cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Subatomik zarracha
Boshqa xususiyatlar
Barcha kuzatilishi mumkin boʻlgan subatomik zarrachalarning elektr zaryadi elementar zaryadning butun soniga teng. Standart modelning kvarklari „butun boʻlmagan“ elektr zaryadlariga ega, yaʼni koʻp sonli e, lekin kvarklarni (va butun son boʻlmagan elektr zaryadiga ega boʻlgan boshqa kombinatsiyalarni) rang chegarasi tufayli ajratib boʻlmaydi. Barionlar, mezonlar va ularning antizarralari uchun tashkil etuvchi kvarklarning zaryadlari e ning butun soniga koʻpayadi. Albert Eynshteyn, Satyendra Nath Bose, Lui de Broyl va boshqa koʻplab olimlarning ishlari orqali hozirgi ilmiy nazariya barcha zarralar ham toʻlqin tabiatiga ega ekanligini taʼkidlaydi. Bu nafaqat elementar zarralar, balki atomlar va hatto molekulalar kabi birikma zarralar uchun ham tasdiqlangan. Aslida, relativistik boʻlmagan kvant mexanikasining anʼanaviy formulalariga koʻra, toʻlqin-zarracha ikkiligi barcha ob’ektlarga, hatto makroskopik ob’ektlarga ham tegishli; makroskopik ob’ektlarning toʻlqinli xususiyatlarini ularning kichik toʻlqin uzunliklari tufayli aniqlab boʻlmaydi.
Zarrachalar orasidagi oʻzaro taʼsirlar koʻp asrlar davomida sinchkovlik bilan tekshirilgan va bir nechta oddiy qonunlar zarrachalarning toʻqnashuv va oʻzaro taʼsirlarda qanday harakat qilishini asoslaydi. Ulardan eng asosiysi energiyaning saqlanish va impulsning saqlanish qonunlari boʻlib, ular yulduzlardan to kvarklargacha boʻlgan kattalik shkalalarida zarrachalarning oʻzaro taʼsirini hisoblash imkonini beradi. Bular Nyuton mexanikasining zaruriy asoslari, dastlab 1687 yilda nashr etilgan Philosophiae Naturalis Principia Mathematica kitobidagi bir qator bayonotlar va tenglamalardir.
Atomning boʻlinishi
Manfiy zaryadlangan elektronning massasi vodorod atomining  1⁄1837 yoki 1836 qismiga teng. Vodorod atomi massasining qolgan qismi musbat zaryadlangan protondan keladi. Elementning atom raqami uning yadrosidagi protonlar sonidir. Neytronlar massasi protonnikidan biroz kattaroq boʻlgan neytral zarralardir. Xuddi shu elementning turli izotoplari bir xil miqdordagi protonlarni oʻz ichiga oladi, ammo neytronlarning soni har xil. Izotopning massa soni — nuklonlarning umumiy soni (neytronlar va protonlar birgalikda).
Kimyo elektron almashinuvi atomlarni kristallar va molekulalar kabi tuzilmalarga qanday bogʻlashi bilan bogʻliq. Kimyoni tushunishda muhim deb hisoblangan subatomik zarralar elektron, proton va neytrondir. Yadro fizikasi proton va neytronlarning yadrolarda qanday joylashishi bilan shugʻullanadi. Subatomik zarralar, atomlar va molekulalar, ularning tuzilishi va oʻzaro taʼsirini oʻrganish kvant mexanikasini talab qiladi. Zarrachalar soni va turlarini oʻzgartiruvchi jarayonlarni tahlil qilish kvant maydon nazariyasini talab qiladi. Oʻz-oʻzidan subatomik zarralarni oʻrganish zarrachalar fizikasi deb ataladi. Yuqori energiya fizikasi atamasi „zarrachalar fizikasi“ ning deyarli sinonimidir, chunki zarralarni yaratish yuqori energiyani talab qiladi: u faqat kosmik nurlar natijasida yoki zarracha tezlatgichlarida sodir boʻladi. Zarracha fenomenologiyasi ushbu tajribalar natijasida olingan subatomik zarralar haqidagi bilimlarni tizimlashtiradi.
Tarix
" Subatomik zarracha" atamasi asosan 1960-yillarning retronimi yaʼni faqatgina osha yillar atamasi boʻlib, koʻp sonli barionlar va mezonlarni (ular adronlarni oʻz ichiga oladi) hozirgi haqiqatda elementar deb hisoblangan zarrachalardan ajratish uchun ishlatilgan. Bundan oldin adronlar odatda „elementar“ deb tasniflangan, chunki ularning tarkibi nomaʼlum edi.
Yana qarang
• Atom: Journey Across the Subatomic Cosmos (book)
• Atom: An Odyssey from the Big Bang to Life on Earth...and Beyond (book)
• CPT invariance
• Dark matter
• Hot spot effect in subatomic physics
• List of fictional elements, materials, isotopes and atomic particles
• List of particles
• Poincaré symmetry
Byurokratiya
Byurokratiya (frans. bureau byuro, idora; yun. kratos — kuch, hokimiyat, xukmronlik) — dastlab hukumat idoralarining rahbarlari va amaldorlari hokimiyati; keyinchalik jamiyatning turli sohalarida paydo boʻlgan yirik tashkilotlardagi xizmatchilar qatlamini ifodalagan. Boshqaruv va maʼmuriyatning zarur qismi sifatida B. alohida ijtimoiy qatlamga aylanib boradi. B.ga xos xususiyatlar: kuyi mansabdorlarning yuqori mansabdorlarga bosqichmabosqich boʻysunishi, qattiq ish tartiboti, maxsus maʼlumotni taqozo etuvchi rasmiylashgan vazifalarni amalga oshirishda mehnat va masʼuliyat taqsimoti. Tashkilot koʻpchilik aʼzolarining mustaqil ravishda imtiyozli qatlamga aylanishga intilishi oqibatida rasmiyatchilik, oʻzboshimchalik, avtoritarizm va sharoitga moslashish kuchaya boradi, tashkilotning tartibqoida hamda maqsadvazifalariga boʻysundirilishi asosan B.ni mustahkamlash va saqlab qolish uchun xizmat qiladi. Bu hol ayniqsa avtoritar tizimlarda yaqqol namoyon boʻladi. Mansabdor shaxs tomonidan oʻz vazifasiga vijdonsizlik va sovuqqonlik bilan karat, fuqarolarning taklif, ariza va shikoyatlarini koʻrib chiqish tartibini buzish, ularga toʻralarcha munosabatda boʻlish hollari davlat va jamiyat manfaatlariga, fuqarolarning qonun bilan qoʻriqlanadigan huquq va manfaatlariga jiddiy zarar yetkazadi. Demokratik jamiyat B.ning mazkur salbiy xususiyatlarini bartaraf etish va cheklashga qaratilgan nazorat hamda boshqaruv shakllarini ishlab chiqishga harakat qiladi.
Google Podcasts
Google Podcasts — Google tomonidan ishlab chiqilgan va 2018-yil 18-iyun kuni Android qurilmalari uchun taqdim etilgan podkast ilovasi.
Tarixi
2018-yil sentabr oyida Google Cast qoʻllab-quvvatlovi Google Podcastsga qoʻshildi. Google I/O 2019 koʻrgazmasida Google iOS, Android va Windows uchun Google Podcasts veb-versiyasini eʼlon qildi. iOS versiyasi 2020-yil mart oyida ishga tushirildi. 2019-yil noyabr oyida ilovaning dizayn Google Material Theme yordamida qayta oʻzgartirildi. 2020-yil 12-mayda Google foydalanuvchilar podkast obunalari va tarixlarini Google Play Musiqa orqali Google Podcastsga oʻtkazishlari mumkinligini eʼlon qildi.
2023-yilda Google Podcasts rahbarlari Chuk va Steve McClendon yaqin kelajakda podkastlar YouTube Musicga qoʻshilishi haqida eʼlon qildi.
Erasun
Erasun Ispaniyaning Navarra mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Navarra provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 26,13 km2. Aholisi — 159 kishi (2010).
Viels-Maisons
Viels-Maisons Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Château-Thierry tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
950 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 44,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 21,2 km2. Dengiz sathidan 97 – 221 m balandlikda joylashgan.
Benton (Pennsylvania)
Benton AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Columbia County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
918 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 1,6 km2. Shundan 1,6 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 233 m balandlikda joylashgan.
Kawala
Kawala (
An'anaviy Yaqin Sharq musiqasida juda mashhur bo'lgan nayga juda o'xshash bo'lsa-da, kavalaning orqa tomonida nay kabi teshik yo'q. Kawala Misr xalq musiqa jamoatchiligi orasida asosiy bo'lgan ovoz tuzilishiga ega va ko'plab xalq kuylarida cholg'u yoki vokal uchun asosdir hisoblanadi.
Kawala ichi bo'sh bo'lib, to'rtta tugundan iboratdir.u bo'ylab oltita barmoq teshigi mavjud.Musiqiy kompozitsiyada talab qilinadigan o'lchovga ko'ra, asbob to'qqiz xil o'lchamga ega. Bugungi kunda ko'pincha diniy bayramlar va to'ylarda ushbu asbob chalinadi, u cho'ponlarning suruvlarini boshqarish uchun ishlatiladigan vosita sifatida kelib chiqqan. Shu sababli, "qo'ng'iroq qilish va javob berish" ketma-ketligini o'z ichiga olgan har qanday musiqiy kompozitsiyada yordam beradigan ko'rinadi.
O'yinchilar
Ahmad El Arnab Misrda va butun dunyoda eng nufuzli kawala o'yinchilaridan biri hisoblanadi. Misrning Sharqiya gubernatorligining kichik bir qishlog'ida yashaydi. U dunyo bo'ylab ko'plab misrlik so'fiy qo'shiqchilar, jumladan Shayx Yasin Al-Tohamiy va boshqa g'arb bastakorlari bilan birga Kuy chalishda ishtirok etgan. Shuningdek, u butun Misrdagi milliy folklor bayramlarida va bazmlarida ya'ni mavlidlarda muntazam ishtirok etadi. U Misrlik omon qolgan eng qadimgi o'yinchilardan biri bo'lib, uning o'ziga xos belgisi dumaloq nafas olish texnikasidan foydalangan holda asbobda turli xil ohang va ovozlarni yarata olish qobiliyatidir qobiliyatidir.
Mavovilda to'p surgan Ibrohim Shohin ham Misrning yana bir taniqli kawal o'yinchisi hisoblanadi. U bir vaqtlar o'z qishlog'idagi tadbirlarda va Misrdagi yirik musobaqalardamuntazam o'ynagan va xalqaro miqyosda ko'p tanilgan hamda sayohat qilgan musiqachi edi.
Texnika
Ovoz kawalaning yuqori qismi ya'ni (og'iz) teshigiga havo puflash orqali, instrumentalistlarga dumaloq nafas olish deb nomlanuvchi usul bilan chiqariladi. Ushbu usul yordamida musiqachi burun orqali nafas oladi va burun orqali nafas olishda davom etgan holda, havoning bir tekis va uzluksiz oqimiga erishish uchun uning chiqishini nazorat qilib, burun orqali nafas oladi. Ushbu usul qo'lbola uslubda ishhlatilgangan o'xshaydi va asbobdan uzoq hamda  uzluksiz, bir tekis yoqimli ovoz hosil qiladi.
Kavalaning boshqa musiqa asboblar orasida o'ziga xosligi shundaki, ham shkala, ham glissando ishlab chiqarilishi mumkin, bu esa musiqachiga har qanday notani va shu tariqa har qanday kalitni chiroyli qilib chalish uchun moslashuvchanlikni beradi, bu esa tonal moslashuvchanlikni beradi. Oldin Kawaladan foydalanish odatda diniy ashularda chegaralangan. Lekin keyinchalik, asta-sekin bu cholg'u xalq musiqasining boshqa sohalariga ham kira boshlandi va Misrning har bir burchagida o'z o'rnini topdi.
Ishlab chiqarish
Kawala yasovchilar kawalani yasashdan oldin o'z qamishlarini tuproqda payti tanlab oladi va ichini o‘yib, bo‘yi o‘sishni to‘xtatib, qalinroq va qattiqroq bo‘lishini ta’minlaydi. Qamishlar o'rim-yig'imga yetgunga qadar tuproqda qoldiriladi, shundan so‘ng ular to‘liq quritilishi uchun qirib tashlanadi va quyoshda qoldiriladi. Keyin har bir dastani ingichka uchidan boshlab to'rt tugunli bo'laklarga bo'lish bosqichi keladi, shunda musiqachi (tartibda) 1: 2 nisbatda etakchi trubka va keyingi trubani oladi (har bir sardor uchun ikkita izdosh trubkasi). Ishlab chiqaruvchi ohang jozibasini bir xilligini ta'minlash uchun bir xil sopadan ytakchi va uning izdoshini tanlashga ehtiyot bo'ladi. Ichkaridan har bir tugundagi qamishni xonalarga bo'linadigan ichki bo'linmalari olib tashlanadi va natijada ikkala uchida ichi bo'sh quvurcha hosil bo'ladi. So'ngra har qanday ortiqcha ichki bo'linmalarning qolgan qismi bilan birga silliq va o'ziga yarasha ichki qism yaralishi uchun boahqa xonalari ham ishlov beriladi.
Guillaucourt
Guillaucourt Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Somme departamenti Montdidier tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
368 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 57,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,4 km2. Dengiz sathidan 52 – 96 m balandlikda joylashgan.
Obisangbur
− Obisangbur (Обисангбур)  — Tojikiston Respublikasining Fayzobod tumani, CHavonon tumani shahariga qarashli daha. Dahanadan jamoat markazigacha 2 km
Aholisi
Aholisi - 1020 kishi.
Fairfield (Iowa)
Fairfield AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Jefferson okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
9464 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 583,7 nafar kishi.
Byust
Byust (lot. bustum — kuydirish joyi, frans. buste — maqbaradagi haykal) — odamning koʻkrakdan yuqori — bosh qismi tasvirlangan haykal, mukammal haykaltaroshlik asari. Dastlab Misr va Yunonistonda paydo boʻlgan, soʻng Qadimgi Rimda portret sanʼati sifatida shakllangan (mujassamotiga taglik ham qoʻshilgan). Uygʻonish davri sanʼatida keng tarqalgan. Donatella Deziderio da Settinyano, L. Bernini, J. A. Gudon, O. Roden va boshqa, Rossiyada F. Shubin, S. Galberg va boshqa eng yaxshi B. namunalarini yaratgan. Oʻzbekiston hududida milodiy 1-asrdan boshlab B. haykallar yaratilgan. Maye, Ayritomaan topilgan musiqachilar (2-asr), Qoʻykirilgan qalʼadan topilgan ostadon qopqogʻiga ishlangan erkak boshi (2—3-asrlar), Samarqanddan topilgan ostadonning haykal kismi (6—7-asrlar).
20-asr oʻzbek haykaltaroshligida taniqli jamoat, madaniyat va sanʼat arboblarining B.lari (A. Shoymurodov, "Mehnat qahramoni Sh. Qudratov"; H. Husniddinxoʻjayev, "Mannon Uygʻurt", "Hamza"; A. Ahmedov, "Komil Yormatov"; Ya. Shapiro, "Shukur Burhonov" va boshqalar), shuningdek inson, ayol goʻzalligi tarannum etilgan B.lar (N. Feodoridis, "Ayol"; E. Tojiboyev, "Oydin" va boshqalar) ham yaratildi.
SSSR futbol federatsiyasi kubogi 1990 yil
SSSR futbol federatsiyasi kubogi SSSR futbol federatsiyasi kubogi. Musobaqaning rasmiy nomi - SSSR futbol ittifoqi kubogi 1990-yil.1990-yil 28 -maydan 6-iyulgacha o'tkazildi. “Chernomorets Odessa” finalda “Dnepropetrovsk Dnepr” jamoasini 2:0 hisobida mag‘lub etib, ilk bor g'olib bo'ldi. Qura yakunida kubok Odessa jamoasiga topshirildi va unga abadiy saqlash uchun topshirildi. Bundan buyon SSSR futbol federatsiyasi kubogini Chernomoretsdagi "Chernomorets" stadionida joylashgan futbol muzeyida ko'rish mumkin. Odessa.
Itbinafsha
Itbinafsha, itgunafsha (Veronica arvensis) — sigirquyrukdoshlar oilasiga mansub bir yillik oʻt. Poyasi oddiy (shoxlanmagan), 5—10 sm. Barglari yuraksimon, tuxumsimon, kungurali, barg bandi juda qisqa. Yondosh barglari bandsiz, tekis qirrali, nashtarsimon. Toʻpguli boshoqsimon. Gulbandi qisqa. Gultoji och havo-rang. Mevasi koʻsak, tukli bezlar bilan qoplangan, 15—20 urugʻli. Urugʻi tuxumsimon. Alr.da gullab, mayda urugʻlaydi.
Adirlarda, ekinlar orasida uchraydi. Oʻrta Osiyo, Rossiyaning Yevropa qismi, Kavkaz, Gʻarbiy Sibir, gʻarbiy Yevropa, Oʻrta dengiz atroflari va Shim. Amerikada oʻsadi. Boshqa oʻtlar bilan oʻrilgan I.ni mollar yaxshi yeydi.
Itburun
Itburun (Rosa canina L) — raʼnodoshlar oilasiga mansub oʻsimlik (qarang Naʼmatak).
Harakat tenglamalari
thumb|360x360px| v va boshqalar t bir xil boʻlmagan tezlanish ostida harakatlanuvchi zarrachaning grafigi a. Fizikada harakat tenglamalari fizik tizimning harakatini vaqt funktsiyasi sifatida tavsiflovchi tenglamalardir. Aniqroq aytganda, harakat tenglamalari fizik tizimning harakatini dinamik oʻzgaruvchilar nuqtai nazaridan matematik funktsiyalar toʻplami sifatida tavsiflaydi. Bu oʻzgaruvchilar odatda fazoviy koordinatalar va vaqtdir, lekin impuls komponentlarini oʻz ichiga olishi mumkin. Eng umumiy tanlov jismoniy tizimga xos boʻlgan har qanday qulay oʻzgaruvchilar boʻlishi mumkin boʻlgan umumlashtirilgan koordinatalardir. Funktsiyalar klassik mexanikada Evklid fazosida aniqlanadi, lekin nisbiylik nazariyasida egri boʻshliqlar bilan almashtiriladi. Agar tizimning dinamikasi maʼlum boʻlsa, tenglamalar dinamikaning harakatini tavsiflovchi differensial tenglamalar uchun yechimlardir.
Turlari
Harakatning ikkita asosiy tavsifi mavjud: dinamika va kinematika. Dinamik umumiydir, chunki zarrachalarning momentlari, kuchlari va energiyasi hisobga olinadi. Bunday holda, baʼzida dinamika atamasi tizim qanoatlantiradigan differensial tenglamalarni (masalan, Nyutonning ikkinchi qonuni yoki Eyler-Lagranj tenglamalari), baʼzan esa bu tenglamalarning echimlarini anglatadi.
Biroq, kinematika oddiyroq. Bu faqat ob’ektlar va vaqtning pozitsiyalaridan olingan oʻzgaruvchilarga tegishli. Doimiy tezlanish sharoitida bu oddiyroq harakat tenglamalari odatda kinematik miqdorlarning taʼriflaridan kelib chiqadigan SUVAT tenglamalari deb ataladi: siljish (
s
), boshlangʻich tezlik (
), yakuniy tezlik (
v
a
), va vaqt (
t
).
Harakatning differensial tenglamasi, odatda, baʼzi bir fizik qonun sifatida aniqlanadi va fizik miqdorlarning taʼriflarini qoʻllaydi, muammo uchun tenglamani oʻrnatish uchun ishlatiladi. Differensial tenglamani yechish ixtiyoriy konstantalar bilan umumiy yechimga olib keladi, yechimlar oilasiga mos keladigan oʻzboshimchalik. Muayyan yechimni dastlabki qiymatlarni oʻrnatish orqali olish mumkin, bu esa doimiy qiymatlarni belgilaydi.
Buni rasman aytish uchun, umuman olganda
M
r
holatiga, uning tezligiga (
ning birinchi marta hosilasi,
funktsiyadir.
Bu yerda
— vaqt va har bir ortiqcha nuqta bir vaqtning hosilasini bildiradi. Dastlabki shartlar
da doimiy qiymatlar bilan berilgan,
Harakat tenglamasining
r(t)
yechimi, belgilangan boshlangʻich qiymatlari bilan,
dan keyingi barcha
vaqtlari uchun tizimni tavsiflaydi. Boshqa dinamik oʻzgaruvchilar, masalan, jismning impulsi
dan olingan miqdorlar, r oʻrniga
oʻrniga, baʼzi bir harakat tenglamalaridan hal qilish uchun miqdor sifatida ishlatilishi mumkin, garchi ob’ektning
vaqtidagi pozitsiyasi hozirgacha eng koʻp terilgan miqdordir.
Baʼzan, tenglama chiziqli boʻladi va aniq echilishi ehtimoli koʻproq. Umuman olganda, tenglama chiziqli boʻlmagan boʻladi va uni aniq echib boʻlmaydi, shuning uchun turli xil yaqinlashishlardan foydalanish kerak. Chiziqli boʻlmagan tenglamalar yechimlari tizimning boshlangʻich sharoitlarga qanchalik sezgir boʻlishiga qarab xaotik xatti-harakatlarni koʻrsatishi mumkin.
Tarixi
Koinotning kinematikasi, dinamikasi va matematik modellari koʻplab mutafakkirlar tufayli uch ming yil davomida bosqichma-bosqich rivojlandi, ularning faqat baʼzilari bizga maʼlum. Antik davrda ruhoniylar, munajjimlar va astronomlar Quyosh va Oy tutilishini, Quyoshning toʻntarishlari va tengkunliklarini va Oy davrini bashorat qilishgan. Ammo ularni boshqaradigan algoritmlar toʻplamidan boshqa hech narsa yoʻq edi. Harakat tenglamalari yana ming yil davomida yozilmagan.
XIII asrda oʻrta asr olimlari — masalan, Oksford va Parijdagi nisbatan yangi universitetlarda — qadimgi matematiklar (Evklid va Arximed) va faylasuflardan (Aristotel) hozirgi kunda fizika deb ataladigan yangi bilimlar majmuasini ishlab chiqish uchun foydalandilar.
Oksfordda Merton kolleji tabiatshunoslikka, asosan fizika, astronomiya va matematikaga bagʻishlangan, Parij universiteti ziyolilari bilan oʻxshash boʻlgan bir guruh olimlarni boshpana qildi. Tomas Bredvardin masofa va tezlik kabi Aristotel miqdorlarini kengaytirdi va ularga intensivlik va kengayishni tayinladi. Bredvardin kuch, qarshilik, masofa, tezlik va vaqtni oʻz ichiga olgan eksponensial qonunni taklif qildi. Nikolas Oresme Bredvardinning dalillarini yanada kengaytirdi. Merton maktabi bir tekis tezlashtirilgan harakatni boshdan kechirayotgan jismning harakat miqdori tezlashtirilgan harakatning yarmida erishilgan tezlikda bir tekis harakat miqdoriga teng ekanligini isbotladi.
„Inertiya“ atamasi Kepler tomonidan qoʻllanilgan va uni tinch holatda boʻlgan jismlarga qoʻllagan. (Harakatning birinchi qonuni endi koʻpincha inersiya qonuni deb ataladi)
Galiley harakatning uchinchi qonunini, harakat va reaksiya tengligi qonunini toʻliq anglab yetmagan boʻlsa-da, Aristotelning baʼzi xatolarini tuzatgan. Stevin va boshqalar bilan Galiley ham statika haqida yozgan. U kuchlar parallelogrammasi printsipini ishlab chiqdi, ammo uning doirasini toʻliq tan olmadi.
Galiley mayatnik qonunlari bilan ham qiziqdi, uning birinchi kuzatishlari yoshligida edi. 1583 yilda u Pizadagi soborda namoz oʻqiyotganda, uning diqqatini vaqtni saqlash uchun oʻz pulslariga ishora qilib, yonib turgan katta chiroqning harakatiga qaratdi. Uning nazarida bu davr harakat sezilarli darajada kamayganidan keyin ham mayatnikning izoxronizmini kashf qilgandan keyin ham xuddi shunday koʻrindi.
Kinematik kattaliklar
[[Fayl:Kinematics.svg|thumb|300x300px| Klassik
m
massali zarrachaning kinematik miqdorlari: pozitsiyasi
, tezlik
v
, tezlanish
a
.]] Bir lahzali pozitsiyadan
, vaqtning lahzali qiymatida lahzalik maʼnosi
t
, lahzali tezlik
va tezlanish
umumiy, koordinatadan mustaqil taʼriflarga ega :
Eʼtibor bering, tezlik har doim harakat yoʻnalishiga ishora qiladi, boshqacha qilib aytganda, egri yoʻl uchun u tangens vektoridir. Oddiy qilib aytganda, birinchi tartibli hosilalar egri tangenslar bilan bogʻliq. Hali ham kavisli yoʻllar uchun tezlanish yoʻlning egrilik markaziga yoʻnaltiriladi. Yana, ochiq aytganda, ikkinchi tartibli hosilalar egrilik bilan bogʻliq.
Aylanish analoglari „burchak vektori“ (zarrachaning maʼlum bir oʻq atrofida aylanadigan burchagi)
, burchak tezligi
va burchak tezlanishi
bu yerda
n̂
aylanish oʻqi yoʻnalishidagi birlik vektor,
θ
— ob’ektning oʻq atrofida aylantiradigan burchagi.
Burchak tezligi
ω
r
— zarrachaning pozitsiya vektori (aylanish oʻqidan radial) va
zarrachaning tangensial tezligi. Aylanadigan doimiy qattiq jism uchun bu munosabatlar qattiq jismning har bir nuqtasi uchun amal qiladi.
Yagona tezlanish
Toʻgʻri chiziqdagi doimiy yoki bir xil tezlanishli zarracha uchun harakatning differensial tenglamasi oddiy: tezlanish doimiy, shuning uchun ob’ekt pozitsiyasining ikkinchi hosilasi doimiydir. Ushbu ishning natijalari quyida umumlashtiriladi.
Toʻgʻri chiziqda doimiy translatsiya tezlanishi
Bu tenglamalar chiziqli, uch oʻlchamda doimiy tezlanish bilan tekis chiziqda harakatlanadigan zarraga nisbatan qoʻllaniladi. Pozitsiya, tezlik va tezlanish kollinear (parallel va bir xil chiziqda yotadi) boʻlgani uchun — faqat bu vektorlarning kattaliklari zarur va harakat toʻgʻri chiziq boʻylab boʻlgani uchun muammo samarali ravishda uch oʻlchovdan bittaga kamayadi.
bu yerda:
r0
is the particleʼs initial position
r
is the particleʼs final position
v0
v
is the particleʼs final velocity
a
is the particleʼs acceleration
t
is the time interval derivation
[1] va [2] tenglamalar tezlik va tezlanish taʼriflarini birlashtirishdan olingan., dastlabki shartlarga muvofiq
Fatma Girik
Fatma Girik (12-dekabr 1942-yil — 24-yanvar 2022-yil) — turk aktrisasi va siyosatchisi.
Harakat tenglamalari
Yagona tezlanish
and
kattalikda,
Fatma Girik
U Istanbuldagi Cagalogʻlu Qizlar Litseyini bitirgan. Kamera oldida uning birinchi koʻrinishi Arshavir Alyanak tomonidan yozilgan Günahkar Baba (gunohkor ota) kinosida jonlangan.
Harakat tenglamalari
Yagona tezlanish
[3] tenglama o'rtacha tezlikni o'z ichiga oladi
Fatma Girik
Kichik-kichik kinolarda rol namoyish etgan Fatma 1958-yil Seyfi Havaeri tomonidan suratga olingan kinoda bosh rolni ijro etgan.
Uch yil oʻtgach, Memduh Ün rejissor Ölüm Peşimizde (Oʻlim bizni quvib chiqaradi) filmidagi bosh roli bilan taniqli kino yulduziga aylandi. U 180 dan ortiq filmlarda rol oʻynadi. Keyinchalik u siyosat bilan shugʻullanib, 1989-94-yillarda Istanbulning Shishli tuman hokimi boʻlib ishlagan.
Qazviniy Hamidulloh Ibn Abu Bakr Mustavfiy
Qazviniy Hamidulloh Ibn Abu Bakr Mustavfiy (1281, Qazvin shahri — taxminan 1350) — eronlik tarixchi, geograf. Hulokuiylar saroyida moliya ishlari bilan shugʻullangan yirik amaldor boʻlgan. Vazir Rashiduddin qoʻl ostida xizmat qilgan. "Tarixi guzida" ("Tanlangan tarix", 1340 yil) asarini yozgan; unda moʻgʻul elxonlari va Erondagi mahalliy sulolalarning tarixi hamda mashhur kishilarning tarjimai holi, Qazvin shahri va viloyatining batafsil bayoni berilgan. Firdavsiyning "Shohnoma" dostoni davomi sifatida moʻljallangan "Zafarnoma" sheʼriy xronikasi (1331—32 yil), shuningdek, "Nuzhat ulqulub" ("Qalblar rohati") geografik asarini (1340-yil) yozgan. Asar muqaddima, 3 bob va xotimadan iborat. 1bobda metall va minerallar, mevali daraxtlar, tabobatda ishlatiladigan oʻsimliklar, yovvoyi va uy hayvonlari hamda parrandalar toʻgʻrisida fikr yuritilgan. 2bobda inson va uning xususiyatlari, tashqi qoʻrinishidagi ayrim farqlar bayon qilingan. Asarning 3bobida Eron va unga qoʻshni mamlakatlarning geografik tuzilishi, tabiiy boyliklari, aloqa yoʻllari, yirik shaharlar oʻrtasidagi masofa va boshqalar xususida bir qancha muhim maʼlumotlar keltirilgan. Asarning qoʻlyozma nusxalari Angliya, Fransiya, shuningdek, Toshkent va Sankt-Peterburg sharqshunoslik intlari qoʻlyozmalar fondlarida saqlanadi.
Harakat tenglamalari
Yagona tezlanish
. Intuitiv ravishda tezlik chiziqli ravishda oshadi, shuning uchun o'rtacha tezlik vaqtga ko'paytiriladi, bu tezlikni oshirish paytida bosib o'tgan masofadir
to
va [2] ichiga almashtirish
keyin quyidagini olish uchun soddalashtiramiz
yoki bu kattalikda
[3] dan,
t ni [1] ga qo‘yamiz:
[2] ga joylaymiz:
Odatda faqat birinchi 4 ta kerak, beshinchisi ixtiyoriy.
Bu yerda
g
standart tortishish kuchi qoʻllaniladi. Eʼtibor bering, har bir tenglama beshta oʻzgaruvchidan toʻrttasini oʻz ichiga oladi, shuning uchun bu holatda qolgan ikkitasini hisoblash uchun beshta oʻzgaruvchidan uchtasini bilish kifoya.
Boshlangʻich fizikada bir xil formulalar koʻpincha turli xil belgilarda yoziladi:
bu yerda
Porretta Terme
Porretta Terme Italiyaning Emilia-Romagna mintaqasida joylashgan kommunadir. Bologna provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 33 km2. 4528 nafar aholi istiqomat qiladi.
Harakat tenglamalari
Yagona tezlanish
u
ga almashtirgan boʻlsa,
s
r - r0
ni almashtiradi. Ular koʻpincha SUVAT tenglamalari deb ataladi, bu yerda „SUVAT“ oʻzgaruvchilarning qisqartmasi :
= siljish,
= boshlangʻich tezlik,
= yakuniy tezlik,
= tezlanish,
Umumiy tekis harakat
Koordinata vektori r, har doim koordinata boshidan radial ishora qiladi. Tezlik vektori v, har doim harakat yoʻliga teginish. Tezlanish vektori a, radial harakatga parallel emas, balki burchak va Koriolis tezlanishlari bilan qoplanadi, yoʻlga teginish ham emas, balki markazga yoʻnaltirilgan va radial tezlanishlar bilan qoplanadi. Tekislik qutb koordinatalarida kinematik vektorlar. Eʼtibor bering, oʻrnatish 2D boʻshliq bilan cheklanmagan, lekin har qanday yuqori oʻlchamdagi tekislik. Bu
Qutlugʻ Muhammad Barlos
Qutlugʻ Muhammad Barlos — Zahriddin Muhammad Bobur tomonidan „Jon tortqon“ nomi berilgan beklardan biri. Boburnomaga koʻra Boburning togʻosi Sulton Mahmudxon qoʻlida ham xizmat qilgan va uning izni bilan Boburni izlab topish va qutqarish ishlariga boshchilik qilgan. Boboyi Pargʻariy ismli bek va ikki navkar bilan birga uch kunlik qidiruvdan soʻng Boburni Karnon degan joydan topishgan.
NGC 4775
NGC 4775 Sunbula yulduz turkumidagi Scd tipli galaktikadir.
Vasif Adıgözəlov
Hayoti
Vasif Zülfüqar oʻgʻli Adıgözəlov 1935-yil 28-iyulda Bokudagi mashhur mugʻom ustasi Zülfü Adıgözəlov oilasida dunyoga keldi. Ilk musiqiy tahsilini konservatoriya qoshidagi 10 yillik musiqa maktabida pianino chalish boʻyicha oldi. 1953-yilda Üzeyir Hacıbəyov nomidagi Ozarbayjon davlat konservatoriyasiga kirdi. Bastakorlik boʻyicha Qara Qarayevdan, fortepiano saboqlarini Simuzər Quliyevadan oldi. 1959-yilda konservatoriyani ikki mutaxassislik boʻyicha tamomladi.
Vitaliy Zaxarov
Vitaliy Georgiyevich Zaxarov (Віталь Георгіевіч Захараў) — belaruslik qilichboz, Yevropa chempioni (2001), ikki karra jahon chempionati sovrindori (2002, 2003), ikki karra Olimpiya oʻyinlari ishtirokchisi (1996, 2000). Belarusiyada xizmat koʻrsatgan sport ustasi (2003).
NGC 4775
Ushbu obyektni William Herschel 1784-yilda kashf etgan.
Vitaliy Zaxarov
Biografiyasi
Vitaliy Zaxarov 1967-yil 18-dekabrda Farg‘onada tavallud topgan. 1987-yilda Minskka koʻchib oʻtgan.
Saterland
Saterland Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Cloppenburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 123,62 km2. 13 031 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Saterlandning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Vasif Adıgözəlov
Faoliyati
U professional faoliyatini 1958-yildan Radio va televideniye qoʻmitasida musiqa muharriri sifatida boshladi. Keyinchalik Ozarbayjon Bastakorlar ittifoqining masʼul kotibi, M. Maqomayev nomidagi Ozarbayjon davlat akademik filarmoniyasining bosh musiqa muharriri, A. Zeynallı nomidagi Boku musiqa maktabining direktori va shu kabi vazifalarda faoliyat yuritdi.
1972-yildan Üzeyir Hacıbəyov nomidagi Ozarbayjon davlat konservatoriyasida oʻqituvchilik qildi.
1990-yildan Ozarbayjon Bastakorlar ittifoqi Birinchi kotibi boʻldi.
NGC 4775
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Italyanlar
thumb|330x330px|Dunyodagi italyan diasporasi. Italyanlar — xalq. Italiyaning asosiy aholisi. Umumiy soni 66,5 million kishi (1990-yillar oʻrtalari), jumladan, Amerika Qoʻshma Shtatlarida (8,5 million kishi), Argentinada (1,35 million kishi), Fransiyada (1,1 million kishi) va boshqa mamlakatlarda ham yashaydilar. Yevropeoid irqiga mansub. Italyan tilida soʻzlashadi. Dindorlari — asosan, katoliklar.
Vitaliy Zaxarov
Sportchilik faoliyati
16 yoshida qilichbozlik bilan shugʻullanishni boshlaydi. Birinchi murabbiyi — Aleksandr Goppe. Jahon Kubrasi finalchisi, 1996-yilgi jahon chempionatining bronza medali sovrindori. 1999-yildan boshlab Anatoliy Novikov rahbarligida sport faoliyatini davom ettiradi.
Vasif Adıgözəlov
Faoliyati
1989-yildan professor ilmiy darajasini oldi. Shuningdek, Boku musiqa akademiyasining „Xor dirijorligi“ kafedrasi mudiri sifatida faoliyat olib bordi.
Vitaliy Zaxarov
Sportchilik faoliyati
Vitaliy Zaxarov oʻzining eng muhim yutuqlariga 2000-yillarning boshlarida erishgan. 2001-yilda Koblenz shahrida boʻlib oʻtgan Yevropa chempionatida finalga yoʻllanmani qoʻlga kiritadi va finalda italiyalik Paolo Milanolini magʻlub etib, oltin medalni qoʻlga kiritadi. Ushbu muvaffaqiyati tufayli Zaxarov Yevropa chempioni boʻlgan birinchi belarus qilichbozi sifatida oʻz nomini tarixga muxrlaydi. 2002 va 2003-yillarda oʻtkazilgan jahon chempionatlarida bronza medallarini qoʻlga kiritgan.
Harakat tenglamalari
Umumiy tekis harakat
pozitsiyasi bilan tavsiflangan tekislikdagi yoʻlni bosib oʻtadigan zarracha uchun kinematik tenglamalar. Ular oddiygina burchak tezligi
Vitaliy Zaxarov
Murabbiylik faoliyati
Sport faoliyatini yakunlagandan soʻng, Vitaliy Zaxarov murabbiylik faoliyatini boshlaydi. Hozirda Respublika olimpiya zaxiralari tayyorlash markazida zamonaviy beshkurash bo‘yicha murabbiy sifatida ish olib boradi.
Georges-Louis Leclerc
thumb
Boʻbaksoy
Boʻbaksoy — Navoiy viloyati Nurota tumanidagi soy. Orasoynpj bosh irmogʻi. Uz. 29 km. Oqtogʻning gʻarbiy kismi — Baxiltogʻning jan. yon bagʻridan (1500 m) boshlanadi va gʻarbga tomon oqib Eskiqishloq yonida Bitovsoy bilan qoʻshilib Orasoyni hosil qiladi. Qizilqum choʻllariga yaqin boʻlganidan B. havzasida yogʻin kam yogʻadi. Yogʻingarchilik paytidagina suvi koʻpayadi.
Vitaliy Zaxarov
Oʻyin uslubi
Zaxarovning soʻzlariga koʻra qilishbozlikda sportchi koʻp qirrali boʻlishi, raqib tomondan beriladigan barcha zarbalarga tayyor turishi kerak. Vitaliy Zaxarov oʻyinda eng koʻp amalga oshiradigan oʻziga xos uslublardan biri — „flesh“ zarbasidir. Bunda sportchi qilichi bilan toʻsatdan oldinga intiladi va raqibiga tezkor zarba berib, uni noqulay ahvolga solib qoʻyadi. Bu zarbaga qarshi raqib qanday yoʻl tutishidan qatʼi nazar, aksariyat hollarda Zaxarovning ushbu uslubi hamisha unga ochko olib kelgan.
Italyanlar
Mil. av. 1-mingyillikda Apennin yarim orol aholisining aksariyatini italik qabilalar tashkil etgan (qarang Italiklar). Ulardan biri — Laniy viloyatida yashagan lotinlar Rimga asos solganlar va, shuningdek, boshqa italik kabilalarini va yarim orolning shim.da yashovchi etrusklar, ligurlar, venetlar, keltlarni hamda yarim orolning jan.dagi va Sardiniya, Sitsiliya va Korsika orollaridagi yunonlar, karfagenliklar va sikullarni tobe etishgan. Mil. 1 — 2-asrlarda yarim orolning barcha aholisi lotin tilining xalq lahjasida soʻzlashgan. Mil. 5-asrdan bu aholi german qabilalari (vestgotlar vandallar, ostgotlar, langobardlar) bilan aralashib ketgan. 6—10-asrlar mobaynida Italiyaning ayrim viloyatlarini vizantiyaliklar, franklar, arablar, vengerlar, normannlar bosib olgan; bosqinchilar bilan aralashib ketish natijasida italyan elati va italyan xalq tili shakllangan. Biroq rasmiy til lotin tili boʻlib qolgan. 11—13-asrlarda italyan xalqining shakllanishi tugallangan. 13—14-asrlarda toskan laxjasi yagona italyan adabiy tili qaror to-pishida muhim rol oʻynadi, 19-asr 2-yarmida Italiyani siyosiy jihatdan birlashtirilishi jarayonida Italyanlar millat boʻlib shakllangan.
Harakat tenglamalari
Umumiy tekis harakat
ω
va burchak tezlanishi
α
uchun jismoniy miqdorlarning taʼriflaridan foydalangan holda tekislik qutb koordinatalaridagi pozitsiya vektorining vaqt hosilalaridir. Bu vaqt oʻtishi bilan oʻzgarib turadigan oniy miqdorlar.
Zarrachaning joylashuvi:
Georges-Louis Leclerc
Georges-Louis Leclerc yoki shunchaki Buffon (1707-yil 7-sentabr, Montbard — 1788-yil 16-mart, Parij) — fransuz tabiatshunosi. Fransiya akademiyasining aʼzosi (1753-yildan). 1739-yildan Parij Botanika bogʻining direktori. 36 jildli (1747—88) asosiy ilmiy asari „Tabiat tarixi“da oʻsimlik va hayvonot dunyosining birligi haqida fikr yuritadi. Buffon organizmlarni faqat sistemaga solibgina qolmasdan, yashab turgan muhit bilan birgalikda oʻrganish kerak, degan xulosa chiqardi. Geologiya sohasida yerning rivojlanish tarixi haqidagi nazariyani yaratdi („Yer nazariyasi“ asari nashr etilgan, 1749).
Harakat tenglamalari
Umumiy tekis harakat
êr
Vierzy
Vierzy Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Soissons tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
393 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 31,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 12,6 km2. Dengiz sathidan 86 – 155 m balandlikda joylashgan.
Harakat tenglamalari
Umumiy tekis harakat
va
êθ
qutb birlik vektorlari. Vaqtga qarab farqlash tezlikni beradi:
1940
Vafot etgan
🇷🇺
Harakat tenglamalari
Umumiy tekis harakat
radial komponentli
dr⁄dt
va aylanish tufayli qoʻshimcha komponent
rω
bilan. Vaqtga nisbatan farqlash yana tezlanishni oladi:
radial tezlanish
d2r⁄dt2
, markazga yoʻnaltirilgan tezlanish
–rω2
, Koriolis tezlanishi
2ωdr⁄dt
rα
ga boʻlinadi.
Ushbu tenglamalar bilan tasvirlangan harakatning maxsus holatlari quyidagi jadvalda sifat jihatidan umumlashtirilgan. Radial komponentlar yoki burchakli komponentlar nolga teng boʻlsa va harakatning nolga teng boʻlmagan komponenti bir xil tezlanishni tavsiflagan hollarda yuqorida ikkitasi allaqachon muhokama qilingan.
Nyuton mexanikasi
Tuzilgan birinchi umumiy harakat tenglamasi Nyutonning ikkinchi harakat qonuni edi. Eng umumiy shaklda u jismning impuls momentining oʻzgarish tezligini bildiradi
p = p(t) = mv(t)
F = F(x(t), v(t), t)
kuchga teng:
Tenglamadagi kuch ob’ekt taʼsir qiladigan kuch emas. Impulsni massa va tezlik bilan almashtirgan holda, qonun ham mashhurroq yoziladi
chunki
m
Nyuton mexanikasida doimiydir.
Nyutonning ikkinchi qonuni nuqtaga oʻxshash zarralarga va qattiq jismdagi barcha nuqtalarga taalluqlidir. Ular, shuningdek, deformatsiyalanadigan qattiq jismlar yoki suyuqliklar kabi massa kontinuumidagi har bir nuqtaga taalluqlidir, lekin tizimning harakatini hisobga olish kerak; moddiy hosilaga qarang. Massa doimiy boʻlmagan taqdirda, massa va tezlik boʻyicha vaqt hosilasi uchun mahsulot qoidasini qoʻllash etarli emas va Nyutonning ikkinchi qonuni impulsning saqlanishiga mos keladigan baʼzi oʻzgarishlarni talab qiladi; oʻzgaruvchan massa tizimiga qarang.
Nyutonning harakat qonunlaridan foydalangan holda vektor koʻrinishidagi harakat tenglamalarini yozish oson boʻlishi mumkin, ammo komponentlar fazoviy koordinatalar va vaqt bilan murakkab yoʻllar bilan farq qilishi mumkin va ularni echish oson emas. Koʻpincha muammoni toʻliq hal qilish uchun ortiqcha oʻzgaruvchilar mavjud, shuning uchun Nyuton qonunlari har doim ham tizimning harakatini aniqlashning eng samarali usuli emas. Toʻrtburchaklar geometriyaning oddiy holatlarida Nyuton qonunlari Kartezian koordinatalarida yaxshi ishlaydi, ammo boshqa koordinata tizimlarida keskin murakkablashishi mumkin.
Impuls shakli afzalroqdir, chunki u maxsus va umumiy nisbiylik kabi murakkabroq tizimlar uchun oson umumlashtiriladi (toʻrt momentumga qarang). Bundan tashqari, impulsni saqlash bilan ham foydalanish mumkin. Biroq, Nyuton qonunlari impulsning saqlanishidan koʻra asosiyroq emas, chunki Nyuton qonunlari jismga taʼsir etuvchi nol natijaviy kuch doimiy impulsni bildiradi, natijada esa impuls doimiy emasligini anglatadi. Impulsning saqlanishi har doim natijaviy kuchlarga boʻysunmaydigan izolyatsiyalangan tizim uchun toʻgʻri boʻladi.
Bir qator zarralar uchun (koʻp tana muammosiga qarang), boshqa zarralar taʼsirida
i
bir i zarrachaning harakat tenglamasi quyidagiga teng :
Bu yerda
pi
zarraning impulsi,
Fij
—
j
zarrachaning
zarraga taʼsiri va
— tizimga kirmaydigan har qanday agent tufayli hosil boʻlgan tashqi kuch.
zarracha oʻziga kuch taʼsir qilmaydi.
Eylerning harakat qonunlari Nyuton qonunlariga oʻxshaydi, lekin ular qattiq jismlar harakati uchun maxsus qoʻllaniladi. Nyuton-Eyler tenglamalari qattiq jismga taʼsir etuvchi kuchlar va momentlarni bitta tenglamaga birlashtiradi.
Nyutonning aylanish uchun ikkinchi qonuni tarjima holatiga oʻxshash shaklni oladi:
jismga taʼsir etuvchi momentni uning burchak momentum
L
oʻzgarish tezligiga tenglash orqali. Massaning tezlanishiga oʻxshash, inersiya momenti
I
tensorning aylanish oʻqi atrofida massa taqsimotiga bogʻliq, burchak tezlanishi esa burchak tezligining oʻzgarish tezligi,
Shunga qaramay, bu tenglamalar zarralar kabi nuqtaga yoki qattiq jismning har bir nuqtasiga tegishli.
Xuddi shunday, bir qancha zarralar uchun bir zarracha
uchun harakat tenglamasi ga teng.
Li
zarrachaning burchak momenti,
τij
τE
— hosil boʻlgan tashqi moment (tizimning bir qismi boʻlmagan har qanday agent tufayli)
Ilovalar
Nyuton qonunining baʼzi misollari oddiy mayatnikning harakatini tasvirlashni oʻz ichiga oladi.
va damlangan, sinusoidal boshqariladigan garmonik osilator,
Massalarning tortishish taʼsirida harakatini tasvirlash uchun Nyutonning tortishish qonuni Nyutonning ikkinchi qonuni bilan birlashtirilishi mumkin. Ikkita misol uchun, m massali toʻp havoga tashlangan, qarshilik kuchlarining vektor maydoni bilan tasvirlangan havo oqimlarida (shamol kabi)
,
G
— tortishish doimiysi,
M
Yerning massasi va
Gravitatsiya tufayli bir-biri bilan oʻzaro taʼsir qiluvchi N zarralar uchun klassik jism muammosi N chiziqli boʻlmagan ikkinchi tartibli ODE toʻplamidir,
bu yerda
har bir zarracha bilan bogʻliq boʻlgan miqdorlarni (massa, joy, va hokazo) belgilaydi.
Ahmet Nesin
Ahmet Nesin ; U jurnalist, yozuvchi va siyosatchi. Uning otasi yozuvchi Aziz Nesindir. Onasi Meral Chelen, otasining ikkinchi xotini. Uning Ali Nesin, Oya Nesin va Atesh Nesin ismli uchta ukasi bor.
Abdulhalim Mahmud
Abdulhalim Mahmud (arabcha: عبد الحلیم محمود — (12.05.1910 — Misr — 17.10.1978) — Azhar shayxi, mutasavvif. Misr Respublikasi Sharqiyya viloya­tining Bilbis shaharchasiga qarashli Abu Ahmad qishlog‘ida tug‘ilgan.
Ahmet Nesin
Istanbul, Antaliya va Parijda yashagan. Hozirda u Fransiyada yashaydi. U Nesin jamgʻarmasining direktori edi. U hali ham Artı Gerçek gazetasi sharhlovchisi.
Abu Ibrohim al-Bushtaniqoniy
Ismoil ibn Ali ibn Muhammad al-Bushtaniqoniy (Abu Ibrohim) — faqih va muhaddis. Bushtaniqon qishlog‘i Naysoburdan bir farsah masofada joylashgan qishloq nomi. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.
Ahmet Nesin
Siyosiy martaba
1999-yilda ÖDPdan deputatlikka nomzodlik uchun ariza bergan Ahmet Nesin, hozirgi rekordi tufayli saylovlarda qatnasha olmadi. 2015-yilgi umumiy saylovlarda u Antaliya deputatligiga nomzod boʻlgan HDP tomonidan koʻrsatilmagan.
Abu Ibrohim al-Bushtaniqoniy
Abu Ibrohim al-Bushtaniqoniy milodiy 1099-yil (hijriy 492-yil)ning zulqaʼda oyida vafot etgan.
Osové
Osové Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 94 ga yaqin aholisi bor.
Ahmet Nesin
Özgür Gündem Bosh muharriri Navbatdagi sudlar
Nizomdagi Farmon bilan yopilgan " Oʻzgʻur Gündem " gazetasining Bosh muharrirligi uchun kampaniya 2016-yil 3-may kuni boshlangan va 2016-yil 7-avgustda yakunlangan. Tashviqotda qatnashgan 56 nafar navbatchi muharrirning 49 nafariga nisbatan tergov boshlangan, 11 nafari jinoiy javobgarlikka tortilmagan, 38 tasi esa sudga daʼvoga aylantirilgan. Navbatdagi muharrir direktorlari Erol Önderogʻlu va Shebnem Korur Fincanji 2016-yil 20-iyunda hibsga olingan va 10 kundan keyin 2016-yil 30-iyunda qoʻyib yuborilgan. Ahmet Nesin bir kun oʻtib, 2016-yilning 1-iyulida ozodlikka chiqdi.
17-iyul kuni boʻlib oʻtgan sud majlisida Shebnem Korur-Fincanji himoya qildi. Mahkama yakunida qarorini eʼlon qilgan sud, sudlanuvchilar Shebnem Korur Fincanji, Erol Önderogʻlu va Ahmet Nesinning „terror tashkiloti tashviqoti“, „ochiq-oydin jinoyat sodir etishga undash“ va „bir-biridan oqlanishiga qaror qildi. jinoyatni va jinoyatchini maqtash“.
Shaxsiy hayot
2013-yilda yozuvchi Hilol Doʻgʻanga turmushga chiqdi.
== Uning kitoblari ==
Abdulhalim Mahmud
Taʼlimi
Al-Azhar universitetini bitirgan otasi Muhammad Abduhning talabasi bo‘lgan. Ilk tahsili va hofizlikni qishlog‘idagi mahalla maktabida olgan. 1923-yilda Qohiraga borib al-Azhar universitetining litse­yiga o‘qishga kiradi. 1928-yilda litseyni, 1932-yilda al-Azhar universitetini tamomlagan. Ustozi Mustafo Abdurroziqning taʼsirida falsafa va tasavvufga qiziqib qoladi. Talabalik yillarida „Musulmon yoshlar jamiya­ti“da („Jam’iyyat ash-shubbon al-muslimiyn“) Ahmad Muhammad al-Gʻamroviyning anjumanlariga qatnashadi. Al-Azhardagi ustozlari orasida eng ko‘p taʼsir ko‘rsatganlardan yana biri Muhammad Farid Vajdiydir.
Abdulhalim Mahmud 1932-yilda Fransiyaga borib falsafa bo‘yicha tahsil oladi. U yerda „Horis ibn Asad al-Muhosibiy“ mavzuidagi ilmiy ishini himoya qilib, doktor unvonini oladi (1940-yil).
Mehnat faoliyati
Fransiyadan qaytganidan so‘ng, Qohirada istiqomat qilayotgan Abdulvohid Yahyo bilan tanishadi. Al-Azhar universitetining arab tili va adabiyoti fakultetida psixologiya fanidan dars bergan. 1951-yilda mazkur universitetning Ilohiyot (Usul ad-din) fakultetida falsafa ustozi, 1964-yilda dekan lavozimiga tayinlanadi. Keyinchalik al-Azhar universiteti tarkibidagi „Islomiy tadqiqotlar akademiyasi“ga („Majmaʼ al-buhus al-islamiyya“) aʼzosi, so‘ng bosh kotib etib tayinlangan. „Islomiy tadqiqotlar akademiyasi“ 1961-yil „al-Azhar universitetini rivojlantirish xususida“gi 103-raqamli qonunga asosan tashkil etilgan bo‘lib, ushbu akademiya islomiy tadqiqotlar uchun oliy hay’at hisoblanadi. Unga al-Azhar universiteti shayxi (rektori) raislik qiladi. Akademiya Misr va Islom olamidagi 45 nafar mutaxassis olimni o‘z ichiga oladi. Ularning barchalariga yangi vujud­ga kelgan ishlarda va yangi narsalarda ijmo bilan fatvo chiqarishdagi tadqiqot va taftish ishlari mas’uliyati topshirilgan.