cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ibrohim al-Fazoriy
Ibrahim ibn Habib ibn Sulaymon ibn Samura ibn Jundab al-Fazari (arabcha: إبراهيم بن حبيب بن سليمان بن سمرة بن جندب الفزاري‎ ) (Milodiy 777-yilda vafot etgan) VIII asrda yashagan boʻlib, xalifa Al-Mansurning(754–775) Abbosiylar sudida matematik va astronom boʻlgan. U oʻz oʻgʻli Muhammad ibn Ibrohim al-Fazoriy bilan adashtirilmasligi lozim. U bir necha astronomiyaga oid ishlar yozgan ("astrolyabiya toʻgʻrisida", "armillyar sharlar toʻgʻrisida", "taqvim toʻgʻrisida").
Xalifa unga va uning oʻgʻliga Yoʼqub ibn Ṭoriq bilan birga Hind astronomik asari boʻlgan Sindhindni tarjima qilishni buyuradi va u Bagʻdodda milodiy 750-yilda tugatiladi va Az-zij ala Sini al-Arab nomi beriladi. Ehtimolki, aynan shu tarjima Hind raqamlari tizimining (yaʼni zamonaviy koʻrinishdagi tizim) Hindistondan Eʼronga koʻchishiga sabab boʻlgan.
Rizo abbosiy
Rizo abbosiy, Rizoyi Abbosiy (1575, Kashan — 1635) — musavvir; Isfahon miniatyura maktabining yiriknamoyandasi. R. A. maishiy sahnalar va alohida varaqlarda portretlar yaratgan. R.A.ning ijodiy taraqqiyoti (Muhammadiy anʼanalariga asoslangan) koʻtarinki ruhdagi hayotbaxsh kompozitsiyalardan varaklarda ichki qudratga toʻliq tasvirlar yaratishga oʻtishi bilan kuzatiladi ("Moʻyna telpak kiygan qiz", "Sevishganlar", "Oʻsmir va qoʻy" va boshqalar). Asarlari Tehrondagi Guliston saroyida, Rossiya milliy kutubxonasida, Kembrijdagi Fitsuilm muzeyi va xususiy toʻplamlarda saqlanadi.
Dengiz (Nikolayev viloyati)
Dengiz ( Морське ) Qora dengiz sohilida joylashgan qishloq. Ukrainaning Nikolaev viloyatining Berezanskiy tumaniga tegishli.
2001 yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra kurort aholisi 170 kishi edi. Pochta indeksi — 57456. Telefon indeksi — 5153. U 0,655 km² maydonni egallaydi.
Ajdodlar chorlovi: Soʻgʻdiyona
"Ajdodlar chaqirigʻi. Soʻgʻdiyona" filmi — Oʻzbekiston va Jazoir hamkorligida rejissor Gʻiyos Shermuhamedov tomonidan suratga olingan tarixiy filmning ikkinchi qismidir, ikkinchi qismda islom dinining Oʻrta Osiyoda tarqala boshlaganligi haqida soʻz boradi.
Dengiz (Nikolayev viloyati)
Hikoya
1946 yilda Ukraina SSR PVS farmoni bilan Karabash fermasi Morskoy deb o'zgartirildi.
Qayta tiklanadigan energiya
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/2011-_Renewable_energy_capacity_-_International_Energy_Agency.svg/330px-2011-_Renewable_energy_capacity_-_International_Energy_Agency.svg.png|thumb| 2020-yilda qayta tiklanadigan energiya quvvati qo‘shimchalari. (2019-yilga nisbatan) Shamol energiyasi (yashil) 45 foizdan 90 foizga va yangi quyosh fotovoltaik qurilmalari (sariq) 23 foizga kengaygan. Qayta tiklanadigan energiya vaqt oʻtishi bilan tabiiy ravishda toʻldiriladigan qayta tiklanadigan manbalardan toʻplangan energiyadir. U quyosh nuri, shamol, suv harakati va geotermal issiqlik kabi manbalarni oʻz ichiga oladi. Koʻpgina qayta tiklanadigan energiya manbalari barqaror boʻlsa-da, baʼzilari barqaror emas. Misol uchun, baʼzi biomassa energiya manbalari hozirgi ekspluatatsiya jarayonida barqarorlik kasb etmaydi deb hisoblanadi. Qayta tiklanadigan energiya koʻpincha elektr tarmogʻi, havo va suvni isitish va sovutish hamda mustaqil  ravishda ishlaydigan energiya  tizimlariga elektr energiyasini ishlab chiqarish uchun energiya yaratib beradi.
Dengiz (Nikolayev viloyati)
mahalliy kengash
57453, Mykolaiv viloyati, Berezanskiy tumani, p. Koblevo, st. Odessa, 4
Ajdodlar chorlovi: Soʻgʻdiyona
Film dilogiyasining birinchi qismi „Ajdodlar chorlovi. Buyuk Turon“.
Qayta tiklanadigan energiya
2011-yildan 2021-yilgacha qayta tiklanadigan energiya global elektr taʼminoti tizimida 20 % dan 28 % gacha oʻsdi. Qazilma energiya 68 % dan 62 % gacha, yadroviy energiya esa 12 % dan 10 % gacha qisqardi. Gidroenergetikaning ulushi 16 % dan 15 % gacha kamaydi, quyosh va shamol energiyasi esa 2 % dan 10 % gacha oshdi. Biomassa va geotermal energiya 2 % dan 3 % gacha oʻsdi. 135 ta davlatda 3146 gigawattlar oʻrnatilgan boʻlsa, 156 ta davlat qayta tiklanadigan energiya sohasini tartibga soluvchi qonunlarni ishlab chiqqan.
Ajdodlar chorlovi: Soʻgʻdiyona
Yaratilish tarixi
SSSR parchalanganidan keyin 90-yillarda „Oʻzbekfilm“ kinostudiyasi 10 yilga yaqin vaqt mobaynida ish faoliyati vaqtinchalik toʻxtatildi. Shu bois rejissor Gʻiyos Shermuhamedov esa 1992-yilda oʻzining „Merosfilm“ (Meros) kinostudiyasini tashkil etadi. Suratga olish uchun homiylar qidiradi, banklardan kredit oladi. Shundan keyin Markaziy Osiyoda davlatchilikning shakllanishi, u yerda islom dini tarqala boshlagani haqida hikoya qiluvchi „Ajdodlar daʼvati“ tarixiy filmni suratga olishga kirishadi. Rejissor tarixchi va olimlar bilan hamkorlikda ssenariy ustida ishlaydi, koʻpgina tarixiy arxiv hujjatlarini qayta koʻzdan kechiradi. U Jazoirda homiy topadi, u yerda Oʻzbekistondan tashqari mazkur filmning suratga olish ishlari bilan shugʻullanadi. „Buyuk Turon“ tarixiy filmining birinchi qismi, soʻngra „Soʻgʻdiyona“ deb nom olgan ikkinchi filmini 1995-yilda suratga olishga sazovor boʻlgan.
Toʻgʻridan-toʻgʻri debetlash
Toʻgʻridan-toʻgʻri debetlash (ingl. direct debit) — bu tashkilotlarga (kreditorlarga) bank mijozi (toʻlovchi) tomonidan bankka bunday operatsiyalarni amalga oshirish uchun toʻlov topshiriqnomasi yaratgan boʻlsa, bunday operatsiyalarni amalga oshirish shartlarini koʻrsatgan holda bank mijozlarining hisob varaqlaridan pul mablagʻlarini yechib olish imkonini beradigan toʻlov usuli.
Ajdodlar chorlovi: Soʻgʻdiyona
Yaratilish tarixi
„Ajdodlar chorlovi“ va uning davomi Soʻgʻdiyona" filmi Samarqandda suratga olingan.
Toʻgʻridan-toʻgʻri debetlash
Rossiyada Rossiya Bankining 2012-yil 19-iyundagi „Mablagʻlarni oʻtkazish qoidalari toʻgʻrisida“ gi 383-P-sonli Nizomning 1.1-bandiga muvofiq mablagʻlar, xususan, toʻgʻridan-toʻgʻri debetlash shaklida oʻtkaziladi. Toʻgʻridan-toʻgʻri debetlash shaklida hisob-kitoblarni amalga oshirish tartibi 383-P-sonli Nizomning 9-bobi bilan belgilanadi.
Qayta tiklanadigan energiya
Dunyo miqyosida qayta tiklanadigan energiya sanoati bilan bogʻliq 10 milliondan ortiq ish oʻrni mavjud. Ular orasida quyosh fotovoltaiklari qayta tiklanadigan energiya manbalarining eng yirik ish beruvchi tizimi hisoblanadi .Bugungi kunda qayta tiklanadigan energiya tizimlarida energiya ishlab chiqarish jarayoni anchagina tez va samarali ravishda  amalga oshirilmoqda.Shu boisdan energiya narxi arzonlashmoqda va ularning umumiy energiya isteʼmolidagi ulushi ortib bormoqda. Butun dunyo boʻylab yangi oʻrnatilgan elektr quvvatlarining katta qismi qayta tiklanadigan manbalar hisoblanadi. Koʻpgina mamlakatlarda fotovoltaik quyosh energiyasi yoki shamoldan olinadigan energiya eng arzon elektr energiya manbaiga aylanib ulgurdi.
Dunyo boʻylab koʻpgina davlatlar qayta tiklanadigan energiya manbalariga ega.Qayta tiklanadigan energiya ularning umumiy energiya taʼminotining 20 % dan ortigʻini tashkil qiladi. Baʼzilari esa qayta tiklanadigan energiya manbalaridan elektr energiyasining yarmidan koʻprogʻini ishlab chiqaradi. Bir necha mamlakatlar qayta tiklanadigan energiyadan foydalangan holda deyarli barcha elektr energiya resurslarini ishlab chiqarishmoqda. Qayta tiklanadigan energiya milliy bozorlari 2020-yillarda va undan keyin ham kuchli oʻsishda davom etishi kutilmoqda. Tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, 100 % qayta tiklanadigan energiyaga global oʻtish barcha sohalarda — energiya, issiqlik, transport- amalga oshirilishi mumkin va bu iqtisodiy jihatdan anchagina foydali hisoblanadi. Qayta tiklanadigan energiya va energiya samaradorligini oshirish texnologiyalarini joriy etish sezilarli darajada energiya xavfsizligi, iqlim oʻzgarishi va iqtisodiyot sohalarida foyda keltiradi. Biroq qayta tiklanadigan manbalarga qazilma yoqilgʻi subsidiyalari toʻsqinlik qilishi davom etmoqda. Xalqaro jamoatchilik fikrini oʻrganish mobaynida quyosh energiyasi va shamol energiyasi kabi qayta tiklanadigan manbalar aholi ehtiyojlarini qondirish uchun yetarli ekanligi isbotlangan .Shuning uchun Xalqaro Energetika agentligi 2021-yilda qayta tiklanadigan energiya manbalarini koʻpaytirish uchun koʻproq harakat qilish kerakligini va 2030-yilgacha bu manbalarni ishlab chiqarishni yiliga taxminan 12 % ga oshirishni taʼkidladi.
Qayta tiklanadigan energiya texnologiyalari loyihalari odatda keng koʻlamli boʻladi, lekin ular qishloqlar, chekka hududlar va energiya inson taraqqiyotida koʻpincha hal qiluvchi ahamiyatga ega boʻlgan rivojlanayotgan mamlakatlar uchun ham mos keladi. Qayta tiklanadigan energiya texnologiyalarining aksariyati elektr energiyasi bilan taʼminlanganligi sababli, qayta tiklanadigan energiya koʻpincha elektrlashtirish atamasi bilan birga qoʻllaniladi. 2021-yilda qayta tiklanadigan elektr energiyasi global oʻsishining deyarli yarmi Xitoy hissasiga toʻgʻri keldi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/Global_Energy_Consumption.svg/300px-Global_Energy_Consumption.svg.png|right|thumb| [[Koʻmir|Koʻmir, neft va tabiiy gaz qayta tiklanadigan manbalar tez oʻsishni boshlagan bir paytda ham asosiy global energiya manbalari boʻlib qolmoqda .]] link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/T%C3%BBranor_PlanetSolar_Rabat.JPG/220px-T%C3%BBranor_PlanetSolar_Rabat.JPG|thumb| PlanetSolar quyosh energiyasi bilan ishlaydigan dunyodagi eng katta qayiq va dunyoni aylanib chiqqan birinchi quyosh elektr transport vositasi (2012-yilda)
Taʼrifi
Qayta tiklanadigan energiya oqimlari quyosh nuri, shamol, suv toshqini, oʻsimliklarning oʻsishi va geotermal issiqlik kabi tabiiy hodisalarni oʻz ichiga oladi. Xalqaro Energiya agentligi qayta tiklanadigan energiyaga quyidagicha taʼrif bergan : "Qayta tiklanadigan energiya doimiy ravishda sodir bo'ladigan tabiiy jarayonlardan olinadi. Turli xil shakllarda u to'g'ridan-to'g'ri quyoshdan yoki yerning chuqurligida hosil bo'lgan issiqlikdan kelib chiqadi. Qayta tiklanadigan energiyaga quyosh, shamol, okean, gidroenergetika, biomassa, geotermal resurslar va qayta tiklanadigan manbalardan olinadigan bioyoqilg'i va vodoroddan ishlab chiqariladigan elektr va issiqlik energiyalari kiradi."
Haydovchilar va imtiyozlar
Qayta tiklanadigan energiya qazib olinadigan yoqilgʻi (neft, tabiiy gaz va boshqalar) dan farqli oʻlaroq, ularning toʻldirilishi uchun sarflangan vaqtga nisbatan tezroq ishlatilmaydi. Qayta tiklanadigan energiya manbalari va energiya samaradorligi uchun muhim imkoniyatlar cheklangan miqdordagi mamlakatlarda toʻplangan boshqa energiya manbalaridan farqli oʻlaroq, keng geografik hududlarda mavjud hisoblanadi. Qayta tiklanadigan energiya va energiya samaradorligini tezkor joriy etish, energiya manbalarini texnologik diversifikatsiya qilish energiya xavfsizligiga va iqtisodiy jihatdan davlat byudjetiga sezilarli foyda keltiradi .Hozirgi kunda quyosh va shamol energiyasi narxi ancha arzonlashdi. Baʼzi hollarda hozirgi qazib olinadigan yoqilgʻidan foydalanishni davom ettirishdan farqli oʻlaroq, ushbu manbalarga oʻtish arzonroq boʻlmoqda. Bu, shuningdek, qazib olinadigan yoqilgʻilarning yonishi natijasida yuzaga keladigan havo ifloslanishi kabi atrof-muhitning ifloslanishini kamaytiradi va aholi salomatligini yaxshilaydi. Ifloslanish tufayli kelib chiqadigan barvaqt oʻlimni kamaytiradi va har yili trillionlab dollarni tashkil etishi mumkin boʻlgan sogʻliqni saqlash xarajatlarini tejaydi. Dekarbonizatsiya strategiyalarining koʻplab tahlillari shuni koʻrsatdiki, sogʻliq uchun foydali boʻlgan yuqoridagi strategiyalarni amalga oshirish xarajatlarini sezilarli darajada kamaytirishi mumkin.
Shamol turbinalari va quyosh panellari kabi qayta tiklanadigan energiya uskunalari narxining doimiy pasayishi qayta tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanishning koʻpayishiga olib keladi. Hukumatning yangi xarajatlarni tartibga solish siyosati sanoatda global moliyaviy inqirozni boshqa koʻplab sektorlarga qaraganda yaxshiroq bartaraf etishga yordam berdi. Xalqaro Qayta Tiklanadigan Energiya agentligi maʼlumotlariga koʻra, oʻrtacha global haroratning oʻsishini (2.0 C-change darajadan) „yaxshiroq“ ushlab turish uchun sanoatda oldingi darajaga nisbatan joriy asrda energiya tarkibidagi qayta tiklanadigan manbalarning umumiy ulushi (energetika, issiqlik va transportni oʻz ichiga olgan holda) olti barobar tezroq oʻsishi kerak.
Koʻrsatkich
Uydagi quyosh panellari va batareyalarI koʻpincha oʻsha uy uchun ishlatilishi mumkin yoki elektr tarmogʻiga ulangan boʻlsa, boshqa xonadonlar bilan birlashtirilishi mumkin. 44 milliondan ortiq uy xoʻjaliklarini yoritish yoki ovqat tayyorlash uchun uy xoʻjaliklarida ishlab chiqarilgan biogazdan foydalanadi. 166 milliondan ortiq xonadon esa samaraliroq biomassali pechlarning yangi avlodidan foydalanishni boshlashgan. Tadqiqotga koʻra, mamlakat qayta tiklanadigan energiyadan foydalanishdan oldin oʻz oʻsishining maʼlum bir nuqtasiga erishishi kerak. Birlashgan Millatlar Tashkilotining sakkizinchi Bosh kotibi Pan Gi Mun qayta tiklanadigan energiya eng qashshoq davlatlarni yangi farovonlik darajasiga koʻtarish qobiliyatiga ega ekanligini taʼkidlagan edi. Dunyo boʻylab kamida 30 ta davlat energiya taʼminotining 20 % dan ortigʻini qayta tiklanadigan energiya manbalari tashkil qiladi.
Foydalanish
Qayta tiklanadigan energiya koʻpincha anʼanaviy yoqilgʻidan foydalaniliadigan toʻrtta sohaning oʻrnini egallaydi: elektr energiyasi ishlab chiqarish, issiq suv, transport va qishloq xoʻjaligi (tarmoqsiz) energiya xizmatlari.link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Solar_Panels_at_Topaz_Solar_1_%288159002527%29_%282%29.jpg/220px-Solar_Panels_at_Topaz_Solar_1_%288159002527%29_%282%29.jpg|thumb| 550 MVt quvvatga ega Topaz quyosh fermasida [[Quyosh batareyasi|quyosh panellari]]
Energiya ishlab chiqarish
2021-yilga kelib elektr energiyasining chorak qismidan koʻprogʻi qayta tiklanadigan manbalar hisobidan ishlab chiqarila boshlandi.
Transporti
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/Soybeanbus.jpg/220px-Soybeanbus.jpg|thumb| Biodizel yoqilgʻisi bilan ishlaydigan avtobus Transportni dekarbonizatsiya qilish harakatlaridan biri bu elektr transport vositalaridan (EV) koʻproq foydalanishdir. Transport energiyasining 4 % dan kamrogʻi qayta tiklanadigan manbalardan olinadi.
Quyosh energiyasi
Fotoelektrik tizim fotoelektrik effektdan foydalangan holda yorugʻlikni toʻgʻridan-toʻgʻri elektr tokiga (DC) aylantiradi. Bugungi kunda quyosh energiyasi tez rivojlanayotgan sanoat turiga aylandi va iqtisodiy samaradorligini oshirishda davom etmoqda. Quyosh energiyasi CSP bilan birgalikda har qanday qayta tiklanadigan texnologiyalarning eng koʻp imkoniyatlariga ega. Konsentrlangan quyosh energiyasi (CSP) tizimlari quyosh nurining katta maydonini kichik nurga qaratish uchun linzalar yoki kuzatuv tizimlaridan foydalanadi. Tijoriy konsentrlangan quyosh elektr stansiyalari birinchi marta 1980-yillarda ishlab chiqilgan. CSP-Stirling barcha quyosh energiyasi texnologiyalari orasida eng yuqori samaradorlikka ega.
2011-yilda Xalqaro Energetika agentligi "hamyonbop, bitmas-tuganmas va toza quyosh energiyasi texnologiyalarini ishlab chiqish katta foyda keltirishini taʼkidladi. Bu mahalliy, tuganmas va asosan importdan mustaqil manbaga tayanish orqali mamlakatlarning energiya xavfsizligini oshiradi, iqtisodiy barqarorlikni taʼminlaydi, ifloslanishni kamaytiradi, iqlim oʻzgarishini yumshatish xarajatlarini kamaytiradi va qazib olinadigan yoqilgʻi narxini boshqa manbalarga qaraganda pastroq ushlab turadi. Quyosh energiyasidan foydalanish yiliga 505 GVt ni tashkil qiladi, bu dunyodagi umumiy elektr energiya taʼminotining 2 % ni taʼminlashga yordam beradi. Quyosh energiyasidan quyosh nuri tushadigan har qanday joyda foydalanish mumkin, Biroq elektr energiyasini ishlab chiqarish uchun ishlatilishi mumkin boʻlgan quyosh energiyasi miqdori ob-havo sharoiti, geografik joylashuv va kun vaqtiga taʼsir qiladi. IPCC 2022 iqlim oʻzgarishini yumshatish boʻyicha hisobotining 6-bobiga koʻra, toʻgʻridan-toʻgʻri quyosh energiyasining global salohiyati boshqa qayta tiklanadigan energiya manbalaridan ancha yuqoriligi aytib oʻtilgan. Avstraliya 2020-yilda mamlakatning elektr energiyasiga boʻlgan talabining 9,9 foizini taʼminlaydigan quyosh energiyasidan foydalanish boʻyicha dunyodagi eng katta ulushga ega. Hozirda Avstraliyadagi uy xoʻjaliklarining 30 foizdan ortigʻi oʻz xonadoning tomida quyosh panellaridan foydalanadi.
Shamol energiyasi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/Wind_energy_generation_by_region%2C_OWID.svg/350px-Wind_energy_generation_by_region%2C_OWID.svg.png|thumb| Vaqt oʻtishi bilan mintaqalar boʻyicha shamol energiyasi ishlab chiqarish. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/69/Global_Map_of_Wind_Power_Density_Potential.png/330px-Global_Map_of_Wind_Power_Density_Potential.png|thumb| Shamol energiyasi zichligi potentsialining global xaritasi. Zamonaviy shamol elektr stansiyalari 600 kVt dan 9 MVtgacha nominal quvvatga yaqin energiya ishlab chiqaradi. Shamoldan foydalanish mumkin boʻlgan quvvat shamol tezligi kubining funksiyasidir, shuning uchun shamol tezligi oshgani sayin, quvvat chiqishi maʼlum bir stansiyadagi energiya ishlab chiqarishing maksimal darajasigacha oshadi. Shamol kuchliroq va doimiy esadigan hududlar, masalan, dengiz va baland togʻlar, shamol fermalari bunday turdagi energiya ishlab chiqarish uchun eng qulay joylar hisoblanadi.
Shamol yordamida ishlab chiqarilgan elektr energiyasi 2015-yilda global elektr energiyasiga boʻlgan talabning qariyb 4 foizini qondirdi.. Shamol energiyasi Yevropa, AQSh va Kanadada yangi quvvatlarning yetakchi manbai hisoblanadi. Xitoyda esa ikkinchi oʻrinda turadi. Daniyada shamol energiyasi elektr energiyasiga boʻlgan talabning 40 % dan ortigʻini, Irlandiya, Portugaliya va Ispaniya esa deyarli 20 % ni qondirdi.
Gidroenergetika
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/ThreeGorgesDam-China2009.jpg/220px-ThreeGorgesDam-China2009.jpg|thumb| Xitoyning [[Yanszi|Yanszi daryosidagi Three Gorges toʻgʻoni]] Gidroenergetika 150 ta mamlakatda ishlab chiqariladi. U 2010-yilda Osiyo-Tinch okeani mintaqasi global gidroenergetikaning 32 foizini ishlab chiqaradi. Qayta tiklanadigan manbalardan ishlab chiqariladigan elektr energiyasi ulushi boʻyicha 50 ta eng yaxshi mamlakatdan 46 tasi asosan gidroelektrik hisoblanadi. Hozir 10 GW dan kattaroq energiya yetkazib beruvchi uchta GES mavjud. Ular Xitoydagi Three Gorges toʻgʻoni, Braziliya va Paragvay chegarasidagi Itaipu toʻgʻoni va Venesueladagi Guri toʻgʻonlari hisoblanadi .link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/West_Ford_Flat_Geothermal_Cooling_Tower.JPG/170px-West_Ford_Flat_Geothermal_Cooling_Tower.JPG|thumb| Geyserdagi geotermal zavod, [[Kaliforniya, AQSh]]
Okean yuzasi toʻlqinlarining energiyasini ushlaydigan toʻlqin kuchi va toʻlqinlar harakatini energiyaga aylantiruvchi toʻlqin kuchi kelajakdagi salohiyatga ega boʻlgan gidroenergetikaning ikkita yangi shakllari hisoblanadi. Ammo ular hali tijoratda keng qoʻllanilmagan. Maine qirgʻogʻida joylashgan Okean qayta tiklanadigan energiya kompaniyasi tomonidan boshqariladigan va tarmoqqa ulangan koʻrgazmali loyiha dunyodagi eng yuqori suv oqimi joylashgan Fundy koʻrfazidagi suv oqimi energiyasidan foydalanadi.
Bioenergiya
Braziliyada etanol ishlab chiqarish uchun shakarqamish plantatsiyasi    Fransiyadagi 30 000 uy xoʻjaligini energiya bilan taʼminlash uchun qurilgan CHP elektr stansiyasi Biomassa tirik organizmlardan olingan biologik materialdir. Bu koʻpincha lignoselülozik biomassa deb ataladigan oʻsimliklar yoki oʻsimliklardan olingan materiallarga ishora qiladi. Energiya manbai sifatida biomassa issiqlik ishlab chiqarish uchun toʻgʻridan-toʻgʻri yonish orqali yoki uni bioyoqilgʻining turli shakllariga aylantirgandan soʻng bilvosita ishlatilishi mumkin. Biomassani bioyoqilgʻiga aylantirish uchun turli usullardan foydalaniladi.Masalan, termal, kimyoviy va biokimyoviy usullar. Yogʻoch mahsuloti 2012-yil holatiga koʻra eng katta biomassa energiyaga ega xomashyo edi. Ikkinchi maʼnoda, biomassa tolaga yoki boshqa sanoat kimyoviy moddalariga, shu jumladan bioyoqilgʻiga aylantirilishi mumkin boʻlgan oʻsimlik yoki hayvon moddalarini oʻz ichiga oladi. Sanoat biomassasini koʻp turdagi oʻsimliklardan, jumladan miskantus, oʻtlar, kanop, makkajoʻxori, terak, tol, joʻxori, shakarqamish, bambuk va evkaliptdan palma yog'igacha boʻlgan turli xil daraxt turlaridan olish mumkin. .
Ajdodlar chorlovi: Soʻgʻdiyona
Filmning qisqacha mazmuni
Ushbu tarixiy filmning ikkinchi qismida VIII asr voqealari haqida batafsil yoritib berilgan. Hikoya birinchi qismi singari  savdogar Zemarx nomidan, aynan oʻsha makondan hikoya qilinadi. Ammo hozir bu yer yuzida butunlay boshqacha voqealar sodir boʻlmoqda. Bizning oldimizda Soʻgʻd hukmdori Ixshid Gurekning Samarqand devorlari yaqinida qarorgoh qurgan Umaviylar xalifaligi arab qoʻshinlariga qarshi kurashining dramatik epizodlari ochiladi. Arablar uchun muborak Soʻgʻd diyori shunchaki „Movoraunnahr“ — „ikki daryo oraligʻida“ degan maʼnoni bildiradi. Xalifalik hokimi arab Qutoyba ibn Muslim zoʻrlik va ayyorlik bilan zardushtiylarni yaqinda paydo boʻlgan, lekin yashin tezligida yangi eʼtiqod sanalmish islom diniga daʼvat qiladi. Soʻgʻd ixshidi Gurek yangi dinga ochiqdan-ochiq qarshi chiqadi. Boshqa soʻgʻd hukmdori esa Afshin Devashtich bosqinchilarga nisbatan moslashuvchan, ikki tomonlama siyosat yuritishga udaydi.
Metall galidlar
Metall galidlar metallar va galogenlar o'rtasidagi birikmalardir. Ba'zilari, masalan, natriy xlorid ionli, boshqalari esa kovalent bog'langan. Bir nechta metall galogenidlar uran geksaflorid kabi diskret molekulalardir, lekin ko'pchiligi palladiy xlorid kabi polimer tuzilmalarni qabul qiladi.
Olinishi
Galogenlarning barchasi metallar bilan reaksiyaga kirishib, quyidagi tenglamaga muvofiq metall galogenidlarini hosil qilishi mumkin:
Bu yerda M - metall, X - galogen, MX n - metall galogenid. thumb| Kumush xlorid namunasi
Amalda, bu turdagi reaksiya juda ekzotermik bo'lishi mumkin, shuning uchun preparativ usul sifatida amaliy emas. Bundan tashqari, ko'plab o'tish metallari bir nechta oksidlanish darajasini qabul qilishi mumkin, bu esa muammolarni murakkablashtiradi. Galogenlar kuchli oksidlovchi bo'lganligi sababli, elementlarning to'g'ridan-to'g'ri birikmasi odatda yuqori oksidlangan metall galogenidiga olib keladi. Masalan, temir xloridni shunday tayyorlash mumkin, ammo temir xloridni tayyorlash mumkin emas. Yuqori galogenidlarni isitish pastki galogenidlarni hosil qilishi mumkin; bu termal parchalanish yoki orantısızlık bilan sodir bo'ladi. Masalan, oltin (III) xloriddan oltin (I) xloridga:
Metall galogenidlar metall oksidi, gidroksid yoki karbonatni tegishli galogen kislota bilan neytrallash orqali ham tayyorlanadi. Masalan, natriy gidroksid bilan:
Bibiche
Bibiche Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Moselle departamenti Boulay-Moselle tumani tarkibiga kiradi.
Metall galidlar
Olinishi
Kumush va talliy (I) kationlari eritmadagi galoid anionlari uchun katta yaqinlikka ega va metall galogenid suvli eritmadan miqdoriy jihatdan cho'kadi. Bu reaksiya shunchalik ishonchliki, kumush nitrat galoid anionlarining mavjudligi va miqdorini tekshirish uchun ishlatiladi. Kumush kationlarining bromid anionlari bilan reaksiyasi:
Bibiche
Aholisi
356 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 28,0 nafar kishi.
Metall galidlar
Olinishi
Ba'zi metall galogenidlar oksidlarni uglerod ishtirokida galogenlar bilan reaksiyaga kirishish orqali tayyorlanishi mumkin (karbotermik qaytarilish):
Tuzilishi va reaktivligi
thumb|168x168px| Surma pentaflorid Gutmann shkalasi uchun prototip Lyuis kislotasidir. "Ion" metall galogenidlari (asosan gidroksidi va gidroksidi tuproq metallari) juda yuqori erish va qaynash nuqtalariga ega. Ular suvda yaxshi eriydi, ba'zilari esa suyultiriladi. Ular odatda organik erituvchilarda yomon eriydi.
Bibiche
Geografiyasi
Maydoni — 12,7 km2. Dengiz sathidan 207 – 295 m balandlikda joylashgan.
Metall galidlar
Tuzilishi va reaktivligi
Ba'zi past oksidlanish darajasiga ega o'tish metallarida temir xlorid, nikel xlorid va kup xlorid kabi suvda yaxshi eriydigan galogenidlar mavjud. Yuqori oksidlanish darajasiga ega bo'lgan metall kationlari gidrolizga moyil bo'ladi, masalan, temir xlorid, alyuminiy xlorid va titan tetraklorid.
Diskret metall galogenidlar erish va qaynash nuqtalariga ega. Masalan − titan tetraklorid -25 ° C da eriydi va 135 °C da qaynaydi, xona haroratida suyuqlikka aylanadi. Ular odatda suvda erimaydi, lekin organik erituvchida eriydi.
Balaji Vishvanath
Balaji Vishvanat Bhat (1662-1720) 18-asrda Maratha imperiyasini samarali nazorat qilgan Bhatlar oilasidan chiqqan irsiy peshvalar seriyasining birinchisi edi. Balaji Vishvanat yosh Maratha imperatori Shahuga fuqarolik urushi avj olgan va Aurangzeb qoʻl ostidagi Boburiylar tomonidan doimiy ravishda bostirib kirilgan qirollikni mustahkamlashda yordam berdi. U Maratha davlatining ikkinchi asoschisi deb atalgan. Keyinchalik uning oʻgʻli Bajirao I Peshva boʻldi.
Metall galidlar
Tuzilishi va reaktivligi
Polimerik metall galogenidlar odatda monomerik metall galogenidlaridan yuqori, ammo ionli metall galogenidlaridan pastroq bo'lgan erish va qaynash nuqtalariga ega. Ular faqat diskret birliklarni chiqaradigan ligand ishtirokida eriydi. Masalan, palladiy xlorid suvda juda erimaydi, lekin natriy xloridning konsentrlangan eritmasida yaxshi eriydi:
Palladiy xlorid ko'pgina organik erituvchilarda erimaydi, lekin u asetonitril va benzonitril bilan eriydigan monomer birliklar hosil qiladi:
Balaji Vishvanath
Erta hayot va martaba
Balaji Vishvanat Bhat Marathi Konkanastha Chitpavan Brahminlar oilasida tugʻilgan. Oila hozirgi Maxarashtraning qirgʻoq boʻyidagi Konkan viloyatidan kelib chiqqan va Janjira Siddisi Shrivardxan uchun merosxoʻr Deshmux edi. Kincaid & Parasnis maʼlumotlariga koʻra, Balaji Vishvanat Maratha maʼmuriyatiga Sambhaji yoki uning ukasi Rajaram hukmronligi davrida kirgan. Keyinchalik u Janjirada Maratha generali Dhanaji Jadxavning hisobchisi boʻlib xizmat qildi. 1699—1702-yillarda u Pune shahrida Sar-subhedar yoki bosh maʼmur, 1704-yildan 1707-yilgacha Daulatobodning Sarsubedar boʻlib ishlagan. Dhanaji vafot etganida, Balaji oʻzini halol va qobiliyatli ofitser sifatida koʻrsatdi. Balaji Dhanajining oʻgʻli va vorisi Chandrasen Jadxav bilan janjallashib qoldi va yangi ozod qilingan Maratha hukmdori Shoxuning oldiga bordi, u uning qobiliyatlarini hisobga olib, Balajini oʻziga yordamchi qilib tayinladi (taxminan 1708).
Metall galidlar
Tuzilishi va reaktivligi
Birinchi qatordagi oʻtish metallarining tetraedral tetragalidlari xuddi shunday usulda metall galogenidga toʻrtlamchi ammoniy xlorid qoʻshish orqali tayyorlanadi:
Balaji Vishvanath
Peshva lavozimiga tayinlanish
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/Peshwa_Smarak.jpg/220px-Peshwa_Smarak.jpg|right|thumb| Shrivardxan, Konkan shahridagi Peshva yodgorligining bir qismi boʻlgan Balaji Vishvanat Peshvani tavsiflovchi maʼlumot plakati Keyingi Shohu Angre urugʻini boʻysundirish uchun harakat. Tukoji Angre Chattrapati Shivaji dengiz flotiga qoʻmondonlik qilgan va 1690-yilda uning oʻgʻli Kanxoji Angre oʻrnini egallagan. Kanhoji Tarabaydan „Sarxel“ yoki Koli Maratha floti admirali unvonini oldi. Tarabai va Shohu oʻrtasidagi ziddiyat Kanxojiga ikkalasining hukmronligidan samarali ravishda xalos boʻlish imkoniyatini berdi. U Kalyanning yirik savdo markazini va qoʻshni Rajmachi va Lohgad qalʼalarini egalladi. Shahu oʻzining Peshva yoki Bosh vazir Bahiroji Pingale boshchiligida katta kuch yubordi. Kanhoji Pingaleni magʻlub etdi va uni Lohagadda qamoqqa oldi va Shahu poytaxti Satara tomon yura boshladi. Shohu yana Balajiyga Kanhojini boʻysundirish uchun boshqa qoʻshin toʻplashni buyurdi. Balaji muzokara yoʻlini afzal koʻrdi va admiral bilan muzokaralar olib borish uchun Shoxuning vakolatli vakili etib tayinlandi. Balaji va Kanhoji Lonavalada uchrashishdi. Yangi tayinlangan Peshva eski dengizchining Maratha ishiga vatanparvarligiga murojaat qildi. Angre Konkanni nazorat qilish bilan Shohu dengiz flotining Sarxel (admirali) boʻlishga rozi boʻldi. Keyin Balaji va Angre birgalikda Janjiradagi musulmon Siddisga hujum qilishdi. Ularning birlashgan kuchlari Konkan qirgʻoqlarining koʻp qismini, shu jumladan Angre fiefdomining bir qismi boʻlgan Balajining tugʻilgan joyi Shrivardxanni egallab oldi. Balajining muvaffaqiyatidan xursand boʻlgan Shoxu Bahiroji Pingaleni ishdan boʻshatdi va 1713-yil 16-noyabrda Balaji Vishvanatni Peshva etib tayinladi
Metall galidlar
Tuzilishi va reaktivligi
Surma pentaflorid kuchli Lyuis kislotasidir. U vodorod ftorid bilan eng kuchli ma'lum bo'lgan ftorantimon kislotasini beradi. Lyuis kislotasining prototipi sifatida surma pentaflorid, turli birikmalarning Lyuis asoslarini solishtirish uchun ishlatiladi. Ushbu asosiylik o'lchovi Gutman donor raqami sifatida tanilgan.
Galogenli ligandlar
right|thumb| Alyuminiy triklorid dimer Galogenidlar koordinatsion kimyoda X tipidagi ligandlardir. Galogenidlar odatda yaxshi \sigma- va yaxshi \pi-donorlardir. Ushbu ligandlar odatda terminaldir, lekin ular ko'prik ligandlari sifatida ham harakat qilishi mumkin. Masalan, alyuminiy xloridning xlorid ligandlari ikkita alyuminiy markazni bog'laydi, shuning uchun AlCl 3 empirik formulaga ega bo'lgan birikma oddiy sharoitlarda Al 2 Cl 6 molekulyar formulasiga ega. P-asosliligi tufayli halid ligandlari kuchsiz dala ligandlaridir. Kichikroq kristall maydonning bo'linish energiyasi tufayli, birinchi o'tish seriyasining galoid komplekslari iloji bo'lsa, barchasi yuqori spinga ega. Ushbu komplekslar ikkinchi va uchinchi qator o'tish seriyalari uchun past aylanishdir. Faqat [CrCl 6 ] 3− almashinuv inert hisoblanadi.
Balaji Vishvanath
Maratha kuchining shimolga kengayishi
Boburiylar imperiyasida 1707-yilda Aurangzeb va uning vorisi Bahodurshohning oʻlimi tufayli yuzaga kelgan hokimiyat boʻshligʻi mavjud boʻlib, bu imperator oilasi va etakchi Boburiy grandlari oʻrtasida doimiy oʻzaro ziddiyatlarga olib keldi. Farruxsiyar 1713-yilda ikki qudratli zodagon Sayyid Husayn Alixon va Sayyid Abdullaxon yordamida taxtga oʻtirdi. Islom paygʻambari Muhammad(s.a.v)dan kelib chiqqanligini daʼvo qilgan Sayyid aka-uka Boburiy saroyida hukmron boʻlishgan. Koʻp oʻtmay ular bilan imperator Farruksiyar oʻrtasida kelishmovchiliklar paydo boʻladi. Boburiylar Shohu va Tarabay guruhlari oʻrtasidagi ichki urushda intriga boʻlgan bir paytda, marathalarning oʻzlari imperator va sayyidlar oʻrtasidagi nizolarning asosiy omiliga aylandi.
Metall galidlar
Galogenli ligandlar
Gomoleptik metall galogenid komplekslari bir nechta stoxiometriyalar bilan ma'lum, ammo asosiylari geksahalometallatlar va tetrahalometallatlardir. Geksagalidlar oktaedral koordinatsiya geometriyasini qabul qiladi, tetragalidlar esa odatda tetraedraldir. Kvadrat tekislikli tetragalidlar 2 va 3 koordinatsiyali misollar sifatida ma'lum.
Balaji Vishvanath
Maratha kuchining shimolga kengayishi
1718-yilda Sayyidlar vasiyligidan xalos boʻlish uchun Farruxsiyar janubdagi Boburiy hokimiyatini tiklash buyrugʻi bilan Sayyid Husayn Alixonni Dekan noibi etib yuboradi. Farruxsiyar oʻsha paytgacha Hindistonning koʻp qismini bosib olgan va Dehlida Mugʻal taxtini tasarruf etishni rejalashtirayotgan Marathalar homiyligini qidirdi. Husayn Ali Xon oʻzlarining anʼanaviy partizanlik taktikasini qoʻllagan Marathalardan gʻazablandi. Jangda marathalarni magʻlub eta olmagan va doimiy ravishda Maratha otliqlarini taʼqib qilishdan charchagan Husayn Ali Xon Marathalar bilan yarashmoqchi boʻldi.
Metall galidlar
Galogenli ligandlar
Alfred Verner geksaminkobalt (III) xloridni o'rgandi va birinchi bo'lib koordinatsion komplekslarning to'g'ri tuzilishini taklif qildi. Sisplatin, sis -Pt(NH 3) 2 Cl 2, ikkita xloridli ligandga ega bo'lgan platina preparati. Ikki xlorid ligandlari osongina almashtiriladi, bu platina markazining ikkita guanin birligi bilan bog'lanishiga imkon beradi va shu bilan DNKga zarar etkazadi.
Balaji Vishvanath
Maratha kuchining shimolga kengayishi
1718-yil iyul oyida Balaji Husayn Ali Xon bilan eski Boburiy provinsiyalarining " Chauth " (soʻzma-soʻz: daromadning 1/4 qismi) va " Sardeshmukhi " (qoʻshimcha 10 % daromad) Maratha huquqini talab qilib, Maratha-Boburiy shartnomasini muzokara qildi. Bunga Balaji Vishvanat Chaut va Sardeshmuxining Gujarat va Malvaning boy viloyatlari boʻyicha talabini va Chattrapati Shivajining Karnatakadagi zabtlarini tiklash talabini qoʻshdi, buning evaziga Balaji Shohu Boburiy imperatorining nominal hukmdorligini tan olishga vaʼda berdi. Marathalar Boburiylar imperiyasiga 15 000 qurolli otliq kuch beradi. Sayyid Husayn Alixon bu talablarga maratha askarlaridan imperator bilan kurashda oʻz manfaati uchun foydalanish maqsadida bemalol rozi boʻldi.
Farruxsiyar bu shartnomani tasdiqlashdan bosh tortdi va sayyidlarni taxtdan agʻdarib, oʻldirishga harakat qildi. Bu fitna Dehlida boʻlgan Sayid Abdullaxonga xiyonat qildi, u boshqa qudratli Boburiy zodagonlari Asaf Jah I (chin Qilich Xon va Nizom-ul-Mulk nomi bilan ham tanilgan) va Sarbulandxonni (Patna gubernatori) zararsizlantirishga muvaffaq boʻldi. 1718-yil sentyabr oyida Balaji Vishvanat hamrohligida va jasur Parsoji Bhosale Husayn Ali Xon boshchiligidagi oʻn olti ming kuchli Maratha otliqlari Dehliga keldi. Farruxsiyar tarafdorlarining aksariyati qochib ketishdi, ammo imperator partizanlari qarshilik koʻrsatdilar, ammo ikki ming Maratha askari evaziga magʻlub boʻlishdi.
Farruxsiyar 1719-yil fevralida oʻz oʻrniga muloyimroq qoʻgʻirchoq " Rofi-ul-darjot "ni qoʻygan Sayidlar tomonidan taxtdan tushirildi, koʻr qilindi va qamoqqa tashlandi. Bu baxtsiz shahzoda sil kasalligidan vafot etdi va oʻz navbatida atigi uch oylik hukmronlikdan soʻng uning akasi Rafi Ud-Daulax tomonidan almashtirildi. Rafi-ul-Darjot Maratha shartnomasini tegishli tarzda ratifikatsiya qildi. Shahu va uning vorislari Boburiy imperatorlari tomonidan Chattrapati Shivajining qonuniy merosxoʻrlari sifatida tan olingan. Boburiylar Marathaning qoʻgʻirchoq hukumatiga aylandilar va oʻzlarining umumiy daromadlarining toʻrtdan bir qismini Chauth sifatida va qoʻshimcha 10 % himoya qilish uchun berdilar.
Metall galidlar
Ishlatilishi
Metall galogenidlar Lyuis kislotalari vazifasini bajaradi. Temir va alyuminiy xloridlar Friedel-Crafts reaksiyasi uchun katalizatorlardir, lekin ularning arzonligi tufayli ular ko'pincha stokiometrik miqdorda qo'shiladi.
Balaji Vishvanath
Kolxapurlik Sambhaji II bilan toʻqnashuv
Shoxu I Kolxapur hududining shimoliy qismida oʻz hukmronligini oʻrnatmoqchi edi. 1714-yilda u Kolxapurlik Shivaji II ni magʻlub etganidan soʻng, Rajasbayning oʻgʻli Sambhaji II Kolxapurning Chhatrapatisiga aylandi. U oʻz hududini Ramchandra Pant Amatya maslahati bilan boshqargan. 1716-yilda Ramchandra Pant Panhalada vafot etdi. Endi Sambxaji Udaji Chavan va Yashvantrao Thorat yordamida Shahu hududiga bostirib kirishni boshladi. Shirol Chavan, Ashta, Yelvi, Valva va Varana vodiylaridagi jagir Yashvantrao qoʻli ostida edi.
Metall galidlar
Ishlatilishi
Xloroplatin kislotasi (H 2 PtCl 6) gidrosillanish uchun muhim katalizator hisoblanadi.
Muhammad ibn Ibrohim al-Fazoriy
Muhammad ibn Ibrohim ibn Habib ibn Sulaymon ibn Samra ibn Jundab al-Fazoriy (vafoti: 796 yoki 806) Musulmon faylasuf, matematik va astronom boʻlgan. Uni uning otasi Ibrohim al-Fazoriy bilan adashtirmaslik lozim. Baʼzi manbalar uning Arab boʻlganini taʼkidlasa, boshqalari uni Forsligiga ishora qiladi. Al-Fazoriy koʻplab ilmiy kitoblarni arab va Fors tillariga tarjima qilgan. U Islom olamida birinchi astrolyabiyani qurganligi haqida aytiladi. U Yoʼqub ibn Toriq va otasi bilan birga Brahmagupta tomonidan yozilgan Hindcha astronomik asar Brāhmasphuṭasiddhānta yoki Sindhindni Arab tiliga Az-Zij ala Sini al-Arab nomi ostida tarjima qilgan. Ehtimolki, aynan shu tarjima Hind raqamlari tizimining (yaʼni zamonaviy koʻrinishdagi tizim) Hindistondan Eronga koʻchishiga sabab boʻlgan.
Balaji Vishvanath
Oʻlim
Balaji Dehlidan Sataraga gʻalaba bilan qaytdi, shuningdek, Shohuning onasi (Yesubay), rafiqasi (Savitribai) va oʻgay ukasi (Madan Singx) oʻnlab yillar davomida Boburiylarning asirligidan keyin ozodlikka chiqdi. Uning mehnatidan va imperator poytaxtidan qaytib kelgan mashaqqatli sayohatdan charchagan Balaji Vishvanatning sogʻligʻi yomonlasha boshladi. 1719-yil oktyabr oyida u Shoxudan Peshvaga bergan Pune yaqinidagi Sasvad qishlogʻiga nafaqaga chiqish uchun taʼtil oldi. Balaji Vishvanat 1720-yil 12-aprelda vafot etdi. Uning oʻrnini katta oʻgʻli, mashhur Baji Rao I egalladi, uni Chattrapati Shohu Peshva etib tayinladi.
Shaxsiy hayot
Balaji Radxabay Barvega uylandi va ikki oʻgʻli bor edi: Baji Rao I va Chimaji Appa. Uning ikki qizi ham bor edi. Kattaroq Bhiubay Baramatilik Abaji Joshiga uylandi, Balaji Naikning ukasi Bajirao I ning eng azobli kreditori sifatida mashhur. Kichik Anubay ichalkaranjilik Venkatrao Ghorpadega uylandi. Ularning vorislari 1947-yilgacha Ichalkaranji davlatini boshqargan.
Yodgorliklar
Balaji Vishvanatning haykali Maxarashtra shtatidagi Raigad yaqinidagi Shrivardxan qishlogʻida joylashgan.
Metall galidlar
Noorganik birikmalar uchun kashshof
Metall galogenidlar ko'pincha boshqa noorganik birikmalar uchun tayyor prekursorlardir. Yuqorida aytib o'tilgan galogenid birikmalari issiqlik, vakuum yoki tionilxlorid bilan ishlov berish orqali suvsiz holga keltirilishi mumkin.
Masalan, natriy siklopentadienid temir xlorid bilan reaksiyaga kirishib, ferrosin hosil qiladi:
Kataliz uchun ishlatiladigan noorganik birikmalar tayyorlanishi va izolyatsiya qilinishi mumkin bo'lsa-da, ular ba'zida metall galogenid va kerakli ligand qo'shilishi bilan in situ hosil bo'lishi mumkin. Masalan, palladiy xlorid va trifenilfosfin ko'pincha palladiy bilan katalizlangan bog'lanish reaksiyalari uchun bis (trifenilfosfin) palladiy (II) xlorid o'rniga ishlatilishi mumkin.
Age UK
Age UK Buyuk Britaniyada roʻyxatdan oʻtgan xayriya tashkiloti boʻlib, 2009-yil 25-fevralda tashkil etilgan va 2009-yil 1-aprelda ishga tushirilgan boʻlib, u ilgari alohida ajratilgan Age Concern England va Help the Aged xayriya tashkilotlari faoliyatini birlashtirgan holda Buyuk Britaniyaning eng yirik xayriya tashkilotini tashkil etadi.
Milliy birlashishga qaramay, koʻplab mahalliy Age Concern xayriya tashkilotlari Age UK brendining hamkorlari boʻlmaslikka qaror qilishdi va ular oʻz faoliyatlarini mustaqil yoki butunlay alohida Age Concerns sifatida davom etdilar, bugungi kungacha shunday boʻlib qolmoqdalar.
Xayriya tashkiloti 2010-yil 19-aprelda yangi brend paydo boʻlgunga qadar „Age Concern England and Help the Aged“ sifatida faoliyat yuritdi. Brend shuningdek, Buyuk Britaniya hududlari uchun alohida, ammo oʻzaro bogʻliq xayriya tashkilotlarini oʻz ichiga oladi: Age Scotland, Age Cymru va Age NI, va yangi xalqaro xayriya, Age International.
Buyuk Britaniyadagi Cancer Research Campaign va Imperial Cancer Research birlashishi 2002-yilda Cancer Research UK ni tashkil etganidan beri Buyuk Britaniyadagi xayriya tashkilotlari orasida eng kattasi boʻldi.
Age UK shuningdek, Age Co Limited (sobiq Age UK Enterprises Limited) tijorat tarmogʻiga ega boʻlib, u Age Co brendi ostida faoliyat yuritadi, u oʻz foydasini xayriya tashkilotiga qaytargan holda keyingi hayot uchun moʻljallangan mahsulot va xizmatlarni sotadi. Mavjud assortimentga avtomobil va uy sugʻurtasi, yuridik xizmatlar, dafn marosimlari rejalari, shaxsiy signalizatsiya, zinapoyalar va koʻtaruvchilar, choʻmilish yechimlari va inkontinans mahsulotlari kiradi.
Tuzilishi
Age UK 2009-yilda Help the Aged va Age Concern Englandning birlashishi natijasida tashkil topgan boʻlib, umumiy daromadi taxminan 160 million funt sterlingni tashkil etadi, shu jumladan yiliga 47 million funt sterling mablagʻ yigʻish orqali yigʻilgan, 520 dan ortiq xayriya doʻkonlari va daromadlari koʻtarilgan. AgeCo Limited (sobiq Age UK Enterprises Limited) tijorat xizmatlari boʻlimi ushbu kompaniya shoʻba korxonasi hisoblanadi.
Birlashish birinchi marta sentyabr oyida, Dianne Jeffrey vasiylarning yangi raisi sifatida tasdiqlanganida tasdiqlangan.
Tom Wright CBE, ilgari VisitBritain bosh ijrochi direktori va Imperator urush muzeyining ishonchli vakili, 2008-yilning noyabrida yangi xayriya tashkilotining bosh ijrochi direktori etib tayinlangan edi. Tom Wright 2017-yil iyun oyida isteʼfoga chiqdi va Guide Dogs kompaniyasining yangi bosh direktori boʻldi.
2018-yilda Steph Harland bosh direktor, Ser Brian Pomeroy esa Vasiylar kengashi raisi etib tayinlandi.
Age Concern
Age Concernning kelib chiqishi Buyuk Britaniya borib taqaladi va uning vazifasi esa Ikkinchi Jahon urushining keksa odamlarga taʼsirini anglash bilan bogʻliq: harbiy xizmatdan kelib chiqqan oilaviy hayotning buzilishi, mavjud zaif qonunlar samarali taʼminlay olmaganligini tan olishga olib keldi. 1940-yilda Eleanor Rathbone raisligidagi Keksa odamlar farovonligi qoʻmitasi (OPWC), hukumat va ixtiyoriy tashkilotlar oʻrtasida muhokamani osonlashtirish uchun Liverpul Shaxsiy Xizmat Jamiyatining quyi qoʻmitasi sifatida tuzildi. 1944-yilda qoʻmita oʻz nomini Milliy keksa odamlar farovonligi qoʻmitasiga (NOPWC) oʻzgartirdi va koʻplab mahalliy OPWC faoliyatini muvofiqlashtirish uchun mas’uliyatni oʻz zimmasiga oldi.
1950-yillardan boshlab NOPWC mahalliy qoʻmitalar xizmatlarini koʻrsatish va qariyalar uylari qoʻriqchilarini oʻqitish uchun ijtimoiy davlatning urushdan keyingi rivojlanishi bilan bogʻliq hukumat va mahalliy mablagʻlardan foydalandi.
1971-yilda David Hobman boshchiligida NOPWC oʻzining davlat nomini Age Concern deb oʻzgartirdi va oʻzini hukumatdan va Ijtimoiy xizmat boʻyicha Milliy Kengashdan (hozirgi Koʻngilli Tashkilotlar Milliy Kengashi) butunlay ajratdi. U buni „keksalik uchun manifest“ ni ishlab chiqish va milliy miqyosda lobbi organi sifatida koʻrsatish bilan birga amalga oshirdi.
1986-yilda Age Concern London King kollejida Gerontologiya institutini tashkil etdi va unga oʻzining Age Concern Research Unit tadqiqot boʻlimi kiritildi.
Keksalarga yordam berish tashkiloti
Keksalarga yordam berish tashkiloti 1961-yilda Cecil Jackson-Cole tomonidan tashkil etilgan boʻlib, uning maqsadi kam taʼminlangan keksa odamlarni qashshoqlik, izolyatsiya va eʼtiborsizlikdan xalos qilish.
Brend
Yangi Age UK brendi ishga tushirilgandan soʻng (2010-yil 19-aprelda) va 2010-yilda yangi brend haqida xabardorlik rivojlanganidan soʻng, birlashtirilgan xayriya tashkilotlarining ikkita brend logotipi asta-sekin yoʻqoldi. Gollivud yulduzlari Eleanor Bron, Brian Cox va Ian McKellen bir qator televideniye reklamalarida paydo boʻldi. Yangi xayriya tashkilotini qoʻllab-quvvatlash uchun uchala aktyor ham oʻz vaqtlarini bepul reklamada rol oʻynashgan.
Mablagʻ yigʻish
Age UK Will help milliy vasiyatnoma tuzish sxemasini moliyalashtirishga yordam beradi va toʻplagan mablagʻlar bilan buni tuzishga imkon beradi, bunda ishtirokchi advokatlar asosiy vasiyatnoma yozish uchun odatdagi toʻlovlaridan voz kechadilar va buning evaziga mijozni xayriya ishlariga taklif qiladilar.
2016-yil yanvar oyida Age UK Barnardo bilan bir qatorda Santanderning The Discovery loyihasi uchun tanlangan xayriya tashkilotlaridan biri boʻlishi e'lon qilindi. Santander xayriya loyihasiga moliyaviy yordam berish bilan bir qatorda, xodimlarga telefon orqali koʻngilli boʻlishga ham ruxsat beradi.
Simsiz aloqa
2012-yil aprel oyida Age UK kompaniyasi Graham Dene (sobiq Capital Radio va Virgin Radio) va David Hamilton (sobiq BBC Radio, Capital Gold va Saga) ishtirokida kuniga 24 soat efirga uzatiladigan, dastlab faqat Internetga ega boʻlgan The Wireless radiostansiyasini ishga tushirdi. Radio bosh boshlovchi sifatida The Wireless „Buyuk Britaniyadagi keyingi hayotni yaxshilash uchun musiqa, oʻyin-kulgi va maʼlumotlar aralashmasini“ taqdim etadi. Unda, shuningdek, teleradiokompaniya va sobiq Bi-bi-si muxbiri Martyn Lewis boshchiligidagi haftalik yangiliklar va dolzarb masalalar koʻrsatuvi ham taqdim etiladi. 2018-yilda Simsiz radio TuneInda taqdim etilgan pleylistgacha qisqartirildi.
Tanqid
2016-yilda Age UK kompaniyasi E.On bilan hamkorlik orqali energiya tarifini tavsiya qilgani uchun tanqid ostida qoldi. Sun nashrining taʼkidlashicha, Age UKning Enterprises boʻlimi eski mijozlarga sotiladigan E.ON/Age Concern gaz va elektr tarifiga yozilayotgan mijozlardan ortiqcha haq toʻlayotgan edi. Maʼlum boʻlishicha, Age UK kompaniyasi Age UK Enterprises Ltd. orqali keksa odamlarga sugʻurta va dafn marosimi xizmatlarini koʻrsatish orqali millionlab daromad qilgan. 2019-yilda Age UK oʻzining tijorat boʻlimi (Age Co) orqali toʻliq Just Group kompaniyasiga tegishli boʻlgan Hub Financial kompaniyasi tomonidan taqdim etilgan aksiyalarni chiqarish boʻyicha maslahat xizmatiga foydalanuvchilarni yuborayotgani daʼvo qilingan edi. Mijozlarga Hub beshta provayderdan iborat paneldagi bitimlarni solishtirgani aytilgan boʻlsa-da, uning maslahat jarayoni koʻp hollarda mijozga faqat bitta panel aʼzosi, yaʼni Just tomonidan shartnoma taklif qiladigan tarzda tuzilgan.
Naima Sulton
Naima Sulton (فاطمه نعيمه سلطان; Fatma Naime Sultan) 1876-yil 3-sentyabr — 1945-yil) Usmonli malikasi, Sulton Abdulhamid II va Bedor Sultonning qizi boʻlgan.
Yoshligi
left|thumb|174x174px| Naima Sulton. 1882-yilda yetti yoshda Naima Sulton 1876-yil 3-sentabrda otasi taxtga oʻtirganidan toʻrt kun oʻtib, Dolmabogʻcha saroyida tugʻilgan. Uning otasi Abdulhamid II esa Abdulmajid I va Tirimujgon Xotunning oʻgʻli edi. Onasi Bedor Xotun cherkez edi. U otasining toʻrtinchi farzandi va uchinchi qizi va onasining toʻngʻich farzandi edi. Uning oʻzidan ikki yosh kichik Shahzoda Mehmed Abdulqodir ismli bir ukasi ham boʻlgan.
U marhum xolasi, Tirimujgonning birinchi va yagona qizi hamda otasining katta opasi sharafiga nomlangan. Naima va hukmdor oilasining boshqa aʼzolari 1877-yil 7-aprelda Abdulhamid bilan birga koʻchib kelib, Yulduz saroyiga joylashdi
Naima yoshligida fransuz tili va rassomchilik darslarini olgan. U pianino chalishni ham yaxshi koʻrardi. U singlisi Oysha Sulton bilan birga Fransua Lombardidan raqs tushishni oʻrgangan. Shlezvig-Golshteynlik nemis imperator Augusta Viktoriya Istanbulga tashrif buyurganida, Naima uni pianinoda nemis musiqasini chalib, lol qoldirgan.
Misr faxriysi Abbos Hilmi Posho Naima Sultonning qoʻlini soʻradi. Biroq, Abdulhamid bu nikohni siyosiy sabablarga ko‘ra maʼqullamadi. Uning otasi Abdulhamidning ukasi Mehmed V ning oʻgʻli Shahzoda Mehmed Ziyoyiddinga turmushga berishga qaror qildi. Ammo bu Mehmed Reshad tomonidan qabul qilinmadi va natijada nikoh amalga oshmadi.
Birinchi nikoh
1898-yilda Abdulhamid Naimani G‘ozi Usmon poshoning kenja o‘g‘li Mehmed Kamoliddin Beyga nikohladi, uning katta o‘g‘li Nuriddin Posho katta opasi malika Zakiya Sultonning eri edi. Uning uchun Oʻrtakoʻyda malika Zakiyaning xonadoni yonida qasr qurilgan, shuning uchun bu ikki bino „Egizaklar uyi“ deb atalgan.
Nikoh 1898-yil 17-martda Yulduz saroyida boʻlib oʻtgan. Gʻozi Usmon posho malika Naimaga qimmatbaho toj yuborgan boʻlsa, Abdulhamid yangi qaynonasiga Abdulmajid ordenini topshirdi. Hech bir vazirning xotini bu ordennini olmagan edi. Keyinchalik Kamoliddin Bey Posho boʻldi.
Naima Sultonning libosi oq rangda edi, chunki u Yevropa toʻyini aks ettirmoqchi edi. Koʻpchilik eski moda odamlari uning koʻylagining oq ekanligini tanqid qilishdi, chunki oʻsha vaqtga qadar barcha malikalar oʻzlarining toʻylarida qizil kelinlik libosini kiyishgan edi. Ammo Naimaning xohishi va talabi bilan uning libosi oppoq boʻldi.
Ikkalasining 1899-yil yanvarda tugʻilgan Sultonzoda Mehmed Jahid Bey ismli oʻgʻli va 1900-yil 12-noyabrda tugʻilgan Adila Hanimsulton ismli qizi bor edi. Mehmed Chahid, Shahzoda Mehmed Ziyayiddinning qizi Durriya Sultonga uylandi. Adila Hanimsulton esa Shahzoda Mehmed Seyfeddinning oʻgʻli, Abdulaziz va Gavhar Xotunning nabirasi Shahzoda Mahmud Shevketga turmushga chiqdi.