgichlar alohida texnologik qiziqish uyg'ota boshladi, va ulardan VI guruh o'tish metall dikalkogenidlari (TMDs) deb nomlanuvchi materiallar oilasi katta e'tiborni tortdi. Tarmoqli diapazonning mavjudligi yuqori on-off nisbati tranzistor lar va optoelektronik qurilmalarni, shuningdek, vodiy/spin polarizatsiyalangan transportni ishlab chiqarish imkonini beradi. Kimyoviy bug'larni cho'ktirish texnikasi (CVD) yuqori sifatli va qo'shni gofret o'lchovli 2D plyonkalarni ishlab chiqardi. 2D plyonkalarni o'tkazish uchun ishlab chiqilgan turli xil uzatish usullari tasvirlangan va taqqoslanadi, ayniqsa CVD bilan o'stirilgan TMDlarga e'tibor beriladi. Har bir texnikada pufakchalar, qoldiqlar kabi jarayon bilan bog'liq istalmagan kamchiliklar mavjud bo'lib, ular, masalan, elektron harakatchanligini kamaytirish orqali qurilmaning ish faoliyatini yomonlashtirishi mumkin. Ushbu muammolarni hal qilishga va uzatilgan plyonkalar va heterostrukturalarning sifatini tavsiflash va yaxshilashning asosiy usullarini tizimli ko'rib chiqishni talab qiladi. CVD tomonidan yaratilgan 2D materiallarining etuk texnologik holati bilan mustahkam uzatish asboblar qutisi juda muhimdir. Bu, masalan, elektron harakatchanligini kamaytirish orqali qurilmaning ish faoliyatini yomonlashtirishi mumkin. Ushbu sharh ushbu muammolarni hal qilishga va uzatilgan plyonkalar va heterostrukturalarning sifatini tavsiflash va yaxshilashning asosiy usullarini tizimli ko'rib chiqishga qaratilgan. CVD tomonidan etishtirilgan 2D materiallarining etuk texnologik holati bilan mustahkam uzatish asboblar  juda muhimdir.
2DS( Ikki oʻlchovli yarimoʻtkazgichlar) va optoelektronika bo'yicha fanlararo tadqiqot dasturi
2DS( Ikki oʻlchovli yarimoʻtkazgichlar) va optoelektronika bo'yicha fanlararo tadqiqot dasturida atom jihatdan tekis, ikki o'lchovli yarimo'tkazgichlar (2DS) ularning Optika va elektron xususiyatlarini boshqarishning ajoyib usullarini taklif qiladi va elektronika, energiyani saqlash, sensorlar va kataliz uchun bir nechta yangi ilovalarni yoqish imkonini beradi. Biroq, yrvropa optoelektronikasining ajoyib o'zgarishlari bu sohada tajribali va yuqori malakali tadqiqotchilar va ishlab chiquvchilarning etishmasligi bilan tahdid qilishi mumkin. Yevropa Ittifoqi tomonidan moliyalashtiriladigan 2Exciting loyihasi sakkiz akademik guruh va 2DS bilan shug‘ullanuvchi sakkiz xil kompaniyalarni o‘z ichiga olgan tarmoq orqali 15 nafar dastlabki bosqichdagi tadqiqotchilarni tayyorlashga qaratilgan. Tadqiqotchilar 2DS-da yorug'lik-materiya o'zaro ta'sirining fundamental fizikasini o'rganadilar. Bundan tashqari, ular kuchlanish bilan ishlaydigan optik modulyatorlar va valleytronik kalitlar kabi innovatsion optoelektronik qurilmalarni ishlab chiqadilar,
Materiallar
Grafen thumb|156x156px
Uglerod atomlarining bir qatlamdan tashkil topgan grafen yuqori elektron harakatchanligi va yuqori issiqlik o'tkazuvchanligiga ega. Grafen bilan bog'liq muammolardan biri uning tarmoqli bo'shlig'ining yo'qligi bo'lib, bu ayniqsa raqamli elektronikada muammo tug'diradi, chunki u dala effektli tranzistorlarni(FETs) o'chira olmaydi. XIV guruhning boshqa elementlari (Si, Ge va Sn) ning nano varaqlari grafenga o'xshash tizimli va elektron xususiyatlarni taqdim etadi.
Olti burchakli bor nitridi
Bir qatlamli olti burchakli bor nitridi (h-BN) yuqori energiya bo'shlig'iga (5,97 eV) ega bo'lgan izolyatordir. Biroq, u zigzag oʻtkir qirralari va boʻsh joylari tufayli yaxshi oʻtkazuvchanlikka ega yarimoʻtkazgich sifatida ham ishlashi mumkin. h-BN ko'pincha izolyatsiyalash xususiyati tufayli substrat va to'siq sifatida ishlatiladi. h-BN ham katta issiqlik o'tkazuvchanligiga ega.
IC 2601
IC 2601 Katta Ayiq yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Cambridge, Massachusetts
Cambridge (/ˈkeɪmbrɪdʒ/ ), Amerika Qoʻshma Shtatlarining Massachusetts shtatida joylashgan shahar.
Robot-e Sofla, Markazi
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Robot-e Sofla (, shuningdek, Robāţ-e Soflá hamda Robat Soflá sifatida rimlashtirilgan; Robāţ)  — Eron, Markazi viloyati, Xomeyn tumani, Kamara tumani, Xurram Dasht qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 81 nafar kishi hamda 16 ta oiladan iborat.
Tulu
Tulu — Hindistondagi xalq. Asosan, Tamilnad shtatining gʻarbida yashaydi. 1,9 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari). Dravidiy oilasiga mansub tilda soʻzlashadi. Dindorlari — hinduizmga eʼtiqod qilishadi. Mashgʻuloti — kokos palmasini yetishtirish, palma sharbatini yigʻish, kopradan buyumlar tayyorlash va boshqa
Castelbellino
Castelbellino Italiyaning Marche mintaqasida joylashgan kommunadir. Ancona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 6 km2. 4197 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Gelsa
Gelsa Ispaniyaning Aragón mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Zaragoza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — km2. Aholisi — 1201 kishi (2010).
Taşlık
Taşlık — Turkiyaning Botman viloyati Kozluk tumanidagi qishloq. 2011-yil holatiga ko'ra, uning aholisi 274 kishi edi.
IC 2602
IC 2602 Kil yulduz turkumidagi II3m tipli ochiq klasterdir.
Lourdoueix-Saint-Pierre
Lourdoueix-Saint-Pierre Fransiyaning Limuzen mintaqasida joylashgan kommunadir. Creuse departamenti Guéret tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
874 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 19,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 45,0 km2.
IC 4245
IC 4245 Gidra yulduz turkumidagi Sa (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Dragensdorf
Dragensdorf Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Saale-Orla-Kreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 3,07 km2. 67 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Hududi
Dragensdorfning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Baldıran, Osmancık
Baldiran — Chorum viloyati Osmanjik tumaniga qarashli qishloq.
Turkiya—Suriya zilzilasi
2023-yil 6-fevralda Turkiyaning janubiy va markaziy qismida hamda Suriyaning gʻarbiy qismida zilzila sodir boʻldi. Gaziantep shahridan 34 km gʻarbda Turkiya vaqti bilan soat 04:17 da (UTC 01:17) da sodir boʻlgan zilzilaning magnitudasi kamida 7,8 va maksimal Mercalli intensivligi XI (ekstremal). Gʻayrioddiy kuchli 7,7 magnitudali ikkinchi zilzila asosiy silkinishdan toʻqqiz soat oʻtgach sodir boʻldi. Zilzila markazi Qahramanmarash viloyatining shimoliy shimoli-sharqidan 95 km uzoqlikda joylashgan. Zilzila mintaqada keng koʻlamli vayronagarchilik va minglab odamlarning oʻlimiga sabab boʻldi. Asosiy zilzila tufayli yetkazilgan talofatlar boʻyicha Turkiya tarixida sodir boʻlgan eng kuchli zilzila boʻlib, hatto 1939-yilgi Erzincan zilzilasini ham ortda qoldirdi. Xuddi shunday magnitudali zilzila 1668-yilgi Shimoliy Anadolu zilzilasi boʻlgan edi. Zilzila, shuningdek, 1822-yildan buyon Suriyada sodir bo'lgan eng halokatli zilziladir. Mazkur zilzila 2010-yilda sodir boʻlgan Gaiti zilzilasidan beri dunyodagi eng halokatli zilzila, shuningdek, Levantda qayd etilgan eng kuchli zilzilalardan biri hisoblanadi. Zilzila kuchi Isroil, Livan, Kipr va Turkiyaning Qora dengiz sohillarigacha sezilib, tizimli zarar yetkazdi.
Baldıran, Osmancık
Tarixi
Qishloq 1925-yildan beri shu nomga ega.
Geografiyasi
Qishloq Chorum shahar markazidan 90km uzoqlikda joylashgan. Osmanjik shahar markazidan 29km uzoqlikda.
Turkiya—Suriya zilzilasi
Zilziladan keyin 2 109dan ortiq aftershoklar kuzatildi. Seysmik ketma-ketlik yoriqlarning sayoz surilishi natijasida yuzaga kelgan. 18-fevral holatiga koʻra, jami 47 100 dan ortiq oʻlim qayd etilgan. Bundan Turkiyada 40 600 nafar, Suriyada esa 6 400 nafar. Qish boʻroni qutqaruv ishlariga toʻsqinlik qildi. Vayronalar ustida qor yogʻib, harorat keskin pasayib ketdi. Hududlardagi sovuq havo harorati tufayli tirik qolganlar, ayniqsa vayronalar ostida qolganlar uchun gipotermiya xavfi ehtimoli katta. Zilzila taxminan 84,1 milliard AQSh dollari miqdorida zarar keltirib, tarixda qayd etilgan eng qimmat tabiiy ofatlardan biriga aylandi.
Geologiya
thumb|300x300px| [[Sharqiy Anadolu yorilishi|Sharqiy Anadolu yorigʻi joylashgan Anadolu plitasining xaritasi.]]
Zilzilalarning dastlabki joylashuvi Anadolu, Arab va Afrika plitalari oʻrtasidagi uchlik chorraha yaqinida edi. Zilzila mexanizmi va joylashuvi Sharqiy Anadolu yorigʻi zonasida yoki Oʻlik dengiz oʻzgarishi zonasida sodir boʻlgan zilzila bilan mos keladi. Sharqiy Anadolu yorigʻi Turkiyaning Egey dengizi qismidan gʻarbga siljishini, Oʻlik dengiz konversiyasi esa Arabiston yarim orolining Afrika va Yevrosiyo plitalariga nisbatan shimolga qarab siljishini taʼminlaydi.
Sharqiy Anadolu yorigʻi 700 kilometr uzunlikdagi (430 milya) sinistral yoriq boʻlib, Anadolu va Arab plitalari orasidagi chegarani tashkil qiladi. Plitalar siljishi sharqdan gʻarbga qarab yiliga 10 mm (0,39 dyuym)ga kamayib, yiliga 1-4 mmni (0,039-0,157 dyuym) tashkil qiladi. Yoriq 1789 (7,2 mag.), 1795 (7,0 mag.), 1872 (7,2 mag.), 1874 (7,1 mag.), 1875 (6,7 mag.), 1893 (7,1 mag.) va 2020 (6.8 mag.) yillarda yirik zilzilalar keltirib chiqargan. Ushbu zilzilalar natijasida yoriqning alohida qismlarida yorilish kuzatilgan. Sharqdagi seysmik faol Palu va Pütürge segmentlari 6,8-7,0 magnitudali zilzilalar uchun taxminan 150 yillik takrorlanish oraligʻini koʻrsatadi. Gʻarbdagi Pazarjik va Amanos segmentlarida 7,0-7,4 magnitudali zilzilalar uchun mos ravishda 237-772 va 414-917 yil takrorlanish intervallari mavjud. Mazkur qitʼa ichidagi konvertatsiya yorig‘i Turkiyadagi eng katta konvertatsiya yorig‘idir.
20-asrda 11 marta kuchli zilzila kuzatilgan Shimoliy Anadolu yorig‘idan farqli oʻlaroq, Sharqiy Anadolu yorigʻi seysmik jihatdan tinch edi. Palu-Sincik va Çelikhan-Türkoglu segmentlari seysmik bo‘shliqlar ekanligi aniqlandi. Katta zilzilalardan keyin mos ravishda Palu-Sincik va Çelikhan-Türkoglu segmentlarida 1.5 m va 5.2 mgacha sirpanishlar sodir bo‘lgan. Bu segmentlar 7.4 va 7.7 magnitudali zilzilalar hosil qilish uchun yetarli kuchlanishni toʻplagan. Palu-Sincik segmenti 135 km oʻlchamga ega bo‘lib, Palu-Sivritse (50 km) va Sivrice-Sincik (85 km) segmentlaridan iborat. Ushbu segment Palu va Sincik oʻrtasida joylashgan. 1874 va 1875-yillardagi zilzilalar Palu-Sincik segmentida sodir boʻlgan. Çelikhan-Türkoglu segmenti 140 kmga choʻzilgan. Ushbu segment Çelikhan — Goʻlbosh (50 km) va Goʻlbas — Türkoglu (90 km) segmentlarini oʻz ichiga oladi. Çelikhan-Türkoglu segmentida maʼlum boʻlgan oxirgi kuchli zilzila 1513-yilda sodir boʻlgan 7.4 magnitudali zilziladir.
Sharqiy Anadolu yorigʻi Bingoʻl viloyatining Karliova tumanidagi Karliova uchlik chorrahasida Shimoliy Anadolu yorigʻi bilan birlashadi. Janubi-gʻarbda taxminan 60 km uzoqlikda 2003-yilda Bingöl zilzilasi sodir boʻlgan joy boʻlib, zilzila kuchi 6,4 magnitudali boʻlgan. Bu zilzila Sharqiy Anadolu yorigʻida sodir boʻlmagan. Zilzila Sharqiy Anadolu yorigʻiga perpendikulyar boʻlgan oʻng qirrali yoriqni yorib yuborgan. 1971-yilda Bingölning shimoli-sharqida 7.1 magnitudali zilzila sodir boʻlib, Sharqiy Anadolu yorigʻidan 30 km yorilib ketgan va sirt yorilishi hosil qilgan.
Oʻlik dengiz oʻzgarish chegarasi Qizil dengiz uzra shimoldan janubga, Sharqiy Anadolu yorigʻi bilan tutashgan Marʼash uchlik chorrahasigacha choʻzilgan. Turkiyaning janubidagi chap lateral slip yoriqning shimoliy qismi kamida 14 ta yirik tarixiy zilzila manbai boʻlgan. 1822 va 1872-yillarda ikkita yirik magnitudali zilzila keltirib chiqardi. 1822-yilgi zilzila kamida 1 800 nafar qurbonlar keltirgan edi. 115, 526 yoki 525, 587, 1169 yoki 1170 va 1822-yillardagi zilzilalar mos ravishda bir necha oʻn mingdan bir necha yuz minggacha oʻlimga olib kelgan.
Seysmiklik
6-fevraldagi zilzila sodir boʻlgan hudud seysmologik jihatdan nisbatan tinch hudud hisoblanadi. 1905-yildan buyon 6-fevraldagi zilziladan 250 km uzoqlikda 6 yoki kattaroq magnitudali beshta zilzila (1905, 1945, 1986, 1998) sodir boʻlgan. Ulardan eng yirigi 6,7 magnitudali zilila boʻlib, 2020-yil 24-yanvarda 6-fevraldagi zilzila hududidan shimoli-sharqda sodir boʻlgan. Mazkur zilzilalarning barchasi Sharqiy Anadolu yorigʻi boʻylab yoki uning yaqinida sodir boʻlgan. 6-fevraldagi epitsentr zonasining seysmik jihatdan nisbiy tinchligiga qaramay, Turkiya janubi va Suriya shimolida qadimdan sezilarli va vayron qiluvchi zilzilalar sodir boʻlgan. Suriyaning Halab shahri tarixan bir necha bor yirik zilzilalar natijasida vayron boʻlgan, ammo bu zilzilalarning aniq joylashuvi va magnitudalarini faqat taxmin qilish mumkin. Halabda 1138-yil 7,1 magnitudali va 1822-yilda 7,0 magnitudali zilzila sodir boʻlgan. 1822-yilgi zilzila qurbonlari soni 20 000dan 60 000gacha edi. 1114-yilda Marʼash shahrida zilzila sodir boʻlib, 40 000 kishi halok boʻlgan. 856, 1033 va 1754-yillarda Yaqin Sharqda sodir boʻlgan kuchli zilzilalar mos ravishda 200 000, 70 000 va 40 000 kishining oʻlimiga sabab boʻlgan.
Asosiy zarba
Zilzila UTC vaqti bilan soat 01:17 da sodir boʻlgan. Amerika Qoʻshma Shtatlari Geologik xizmati (USGS) va Global Centroid Moment Tensor (GCMT) zilzilani mos ravishda 7.8 va 7.8 magnitudali deb xulosa berdi. GEOSCOPE 8.0 magnitudali deb xulosa qildi. Zilzila episentri 37.166°N, 37.032°W Gaziantepdan 34 km gʻarbda, Suriya bilan chegarada joylashgan. Zilzila gipomarkazi 17.9 km chuqurlikda joylashgan.
Bu Turkiyada qayd etilgan eng kuchli zilzila boʻlib, 1939-yildagi Erzincan zilzilasiga teng. Ushbu zilzila 1668-yilgi Shimoliy Anadolu zilzilasidan oshgan boʻlishi mumkin. Jahon miqyosida 2021-yil avgustidan beri qayd etilgan eng kuchli zilziladir.
Forshok va aftershoklar
3-fevral kuni Osmaniya viloyati Bahche shahridan 5 km g‘arbda 4,2 mb kattalikdagi forshok sodir bo‘ldi.
13-fevralgacha 2 103 ta aftershok qayd etilgan. Asosiy zarbadan taxminan 11 daqiqa oʻtgach 6,7 magnitudali aftershok sodir boʻlgan. USGS maʼlumotlariga koʻra, asosiy zarbadan keyin olti soat ichida 4.0 va undan yuqori magnitudali 25 ta yer silkinishlari qayd etilgan. 12 soatdan koʻproq vaqt oʻtgach, USGS 4,3 yoki undan kattaroq magnitudali kamida 54 ta yer silkinishini xabar qilgan boʻlsa, Turkiya Tabiiy ofatlar va Favqulodda vaziyatlarni boshqarish agentligi (AFAD) kamida 120 ta yer silkinishini qayd etdi.
GEOSCOPE va GCMT maʼlumotlariga koʻra eng yirik aftershok 7,5 yoki 7,7 magnitudali boʻlgan. Aftershok UTC vaqti bilan soat 10:24da sodir boʻlib, episentri Qahramonmarʼash viloyatining Elbistan shahridan 4 km shimoliy shimoli-sharqda joylashgan. U sharq-gʻarbiy yoʻnalish boʻylab, shimolga tomon yoki shimoldan janubga yoʻnalgan sharq-gʻarbiy yoʻnalish boʻylab yorilib ketgan. Koʻplab dastlabki maʼlumotlarda bu aftershok emas, balki alohida zilzila sifatida tasvirlangan. Undan keyin yana ikkita qoʻshimcha 6.0 magnitudali aftershok sodir boʻldi.
Avstraliyadagi Seysmologiya tadqiqot markazi olimiga koʻra, kichik magnitudali aftershoklar bir yil davom etishi mumkin. Biroq, kuchli silkinishga olib kelishi mumkin boʻlgan aftershoklar asosiy zarbadan keyin bir necha kun yoki haftalar davom etishi mumkin.
Seysmologiya
Tinch okeanining shimoli-gʻarbiy seysmik tarmogʻi direktori va Vashington universiteti professori Harold Tobin Sharqiy Anadolu yorigʻi uzoq seysmik tarixga ega va seysmik jihatdan xavfli hudud ekanligi aniqlanganini aytdi. Instrumental davrdan beri yoriqda 7.0 magnitudadan ortiq zilzilalar qayd etilmagan. Tarixiy davrlarda esa 7.4 magnitudali zilzilalar sodir boʻlgan. Tobinning aytishicha, 6-fevraldagi zilzilalar „asosan kutilganidan kattaroq“ edi. Uning qoʻshimcha qilishicha, bir yoriqdagi yorilish boshqasida ham yorilish paydo qilishi odatiy hol emas. Kaliforniyadagi 2019-yilgi Ridgecrest zilzilalari ikkita yoriq yorilishi natijasida yuzaga kelgan.
7.8 magnitudali zilzila dunyodagi eng yirik ichki zilzilalardan biri boʻlib, San-Andreas yorigʻi boʻylab 1906-yilda San-Fransiskoda sodir boʻlgan zilzila bilan taqqoslanadi. Saudiya Arabistonining Qirol Abdulla nomidagi fan va texnologiya universiteti geofizika professori zilzila 300 kmdan oshiq yoriqda yorilib ketgan bo‘lishi mumkinligini aytdi. Bu yorilish Sharqiy Anadolu yorigʻi va Oʻlik dengiz transformatsiyasi qismlarida boʻlgan deb taxmin qilinadi. Tohoku universiteti seysmologi Shinji Toda zilzilani asrning „eng yomon ichki zilzilasi“ deb atadi.
USGS tomonidan ishlab chiqilgan manba modeli shuni koʻrsatdiki, 7.8 magnitudali zilzila alohida uzunlikda × kenglikda >50 km × 30 km (1-segment), >175 km × 30 km (2-segment) va >140 km × 30 km (3-segment) boʻlgan uchta yoriq segmentini yorib yuborgan. 1-segment boʻylab boshlangan yorilish — 1-segmentdan 2-segmentga janubi-gʻarbiy yoʻnalish boʻylab tarqaladi. 2-segment boʻylab shimoli-sharqqa, 3-segment boʻylab janubi-gʻarbga tarqalgan. Asosiy zarba 2-segment boʻylab 1-segment toʻqnashuv joyida maksimal 6.0 m siljish hosil qilgan.
Oʻtmishda quruqlikdagi yirik zilzilalar sodir boʻlgan. 1905-yilda Moʻgʻulistonda ikkita 8.0+ magnitudali ichki zilzila sodir boʻlib, 676 km ustki yer yorilishiga olib kelgan. Ketma-ketlikdagi ushbu zilzilalar Tsetserleg zilzilasidan boshlangan. 14 kundan keyin sodir boʻlgan Bulnay zilzilasi sharqdan gʻarbga qarab 388 km ustki yer yorilishiga sabab bo‘lgan. 2002-yilda Alyaskada sodir bo‘lgan 7.9 magnitudali zilzila Denali va Totschunda yoriqlarini yorib yuborgan. Ikkala yoriqda ham 340 km sirt yorilishi yuzaga keldi. Gvatemaladagi Motagua yorigʻidan kamida 250 km uzoqlikda 7.5 magnitudali zilzila sodir boʻlgan. Ushbu yoriq Shimoliy Amerika va Karib dengizi plitalari orasidagi chegara hisoblanadi.
USGSga koʻra, toʻqqiz soatdan keyin sodir boʻlgan 7.7 magnitudali zilzila oʻlchamlari ~120 km va ~18 km boʻlgan yoriqni yorib yuborib, 10.9 mgacha sirpanish hosil qilgan. Ushbu yorilish Sharqiy Anadolu yorig‘ining bir qismi emas. Olim Ross Shtaynning aytishicha, zilzilani „shartli hodisa“ deb hisoblash mumkin. Agar avvalgi yirik zilzila roʻy bermaganida, ehtimol keyingisi ham sodir boʻlmagan boʻlar edi. Birinchi zilziladan Kulon kuchlanishining koʻchishi Sürgü va Çardak yoriqlarida ikkinchi zilzila paytida yorilib ketish xavfini tug‘dirdi.
7.8 va 7.7 magnitudali zilzilalar maksimal Mercalli intensivligida mos ravishda XI va Xga baholandi. USGSning uchta seysmik qurilmasi, ikkitasi Antokiyada, bittasi Hassada, katta yer tezlanishi va tezligini qayd etdi. Hassa yer tezlashuvida (pga) 0,9082 g va yer tezligida 215.34 sm/sni qayd etdi. Stansiya maʼlumotlari Mercalli intensivligining X (ekstremal) darajasiga mos keldi. Fevzipaşadagi stansiya qayd etgan eng yuqori yer tezlashuvi 1,62 g ni tashkil etdi.
Geologik taʼsirlar
İskenderunda quruqlikning katta choʻkishi sodir boʻldi, bu esa dengiz sathining ko‘tarilib, shaharning ayrim qismlarini 200 m ichkarigacha suv bosishiga olib keldi. Choʻkish yerning vertikal siljishini keltirib chiqaradigan yoriq yorilishi natijasi boʻlishi mumkin. Yangi Zelandiyadagi eCoast Marine Consulting and Research direktori Xose Borreroning aytishicha, katta zilzila tufayli bunday miqyosdagi choʻkish kutilgan edi. Shunga oʻxshash choʻkish holatlari 1999-yilgi Izmit zilzilasida Goʻljukda va 2016-yilgi Kaikkura zilzilasida Kaykourada ham kuzatilgan. Suyuqlanish, katta miqdordagi yomon ob-havo toʻlqinlari va sunami İskenderunda kuzatilgan taʼsirlarga hissa qoʻshgan boʻlishi mumkin.
Tiefenbach (Federsee)
Tiefenbach (Federsee) Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Maydoni — 6,95 km2. Aholisi — 525 kishi (2010).
Turkiya—Suriya zilzilasi
Geologik taʼsirlar
Kiprning Famagusta shahri qirg‘oqlarida hech qanday zarar yetkazmagan kichik sunami toʻlqinlari qayd etildi. Sunami 0.17 m ko‘tarildi. Sunami toʻlqinlari İskenderunda 0.12 m va Erdemlida 0.13 mgacha qayd etildi.
Tiefenbach (Federsee)
Hududi
Tiefenbachning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Turkiya—Suriya zilzilasi
Geologik taʼsirlar
Italiya Fuqaro muhofazasi departamenti janubiy va sharqiy qirgʻoqlarda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan sunami haqida ogohlantirish eʼlon qilib, keyinchalik bekor qildi. Misr Milliy astronomiya va geofizika tadqiqot instituti O‘rtayer dengizining sharqiy hududlari, jumladan, Misr qirg‘oqlari uchun sunami xavfi haqida ogohlantirdi. Keyinchalik ogohlantirishlar bekor qilindi.
Turkiyada
Turkiyaning 10 viloyatida kamida 31,643 kishi halok boʻldi, yana 80,278 kishi jarohat oldi (baʼzi qurbonlar, jumladan, qoʻshni Elazigʻ va Batman viloyatlarini ham o‘z ichiga olgan). Kamida 13.5 million odam va 4 million bino jabrlangan. Binolar qulashi oqibatida minglab odamlar vayronalar ostida qolib ketishdi. Vayronalar ostida qolgan baʼzi odamlar ijtimoiy tarmoqlar orqali yordam soʻrab murojaat qilishdi. Atrof-muhit, urbanizatsiya va iqlim oʻzgarishi vazirligi 763 000 ta binoda zarar uchun tekshiruv oʻtkazib, Turkiyaning 10 viloyatida kamida 41 791 bino jiddiy shikastlangan yoki vayron boʻlgani, 150 000 ga yaqin odam boshpanasiz qolganini aniqladi. Zilzila natijasida yo‘llarda keng yoriqlar paydo bo‘ldi. Qayta tiklash ishlari davomida vayronalar ostidan tez-tez tana qismlari topilgan.
Adana Şakirpaşa aeroporti uchish-qo‘nish yo‘lagi shikastlangani uchun yopildi. Malatyada kamida 300 bino vayron bo‘lgan. Malatya Erhaç aeroportining shifti va tarixiy Yeni Camii masjidi ham qisman qulab tushdi. Arslantepa tepaligi ham shikastlangani haqida xabar berilgan. YuNESKO maʼlumotlariga koʻra, muzeyning tom qismi bir necha joylaridan qulagan va binoning baʼzi g‘isht devorlarida ko‘chishlar kuzatilishi mumkin.
Gaziantepda Gaziantep qal’asi, Şirvani masjidi va Ozodlik masjidi kabi koʻplab tarixiy joylar jiddiy zarar koʻrdi. Gaziantep Oğuzeli aeroporti qutqaruv parvozlarini cheklashga majbur boʻldi. Texnik xizmat ko‘rsatish stansiyasida oltita poyezd vagonlari ag‘darilib ketdi. Fevzipaşa temir yo‘l vokzali yaqinida sodir bo‘lgan tosh ko‘chkilari temir yo‘lni to‘sib qo‘ydi.
Hatay viloyatida nomaʼlum sondagi odamlar qulagan binolar vayronalari ostida qolib ketdi. Viloyatdagi kamida 9,224 ta bino qisman yoki toʻliq vayron boʻlgan. Antokiyada kamida 2,749 bino vayron boʻlgan. Kırıxon va Iskandarun tumanlari vayron bo‘lgan. Hatay aeroportining uchish-qoʻnish yoʻlagi ikkiga boʻlingan va rejalashtirilgan parvozlar bekor qilingan. 12 fevralga kelib, Anqara shahar hokimiyati aeroportni taʼmirlashni yakunlagach, qayta ochilishiga ruxsat berdi. Ikkita viloyat kasalxonasi, politsiya mahkamasi vayron boʻlgan va gaz quvuri portlagan. Hatay davlati assambleyasi joylashgan bino, Muqaddas Paul cherkovi va Habib’i Neccar masjidi vayron boʻlgan, Antokiya sinagogasi va Hatay arxeologiya muzeyi esa zararlangan. Güzelburç tumanidagi oʻnlab binolar, markaziy va Cebrail tumanlaridagi deyarli barcha uylar qulab tushdi. Antokiyadagi qarorgohi qulashi natijasida bino xarobalari ostida qolib ketgan Hatayspor jamoasi va murabbiylar shtabining koʻp qismi bir kundan koʻproq vaqt oʻtib jarohatlari bilan qutqarilgan. Sport direktori Taner Savut hali ham vayronalar ostida qolmoqda.
Hatay viloyatining sanoat shahri Iskandarunda 6-fevral kuni mahalliy vaqt bilan soat 17:00da portda yonuvchi sanoat moyi tashuvchi konteynerdan kelib chiqqanligi taxmin qilinayotgan katta yong‘in portning yopilishiga va ko‘plab kemalarni boshqa tomonga yo‘naltirishga majbur qilganligi xabar qilindi. Yong‘in ertasi kuni yana qaytadan boshlanganligi sababli 6 va 8-fevralda o‘chirilgan. Nihoyat, yong‘in 10-fevralda to‘liq bartaraf etildi. Shahar qirg‘oqlari bo‘ylab suv toshqini sodir bo‘lib, ko‘chalarni 200 m ichkarigacha suv bosdi. Anadoludagi Rim-katolik Apostol vikariati qarorgohi boʻlgan Annunciation sobori deyarli butunlay vayron boʻlgan. Qahramanmaroshda 5000 dan ortiq jasad ommaviy qabrda dafn qilindi. Shahar mulozimining aytishicha, ommaviy qabrlarda halok bo‘lgan 10 000 kishi dafn qilinadi. Keyinroq Ichki ishlar vazirligi shaharda 941 ta bino butunlay qulaganini tasdiqladi. Qahramanmarosh viloyatining Elbiston shahrida, ikkinchi yirik zilzila epitsentriga yaqin joyda, 2000 ga yaqin bino vayron boʻlgan.
Adıyaman viloyatida 600 dan ortiq bino, jumladan, Adıyaman shahar hokimiyati binosi qulagan. Şanlıurfa viloyatida 19 bino qulagan.
YuNESKOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan Diyorbakir qal'asi ham qisman vayron boʻlgan, unga tutash Jahon merosi ob’ekti Hevsel bog‘laridagi tuzilmalarga ham zarar yetganligi xabar qilingan. Diyarbakır viloyatida umumiy hisobda 255 kishi halok bo‘lgan, yana 901 kishi jarohatlangan. Shanliurfada Ibrohim hovuzi atrofidagi tuzilmalarning zarar koʻrgani maʼlum qilindi. Diniy ziyoratgohdagi minora qisman qulab tushib, vayronalar quyida joylashgan hovuzlarga tushgan va suv rangini o‘zgartirgan. Bu suv ham oqova suv bilan ifloslangani aytilmoqda.
Mardin viloyatining Qiziltepe tumanida bir ayol yurak xurujidan vafot etdi. Batman viloyatida 20 kishi tan jarohati oldi, ulardan biri ogʻir, ikkita uy quladi, yana 38 tasi zararlandi. Bingoʻl viloyatida bir necha uy yorilib, bir qancha chorva mollari qulagan omborlar ostida qolib nobud boʻldi. Elazığ viloyatida 5 kishi halok bo‘ldi, 379 kishi yaralandi. 7.7 magnitudali kuchli zilziladan keyin Eloziqdagi egasi boʻlmagan turar-joy binosi zararlanib, keyinchalik qulagan. Qutqaruv amaliyotlari chogʻida 3 nafar turk askari ham halok boʻldi.
Halok bo‘lganlar orasida Turkiya buyuk millat majlisining Adıyamanlik deputati Yoqup Tosh, qulagan bino vayronalari ostida halok bo‘lgan Yeni Malatyaspor darvozaboni Ahmet Eyüp Turkaslan va Antokiyadagi yahudiy jamiyati rahbari Saul Cenudiog‘lu hamda xotini Fortunalar ham bor. Qahramanmarashning sobiq deputati Sitki Güvench 9-fevral kuni zilziladan olgan jarohatlari tufayli vafot etdi.