cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aeroport, Oymyakonskiy tumani, Saxa Respublikasi
Aeroport ( Аэропорт  ) —  Rossiyadagi qishloq aholi punkti nomi. Rossiyaning Saxa Respublikasi, Oymyakonskiy tumani,  Borogon 2-qishloq okrugidagi toʻrt aholi punktidan biri boʻlib, Tomtordan tashqari, Qishloq okrugi, Agayakan va Kuydusunning maʼmuriy markazi. U tumanning ma'muriy markazi sanaladi. Uning aholisi 2002-yilgda 61 kishi edi
Qishloqqa nomi berilgan Oymyakon aeroporti Ikkinchi jahon urushi yillarida Lend-Lease samolyotlarini AQShdan Sovet Ittifoqiga o'tkazish uchun ALSIB yo'nalishining bir qismi sifatida qurilgan. U 1900 metr uzunlikdagi asfalt qilinmagan uchish-qo'nish yo'lagiga ega. 1961-yilda Yakutskdan Oymyakonga yo‘l olgan yuk reysi halokatga uchradi va falokat natijasida hech kim tirik qolmagan. 1990-yillarda Oymyakon Saxa Avia aviakompaniyasi tomonidan rejalashtirilgan reyslarni amalga oshirgan, ammo ular hozirda o'z faoliyatini to'xtatgan. Foydalanilmay qolgan terminal binosi 2018-yil holatiga ko'ra hali ham mavjud.
Highland Park (Illinois)
Highland Park AQShning Illinois shtatida joylashgan shahardir. Lake County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
31614 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 32 km2. Shundan 32,0 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 205 m balandlikda joylashgan.
IC 3549
IC 3549 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi * (yulduz) tipli yulduzdir.
Oʻzbekiston ekologik harakati
Oʻzbekiston ekologik partiyasi bilan adashtirib yuborilmasin. O‘zbekiston ekologik harakati — Oʻzbekistondagi siyosiy harakatlardan biri
Tarixi
O‘zbekiston ekologik harakati 2008 yil 2 avgustda tashkil topgan. 2008 yil 20 sentyabrda Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida ro‘yxatdan o‘tgan. Ekoharakat Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasida kvotalangan 15 ta deputatlik o‘rniga ega. Ekoharakatning Respublika konferensiyasi, Markaziy Kengash, uning Ijroiya qo‘mitasi, Markaziy nazorat-taftish komissiyasi uning rahbar organlari hisoblanadi. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrida O‘zbekiston ekologik harakatining hududiy bo‘linmalari faoliyat olib bormoqda.
Maqsadi
Ekoharakat — jamiyatning barcha kuchlari, O‘zbekistonning bugungi fuqarolari va kelajak avlodlari qulay tabiiy atrof muhitda yashash huquqiga ega bo‘lishlari, aholi salomatligini yaxshilashga, muhofaza qilishga, tabiiy resurslarning barcha manbalaridan samarali foydalanishga yo‘naltirilgan say’-harakatlarni safarbar qilishga intiladi. „Sog‘lom muhit — inson salomatligi“ Ekoharakatning bosh shioridir.
Vazifalari
O‘zbekiston ekologik harakatining dasturiy vazifalari:
Ekoharakat „Jamiyat“ ijtimoiy-siyosiy va „Ekohayot“ ijtimoiy-iqtisodiy gazetalariga hammuassis hisoblanadi. „Buloqcha“ („Rodnichok“) bolalar ekologik jurnali o‘zbek va rus tillarida chop etilmoqda.
Ushr
Ushr, ashur, ashar (arab.) —1) oʻndan bir ulush; 2) daromadning oʻndan biri hisobidan olinadigan soliq turi. Musulmon mamlakatlarida natura shaklida (baʼzan pul bn) undirilgan. U. soligʻi har yili dehqonchilik, chorvachilik, baliqchilik mahsulotlari va boshqalardan olingan. Dastlabki davrlarda sayyidlar, yirik musulmon ulamolari, shuningdek, ayrim amirlar hamda "islom lashkariga oʻz ixtiyori bilan taslim boʻlgan" hududlar aholisidan undirilgan. U. olingan yersuv "mulki ushuriya" deb atalgan. Turli davrlarda U. shakli mahalliy shartsharoitga koʻra oʻzgargan. Masalan, Usmonli turk saltanatida — iqtoʻ, dimos, oʻnli, oʻntalik, salariyʼa, Eron, Buxoro amirligi va boshqa joylarda — daxyak deb yuritilgan. Oʻrta asrlarda (qisman yangi davrda). U. miqdori ba/zan dehqon daromadining 10% dan yarmigacha qismini tashkil etgan. Keyinchalik yangicha daromad soligʻi joriy etila boshlagach, U. deyarli hamma joyda (1918 y. Jazoirda, 1925 y. Turkiyada, 1935 y. Tunisda) bekor kilingan. Ammo ayrim musulmon davlatlari (Saudiya Arabistoni, Yaman Arab Respublikasi va boshqalar)da hozir ham mavjud. Oʻrta Osiyoda 20-asr boshigacha boʻlgan.
Middlesboro (Kentucky)
Middlesboro AQShning Kentucky shtatida joylashgan shahardir. Bell okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
10334 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 523,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 19,8 km2. Shundan 19,5 km2 quruqlik, 0,2  km2 esa suv maydonidir.
Pınarbaşı Gölü
Pınarbaşı Gölü Turkiyadagi arxeologik yodgorlik boʻlib, unda epipaleolit davriga oid ashyolar mavjud. Markaziy Anadoludagi Konya viloyatida joylashgan.
Bu erda nayza uchlari, shuningdek, ilgak xanjar va tekis boltalar uchun blankalar topilgan. Ob'ektlarni xavfsiz sanab bo'lmaydi.
Manbalar
<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css">
Gaityan-kreolcha Vikipediya
Gaityan-kreolcha Vikipediya — Vikipediyaning Gaityan-kreol tilidagi boʻlimi. Gaityan-kreolcha Vikipediya 2004-yilning avgust oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.
Hozirgi ahvoli
2023-yil 1-September boʻyicha Gaityan-kreolcha Vikipediyada maqolalar mavjud. foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni —. Teranligi (bugun): Gaityan-kreolcha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (.September.2023).
Campoo de Yuso
Campoo de Yuso Ispaniyaning Cantabria mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Cantabria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 89,9 km2. Aholisi — 706 kishi (2010).
Thomas Huckle Weller
Thomas Huckle Weller (15-iyun 1915 — AinArbor, Michigan shtati – 23-avgust 2008, Needham Massachusetts) — amerikalik vrachvirusolog. Amerika Fan va sanʼat akademiyasi, AQSH milliy Fanlar akademiyasi aʼzosi (1964). Michigan universitetini tugatgan (1936), fan doktori (1940). Bostondagi Garvard tibbiyot maktabida, bolalar kasalxonasida, Pediatriya markazida (1936—47), Garvard sogʻliqni saqlash maktabida ishlagan. 1954-yildan tropik tibbiyot boʻlimi boshligʻi va professor). Ilmiy faoliyati parazitologiya, tropik tibbiyot, bakteriologiya, suvchechak, uchuq, sitomegaliya, poliomiyelit viruslari kulturasiga oid. F. Robbins va J. Enders bilan hamkorlikda poliomiyelit virusi neyrotrop emasligini va viruslar yetishtirishda hujayralar kulturasi usulini ishlab chiqqan, bu virusologiyaning tez rivojlanishiga imkon berdi. Nobel mukofoti laureati (1954; F. Robbins va J. Enders bilan hamkorlikda).
Ettersburg
Ettersburg Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Weimarer Land tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 2,92 km2. 574 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Ettersburgning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
IC 5059
IC 5059 Indus yulduz turkumidagi Sab (ixcham choʻziq galaktika) tipli galaktikadir.
Sütpınar, Erzincan
Sütpınar — Turkiyaning Erzinjon viloyatidagi Erzinjon tumaniga qarashli qishloq.
NGC 1580
NGC 1580 Eridan yulduz turkumidagi Sbc tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Edouard Stephan 1877-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Emiliano-romanolcha Vikipediya
Hozirgi ahvoli
2023-yil 1-September boʻyicha Emiliano-romanolcha Vikipediyada maqolalar mavjud. foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni —. Teranligi (bugun):
Emiliano-romanolcha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (.September.2023).
Paudy
Paudy Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Indre departamenti Issoudun tumani tarkibiga kiradi.
Soʻgoʻndu (Oloy tumani)
Soʻgoʻndu (Сөгөндү) — Qirgʻiziston Respublikasining Oʻsh viloyati Oloy tumaniga qarashli qishloq. Lenin ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Paudy
Aholisi
435 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 14,6 nafar kishi.
Tanner
Tanner AQShning Washington shtatida joylashgan shahardir. King County okrugi tarkibiga kiradi.
Paudy
Geografiyasi
Maydoni — 29,7 km2.
Soʻgoʻndu (Oloy tumani)
Aholisi
Aholisi - 2 459 kishi.
Tanner
Aholisi
2966 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 15,7 km2. Shundan 15,7 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Zunnun al-Xovasiy
Alloma haqida Najmiddin Abu Hafsan-Nasafiy shunday yozadi: „Zunnun al-Xovasiy 449-hijriy yil (milodiy 1057-yil)da 18-iyul payshanba kuni Shayx Ali ibn Ahmadas-Sankabosiy imlo qilgan hadisni eshitib olganligini rivoyat qilgan“. Manbalarda allomaning tavallud topgan yoki vafot etgan yili haqida maʼlumot keltirilmagan. Agarda u as-Sankabosiydan hadisni 449-yil (milodiy 1057-yil)da eshitganligidan xulosa qilsak, uning vafot sanasini 449-yil (milodiy 1057-yil)dan keyin deb belgilasa bo‘ladi.
Uels (maʼnolari)
Uels:
Weddell dengizi
left|thumb|Ueddell dengizi left|thumb|Kichik aysberglar Weddell dengizi — Atlantika okeanining chekka dengizi, Antarktidaning gʻarbiy qirgʻoqlariga tutash hududda joylashgan. Maydoni 2,800,000 km2 ga teng. Eng chuqur joyi 6820 m ni tashkil etadi. Dengizning aksari qismi yil davomida suzib yuruvchi muzlar bilan qoplangan, aysberglari koʻp. Qirgʻoqlarida shelf muzliklari mavjud. Weddell dengizida kit va [tyulen]]lar yashaydi. Dengiz 1823-yilda X.Weddell boshchiligidagi ingliz ekspeditsiyasi tomonidan kashf qilingan va 1900-yildan Weddell nomi bilan atalgan.
Oettersdorf
Oettersdorf Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Saale-Orla-Kreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 10,29 km2. 850 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Oettersdorfning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Paulnay
Paulnay Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Indre departamenti Le Blanc tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 38,2 km2.
Le Grand-Lemps
Le Grand-Lemps Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Isère departamenti La Tour-du-Pin tumani tarkibiga kiradi.
Jürgen Moser
Jürgen Moser (4-iyul 1928-yil — 17-dekabr 1999-yil) — germaniyalik, amerikalik, shveysariyalik matematik. Umrining qirq yilini matematikaga bagʻishlagan. Moser Hamilton dinamik tizimlari va qisman differensial tenglamalar sohasidagi ishlari bilan tanilgan. 1995-yilda Wolf mukofoti bilan taqdirlangan. 1983–1986-yillarda Xalqaro matematika ittifoqiga yetakchilik qilgan.
Le Grand-Lemps
Aholisi
2349 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 182,1 nafar kishi.
Jürgen Moser
Moser vrach-nevrolog Kurt Moser va pianist Ilse Strehlke oilasida tugʻilgan. Ikkinchi jahon urushidan keyin oilasi bilan Mecklenburgda yashagan. 1952-yil Göttingen universitetidan PhD darajasini olgan. 1953-yil New York universitetida oʻqigan. 1959-yil Amerika fuqaroligini olgan.
Le Grand-Lemps
Geografiyasi
Maydoni — 12,9 km2. Dengiz sathidan 434 – 724 m balandlikda joylashgan.
Jürgen Moser
Moser pianino va violonchel chalgan, astronomiyaga qiziqqan. Carl Siegel bilan hamkorlikda osmon jismlari mexanikasi haqida risola yozgan. Matematika boʻyicha taniqli ishlari qatorida Kolmogorov–Arnold–Moser va Nash–Moser teoremalari bor.
Burgschleinitz-Kühnring
Burgschleinitz-Kühnring Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shaharchadir. Horn (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 41.84 km2. 1430 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Çeriközü (Tire)
Çeriközü — Izmir viloyatining Tire tumaniga qarashli mahalla.
Urmiya
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Urmiya yoki Orumiya — Eronning Gʻarbiy Ozarbayjon ustonidagi eng yirik shahar va Urmiya shahristoni maʼmuriy markazi. U dengiz sathidan 1 330 metr balandlikda va Urmiya tekisligidagi Shahar daryosi boʻyida joylashgan. Shaharning sharqida dunyodagi eng yirik shoʻr koʻllardan biri boʻlgan Urmiya koʻli, gʻarbda esa Turkiya bilan chegaradosh hudud joylashgan.
Yurak so'rg'ichsimon mushaklari
Soʻrgʻichsimon muskullar yurak qorinchalarida joylashgan mushaklar. Ular boʻlmacha va qorinchalar orasida joylashgan ikki tabaqali (mitral) va uch tabaqali qopqoqlar bilan paysimon ipchalar orqali birikadi va bu qopqoqlarning sistolasi (qorincha qisqarishi) inversiyasi yoki prolapsasini oldini olish uchun qisqaradi. Soʻrgʻichsimon mushaklar umumiy yurak massasining taxminan 10% ni tashkil qiladi.
IC 3551
IC 3551 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi GxyP (galaktika qismi) tipli galaktika qismidir.
Çeriközü (Tire)
Tarixi
Çeriközü dastlab maʼmuriy-hududiy jihatdan qishloq deb atalib, 2012-yilgi qonun oʻzgarishlaridan soʻng mahalla statusiga ega boʻlgan.
Yurak so'rg'ichsimon mushaklari
Tuzilishi
Yurakda jami beshta soʻrgʻichsimon mushaklar mavjud; 3 tasi oʻng qorinchada va 2 tasi chapda qorinchada. Oʻng qorinchaning oldingi, orqa va toʻsiq sohalari soʻrgʻichsimon mushaklari paysimon ipchalar orqali uch tabaqali qopqoqga birikadi. Chap qorinchaning old-yon va orqa-oʻrta soʻrgʻichsimon mushaklari paysimon ipchalar orqali mitral qopqoqqa birikadi.
Urmiya
Urmiya aholi soni boʻyicha Eronning 10-oʻrindagi eng yirik shahri hisoblanadi. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 153,570 xonadonda 577,307 kishi edi. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda 197 749 xonadonda 667 499 kishi bor edi. 2016-yildagi soʻnggi aholini roʻyxatga olish 225 050 xonadonda 736 224 kishini tashkil etdi. Shahar aholisining asosiy qismini ozarbayjonlar tashkil etadi. Ozarbayjonlardan tashqari shaharda etnik ozchilik vakillarining eng yirik guruhi kurdlar, shuningdek kam sonli ossuriyaliklar va armanlar hamda shaharga asosan ishlash maqsadida koʻchib kelgan forsiyzabonlar istiqomat qiladi.
Shahar mevalar (ayniqsa, olma va uzum) va tamaki mahsulotlari yetishtiriladigan unumdor qishloq xoʻjaligi mintaqasining savdo markazi hisoblanadi. Shahar aholisining koʻpchiligi musulmonlar boʻlsa ham, Urmiyaning nasroniylik tarixi yaxshi saqlangan va bu ayniqsa, shaharning koʻplab cherkov va soborlarida yaqqol koʻzga tashlanadi.
Zunnun as-Surmoro
Zunnun as-Surmoro (1038-hijriy yil (milodiy 1278-yil)da vafot etgan) — faqih va soʻfiy bo‘lgan.
Yurak so'rg'ichsimon mushaklari
Qon bilan taʼminlanishi
Chap qorinchadagi ikki tabaqali qopqoq (mitral klapan) soʻrgʻichsimon mushaklari old-yon va orqa-oʻrta mushaklar deb ataladi
Urmiya
9-asrga kelib muhim shahar boʻlgan Urmiyada turli diniy eʼtiqodga mansub aholi yashagan, ular orasida musulmonlar (shialar va sunniylar), nasroniylar (katoliklar, protestantlar, nestoriylar va pravoslavlar), yahudiylar, bahoiylar va soʻfiylar ham bor edi. Taxminan 1900-yilda nasroniylar shahar aholisining 40% dan ortigʻini tashkil qilgan; ammo, keyingi oʻn yilliklarda, nasroniylarning koʻplari dastlab Usmonli qoʻshinlari va kurd qabilalari tomonidan amalga oshirilgan harbiy bosqinlar chogʻida oʻldirilgan yoki urush tugaganidan keyin qisqa vaqt ichida qochib ketdi.
Yurak so'rg'ichsimon mushaklari
Qon bilan taʼminlanishi
Orqa-oʻrta mushak tez-tez yorilib ketadi. Chunki u faqat bitta qon tomir bilan taʼminlanadi. Shuning uchun oʻng tojsimon arteriya — orqa qorinchalararo arteriya yopilib qolishi soʻrgʻichsimon mushaklarning yorilishiga olib keladi.
Urmiya
Etimologiyasi
Richard Nelson Fray bu nomning Urartuchadan kelib chiqqan deb hisoblaydi, T. Berrou Urmiya nomining kelib chiqishini hind-eroniy tillardagi urmi- “toʻlqin” va urmya- “toʻlqinli, toʻlqinli” nomi bilan bogʻlagan.
Yurak so'rg'ichsimon mushaklari
Funksiyasi
Oʻng va chap qorinchalarning soʻrgʻichsimon mushaklari qorincha qisqarishidan biroz oldin qisqarishni boshlaydi va butun taranglikni saqlaydi. Bu boʻlmacha va qorinchalararo qopqoqlarni prolapsiga qarshi mustahkamlab, qorinchalardagi yuqori bosim taʼsirida qorincha qonining orqaga qaytishi yaʼni qorincha boʻshliqlariga orqaga qaytishini oldini oladi.
Urmiya
Etimologiyasi
Bu nom, shuningdek, ossuriy-oromiycha Ur (Mesopotamiya atrofidagi shaharlarning umumiy nomi, "shahar" maʼnosini anglatadi) va Mia (suryoniychadan "suv" deb tarjima qilinadi) birikmasidan kelib chiqib, "Suv shahri" degan maʼnoni anglatishi mumkin. Bu nom yaqinidagi Urmiya koʻliga ishora qiladi.
Variantlar va muqobillar
1921-yildan boshlab Urmiya Urumiya va Urmi deb ham atalgan. Pahlaviylar sulolasi davrida (1925—1979) shahar sulola asoschisi Rizoshoh sharafiga Rizoiya deb atalgan. Rizo ismi esa, islomiy riza tushunchasidan kelib chiqqan boʻlib, oʻn ikki shia imomlarining sakkizinchi imomi Ali ar-Rizoga borib taqaladi.
Avliyo Chalabiy oʻzining sayohatnomasida shaharni Rumiyya deb atagan, shuningdek, moʻgʻullar shaharni Urumiya, forslar Rumiyya-yi Kubro va baʼzi tarixchilar Turkistoni Eron deb ataganliklarini eslatib oʻtgan va buni shahardagi turkman avliyolarining koʻpligi bilan asoslagan.
Shahar oʻz tarixi davomida koʻplab etnik guruhlar va madaniyatlar bilan aloqada boʻlganligi sababli, shahar nomi koʻplab lingvistik variantlarga ega:
Tarixi
thumb| Urmiya xalqi shohni kutmoqda, 1911-yil thumb| Urmiya meva bozori, 1911-yil Vladimir Minorskiyga koʻra, Urmiya tekisligida eramizdan avvalgi 2000-yillardayoq Van podsholigi taʼsiri ostida tamadduniga ega qishloqlar boʻlgan. Urmiya yaqinidagi qamidiy xarobalarni qazish chogʻida eramizdan avvalgi 20-asrga oid idishlar topilgan. Qadimda Urmiya koʻlining gʻarbiy qirgʻogʻi Gilzan deb atalgan, miloddan avvalgi 9-asrda u yer mustaqil boʻlgan va keyinchalik u Urartu yoki Manna imperiyasiga qoʻshilgan. Miloddan avvalgi 8-asrda, bu hudud Midiya imperiyasiga qoʻshilgunga qadar Asuj davlatining hukumatining vassali boʻlgan.
Amir Temurning Bagʻdod yurishi ortidan omon qolgan ossuriyaliklar Shimoliy Iroq orqali Urmiya koʻli gʻarbidagi Hakkari togʻlariga qochib oʻtgan va bu hudud XIX asr oxirigacha ularga vatan boʻlib qolgan [havola qoʻyilishi kerak].
Safaviylar davrida ularning azaliy raqibi boʻlgan qoʻshni Usmonli turklari shaharga bir necha marta hujum qiladi va uni bir necha marta bosib oladi, biroq Safaviylar bu hudud ustidan muvaffaqiyatli nazoratni qayta tiklaydi. 1622-yilda, Safaviylar shohi Abbos I (hukmronlik yillari 1588—1629) davrida Qosim Sulton Afshor Mosul hokimi etib tayinlanadi va koʻp vaqt oʻtmay vabo tarqalishi sababli hokimlikni tark etishga majbur boʻldi. U Ozarbayjonning gʻarbiy qismiga koʻchib oʻtdi va Urmiyadagi afshor jamoasiga asos soldi. Shahar 1747—1865 yillarda Urmiya xonligining poytaxti boʻlgan. Eronning Qojarlar sulolasining birinchi monarxi Ogʻa Muhammadxon 1795-yilda Urmiyada taxtga oʻtirdi.
19-asrning oxirida shaharda nasroniy ozchilikning sezilarli nufusi mavjudligi tufayli, Urmiya 1835-yilda Erondagi AQSHdan kelgan birinchi nasroniy missionerlari joylashidigan shahar sifatida tanlangan. Tez orada Tabrizda ham yana bir missiya boshlandi. Birinchi jahon urushi davrida doktor Kojole tomonidan hisoblangan aholi soni 30 000 kishini tashkil etib, ulardan choragi (7500) ossuriyaliklar va 1000 kishi yahudiylar edi.
19-asr davomida mintaqa qisqa muddatga Ossuriya Uygʻonish davrining markaziga aylandi. Bu davrda shaharda suryoniy tilida koʻplab kitoblar va gazetalar nashr etilgan. Urmiya, shuningdek, Xaldiy yeparxiyasining qarorgohi edi.
Anvar Posho qoʻmondonligidagi Usmonli qoʻshinlari 1914-yilning oxirlarida Usmonli imperiyasini urushga jalb qilish maqsadida mintaqada yashirin faoliyatni kuchaytirdilar. Birinchi jahon urushi paytida shahar keyingi ikki yil ichida ruslar va Usmonli qoʻshinlari hamda ularning kurd ittifoqchilari oʻrtasida bir necha marta qoʻldan-qoʻlga oʻtgan. Rossiyaga qarshi urush eʼlon qilishidan oldin, 1914-yilda, Usmonli kuchlari Fors davlati sarhadlaridan oʻtib, nasroniy qishloqlarini vayron qildilar. 1914-yil sentabr oyi oxiri va oktabrdagi keng koʻlamli hujumlar Ossuriyaliklarning koʻplab qishloqlarini nishonga oldi va hujumchilar Urmiyaga yaqinlashdi. Usmonlilar hujumi tufayli chegarada yashovchi minglab nasroniylar Urmiyaga qochib ketishdi.
1915-yil yanvar oyi boshida ruslarning Ozarbayjondan chiqib ketishi chogʻida koʻplab nasroniylar qochib ketdi va 20-25 ming qochqin Urmiyada qolib ketdi. 18 000 ga yaqin nasroniylar shahardagi presviterian va lazarist missiyalarida boshpana izlagan. Garchi missionerlik birikmalariga hujum qilishni istamagan boʻlsa-da, koʻpchilik kasallikdan vafot etdi. Fevral va may oylarida (Usmonli qoʻshinlari chiqib ketganda) Urmiyadagi nasroniylarga qarshi ommaviy qatl, talon-toroj, oʻgʻrilik va tovlamachilik kampaniyasi boʻlib oʻtdi [manba koʻrsatilishi kerak]. 100 dan ortiq erkaklar Lazaristlar majmuasida hibsga olindi va 23-24-fevral kunlari oʻnlab kishilar, xususan, Tergaver yepiskopi Mar Dinxa qatl etildi [manba koʻrsatilishi kerak].
Rus armiyasi 1915-yilning oxirida oldinga siljidi. 1917-yilgi rus inqilobi natijasida Rossiya chiqib ketganidan soʻng, 5000 ga yaqin ossuriyalik va arman militsiyasi hududni politsiya nazorati ostiga oldi, biroq ular tez-tez oʻz kuchlarini suiisteʼmol qilib, musulmonlarni ayovsiz oʻldirishdi.
thumb| Kurd darvozasidan chiqadigan xiyobondagi arman va ossuriyalik qochqinlar, Urmiya, 1918-yil iyul 1918-yilning fevralidan iyuligacha mintaqani etnik zoʻravonliklar qamrab oldi [43-manba] [44-manba]. 22-fevralda mahalliy musulmonlar va fors voliysi Urmiyadagi nasroniy qoʻshinlariga qarshi qoʻzgʻolon boshladilar. Ogʻa Petros boshchiligidagi yaxshiroq uyushgan nasroniylar qoʻzgʻolonni shafqatsizlarcha bostirishdi, yuzlab (ehtimol minglab) insonlar halok boʻldi. 16-mart kuni Mar Shimun va uning koʻplab qoʻriqchilari ittifoq tuzishni muhokama qilish uchun uchrashgandan soʻng, kurd boshligʻi Simko Shikak tomonidan, ehtimol, Ossuriya separatizmidan qoʻrqib, fors rasmiylarining tashabbusi bilan oʻldirilgan. Ossuriyaliklar qotillik va talon-taroj qilishga kirishdilar; Simkoni topa olmay, Fors amaldorlari va aholisini oʻldirishdi. Kurdlar bunga javoban nasroniylarni dini va etnik kelib chiqishidan qat’iy nazar qirgʻin qilishdi. Iyun oyida Salmasda, iyul boshida Urmiyada nasroniylar qirgʻin qilindi, koʻplab ossuriyalik ayollar oʻgʻirlab ketildi.
Ozarbayjondagi nasroniy qoʻshinlari 1918-yil iyulida Usmonlilar qoʻshiniga bostirib kirganlarida teng kela olmadilar. Oʻn minglab Usmonli va eronlik ossuriyaliklar 18-iyul kuni Ali Ihson Sabis boshchiligidagi Urmiyaga yaqinlashib kelayotgan Usmonli qoʻshinlaridan qochish uchun janubga Hamadonga qochib ketishdi. Usmonlilar bosqinidan keyin nasroniylar, jumladan, Xaldey arxiyepiskopi Toma Audo oʻldirildi va Urmiya talon-taroj qilindi.
Etnik tarkibi
Shahar oʻz tarixi davomida turli etnik guruhlarning vatani boʻlgan. Ilk islom davrida Urmiya aholisi xristian edi. 19-asr oxirida Jorj Kerzon shahar aholisi 30-40 ming kishi atrofida ekanligini, asosan afshorlar, nestoriylar, yahudiylar va armanlar boʻlganligi haqida xabar bergan, boshqa manbalarda esa forslar jamoasi ham yashanganligi yozib qoldirilgan. 20-asrning boshlaridashaharda muhim nasroniy ozchilik (ossuriyaliklar va armanlar) mavjud edi. Makuch va Ishayaning soʻzlariga koʻra, shahar 1830-yildan Birinchi Jahon urushi oxirigacha boʻlgan davrda tashkil etilgan toʻrtta xristian missiyasi taʼsirida shakllangan ossuriyaliklarning maʼnaviy poytaxti edi. 1914-yilda arman va ossuriyalik genotsidlar paytida koʻp sonli ossuriyaliklar va armanlar halok boʻldi, buning natijasida shahar demografiyasi oʻzgardi. Britannica ensiklopediyasining 1929-yildagi oʻn toʻrtinchi nashri koʻra, shahar aholisi urushdan oldin taxminan 45 ming kishini tashkil qilgan, asosan turklar, shuningdek, arman va nestoriy ozchiliklaridan iborat boʻlgan. Rizo Shoh Pahlaviy davrida eronlik ossuriyaliklar mintaqaga qaytishga taklif qilingan va bir necha ming kishi qaytib kelgan. Shaharda 5000 ga yaqin ossuriyaliklar qolgan.
1946-yil Erondagi inqiroz hamda 1947-yilda Isroil davlati qurilishigacha Urmiyada bir necha ming yahudiylar ham yashagan va ularning tili (Lishan Didán) hanuz Isroilda qarib borayotgan jamoat tomonidan gaplashiladi.
Aholining koʻpchiligi oʻzlarining ona tilidan tashqari, Eron davlatining rasmiy tili boʻlgan fors tilida gaplasha oladi.
Dini
thumb|200x200px| [[Nane Maryam cherkovi : Urmiya shahrida joylashgan qadimiy Ossuriya cherkovi.]] thumb|200x200px| Urmiyadagi Mar Toma cherkovi. Shahar Salmasda sufraganga ega boʻlgan Urmiya Sharqiy katolik Metropolitan Xaldey katolik arxeparxiyasining arxiepiskopal prestolidir. Shaharda Protestantlar, Sharq cherkovi tarafdorlari va arman pravoslavlari ham bor. Urmiyaning markaziy qismida toʻrtta cherkov mavjud boʻlib, ikkitasi Sharqiy Ossuriya cherkovi, bitta arman va bitta xaldey cherkovidir.
17-asrda sayyoh Avliyo Chalabiy mintaqaga tashrif buyurganida, shaharning musulmon aholisi asosan sunniylar edi va hali shia mazhabini qabul qilmagan edi. Taxminan 1900-yilda xristianlar shahar nufusining 40% dan ortigʻini tashkil qilgan; biroq, nasroniylarning aksariyati Usmonli imperiyasi Qajar Eroniga bostirib kirib, Urmiyaning ossuriyalik va arman aholisiga qarshi genotsid sodir etganida oʻldirilgan yoki urush tugaganidan koʻp oʻtmay qochib ketgan. 15 000 nafar atrofidagi ossuriyalik Eron shimolida, Urmiya va uning atrofidagi turli Ossuriya qishloqlarida istiqomat qiladi. Urmiyaning xristian tarixi yaxshi saqlangan va bu ayniqsa, shahardagi koʻplab cherkov va soborlarda yaqqol koʻrinadi.
Parklar va sayyohlik markazlari
Urmiya shahrining diqqatga sazovor joylari Urmiya koʻli boʻyida yoki yaqinida joylashgan bogʻlar va qirgʻoq boʻyi aholi manzilgohlari hisoblanadi. Park-e Saat (Soat bogʻi) deb ataladigan Urmiyaning eng qadimiy bogʻi birinchi pahlaviylar davrida tashkil etilgan. Urmiyaning eng katta bogʻi Shahar Chayi (Shahar daryosi) boʻyida joylashgan Ellar Bagi Park (ozarbayjoncha Xalq bogʻi) hisoblanadi.
Koʻllar va hovuzlar
Lagunalar
Istirohat bogʻlari
Manzarali diqqatga sazovor joylar:
Iqlimi
Urmiyaning iqlimi sovuq yarim quruq iqlim (Keppen: BSk, Trevarti: BS), nam kontinental iqlim Keppen: Dfa, Trevarti: Dc) bilan chegaradosh, qishi sovuq, bahori yumshoq, yozi issiq, kuzi salqin. Yogʻingarchilik asosan kuzda, qishda (asosan qor shaklida) va ayniqsa bahorda yogʻadi, yozda esa yogʻingarchilik kam boʻladi. Urmiyadagi havo harorati Eronning qolgan qismiga qaraganda ancha sovuqroq. Urmiya koʻlining qurgʻoqchiligi mintaqa iqlimiga salbiy taʼsir koʻrsatadi.
Zagros togʻlarining shamol panali va yomgʻir soyali tomonida joylashganligi sababli, uning qishi Turkiyaning janubi-sharqidagi Hakkariga (gʻarbda) nisbatan fyon effekti tufayli nisbatan quruqroq va qor kamroq yogʻadi.
Sport
Sport Urmiya madaniyatining muhim qismidir. Shahardagi eng mashhur sport turi bu voleybol. Shahrdari Urmia VC jamoasi Eron voleybol superligasidagi ishtiroki hamda Said Maʼruf, Abdulrizo Alizoda va Milad Ibodipur kabi Eron erkaklar milliy voleybol jamoasida oʻynaydigan buyuk voleybolchilar va Erondagi birinchi raqamli murabbiylar ushbu shahardan ekanligi Urmiyani Eronning voleybol poytaxtiga aylantirdi. Soʻnggi paytlarda Xalqaro Voleybol Federatsiyasi (FIVB) rasmiy sayti Urmiyani “voleybol ishqibozlari shahri” deb ham atagan.
Madaniy hayoti
thumb| Ashiq musiqa guruhi thumb| Urmiya Jome masjidi Ozarbayjonlar Navroʻz va Qurbon hayiti kabi bayram va marosimlarni Eronning boshqa etnik guruhlaridan biroz farqli nishonlaydilar. Oshiq musiqasi dunyoning turkiyzabon xalqlarining xususiyatlaridan biridir. Eronda uning turli versiyalari mavjud. Ayni paytda, ushbu sanʼatning koʻplab mutaxassislarining guvohlik berishicha, Urmiya oshigʻi bugungi kungacha oʻz kelib chiqishini saqlab qolgan dunyodagi eng original va eng qadimgi variantdir. Oshiq musiqasining oʻziga xos uslublari bor. Urmiya oshigʻi Ozarbayjon madaniyatining bir qismi sifatida Eron milliy merosida qayd etilgan.
Taʼlim
thumb| Urmiyadagi maktab (1910) Urmiyadagi ilk zamonaviy uslubdagi maktab 1834-yilda tashkil etilgan. thumb| Urmiya universiteti zali
Oliy taʼlim
Urmiya taxminan bir asr oldin muhim oliy taʼlim markazi edi; xususan, Jozef Kokran va amerikalik tibbiyot hamkorlari jamoasi tomonidan 1878-yilda qurilgan Urmiya tibbiyot kolleji Eronning birinchi zamonaviy universitetidir. Biroq Erondagi ilk rasmiy universitet - Tehron universiteti tashkil etilishidan oldinroq bu oliygoh yopildi. Bugungi kunda Urmiyada bir qancha davlat va xususiy universitet va institutlar faoliyat yuritmoqda.
Radio
Urmiyada kurd, ozarbayjon va fors tillarida eshittirish beruvchi bitta radiokanal mavjud. Mahalliy radiokanal Chichest deb nomlanadi.
Bosma nashrlar
Boshqalar qatorida, shaharning bosma ommaviy axborot vositalariga quyidagilar kiradi:
Transporti
Aksariyat urmiyaliklar shaxsiy avtobillarida avtomobil yoʻllari va magistrallari orqali safar qilishadi. Shaharda taksi va jamoat avtobuslari ham faoliyat koʻrsatadi. Shuningdek, "Telefon-taksi" deb nomlangan xizmatlar koʻrsatadigan baʼzi xususiy shirkatlar mavjud.
Urmiya Yevropa bilan Turkiyaning yoʻllari va Sero chegara punkti orqali bogʻlangan. 1964-yilda ochilgan Urmiya aeroporti Gʻarbiy Ozarbayjon ustonidagi birinchi xalqaro aeroport hisoblanadi. 2015-yil aprel oyidan boshlab u faqat Tehronning Mehrobod xalqaro aeroportiga muntazam ravishda ichki reyslarni amalga oshirdi, shuningdek Urmiya va Erbil shaharlari oʻrtasida yoʻlovchilar oqimi yuqoriligi sababli bu ikki shahar oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri reys yoʻlga qoʻyish rejalashtirilgan. Shahar yaqinda Eron milliy temir yoʻllari bilan bogʻlandi (IRIR, رجا).
Sogʻliqni saqlash tizimlari
Urmiya metropoliyasida davlat shifoxonalari Eron hukumati tomonidan idora etiladi. Shaharda bir qancha xususiy shifoxona va tibbiyot markazlari ham mavjud. Kasalxonalarga quyidagilar kiradi:  Kasalxonalar:
Klinikalar:
Konsulliklar
Beheshti xiyobonida Turkiya hukumatining konsulligi bor.
Mashhur urmiyaliklar
Urmiya oʻz tarixi davomida koʻplab Eron inqiloblar va modernizatsiya harakatlarining manbasi boʻlgan [[. Shahar koʻplab arboblar, jumladan siyosatchilar, inqilobchilar, rassomlar va harbiy rahbarlarning vatani boʻlgan. Quyida Urmiyada tugʻilgan yoki yashagan ayrim kishilarning qisman roʻyxati keltirilgan.
Gasherbrum V
Gasherbrum V (urdu: gasherbarm-5) — Gasherbrum massividagi togʻ, Gilgit-Baltiston,Pokistonning Qorakoram tizmasida joylashgan.
Joylashuv va nomlash
Gasherbrum massivi — Himoloyning Qorakoram tizmasidagi Baltoro muzliklarining shimoli-sharqiy uchida joylashgan uzoq choʻqqilar guruhi. Massivda dunyodagi 8000 metrlik choʻqqilardan uchtasi bor (agar bittasi Keng choʻqqi boʻlsa).Gasherbrum koʻpincha „Yorqin devor“ degan maʼnoni anglatadi, ehtimol Gasherbrum IVning juda koʻrinadigan yuziga ishora; lekin aslida u Baltidagi „rgasha“ (chiroyli) + „brum“ (togʻ) dan keladi, shuning uchun u aslida „chiroyli togʻ“ degan maʼnoni anglatadi.
Toʻrtta eng baland Gasherbrum choʻqqilari (Gasherbrum I dan IV gacha) 19-asrdan beri nomlangan va raqamlangan boʻlsa-da, Gasherbrum V (shuningdek, uning qoʻshnisi Gasherbrum VI) faqat „Gasherbrum IV ning janubiy tizmasidagi choʻqqilar“ deb hisoblangan. Shveytsariyalik geolog va Himolay boʻyicha mutaxassis Gyunter Oskar Dyrrenfurth ushbu mustaqil togʻga oʻz nomini berishni tavsiya qildi va 1934 yilda „Gasherbrum V“ nomini taklif qildi.
Balandlik va toqqa chiqish holati
Qadimgi adabiyotlarda anʼanaviy ravishda 7320 m atrofida balandlik berilgan boʻlsa-da, togʻning balandligi 7150 m atrofida boʻlishi ehtimoli koʻproq. Rossiya harbiylarining 1:100 000 topografik xaritasida 7120 m balandlik koʻrsatilgan. Hozirgi vaqtda mintaqaning eng aniq xaritasi, ehtimol, „Xitoydagi qorli togʻlar xaritalari“ turkumidagi boʻlib, balandligi 7147 m ni tashkil qiladi. Ushbu xaritada Gasherbrum III ga tutashuvchi dovon 6493 m balandlikda (654 m balandlikda).
Dostana
Dostana, 2008-yilda Tarun Mansukhani tomonidan ishlangan Hindiston romantik komediya filmi.
Rollarda
Manba:
Hermandad de Campoo de Suso
Hermandad de Campoo de Suso Ispaniyaning Cantabria mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Cantabria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 222,7 km2. Aholisi — 1809 kishi (2010).
Highwood (Illinois)
Highwood AQShning Illinois shtatida joylashgan shahardir. Lake County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
5471 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 1,6 km2. Shundan 1,6 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Tekoa
Tekoa AQShning Washington shtatida joylashgan shahardir. Whitman County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
750 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 2,9 km2. Shundan 2,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 766 m balandlikda joylashgan.
NGC 1581
Ushbu obyektni John Herschel 1834-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Metafizika
Metafizika voqeʼlik prinsiplarini oʻrganuvchi falsafiy tadqiqotdir. U oʻz ichiga kosmologiya va ontologiyani oladi. Metafizika shuningdek mavjudlik va olam tabiatini izohlashga harakat qiladi.
Fort Minor
Fort Minor — hip hop janrida ijod qiluvchi ansambl, Linkin Park guruhi ishtirokchisi Mike Shinodaning sayd loyihasi.
Metafizika
Metafizika (yunoncha, meta ta physika — fizikadan soʻng) — borliqning sezgilardan yuqori turuvchi prinsiplari va umumiy asoslari toʻgʻrisidagi fand. Fizikada tadqiqotchi bevosita hissiy obʼyektlar ustida izlanish olib borsa, metafizikada esa tadqiqotchi sezgilar vositasida anglab olish mumkin boʻlmagan obʼyektlarni tadqiq etadi. Metafizikaning tadqiqot mavzuiga kiruvchi sifat, mazmun, mohiyat, hodisa va boshqa obʼyektlar toʻgʻrisida fikr yuritganda ularni bevosita koʻrib boʻlmaydi, ular boshqa narsa va hodisalarning oʻzaro aloqadorliklari jarayonida namoyon boʻladi. Shu jihatdan tarixan metafizika atamasi, koʻpincha, falsafa atamasining sinonimi sifatida ishlatilgan.
IC 5060
IC 5060 Pavo yulduz turkumidagi Sc (ixcham spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Metafizika
Metafizika atamasining paydo boʻlishi Aristotelning „Metafizika“ nomli asari bilan bogʻliqligi haqidagi fikr falsafiy adabiyotlarda keng tarqalgan. Ammo metafizika atamasini Platon asarlarida mustaqil bilish metodi sifatida uchratish mumkin. Aristotelning „birinchi falsafa“ga oid tabiiy-ilmiy masalalarni qamrab olgan maʼruza va asarlarini Andronik Rodosskiy toʻplab, uni „Metafizika“ deb nomladi. U 14 kitobdan iborat toʻplamdir. Aristotel tuzgan fanlar tasnifida oʻzining ahamiyati, qadrqimmati jihatdan birinchi oʻrinni borliq haqidagi fan egallaydi. Aristotel uni „birinchi falsafa“ yoki teologiya (xudo haqidagi taʼlimot) deb ataydi. Bu falsafa „ikkinchi falsafa“ (yaʼni fizika)dan shu bilan farq qiladiki, fizikada bevosita sezgilar orqali seziladigan aniq obʼyektlar tadqiq qilinsa, „birinchi falsafa“da borliqning materiya va shaklning aniq bogʻlanishiga bogʻliq boʻlmagan jihati, asl ildizi tadqiq qilinadi. Aristotel fikricha, metafizika insonning subʼyektivligi bilan ham, inson faoliyati bilan ham bogʻlanmagan boʻlib, u fanlarning ichida eng qimmatlisi, inson hayotining vositasi, quvonchining manbaidir.
Antik davr metafizikasini metafizikaning asl namunasi deyish mumkin. Davrlar oʻtishi bilan metafizikaga munosabat oʻzgardi. Oʻrta asrlarda metafizikaga yuksak akdiy bilimni eʼtirof etgan holda borliqni akdiy bilishning oliy shakli deb qaralgan. Sxolastika namoyandalari esa metafizikaga xudoni bilishga imkon beruvchi bilim sifatida qarashgan. Oʻrta asrlarda haqiqatan ham metafizika falsafiy tushunchalarning rivojlanishiga, falsafa fanining takomillashuviga sababchi boʻldi. Shu davrlarda olimlar erkinlik va zaruriyat, tasodif va qonuniyat tushunchalarining mazmuniga aniklik kiritishdi. Metafizika olamning yaxlit manzarasini yaratishga turtki berdi. Metafizika har qanday taʼlimning, xususan, didaktikyning magʻzini tashkil etuvchi metod boʻlib xizmat qildi, falsafaning tushunchalarini boyitdi. Yangi davrga kelib, metafizika tabiatshunoslikning bagʻriga singib ketdi.
Bu fanlardagi bilish (gnoseologik) muammolarni tadqiq etishdan borliqning mohiyatini tadqiq etuvchi ontologik muammolarni tahlil etishgacha metafizika asosiy falsafiy yoʻl-yoʻriq boʻlib xizmat qiladi. Ammo u bir tomondan, oʻrta asrlardagi diniy sxolastika namoyandalarining deistik, panteistik tanqidlariga, ikkinchi tomondan, keyingi davrlarda skeptitsizm, sensualizm, mexanitsizm vakillarining shafqatsiz tanqidiga uchraydi. Nemis mumtoz falsafasi vakillari ham metafizikani tadqiqot obʼyekti va predmetiga ega boʻlmagan fan sifatida, dogmatizmda ayblashdi. Gegel metafizikani dialektikata qarama-qarshi turuvchi metod deb taʼrifladi. Marksizm klassiklari esa metafizikani rivojlanishga qarama-qarshi, antidialektik metod deb tanqid qilishdi.
Újezdeček
Újezdeček Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 900 ga yaqin aholisi bor.
Metafizika
Metafizika tushunchasi Oʻrta Osiyo mutafakkirlarining taʼlimotida ham oʻz ifodasini topgan. Ibn Sino taʼrifiga koʻra, metafizika borliq toʻgʻrisidagi taʼlimotdir. Uning fikricha, metafizika borliqning 4 turini oʻrganadi: 1) jismoniy (moddiy) likka ega boʻlmagan obʼyektlar — ilohiy mavjudotlar va Allohni; 2) ilohiyligi kamroq boʻlgan, materiyaga qandaydir aloqasi bor obʼyektlar (osmon jismlari, ularni harakatga keltiruvchi kuchlar)ni; 3) obʼyektlarning moddiylik bilan birlashishini, baʼzi hollarda esa ulardan erkin holda mavjud (substansiya, xususiyat, zaruriyat, imkoniyat) boʻlishini; 4) moddiy obʼyektlar va tushunchalar materiya bilan doimo bogʻliklikda boʻlgan jism tabiatiga ega ekanligini.
Hozirgi zamonda metafizika xilma-xil talqin etilishiga qaramasdan, metafizikani inson borligʻining eng umumiy asoslarini oʻrganuvchi falsafiy taʼlimot deyish mumkin. Shunday qilib, metafizika voqelikka yondashish, uni oʻrganish uslubi, metodidir. Voqelikni faqat toʻxtovsiz oʻzgarish, rivojlanish jarayonida tadqiq etib boʻlmaydi. Shu sababli voqelikning muayyan qirrasi, tomoni, holati, jihatini voqelikdan ajratib oʻrganishda, uni mavhumlashtirish, umumlashtirish, ideallashtirishda metafizikaning tadqiqot metodi fanda kerak boʻladi. Hozirgi zamon falsafasida ham metafizikaga ikkiyoqlama munosabat mavjud. Metafizikani ratsionalizm nuqtai nazaridan yoklovchilar ham, uni mavhum ontologizmni ifodalovchi quruq falsafabozlik deb qarovchilar ham topiladi. Umuman olganda, metafizika olamga yondashishning bir falsafiy usulidir. Uni biryoklama inkor etish ham, mutlaklashtirish ham toʻgʻri emas. Metafizika bilish metodi, voqelikni anglashda metodologik moʻljal boʻlishi mumkin. Bu metoddan boshqa metodlar bilan umumiy birlikda foydalanish maqsadga muvofikdir.
Baxtiyor Toʻrayev, Mahbuba Abdumayeva.
Metafizika atamasi yunoncha μετά (metá) („keyin“) va φυσικά (physiká) („fizika“) soʻzlaridan tashkil topgan, bu yerda „fizika“ Arastuning modda haqida yozgan ishini bildiradi (Arastu „Fizika“ asaridan soʻng yozgan ishini „Metafizika“ deb nomlagandi).
Metafizikada koʻriladigan muammolar turlicha, ularga quyidagilar misol boʻlishi mumkin:
Abu Homid Doʻston
Аbu Homid Doʻston – “Naso­yim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Marvda yashagan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʼliq bobni aynan kiritgan.
Perrigny-sur-Loire
Perrigny-sur-Loire Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Saône-et-Loire departamenti Charolles tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
130 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 8,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 15,3 km2.
Sarah Hyland
Sarah Jane Hyland (1990-yil 24-noyabrda tugʻilgan) — amerikalik aktrisa va qoʻshiqchi. Manhattanda tugʻilgan, u „Private Parts“ (1997), „Annie“ (1999) va „Blind Date“ (2007) filmlarida kichik rollarni oʻynashdan oldin professional sahna sanʼati maktabida oʻqigan. U ABC „Modern Family“ (2009—2020) sitkomida Xeyli Danfi rolini o‘ynagani bilan mashhur bo‘lib, ko‘pchilikning olqishiga sazovor bo‘ldi, jumladan, „Komediya serialidagi ansamblning eng yaxshi ijrosi“ uchun to‘rtta Ekran aktyorlari gildiyasi mukofoti va Tanqidchilar tanlovi mukofotining „Komediya serialidagi eng yaxshi yordamchi aktrisa“ uchun tanlov televideniyesi mukofoti nominatsiyasi.
Hyland shuningdek, „Geek Charming“ (2011), „Struck by Lightening“ (2012), „Scary Movie 5“ (2013), „Vampire Academy“ (2014), „See You in Valhalla“ (2015), „XOXO“ (2016), „Dirty Dancing“ (2017) va „The Wedding Year“ filmlaridagi rollari bilan ham tanilgan.
Yoshlik va taʼlim
Hyland 1990-yil 24-noyabrda Nyu Yorkning Manhattan shahrida tug‘ilgan. U aktyorlar Melissa Canaday va Edvard Jeyms Hylandning qizi va aktyor Ian Hylandning singlisi.
Hyland Manhattandagi Professional sahna sanʼati maktabida tahsil olgan.
Karyerasi
Hayland 1997-yilda „Private Parts“ filmidagi Hovard Sternning qizi rolini oʻynagan birinchi chiqishidan beri rol ijro etib kelmoqda. U NBC telekanalidagi „Lipstick Jungle“ filmida 1999-yilda Annie va Maddi Xilining televizion filmida Molly kabi rollarni ijro etdi. Hyland aktrisa Molly Kalver bilan birga „Olive Garden“ reklama roligida ishtirok etdi. U, shuningdek, Brodveyda „Grey Gardens“ (2006)dagi yosh Jaklin Buvier sifatida paydo boʻldi.
2009-yildan 2020-yilgacha Hyland ABC Modern Family sitkomida Xeyli Danfi rolini oʻynadi, buning uchun u va shouning qolgan aʼzolari 2011-yildan 2014-yilgacha har yili Komediya serialidagi ansamblning ajoyib ijrosi uchun Ekran aktyorlari gildiyasi mukofotini qoʻlga kiritdilar.
2011-yilda Hyland Disney Channel Original Moviening „Geek Charming“ filmida rol oʻynadi. 2012-yilda Hyland „Struck by Lightning“ filmida paydo boʻldi. 2012-yil sentabr oyida u Dianna Agron va Gabbi Duglas bilan birga Nintendo 3DS reklama roligida ishtirok etdi.
Hyland ijro etgan qoʻshimcha musiqiy loyihalar va teatr spektakllari: „Kerrigan — Lowdermilk Live“ (2013-yilgi kontsert), „Hair“ (2014-yilda Hollywood Bowl ga moslashtirilgan), „The Unauthorized Musical Parody of Scream“ (2014-yilda Rockwell Table & Stageda spektakl) va Jenna Ushkowitz hamda Samanta Futerman tomonidan yaratilgan Adoption uchun „Kindred Foundation“ (2015-yilda mablagʻ yigʻish).
2014 va 2018-yillarda Hyland Disney Parksning Rojdestvo bayrami paradida (Disney Parklarida Rojdestvo bayrami) Jordan Fisher bilan raqsga tushish va qoʻshiq aytishni oʻz ichiga olgan mezbonlikni amalga oshirdi. Hyland shuningdek, „The Wonderful World of Disney: Disneyland 60“ (2016) va „Mickey’s 90th Spectacular“ (2018) filmlarida mehmon sifatida ishtirok etdi.
Hyland 2019-yilgi Teen Choice mukofotlarida Jordan McGrou (doktor Filning o‘g‘li) bilan „Met At a Party“ debyut ijrosini kuyladi. Singl 2019-yil 9-avgustda Republic Records orqali chiqarildi.
2021-yil oktabr oyida Hyland shokoladli vitaminlar (shu jumladan, „Beauty Bites“ va „Mood Bites“) qatori Sourse kreativ direktori va hammuassisi bo‘ldi.
2022-yilda Hyland Peacockda Love Island USA boshlovchiligini qabul qiladi. Shuningdek, u Pitch „Perfect: Bumper in Berlin“ filmida rol oʻynaydi.
Aloqalar
Hyland oʻzining „Geek Charming“ hamkasbi Mett Prokop bilan 2010-yilda tanishganidan soʻng toʻrt yil davomida uchrashdi. 2014-yil avgust oyida Hyland Prokopga nisbatan to‘rt yillik munosabatlari davomida uni jismoniy va og‘zaki haqorat qilgani uchun munosabatdagi zo‘ravonlikni vaqtincha cheklashga qaror qildi. Oʻsha yilning oktabr oyida bu ehtiyot chorasi vaqtinchalik emas, butunlayga aylandi.
2017-yilda Hyland „The Bachelorette“ va „Bachelor in Paradise“ filmining sobiq ishtirokchisi Uells Adams bilan uchrashishni boshladi. 2019-yil iyul oyida juftlik unashtirildi. Ular COVID-19 pandemiyasi sababli qoldirilgan 2020-yil avgust oyidagi rejalashtirgan toʻylarini bir necha bor qoldirgan. Er-xotin 2022-yilda, iyun oyi boshida ochiq kelinlik marosimini nishonlagandan keyin turmush qurishni kutishgan edi. Ular hozirda Los-Anjelesda istiqomat qilishadi.
Salomatlik
Hylandga yosh bolaligida buyrak displaziyasi tashxisi qoʻyilgan va 2012-yil aprel oyida otasidan buyrak koʻchirib oʻtkazilgan. Bu buyrak koʻchirish bir necha yildan soʻng muvaffaqiyatsizlikka uchradi va 2017-yil sentabr oyida uning ukasi Ian tomonidan topshirilgan ikkinchi buyrak transplantatsiyasiga olib keldi. Hyland tanasi oʻzining hadya qilingan buyragini rad etmasligini taʼminlash uchun muntazam ravishda rad etishga qarshi dorilar va steroidlarni qabul qiladi; binobarin, Hyland vazni va mushak massasini saqlab qolishda qiynaladi va bir necha marta yotoqda dam oladi, baʼzan esa bir vaqtning oʻzida „Modern Family“ filmini suratga olishni davom ettiradi.
2018-yil dekabr oyida Self jurnalidagi maqolasida Hyland oʻz joniga qasd qilish haqida oʻylaganini aytdi, chunki u oʻzini oilasiga yuk deb hisobladi va tanasi otasining buyragini rad etgani uchun oʻzini aybladi. Tugʻilganidan beri u sogʻligʻini yaxshilash uchun 16 ta operatsiyani oʻtkazdi, jumladan, koʻplab buyrak operatsiyalari va endometriozini davolash uchun laparoskopik jarrohlik ham oʻtkizilgan edi.
Tarjimonning soxta do'stlari
Tarjimonning soxta doʻstlari matnni notoʻgʻri tushunish va notoʻgʻri tarjima qilishga olib kelishi mumkin. Ularning baʼzilari oʻzlashtirilgandan soʻng soʻzning maʼnosi tillardan birida oʻzgarganligi sababli shakllangan, boshqa hollarda esa oʻzlashtirish umuman roʻy bermay, soʻzlar qaysidir qadimiy tilda umumiy ildizdan kelgan, lekin turli maʼnolarga ega; baʼzan ohangdorlik mutlaqo tasodifiy boʻladi. „Soxta doʻstlar“ atamasi 1928 yilda M. Kyossler va J. Derokkini tomonidan „Les faux amis ou Les pièges du vocabulaire anglais“ kitobida kiritilgan.
Tarjimonning soxta doʻstlarining alohida holati psevdointernatsionalizmlardir — xalqaro lugʻat soʻzlari bilan (grafik va / yoki fonetik shakli boʻyicha) bogʻlangan va tarjimada turli qiyinchiliklarni keltirib chiqaradigan tillararo omonimlar: toʻliq yoki ifodalar, ifodada soʻzlarning leksik muvofiqligining buzilishi yoki uslubiy moslashuvining buzilishi.
Tarjimonning soxta doʻstlaridan farqli oʻlaroq, ikkita tilda bir xil maʼno va oʻxshash tovushga ega boʻlgan soʻzlar ham mavjud. Kelib chiqishi boʻyicha qarindosh boʻlgan bunday „tarjimonning haqiqiy doʻstlari“ leksik kognatlar deb ataladi.
Tarixiy rivojlanish jarayonida qayta koʻrib chiqish (tillarning mustaqil rivojlanishi)
Avlod tillarida bobo tilidagi bir soʻzning maʼnosi turli yoʻnalishlarda rivojlanishi mumkin. Bu oxir-oqibatda turli xil yaqin tillarda uning leksik maʼnosida nomuvofiqliklarning paydo boʻlishiga olib keladi.
Çamlıdere
Çamlıdere — Turkiyaning Burdur viloyati Ağlasun tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 201 nafar (2021).
Tarjimonning soxta do'stlari
Tarixiy rivojlanish jarayonida qayta koʻrib chiqish (tillarning mustaqil rivojlanishi)
Masalan,gift soʻzi ingliz tilida sovgʻa, tuhfa degan maʼnoni anglatadi (shu jumladan „isteʼdod“, „iqtidorlilik“ maʼnolarini ham bildiradi), nemis tilida esa — zahar, ogʻu. Shunga koʻra, ingliz tilida gifted — qobiliyatli,nemis tilida Giftig — zaharli degan maʼnoni anglatadi. Ushbu keng tarqalgan umumnemis soʻzining asl maʼnosi „berilgan narsa“ hisoblanadi.
Tarixiy taraqqiyot jarayonida so‘zning leksik maʼnosi kengayishi ham, torayishi ham mumkin. Baʼzan soʻzning denotativ maʼnosi oldingidek boʻlib qolishi mumkin, lekin uning konnotativ maʼnosi oʻzgarishi mumkin: żyd uslubiy jihatdan neytral soʻz boʻlsa, жид kamsituvchi disfemiyadir.
Gʻazab
Gʻazab — odamda tez va kuchli paydo boʻlib, shiddat bilan oʻtadigan qisqa muddatli hissiy holat (qarang Affekt).
Tarjimonning soxta do'stlari
Tarixiy rivojlanish jarayonida qayta koʻrib chiqish (tillarning mustaqil rivojlanishi)
Proslavyan tilida vonjati soʻzi (> вонять) „hidlanish“ degan maʼnoni anglatadi. Rus tilida uning maʼnosi „yomon hid“ darajasigacha koʻtarilgan boʻlsa, Gʻarbiy slavyan tillarida (masalan, voňavka — atir) salbiy maʼnoga ega emas. Rus tilidagi asl maʼno obonyat (ob- + vonyat), obonyanie soʻzlarida, shuningdek, qadimgi slavyan tilida asosan cherkov va boshqa ibodatxonalarida hidni tasvirlash uchun ishlatiladigan „blagovonie“ (yoqimli hid) soʻzlarida saqlanib qolgan.