cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alfred Nobel
Biografiyasi
Alfred Nobelning dramaturg sifatidagi faoliyati — uning biografiyasining eng mashhur boʻlmagan faktlaridan biri. Uning yagona pyesasi — „Nemezida“ — Beatrisa Chenchi haqidagi nazmda yozilgan 4-aktli fojia. U oʻlim toʻshagida yotganida nashrdan chiqadi, ammo uch nusxadan tashqari butun adad uning vafotidan soʻng darhol yoʻq qilinadi, chunki pyesa janjalli va shirkli deb topiladi. Saqlanib qolingan birinchi nashr (ikki tilda, shved va esperanto) Shvetsiyada 2003-yili chop etiladi.
Nobel ingliz tilida sheʼr yozish uchun yetarli darajada adabiy mahoratga ega boʻldi. Uning Nemesis — italiyalik zodagon ayol Beatrice Cenci haqidagi toʻrt qismdan iborat nasriy tragediya si mashhur boʻlgan. Uning sheʼrlari 2003-yilda Shvetsiya da nashr etilgan va sloven, fransuz, italyan va ispan tillariga tarjima qilingan.
Alfred Nobel Stokgolmdagi Norra qabristonida dafn etilgan.
Ilmiy faoliyati
Yoshligida Nobel kimyogar Nikolay Zinin bilan tahsil olgan. Keyinchalik u 1850-yilda Parijga ketadi. U yerda uch yil oldin nitrogliserinni ixtiro qilgan Ascanio Sobrero bilan uchrashadi. Sobrero nitrogliserindan foydalanishga keskin qarshi chiqdi, chunki u oʻzgaruvchan issiqlik yoki bosimga nisbatan portlashi mumkin edi. Ammo Nobel nitrogliserinni tijorat maqsadlarida foydalanish mumkin boʻlgan portlovchi modda sifatida nazorat qilish va ishlatish yoʻlini topishga qiziqib qoladi. Nitrogliserin p oroxdan koʻra koʻproq kuchga ega edi. 1851-yilda 18 yoshida u bir yilga Amerika Qoʻshma Shtatlariga oʻqish uchun ketdi va qisqa muddat shved-amerikalik ixtirochi Jon Eriksson qoʻl ostida ishladi. U Amerika fuqarolik urushi temir qoplamasi, USS Monitorni loyihalashtirdi. Nobel oʻzining birinchi patentini, gaz hisoblagichi uchun ingliz patentini 1857-yilda topshirgan boʻlsa, 1863-yilda olgan birinchi Shvetsiya patenti „porox tayyorlash usullari“ haqida edi.
IC 3164
IC 3164 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi *2 (karrali yulduz) tipli yulduzdir.
Mueang Ratchaburi tumani
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Mueang Ratchaburi เมืองราชบุรี, pronounced [mɯ̄a̯ŋ râːt.t͡ɕʰā.bū.rīː]) -Tailandning gʻarbiy qismidagi Ratchaburi provinsiyasining poytaxt tumani (amfoe mueang). Tuman aholisi soni bugungi kunda 122 747 kishidan iborat.
Tarix
Hudud tarixi zamonaviy Ratchaburi shahridan bir necha kilometr janubda joylashgan Dvaravati shahri, Khu Bua shahriga borib taqaladi. Tahminan 300 yil choʻl sharoitida boʻlgan shahar yaqinida qayta tiklandi. 1817-yilda shahar markazi Ayutthaya qirolligi qiroli U-Thong tomonidan Mae Klong daryosining qarama-qarshi qirgʻogʻiga koʻchirilgan.
Tuman Monthon Ratchaburining beshta tumanidan biri boʻlib,1895-yilda Phraya Surinthararuchai (Thet Bunnag) birinchi bosh komissar sifatida tanlanilgan. Dastlab viloyat maʼmuriyati Photharam tumanida boʻlgan, lekin 1898-yilda Na Mueang tamboniga koʻchirilgan.
Geografiya
Ratchaburi provinsiyasining Photharam va Damnoen Saduak, Samut Songkhram provinsiyasining Bang Khonthi, Wat Phleng, Pak Tho va Chom Bueng Ratchaburi — Qoʻshni tumanlar (shimoldan soat yoʻnalishi boʻyicha) hisoblanadi.
Iqtisodiyot
Hin Kong kichik tumani Ratch Group PLC tomonidan boshqariladigan 1400 MVt quvvatga ega gaz bilan ishlaydigan SET roʻyxatiga kiritilgan elektr stantsiyasining joyi boʻladi. Qurilish 2021-yilda boshlanadi. 700 MVt quvvatga ega birinchi blok 2024-yilda, ikkinchi blok esa 2025-yilda ishga tushadi deb rejalashtirililadi. Energetikani tartibga solish komissiyasi (ERC) 2019-yilda 700 million AQSh dollari (21,7 milliard baht) qiymatiga ega boʻlgan zavodni tasdiqladi. Ratch, Ratchning 45% ulushiga ega boʻlgan Tailand elektr energiyasini ishlab chiqarish boshqarmasi (EGAT) bilan 25 yillik elektr energiyasini sotib olish shartnomasini imzoladi.
Maʼmuriyat
Tuman 22 ta tumanchaga (tambon) boʻlingan, ular keyinchalik 187 qishloqqa (muban) boʻlinadi. Shahar (thesaban mueang) Ratchaburi Na Mueangning toʻliq tambonini qamrab oladi. Khao Ngu shaharchasi (thesaban tambon) Chedi Hak va Ko Phlapphla tambonlarining bir qismini qamrab oladi. Lak Mueang Khok Mo, Phong Sawai, Huai Chinsi va barcha Ang Thongni qamrab oladi. U yerda yana 18 ta tambon maʼmuriy tashkiloti (TAO) bor
Gibles
Gibles Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Saône-et-Loire departamenti Charolles tumani tarkibiga kiradi.
Mueang Ratchaburi tumani
Atrof-muhit
2001-yildan beri Tambon Nam Pu qishlogʻi aholisi sanoat chiqindilarini tozalash inshooti oʻzlarining suvlarini ifloslantirishda zaharli oqava suvlari boʻyicha shikoyat qilib kelishadi. Mum chiqindilarini qayta ishlash markazi, sanoat chiqindilarini qayta ishlash zavodi Nam Pu Creekning katta qismida ifloslanish aniqlangan bir vaqtda oʻz faoliyatini boshladi. Ifloslanish Chom Bueng tumanidagi Tambon Rang Bua shahrigacha bordi. Shikoyatlarga javoban Tailandning ifloslanishni nazorat qilish boshqarmasi daryo va yer osti suvlarini sinovdan oʻtkazdi. Ogʻir metallar (qoʻrgʻoshin, nikel va bariy) darajasi meʼyorlaridan oshib ketgani aniqlandi. Shuningdek, ular toluol, ksilen, etilbenzol, benzol, 1,1,2- triklorometan va Cis-1,2- dikloretilen kabi uchuvchi organik birikmalarning (VOC) darajasi yuqoriligini aniqladilar. Sanoat ishlari departamenti va Ratchaburi sanoat idorasi 2002-yildan beri zavod faoliyatini yaxshilash boʻyicha 19 ta xat va zavodga oʻz ob’ektining bir qismini yopish toʻgʻrisida oltita buyruq yubordi. Rasmiylarning saʼy-harakatlariga qaramay, zavod hali ham ishlamoqda va oqava suvlarning zaharli ifloslanishi toʻxtovsiz davom etmoqda.
Gibles
Aholisi
640 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 32,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 19,5 km2.
Mulfingen
Mulfingen Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Hohenlohe tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 80,08 km2. Aholisi — 3718 kishi (2010).
NGC 1205
NGC 1205 Eridan yulduz turkumidagi Sa tipli galaktikadir.
Mulfingen
Hududi
Mulfingenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
NGC 1205
Ushbu obyektni Ormond Stone 1886-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Havolalar
NGC 1205 NGC 1205
Nagoya universiteti
Nagoya Universiteti (yapon tilida:名古屋大学, Nagoya daigaku) — qisqartirilgan oʻqilishi Meyday (yapon tilida:名大, Meyday) Yaponiyaning eng mashhur milliy universitetlaridan biri boʻlib hosoblanadi. Ushbu yapon milliy universiteti Nagoya shahri Chikusa rayonida joylashgan. Nagoya universiteti 1871-yilda vaqtincha tibbiyot universiteti boʻlib oʻz faoliyatini boshlagan. 1939-yilda Nagoya Imperatorlik Universitetiga aylantirilgan. 1947-yildan boshlab Nagoya universiteti deb nomlana boshlagan. 2004-yilda Nagoya Universiteti Korporatsiyasi nomi ostida tilga olina boshladi. Nobel mukofoti gʻoliblaridan biri Ximik olimi doktor Ryoji Noyori ozining akademik izlanishlari va oʻqitishlarini koʻp vaqtini Nagoya univeristetida amalga oshirgan. Hozirgi kunda Nagoya universiteti huquq fakulteti Oʻzbekistonning Toshkent Davlat Yuridik Instituti bilan xalqaro talabalar almashinuvi shartnomasini imzolagan. 2001-yildan kunimizgacha koʻpgina oʻzbek talabalar Nagoya universiteti fakultetlarida taʼlim olib kelishdi va hozirgi kunda ham taʼlim olishmoqda.
Cremolino
Cremolino Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Alessandria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 14 km2. 1041 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Katta teatr (teatr)
Katta teatr, Rossiya davlat akademik katta teatri —opera va balet sanʼati sohasidagi Rossiyaning yetakchi teatri, jahon musiqali teatri madaniyatining yirik markazlaridan. 1776 y. Moskvada tashkil topgan. 1806 yildan davlat teatri, 1919 yildan "akademik teatr". K. t. tarixi rus musiqali teatrining rivojlanishi, rus opera va balet ijrochiligi sanʼatida milliy anʼanalarning karor topishi bilan uzviy bogliq. Dastlab ilk rus operalari (V. Pashkevich va b.) hamda Fapbiy Yevropa kompozitorlari (J. Pergolezi va b.)ning mashhur asarlari qoʻyilgan. K.t. rivoji va vokal-sahna sanʼati badiiy-realistik omillarining shakllanishida, ayniqsa M. Glinka va A. Dargomijskiy, keyinchalik, M. Musorgskiy, N. Rimskiy-Korsakov, A. Borodinlarning operalari tarixiy bosqich boʻldi. P. Chaykovskiyning opera va baletlari ijrochilik madaniyati rivojida ulkan ahamiyat kasb etdi. G. Ulanova, M. Plisetskaya, Ye. Maksimova, V. Vasilyev, M. Liyepa kabi balet ijrochilarining sanʼati K.t.ga katta shuhrat keltirgan. Opera xonandalik sanʼatiga N. Obuxova, I. Kozlovskiy, S. Lemeshev, I. Arxipova, Ye. Obrazsova, V. Atlantov, 3. Sotkilava va b. katta hissa qoʻshgan.
K.t. ijodiy hayotining ayrim bosqichlari oʻzbek opera va balet sanʼati rivoji bilan bogʻliq. Jumladan, 20-y.lardayok, A. Nejdanova, L. Sobinov, A. Pirogov singari mashhur yakkaxonlar Toshkentda gastrolda boʻlgan. Keyinchalik A. Baturin, P. Lisitsian, A. Krivchenya va b. xonandalar, R. Struchova, M. Plisetskaya, N. Pavlova, M.Liyepa kabi solistlari Navoiy nomidagi opera va balet teatri spektakllarida bosh rollarda chiqishgan. 1968 y. K.t. ijodkorlari Oʻzbekistonda gastrolda boʻlgan. Bundan tashqari M. Plisetskaya, N. Rijenko, V. Smirnov-Golovanov va rassom V. Levental Toshkentda R. Shchedrinning "Anna Karenina" va Yu. Papko U. Musayevning "Afsonalar vodiysi" (1977) baletlarini sahnalashtirishgan.
K.t. sahnasida 1926 yilda M. Qoriyoqubov boshchiligidagi Oʻzbek konsert-etnografik ansambli konsertlar bergan, Navoiy nomidagi opera va balet teatri bir necha bor (1937, 1950, 1959, 1964, 1973, 1981, 1983, 1986 yillari) oʻz repertuaridagi spektakllarni namoyish etgan. K.t. truppasi U. Musayevning "Hind dostoni" baletini sahnalashtirgan (1981).
K.t. binosi 1821—24 yillarda (meʼmor O. Bove, V. Mixaylov loyihasi boʻyicha) qurilgan, 1853 yilda unga oʻt tushib, 1856 yilda qayta tiklangan (meʼmor A. Kavos); besh yarusli tomosha zali 2150 oʻrinli, akustik jihatdan niqoyatda sifatli, 1961 yildan K.t. spektakllari parallel ravishda Kreml sʼyezdlar saroyida ham qoʻyilmokda.
Gigny-sur-Saône
Gigny-sur-Saône Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Saône-et-Loire departamenti Chalon-sur-Saône tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
504 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 35,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 14,3 km2.
Randolph (Utah)
Randolph AQShning Utah shtatida joylashgan shahardir. Rich okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
464 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 180,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,7 km2. Shundan 2,7 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 1915 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Randolph manzarasi.
Peralta de Alcofea
Peralta de Alcofea Ispaniyaning Aragón mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Huesca provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 116.18 km2. Aholisi — 618 kishi (2010).
Gian Piero Gasperini
Jan Piero Gasperini (1958-yil 26-yanvarda tugʻilgan) — italiyalik futbol murabbiyi va sobiq futbolchi, hozirda Italiyaning „Atalanta“ jamoasi murabbiyi.
Oʻyin karyerasi
Gasperini 9 yoshida „Yuventus“ yoshlar tizimiga kirgan. Yoshlar tizimida boʻlgan vaqtida u Allievi Nazionali chempionligini qoʻlga kiritdi va 1976-yilda Laziodan keyin ikkinchi oʻrinni egallagan Paolo Rossi va Serxio Brioni oʻz ichiga olgan Primavera jamoasida edi. Birinchi jamoa bilan bir nechta Italiya kubogi oʻyinlarini oʻtkazdi.Reggianaga ijaraga berildi va keyin 1978-yilda B Seriyaning „Palermo“ klubiga sotildi. U „Palermo“da besh mavsum qoldi, barchasi B seriyada, lekin 1979-yilda Italiya kubogi finaliga chiqdi. Keyin „Yuventus“ga yutqazdi.
Cavese (B Seriya) va Pistoiese (S1 Seriya) bilan ikki mavsumdan soʻng, Gasperini Peskaraga koʻchib oʻtdi va u erda nihoyat 1987-yilda koʻtarilganidan keyin A Seriyada oʻynash uchun birinchi imkoniyatini qoʻlga kiritdi. U A Seriyadagi debyutini oʻz uyida „Piza“ga qarshi oʻtkazdi va 2:1 hisobidagi gʻalaba bilan yakunlandi. 1990-yilda u Salernitanaga qoʻshilish uchun Peskarani tark etdi va Vis Pesaro bilan ikki mavsumdan soʻng 1993-yilda 35 yoshida nafaqaga chiqdi.
"Yuventus" (yoshlar jamoasi)
1994-yilda Gasperini "Yuventus"ning yoshlar tizimiga qaytdi. Bu safar murabbiy sifatida. U dastlab ikki yil Jovanissimi (U-14), keyin yana ikki yil Allievi (U-17) jamoasida murabbiylik qilgan. 1998-yilda Primavera (U-20) jamoasini boshqargan.
Crotone
2003-yilda u „Yuventus“ni tark etib, C1 seriyasining „Crotone“ klubi bosh murabbiyi boʻldi va u erda u oʻz jamoasini pley-off orqali B Seriyaga koʻtarilishi uchun osonlik bilan boshqardi. U B seriyada yana ikki mavsum „Crotone“da qoldi. 2004/2005-yilgi mavsumda ishdan boʻshatildi, ammo tez orada qayta tayinlandi.
Genoa
left|thumb| Gasperini 2008-yilda Genoa bilan 2006-yildan boshlab u „Genoa“ klubi bosh murabbiyi boʻldi va rossoblu bilan birinchi mavsumida jamoasini A Seriyaga koʻtarildi. 2008/09-yilgi mavsumda Gasperini „Genoa“ni A Seriyaning beshinchi oʻriniga olib chiqdi. Bu jamoa uchun 19 yil ichida eng yuqori oʻrinni egalladi va shu tariqa UEFA Yevropa Ligasi yoʻllanmasini qoʻlga kiritdi. Diego Milito va Tiago Motta kabi oʻyinchilarni 3-4-3 taktikasi boʻyicha qayta ishga tushirdi. Shakllanishi va ayniqsa ajoyib futbol uslubi butun Italiyada maqtovga sazovor boʻlgan shunchalik koʻpki, A Seriya chempioni "Inter" bosh murabbiyi Joze Mourino Gasperini uni eng qiyin ahvolga solgan murabbiy ekanligini aytdi. Biroq, 2010/11-yilgi mavsumning yomon boshlanishi, Luka Toni, Rafinya, Migel Veloso va Kaxa Kaladze kabi mashhur transferlarga qaramay, 10 oʻyinda 11 ochko toʻplash Gasperinining 8 noyabr kuni murabbiylik lavozimidan chetlatilishiga sabab boʻldi.
Inter Milan
2011-yilning 24-iyunida Massimo Moratti Gasperinining Leonardo o‘rniga Milanning „Inter“ klubi bosh murabbiyi bo‘lishini tasdiqladi. Biroq, 2011-yil 21-sentyabrda Gasperini beshta gʻalabasiz oʻyin, jumladan toʻrtta magʻlubiyatdan soʻng isteʼfoga chiqarildi.
Gasperini „Inter“dagi faoliyatini 2011-yilgi Italiya Superkubogida „Milan“ ga qarshi oʻyinda 2:1 hisobida magʻlub boʻlish bilan boshlagan. A Seriyaning birinchi oʻyinida „Inter“ Sitsiliyada 4:3 hisobida magʻlubiyatga uchragan „Palermo“ni vaqtinchalik boshchiligidagi oʻyinda hayratda qoldirdi. „Roma“ bilan oʻz uyida durang oʻynadi.
Chempionlar ligasida „Trabzonspor“dan 0:1 hisobida magʻlub boʻlish vaziyatni yanada yomonlashtirdi. Moratti A Seriyaning yangi ishtirokchisi „Novara“dan 3:1 hisobida magʻlubiyatga uchraganidan soʻng Gasperini isteʼfoga chiqardi.
Palermo
2012-yil 16-sentabrda Gasperini Juzeppe Sanninodan oʻz oʻrnini egallab olgan sobiq futbolchisi boʻlgan „Palermo“ning yangi bosh murabbiyi sifatida eʼlon qilindi.
2013-yilning 4-fevralida u o‘z uyida „Atalanta“ga qarshi o‘yinda (2:1) mag‘lub bo‘lgach, o‘z lavozimidan chetlashtirildi.
2013-yil 24-fevralda Gasperini uchta oʻyindan soʻng Alberto Malesani oʻrniga „Palermo“ bosh murabbiyi sifatida qayta ishga qabul qilindi. 2013-yil 11-martda Gasperini yana lavozimidan chetlashtirildi.
Genoaga qaytish
2013-yilning 29-sentyabrida „Genoa“ Gasperinini qayta ijaraga olganini eʼlon qildi.
Atalanta
2016-yil 14-iyunda Gasperini „Atalanta“ bosh murabbiyi etib tayinlandi. Jamoadagi faoliyati davomida Gasperini „Atalanta“ni klubdan „B“ seriyasiga tushib ketmaslik, A seriya ustunligi uchun kurashadigan va doimiy ravishda yevrokuboklarda qatnashadigan jamoaga aylantirdi. Uning bosh murabbiyligidagi birinchi mavsumi qiyin boshlandi. Gasperini 5 raunddan soʻng isteʼfoga chiqish arafasida edi. Buning natijasida „Atalanta“ „Palermo“ga 0:1 hisobida magʻlub boʻlganidan keyin oxirgi oʻringa chiqdi. Biroq, bundan buyon jamoaning natijalari barqaror ravishda yaxshilanib bordi va ular „Inter“, „ Roma “ va „ Napoli “ni magʻlub etishdi va A Seriyada ketma-ket 6 ta gʻalabaga erishib, qishki tanaffusda ularni 6-oʻrinda qoldirdi. „Atalanta“ mavsumning kutilmagan toʻplami boʻlishda davom etdi va A Seriyada toʻrtinchi oʻrinni egalladi va shu tariqa UEFA Evropa ligasiga yoʻllanma oldi.
2019-yil 26-may kuni „Atalanta“ 2018/19-yilgi mavsumda A Seriyada uchinchi o‘rinni egalladi va o‘z tarixida birinchi marta UEFA Chempionlar Ligasiga yo‘llanma oldi. Atalanta shuningdek, 2018/19-yilgi Italiya kubogi finaliga chiqdi. Ammo ular „Lazio“ ga qarshi oʻyinda 2:0 hisobida magʻlub boʻlishdi.
2019-yil 9-sentabr kuni „Atalanta“ bosh murabbiyi Jan Pero Gasperini Bergamoning faxriy fuqarosi etib saylandi. „Atalanta“ „Manchester City“, " Shaxtyor " va Zagrebning „Dinamo“ jamoalari bilan guruhda ikkinchi oʻrinni egallaganidan soʻng ilk bor Chempionlar ligasining 1/8 finaliga yoʻllanma oldi. Gasperinining Chempionlar ligasi pley-off bosqichidagi birinchi oʻyini Valensiyaga qarshi oʻz uyida 4:1 hisobidagi gʻalaba bilan yakunlandi. „Atalanta“ 2020-yil 10-mart kuni „Valensiya“ ustidan mehmonda 4:3 hisobida g‘alaba qozonib, umumiy hisobda 8:4 hisobida g‘alaba qozonib, chorak finalga yo‘l oldi. Biroq, 1:2 hisobidagi mag‘lubiyatdan so‘ng, chorak finalda parijliklar tomonidan mag‘lub bo‘ldi.
Abdillahi Nassir
Abdilahi Nassir (1932-yil 1-iyun — 2022-yil 11-yanvar) Mombasa shahrida keniyalik shia ruhoniysi boʻlgan. Nosir sunniy boʻlsa-da, shialikni qabul qilgan va Eron islom inqilobidan keyin oʻzini oʻn ikki shia deb tan olgan.
Gian Piero Gasperini
Boshqaruv uslubi
Taktik jihatdan Gasperini oʻzining yarim himoyachilari va oldingi chizigʻining koʻp qirraliligiga tayanadigan 3-4-3 taktikasi va yuqori xavfli giper-hujumga asoslangan toʻpga egalik qilish tizimidan foydalanishi bilan mashhur. Uning jamoasining o‘yin uslubi ko‘proq gol urish, to‘pdan tashqari harakat va yerda tez, qisqa paslarga, uzoq to‘plar va o‘yinning himoyaviy tomoniga kamroq eʼtibor qaratadi. Shunday qilib, baʼzida uning savdo belgisi 3-4-3 tizimi 3-4-1-2, 3-2-4-1, 3-5-2 yoki 3-4-2-1 formatiga oʻxshab ketadi. Keng yarim himoyachilar oʻrniga hujum qiluvchi qanot himoyachilari, ular qanotlar boʻylab kenglikni taʼminlaydi. U, shuningdek, vaqti-vaqti bilan 4-3-3 yoki 4-2-3-1 taktikasini qoʻllagani maʼlum. Uning jamoalari yuqori himoya chizigʻida oʻynashi va himoyada juda ixcham oʻynashi, hujum va himoya oʻrtasidagi masofa kamligi bilan mashhur. 1990-yillarda Gasperinining taktik falsafasi va jamoalarning oʻyin uslublari Arrigo Sakkining 4-4-2 tizimidan koʻra Gollandiya futbolidan, yaʼni Lui van Galning „Ayaks“ jamoasidan ilhomlangan edi. Toʻpni himoya qilishda uning jamoalari ogʻir pressing qoʻllash bilan ham tanilgan, lekin ayni paytda butun maydon boʻylab suyuq man-belgilash elementlarini qoʻllaydi va koʻpincha himoyada 5-4-1 sxemasiga oʻtadi. Gasperini oʻz tizimini samarali tatbiq etish uchun yarim himoyada chuqur pleymeyker emas, balki mehnatkash va yuqori jismoniy ikki tomonlama oʻyinchilardan foydalanishni maʼqul koʻradi. Lekin ayni paytda tezkor, qiyin, hatto kichikroq, lekin kreativ oʻyinchilarni qoʻllaydi. U shuningdek, vaqti-vaqti bilan havoda yaxshi boʻlgan kattaroq va jismoniy markaziy hujumchidan foydalanishi maʼlum. U kichikroq jamoalar bilan muvaffaqiyatli natijalarga erishgan hujumkor oʻyin uslubi tufayli erishgan eʼtirofiga qaramay, u oʻzining muvozanatsiz yondashuvi, jamoasining gol oʻtkazib yuborish va gol urishga moyilligi uchun ham tanqidga uchradi. Shunday qilib, baʼzi ekspertlarda uning tizimi kattaroq jamoalar bilan teng darajada samarali boʻladimi yoki yoʻqmi degan savol tugʻiladi.
Klub
Atalanta
Abdillahi Nassir
Hayoti va taʼlim
Shayx Abdullohi Nosir 1932-yil 1-iyunda Mombasa shahrida tugʻilgan. Dastlabki taʼlim madrasadan boshlangan, chunki u toʻrt yoshida Madrasaga oʻqishga kirgan va 1936—1946-yillarda Madrasada oʻqigan. Shu bilan birga, u oddiy maktab maʼlumotiga ega boʻlib, 1941—1949-yilgacha Arab oʻgʻil bolalar boshlangʻich maktabida oʻqigan va keyinroq 1950—1951-yilgacha Zanzibarning Bet-el-Ras oʻqituvchilar tayyorlash kollejiga qoʻshilgan.
Zanzibarda boʻlganida, koʻproq yoʻl-yoʻriq va maslahatlar olish uchun u taniqli olim qoʻli ostida oʻqigan; Sayyid Umar Abdulloh unga nafaqat taʼlim bergan, balki islomni tushunishda ham koʻp ilm bergan.
Zanzibardagi oʻqish tugaganidan soʻng, u yana Mombasaga koʻchib oʻtgan. Biroq, u ustozi Sayid Umar Abdullohdan maslahat va yoʻl-yoʻriq olishda davom etgan.
Keyinchalik u yana bir ajoyib musulmon inqilobchi mutafakkiri Shayx Muhammad Abdulloh Gʻazzoliy bilan tanishdi. Shayx Gʻazzoliy unga fikr yuritishni oʻrgatgan. U Shayx Abdilahiy Nosirning fikrini larzaga keltirish uchun qiyin savollarni oʻrgangan.
Faoliyati
Mombasaga qaytib kelgach, 1951—1954-yilgacha arab boshlangʻich maktabida dars bergan. Sogʻligʻidagi muammosi tufayli u tibbiy koʻrikdan oʻtkazildi. Kasalligidan tuzalib, 1955—1957-yilgacha Mombasa Musulmonlar taʼlimi institutiga hisobchi va yarim kunlik diniy oʻqituvchi sifatida ish olib borgan.
Shayx Abdullohi Nosir 1957—1963-yilgacha Keniya mustaqilligidan oldingi siyosatga faol qiziqish bildirgan. U Keniyaning mustaqillikka erishgunga qadar Qonunchilik kengashiga saylangan va bu lavozimda 1961—1963-yilgacha ishlab kelgan. Keniya Qonunchilik Kengashi aʼzosi sifatida u 1963-yilda Londondagi Lankaster Xausda boʻlib oʻtgan tarixiy Keniya Konstitutsiyaviy konferensiyasida ham qatnashgan.
1964-yildan 1965-yilgacha u KANU ijroiya kengashi (Sohil viloyati) aʼzosi sifatida siyosatchi boʻlgan.
Keyinchalik u 1965—1967-yillarda Nayrobidagi BBCda arab/suahili monitori sifatida ishlagan.
Keyin u Oksford universiteti nashriga qoʻshilgan va 1967—1975-yillar Nayrobidagi Oksford universiteti matbuotining Sharqiy Afrika boʻlimida suahili muharriri boʻlib ishlagan. U ishga qabul qilingan birinchi suahili muharriri boʻlgan (OUPda). Yuliy Nyererening Yuliy Tsezar (Yuliy Kaysariy) va „Venetsiyalik savdogar“ (Mabepari va Venisi) asarlarining suahili tiliga tarjimalarini nashr etishda Nosir muhim rol oʻynagan. 1969-yilda u Dar es Salam ofisiga koʻchib oʻtadi va u yerda menejer (Lucius Thonya) bilan birga muhim va daromadli suahili nashriyot dasturini ishlab chiqadi. Ushbu loyihalar OUP Julius Nyererening „Oʻz-oʻziga ishonish uchun taʼlim“ va Tanzaniya maktablarida oʻqitish vositasi sifatida suahili tilini joriy etish tomonidan yaratilgan talabga javob berish uchun yaxshi joylashtirilganligini anglatadi.
1975-yilda Shayx Abdillohiy Oksford universiteti nashriyotidan chiqib, oʻzining Shungwaya Publishers Ltd nashrini ishga tushiradi.
1977-yilda u Oksford universiteti nashriyoti tomonidan Sharqiy Afrika boʻlimining bosh menejeri lavozimiga chaqirilib, 1977—1980-yilgacha ushbu lavozimda ishlaydi.
Tabligʻ
Keniya siyosatida faol boʻlishiga qaramay, Nosir 1954—1959-yilgacha vaʼz va tabligʻ faoliyatiga vaqtini ajratdi. 1960—1980-yillarda Mombasada (1960—1964) yashab, keyinroq Nayrobida (1965—1980) yashab, Ramazon oylarida Qurʼon tarjimasi va sharhi bilan shugʻullangan.
1978—1980-yilgacha u Jiddada joylashgan WAMY (Butunjahon musulmon yoshlar assambleyasi) ning Sharqiy Afrikadagi vakili sifatida ishlagan.
1980-yilning boshida Mombasaga qaytgach, u Husayniy Imambargohda Keniya Bilol musulmon missiyasi tomonidan tashkil etilgan Muharram Majalis uchun muntazam oʻqituvchi boʻlgan.
Muharram majalisining maʼruzachilari orasida Sharif Xitamiy, Sharif Badaviy, Prof. Nayrobi universitetidan Bakari va Mombasa va Lamudan kelgan bir qator Sunni olimlar. 1988-yilda Keniyaning Bilol musulmonlar missiyasi majlislar zali rasmiy ravishda ochilganda, Suahili majalislari Muharram oylari va qoʻshimcha maʼruzalar turkumi Bilol zalida oʻtkazilgan. Nosir koʻpchilikni jalb qiladigan asosiy maʼruzachilardan biri boʻlgan edi.
Vaqt oʻtgach, u oʻzini shia Ithna-Asheriy deb eʼlon qildi.
Nosir, kisvahili tili (jami 7ta) va Islom haqida (20ta) bir nechta kitob va risolalar yozgan va hammuallif boʻlgan, bularning baʼzilari ingliz va ruanda tillariga tarjima qilingan.
Shayx Abdilahi Nosirning maqsadi odamlarni bir-biriga yaqinlashtirish, ruhlantirish va oʻqitish uchun platforma (Ahlul Bayt Markazi) yaratish orqali sogʻlom jamiyatni ilhomlantirish boʻlgan. Shu maqsadda, 2001-yilda u taʼlim, shaxsiy oʻsish va sogʻlom hayotni targʻib qilish uchun jamoatchilik xabardorligini oshirish, amaliy ishlarni birlashtirgan, siyosiy va mazhabga aloqador boʻlmagan, koʻp maqsadli Jamoatchilik tashkiloti Ahlul Bayt markazini tashkil etgan. Tashkilot odamlar oʻrasidagi hamkorlik, integratsiya va birdamlik tuygʻusini yaratish orqali jamiyatning maksimal salohiyatini oshirish va yoshlarni jamiyatni rivojlantirishda faol ishtirok etishga undashga qaratilgan.
Oʻsha yili Nosir Mombasada (Ahlul Bayt markazi kutubxonasi) bepul oʻqish kutubxonasini tashkil etgan va kitoblarini kutubxonaga sovgʻa qilgan.
Soʻnggi paytlarda u Qur’onning suahilicha tarjimasi va tafsiriga eʼtibor qaratgan va shia Ithna-Asheriy dunyoqarashi loyihalash ustida ishlagan.
Oʻlimi
Nosir 2022-yil 11-yanvar, seshanba kuni, Keniyaning Mombasa shahrida 89-yoshida vafot etgan.
Uni xotirlash uchun dunyoning turli burchaklarida, jumladan Keniya  , Tanzaniya  , Zanzibar , marosimlar oʻtkazilgan. Indoneziya, Eron  , Buyuk Britaniya va boshqa.
Keniyalik siyosatchilar Nosirni mustaqillik uchun kurashda oldingi safda turgan, hurmatli olim sifatida olqishladilar.
Keniya prezidentining oʻrinbosari, oʻsha paytda Uilyam Ruto uni „akademik gigant, zukko siyosiy mutafakkir va qirgʻoqboʻyi mintaqasining intilishlariga katta hissa qoʻshgan rivojlanish uchun sodiq kuch“ deb ulugʻladi. Biz u oʻtkizgan beqiyos umri va qoldirgan boy merosini nishonlaymiz".
Keniya Vazirlar Mahkamasining Turizm boʻyicha kotibi Najib Balala uni „Suahili faoli va Keniya mustaqilligi uchun Britaniya hukmronligiga qarshi, Keniya ozodligi uchun kurashda oldingi safda turgan, yetakchi“ sifatida ulugʻladi.
Mombasa gubernatori Hassan Ali Joho uni „hurmatga sazovor olim, adabiy daho va benuqson xarakterga ega inson“ deb taʼrifladi. Nosir Mombasaning sevimli oʻgʻillaridan biri, vatanparvar, dunyo miqyosida hurmatga sazovor boʻlgan, kamtar ota siymosi va koʻpchilik uchun ilhom manbayi sifatida ajralib turardi".
2013—2017-yillarda Mombasa senatorilavozimida ishlagan keniyalik siyosatchi Hasan Umar Hasan uni „siyosatimiz va ilm-fanimizda yuksak shaxs, uning mintaqamiz va jamiyatimizga boʻlgan taʼsiri juda katta va bundan keyin ham davom etadi. Shayx Abdullohni juda sogʻinaman. Mutafakkir, notiq, zukko siyosatchi, olim va menga va koʻpchilikka ustoz“.
Kamukunji saylov okrugi deputati Yusuf Hasan Nosirni „ozodlik, tenglik va adolat uchun kurashgan ilgʻor islom olimi, siyosiy yetakchi va yozuvchi“ sifatida olqishlagan.
Keniyadagi Shia missioneri Hojat ul-Islom Muhammad Salim ham shunday degan: „Har safar Sharqiy Afrikaga missioner sifatida borganimda Shayx Abdullohi Nosir bilan uchrashganimda, Nosir menga goʻyo buyuk olimdek munosabatda boʻlar edi. Bu koʻzga koʻringan olim oʻzining ulkan bilimiga qaramay, boshqalarni hurmat qilar, ularning gapiga quloq solar edi“.
Al-Mustafo xalqaro universiteti vakolatxonasining sobiq direktori Hojat al-Islom Sayid Muhammad Shohidiy qoʻshimcha qilib aytdi: „Shayx Abdullohi Nosir kamtar va fazilatli inson boʻlib, Keniya va Sharqiy Afrikaning koʻplab hududlari yoshlar orasida Shia dinini targʻib qilgan. Har safar Tanzaniyaga safar qilganimda Shayx Abdulloh Nosirni uchratar edim va u kishini kamtar va tabassumli, mehmonlarini iliq kutib oladigan odam deb topdim“.
Mukofotlari
thumb| Nayrobi meri (janob Dik Vatika) tomonidan Shayx Abdilahi Nosirga topshirilgan Shahar erkinligi mukofoti 2006-yil 22-dekabrda Shayx Abdilahi Nosir Nayrobi shahri erkinligi mukofoti bilan taqdirlangan, u 17ta keniyalik orasida boʻlgan. Mukofot Mustaqil Keniya Konstitutsiyasini yaratgan Buyuk Britaniyadagi Lancaster House konferensiyasida ishtirok etgan keksa fuqarolarga berilgan. thumb| Shayx Abdilahi Nosirga Abbosiy medali Afrika federatsiyasining o‘sha paytdagi raisi Alhaj Anvarali Dharamsi tomonidan topshirilgan.
Qoqshol
Etiologiyasi
Qoqshol qoʻzgʻatuvchisi gram-musbat qoqshol tayoqchasidir (''Clostridium tetani ) — spora hosil qiluvchi anaerob sanaladi, ya’ni u kislorodsiz muhitda yashaydi. Bu uchlari dumaloq bo’lgan, uzunligi 4-8 mkm va eni 0,3-0,8 mkm, 20 tagacha uzun xivchinga ega bo’lgan harakatchan ingichka tayoqchadir.''
Qoqshol qoʻzgʻatuvchisi ubikvitar (hamma joyda yashovchi) toifasiga kiradi, ammo ayni paytda shartli patogen mikroorganizm sanaladi. U odam va hayvonlar ichaklarining normal florasi tarkibiga kirib, u yerda xoʻjayin organizmga zarar yetkazmagan holda yashaydi va koʻpayadi.
Shu sababli qoqshol bakteriyalari bilan yuqori darajada ifloslanish qishloq xoʻjaliklari — inson va hayvon najasi bilan ifloslangan, namlik yetarli darajada boʻlgan bogʻlarda, sabzavot maydonlari, yaylovlar va boshqa joylarda uchraydi.
Bakteriyalar kislorod mavjud boʻlganda va 4 °C dan kam boʻlmagan haroratda spora hosil qiladi. Sporalar tashqi taʻsirlarga chidamli: 90 °C gacha haroratga 2 soat, qaynatilganda 1-3 soat, quruq holatda 150 °C gacha haroratga bardosh bera oladi, shoʻr dengiz suvida 6 oygacha yashaydi.
Kislorod mavjud boʻlmaganda, 37 °C harorat va yetarli namlik sharoitida sporslar beqaror vegetativ shaklga oʻtadi.
Qoʻzgʻatuvchi qoqshol ekzotoksini ishlab chiqarsfi, u bakterial zaharlardan biri boʻlib, kuchi boʻyicha botulinotoksindan keyingi oʻrinda turadi. Toksin isitish, quyosh nuri, ishqorli muhit taʻsirida parchalanib ketadi. Ichak shilliq qavati orqali soʻrilmaydi, shuning uchun yutilganda xavfsiz sanaladi.
Tarixi
Jarohatlar va qoqshol rivojlanishi o'rtasidagi bog'liqlik Misr, Gretsiya, Hindiston va Xitoyning eng qadimgi sivilizatsiyasi shifokorlari tomonidan qayd etilgan. Birinchi marta ushbu kasallikning klinik ko'rinishi Gippokrat tomonidan tasvirlangan, uning o'g'li qoqsholdan vafot etgan. Ushbu kasallikni o'rganish bilan Kapadokiyadan Galen, Sels, Aretey, Avitsenna, Ambroise Pare va boshqa antik va o'rta asrlarning mashhur shifokorlari shug'ullangan.
Qoqsholni ilmiy o'rganish 19-asrning ikkinchi yarmida boshlangan. Qoqsholning qo'zg'atuvchisi deyarli bir vaqtning o'zida 1883 yilda rus jarrohi N. D. Monastyrskiy va 1884 yilda nemis olimi A. Nikolayer tomonidan topilgan. Mikroorganizmning sof madaniyati 1887 yilda yapon mikrobiologi S. Kitasato tomonidan ajratilgan, u 1890 yilda qoqshol toksinini olgan va nemis bakteriologi E. Bering bilan birgalikda tetanozga qarshi sarum yaratgan. 1923 yilda fransuz immunologi G. Ramon qoqshol anatoksinini oldi, u kasallikning oldini olish uchun ishlatila boshlandi.
Tarqalganligi
thumb|330x330px|Qoqsholning qayd etilgan holatlari (1990-2004). Yuqori kasallanishdan (to'q qizil) bir nechta holatlargacha (och sariq) (och kulrang = past kasallanish Qoqshol kasalligi dunyoning barcha mintaqalarida uchraydi, ammo ekvatorga yaqin hududlarda kasallanish darajasi va oʻlim foizi yuqoriroq boʻladi. Qoqshol kasalligi issiq va nam iqlimli boʻlgan mamlakatlarda, dezinfektsiyalash vositalari, profilaktik emlashlar va umuman tibbiy yordam boʻlmagan joylarda, yaʻni Afrika, Osiyo va Lotin Amerikasidagi qashshoq va rivojlanmagan mamlakatlarda keng tarqalgan. Biroq, rivojlangan mamlakatlarda ham u har yili minglab odamlarning umriga zomin boʻladi.
Fasllar almashinuvi sezilari boʻlmagan mintaqalarda (tropik va subtropiklarda) kasallik yil davomida kuzatiladi, moʻtadil iqlimi mamlakatlarda u mavsumiy xususiyatga ega (kechki bahor — erta kuz oraligʻida).
Kasallikning tarqalganligi (har 100 000 aholi boshiga):
Qoqsholda oʻlim darajasi juda yuqori (faqat quturish va oʻpka oʻlatida bundan yuqoriroqdir). Zamonaviy davolash usullari qoʻllanilganda bemorlarning 17-25% vafot etadi, hozirgi paytda bu koʻrsatkichni pnevmoniya, sepsis va bakterial toksin tufayli yurak-falaj kabi asoratlar rivojlanishi sababli kamaytirishning iloji yoq. Profilaktik emlashlar va malakali tibbiy yordam mavjud boʻlmagan hududlarda oʻlim darajasi qariyb 80% ni tashkil qiladi. Yangi tugʻilgan chaqaloqlarda oʻlim darajasi 95% ga yetadi.
2010-yilda dunyoda ushbu kasallik tufayli 61 000 ga yaqin oʻlim holati qayd etilgan. Ammo, qayd qilinmagan holatlar va kasallikning sezilarli ifodalanmagan shakllari (ayniqsa, yangi tugʻilgan chaqaloqlarda) ehtimolligini hisobga olgan holda, dunyoda qoqsholdan umumiy yoʻqotishlar soni yiliga 350-400 ming kishini tashkil qilishi mumkin.
Yuqish yoʻllari
Qoʻzgʻatuvchi faqat tirik organizmning kisloroddan mahrum boʻlgan toʻqimalariga kirganda patogen xususiyatini namoyon qiladi. Ayniqsa sanchuvchi yoki chuqur choʻntaklarga ega jarohatlarda anaerobioz sharoiti hosil boʻlishi tufayli katta xavf tugʻdiradi.
Qoqshol qo'zg'atuvchisining tushish joyiga qarab jarohatdan, infeksiyadan, kuyishdan, elektrdan shikastlanishdan, sovqotishdan va operatsiyadan so'ng; bachadon va tug'ruq yo'llari shilliq qavatidan boshlanishiga qarab, chaqaloqlar qoqsholi, tuqqandan so'nggi qoqshol farqlanadi. Chala homilani tashlaganda ham ushbu kasallik paydo bo'lishi mumkin.
Taʻsir qilish mexanizmi
Qoʻzgʻatuvchi qulay muhitga tushganda faol koʻpayishni va qoqshol toksinini ajratishni boshlaydi. Toksin periferik asab tizimining harakatlantiruvchi tolalari va qon oqimi orqali orqa, uzunchoq miyaga va miya poyasining retikulyar shakllanishiga kirib boradi.
Qoqshol toksini ikki turdagi modda saqlaydi:
Mushaklarning rigidligi (tarangligi) shikastlangan oyoq-qoʻldan qarama-qarshi tomondagisiga, keyin gavda, boʻyin, boshga tarqaladi, soʻngra talvasalar paydo boʻladi. Nafas olish aʻzolari va yurak mushaklarining falajlanishi sodir boʻlishi mumkin.
Tasnifi
Kasallikning tarqalish formalari quyidagilardir:
A. Umumiy (tarqalgan): 1. Birlamchi. 2. Pastga tushuvchi. 3. Yuqoriga ko'tariluvchi (tirishish jarohatdan yuqoriga tarqaladi). Trizm belgisi paydo bo'ladi.
3. Tana qoqsholi (ichki organlar ham kiradi). 4. Cheklangan (qo'l, tana va b.) Mahalliy qoqshol cheklangan mushaklar ta'sirida jarohat atrofida ro'yobga keladi, klinik manzarasi yengil bo'ladi. Bu formasida tetanotoksin chala to'plangan boiib, uning asosiy qismi orqa miyaning ma'lum segmentida joylashgan bo'ladi. Shuning uchun tanada lokal
sindrom yuzaga keladi.
Klinik forma to'rt bosqichda kechadi:
1.0'tkir (t. Vehemens).
2.Surunkali (t.lentus).
3. Klinik belgilari yorqin (t. Completus).
4.Klinik belgilari noaniq (t. Incompletus).
Shuningdek, yengil, o'rtacha va og'ir, yashin tezligidagi formalari ham farqlanadi
Klinik manzarasi
link=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Lock-jaw_2857.jpg/170px-Lock-jaw_2857.jpg|right|thumb|1-rasm. Qoqshol bo'lgan bemorda trismus va [[risus sardonicus (istehzoli kulish)]] Boshlanishida bosh og'rig'i, charchoq, uyqusirash belgilari namoyon bo'lib, bemor terlaydi va jarohat atrofida og'riq paydo bo'ladi. Tonik va klonik tirishishlar paydo bo'lishi asosiy belgilardan bo'lib, chaynash mushaklari charchab trizm yuzaga keltiradi. Bu esa og'izni ochishni qiyinlashtiradi. Mimik mushaklar tirishib, yuzda o'ziga xos «sardonik kulgi» («risus sardoncus») istehzoli kulish (1-rasm) paydo bo'ladi. Tirishish o'qtin-o'qtin bo'lganligi uchun bemorni charchatadi, yengil yelvizak, tovush ham yangi tirishish holatini keltirib chiqarishi mumkin. Agar tirishish halqum va nafas mushaklarida bo'lsa, asfiksiyaga olib keladi, yengil hollarda esa o'pka ventilyatsiyasini buzib, zotiljamga sharoit yaratadi. Harorat 42°C ga ko'tariladi, tomir urishi 120 dan oshishi mumkin. Yashin tezligidagi qoqshol 1-2 kunda o'limga olib kelishi mumkin. Qoqshol yaxshi kechganda belgilari asta-sekin kamayib bemor 14-60 kunda tuzaladi. Shuningdek, kasallikning kechki residiv formalari ham qayd qilingan.
Qoqshol alomatlari
Umumiy (yalpi) qoqshol
Kasallikning 4 davri farqlanadi: inkubatsion, boshlangʻich, avj va tiklanish.
Boshlangʻich davr
2 kungacha davom etadi. Eng dastlabki alomat — bu infektsiya kirish joyida tortuvchi ogʻriqlar paydo boʻlishi, bu vaqtgacha yaraning toʻliq tuzalib ketishi kuzatilishi ham mumkin. Deyarli bir vaqtning oʻzida yoki 1-2 kundan keyin trizm — ogʻizni ochishni qiyinlashtiradigan chaynov mushaklarining tirishib qolishi va talvasali qisqarish paydo boʻladi. Ogʻir holatlarda tishlar qattiq jipslashadi va ogʻizni ochib boʻlmaydi.
Kasallikning avj olish davri
Oʻrtacha 8-12 kun, ogʻir holatlarda 2-3 haftagacha davom etadi. Uning davomiyligi shifokorga oʻz vaqtida murojaat qilish, oʻz vaqtida davolashning boshlanishi, bemor kasallanishdan oldin vaktsina olinganligiga bogʻliq.
Chaynov mushaklarning tonik qisqarishi (trizm) va yuz mushaklarining spazmlari paydo boʻladi, natijada bemorda sardonik tabassum paydo boʻladi: qoshlar koʻtarilgan, ogʻiz burchaklari ikki tomonga choʻzilgan va pastga egilgan, yuz bir vaqtning oʻzida tabassum va yigʻi holatini ifodalaydi. Shundan soʻng orqa va oyoq-qoʻl mushaklari jalb qilingan holda klinik tasvir namoyon boʻla boshlaydi («opistotonus»).
Halqum mushaklarining spazmlari tufayli yutinishda qiyinchilik seziladi va ensa mushaklarining rigidligi (tortilishi) kuzatiladi. Rigidlik pastga qarab tarqaladi, boʻyin, orqa, qorin va oyoq-qoʻl mushaklarini qamrab oladi. Qorin, oyoq-qoʻllarning mushaklari taranglashib, taxta kabi qattiqlashib qoladi. Baʻzida kaft va oyoq panjasidan tashqari butun tananing rigidligi qayd qilinadi.
Ogʻriqli spazmlar dastlab cheklangan boʻlib, keyin bir necha soniyadan bir necha daqiqagacha davom etadi hamda katta mushak guruhlariga tarqaladi. Yengil holatlarda talvasalar kuniga bir necha marta sodir boʻladi, ogʻir holatlarda ular deyarli doimiy ravishda davom etib turadi.
Talvasa oʻz-oʻzidan yoki biron tashqi taʻsir (teginish, yorugʻlik, ovoz) tufayli yuzaga keladi. Bu paytda bemorning yuzi yirik ter tomchilar bilan qoplanadi, shishadi, koʻkaradi, iztirob va ogʻriq ifodasini oladi. Muayyan mushak guruhining tortishishiga qarab, bemorning tanasi eng gʻalati holatlarga kirishi mumkin. Bemor toʻshakda yoysimon holatga kirib, yerga faqat tovon va ensasi bilan tayanadi (opistotonus). Barcha mushaklar shu qadar taranglashadiki, ularning konturlarini koʻrish mumkin boʻlib qoladi. Oyoqlari tor kabi choʻzilgan, qoʻllar tirsak qismida egilgan, mushtlar yopilgan boʻladi.
Baʻzi bemorlar qorinda yotishni afzal koʻradi, biroq ularning oyoqlari, qoʻllari va boshi toʻshakka tegmaydi. Bemor qoʻrquvni boshdan kechiradi, tishlarini gʻichirlatadi, qichqiradi va ogʻriqdan nola qiladi. Talvasalar orasidagi davrda mushaklarning boʻshashishi sodir boʻlmaydi. Hush odatda saqlanib turadi. Bemorlar juda kuchli terlaydi. Turgʻun uyqusizlik paydo boʻladi. Apnoe, sianoz, asfiksiya kuzatiladi.
Mushaklarning spazmi nafas olish, yutinish, defekatsiya va peshob chiqarish, qon aylanishining buzilishi va ichki organlarda dimlanishlar rivojlanishiga, metabolizmning keskin oshishi va yurak faoliyatining yomonlashishiga yoki toʻliq toʻxtashiga olib keladi. Harorat 41-42 °C gacha koʻtarilishi mumkin.
Oʻlim sabablari
Oʻlimning eng koʻp uchraydigan sababi nafas olish mushaklari spazmi tufayli boʻgʻilish, ikkinchi oʻrinda yurak falajligi sanaladi. Baʻzi hollarda, oʻlim sababi qoqsholdan keyin asorat sifatida rivojlanadigan miokard infarkti, pnevmoniya, sepsis, oʻpka arteriyasi emboliyasi va boshqa kasalliklar tufayli sodir boʻlishi mumkin.
Davolash
Kompleks davolash usuli quyidagi maqsadni o'z ichiga oladi:
1. Qoqshol toksini miqdorini kamaytirish va uni neytrallash.
2. Tonik va klonik tirishishlarni kamaytirish, ularni yo'qotish.
3. Bemorning umumiy ahvolini, yurak o'pka faoliyatini yaxshilash.
4. Ikkilamchi asoratlar (zotiljam, sepsis va b.)ning oldini olish.
Agar qoqshol tashxisi qo'yilsa, 10 foiz 10 ml tiopental-natriy yoki boshqa umumiy og'riqsizlantirish yo'li bilan quyidagilarni bajarish yaxshi natija beradi:
1. Jarohatni xirurgik ishlash.
2. 100000-150000 AB qoqsholga qarshi zardobni mushak ichiga yuborish va 20-30 ml 25 foiz magneziy sulfat qo'llash. Chaqaloqlarga - 10000-20000 AB, o'smirlarga - 20000-80000 AB miqdor belgilangan. Zardob yuborishdan oldin albatta uni qizitish kerak. Bir kursga 200000- 300000 AB zardob lozim bo'ladi. Og'ir hollarda zardobni tomir ichiga,
endolyumbal yoki suboksipital yuborish mumkin.
3. Narkotik va neyroleptiklar, mushak relaksantlari qilinadi. Tirishishga qarshi diazepam tomir ichiga 10-15 ml (kuniga 150-200 ml) geksenal ishlatiladi. Aminazin sedativ ta'sirga ega bo'lib, hushni butunlay yo'qotmaydi, antigistamin, gangliobloqator sifatida tirishishga qarshi yaxshi natija beradi (25 foiz eritmasi 4 ml 4-5 marta kuniga). Shuningdek,
resimon modda kondelfin (0,1 g 6-8 marta kuniga), diplatsin moddalari qilinadi. Nafas sistemasida og'ir o'zgarishlar sezilsa, mushak relaksantlari yordamida (tubokkrarin) sun'iy nafas oldirish uskunasiga ulanib, bemorda sun'iy ventilyatsiya o'tkaziladi.
4. Yurak faoliyatini yaxshilovchrdori-darmonlar kamfora, kordiamin, korglyukon, glyukozaning 40 foizli eritmasi yuboriladi.
5. Infeksiyaning oldini olish tadbirlari (antibiotiklar, sulfanilamidlar va b.) qunt bilan bajarilishi lozim.
Bemor qorong'ilashtirilgan, shovqindan uzoq xonaga yotqiziladi, zond bilan ovqatlantiriladi, ho'qna qilinadi, qovug'ini kateterizatsiya qilish rezina naylar bilan amalga oshiriladi.
Qoqsholdan o'lim hozirgi vaqtda ham 70-100 foizni tashkil etmoqda, uning oldini olish va muvaffaqiyatli davolash esa erta tashxis qo'yishga bog'liq
Oldini olish
Kasallikning oldini olish uch yoʻnalishda amalga oshiriladi:
Abduhamid Pardayev
Abdulhamid Pardayev (1958-yil 17-yanvar; Boʻka tumani, Oʻzbekiston SSR) — jurnalist, shoir, adabiyotshunos va tarjimon. O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi. Bir necha sheʼriy to‘plamlar, „Amir Temur“, „Alisher Navoiy“, „Do‘stnoma“ dostonlari muallifi. Sakkiz jildlik Tanlangan asarlari nashr qilingan. Yusuf Xos Hojibning „Qutadg‘u bilig“ dostoni, Alisher Navoiyning barcha dostonlarini zamonaviy o‘zbek tiliga tabdil qilgan. F. Nitshening „Zardusht nidosi“ asarini o‘zbek tiliga sheʼriy o‘girgan. R.Tagor, J.Bayron, J. Kits, A.Blok, I.Brodskiy kabi o‘nlab mashhur shoirlarning sheʼriy turkumlarini, shuningdek qator jahon adiblarining romanlari va qissalarini, taniqli faylasuflarning risolalarini o‘zbek tiliga tarjima qilgan. Sheʼrlari rus, turk, qirg‘iz, qozoq, nemis, ozarbayjon tillariga tarjima qilingan.
Mehnat faoliyati
1975-yil sentyabrdan 1975-yil oktyabrga qadar qisqa muddat Bo‘ka tumanidagi bosmaxonada hisobchi sifatida faoliyat olib borgan.
1975-yil oktyabrdan 1976-yil iyulga qadar Bo‘ka tumani „Paxtakorlar ovozi“ gazetasi — musahhih-muxbir.
1979-yil yanvardan 1985-yil apreliga qadar — „O‘zbekselmash“ zavodida ekspeditor va master.
1985-yil apreldan 1991-yil yanvarigacha — „O‘zteleradiokompaniya“ muxbir, tarjimon, katta muharrir
1991-yil may oyidan 1991-yil noyabrigacha — „O‘zbekistonmatbuoti“ jurnali bo‘lim muharriri.
1991-yil noyabrdan 1996-yil apreliga qadar — „O‘zteleradiokompaniya“ muxbir, sharhlovchi.
1996-yil iyunidan 1997-yil noyabriga qadar — „Ishonch“ gazetasida muxbir, masʼul kotib.
1997-yil noyabridan 2001-yil iyuniga qadar — „Jahon adabiyoti“ jurnalida bo‘lim muharriri, masʼul kotib.
2004-yil iyunidan 2005-yil iyuniga qadar — Respublika „Maʼnaviyat va maʼrifat“ markazi bosh mutaxassis.
2005-yil avgustdan 2014-yil yanvarigacha — „SUVMASH“ OAJ maʼnaviyat-maʼrifat ishlari bo‘yicha masʼul-kutubxonachi.
2014-yil yanvaridan hozirga qadar Erkin ijodkor sifatida faoliyat koʻrsatib kelmoqda.
Bloomfield (Kentucky)
Bloomfield AQShning Kentucky shtatida joylashgan shahardir. Nelson okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
838 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 245,9 nafar kishi.
Edgewood (Washington)
Edgewood AQShning Washington shtatida joylashgan shahardir. Pierce County okrugi tarkibiga kiradi.
Bloomfield (Kentucky)
Geografiyasi
Maydoni — 3,41 km2. Shundan 3,35 km2 quruqlik, 0,06  km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 206 m balandlikda joylashgan.
Edgewood (Washington)
Aholisi
9765 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 22 km2. Shundan 22,0 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Tastungen
Tastungen Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Eichsfeld tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 3,60 km2. 269 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Tastungenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Ahmad al-Kozqiy
Ahmad ibn Muhammad ibn Mansur al-Kozqiy (taxminan 1067-yilda vafot etgan) — Buxoroda hadislar eshitgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilgan.
Turkiya arxitekturasi
Usmonli arxitekturasi Evropadan ba'zi texnik ta'sirlar bilan an'anaviy islom uslublarini rivojlantirdi. Saroylar, masjidlar va maqbaralarda ko'rinadigan rang-barang koshinlar bilan bezatilgan interyerlar bilan juda murakkab uslubga aylandi.
Saint-Jean-de-Rebervilliers
Saint-Jean-de-Rebervilliers Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Eure-et-Loir departamenti Dreux tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
181 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 16,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,7 km2.
Charles Manson
Charles (Charlz yoki Charli) Milles Manson (1934-2017) — taniqli AQShlik jinoyatchi, «Oila» yoshlar kommunasi lideri. 1969-yil «Oila»ning ba'zi a'zolari bir qancha vaxshiy jinoyatlarni amalga oshirdilar (Shu qatorda rejissyor Roman Polańskining hotini Sharon Tate o'ldiriladi). Bu jinoyatlardada Mansonni ayblashadi va butun umr qamoq jazosiga mahkum qilishadi, lekin Manson aybini tan olmaydi.
He died 19 November 2017 at 83 years old.
Manson va Oilasi
Mansonni mashhur qilgan jinoyat 1969-yil amalga oshirilgan Tate-LaBianca jinoyati. Bu jinoyatda manson ishtirok etmaydi. Jinoyatni uni qullari kabi aytganidan chiqmaydigan, har qanday qonli istakini amalga oshirishga tayyor bo'lgan malaklari qiladi. Manson o'zini shaytonning Masihi deb bilar edi.