cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oʻzbek yozuvi islohoti
Lotin yozuvi (1928-1940)
1929-yilning 10-avgustida Oʻzbekiston Xalq maorifi komissarligi kollegiyasining yigʻilishi boʻladi. Unda may oyida Samaraqandda boʻlib oʻtgan til-imlo konferensiyasi tavsiya qilgan yangi imlo qoidalari tasdiqlanadi.
1934-yilning yanvarida Toshkentda Respublika qurultoyi oʻtkaziladi. Qurultoyda alifbodan 3 ta harf (ө, у, ь) chiqariladi: «ө» va «o» oʻrnida bitta «o» ning, «у» va «u» oʻrnida bitta «u» ning, «i» va «ь» ning oʻrnida bitta «i» ning qoʻllanishi qoidalashtiriladi, shu asosda unlilar sonini 9 tadan ( a - ə, o - ө, u - у, ь - i, e dan ) 6 taga ( a, ə, o, u, i, e ) keltirish haqida qaror qabul qilinadi; alifbo quyidagi tarkibda tasdiqlanadi: a, в, c, ç, d, e, ə, f, g, ƣ, h, i, j, k, l, m, n, ŋ, o, p, q, r, s, ş, t, u, v, x, z, z, ’ (apostrof).
Alifbodagi «ə» harfining vazifa doirasi ancha qisqartiriladi: bu harf shaklan bir-biriga yaqin (oʻxshash), ammo maʼnosi har xil soʻzlarni farqlash kerak boʻlgan oʻrindagina ishlatilishi nazarda tutiladi: bəs («yetarli», «boʻldi») - bas («bosmoq» feʼlining buyruq maylidagi shakli), sən («sen») - san («miqdor son»), ənə (koʻrsatish olmoshi) - anə («ona») kabi. Boshqa barcha holatlarda «a»ning oʻzigina ishlatiladi. Respublika qurultoyida alifbo va imloga kiritilgan bu oʻzgarishlar shu yilning oʻzida Oʻzbekiston Jumhuriyati Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi Prezidiumining maxsus qarori bilan tasdiqlanadi.
1938-yilning 9-dekabrida lotin grafikasidagi oʻzbek alifbosi va imlosini qayta koʻrish va takomillashtirish boʻyicha shu yilning boshlarida tuzilgan mualliflar guruhi (A.K. Borovkov, Olim Usmonov, Faxri Kamolov, Barot Avizov) tomonidan tayyorlangan «Oʻzbek tilining yangi orfografiyasi proyekti» matbuotda muhokama uchun eʼlon qilinadi. Loyihada imlo qoidalaridan tashqari, alifbo ham koʻrsatilgan boʻlib, uning tarkibiga quyidagi oʻzgarishlar kiritilganligi maʼlum boʻladi:
2) kuchsiz lablangan quyi keng [ɔ] unlisi uchun alifboga usti chiziqli «ā» harfi kiritilgan;
3) alifbodagi harflar tartibi qisman oʻzgartirilgan: ç, q, ƣ, h, ŋ harflari alifbo oxiriga olingan.
1) -gan/-ƣan, -gac/-ƣac, -gunca/-ƣunca, -ga/-ƣa, -mak/-māq, -rak/-rāq kabi juft (ingichka va yoʻgʻon) qoʻshimchalardan faqat bittasi (-gan, -gac, -gunca, -ga, -māq, -rāq variantlari) imlo uchun standart shakl tarzida belgilanib, kolganlari grafik tizimdan chiqarilgan;
2) kşi (kishi), pçaq (pichoq) kabi soʻzlarning birinchi boʻgʻinida qisqa «i» ning yozilishi (kişi, piçāq kabi), jāzuci (yozuvchi), toquci (toʻquvchi) soʻzlari tarkibidagi -uci qoʻshimchasi tarkibida «V» tovushining orttirilishi (jāzuvci, toquvci kabi), ruscha oʻzlashmapar tarkibidagi -cheskiy qoʻshimchasi oʻrnida -tik yoki -ik qoʻllanishi (sotsialisticheskiy oʻrnida sotsialistik, texnicheskiy oʻrnida texnik yozilishi) qoidalashtirilgan.
Kirill yozuvi
1935-yilning 1-iyunida SSSR Markaziy Ijroiya Komiteti Prezidiumida Butunittifoq Yangi Alifbe Markaziy Komiteti (ВЦКНА)ning faoliyati masalasi koʻriladi. Unda RSFSR da yashovchi va avvaldan rus grafikasi asosidagi yozuvda ish koʻrib kelgan bir qator xalqlarning yozuvlari lotin grafikasiga koʻchirilganligi qoralanadi.
1936-yilning avgust oyida RSFSR tarkibidagi avtonom respublikalar Xalq Maorifi Komissarliklarining birinchi Butunrossiya kengashi boʻlib oʻtadi, unda Butunittifoq Yangi Alifbe Markaziy Komiteti (ВЦКНА) ning Rossiya avtonom respublikalari va oʻlkalariga berayotgan yordami qoniqarsiz deb topiladi. Rossiyaning shimolida yashovchi xalqlarning yozuvlarini rus alfavitiga koʻchirish maqsadga muvofiqligi taʼkidlanadi.
1936-1938-yillarda RSFSR tarkibida yashovchi 30 ga yaqin xalqning (abazin, avar, adigey, bolqor, buryat, dargʻin, yoqut, ingush, cherkas, koryak, lak, lezgin, nanay, nenes, noʻgʻay, oltoy, osetin, tatar, xakas, chechen, chukcha, shor, even (tungʻus), evenk (lamut), eskimos, qorachoy, qrimtatar, qoʻmiq xalqlarining) yozuvlari rus grafikasi tizimiga koʻchiriladi.
1938-yilning boshida rus grafikasi asosidagi oʻzbek alifbosi va orfografiya qoidalarini tuzish ishi A.S. Pushkin nomli Til, adabiyot va tarix institutining lingvistika sektori planiga kiritiladi, uni bajarish esa F. Kamolov, O. Nosiroova va Z. Maʼrufovlarga topshiriladi.
1938-yilning 12-dekabrida A.S.Pushkin nomli Til-adabiyot va tarix institutining ilmiy kengashida Olim Usmonov oʻzbek adabiy tili va orfografiya masalalari boʻyicha qilingan ishlar yuzasidan hisobot beradi. Hisobot jarayonida yozuvni rus grafikasi asosidagi yangi alifboga koʻchirish haqida takliflar yangraydi.
1939-yilning 13-oktabrida Toshkentda (Hukumat uyining majlislar zalida) poytaxt ziyolilarining shahar partiya komiteti tomonidan uyushtirilgan yigʻilishi boʻladi. Unda rus grafikasi asosidagi yangi oʻzbek alifbosiga koʻchish masalasi koʻriladi. Majlisda Usmon Yusupov, Yoʻldosh Oxunboboyev, A. Abdurahmonov, Poʻlatov, Storojev, Fedotov, Isamuhamedov, professor Brodskiy, Qori Niyozov, professor A.K. Borovkov va yana bir qator ziyolilar (fan va sanʼat xodimlari, matbuot vakillari, yozuvchi va shoirlar, maorifchilar) qatnashadi.
1939-yilning 22-oktabrida Oʻzbekiston Xalq Komissarlari Soveti Raisining oʻrinbosari Qori Niyozov huzurida rus grafikasi asosidagi yangi oʻzbek alifbosining loyihasini muhokama qilishga bagʻishlangan yana bir muhim kengash boʻlib oʻtadi. Kengashda A.S. Pushkin nomidagi Til va adabiyot ilmiy tekshirish instituti xodimlari, Toshkent tilchilari, matbuot, nashriyot xodimlari ishtirok etadi. Kengashda Faxri Kamolov loyiha haqida doklad qiladi. Muzokaraga chiqqan oʻrtoqlar loyihani asosan maʼqullab, uni tezroq omma muhokamasiga qoʻyish va joriy qilish zarurligini aytishadi, shu munosabat bilan loyihani yaqin orada respublika matbuotida keng muhokama uchun eʼlon qilish lozim deb topiladi.
1939-yilning noyabrida respublika matbuotida «Rus grafikasi asosida tuzilgan yangi oʻzbek alifbesi»ning Pushkin nomidagi Til va adabiyot instituti tomonidan tayyorlangan loyihasi muhokama uchun eʼlon qilinadi. U quyidagi harflarni oʻz ichiga oladi: Аа, Бб, Вв, Гг, Дд, Ее, Жж, Зз, Ии, Йй, Кк, Лл, Мм, Нн, Оо, Пп, Рр, Сс, Тт, Уу, Фф, Хх, Цц, Чч, Шш, Щщ, Ъъ, Ыы, Ьь, Ээ, Юю, Яя, Өө, Ҷҷ (hozirgi portlovchi J), Ққ, Ғғ, h h, Ӊӊ.
1) Ы va Щ harflari o‘zbek tilida kam qo‘llanadigan tovushlarni ifodalagani uchun alifbe tarkibidan chiqarilsin;
3) bo‘g‘iz undoshi lotincha h bilan emas, diakritik belgili ruscha Ҳ bilan ifodalansin;
4) «o» va «u» unlilari orasidagi tovush fita (Ө) bilan emas, ustida qisqalik belgisi bo‘lgan У harfi bilan ifodalansin;
5) Ё mustaqil harf sifatida berilsin.
1940-yilning 5-mayida O‘zbekiston Oliy Sovetining I chaqiriq III sessiyasi ochiladi. Sessiyaning 7-maydagi yigʻilishida deputat Qori Niyozov «O‘zbek yozuvini lotinlashtirilgan alifbedan rus grafikasi asosidagi yangi o‘zbek alifbesiga ko‘chirish haqida» doklad qiladi. Ma’ruzachi loyihaning yangi varianti shakllantirilganligini, bu loyiha 35 harfni o‘z ichiga olganligini aytadi: Аа, Бб, Вв, Гг, Дд, Ее, Жж, Зз, Ии, Йй, Кк, Лл, Мм, Нн, Оо, Пп, Рр, Сс, Тт, Уу, Фф, Хх, Цц, Чч, Шш, Щщ, Ъъ, Ыы, Ьь, Ээ, Юю, Яя, Ўў, Ққ, Ғғ, Ҳҳ.
Roberto Marson
Roberto Marson (29-iyun 1944-yil – 2011-yil 7-noyabr) italiyalik sportchi boʻlib, yozgi Paralimpiya oʻyinlarida toʻrt marta qatnashgan va jami 26 Paralimpiya medalini qoʻlga kiritgan. Kesilayotgan qaragʻay orqasiga qulaganda soʻng oyoqlari ishlamay qolgan.
U Xalqaro Paralimpiya Qoʻmitasining Paralimpiya shon-sharaf zaliga kiritilgan.
Hayoti
Marson 1964-yilda Yaponiyaning Tokio shahrida boʻlib oʻtgan ikkinchi oʻyinlarda Italiya vakili sifatida oʻzining birinchi Paralimpiya oʻyinlarida ishtirok etdi. U sportning uch turi: yengil atletika, nogironlar aravachasida qilichbozlik va suzish boʻyicha bellashgan. Yengil atletika boʻyicha u ikkita oltin va ikkita kumush medalni qoʻlga kiritib, erkaklar oʻrtasida nayza uloqtirishda C toifasida 24,20 metr balandlikda yangi jahon rekordini oʻrnatdi. U oʻzi qatnashgan erkin suzish boʻyicha ikkala musobaqada ham toʻrtinchi oʻrinni egalladi. Qilichbozlikning individual bahslarida Marson epe va qilich boʻyicha kumush medalni qoʻlga kiritdi, ammo vatandoshlari Franko Rossi va Rengo Rogo bilan birgalikda u jamoaviy oltin medalini va bronza medalini qoʻlga kiritdi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/IPC_Hall_of_Fame_induction_25.JPG/200px-IPC_Hall_of_Fame_induction_25.JPG|left|thumb|268x268px| 2012-yil 30-avgust kuni [[London|Londonda yozgi Paralimpiya oʻyinlari paytida Marsonning qizi Paralimpiya shon-shuhrat zali mukofotini oldi.]] 1968-yil Tel-Avivda (Isroil) boʻlib oʻtgan yozgi Paralimpiya oʻyinlarida Marson oʻnta oltin medalni qoʻlga kiritganidan soʻng oʻyinlarning eng yaxshi sportchisi deb eʼlon qilindi; yengil atletika sohasida 3 ta, suzish 3 ta va nogironlar aravachasi qilichbozlik 4 ta. Uning suzish boʻyicha barcha oltin medallari bir kunda qoʻlga kiritildi, chunki u 50 metrga erkin, brass va chalqancha suzish boʻyicha musobaqalarda gʻolib chiqdi. Nogironlar aravachasida qilichbozlik boʻyicha u epe, folga va qilich uchun individual oltin medalni qoʻlga kiritdi. Unga Jovanni Ferraris, Vittorio Loi, Franko Rossi va Germano Zanarotto qoʻshildi va finalda Fransiyani 5:4 hisobida magʻlub etdi va Italiya terma jamoasi safida oltin medalni qoʻlga kiritdi. Ferraris va Zanarotto bilan u jamoaviy oʻyinda kumush medalni qoʻlga kiritdi, shuningdek, Loi va Rossi bilan birga jamoaviy epeda kumush medalni qoʻlga kiritdi. U Tokioda qoʻlga kiritgan paralimpiya oʻyinlarining nayza va disk uloqtirish boʻyicha unvonini muvaffaqiyatli himoya qildi va yengil atletika boʻyicha uchinchi oltin medalni nayza uloqtirishdan qoʻshib qoʻydi.
Marsonning soʻnggi Paralimpiya oʻyinlari 1976-yilda Kanadaning Toronto shahrida boʻlib oʻtdi. U oʻzining sport musobaqalarida ham, nogironlar aravachasida qilichbozlik boʻyicha ham medallarni qoʻlga kirita olmadi, ammo erkaklar jamoasida bronza medalini qoʻlga kiritdi. U 1980-yildan 1990-yilgacha Federazione Italiana Sport Handicappati prezidenti boʻlgan. U 2011-yilda vafot etdi va 2012-yilda Xalqaro Paralimpiya shon-shuhrat zaliga kiritildi.
Xirmontepa
Xirmontepa  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V-VI asrlar. Toshkent shaharning Chilonzor tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Qatortol koʻchasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent shahar madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Pelasg (Arkadiya podshohi)
Zevs va Niobening oʻgʻli Akusilausning soʻzlariga koʻra (bu manbada nasl Argolis shohlari bilan bogʻliq). Undan Peloponnes aholisi pelasglar deb ataladi. Likaonning oʻgʻli Melibeyning (yoki Κυλλήνη (μυθολογία)) xotini.
Arkadiyaliklarning afsonalariga koʻra, bu yerda yashagan birinchi odam. U podshoh boʻladi, kulbalar qurish gʻoyasini oʻylab topadi, qoʻy terisidan xitonlarni ixtiro qiladi, unga akkordon yongʻoqlarini yeyishni oʻrgatdi. Mamlakat Pelasgia deb atalgan. Geneaologlarning hisob-kitoblariga koʻra, u Inahaga qaraganda 9 avlod kech yashagan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Claudia (Vampirlar hayoti yilnomasi)
Claudia (Claudia) — Ann Raysning „Vampirlar yilnomalari“ romanidagi qahramon. Claudia bolaligida vampirga aylanadi, shuning uchun uning tanasi qizchaning tanasi boʻlib qolaveradi, garchi uning aqli yetuk boʻlsa ham.
Ann Raysning soʻzlariga koʻra, Claudia xarakterini olti yoshida vafot etgan qizi ilhomlantirgan.
Toʻqima biografiya
Claudia 1789-yil 26-dekabrda tugʻilgan.
1795-yilda Louis de Pont du Lak uni Yangi Orleanda topganida u besh yoshli yetim edi. Taʼsir ostida Louis qizning qonini ichadi. U juda koʻp qon ichib yuboradi, lekin qiz oʻlim yoqasida boʻlsa ham, uning yuragi juda kuchli edi. Louis uni vampirga aylantirishni yoki oʻlishiga yoʻl qoʻyishni bilmay qoladi.
Ularni Lestat de Lioncourt koʻrib qoladi va keyinchalik Claudiaʼga qonini berib, uni vampirga aylantiradi. Claudiaʼning yordami bilan Lestat Louis’ni oʻziga abadiy bogʻlashni xohladi.
Claudia, Louis’dan farqli oʻlaroq, oʻzining yangi rolini tezda qabul qiladi va rahm-shafqatsizlarcha, ikkilanmasdan qurbonlarini oʻldirib, bundan zavqlanadi, tezda Lestat bilan doʻstlashadi, ammo bitta „lekin“ bor edi: Claudia qizning tanasida abadiy qolishi kerak edi.
Oʻnlab yillar oʻtib, Claudia donolik va olijanob xulq-atvorga ega boʻlib, ajoyib pianinochi va rassomga aylandi. U tobora mustaqil boʻlib borar, lekin ayol tanasiga ega boʻlmagani uchun koʻproq azob chekardi. Asta-sekin Claudia Lestatni unga qilgan ishidan nafratlana boshlaydi. 1860-yilning bahorida, vampirlikni qabul qilganidan 65-yil oʻtgach, u Lestatni oʻldirmoqchi boʻladi, ammo Lestat uch kechadan keyin qaytib keladi. Keyin Louis Lestatni ularning kvartirasida yoqib yubormoqchi boʻladi va oʻzi Claudia bilan Yevropaga qochib ketadi.
Parijda Louis va Claudia Armand bilan tanishishadi va boshqa vampirlar bilan uchrashishadi. Armandga boʻlgan muhabbatidan koʻr boʻlgan Louis, Claudiaʼning oxiri yaqinlashayotganini koʻra olmaydi. Garchi u oʻlimi yaqinlashayotgani sababli ketish kerakligi haqida koʻp ogohlantirishlar bergan boʻlsa-da, Louis bunga eʼtibor bermaydi. Koʻp oʻtmay, Claudia boshqa vampirlar tomonidan oʻgʻirlab ketiladi, Claudiaʼning talabiga binoan Louis tomonidan vampirga aylantirilgan ayol va shundan keyin unga „vampir ona“ boʻlgan Madlen bilan birga quyosh qarshisiga chiqarib qoʻyiladi.
Claudiaʼning ruhi „Laʼnatlanganlar malikasi“ kitobida koʻrinadi, bu yerda Talamaska aʼzosi Jesse Reeves Lestatning uyida Claudiaʼning kundaligini topadi. Jesse kundalikni oʻqib boʻlgach, uni yarim tunda qizning sharpasi uygʻotadi va Jesse keyingi bir necha haftani shokdan xalos boʻlish uchun oʻtkazadi. Claudiaʼning ruhi, shuningdek, „Jasad oʻgʻrisi hikoyasi“ kitobida ham uchraydi, u yerda u Lestatning unga qilgan ishlari uchun uni taʼqib qiladi. „Merrick“ filmida Claudiaʼning sharpasi Louis’ni oʻldirmoqchi boʻladi, lekin buni uddalay olmaydi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Giles Barnes
Giles Gordon Kirlue Barnes (1988-yil 5-avgustda tugʻilgan) — professional futbolchi, hujumchi sifatida oʻynaydi. U o'z faoliyatini "Derby County"da boshlagan va 2007-yilda "Yilning eng yaxshi yosh o'yinchisi" sovrinini qo'lga kiritgan.
Poonam Dhillon
Poonam Dhillon (पूनम ढिल्लों, Пуна́м Дхилло́н 1962-yil 18-aprelda tugʻilgan) —— hind aktrisasi va siyosatchisi. Sobiq Femina Miss India (1977) u 1979-yilda suratga olingan Nuri filmi bilan mashhurlikka erishdi. Uning mashhur filmlaridan: Red Rose (1980), Dard (1981), Romance (1983), Sohni Mahiwal (1984), Teri Meherbaniyan (1985) Samundar (1986), Saveraywali Gaadi (1986), Karma (1986), Naam (1986) va Maalamaal (1988). Dhillon 2009-yilda Bigg Bossda teleshousida ham ishtirok etgan. U 2013-yilda Sony Ekk Nayi Pehchaan teleserialida Sharda Modi rolini ijro etgan. U mukofotga sazovor boʻlgan The Perfect Husband va boshqa koʻplab filmlarda boshlab koʻplab filmlarda suratga tushgan, oxirgisi „ The Perfect Husband “ boʻlib, Qoʻshma Shtatlar va Dubayda suratga olingan.
Faoliyati
Dhillon birinchi marta 1978-yilda 16 yoshida Miss Young India mukofotiga sozovor boʻlgan. Rejissor Yash Chopra uni tadbirda koʻrib Sachin Pilgaonkar bilan birga Gapoochi Gapoochi Gum Gum qoʻshigʻi bilan mashhur boʻlgan Trishul (1978) filmida rol ijro etish uchun taklif qildi. Keyin Chopra unga oʻzi prodyuserlik qilgan Farooq Shaikh bilan birga Noori (1979) filmida bosh rolni berdi. Kashmirning Bhaderva shahrida suratga olingan „Nuri“ filmi superxitga aylandi va kassada Khayyam musiqasi uchun ham ajoyib muvaffaqiyatga erishdi. Ushbu film uchun Punam eng yaxshi aktrisa uchun Filmfare mukofotiga nomzod boʻlgan. Shuningdek, u Nyay Danda (Bengal), Yuddha Kaanda (Kannada), Ishtam (Telugu) va Yavarum Nalam (Tamil), 13B: Qo‘rquvning yangi manzili bor (Hind) kabi filmlarda suratga tushgan.
Shaxsiy hayoti
Dhillon 1962-yil 18-aprelda Uttar-Pradesh shtatining Kanpur shahrida tugʻilgan. Uning otasi Amrik Singx Hindiston havo kuchlarida aeronavtika muhandisi boʻlgan va tez-tez boshqa joyga shaharlarga koʻchishgan. Uning onasi maktab direktori va ikkala ukalari ham shifokorlar. Poonam yoshligidan shifokor boʻlishga istagan lekin keyinchalik u aktrisalik kasbini tanlagan. Punam maktabda oʻqish uchun Chandigarhdagi Karmel monastiriga bordi va 16 yoshida oʻqishni tamomladi. 2013-yilda u Xalqaro biznes boʻyicha MBA yoʻnalishida oʻqiyotgan edi. Dhillon prodyuser Ashok Thakeria bilan turmush qurgan va ikki farzandi bor, qizi Paloma va oʻgʻli Anmol.
Faolligi va siyosatdagi oʻrni
U giyohvandlik, OITS haqida, oilani rejalashtirish va organ donorligi kabi ijtimoiy sabablar bilan kurashishda juda faol boʻldi. U Katmandu va Dehli dagi SAARC biznes sammitlarida taniqli maʼruzachi boʻlgan va madaniyat elchisi etib tayinlangan. U MINDMINE tadbirida ham maʼruzalar oʻqigan. 2012-yilda u boshqa mashhurlar bilan birga Lilavati kasalxonasi bilan hamkorlikda „Qiz bolani qutqaring va unga kuch bering“ tashabbusini qoʻllab-quvvatlovchi shouda ishtirok etdi. 2014-yilda u Poetic Justice Films and Entertainment Pvt Ltd nomli tadbirlarni boshqardi va film ishlab chiqarish kompaniyasini sanoatchi Aneel Murarka va xoreograf Samir Tanna bilan ishga tushirdi. 2017-yilda Dhillon Hindiston kino sanoatidagi Kino sertifikatlashtirish markaziy kengashi qarorlari ustidan shikoyat qilish uchun rasmiy organ bo‘lgan Film sertifikatlari bo‘yicha apellyatsiya tribunalining to‘rt aʼzosidan biri etib tayinlandi. Dhillon 2004-yilda Bhartiya Janta partiyasiga qo‘shilgan va 2019-yilda partiyaning Mumbay bo‘limi vitse-prezidenti etib tayinlangan.
Chenicourt
Chenicourt Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Meurthe-et-Moselle departamenti Nancy tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
191 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 50,3 nafar kishi.
Lino António
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/1944_Os_Independentes.jpg/220px-1944_Os_Independentes.jpg|thumb| Mustaqillar (1944-yil). Antonio 2-qatorda, oʻngdan toʻrtinchi oʻrinda. Lino António da Conseicao - portugaliyalik rassom. U 1898-yil 26-noyabrda tugʻilgan, 1974-yil 23-oktabrda vafot etgan. U portugaliyalik rassom boʻlib, oʻzining modernistik suratlari bilan tanilgan. U Portugaliyadagi jamoat binolari va shaxsiy kollektsiyalar uchun koʻplab frizlar, freskalar, vitrajlar va keramik panellar yasadi. U bir nechta maktablarda dars bergan va Lissabondagi Escola Secundária Artística António Arroio (António Arroio oʻrta sanʼat maktabi) da koʻp yillar direktor boʻlib, yuzlab rassomlar, asosan rassomlar va dizaynerlarga taʼsir koʻrsatgan.
Chenicourt
Geografiyasi
Maydoni — 3,8 km2. Dengiz sathidan 187 – 230 m balandlikda joylashgan.
Lino António
Hayoti
Lino Antonio da Konseysao 1898-yil 26-noyabrda Leyriyada tug‘ilgan. Uning ota-onasi Lino Antonio da Konseysao va Mariya do Karmo Pereyra Dias da Konseysao edi. Uning ikkita katta opasi va ikkita singlisi bor edi. U oʻqituvchisi va doʻsti Narsiso Kostaning studiyasida vaqt oʻtkazdi. U Leiria shahridagi Domingos Sequeira sanoat maktabida bezak dizayni boʻyicha kurs oldi, keyin Lissabon Tasviriy sanʼat maktabida oʻqidi va u yerda ajoyib talaba edi. 1915-yil 1-oktabrda u Porto tasviriy sanʼat maktabiga oʻqishga kirdi va u yerda João Markes de Oliveyra qoʻl ostida tahsil oldi.
1917-yilga kelib Antonio haykaltarosh Diogo de Makedo tomonidan tasvirlangan Porto talabalarining „modernistik yigʻilishlari“ ga tashrif buyurdi, bu koʻpincha Excelsior kafesida oʻtkaziladi. 1918-yilda u oʻzining birinchi shaxsiy koʻrgazmasini Leiriada tashkil etdi va u yerda oʻzining dekorativ uslubi va modernistik texnikasini namoyish etdi. U boʻlajak meʼmor Antonio Varela, rassom Luis Fernandes, shoir Amériko Durao va shifokor va yozuvchi Amériko Kortez Pintoni oʻz ichiga olgan guruhning portiga aylandi. Antonio 1920-yillarda Mariya Helena de Noronha Tudelaga uylandi va ularning uch farzandi bor edi. Uning 1924-yilda Lissabondagi Milliy Tasviriy Sanʼat Jamiyatida (SNBA) oʻtkazgan koʻrgazmasi Contemporânea va Afina tomonidan yuqori baholangan. Uning ushbu shoudagi ishi butun faoliyati davomida qaytib kelgan qirgʻoq aholisi, Nosira va shahar hayoti mavzularini oʻz ichiga olgan. Keyingi yillarda u koʻplab koʻrgazmalarda qatnashdi, turli jamoat binolari uchun frizlar, freskalar, vitrajlar va sopol panellar yasadi va bir nechta kitoblarni tasvirladi.
Antonio Marinha Grande umumiy sanoat va tijorat maktabida dars bergan va keyin Lissabondagi Machado de Kastro sanoat maktabida mexanik dizayn professori boʻlgan. 1930-yillarning oxiriga kelib, u oʻz ishi uchun jamoat buyurtmalarini oldi, bu unga juda qulay yashash imkonini berdi. Uning soʻzlaridan iqtibos keltirildi: „Maddo Men komissiyani afzal koʻrdim!“. U 1940-yilda Antonio Arroyo dekorativ sanʼat maktabida dars bera boshladi. Uning shogirdlari orasida rassom, haykaltarosh va shoir Figueiredo Sobral ham bor edi. U maktab direktori boʻldi. 1953-yil va oʻquv rejasini qayta koʻrib chiqdi va tasviriy sanʼat, toshbosma, dekorativ rasm, haykaltaroshlik va kulolchilik, oʻymakorlik va badiiy mebelni oʻz ichiga oladi. 1968-yilda yoshi tufayli nafaqaga chiqishga majbur boʻldi. 1974-yilda u oʻz studiyasida ishlayotganda insultni boshdan kechirdi va ikki kundan keyin 1974-yil 23-oktyabrda kasalxonada vafot etdi.
Ishi
Lino Antonio modernist rassomlarning ikkinchi avlodi vakili edi. U jonli ranglar va mustahkam shakllarni yoqtirardi. Uning rasmlari kuchli bezak hissini koʻrsatadi. U oʻzining panellari va freskalarida baliq ovlash, din va tarix mavzularini oʻrgangan. Oʻzining keyingi yillarida u oʻzini vitray, mozaika va keramikaga bagʻishladi.
Koʻrgazmalari
Antonio qirqdan ortiq salon va koʻrgazmalarda ishtirok etgan, jumladan:
Jamoat ishlari
Antonio turli jamoat binolari uchun frizlar, freskalar, vitrajlar va keramik panellar yasadi, jumladan:
Tasvirlari
Illyustratsiyalar kiritilgan:
Bernburg
Bernburg Germaniyaning Saksoniya-Anhalt yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Salzland (tuman) tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 55,15 km2. 35 516 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Bernburgning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Saray (Absheron)
Saray (shuningdek, Sarai) Ozarbayjonning Absheron tumanidagi poytaxt Xirdalandan tashqari qishloq va aholisi eng koʻp boʻlgan munitsipalitet. Umumiy aholi soni 10,693.
Qoʻrgʻoncha shahriston
Qoʻrgʻoncha shahriston — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—VII asrlar. Toshkent viloyatining Oqqoʻrgʻon tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Qoʻrgʻoncha” MFY, Qoʻrgʻoncha qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Paleolit
thumb thumb|[[Mamont|Mamontlar]] thumb|Paleolit ​​davridagi odamlarning rasmlari ([[Avstraliya)]] Paleolit (παλαιός [paleo]... va [lithos] — tosh) — qadimgi. tosh davri. Tosh davrini 2 bosqichga: Paleolit — paleolit (qadimgi) va neolit — yangi tosh asrlariga boʻlib oʻrganish dastlab 1865-yil ingliz arxeologi J. Lebbok tomonidan fanga kiritilgan. Paleolit quyi (ilk), oʻrta va yuqori (soʻnggi) qad. tosh davrlariga boʻlinadi. Paleolit eng qad. ibtidoii odamlarning kazilma ilk zotlari hayot kechirgan ulkan tarixiy zamon hisoblanadi. Oʻsha qad. zamonda yer kurrasining ikdimi, oʻsimlik va hayvonot dunyosi biz yashab turgan davrdan mutlaqo oʻzgacha boʻlib, undan keskin farq qilgan. Paleolit davrining ibtidoii odamlari kertilgan dagʻal tosh qurollardan foydalanganlar. Ular tosh qurollarga sayqal berish hamda sopol idish yasashni hali bilmaganlar. Asosan, ovchilik va termachilik bilan kun kechirib, ibtidoii deqqonchilik va chorvachilik kabi mashgʻulotlarni hali kashf etmaganlar.
Yer kurrasi qitʼalarining turli mintakalarida ibtidoii odamning ilk zotlari Paleolitning turli bosqichlarida yuzaga kelgan va bir necha million yil davo-mida yashab, oʻzidan maʼlum darajada moddiy izlar qoldirgan. 20-asrning 2yarmida oʻtkazilgan keng koʻlamli arxeologik izlanishlar va kazishlar tufayli 4 qitʼa mintaqalaridan ilk Paleolit davriga mansub qator noyob yodgorliklar topilib tadqiq etildi. Toʻplangan moddiy topilmalar majmuasi arxeologik va antropologiya jihatidan sinchiklab oʻrganilib, eng kad. odam — yashagan va tarqalgan hududlari, davrining bosqichlari borasida jiddiy anikliklar kiritilib, fanda muayyan kashfiyotlar yuzaga keldi. Avvalambor arxantroplar ilk bor hayot kechirgan mintaqalar va tarkalgan xududlar doirasi kengayib, sanasi kadimiylashdi. Keyingi yarim asr davomida topilib, tadqiq etilgan eng qad. qazilma odam suyaklari qoadiklari va dagʻal tosh qurollardan maʼlum boʻlishicha, arxantroplar ilk Paleolit davrida, asosan, Sharkiy va Markaziy Afrika, Jan.-Sharqiy va Janubiy Osiyo hamda Oʻrta Osiyo va Yevropaning jan., shuningdek, markaziy qismlarida istiqomat qilgan ekan. Ular fanda olduvay, zinjantrop, pitekantrop, sinantrop va geydelberg kabi kator nomlar bilan yuritilsada, umumiy ibo-ra bilan "Xomo xabilis", yaʼni "ishbilarmon odam" deb ataladi. Afrikaning eng kad. odamlari zamonamizdan 4,5—4, 3,5 — 2 mln. yil mukaddam, Yevropa arxantroplari esa 2,5—2 mln. yil bilan 200—150 ming yilliklar oraligidagi davrda xayot kechirganlar. Osiyoning iqlimi, oʻsimlik va xayvonot dunyosi ham ilk Paleolit davrida eng kad. odamlarning yashashi uchun qulay boʻlgan. Keyingi 60—70 yil davomida topilib, oʻrganilgan koʻpdan-koʻp moddiy qoldikdar (asosan, qazilma odam suyaklari va dagʻal tosh kurollar)ga karaganda, Osiyo arxantroplari (pitekantrop va sinantrop) hayot kechirgan davr 1,5—1 mln. yildan to 500 ming yilliklar oraligʻida kechgan.
Oʻrta Osiyoda yashagan eng kad. odamlar pitekantrop va sinantroplarga zamondosh boʻlganlar. Ular togʻ ungurlari va gʻorlardan boshpana, makon va manzilgox. sifatida foydalanishgan. Qayroqtosh va chaqmoqtoshlardan choʻqmor, chopping va chopper kabi dagʻal tosh qurollar yasab, ulardan irgʻ-itgich, urgʻich, chopqich, kavlagich va keskich sifatida foydalanganlar. Qoʻl choʻqmori va chopperlar, dastavval, Fran-siyaning Sent Ashel makonidan topilgani uchun fanda bunday tosh qurollar ashel qurollari nomi bilan yuritiladi.
Ilk Paleolit yodgorliklari Oʻrta Osiyoda Fargʻona vodiysining Soʻx soyi sohilida joylashgan Selungʻur gʻori, Ohangaron vodiysining Qizilolmasoy boʻyida, Koʻlbu[[loq manzilgohida, Janubiy Tojikistonning Koʻldara va Janubiy Qozogʻistonning Aristandi vodiysida topib oʻrganildi. Selungur gʻoridan ibtidoiy odamning suyak qoldiklari (bosh chanogʻining boʻlagi, yelka suyagi va oʻndan optiq tishlari) topilib, tadqiq etildi. Bu davrga mansub Koʻlbu[[loq manzilgohida eng qad. odam toʻdalari qariyb yarim mln. yil davomida deyarli uzluksiz yashagani maʼlum boʻldi. Shu bois yodgorlik ostida 20 m dan ortiqroq qalinlikda madaniy qatlam hosil boʻlgan. Qariyb 20 yillik qazish (M. Qosimov) jarayonida 30 mingdan ortiq tosh qurollar (choʻqmor, qirgʻich pichoqsimon keskich va nukleuslar), hayvon va parranda suyaklari hamda turli xildagi oʻsimlik qoldiklari qayd etiladi. Bu topilmalar, shubhasiz, ilk Paleolit odamining nihoyatda sermashaqqat hayoti, tosh qurollar yasash usullari va xom ashyosi, shuningdek, oʻsha zamon tabiiy va unga boqim boʻlgan Koʻlbuloqning ovchi va termachilarning isteʼmol qiluvchilik xoʻjaligi haqida guvohlik beradi (qarang Koʻlbu[[loq manzilgohi). Soʻzsiz, Selungur va Koʻlbuloq yodgorliklarining arxeologiya jihatidan qazib oʻrganilishi tufayli Oʻrta Osiyo eng qad. odamlar yashagan maskanlar qatoridan oʻrin oldi.
Paleolitshunoslik tobora yangi noyob yodgorliklar bilan boyib, paleoantropologik topilmalarni har tomonlama sinchiklab chuqur tadqiq etilishi bilan nafaqat arxantroplarning yashagan va tarqalgan hududlari kengayib, davri qadimiylashtirildi, balki, ularning bevosita avlodlari borasida fanda yangi fikr-mulohaza va gʻoyalar paydo boʻldi. Maʼlum boʻlishicha, arxantroplarning avlodlari — paleoantroplar zamonamizdan qariyb 500 ming yil muqaddam shakllanib, 150—140 ming yilliklardan boshlab 100 ming yildan oshiqroq davr davomida neander-tallar bilan yonmayon yashagan ekan. Neandertallar esa odamzotning bevosita ajdodi hisoblanmagan. Ular maymunsimon jonzotlarning rivoj topmay qurib qolgan butogʻi sifatida talqin etilmoqda.
Oʻrta Paleolit davrida ob-havo keskin pasayib, muzliklar davri boshlanadi. Havoning sovushi oqibatida va oʻsimlik dunyosi ham tubdan oʻzgaradi. Issiq iqlimga moslashgan hayvonlarning bir qismi jan. mintaqalarga siljib, qolgani halok boʻladi. Ularning oʻrnini yangi sharoitga koʻnikkan chidamli mamontlar, yungdor karkidonlar, uzun shoxli bizonlar, qoʻtoslar, bugʻular, arharlar va boshqa hayvonlar egallaganlar. Bu davrda ovchilik xoʻjaligi takomillashib odam toʻdalarining toʻplari kattalashgan. Tosh va suyaklardan turli xildagi ov qurollarini yasash takomillashgan. Yirik hayvonlarga ommaviy ov qilish tufayli katta toʻdalarga uyushgan qad. odamlar olov hosil qilishni kashf etganlar, gulxanlar yoqib, sovuqdan va xavf-xatardan saqlanishni, goʻshtni oʻtda pishirib isteʼmol qilishni bilishgan. Yirik hayvon suyaklari, mamont tishlari va kuraklari hamda xodalardan jar, soy va koʻl yoqalarida yarim yertoʻla kulbalar qurib, tomini hayvon terilari bilan yopib, sahniga poʻstaklar toʻshashgan. Suyaklardan teshgich, bigiz, soʻzan va ignalar yasab, terilardan yopinchiqlar tikib kiyishgan. Oʻrta Paleolit davri oxirida esa marhumlarni dafn etish marosimi paydo boʻlgan. Oʻrta Osiyoda 50 dan ortiq oʻrta tosh davrining yodgorliklari topilib, oʻrganildi. Oʻzbekistonda ular Toshkent viloya-tida Obirahmat, Xoʻjakent, Paltov, Koʻlbuloq; Samarqand viloyatida Omon-qoʻton, Qoʻtirbuloq, Zirabuloq, Xoʻjamazgil; Navoiyda Uchtut degan joylarda tekshirilgan. Hatto Surxondaryoning Boysun tumanida Teshiktosh unguridan oʻrta Paleolit davriga tegishli 8-9 yashar bolaning qabri topilgan. Bu, shubhasiz, fan olamida jiddiy kashfiyot edi. Oʻrta Paleolit davrida ming yilliklar osha erishilgan hayotiy yutuqlar urugʻdoshlik jamoasi va uning ilk madaniyatini shakllanishiga asos boʻlgan.
Yuqori Paleolit miloddan avvalgi 40—35 ming yilliklardan 12—10 ming yillikka qadar davom etib, muzliklarning oxirgi (vyurm) bosqichida kechdi. Bu davrda yirik hayvonlarni ov qilish tufayli odam toʻdalarining katta toʻplarga birlashishi; mayda tuda ichida ekzogamiya urfodati muqimlashib, urugʻ jamoasi (matriarxat)ning qaror topishi; uzoq vaqt muttasil pishirilgan goʻshtni isteʼmol qilish va tabiiy tanlov jarayoni tufayli odamning jismoniy qiyofasi ham oʻzgardi. Bu davrda hozirgi zamon qiyofadagi ajdod — neoantrop, yaʼni "yangi odam" shakllandi. Bunday odamning mehnat qurollari va suyak qoldiklari dastlab 1868-yilda Fran-siyaning Kromanon qoyasi yaqinida topilib, oʻrganilgani uchun u tarixda kromanon nomi bilan shuhrat topdi.
Keyingi bir asr davomida Afrika, Osiyo, Yevropa, Amerika va Avstraliya hududlaridan kromanonlarning yuzlab makonlari, har turli nayza va kamon oʻqining tosh paykonlari, suyak va hayvon shoxlaridan yasalgan bigiz, igna, qarmoq, burgʻu (parma) va xilma-xil bezakli ashyolar topilgan.
Oʻrta Osiyo, xususan, Oʻzbekistonda yuqori Paleolit yodgorliklari — Koʻlbuloq, Tuyaboʻgʻiz, Siyobcha, Takalisoy, Xoʻjamazgil, Achchisoy va Sari Ark kabi oʻnlab yarim yertoʻla turar joy qoldiqlari topilib tadqiq etildi. Ulardan tosh qirgʻichlar, keskichlar, pichoqsimon tosh qurollar, tosh yoʻngichlar, suyakdan yasalgan igna, bigiz, sanchqi hamda kulon, tuya, bugʻu va toʻngʻiz suyaklari qayd etiladi. Siyobcha makonida esa yuqori Paleolit odamining jagʻi, tishlari va qoʻl suyaklarining topilishi, ayniqsa, noyobdir. Shunday qilib, yuqori Paleolit davrining boshlaridayoq zamonaviy qiyofadagi odam shakllanib, u fanda "Xomo sapiyens" — "aql-idrokli odam" nomini oldi. Bu davrda iqlim sharoitning taʼsiri oqibatida odamzodning irqi (yevropeoid, negroid va mongoloid) hamda har xil antropologik turlari vujudga keladi. Bu irklarning jamoalari Osiyo orkali avval Avstraliya, soʻngra esa Bering boʻgʻozi oʻrnida joylashgan quruklik orqali Amerika qitʼasiga tomon siljigan boʻlsalar, ulardan bir qismi Yevropada va boshqa bir turi esa Afrikada yashaganlar. Yuqori Paleolit davrida oʻq-yoy kashf etilib, tasviriy sanʼat yuzaga kelgan. Kromanon odamlari istiqomat qilgan gʻorlarning (Altamira) shiplari va devorlarida rangli boʻyoklar bilan ov manzaralari tasvirlari tushirilgan. Suyak va toshlardan ayollarning va turli hayvonlarning haykallari yasalgan. Yuqori Paleolitning yodgorliklari fanda Orinyak, Solyutre va Madlen madaniy nomlari bilan 3 bosqichga boʻlib tadqiq etilgan.
Adabiyot
Abdulahad Muhammadjonov.
Malik Abdurazzoqov
Malik Abdurazzoqovich Abdurazzoqov (1919-yil avgust — 1973-yil 15-iyun, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — Oʻzbekiston sovet partiya yetakchisi, Oʻzbekiston SSR Kommunistik partiyasi Toshkent viloyat qoʻmitasining birinchi kotibi (1961—1970).
Tarjimai holi
1919-yil avgustda ishchi oilasida tugʻilgan. Millati - oʻzbek. 1938-yilda Namangan pedagogika texnikumini tamomlagan.
1933—1940-yillarda Oʻzbekiston SSR xalq ta’limi tizimida oʻqituvchi, maktab direktori, Namangan shahar maorif boʻlimi inspektori lavozimlarida ishlagan.
1940-yildan KPSS (b) aʼzosi. Xuddi shu yildan komsomol va partiya ishida faoliyat boshlagan.
1948-yilda Bolsheviklar Butunittifoq Kommunistik partiyasi Markaziy Komiteti huzuridagi Oliy partiya maktabini sirtdan tamomlagan.
1951-yil yanvarda Oʻzbekiston komsomoli Markaziy qoʻmitasining birinchi kotibi etib tayinlandi.
1952-yil dekabrdan 1955-yil aprelgacha Oʻzbekiston Kompartiyasi Toshkent shahar qoʻmitasining birinchi kotibi, soʻngra 1961-yilgacha Oʻzbekiston Kompartiyasi MK kotibi.
Hayvonlar yordamida qatl etish
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/Bestiarii2.jpg/220px-Bestiarii2.jpg|thumb| Ayiq jinoyatchini yutib yuboradi. Rim mozaikasi Hayvonlardan foydalangan holda, yirtqichlarga, hayvonlarga tashlab qatl etish jazosi koʻplab xalqlar orasida keng tarqalgan oʻlim jazosining qadimiy turlaridan biridir. Turlari : yovvoyi hayvonlarga yem qilish; hayvonlarning oyoq ostida ezish va boshqalar.
Hayvonga tashlash
Bu qatl usuli Sharqda qadim zamonlardan beri maʼlum. Qadimgi hindlarning Manu qonunlariga koʻra, zinokorni itlarga yeyish uchun tashlaganlar.
"Shoh buyurdi va Daniilni olib kelib, sherlar uyasiga tashladilar. Podshoh Daniilga dedi: — Sen doim xizmat qiladigan Xudong, seni qutqaradi! … Ertalab shoh … ariqga chiqib, Daniilni gʻamgin ovoz bilan chaqirdi va shoh Daniilga dedi: Daniil, barhayot Xudoning quli! Siz doimo xizmat qiladigan Xudoyingiz sizni sherlardan qutqara oladimi? Daniil shohga dedi: — Shoh! abadiy yashang! Xudoyim O‘z farishtasini yuborib, sherlarning og‘zini to‘sib qo‘ydi va ular menga yomonlik qilmadilar, chunki men Uning oldida pok bo‘lib chiqdim. Shoh sizning oldingizda,, men jinoyat qilmaganman. … Podshoh buyurdi, Daniilni ayblagan odamlarni olib kelishdi va oʻzlarini, bolalari va xotinlarini sherlar iniga tashladilar. Arslonlar ularni egallab olib, barcha suyaklarini ezib tashlaganlarida, ular ariq tubiga yetib bormadilar."<blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote"><div class="ts-Конец_цитаты-source"> link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Daniel%27s_Answer_to_the_King.jpg/220px-Daniel%27s_Answer_to_the_King.jpg|thumb| Daniil paygʻambar sherlar uyasida Arenadagi bunday oʻlimlar qonuniy emas, balki muqaddas edi, yaʼni insonni qurbon qilishning bir koʻrinishi boʻlgan degan taxmin mavjud. Ammo bu maʼno yoʻqolgan (qarang. taurokatapsiya — Krit-Mycenaean buqalar bilan raqslari, baʼzi tadqiqotchilarning taxminlariga koʻra, dastlab qurbonlik qilish edi, keyin esa oʻyinlarga aylandi). Bu holda, sherlar oʻzlarining tabiiy muhitida yashagan va ibtidoiy davrlardan beri hurmatga sazovor boʻlgan hududlar haqida soʻz boradi (birinchi navbatda Afrikada, garchi ular Osiyo va Evropada topilgan boʻlsa ham). Masalan, qadimgi Misr mifologiyasida inson qalbini yutib yuborgan sherga oʻxshash xudo Amat va sher qiyofasidagi bir qator boshqa xudolar mavjud. Bundan tashqari, Qadimgi Misr va Qadimgi Liviyada sherlarni (shuningdek, timsohlarni) tirik odamlar va oʻliklarning jasadlari bilan „uyda boqish“ hollarrikoʻp uchraydi.
Qayd etilishicha, yollanma askarlar bilan urush paytida Hamilkar Barsa mahbuslarni hayvonlar tomonidan nimtalab tashlagan. Gannibal qoʻlga olingan rimliklarni bir-biri bilan jang qilishga majbur qildi va omon qolganni fil bilan janga soldi.
Rimda, bu vaqtga kelib, bunday anʼanalar unutilgan edi: Afsonaga koʻra, Miloddan avvalgi VII asrda Numa Pompilius tomonidan odamlarni qurbon qilish taqiqlangan. Bundan tashqari, Italiya hududlarida sherlar topilmagan va rimliklar afrikaliklar kabi ularga hurmat koʻrsatishmagan. Shuning uchun, ular odatni oʻzlashtirib, har qanday mumkin boʻlgan maʼnaviy muhitni eʼtiborsiz qoldirdilar va sherlar tomonidan parchalanib ketgan jinoyatchilarni, birinchi navbatda, yorqin tomoshaga aylantirdilar.
Malik Abdurazzoqov
Tarjimai holi
1961-yil fevraldan 1963-yil yanvargacha Oʻzbekiston Kompartiyasi Toshkent viloyat qoʻmitasining birinchi kotibi.
Hayvonlar yordamida qatl etish
Qadimgi Rim
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/Museum_of_Sousse_-_Mosaics_2_detail.jpg/220px-Museum_of_Sousse_-_Mosaics_2_detail.jpg|thumb| Panterralar jinoyatchini gʻajimoqda. Qadimgi Rim zaminining mozaikasi, miloddan avvalgi III asr. Ammo bu qatl Imperator Damnatio ad bestias (lotincha „hayvonlarga anʼana“, ad bestias, ad bestie, koʻpincha soddalashtirilgan sherlar yeyishi, sherlar tomonidan nimtalanish " nomi ostida keng qoʻllanilgan. Hayvonlar (koʻpincha sherlar) tomonidan boʻlaklanib ketishga mahkumlarni sirk maydoniga tashlash qadimgi Rimda oʻlim jazosini bir koʻrinishi.
Malik Abdurazzoqov
Tarjimai holi
N. S. Xrushchev tashabbusi bilan partiya va xoʻjalik apparatini qayta tashkil etish jarayonida 1963-yil yanvar oyida Oʻzbekiston Kompartiyasi Toshkent qishloq okrug qoʻmitasining birinchi kotibi (1964-yil dekabrigacha) etib tayinlandi.
Hayvonlar yordamida qatl etish
Qadimgi Rim
Miloddan avvalgi I-III asrlarda qatl asosan xristianlarga qarshi qatagʻon uchun ishlatilgan (christianos ad leones — „xristian sherlari“), buning natijasida xochdagi oʻlim bilan birga, nasroniy shahidlari uchun oʻlimning eng keng tarqalgan sabablaridan biriga aylandi. Imperiya nasroniylikni qabul qilgandan kiyin bu amaliyot jinoyatchilarga qarshi saqlanib qoldi va nihoyat 681 yilda bekor qilindi.
Malik Abdurazzoqov
Tarjimai holi
1964-yil dekabridan 1970-yil yanvarigacha yana Oʻzbekiston Kompartiyasi Toshkent viloyat qoʻmitasining birinchi kotibi lavozimida ishladi.
Hayvonlar yordamida qatl etish
Ilonlar solingan chuqur
Ilonlar solingan chuqur — oʻlim jazosining bir turi boʻlib, qatl qilingan kishi zaharli ilonlar bilan birga qoʻyilganda, bu uning tez va ogʻriqli oʻlimiga olib kelishi kerak edi. Bu shuningdek, qiynoq usullaridan biri hisoblanadi. Baʼzan mahbuslarni bogʻlab, arqonda asta-sekin chuqurga tushirishgan, koʻpincha bu usul qiynoq sifatida ishlatilgan. Bundan tashqari, bu usul nafaqat Oʻrta asrlarda, ikkinchi Jahon urushi paytida yapon militaristlari Janubiy Osiyodagi janglarda asirlarni qiynoqqa solgan. Nemis folklorida ilonlar boʻlgan chuqur orqali qatl qilish syujeti uzoq vaqtdan beri maʼlum. Shunday qilib, oqsoqol Edda shoh Gunnar hunlar rahbari Atillaning buyrugʻi bilan qanday qilib ilon chuquriga tashlanganini aytib beradi. Ushbu turdagi qatl keyingi asrlarda ham qoʻllanila boshlandi. Eng mashhur holatlardan biri — Daniya qiroli Ragnar Lotbrokning oʻlimi. 865 yilda Daniya vikinglarining Nortumbriyaning Anglo-Sakson qirolligiga bostirib borishi paytida ularning qiroli Ragnar qoʻlga olinadi va qirol Aella buyrugʻi bilan zaharli ilonlar bilan chuqurga tashlangan va ogʻriqli oʻlim bilan vafot etgan.
Malik Abdurazzoqov
Tarjimai holi
1970-yil yanvaridan to vafotigacha Oʻzbekiston SSR ta’minot vaziri boʻlgan.
Grave Encounters
Qabr izlovchilar (Grave Encounters – 2011-yilda suratga olingan Kanada qoʻrqinchli filmi.
Hayvonlar yordamida qatl etish
oyoq ostida ezish
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/Le Tour du Monde.jpg/220px-Le Tour du Monde.jpg|thumb|Fil bilan yanchish Hindiston va Makedoniyada — fil yoki otlarning oyoqlari bilan, Germaniyada — otlar bilan yanchish kabi usullar bor edi.
Harbiy asirlarning fillar tomonidan qatl etilishini koʻrish odatda dahshatga sabab boʻlgan, ammo shu bilan birga evropalik sayohatchilarning qiziqishi koʻplab jurnallarda va oʻsha davrdagi Osiyo hayoti haqidagi hikoyalarda tasvirlangan. Bu amaliyot oxir-oqibat XVIII—XIX asrlarda qatl qilish keng tarqalgan mintaqani mustamlaka qilgan Yevropa imperiyalari tomonidan bostirildi. Fillar tomonidan qatl qilish, birinchi navbatda, Osiyo mamlakatlariga xos boʻlsa-da, bu amaliyotdan baʼzan antik davrning Gʻarb davlatlari, xususan, Rim va Karfagen tomonidan asosan isyonkor askarlarni qirgʻin qilish uchun foydalanilgan.
Otlar bilan boʻlaklash
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/28/Dieric_Bouts_013.jpg/220px-Dieric_Bouts_013.jpg|thumb|Toʻrtga qismga boʻlaklash Jinoyatchini otning dumiga bog‘lash qadimdan tilga olingan. Otlar tomonidan parchalangan qahramonlarning oʻlimi qadimgi yunon mifologiyasida uchraydi.
Fransiyada toʻrtga qismga boʻlaklash otlar yordamida amalga oshirilgan. Mahkumning qo‘llari va oyoqlaridan to‘rtta kuchli otga bog‘langan, ular jallodlar tomonidan qamchilanib, turli yo‘nalishlarda harakatlantirilib, oyoq-qo‘llarini uzib tashlagan. Keyin mahkumning jasadi olovga tashlangan. Shunday qilib, 1610 yilda Ravaillac va 1757 yilda Damien regitsidlari qatl qilindi. 1589 yilda jinoyat joyida qirol tansoqchilari tomonidan pichoqlangan Genrix III ning qotili Jak Klementning jasadi shunday muolajadan oʻtdi."'Bu, ehtimol, eng shafqatsiz qatl boʻlgan edi. Balandligi uch yarim dyum boʻlgan iskala ustiga orqasi bilan yotqizilgan jinoyatchi koʻkrak, boʻyin, qorinning pastki qismi va sonlarini qoplagan temir kishanlar bilan bogʻlangan. Zanjirlar iskala bilan shunchalik mahkam bogʻlanganki, bogʻlangan tana otlarning kuchiga qarshi tura olgan. Keyin jinoyat qurolini jinoyatchining qo‘liga bog‘lab, oltingugurtli o‘t bilan yoqib yuborishgan. Keyin ular goʻshtni goʻshtning turli qismlarida qisqich bilan yirtib tashlashagan va yaralarga qoʻrgʻoshin, moy, smola va oltingugurt qotishmasini quyishgan. Nihoyat, har bir aʼzo otga mahkamlangan va dastlab otlar oldinga kichik yugurishlar qilishga majbur etilgan, bu qatl qilinayotganlarga dahshatli azob-uqubat bergan. Keyin har bir ot bogʻlangan qismini uzib tashlagan '"Rossiyada ham, ehtimol, „beshga boʻlaklash“ sifatida tilga olinadi.
Grave Encounters
Syujeti
Ushbu epizodni suratga olish uchun ular kasalxonada erkin boʻlish imkoniyatiga ega boʻlishdi. Yo‘l davomida ular mahalliy tarixchidan Artur Fridkin ismli shifokor haqida ma’lumot olishadi, u bemorlar ustida tajribalar o‘tkazgan va shu bilan birga bemorlarga lobotomiyalar qilgan. Biroq bu uzoq davom eta olmadi. Va 1948-yilda Fridkin olti qochib ketgan bemor tomonidan pichoqlab oʻldirilgan. Koʻproq arvoh hikoyalarini tinglagandan soʻng, guruh nihoyat kasalxonada suratga olishni boshlashga tayyorlandi. Buning ustiga, guruh oʻz ixtiyori bilan oʻzlarini bino ichida qulflaydi. Shundan soʻng, guruh foyeda lager oʻrnatish orqali kuzatishni davom ettiradi. Lens va uning jamoasi mahalliy aholining arvohlar deb aytganlari bilan aloqa o‘rnatishga harakat qiladi va dastlab urinishlar muvaffaqiyatsizlikka uchragan bo‘lsa-da, oxir-oqibat guruh ularni topishga muvaffaq bo‘ladi. Ammo Izlovchilar topmoqchi boʻlgan arvohlar keyinchalik dushman boʻlib chiqadi.
Qorovul kasalxona eshigini tashqaridan ochib guruhni qo‘yib yuborishiga yarim soatcha vaqt qoladi. Guruh yigʻilishni boshlaydi. Lens arvohlarning faolligini topa olmaganliklarini aytadi. Mett kameralarni yigʻish uchun yuboriladi. Va u qoʻriqchining soʻzlariga koʻra, doimiy ravishda oʻz-oʻzidan ochiladigan derazani suratga olgan kamerani olishga tayyorlanayotgan paytda u qandaydir gʻalati tovushlarni eshitadi. Mett tovushlar manbai qayerda ekanligini bilish uchun boradi va birdan gʻoyib boʻladi. Qolgan aʻzolar Mett bilan bogʻlanishga harakat qilishadi, lekin oʻxshamaydi. Va ular (Xyustondan tashqari) Mettni qidirishga kirishadilar. Uni topolmay, qaytib kelishadi. Natijada, TC gurneyni olib, Lans bilan birgalikda kasalxonadan chiqib ketish uchun asosiy kirish eshigini buzib tashlaydi. Ammo koʻp oʻtmay, ular eshik ortida binoning oʻsha uzun yoʻlagi borligini bilishadi. Favqulodda chiqish joyi ham borligini eslab, unga yetib borishga qaror qilishdi va eshikni sindirishadi. Va ular buni udalashdi. Favqulodda chiqish eshiklari orqasida aynan oʻsha kasalxona yoʻlagi bor edi. Natijada ular chiqish yoʻlini topa olishmaydi. Koʻp oʻtmay, ular allaqachon kunduz boʻlishi kerakligini tushunishadi, ammo tashqarida hali ham tun. Ular binoning tomidan qochishga qaror qilishadi, lekin u yerga olib boradigan zinapoyalar toʻsatdan mustahkam devor bilan tugaydi. Bu yerdan maʻlum boʻlishicha, tomga kirish butunlay toʻsib qoʻyilgan. Tez orada Sasha qoʻlidagi kompasni suratga olishni soʻraydi. Bu behuda emas edi. Undagi oʻq tez aylana boshladi. Toʻsatdan ular qichqiriqni eshitib, uni Mett deb oʻylab, unga qarab yugurishadi. Ular sal oldin boʻlgan xonaga kirishadi. Ammo Mett u yerda ham yoʻq edi. Lekin toʻshakda faqat ramka boʻladi. Keyin u toʻsatdan uchib harakatlana boshlaydi. Ular qo‘rqib, u yerdan qochib ketishadi. Koʻp oʻtmay, jamoa boʻsh xonaga etib boradi va uxlashga qaror qiladi. Yotishdan oldin Lens oʻzini suratga oladi va qanday qilib boshqa yoʻl topa olmaganliklari haqida gapiradi. Lens, shuningdek, ular qanday qilib ochlikdan oʻlishlari va uyqu bilan ochliklarini toʻxtatib turishlari, smenalarda uxlab qolishlari haqida gapiradi, shunda har biri birma-bir “qoʻriqda” boʻladi. Uygʻonganida, jamoa Sashaning orqasiga tirnalgan qonli xabarni topadi: “HELLO” ( Привет ).
U ulardan orqada qoladi va yoʻlaklardan birida sarson-sargardon boʻlib, dastlab koʻrinmas iblis boʻgʻishi sababli deyarli oʻladi, keyin Xyuston jindan kuchli zarba olib, yoʻlakning yarmini uchib oʻtadi va yiqilib qoladi. Keyin Lens kameraga Xyustonning yoʻqolishi haqida gapiradi va Mett radioda javob bermaydi. Dahshatli tovushlar doimo devorlar orqasida eshitilib turardi. Tez orada u “ular endi yolgʻiz emas” deb qoʻshimcha qiladi. Jamoa yana uxlab qoladi. Uygʻonganlarida, Izlovchilar bilaklarida ismlari yozilgan kasalxona bilaguzuklarini koʻradilar. Sasha buning uchun Ti Sini ayblaydi, chunki u uxlab qolgan edi. Oxir-oqibat ular Mettni topadilar, u nafaqat aqldan ozgan, balki oq bemor xalati va kasalxona bilaguzugi bor edi. U ruhiy tushkunligi haqida bemaʼni gaplarni gapiradi. U ularning hammasi “yaxshilashganda” kasalxonani qanday tark etishlari haqida gapiradi. U nima haqida gapirayotganini hech kim tushunmaydi. Lens esa norozi boʻlib, Mett unga: “Xafa boʻlmang. Hammasi yaxshi boladi. U ham sizga yordam beradi”–deydi.