cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alcatraz Federal Penitentiary
So‘nggi yillar
Sobiq qamoqxona va orol hozir muzeyga aylandi. Bu San-Fransiskoning asosiy sayyohlik joylaridan biri boʻlib, yiliga 1,5 millionga yaqin tashrif buyuruvchilarni jalb qiladi (2010). Mehmonlar qayiqda kelishadi va ularga kamerali uy va orol boʻylab ekskursiya qilish taklif etiladi. shuningdek, Alkatrazdagi sobiq mahbuslar, qoʻriqchilar va qoʻriqchilarning latifalari bilan slayd-shou va audio hikoya qilinadi. Sobiq jazoni oʻtash muassasasidagi muhit hali ham „dahshatli“, „arvoh“ va „sovuq“ degan nomlar bilan yuritiladi. Milliy bogʻ xizmati va Tarixiy joylar milliy reestri tomonidan himoyalangan sobiq qamoqxonaning tuzdan zarar koʻrgan binolarida keyinchalik tiklash va tamirlash ishlari olib borilgan.
Qochishga bo‘lgan urinishlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/94/Alcatraz_Island_March_1962.jpg/220px-Alcatraz_Island_March_1962.jpg|right|thumb|278x278px| Alkatraz oroli, 1962-yil mart Qamoqxona axloq tuzatish ishlari xodimlarining so‘zlariga ko‘ra, mahkum Alkatraz sohiliga kelganida, uning birinchi o‘yi qanday ketish haqida bo‘lgan. Jazo muassasasi 29 yillik faoliyati davomida hech bir mahbus muvaffaqiyatli qochib qutulmaganini taʼkidlaydi. Jami 36 ta mahbus 14 marta qochishga urinishgan. Ulardan ikki kishi ikki marta qochishga harakat qilgan. 23 nafari qo‘lga olingan, olti nafari qochish chog‘ida otib o‘ldirilgan, ikki nafari cho‘kib ketgan, besh nafari yo‘qolgan va cho‘kib ketgan deb taxmin qilinganlar ro‘yxatiga kiritilgan.
Birinchi qochishga urinish 1936-yil 27-aprelda yondirgichda axlatni yoqish uchun tayinlangan Jozef Bowers tomonidan qilingan. U orolning chekkasidagi zanjirli panjarani oʻlchayotganda ko‘zga tashlanib qoladi. U West Road qoʻriqlash minorasida joylashgan axloq tuzatish inspektorining pastga tushish buyrugʻini bajarmaganligi uchun otib tashlangan. U 15 metr balandlikdan yiqilib jiddiy jarohat oladi. Buning natijasida u vafot etgan.
Ikkinchi bor qochishga urinish 1937-yil 16-dekabrda Teodor Koul va Ralf Ro tomonidan amalga oshirildi. Ular ustaxonalardan birida ish topshirayotganda derazaning tekis temir panjaralarini kesib, koʻrfazga chiqishadi. O‘sha kun havo bo‘ronli, dengizda esa kuchli to‘lqinlar bo‘layotgan edi. Qamoqxona maʼmurlari esa ularni ko‘rfazda cho‘kib o5lgan va oqim jasadlarni dengizga olib chiqqan deb hisoblashgan.
Alkatraz jangi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/Coy_Hubbard_Cretzer.jpg/220px-Coy_Hubbard_Cretzer.jpg|right|thumb|288x288px| Bernard Koy, Marvin Xabbard va Jozef Kretzer Alkatraz jangida halok boʻlgan. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Carnes_shockley_thompson.jpg/220px-Carnes_shockley_thompson.jpg|left|thumb| Karnes, Shokli va Tompson Alkatraz jangida sud jarayoniga ketmoqda Eng katta qochishga urinish 1946-yil 2-4-may kunlari sodir boʻldi. Bunda olti mahbusning hech qanday rejalarsiz qochishga urinishi edi. Bu „Alkatraz jangi“ deb ham ataladi. Bank bosqinchisi sifatida qamalgan Bernard Koy buni oʻylab topdi. U qamoqxona sanitari boʻlib, boshqalarga nisbatan erkinroq edi. Koy kalit va qurollar turadigan xonaning panjarasi biroz koʻchganini payqaydi. Uning fikricha panjarani biroz egib ichkariga kirish mumkin edi. Va nihoyat Koy ichkariga kirishga muvaffaq boʻladi. U xonadan qurol-aslaha va kamera kalitlarini olib chiqadi. Bernard Koy, Jozef Kretser, Sem Shokli, Klarens Karnes, Marvin Xabbard va Miran Tompson asosiy eshikka borishadi. Ammo hech bir kalit bu eshikka toʻri kelmaydi.
Mahbuslarning maqsadi tashqi eshik kalitini olib qochish edi. Ular qoʻriqchi xonasidan barcha kalitlarni olib qochishadi va Millerni bogʻlab ketadi. Lekin ular tashqi eshikni ocha olmaydi. Chunki oʻsha kun Miller kalitni qoʻriqchi xonasiga topshirmaydi. Qochish rejasi amalga oshmagan mahbuslardan biri garovga olingan zobitlarni otib tashlashni va yana kameralariga qaytib kirishni maslahat beradi. Ular shunday qilishadi. Lekin zobitlarning oʻlgan yoki yoʻqligini tekshirib koʻrishmaydi. Uch mahbus kameralariga qaytadi. Lekin Koy va uning ikki oʻrtogʻi oxirigacha kurashishga qaror qiladi. Bu paytga kelib qamoqxona mamuriyati ularning ishidan xabar topadi va dengiz piyodalarini orolga yor chaqiradi.
AQSh dengiz piyodalari aralashib, uch mahbusni oʻldirishdi. Bu jangda oʻldirilgan soqchilar va asirlardan tashqari yana 17 soqchi va bir mahbus ham yaralangan. Shokli, Tompson va Karns ahloq tuzatuvchi zobitlarni oʻldirishda ayblangan. Shokli va Tompson 1948-yil dekabr oyida San-Kventinda oʻtkazilgan gaz kamerasida oʻlimga hukm qilindi. Biroq, hali 19 yoshda boʻlgan Karnes umrbod qamoq jazosiga hukm qilindi.
= "Alkatrazdan qochish"
1962-yil 11-iyunda Frank Morris, Jon Anglin va Klarens Anglin ehtiyotkor reja tuzish yordamida qochishga harakat qilishadi. Qoshish rejasini morris tuzgan. U rejaning eng mayda nuqtalarigacha oʻylab chiqadi. Chunki uning IQ darajasi 130 dan yuqori boʻlgan. Bunday odamlar sayyoramizdagi odamlarning ikki foizini tashkil qiladi. Bu uch mahbusning oʻxshash jihati uchalasi ham qochishga boʻlgan urinishlari sabab Alkatrazga keltirilgan.
Kameralarda ventilyatsiya tuynigi borligi ularning ishiga ancha qoʻl keldi. Dastlab bir oy davomida oshxonadan oʻgʻirlab chiqilgan qoshiq yordamida ventelyatsiya tuynigi atrofidagi betonni yemirishadi. Keyinchalik oʻgʻirlangan changyutkich motori yordamida burgʻu yasashga erishadi. Musiqiy soat paytlarida Morris oʻz kamerasida bayan chalar, sheriklari qochish uchun tuynik ochar edi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/40/Dummy head made by Frank Morris to facilitate his escape from Alcatraz in 1962.jpg|right|thumb|227x227px| Frank Morrisning kamerasida topilgan qoʻgʻirchoq boshining yon tomondan koʻrinishi. Ular ochgan tuynik asosiy koridorga emas, texnik yoʻlakka olib chiqardi. Zobitlar bu yoʻlakka deyarli eʼtibor berishmagan. Endi esa, qochoqlar yomgʻirpoʻshlardan puflanadigan sol yasashi kerak edi. Buning uchun ular blok tomidan foydalanishadi. Har kech ular tomga chiqib sol yashashgan. Ular zobitlar sezib qolmasligi uchun toʻshaklariga sartaroshxonadan oʻgʻirlangan sochidan yasalgan papier-mashe qoʻgʻirchoqlarini qoʻyishadi. Nihoyat 11-iyunga oʻtar kechasi ular blok tomiga yasab qoʻygan solni olishadi va Alkatrazdan joʻnab ketishadi.
Qochoqlar guruhida Allen West ham bor edi. Ammo u ventelyatsiya tuynigidan chiqib borganida sheriklari uni tashlab ketganini koʻradi. Shundan soʻng u kamerasiga qaytib keladi. Ertalab zobitlar mahbuslarning qochganini payqaydi va tintuv oʻtkazadi. West tergov xodimlari bilan toʻla hamkorlik qilishga tayyorligini aytadi. Buning oʻrniga esa qochishga uringani uchun sud qilmasliklarini talab qiladi.
AQSh Marshals xizmatining ish fayli ochiq va haligacha faolligicha qolmoqda. Morris va Anglinlar esa qidirilayotgan roʻyxatida qolgan. Westga koʻra, qochoqlar toʻgʻri San-Fransiskoga emas, avval Angel oroliga borishni va Lotin Amerikasiga ketishni rejalashtirgan. Morrisning rejasiga koʻra Angel oroli uzoq boʻlishiga qaramay xavfsiz edi. Oʻn kun davomida qirgʻoq soqchilari ham quruqlikda, ham dengizda qochoqlarni qidirishadi. Qidiruvning uchinchi kunida Angel oroli qirgʻogʻidan eshkak topiladi. Keyin Anglinlarning qarindoshlarining manzillari yozilgan hamyonni topishadi. Oradan bir hafta oʻtgach solning qoldiqlarini topishga ham muvaffaq boʻlishadi. chiqarilgan koʻk Chevrolet avtomobilini qochib ketgan kechada Morris va Anglilar boʻlishi mumkin boʻlgan uchta erkak oʻgʻirlab ketishgan va rasmiylar keyin yashirinishga kirishgan. Aka-uka Anglinlarning qarindoshlari 2010-yillarning oʻrtalarida aka-uka Anglinlar qochib ketganidan keyin Braziliyaga qochib ketganligi haqidagi uzoq yillik mish-mishni qoʻllab-quvvatlash uchun qoʻshimcha dalillar keltirdilar; yuzni tanib olish boʻyicha tahlilchining xulosasiga koʻra, bitta jismoniy dalil, 1975 yilda Jon va Klarens Anglinga oʻxshash ikki erkakning fotosurati bu xulosani tasdiqlaydi.
Maʼmuriyat
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/Exterior_of_administration_building%2C_Alcatraz_Island_%282005%29.jpg/220px-Exterior_of_administration_building%2C_Alcatraz_Island_%282005%29.jpg|thumb|242x242px| Alkatraz boshqaruv idoralari Qamoqxonada dastlab 155 kishi, jumladan, birinchi nazoratchi Jeyms A. Jonston va yordamchi nazoratchi Sesil J. Shattlvort „temir odamlar“ hisoblangan. Xodimlarning hech biri reabilitatsiya boʻyicha oʻqitilmagan, ammo xavfsizlik boʻyicha yuqori tayyorgarlikdan oʻtgan. Qoʻriqchilar va xodimlarning maoshlari har xil edi. 1948-yil dekabr oyida kelgan yangi qoʻriqchiga yiliga 3024,96 dollar toʻlangan. Ammo pensiya soliqlari uchun yiliga 6 % chegirma mavjud edi (181,50 dollar miqdorida). Qoʻriqchilar odatda 40 soatlik haftada beshta 8 soatlik smenada ishlaganlar.
Kechki soat 18:00 dan 6:00 gacha ishlagan qoʻriqchilarga 10 % ga oshirilgan haq toʻlanar edi. Ofitserlar odatda ovqat uchun 25 sent va orolda kvartira ijaraga olish uchun 10 dollar sarflashar edi. 1960-yilda Qamoqxonalar byurosi risolasida 1935-1960-yillar oraligʻida qamoqxonalardagi oʻrtacha aholi soni 263 kishini tashkil qilgani qayd etilgan; eng yuqorisi esa 1937-yilda 302 va eng past qayd 1947-yilda 222 edi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e2/Warden%27s_notebook_page%2C_with_%22mug_shot%2C%22_of_Angelo_Paris%2C_20-AZ._-_NARA_-_296706.jpg/220px-Warden%27s_notebook_page%2C_with_%22mug_shot%2C%22_of_Angelo_Paris%2C_20-AZ._-_NARA_-_296706.jpg|thumb|243x243px| Qoʻriqchining daftaridagi mahbusning daftarchasi Asosiy maʼmuriyat markazi qamoqxonaga kiraverishda boʻlib, unga nazoratchi kabineti ham kiradi. Ofisda radio va telegraf uskunalari, yozuv mashinkasi va telefon bilan jihozlangan stol bor edi. Maʼmuriy idora boʻlimida shuningdek, nazoratchi yordamchisi va kotibning kabinetlari, pochta stoli, kapitan stoli, biznes boʻlimi, kotiblar kabineti, buxgalteriya idorasi, 1961-yilda zamonaviy texnologiyalar bilan qoʻshilgan boshqaruv xonasi, ofitserning ofislari mavjud edi. Dam olish xonasi, qurol-yarog 'va ombor, shuningdek, tashrif maydoni va hojatxonalar, qamoqxonaning podvalida zindonlar va dushlar bor edi. Zindonga olib boradigan asosiy zinapoya A-blokning yon tomonidagi Sunrise Alley boʻylab yotardi, ammo zindonlarga D-blok koridori boʻylab qopqon eshigidagi zinapoyalar orqali ham kirish mumkin edi. Alkatrazga barcha tashriflar uchun nazoratchining yozma roziligi talab qilingan.
Xavfsizlik
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/93/Alcatraz_Gun_Gallery.JPG/220px-Alcatraz_Gun_Gallery.JPG|thumb|221x221px| Qurol galereyasi 1934-yil 1-yanvarda qamoqxonalar byurosi Federal qamoqxonani tashkil qilganida, ular Alkatrazni „qochib ketilmaydigan“ qilish uchun qamoqxona kameralari xavfsizligini kuchaytirish, shuningdek, oʻz xodimlarining yashash sharoitlarini yaxshilash choralarini koʻradilar. Binolarga xavfsizlik va qulaylikni oshirish uchun zamonaviy texnologiyalar qoʻshildi. Toʻrtta strategik joyda tashqarida qoʻriqlash minoralari qurildi. Kameralar qayta qurildi va nazorat qutilaridan boshqariladigan asbob-uskunalar oʻtkazmaydigan poʻlat hujayrali old qismlar va qulflash moslamalari bilan jihozlandi va derazalar temir panjara bilan qoplandi. Ovqatlanish zallari va ustaxonalarning kirish joylariga elektromagnit metall detektorlar oʻrnatilgan. Tegishli joylarda masofadan boshqariladigan koʻzni achishtiruvchi oqizuvchi gaz ballonlari oʻrnatiladi. Yoʻlaklar boʻylab patrul qilish uchun pulemyot bilan qurollangan qoʻriqchilar bilan masofadan boshqariladigan qurol galereyalari oʻrnatiladi.
Hojatxona va elektr tarmoqlarida obodonlashtirish ishlari olib borilgan. Mahkumlarning yashirinishi va qochib ketishining oldini olish uchun esa eski tunnellar beton bilan berkitiladi. Qorovullar, boshliqlar va kapitanlarning oilalari bilan yashashi uchun sifatli uy-joy sharoitlari yaratiladi. Warden Jonston, AQSh Bosh prokurori Gomer Kammings va Qamoqxonalar Byurosining birinchi direktori Sanford Beyts zamonga moslashgan „afsonaviy qamoqxona“ni yaratish uchun yaqin hamkorlik qildilar. Natijada Alkatraz orolidagi federal qamoqxona „Sem amakining iblis oroli“ laqabini oldi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3b/Alcatraz_guards.jpg/220px-Alcatraz_guards.jpg|thumb| Alkatraz qoʻriqchilari Alkatraz boshqa qamoqxonalarda muammolarga sabab boʻlgan jinoyatchilarning eng yomonlarini joylashtirish uchun moʻljallangan boʻlishiga qaramay, qamoqxona maʼmurlari tomonidan oʻrnatilgan koʻrsatmalar va qoidalarga koʻra, sudlar mahbusni toʻgʻridan-toʻgʻri Alkatrazga yuborishni buyura olmas edilar. Alkatrazga kirgan mahbuslar kelishidan oldin jiddiy tadqiqotlar va baholashlardan oʻtadilar. Qamoqxonada xavfsizlik juda qattiq boʻlib, panjaralar, eshiklar, qulflar, elektr jihozlari va boshqa jismoniy xavfsizlik doimiy ravishda tekshirilgan.
Yelkaning aylanuvchi oldingi arteriyasi
Yelkaning aylanuvchi oldingi arteiyasi (anterior circumflexae humeral arteria) qo'lning arteriyasidir. Bu qo'ltiq osti arteriyasidan ajralib ketgan ikkita aylanuvchi arteriyalardan biri, ikkinchisi - arteria circumflexae humeri. Yelkaning oldingi aylanuvchi arteriyasiga qaraganda ancha kichikroq bo'lib, unga deyarli qarama-qarshi tomonda, qo'ltiq osti arteriyasining lateral tomonidan paydo bo'ladi.
Yelkaning oldingi aylanuvchi arteriyasi gorizontal ravishda, tumshuqsimon-bilak va ikki boshli mushagiining kalta boshi ostida, dumg'aza bo'yni oldida o'tadi.
Do'mboqlararo egatga yetib borgach,u bo'g'imga ko'tarilib, son suyagining boshini va yelka-bo'g'imini ta'minlaydigan shoxchani chiqaradi.
Keyin tomirning tanasi ikki bosh suyagining uzun boshi va deltasimon mushaklari ostidan oldinga qarab davom ettiriladi va yelkaning aylanuvchi orqa arteriyasi bilan anastomozlashadi.
Manba
Ushbu maqola Gray's Anatomy (1918)ning 20-nashrining 589-betidagi umumiy foydalanishdagi matnni o'z ichiga oladi.
Bunyodkor (ayollar futbol klubi)
Bunyodkor ayollar futbol klubi, qisqacha Bunyodkor-W — Toshkent shahrining futbol klubi. Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasining Toshkent shahar boʻlimi tomonidan boshqariladi. 2018-yilda tashkil topgan. Ayollar Oliy ligasida qatnashadi.
Joriy tarkibi
2022-yil 23-oktabr holatiga
Suv taʼminoti
Suv taʼminoti - aholini, jamoat binolari va sanoat korxonalarini, transport, qishloq xoʻjaligi. va boshqalarni suv bilan taʼminlashga oid tadbirlar majmui. Suv taʼminoti bir necha ming yillardan beri maʼlum. Qad. Misrda yer osti suvlarini juda chuqur quduklar qazib, oddiy mexanizm bilan chiqarishgan. Bunda sopol, yogʻoch, metall (mis va qoʻrgʻoshin) quvurlaridan foydalanishgan. Qad. Rimda yirik markazlashtirilgan Suv taʼminoti tizimi boʻlgan. Oʻrta Osiyoda St. mil. av. 6—5-asrlardan maʼlum. Qadimgi Samarqand shahri Suv taʼminotida shaharga kiraverishda katta toʻgʻon qurilgan, uning ustidan shaharga katta ariqoʻtkazilgan. Ariq izlari hozir ham mavjud (qarang Afrosiyob).
Suv taʼminotida qoʻllaniladigan muhandislik inshootlari kompleksi St. tizimi yoki vodoprovod deb ataladi. Aholi yashaydigan punktlardagi barcha Suv taʼminoti tizimlari markazlashtiriladi. Suv taʼminotining kommunal (jamoat binolari va aholini suv bilan taʼminlaydigan) hamda ishlab chiqarish. (sanoat yoki q.h.ni suv bilan taʼminlaydigan) xillari bor. Suv taʼminotida tabiiy suv manbalari — ochiq havzalar (daryo, koʻl, dengiz, suv ombori va boshqalar) hamda yer osti suvlari (buloqlar, artezian suvlari va boshqalar)dan foydalaniladi. Aholi egʻtiyoji uchun eng yaroqli suv — yer osti suvlaridir. Lekin yer osti suvlari aholining ehtiyojini toʻliq qondira olmaydi. Shuning uchun yirik shaharlar va sanoat korxonalari chuchuk suvli ochiq havzalar suvidan taʼminlanadi.
Suv taʼminotining umumiy sxemasi: suv qabul qilish inshooti 1, I nasos st-yasi 2, suv tozalash inshootlari 3, toza suv rezervuari 4; II nasos st-yasi 5, suv yoʻllari 6 (quvurlar, beton ariklar va boshqalar), vodoprovod tarmogʻi 7 va bosim minorasidan iborat. Mahalliy sharoitga qarab, St. sxemasi oʻzgarishi mumkin. Masalan, havza suvini tozalashning keragi boʻlmasa, suv tozalash inshootlarini qurishga ehtiyoj qolmaydi. Agar suv havzasi suv bilan taʼminlanadigan obʼyektdan baland joylashgan boʻlsa, nasos st-yalari qurilmaydi.
Yer osti suvlarini chiqarish uchun quvurli quduklar va gorizontal suv yigʻgichlardan foydalaniladi. Buloq suvlari kaptaj inshootlari (gʻishtin idishlaʼr, kameralar va boshqalar)ga yigʻiladi. Koʻpincha, yer osti havzalaridagi suv nasos yordamida yuqoridagi idishga toʻplanadi, u yerdan nasos stansiyasi yordamida isteʼmolchilarga yuboriladi. Nasos styalari, odatda, markazdan qochma nasoslar, rostlash, saqlash va nazoratoʻlchash apparatlari bilan, koʻplari teleboshqarish qurilmalari bilan taʼminlanadi, baʼzilari toʻliq avtomatlashtiriladi.
Tozalash inshootlarida tozalangan suv vodoprovod tarmogʻi orqali isteʼmolchilarga tarqatiladi. Sanoat korxonalarida (maʼlum sharoitda) Suv taʼminotining aylanma va ketma-ket foydalanish tizimlari qoʻllaniladi. Aylanma tizimda ishlab chiqarish.da ishlatilgan suvni sovitib, tindirib, tozalab, undan yana foydalaniladi. Ketma-ket foydalanish tizimi bir korxonada ishlatilgan suvdan boshqa bir korxonada foydalanishni koʻzda tutadi, natijada suv ancha tejaladi.
Suv transporti
Suv transporti - transport turi. Tabiiy (daryo, koʻl, dengiz, okean va qoʻltiqlar) va sunʼiy (kanal, suv omborlari) suv yoʻllari orqali yuk va passajirlar tashiladi. Suv transporti daryo transportoʻ va dengiz transpormura boʻlinadi.
Suv taʼminoti
Aholi yashaydigan punktlar, asosan, mahalliy suv havzalari suvi bilan taʼminlanadi. Masalan, Toshkent shahri Chirchiq, Boʻzsuv va boshqa tabiiy suv xavzalaridan suv ichadi. Toshkentning St. markazlashtirilgan, yaʼni barcha St. tizimlari birbiriga ulangan. Aholiga beriladigan suv sifati katʼiy sanitariya koʻrigidan oʻtkazib turiladi. Bu ish shahar va tuman sanepidstansiyalari zimmasiga yuklangan. Qishloq xoʻjaligining suvga boʻlgan ehtiyojlari, daryolar, kanallar, suv omborlari, kollektorlar, novlar, suv tarqatish inshootlari, nasos st-yalari va boshqa sugʻorish majmualari orqali qondiriladi.
Yuxarı Ağcakənd
Yuxarı Ağcakənd (Yukhary Aghjakend; Վերինշեն) — Ozarbayjonning Goʻranboy tumani tarkibiga kiruvchi shaharcha. Shahar Aşağı Ağcakəndning Munitsipalitet tarkibiga kiradi. The village had an Armenian majority prior to the First Nagorno-Karabakh War va Operation Ring.
Toponimiya
Qishloq allaqachon tanilgan Aghjaken Verin edi. (Աղջաքենդ Վերին).
583 (son)
583 (besh yuz sakson uch) — 582 va 584 sonlari orasidagi natural son.
Ushbu songa eng yaqin tub sonlar
Ulam spiraliga koʻra, binafsha fondagi sonlar tub sonlar, yashil fondagi sonlar esa kvadrat ildizdan chiqadigan sonlardir.
Həzi Aslanov (Ozarbayjon)
Həzi Aslanov — Ozarbayjonning Agstafa tumani Koçvalili munisipalitetiga qarashli qishloq. Qishloq sovet harbiy boshligʻi Azi Aslanov sharafiga nomlangan.
Suv ustuni millimetri
Suv ustuni millimetri - bosimning tizimga kirmagan birligi; qisqa mm suv ustuni bilan belgilanadi. 1 mm suv ustuni =9,80665 Pa=104kgk/sm2=7,3556YU"2 mm simob ustuni.
Lhor
Lhor Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Moselle departamenti Château-Salins tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,3 km2. Dengiz sathidan 218 – 249 m balandlikda joylashgan.
Bucha tumani
Bucha tumani ( Бучанський район   romiylashtirilgan  ) — Ukrainaning Kiev viloyatidagi tuman (tuman). U 2020-yil iyul oyida Ukrainaning ma'muriy bo'linmalarini isloh qilish doirasida yaratilgan. Maʼmuriy markazi Bucha shahri. Bitta tugatilgan tuman, Borodyanka tumani, tugatilgan Kiyev-Svyatoshin va Makariv rayonlarining bir qismi, shuningdek, Irpin munitsipaliteti va ilgari viloyat ahamiyatiga ega boʻlgan shahar sifatida qoʻshilgan Bucha shahri Bucha tumaniga birlashtirildi. Viloyat nomi Dnestr daryosidan olingan. Tuman aholisi 362,382 kishi
Tashkil etilgan vaqtda tuman 12 ta xromadadan iborat edi:
Suv tushirgich
Suv tushirgich — kanal va daryolarda suv oqimi oshib tushadigan toʻsiq (boʻsagʻa). Bunda suv oqimini yoʻnaltirish uchun toʻsiq yuqorisiga toʻgʻri toʻrtburchak, uchburchak yoki trapetsiya shaklidagi teshiklar qilinadi. Ular yon tomondan tirgak yoki oraliq devorlar bilan chegaralanadi. Suv tushirgich yupqa devorli; keng toʻsiqli va shakldor toʻsikli boʻladi. Toshqin davrida yoki suv koʻttayganda suv omboridan ortiqcha suvni chiqarib tashlash, shuningdek, toʻgʻon yoki shlyuzdan pastki inshoot (pastki byef) ga kerakli suvni oʻtkazish uchun moʻljallangan gidrotexnika inshooti suv tashlama (obpartov) deb ataladi. U toʻgon tepasiga va yuqorigi byef sirti ostiga qilingan yoki ikkalasi pastbaland oʻrnatilgan teshik (kuvur)lardan iborat boʻlishi mumkin. Bunda suvning oʻtishi ochibyopsa boʻladigan gidrotexnika zulfini bilan tartibga solinadi. Uning avtomatik tarzda ishlaydigan (mas, sifonli) turlarida zulfinlar boʻlmaydi. Suv omborini suvdan boʻshatish, uni choʻkindilardan tozalash va suvni pastki byefga oʻtkazishga moʻljallangan teshikli gidrotexnika inshooti suv boʻshatmasi deb ataladi.
Téa Leoni
Téa Leoni (, tugʻilgan Elizabeth Téa Pantaleoni; 1966-yil 25-fevral) — amerikalik aktrisa. Oʻzining ilk karerasida u „Flying Blind“ (1992—1993) va "Yalangʻoch haqiqat" (1995—1998) televizion sitkomlarida rol oʻynagan. Uning yutuq roli 1995-yilda " Bad Boys " komediya filmida boʻlgan. Keyingi-yillarda Leoni Deep Impact (1998), The Family Man (2000), Yura Parki III (2001), Spanglish (2004) va Dik va Jeyn bilan qiziqarli (2005) kabi filmlarda bosh rollarni ijro etgan. 2014-yildan 2019-yilgacha u CBS telekanalining " Madam Secretary " siyosiy dramasi seriyasida Elizabet Makkord rolini oʻynagan.
Erta hayot va oila
Leoni 1966-yil 25-fevralda Nyu-York shahrida tugʻilgan. Uning onasi Emily Ann (nami Patterson) dietit va ovqatlanish boʻyicha mutaxassis, otasi Antony Pantaleoni esa Fulbright &amp; Jaworski firmasida korporativ advokat boʻlgan. Uning otasi tomonidan bobosi italyan, ingliz va irlandiyalik edi, italiyalik iqtisodchi va siyosatchi Maffeo Pantaleonining jiyani boʻlgan. Leonining otasi tomonidan buvisi, amerikalik ovozsiz kino aktrisasi va gumanitar HXelenka Adamovska Pantaleoni Massachusets shtatining Bruklin shahrida polshalik musiqachilar Jozeph Adamovski va Antonina Szumovska-Adamovska oilasida tugʻilgan. Leonining onasi Texasning Amarillo shahrida tugʻilgan va aktyor Xank Pattersonning jiyani.
Faoliyati
1988-yilda Leoni 1970-yillardagi Charlining farishtalari shousining yangilangan versiyasi boʻlgan „Angels 88“ filmining yulduzlaridan biri rolini oʻynadi. Ishlab chiqarish kechikishidan keyin shou hech qachon efirga uzatilmadi. Keyingi-yili u NBC telekanalining kunduzi „Santa Barbara“ serialida Lisa DiNapoli rolini ijro etdi. 1991-yilda u „ Switch „ komediyasida kichik rol bilan oʻzining kino debyutini qildi va keyinroq “Oʻzlarining ligasi“ (1992) filmida yana bir kichik rol oʻynadi.
Televideniyeni tark etgach, Leoni Yer tomon urilayotgan kometa haqidagi katta byudjetli falokat filmi Deep Impact (1998)da bosh rolni ijro etdi. Film tanqidchilar tomonidan turli baholarga sazovor boʻldi, lekin butun dunyo boʻylab 349 million dollar yigʻib, kassada muvaffaqiyat qozondi. Keyinchalik u yana ikkita katta byudjetli filmlarda bosh rollarni ijro etgan: romantik komediya "Oila odami" (2000), Nicolas Cage bilan birga rol oʻynagan va " Yura davri parki III " (2001) ilmiy-fantastik filmi William H. Macy qahramonining sobiq rafiqasi rolida. 2002-yilda u Woody Allen rejissyori boʻlgan " Hollywoodning oxiri " filmida kinostudiya rahbari sifatida rol oʻynadi va " Men biladigan odamlar " kinofilmidagi bomba jinoyat dramasida yordamchi rol oʻynadi. 2004-yilda u moliyaviy jihatdan muvaffaqiyatsiz boʻlgan Spanglish komediya-dramasida Adam Sandler qahramonining rafiqasi sifatida paydo boʻldi. 2005-yilda Leoni Jim Kerri bilan birga Dik va Jeyn bilan qiziqarli komediya filmida rol oʻynadi. Film butun dunyo boʻylab 202 million dollar yigʻdi.
Gemoglobin
Gemoglobin miqdori
RBClar har 100ml da 34gr gemoglobin saqlash qobilyatiga ega. Odatda, bu koʻrsatkichdan yuqori boʻlmaydi, sabab bu koʻrsatkich gemoglobinning hujayrada hosil boʻlish metabolik chegarasi hisoblanadi. Sogʻlom odamlarda Hb koʻrsatkichi odatda maksimumga yaqin boʻladi, agar Hb sintezida defitsitlar yuzaga keladigan boʻlsa, koʻrsatkich ham ancha past boʻladi. Buning hisobiga RBC larning har biri Hb ga toʻyinishi maqsadida hujayralar hajmi ham kichrayishi mumkin. Sogʻlom erkaklarda gemoglobinning oʻrtacha miqdori 145gr/l (130-160gr/l) ayollarda esa bu koʻrsatkich 130gr/l (120-140gr/l) boʻlishi mumkin. Qondagi gemoglobinning umumiy miqdori 600-800 gr ni tashkil qiladi. Gemoglobinning eng yaxshi oʻrtacha miqdori 166,6gr/l hisoblanadi. Har bir gramm Hb 1,34ml kislarod tashishini inobatga olsak, erkaklarda 100ml qon 20ml O2 tashisa ayollarda 100ml qon 19ml kislarod tashiydi.
Gemoglobin sintezi
Gemoglobin sintezi proeritroblastlarda boshlanadi va retikulotsitlar bosqichigacha davom etadi. Yaʼniki, retikulotsitlar suyak koʻmigidan chiqib qonga oʻtganda, ular yetuk eritrotsit boʻlguncha yana bir kun yoki shunga yaqin vaqtda gemoglobin sintezini davom ettiradi. Bir kecha kunduzda 8gr gemoglobin (organizmdagi gemoglobinning 1%i) parchalanadi va oʻt pigmentiga aylanadi.
Polsha Konik
thumb|302x302px|Polsha Konik Polsha Konik (konik) — oʻrta boʻyli otlarning polshalik zoti. Ushbu zotga XIX asrda yoʻq boʻlib ketgan Tarpan oti eng koʻp ta'sir qilgan deb ishoniladi.
Gemoglobin
Gemoglobin sintezi
1. Suksinil Ko-A (bu krebs siklida hosil boʻladi) glitsin bilan birikib pirrol molekulasini hosil qiladi.
Polsha Konik
Tarix
XX asrning boshlarida Polshada tarpan zoti yordamida koʻpaytiriladigan "konik" uy ishchi otining zoti mavjud edi. Tuzilishi (fenotip) boʻyicha bu zot tarpanga juda yaqin edi. Tarpan yoʻq boʻlib ketganidan soʻng, Belaya veja pushchasining Polsha qismida, dehqon xoʻjaliklaridan (tarpanlar turli vaqtlarda paydo boʻlgan va nasl bergan) toʻplangan otlardan tarpan zotiga oʻxshash otlar sun'iy ravishda tiklangan va ularning tashqi koʻrinishi tarpanga oʻxshaydi. Ular Yevropa oʻrmon-dashtlari sharoitiga moslashgan. Ba'zi otlar esa yovvoyi tabiatga qoʻyib yuborildi, keyinchalik tarpan otlari ham Belorussiyaning Belovejskaya Pushcha qismiga keltirildi. Ba'zi ekologik tashkilotlar, masalan, Toros jamgʻarmasi yoki Yevropa yovvoyi tabiati, soʻnggi yillarda olimlar tomonidan nashr etilgan DNK tekshiruvlariga asoslanib, Konikning Yevropaning mahalliy yovvoyi otlari bilan aloqasi boʻrttirilmasligi kerakligini ko'rsatadi.
Gemoglobin
Gemoglobin sintezi
2. 4 pirrol molekulasi protoporfin-9 ni hosil qiladi.
Polsha Konik
Tarix
Hozirda Polsha otlari dunyoning koʻplab hayvonot bogʻlarida yashaydi va 2011-yil oxirida Butunjahon tabiatni muhofaza qilish jamgʻarmasi (WWF) ularni tabiatga qaytarish dasturini ishga tushirdi.
Gemoglobin
Gemoglobin sintezi
3. Protoporfirin 9 Fe bilan birikib gemni hosil qiladi.
Polsha Konik
Tashqi koʻrinish
Polsha koniklari tanasining orqa tomoni qora kamarli sichqon rangida. Bu zotning ba'zi otlari ranggi qishda oq rangga aylanadi. Otning balandligi 125-135 sm. Konik ibtidoiy otning xususiyatlariga ega va tarpanga oʻxshaydi.
Gemoglobin
Gemoglobin sintezi
4. Va nihoyat, har bir gem ribosomalarda sintezlangan globin polipeptidi bilan bogʻlanadi va gemoglobin zanjirini (alfa yoki betta) hosil qiladi.
Kalpana Chawla
Kalpana Chawla (1962-yil 17-mart — 2003-yil 1-fevral) asli hindistonlik amerikalik astronavt va muhandis-mexanik boʻlib, kosmosga chiqqan birinchi hindistonlik ayol boʻlgan. U birinchi marta 1997-yilda kosmik kemasida missiya mutaxassisi va asosiy robot qoʻl operatori sifatida uchgan.
Gemoglobin
Gemoglobin sintezi
5. 4ta bu zanjir esa gemoglobinning yetuk molekulasini hosil qiladi.
Kalpana Chawla
Uning ikkinchi parvozi 2003-yilda Kolumbiya kosmik kemasining soʻnggi parvozi boʻlgan STS-107 da amalga oshirildi. Chawla Kolumbiya kosmik kemasi halokatida halok boʻlgan yetti ekipaj aʼzosidan biri boʻlib, kosmik kema Yer atmosferasiga qayta kirishi bilan parchalanib ketgan. Chawla vafotidan keyin Kongressning fazoviy faxriy medali bilan taqdirlandi va bir nechta koʻchalar, universitetlar va muassasalar uning sharafiga nomlandi. U Hindistonda milliy qahramon sifatida tanilgan. Chawla 2003-yil 1-fevralda vafot etdi.
Gemoglobin
Gemoglobin turlari
Polipeptidning aminokislata tarkibiga qarab, gemoglobin zanjirining alfa, betta, gamma va delta (zeta va epsilon ham) zanjirlari farqlanadi. Voyaga yetgan odamda Gemoglobinning A turi mavjud boʻlib, u 2ta alfa va 2ta betta zanjirlardan tarkib topadi. Yuqoridan koʻrib turganimizdek, gemoglobin zanjiri oʻz tarkibida temir saqlovchi - gem prostetik guruhini ham saqlaydi. 1ta gemoglobin zanjirida 1ta temir atomi saqlansa, 1ta gemoglobin molekulasida 4ta Fe atomi saqlanadi. Xuddi shu Fe atomlari (yaʼni bir molekula gemoglobin) bir vaqtning oʻzida 4 molekula O2 ni tashishi mumkin. Katta yoshdagi odamlarda Hb eng koʻp qismini (>95%) A fraksiya – adultus Hb tashkil qiladi. <3.5% qismni esa A2 fraksiya tashkil qiladi. Katta yoshdagi odamlarda F fraksiya – fetal Hb (homila) ham uchraydi. Uning miqdori 2% dan oshmaydi. Fetal gemoglobin, asosan, homila qonida boʻlib, tugʻilish vaqtida uning miqdori 70-90% ni tashkil qiladi. F gemoglobinning O2 ni biriktirish qobilyati A ga nisbatan ancha kuchli, shu sababli homila qonida O2 ning tarangligi nisbatan past boʻlishiga qaramasdan homila toʻqimalari gipoksiyaga uchramaydi. Shuningdek, homilaning dastlabgi gemoglobini – primitive Hb deyiladi va u gemopoez mezoblastik davrida uchraydi.
Gemoglobinning fiziologik birikmalari
Sogʻlom organizmda gemoglobin 3 xil fiziologik birikma shaklida boʻladi.
Kalpana Chawla
Erta hayot va taʼlim
Kalpana Chawla 1962-yil 17-martda Haryana shtatining Karnal shahrida tugʻilgan. U Karnaldagi Tagore Baal Niketan oʻrta maktabini tamomlagan. U mahalliy parvoz klublariga bordi va otasi bilan samolyotlarni tomosha qildi. 1961-yilning 1-iyuliga qadar uning tugʻilgan sanasi oilasi tomonidan soxtalashtirilgan va u kirish imtihoniga kiritilishi mumkin edi. Hindistonning Panjob muhandislik kollejida aviatsiya muhandisligi boʻyicha bakalavr darajasini qoʻlga kiritgach, 1982-yilda AQShga koʻchib oʻtdi va 1984-yilda Arlingtondagi Texas universitetida aerokosmik muhandislik boʻyicha magistrlik darajasini oldi. Chawla 1986-yilda ikkinchi magistr darajasini va 1988-yilda Kolorado Boulder universitetida aerokosmik muhandislik boʻyicha PhD darajasini oldi.
Gemoglobin
Gemoglobinning fiziologik birikmalari
1. Oʻziga O2 ni biriktirib oksigemoglobin HbO2 hosil qiladi va arterial qonda boʻladi.
2. O2 ni qayta ajratgan deoksigemoglobin
Kalpana Chawla
Karyerasi
1988-yilda Chawla NASAning Ames tadqiqot markazida ishlay boshladi va u yerda vertikal qisqa uchish va qoʻnish (V/STOL) tushunchalari boʻyicha hisoblash suyuqliklari dinamikasi (CFD) tadqiqotini oʻtkazdi. Chawla tadqiqotining koʻp qismi texnik jurnallar va konferensiya maqolalariga kiritilgan. 1993-yilda u Overset Methods kompaniyasiga qoʻshildi, Inc. kompaniyaga vitse-prezident va bir nechta tana muammolarini simulyatsiya qilishga ixtisoslashgan tadqiqotchi olim sifatida qoʻshildi. Chawla samolyotlar, planerlar va bitta va koʻp dvigatelli samolyotlar, gidrosamolyotlar va planerlar uchun tijorat uchuvchi litsenziyalari boʻyicha Sertifikatlangan parvoz oʻqituvchisi reytingiga ega edi. 1991-yil aprel oyida AQSh fuqaroligini olgandan soʻng, Chavla NASAning Astronavtlar korpusiga ariza berdi. U 1995-yil mart oyida korpusga qoʻshildi va 1997-yilda birinchi parvozi uchun tanlangan.
Gemoglobin
Gemoglobinning kislorodga toʻyinishi
Hb va HbO2 ning yorugʻlikni yutish qobilyatlari har xil boʻlib, bundan qonning O2 bilan toʻyinganligini aniqlashda foydalaniladi. Hozirgi kunda qoʻllaniladigan Puls-oksimetr aynan shu prinspda ishlab, qon O2 bilan qancha toʻyingan boʻlsa, yuborilgan infraqizil nurlar shuncha koʻp yutiladi va datchik tomonidan nurning qancha miqdori yutilganligi koʻrsatiladi. Normada kislarodga toʻyinganlik darajasi 89% dan yuqori boʻlish kerak. Oksimetrni oʻqishda haqiqiy natija, olingan natijadan ±2 birlikka farq qiladi. Yaʼni olingan natija 85 boʻladigan boʻlsa, haqiqiy natija 83-87 oraligʻida hisoblanadi. (Gemoglobinning 1gr i  1,34ml O2 ni biriktira oladi. Demak qondagi mavjud 600gr Hb 800ml O2 ni biriktira oladi.)
Kalpana Chawla
Birinchi kosmik missiya
Uning birinchi kosmik missiyasi 1997-yil 19-noyabrda Kolumbiyaning STS-87 kosmik kemasida uchgan oltita astronavtdan iborat ekipaj tarkibida boshlandi. Chawla kosmosga uchgan birinchi hind ayoli edi. U koinotning vaznsizligida sayohat qilar ekan, u: „Sen shunchaki aqldan ozgansan“ shu fikrlarni bildirgan edi. U Yer atrofida 252 marta yoki 10,67 million km atrofida aylanadi. Chawla oʻzining birinchi missiyasida 252 Yer orbitasi boʻylab 10,4/6,5 million milya masofani bosib oʻtdi va kosmosda 376 soatdan (15 kun va 16 soat) koʻproq vaqtni qayd etdi. STS-87 paytida u notoʻgʻri ishlaydigan Spartan sunʼiy yoʻldoshini joylashtirish uchun mas’ul edi, bu sunʼiy yoʻldoshni qoʻlga olish uchun Uinston Skott va Takao Doi tomonidan kosmik sayohatni talab qildi. NASAning besh oylik tekshiruvi Chawla dasturiy interfeyslari va parvoz ekipaji va yerni boshqarish tartib-qoidalarida xatolarni aniqlash bilan oqlandi. STS-87 parvozdan keyingi faoliyatini tugatgandan soʻng, Chawla kosmik stantsiyada ishlash uchun astronavtlar kabinetidagi texnik lavozimlarga tayinlandi.
Gemoglobin
Gemoglobinning patologik birikmalari
Organizmda Hb ning boshqa birikmalari ham boʻlishi mumkin. Bunday birikmalarga karboksigemoglobin HbCO va metgemoglobin MetHb kiradi. Bu moddalar baʼzi moddalarning zahiralanishi oqibatida hosil boʻladi. Karboksigemoglobin gemoglobinning CO bilan birikmasi boʻlib, juda mustahkamdir. Gemoglobindagi Fe ning CO ni biriktirish qobilyati esa, O2 ni biriktirish qobilyatidan 300marta kuchli. Nafas bilan olinayotgan havo tarkibida hatto 0,1% CO boʻlsa, 80% gemoglobin HbCO ga aylanib, O2 biriktira olmaydi, bu esa hayot uchun xavfli. Is gazidan salgina zaharlanish qaytar jarayondir. Toza havodan nafas olinganda CO asta-sekin karboksigemoglobindan ajralib chiqib ketadi. Zaharlangan odamni sof kislarod bilan nafas oldirilsa karboksigemoglobinning parchalanishi 200 marta tezlashadi. Gemoglobinning patologik birikmalaridan boʻlgan metgemoglobin kuchli oksidlovchilar: ferrisianid (qizil qon tuzi), kaliy permanganat, amilnitrit, propil nitrit, anilin, bertole tuzi, fenatsitin taʼsir etganda hosil boʻladi. Ayni vaqtda gemoglobin tarkibidagi Fe ning valentligi oʻzgaradi – ikki valentli Fe uch valentliga aylanadi. Qonda metgemoglobin koʻp yigʻilib qolganda qon toʻqimalarga O2 bera olmaydi va organizm halok boʻladi.
Kalpana Chawla
Fojiali missiya
thumb| STS-107 ekipaji 2001-yil oktabrda. Chapdan oʻngga: [[David M. Brown|Braun, Er, Klark, Kalpana Chavla, Anderson, MakKol, Ramon]] 2001-yilda Chawla STS-107 ekipaji tarkibida ikkinchi parvozi uchun tanlangan. Ushbu missiya rejalashtirishdagi nomuvofiqliklar va texnik muammolar, masalan, 2002-yil iyul oyida shattl dvigatellari laynerlarida yoriqlar topilganligi sababli bir necha marta kechiktirildi. 2003-yil 16-yanvarda Chavla nihoyat STS-107 missiyasida koinotga qaytdi. Ekipaj Yer va kosmik fanlarni oʻrganish, ilgʻor texnologiyalarni rivojlantirish, kosmonavtlarning salomatligi va xavfsizligini taʼminlash maqsadida 80 ga yaqin tajriba oʻtkazdi.
Kolumbiyaning 28-missiyasi boʻlgan STS-107 uchirilishi chogʻida „Space Shuttle“ning tashqi tankidan koʻpikli izolyatsiya boʻlagi sindi va orbitalning port qanotiga urildi. Avvalgi kema reyslarida koʻpik toʻkilishidan ozgina zarar koʻrgan edi, biroq baʼzi muhandislar Kolumbiyaga yetkazilgan zarar jiddiyroq deb taxmin qilishgan. NASA rahbarlari tekshiruvni cheklab qoʻydilar, agar u tasdiqlangan boʻlsa, ekipaj muammoni bartaraf eta olmagan boʻlardi.
Gemoglobin
Gemoglobinning kislorod bilan qaytar bogʻlanishi
Gemoglobin molekulasining eng muhim vazifasi erkin kislorod bilan qaytar bogʻlanish hisoblanadi. Normada 97% O2 gemoglobinga birikkan holda oʻpkalardan toʻqimaga tomon tashilsa, 3%i erkin holatda tashiladi. Oʻpka tomirlarida kislarod parsial bosimi yuqoriligi sabab gemoglobinga biriksa, toʻqimalarda bu bosim anchagina past boʻladi va qayta ajralib qonga chiqishiga sabab boʻladi. Kislarod gemoglobin tarkibidagi Fe ga ion bogʻlar bilan emas balki kordinatsion bogʻlanish deb nomlangan birikma holida yumshoq birikadi. Shu sababli toʻqimalarga molekular holida yetkaziladi.
Kalpana Chawla
Fojiali missiya
Kolumbiya Yer atmosferasiga qayta kirganida, zarar issiq atmosfera gazlarining kirib kelishiga va ichki qanot tuzilishini yoʻq qilishga imkon berdi, bu esa kosmik kemaning beqaror va parchalanishiga olib keldi. Halokatdan soʻng, xuddi Challenger halokatidan keyingi kabi, Space Shuttle parvozi ikki yildan koʻproq vaqtga toʻxtatildi. Xalqaro kosmik stansiya (XKS) qurilishi toʻxtatildi; Shuttle reyslari STS-114 bilan qayta tiklanmaguncha va ekipaj rotatsiyasi uchun 41 oygacha stansiya butunlay Rossiyaning Roskosmos davlat korporatsiyasiga tayangan.
Chawla 2003-yil 1-fevralda boshqa olti ekipaj aʼzosi bilan birga Kolumbiya kosmik kemasi halokatida halok boʻldi, Kolumbiya oʻzining 28-missiyasi STS-107 ni yakunlashdan koʻp oʻtmay Yer atmosferasiga qayta kirib kelganida Texas ustidan qulab tushdi. Uning qoldiqlari ekipajning qolgan aʼzolari bilan birga aniqlandi va uning xohishiga koʻra kuydirildi va Yuta shtatidagi Sion milliy bogʻiga tarqaldi.
Shaxsiy hayoti
1983-yil 2-dekabrda Kalpana Chawla 21 yoshida Jan-Pyer Xarrisonga turmushga chiqdi. Kolumbiyadagi fojiadan soʻng Xarrisonga kinoijodkorlar Kalpananing hayoti haqida film suratga olishni taklif qilishdi, biroq u ularning hayotini sir saqlashni maʼqul koʻrgani uchun rad javobini berdi. Xarrison oʻshandan beri boshqa turmushga chiqdi va kichik oʻgʻli bor. Kaliforniyaning Los Gatos shahrida nashriyot kompaniyasini boshqaradi.
Ommaviy madaniyatda
National Geographic’da hind yulduzlari haqidagi hujjatli filmlar seriyasi Mega Icons (2018—2020) Chawlaning yutuqlariga bagʻishlangan.
Suv fondi
Suv fondi — muayyan mamlakat xududidagi suv obʼyektlari majmui (qarang Davlat suv fondi).
Sharifiy (Shahrinav tumani)
Sharifiy (Шарифӣ)  — Tojikiston Respublikasining Shahrinav tumani, Hasanov jamotiga qarashli daha. Dahadan jamoat markazigacha 5 km, tuman markaziga 4 km.
Aholisi
Aholisi −2091 kishi.
Lidrezing
Lidrezing Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Moselle departamenti Château-Salins tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
90 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 9,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,5 km2. Dengiz sathidan 242 – 346 m balandlikda joylashgan.
Jewel g'ori
Jewel gʻori— AQSH da joylashgan boʻlib, uzunligi 232000 metr va chuqurligi 15,0 metrga yetadi.Ushbu „Optimistik“ gʻor dunyoning barcha speleologlariga maʼlum va bu ajablanarli hisoblanmaydi.Bu gʻor labirint uzunligi boʻlgan qitʼadagi eng katta gʻor hisoblanadi. Jahonda Flint-Rich va Mamontdan gʻorlaridan keyingi oʻrinda turadi.
Anvar Qosimov
Anvar Mahmudovich Qosimov (1933 Oʻsh shahri-yetakchi sovet, oʻzbek sharqshunos, hindshunos, turkshunos olimi, tashqi siyosat va xalqaro aloqalar boʻyicha eksperti, tarix fanlari doktori, professor, Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan yoshlar murabbiysi
Hayot yoʻli
Qosimov 13-aprel 1933 yili Oʻsh shahrida tugʻilgan, yetakchi sovet, oʻzbek sharqshunos, hindshunos, turkshunos olimi, tashqi siyosat va xalqaro aloqalar boʻyicha eksperti, tarix fanlari doktori, professor, Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan yoshlar murabbiysi. Oʻzbekiston Kompartiya Markaziy Qoʻmitasining targʻibot-tashviqot boʻlimi mudiri, SSSR tashqi ishlar vazirligi markaziy apparatida, SSSRning Turkiyadagi elchixonasining maslahatchisi, Toshkent Jahon iqtisodiyoti va diplomatiyasi dorilfununi va Toshkent Sharqshunoslik oliygoxi kafedrasi mudiri, professori, tarix fanlari doktori, bir necha oʻnlab ilmiy kitoblar muallifi. 1991 yili Anvar Qosimov rahbarligida Toshkent Sharqshunoslik oliygoxida jahon siyosati kafedrasi tuzilgan. Vetnam Sotsialistik Respublikasi Prezidentining (SRV № 571/2005/ QD/CTN, Xanoy, 7-iyun 2005 yildagi „Doʻstlik ordenlari va medallari bilan taqdirlash toʻgʻrisida“gi qaroridan koʻchirma: „Za bolshie zaslugi v okazanii pomoщi Vetnamu v podgotovke nauchnix kadrov, v ukreplenii drujbi i mnogostoronnego sotrudnichestva mejdu Vetnamom i Uzbekistanom“ nagradit Medalyu „Drujbi“ SRV Kasimova Anvara Maxmudovicha-professora Universiteta mirovoy ekonomiki i diplomatii i Tashkentskogo instituta Vostokovedeniya.
Yozgan asarlari
U bir necha oʻnlab ilmiy kitoblar muallifi :
Oilasi
Uning otasi Qosimov, Mahmud Tojiqulovich — sovet harbiy qoʻmondoni, birinchi oʻzbek polk komandirlaridan biri, Fargʻona viloyati harbiy komissari, SSSRning Erondagi elchixonasi harbiy attashesi. Onasi Karomatxon Nishonboyevna (Oʻsh shahrida tugʻilgan) — 26-iyun 1986-yili Fargʻona shahrida vafot etgan. SSSRning Erondagi elchixonasi qoshidagi tibbiy kasalxonada ishlagan.
Toʻrtta farzandi bor: qizlari Mumtoz Abdurazzoqova (1966, sharqshunos), Nazokat Qosimova (1969 va oʻgʻillari Mahmud Qosimov (1979, sharqshunos), Muzaffar Qosimov (1981, iqtisodchi, tadbirkor).
Uning qizi Qosimova Nazokat Anvarovna siyosiy fanlar doktori, Toshkent Jahon iqtisodiyoti va diplomatiyasi dorilfununi professori , Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlimi islohoti boʻyicha milliy eksperti , 50 dan oshiq ilmiy adabiyot muallifi.
Seləkəran
Seləkəran (shuningdek, Selakeran va Selyakeran) — Ozarbayjonning Astara tumanidagi qishloq. Aholisi 886 nafarni tashkil etadi.
Manbalar
TUrkum: Ozarbayjon qishloqlari
Ruanda davlat madhiyasi
„Rwanda Nziza“ (Kinyarwanda: [ɾɡwɑː.ndɑ nzǐː.zɑ], „Goʻzal Ruanda“) 2002-yil 1-yanvardan beri Ruandaning milliy madhiyasi hisoblanadi. U 1962-yildan beri davlat madhiyasi boʻlgan „Rwanda Rwaku“ning oʻrnini egalladi.
Tarix
1962-yilda Belgiyadan mustaqillikka erishgan Ruandaning asl madhiyasi „Rwanda Rwaku“ („Bizning Ruanda“) deb nomlangan. Mustaqillikka Ruanda inqilobidan keyin yuqori keskinlik davrida erishildi. Ozchilik tutsi guruhining asrlar davomida hukmronligi atigi uch yil ichida agʻdarildi, koʻpchilik hutular kuchli qoʻzgʻoloni natijasida hokimiyatni qoʻlga kiritdi va buning natijasida 100 000 dan ortiq kishi qoʻshni davlatlardan boshpana izlashga majbur boʻldi. Grégoire Kayibanda va Juvénal Habyarimana prezidentlik qilgan keyingi oʻttiz yil zoʻravonlik davrlarining davom etishi bilan kechdi. 1990-yillarda Paul Kagame preziden boʻlishi bilan fuqarolik urushi nihoyasiga yetdi. Prezident Habyarimananing oʻldirilishi va 1994-yilgi Ruanda genotsidi qonli voqealarga sabab boʻldi, unda 500 000 dan 1 000 000 gacha tutsi xalqi halok boʻldi va siyosiy jihatdan moʻtadil xutular muvaqqat hukumat buyrugʻi bu ishni amalga oshirdi.
1994-yil iyulida Kagamening armiyasi mamlakat ustidan nazorat oʻrnatgach, genotsid tugatildi. Birlik hukumati mamlakat ustidan nazoratni oʻz qoʻliga olgach, „kelishuv“ davri boshlandi. Kagame shu paytdan boshlab de-fakto yetakchi edi va 2000-yilda prezidentlik lavozimini egalladi. Ushbu saʼy-harakatlarning bir qismi sifatida va goʻyoki mamlakatning zoʻravon oʻtmishidan tanaffus qilish uchun hukumat mamlakat ramzlarini, jumladan bayroq, gerb va davlat madhiyasini tubdan qayta koʻrib chiqishni qabul qildi. Biroq, oʻsha paytda baʼzi Ruandaliklar aytilgan fikrga shubha bildirishgan va bularning barchasini hukmron Ruanda vatanparvarlik frontining belgilangan davlat ramzlarini oʻzgartirish orqali oʻz siyosiy hokimiyatini taʼminlashga urinishi sifatida qarashgan.
Yangi davlat madhiyasining matni va musiqasini buyurtma qilish uchun hukumat milliy tanlov uyushtirdi. Karubanda qamoqxonasidagi Faustin Murigo tomonidan yozilgan soʻz va Ruanda armiyasi cholgʻu orkestrining aʼzosi kapitan Jean-Bosco Hashakaimana ohangi bilan „Rwanda Nziza“ gʻolib deb topildi. „Rwanda Nziza“ 2002-yil 1-yanvarda Ruandaning rasmiy madhiyasiga aylandi.
Qoyaga ko‘tarilish
left|thumb|263x263px Qoyaga ko‘tarilish (rock climbing ) — bu tabiiy yoki sun’iy relflarga ko‘tarilishdan iborat sport turi va faol dam olishga kiradi. Alpinizmning bir turi sifatida paydo bo‘lgan qoyaga ko‘tarilish bugungi kunda mustaqil sport turiga aylandi. 2016-yil 3-avgustda qoyaga chiqish sporti XOQ tomonidan 2020-yilgi yozgi Olimpiya o‘yinlarining Olimpiya dasturiga kiritildi.
Qoyaga ko‘tarilishning paydo bo‘lishi va rivojlanishi
Bo‘sh vaqtda qoyaga ko‘tarilish esa Yevropada keng tarqaldi: Germaniyaning qoyali hududlari (Sakson Shveysariyasi, Sittau tog‘lari va boshqalar), Avstriya (Tirol Alp tog‘lari), Shotlandiya, Irlandiya, Shveysariya va boshqa mamlakatlarning qoyalarini o‘z ichiga oladi.
Amerika Qo‘shma Shtatlarda 20-asr boshlarida Yosemit milliy bog‘ida qoyaga ko‘tarilish vujudga keladi va barqaror rivojlana boshladi.
Dunyoda qoyaga ko‘tarilish rivojlangani sari yangi hududlar o‘rganildi. Hozirgi vaqtda dunyoda 2500 dan ortiq qoyaga ko‘tarilish zonalari mavjud.
20-asrning ikkinchi yarmida qoyaga chiqish butun dunyoda tan olingan sport turiga aylandi, unda muntazam ravishda xalqaro musobaqalar o‘tkazib kelinadi.
Litvaga qarashli shaharlar roʻyxati
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/54/Vilnius_skyline_by_Augustas_Didzgalvis.jpg/220px-Vilnius_skyline_by_Augustas_Didzgalvis.jpg|thumb| Litvaning poytaxti [[Vilnyus|Vilnyusning koʻrinishi]] Litvada 103 ta shahar bor (litva tilida: birlik — miestas, koʻplik — miestai). Shahar atamasi Litva parlamenti tomonidan 3000 dan ortiq aholi istiqomat qiladigan ixcham shaharlar sifatida belgilanadi, ularning kamida uchdan ikki qismi sanoat yoki xizmat koʻrsatish sohasida ishlab keladi. Aholisi 3000 dan kam boʻlgan, lekin tarixan shahar maqomiga ega boʻlgan aholi punktlari hali ham shahar deb atab kelinadi. Kichikroq aholi punktlari miestelis (koʻplik miesteliai) deb ataladi, bu shaharlar deb tarjima qilinadi. Hatto kichikroq aholi punktlari (qishloqlar) kaimas (koʻplik kaimai) deb nomlanadi. Koʻpincha rasmiy maqom aniq emas va odamlar shahar va qishloqlarni gyvenvietė (koʻplik gyvenvietės) deb atashadi, bu esa mohiyatan aholi punktiga toʻgʻri keladi.
Shaharlarning aksariyati kichik. Aholisi 20 000 dan ortiq boʻlgan atigi 14 ta shahar mavjud. Shaharlar Litva hududi boʻylab bir tekisda joylashgan. 2001-yilgi aholini roʻyxatga olishda olingan maʼlumotlarga koʻra aholining 66,7 % shaharlarda yashayotgani maʼlum boʻlgan va bu foiz juda tez suratlarda oʻsib bormoqda.
Xarita
Xaritada qizil nuqta bilan deyarli barcha shaharlar koʻrsatilgan. Kattaroq shaharlar kattaroq harflar va qizil belgi bilan belgilangan.
750x750px
Operatsion tizimlar roʻyxati
Bu bugungi kunda maʼlum boʻlgan operatsion tizimlarning roʻyxatidir. Operatsion tizimlar: texnologiyasi (UNIXsimon, UNIXʼdan oldingi/keyingi avlodlar); litsenziya turi (yopiq yoki ochiq manba); ishlab chiqarilgan vaqti (eski yoki zamonaviy); maqsadiga koʻra (universal, ichki tizim operatsion tizimlari, PDA operatsion tizimlari, real vaqtda operatsion tizim, ish stantsiyalari yoki serverlari uchun), shuningdek boshqa koʻplab funksiyalariga qarab tavsiflanadi.
Sinxron tarjima
Odatda, sinxron tarjima amaliyoti maxsus uskunalar yordamida amalga oshiriladi. Baʼzida individual tinglovchilar uchun pichirlash texnikasi qoʻllaniladi. Sinxron tarjima imkoniyati zamonaviy tillarda taxminan 50% ni tashkil qiladi. Unda so'zlar hech qanday yangi maʼlumot boʻlmagan soʻzlar ulushiga toʻgʻri keladi, shu bilan birga maʼlumotning bir qismi tinglovchilar tomonidan toʻla toʻkis qabul qilinmay qoladi.