cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eronning bank va sugʻurta tizimi
2001 yildan beri Eron hukumati asta-sekinlik bilan bank sektorini liberallashtirishga harakat qildi. 1994-yilda Markaziy bank xususiy kredit tashkilotlarini tashkil qilishga ruxsat berdi va 1998-yilda xorijiy banklarga (ularning ko'pchiligi Tehronda vakolatxonalarini ochgan edi) Eronning erkin savdo zonalarida to'laqonli bank xizmatlarini taklif qilish uchun ruxsat berdi. Markaziy bank sohani liberallashtirish, raqobatbardosh va samaraliroq rivojlantirishni rag‘batlantirish maqsadida mavjud tijorat banklarini rekapitalizatsiya qilish va qisman xususiylashtirish orqali amalga oshirishga intildi. Aksariyat davlat banklari moliyaviy vositachi sifatida yomon faoliyat ko'rsatayotgan deb hisoblanadi. Muayyan hududlar uchun daromad stavkalari va subsidiyalangan kreditlar bo'yicha nazoratni o'z ichiga olgan keng qamrovli qoidalar mavjud. Erondagi bank sektori subsidiyalarni olib tashlashga qarshi potentsial himoya vositasi sifatida qaraladi, chunki reja banklarga to'g'ridan-to'g'ri ta'sir qilishi kutilmaydi.
Darveshona
Marosim oʻtkazilish jarayoni
Marosim uchun moshova, goʻja,yorma, halim kabi toʻqtutar taomlar tayyorlangan. Tong yorishar-yorishmas katta yoʻl yoki daryo yoqasida doshqozon qurilib ovqat qaynatilgan. Kerakli idish-tovoq va anjomlarni el yigʻib kelgan, yosh-yalang xizmatga shay turgan. Oʻtgan ketganning yoʻliga ilhaq turilgan va koʻringan kimsa alohida izzat-ikrom bilan chorlanib, bir kosa taom suzib manzirat qilingan. Bu marosimning hozirgi koʻrinishi qadimgilaridan farq qilishi tabiiy. Ilgari darveshona taomini faqat darvesh-qalandarlar-u, gadolarga tarqatishgan boʻlsa, hozir qishloq ahli oʻzi totadi. Qari-qartanglar, betoblar, kamxarj xonadonlar yoʻqlanadi. Soʻng jamoa Yaratgandan yahshi ob-havo, ekinlar uchun yetarli oqin suv, moʻl hosil soʻrab tilovat qiladi va yigʻin soʻngida el maslahati ham boʻladi.Darveshonada qishloq mol-mulkini boqadigan cho'pon,to'y-marosimlarda xizmat qiladigan arbob-u, xodimlar, el oshpazi va Mirob saylanadi.Darveshona doʻstlik, totuvlik, mehr-oqibat, mehnatga muhabbat hislarini tarannum etadi.
Havolalar
Darveshona osh qilinadigan qishloq — Langar ota (Kun.uz 22.02.2023)
Eronning bank va sugʻurta tizimi
Tarixi
1960-yilda Eron Markaziy banki (Bank Markazi nomi bilan ham mashhur) milliy valyutani emissiya qilish uchun javobgar bo'lgan hukumat bankiri sifatida tashkil etilgan. 1972-yilda qonunchilik Markaziy bankning milliy pul-kredit siyosati uchun mas'ul organ sifatidagi funksiyalarini yanada aniqlashtirdi. 1960-1970-yillarda neft daromadlari hisobiga iqtisodiy faoliyatning kengayishi Eronning moliyaviy resurslarini oshirdi va keyinchalik bu bank xizmatlariga talabning keskin o'sishiga olib keldi. 1977-yilga kelib 8 275 ta filialga ega bo'lgan 36 ta bank (24 tasi tijorat va 12 tasi ixtisoslashtirilgan) faoliyat ko'rsatayotgan edi. Ularning asosiy daromadi har doim savdoni moliyalashtirish va akkreditivlar bo'lgan.
Hukumat ikkita yangi xususiy bankka litsenziya berish bilan 2001-yilda bank sektorini xususiylashtirishni boshladi.
2011-yilda yettita davlat va xususiy bank bir necha milliard dollarlik kreditlar olish va davlat kompaniyalarini sotib olish uchun hujjatlarni qalbakilashtirish bilan bog‘liq bo‘lgan 2,8 milliard AQSh dollarini o‘zlashtirish ishida ishtirok etgan [iqtibos kerak].
2014-yilda Eron hukumati 12 kishini hibsga oldi. Ular 2009-yildan hibsga olingan 2013-yilgacha Tijorat bankning Kirmon filialidan 4,5 milliard dollardan (3,6 milliard yevro) ortiq mablag‘ni o‘g‘irlagan
Moliyaviy institutlarning turlari
2011-yil holatiga ko‘ra, mamlakatdagi depozitlarning qariyb 80 foizi davlat banklarida, qolgan 20 foizi xususiy banklarda to‘plangan edi [iqtibos kerak]. Eronning moliyaviy institutlari quyidagilardir [iqtibos kerak]:
Islom bankchiligi
Nazariy jihatdan, Eron banklari "vaqtinchalik" deb ataladigan foizlarga asoslangan operatsiyalardan foydalanadilar, ammo an'anaviy bank buxgalteriya standartlarini saqlab qoladilar. 2009-yilda Eron banklari dunyoning 100 ta eng yirik islom banklari jami aktivlarining qariyb 40 foizini tashkil qilgan. Yetakchi to'rtta islom banklaridan uchtasi Eronda joylashgan - Eron Milliy banki (aktivlari miqdori $45,5 mlrd), Saudiya Arabistonining Al-Rajhi Banki (aktivlari miqdori $39,7 mlrd), Eron Xalq banki (aktivlari miqdori $39,3 mlrd) va Eron Soderot banki (aktivlari miqdori $39,3 mlrd) [iqtibos kerak]. “Eron banklari hanuzgacha islomiy bank faoliyatining yetakchi o‘yinchilari bo‘lib, eng yaxshi 10 ta reytingdan yettitasini va 100tadan 12tasini egallab turibdi”, deb xabar beradi Asian Banker tadqiqot guruhi [iqtibos kerak]. Malayziyaning CIMB Group Hodings Berhad bank maʼlumotlariga koʻra, islomiy moliya jahon moliya tizimining eng tez oʻsayotgan segmentidir va islom obligatsiyalari savdosi 2010-yilda 24 foizga oshib, 25 milliard dollarga yetishi kutilgan Shunga qaramay, Eron moliyaviy resurslarining katta qismi ishlab chiqarish o‘rniga savdo, kontrabanda va chayqovchilikka yo‘naltirilgan.
Derivativlar bozori
2009-yil holatiga ko'ra, Eron neft birjasi asosan neft-kimyo mahsulotlari uchun spot bozori bo'lib, kelajakda xom neft va neft-kimyo uchun shariy halol hisoblanadigan fyuchers shartnomalarini joriy etishni rejalashtirgan. Eron qimmatli qog'ozlar va birja tashkilotida ro'yxatdan o'tgan xususiy brokerlar orqali savdolar tashkillashtiriladi. Bahraynning Xalqaro Islom moliyasi bozori va Nyu-Yorkning Xalqaro ayirboshlash va derivativlar assotsiatsiyasi yordamida 2010-yilda islomiy derivativlar uchun global standartlar o'rnatildi. “Xedjlash bo'yicha bosh kelishuv” institutlar foyda stavkasi va valyuta svoplari kabi derivativlar bilan savdo qilishlari mumkin bo'lgan tuzilmani taqdim etadi. Bahraynda joylashgan Islomiy moliya institutlari uchun Buxgalteriya hisobi va auditi tashkiloti (AAOIFI) standartlari butun dunyoda keng qo'llanilsa-da, Eronda ular qo'llanilmaydi.
Stavkalari
2010-yildan boshlab banklar o'rtasida qo'llaniladigan foiz stavkasi (ya'ni banklararo stavka) Eron hukumati (Eron banklar assotsiatsiyasi kengashi ko'rinishida) tomonidan belgilanadi. Amalda, Islom Respublikasining bank tizimi islomiy foizsiz asosda ishlaganligi sababli, o'z-o'zidan "foiz stavkalari" yo'q, faqat Mubodala deb ataladigan "vaqtinchalik foyda" kredit stavkalari mavjud.
Rasmiy "vaqtinchalik" kredit stavkasi (aka "Mobadala")
12,0% (2007), 11,5% (2008), 12,0% (2009). Erkin bozor kursi esa 24-25 foizni tashkil etadi (2009-yil avgust) [iqtibos kerak].
Depozit stavkalari
2010-yil holatiga ko'ra, Erondagi butun pul bozorining 11 foizi xususiy banklarda to'plangan. * Berilgan diapazon turli banklar tomonidan taklif qilinadigan turlicha foiz stavkalarini qamrab oladi. 2010-yilda yillik siyosatda ilk marotaba bank depozitlari bo'yicha to'lanadigan foizlar ham davlat, ham xususiy banklar uchun tenglashdi. Masalan, “overnayt” depozitlari bo‘yicha foizlar bir yil oldingi 12,5 foizdan hisobot yilida 9 foizga tushirildi. Xuddi shunday, 5 yillik muddatli depozitlar endi oldingi yildagi 19% dan farqli ravishda 17,5% (yillik) etib belgilandi.
2014-yilning aprelidan boshlab 90 kun va undan kam muddatga qo‘yilgan depozitlar bo‘yicha maksimal foiz stavkasi 10 foiz, muddati 1 yildan ortiq bo‘lgan muddatli depozitlar uchun maksimal foiz stavkasi 22 foiz, qolgan muddatlarga esa 14 foizdan 18 foizgacha etib belgilandi.
2015-yilning aprel oyida Eron Markaziy banki maksimal foiz stavkasini 20 foizgacha pasaytirdi [iqtibos kerak].
2016-yilning iyun oyida banklar bir yillik depozitlar bo‘yicha foiz stavkasini 3 punktga pasaytirib, maksimal yillik 15 foizni taklif qilishga kelishib oldilar (1 yil oldin foiz stavkasi 18% edi). Qisqa muddatli depozitlar bo'yicha stavka 10 dan 14 foizgacha etib belgilangan.
Bank aktivlari va majburiyatlari
Milliy bank, Soderot va Sepa bank Eronning uchta eng yirik bankidir. Hukumat davlat qarzlarini qoplash, banklarni qayta kapitallashtirish va nazorat vakolatlarini kuchaytirishni rejalashtirmoqda (2016). XVFning hisob-kitoblariga ko'ra, davlatning xususiy sektor oldidagi qarzlari tan olinsa, davlat qarzi YIMning 40 foizigacha yetishi mumkin.
Eron Markaziy banki oldidagi qarzlar
2002-yildan boshlab hukumat markaziy bankdan to'g'ridan-to'g'ri qarz olishi taqiqlangan (masalan, byudjet taqchilligini moliyalashtirish uchun). Shu bilan birga, hukumatga markaziy bankdan qarz olib, o'z balansini oshirib yuboradigan tijorat banklaridan qarz olishga ruxsat beriladi.
2016-yil martida poyoniga yetgan moliyaviy yil yakuniga ko‘ra, banklarning Markaziy bank oldidagi qarzlari 836,1 trillion rialni (rasmiy kurs bo‘yicha 27,3 milliard dollar) tashkil etdi. Xususiy banklarning qarzlari 4,06 milliard dollarni tashkil etdi. 2016-yil mart holatiga ko‘ra, davlatga qarashli beshta ixtisoslashgan bankning Markaziy bank oldidagi qarzi 18,7 milliard dollarni (yoki bank sektori yalpi qarzining 68,5 foizini) tashkil etgan
Muddati o'tgan kreditlar
Norasmiy ma'lumotlarga ko'ra, muddati o'tgan kreditlar 175 trillion realni ($17.8 mlrd, €13.6 mlrd, £11 mlrd) tashkil qiladi, so'nggi uch yilda bu ko'rsatkich 75 foizga ko'paygan (2008-yil noyabr). Bank sektorini qayta kapitallashtirish uchun 13 milliard dollar kiritish rejalashtirilgan (2008). 90 nafar jismoniy shaxs Eron banklaridan 27 milliard dollar to'lanmagan kreditlarni 8 milliard dollar evaziga olishga muvaffaq bo'ldilar.
2009-yil oktyabr oyida Eron Bosh Tekshiruv boshqarmasi mamlakat banklarida 38 milliard AQSh dollari miqdorida muddati o'tgan kreditlar borligi haqida ma'lum qildi, ammo banklar atigi 20 milliard AQSh dollari miqdorida kapitallashtirilgan. Eron davlat banklari kredit portfelining 15 foizdan ortig'i muddati o'tgan kreditlar hisoblanadi, bu bo'yicha jahon standarti esa 3-5 foizni tashkil qiladi.XVF maʼlumotlariga koʻra, 2013-yilda muammoli kreditlar jami kreditlarning 17 foizini tashkil qildi va bu neftni hisobga olmagandagi yalpi ichki mahsulotining deyarli 10 foiziga tengdir.
Tehron Bosh prokurori Abbos Jafariy Davlatobodiy bank sektoridagi korrupsiya va yaqinlik haqida 2016-yilda shunday degan edi: ""“Bank ishi barcha bunday hollarda korrupsiya avj olishi uchun xavfsiz boshpana bo'lib kelgan, yuqori martabali rahbariyat ichki tashkiliy darajadagi korrupsiyaga ko'z yumgan va yoki ularning noqonuniy manfaatlarini qo'lga kiritishda faol ishtirok etgan [...] 11 bank 2,5 milliard dollar miqdorida to'lagan edi, 1287 nafar shaxs to‘lovga layoqatsizlik to‘g‘risida ariza bergan; boshi berk ko‘chadan chiqish uchta asosiy yondashuvni talab qiladi; birinchisi, banklar kredit berishda qat’iyroq rollar va mezonlarni moslashtirish uchun qoladi; bank direktorlari korrupsiyaga qarshi kurashda oldingi safda turishlari kerak; hech bir ishbilarmon tadbirkor yetarlicha kafolatlar bermasdan haddan tashqari miqdorda mablag' olmasligi kerak; qarindosh-urug'likka barham berish va asossiz dalillarni kredit olish kabi shaxs sifatida tasdiqlamaslik kerak"."
Bank tizimining aktivlari va majburiyatlarining qisqacha tavsifi
2004-moliya yilida bank tizimining balansi jami aktivlari va majburiyatlari 165 milliard AQSH dollarini tashkil etganini ko‘rsatdi, bu 1976-yilga nisbatan 226 foizga o‘sdi degani. O'sha yili bank aktivlari quyidagicha taqsimlandi: xususiy qarz - 34 foiz; davlat qarzi - 16 foiz; va xorijiy aktivlar (90 foiz valyuta) - 22 foiz. Likvid vositalar (pul va kvazipul) umumiy majburiyatlarning 39 foizini qoplashga yetadi. Kreditning depozitga nisbati 2011-yilda 100,8% ni tashkil etdi 2014-yilda muammoli kreditlar nisbati 18% atrofida bo'lgani ma'lum qilingan. 2017-yilga kelib hukumat qarzlarni to‘lash uchun mahalliy banklarga 12,5 milliard dollar berishi kerak. Yangi hisobot Eron banklarining aktivlari 2014-yilda 40 foizga oshganini ko‘rsatadi.
2014-yilda Eron banklarining umumiy kapitali misli ko‘rilmagan ko‘rsatkichga yetib, 13,3 kvatrillion rial ($480 mlrd) tashkil etdi, bu 2013-yilga nisbatan 3,8 kvatrillion rialga ($138 mlrd) yoki 2013-yilga nisbatan 17 foizga o‘sganini anglatadi. 2014-yilda Eron banklaridagi depozitlar 5,9 kvatrillion rialga ($214 mlrd) ga, aholiga ajratilgan kreditlar esa 5 kvatrillion rialga ($183 mlrd)ga yetdi. Bir yil oldinga nisbatan depozitlar 34 foizga, kreditlar esa 22 foizga oshdi [iqtibos kerak]. (1) tijorat banklarining xorijdagi filiallarining moliyaviy ko'rsatkichlari hisobga olinmagan. 2010-yil mart oyidan boshlab bank Soderot bank, Eron Xalq banki, Tijorat bank va Refa banklar xususiy banklar sifatida tasniflangan.
2014-yil sentyabr holatiga ko'ra,
Aktivlar: Banklar va moliya institutlari, davlat sektori (hukumat va davlat muassasalari) bo‘yicha jami talablar 929 trillion rialni ($34,8 mlrd), nodavlat sektori bo‘yicha jami talablar esa 5 412 trillion rialni ($203 mlrd) tashkil etdi. Davlat sektori bo‘yicha talablarning nodavlat sektori bo‘yicha talablarga nisbati 2014-yil sentabr oyida 17,2 foizni, bir yil avval 15,6 foizni, ikki yil avval esa 13,4 foizni tashkil etdi. Bu tendentsiya hukumatning bank resurslaridan avvalgidan ko'ra ko'proq foydalanayotganidan dalolat beradi va banklar davlatning to'lov qobiliyatiga tobora ko'proq qaram bo'lib bormoqda.
Majburiyatlar: nodavlat sektorning omonatlari 6 245 trillion rialni ($234 mlrd) tashkil etadi, shundan 78,4 foizi muddatli depozitlardir; bu raqam bir yil oldin 74,5% va ikki yil oldin 73% edi. Bu tendentsiya ko'proq muddatli depozitlar va kamroq ko'zda tutilgan depozitlarga qaratilgan bo'lib, bu pulning qimmatlashishi, inflyatsiya darajasining pasayish tendensiyasi va iqtisodiyotdagi barqarorlikning natijasi bo'lishi mumkin. Muddatli omonatlarning 44 foizi qisqa muddatli, qolgan qismi uzoq muddatli omonatlar hisoblanadi. Ushbu o'zgarishlarga muvofiq, so'nggi 5 yildagi rentabellik egri chizig'iga nazar tashlansa, egri chiziqning o'ng tomoni sezilarli darajada yuqoriga ko'tarilib, chap tomoni tik bo'lib, uzoq muddatli depozitlarni yanada jozibador qiladi.
Kapital koeffitsientlari
Eron banklarining kapital yetarliligi koeffitsienti o'rtacha 4% ni tashkil qiladi, xalqaro moliyaviy barqarorlik ko'rsatkichlarida, xususan Bazel II va Bazel III talablarida kapital yetarliligi koeffitsieni mos ravishda 8% va 12% dan yuqori bo'lishi tavsiya qilingan. 2016 yilda XVF xulosalariga ko'ra: ""Bunday testlar kapitaldagi yoki risk menejment amaliyotlarining kamchiliklarini aniqlaganda, [Eron] banklaridan ushbu kamchiliklarni bartaraf etish uchun vaqt bilan bog'liq rejalarni taqdim etishlari va amalga oshirishlari talab qilinishi kerak. Bunday jarayondan keyin yashab qolmagan har qanday bank taqdiri "hal qilingan" bo'lishi kerak"."
Bank zaxiralari
2009-yilda banklarning Markaziy bankdagi majburiy zaxiralari ko'rsatkichi quyidagicha edi:
Eronning Bank va valyuta faoliyati qonunining 14-moddasiga ko'ra, Markaziy bank bank majburiyatlari tarkibi va faoliyat sohasiga qarab 10 foizdan 30 foizgacha bo'lgan majburiy zaxira normasini belgilashga vakolatli.
Birjadan tashqari bozor
2009-yildan beri Eronda Farabourse deb ataladigan obligatsiyalar va qimmatli qog'ozlarning birjadan tashqari (OTC) bozori rivojlantirilmoqda. Farabourse aksiyadorlari qatoriga Tehron fond birjasi korporatsiyasi (20%), bir qancha banklar, sugʻurta kompaniyalari va boshqa moliya institutlari (60%), xususiy va institutsional aksiyadorlar (20%) kiradi. 2011-yil iyul holatiga ko'ra, Farabourse umumiy bozor kapitallashuvi 20 milliard dollar va oylik hajmi 2 milliard dollarni tashkil qiladi.
2010-yilda Eronning mobil telekommunikatsiya kompaniyasining 5,5% aksiyalari Eronning Farabourse bozorida 396 million dollarga sotildi. Bu Eronning birjadan tashqari qimmatli qog'ozlar bozoridagi eng yirik IPO bo'ldi. 2011-yilda Yaqin Sharqdagi karbamid va ammiakning eng yirik ishlab chiqaruvchisi Pardis Petrochemical kompaniyasi, Amir Kabir Petrochemical kompaniyasi, Pasargad Bank, Yazd Alloy Steel kompaniyasi va Ravan Fanavar kompaniyalari (avtomobil qismlari ishlab chiqaruvchi kompaniya) aksiyalari bozorda savdolarga chiqarildi.
Sherikchilik qog'ozlari
2009-yilda birinchi marta birjadan tashqari savdolarga muddatli depozit sertifikatlarining chiqarilishi bilan qat'iy belgilangan daromad bozorining ochilishi Eron kapital bozorlari uchun muhim voqea bo'ldi. Eron birjalarida savdoga qo'yilgan islomiy obligatsiyalarining yagona turi bu "Sherikchilik qog'ozlari" hisoblanadi. Sherikchilik qog'ozlari tipik qisqa muddatli (1-3 yil) obligatsiyalardir va belgilangan stavkali an'anaviy korporativ obligatsiyalar bilan bir xil iqtisodiy xususiyatlarga ega. Sherikchilik qog'ozlari uchun ( Mushorakat (forschada) yoki Mushoraka (arabchada)) olinishi banklar tomonidan olinadigan foiz stavkasi moliyalashtirilayotgan loyihaning daromadliligiga bog'liq (loyihani moliyalashda bo'lgani kabi). 2011-yil aprel oyida hukumatning rejasi maksimal stavkani 20% bilan cheklash edi.
Sherikchilik qog'ozlari uchun hisoblangan foyda va mukofotlar soliqdan ozod qilinadi. Markaziy bank sherikchilik qog'ozlarini emissiya qilish uchun Majlisdan ruxsat olishi kerak. 2012-yil holatiga ko'ra, qat'iy belgilangan daromadli vositalar to'g'risidagi qoidalarda marketmeyker, agar boshqa talabgorlar bo'lmasa, har doim ikkilamchi bozordagi sotuvchilardan qimmatli qog'ozlarni nominal qiymatda sotib olishi shartligi belgilangan. Sherikchilik qog'ozlarining foydasi loyiha oxirida hisoblab chiqiladi va keyin hissadorlar o'rtasida taqsimlanadi. Bu vaqt ichida dividendlar yoki foizlar to'lanishi mumkin.
2010-yilda Neft vazirligidagi turli loyihalar uchun umumiy qiymati to'qqiz milliard yevroga yaqin ham chet el valyutasi, ham mahalliy valyutada sherikchilik obligatsiyalari chiqarildi [iqtibos kerak]. Uch milliard evro Janubiy Pars gaz koniga ajratiladi, qolgani esa neft konlarini rivojlantirish loyihalariga yo'naltiriladi [iqtibos kerak].
So'nggi miqdorlar va emitent agentliklar ro'yxati uchun Markaziy bankning yillik hisobot(lar)iga qarang.
Sukuk
Sukuk - bu qat'iy daromadli islomiy vosita bo'lib, u aktivlar bilan ta'minlangan qarz vositasiga o'xshaydi. 2011-yil iyul oyi holatiga koʻra va 3 yil avval qonun qabul qilinganidan beri birinchi marta ushbu turdagi obligatsiyalar uchun Mahan Airlines ($30 mln) va Somon bank ($100 mln) kabi Eron kompaniyalari obligatsiyalar chiqargan. Eron, shuningdek, 2012-yilda mahalliy neft sanoatiga sarmoya kiritish uchun 15 milliard dollarlik sukuk (Islom shariatiga asoslangan) obligatsiyalarini chiqaradi. Savdo shartnomasi bo'lgan salom formatidan foydalangan holda islomiy obligatsiyalar savdosi 2007-yilda AAOIFI tomonidan taqiqlangan. Ammo Eronning qarz bozorida salom sukukning keng tarqalgan shakli hisoblanadi. Ko'chmas mulk bilan ta'minlangan qimmatli qog'ozlar Eronning ikkilamchi bozorida ruxsat etilgan (masalan Farabourse). AAOIF ma'lumotlariga ko'ra, sukuklarning asosiy tuzilmalari quyidagilardir:
Eron banklari ro'yxati
2010-yilda The Banker jurnali Eronning 13 ta bankini "dunyodagi eng yaxshi 1000 ta bank" qatoriga kiritdi. 2005-yilda Eron bank tizimi Markaziy bank, 10 ta tijorat va ixtisoslashtirilgan davlat banklari va to'rtta xususiy tijorat bankidan iborat edi. 2004-yilda 13 952 ta tijorat banklari filiallari mavjud bo'lib, ulardan 53 tasi mamlakat tashqarisida joylashgan edi. Ixtisoslashgan banklar 2 663 ta filialga ega edi. 2016-yil holatiga ko'ra, Eronda bank tizimi butun mamlakat bo'ylab 23 000 dan ortiq banklar va kredit tashkilotlarining filiallarida 200 000 dan ortiq xodimlarni ish bilan ta'minlaydi, bank ekspertlarining fikriga ko'ra, ulardan 10 000 ta filial yopilishi kerak.
Kredit agentligi
Eronlik iste'molchilarning qarzi kam (2015).
Eronda mijozning ishonchliligini baholovchi maxsus kredit reytingi instituti mavjud emas, ammo barcha Eron banklari Markaziy bankka rad etilgan cheklar statistikasini yuborishlari shart. Biroq, banklar tomonidan rad etilgan barcha cheklarni tekshiruvlarni kuzatish "qiyin vazifa".
2010-yilda Markaziy bank qarori bilan "Eron Kredit reytingi konsalting shirkati" mamlakatning birinchi kredit agentligiga aylandi.
Chet eldagi faoliyat
Bir qator Eron banklari xorijda o'z filiallarini ochgan, ulardan bir qanchasi konsolidatsiya dasturiga kiritilgan. Masalan, yaqin yillarda Soderot bank Eron Dengizorti sarmoya banki (Xalq bankiga tegishli) hamda Milliy bank, Sanoat va konchilik banklarining Londondagi filiallarini sotib olib Soderot Internationalni tashkil qildi. Bundan tashqari, Tijorat bank va Xalq bankining London filiallari Persia Xalqaro bankini tashkil qilish uchun birlashtirildi. 2016-yil holatiga ko‘ra, Gamburg va Parijdagi Eron Milliy banki filiallari, Londondagi Bank Sepa Plc va Rim va Frankfurtdagi Bank Sepa filiallari ham Yevropada faoliyat yuritish uchun litsenziyaga ega bo‘lgan Eronning moliyaviy tashkilotlari qatoriga kiradi.
Venchur kapitali
So'nggi o'n yilliklarda Eron tadbirkorlikning turli sohalariga, oliy ta'lim muassasalariga, siyosat qarorlar qabul qilishga va biznesga qiziqish ortib bormoqda. Boshlang'ich va o'rta maktab darsliklarida ishbilarmonlik fani yo'q bo'lsa-da, bir qancha universitetlar, jumladan Tehron universiteti va Sharif universitetida bakalavriat va magistratura talabalariga ishbilarmonlik bo'yicha kurslar taklif qilinmoqda.
2012-yilgi Global Entrepreneurship Monitor hisobotiga ko'ra, Eronda erkaklar o'rtasida tadbirkorlik darajasi 14 foizdan 20 foizga ko'tarilgan bo'lsa, ayollar uchun (18 yoshdan 64 yoshgacha) ushbu ko'rsatkich 2008-2012 yillar orasida 4 foizdan 6 foizgacha o'zgargan (ayollarning umumiy iqtisoddagi ulushi butun iqtisodiyotning atigi 13% ni tashkil qiladi). 2012-yilda Eron global tadbirkorlik va rivojlanish indeksiga ko'ra 177 davlat orasida 67-o'rinni egalladi. Ushbu faoliyatning bir qismi yashirin iqtisodiyotga to'g'ri keladi.
Eronning besh yillik iqtisodiy rejasida (2010–2015) oʻz gʻoyalarini ishlab chiqish va innovatsion loyihalarni amalga oshirish istagida boʻlgan universitet bitiruvchilarini qoʻllab-quvvatlash uchun moʻljallangan Boshlangʻich investitsiya texnologiyalari jamgʻarmasiga 3 milliard dollar ajratildi. 2011-yil mart oyida Erondagi bilimga asoslangan kompaniyalar va to'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiyalarni qo'llab-quvvatlash uchun Innovatsiyalar va farovonlik jamg'armasi ham tashkil etilgan. Avatech - Tehron universitetida joylashgan Eronning taniqli startap inkubatorlaridan biri. Sarava va Griffon Capital mos ravishda Eronning birinchi venchur va xususiy kapital fondlaridir. 2014-yil holatiga ko'ra, Canton Hermidas Private Equity va Swicorp Eronga e'tibor qaratadigan ikkita xorijiy xususiy kapital fondlari bo'ldi. Chet el kompaniyalari mamlakatda startaplarni ochish yoki ularning xizmatlaridan mamlakatda foydalanishga ruxsat berish yo'llarini o'rganishni boshlaganlar.
Xorijiy banklar
Eron Markaziy banki ma'lumotlariga ko'ra, Tehron va Kish erkin savdo zonasida xorijiy banklarning beshta ofisi (2012-yil may holatiga ko'ra) faoliyat yuritadi.
Eron Konstitutsiyasi to'g'risidagi qonunning 44-moddasi (beshinchi bandi) shu paytgacha bank faoliyatini faqat hukumat qoʻliga topshirgan edi. Sudxo'rliksiz bank operatsiyalari to'g'risidagi qonun bilan birgalikda, ushbu ikki huquqiy asos Eronning materik qismida xorijiy banklarning faoliyat ko'rsatishini imkonsiz qilib qo'ydi. 2009-yilda Konstitutsiyaga oʻzgartirish kiritilishi kerak boʻlgan xorijiy banklarning Eron materikida normal faoliyat yuritishiga ruxsat berish kerak edi [iqtibos kerak].
Xorijiy filiallar
Eronda xorijiy bank filialini ochish uchun kapitalga qo'yilgan minimal talab 5 million yevroni tashkil qiladi. Mamlakatda mavjud bo'lgan bir nechta xorijiy bank filiallari va vakolatxonalariga ma'muriy va muvofiqlashtiruvchi faoliyatni amalga oshirishga ruxsat berilgan, lekin ularga materik Eron hududida mijozlarga hisobvaraqlar ochish, depozitlarni qabul qilish yoki normativ imkoniyatlarni kengaytirish kabi xizmatlar ko'rsatishga ruxsat berilmagan [iqtibos kerak].
Hozirgacha [qachon], Erondagi xorijiy banklar o'zlarining mamlakatlaridagi kompaniyalar va ularning Erondagi filiallari o'rtasida ko'prik vazifasini o'tagan. Xorijiy kompaniyalar Eronning iqtisodiy va sarmoyaviy imkoniyatlarini mamlakatdagi ushbu xorijiy banklar orqali bilib oldilar.
2010-yilda Eron hukumati chet ellik jismoniy va yuridik shaxslar egalik qilishi mumkin bo'lgan Eron banklaridagi aksiyalar foiziga cheklovni olib tashladi. Mahalliy aholiga ham, xorijliklarga ham teng amal qiladigan dastlabki qonunda bitta kompaniya egalik qilishi mumkin bo‘lgan bank aksiyalari miqdorini 10 foizgacha, jismoniy shaxs esa 5 foizgacha cheklagan. Eronning banklarga egalik huquqi hali ham cheklovlarga bo'ysunadi [iqtibos kerak].
Yangi qoidalarga ko‘ra, faqat Eron hukumati xorijliklar bilan qo‘shma banklar tuzish vakolatiga ega. Endilikda xorijiy tashkilotlar Eron bilan qo‘shma banklarda o‘n foizdan ortiq aksiyalarga ega bo‘lishi mumkin, biroq ularning ulushi 49 foizdan oshmasligi kerak [iqtibos kerak]. Ayni qoidalarga ko'ra, kamida 51 foiz Eron mulkiga ega bo'lgan xorijiy jismoniy va yuridik shaxslar Eron kompaniyalari hisoblanadi.
Xorijiy banklarning Erondagi faoliyati
Eron 1979-yilgi inqilobdan keyin birinchi marta xorijiy banklarga mamlakatda filiallar ochish va oddiy bank operatsiyalari bilan shug‘ullanishga ruxsat berishni rejalashtirmoqda [iqtibos kerak].
2008-yilda Markaziy bank mamlakat poytaxti Tehronda Eronning birinchi xorijiy bank filialining ochilish marosimiga rahbarlik qildi. Eron-Yevropa tijorat banki, Germaniyaning Gamburg shahrida ro'yxatdan o'tgan, lekin aksiyalarining nazorat paketi Eron Sanoat va konchilik bankiga tegishli. Eronda tashkil etilgan ikkinchi xorijiy bank Eron-Venesuela qo'shma banki edi. 2010-yil holatiga ko'ra, shunga o'xshash loyihalar Rossiya, Belarus va Misr kabi mamlakatlar bilan ham amaga oshirilgan [iqtibos kerak].
2009-yilda AQShning to'rtta banki, xususan Citibank va Goldman Sachs Eronda filial ochish uchun ariza topshirgan. Banklar Eron Markaziy bankiga filial ochish uchun rasmiy so'rov yubordilar. Agar Majlis va Markaziy bank ularning so'rovini ma'qullasa, ushbu to'rtta bank Eron erkin savdo zonasida vaqtinchalik filial ochadi. Agar ular Eron bank qonunchiligiga ( ya'ni sudxo'rlik qilmaydigan bank ) muvofiq ishlay olsalar, Tehron va boshqa shaharlarda ham filiallar ochishga ruxsat beriladi.
2010-yilda Tehran Times nashri “Fors koʻrfazi va Yaqin Sharq mintaqalari hamda Osiyo davlatlari” banklari Eronda faoliyat yuritish uchun soʻrov yuborayotganini xabar qildi.
Sanksiyalar
Amerika Qo'shma Shtatlar Eronning yadroviy dasturi va terrorni moliyalashtirish borasidagi siyosatiga ta'sir o'tkazish maqsadida mamlakatni xalqaro moliyaviy va tijorat tizimidan ajratib qo'yishga harakat qilmoqda.
2006-yilda Shveysariyaning UBS va Credit Suisse banklari, shuningdek, ABN AMRO va HSBC banklari Erondagi faoliyatini to'xtatishga qaror qilishdi. UBS o'zining mamlakatdagi iqtisodiy va risk tahlili vaziyati tufayli Eron bilan hamkorlikni to'xtatganini e'lon qildi. UBS ortiq jismoniy shaxslar, kompaniyalar yoki Eron Markaziy banki kabi davlat muassasalari bilan ishlamasligini aytdi.
Milliy bank, Soderot va Sepa banklar Eronning uchta eng yirik bankidir. Ular oxirgi ikki yil ichida Eronning yadroviy va raketa dasturlarigaaloqadorlikda ayblanib, BMT va AQSh sanksiyalariga uchragan (2008). Malayziya va BAA ham Eronga qarshi xalqaro sanksiyalarni amalga oshirishda AQSh bilan hamkorlik qilmoqda.
2020-yil 8-oktabrda AQSh Eronning 18 ta bankini nishonga olgan holda Eronning moliya sektoriga qarshi navbatdagi sanksiyalarni joriy qildi. Sanksiyalar paketiga kiritilgan banklar: Amin Investment Bank, Eron Keshovarzi banki, Bank Maskan, Refa bank, Bank-e Shahr, EN Bank, Qarz al-Hasana Risolat bank, Hikmat Eron banki, Zamin bank, Karafarin Bank, Xavarmiana Bank, Mehr Eron Credit Union Bank, Pasargad Bank, Somon bank, Sarmoya bank, Tusiy Taavon Bank, Turizm banki va Islom mintaqaviy hamkorlik banki.
Sugʻurta sanoati
Eron markaziy sugʻurtasi mamlakatdagi sugʻurta sektorini tartibga solish bilan shugʻullanadi. Ushbu sektorda 27 ta sugʻurta kompaniyasi ustunlik qiladi, ulardan 26 tasi tijorat sugʻurtasi bo'yicha faoliyat yuritadi. Yetakchi kompaniya - Eron sugʻurta kompaniyasi, undan keyingi oʻrinlarda Osiyo sugʻurta kompaniyasi, Elburs sugʻurta kompaniyasi va Dana sugʻurta kompaniyasi, shuningdek, agentlar va brokerlar orqali xizmat koʻrsatadigan yana 22 ta xususiy sugʻurta kompaniyalari turadi. Eksport va investitsiyalarni sugʻurtalash tashqi savdo bilan shug'ullanadi. Butun mamlakat boʻylab moliyaviy hisoblari, ichki tartib-qoidalari va tashkiliy tuzilmasi koʻrib chiqilib, takomillashtirilgandan soʻng “Osiyo”, “Dana” va “Elburs” sugʻurta kompaniyalari 2009-yilda fond birjasid listingga kiritildi.
2006-yilda xususiy sugʻurta kompaniyalarining bozordagi ulushi 54% ni va davlat sug'urta kompaniyalari uchun 46% ni tashkil etdi. 2008-yil oxirida bozorda 20 ta sugʻurta kompaniyasi faoliyat koʻrsatgan, ulardan faqat 4 tasi davlatga tegishli edi (bozor ulushi 75%). 2014-yil holatiga koʻra, Eronda yigirma beshta sugʻurta kompaniyasi faoliyat ko'rsatmoqda va ularning bittasidan boshqa hammasi xususiydir. Parsian Insurance 2010-yilda Tehron fond birjasiga kiritilgan eng yirik xususiy kompaniyaga aylandi. Parisan Erondagi uchinchi yirik sugʻurta kompaniyasi hisoblanadi.
2008-yilda Eronda toʻlab berilgan jami sugʻurta mukofotlari 4,3 milliard dollarni tashkil etdi. Eron aholisi dunyo aholisining taxminan 1 foizini tashkil qilsa-da, ushbu sugʻurta mukofoti summasi dunyodagi jami sugʻurta mukofoti pullarining 0,1 foizini tashkil qiladi. Sugʻurta penetratsiyasi darajasi taxminan 1,4% ni tashkil etadi, bu dunyodagi oʻrtacha 7,5% dan sezilarli darajada past. Ushbu qoloqlik mahsulot xilma-xilligida ham namoyon boʻladi.
Barcha sugʻurta mukofotlarining taxminan 60% avtomobil sugʻurtasidan keladi. Eronda 14 millionga yaqin avtomobil bor va ularning 90 foizi sugʻurtalangan (2012). Eron yoʻllarida harakatlanadigan 10 million mototsikldan faqat 2 millioni sugʻurtalangan. Shuningdek, barcha mukofotlarning 95 foizi umumiy sugʻurta shartnomalaridan kelib chiqadi va faqat 5 foizi hayot sugʻurtasi mahsulotlariga toʻgʻri keladi (2011-yilda hayot sug'urtasi boʻyicha jahondagi oʻrtacha koʻrsatkich 58 foiz edi). Iqtisodiyotning o'ziga xos xususiyatlaridan biri - bu byudjet taqchilligini doimiy ravishda yangi pullar bilan ta'minlab borilishi tufayli mustahkamlangan yuqori inflyatsiyadir (va inflyatsion kutilmalar). Bu har qanday ehtiyotkor odam uzoq muddatli jamgʻarma shartnomasini tuzmaydigan muhit yaratadi. Business Monitor International fikricha, Erondagi iqtisodiy siyosat tubdan o‘zgarmas ekan, sug‘urta sektori haqiqati o‘z salohiyatidan anchagina pasayib ketadi.
2012-yildan beri Eron xalqaro sanksiyalar tufayli o‘zining neft tankerlari parkini sug‘urta qilmoqda.
To‘lov koeffitsientlari yillar davomida barqaror o‘sishi kuzatildi. O‘tgan yili sanoatning o‘rtacha to‘lov darajasi 86% ni tashkil etdi. Eronda 2 ta qayta sug‘urtalovchi kompaniya bor. Sug‘urta mukofotlari yalpi ichki mahsulotning 1% dan biroz kamroqni tashkil qiladi. Bu qisman kishi boshiga o‘rtacha daromadning pastligi bilan bog‘liq. 2001/02-yillarda uchinchi shaxslarning javobgarligi sug‘urtasi sug‘urta mukofotlarining 46% ni tashkil etdi, keyingi o‘rinlarda tibbiy sug‘urta (13%), yong‘in sug‘urtasi (taxminan 10%) va hayot sug‘urtasi (9,9%).
2016-yil mart oyida yakunlangan moliya yili davomida sug‘urta sektorining to‘lovlar nisbati 63,8 foizni tashkil etdi. Ushbu davrda sug‘urtachilar tomonidan to‘lab berilgan mukofot pullari 6,5 milliard dollarni tashkil etdi. Ushbu sektordagi yagona davlat kompaniyasi bo‘lgan Eron sug‘urta kompaniyasining mukofot pullaridagi ulushi 39,47 foizini tashkil etdi. Osiyo va Elburs sug‘urta kompaniyalarining bozor ulushining mos ravishda 10,15% va 7,56% ga ega va ular Eron sug‘urta kompanyasidan katta farq bilan ortda qolmoqda.
2016-yil mart oyida yakunlangan moliya yili davomida sug‘urta kompaniyalari tomonidan to‘lab berilgan jami sug‘urta mukofotlarining 37,6 foizi uchinchi shaxslar oldida avtomashina javobgarligiga to‘g‘ri keldi, sug‘urtachilar ushbu davrda taxminan 19,18 million avtopolis sotdilar. 2014-yil holatiga ko‘ra jami (hayot sug‘urtasidan tashqari) bozor mukofoti yalpi ichki mahsulotning 1,27% ni tashkil etdi, aholi jon boshiga atigi 69 dollar sug‘urtaga sarflandi.
2016-yildan boshlab Norvegiyaning Skuld (yuk tashish), Buyuk Britaniyaning Steamship Mutual and Standard Club (yuk tashish), Protection and Indemnity (P&I) clubs (yuk tashish), Fransiyaning Coface (eksport kafolati agentligi), Italiyaning SACE (eksport krediti agentligi), Germaniyaning Germes (eksport krediti agentligi), Avstriyaning OeKB (eksport krediti agentligi) and Shveysariyaning SERV (eksport krediti agentligi) qaytadan Eronda faoliyat ko‘rsata boshladi. Aksariyat yirik qayta sug‘urtalash kompaniyalari (xususan Lloyd's, Allianz, Zurich Insurance, Hannover Re and RSA) Eronga qaytish haqida o‘ylamoqda.
Katta Oyatulloh Javodiy Amoli
2018-yil aprel oyida Oyatulloh Javodiy Amoli shunday degan edi:
Vakuum pech
Vakuum pech — kiyin eriydigan metall va qotishmalar eritiladigan pech. Induksion, elektr yoyli, elektron-nurli, plazmali xillari bor. Induksion pechlarda quymalar va murakkab shaklli quyma detallar olinadi. Induksion pech induktorlari vakuumli eritish kamerasiga nisbatan ichkariga yoki tashqariga joylashgan boʻladi. Induktorlari tashqarida joylashgan pechda eritish jarayonini induktorni surish yoʻli bilan boshqarib turish mumkin. Induktorlari ichkarida joylashgan pechning tigeli ancha chidamli boʻlib, induktor qoʻzgʻatilmaydi. Elektr yoyli pechlarda metall va qotishmalar elektr yoyi hosil qiladigan issiqlik hisobiga eritiladi. Elektron-nurli V. p.da elektron nurli, plazmali ish jismi hisoblanadi. V. p. metallni gazlar, turli aralashmalar, nometall qoʻshilmalardan samarali tozalashga imkon beradi; u juda toza metall olishda qoʻllaniladi.
Eronning bank va sugʻurta tizimi
Katta Oyatulloh Javodiy Amoli
“Qur’oni karim shaytonni kibrli deb ataydi, lekin xotiram pand bermasa, Qur’onda u Xudoga qarshi kurashgan jangi sifatida tilga olinmagan. Banklarimizning foiz tizimi Alloh va Uning Rasuliga (s.a.v.) qarshi urushdir. Siz yilni ishlab chiqarish va farovonlik yili deb nomlashingiz mumkin (Eron rahbari o‘tgan yilni Barqaror iqtisod: ishlab chiqarish va bandlik yili deb atagan), bank tizimida kredit foizlari bor ekan, hech narsa yaxshilanmaydi”.
Buyuk Oyatulloh Makarim Sheroziy
2019-yil fevral oyida Oyatulloh Nosir Makarim Sheroziy shunday dedi:
“Banklar insonlarning hayotini og‘irlashtiradigan shart-sharoitlarni yaratib berdi. Odamlarga kredit bo‘yicha 4% miqdorida qat'iy jarima undirish o‘rniga, ular har yili jarimaga 4% dan qo‘shib, to‘lovning beshinchi yili oxirida jarima 20% lik eng yuqori nuqtasiga yetadi. Sudxo‘rlik foizsiz qarz nomi bilan qilinmoqda”.
Buyuk Oyatulloh Nuriy Hamadoniy
2018-yil sentabr oyida Oyatulloh Nuriy Hamdoniy shunday degan edi:
“Banklarimiz kreditlar boʻyicha jarima nomi bilan undirayotgan pullar foiz ekanligi va bu joiz emasligi koʻp marta aytildi. Biroq rahbarlar ovozimizni yo eshitmaydilar, yoki eshitadilar, lekin harakat qilishni istamaydilar”.
Oyatulloh Ja’far Subhoniy
2019-yil fevral oyida Oyatulloh Ja’far Subhoniy shunday dedi:
Oyatulloh Alaviy Gurgoniy
2019-yil fevral oyida Oyatulloh Muhammad Alaviy Gurgoniy shunday dedi:
“Shu kunlarda iqtisodiy ahvol yomonroq. Bunday sharoitda odamlar hatto diniy burchlarini ham bajara olmayaptilar. Bunday vaziyatda (banklar) ulardan foiz undirishga shoshilmasliklari kerak. Islomiy tizimda banklar xalqning yordamchisi va xizmatchisi bo‘lishini xohlaymiz. Iltimos, odamlarga bosimni kamaytirish uchun foiz stavkangizni biroz pasaytiring. Yoki hech bo‘lmaganda shart-sharoitga qarab foiz oling, masalan, iqtisodiy sharoit yaxshi bo‘lsa, foizlarni olishda muammo bo‘lmaydi, lekin iqtisod g‘ildiragi sekinlashganda xalqqa rahm-shafqat qiling, xalqdan kamroq foiz oling”.
Oyatulloh Husayn Mazohiriy
2019-yil yanvar oyida Oyatulloh Husayn Mazohiriy shunday dedi:
“Afsuski, foiz olish va berish odat tusiga kirgan. Ba’zilar shariat bahonasida shunday bahonalar keltiradilar. Bu xuddi kalamushni toza suv bilan cho‘mdirib, keyin uni halol deb e’lon qilishga o‘xshaydi. Shunga o‘xshash, pora olish va berish ham boshqaruv tizimimizning ajralmas qismiga aylandi. Odatda porasiz hech qanday ish bitmaydi. Hech bir tugun porasiz yechilmaydi, pulsiz hech bir fayl ko‘chmaydi”.
Thüngersheim
Thüngersheim Germaniyaning Bavariya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Würzburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 11,06 km2. Aholisi — 2646 kishi (2010).
Hududi
Thüngersheimning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Gaverina Terme
Gaverina Terme Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommunadir. Bergamo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 5 km2. 925 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Wapanucka (Oklahoma)
Aholisi
445 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 260,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,7 km2. Shundan 1,7 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 193 m balandlikda joylashgan.
IC 1674
IC 1674 Feniks yulduz turkumidagi NF (hali noaniq) tipli obyektdir.
Shimoliy Akaranad
Aikaranad Shimoliy Hindistonning Kerala shtatidagi Ernakulam tumanidagi qishloqdir.
Aholisi
2001-yil holatiga ko'ra Aikaranad North aholisi 18,940 kishidan iborat bo'lgan. Shundan 9413 nafari erkak va 9527 nafari ayol.
NGC 6376
NGC 6376 Ajdaho yulduz turkumidagi Sc tipli galaktikadir.
Saint-Hilaire-de-Briouze
Aholisi
262 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 19,0 nafar kishi.
NGC 6376
Ushbu obyektni Lewis Swift 1886-yilda kashf etgan.
Vakuum nasosi
Vakuum nasosi - vakuum hosil qilish va uni tutib turish maqsadida berk hajm (idish)dan gaz (havo) yoki bugʻni soʻrib oladigan qurilma. Gaz (havo)ni tashqariga chiqarib tashlaydigan oqimli hamda gaz (havo)ni yutadigan sorbsion xillari boʻladi. Oqma V.n. oʻz navbatida mexanik va oqimli xillarga boʻlinadi. Mexanik V.n.ga plastinka-rotorli, plastinka-statorli, zolotnikli, moyli forvakuumlar va molekulyar V.n. kiradi. Moyli forvakuumlar yordamida gaz (havo) qisiladi va atmosferaga chiqarib yuboriladi. Molekulyar V.n.da. gaz molekulalariga harakat yoʻnalishida qoʻshimcha tezlik beriladi. Oqimli V.n.da gaz (havo) suyuqlik, gaz yoki bugʻ oqimi taʼsirida chiqib ketadi. Sorbsion V.n. kriogen (past temperaturali) seolitli, sublimatsion (qarang Sublimatsiya) va ionli V.n.ga boʻlinadi. Kriogen V.n.da juda past temperaturagacha sovitilgan gaz sirtda toʻplanadi. Seolitli V.n.da gaz molekulalari sovitilganda seolitga yutiladi. Sublimatsion V.n.da gaz (changlangan) metall (mas., titan) plyonkala-ri qoplangan sirtlarga yutiladi. Ionli V.n.ning ishi gazni kuchli elektr razryadi bilan ionlash va ionlashgan molekulalarning titan qoplangan sirtga yutilishiga asoslangan. V.n. metallurgiya, energetika, elektronika, kimyo va oziq-ovqat sanoatlarida qoʻllaniladi.
Saint-Hilaire-de-Briouze
Geografiyasi
Maydoni — 13,8 km2.
NGC 6376
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Vakuum oʻlchashlar
Vakuum oʻlchashlar - k. Vakuummetr.
Vakuum spektroskopiyasi
Vakuum spektroskopiyasi -spektroskopiyanit ultrabinafsha (200—10 nm) va yumshoq rentgen nurlari (10 dan 0,4—0,6 nm) spektrlarini oʻrganish bilan shugʻullanadigan boʻlimi. Toʻlqin uzunliklarining bu sohasida havo kuchli yutish xususiyatiga ega boʻlganligi sababli, spektral asboblar vakuumli boʻlishi, yaʼni ularning optik qismlari, nurlanish manbalari va qabul qilgichlari 10~4—10~5 mm sim. ust. bosimli germetik kameraga joylangan boʻlishi kerak. V.s.da nurlanish manbalari sifatida gaz razryadi, elektr yoyi, rentgen trubkalari va lazer nurlanishini vakuumda qattiq jismga fokuslash yordamida olinadigan plazmadan foydalaniladi. Spektrlarni olish usullaridan biri dasta-plyonkali usul boʻlib, unda atom yoki ionlar spektri tez ionlar dastasining yupqa folga (zarqogʻoz) orqali oʻtishi natijasida uygʻonadi. B.C. qattik, jismlar atomlari, ionlari, molekulalarining energetik strukturasini, oʻtishlar ehtimolligini va b. koʻrsatkichlarni tadqiq etishda foydalaniladi. V.s. yuqori temperaturali plazmalar fizikasida, shuningdek quyosh, yulduzlarni oʻrganishda katta ahamiyatga ega.
Sankt Thomas (Eifel)
Sankt Thomas  Germaniyaning Rheinland-Pfalz yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Bitburg-Prüm tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 9,14 km2. 302 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Orhaniye, Kestel
Orhaniye— Turkiyaning Bursa viloyati Kestel tumaniga tegishli qishloq.
Sankt Thomas (Eifel)
Hududi
Sankt Thomasning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Saint-Hilaire-la-Gérard
Saint-Hilaire-la-Gérard Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Orne departamenti Alençon tumani tarkibiga kiradi.
NGC 6377
NGC 6377 Ajdaho yulduz turkumidagi Sbc tipli galaktikadir.
Saint-Hilaire-la-Gérard
Aholisi
116 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 13,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,8 km2.
NGC 6377
Ushbu obyektni Lewis Swift 1886-yilda kashf etgan.
Sterling City (Texas)
Sterling City AQShning Texas shtatida joylashgan shahardir. Sterling okrugi tarkibiga kiradi.
NGC 6377
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Sterling City (Texas)
Geografiyasi
Maydoni — 2,5 km2. Shundan 2,5 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 697 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Sterling City manzarasi.
Nogʻaybay (Shimoliy Qozogʻiston viloyati)
Nogʻaybay — Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Magʻjan Jumabayev tumanidagi qishloq. Kato kodi — 	593651200.
Warner (Oklahoma)
Warner AQShning Oklahoma shtatida joylashgan shahardir. Muskogee okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1430 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 435,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,3 km2. Shundan 3,3 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 176 m balandlikda joylashgan.
Charlie White
Charles Allen White Jr. (talaffuzi: Charlz Allen Uayt; 1987-yil 24-oktyabrda tugʻilgan) — muz ustida raqs boʻyicha musobaqalarda ishtirok etgan amarelikalik sobiq muz raqqosi. Sherigi Meryl Davis bilan birga 2014-yilgi Olimpiya chempioni, 2010-yilgi Olimpiada kumush medali sovrindori, ikki karra (2011, 2013) Jahon chempioni, besh karra Gran-pri finali chempioni (2009-2013), uch karra Toʻrt qitʼa chempioni (2009, 2011, 2013) va olti karra AQShning milliy chempioni (2009-2014) boʻlgan. Juftlik 2014-yilgi qishki Olimpiya oʻyinlarida ham umumjamoa hisobida bronza medalini qoʻlga kiritgan.
Shaxsiy hayoti
White Michigan shtatining Royal Oak shahrining Detroyt chekkasida tugʻilgan. UMichigan universitetiga siyosatshunoslik boʻyicha oʻqishga kirgan. White ilgari xokkeychi sifatida musobaqalarda qatnashgan va jamoasiga chempionlikni qoʻlga kiritishda yordam bergan. White hozirda Michigan shtatining Enn Arbor shahrida istiqomat qiladi.
Faoliyati
Charlie White 1997-yilda murabbiyi Set Chafetz taklifiga binoan Meryl Davis bilan juftlik hosil qilgan.
Davis / White juftligi oʻzlarining birinchimavsumida oʻsmirlar oʻrtasidagi Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etib, kumush medalni qoʻlga kiritgan. 1999 — 2000-yilgi mavsumda juftlik oʻsmirlar oʻrtasidagi Olimpiya oʻyinlarida oltin medalni qoʻlga kiritgan. 2000 — 2001-yilgi mavsumda ular 2001-yilgi AQSh chempionatida yangi konkida uchuvchilar qatorida 6-oʻrinni egallagan. 2001 — 2002-yillarda juftlik huddi shu toifada kumush medalni qoʻlga kiritgan, soʻng oʻsmirlar darajasiga koʻtarilgan. 2002 −2003-yilgi mavsumda juftlik ikki marta oʻsmirlar oʻrtasidagi Gran-pri musobaqasida qatnashib ikkalasida ham medal yuta olmagan va 2003-yilgi AQSh chempionatida 7-oʻrinni egallagan.
Oʻsmirlar darajasi
2003 — 2004-yilgi mavsumda Davis / White juftligi oʻzining hudud chempionligini qoʻlga kiritgan va oʻsmirlar oʻrtasidagi Milliy chempionatda kumush medal sohibiga aylanishgan. Bu natija ularga 2004-yilgi Oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga yoʻllanmani taqdim etgan va u yerda juftlik 13-oʻrindan joy olgan.
2004 — 2005-yilgi mavsumda Davis / White juftligi Oʻsmirlar oʻrtasidagi Gran-pri seriyasida ikkita bronza medalini qoʻlga kiritgan. Biroq, White toʻpigʻini sindirib olgani tufayli juftlik 2005-yilgi AQSh chempionatida qatnasha olmagan. Ularning mavsumi shu yerda tugagan.
Davis / White juftligi 2005 — 2006-yilgi mavsumda Oʻsmirlar oʻrtasidagi Gran-pri musobaqalarida ishtirok etib, medallar qoʻlga kiritgan va Oʻsmirlar oʻrtasidagi Gran-pri finalida ikkinchi oʻrinni egallagan. Juftlik 2006-yilgi AQSh chempionatida oʻsmirlar oʻrtasidagi milliy chempionlikni qoʻlga kiritgan, keyin esa 2006-yilgi Oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon chempionatida bronza medali sohibiga aylanishgan. Oʻsha mavsumdan soʻng Davis „Oʻsmirlar“ safidan chiqib ketgan.
Dasturlari
(2018 — 2019)
Natijalari
(Davis bilan 2006 — 2014)