cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qusbek Tauke Og'li
Biografiya
1854-yil shu paytgacha ketma-ket 2 marta (1849—53) Qarqarali duanining katta sultoni etib saylangan.U Peterburgdagi podsho saroyida ham edi. Taldi,Jarma daryolari boʻyida oʻtlaydi,qishlogʻi esa Qorasha togʻli hududida boʻladi.Qurmang‘ozi Qarqarali duoni katta sultoni bo‘lganida,zodagon Qunanboy bilan uchrashib,turli masalalarni birgalikda hal qilgan. 1845-yil 12-yanvar kuni Qo'nanboy o‘z qishlog‘ida musulmon va rus maktabi ochmoqchi bo‘lib, undan ikki tilni teng biladigan o‘qituvchi topib berishni so‘raganida, Qurmang‘ozi chegara boshlig‘iga xat yozadi. Biroq, ikkalasi o'rtasida ko'plab kelishmovchiliklar mavjud edi. Abayning o‘zi Qusbekning mamlakatni boshqarishdagi samarali va foydali tajribasidan keng foydalanib keladi.
Moʻgʻuliston milliy futbol terma jamoasi
Moʻgʻuliston milliy futbol jamoasi (moʻgʻulcha: Mongolyn khölbömbögiin ündesnii shigshee bag) Moʻgʻulistonni xalqaro futbolda ifodalaydi va Moʻgʻuliston Futbol Federatsiyasi tomonidan nazorat qilinadi.
1959-yilda tashkil etilgan assotsiatsiya 1960-1998-yillarda faol boʻlmagan, oʻshanda jamoa xalqaro oʻyinlarda qatnashmagan. Moʻgʻuliston futbol federatsiyasi Osiyo futbol konfederatsiyasi va Sharqiy Osiyo futbol federatsiyasining aʼzosi hisoblanadi. Jamoa hech qachon FIFA Jahon chempionatida ishtirok etmagan va jamoa ishtirok etgan yagona yirik xalqaro turnirlar 2016-yilgi OFK Birdamlik kubogi va 1998-yilgi Osiyo o'yinlari boʻlib, ikkala musobaqada ham guruh bosqichidan oʻta olmadi.
Tarix
Moʻgʻulistonning birinchi xalqaro oʻyini 1942-yilda Manjuriyada boʻlib oʻtgan oʻyinda Yaponiyaga 12:0 hisobida magʻlub boʻlgan edi. 1960 va 1998-yillar oraligʻida FIFA aʼzoligiga qabul qilinishidan oldin hech qanday xalqaro oʻyin oʻtkazmagan. Moʻgʻulistonning ilk raqobatbardosh oʻyinlari 1998-yilgi Osiyo oʻyinlari saralashida boʻlib, unda Quvaytdan 11:0, Oʻzbekistondan esa 15:0 hisobida magʻlub boʻlgan.
Ular 2002-yilgi FIFA Jahon chempionati saralash bosqichida ishtirok etishdi, biroq Bangladesh bilan 2:2 hisobida durang oʻynagunga qadar beshta oʻyinda magʻlub boʻlishdi va bitta ochkoni qoʻlga kiritishdi. 2006-yilgi Jahon chempionati saralashida Moʻgʻuliston Maldiv orollariga qarshi qur’a tashlandi va birinchi oʻyindan keyin raqobatbardosh boʻlib, oʻz maydonida atigi 1:0 hisobida magʻlub boʻlgan boʻlsa-da, ikkinchi oʻyinda Maleda 12:0 hisobida magʻlub boʻldi va musobaqadan chiqib ketdi. JCh-2010 saralashining birinchi bosqichida Moʻgʻuliston Shimoliy Koreyaga umumiy hisobda 9:2 hisobida magʻlub boʻlgan boʻlsa, 4 yil oʻtib 2014-yilgi saralashda Moʻgʻuliston Myanmaga 2:1 hisobida magʻlub boʻlgandi. Keyin Moʻgʻuliston 2018-yilgi Jahon chempionati saralashida Sharqiy Timorga magʻlub boʻldi. Ammo, Sharqiy Timor qilgan xatolar tufayli ikkala jamoa ham keyingi bosqichga yoʻl ololmadi.
Moʻgʻuliston 2022-yilgi FIFA Jahon chempionati saralashida Bruneyni ikki oʻyin natijasiga koʻra 3:2 hisobida magʻlub etib, birinchi marta birinchi bosqich saralashidan oʻtishga muvaffaq boʻldi. Ikkinchi turda, 2021-yil 30-mart kuni Yaponiyadan 14:0 hisobidagi magʻlubiyatdan soʻng, ular bosh murabbiy Rastislav Božikni qoʻyib yuborishdi va Shuichi Maseni yangi bosh murabbiy qilib olishdi. 7-iyun kuni boʻlib oʻtgan navbatdagi oʻyinda Moʻgʻuliston terma jamoasi Qirgʻizistonni 1:0 hisobida magʻlub etishga muvaffaq boʻldi. Bu gʻalaba saralashida Markaziy Osiyo jamoasi va FIFA reytingida 100 talik oʻringa kirgan eng kuchli raqibga qarshi oʻz tarixidagi ilk gʻalabasi edi.
EAFFda faoliyat toʻxtatib turilishi
2011-yil yanvar oyida boʻlib oʻtgan OFK Kongressida ovoz berish natijalariga koʻra, Moʻgʻuliston Futbol Federatsiyasi 2014-yil mart oyida boʻlib oʻtadigan EAFFning navbatdagi Kongressigacha EAFFda har qanday faoliyat olib borishi toʻxtatildi. Ular EAFFning 7- Kongressi va 41 va 42-Ijroiya qoʻmitasi yigʻilishida federatsiyaga qaytadan qabul qilindi.
Jamoa imiji
thumbnail|right|[[Milliy sport stadioni (Mo'g'uliston)|Milliy sport stadioni MFF Futbol Markazi qurilgunga qadar Moʻgʻulistonning uy stadioni boʻlgan.. ]]
Taxalluslar
Moʻgʻuliston terma jamoasini koʻpincha koʻk boʻrilar deb atashadi. Moviy boʻri turkiy va moʻgʻul xalqlarining ramzi boʻlib, moʻgʻullarning koʻk boʻri haqidagi afsonasidan kelib chiqqan. Jamoa shuningdek, moʻgʻul tilida „milliy jamoa“ deb tarjima qilingan „Shegshee“ nomi bilan ham tanilgan.
Toʻplamlar
Hozirda futbol boʻyicha Moʻgʻuliston milliy terma jamoasi oʻzining birinchi ranglari sifatida toʻliq oq rangli formadan, ikkinchi rang sifatida esa koʻk rangli formadan foydalanmoqda.
Uy stadioni
Moʻgʻuliston oʻz uy oʻyinlarini Ulan-Batordagi 5000 tomoshabinga moʻljallangan MFF Football Centre stadionida oʻtkazadi. Stadion sunʼiy oʻyin maydonchasiga ega.
Natijalar va oʻyinlar
Oxirgi 12 oydagi oʻyinlar va kelajakda rejalashtirilgan oʻyinlar
Marc-André Fleury
Marc-André Fleury (1984-0yil 28-noyabrda tugʻilgan) — Kanadalik professional xokkey darvozaboni, Milliy Xokkey Ligasining (NHL) Minnesota Wild jamoasi uchun. 2003-yilda NHLga kirish loyihasida Pitsburg pingvinlari tomonidan birinchi boʻlib Kvebek Mayor Xokkey Ligasidan (QMJHL) chiqarilgan Fleuri toʻrt mavsum davomida Cape Breton Screaming Eagles tarkibida asosiy oʻyinchi sifatida oʻynadi va Mayk Bossi kubogini ham eng yaxshi nomzod sifatida qoʻlga kiritdi. 2003-yilda eng yaxshi himoyachi sifatida Telus kubogi. U 2003-04-yillarda „Pingvinlar“ safiga qoʻshilgan va jamoa bilan oʻtkazgan 13 mavsumida 2009, 2016 va 2017-yillarda Stenli kubogi chempionligini qoʻlga kiritgan. U 2021-yilda Uilyam M. Jennings kubogi va Vezina kubogini oldi. U Patrik Roy va Martin Broderdan keyin NHLda 500 ta gʻalaba qozongan uchinchi darvozabondir.
Xalqaro miqyosda Fleury 2003 va 2004-yillarda oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon chempionatida ketma-ket kumush medallarni qoʻlga kiritib, Kanadani ikki marta oʻsmirlar sifatida himoya qildi. 2010-yilda Vankuverda boʻlib oʻtgan Qishki Olimpiya oʻyinlarida Kanada jamoasi bilan oltin medalni qoʻlga kiritdi. Fleury familiyasining inglizcha tarjimasidan kelib chiqqan „Gul“ taxallusi bilan tanilgan (fleuri fransuzcha „gullashda“ yoki „gulda“ degan maʼnoni anglatadi).
Oʻyin faoliyati
Yoshligida Fleury 1998-yilda Kvebekdagi Xalqaro Pi-Vi xokkey turnirida Monrealning Janubiy Shor shahridan College-Français Rive-Sud kichik xokkey jamoasi bilan oʻynagan.
Fleury 2000-01-yildan boshlab Keyp Breton Screaming Eagles jamoasi uchun Kvebekning asosiy oʻsmirlar xokkey ligasida oʻsmirlar xokkey oʻynagan. 2002-03-yilgi kuchli kampaniyadan soʻng, Kanada jamoasi bilan oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida kumush medal va QMJHL ikkinchi jamoasi yulduzlari gʻolibi, u Pitsburg Pingvinlari tomonidan 2003-yilda NHLga kirish loyihasida birinchi boʻlib tanlandi. Pingvinlar Mikael Samuelsson va uchinchi va 55-chi toʻplar evaziga birinchi va 73-chi umumiy tanlovlarni pingvinlarga yuborgan savdoda Florida Panthersdan birinchi umumiy tanlovni qoʻlga kiritdi. U Mishel Plasse va Rik DiPietrodan keyin NHL loyihasida birinchi boʻlib tanlangan uchinchi darvozabondir. Keyp Bretonda jami toʻrt mavsum oʻynagan Flerining 29-raqamli formasi keyinchalik 2008-yilning 25-yanvarida NHLdagi toʻrtinchi mavsumida klub tomonidan isteʼfoga chiqarildi.
2003-04-yillar
Fleury 2003-04-yillarda ligadagi eng yosh darvozabon sifatida darhol NHLda debyut qildi. U 2003-yil 10-oktyabrda oʻzining NHLdagi birinchi oʻyinida Los-Anjeles Kingsga qarshi oʻyinda maydonga tushdi va 3:0 hisobida magʻlub boʻlgan penaltidan seyvni oʻz ichiga olgan 46-seyvni qayd etdi. Fleury oʻzining keyingi NHL gʻalabasini 18-oktyabr kuni Detroyt Red Wings ustidan 4-3 hisobida gʻalaba qozongan holda 31 seyv bilan qayd etdi. Uning NHLdagi ilk musobaqasi 30-oktyabr kuni Chikagodagi Blekxoks ustidan 1:0 hisobida gʻalaba qozondi. Fleury vaqtini darvozabonlar Jan-Sebastyan Obin va Sebastyan Karon bilan boʻlishdi va birinchi boʻlib tanlov boʻyicha umidlarni erta oqladi va oktyabr oyida 2-2-2 rekord, oʻrtacha 1,96 gol (GAA) bilan „Oyning eng yaxshi futbolchisi“ unvoniga sazovor boʻldi. Mavsum davom etar ekan, uning faoliyati asosan Pitsburgning zaif himoyasi tufayli pasaya boshladi. Jamoa muntazam ravishda har oʻyinda 30 dan ortiq zarba berdi va kamdan-kam hollarda hujumkor tahdidga aylana oldi. U 2004-yil dekabr oyida oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida Kanada jamoasiga ijaraga berildi va ketma-ket ikkinchi kumush medal bilan qaytgach, 2004-yil 29-yanvarda QMJHLga qaytarib yuborildi. Franchayzing uchun moliyaviy qiyinchiliklarni hisobga olgan holda, Fleuryning 3 million dollarlik shartnoma bonusi, agar u qolsa va bir nechta ishlash maqsadlariga erishganida olishi mumkin edi, uni Keyp Bretonga qaytarish qarorida omil boʻlgan deb ishoniladi. Befoyda, Fleri klubda qolish uchun bonusidan mahrum qilishni taklif qildi. Fleury QMJHL mavsumini Keyp Breton bilan birinchi bosqichda yakunladi va keyinchalik Pitsburgning Amerika Xokkey Ligasi (AHL) filialiga, Uilks-Barre/Skranton Pingvinlariga tayinlandi va mavsumdan keyingi ikkita oʻyinda maydonga tushdi.
2005-06-yillar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/19/Marc-Andre_Fleury3.jpg/170px-Marc-Andre_Fleury3.jpg|thumb| Marc-Andre Fleury 2006-yil yanvar oyida oʻz safida NHL oʻyini mehnat mojarosi tufayli qoldirilgach, Flery 2004-05-yillarda Uilks-Barre/Skranton bilan oʻynashni davom ettirdi va u erda 26-19-4 rekord, 2.52 GAA va 0.901 tejash foizini joylashtirdi. 2005—2006-yillarda NHL oʻyinlari qayta tiklanganida, Fleury mavsumni yana bir bor voyaga etmaganlarda boshladi, lekin tezda Pitsburg tomonidan 10-oktyabr kuni jarohatlangan Joselin Tibo oʻrniga Buffalo Sabersga qarshi oʻyinga chaqirildi, U 28-noyabrgacha Uilks-Barre/Skranton va Pitsburg oʻrtasida oʻynashni davom ettirdi, shundan soʻng u Pitsburgda qoldi. Pingvinlar Sharqiy konferentsiyada soʻnggi oʻrinni egallab, ligadagi eng yomon 316 golga ruxsat bergan. Fleury 3,25 GAA va. 898 tejash foizini qayd etdi. Sebastien Karon va Joselin Tibo bilan vaqt oʻtkazish uchun raqobatlashayotgan Fleury pingvinlarning asosiy darvozaboni sifatida paydo boʻldi.
2006-07-yillar
Flyury qaltirash himoya ortida oʻynaganiga qaramay, oʻzining texnikasi va oʻyini bilan jamoa rahbariyatini hayratda qoldira oldi va mavsum oraligʻida 2,59 million dollarlik shartnomani ikki yillik uzaytirdi. Kampaniya davomida Fleuryning statistikasi sezilarli darajada yaxshilandi. Sidni Krosbi va Evgeni Malkinning oʻsib borayotgan super yulduzlari ishtirok etgan yaxshiroq Pingvinlar jamoasi ortida oʻynab, u beshta oʻchirish va 2,83 GAA qayd etdi. U mavsum finalida Nyu-York Reynjers ustidan 2:1 hisobida gʻalaba qozonib, oʻzining 40-gʻalabasini qoʻlga kiritdi va Tom Barrasso safiga bir mavsumda 40 ta gʻalabani qayd etgan yagona Pingvinlar darvozaboni sifatida qoʻshildi. U, shuningdek, Yoxan Xedbergning koʻp oʻyinlar va oʻynagan daqiqalar boʻyicha bir mavsumdagi franchayzing rekordini yangiladi. Fleury birinchi bosqichda Stenli kubogi finalchisi boʻlgan Ottava Senatorlariga qarshi NHL pley-off bosqichida debyut qildi va Scotiabank Pleysda 4-3 hisobida gʻalaba qozongan holda 34 seyv qayd etib, 2-oʻyinda birinchi pley-off gʻalabasini qayd etdi.
2007-08-yillar
Fleury pley-offni uchta oʻchirish bilan yakunladi — bitta pley-off mavsumi uchun yangi jamoa rekordi — va 14-6 rekord. Uning 0.933 seyv koʻrsatkichi ham pley-offda birinchi oʻrinni egalladi. Mavsum oraligʻida Fleury 3-iyul kuni pingvinlar bilan yetti yillik 35 million dollarlik shartnoma imzoladi. U 2010-11-yilgi mavsumda harakat qilmaslik toʻgʻrisidagi bandni va cheklangan savdo qilmaslik bandini oʻz ichiga olgan. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b7/Marc_Andre_Fleury_Stanley_Cup_2009.png/220px-Marc_Andre_Fleury_Stanley_Cup_2009.png|thumb| Marc-Andre Fleury 2009-yil 15-iyunda Pitsburg Pingvinlari Stenli Kubogi paradida Stenli kubogi bilan
2008-09-yillar
Fleury 2008-09-yillarda 35-18-7 rekordini tuzdi va pingvinlarga Sharqiy konferentsiyada toʻrtinchi oʻrinni egallashga yordam berdi va 2009-yilgi pley-offga Uels shahzodasi chempioni sifatida kirdi. Fleury Pingvinlarning shtat ichidagi raqibi Filadelfiya Flyersga qarshi birinchi turda asosiy omil boʻldi. 2-oʻyinda uyda, uchinchi oʻyin oxirida 2:1 hisobida magʻlubiyatga uchragan Fleury Flyersning eng yaxshi toʻpurari Jeff Karterga qarshi asosiy barmogʻini saqlab qoldi, bu oxir-qibatda muhim rol oʻynadi, chunki pingvinlar oʻyinni 3-oʻyin oxirida tenglashtirib, qoʻshimcha vaqt oxirida gʻalaba qozonishdi. Flyers 3-oʻyinda bemalol gʻalaba qozonganidan soʻng, Fleury yana 4-oʻyinda Pingvinlar uchun oʻyinni oʻgʻirladi va 43 zarbani toʻxtatib, oʻsib borayotgan Flyers safini saqlab qolish va 3:1 hisobida oldinda borishni taʼminlash uchun toʻxtatdi. Flyers 5-oʻyinda Pitsburgda gʻalaba qozondi, ammo Fleury 6-oʻyinning soʻnggi davrida yana bir chiqishni saqlab qoldi. Dastlab 3 ta gol urganidan soʻng, Fleury boshqa golga yoʻl qoʻymadi, chunki pingvinlar 3:0 hisobida 5:3 hisobida gʻalaba qozonishdi. Pingvinlar ikkinchi davrada Vashington poytaxtlariga qarshi toʻliq masofani bosib oʻtishdi. Yettinchi oʻyinda Fleury „Kapitals“ning superyulduzi Aleksandr Ovechkinga qarshi bahsning boshida muhim qoʻlqopni saqlab, „Pingvinlar“ga Vashingtonni 6:2 hisobida magʻlub etishga yordam berdi.
Fleury va Pingvinlar keyin ketma-ket ikkinchi yil Detroit Red Wingsga qarshi Stenli kubogi finaliga qaytish uchun Konferentsiya finalida Karolina boʻronlarini supurib tashladilar. Beshinchi oʻyinda 5 ta gol urishga ruxsat berganidan soʻng, Fleury oltinchi oʻyinda yana bir muhim seyvni amalga oshirdi, bu safar Den Kliriga qarshi 1:39 daqiqa qolganda 2:1 hisobidagi ustunlikni saqlab qoldi va pingvinlarga yettita oʻyinni majburlashda yordam berdi. Detroytdagi seriyani hal qiluvchi oʻyinda oʻynab, Flery franchayzing uchinchi Stenli kubogini qoʻlga kiritish uchun Penguinsning 2:1 hisobidagi gʻalabasida ajralmas rol oʻynadi va soʻnggi soniyalarda ikkita muhim seyvni amalga oshirdi. Henrik Zetterbergning oʻng burchak ostidagi zarbasini toʻxtatgandan soʻng, toʻp chap qanotda Niklas Lidstryomga tushdi va Fleuryni gʻalaba va Stenli kubogini saqlab qolish uchun 1,5 soniya qolganda shaybani toʻxtatishga majbur qildi.
2009-10-yillar
Fleury 2009-10 mavsumida 37-21-6 rekordini qayd etdi, Stenli kubogi chempioni Pitsburg yana Sharqiy konferentsiyada toʻrtinchi oʻrinni egalladi. Oltita oʻyinda Ottavani joʻnatgandan soʻng, Pingvinlar ikkinchi turda sakkizinchi raqam ostida joylashgan Monreal Kanadaliklar tomonidan xafa boʻlishdi va Stenli Kubogini takrorlash imkoniyatini tugatdilar. Fleury pley-off bosqichida oʻrtacha hisobda 2,78 ta gol urdi.
2010-11-yillar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/88/Marc-Andre_Fleury_2011-12-29.JPG/220px-Marc-Andre_Fleury_2011-12-29.JPG|thumb| Fleury 2011-yilgi oʻyin davomida choʻzilgan Sidni Krosbi va Evgeni Malkin 2010-11-yilgi mavsumning katta qismida jarohat olib safdan chiqqanligi sababli, Fleury va Pingvinlar himoyasi jamoani pley-offga olib chiqish uchun tayangan edi. Fleury 36-20-5 rekord bilan yakunladi va Pingvinlar Sharqiy konferentsiyada toʻrtinchi oʻrinni egalladi. Pingvinlar pley-offning birinchi bosqichida Tampa Bay Lightning bilan toʻqnash kelishdi, u yerda ular 3-1 seriyasida erta peshqadamlikni qoʻlga kiritganiga qaramay, yetti oʻyinda magʻlub boʻlishdi. Fleury seriyadagi 0.899 tejash foizini eʼlon qildi.
2011-12-yillar
Zaxira darvozabonlari Brent Jonson va Bred Tissen 2011-12-yilgi mavsumning koʻp qismini boshdan kechirishdi va Fleuryni yagona samarali darvozabon varianti sifatida qoldirdi. Fleury mavsumda 67 oʻyin oʻtkazdi, All-Star tanaffusiga qadar bir nuqtada ketma-ket 23 oʻyinni boshladi va mavsumni 42 gʻalaba bilan yakunladi, Nashville Predators Pekka Rinnedan keyin ikkinchi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/Marc-Andre_Fleury_2013-05-09.JPG/220px-Marc-Andre_Fleury_2013-05-09.JPG|left|thumb| Fleury 2013-yilgi pley-off bosqichida koʻrinadi. Taʼsirchan muntazam mavsum kampaniyasiga qaramay, Fleury birinchi bosqichda Filadelfiya Flyers tomonidan yoʻq qilingan va oʻrtacha koʻrsatkichga nisbatan 0,834 foiz va 4,63 gol urgan holda, Flyers oltita oʻyinda oldinga siljishgan.
2012-13-yillar
Fleury blokirovka mavsumidan soʻng qasos bilan darvozaga qaytdi va qisqartirilgan mavsumda faoliyatidagi eng yaxshi koʻrsatkichlarini qoʻydi. U 23-8 natija qayd etib, uni ligada toʻrtinchi oʻringa qoʻydi, shu bilan birga uning qutqaruv foizi va oʻrtacha gollari uni boshlangʻich darvozabonlar orasida birinchi oʻringa qoʻyishda davom etdi. Biroq, uning pley-off muammolari davom etdi; Oʻzining pley-off oʻyinida toʻxtatilganini eʼlon qilganidan soʻng, u keyingi startlarda unchalik taʼsirli boʻlmadi va 2013-yil pley-offining qolgan qismini boshlash uchun zaxirada Tomash Vokunni qoldirdi. 2012-13-yilgi mavsumni vaʼda qilgan „Pingvinlar“ Sharqiy konferentsiya finalida „Boston Bruins“ga 4:0 hisobida magʻlub boʻlish bilan birdaniga yakunlandi. Mavsumdan keyin esa Penguins rasmiylari Flery jamoaning asosiy darvozaboni boʻlib qolganini tasdiqlashdi.
2013-14-yillar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/Marc-Andre_Fleury_2014-12-12.JPG/220px-Marc-Andre_Fleury_2014-12-12.JPG|thumb| Fleury 2014-yil dekabr oyida Fleuryning 2013-14-yilgi mavsumdagi oʻyini avvalgi yilgiga oʻxshardi. U 39-18-5 rekordi bilan yakunladi va oʻrtacha 2.37 golga qarshi 0.915 saqlash foizini eʼlon qildi. Oʻtgan yilga nisbatan pley-offdagi koʻrsatkichlari sezilarli darajada yaxshilanganiga qaramay, Pingvinlar seriyada 3-1 hisobida oldinda boʻlganiga qaramay, ikkinchi raundda Nyu-York Reynjersga yutqazishdi.
2014-15-yillar
2014-yilning 5-noyabrida pingvinlar Fleury bilan shartnomani toʻrt yilga uzaytirishdi, uning yillik oʻrtacha qiymati 5,75 million dollar edi. 2014-yilning 18-noyabrida u Monreal Kanadiensga qarshi oʻyinda ilk bor magʻlubiyatga uchradi va 27 ta seyv amalga oshirib, 4-0 hisobida yakuniy natijaga erishdi. 2014-yil 24-noyabrda Fleury oʻzining 300-nHL gʻalabasini qayd etib, marraga erishgan uchinchi eng yosh va uchinchi eng tez oʻyinchiga aylandi. 11-aprel kuni Fleury Sharqdagi soʻnggi yovvoyi kartani qoʻlga kiritish uchun Buffalo Sabersga qarshi 2:0 hisobida gʻalaba qozonib, oʻzining ligada oʻninchi oʻyinini qayd etdi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Marc-Andre_Fleury_2017-05-10_1.jpg/220px-Marc-Andre_Fleury_2017-05-10_1.jpg|left|thumb| Fleury 2017-yilgi ikkinchi davra seriyasining 7-oʻyinida poytaxtlarni magʻlub etganidan keyin
2016-17-yillar
2016-17-yilgi mavsumda Fleury 38 oʻyin oʻtkazdi va 18 gʻalaba qozondi. Mett Myurrey pley-offning 1-oʻyinida Columbus Blue Jacketsga qarshi oʻyinda jarohat olganida, Fleury boshlangʻich pozitsiyasini egalladi va pingvinlarni 3-1 hisobida gʻalaba qozondi. Fleury pingvinlarni seriyalar boʻylab boshqarishda davom etdi va 5-oʻyinda 51 zarbada 49 ta seyv pingvinlarga Blue Jacketsga qarshi 4: 1 hisobida gʻalaba qozonishga yordam berdi. Myurrey maydonga tushgach, Flöri Vashington poytaxtlariga qarshi ikkinchi davrada pingvinlar uchun boshlangʻich boʻlishda davom etdi. Pingvinlar yettita oʻyinda poytaxtlarni magʻlub etishdi, Fleury ularni 7-oʻyinda yoʻqotdi va Sharqiy konferentsiya finalida Ottava senatorlari bilan toʻqnash kelishdi. 3-oʻyinda 5:1 hisobida magʻlub boʻlganidan soʻng, pingvinlar sogʻlom Marrey bilan borishni afzal koʻrdilar, u oltita oʻyinda Nashvill Predatorsni magʻlub etib, Stenli kubogi chempionligi yoʻlida jamoaning bosh murabbiyi boʻlib qoldi. Gʻalaba Fleury faoliyatidagi uchinchi Stenli kubogi boʻldi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Marc-Andre_Fleury_with_Stanley_Cup_2017-06-11.jpg/220px-Marc-Andre_Fleury_with_Stanley_Cup_2017-06-11.jpg|thumb| Fleury 2017-yilda Stenli kubogi bilan
Xalqaro oʻyinlari
Fleury IIHF oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida Kanada jamoasi bilan ikkita kumush medalni qoʻlga kiritdi. U oʻzining birinchi chiqishini 2003-yilda Galifaksda qilgan. Oltin medal uchun oʻyinda Kanada Rossiyaga 3:2 hisobida magʻlub boʻlgan boʻlsa-da, Fleury 1,57 GAAni joylashtirdi va eng yaxshi darvozabon va turnirning eng yaxshi xokkeychisi deb topildi.
Fleury keyingi yil turnir oldidan NHLda oʻynagan boʻlsada, Pitsburg pingvinlari uni Kanada jamoasiga qarzga berishdi. Fleury oʻzining NHL klubida qolish istagini bildirdi, ammo Penguins rahbariyati yuqori darajadagi turnir uning rivojlanishi uchun yaxshi boʻladi deb qaror qildi. U Kanada jamoasini ketma-ket ikkinchi yil oltin medal uchun oʻyinga olib chiqdi, ammo qimmatga tushgan xatoga yoʻl qoʻyib, jamoasini chempionlikdan mahrum qildi. Oʻyin 3:3 hisobida durang oʻynagach, asosiy vaqtga besh daqiqadan kamroq vaqt qolganida Flery shayba oʻynash uchun oʻz darvozasini tark etdi va AQSh jamoasi aʼzosi Patrik OʻSallivanga imkoniyatni boy berib qoʻydi. Fleuryning oʻz himoyachisi Braydon Kobernga tegib, toʻrga oʻtib ketdi. Bu farqni isbotladi, amerikaliklar 4:3 hisobida gʻalaba qozonishdi.
2009-yil 30-dekabrda Fleury 2010-yilda Vankuverda boʻlib oʻtadigan Qishki Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etish uchun Kanada jamoasiga tayinlandi. U turnirda ishtirok etmadi, chunki darvozabonlik vazifalari Martin Brodeur va Roberto Luongo oʻrtasida taqsimlangan edi, ammo Kanada finalda AQShni 3:2 hisobida magʻlub etgani uchun oltin medalni qoʻlga kiritdi.
Shaxsiy hayoti
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fb/Marc-Andre_Fleury_with_child_2017-06-11_16255.jpg/220px-Marc-Andre_Fleury_with_child_2017-06-11_16255.jpg|thumb| Fleury qizi Estelle bilan pingvinlarning 2017-yilgi Stenli kubogini Neshvilda yutganidan keyin Fleury André va France Fleury oilasida Monreal yaqinidagi Kvebekdagi Sorel-Tracy shahrida tugʻilgan. Uning bir ukasi bor, uning singlisi esa Merilen.
U birinchi marta harbiy xizmatga chaqirilganida, u koʻproq doimiy yashash sharoitlarini qidirib, qisqa vaqt davomida Mario Lemieux bilan birga yashadi.
Oq burgut ordeni (Polsha)
Oq burgut ordeni(Order Orła Białego) — Polshadagi eng yuqori davlat mukofoti, eng qadimgi Polsha ordenlaridan biridir. Orden 1705-yilda tashkil etilgan.
1705—1831-yillar
left|thumb|177x177px| Oq burgut ordeni. 18-asr Orden Polshada 1705-yil 1-noyabrda Saksoniya saylovchisi va Polsha qiroli II avgust tomonidan taʼsis etilgan. Avgust darhol 8 kishini orden kavaleri qildi: uni saylovlarda qoʻllab-quvvatlagan toʻrtta Polsha va Litva magnatlari(knyaz Lubomirskiy, knyaz Oginskiy, knyaz Radzivil va L.Potseya), uchta rus generali (A.D.Menshikov, A.I.Repnina va G. B. Ogilvi). Keyinchalik koʻplab boshqa rus generallari orden egalari boʻlishdi:
1712-yilda Pyotr I ordenning ritsariga aylandi (Pyotr I tomonidan Avgustga birinchi chaqirilgan Avliyo Endryu ordeni belgilarini qoʻyishiga javoban).
1795-yilda Hamdoʻstlikning uchinchi boʻlinishi natijasida Polsha-Litva davlati tugatildi, tartib bekor qilindi. 1807-yilda Tilsit tinchligi natijasida Hamdoʻstlikning ikkinchi va uchinchi boʻlinishi davrida Prussiya va Avstriya imperiyasiga oʻtgan Polsha hududlari orasidan Varshava gersogligi tashkil topdi, unda Oq burgut ordeni boʻlgan edi. Orden oliy davlat mukofoti sifatida qayta tiklandi. 1815-yilda Vena kongressining qarori bilan Varshava gersogligi tugatildi va uning hududining katta qismi Polsha Qirolligi sifatida Rossiya imperiyasi tarkibiga kirdi. 1815-yildan 1831-yilgacha Oq burgut ordeni Polsha Qirolligining mukofoti hisoblangan.
1705-yildan 1831-yilgacha jami 1017 ta mukofot berilgan.
1831-yilda Oq burgut ordeni Rossiya imperiyasining davlat mukofotlariga „Imperator va Oq burgut qirollik ordeni“ sifatida qoʻshildi.
1921—1989-yillar
Hamdoʻstlik Seymining 1921-yil 4-fevraldagi qarori bilan „Oq burgut“ ordeni Polshadagi eng oliy mukofot sifatida qayta tiklandi. Shiori „ZA OJCZYZNĘ I NARÓD“ („Vatan va xalq uchun“) deb oʻzgartirildi. Ikkinchi jahon urushi boshlanishi natijasida 1939-yilda Polsha Respublikasi tugatilgandan soʻng, orden Polsha hukumati tomonidan quvgʻinda davom ettirildi. 1945-yilda Polsha nemis qoʻshinlaridan ozod qilingandan soʻng, Polsha Xalq Respublikasi eʼlon qilindi, uning mukofotlash tizimida „Oq burgut“ ordeni oʻrniga „Xalq Polsha quruvchilari“ ordeni berildi. Holbuki, surgundagi Polsha hukumati Londonda joylashib, Oq burgut ordeni bilan taqdirlashda davom etdi.
Beni Fouda, Boumerdès
Beni Fouda — Jazoirning Kabylie shahridagi, Boumerdès viloyatidagi qishloq.
Oq burgut ordeni (Polsha)
Zamonaviylik
1992-yilda orden Polshadagi eng oliy davlat mukofoti sifatida tiklandi. Ordenning buyuk ustasi — Polsha Prezidenti hisoblanadi. Qayta tiklangan birinchi ordenlar Shvetsiya qiroli Karl XVI Gustav va Rim papasi Ioann Pavel II ga berildi (1993-yil ; Rim papasi bu ordenni 1995-yil 22-mayda Polshaga choʻponlik safari chogʻida olgan).
Beni Fouda, Boumerdès
Joylashuvi
Qishloq atrofi Meraldene daryosi va Boumerdès daryosi hamda Khachna togʻ tizmasidagi Thénia va Tidjelabine shaharlari bilan oʻralgan.
Oq burgut ordeni (Polsha)
1705—1831-yillardagi belgilar
Taxminan 1707—1709-yillarda ordenning emblemasi qizil emaldan yasalgan oltin Malta xochi bilan almashtirildi. Xochning uchlarida oltin toʻplar, xochning burchaklarida va vilkalar uchlari orasida — oltin nurlar mavjud. Bir boshli oltin burgut oq emal bilan xochga oʻrnatilgan, qanotlari choʻzilgan, oltin toj bilan qoplangan. Xochning teskari tomoni keng qizil oq emal boʻlib, oʻrtada qirollik monogramma bilan oval oltin medalyon bilan bezatilgan. Nishon olmos bilan bezatilgan boʻlishi mumkin.
1713-yilda boʻyinbogʻ oʻrniga koʻkrak nishonini bogʻlash uchun chap yelkaga keng lenta oʻrnatildi. Shuningdek, orden ramziga naqshli yulduz qoʻshilgan — markazida teng qirrali xochli, oq rangdagi qizil hoshiyali va burchaklarida toʻlqinsimon nurlar boʻlgan oltin sakkizburchak yulduz. markaz Buyurtmaning shiori xochning yelkasida oltin bilan yozilgan.
Polsha qirollari marosimlarda „Buyuk xizmatlari uchun“ ordenini ordenning boʻyin zanjiriga taqishlari mumkin edi. Qirol Stanislaus II Avgust zanjiri 24 ta boʻgʻindan iborat boʻlgan: 12 tasi toj bilan qoplangan va panjalarida tayoq va shar tutgan oltin bir boshli burgut shaklida va 12 tasi koʻk oval shaklida oltin nur bilan oʻralgan, Bibi Maryam tasvirlangan sirlangan medalyon shaklida yasalgan. Nishon va zanjir olmos bilan bezatilgan.
1829-yilda Polsha qiroli sifatida Nikolay I toji uchun yangi zanjir yasaldi: qora emaldan rus ikki boshli burgut shaklida 9 tugun, orden nishoni koʻrinishida 7 tugun va 7 zanjir tasviri mavjud. Harbiy zirh kiygan, imperator Aleksandr I ning shifrlangan imperator toji bilan qoplangan koʻk emal qalqoni bor.
Orden 1831-yilda rus imperatorlik va qirollik farmoyishlariga kiritilgandan soʻng, buyruqning belgilari sezilarli darajada oʻzgartirildi.
1921-yildan keyingi belgilar
1921-yilda tartib tiklanganidan soʻng, koʻrinishi XVIII asr belgisiga yaqin boʻlgan belgi oʻrnatildi — oq hoshiyali qizil emaldan yasalgan oltin Malta xochi, uchlarida sharlar va oltin nurlar bor. Xochning oʻrtasida qanotlari choʻzilgan, oq emaldan yasalgan, oltin toj kiygan oltin boshli burgut tasvirlangan. Orqa tomonida mat tilla rangdagi xoch, keng oq hoshiyali, yelkalarida polshachadagi ordenning yangi shiori: „ZA OJCZYZNĘ I NARÓD“ (Vatan va xalq uchun) yozuvi bor. Orqa tomonining markazida dumaloq oq sirlangan oltin medalyon, atrofi yashil sirlangan eman gulchambar joylashgan. Medalyon markazida oltin qirrali „RP“ (Rzeczpospolita) harflari joylashgan. Xochning oʻlchami 70 × 70 mm.
Orden yulduzi yangi turdagi — sakkiz burchakli kumushdan taqdim etildi, uning markazida oq hoshiyali qizil emaldan yasalgan oltin Malta xochi va burchaklarida oltin nurlar taʼkidlangan. Yelka xochida ordenning shiori; xoch markazida yashil eman emal gulchambarga oʻralgan „RP“ harflari bilan dumaloq oq emalli medalyon joylashgan. Yulduzning diametri 80 mm, ustiga qoʻyilgan xochning oʻlchami esa 50 × 50 mm.
Orden lentasi 100 mm kenglikdagi koʻk rangda ipak moire qilingan.
Geokimyoviy anomaliya
Geokimyoviy anomaliya - Yer poʻstining muayyan kimyoviy elementlar yoki ular birikmalarining konsentratsiyasi klarksan koʻpligi yoki kamligi bilan farq qiladigan va foydali qazilmalarda yigʻilgan joyiga nisbatan (ruda jismi, neft yoki gaz uyumi va b.) qonuniyatli joylashgan uchastkasi (yer yuzasi). G. a. manfiy va musbat boʻladi. Musbat G. a.da tog jinslarida elementlar klarkdan 2—3 marta koʻp, manfiy G. a.da esa aksincha boʻladi. G. a. musbat yoki manfiy boʻlishidan qati nazar geologik kidirish va suratga tushirish (sʼyomka) ishlarida qoʻllaniladi. Mas, Oʻrta Osiyoda uran konlarini qidirishda manfiy G. a., oltin konlarini qidirishda esa margimushning musbat G. a.si muhim rol oʻynaydi.
Saltanattepa gaz koni
SALTANATTEPA (SETALANTEPA) GAZ KONI — Buxoro viloyatidagi kon. Kogon temir yoʻl stansiyasidan 35–40 km jan.sharkda. 1976-yildan foydalaniladi. Kon relyefi kichik gumbazsimon soylikdan iborat, atrofi Buxoro svitasi ohaktoshlari bilan oʻralgan.
Boʻr yotqiziqlarida 2 ta 11, 12, yurada ham 2 ta 16, 17mahsuldor gorizontlar ajratilgan. 11gorizontning qalinligi 10–20 m, gʻovakliligi 14— 20%. Uyum oʻlchami 2x0,8 km, bal. 15 m boʻlib, 507–600 m chuqurlikda ochilgan. Boshlangʻich qatlam bosimi 5,74 MPa, debiti 218 ming m³/sutka, katlamdagi temperaturasi 36°.
12gorizontning qalinligi 28 m, gʻovakliligi 12,2%. Uyum oʻlchami 5,5x2,7 km, bal. 75–80 m, 450 m chuqurlikda ochilgan. Boshlangʻich qatlam bosimi 8,38 MPa, temperaturasi 40°.
16gorizontning qalinligi 7–10 m, gʻovakliligi 15%. Uyum oʻlchami 4x1,5 km, bal. 30 m, 1020 m chuqurlikda ochilgan. Uyum tipi qatlamli, gumbazli. Gaz debiti 123,5 ming m³/sutka. Qatlam bosimi 10,9 MPa va temperaturasi 48°. 17gorizont, asosan, ohakli qumtoshdan tarkib topgan, kalinligi 6,3 m, gʻovakliligi 14,17%. Uyum tipi 16 gorizontniki bilan birxil. Uyumoʻlchami 3x1 m, bal. 2,5 m, gaz debiti 101,6 ming m³/sutka, qatlam bosimi 10,5 MPa, temperaturasi 50°. Uyum rejimi suv bosimli.
Ochilgan hamma gorizontlardagi gazning fizikkimyoviy tarkibi birbiriga yaqin: metan 88,2%, karbonat angidrid gazi 0,34%, ogʻir uglevodlar 4,6910%, vodorod sulfid 0,027%, zichligi 0,641. Kondensat miqdori 0,77 sm³/m³. Kondan hozirgi vaqtda foydalanilmoqda.
Eurovision qoʻshiq tanlovi 1968
thumb|261x261px|Yashil — Qatnashayotgan mamlakatlar. Sariq — Qatnashishdan voz kechgan mamlakatlar. Qizil — finalga oʻtmagan mamlakatlar Eurovision qoʻshiq tanlovi 1968 (Eurovision Song Contest 1968, Concours Eurovision de la chanson 1968) — 1968-yilda oʻtkazilgan 13-Eurovision qoʻshiq tanlovidir.
Geodeziya
G. oliy geodeziya, geodeziya yoki topografiya, muhandislik geodeziyasi, haritagrafiya va fototopografiya kabi mustaqil fanlarga boʻlinadi. Yer shakli va oʻlchamlarini aniqlash, mamlakat haritalarini tuzish uchun kerakli bosh geodezik asosni barpo etish, uni zamonaviy talablarga javob beradigan darajada saqdab turish, katta maydonlarda olib boriladigan geodezik oʻlchash ishlariii tashkil etish, ularni bajarish bilan oliy G. shugʻullanadi. Yer yuzasining ayrim boʻlaklarini plan, harita va profillarda tasvirlashda bajariladigan geodezik oʻlchash ishlari bilan muhandislik geodeziyasi, Yer yuzasining katta boʻlagini tasvirlash usullari bilan haritagrafiya, joyning plan va haritalarini fotosuratlardan foydalangan holda tuzish usullarini fototopografiya fani oʻrganadi.
Qadimda yer oʻlchash va xoʻjalik ishlari uchun plan hamda haritalar tuzishda G.dan foydalanishgan. Mil. av. 7-asrda Bobil va Ossuriyada loydan ishlangan taxtachalarga geografik haritalar tuzishgan. Mil. av. 6—4-asrlarda Yerning sharsimon ekanligini aytishgan. Mil. av. 3-asrda Misrda unumdor yerlarni boʻlish va oʻlchash bilan shugʻullanganlar. Keyinchalik joylarni oʻlchash va Yer oʻlchamlarini aniqlash, tarx tuzish, muhandislik inshootlarini qurishda G. oʻlchashlar bajarilgan. Misrlik olim Eratosfen toʻgʻri geometrik prinsiplar asosida birinchi marta Yer sharining radiusini aniqlagan. Shu davrlarda Aristotel ishlarida "G." astronomiya, haritagrafiya va geogr. bilan bogʻliq boʻlgan bilimlar tarmogʻi sifatida namoyon boʻla boshladi. Mil. av. 2-asrda astronom va matematiklar joyning geografik kengligi va uzunligi hamda haritalardagi meridianlar va parallellar toʻgʻrisida tushunchalar kiritishgan. Yunoniston va Misr olimlari Yerning shakli va oʻlchamlarini aniqlaganlar. G. fani Arabiston, Xitoy, Hindiston va Oʻrta Osiyoda ham taraqqiy etgan.
9-asr boshlarida Abu Abdullo Muhammad ibn Muso Xorazmiy, keyinchalik Abu Rayhon Beruniy Yerning oʻlchamlarini aniqlaganlar. Abu Rayhon Beruniyning geodeziyaga oid asari "Turar joylar orasidagi masofani tekshirish uchun joylarning chegaralarini aniq-lash" — "Geodeziya" ilk asar boʻlib unda haritagrafiyaga doyr koʻp masalalar yechilgan va G.ning fan sifatida shakllanishiga ana shu kitobi asos boʻlgan. Oʻsha davrda xalifa Maʼmunning topshirigʻiga binoan birinchi marta almavsil (Mosul) sh. yaqinida gradus oʻlchamlari bajarilib, Yer sharining radiusi aniq oʻlchab topilgan. Hoz. zamon G. va geodezik ishlarning rivojlanishi 17-asrda qarash trubasining va triangulyatsiya usulining ixtiro kilinishidan boshlangan. Burchak oʻlchash asbobi — teodolitnint paydo boʻlishi hamda uning qarash trubasi bilan birlashtirilishi triangulyatsiyada burchak oʻlchashlarning aniqpigini oshiradi. Yer sirtidagi nuqta balandligini aniqlaydigan barometr ixtiro qilindi, topografik haritalar tuzishni soddalashtiruvchi topografik suratga olishning grafik usullari ishlab chiqildi. 18-asr oʻrtalarida fransuz olimi A. Klero Yer shaklining asosiy nazariyasini ishlab chiqdi va Yer sferoidida geografik kenglikka bogʻliq hodda ogʻirlik kuchining oʻzgarish qonunini asoslab berdi. Tortishish qonunining yaratilishi va geodezik ekspeditsiyalarning oʻtkazilganligi G. Yer shakli va uni oʻrganish usullari haqidagi mustaqil fan sifatida namoyon boʻldi. Soʻnggi yillarda kosmik G. rivojlangan fanlar qatoridan oʻrin oldi, chunki rivojlangan mamlakatlarda geodezik oʻlchash ishlarining asosiy qismi Yer sunʼiy yoʻldoshi texnologiyasi asosida bajarilmoqda. Ayni vaqtda Oʻzbekistonning davlat geodezik tarmogʻi yangi texnologiya — Yer sunʼiy yoʻldoshi texnologiyasi asosida qayta barpo etilmoqda. Oʻzbekistonda G.ga doyr ilmiy tadqiqot ishlari Oʻzbekiston FA Astronomiya institutida, OʻzMU, Toshkent texnika untida, Toshkent va Samarkand arxitekturaqurilish institutlari va Toshkent qishloq xoʻjaligini irrigatsiyalash va mexanizatsiyalash intida olib boriladi (yana q. Astronomiya). Asosiy geodezik ishlarni Vazirlar Mahkamasi huzuridagi G. haritagrafiya va kadastr bosh boshqarmasi bajaradi
Oliy geodeziya fanidan  yerning shakli va o‘lchamlari, uning gravitatsiya maydoni, geodezik va astronomik koordinatalar, Laplas azimutlari hamda reduksiya masalalari, davlat geodezik tarmoqlarini qurish pritsiplari va ularni qurish usullari, tarmoqlarni loyihalash, ularni joyda mahkamlash va tarmoq aniqligini old baholash masalalari, yuqori aniqlikdagi burchak o‘lchash asboblari, davlat nivelir tarmoqlarini qurishni nazariy masalalari, ularni loyihalash va aniqligini baholash, yuqori  aniqlikdagi nivelirlar, geodezik tarmoqlarda dastlabki hisoblashlarga va Gauss – Kryugerning tekislikdagi proeksiyasida geodezik tarmoqlarni parametrik va korellata usullarida tenglashtirishning nazariy masalalari, sun’iy yo‘ldosh geodezik tarmoqlarini rivojlantirish usullari va texnologiyalari, GPS  koordinatalari sistemasi, GPS priyomniklari va joy nuqtalari koordinatalarini aniqlash masalalari o'rganiladi.
Mehnatobod (daha, Balx)
Mehnatobod (Меҳнатобод) — Tojikiston Respublikasining Jaloliddin Balxiy tumani Zoli Zar QFYga qarashli daha. Dahadan mahalla markazigacha 2 km, tuman markazigacha 7 km.
Aholisi
Aholisi - 1004 kishi.
To‘xta tuvaloq
Toʻxta tuvaloq, yoki dudak (Otis tarda) — tuvaloqlar oilasiga mansub yirik qush. U asosan Yevrosiyoning choʻl va yarim choʻl mintaqalarida tarqalgan, ba’zan u koʻproq shimoliy kengliklarning ochiq joylarida uchraydi. Koʻpincha ular yaylovlarda, ekin maydonlarida va qishloq xoʻjaligida ishlatiladigan boshqa joylarda qoʻnim topishadi. Tuvaloq garbiy va janubiy qismlarida asosan u oʻtroq qush, shimol va sharqda koʻchmanchi yoki qisman uchib oʻtuvchi qush hisoblanadi.
Tuvaloq oʻsimlik va hayvonlarning yemishi hisoblangan — oʻtlar, madaniy oʻsimliklar, hasharotlar, ba’zan kaltakesaklar va sichqonsimon kemiruvchilar bilan oziqlanadi.
Bir vaqtlar juda koʻp va keng tarqalgan qush, 20-asrda tuvaloq yovvoyi tabiatda yoʻqolib ketuvchi juda kamyob turga aylandi. Shu boisdan ham bugungi kunda tuvaloq Xalqaro tabiatni muhofaza qilish ittifoqining Qizil kitobi, mazkur tur yashaydigan barcha mamlakatlarning Qizil kitoblari va turli xalqaro konvensiyalarga kiritilgan. Bir qator loyihalar turlarni saqlab qolish va u ilgari yoʻqolib ketganlarini qayta tiklashga qaratilgan. Yoʻq boʻlib ketishning asosiy sabablari inson faoliyati bilan bogʻliq - nazoratsiz ov, qishloq xoʻjaligi mexanizasiyalashgan uskunalardan foydalanish, landshaftlarning oʻzgarishi oqibatida yuz bergan.
Tavsif
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Otis_tarda_%28Kyiv_Zoo%29.jpg/220px-Otis_tarda_%28Kyiv_Zoo%29.jpg|thumb| Kiev hayvonot bog'idagi tuvaloq Katta koʻkrak qafasi va qalin boʻyinli yirik hajmga ega boʻlgan nihoyatda katta qush. Erkaklar kurkaning kattaligida va urgʻochilarnikidan deyarli ikki baravar ogʻirroq: ularning vazni 7-16 kg, uzunligi 105 sm gacha, urgʻochilar esa odatda uzunligi 75-80 sm va ogʻirligi 4-8 kg. Qanotlari ancha uzun va keng, qanotlarini yoyganda 190-260 sm. Dumi ham yetarlicha uzun, oxirida u yumaloq shaklga ega. Tuvaloqni boshqa qushlardan nafaqat kattaligi, balki yerda harakat qilish uchun yaxshi moslashgan kuchli tukli oyoqlari bilan, shuningdek, patlarning rang-barang tusi bilan ajratish qiyin emas.
Tashqi koʻrinishi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/Portrait_of_great_bustard.png/220px-Portrait_of_great_bustard.png|thumb| qush portreti Patlari qizgʻish, malla, oq, kulrang va qora ranglarning kombinasiyasi uygʻunlashgan. Bosh va boʻyni oqish-kulrang, sharqiy populyasiyalarda yoqmnroq. Ustki qismining qolgan qora koʻndalang chiziq bilan malla-qoʻngʻir-sargʻish kombanasiyalangan. Koʻkrak, qorin, dum osti va qanoti oq rangda. Bahorda va yozning oxirigacha tuvaloq erkaklari boʻyni kashtan-malla va "moʻylov" deb ataladigan - tumshugʻining pastki qismidan orqaga yoʻnaltirilgan qattiq patli tuklari bor. Birlamchi parvoz patlari toʻq qoʻngʻir, ikkinchi darajalilari jigarrang-oq bilan uygʻunlashgan. Urgʻochilari mavsumdan qat’i nazar, kuz va qishda erkak bilan bir xil rangga ega. Kamalagi toʻq rangda, tumshugʻi kulrang. Oyoqlari baquvvat va ancha uzun, yashil-qoʻngʻir rangga ega. Oyoqlarda uchta panjasi bor.
Tarqalishi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Avutarda_%28Otis_tarda%29_in_Spain_fields.jpg/220px-Avutarda_%28Otis_tarda%29_in_Spain_fields.jpg|thumb|left| Ispaniyadagi maydonlarida tuvaloqlar Ustyurt yassi tekisligi (uchib oʻtish); Janubi-sharqiy Qizilqum, Sirdaryo, Keles, Chirchiq, Ohangaron va Zarafshon daryosi vohasi, Surxondaryo va Sheroboddaryolarning quyi qismlari (uchib oʻtish, nomuntazam qishlash); Mirzachoʻl va Dalvarzin choʻli, Nurota togʻi etaklari (uchib oʻtish, oʻtmishda – uyalash). Oʻzbekistondan tashqarida: Yevropa, Shimoliy Afrika, Qozogʻiston, Farbiy Sibir janubi (uyalash); Farbiy Osiyo (uyalash, qishlash); Turkmaniston, Tojikiston (qishlash). Sharqiy Sibir janubi, Moʻgʻuliston, Primorye (uyalash). Koreya va Xitoyda (qishlash) – boshqa kenja turi.
Yashash joyi
Togʻ etaklaridagi seroʻt tekisliklar, yarimchoʻllar, bedazorlar.
Yashash tarzi
Bahorgi uchib oʻtishi – mart-aprel oyida. Aprel-may oyida yerga 2-3 tuxum qoʻyadi va 21-28 kun bosib yotadi. Polaponlari iyun-iyul oyida ucha boshlaydi. Kuzgi uchib oʻtishi esa oktabr-noyabr oylariga toʻgʻri keladi.
Cheklovchi omillar
Choʻl va yarimchoʻl hududlarda qoʻriq yerlarning oʻzlashtirilishi natijasida yashash joylari tanazzuli va kamayib ketishi, brakonyerlik.tufayli nobud boʻlib ketmoqda.
Koʻpaytirish
Yevropa parvarishxonalarida koʻpaytiriladi.
Yerejep Aytmuratov
Yerejep Aytmuratov (1929-yilda tugʻilgan) — sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi.
Tarjimai hol
1929-yilda tugʻilgan. 1955-yildan KPSS (b) aʼzosi.
1945-yildan — iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faoliyat koʻrsatgan. 1945-1986-yillarda Chimboy politexnika bilim yurti oʻqituvchisi, Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi Energetika instituti kichik ilmiy xodimi, Turkman kanali elektrotexnika muhandisi, Taxiatosh energetika tarmogʻi mexanik taʼmirlash elektrotexnika ustaxonasi rahbari, Oʻzbekiston Kompartiyasi Qoraqalpogʻiston viloyat qoʻmitasi transport boʻlimi, Qoraqalpogʻiston ASSR Vazirlar Soveti raisining oʻrinbosari, „Oʻzselxoztexnika“ Qoraqalpogʻiston birlashmasi raisi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Xoʻjayli sanoat-ishlab chiqarish qoʻmitasi kotibi, Qoraqalpogʻiston ASSR Vazirlar Soveti Raisi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Komiteti kotibi
7-8-chaqiriq SSSR Oliy Soveti, 10-chaqiriq Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti deputati etib saylangan.
Mixail Saltikov
Mixail Yevgrafovich Saltikov, Saltikov-Shchedrin (asl familiyasi Saltikov; taxallusi — N. Shchedrin) [1826.15(27).1, — Spas—Ugol qishlogi, Kalyazin tumani1889. 28.4 (10.5), Peterburg] — rus yozuvchisi. Moskvadagi Dvoryanlar institutida (1836—38) va Aleksandr (sobiq Sarskoye selo) litseyida (1838— 44) taʼlim olgan. Dastlab sheʼrlar yozgan. "Lira" sheʼri (1841) Pushkin va Derjavin ga bagʻishlangan. 15 sheʼri bizgacha yetib kelgan. "Ziddiyatlar" (1847), "Chalkash ish" (1848) asarlari naturalistok harakterda boʻlib, chuqur ijtimoiy masalalar aks ettirilgan. Asar xukmron doiralar gʻazabini qoʻzgʻatgan. 1848-yil aprelda qamoqqa olinib, Vyatkaga surgun qilingan. 1855-yil surgundan qaytgach, "Gubernya ocherklari"ni (1856—57) yozgan. S. ijodiy faoliyatini davlat ishlari bilan birga olib borgan. 1856— 58 yillarda Ichki ishlar vazirligining alohida topshirigʻi bilan chinovnik boʻlib xizmat qilgan, dehqonlar reformasini tayyorlashda qatnashgan. 1858—62 yillarda Ryazan va Tver gubernyalarining vitsegubernatori. Isteʼfoga chiqqach, "Sovremennik" jur.da ishlagan (1862). Nekrasov vafotidan soʻng (1877) S. "Otechestvennie zapiski" jur.ga rahbarlik qilgan. Koʻpgina ocherk va ssenariylari "Kichik hikoyalar" va "Nasrdagi hajviya" (1863) kitobiga kiritilgan. "Pazuxinning oʻlimi", "Nasrdagi hajviya" pyesalarida podsho amaldorlari tanqid qilingan. "Janob Golovlyovlar" (1875—80), "Monrepo boshpanasi" (1878—79), "Yil boʻyi" (1879—80), "Hayot ikirchikirlari" (1886—87), "Ertaklar" (1882— 86) va boshqa asarlarida reformadan soʻnggi Rossiya hayotidagi ijtimoiy qaramaqarshiliklar aks etgan. "Bir shahartarixi" (1869—70), "Janob toshkentliklar" (1869—72) asarlari ham bor. Tugallanmay qolgan "Unutilgan gaplar" kitobi muhim hayotiy masalalarga bagʻishlangan. Hayotni idrok etish, chuqur bilish va xalqqa boʻlgan mehrli munosabat adibni murosasiz, oʻtkir satirik darajasiga koʻtargan. S.ning satirasi podsho Rossiyasining byurokrat apparatini tanqid qilishga qaratilgan. U oʻz asarlarida kishilardagi byurokratizm va opportunizmni, sotqinlik, mansabparastlikni qattiqtanqid qilgan. Asarlari rus tanqidiy realizmining yorqin namunalaridir. Asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan.
Salohiddin Toshkandiy
Salohiddin toshkandiy, Mullo Salohiddin ibn Mullo Alouddin xoja (19-asrning 2-yarmi — Toshkent — 20-asr boshlari) — adib. Hayotiga oid maʼlumotlar deyarli saqlanmagan. "Temurnoma" (1908) badiiy asarigina yetib kelgan. S.T. "Temurnoma"ni yaratishda koʻpgina tarixiy, badiiy va liniy asarlardan foydalangan. Asar anʼanaviy hamddan boshlangan. Soʻng Movarounnaqrda hukm surgan sulolalar tilga olingan. Asosiy qism 47 dostondan iborat. Amir Temurning bolaligidan tortib butun hayoti, Markaziy Osiyoni moʻgʻullar zulmidan ozod qilishi, Dashti qipchoq, rus yerlari, Ural sari qilingan yurishlar, Eron, Turkiya, Shom va Iroq, Hindistonga qoʻshin tortishlar, Boyazid Yildirim bilan boʻlgan janglar, ular bilan bogʻliq sarguzashtlar qiziqarli hikoya qilingan. Muallif Amir Temurga bemisl hurmat bilan yondashib, badiiy jonlantirgan. Kitobda islom va uning vakillariga ham keng oʻrin bergan. Movarounnaxrda moʻgʻullar istibdodi yillarida ham islom siyosatiga, bosqinchilar feʼlatvoriga taʼsir oʻtkazib turganini taʼkidlagan. Unda 500 dan ortiq tarixiy shaxslar nomi tilga olingan. Kamol Xoʻjandiy, Sayd Ahmad, Abdulla Zotifiy, Ismat Buxoriy kabi shoirlar hamda oʻz sheʼrlaridan 1030 misra sheʼr berilgan. Asar jahongir shoh hayoti misolida kishilarni mehroqibatli boʻlishga, oʻtmishda yuz bergan qirgʻinlardan saqlanishga, tinchlikning kadriga yetishga daʼvat etadi.
Amir Temur davri tarixga markazlashgan davlat tuzish hamda uni harbiy va iqtisodiy rivojlangan yirik davlatga aylantirish davri bolib kirdi. Bu davr xalqaro maydonga chiqish, ozaro manfaatli savdo-sotiq va iqtisodiy aloqalarini rivojlanish davri bolib, savdo-sotiq va iqtisodiy aloqalar davlat tomonidan ragbatlantirilgan va himoya qilingan. Bu davr jahon tarixida fan, madaniyat va sanat gullab-yashnagan davr  hisoblanadi. Bu davrdagi iqtisodiy va manaviy rivojlanish sozsiz ijtimoiy sohani rivojlanishini ham taminladi.
Amir Temur davrining ijtimoiy tarixi nisbatan kamroq organilgan bolsa-da, lekin bu davr togrisida qiziqarli malumot beruvchi yozma va boshqa obektiv manbalar yetarli darajada saqlangan. Taniqli sharqshunos olim V.V.Bartold bu togrida gapirib, biz bu davrni organib turib, manbalar kamligi togrisida emas, balki ularning kopligi togrisida, hatto tadqiqotchi bu turli xil materiallar ichida garq bolib ketmasligi togrisida gapirishimiz mumkin, degan edi.
Amir Temurning ijtimoiy siyosatiga doir materiallar osha davrning yozma manbalari, elchilarning malumotlari, sohibqironning Yevropa hukmdorlariga yozgan xatlari va boshqalardan olish mumkin. Bu manbalar davlatning tashqi siyosatiga taalluqli bolsa ham, ularda ijtimoiy siyosat mohiyatini bilvosita materiallar asosida yorituvchi qiziqarli malumotlar bor.
Amir Temur faoliyatining asosiy tamoyillari “Temur tuzuklari”da oz aksini topgan. Unda ichki va tashqi siyosatning mohiyati mujassamlashgan. Uning siyosati asosini qonun ustuvorligini taminlash, xalq ahvolini bilish, mazlum xalqlarni zulmdorlardan ozod qilish tashkil etgan. U xalq ahvolidan vositachilar orqali emas, balkim bevosita, togridan-togri xabardor bolgan.
Temur hokimiyatga kelgan vaqtdan boshlab, Samarqand, songra Kesh atrofida qalalar qurib shaharni mustahkamlay boshlaydi. Mamlakatni kuchli harbiy hokimiyat bilan birlashtirilishi aholini kochmanchilardan himoya qilgan, iqtisodiyot barqarorlashuviga yordam bergan. Mamlakatda osoyishtalik ornatilishi va barqarorlik ozi nafaqat siyosiy tadbir, balkim, u ijtimoiy tadbir ham edi. Bu tadbir iqisodiyotni rivojlantirishga yordam beradi.
Amir Temur ozbek davlatchiligi tarixida siyosat va manaviyat uygunligiga erishgan noyob shaxslardan biri hisoblanadi. Bunday uygunlikni tarixda kamdan-kam saltanat sultonlarida kuzatish mumkin. Avvalo, shuni takidlash kerakki, sohibqiron faoliyatida adolat tushunchasi juda muhim orin tutgan. Bejizga uning muhrida Kuch adolatdadur degan sozlar bitilmagan edi. Adolat tantanasi bois, davlatda har bir fuqaroning izzat-hurmati joyiga qoyilgan, haq-huquqlari himoya qilingan.
Amir Temur hammaga bir xil odil koz bilan qaray olganligini kop bora takidlagan. Men sifatlarimning eng avvali deb begarazlikni tushundim. Hammaga ham bir xil jiddiyat va odil qarardim, hech bir kimsani boshqasidan farq qilmasdim, boyni kambagaldan ustun qoymasdim.