cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jacky Ickx
Jak Bernard „Jeki“ Ickx (1945-yil 1-yanvarda tug‘ilgan) belgiyalik sobiq poyga haydovchisi, u 24 soatlik Le-Manda olti marta g‘olib boʻlgan (barcha vaqtlar ichida ikkinchi o‘rinda turadi) va Formula 1da sakkizta g‘alaba va 25 marta shossuppaga erishgan. U ishlab chiqarish bo‘yicha bir nechta jahon chempionatlari va sport avtomobillari bo‘yicha jahon chempionatlariga katta hissa qo‘shgan: Ford (1968-yil), Ferrari (1972-yil), Porsche (1976—1977-yillar) va (1982—1985-yillar) o‘zining 37 ta yirik Jahon sport avtomobili g‘alabasi bilan mashhur hisoblanadi. Shuningdek, u 1979-yilda Can-Am chempionatida va 1983-yilda Parij-Dakar rallisida gʻolib boʻlgan.
Ickx ketma-ket 1969-yil va 1970-yillarda Formula 1da ikki marta chempionlikni qoʻlga kiritgan. U 1960-yillarning oxiri va 1970-yillarning boshlarida bir necha mavsum davomida jamoaning yetakchi haydovchisi boʻlgan Scuderia Ferrari uchun poygalarining aksariyatida gʻolib boʻlgan.
Erta poyga faoliyati
left|thumb| Ickx 1973-yilda Nyurburgringda Ferrari 312PB ni boshqarmoqda 1945-yil 1-yanvarda Bryusselda tugʻilgan Ickx, uni otasi, avtojurnalist Jak Ickx oʻzi yoritgan poygalarga olib borganida, avtosport bilan tanishgan. Oilaviy kelib chiqishiga qaramay, otasi unga 50 kubometrli Zündapp mototsiklini sotib olmaguncha, Ickx sportga qiziqishi cheklangan.
Shaxsiy hayoti
right|thumb| Ickx 2007-yilda Jacky Ickx qoʻshiqchi Khadja Nin bilan turmush qurgan. Er-xotin 2011-yil iyul oyida Monako shahzodasi Albert va Sharlin Vittstokning to‘yida mehmon bo‘lgan. Ickx 1980-yillarning boshida Monako rezidenti boʻlgan.
Ickxning otasi Jak Ickx (1910—1978-yillar) va akasi Paskal Ickx (1937-yilda tugʻilgan) poyga haydovchilari boʻlgan. Uning qizi Vanina Ickx (Ketrin Ickx bilan birinchi turmushidan) otasining izidan borib, poyga haydovchisi boʻlgan.
Bougainville (Somme)
Bougainville Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Somme departamenti Amiens tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
472 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 45,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,3 km2. Dengiz sathidan 54 – 128 m balandlikda joylashgan.
Pemberton (New Jersey)
Pemberton AQShning New Jersey shtatida joylashgan shahardir. Burlington County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1381 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 1,5 km2. Shundan 1,5 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 18 m balandlikda joylashgan.
Qoʻqon uyezdi
Qoʻqon uyezdi — Turkiston general-gubernatorligiga qarashli Fargʻona viloyatidagi maʼmuriy-hududiy birlik. Maʼmuriy markaz — Qoʻqon shahri. Maydoni — 13312 kv.verst, aholisi — 366.407 kishi.
Tarixi
Uyezd 1876-yilda Qoʻqon xonligining Rossiya imperiyasiga qoʻshib olinishi va Fargʻona viloyati tashkil etilgandan soʻng tashkil topgan.
Boshqirdiston
thumb|250px|right|Boshqidiston Rossiya Federatsiyasi haritasida thumb|250px|right|Boshqidiston haritasi Boshqirdiston (Bashkortostan), Boshqirdiston Respublikasi — Rossiya Federatsiyasi tarkibidagi Federatsiya subyekti hisoblangan respublika. Rossiyaning Yevropa qismida hamda Osiyo qismida joylashgan respublika, Janubiy Uralda, Uraloldi va Uralortidagi tekisliklarda joylashgan. Maydoni 143,6 ming km². Aholisi 4 mln. 110,3 ming kishi (1999). Boshqirdistonda 54 tuman, 20 shahar va 41 shaharcha bor. Poytaxti — Ufa shahri
Qoʻqon uyezdi
Tarixi
Qoʻqon uyezdi 1876-yil 6-martda  uchta uchastkaga boʻlindi. Ushbu uyezdda 23 ta volost, 57440 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 793 tasi yersiz edi. Aholining yersiz qatlami boylar yerlarida mardikor-chorikor yoki shaharlarda hunarmandchilik, mavsumiy ishchi boʻlib faoliyat koʻrsatgan. uchta uchastkaga boʻlindi. Ushbu uyezdda 23 ta volost, 57440 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 793 tasi yersiz edi. Aholining yersiz qatlami boylar yerlarida mardikor-chorikor yoki shaharlarda hunarmandchilik, mavsumiy ishchi boʻlib faoliyat koʻrsatgan.
1917-yilgacha Qoʻqon shahri uyezd boshligʻi tomonidan boshqariladi. Uyezd boshligʻi koʻlida maʼmuriy va xoʻjalik boshqaruvi toʻplangan boʻlib, ijtimoiy masalalarni hal etishda unga aholining nufuzli vakillaridan 3 yil muddatga saylanadigan 3 ta deputat (shundan 1 tasi mahalliy aholi, 2 tasi rus aholisi vakillari) yordam bergan. Shahar hududi va xoʻjaligi kengayib, aholi soni ortib borishi bilan, boshqaruv apparata ham oʻsib borgan, deputatlar soni 1907-yildan 6 kishiga (shundan 4 kishi rus aholisi vakillari edi) koʻpaytirilgan.
Boshqirdiston
Davlat tuzumi
1995-yildan Boshqirdiston — Yevropa mahalliy mintaqaviy hokimiyatlar kongressi, 1996-yildan Yevropa mintaqalari assambleyasi aʼzosi. Avstriyada Boshqirdiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligining vakolatxonasi ochilgan.
Qoʻqon uyezdi
Tarixi
Deputatlarga soliq toʻplash, maʼmuriyat buyruqlarini xalqqa yetkazish kabi quyi ijrochilik vazifalari topshirilgan. Maʼmuriy va xoʻjalik masalalari bilan uyezd boshligʻi shugʻullangan. 1896-yilda Qoʻqonda katta oqsoqol oʻrniga shahar politsiya boshqarmasi joriy etiladi. Ruslardan tayinlangan politsiya boshligʻi shahar boshligʻi funksiyasini bajargan va mahalliy aholi yashagan eski shaharni qattiq nazoratda tutgan. Shahar daromadining 24,1 foizi politsiya xizmati taʼminotiga sarflangan.
Boshqirdiston
Tabiati
Boshqirdiston Yevropa bilan Osiyo tutashgan joyda. Gʻarbiy qismi orasira uchraydigan tekislik, sharqiy qismi asosan togʻli joylar. Jan.gʻarbida BugulmaBelebey qirlari, jan.da Yalpi Sirt tarmoqlari, shim.sharqida Ufa yassitogʻligi (balandligi 400–500 m gacha), sharkda Janubiy Ural togʻi (eng baland nuqgasi — Yomontov, 1640 m) bor. Boshqirdistonda temir rudasi, mis, oltin, rux, alyuminiy, xrom, marganes, gips, ohaktosh, mineral resurslar, neft, gaz, koʻmir, tosh tuz konlari bor. Iqlimi — kontinental. Yanv.ning oʻrtacha temperaturasi14°, 17,5°, iyulniki 16,5°, 20,5". Yillik yogʻin miqsori 300–500 mm, togʻlarda 500–600 mm. Eng yirik daryosi — Oq Idil. Boshqirdistonning kattagina tekislik qismi qora tuproqli oʻrmondasht va dashtdan iborat; togʻli qismida balandlik mintaqalari (gʻarbiy yon bagʻrida dubjoʻka, sharqiy yon bagʻrida oqqaragʻayqoraqaragʻay oʻrmon mintaqalari) bor. Boshqirdiston hududining 1/3 kismi qora tuproq, 1/3 qismi sur tusli oʻrmon tuprogʻi va qolgan qismi boshqa tuproqlar bilan qoplangan. Maydonining 40% i oʻrmonzor (5 mln.ga). Moʻynali hayvonlar va qushlar koʻp. Uraloldi tabiatini muhofaza qilish uchun qoʻriqxonalar barpo etilgan.
Qoʻqon uyezdi
Tarixi
Oʻlkadagi boshqa shaharlar kabi Qoʻqonda ham rus maʼmurlari uchun alohida uylar qurila boshlangan. Shu maqsadda 1881-yildan rus maʼmurlari va harbiylari uchun „yangi shahar“ qurilishi boshlangan. . Sobiq xon saroyining atrofida bogʻlar buzilgan, uning yonida joylashgan qabriston boshqa joyga koʻchirilgan va shu yerlarda „yangi shahar“ qurilishi uchun joy ajratilgan. Ijtimoiy tarkibi jihatidan „yangi shahar“ aholisi dastlab harbiylar, savdogarlar, amaldorlar va xizmatchilardan iborat boʻlgan. Keyinchalik, shaharda sanoat korxonalarining paydo boʻlishi, Andijon — Samarqand temir yoʻlining ochilishi, 1899-yilda Qoʻqonga temir yoʻlning yetkazilishi bilan shahar aholisining nafaqat soni, balki ijtimoiy va milliy tarkibida ham oʻzgarishlar sodir boʻldi.
Boshqirdiston
Aholisi
Boshqirdistonning tub aholisi boshqirdlar boʻlib, ruslar, tatarlar, chuvashlar, marilar, ukrainlar, mordvalar, udmurtlar va boshqa xalklar ham yashaydi. Shahar aholisi 65%. Iqtisodiyotning nodavlat sektorida mehnatga yaroqli aholining 54% band. Aholining oʻrtacha zichligi 1 km² ga 28,1 kishi. Yirik shaharlari: Ufa, Sterlitomoq, Salavat, Beloresk, Ishimboy.
Qoʻqon uyezdi
Geografiyasi
Qoʻqon tumani Fargʻona viloyatining gʻarbiy qismini egallagan. Gʻarbda Xoʻjand, shimolda Namangan, sharqda Margʻilon, janubda Samarqand uyezdlari bilan chegaradosh edi.
Boshqirdiston
Tarixi
Boshqird xalqi shakllangan qad. hudud Oʻrta Uralning bir qismini, Janubiy Uralning hammasini hamda Volga, Kama, Tobol va Yoyiq (Ural) darelarining oraligʻidagi maydonni oʻz ichiga olgan. Janubiy Uraldagi gorlardan yuqori yoki qad. paleolit davriga mansub, Mias, Iseti va Pishma daryolari boʻyidan esa neolit davriga mansub ibtidoiy odamlarning qoldiqlari topilgan. Arab manbalarida (Ibn Fazlon) boshqirdlar "bashgird" ("bashgurd") nomi bilan 9-asrdan boshlab tilga olingan. 9—13-asrlarda ular Uralning jan.da va Kaspiy boʻyi choʻllarida, Volga bilan Yoyiq daryolari oraligʻida yashaganlar. Boshqird xalqi asosan turk va ugor qabilalaridan tashkil topgan. Ular koʻchmanchi chorvador boʻlib, ovchilik, baliqchilik va oʻrmon asalarichiligi bilan shugʻullanganlar. Boshqirdlar ilgari butparast boʻlishgan, keyinchalik (10-asrdan boshlab) Gʻarbiy Boshqirdistonga islom dini kirib kelgan. 1229-yilda Boshqirdistonga tatarmoʻgʻul istilochilari bostirib kirdi. Botuxon qoʻshinlari 1236-yilda Boshqirdistonni butunlay zabt etdi. 15-asrning oʻrtalariga kelib Oltin Oʻrda bir necha xonliklarga boʻlinib ketgandan keyin Janubiy va Jan.
Qoʻqon uyezdi
Geografiyasi
Geografik jihatdan uyezd ikki qismga boʻlingan: janubiy togʻliklar va shimoliy pasttekisliklar. Janubi, aksariyat qismi Oloy tizmasining shimoliy tomonlari va etaklarini oʻz ichiga olgan. Shimoliy qismiga Fargʻona vodiysining janubi-gʻarbiy qismi kirgan.
Maʼmuriy boʻlinishi
1882-yilda Qoʻqon uyezdida 23 ta volost boʻlgan. Uyezdning maʼmuriy boʻlinmalariga quyidagi volostlar kirgan:
Boshqirdiston
Tarixi
Sharqiy Boshqirdiston Noʻgʻoy Oʻrdasi tarkibiga, Gʻarbiy Boshqirdiston Qozon xonligi tarkibiga kirdi. Boshqirdistonning shim.sharqiy qismini esa Sibir xonligi bosib oldi. 16-asrning oʻrtalarida ruslar tomonidan Qozon xonligi tugatilgach (1552), boshqirdlar rus davlatiga tobe boʻlib qoldi. 1557-yilda Boshqirdistonning katta qismi, soʻng Gʻarbiy Sibirning qoʻshib olinishi va Sibir xonligi tugatilishi bilan (16-asr oxiri — 17-asr boshida) Boshqirdistonning shim.sharqiy qismi ham Rossiyaga qoʻshildi. Feodallar zulmining kuchayishi, amaldorlarning yasoq toʻlovini undirishdagi xiyonatkorligi va rus pomeshchiklarining eng yaxshi yerlarni tortib olishi Boshqirdistonda kattakatta qoʻzgʻolonlarning kelib chiqishiga sabab boʻldi. Qoʻzgʻolonlarni podsho hukumati shafqatsizlik bilan bostirdi. Bular tarixga 17—18-asrlardagi boshqird qoʻzgʻolonlari nomi bilan kirdi. 1773—75 yillardagi Ye. I. Pugachyov qoʻzgʻoloni (bu qoʻzgʻolonda boshqird xalqining qahramoni Salavat Yulayev ishtirok etgan) ham podsho hukumatining mustamlakachilik siyosatiga va mahalliy zulmga qarshi qaratilgan edi.
Qoʻqon uyezdi
Aholisi
1893-yilda uyezdda 246 880 kishi yashagan. Aholisi sartlar, turklar va tojiklar, qirgʻizlar, oʻzbeklar. 1883-yil maʼlumotlariga koʻra ruslar soni 360 kishidan oshmagan.
Iqtisodiyoti
Uyezd aholisining asosiy kasbi dehqonchilik va chorvachilik boʻlgan. Uyezdning quyi, issiq va qurgʻoqchil qismlarida dehqonchilik sunʼiy sugʻorish bilan olib borilgan. Asosiy ekinlar bugʻdoy, arpa, sholi, tariq, durra, dukkaklilar va paxta yetishtirilgan. Mevali daraxtlardan nok, olcha, olxoʻri, oʻrik, shaftoli, uzum, ayniqsa, ipakchilikda foydalaniladigan tut daraxti keng tarqalgan. Qovun, tarvuz, bodring ekinlari katta ahamiyatga ega edi.
Boshqirdiston
Tarixi
18-asrdan Boshqirdistonda sanoat tarmoqlari, savdo munosabatlari taraqqiy eta boshladi. Boshqirdiston iktisodiyotiga Ural kon sanoati katta taʼsir koʻrsatdi. 1917-yil fevral toʻntarishidan keyin boshqird vatanparvarlari musulmon shoʻrosini tuzdilar, ammo bolsheviklar bu yoʻldagi harakatlarni millatchilik deb eʼlon qilib, musulmon shoʻrolarini shafqatsizlik bilan tarqatib yubordilar va zoʻrlik bilan shoʻro hokimiyatini oʻrnatdilar. Shu tariqa 1919-yil 23-martda Rossiya tarkibida Boshqirdiston ASSR tashkil topdi. 1990-yil 11 oktabrda respublika Oliy Kengashi Boshqirdistonning davlat suvereniteti haqidagi deklaratsiyani qabul qildi. 1992-yil fevraldan Boshqirdiston yangi nom — Bashkortostan Respublikasi nomini oldi. Boshqirdistonda 7 partiya va 200 ga yaqin jamoat tashkiloti roʻyxatga olingan.
Xoʻjaligi
Boshqirdiston rivojlangan sanoat va yirik qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishiga ega.
Sanoati neft qazib olish, neftni kayta ishlash, kimyo, neft kimyosi, mashinasozlik, metallsozlik, yogʻochsozlikka, qora va rangli metallurgiyaga ixtisoslashgan. Neft Arlan, Chekmagush konlarida, Shkalovo, Belebey, Ishimboy shaharlari atrofida qazib chiqariladi. Sterlitomoq va Salavatda yirik neft kimyo korxonalari bor. Bu korxonalarda benzin, kerosin, dizel yoqilgʻisi, koks, bitum, mazutning turli xillari ishlab chiqariladi. Mashinasozlik majmuida 25 tarmoq boʻyicha 130 ga yaqin korxona mavjud. Elektr texnika va priborsozlik sanoati markazlari — Ufa, Oktabrskiy, Tuymazi. Stanoksozlik va quvur yotqizgich mashinalari ishlab chiqarish korxonalari Sterlitomoqda, qishloq xoʻjaligi va yogʻoch tayyorlash mashinasozligi korxonalari Neftekamsk va Uchalada, metall buyumlar va binokorlik asboblari ishlab chiqarish korxonalari Beloreskda joylashgan. Mudofaa korxonalari va qiruvchi samolyotlar uchun motorlar Ufada, oʻziyurar gaubitsalar Sterlitomoqda, vertolyotlar Kumertovda, tibbiyot oynalari Tuymazida, qurilishbop oyna Salavatda ishlab chiqariladi. Neftekamskda avtomobilsozlik korxonalari bor. Kumertovda tabiiy gaz, qoʻngʻir koʻmir, Tukanda temir ruda, Sibayda ohaktosh, misrux rudalari qazib olinadi. Yogʻochsozlik (fanera, mebel, yigʻma uylar, gugurt), oziq-ovqat (unyorma, qandshakar, yogʻ, pishloq, sut, goʻsht mahsulotlari), yengil sanoat (poyabzal, kiyim-kechak, trikotaj ishlab chiqarish) rivojlangan. Boshqirdistonda 12 issiqlik elektr stansiyasi, Karmanovoda yirik davlat elektr stansiyasi, Pavlovo GESi bor. Xususiylashtirilgan korxona va mahalliy mulk obʼyektlarida aholining salkam 40% band. Ular sanoat mahsuloti jami hajmining 80% gacha boʻlgan qismini beradi.
Qishloq xoʻjaligi
Boshqirdiston dehqonchiliksanoat majmuida 600 dan ortiq jamoa xoʻjaligi, 400 ga yaqin agrotuzilma, qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlovchi 100 dan ortiq korxona mavjud. Respublikada qishloq xoʻjaligiga yaroqli yerlar 7375,2 ming ga, shundan 4834,5 ming ga haydaladigan yerlar, 6 ming ga yaylov, 181,5 ming ga tomorqa uchastkalari; suv havzalari maydoni— salkam 160 ming ga, baliq boqiladigan koʻl va havzalar — 2 ming ga, shundan 650 ga madaniy baliqchilikka ajratilgan. Asosiy ekinlari: gʻalla, qand lavlagi, kartoshka, kungaboqar, sabzavot. Ural togʻi yon bagʻirlarida bogʻdorchilik rivojlangan. 3500 dan koʻproq dehqon (fermer) xoʻjaliklari tashkil etilgan, ularga 85 ming ga yer ajratib berilgan. Shaxsiy yordamchi xoʻjaliklarda kartoshkaning 95%, sabzavotning 78%, goʻshtning 57% yetishtiriladi. Qoramol, mayin junli va yarim mayin junli qoʻy, choʻchqa, parranda boqiladi. Yilqichilik va asalarichilik katta ahamiyatga ega. Boshqirdiston qimizi va asali mashhur.
Transporti
Transportning asosiy turi temir yoʻl (uz. 1500 km dan ortiq). Boshqirdiston hududidan Moskva — Samara — Ufa — Chelyabinsk va Ufa — Orenburg avtomobil yoʻllari, Tuymazi — Ufa, Ishimboy — Ufa, Ishimboy — Orsk va boshqa neft hamda gaz quvurlari oʻtadi. Qattiq qoplamali avtomobil yoʻllari uz.—25 ming km. Boshqirdiston hududida 13 kompressor stansiyaga ega boʻlgan gaz quvurlarining uz.— 4,5 ming km. 1991-yildan "Boshqirdiston aviatsiya yoʻli" kompaniyasi ishlab kelmoqda. Ufa, Beloresk, Oktabrskiy shaharlarida aeroportlar bor. Oq Idil va Ufa daryolarida kemalar qatnaydi.
Tashqi iqtisodiy aloqalari
Boshqirdistonga kredit bergan asosiy davlatlar: Avstriya, Germaniya, Bolgariya, Vengriya, AQSH, Turkiya, Singapur, Polsha, Xitoy, Yaponiya, Hindiston. Sarmoya loyihalarining asosiy soxalari: neftni qayta ishlash korxonalarini yangi texnika bilan jihozlash, neft konquduqlaridan foydalanish samarasini oshirish, ekologiya inshootlari qurish, binokorlik materiallari ishlab chiqarish, rangli metallurgiya va mashinasozlikni, dehqonchiliksanoat majmuini rivojlantirish va boshqa Boshqirdiston korxonalari 70 dan ortiq mamlakatga oʻz mahsulotini chiqaradi. Boshqirdiston eksportida yoqilgʻi (60%), kimyo va neft kimyosi (30%) sanoati mahsulotlari asosiy oʻrin oladi. 1996-yilda Boshqirdiston 2 mlrd. dollarlik mahsulotni chetga chiqardi. Uning 70% dan koʻprogʻi Finlandiya, Shvesiya. Belgiya, Bukj Britaniya, Avstriyaga toʻgʻri keldi. Chetdan sotib oladigan mollarining yarmisini mashina, asbobuskuna, transport vositalari, 20% ni kimyoviy mahsulotlar, oʻgʻitlar, kauchuk tashkil qiladi.
Tibbiy xizmati
Boshqirdistonda 370 kasalxona muassasasi boʻlib, ulardagi oʻrinlar 50 mingdan oshadi. Salkam 16 ming vrach, 400 ga yaqin dorixona, 32 sanatoriy, 55 profilaktoriysanatoriy bor. Asosiy kurortlari: Aksakove, Alkino, Shafranovo, Yumatovo, Yaktikoʻl, Yangantov.
Maorifi va fani
Boshqirdistonda 1800 ga yaqin maktabgacha tarbiya muassasasi, 3 mingdan koʻproq maktab, 27 texnikum, 26 bilim yurti, 23 kollej, 50 yosh texniklar va tabiatshunoslar stansiyasi, 15 bolalar sayyohlik maskani, 200 dan koʻproq bolalar va oʻsmirlar sport, musiqa va badiiy maktabi bor. Boshqirdiston universiteti, umuman 1! oliy oʻquv yurtida 160 soha va ixtisoslik boʻyicha taʼlim beriladi. 1991-yildan Boshqirdiston Fanlar akademiyasi ishlay boshladi. Eng yirik ilmiy muassasalari: Neft kimyosi muammolari, Neft kimyosi va katalizi, Nozik organik sintez, Energiya resurslarini tashish muammolari, Gerbitsid va oʻsimliklar oʻsishi regulyatorlari texnologiyasi intlari, Boshqirdiston asalarichilik tajriba stansiyasi va boshqa Boshqirdistonda 10 mingdan ziyod ilmiy va ilmiypedagog xodimlar ishlaydi.
Sporti
Respublikada 8 mingdan ortiq sport inshooti, jumladan 42 stadion bor.
Matbuoti, radioeshittirish va telekoʻrsatuvi
Boshqirdistonda 200 ga yaqin ommaviy axborot vositalari faoliyat koʻrsatadi. 7 tidda respublika gaz. va jur. lari chiqariladi, radioeshittirish va telekoʻrsatuvlar olib boriladi. 1994-yilda "Bashinform" davlat axborot agentligi tashkil etilgan.
Adabiyoti
Boshqirdiston xalqining qahramonlik eposlari, ona yurtni madh etuvchi qoʻshiqpar va boshqa folklor namunalarida xalqning orzuoʻylari ifodalangan Salavat Yulayev ijodi ozodlik, demok ratiya gʻoyalari bilan sugʻorilgan. 19-asr oxiri adabiyotida maʼrifatparvarlik ta moyili kuchaydi. 19-asr 2-yarmi —20-asr boshlarida M. Oqmulla, M. Bikchurin, Majid Gʻafuriy, Sayfi Qudash, A. Toyirov, Sh. Babich kabi shoirlar ijod qildi. Ikkinchi jahon urushi yillarida R. Neʼmatiy, Mustay Karim va boshqa shoirlarning sheʼrlarida, S. Agish va Boshqirdiston Bikboyning dramalarida xalq qahramonligi ulugʻlandi. Urushdan keyin X. Davletshina "Irgiz", S. Agish "Poydevor", A. Bikchentoyev "Oqqushlar Uralda qoladi", V. Valiyev "May yomgʻiri" romanlarini, X. Karim "Yorugʻ yulduz", S Quliboy "Jangdan keyin", T. Arslon "Oltin buloq", "Yurtim" dostonlarini yozdi. I. Abdullin dramalari, X. Muxtor, L. Karimova qissalari, 3. Biisheva, X. Gilyajev romanlari nashr qilindi. S. Qudash, M. Karim, A. Bikchentoyev va boshqa adiblarning asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilinib, chop etilgan.
Qoʻqon uyezdi
Iqtisodiyoti
Sanoati, asosan, mayda, hunarmandchilik: kigiz, gilam, idish-tovoq, poyabzal, jabduqlar va boshqalar yasalgan. Yirik sanoat va savdo faqat Qoʻqonda mavjud edi. 1887-yilda uyezdda ishlab chiqarish hajmi 520 ming rublgacha boʻlgan 1733 ta zavod (moy, ipak, paxta tozalash zavodlari va boshqalar) mavjud edi. XX asr boshlariga kelib, asosan paxta tozalash zavodlarining ochilishi hisobiga ishlab chiqarish hajmi oshdi.
Bankok metropoliteni
Yo`llari = 4 ta Bankok metropoliteni — Tailandning Bankok shahri aholisiga xizmat ko'rsatadigan tezkor metro tizimi.
Boshqirdiston
Meʼmorligi
Azaldan yigʻma oʻtov (tirme)lar koʻchmanchi boshqirdlarning uyi boʻlgan. Oʻrmon va togʻli joylarida esa turar joylar yogʻoch, tosh va somonli loydan qurilgan. Boshqirdistondagi machit, Madrasa va maqbaralarda VolgaKama Bulgʻoriyasi meʼmorligining taʼsiri seziladi. 16—18-asrlarda Sterlitomoq, Belebey, Birsk va Ufa kabi shaharlar rus meʼmorligi asosida barpo etilgan. 19-asr—20-asr boshlarida imoratlar yogʻoch va gʻishtdan dastlab klassitsizm va keyinroq eklektizm uslubida solingan. Eski shaharlar qayta qurilib, yangi shaharlar (Salavat, Oktabrskiy, Neftekamsk) barpo etildi. Ufadagi madaniyat saroyi, sanoat uyi, universitet binosi, Boshqirdiston akademik drama teatri, davlat sirki va sport saroyi, Oktabrskiydagi sport saroyi, texnika uyi, Salavatdagi madaniyat saroyi diqqatga sazovor. Bularning meʼmorlari — N. I. Shabarov, V. M. Lyubarskiy, S. I. Yakshin va boshqa
Tasviriy sanʼati
Boshqirdistonda guldor, naqshli matolar (harausi peshonabogʻi), paloslar, parda (sharshav), guldor sochiqlar toʻqish, kashtachilik, gul tikilgan movut poyabzallar, naqshinkor metall va charm buyumlar yasash qadimdan rivojlangan. Boshqirdiston tasviriy sanʼatining vujudga kelib, kamol topishida birinchi boshkird rassomi K. A. Davlatkeldiyev (asosan portretchi), M. N. Yelgashtina, A. E. Tyulkin va boshqa katta rol oʻynadi. 1920-yilda Ufada Badiiy muzey, 1926-yilda Badiiy bilim yurti (hozirgi Ufa sanʼat bilim yurti) ochildi. 20-asr oʻrtasi va oxirlarida V. P. Andreev, P. P. Salmasov, R. M. Nurmuhametov, A. F. Lutfullin, A. X. Sodiqrva kabi sanʼatkorlar barakali ijod qildilar.
Rumersheim-le-Haut
Rumersheim-le-Haut Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Haut-Rhin departamenti Guebwiller tumani tarkibiga kiradi.
Boshqirdiston
Musiqasi
Boshqirdiston xalq musiqasida bir ovozli xonandalik, ohangdor, musiqa bezaklariga boy, erkin tarzda rivojlanuvchi "uzunkuy"lar, raqsbop "qisqakuy" va "takmak"lar, doʻmbira joʻrligida ijro etiladigan dostonlar, shuningdek qoʻray, qoʻbiz, garmon, mandolina kabi sozlar keng tarqalgan. X. Axmetov, M. Valiiv, H. Zaymov, 3. Ismagʻilov, R. Murtazin, N. Sobitov, T. Karimov singari kompozitorlar qoʻshiq, kantata, opera, balet, simfonik, kamer asarlar yaratishdi. 1938-yilda Ufada Boshqird davlat opera va balet teatriga asos solindi. Unda milliy operalar sahnalashtirildi. Ijrochilardan 3. Nasritdinova, Boshqirdiston Valeeva, G. Xabibullin, M. Hismatullin, A. Abdurazzoqov, I. Gaziyev, R. Shayxutdinov, S. Archinboyeva va boshqalarlar mashhur.
Teatri
Boshqirdistonning professional teatr sanʼatiga 20-asr boshlarida asos solindi. 1919-yil Sterlitomoq shahrida badiiy havaskorlik toʻgaragi zaminida birinchi milliy teatr (1922-yildan Ufada; hozirgi Boshqirdiston akademik drama teatri) tashkil qilindi. 1926-yilda Boshqirdiston musiqa texnikumi (keyinchalik Sanʼat texnikumi) ochildi. Boshqirdiston teatri taraqqiyoti M. Magadeev, O. Xanov, T. Babicheva, N. Irsayeva, T. Makrushina, Sh. Murtazin, A. Mubaryakov, 3. Bikbulatova, X. Ibragimov, A. Tagirov kabi rej., aktyor va dramaturglar nomi bilan bogʻliq. 1933-yilda koʻchma qoʻgʻirchoq teatri, 1938-yilda Boshqird opera va balet teatri tashkil qilindi, teatr oʻz repertuarini milliy asarlar hisobiga boyitdi. Bulardan tashqari "Hyp" tatar teatri, Salavat, Sibay, Tuymazida teatr jamoalari, "Irandik", "Yondaz", "Laysan", "Agidel", "Engiye" kabi havaskor raqs jamoalari mavjud.
Rumersheim-le-Haut
Aholisi
1031 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 61,4 nafar kishi.
Boshqirdiston
Bayramlari
Boshqirdlarning xalq bayramlari jozibador. Kishloqlarda "kazomoxa", yaʼni "gʻoz pati" bayrami qish kirishida oʻtkaziladi. Bunda gʻozlar soʻyilib, qoʻniqoʻshnilar mehmon qilinadi. Koʻklamgi ekintikin tugashi paytida sabantuy oʻtkaziladi. Qopda yugurish, ot poygasi, milliy kurash, koʻz boylab tuvak sindirish kabi musobaqalar boʻladi. Sabantuy gʻallakorni jasoratli mehnatga ilhomlantiradi. Ovul kuni, qishloq kuni singari yangi bayramlar ham urf boʻlgan.
Kinosi
1990-yil dan "Bashkortostan" kinostudiyasi ishlaydi. U asosan hujjatli filmlar va kino jur.lar ishlab chiqaradi.
Rumersheim-le-Haut
Geografiyasi
Maydoni — 16,8 km2. Dengiz sathidan 210 – 224 m balandlikda joylashgan.
Nogara
Nogara Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan kommunadir. Verona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 38,86 km2. 8154 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).
Großefehn
Großefehn Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Aurich tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 127,25 km2. 13 367 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Großefehnning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Büyükincesu, Sungurlu
Buyukincesu — Turkiyaning Choʻrum viloyati Sungurlu tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 236 nafar (2022).
Horr (Eron)
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Horr (Ḩorr sifatida ham romanizatsiya qilingan; Xorr-e Rīāḩī, Xorr-e Reyāḩī, Khasheyeh Khalaf, Ḩashīyeh Khalaf, Ḩashīyeh, Shaykh Khalaf)  — Eronning Shush okrugiidagi shahar. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 7,839 nafar, 1,390 oiladan iborat boʻlgan.
Anoeta
Anoeta Ispaniyaning Basklar Oʻlkasi mintaqasida joylashgan shahardir. Guipúzcoa provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 4,14 km2. Aholisi — 1850 kishi (2010).
Mehrobi
Mehrobi — mehrob shaklidagi naqsh turi; amaliy bezak sanʼati (kashtadoʻzlik, kandakorlik, kulollik, yogʻoch oʻymakorligi va boshqalar) va meʼmorlikda keng tarqalgan.
Fuvahmulah
Fuvahmulah (Dhivehi: ފުވައްމުލައް) — Maldiv orollaridagi orol (atoll). U Maldiv orollarining Gnaviyani Atoll yoki Nyaviyani Atoll maʼmuriy boʻlinmalari ostida. Aholisi mahalliy „fuvahmulaki baha“ deb nomlanuvchi Dhivehi tilining oʻziga xos shaklida gaplashadi.
„Areca yongʻoqlari palmali oroli“ — Fuvahmulah, shuningdek, Fuvah (yoki „Fuva“) deb nomlanuvchi, ona tilida nimani anglatadi. Bu yongʻoq shuningdek, butun dunyodagi shaharlarning nomi, jumladan Malayziyadagi Penang va Hindistonning Assamdagi Guvahati. Orolning dastlabki nomi Mulah boʻlishi mumkin, ammo Fuvahmulah (areca yongʻoq palmalari bilan Mulah) uni Maldiv orollaridagi boshqa orol Boli Mulah dan ajratish uchun tanlangan.
Orolga admirallik jadvallarida va baʼzi geograflar tomonidan Fua Mulaku nomi berilgan. Orol erta fransuz xaritalarida Poue Molluque nomi bilan aniqlangan.
Tarixi
thumb| Fua Mulaku orolining janubi-g‘arbiy uchida, kimsasiz hududda Riba nomi bilan atalgan qabr yoki ziya-raiy bor. Orol aholisining taʼkidlashicha, bu erda hatto vafot etganidan keyin ham er va munosib dafn marosimini olish baxtiga muyassar boʻlgan odamning qoldiqlari joylashgan. 2011 yilda u vayron qilingan Fuvahmulaning o‘tmishi haqida deyarli hech narsa maʼlum emas. Sanoqli tarixiy joylar qoldi. Ular orasida Fua Mulaku Havitta deb nomlangan vayron boʻlgan Buddhist stupa ham bor. Qo‘rg‘on qazilgandan keyin unga kiritilgan o‘zgarishlar tufayli uning asl shakli yo‘qolgan. Xaroba taxminan 40 fut balandlikda va kichik tepalikka oʻxshaydi. Havitta yaqinida balandligi taxminan 15 fut boʻlgan kichikroq tepalik bor. thumb| Fuvahmulah Havitta 1922 yilda. „Havitta uhe haudahau, Redin taneke hedi ihau“ iborasi shevada yozilgan eski mahalliy sheʼrda uchraydi. (Thor Heyerdahl bu orolga tashrif buyurdi va uning nemis tiliga tarjimasida „Fua Mulaku“ nomli roman yozdi.)
Vasho-Veyo — boshqa variant; Bu tosh zinapoyalarga ega eski dumaloq kurort. Ushbu tosh hovuz mahalliy aholi tomonidan Porites marjon toshini (hirigal) kesish uchun qoʻllagan ajoyib hunarmandchilikni namoyish etadi.
Islom davridagi eng muhim joy — bu Gen Miskit, marjon toshidan yasalgan masjid, eski qabriston va quduqni oʻz ichiga olgan ozoda majmua. U orolning eng shimoliy nuqtasi yaqinida joylashgan. Maldiv orollaridagi eng qadimiy masjid Gen Miskit 1300 yilga toʻgʻri keladi. U islomni qabul qilgandan soʻng darhol qurilgan va marjon toshidan qilingan. thumb| Gen-miskiy 1984 yil. Afsonaga koʻra, oʻlimga olib keladigan kasalliklar orol aholisining kamayishiga va soʻnggi ming yil ichida uch marta boshqa joyga koʻchirilishiga olib keldi. Oxirgi marta epidemiyadan omon qolganlar yaqin atrofdagi Addu, Huvadhu va Xaddxunmathi atollariga koʻchib oʻtishdi va u erda bir muddat qolishdi.
Janubiy Atolllar va Maledagi markaziy hukumat oʻrtasidagi taranglik urushdan keyingi davrda sezilarli darajada oshdi. 1959 yildan 1963 yilgacha Fuvahmulah Birlashgan Suvadiv Respublikasining tarkibiy qismi boʻlgan, boʻlginchi davlat. Biroq, oʻsha yillarda orolda bir marta Maldiv hukumati askarlarini orolning sharqiy tomonidagi Rasgefannoga tushirish uchun qayiq (Elizabet Boyer) tomonidan amalga oshirilgan muvaffaqiyatsiz urinishdan boshqa diqqatga sazovor hech narsa sodir boʻlmadi. Plyajda bir guruh orol aholisi toʻplanib, harbiylarga qarshi tosh otib norozilik bildirishdi. Oʻsha kuni dni tomonidan Addu Atolldagi Gan shahriga olib borilgan ikkita qurolsiz orollik Maledan kelgan askarlarning oʻch olishi natijasida ogʻir yaralandi. Bir orollik halok boʻldi. Ular Gan shahrida joylashgan inglizlar tomonidan tibbiy yordam uchun Ceylonga olib ketilgan.
Yaqin tarixi
2007 yil 23 fevralda port yaqinidagi qayiq hovlisida yongʻin sodir boʻldi. Olovda oltita shisha tolali dumba butunlay yonib ketgan. Bu dhowlar toʻrtta oʻlchamda boʻlgan: ikkitasi 40 fut va toʻrttasi 100 fut uzunlikda edi. Yongʻin mahalliy darajada ham ertalab soat 3:40 atrofida boshlangan. Mahalliy baliqchi olovni yoqib yuborgandan soʻng, dastlab tutun aniqlangan. O‘t o‘chirish xizmatiga zudlik bilan murojaat qilingan. Biroq, shisha tolali smolaning o‘ta alangaliligi va purkagichlarning yo‘qligi sababli yong‘in tezda hovlidagi shisha tolali qatron barabanlari va oltita dumbaga tarqaldi. Maldiv orollari milliy mudofaa kuchlari, mahalliy aholi va o‘t o‘chiruvchilar yong‘inni o‘chirish uchun ikki soat ishladi. Surishtiruv Maldiv politsiyasi xizmatining sud-tibbiy ekspertiza guruhi tomonidan amalga oshirildi. Barcha dhoularda sugʻurta bor edi. Atoll rahbarining taʼkidlashicha, sugʻurta kompaniyalari hech qachon statistik maʼlumotlarni jamoatchilikka taqdim qilmaganiga qaramay, ommaviy axborot vositalariga bergan intervyusida yoʻqotish 20 million MRF atrofida boʻlishi kutilmoqda. Xabarlarga koʻra, bu orolda qayd etilgan tarixdagi eng dahshatli yongʻindir.
Geografiyasi
Orol mamlakat poytaxti Male shahridan 494,2 km (307 mil; 267 nmi) janubda joylashgan. Fuvahmulah shahri taxminan 4,5 ga 1,2 km (2,80 dan 0,75 milya) oʻlchamda, Rashikedefaro suv osti rifi janubi-sharqda taxminan 3 km (1,9 milya) ga choʻzilgan. Maldiv orollaridagi uchinchi yirik orol bu. Oʻtmishda Fuvahmulah kichik marjon atolli boʻlib, janubiy uchi Diyarehifaando deb nomlangan joyda va orol ichida tabiiy port hosil qiluvchi tuzli suv lagunasi edi. Janub tomonida Kudxuheraival (kichik orolcha oʻrmoni) deb nomlangan joy bor, bu bir vaqtlar u yerda kichik izolyatsiya qilingan orol boʻlganligini koʻrsatadi.
Bir vaqtlar katta marjon toshlari lagunani okean bilan bogʻlaydigan suv yoʻlini toʻsib qoʻygan. Natijada, orolning ichki qismi uning tashqarisidan pastroq. Vaqt oʻtishi bilan ichki lagunaning shoʻrligi yoʻqolib, faqat ikkita kichik koʻl, botqoq erlar va botqoq taro dalalarini hozirgi holatida qoldirdi. Fuvahmulani bu borada Tinch okeanining markaziy Nukutavake oroli bilan solishtirish mumkin.
Orolning Dhadimagu boʻlimida joylashganligi sababli, shimoliy koʻl „Dhadimagi Kilhi“ (shuningdek, „Dhadimagu koʻli“ yoki „Dhadimagu koʻli“ deb ham ataladi), janubiy koʻl esa „Bandaara Kilxi“ deb ataladi (tarixiy davlat mulki boʻlganligi sababli „Davlat koʻli“ nomi bilan ham tanilgan.
Bogʻ
Bogʻ:
Fuvahmulah
Geografiyasi
Ilgari dengizchilar koʻpincha Fuvaxmulaga etib bora olmasdi, chunki u erda lagun yoʻq va okeanlar koʻtarilishi mumkin edi. 2000-yillarning boshlarida orolning janubi-sharqiy chekkasida bandargoh qurilgan, bu muammoni qisman qisqartirgan. 2011 yilda mahalliy aeroport oʻrnatilgandan beri orol asta-sekin butun mamlakat uchun qulayroq boʻldi.
Bogʻ
1) mevali daraxtlar va tok, gul bilan band maydon, mevazor (uzum Bogʻi, anjir Bogʻi, olma Bogʻi va hokazo (qarang Bogʻdorchilik);
Fuvahmulah
Atrof-muhiti
Fuvahmulax noyob oroldir, chunki u Maldiv orollarining janubiy yarimsharga birinchi va eng yaqin atolli hamda Ekvatorga eng yaqin atolli hisoblanadi. H. C. P.ga koʻra. Bellning monografiyasi, maldivliklar Fuvahmulani Maldiv orollaridagi eng hayratlanarli orol deb bilishadi. Koʻpgina maldivliklar bugungi kunda ham bu fikrni saqlab qolishadi va ular buni turli vaqtlarda, tele va radio koʻrsatuvlaridan tortib, soʻrovnomalargacha ogʻzaki va jismoniy ifodalaydilar. onlayn gazetalar va veb-saytlar.
Bogʻ
2) manzarali oʻsimliklar ekilgan joy, daraxtlar va gullar ekilib obod etilgan istirohatgoh (qarang Madaniyat va istirohat bogʻlari).
Fuvahmulah
Atrof-muhiti
Yagona orolli atolli va Maldiv orollaridagi uchinchi yirik orol (agar u melioratsiya uchun boʻlmasa), turli xil yashash joylariga ega, jumladan tropik oʻrmonlar, botqoq erlar, chuchuk suvli koʻllar, yaxshi oʻsimliklar bilan qoplangan botqoqli hududlar, oq qumli plyajlar. turli toshli tuzilmalar, shagʻalli plyajlar va Maldiv orollaridagi har qanday orolning eng katta maydoniga ega unumdor gumusli erlar. Maldiv orollariga xos boʻlgan bir nechta oʻsimlik va hayvon turlarini orolda ikkita chuchuk suvli koʻli, bir nechta botqoq va botqoqli hududlari tufayli topish mumkin. Mahalliy ravishda Valikukulhu nomi bilan ham tanilgan oddiy moorhen ushbu turlardan biri boʻlib, Maldiv arxipelagidagi Fuvahmulah orolida tugʻilgan. Bundan tashqari, Dhadimagi Kilxi shimolidagi „Dhanvah Baal“ („Jambul bogʻi“ degan maʼnoni anglatadi) nomi bilan mashhur boʻlgan Syzygium cumini (Jambul) Maldiv orollarining boshqa joylarida topilgan eng katta Jambul oʻsimlikidir, chunki bu oʻsimlik turi boshqa joylarda deyarli yoʻq boʻlib ketgan. millat. Maldiv orollarining asosiy mango ishlab chiqaruvchi hududi Fuvaxmulax hisoblanadi. Orolda koʻplab mango daraxtlari bor va har yili orolda yuz minglab mango ishlab chiqariladi. Bundan tashqari, Fuvahmulah ananas va apelsinlarni ishlab chiqaradi, ular xalqqa xos boʻlgan va boshqa joyda topilmaydi. alt=A common moorhen|left|thumb| Oddiy moorhen faqat [[Maldiv Respublikasi|Maldiv orollarida Fuvahmulah bilan chegaralangan qushdir.]] Fuvahmulaning botqoqli hududlari asosan zich oʻsimliklar, shu jumladan taro fermalari, qamishlar va paporotniklar bilan qoplangan. Mahilanbo yoki suv ismaloq, boshqa koʻplab oʻsimlik turlari, jumladan, Syzygium cimini (jambul), hovuz olma, mango, ananas, murvat, tropik bodom, pishloq mevalari, ambarella, banan va boshqalar kabi keng tarqalgan. Fuvahmulax dehqonlari, shuningdek, oʻz dalalarida bodring, pomidor, sabzi, karam, qalampir, qalampir, baqlajon va ayollar barmoqlari kabi ekinlarni etishtirishadi.
Tabiiy hodisalari
Dhadimago hududidagi Fuvahmulahning eng shimoliy nuqtasi katta qumli plyajga ega. Mahalliy miqyosda u „Thndu“ nomi bilan tanilgan (Dhivehida rasman „Thundi“ deb talaffuz qilinadi). Oq, mayda, dumaloq toshlar juda silliq va uchqunli boʻlib, bu hududdagi qumlarni tashkil qiladi. Orolga tashrif buyuruvchilar odatda bu toshlarni oroldan esdalik sifatida yigʻadilar, chunki ularni faqat Maldiv orollaridagi Fuvahmulada topish mumkin.
Thndu tez-tez Bissaaveli deb nomlanuvchi yillik hodisani boshdan kechiradi. Bissaaveli — qum va orol qirgʻogʻi bilan oʻralgan laguna boʻlib, u plyajdagi qumning bir qismi qirgʻoqdan uzoqlashib, rif chetiga qarab siljishi natijasida hosil boʻladi. Yuzlab yoki minglab mahalliy aholi bu tabiiy tomoshani tomosha qilish uchun kelishadi, chunki ular buni yoqtiradilar. Bissaaveli toʻgʻri shakllantirilganda tabiiy kichik suzish havzasini hosil qiladi va mahalliy aholi unda suzishdan zavqlanadi.
Orolning janubi-sharqiy qirgʻogʻida Kalho-Akiri (soʻzma-soʻz „Qora toshlar“) deb nomlanuvchi boshqa tabiat hodisalari joylashgan. Maldiv orollarining odatiy oq marjon qumli plyajlaridan farqli oʻlaroq, bu joy faqat qora toshlarni oʻz ichiga oladi.
Uchuvchi baliq (Hulhammaha) har yili janubi-gʻarbiy musson mavsumi tugashi munosabati bilan Fuvahmulahning shimoli-gʻarbiy sohiliga tashrif buyuradi. Oxir oqibat, uchib ketayotgan baliqlar suvdagi koʻplab och orkinos shoxlari va ularni havodan ovlayotgan gʻazablangan fregat qushlari tufayli sarosimaga tushib, sohilga yaqin uchib ketishdi. Ushbu hodisa eng koʻp tarqalgan joyda, Toondu va Dhadimago fanno oʻrtasida, ular odatda tugaydi. Baxtli muhitda erkaklar, ayollar va bolalar uchib ketayotgan baliqlarni qoʻl bilan tutish uchun rifga tushishni yaxshi koʻradilar. Xalq nomini olgan „Hulhammaha Xifun“ bayrami uchun plyajlarda koʻp odamlar toʻplanadi.
Mahalliy hukumati
2017-yil 4-iyun kuni sobiq prezident Abdulla Yamin prezident farmoni bilan Fuvahmulah shahar kengashi va uning idorasini tashkil etdi. Shahar Kengashining taʼsischi aʼzolari uch xil saylov okrugidan saylangan. Shahar kengashining vakolatlari Ibrohim Muhammad Solih prezidentlik davrida markazsizlashtirish toʻgʻrisidagi qonunga kiritilgan oʻzgartirish tufayli kengaytirildi. Shahar Kengashi aʼzolari soni yana 3 nafardan 7 nafarga kengaytirildi, jumladan, shahar hokimi. Ismoil Rafiq ayni damda Fuvahmulah shahri meri lavozimida ishlaydi.
Munitsipal boʻlinmalari
Sakkiz palata dastlab Fuvahmulani ajratish uchun ishlatilgan. Bu palatalar: (1) Dhadimagu, (2) Dhiguvaandu, (3) Xoadxadu va (4) Maadhadu (parallel kenglikdagi diagonal chiziq), shimoldan janubga qarab tartiblangan. Orolning janubiy mintaqasida joylashgan qolgan toʻrtta boʻlinma ikkita sharqiy va ikkita gʻarbiy chiziqdan iborat boʻlib, ular toʻrtta palataga boʻlingan. Sharqda Maalegan va Dhoondigan, gʻarbda esa Miskiymagu va Funaadu edi.
Vaqt oʻtishi bilan baʼzi tuzatishlar kiritildi. Sakkizta palata 1950-yillarda Dxashukubaa qishlogʻi Miskiymagu bilan birlashtirilgandan keyin yaratilgan. Oʻshandan beri, baʼzi palatalarning oʻsib borayotgan aholisi atrofdagi jamoalarga bosim oʻtkazganiga qaramay, baʼzi palatalarning oxir-oqibat kengayishiga va baʼzilari anʼanaviy chegaralarni kesib oʻtishga daʼvo qilishiga qaramay, hech qanday oʻzgartirish kiritilmadi. Xoadxadu palatasi ana shunday misollardan biriga misol boʻlib xizmat qiladi. Qishloq oxir-oqibat Xoadxadu okrugidagi aholi punktlarining shimoliy kengayishi natijasida Dhiguvaandu va Dhadimagu palatalarining sharqiy chizigʻidan hududni egalladi. Xuddi shunday hodisa orolning janubiy Funaadu-Dhoondigan chegaralarida sodir boʻldi. Biroq, holatlarning hech biri rasmiy oʻzgarishlarga uchramagan va hozirgi davrda turli nuqtai nazarlarning daʼvolari mavjud. Rasmiy ravishda amalda boʻlgan davlat manbalari va xaritalari belgilangan chegaralarda sezilarli oʻzgarishlarni koʻrsatmaydi.
Fuvahmulaning sakkizta boʻlinmasi hukumat tomonidan orolning topografiyasi, kattaligi va aholisi tufayli qoʻshni atollarda orollar uchun moʻljallangan maʼmuriy boʻlinmalar sifatida tan olingan. Boshqa atolllarning chekka orollarida orolning har bir boʻlimining kundalik faoliyati uchun mas’ul boshliq („Katib“ deb ataladi) boʻlgan. 2010 yilda Xalq majlisi tomonidan qabul qilingan va Maldiv orollarida mahalliy hukumat siyosatini amalga oshirgan markazsizlashtirish toʻgʻrisidagi qonunda aniq aytilishicha, Fuvahmulah misolida orolning har bir boʻlimi uchun orol kengashi tanlanishi kerak. Shuning uchun orolning palatalari mamlakatdagi boshqa atoll orollari kabi alohida saylov okruglari sifatida ishlaydi. Kengashlar 2011-yil fevral oyidan boshlab o‘z faoliyatini boshladi.
Fuvahmulaning bir nechta palatalarining har biri oʻziga xos xususiyatlarga ega. Orolning eng gavjum palatasi — Dhoondigan, Dhadimagu esa uning eng katta boʻlimidir.
Dhadimagu
Bu orolning eng katta boʻlimi boʻlib ,orolning shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan. Orol iqtisodiyoti uchun ham muhim hudud, ham tadqiqot markazi. Orolning ko‘plab tarixiy diqqatga sazovor joylari va diqqatga sazovor joylari joylashgan bu mahalladan tarix davomida olimlar va mashhur insonlar yetishib chiqqan. Fuvahmulahdagi bu tumanda shahardagi boshqa tumanlarga qaraganda ko‘proq „Hafiz“ bor.
Dhiguvaandu
Dhadimagudan keyin joylashgan bu Fuvahmulaxdagi eng yirik tumanlardan biri. Tuman nafaqat Dhadimagu, balki Xoadxadu va Maadhadu bilan ham chegaradosh.
Dhiguvaandu aholisining aksariyati tirikchilik uchun oq yoqalar ish bilan band. Yana bir muhim daromad manbai — chakana savdo. „Chas bin“ (Dhadimagi-Kilxi bilan bogʻlangan suv-botqoq hududi) tumanning eng diqqatga sazovor joyidir. Suv-botqoqli hududda sezilarli miqdordagi taro dalalari mavjud. Hududda koʻplab areka yongʻoq plantatsiyalari mavjud. Mavjud miqdorda mango va non mevasi mavjud. Mango daraxtlarini deyarli hamma joyda topish mumkin.
Hoadhadu
Ilgari, Maadhadu bilan deyarli bir xil boʻlgan Xoadxadu Fuvahmulahdagi eng kichik tuman edi. 20-asrning ikkinchi yarmida tuman aholisining koʻpayishi yaqin atrofdagi yerlarni qiyinlashtirdi. Natijada, jamoa shimolga tarqalib, Dhadimagu va Diguvaandu palatalaridan hududni egallab oldi. Garchi bu bahsli deb hisoblangan hududlarni oʻzgartirishga sabab boʻlgan boʻlsa-da, rasmiy oʻzgartirishlar kiritilmagan va qarama-qarshi nuqtai nazardan hududga daʼvolar mavjud.
Hoadhadu Fuvahmulahdagi Islomni qabul qilgan birinchi tumandir.ފުވައްމުލައް އިސްލާމްވުން Hulhumeedhoo Live|nashriyot=Meedhoolive.com|sana=28 September 2008|qaralgan sana=20 August 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">„ފުވައްމުލައް އިސްލާމްވުން | Hulhumeedhoo Live“. Qishloq oʻzgartirilgan birinchi tuman boʻlgan boʻlishi mumkin, chunki u kichikroq boʻlgan va konvertatsiya qilish vaqtida kamroq aholiga ega edi. Tarixiy maʼlumotlar shuni koʻrsatadiki, Fuvahmulahning kichikroq tumanlari birinchi boʻlib, kattaroqlari esa oxirgi marta konvertatsiya qilingan. Xoadhadu Fuvahmulahdagi ajoyib palatadir. Tarixiy jihatdan, Xoadxaduning koʻplab aholisi asosiy daromad manbai sifatida baliq ovlashga bogʻliq edi, garchi bugungi kunda chakana biznes va oq yoqali ishlar baliq ovlashga qaramlikni kamaytirdi. Fuvahmulaning anʼanaviy portlaridan biri „Anbule Athiri“ Hoadhadu ichida joylashgan boʻlib, bu tumanning baliq ovlashga doimiy qaramligini tushuntiradi.
Maadhadu
Bu vaqt oʻtishi bilan oʻzgarishlardan keyin Fuvahmulahning eng kichik tumani. Strategiya nuqtai nazaridan oroldagi eng muhim tuzilmalar orolning markazida joylashgan ushbu tumanda joylashgan. Dhiguvaandu, Xoadxadu, Maalegan va Miskiymagu bu tuman bilan chegaradosh.
Maalegan
Bu jamoa orolning shimoli-sharqiy uchida joylashgan. Orolning eng diqqatga sazovor xususiyatlariga ega boʻlgan bu mintaqa Maadhadu, Miskimmagu, Funaadu va Dhoondigan bilan chegaradosh.
Miskiymagu
Miskiymagu bilan birga sobiq Dashukubaa qishlogʻi birlashtirildi. Bu qishloq mos ravishda shimoliy va janubiy uchlarida joylashgan Maadhadu va Funaadu jamoalari bilan birlashgan. Qishloq, shuningdek, qishloqning shimoli-sharqidagi Maalegan boʻlimi bilan chegaradosh.
Funaadu
Fuvahmulaxdagi eng katta va eng janubiy palata shu. Bu mahallada o‘quv markazi mavjud.
Dhoondigan
Maydoni va aholisi boʻyicha orolning ikkinchi eng katta qismi bu mintaqadir. Bu jamoani orolning janubi-sharqiy sohilida topish mumkin. Uning shimoliy va gʻarbiy uchlarida u Maalegan bilan birlashgan. Oʻrganish markazi va oroldagi hamma uchun muhim joy boʻlish, chunki u bandargoh va bir nechta yirik tarixiy joylarga ega.
Aholisi
Yuqori tugʻilish darajasi tufayli sayyorada juda koʻp odamlar bor. 13000 dan ortiq aholi istiqomat qiladigan hududlarda bogʻdorchilik uchun foydalanish mumkin boʻlgan erlar miqdori tobora kamayib bormoqda. Atolls taraqqiyot vazirligi veb-saytida orol aholisining soʻnggi hisob-kitoblari mavjud. Natijada jinsiy nisbat 0,88 ni tashkil qiladi.
Aloqa
Orolda va butun mamlakat boʻylab Dhiraagu statsionar telefon aloqasi xizmatlarining yagona provayderi hisoblanadi. Biroq, orolda Ooredoo va Dhiraagu mobil aloqa xizmatlarini taklif qilishadi.
Dhiraagu aloqa antennasi balandligi 400 fut (120 metr) va Dhiraagu Fuvahmulah Operatsion Markazi hududida joylashgan. U Fuvahmulah, Gaafu Dhaalu va Gaafu Alif atollarini mamlakatning qolgan qismi bilan bogʻlaydi. Ooredhuning aloqa antennasi hozir Fuvammulah Kriket stadionida joylashgan.
Orolda, Dhiragudan tashqari, Focus Infocom Private Limited va Ooredhoo ham internetga kirishni taklif qiladi.
Transport
thumb| Yangi port Velosipedlar bir paytlar Fuvahmulada, yassi, katta orolda keng tarqalgan boʻlib, u erda ular ajoyib transportni amalga oshirgan. Ayni paytda mototsikllar juda koʻp. Fuvahmulah bandargohi qurilishi natijasida orolda avtomobillar, xususan, mototsikllar soni ortdi. Natijada yoʻl-transport hodisalari koʻpaydi, ularning aksariyati oʻlimga olib keldi. Yoʻl-transport hodisalariga bilvosita notoʻgʻri qurilgan yoʻllar sabab boʻlgan. Orolning shimoli va janubini bogʻlaydigan asosiy orol yoʻli Finivaa Magu, shuningdek, kichik yoʻllar asfaltlanmagan. Mohamed Jamaaludeen Naibu Thutthu Magu, shuningdek, „halqa yoʻli“ sifatida ham tanilgan, qisman asfaltlangan yagona yoʻldir. Bu yo‘l hali ham qurilmoqda. Barcha 8 tumanga ulanishi va bandargohgacha boʻlgan uzunligi bilan bu marshrut tugallangandan soʻng oroldagi eng uzun boʻladi.
NGC 4436
NGC 4436 Sunbula yulduz turkumidagi S0 tipli galaktikadir.
1322
Tugʻilgan
''См. также: Категория:Родившиеся в 1322''
NGC 4436
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
1322
Vafot etgan
''См. также: Категория:Умершие в 1322''
🇷🇺
Fuvahmulah
Transport
Orolning janubi-sharqiy tomonida 2011-yil 11-noyabrdan beri havo yo‘lagi ishlamoqda. Hozirda Fuvaxmulahdan Malega va aksincha, har kuni ikkita rejalashtirilgan reyslar amalga oshirilmoqda.
Sogʻliqni saqlash
1973 yil 12 mayda birinchi sogʻliqni saqlash markazi rasmiy ravishda oʻz xizmatlarini taklif qila boshladi. Muassasa toʻliq hukumatga tegishli boʻlsa-da, uning oʻziga xos ob’ekti yoʻq edi va buning oʻrniga shaxsiy qarorgohi tugadi. Sogʻliqni saqlash markazi alohida tuzilmada joylashgan boʻlib, 1988 yil 24 martda u erda xizmat koʻrsatish boshlandi. Hukumat 2001 yil 11 iyunda orol aholisining katta oʻsishi va geografik izolyatsiya natijasida Sogʻliqni saqlash markazini kasalxonaga aylantirdi.
Lelubani
Lelubani — Gruziyadagi qishloq. Mtsxeta munitsipalitetida joylashgan. Aholisi 16 kishi (2014).
Fuvahmulah
Taʼlim
11 ta maktablar Fuvahmulaga xizmat qiladi. 1 ta boshlangʻich maktab, 3 ta oʻrta maktab (O-darajali), 1 ta oʻrta maktab (A-ldaraja) va 6 ta maktabgacha taʼlim muassasasini oʻz ichiga oladi. Oroldagi eng katta taʼlim muassasasi Gn. Atoll Taʼlim Markazi (GN.AEC), bu oroldagi yagona oliy oʻrta maktabdir. U 1982-yil 20-aprelda ochilgan va hozirda 343 nafar talaba tahsil oladi. Oroldagi uchta oʻrta maktabdan biri Fuvahmulaku maktabi (FS), Dndigan aholisiga tegishli va boshqariladi. U Dndigandagi joylashuvidan orolning janubi-gʻarbiy mintaqasiga xizmat qiladi. 1992 yil 1 martda hukumat maktabni toʻliq nazoratga oldi. 1992-yil 3-noyabrda Madharusathu-Shayx Muhammad Jamaaluddin (MJM) rasman ishga tushdi. U orolning shimoli-gʻarbiy qismiga xizmat koʻrsatadi. Maktabni Dhadimagu va Dxiguvaadu aholisi qurgan. Oʻrta maktab ham shu yerda. Orolda 2004 yil 22 aprelda yana bir oʻrta maktab tashkil etilgan boʻlib, uning nomi Hofiz Ahmad maktabi (koʻpincha HAS deb qisqartiriladi). Ayni paytda 500 dan ortiq o‘quvchilarga xizmat ko‘rsatilmoqda. Bundan tashqari, Brightways International School (BHIS), faqat 5-sinfgacha dars beradigan boshlangʻich maktab 2021 yil iyun oyida tashkil etilgan.
Huquqni muhofaza qilish va xavfsizlik BMT
Tarixan va hozirda orol bir necha jinoyatlar sodir boʻlgan tinch joy sifatida qaraladi. Biroq, jinoyatchilik, ayniqsa, giyohvand moddalarga nisbatan kuchaygan. Orolda 1996-yil 7-oktabrda Maldiv orollari politsiya xizmatining mintaqaviy boʻlimi tashkil etilgan. Maldiv orollari politsiyasi va qurolli kuchlari, odatda Milliy xavfsizlik xizmati deb ataladi, bir vaqtlar bir tuzilma boʻlgan. Fuvahmulaku politsiya boʻlimining asosiy maqsadi atollni tinch va barqaror saqlashdir. Ular jinoyatlar va aholidan tushgan shikoyatlarni adolatli tekshiradi va atol aholisini adolat bilan taʼminlaydi. Stansiya, shuningdek, boshqa davlat organlari uchun jinoyatlarning oldini olish va taʼqib qilishda yordam beradi. Stansiyani politsiya subinspektori boshqaradi.
Milliy Xavfsizlik Xizmatining (MXH) tashqi ko‘rinishi Maldiv orollari harbiy kuchlari orolda qarorgoh olganidan dalolat beradi. Ammo 2006 yilda politsiya harbiylardan (MNDF) chiqarib yuborildi. Orolda MNDF oʻz faoliyatini davom ettirmoqda, lekin politsiyadan mustaqil. Harbiy vazifalarni bajarish bilan birga, ular asosan yongʻin va qutqaruv operatsiyalari bilan shugʻullanadilar. Vaqti-vaqti bilan orolda MNDFning boʻlinmasi boʻlgan Mudofaa Taʼlim va Taʼlim Instituti tomonidan yangi yollash mashgʻulotlari oʻtkaziladi.