Tarjimaning_izohli_nazariyasi
Asosiy tamoyillar
Qayta ifodalash bosqichiga kelsak, bu bosqichda tarjimaning oldingi tadqiqotlari so'zma-so'z va erkin tarjima yoki so'zma-so'zlik va rekreatsiya o'rtasida qat'iy farq qilgan. Biroq, korpus tilshunoslil sohasida TIN ni o'rganish shuni ko'rsatdiki, tarjima har doim mos keladigan so'zlar va semantik ekvivalentlarning birikmasidir. Dastlab, Seleskovich talqin qilishda (bu keyinchalik, yozma tarjima uchun ham namoyish etilgan) ikkita tarjima strategiyasining mavjudligini ta'kidladi: ikki til o'rtasidagi bir nechta lingvistik elementlarning diqqat bilan boshqariladigan yozishmalari bilan tarjima hamda nutq yoki matn segmentlari o'rtasidagi ekvivalentlar kontekstida yaratish. Tillardagi farqlar sababli to'liq so'zma-so'z tarjima qilish mumkin emas. Biroq, yozishmalar ko'pincha zarur bo'lib, yozishmalar va ekvivalentlar nutqning turidan qat'i nazar, barcha tarjima mahsulotlarida birgalikda mavjudligini tarjima xatti-harakatlarining universal qonuni deb hisoblashimiz mumkin. "Tilning noaniqligini" hisobga olgan holda, Tarjima izohli nazariyai til va nutqning "sinekdoxik tabiati"ni ya'ni (butun o`rnida qism o`llanishi) anglatadi. Bu ko`rsatkichlar mualliflar yoki ma'ruzachilar tomonidan ongli ravishda aytilmagan, biroq o'quvchilar va tinglovchilar tomonidan tushunilmaydigan yashirin qism bilan to'ldirilmasa-da, aniq formulalar kamdan-kam hollarda mantiqiy bo'ladi. Matnlarning aniq qatlami bir qator sinekdoxlardir. Shuni unutmaslik kerakki, bitta lingvistik formula to'liq ma'no ochib berilmaydi, u faqat butunlikni ko'rsatadi.Tillar nafaqat lug'at va grammatikada, balki so'zlovchilarning o'z fikrlarini ifodalash uslubida ham farqlanganligi sababli, aniq va yashirin qismlarning kombinatsiyasi bir xil butunlikni anglatishi mumkin bo'ladi va har ikki tilda bir xil emas. Tilning aniqlanmaganligi deverbalizatsiyani qo'llab-quvvatlovchi yana bir elementdir. Bu tarjimonlar yoki tarjimonlarga mualliflar va ma'ruzachilarning mo'ljallangan ma'nolarini qayta ifodalashda sezilarli darajada erkinlik va ijodkorlik beradi. Shuning uchun TIN shunchaki mavhum tushuncha emas. Bu amalda ildiz otgan. Va bu bilan u amaliyot nazariyasini boyitadi, bu esa o‘z navbatida professional tarjimon va tarjimonlarni yoritadi. Shunday qilib, ular nima va nima uchun qilayotganlarini tushunishadi. Tarjima va tarjima jarayonini sodda qilib tushuntirib, Tarjima izohli nazariyasining amaliyotchi tarjimonlari uchun moʻljallangan va ayniqsa, oʻqitishi uchun to`la darajada mos keladi. Tashkil etilganidan beri tarjima izholi nazariyasi Parijdagi Oliy Tarjimonlik maktabida ta’limning asosi bo‘lib, ko‘plab tarjimon va tarjimonlarni tayyorlaydi. Ular nazariya tamoyillarini kundalik ishlarida qo‘llashda davom etadi. ITP shuningdek, butun dunyo bo'ylab doktorantlarni jalb qiladi, ularning tadqiqotlari barcha til juftliklari va barcha turdagi matnlar uchun o'zining haqiqiyligini ko'rsatadi. Tarjima izohli nazariyasining asosiy maqsadi tarjimani o'rganish bo'lsa ham u til va muloqotga oid asarlarga ham oydinlik kiritadi. Kompleks tarjima modeli sifatida TIN tarjima jarayonining turli bosqichlarini, jumladan, kitobxonlarning talablari va ehtiyojlarini ta'kidlaydi. Bir qator boshqa modellar jarayonni ma'lum burchaklardan o'rganadi. Biroq, ularning hech biri vaqt o'tishi bilan badiiy va she'riy asarlarga, surdo-tarjimonlarga kengayib borayotgan va yanada rivojlantirish uchun ochiq bo'lgan TINning nomuvofiqligini isbotlamaydi. <references group="" responsive="1">