cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari
Oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari — elektronlarning atomlardan atomlarga butunlay yoki qisman oʻtishi bilan bogʻliq kimyoviy reaksiyalar. Elektronlar chiqarilishi oksidlanish, elektronlar biriktirib olinishi qaytarilish deyiladi. O.-q.r. atamalari dastlab metall oksidlarining hosil boʻlish va parchalanish reaksiyalarida qoʻllaniladi. Cu+’/2O2=CuO metallarning oksidlanishiga, CuO+H2=Cu+H2O metall oksidlaridan metall hosil boʻlishi (qaytarilishi)ga misol boʻladi.
Ozarbayjon Respublikasi Moliya vazirligi
Ozarbayjon Respublikasi Moliya vazirligi (Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi) — Ozarbayjon Vazirlar Mahkamasi tarkibidagi Ozarbayjon Respublikasida moliya sohasini tartibga soluvchi davlat idorasi. Vazirlikni Samir Sharifov boshqaradi.
Oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari
Atom yoki ionlari reaksiya jarayonida elektron biriktirib oladigan moddalar oksidlovchilar,elektron beradigan moddalar esa qaytaruvchilar deb ataladi.Oksidlovchi reaksiya vaqtida oksidlanadigan moddadan elektronni tortib olib,oʻzi qaytariladi,qaytaruvchi esa elektronlar yoʻqotib, oʻzi oksidlanadi. Har qanday oksidlanish qaytarilishsiz boʻla olmaydi, chunki kimyoviy reaksiyada atomlar oksidlanish dara-jasi (p)ning yigʻindisi doimiydir. N2+S12=2NS1 reaksiyasida p (N) 0 dan + 1 gacha oʻzgaradi, binobarin, vodorod (N) oksidlanadi; p(S1) 0 dan — 1 gacha oʻzgaradi, binobarin, xlor S1 qaytariladi.
O.-q. jarayoni keng tarqalgan kimyoviy reaksiyalar jumlasiga kiradi, uning tabiatda va texnikada ahamiyati katta. Barcha turdagi yoqilgʻilarning yonishi, turli metallarning rudalardan ajratib olinishi O.-q.r. jarayoniga asoslangan. Metallarning korroziyaga uchrashi, koʻpgina muhim kimyoviy mahsulotlarning hosil boʻlishi ularning oksidlanishi tufaylidir. Elektr-kimyo sanoati O.-q.r.ga asoslangan. Mis, nikel, oltin, rux va boshqa eritmalardan elektrolitik qaytarilish yoʻli bilan olinadi yoki tozalanadi. Kimyoviy tok manbalari — akkumulyatorlar va galvanik elementlar O.-q.r. tufayli ishlaydi va h.k.
Quvonchbek Turkmanov.. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Ozarbayjon Respublikasi Moliya vazirligi
Tarix
Moliya vazirligining devoni 1918-yil 18-mayda Ozarbayjon Demokratik Respublikasi mustaqilligini eʼlon qilganida tashkil etilgan. Moliya vaziri birinchi kabinet aʼzolaridan biri edi. Moliya vazirligining oʻzi rasmiy ravishda 1918-yil 21-oktabrda tashkil etilgan. Ozarbayjon SSSR tarkibiga qoʻshilishi bilan Moliya vazirligi Sovet moliya vazirligiga boʻysundirildi. 1956-yil 4-avgustda va 1971-yil 29-oktabrda Vazirlar Kengashining tegishli ravishda 385 va 358-sonli farmonlari bilan vazirlik nizomi qayta koʻrib chiqildi. Vazirlikning asosiy vazifalari Ozarbayjon SSR iqtisodiy sektorida taqsimlanadigan moliyaviy mablagʻlarni yigʻish edi. Moliya vazirligining hozirgi faoliyati Prezidentning 2000-yil 4-fevraldagi 271-sonli farmoni bilan tasdiqlangan Ozarbayjon Respublikasi Moliya vazirligi toʻgʻrisidagi nizom bilan tartibga solinadi.
Loren Acton
Loren Wilber Acton (1936-yil 7-martda tugʻilgan) — amerikalik fizik, STS-51-F kosmik kemasida Lockheed Palo Alto tadqiqot laboratoriyasining yuk boʻyicha mutaxassisi sifatida uchgan. U, shuningdek, yetakchi ekotritik Cheryll Glotfelty otasi hisoblanadi.
Ozarbayjon Respublikasi Moliya vazirligi
Tuzilishi
Moliya vazirligi Ozarbayjon Respublikasida davlatning moliyaviy siyosatini amalga oshiradigan va davlat moliyasini nazorat qilishni tashkil etadigan markaziy ijro etuvchi hokimiyat organi hisoblanadi. Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining 2009-yil 9-fevraldagi 48-sonli farmoniga binoan vazirlik oʻz vazifalarini bajaradi. Vazirlik apparati, Davlat moliyaviy nazorati xizmati, Davlat qarzlarini boshqarish agentligi, Davlat sugʻurta nazorati xizmati, Davlat gʻaznachilik agentligi, Qimmatbaho metallar va toshlarni nazorat qiluvchi davlat xizmati, vazirlikning mahalliy idoralari va boshqa boʻysunuvchi idoralari va Naxchivan Muxtor Respublikasining tegishli muassasasi Moliya vazirligini tashkil etadi.
Loren Acton
Acton Montana shtatining Lyuistown shahrida tugʻilgan. U 1959-yilda Montana shtati universitetida muhandislik fizikasi boʻyicha bakalavr darajasini va 1965-yilda Kolorado universitetida astro-geofizika boʻyicha falsafa doktori darajasini oldi.
Oksidlar (maʼnolari)
Oksidlar:
Bena (Minnesota)
Tarixi
Bena nomli pochta boʻlimi 1898-yildan beri faoliyat koʻrsatmoqda. Bena — "Hiawatha qoʻshigʻi" sheʼrida eslatib oʻtilgan qushlarning bir turi.
Geografiyasi
Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 0.50 sqmi ni tashkil qiladi. Bena AQSh 2-shosse va Cass okrugi 8-yoʻli boʻylab joylashgan.
Loren Acton
Acton Lored Palo Alto tadqiqot laboratoriyasining katta ilmiy xodimi edi. Uning tadqiqotchi olim sifatidagi asosiy vazifalari ilgʻor kosmik asboblar yordamida Quyosh va boshqa samoviy jismlarni ilmiy jihatdan oʻrganish hamda Spacelab 2 quyosh tajribalaridan biri — Quyosh optik universal polarimetrining hammuallifi boʻlish edi. U 1978-yil 9-avgustda Spacelab 2 uchun toʻrtta foydali yuk boʻyicha mutaxassislardan biri sifatida tanlandi va yetti yillik mashgʻulotlardan soʻng 1985-yilda STS-51-F / Spacelab-2 samolyotida uchdi. Missiyaning oxiriga kelib, Acton 126 Yer orbitasida 2,8 million milyadan ortiq masofani bosib oʻtdi va kosmosda 190 soatdan koʻproq vaqt oʻtkazdi.
Ozarbayjon Respublikasi Moliya vazirligi
Xalqaro munosabatlar
Vazirlik tashkil etilgandan beri xalqaro va mintaqaviy moliya-kredit tashkilotlari, jumladan Xalqaro valyuta jamgʻarmasi (XVJ), Jahon banki guruhi, Yevropa Tiklanish va Taraqqiyot Banki (EBRD), Osiyo taraqqiyot banki (OTB) va Qora dengiz savdo va taraqqiyot banki bilan aloqalarni rivojlantirdi. Keyinchalik iqtisodiy hamkorlik tashkiloti Savdo va taraqqiyot banki (ETDB) va Osiyo infratuzilma investitsiyalari banki (AIIB) kabi xalqaro moliya institutlari bilan hamkorlik qilishni boshladi.
Bena (Minnesota)
Demografiyasi
2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 116 kishi, 43 ta xonadon va 24 ta oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi 89.6/km² ni tashkil qiladi. Shaharning irqiy tarkibi 19,8 % oq tanlilar, 69,0 % tubjoy amerikaliklar va 11,2 % ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 0,9 foizini tashkil etadi.
Loren Acton
Acton oilali, ikki farzandi bor. 2006-yilda u Montana shtatining 69-okrugi vakili boʻlish uchun Demokratik nomzod sifatida ishtirok etdi. Poygada u amaldagi respublikachi Belgradlik Jek M.Uellsga yutqazdi.
Bena (Minnesota)
Demografiyasi
Shaharda 43 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 37,2 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 18,6 foizi er-xotin birga yashagan, 20,9 foizi eri boʻlmagan ayollar, 16,3 foizida xotini boʻlmagan erkaklar va 44,2 % oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 41,9 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 16,3 foizida 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.
Loren Acton
Acton hozirda Montana shtat universitetida nafaqadagi tadqiqotchi fizika professori boʻlib, u yerda Quyosh fizikasi guruhi va kosmik fan va muhandislik laboratoriyasining shakllanishiga mas’ul. MSU Quyosh guruhi NASA va NSF koʻmagida faol tadqiqot dasturini olib bormoqda va Quyoshni oʻrganish uchun sunʼiy yoʻldosh missiyalaridan kundalik foydalanish va ilmiy foydalanishda faol ishtirok etmoqda. Akton Yaponiya / AQSh / Buyuk Britaniyadagi Yohkoh missiyasida Yumshoq rentgen teleskopi (SXT) tajribasining etakchi tadqiqotchisi edi. Quyoshning juda issiq tashqi atmosferasi, quyosh tojining asosiy emissiyasi rentgen toʻlqin uzunliklarida. Yokkoning uzoq davom etadigan, yuqori aniqlikdagi rentgen tasvirlari quyoshda nima uchun umuman toj borligini va uning intensivligi 11 yillik quyosh nuqta sikliga javoban qanday qilib kuchli oʻzgarishini tushunishga yordam beradi.
Bena (Minnesota)
Demografiyasi
Shahar aholisi oʻrtacha yoshi 30,5 yoshni tashkil etadi. Aholining 32,8 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar; 8,6 % 18 yoshdan 24 yoshgacha boʻlganlar; 22,5 % 25 dan 44 gacha; 23,3 % 45 dan 64 gacha; va 12,9 % 65 yosh va undan kattadir. Shaharning gender tarkibi 48,3 % erkaklar va 51,7 % ayollarni tashkil qiladi.
Shahardagi bir xonadonning oʻrtacha daromadi 11 563 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 6 563 dollarni tashkil qilgan. Erkaklar oʻrtacha daromadi 17 083 dollarni, ayollarniki esa 19 063 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 7 619 dollarni tashkil etdi. Oilalarning 73,7 foizi va aholining 58 foizi kambagʻallik chegarasidan pastda yashaydi, shu jumladan, oʻn sakkiz yoshgacha boʻlganlar 95 foizi va 64 yoshdan oshganlar 26,7 foizi qashshoq hisoblanadi.
Kamponotus
Camponotus, yoki duradgor chumolilar (Camponotus) — Formisina (Formicinae) turkumidagi chumolilarning eng katta turi. 1000 ga yaqin turi mavjud.
Tavsifi
Tur dunyoning barcha zoogeografik mintaqalarida butun dunyo boʻylab tarqalgan. Asosan oʻrmonlarda yashaydi, lekin choʻllarda ham uchraydi (masalan, Camponotus turkestanicus va Camponotus turkestanus).
Camponotus — dunyodagi eng keng tarqalgan chumoli turi. Duradgor chumolilar (Yogʻoch qurtlari) sifatida tanilgan (Carpenter ants; нем. Holzameisen; швед. Hästmyror Holzameisen; shved. Hastmyror ), koʻplab turlar oʻz uyalarini yogʻochda quradilar. Hammasi boʻlib Camponotus jinsi 1000 ga yaqin turlarni birlashtiradi. Dunyodagi bu turga tegishli eng katta chumolilardan biri Camponotus gigas hisoblanib, uzunligi 3 sm ga etadi. Yuqori jagʻlari uchburchak shaklida. Urg‘ochilar, ishchilar va erkaklarda paypaslagichlari 6 ta segmentdan, lab palplari esa 4 ta bo‘lakdan iborat. Koʻkrak va qorin boʻshligʻi orasidagi sopi vertikal shkalaga ega boʻlgan bitta segmentdan (petiolus) iborat. Nishi yoʻq. Endosimbiotik bakteriyalar Blochmannia (Enterobacteriaceae) turning bir nechta aʼzolarida uchraydi, ular ozuqaviy biosintetik funktsiyalarni bajaradilar. Ular birinchi marta 1882-yilda Camponotus chumolilarining oʻrta ichak epiteliysining bakteriotsitar hujayralarida topilgan. Hozirda ular nafaqat ichak hujayralarida, balki ayollarning tuxumdonlarida ham qayd etilgan. Qadimgi ishchi chumolilarda endosimbiontlar soni kamayadi.
Sistematika
Molekulyar genetik tadqiqotlar natijalariga koʻra (Ward va boshqalarning 2016-yilgi ishlariga asoslanib) Camponotus turii 45 ta kichik avlodga boʻlingan (sobiq Colobopsis va Dinomyrmex kichik avlodlari mustaqil avlodlarga boʻlingan), Ular quyidagilar :
Podrod Dendromyrmex
Yujnaya Amerika. 6 vidov
Podrod Hypercolobopsis
4 vida iz Brazilii
Podrod Manniella
Kuba
Podrod Myrmamblys
Bolee 50 vidov. Imeyut sxodstvo v stroenii golovi s Colobopsis, Pseudocolobopsis i Hypercolobopsis. V osnovnom tropiki Starogo Sveta, vklyuchaya Avstraliyu i Okeaniyu. Myrmamblys Forel, 1912 bil razdelyon na 5 podrodov (Santschi, 1926): Myrmespera (Afrika, gruppa Camponotus emarginatus), Myrmopelta (Afrika, gruppa Camponotus vividus), Myrmotemnus (gruppa Camponotus moeschi), Paramyrmamblys (Afrika, gruppa Camponotus simus) i Myrmamblys sensu stricto (gruppa Camponotus greeni, gruppa Camponotus reticulatus).
Podrod Myrmepinotus
Madagaskar
Podrod Myrmisolepis
Afrika
Podrod Myrmobrachys
Yujnaya Amerika. Okolo 50 vidov.
Podrod Myrmodirachis
Braziliya
Podrod Myrmomalis
Yujnaya Amerika
Podrod Myrmonesites
Madagaskar s dopolneniyam i po.
Podrod Myrmopelta
5 vidov iz Afriki
Podrod Myrmosericus
Myrmosericus Forel, 1912. V osnovnom, tropiki Starogo Sveta
Podrod Myrmostenus
Peru i Braziliya
Podrod Orthonotomyrmex
Afrika i Aziya
Podrod Paramyrmamblys Santschi, 1926
Podrod Paramyrmamblys Santschi, 1926 vklyuchaet 15 vidov, iz nix 13 v tropicheskoy Afrike i 2 v Yaponii.
Podrod Thlipsepinotus
Avstraliya, Novaya Gvineya
Karavaeviya Emeri kichik turi, 1925-yil
Janubi-Sharqiy Osiyodagi toʻquvchi chumolilar (18 tur)
Mayria kichik turi
Madagaskarda taxminan 40 ta tur msvjud. Mayria takson Myrmocamelus va Myrmosagani oʻz ichiga oladi.
Camponotus alamaina guruhining turlari
Madagaskar. 2022-yildan beri Mayria.
Muhofaza holati
Bitta tur IUCN Qizil roʻyxatiga xavf ostida boʻlgan turlar roʻyxatiga kiritilgan :
23-yanvar
23-yanvar — Grigoriy taqvimida yilning 23-kuni. Yil yakuniga 342 (kabisa yilida 343) kun qoladi.
Bayramlar
Yana qarang: Turkum:23-yanvar bayramlari
Oksidlar
Oksidlar, tabiiy oksidlar (yun. oxys — nordon) — elementlarning kislorod bilan tabiiy kimyoviy birik-malari, minerallar sinfi. 300 tacha mineralni oʻz ichiga oladi. Tabiatda eng koʻp uchraydigan O.dan biri — suv (vodorod oksidi). Silikat angidrid (SiO2) koʻpgina togʻ jinslari tarkibiga kiradi. Eng keng tarqalgan O. hosil qiluvchi elementlar: Si, Fe, Mn, Al, kamroq miqsorida — Cu, U. O.ning aksariyati — ion aloqali birikmalar, ammo kremnezyom (Si), nemetall (As, Se, Te) va xalkofil (Si, Pb, Zn, Sn, Hg, Cd, In, Bi, Sb) elementlar minerallari kovalentli aloqalar bilan tavsiflanadi. Odatda, O. tarkibida gid-roksid va oksigidratlar (bir paytda O2~ va ON~) birlashmalari mavjud. Normal oksid molekulasi tarkibidagi barcha kislorod atomlari faqat oʻsha element atomlariga birikkan boʻladi, lekin oʻzaro birikmaydi. Peroksid, superoksid va ozonidlar tarkibiga kislorod atomlari faqat element atomlariga birikib qolmay, bir-biri bilan ham birikadi (mas, SnO2 — normal oksid, VaO2 — peroksid). Normal O. elementlarning kislorod bilan bevosita birikishidan, elementlarning gidroksidlari karbonat, nitrat, sulfat va boshqa kislorodli kislotalar tuzlarining ajralishidan hosil boʻladi.
23-yanvar
Bayramlar
achom achom kuni
Voqealar
right|150px Yana qarang: Turkum:23-yanvar voqealari
Kongo Demokratik Respublikasi bayrogʻi
Ranglar
Ranglarning taxminiy nisbati quyida keltirilgan:
23-yanvar
Vafot etganlar
Yana qarang: Turkum:23-yanvarda vafot etganlar
Kongo Demokratik Respublikasi bayrogʻi
Oldingi bayroqlar
1960-yil 30-iyunda Belgiyadan mustaqillikka erishgandan soʻng, xuddi shu asosiy dizayn saqlanib qoldi. Biroq, oʻsha paytda mamlakatning olti viloyatini ramziy qilish uchun koʻtargichga oltita kichikroq yulduz qoʻshilgan. Ushbu dizayn faqat 1960-yildan 1963-yilgacha ishlatilgan.
Ikkinchi Mobutu Respublikasining bayrogʻi Sese Seko Mobutu oʻz diktaturasini oʻrnatgandan soʻng rasmiy bayroq boʻldi. Ushbu bayroq 1966-yildan 1971-yilgacha ishlatilgan va bir xil sariq yulduzdan iborat boʻlib, yuqori burchagida joylashgan. Qizil rang xalq qoni ramzi edi; sariq rang farovonlikni anglatardi; koʻk umidni ramziy qildi, yulduz esa birlikni ifodalagan.
1971-yilda davlat nomi Zaire deb oʻzgartirilganda bayroq yana oʻzgardi. Zaire bayrogʻi Mobutining millatni qayta afrikalashtirishga urinishining bir qismi sifatida yaratilgan va birinchi Kongo urushida Mobutu agʻdarilishigacha rasmiy ravishda ishlatilgan. Zair bayrogʻi Mobutu boshchiligidagi inqilob xalq harakatining siyosiy-partiyaviy bayrogʻi sifatida ham ishlatilgan.
1997-yilda bayroq Mobutu hukumati agʻdarilganda va mamlakat hozirgi Kongo Demokratik Respublikasi nomini olganida, mamlakat mustaqillikdan keyingi 1960-yillardagi dizaynga qaytdi, unda bitta katta yulduz va oltita kichikroq yulduz mavjud edi. 2003-yildagi oʻzgarish joriy bayroq qabul qilinishidan oldingi eng soʻnggi oʻzgarish boʻlib, bayroqning rangi yengilroq koʻk rangga oʻzgartirildi.
Oksidlanishli fosforlanish
Oksidlanishli fosforlanish — tirik organizmlarda organik kislotalar (substratlar)ning oksidlanishi natijasida hosil boʻlgan energiya hisobiga adenozindifosfat kislota (ADF) va fosfat kislotadan adezontrifosfat kislotaning (ATF) sintezlanish jarayoni. Bu koʻpincha nafas olish zanjiridagi fosforlanish deb ham ataladi. Oksidlanishli fosforlanish natijasida xujay-rada koʻp miqdorda energiyaga boy makroergik birikma — ATF toʻplanadi. ATF energiyasi keyinchalik hujayrada sodir boʻladigan barcha hayotiy jarayonlarni energiya bilan taʼminlaydi. Oksidlanishli fosforlanishning asosiy substratlari Krebs siklila hosil boʻladigan organik kislotalardir. Oksidlanish bilan bogʻliq boʻlgan fosforlanish jarayonini rus olimi V. A. Engelgardt kashf etgan (1930). Nafas olish bilan bogʻliq boʻlgan fosforlanish jarayoni esa rus olimlari V. A. Belitser va Ye. T.Sibakovalar tomonidan ochilgan (1939). Keyinchalik A. Leninjer (AQSH) bu jarayon nafas olish zanjirida elektronlarning koʻchirilishi bilan bogʻliq ekanligini koʻrsatdi. Elektronlar nafas olish zanjiriga qaytarilgan nikotinamida denindinukleotid (NADN2) yoki nikotinamida denindinukleotidfosfat (NADFN2) dan keladi; koferment Q orkali ketma-ket ravishda potensiali manfiy boʻlgan birikmalardan musbat potensialli birikmalarga koʻchiriladi. Nafas olish zanjiri orqali elektronlarning koʻchirilishi kislorodning qaytarilishi va suv molekulasining hosil boʻlishi bilan tugalla-nadi. Bu oxirgi jarayon murakkab tuzilishga ega boʻlgan sitoxromoksidaza fermenti yordamida amalga oshiriladi. Shunday qilib, substratlarning kislorod yordamida oksidlanishi bir qator oksidlanish va fosforlanish reaksiyalari bilan bogʻlangan boʻlib, bu reaksiyalarning har biri uchun oksidlanayotgan substratning molekulasida toʻplangan energiya ozozdan ajralib turadi va bu energiyadan hujayra toʻliq foydalanishi uchun imkoniyat yaratiladi. Ajralib chiqqan energiyaning foydali energiyaga aylanishi "fosforlanish nuktalari" deb ataluvchi qismlarda sodir boʻladi. ATFning hosil boʻlishi ATF sintetaza fermentlari majmuasi yordamida amalga oshiriladi. Bu reaksiya qaytar harakterga ega boʻlib, teskari reaksiya, yaʼni ATFning parchalanishini ham amalga oshiradi.
Oksidlanishli fosforlanish jarayonini miqdor jihatdan ifodalovchi kattalik Fan/O koeffitsiyenti boʻlib, u ATF hosil qilish uchun sarflangan fosfor atomlari miqdorining mitoxondriy tomonidan yutilgan kislorod atomlari miqdoriga boʻlgan nisbatini bildiradi. Bu koeffitsiyent kattaligi oksidlanayotgan substratning harakteriga, hujayraning fiziologik holatiga va hujayra muhitining tarkibiga bogʻliq. Nafas olish zanjiridagi fosforlanishning maksimal samaradorligi, yaʼni Ra„/O qiymati substrat NADN2 boʻlganida 3 ga, suksinat kislotada — 2 ga teng.
Nafas olish zanjiridagi fosforlanish jarayonining molekulyar mexanizmlari, yaʼni oksidlanish reaksiyalari natijasida ajraladigan energiyaning ATF molekulalarida toʻplanish mexanizmlari ingliz olimi P. Mitgell tomonidan aniklangan. Uning xemios-motik nazariyasiga kura, oksidlanish va fosforlanish jarayonlari mitoxondriyaning ichki membranalarida hosil boʻla-digan vodorod ionlarining elektroki-myoviy potensiali orqali oʻzaro bogʻlanadi. Nafas olish zanjiri boʻylab elektronlarning koʻchirilishi 3 ta bosqichda (bogʻlanish nuktalarida) energiya ajralishi bilan boradi. Ajralgan energiya ionlarning elektrokimyoviy gradiyenti shaklida (Dsn+) boʻladi. Keyinchalik undan ATF vujudga keladi yoki hujayraning energiya talab qiluvchi ehtiyojlari uchun toʻgʻridan-toʻgʻri foydalaniladi.
Abdukarim Zikiryoyev.
Grassau
Grassau Germaniyaning Bavariya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Traunstein tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 35,76 km2. Aholisi — 6385 kishi (2010).
Hududi
Grassauning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Emine Demir
Emine Demir (1993-yil 11-noyabrda tugʻilgan) — Turkiyalik ayollar futboli himoyachisi, hozirda ayollar Superligasida Fatih Vatan Spor jamoasida 24-raqamli forma bilan oʻynaydi. U Turkiya U-17 qizlar, Turkiya U-19 ayollar, U-21 ayollar va Turkiya ayollar terma jamoalarida ishtirok etgan.
Klub
left|thumb|Emine Demir Hakkarigücü Spor 2018-19 Turkiya ayollar birinchi tarkibida.
U 2007-yil 16-noyabrda Malatya Gençlik ve Spor uchun litsenziyani olib 2008-09-yilgi mavsumda Turkiya ayollar ikkinchi ligasida oʻynadi. Keyingi mavsumda u Ayollar birinchi ligasida o'ynash uchun Mersin Camsporga ko'chib o'tdi. 2010–11-yilgi mavsumda u Adana İdmanyurduspor tomonidan transfer qilindi, bir mavsumdan keyin ayollar birinchi ligasiga ko'tarildi. Demir 2012-yildan buyon Trabzon İdmanocag'i tarkibida. To'liq uch yarim mavsumdan so'ng u Ayollar Ikkinchi Ligasida o'ynash uchun o'z shahridagi Hakkarigücü Sporga ko'chib o'tdi. U 2018-19-yilgi mavsumda jamoasining Ayollar birinchi ligasiga ko'tarilishini qo'lga kiritdi. 2019-yil oktyabr oyida u Istanbulning Atasehir Belediyespor klubiga o'tdi.
Xalqaro
thumb| Emine Demir (18-raqam) [[Istanbul|Turkiya terma jamoasi safida Yevro-2017 saralash bosqichining 5-guruhida Germaniyaga qarshi oʻyinda ishtirok etmoqda.]] Emine Demir 2009-yili 17 yoshgacha bo'lgan ayollar o'rtasidagi UEFA chempionati - 5-guruh o'yinlarida ishtirok etish uchun Turkiya U-17 qizlar terma jamoasiga qabul qilindi. U 2008-yil 23-oktyabrda Farer orollariga qarshi o'yinda debyut qildi.
U 2011-yil 6-mart kuni Ukrainaga qarshi oʻtkazilgan 2011-yil Kuban Spring turnirida ilk bor oʻynagan Turkiya U-19 ayollar terma jamoasi a’zosi boʻldi. U 2011-yilgi UEFA U-19 chempionatining ikkinchi saralash bosqichi – 3-guruh va 2012-yilgi 19 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi UEFA chempionati – A guruhi oʻyinlarida oʻynagan. U Turkiya U-19 ayollar terma jamoasi safida jami 19 marta maydonga tushgan.
2014-yilning 26-noyabr kuni Turkiya U-21 ayollar terma jamoasi tarkibida Belgiyaga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida maydonga tushdi.
2015-yil fevral oyida Emine Demir Turkiya ayollar terma jamoasiga chaqirildi. U gruziyalik ayollarga qarshi o'rtoqlik o'yinlarida zaxiradan maydonga tushgan. 2015-yil 19-avgustda u Turkiya ayollar terma jamoasida Albaniyaga qarshi o'rtoqlik uchrashuvida debyut qildi.
Karyera statistikasi
.
Kelajak Jahon Kengashi
Kelajak dunyosi kengashi ― Gamburgdagi bosh ofis bilan nemis notijorat tashkilotidir. 2004-yilda tashkil etilgan, 2005-yildan boshlab u asosga aylangan. Tashkilotni yaratish gʻoyasi 2000-yilda shved siyosiy faoli tomonidan ilgari surilgan Kengash kelajak avlodlarga adolatli, barqaror va tinchliksevar jamiyatlar bilan ekologik xavfsiz, xavfsiz sayyorani yetkazishga intiladi. Ishning asosiy yoʻnalishlari ekologiya, qayta tiklanadigan energiya, yashil iqtisodiyot, ijtimoiy barqarorlikdir.
Joylashuvi va tarkibi
thumb|275x275px| 2017-yilgi umumiy yillik konventsiya thumb|275x275px| Kelajakdagi siyosat mukofoti Kengashning asosiy idorasi Gamburgda, filiallari Kengash 50 dan 60 gacha kishidan iborat boʻlib, ulardan 13 nafari kengashning faxriy aʼzolaridir (2021). Bular taniqli olimlar, siyosatchilar va boshqa jamoat arboblari, axloqiy obroʻga ega va jamiyatda hurmatiga sazovor boʻlganlar — „dunyoni oʻzgartiruvchilar“.
Faxriy maslahatchilar
Rian Eisler antropolog, madaniyatshunos, sotsiolog va yozuvchi.
Jeyn Goodall — Britaniya primatologi, etolog va antropolog, BMT tinchlik elchisi.
Maslahatchilar
Ibrohim Abulish misrlik kimyogar va tadbirkor.
Tim Flanneri avstraliyalik teriolog va paleontolog.
Vangari Maatai-Keniya ijtimoiy faoli, 2004-yil uchun Nobel tinchlik mukofoti laureati.
Manfred Maks — NEF-Chili iqtisodchisi.
Yussu Nʼdur — Senegal qoʻshiqchi va barabanchi, 2012-yil aprelidan 2013-yil sentabrigacha Senegal madaniyat vaziri edi.
Martin Almada ― Paragvay oʻqituvchisi va huquq himoyachisi.
Vandana Shiva — hind faylasufi, ekolog va anti-globallashuv faoli.
Anders Vikman ― Shvetsiya siyosatchisi.
Barqaror siyosat yechimlari
Saytda kelajak siyosati — barqaror siyosiy qarorlar tashkilot turli maʼmuriyatlarga ishonchli, oʻz hayotiyligini isbotlagan siyosiy qarorlar, ekologik toza energiya, oziq-ovqat va shaharsozlik sohasida taklif qiladi. Kengash, shuningdek, 7 tamoyillarini oʻz ichiga olgan ishlab chiqilgan Qonunchilik metodologiyasini qoʻllab-quvvatlaydi. Ushbu tamoyillar barqarorlik va adolat, inson huquqlari va erkinliklari, shuningdek, atrof-muhitga hurmatning muhim, umum qabul qilingan standartlarini hisobga olishni taʼminlashga qaratilgan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Oleksandrivsk
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Oleksandrivsk (Олекса́ндрівськ [olekˈsɑnd⁽ʲ⁾r⁽ʲ⁾iu̯sʲk]) yoki Aleksandrovsk (Алекса́ндровск) [ɐlʲɪkˈsandrəfsk]) — Ukrainaning Lugansk viloyati (mintaqasi), Lugansk munitsipalitetidagi kichik shahar. Aholisi: 6,427.
Demografiyasi
2001-yilgi Ukraina aholini roʻyxatga olish boʻyicha ona tili.
Karamanoğlu İshak Bey
Karamanoğlu İshak Bey (Karamanoğlu İshak Bey) — Karamanoğulları bekligida 1464-1466-yillar orasida 2 yil hukmdorlik qilgan turk beki. Ushbu beklik 1250-1487-yillar orasida Onadoʻlida hukm surgan boʻlib, XIV-XV asrlarda Onadoʻlida Usmonlilar imperiyasi bilan birga eng qudratli davlat hisoblangan. . İshak Bey otasi İbrahim Bey vafot etganidan soʻng taxtga chiqdi . U 2 yillik hukmdorligi davrida Usmonlilar imperiyasi tarafidan dastaklangan ukalari va Dulkadiroğulları bekligi bilan urushlar olib bordi. U aka-uka oʻlimiga yoʻl qoʻymaslik uchun 1466-yil iyun oyida Oq qoʻyunli hukmdori Uzun Hasan huzuriga chekindi va 1466-yil sentabrda oʻsha yerda vafot etdi.
Dastlabki yillar
Mashhur sayyoh Broquiere 1432-yilda Koʻniyada, İshak Beyning otasi İbrahim Beyni ziyorat qilib, Ishoq beyning onasi haqida shunday yozib qoldirgan: "Ibrahim Bey Usmonli sultoni Murod IIning qizi bilan turmush qurgan boʻlishiga qaramay, sultondan juda nafratlanadi. Ammo Koʻniyada eshitishim boʻyicha, Ibrahim Bey honimlaridan birini oʻldirgan boʻlib, u İshak Beyning onasidir. Ammo İshak Beyning bundan xabari yoʻq"
Mashhur tarixchi Nesri Ibrahim Beyning oʻgʻillari haqida shunday deb yozgan: "Bu oʻgʻillarning hammasi Sulton Murod ibn Boyazid Yildirimning qizi Sultan Hatundan edi. Ammo İshak Bey, boshqa honimidan edi. Ibrahim Beyning himmati İshak Beyga edi. Zero, İshak Beydan boshqa oʻgʻillarida usmonli qoni borligi sababli yaxshi koʻrmas edi"
Hayoti
Karamanoğlu İbrahim Bey II hayotining soʻngi davrlarida beklik hududini oʻgʻillari orasida taqsimlab, ajratib berdi. Ammo bu taqsimotdan mamnun boʻlmagan oʻgʻillar otasi Karamanoğlu İbrahim Bey II va akasi İshak Beyga isyon ettilar. Qiyin ahvolda qolgan Ibrahim Bey va Ishoq İshak Beylar xazinani olib Gevale qal’asiga chekindilar. Allaqachon kasal va qari boʻlib qolgan, Ibrahim Bey bir muncha vaqt oʻtgach, 1464-yilda vafot etdi.
Otalarining janozasi vaqtida ham isyonni toʻxtatmagan ukalariga qarshi tura olmagan Ishak Bey, Gevale qal’asidan Silifkega ketdi. Ibrahim Bey oʻlimidan keyin, Karaman taxtida bir kishining beklik qilishi tugadi va davlat boʻlaklarga boʻlinib ketdi. Usmonlilar aka-uka oʻrtasida ixtilof keltirib, ichki kurashlarni boshlaganligi sababli, Karaman bekligi hokimiyatining tugashi nuqtasiga keldi. Ibrahim Bey vafotidan soʻng, Dulkadiroğulları beki Melik Arslan beklikka bostirib keldi. Bu sabab Ishak Bey Oq qoʻyunli hukmdori Uzun Hasan bilan ittifoq tuzdi. Shimoldan va sharqdan Uzun Hasan, janub va gʻarbdan Ishak bey Melik Aslanni Karamandan quvib chiqish hujumini boshladilar, Ishah Bey bilan Uzun Hasan Dulkadiroğulları beki Melik Aslanni magʻlub etdi.
Mehmed II Fotih Karaman bekligiga qarashli boʻlgan Akşehir ve Beyşehirni Usmonlilar mulki ekanligini iddao etdi va Çarşamba suvini chegara hisoblab, „uyogʻi senga, buyogʻi bizga“ degandi. Agar ushbu ikki hudud berilmasa, Ishak Beyning usmonli naslidan boʻlgan ukasi Pir Ahmedni katta qoʻshin bilan yuborishini aytib, tahdid qildi. Ishak Bey Koʻniyani ham Usmonlilarga beradigan bu taklifni rad etdi. Elchi bu javobni Mehmed II Fotihga yetkazganidan soʻng, Fotih Pir Ahmedning yoniga Antalya sanjoqbeyi Köse Hamza, Karahisar sanjoqbeyi va boshqa qoʻmondonlarni berdi va Karaman tarafga yurish boshlandi. 1466-yil mayda Pir Ahmed va Ishak Bey qoʻshinlari Ermenekda qarshi-qarshiga keldi. Biroq ikki aka-uka oʻzaro urushishiga majbur qilgan dushmanlari ekanini tushungan Ishak Bey qarshilik koʻrsatmay, xotini va oʻgʻli Çavuş İbrahimni Silifke qal’asida ukasi Pir Ahmedga ishonib topshirib, 1466-yil iyun oyida Uzun Hasan huzuriga ketdi.
Vafoti
Sultanzâde Pîr Ahmed Bey İçel vea Silifkedan tashqari butun Karaman hududini oʻz hokimiyati ostiga oldi. Manbalarga koʻra, Ishak Bey Uzun Hasanning yoniga borganida, 1466-yil sentabrda vafot etgan.
Höhfröschen
Höhfröschen Germaniyaning Rheinland-Pfalz yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Südwestpfalz tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 4,17 km2. 890 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Höhfröschenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Metropolis
thumb|300px|[[New York City|New York has garnered the nickname Metropolis to describe the city in the daytime in popular culture, contrasting with Gotham, sometimes used to describe New York at night .]] thumb|300px|Skyline of Tokyo, the world's most populous metropolis, with [[Mount Fuji in the background]] Metropolis — yirik shahar yoki konurbatsiya boʻlib, u mamlakat yoki mintaqa uchun muhim iqtisodiy, siyosiy va madaniy markaz hamda mintaqaviy yoki xalqaro aloqalar, savdo aloqalari uchun muhim markaz hisoblanadi.
Katta shahar aglomeratsiyasiga tegishli boʻlgan, lekin bu aglomeratsiyaning oʻzagi boʻlmagan katta shahar odatda metropolis emas, balki uning bir qismi hisoblanadi. Soʻzning koʻpligi metropolis, lotinchada koʻpligi „metropolises”, yunoncha „metropoleis” (μητρoπόλεις)dan olingan.
Oʻz mintaqasi uchun kichikroq miqyosda shunga oʻxshash diqqatga sazovor joylarni yaratadigan metropoliyalardan tashqaridagi shahar markazlari uchun regiopolis (qisqacha „regio“) tushunchasi 2006-yilda Germaniyadagi shahar va mintaqaviy rejalashtirish tadqiqotchilari tomonidan kiritilgan.
Etimologiyasi
Metropolis (mētrōsís) yunoncha soʻzi boʻlib, mḗtēr, mḗtēr–"ona" va „pólis“, „polis“–„shahar“ yoki „shaharcha“ yaʼni antik davrdagi yunon mustamlakalari oʻzlarining asl shaharlarini nazarda tutgan, ular bilan madaniy va siyosiy-madaniy aloqalarni saqlab qolgansoʻzlaridan kelib chiqqan. Bu soʻz klassikadan keyingi lotin tilida viloyatning bosh shahri, hukumat qarorgohi va xususan, cherkov maʼnosida metropolit episkopning oʻtiradigan joyi yoki koʻrish joyi uchun ishlatilgan. mas'ul edilar. Bu foydalanish provinsiyani eparxiya yoki yepiskopga qarang bilan tenglashtiradi.
Mustamlaka sharoitida bu koloniyaning „ona shahri“, yaʼni koʻchmanchilarni yuborgan shahardir. Bu soʻz uzoq ildizlarga ega Qadimgi Yunonistonning mustamlakachilik oʻtmishida birinchi marta 14-asrda Oʻrta inglizcha ishlatilgan. Keyinchalik bu maʼlum bir faoliyat markazi sifatida qaraladigan shahar yoki mamlakatdagi har qanday yirik, muhim shahar uchun umumlashtirildi.
Madaniyat markazi sifatida
Metropolislar koʻpincha madaniyat markazlari sifatida taʼriflanadi, ammo bu nuqtai nazar eʼtiroz va bahsli. “Olimlarning xayrixoh avlodi” sifatida ta’riflangan ba’zilari dehqon tabaqasini himoya qilib, zamonaviy madaniy munosabatlar erta sanoat davriga nisbatan rivojlanayotgan boʻlishi mumkinligini ta’kidladilar.
Afrika
thumb|Cairo Skyline
Angola
Luanda — Angolaning poytaxti va eng yirik shahri. Bu shahar Angolaning asosiy porti va uning yirik sanoat, madaniy va shaharlashish markazidir. Ushbu metropolitan hududi dunyodagi eng zich portugal tilida soʻzlashuvchi 8,3 milliondan ortiq aholiga ega boʻlgan poytaxt shahari hisoblanadi.
Misr
Qohira va Aleksandriya Misrning eng yirik megapolislari hisoblanadi.
Efiopiya
Addis-Abeba — Efiopiyaning poytaxti boʻlib, unda Afrika Ittifoqining shtab-kvartirasi joylashgan. 2008-yil holatiga koʻra metropolis aholisi taxminan 4,5 million kishini tashkil etadi.
Gana
Akkra — Gana poytaxti, iqtisodiy va maʼmuriy markaz boʻlib, yirik Akkra metropolitan hududining (Greater Accra Metropolitan Area (GAMA)) langari boʻlib xizmat qiladi.
Kot-dʼIvuar
2014-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Obidjan aholisi 4,7 million kishi edi. Bu mamlakat umumiy aholisining 20 foizini tashkil qiladi va bu uni Afrikadagi Lagos, Qohira, Kinshasa, Dorussalom va Yoxannesburgdan keyingi aholi eng zich joylashgan oltinchi shaharga aylantirdi. U rasman mamlakatning „iqtisodiy poytaxti“ sifatida belgilangan. 2020-yilda shahar aholisi 5 milliondan ortiq kishini tashkil etdi.
Gévezé
Gévezé Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Ille-et-Vilaine departamenti Rennes tumani tarkibiga kiradi.
Metropolis
Keniya
Nayrobi — Keniyaning poytaxti va eng yirik shahri. 2019-yilgi aholini roʻyxatga olishda shahar aholisi 4,397,073 kishini tashkil etgan boʻlsa, metropolitanda esa 9,354,580 kishi istiqomat qiladi.
Gévezé
Aholisi
3190 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 115,2 nafar kishi.
Metropolis
Nigeriya
Lagos 2050-yilda dunyodagi eng katta oʻnta shahardan biri boʻlishi prognoz qilinmoqda. 2015-yil holatiga koʻra, norasmiy maʼlumotlarga koʻra, aholisi soni Logos va uning atrofidagi Ogun shtatigacha choʻzilgan metro hududini oʻz ichi olgan „Logos Katta Metropolitan“ hududi aholisi taxminan 21 million kishi.
Gévezé
Geografiyasi
Maydoni — 27,7 km2.
Metropolis
Uganda
Kampala — Ugandaning poytaxti va eng yirik shahri. Uganda Statistika Byurosi tomonidan 2019-yilda Kampalaning 8,451,9 km2 maydondagi poytaxt hududi aholisi 6 709 900 kishiga teng deb baholangan. Xabar qilinishicha, Kampala Afrikadagi eng tez rivojlanayotgan shaharlardan biri boʻlib, aholining yillik oʻsish sur’ati 4,03 foizni tashkil etadi.
Afgʻoniston
Poytaxt Kobul mamlakatning yagona metropolisiga aylangan va bir milliondan ortiq aholiga ega yagona shahardir.
Bangladesh
thumb|220x220px|[[Dhaka Bangladeshning eng katta shahri]]
Bangladesh Xalq Respublikasida beshta metropolitan rayonlar mavjud: Dakka, Chittagong, Rajshahi, Sylhet va Khulna. Bu hududlarda yerlar yuqori narxga ega va aholi yaxshi shahar turmush tarziga ega deb hisoblanadi. Metropolitan shaharlar uchun maxsus politsiya boʻlimlari ajratilgan va shahar korporatsiyalari mavjud boʻlib, ular uchun merlar besh yillik muddatga saylanadi. Ushbu shaharlarning aksariyatida aholi zichligi 35 000 kvadrat milya yoki undan koʻp. Dakka eng boy shahar va megacity hisoblanadi, chunki uning aholisi 10 milliondan oshgan.
Xitoy
thumb|[[Shanxay — Xitoyning eng katta shahri]] Xitoy  (Xitoy Xalq Respublikasi) geografik hududi jihatidan toʻrtinchi yirik hudud va aholisi soni boʻyicha 1,4 milliarddan ortiq kishi bilan birinchi oʻrinni egallagan va shuningdek, materik metropolislarini tasniflovchi „tan olingan darajali“ boʻlgan koʻp miqdordagi metropollari bilan ham tanilgan. Milliy miqyosda eng katta megapolislar qatoriga Pekin, Shanxay, Guanchjou va Shenjen kiruvchi toʻrtta shahar „Birinchi darajali shaharlar“ (shīngīngīngān) deb tasniflanadi. Ikkinchi darajali shaharlar koʻp boʻlib, ular Changsha, Chendu, Chongqing, Xanchjou, Jinan, Nankin, Qingdao, Shenyan, Tyanjin, Uxan va Sian va boshqalarkabi mintaqaviy markazlardan iborat.
Hindiston
Hindiston  (Hindiston Respublikasi) — yetinchi yirik davlat geografik hududi va ikkinchi aholi soni boʻyicha 1,3 milliarddan ortiq kishi boʻlgan mamlakat. Hindiston Konstitutsiyasiga 74-tuzatish metropolitan hudud deganda 10 lakx yoki 1 million yoki undan ortiq aholiga ega boʻlgan, bir yoki bir nechta tumanlardan tashkil topgan va ikki yoki undan ortiq tumanlardan iborat hududni belgilaydi. Munitsipalitetlar yoki Panchayatlar yoki boshqa qoʻshni hududlar, gubernator tomonidan jamoat xabarnomasi bilan Metropolitan hududi sifatida belgilangan. 2011-yilda Hindiston aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, Hindiston aholisi bir milliondan ortiq boʻlgan Aholisi boʻyicha|boshqa 46 ta shaharga ega. Dehli, Mumbay, Kolkata, Chennay, Bangalore, Haydarobod, Pune, Ahmedabad, Visakxapatnam, Kochi, Hindistondagi 23 ta metropolitan shaharlar orasida eng kattasi.
Indoneziya
thumb|200px|[[Jakarta, Indoneziyadagi eng katta va eng gavjum shahar.]]
Indoneziyada metropolitan shaharlar Jabodetabek (Jakarta, Bekasi, Bogor, Depok va Tangerang), Janubi-Sharqiy Osiyodagi eng yirik va dunyodagi beshinchi yirik metropolitan hudud (2007). Boshqa metropoliyalar: Bandung, Medan, Semarang va Surabaya.
Eron
thumb|200px|[[Tehron — Eronning eng yirik shahri]]
Eronda metropolitan shaharlar Tehron va Mashhadda va boshqa shaharlar: Shiroz, Karaj, Isfaxon, Tabriz, Ahvaz, Rasht va Kermonshoh.
Yaponiya
Yaponcha huquqiy atama „toʻ“ (yán) atamasi boʻyicha „metropolis“ deb tarjima qilinadi, ammo mavjud tarjimalar belgilanishdan oldinroq. Oddiy shahar oʻrniga prefekturasiga oʻxshab tuzilgan boʻlib, Yaponiyada faqat bitta to mavjud, yaʼni Tokio. {{2020-yil holatiga koʻra, Yaponiyada aholisi bir milliondan ortiq boʻlgan 12 ta boshqa shaharlar mavjud. Xitoy yoki umumiy yapon tilidagi bir xil Kanji belgisi (anʼanaviy yoki oʻziga xos boʻlmagan) har xil tarjima qilinadi — shahar, munitsipalitet, maxsus munitsipalitet — barchasi mos keladi.
Pokiston
2017-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Pokistonda har birida kamida 2 million metro aholisi va shahar aholisi kamida 0,5 million boʻlgan 12 ta metropolitan hudud mavjud. Karachi Pokiston ning eng yirik poytaxt hududi boʻlib, taxminan 16,01 million aholiga ega, undan keyin [ [Lahor]] (11,12 million), Faysalobod (7,873 million), Islomobod-Rvalpindi (7,412 million), Gujranvala (5,01 milya) llion), Multan (4,745 million), Peshovar (4,269 million), Sargodha (3,903 million), Sialkot (3,893 million), Bahavalpur (3,668) million), Kvetta (2,275 million) va Haydarobod (2,199 million).
Filippin
thumb|200px|Manila metrosi, [[Filippinlar]]dagi eng gavjum poytaxt hududi Filippinda Milliy Iqtisodiyot va Taraqqiyot Authority tomonidan belgilangan uchta metropoliya mavjud. Ular Manila, Sebu va Davao.
Metropolitan Manila yoki Metro Manila — Manila shahri va uning atrofidagi hududlarni Filippinlar oʻz ichiga olgan metropolitan mintaqa. U 16 ta shahar va 1 ta munitsipalitetdan tashkil topgan, jumladan Manila, Kaluka, Las-Pinyas, Makati, Malabon, Mandaluyong, Marikina, Muntinlupa, Navotas, Pasay, Pasig, Paranaque, Kezon Siti, San-Xuan, Taguig, Valensuela va Pateros munitsipaliteti. Mintaqa Filippinning siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va taʼlim markazidir. Prezidentning 940-sonli farmonida eʼlon qilinganidek, Metro Manila umuman Filippinning hukumat qarorgohi, ammo poytaxti Manila shahri hisoblanadi. Metropolisdagi eng yirik shahar - Quezon Siti, eng katta biznes tumani esa Makati markaziy biznes okrugidir.
Singapur
thumb|200px|Singapur metropolisi silueti
Singapur Respublikasi — suveren orol shahar-davlat va metropoliya. Mamlakatning poytaxti yoʻq.
Janubiy Koreya
Koreya Respublikasida avtonom maʼmuriy darajadagi yettita maxsus va metropolitan shaharlar mavjud. Bular mamlakatning eng gavjum poytaxtlari. 2015-yilgi aholini roʻyxatga olish boʻyicha aholining kamayish tartibida ular Seul, Busan, Incheon, Daegu, Daejon, Gwangju va Ulsan.
Shri-Lanka
Kolombo shahri Shri-Lankadagi eng yirik shahardir. Kolombo metropolitan hududi Shri-Lankaning eng urbanizatsiyalashgan hududi boʻlib, aholisi 5 milliondan oshadi.
Tayvan
Taypey shahri — Tayvanning siyosiy, iqtisodiy va madaniy markazi. Taypey–Kilung metropolitan hududi 4 ta maʼmuriy boʻlinmadan (Taypey, Kilung, Yangi Taypey va baʼzan Taoyuan]ni oʻz ichiga oladi. ]) jami 9 milliondan ortiq aholiga ega . Metropolda Tayvandagi eng yirik xalqaro aeroport va dunyodagi eng gavjum 36-aeroport – [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Tayvan Taoyuan xalqaro aeroporti, yiliga qariyb 50 million yoʻlovchi tashishga ega.
Turkiya
Turkiyada metropolitan shaharlar „büyükshehir“ deb taʼriflanadi. Hozir Turkiyada 30 ta metropolitan munitsipalitet mavjud. Hozirgacha eng kattasi Istanbul, undan keyin Anqara, Izmir va Bursa.
Birlashgan Arab Amirliklari
thumb|Skyline of Dubai
BAAda 8 ta metropoliya mavjud: Dubay, Abu-Dabi, Sharja, Al Ayn, Ajman, Ras al-Xayma, Fujayra va Umm al-Quvayn. Ulardan Dubay eng yirigi hisoblanadi.
Oʻzbekiston
Toshkent Oʻzbekistonning eng gavjum shahri va bir milliondan ortiq aholisi boʻlgan yagona shahardir.
Avstriya
Vena — Avstriya ning poytaxti, qadimgi imperator shahri va koʻplab xalqaro tashkilotlar, jumladan, OPEK qarorgohi, shuningdek, [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti] bosh ofisi joylashgan. ]. Madaniy bilimlari va tarixi bilan birgalikda bu xususiyatlar Venani Avstriyada yagona boʻlgan haqiqiy global megapolisga aylantiradi.
Belgiya
Bryussel mintaqasi 1,2 million kishidan ortiq aholiga ega Belgiyaning poytaxtini oʻz ichiga oladi, bu Benilüksdagi eng yirik shahar hududidir. Mintaqada Yevropa Ittifoqi, NATO va boshqa turli xalqaro institutlar, masalan, Jahon bojxona tashkiloti joylashgan. U „Yevropa poytaxti“ deb nomlanadi.
Bosniya va Gertsegovina
thumb|200px|[[Sarayevo, Bosniya va Gersogovinaning poytaxti va eng yirik shahri.]]
Chexiya
Praga Chexiya Respublikasining yagona megapolisi boʻlib, 1,3 milliondan ortiq kishi shahar chegarasida va 2,6 milliondan ortiq kishi uning poytaxti hududida istiqomat qiladi. Bu Praga metropolitenini Yevropadagi eng yiriklaridan biriga aylantiradi.
Daniya
Daniyada yagona megapolis poytaxt Kopengagen boʻlib, Daniya poytaxti mintaqasida joylashgan. U shaharda 750 000 dan ortiq, shahar hududida esa 1,28 million kishi istiqomat qiladi.
Finlandiya
Finlandiya poytaxti Xelsinki qoʻshni hududlar (jumladan, Espoo, Kauniainen va Vantaa bilan birga taxminan 1,45 aholiga ega boʻlgan metropolitan hududni tashkil qiladi.
Fransiya
Fransiya milliy statistika instituti Insee mamlakatdagi 12 ta shahar hududlarini metropolitan rayonlar deb belgilaydi. Parij, Lion va Marsel eng kattasi, qolgan toʻqqiztasi Tuluza, Lill, Bordo, Nitstsa, Nant. , Strasburg, Renn, Grenobl va Monpelye. .
Germaniya
Maʼmuriy chegaralari boʻyicha Germaniyaning eng yirik shahri Berlin boʻlsa, Reyn-Rur esa eng katta metropolitendir (10 milliondan ortiq aholi). Shaharning ahamiyati metropoliten funksiyalari deb ham ataladigan uchta koʻrsatkich guruhi bilan oʻlchanadi: qaror qabul qilish va nazorat qilish funksiyasi, innovatsiya va raqobat funksiyasi va shlyuz funksiyasi. Bu funksiyalar metropoliten mintaqalari uchun ularning faoliyatini rivojlantirishda asosiy soha sifatida qaraladi.
Fazoviy rejalashtirishda metropoliya odatda mintaqaviy kontekstda kuzatiladi, shuning uchun asosiy eʼtibor metropoliya mintaqalariga qaratilgan. Bu hududlar mono markaziy yoki koʻp markazli boʻlishi mumkin. Ushbu koʻrsatkichlar boʻyicha oʻn bitta metropoliya hududi aniqlandi: Berlin-Brandenburg, Bremen-Oldenburg, Drezden-Xalle-Leyptsig, Frankfurt-Rhine-Main, Gamburg, Gannover-Braunschweig-Göttingen-Wol] ], Myunxen, [[Nyurnberg Metropolitan viloyati|Nyurnberg, Reyn-Nekkar, Reyn-Rur (Kyoln/Bonn bilan) va Shtutgart.
Vengriya
Budapesht 1 750 000 aholiga ega, bu ikkinchi yirik shahar Debrecen aholisidan sakkiz baravar koʻproq.
Italiya
2015-yil 1-yanvar holatiga Italiyada 14 ta „metropolitan shahar“ mavjud. Rim, Milan, Neapol va boshqa yirik yadrolar oʻzlarining atrofidagi shahar zonalarini olib, ularni har uch italiyalikdan birining uyi boʻlgan yangi tuzilmalarga birlashtirdilar. provinsiyalari mamlakatning hech qanday „Città Metropolitana“ga kirmaydigan qismlarida qoldi.
Niderlandiya
Randstad Moviy banan hududida joylashgan boʻlib, Amsterdam metropolitan hududi hamda Rotterdam – Gaaga metropoliten hududini oʻz ichiga oladi.
Polsha
thumb|200px|[[Varshava, Polshaning poytaxti va eng yirik shahri.]]
1990-yilda tashkil etilgan Polsha metropollari ittifoqi (Unia Metropolii Polskich), mamlakatning eng yirik shaharlaridan tashkil topgan tashkilotdir. Hozirda oʻn ikkita shahar tashkilotga aʼzo boʻlib, ulardan 11 tasida chorak milliondan ortiq aholi istiqomat qiladi. Polshadagi eng katta metropolitan hudud, agar faqat aholi soni boʻyicha oʻrin olgan boʻlsa, Sileziya metropolisi ​​(aslida metropleks), taxminan 3 million aholiga ega (5). Sileziya metropolisi ​​soʻnggi yillardagi tashabbus boʻlib, yirik konurbatsiyani bitta rasmiy shahar birligiga birlashtirishga harakat qiladi. Polshaning boshqa metropollari Krakow, Łódź, Vrocław, Poznań, Tricity, Szczecin va Bydgoshcz.
Ruminiya
Ruminiyada 2,5 millionga yaqin aholisi boʻlgan Buxarest bitta yirik megapolis mavjud. Yarim millionga yaqin aholisi boʻlgan boshqa metropoliyalar - Kluj-Napoka, Yași, Timişoara, Brașov, Konstanța, Galati va Krayova.
Rossiya
Moskva — Rossiyaning poytaxti va eng yirik shahri boʻlib, aholisi shahar chegaralarida 12,4 million kishini tashkil qiladi, shahar hududida 17 milliondan ortiq aholi istiqomat qilsa va Moskva metropoliten hududida 20 milliondan ortiq aholi. Moskva dunyoning eng yirik shaharlari] qatoriga kiradi. shaharlar, eng gavjum shahar butunlay Yevropa ichida, eng aholi gavjum shahar hududi Yevropadagi, Yevropadagi eng aholi gavjum shahar hududi va shuningdek, Yevropa qitʼasidagi quruqlikdagi eng katta shahar. Sankt-Peterburg, madaniy poytaxt, ikkinchi yirik shahar boʻlib, aholisi taxminan 200 ga yaqin. 5,4 million aholi. Boshqa yirik shaharlar: Yekaterinburg, Novosibirsk, Qozon, Nijniy Novgorod va Chelyabinsk.
Ispaniya
Ispaniyada 500 000 dan ortiq aholisi boʻlgan 15 ga yaqin metropoliten mavjud. Eng kattasi Madrid boʻlib, Pireney yarim orolining markazida joylashgan boʻlib, u Ispaniya hukumati va monarxining qarorgohi boʻlib, 7 million kishilik metropoliten hududi oʻzining avtonom hududi chegarasidan oshib ketadi. hamjamiyat va uni Yevropaning eng yiriklaridan biriga aylantirish; Barselona Ispaniyaning ikkinchi yirik shahri boʻlib, uning poytaxti 5,5 million kishidan iborat boʻlib, uning chegaralari oʻz provinsiyasidan oshib ketadi, boshqa yirik shaharlar — Valensiya va Sevilla.
Birlashgan Qirollik
thumb|200px|London Buyuk Britaniyadagi eng yirik shahardir
Birlashgan Qirollikda “Metropolis” atamasi tarixan faqat London yoki London konurbatsiyasiga nisbatan ishlatilgan. Bu atama London politsiyasi, Metropolitan politsiya xizmati („Met“) tomonidan saqlanib qolgan. Metropolitan politsiyasining bosh ofitseri rasmiy ravishda Metropolis politsiyasi komissari sifatida tanilgan.
1974-yildan beri Angliyadagi oltita konurbatsiya (London tashqarisida) metropolitan okruglar deb nomlanadi, ularning har biri metropolitan tumanlarga boʻlingan. Bu okruglar Janubiy Yorkshir (markazi Sheffild shahrida), Gʻarbiy Midlendlar (jumladan, Birmingem), Gʻarbiy Yorkshir (jumladan Lids), Mersisayd (jumladan, Liverpul), Buyuk Manchester va [[Tayn
Kanada
Kanadaning oltita eng yirik metropollari: Toronto, Monreal, Vankuver, Ottava, Kalgari va Edmonton. Statistics Canada Aholini roʻyxatga olish boʻyicha metropolitan hududi deganda shahar markazida kamida 100 000 aholiga ega boʻlgan yirik shahar markazi atrofida joylashgan bir yoki bir nechta qoʻshni munitsipalitetlar tushuniladi. Kanadaning eng koʻp aholisi boʻlgan poytaxti Toronto shahri boʻlib, uning aholisi 2,7 million va poytaxt aholisi 6 kishidan oshadi.
Meksika
thumb|200px|Mexiko Siti - Meksikaning poytaxti va eng katta shahri Meksikada metropolis atamasi iqtisodiy, siyosiy va madaniy ahamiyatga ega boʻlgan shahar hududiga nisbatan qoʻllaniladi. Mexiko Siti 27 million aholiga ega mamlakatning poytaxti va moliya markazi boʻlganligi uchun barcha uch omilni ifodalaydi. Boshqa metropoliyalar Monterrey va Gvadalaxara boʻlib, ularning ikkalasi ham 6 000 000 dan ortiq aholisi boʻlgan metropolitan hududlardir.
Amerika Qoʻshma Shtatlari
thumb|200px|Nyu-York AQSHning eng katta shahri