cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Michelau im Steigerwald
Michelau im Steigerwald Germaniyaning Bavariya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Schweinfurt tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 14,15 km2. Aholisi — 1117 kishi (2010).
Hududi
Michelau im Steigerwaldning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Saint-Gonlay
Saint-Gonlay Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Ille-et-Vilaine departamenti Rennes tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
313 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 33,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,3 km2.
Loshxarf
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин бе нишонаи почта Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишине, ки координатаҳои ҷуғрофӣ ёдовар нашудааст Гурӯҳ:Мақолаҳои маҳаллаҳои аҳолинишин, ки дар Викианбор гурӯҳ надоранд Гурӯҳ:ПРО:Шаҳрҳо:Андозаи мақола: камтар аз 600 аломат Гурӯҳ:ПРО:Шаҳрҳо:Вироиши охирин: дар соли ҷорӣ  Losxharf — Vahdat tumani Romit qishlogʻi, qishloq. Losharfdan shahar markazigacha 47 km. Aholisi 138 kishi (2017), tojiklar.
Northwestern Mutual
Tarixi
Northwestern Mutual 1857-yil 2-martda Viskonsin shtatining Mutual Life Insurance kompaniyasi sifatida tashkil etilgan. Dastlab Viskonsin shtatining Janesvill shahrida joylashgan yangi kompaniya 1859-yilda Milwaukiga koʻchib oʻtgan. Koʻp oʻtmay, kompaniya Viskonsin shtatining Fond-du-Lak shahridan Chikagoga ketayotgan ekskursiya poyezdi relsdan chiqib ketganida, 14 kishi halok boʻlgan, ulardan ikkitasi siyosat egasi boʻlganida, kompaniya oʻzining birinchi ikkita oʻlim daʼvosini boshdan kechirdi. Kompaniya atigi 2000 dollar mablagʻga ega boʻlgan holda 3500 dollarni tashkil etgan zarar bilan kompaniya prezidenti Samuel Daggett va gʻaznachi Charlz Nesh daʼvolarni darhol toʻlash uchun pulni qarzga oldi.
1864-yilda kompaniya siyosat egalariga birinchi dividendlarni toʻladi. U 1867 va 1870-yillarda yana dividendlar toʻlagan va 1872-yildan beri har yili toʻlagan 1865-yilga kelib, kompaniya butun Oʻrta Gʻarbda faoliyat yuritdi va Sharqiy qirgʻoq boʻylab bozorga kirdi va vasiylar kengashi kompaniya nomini The Northwestern Mutual Life Insurance Company deb oʻzgartirdi.
20-asrning dastlabki yillarida Northwestern Mutual Life Insurance Company hayotni sugʻurtalashga eʼtibor qaratdi. Shu bilan birga, kompaniya masʻuliyatini oshirish ustida ishladi. 1907-yilda kompaniya rahbarlari ishonchli shaxs boʻlmagan siyosat egalarini javobgarlik uchun moliyaviy masalalarni tekshirishga taklif qilishdi. Bu amaliyot hozirgi kungacha davom etgan; Siyosat egalari ekspertiza qoʻmitasi aʼzolari Northwestern Mutual operatsiyalari, boshqaruvi va strategik rejalarini mustaqil ravishda baholash uchun cheksiz kirish huquqiga ega.
20-asrning oʻrtalarida Northwestern Mutual Life Insurance Company temir va minerallar sanoatiga keng miqyosda sarmoya kiritdi, jumladan, yuk kemasini qurish, bu Amerika hayotni sugʻurtalash boʻyicha birinchi kompaniya. 1958-yilda kompaniya temir javhari tashuvchi SS Edmund Fitsjeraldni ishga tushirdi, u uzoq vaqt davomida boshqaruvchi va yangi saylangan kompaniya raisi Edmund Fitsjerald nomi bilan atalgan. 729 fut va 13,632 yalpi tonnada kema oʻn uch yil davomida, 1971-yilgacha Buyuk koʻllardagi eng katta kema edi. Fitsjerald 1975-yil 10-noyabrda Superior koʻlida choʻkib ketdi va bortdagi barcha 29 kishi halok boʻldi. Falokat keyingi yili qoʻshiq muallifi Gordon Laytfut tomonidan filmida abadiylashtirildi. Choʻkish Buyuk Koʻllarda va milliy yuk tashish qoidalari va amaliyotlarida oʻzgarishlarga olib keldi, ular orasida majburiy omon qolish kostyumlari, chuqurlik oʻlchagichlar, joylashishni aniqlash tizimlari, suv osti bortining koʻpayishi va kemalarni tez-tez tekshirish kiradi.
1969-yilda kompaniya nogironlik sugʻurtasini taklif qila boshladi. Oʻn yildan kamroq vaqt oʻtgach, xodimlarning nafaqalari bozori uchun bir qator pensiya annuitetlari joriy etildi. 1990-yillarda kompaniya uzoq muddatli parvarishlash sugʻurtasini joriy etish bilan yanada oʻsishni koʻrdi. 2000-yilda oʻz mahsulot takliflarining kengayishini aks ettirish uchun kompaniya yana nomini oʻzgartirdi va uni oddiygina Northwestern Mutual deb qisqartirdi.
2001-yilda kompaniya federal jamgʻarma banki boʻlgan Shimoliy-Gʻarbiy Oʻzaro boyliklarni boshqarish kompaniyasi (NMWMC) nomi bilan mashhur boʻlgan toʻliq shoʻʻba korxonani ishga tushirish orqali mahsulot va xizmatlar takliflarini kengaytirishni davom ettirdi. NMWMC orqali kompaniya bir qator moliyaviy rejalashtirish mahsulotlari va xizmatlarini taklif etadi, shu jumladan investitsiyalarni boshqarish, pullik moliyaviy rejalashtirish, biznes pensiya rejalari, ishonchli va xususiy mijozlarga xizmatlar.
2015-yilda Northwestern Mutual Miluoki shahar markazida Shimoli- gʻarbiy Mutual minorasi va Commons qurilishini boshladi; osmonoʻpar bino 2017-yilda ochilgan   Shuningdek, 2015-yilda Northwestern Mutual moliyaviy rejalashtirish kompaniyasi LearnVestni 250 million dollarga sotib oldi. 201- yilda Northwestern Mutual anderrayting vaqtini qisqartirdi va mijozlar uchun onlayn raqamli platformani taqdim etdi. Kompaniya yuqori darajali domenini roʻyxatdan oʻtkazdi, bu 18 belgidan iborat boʻlib, hozirda eng uzun TLDlardan biri hisoblanadi. 2015-yildan 2020-yilgacha Northwestern Mutual har yili Yangi yil kuni oʻtkaziladigan NCAA Division I kolleji futbol kosasi oʻyini Rose Bowl Gamening homiysi boʻlib xizmat qildi.
2021-yil holatiga koʻra, kompaniyaning aktivlari 308,8 milliard dollar, daromadlari 31,1 milliard dollar va hayotni faol sugʻurtalash boʻyicha 2 trillion dollarga teng. Oʻzining boyliklarni boshqarish va investitsiya xizmatlari biznesi orqali kompaniya 4,75 million mijozga tegishli 200 milliard dollarlik investitsiyalarni boshqaradi.
Shoʻba korxonalar
Kompaniyaning xizmatlari va mahsulotlari bir nechta shoʻba korxonalar orqali taklif etiladi:
Investitsiyalar va innovatsiyalar
2017-yilda ishga tushirilgandan beri Northwestern Mutual Future Ventures, Northwestern Mutual kompaniyasining venchur kapitali boʻlimi 18 ta texnologik startapga 50 million dollardan ortiq sarmoya kiritdi.
2019-yilda kompaniya Accenture, Advocate Aurora Health, Johnson Controls, Kohlʻs va Rockwell Automation kompaniyalari bilan hamkorlikda MKE Tech Hub Koalitsiyasini tuzdi, bu harakat Milwaukee mintaqasida texnologik iqtidorlarni jalb qilish va saqlab qolishga qaratilgan.
2020-yil iyun oyida Northwestern Mutual shuningdek, All-In Milwaukee kompaniyasiga kelgusi toʻrt yil davomida oʻz jamgʻarmasi orqali va xilma-xillik va inklyuziya boʻlimi bilan hamkorlikda „Kelajak isteʼdodi“ tashabbusini moliyalashtirish uchun 1,6 million dollar vaʼda qilgani haqida xabar berdi.
Tadqiqot
Northwestern Mutual muntazam ravishda AQShning katta yoshli kishilarining pulga, moliyaviy qarorlar qabul qilishga va gʻamxoʻrlik qilishga munosabati va xatti-harakatlarini oʻrganuvchi tadqiqotlarni nashr etadi.
Vélez-Blanco
Vélez-Blanco Ispaniyaning Andalusiya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Almería provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 441 km2. Aholisi — 2282 kishi (2010).
Vittoria Colonna
alt=|thumb|Vittorina Colonna 1492-yil tavallud topgan zodagon ayol
Vittoria Colonna (1492-yil aprel  – 1547-yil 25-fevral), Peskara marchioni, italiyalik zodagon ayol va shoir edi. Eri asirlikda boʻlgan oʻqimishli, turmush qurgan zodagon ayol sifatida Kolonna Ischia va Neapolning intellektual doiralari ichida munosabatlarni rivojlantirishga muvaffaq boʻldi. Uning ilk sheʼriyati 1510-yillarning oxirlarida e'tiborni o'ziga jalb qila boshladi va oxir-oqibat u 16-asr Italiyasining eng mashhur shoirlaridan biriga aylandi. Eri erta vafot etgach, u Rimdagi monastirga panoh topdi. U oddiy ayol bo'lib qoldi, lekin kuchli ma'naviy yangilanishni boshdan kechirdi va umrining oxirigacha dindor bo'lib qoldi. Kolonna, shuningdek, shoir bo'lgan Mikelanjelo Buonarrotining ilhomlantiruvchisi bo'lgan.
Erta hayot va nikoh
Kolonna 1492-yilda Marinoda, Rim yaqinidagi Alban tepaligidagi Kolonnalar oilasida tugʻilgan. U Neapol Qirolligining bosh konsteblli Fabritsio Kolonna va Urbino gersogining qizi Agnese da Montefeltroning qizi edi. U 1495-yilda 3 yoshida Neapol qiroli Ferdinandning talabi bilan di Peskaraning oʻg'li "Ferrante" Fernando Franchesko dʼAvalos bilan unashtirilgan.
1501-yilda Kolonna oilasining mol-mulki va yerlari Rim papasi Aleksandr VI tomonidan musodara qilindi va oila Kolonnaning unashtirilgan uyi Ischia shahriga koʻchib oʻtdi. Ischia shahrida Kolonna oʻzining unashtirilgan xolasi Kostansa dʼAvalosdan adabiyot va sanʼat boʻyicha odatiy gumanistik taʼlim oldi va xatlarni yaxshi ko'rishini erta isbotladi. Uning qo'lini ko'plab da'vogarlar, jumladan, Savoy va Braganza gersoglari qidirdi, lekin u 1509-yil dekabrda Ischia orolida d' turmushga chiqishni tanladi. Kostansa d'Avalosning adabiy doirasi, Frankavilla gersoginyasi, erining xolasi.
Saint-Grégoire (Ille-et-Vilaine)
Saint-Grégoire Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Ille-et-Vilaine departamenti Rennes tumani tarkibiga kiradi.
Vittoria Colonna
Erta hayot va nikoh
Er-xotin 1511-yilgacha Ischia shahrida birga yashab, eri fransuzlarga qarshi Ligaga qilichini taklif qildi. U 1512-yilda Ravenna jangida asirga olinib, Fransiyaga yetkazilgan. Hibsga olingan oylar va undan keyingi uzoq yillar kampaniyasi davomida Kolonna va dʼAvalos nasrda ham, sheʼrda ham eng joʻshqin soʻzlarda yozishgan, ammo eriga faqat bitta sheʼriy "maktub" saqlanib qolgan. Jozef Gibaldining taʼkidlashicha, Vittoriyaning Ferrantega yozgan sheʼri Ovidning Geroidlariga toʻg'ridan-toʻg'ri taqlid boʻlgan, unda Dido va Medeya kabi mashhur qadimgi ayollar oʻzlarining yoʻq oshiqlariga shikoyat qilishadi. Bu Vittoria Kolonnaning erining o'limidan oldin saqlanib qolgan yagona she'ri bo'lganligi sababli, uning ehtirosli she'ri uning eriga bo'lgan haqiqiy ishtiyoqini aks ettirdimi yoki ma'lum bir voqeaga shunchaki zamonaviy va ilmiy munosabat bo'lganmi degan savol tug'ilishi mumkin. Bundan tashqari, Ferrante Izabella d'Estening kutuvchi xonimlaridan biri bilan ishqiy munosabatda bo'lganidan beri eng sodiq er emasligi ma'lum.
Saint-Grégoire (Ille-et-Vilaine)
Aholisi
7977 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 461,1 nafar kishi.
Vittoria Colonna
Erta hayot va nikoh
1516—1522-yillarda Kolonna oilasining uchta aʼzosini yoʻqotdi. Uning ukasi Federiko 1516-yilda vafot etgan, uning ortidan otasi Fabritsio 1520-yilda va onasi Agnese 1522-yilda vafot etgan
Saint-Grégoire (Ille-et-Vilaine)
Geografiyasi
Maydoni — 17,3 km2.
Vittoria Colonna
Erta hayot va nikoh
Kolonna va dʼAvalos nikoh paytida bir-birlarini kamdan-kam koʻrishardi, chunki u imperator Charlz V ning eng faol va yorqin kapitanlaridan biri edi. Biroq, Kolonnaning taʼsiri uning erini Pavia jangidan (1525) keyin imperatorga qarshi rejalashtirilgan ligaga qoʻshilishiga yoʻl qoʻymaslik va unga xiyonatining bahosi sifatida taklif qilingan Neapol tojini rad etishga majbur qilish uchun etarli edi. fransuzlar tomon.
Kolonna 1525-yilning yozini Marinodagi otasining qalʼasida oʻtkazdi, u erda kasal boʻlib qoldi va umrining oxirigacha kasallikdan azob chekdi. Aynan oʻsha paytda u Neapol boʻylab tarqatilgan Baldessare Kastiglionening "Saray a'zosi kitobi "ning dastlabki qoʻlyozma nusxasini oldi. 21-sentyabr kuni Kastilyone unga nashr etilmagan asarni qisman transkripsiya qilish imkonini berganligi haqida afsus bilan xat yozdi va uning qaroqchi versiyasi Kastiglioneni kitobini chop etishni tezlashtirishga undadi.
1525-yil 3-dekabrda Fernando Milanda Pavia jangida olgan jarohatlari tufayli vafot etdi. Kolonna, kim unga gʻamxoʻrlik qilish uchun shoshilib, Viterboda uning oʻlimi haqidagi xabarni oldi U toʻxtadi va Rimdagi Kapitedagi San Silvestro cherkoviga chekindi, u erda Santa Chiara ordenidagi monastir bor edi. Uning qasamyod qilish va monastirga kirish haqidagi iltimosini Rim papasi Klement VII va uning akasi Askanio rad etishdi va keyin u Ischiyaga qaytib keldi va u erda bir necha yil qoldi. Abigayl Brundin Klement va Askanioning Kolonnaning boshqa orzu qilingan siyosiy ittifoq yaratish uchun kelajakda nikohga umid qilish haqidagi iltimosini rad etish sabablarini taklif qildi. Biroq, u bir nechta daʼvogarlardan voz kechdi va oʻzini sheʼr yozishga bagʻishladi.
Rimning qoplanishi (1527) nihoyat Kolonna oilasiga Rim aholisiga yordam taklif qilish orqali Medici papasi Klement VII bilan munosabatlarini yaxshilash imkoniyatini berdi. Biroq, fransuz qoʻshini Neapolga hujum qilganda, Avalosning butun uyi Ischia orolida panoh topdi.
Papa shahri talon-toroj qilinganidan toʻqqiz oy oʻtgach, tarixchi Paolo Giovio Kolonna tomonidan taklif qilinganidan keyin Ischia shahriga keldi va u erda 1528-yilgacha qoldi. Orolda boʻlgan paytida u oʻzining nashr etilmagan Dialogus de viris ac foeminis aetate nostra florentibus asarini yozdi, u 1527-yil sentyabr oyining oxiri va dekabr oyining boshi orasida Ischia shahrida joylashgan. Suhbatning uchinchi kitobida Giovio Kolonnaning oʻn sahifali encomiumini oʻz ichiga oladi.
1529-yilda Kolonna Rimga qaytib keldi va keyingi bir necha yilni oʻsha shahar, Orvieto, Ischia va boshqa joylarda oʻtkazdi. Bundan tashqari, u Avalosning uyidan Montecassino abbeyiga notoʻg'ri egallab olingan yerni qaytarishni soʻrab, marhum erining xatolarini tuzatishga harakat qildi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/08/Vittoria_Colonna.jpg/235px-Vittoria_Colonna.jpg|right|thumb|300x300px| Vittoria Colonna, Mikelanjelo tomonidan chizilgan. Chizilgan vaqtda Kolonna taxminan 50, Mikelanjelo 65 yoshda edi. 1532-yilda Vittoriya Kolonnaning amakivachchasi Kardinal Pompeo Kolonna oʻlimidan oldin oʻzining Apologia mulierum (Ayollar kechirimi) risolasini ayollar davlat idoralarida va magistraturalarda baham koʻrishlari kerak boʻlgan risolaga bagʻishladi.
1535-yilda uning singlisi Jovanna dʼAragona Kolonnaning ukasi Askaniodan ajralib, Ischia shahriga keldi. Kolonna ularni yarashtirishga harakat qildi, lekin Jovanna rad etgan boʻlsa-da, ikkala ayol ham yaqinlashdi, Xuan de Valdesni qoʻllab-quvvatladi va Papa Pavel III ga tuz soligʻini toʻlashdan bosh tortgan Ascanio uchun shafoat qilishga harakat qildi.
1537-yilda Kolonna Ferrarada boʻlib, u erda koʻplab doʻstlar orttirdi va keyinchalik protestant boʻlgan islohotchi rohib Bernardino Ochino misolida Kapuchin monastirini tashkil etishga yordam berdi.
46 yoshida, 1536-yilda u Rimga qaytib keldi va u erda kardinallar Reginald Pole va Kontarinining hurmatini qozondi va 61 yoshli Mikelanjelo tomonidan ehtirosli doʻstlik obʼektiga aylandi. Buyuk rassom unga oʻzining eng yaxshi sonetlaridan bir nechtasini yoʻnaltirdi, u uchun rasmlar chizdi va uning safida uzoq vaqt oʻtkazdi. U unga ruhiy sheʼriyatning sovgʻa qoʻlyozmasini yaratdi. 1541-yilda ukasining Pol IIIga qarshi qo'zg'olon ko'tarishi munosabati bilan uning Orvieto va Viterboga ko'chirilishi, ularning munosabatlarida hech qanday o'zgarish bo'lmadi va ular avvalgidek tashrif buyurish va yozishmalarni davom ettirdilar.
U 1544-yilda Rimga qaytib, odatdagidek San-Silvestro monastirida qoldi va 1547-yil 25-fevralda u erda vafot etdi.
Pietro Bembo, Luidji Alamanni, Baldassare Kastiglione va Marguerite de Navarre uning adabiy doʻstlari orasida edi. U, shuningdek, Italiya islohot harakatining koʻplab aʼzolari, masalan, Pietro Karnesekki va Ochino bilan yaqin munosabatda edi, lekin u Italiyadagi cherkov inqirozi keskinlashgunga qadar vafot etdi. Garchi u diniy islohotlar tarafdori boʻlsa-da, uning diniy eʼtiqodlari katolik cherkovi bilan mos kelmaydigan va u hech qachon protestant boʻlgan deb ishonish uchun hech qanday asos yoʻq.
Ishlar roʻyxati
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/1559_Colonna_Rime.jpg/200px-1559_Colonna_Rime.jpg|right|thumb|366x366px| Kolonna she'riyatining 1559-yilgi nashrining sarlavha sahifasi.
Kitaaiki
left|thumb|270x270px|Ogura togʻining choʻqqisi Yaponiyaning Nagano prefekturasida joylashgan qishloq. 2019-yil 1-aprel holatiga koʻra, qishloqda 350 ta xonadonda 755 nafar aholi istiqomat qilgan va aholi zichligi har kvadrat kilometrga 13 kishidan toʻgʻri keladi. Qishloqning umumiy maydoni 56,32 kvadrat kilometr (21,75 mi²) ni tashkil etadi.
Geografiyasi
Kitaaiki togʻli sharqiy Nagano prefekturasida joylashgan boʻlib, sharqda Gunma prefekturasi bilan chegaradosh. Qishloq hududining 90 % dan ortigʻini togʻlar va oʻrmonlar egallaydi. Ogura togʻi (2112 metr) qishloqning eng baland nuqtasi hisoblanadi.
Iqlimi
Qishloq issiq va nam yoz va sovuq qish bilan tavsiflangan nam kontinental iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi Dfb). Kitaaiki shahridagi oʻrtacha yillik harorat 7,5 °C ni tashkil etadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1513 mm boʻlib, sentyabr esa eng seryogʻin oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 20,2 °C, eng past harorati esa yanvarda, taxminan −4,7 °C atrofida boʻladi.
Demografiyasi
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Kitaaiki aholisi soni soʻnggi 70 yil ichida kamaygan va hozir 1950-yildagi sonining uchdan biridan kamrogʻini tashkil etadi.
Tarixi
Hozirgi Kataaiki hududi qadimgi Shinano viloyatining bir qismi boʻlib, Muromachi davri yozuvlarida qayd etilgan. Hozirgi Kitaaiki qishlogʻi 1889-yil 1-aprelda zamonaviy munitsipalitetlar tizimining oʻrnatilish davrida yaratilgan.
Taʼlim tizimi
Kitaaiki qishloq hukumati tomonidan boshqariladigan bitta davlat boshlangʻich maktabiga ega. Qishloq qoʻshni Minamiaika bilan umumiy oʻrta maktabi ham faoliyat yuritadi. Qishloqda yuqori maktab mavjud emas.
Temir yoʻl
Qishloqda yoʻlovchi temir yoʻl xizmati mavjud emas.
Magistral yoʻl
Qishloq aholisiga hech qanday milliy avtomagistrallar xizmat koʻrsatmaydi
Aleksey Sutormin
Aleksei Sergeyevich Sutormin (1994-yil, 10-yanvarda tugʻilgan) — rossiyalik professional futbolchi, Sankt-Peterburgning Zenit klubi yarim himoyachisi. U oʻng qanot himoyachisi sifatida ham muvaffaqiyatli foydalanilgan.
Klubdagi faoliyati
U 2013-yilning 15-iyulida Moskvaning Strogino klubi safida Rossiya Ikkinchi Divizionida Torpedo Vladimirga qarshi o‘yinda debyut qilgan.
2019-yil, 29-iyunda u Qozonning Rubin klubi bilan 4 yillik shartnoma imzoladi. Oradan atigi 9 kun o‘tib, 2019-yil, 8-iyul kuni Rubin safida 2 ta o‘rtoqlik o‘yinida maydonga tushganidan so‘ng, u yana ko‘chib o‘tdi va Rossiya chempioni Zenit bilan 3 yillik shartnomani plus 1 yilga uzaytirdi bandi bilan. 2019-yilning 21-sentabrida u Rossiya Premer-ligasida o‘zining sobiq jamoasi Rubin Kazanga qarshi o‘yinda dubl qayd etdi.
2022-yilning 7-aprelida Sutormin Zenit bilan 2024-25-yilgi mavsumgacha yangi shartnoma imzoladi.
Xalqaro faoliyati
U birinchi marta 2021-yil sentabrida Xorvatiya, Kipr va Maltaga qarshi Jahon chempionati saralashida Rossiya terma jamoasiga chaqirilgan. U 2021-yilning 8-oktabrida Slovakiyaga qarshi bahsda debyut qilgan. Uch kundan soʻng Sloveniyaga qarshi ikkinchi oʻyinida u jamoa sardori etib saylandi. 2021-yil, 11-noyabr kuni Kiprga qarshi navbatdagi o‘yinida u milliy terma jamoadagi ilk golini kiritdi.
Qırıqlı, Goranboy
Qırıqlı (shuningdek, Qırıxlı, Kyrykhly va Kyrykly) — Ozarbayjonning Goranboy tumanida joylashgan munitsipolitet va qishloq. Aholisining umumiy soni 932 nafarni tashkil etadi. Munitsipalitet Qırıqlı, Qarapirimli va Gülməmmədliqishloqlarini oʻz ichiga oladi.
Niederwerrn
Niederwerrn Germaniyaning Bavariya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Schweinfurt tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 9,77 km2. Aholisi — 7913 kishi (2010).
Hududi
Niederwerrnning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Birgel
Birgel Germaniyaning Rheinland-Pfalz yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Vulkaneifel tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 6,52 km2. 470 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Birgelning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Orisaba
Orisaba, Sitlaltepetl — Meksikadagi harakatdagi vulkan, Meksika togʻligining jan.-sharqiy chekka-sida. Balandligi 5700 m (mamlakatdagi eng baland choʻqqi). Andezit va bazalt jinslardan tuzilgan. 1545, 1566, 1630, 1687-yillarda kuchli otilgan. Yon bagʻri 4000 m balandlikkacha oʻrmon, undan yuqorida alp oʻtloklari; 4500 m dan abadiy qor qoplami boshlanadi.
Genezis
Genezis (genesis ← γένεσις [genezis] «boshlanish, kelib chiqishi, shajara; tugʻilish; ibtido, borliq» ):
Denise Altmann
Denis Altmann — avstriyalik xokkey hujumchisi, hozirda SDHL va Avstriya terma jamoasida Linköping HC jamoasida oʻynaydi. U 2009 va 2015-yillar oraligʻida 5 marta toʻp kiritish boʻyicha ligada yetakchi xokkeychi boʻlgan va ikki marta SDHL chempionligini qoʻlga kiritgan ochkolar boʻyicha SDHL turnirining barcha vaqtlardagi yetakchisi hisoblanadi.
Faoliyati
U oʻz faoliyatini EHV Sabers Wien jamoasi bilan boshladi va jamoa bilan birga EWHLda 32 oʻyinda 122 ochko toʻpladi va 2005-yilda chempionlikni qoʻlga kiritdi.
2007-yilda Altmann Shvetsiyada Linköping jamoasi bilan shartnoma imzoladi va u yerda hozirgacha oʻynashda davom etmoqda. Jamoa bilan 13 mavsum davomida u 337 oʻyinda 563 ochko toʻplagan. 2017-yilda u nafaqaga chiqish qarorini eʼlon qildi, biroq bir necha oy oʻtgach, bu qarorini bekor qildi va oldingi besh yil davomida sardor yordamchisi boʻlib ishlagandan keyin yana klub sardori etib tayinlandi.
Xalqaro
U xalqaro maydonda 2008-yilgi IIHF ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatining II divizionida eng yaxshi hujumchi deb topildi, chunki Avstriya koʻtarildi. U yana 2012-yilgi IIHF ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati I divizionida va 2017-yilgi IIHF ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati I divizionida eng yaxshi hujumchi nomiga sazovor boʻladi.
Shaxsiy hayoti
Uning akasi Mario EHC Linz jamoasi uchun professional tarzda xokkey oʻynaydi. Xokkey oʻynashdan tashqari u hamshira boʻlib ham ishlaydi.
Bistruxa (Sharqiy Qozogʻiston viloyati)
Bistruxa (Быструха) — Qozogʻistonning Sharqiy Qozogʻiston viloyati Glubokoe tumaniga qarashli qishloq. Bystrushinskiy qishloq okrugining ma'muriy markazi. Viloyat markazi Glubokoe qishlog'idan 39 km shimoli-sharqda joylashgan. KATO kodi - 634055100.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1662 kishi (798 erkak va 864 ayol) edi. 2009-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, qishloqda 1434 kishi (712 erkak va 722 ayol) yashagan.
Mavlona Miskin madrasasi
Mavlona Miskin madrasasi  — Buxoro madrasasi.
Tarixi
Mavlona Miskin madrasasi 1611—1612-yillarda Bozori futa (Bozoro karbos) guzarida, Buxoro xonligida hukmronlik qilgan Imomqulixon davrida bunyod etilgan. Mavlona Miskin madrasasi Buxorodagi toʻrtinchi darajadagi oliy toifali madrasa hisoblangan. Abdurauf Fitrat maʼlumotlariga koʻra, yillik vaqf mablagʻi 60 ming tangadan iborat boʻlgan. Tarixiy manbalarga koʻra madrasa Mir Arab madrasasining orqa tomonida, bozor orasida bir qavatli kichik madrasa boʻlib, oʻn bir muftining biri dars oʻtgan. Tadqiqotchi olim Abdusattor Jumanazarov ushbu madrasaga oid bir qator vaqf hujjatlarini oʻrgangan boʻlib, madrasa bilan bogʻliq maʼlumotlar keltirgan. Madrasaga oid ikkita vaqf hujjati topib oʻrganilgan. Mazkur hujjatlar Buxoro amiri Amir Shohmurod davrida koʻchirilgan. Hujjatda madrasa voqifi pashhidiza mavzesida 140, Qoʻngʻirot mavzesida 96, Sarxiyon qishlogʻida 225, Bez yuz mavzesida 61 va choryak, Mushk mavzesida 12, Tub xushk mavzesida 40, Akna mavzesida 40, Boʻyrabof mavzesida 150 tanob yerlarni, Chor baqqol madrasasi vaqf doʻkoni yonida yettita doʻkonni ushbu madrasa uchun vaqf qilgan. Madrasaga mutavvali voqifning oʻzi boʻlgan. Arxiv hujjatlarida ushbu madrasada mulla Sayidxon ismli banoras toʻnli mudarris talabalarga dars oʻtgan. Bundan tashqari hujjatlarda madrasada tahsil olgan talabalar ismlari ham mavjud. Jumladan Nazar Qorateginiy, Abdulloh Qarshigiy kabi talabalar nomlari keltirilgan.
Meʼmorchiligi
Mavlona Miskin madrasasi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Madrasa pishiq gʻisht, yogʻoch, tosh va ganchdan qurilgan. Madrasa hozirgi kunda saqlanib qolmagan.
Saint-Guinoux
Saint-Guinoux Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Ille-et-Vilaine departamenti Saint-Malo tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
886 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 140,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,3 km2.
Poppenhausen (Unterfranken)
Poppenhausen (Unterfranken) Germaniyaning Bavariya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Schweinfurt tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 39,13 km2. Aholisi — 4042 kishi (2010).
Hududi
Poppenhausenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Vélez-Rubio
Vélez-Rubio Ispaniyaning Andalusiya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Almería provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 282 km2. Aholisi — 7138 kishi (2010).
Ian Black
Ian Henderson Black (27-mart 1924-yil - 2012-yil 13-dekabr) — shotlandiyalik professional futbolchi boʻlib, „Fulham“ uchun Futbol Ligasida darvozabon sifatida 260 dan ortiq oʻyin oʻtkazgan. U shuningdek, „ Sauthampton“ da oʻynagan va xalqaro miqyosda Shotlandiya terma jamoasi safida maydonga tushgan.
Klubdagi faoliyati
1950-yil iyul oyida Black Hugh Kelly evaziga Birinchi divizion klubi Fulxamga oʻtgan va klub uchun 282 oʻyin oʻtkazgan, 1959-yil iyul oyida u Bath City uchun Janubiy ligaga oʻtgan va u bilan 1959—1960-yillarda Premer-divizion chempionligi va Somerset Premer-kubogida gʻolib chiqgan , 143 ta oʻyinda maydonga tushganidan soʻng Black Kenterberi Cityga koʻchib oʻtgan va 1964-yilda nafaqaga chiqgan, Futboldan ketganidan soʻng, Black Brentfordda yoshlar jamoasi murabbiyi (va 1966-yilda birinchi jamoaning vaqtinchalik murabbiyi), Redhill maslahatchisi va Tolvortda kotib boʻlib ishlagan ,
Xalqaro faoliyati
Black 1948-yil 10-aprelda Angliyaga 2:0 hisobida magʻlub boʻlgan uchrashuvda Shotlandiya terma jamoasi tarkibida bir marta maydonga tushgan,
Shaxsiy hayoti
Black Ikkinchi jahon urushi davrida Qirollik elektr va mexanik muhandislarida safida xizmat qilgan, Futbolni tark etgach, Black sobiq jamoadoshi Eddie Lowe bilan Tolvortda sport doʻkonini boshqargan.
Yutuqlar
Bath City
Qadimgi Shumer sivilizatsiyasi
Shumerlar (shum. sag-gig-ga — „qora boshlilar“ degan maʼnoni anglatgan) — Janubiy Mesopotamiyaning shumer tilida soʻzlashadigan qadimgi aholisi, sivilizatsiyaning shakllanishi, birinchi yozuvning yuzaga kelishi, Qadimgi Mesopotamiyada dastlabki davlat va shaharlarning yuzaga kelishi bevosita ularning nomi bilan bogʻliq. Bu xalqni shumerlar deb atashni birinchi bor XIX asrda nemis-yaxudiy olimi Yulius Oppert „Akkad va Shumer shohi“ deb oʻqilgan qadimgi yozuv asosida taklif qilgan.
thumb|Shumer shahar-davlatlari
Geografik oʻrni
Dajla va Furot daryolarining oʻrta va quyi oqimida joylashgan, hududi, asosan, tekislikdan iborat viloyatni qadimgi yunon geograflari Mesopotamiya deb atashgan. Hozir bu hududda Iroq davlati joylashgan. Mesopotamiya shimol va sharqda Armaniston hamda Eron togʻliklari bilan tutashib ketgan, gʻarbda Suriya dashtlari va Arabiston choʻllari bilan chegaralangan, janubiy hududlarini esa Fors qo'ltig'i suvlari yuvib turgan. Qadimgi sivilizatsiyaning rivojlanish markazi ushbu hududning janubida — Qadimgi Bobil joylashgan. Bobilning shimoliy qismi Akkad, janubiy qismi Shumer deb atalgan. Shimoliy Mesopotamiyaning notekis, tepaliklardan iborat choʻl qismida Ossuriya joylashgan.
Shumerlar miloddan avvalgi IV ming yillikning ikkinchi yarmida Mesopotamiyaning janubida paydo boʻlib, asta-sekin butun Mesopotamiya hududini (shimolda hozirgi Bag'dod shahri atrofidan janubda Fors qoʻltigʻigacha) egallaydilar. Bundan olti ming yil ilgari bu yerda insoniyat tarixidagi eng qadimgi sivilizatsiyalardan biri — Shumer sivilizatsiyasi yaratiladi.
Shumerlarning kelib chiqishi
Shumerlarning kelib chiqishi hozirgi kungacha nomaʼlum va bahsli boʻlib qolmoqda. ''Mil. avv. II ming yillik''dan yetib kelgan hujjatlarni oʻrgangan bir qator olimlar shumerlar Fors qoʻltigʻidagi orollardan, aniqrogʻi Delmun (Bahrayn) orolidan kelgan, deb hisoblashadi. Ammo bu taxminga qoʻshilmaydigan olimlarning taʼkidlashlaricha, Shumer tilida „mamlakat“ va "tog' " soʻzlari bir xil aytilganligi sababli, shumerlarning kelib chiqishi Osiyoning togʻli qismidan boʻlishi kerak, Delmunda esa togʻ yoʻq. Shu sababli olimlarning keyingi tadqiqotlariga qaraganda, shumerlarning kelib chiqishi oriylardan oldingi hind-eron (dravid) xalqlariga yaqin boʻlib, Hindiston yarimorolining janubiy qismidan kelgan boʻlishi ham mumkin. Har qalay, „Enmarker Aratti xoqon“ deb nomlangan qadimgi eposni tadqiq qilgan olimlar shunday xulosaga kelganlar. Ayrim arxeologik va antropologik tadqiqotlar ham ushbu fikrni tasdiqlaydi. Enmarker va Lugalbanda haqidagi epik dostonni tadqiq etgan boshqa bir guruh olimlar shumerlarning Kaspiy dengizi boʻylarida joylashgan Aratti shahar-davlati bilan yaxshi munosabatda boʻlganligini inobatga olib, shu yer ularning asl vatani boʻlishi mumkin, deb hisoblashadi. Ularning tili agglyutinativ tipda boʻlib, boshqa maʼlum tillarning birortasiga genetik yaqinligi aniqlanmagan. Albert Olmstedning yozishicha, Bobilga kelib oʻrnashgan shumerlarning ot va aravani boshqarishga ustaligi, jismoniy xususiyatlari va agglyutinativ „turon“ tili ularning Markaziy Osiyodan kelib chiqqanligiga ishora qiladi.
Shumer sivilizatsiyasi hunarmandchilikka emas, qishloq xoʻjaligiga asoslangan boʻlsa-da, oʻz xarakteriga koʻra shahar sivilizatsiyasi edi. Bu sivilizatsiya tarixi ikki davrga boʻlinadi: Ubayd madaniyati davri sugʻorish inshootlarini qurish, aholining koʻpayishi va keyinchalik shahar-davlatlarga aylangan yirik manzilgohlarning paydo boʻlishi bilan xarakterlanadi. Shumer sivilizatsiyasining ikkinchi davri Uruk madaniyati (Ur shahri) bilan bogʻliq. Bu davr qishloq xoʻjaligining rivojlanishi, monumental arxitektura, keramika va insoniyat tarixidagi birinchi yozuvning paydo boʻlishi bilan xarakterlanadi. Bu yozuv loydan yasalgan taxtachalarga bitilgan boʻlib, oʻzbek tilida „mixxat“ deb ataladi. Undan uch ming yil davomida foydalanilgan, keyin yoʻqotilib, ilk bor faqat XIX asrda shumershunos olimlar Genri Rouelson (1810—1895) va Yulius Oppert (1825—1905) tomonidan oʻqilgan. thumb|Shumerliklarning mixxat loy taxtachasi
Shumerlar ikki daryo oraligʻida bobilliklar va ossuriyaliklardan oldin paydo boʻlgan va shu paytgacha maʼlum boʻlgan hamda oʻz yozuvlari orqali bizgacha yetib kelgan tarixiy madaniyatlarning eng qadimgisi — Shumer madaniyatini yaratganlar.
Tarixi
Shumerlar Mesopotamiyada dastlab ''mil.avv. IV ming yillikning ikkinchi yarmi — III ming yillik boshlari''da paydo boʻldi. Ammo bu hujjatli tarix boʻlib, ularning asl tarixi ancha oldinroq boshlangan edi. Har qalay, shumerlar tarix tongida ular sivilizatsiya rivojiga guvoh boʻlgan bu hududda muqim joylashib olgan edilar.
Taxminlarga qaraganda, dastlab shahar jamoalari oqsoqollar boshchiligidagi umumiy yigʻin tomonidan boshqarilgan. Umumiy yigʻin uncha uzoq faoliyat yuritmagan. Favqulodda holatlarda tez va uzil-kesil qarorlar qabul qilish zarurati hokimiyatning bitta rahbar qoʻlida jamlanishiga olib keladi. Bu rahbar shumerlarda lugal (katta odam) yoki oddiyroq qilib ensi (hukmdor) deb atalgan.
Shuni taʼkidlash kerakki, bu hukmdor haqiqiy oliy hokimiyat egasi — xudoning — shahar homiysining yerdagi vakili sifatida qabul qilingan. Avvalboshdanoq shumerlarda hokimiyat teokratik xarakterda boʻlgan. Shahar bitta xudoga tegishli deb hisoblangan, ammo boshqa xudolarga ham sigʻinish taqiqlanmagan. Bu yagona xudo shaharning mutlaq egasi hisoblangan va oʻzining oliy irodasini turli moʻjiza va karomatlar orqali ifoda etgan. yerdagi shohning vazifasi samoviy shohning (xudoning) irodasini toʻgʻri izohlash orqali uni mamnun qilish va har doim oʻz shahriga nisbatan marhamatli boʻlishiga, oʻz fuqarolariga gʻamxoʻrlik koʻrsatishiga, ularni himoya qilishiga erishmoqdan iborat edi. Shu sabali hukmdor shaharning samoviy homiysini eʼzozlagan, unga bagʻishlab ibodatxonalar qurdirgan, shuningdek, shaharning rivojlanishiga gʻamxoʻrlik qilgan: buyuk daryolarning suvini boshqarish, toshqinlarni toʻsish va qumloq yerlarni sugʻorish uchun kanallar qazdirgan.
Ijtimoiy hayot
Shumerlarning yashash darajasi ancha past boʻlgan. Kambagʻallar va qullarning xom gʻishtdan qurilgan kichkina uylari orasida zodagonlarning baland, ikki qavatli uylari ajralib turgan. Ammo faqat kambagʻal va qullar emas, oʻrta hol odamlar ham kichkina chaylasimon uylarda tiqilib yashashgan. Oddiy sopol idishlar, qamishdan toʻqilgan boʻyra deyarli butun uy anjomlarini tashkil qilgan. Uylar shahar devorlarining ichkarisida juda tor va tiqilinch qilib qurilgan. Shahar hududining toʻrtdan bir qismini ibodatxona va shoh saroyi egallagan. Shumerlarning liboslari jundan toʻqilgan qoʻpol mato — movutdan tikilgan choponga oʻxshash kiyim (yoki matoni tanaga oʻrab olgan) va belbogʻdan iborat boʻlgan. Mehnat qurollari dastaki soʻka, (tosh) qoʻl tegirmoni singari juda oddiy asboblardan iborat boʻlib, juda katta jismoniy kuch va ogʻir mehnat talab qilgan. Kishilarning dasturxoni ham ancha gʻarib boʻlgan, qul bir kunga bir kgga yaqin arpa doni olgan. Zodagonlarning dasturxoni ancha boy boʻlsa-da, ular ham bugʻdoy, non, baliq va qoʻy goʻshtini har kuni isteʼmol qilish imkoniyatiga ega boʻlmagan. thumb|Shumerliklarning qayta tiklangan boʻyin va bosh taqinchogʻi. Britaniya muzeyi
Shumer shahar-davlatlarining siyosiy tarixi
Shumer anʼanasiga koʻra,  mamlakat tarixi "toʻfon"gacha va „toʻfondan“ keyingi davrga  boʻlinadi. Haqiqatdan ham, ''mil.avv. 2900-yillar'' atrofida „toʻfon“,  yaʼni Dajla va Furot daryolarida katta toshqin yuz bergani Quyi  Mesopotamiyada olib borilgan arxeologik qazishmalar orqali oʻz  isbotini topdi. Bir-biriga yaqin joylashgan ikki-uch shahar kichik bir davlatni tashkil qilishi mumkin edi. Shumer tarixini u yoki bu markazning siyosiy yetakchiligiga qarab, ''mil.avv. III ming yillikning birinchi yarmi'' (Ilk sulola davri)ni uch bosqichga boʻlish  qabul qilingan. Bu davrda Kish shahri yuksalib, bu shahar-davlatda I Kish  sulolasi hukmronlik qilgan. Uning hokimlari orasida Shumer  afsonalari qahramonlaridan biri Etana koʻzga tashlanadi. Kishning qudrati juda uzoq vaqt xotirada qolib, keyinchalik koʻp  hokimlar „Kish lugali“ unvonga ega boʻlishga harakat qilganlar. Bu unvonning egasi lugal — „yetakchi“ boʻlgan. Kishning hokimlaridan biri Etana (mil.avv. XXVIII asr) toʻgʻrisida epik rivoyat shakllanib, rivoyatda u ilohiy burgutda oʻzi uchun "tugʻilish maysasi"ga ega boʻlish va voris merosxoʻr olish uchun osmonga  xudolar oldiga koʻtariladi deb hikoya qilinadi (Ilk sulolaning I  bosqichi). Kishning zaiflashuvi Uruk shahar-davlatining yuksalishi bilan boshlangan. ''Mil.avv. 2600-yillar'' atrofida Kish shahrining  podshosi Aggi Uruk shahrining podshosi Gilgamesh (mashhur  doston qahramoni) tomonidan taxtdan tushiriladi. Gilgamesh butun Shumerni birlashtiradi. Rivoyatlarga koʻra, u xudoning  oʻgʻli boʻlib, oʻlimidan soʻng xudo sifatida ulugʻlangan (Ilk sulolaning II bosqichi). Ilk sulola davrining uchinchi bosqichi (mil.avv. 2550-yillar  atrofi)da Urukning yetakchiligi oʻrniga oʻzining shaxta (yerosti)  sagʻanalari bilan maʼlum boʻlgan Ur sulolasi keladi. thumb|Gilgamesh haykali
Ur shahri  Janubiy Mesopotamiyada yetakchilik qila boshlaydi. Bu davrning yirik savdo-hunarmandchilik markazlaridan biri Eshnunna  shahri boʻldi. Ur shahrida podsho hokimiyati kuchaydi. Hukmdorlar uchun hashamatli sagʻanalar qurila boshladi. Vaqt oʻtishi bilan ziddiyatlar kuchayishi natijasida Ur zaiflashib, qoʻshni  Lagash shahri kuchayib ketdi. Lagash deyarli barcha Shumer shaharlarini boʻysundirib, Elam ustidan gʻalaba qozondi. Lagash hokimi Eanatum (mil.avv. 2450—2425-yillar) Umma  shahri hokimi ustidan qozongan gʻalabasini „Kalxatlar lavhasi“  taxtasida aks ettirdi (Hozir Luvr muzeyida saqlanadi). '''Mil.avv. XXIV asr'da Lagash davlati hududi 2000-2500 kv.kmni, aholisi  150-200 ming'' kishini tashkil etgan. Lagashda ensi hokimiyati kuchayadi va u Lagash bosh xudosi Ningirsu ibodatxonasining bosh kohini boʻladi. Uning hokimiyati urugʻchilik munosabatlarining yemirilishi, savdo-hunarmandchilikning rivojlanishi natijasida shahar aholisining turli tabaqalari tomonidan  qoʻllab-quvvatlandi. Ibodatxona xoʻjaliklariga ham soliq solinadi. Hunarmand  va jamoachilardan turli majburiyatlarni oʻtash talab qilinadi. Daromad soligʻi koʻpayadi. Lagashda ijtimoiy ziddiyat kuchayadi. Yangi „ensi“ Urukagina ijtimoiy ziddiyatlarni boʻshashtirish uchun islohot oʻtkazdi. Oliy kohinlar soliqlardan ozod qilindi. Ibodatxonalarning qaram kishilarga natural mahsulot toʻlovi miqdori oshirilib, ularning huquqlari kafolatlanadi. Aholidan olinadigan soliq-toʻlovlar bir qadar kamaytirildi. Urukagina  „Lugal“ unvonini qabul qiladi. Ammo ichki ziddiyatlar Lagashni zaiflashtirdi. Lagashning ichki qiyinchiliklaridan foydalangan Umma shahrining ensisi Lugalzagissi Uruk, Ur va Larsa shahar-davlatlarini bosib oldi. Kish shahri zabt etilishi bilan  Lugalzagissi butun Shumerda chorak asr yetakchilik mavqeiga ega boʻldi. Lugalzagissining davlat hududi Oʻrtayer dengizidan  Fors qoʻltigʻigacha (shumercha „Yuqori dengizdan to quyi dengizgacha“) choʻzilib ketdi.
Shumerlarda din va diniy tizim
Shumerlar dini — tabiiy politeizm, yerdagi hosildorlik va moʻl-koʻlchilikni taʼminlovchi koinotning buyuk kuchlariga sigʻinish. Shumerlarda shaharlarning homiy-xudolari bilan bir qatorda, ulardan yuqorida samoviy xudolar ham mavjud boʻlib, koʻpincha bu ikki sinfdagi xudolarning funksiyalari bir-birini takrorlaydi va, xatto aralashib ham ketadi. Odamlar — ilohiy irodani amalaga oshiruvchilar, bu iroda amalga oshirilishi uchun zarur boʻlgan maxsus asbob boʻlgan, xolos. Ularning vazifasi yerda samarali hayotni taʼminlovchi buyruqning soʻzsiz tatbiq qilinishini taʼminlashdan iborat boʻlgan. Buni amalga oshirish uchun har bir kishi oʻzining homiy-xudosiga ega boʻlgan. Shu tariqa, qadimgi inson har bir kishining bir nechta homiy xudolari-boʻlishiga ishonilgan. Bu xudolar oʻz mohiyatiga koʻra, „muhim hodisaning — shaxs oʻzligini idrok qilishining muayyan psixologik jihatlari individuallashgan va miflashgan holda namoyon boʻlishi edi“. Shaxsiy homiy-xudolarning paydo boʻlishi va rivojlanish fenomeni soʻzsiz qadimgi dunyo kishisining ongi, oʻzini individual shaxs sifatida anglash jarayoni oʻsganligidan dalolat beradi.
Xudolarning eng buyugi Anu - osmon xudosi hisoblanadi va butun koʻrinib turgan olamga hukmronlik qiladi. Osmon va yer oʻrtasidagi boʻshliq, havo Enlilning — shamol va momaqaldiroqlar hukmdorining ixtiyorida; u Nippurdagi ibodatxonadan turib shaharlarning homiy xudolariga rahbarlik qiladi. Yer Enki xudosining mulki hisoblanadi. Mana shu uchta xudo — Anu, Enlil va Enki samoviy uchlikni tashkil qiladi. Vaqt oʻtishi bilan Enki Ea — „suv uyi“ nomi bilan taniladi, chunki yer — kanallar, daryo va dengizlarni hayotiy namlik bilan taʼminlovchi manba hisoblangan. Xudolarning ikkinchi uchligini nurlari yerdagi hayotni boshqaruvchi, koinot jismlariga egalik qiluvchi xudolar — Oy (Nannar), Quyosh (Utu) va tong yulduzi Zuhra (Inanna) tashkil qiladi.
Shumerlarning diniy tizimida xudolardan pastda iblislar joylashadi. Ibodatxonalar, uylar va odamlarga homiylik qiluvchi yaxshi iblislar ham mavjud, ammo koʻpchilik hollarda iblislar yovuz va badjahl, qorongʻi va boʻm-boʻsh turbatlarda yashovchi arvohlar boʻlib, yerga qoʻrqinch va azob olib keladi. ular ichida eng qoʻrqinchlilari — ochkoʻz makkor yetti Uduglar. Ularni faqat afsungarlik va jodu ilmiga ega boʻlgan kohinlar yengishi mumkin boʻlgan.
Shuningdek qarang
• Бадер Н. О. Древнейшие земледельцы Северной Месопотамии. Исследования советской археологической экспедиции в Ираке на поселениях Телль Мацалия, Телль Сотто, Кюльтепе. — М.: Наука, Главная редакция восточной литературы, 1989. — 368 с.: ил. — ISBN 5-02-009429-3.
• Бардески Кьяра Децци. Месопотамия. Колыбель человечества / Пер. Т. Н. Григорьевой. — М.: Ниола-Пресс, 2008. — 128 с. — (Тайны истории). — ISBN 978-5-366-00327-8.
• Белицкий Мариан. Забытый мир шумеров / Пер. с пол. Д. С. Гальпериной. — М.: Наука, 1980. — 398 с.: ил. — (По следам исчезнувших культур Востока).
• Бибби Джеффри. В поисках Дильмуна / Пер. с англ. Н. Елисеева. — М.: Наука, Главная редакция восточной литературы, 1984. — 369 с.: ил. — (По следам исчезнувших культур Востока).
• Боттеро Жан, Отто Дитц, Фалькенштайн Адам, Веркуттер Жан. Ранние цивилизации Ближнего Востока. История возникновения и развития древнейших государств на земле / Пер. с англ. А. Б. Давыдовой, С. В. Иванова. — М.: ЗАО «Центрполиграф», 2021. — 447 с.: ил. — ISBN 978-5-9524-5492-7.
• Вулли Леонард. Ур халдеев / Пер. с англ. Ф. Л. Мендельсона. — М.: Изд-во восточной литературы, 1961. — 256 с.: ил. — (По следам исчезнувших культур Востока).
• Гласснер Жан-Жак. Месопотамия / Пер. с франц. Л. С. Самуйлова. — М.: Вече, 2012. — 464 с. — (Гиды цивилизаций). — ISBN 978-5-9533-3403-7.
• Гуляев В. И. Шумер. Вавилон. Ассирия: 5000 лет истории. — М.: Алетейа, 2004. — 440 с. — (Сокровенная история цивилизаций). — ISBN 5-89321-112-X.
• Дьяконов И. М. О площади и составе населения шумерского «города-государства» // Вестник древней истории. — 1950. — № 2. — С. 77—93.
• Дьяконов И. М. Люди города Ура. Материалы и исследования. — М.: Наука, Главная редакция восточной литературы, 1990. — 430 с. — (Культура народов Востока).
• Заблоцка Юлия. История Ближнего Востока в древности. От первых поселений до персидского завоевания / Пер. с пол. Д. С. Гальпериной. Под ред. В. А. Якобсона. — М.: Наука, Главная редакция восточной литературы, 1989. — 416 с. — (По следам исчезнувших культур Востока).
• Кленгель-Брандт Эвелин. Путешествие в древний Вавилон / Пер. с нем. Б. С. Святского. — М.: Наука, Главная редакция восточной литературы, 1979. — 260 с.: ил. — (По следам исчезнувших культур Востока).
• Кленгель-Брандт Эвелин. Вавилонская башня. Легенда и история / Пер. с нем. И. М. Дунаевской. — М.: Наука, Главная редакция восточной литературы, 1991. — 160 с.: ил. — (По следам исчезнувших культур Востока).
• Кривачек Пол. Вавилон. Месопотамия и рождение цивилизации. MV-DCC до н. э. / Пер. Л. А. Карповой.— М.: ЗАО «Центрполиграф», 2015. — 352 с.: ил. — (Memorialis). — ISBN 978-5-227-06261-1.
• Куртик Г. Е. Звёздное небо древней Месопотамии. Шумеро-аккадские названия созвездий и других светил. — СПб.: Алетейя, 2007. — 744 с.: ил.
• Кьера Эдвард. Они писали на глине. Рассказывают вавилонские таблички. — М.: Наука, Главная редакция восточной литературы, 1984. — 136 с.: ил. — (По следам исчезнувших культур Востока).
• Ламберг-Карловски К., Саблов Дж. Древние цивилизации. Ближний Восток и Мезоамерика / Пер. с англ. А. А. Пономаренко, И. С. Клочкова. — М.: Наука, Главная редакция восточной литературы, 1992. — 368 с., ил. — (По следам исчезнувших культур Востока).
• Ллойд Сетон. Реки-близнецы. — М.: Наука, Главная редакция восточной литературы, 1972. — 240 с.: ил. — (По следам исчезнувших культур Востока).
• Ллойд Сетон. Археология Месопотамии. От древнекаменного века до персидского завоевания. — М.: Наука, Главная редакция восточной литературы, 1984. — 280 с.: ил. — (По следам исчезнувших культур Востока).
• Нуреев Р. М. Древний Шумер: учёт как основа организации государственного хозяйства // Всемирная история экономической мысли: В 6 томах / Гл. ред. В. Н. Черковец. — М.: Мысль, 1987. — 606 с. — Т. I. От зарождения экономической мысли до первых теоретических систем политической жизни. — С. 50—53. — ISBN 5-244-00038-1.
• Флиттнер Н. Д. Культура и искусство Двуречья и соседних стран / Под ред. И. М. Дьяконова. — М.;Л.: Искусство, 1958. — 300 с.: ил.
• Церен Эрих. Лунный бог / Пер. с нем. Б. Д. Каллистова. Под ред. А. А. Нейхардта. — М.: Наука, Главная редакция восточной литературы, 1976. — 382 с.: ил. — (По следам исчезнувших культур Востока).
• Церен Эрих. Библейские холмы / Пер. с нем. Н. В. Шафранской. — М.: Наука, Главная редакция восточной литературы, 1966. — 480 с.: ил.
• Чабб Мэри. Город в песках / Пер. с англ. Н. Г. Коваленской. — М.: Наука, Главная редакция восточной литературы, 1965. — 96 с.: ил. — (По следам исчезнувших культур Востока).
• Шумер: города Эдема / Пер. с англ. В. Хренова. — М.: Терра, 1997. — 168 с.: ил. — (Энциклопедия «Исчезнувшие цивилизации»). — ISBN 5-300-01059-6.
• Якобсен Торкильд. Сокровища тьмы. История месопотамской религии. — М.: Изд. фирма «Восточная литература», 1995. — 293 с. — (По следам исчезнувших культур Востока). — ISBN 5-02-016601-4 / 5020166014.
• Ascalone, Enrico. 2007. Mesopotamia: Assyrians, Sumerians, Babylonians (Dictionaries of Civilizations; 1). Berkeley: University of California Press. ISBN 0-520-25266-7 (paperback).
• Bottéro, Jean, André Finet, Bertrand Lafont, and George Roux. 2001. Everyday Life in Ancient Mesopotamia. Edingurgh: Edinburgh University Press, Baltimore: Johns Hopkins University Press.
• Crawford, Harriet E. W. 2004. Sumer and the Sumerians. Cambridge: Cambridge University Press.
• Leick, Gwendolyn. 2002. Mesopotamia: Invention of the City. London and New York: Penguin.
• Lloyd, Seton. 1978. The Archaeology of Mesopotamia: From the Old Stone Age to the Persian Conquest. London: Thames and Hudson.
• Nemet-Nejat, Karen Rhea. 1998. Daily Life in Ancient Mesopotamia. London and Westport, Conn.: Greenwood Press.
• Kramer, Samuel Noah. The Sumerians: Their History, Culture and Character (англ.). — University of Chicago Press, 1963. — ISBN 0-226-45238-7.
• Kramer, Samuel Noah. Sumerian Mythology: A Study of Spiritual and Literary Achievement in the Third Millennium BC.
• Roux, Georges. 1992. Ancient Iraq, 560 pages. London: Penguin (earlier printings may have different pagination: 1966, 480 pages, Pelican; 1964, 431 pages, London: Allen and Urwin).