cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Diffuziya va moddaning koʻchish jarayonlari
Tarixi
Tarixiy nuqtai nazardan, qattiq jismlardagi diffuziya diffuziya nazariyasi yaratilishidan ancha oldin ishlatilgan. Misol uchun, Pliniy Elder ilgari temirdan (Fe) uglerod tarqalishi orqali poʻlat ishlab chiqariladigan sementlash jarayonini tasvirlab berdi. Koʻp asrlar davomida yaxshi maʼlum boʻlgan yana bir misol, vitray yoki fayans va Xitoy keramikasi tarqalishidir.
Zamonaviy fanda diffuziyani birinchi tizimli eksperimental oʻrganish Tomas Grem tomonidan amalga oshirildi. U gazlardagi diffuziyani oʻrgangan va asosiy hodisani 1831-1833 yillarda tasvirlab bergan:
"'… tabiatdagi turli xil gazlar aloqa qilganda, ular zichligiga qarab joylashmaydi: eng ogʻirligi pastki qismida va yengilroq boʻlib, ular bir-biri bilan oʻzaro va teng ravishda oʻz-oʻzidan tarqaladilar va shuning uchun bitta gazda qoladilar. ixtiyoriy muddatdagi aralashmaning holati."Grahamning oʻlchovlari 1867 yilda Jeyms Klerk Maksvellga havodagi CO2 ning diffuziya koeffitsientini 5% dan kam xato bilan olishga yordam berdi.
1855 yilda Tsyurixlik 26 yoshli anatomiya oʻqituvchisi Adolf Fik oʻzining diffuziya qonunini taklif qildi. U Grahamning oʻlchovlaridan foydalanib, uning maqsadi „fazoning yagona elementida diffuziya uchun asosiy qonunni ishlab chiqish“ ekanligini aytdi. U diffuziya va issiqlik yoki elektr tokining oʻtkazuvchanligi oʻrtasidagi chuqur oʻxshashlikni tan oldi, issiqlik oʻtkazuvchanligi haqidagi Furye qonuniga (1822) va elektr toki uchun Om qonuniga (1827) oʻxshash formalizm yaratdi.
Robert Boyl 17-asrda mis tanga ichiga sinkni kiritish orqali qattiq jismlarda diffuziyani koʻrsatdi. Shunga qaramay, qattiq jismlardagi diffuziya 19-asrning ikkinchi yarmigacha tizimli oʻrganilmagan. Uilyam Chandler Roberts-Austen, taniqli britaniyalik metallurg va Tomas Gremning sobiq yordamchisi, 1896-yilda qoʻrgʻoshindagi oltin misolidan foydalanib, qattiq jismning tarqalishini muntazam ravishda oʻrgangan:"'. . . Gremning tadqiqotlariga boʻlgan qiziqishim uning suyuqlikni metallarga tarqalishi boʻyicha ishini kengaytirishga harakat qilishni oʻzimga vazifa qilib qoʻydim…'"1858 yilda Rudolf Klauzius oʻrtacha erkin yoʻl tushunchasini kiritdi. Xuddi shu yili Jeyms Klerk Maksvell gazlardagi transport jarayonlarining birinchi atomistik nazariyasini ishlab chiqdi. Diffuziya va Brownian harakatining zamonaviy atomistik nazariyasi Albert Eynshteyn, Marian Smoluchovski va Jan Baptiste Perrin tomonidan ishlab chiqilgan. Lyudvig Boltsman makroskopik transport jarayonlarining atomistik asoslarini ishlab chiqishda Boltsman tenglamasini kiritdi, u matematiklar va fiziklarga 140 yildan ortiq vaqt davomida gʻoyalar va muammolar manbai boʻlib xizmat qildi.
1920-1921 yillarda Dyorgy de Hevesy radioizotoplar yordamida oʻz-oʻzidan diffuziyani oʻlchadi. Qoʻrgʻoshinning radioaktiv izotoplarining suyuq va qattiq qoʻrgʻoshinlarda oʻz-oʻzidan tarqalishini oʻrgangan.
Yakov Frenkel 1926 yilda kristallarda mahalliy nuqsonlar (boʻsh joylar va oraliq atomlar) orqali tarqalish gʻoyasini taklif qildi va ishlab chiqdi. U kondensatsiyalangan muhitda diffuziya jarayoni zarralar va nuqsonlarning elementar sakrashlari va kvazikimyoviy oʻzaro taʼsiri toʻplamidir, degan xulosaga keldi. U bir nechta diffuziya mexanizmlarini kiritdi va eksperimental maʼlumotlardan tezlik konstantalarini topdi.
Kirchlinteln
Kirchlinteln Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Verden tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 174,13 km2. 10 420 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Diffuziya va moddaning koʻchish jarayonlari
Tarixi
Biroz vaqt oʻtgach, Karl Vagner va Valter X. Shottki Frenkelning diffuziya mexanizmlari haqidagi gʻoyalarini ishlab chiqdilar. Hozirgi vaqtda kristallarda diffuziya uchun atom nuqsonlari zarurligi umumiy qabul qilingan.
Kirchlinteln
Hududi
Kirchlintelnning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Diffuziya va moddaning koʻchish jarayonlari
Tarixi
Genri Eyring va boshqalar, Frenkelning yarim klassik diffuziya modeliga mutlaq reaksiya tezligi nazariyasini qoʻlladilar. Reaksiya kinetikasi va diffuziya o‘rtasidagi o‘xshashlik Fik qonunining turli chiziqli bo‘lmagan umumlashmalariga olib keldi.
Fik tenglamalari
Termodinamika nuqtai nazaridan, har qanday tenglashtirish jarayonining harakatlantiruvchi potensiali entropiyaning oʻsishidir. Doimiy bosim va haroratda bunday potensialning rolini kimyoviy potensial bajaradi \mu, bu moddalar oqimining saqlanishini belgilaydi. Bunda materiyaning zarrachalari oqimi J konsentratsiyaga mutanosib C va kimyoviy potensial gradient:
Gazlar va kuchsiz eritmalar uchun amal qiladigan konsentratsiya kuchlarida kimyoviy potensialni kengaytirishdan foydalanish,
zarrachalar oqimini ifodalashda yetakchi atama ekanligini koʻrsatish mumkin
bu materiya oqimining zichligini koʻrsatadi J (masalan, mol sm-2s-1 bilan oʻlchanadi) diffuziya koeffitsientiga proportsionaldir D [sm2s-1] va konsentratsiya gradienti. Bu tenglama Fikning birinchi qonunini ifodalaydi. Fikning ikkinchi qonuni konsentratsiyadagi fazoviy va vaqtinchalik oʻzgarishlar bilan bogʻliq (diffuziya tenglamasi):
Diffuziya koeffitsienti D haroratga bogʻliq. Bir qator hollarda, keng harorat oraligʻida, bu bogʻliqlik Eynshteyn munosabati.
Kimyoviy potensial gradientga parallel ravishda qoʻllaniladigan qoʻshimcha maydon barqaror holatni buzadi. Bunday holda, diffuziya jarayonlari chiziqli boʻlmagan Fokker-Plank tenglamasi bilan tavsiflanadi. Tabiatda diffuziya jarayonlari katta ahamiyatga ega:
Fik tenglamasining geometrik tavsifi
Ikkinchi Fik tenglamasida chap tomonda konsentratsiyaning vaqt bo‘yicha o‘zgarish tezligi, o‘ng tomonida esa konsentratsiyaning fazoviy taqsimotini, xususan, haroratning qavariqligini ifodalovchi ikkinchi qisman hosila joylashgan. Bunda oʻqga proyeksiyalangan taqsimlash funksiyasi: x.
Koʻp komponentli diffuziya va termal diffuziya uchun Onsager tenglamalari
Kam konsentratsiyalar uchun Fik qonunlari qoʻllaniladi n va konsentratsiya gradientlari -\nabla n.
1931 yilda Lars Onsager chiziqli termodinamik muvozanatsiz tizimlar holatida koʻp komponentli muhitni uzatish jarayonlarini tavsiflash uchun modelni taklif qildi:
Bu yerda  — oqim
i
— komponent va X_j termodinamik kuch, L_{ij} kinetik koeffitsientlar matritsasi hisoblanadi.
Onsagerga koʻra, termodinamik kuch entropiyaning qisman hosilasidan olingan gradient sifatida aniqlanadi (Onsager „kuch“ atamasini qoʻshtirnoq ichiga qoʻydi, chunki bu erda „harakatlantiruvchi kuch“ nazarda tutilgan)
bu yerda n_i — „termodinamik koordinatalar“. Issiqlik va massa uzatish uchun biz n_0=u qoʻyishimiz mumkin (ichki energiya zichligi) va n_i konsentratsiya i-komponent hisoblanadi. Bu holda harakatlantiruvchi kuchlarning tegishli qiymati quyidagicha ifodalanadi:
— komponent. Shuni taʼkidlash kerakki, bu mulohaza muhitning harakatini hisobga olmasdan berilgan, shuning uchun biz bu erda bosim hosilasi bilan atamani eʼtiborsiz qoldiramiz. Bunday koʻrib chiqish kichik gradientli past gʻalayon konsentratsiyasida mumkin.
Muvozanat nuqtasiga yaqin chiziqli yaqinlashishda biz termodinamik kuchlarni quyidagicha ifodalashimiz mumkin:
Kinetik koeffitsientlar matritsasi L_{ij} simmetrik (Onsager teoremasi) va musbat aniq (entropiya oʻsishi holatida) boʻlishi kerak.
Bu holda transport tenglamasi quyidagi shaklda yozilishi mumkin:
Mana indekslar ichki energiya (0) va turli komponentlarni koʻrish mumkin. Kvadrat qavs ichidagi ifoda matritsadir D_{ik} diffuziya (i,~ k >0), termal diffuziya (i>0, ) va issiqlik oʻtkazuvchan (i=k=0) koeffitsientlar.
izotermik holatda (T= const) va termodinamik potensial erkin energiya (yoki erkin entropiya bilan ifodalanadi  <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)   ). Izotermik diffuziya uchun termodinamik harakatlantiruvchi kuch salbiy kimyoviy potentsial gradient bilan belgilanadi, va diffuziya koeffitsientlari matritsasi quyidagicha koʻrinadi:
(i,~ k >0).
Termodinamik kuchlar va kinetik koeffitsientlar uchun taʼrifni tanlashda oʻzboshimchalik mavjud, chunki biz ularni alohida oʻlchay olmaymiz, faqat ularning kombinatsiyasi. . Masalan, asl asarda Onsager qoʻshimcha omil (T), Landau va Lifshits tomonidan nazariy fizika kursida esa bu omil mavjud emas va kuch teskari belgiga ega. Bu farq koeffitsientlarni olish uchun formulalarda hisobga olinishi mumkin, shunda ular oʻlchov natijalariga taʼsir qilmaydi.
Diagonaldan tashqari diffuziya chiziqli boʻlmagan boʻlishi kerak
Chiziqli qaytmas termodinamikaning (Onsager) formalizmi shakldagi chiziqli diffuziya tenglamalari tizimini quyidagi tenglama asosida hosil qiladi.
Agarda diffuziya koeffitsientlari matritsasi diagonal matritsa boʻlsa, unda bu tenglamalar tizimi faqat turli komponentlar uchun mustaqil Fick tenglamalari tizimidir. Diffuziya diagonal emas deb faraz qilaylik, masalan, va biror qatorni koʻrib chiqaylik:. Bu holatda. Agar biror nuqtada Bu n_2(x) bu vaqtda qisqa vaqt davomida salbiy boʻladi. Shu sababdan chiziqli diagonaldan tashqari diffuziya konsentratsiyalarning musbatligini saqlamaydi. Diagonaldan tashqari koʻp komponentli diffuziya tenglamalari chiziqli boʻlmagan boʻlishi kerakligini koʻramiz.
Admiralteystvo
2) flotni boshqarish ido-rasi. Rossiyada 1718-yil tashkil etilgan A. kollegiyasi 1802-yildan boshlab Dengiz Kuchlari vazirligi deb atalgan. 1827-yil u A.lar kengashiga aylantiri-lib 1917-yilgacha mavjud boʻlgan. Angli-yada A. hozirga qadar mavjud;
3) Sankt-Peterburg meʼmorligining mashhur na-munasi hisoblangan bino. 1704-yil Pyotr 1 tomonidan qurdirilgan. A. rus ustalari F. F. Shchedrin, I. I. Te-rebenyov va boshqalarning nodir haykaltaroshlik asarla-196ri bilan bezatilgan;
4) Buyuk Britaniyada harbiy-dengiz kuchlarini boshqaruvchi va qoʻmondonlik qiluvchi oliy organ.
Fullerton (Pennsylvania)
Aholisi
14268 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 9,7 km2. Shundan 9,7 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Lattarico
Lattarico Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommunadir. Maydoni — 42 km2. 4137 nafar aholi istiqomat qiladi.
Oxford Junction (Iowa)
Oxford Junction AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Jones okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
496 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 277,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,79 km2. Shundan 1,79 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 223 m balandlikda joylashgan.
Sorel
Sorel Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Somme departamenti Péronne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
163 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 20,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,8 km2. Dengiz sathidan 99 – 148 m balandlikda joylashgan.
Mil. av. 233
'''Mil. av. 233'''
Vafot etgan
🇷🇺
Surville (Calvados)
Surville Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Lisieux tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
426 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 88,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,8 km2.
Mil. av. 232
'''Mil. av. 232'''
Vafot etgan
🇷🇺
Birlashgan Millatlar Tashkilotida arab tili kuni
right|thumb| Arab tili kuni emblemasi BMTda arab tili kuni (arab. اليوم العالمي للغة العربية‎) – bayram sifatida har yili 18-dekabrda nishonlanadi. Mazkur sana 2010-yilda Birlashgan Millatlar Tashkilotining Jamoatchilik axboroti departamenti tomonidan ,,koʻp tillilik va madaniy xilma-xillikni nishonlash hamda tashkilotdagi barcha oltita rasmiy tildan teng foydalanishni targʻib qilish maqsadida” tashkil etilgan.
1973-yilda BMT Bosh Assambleyasi va uning asosiy qoʻmitalarining rasmiy va doimiy foydalaniladigan tillari qatoriga arab tilini kiritish toʻgʻrisidagi qaror qabul qilingan kun 18-dekabr sanasi sifatida tanlangan. 2012-yilda Marokash, Saudiya Arabistoni va Liviya taklifi bilan YUNESKO Ijroiya kengashining 190-sessiyasida bu kun Jahon arab tili kuni sifatida tasdiqlangan.
Vyetnam kalligrafiyasi
thumb| Xattotlik bilan shug‘ullanuvchi vyetnamlik. thumb| Vyetnam alifbosida Vyetnam xattotligi Vyetnam xattotligi ( Vyetnam alifbosi: Thư pháp Việt Nam, Chữ Hán: chữhàngān) Vyetnamning xattotlik an'analari bilan bog'liq. U tarixiy chữ Hán ( xitoycha belgilar ), Chữ Nôm (Vyetnam tilidan olingan belgilar) va lotin tiliga asoslangan Vyetnam alifbosi kabi turli xil skriptlardan foydalangan holda yozilgan kalligrafik asarlarni o'z ichiga oladi. Tarixiy jihatdan xattotlar avvaligi ikki xil yozuvdan foydalanganlar. Ammo, lotin tiliga asoslangan Vyetnam alifbosi qabul qilinganligi tufayli, zamonaviy Vyetnam xattotligi chữ Hán Nom bilan birga lotin yozuvidan ham foydalanadi.
An'anaviy Vyetnam xattotligiga Xitoy kuchli ta'sir ko'rsatadi. Chữ Xan ko'pincha qadimgi Vyetnamda adabiy til sifatida ishlatilgan va natijada Vyetnam xattotligi ham Xitoy xattotligi standartiga amal qilgan va ko'plab yozuvlarida chữ Handan foydalangan. Masalan, Li sulolasi davrida uning uslubi Xitoyning Tang sulolasiga (618-907) o'xshash edi. Tran sulolasi davrida unga Xitoy Song (960-1279) va Yuan (1271-1368) sulolalari kuchli ta'sir ko'rsatdi.
Shunga qaramay, vaqt o'tishi bilan Vyetnam tarixan Chữ Han va Chữ Nomni yozish uchun o'ziga xos xattotlik uslublarini ishlab chiqdi. Keyingi Lê sulolasida Vyetnam "Nam tự" deb nomlangan o'ziga xos xattotlik uslubini ishlab chiqdi ( lit. " 南字  ,) tomonidan Phạm Đình 範廷琥 ) o'zining Vũ Trung Tùy Bút kitobida ( 雨中隨筆 kunlarda yozilgan ). U dastlab byurokratiyada ishlatilgan,lekin keyinchalik barcha yozuv maqsadlarida ishlatila boshlangan. U "Lệnh Thư" deb ham atalgan ( lit. '   令書 ,) Việt Sử Toát Yếu (Vyetnam tarixi va to'plami - 越史撮要 ) dastlabki byurokratik xususiyati tufayli. thumb|  Vyetnamcha kursiv Zamonaviy davrda xattotlik tez-tez lotin tiliga asoslangan Vyetnam alifbosida amalga oshirildi, chunki Chữ Nom va Chữ Han asosan ishlatilmay qolgan edi. Chữ quốc ngữ xattotlik yangi she'riyat va erkin she'riyat harakati davrida Vyetnam xalq tilidan foydalanishning ommaviyligi, shuningdek, fransuz adabiyotining ta'siri tufayli mashhurlikka erishdi. Zamonaviy Vyetnam xattotligi zamonaviy lotin kursividan ta'sirlangan, ammo G'arb xattotligida bo'lgani kabi, qalam yoki qamish qalam o'rniga, xattotlik cho'tkasi yordamida yozilgan. Vyetnam xattotligi she'rlar, bayramona bannerlar, tabellar va hokazolarni yozish uchun ishlatilishi mumkin.
Xo‘jayikon tuz g‘ori
Xo‘jayikon tuz g‘ori haqida
Xo‘jayikon tuz g‘ori 1942-yilda ochilgan. Surxondaryo viloyatidagining Sherobod tumani Ko‘xitang tog‘ tizmasi etaklarining janubi-sharqiy yonbag‘rida, dengiz sathidan 1200 metr balandlikda joylashgan. Tuz g‘orining ichki qismida san’at galereyalari tizimi bilan birgalikda bir-biridan harorat, namlik, bosim va mikroiqlim bo‘yicha farq qiluvchi beshta xona-kameralar mavjud. Sherobod tumanidagi kon, 1942-yilda ishga tushirilgan Kon yotiq sinklinal burmada joylashgan bunda tuz qatlamlari teskari qatlamlangan bo’lib, oq tuzlar yuqori, qizil tuzlar pastda joylashgan. Qizil tuz qatlamlarida kaliy tuzlarining 6 qavati ajralib turadi. Tuzlarning o'lchangan zaxirasi 46 mln tonna yiliga 150 ming tonnadan karyerlardan qazib olinmoqda.
Xo‘jayikon tuz tarkibi
Xo’jaikon tuz konida osh tuzi yirik donali tarkibida 92.3-99.7 % NaCI mavjud. «Xo‘jayikon» tuzi kondagi osh tuzi qatlamining qalinligi 350-400 metrga yetadi. Rangi oq, sariq, pushti, qizil. Tuz qatlamlari 150-300 metr qalinlikdagi qum, gil, qumtosh, ohaktosh kabi to’rt o’lchamli va quyi bo’r davrlariga mansub yotiqlar bilan qoplangan. «Xo‘jayikon» tuz g‘ori hozirgi kunda mamlakat ahamiyatiga molik sanoat korxonasidir. Yiliga 93 ming tonna osh tuzi qazib chiqarilmoqda. 1995-yilda AQSHdan keltirilgan jihozlar bilan ishlaydigan iste’molchi tuzi ishlab chiqarish liniyasi ishga tushirilgan.
Saint-Bonnet-de-Four
Saint-Bonnet-de-Four Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Allier departamenti Montluçon tumani tarkibiga kiradi.
Xo‘jayikon tuz g‘ori
Salomatlik uchun foydaliligi
G‘or devorlari o‘ziga xos tarzda 1−3 sm gacha tuz qatlami bilan qoplangan, o‘tish joyida tuz eritmali shifobaxsh buloq bor. Ushbu g‘or muhitida nafas yo‘llarining allergik kasalliklari, uzoq davom etadigan o‘tkir va surunkali bronxit, astma, pnevmoniya asoratlari, immuniteti pasaygan bemorlar va teri kasalliklarini davolashda foydali qo‘shimchalar mavjud.
Davolashning mohiyati g‘or va shaxtalarda tuz konlarini toppish hisoblanadi. G‘orda davolanish kuniga taxminan 2-2,5 soat davom etadi. Doimiy harorat va namlik yordamida erishiladigan noyob mikroiqlim havoning ifloslanishi ehtimoli bo‘lmagan eng toza havo muhitiga aylantiradi.
Saint-Bonnet-de-Four
Geografiyasi
Maydoni — 18,9 km2.
Xo‘jayikon tuz g‘ori
Salomatlik uchun foydaliligi
Yil davomida havo harorati 7-27 daraja, nisbiy namlik 50-70 foiz, atmosfera bosimi 700 mm simob ustuni atrofida saqlanadi. Havoda magniy, kaliy, temir gidroksidi kabi elementlar va yigirmaga yaqin boshqa mikroelementlar mavjud.
Xo‘jaykon g‘orida bo‘lish nafas yo‘llarining allergik kasalliklari, uzoq davom etadigan o‘tkir va surunkali bronxit, astma, pnevmoniya asoratlari, immuniteti pasaygan bemorlar va teri kasalliklarini davolashda foydali qo‘shimchalar mavjud.
Bundan tashqari, tuz galereyalarining oxirida kuzatuv maydonchasiga olib boruvchi yo‘lak mavjud. Surxondaryo tog‘larining ajoyib panoramasi ochiladi. Shuningdek, “Xo‘jaykon” yaqinida sho‘r ko‘llarni ko‘rish mumkin. left|thumb|Xo'jaikon g'ori gallerya
NGC 5193
NGC 5193 Kentavr yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni John Herschel 1836-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Gibraltar (Michigan)
Gibraltar AQShning Michigan shtatida joylashgan shahardir. Wayne okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
4656 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 475,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,42 km2. Shundan 9,79 km2 quruqlik, 1,63 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 177 m balandlikda joylashgan.
Bodgah (Panjakent)
Bodgah   — Panjakent tumanidagi Shing jamoatiga qarashli daha. Bodgahdan shahar markazigacha 43 km.
Wollerau
Wollerau Shveysariyaning Schwyz kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Höfe okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 6.50 km2. 6853 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Bodgah (Panjakent)
Aholisi
Aholisi − 1176 kishi
Wollerau
Hududi
Wollerauning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Muhammad Ali (Misr)
Muhammad Ali (4-mart 1769-yil, Kavala shahri, Makedoniya — 2-avgust 1849-yil, Iskandariya) — Misr hukmdori (podshosi) (1805—49). 1952-yil iyul inqilobigacha hukmronlik qilgan sulola asoschisi, asli alban, yanicharlardan. M.A. tamaki sotish bilan shugʻullangan, 45 yoshida oʻqishni oʻrgangan. 1799—1801-yillarda turk armiyasi tarkibidagi alban otryadiga boshchilik qilib, Misrdagi Turkiya— Fransiya urushida qatnashgan. Umar Makram boshchiligidagi Qohira musulmon ulamolariga tayanib hokimiyatni egallagan (1805). M.A. dastlab Umar Makramni qatl etgan, soʻngra mamluk beklarini qirib tashlab, nomigagina Turkiyaga tobe, aslida Misrning yakka hokimiga aylangan. Muntazam armiya tuzib, uning yordamida Arabiston yarim orol (1811-18), Sharqiy Sudan (1820-22)ni bosib olgan, Grek mshtliy ozodlik inqilobini bostirishda qatnashgan (1824—28), Turkiya sultoniga qarshi urushlar olib borgan (1831—33 va 1839—40). Harajatlarni qoplash maqsadida vaqf, mamluklar va ijaradorlarning yerlarini davlat ixtiyoriga tortib olgan. 1829-yildan yerlarni oʻz yaqinlariga boʻlib bera boshlagan. M.A. maʼmuriy idoralarni qaytadan tashkil etgan, qishloq xoʻjaligi, sanoatni rivojlantirish tadbirlarini koʻrgan. Bu ishlarni amalga oshirishda chet el, asosan, fransuz mutaxassislariga tayangan. Uning davrida tashqi savdo rivojlangan; bir necha dunyoviy maktablar ochgan. Misr yoshlarini chet ellarga oʻqishga yuborgan.
Baytal (Jambul viloyati)
Baytal (Байтал) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Moyinqum tumanidagi qishloq. 2019-yilda tugatilgan. Karaboʻget qishloq okrugi tarkibiga kirgan. KATO kodi — 315637300.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 80 kishini (47 erkak va 33 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1 kishi yashagan.
Muhammad Ali (shoir)
Muhammad ali (15-asr) - shoir. Gʻaribiy taxallusi bilan sheʼrlar yozgan. Alisher Navoiyttt togʻasi. Davrining obroʻli xattotlaridan, musiqada eʼtiborli kishi boʻlgan. Sozlarni yaxshi chalgan. Sheʼrlarining aksariyati turkiy tilda yozilgan boʻlib, ularda asosan ishqmuhabbat kuylangan.
Sykun Tu
Sikong Tu ( an'anaviy xitoycha díngjīng, s. yīkōng , pinyin Sīkōng tú , otasining ismi Biaosheng , 837–908) - Tang sulolasining xitoylik shoiri.
Biografiya [ tahrir | kodni tahrirlash ]
837 yilda Xedun okrugining Yuxiang okrugida ( Shansi provinsiyasidagi zamonaviy shahar Yongji okrugi hududi ) tugʻilgan. 869 yilda u davlat imtihonini topshirdi va sud lavozimini egalladi. 878 yilda u barcha lavozimlaridan voz kechdi va Luoyang shahri yaqinidagi Taoist Guanlu monastiriga bordi, lekin uch yil o'tgach, bu hudud Huang Chao isyonchilari tomonidan bosib olingandan so'ng , u qochishga majbur bo'ldi va boshqa monastirga ko'chib o'tdi. Ko'p marta unga xizmatga qaytishni taklif qilishdi, lekin u rad etdi. Tang sulolasining qulashi va imperator Ai-di o'limidan so'ng, Sikun Tu o'zini ochlikdan o'ldirib, o'z joniga qasd qildi.
Ijodkorlik [ tahrir | kodni tahrirlash ]
U 500 dan ortiq she’r va boshqa janrlarda 69 asar qoldirgan. Asarlarning aksariyati tabiat mavzusiga, insonning tabiatga yaqinlashishi va dunyoviy shov-shuvlardan uzoqlashishiga bag'ishlangan. U nazariyotchi sifatida (“She’rlar turkumlari” she’ri va boshqalar) she’riyatni muqaddaslik, mutlaq (tao)ning oliy timsoli deb bilgan. Shoir uchun asosiy narsa - ko'rinadigan narsadan tashqariga, tushunib bo'lmaydigan ichki mohiyatga o'tish, Dao bilan birlikda g'ayritabiiy zavqga erishishdir. Tao Yuanming, Vang Vey she'riyatidan ta'sirlangan. Sykun Tuning eng mashhur asarlari 24 she'rdan iborat "Shoir haqida she'r" va otasining asarlarini o'z ichiga olgan "Qichqiriq" (887) she'rlar to'plamidir. Shoir Xitoyda adabiyot va adabiy tanqidning keyingi rivojlanishiga ta'sir ko'rsatdi va hatto Xitoy poetik estetikasining asoschisi deb ataladi.
Sykun Tu asari 20-asr boshlarida akademik V. M. Alekseev tomonidan rus tiliga tarjima qilingan. "Shoir haqida she'r" ning ruscha tarjimasi Aleksandr Blok va boshqa ba'zi simvolistlar ijodiga ta'sir ko'rsatdi.
Kansi
Kansi (haqiqiy ismi Syuan Ye., (1654.4.5-1722.20.12, Pekin) - Xitoydagi manjurlarning Sin sulolasi imperatori (1662 yildan). K. xukmronligi vaqtida manjurlar tomonidan Xitoyni istilo qilish tugallangan. Qoʻshni xalklar va davlatlarga nisbatan bosqinchilik siyosati olib borgan. 1691 yilda Xalxani bosib olgan, Oyrat xonligi bilan urush olib borgan. K. davrida Tibetda manjurlar sulolasining hukmronligi mustahkamlangan, Amur daryosi boʻyidagi rus qishloklariga hujumlar uyushtirib turgan, Rossiya bilan Nerchinsk shartnomasi tuzilgan (1689). Uning buyrugʻiga binoan, Xitoyda eng toʻliq "Kansi szidyan" iyeroglif lugʻati tuzish boshlangan.
Alesón
Alesón Ispaniyaning La Rioja mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. La Rioja provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 6,49 km2. Aholisi — 116 kishi (2010).
Mil. av. 231
Vafot etgan
🇷🇺
Anthony Wilding
Anthony Frederick Wilding (1883-yil 31-oktabr — 1915-yil 9-may), Tony Wilding nomi bilan ham tanilgan, Yangi Zelandiyadagi dunyoning 1-raqamli tennischisi va Birinchi jahon urushi paytida jangda halok boʻlgan askar. Dunyodagi birinchi tennis super yulduzi sanalgan., Wilding boy ingliz muhojirlarining Christchurch, Kenterberi, Yangi Zelandiyadagi oʻgʻli edi va oʻz uylarida xususiy tennis kortlaridan foydalanishni yoqtirardi. U Kembrijdagi Triniti kollejida yuridik taʼlim oldi va qisqa vaqt ichida otasining yuridik firmasiga qoʻshildi. Wilding birinchi darajali kriketchi va mototsikl ishqibozi edi. Uning tennis faoliyati 17 yoshida Kenterberi chempionatida gʻalaba qozonishi bilan boshlandi. U 1909—1914-yillarda dunyoning yetakchi tennischisiga aylandi va sobiq dunyoning 1-raqamli tennischisi hisoblanadi. U 11 ta „Katta dubulgʻa“ turniri gʻolibi, oltitasi yakkalik bahslarida va beshtasi juftlik bahslarida gʻolib chiqdi va Yangi Zelandiyadan „Katta dubulgʻa“ turnirining yakkalik bahslarida gʻolib chiqqan birinchi va hozirgacha yagona tennischi. Wimbledondan tashqari, u yana uchta ILTF jahon chempionatida (1912—1923-yillar) gʻolib chiqdi: yakkalik bahslarida, ikkita qattiq kort boʻyicha jahon chempionati (WHCC) (1913-14) va bitta yopiq kort boʻyicha jahon chempionati (WCCC)) (1913). Oʻzining oʻn bitta „Katta dubulgʻa“ turniri, ikkita WHCC va bitta WCCC unvonlari bilan u jami oʻn toʻrtta yirik turnir unvoniga ega (toʻqqizta yakkalik, beshta juftlik). Uning 1913-yilda uchta ILTF jahon chempionatini supurib tashlashi uchta turli sirtda (oʻt, loy va yogʻoch) amalga oshirildi va bu yirik turnirlarda birinchi marta erishildi. Wilding Avstraliya terma jamoasi safida toʻrt marta Devis kubogini qoʻlga kiritdi va 1912-yilgi Olimpiada oʻyinlarining yopiq tennis musobaqasida bronza medalini qoʻlga kiritdi bu uni Yangi Zelandiyadan Olimpiada medalini qoʻlga kiritgan birinchi va hozirgacha yagona yakkalik oʻyinchisiga aylantirdi. Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi tennis va 2021-yil iyul oyida Tokioda boʻlib oʻtgan 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida Markus Daniell va Maykl Venus erkaklar oʻrtasidagi musobaqada bronza medalini qoʻlga kiritgunga qadar istalgan tennis musobaqasida medal qoʻlga kiritgan yagona yangi zelandiyalik tennischi U hali ham yakkalik tennis boʻyicha bir nechta rekordlarga ega, yaʼni bir mavsumda 23 ta chempionlik (1906) va 114 marta ochiq oʻyinlarda (Rod Leyver bilan birgalikda). 1950-yilda tuzilgan eng zoʻr tennischilar reytingida uchta mayor gʻolibi va Avstraliya maysazor tennisi assotsiatsiyasi prezidenti Norman Bruks Wildingni toʻrtinchi oʻringa qoʻydi. Birinchi jahon urushi boshlanganidan koʻp oʻtmay, u 1915-yil 9-mayda Fransiyaning Neuve- Shapelle shahridagi Auber tizmasidagi jangda qatnashdi va halok boʻldi. 1978-yilda Wilding Xalqaro tennis shon-sharaf zaliga kiritildi.
Yoshligi
Wilding Frederik Wilding va Juliya Entonining besh farzandining ikkinchisi boʻlib, ikkala ota-onaning sharafiga nomlangan. Kora Wilding kenja singlisi edi. Wilding ota-onasi 1879-yilda turmush qurganlaridan keyin Angliyaning Herefordshir shahridan Yangi Zelandiyaning Kraystcherch shahriga hijrat qilishgan. Uning otasi Kraystcherchda badavlat yurist boʻlgan, u ham tennis oʻynagan va Yangi Zelandiyaning bir necha juftlik chempionatlarida gʻolib chiqqan. Uning onasi Hereford meri, Alderman Charlz Entonining qizi edi.
Shaharning janubidagi Xitkot daryosi boʻyida joylashgan fermer xoʻjaligida ularning ikkita tennis korti bor edi; qishda foydalanish uchun bitta asfalt maydon va yozgi oʻyinlar uchun bitta oʻt maydoni. Wilding 1889-yilda, olti yoshida, ishlab chiqaruvchi Ralf Slazengerdan raketka olgandan keyin tennis oʻynay boshlagan. U ilk bor Uilyam Uilsonning Krenmer maydonidagi oʻgʻil bolalar uchun maxsus maktabida tahsil olgan, u erda 12 yoshida maktab tennis jamoasi sardori boʻlgan. Wilding 1901-yilda oʻzining birinchi urinishida muvaffaqiyatsizlikka uchraganidan soʻng oʻqishdan oʻtgan. 1900. U 1902-yil iyul oyida Angliyaga yetti haftalik dengiz sayohatiga joʻnab ketishidan oldin olti oy davomida Kenterberi universiteti kollejida oʻqigan va u yerda kirish imtihonini topshirishdan oldin birinchi marta Xanstantondagi siqilish maktabida qolgan. Trinity kolleji, Kembrij universiteti huquqni oʻrganish uchun. U yerda Kembrij universiteti maysa tennis klubi aʼzosi sifatida tennis oʻyinini rivojlantirdi. 1904-yil mart oyida, ikkinchi yil davomida u klubning faxriy kotibi boʻldi va oʻyinni ommalashtirishga muvaffaq boʻldi. U 1903-yilgi Wimbledon chempionatiga sobiq chempion Garold Mahoni oʻyinini koʻrish uchun tashrif buyurdi. Wilding akademik jihatdan ustun boʻlmasa ham, u huquq imtihonini topshirdi va 1905-yil iyun oyida bakalavriyatni tugatdi, soʻngra otasining advokatlik amaliyotiga qoʻshilish uchun Yangi Zelandiyaga qaytib keldi. Oʻqishni tugatib, 1906-yil iyun oyida Ichki maʼbaddagi ingliz bariga chaqirildi
Britaniya turnirlari va Wimbledon debyuti
1901-yil oktabr oyida 17 yoshida Wilding Kenterberi chempionatida birinchi yakkalik chempionligini qoʻlga kiritdi. 1903-yil iyul oyida Trinity kollejidagi birinchi yozgi taʼtilida Wilding Sheffild va Xallamshirda oʻzining birinchi ingliz ommaviy turniriga kirdi. U yakkalik bahslarida yarim finalga chiqdi va GC Allenga yutqazishdan oldin ikkinchi bosqichda ingliz top-10 tennischisi FW Paynni magʻlub etdi. 1903-yilgi Brighton turnirida u ayollar oʻrtasidagi Wimbledonning amaldagi chempioni Doroteya Duglas bilan hamkorlikda aralash juftliklarda gʻolib chiqdi. Wilding 1903-04 yillar qishida orqa qoʻlini yaxshilash ustida astoydil ishladi.
Devis kubogi debyuti va birinchi Yevropa safari
1905-yil iyul oyida u Londondagi Queenʼs Clubda oʻynagan Avstriyaga qarshi yarim finalda Avstraliya jamoasi tarkibida Devis kubogi uchun birinchi marta maydonga tushdi. Avstraliya yakkalik bahslarida 5:0 hisobida gʻalaba qozondi va Wilding ikkala oʻyinda ham gʻalaba qozondi, ammo finalda ular Qoʻshma Shtatlar tomonidan 5:0 hisobida magʻlubiyatga uchradi va Wilding Uilyam Larned va Beals Rayt tomonidan ketma-ket magʻlubiyatga uchraganini tan oldi. Nyu-Barnetdagi kichik musobaqalardagi ikkita turnir gʻalabasidan soʻng va Redhill Wilding oʻzining Yevropa aylanasi boʻylab birinchi safariga chiqdi, bu esa uni Yevropaning yuqori sinfi va ushbu turnirlarga tez-tez tashrif buyuradigan aristokratiya bilan aloqaga kirishiga olib keldi. Avgust oyida u Gamburgda Pyoseldorf kubogini qoʻlga kiritdi, keyin esa Homburgdagi Yevropa chempionatida gʻalaba qozondi, bu ikkalasi ham Yevropa materikidagi deyarli barcha turnirlar loyda oʻynagan.
Uch karra jahon chempioni
Wilding 1913-yilda uch karra noyob jahon chempionatida gʻolib chiqdi:
Tony Wilding 1913-yilda uchta musobaqada ham gʻalaba qozondi. Qaysidir maʼnoda, bu keyinchalik Tennisning Katta dubulgʻasi deb nomlanuvchi musobaqaga erishish bilan teng edi, chunki jahon boshqaruv organi tomonidan ruxsat etilgan uchta yirik turnirda bitta oʻyinchi va barchasi bir kalendar yilida gʻalaba qozongan. 1914-yilda Wilding finalda Lyudvig fon Salm-Xugstraetenni magʻlub etib, Parijdagi qattiq kortdagi jahon chempionati unvonini saqlab qoldi. 1914-yilda, besh yillik tanaffusdan soʻng, u Devis kubogi oʻyiniga qaytdi va Norman Bruks bilan birgalikda Avstraliya jamoasini boshqa chempionatga olib chiqdi va West Side Tennis Clubda oʻz uy olomoni oldida Challenge raundida Amerika Qoʻshma Shtatlari jamoasini magʻlub etdi. Forest Hills, Nyu-York. Bu uning yakuniy turniri boʻlib chiqdi. Wilding 1914-yil avgust oyida boʻlib oʻtgan AQSh chempionatida qatnashgan, ammo Birinchi jahon urushi boshlanishi sababli uni tark etgan va Angliyaga qaytib kelgan. Wilding 1909—1914-yillarda dunyodagi yetakchi tennischi boʻlgan va sobiq dunyoning 1-raqamli tennischisi hisoblanadi. 1950-yilda Norman Bruks eng zoʻr tennischilarning reytingini tuzdi va Wildingni Bill Tilden va Dohertidan keyin toʻrtinchi, Budj, Kramer, Lakoste va Perridan oldinga qoʻydi. Faoliyati davomida u muxlislar va tennischilar orasida mashxur boʻlgan, halol va professional boʻlib, oʻyinchilarga „hamma narsada, ayniqsa ovqatlanish, chekish va ichishda oʻrtacha boʻlishni“ maslahat bergan. Uning uslubi asosiy nuqtadan pauershotlarni oʻynash edi.
Boshqa sport turlari
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Anthony_Frederick_Wilding_on_a_motorcycle.jpg/220px-Anthony_Frederick_Wilding_on_a_motorcycle.jpg|thumb| Tony Wilding BAT mototsiklida 1908-yilda Land’s Enddan Jon oʻ Groats tomon yoʻl oldi. U, shuningdek, 1900-yillarning boshlarida Kenterberi kriket jamoasida oʻynagan, u erda u ikkita birinchi toifadagi oʻyinlarda pastki oʻrta darajadagi zarba beruvchi va oʻrta tezlikda oʻzgaruvchan bouller sifatida ishtirok etgan. 1903-yilda Kembrijdagi birinchi yozida u tennisga oʻtishdan oldin deyarli faqat kriketga eʼtibor qaratdi. Wilding, shuningdek, Trinity kollejida regbi bilan shugʻullangan, asosan qish oylarida jismoniy holatni saqlab qolish uchun va Racing Club de Francega qarshi kurashgan Trinity jamoasining bir qismi edi. U „oʻyinni boshqa turli mashqlar bilan birlashtirish kerak“ deb hisobladi. Prizefighter oʻz mashgʻulotlarini sparring bilan cheklamaydi" va bu bilan raqobatbardosh tennis uchun jismoniy talablarni oshirdi . U Yevropa, Yangi Zelandiya va Amerikada koʻplab uzoq sayohatlarga ega boʻlgan mototsikl haydovchisi edi. 1908-yil iyul oyida u 1437 km BAT — JAP mototsiklida Land’s Enddan Jon oʻ Groatsgacha boʻlgan ishonchlilik sinovi. 1910-yilda Yevropada bir nechta „qudratli sayohatlar“ (Myers) Londondan Jeneva koʻliga va orqaga, taxminan 4800 km) oʻz ichiga olgan., shu jumladan 560 km Évian-les-Bainsdan Parijga bir kunda. U Vengriya va Serbiya kabi yoʻllari yomon boʻlgan joylarga bordi. Wilding Yevropa qitʼasidagi tennis turnirlari oʻrtasida sayohat qilish uchun tez-tez mototsikldan foydalangan.
Harbiy xizmati va oʻlimi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/02/Anthony_Wilding_at_Paris%2C_January_1915%2C_in_his_armoured_car.jpg/220px-Anthony_Wilding_at_Paris%2C_January_1915%2C_in_his_armoured_car.jpg|thumb| Wilding oʻzining zirhli mashinasida 1915-yil yanvarda Parijda Birinchi jahon urushi boshlanganidan koʻp oʻtmay, Wilding oʻsha paytda Admiraltyning Birinchi Lordi boʻlgan Uinston Cherchillning maslahati bilan Qirollik dengiz piyodalariga qoʻshildi. 1914-yil oktabr oyining boshida unga ikkinchi leytenant unvoni berildi Wilding dengiz piyodalarida atigi bir necha kun qoldi va keyinchalik qitʼani yaxshi bilishi va avtoulovchi sifatidagi mahorati tufayli razvedka korpusiga biriktirildi. Oktabr oyining oxirida u Fransiya shimolidagi jang maydonlarida Qirollik dengiz zirhli mashinalari boʻlimiga qoʻshildi, u erda uning qoʻmondonligi ostida oʻttiz kishi, uchta qurol va zirhli mashinalar bor edi. 1915-yil fevral oyida Londonda bir haftalik taʼtildan soʻng u 1915-yil 16-martda Fransiyaga qaytib keldi va Vestminster gertsogi qoʻmondonligi ostida zirhli Rolls Royce avtomobillaridan tashkil topgan yangi eskadronga yuborildi. U leytenant unvoniga ega edi. Koʻp oʻtmay, eskadron frontga yaqin joyga koʻchirildi va 2-mayda Wilding kapitanlikka koʻtarilganligi haqida xabar oldi. 8-maydagi soʻnggi maktubida u shunday deb yozgan edi: " Haqiqatan ham, etti yarim oy ichida birinchi marta mening qoʻlimda qurol bilan tugashi mumkin boʻlgan ish bor, men va butun kiyim-kechak doʻzaxga uchib ketdi. Ammo muvaffaqiyatga erishsak, piyoda askarlarimizga cheksiz yordam beramiz. ". Ertasi kuni, 9-may, u kunduzi soat 4:45 da Fransiyaning Neuve-Chapelle shahridagi Auber tizmasidagi jang paytida u boshpana boʻlgan qazilgan uyning tomida snaryad portlashi natijasida halok boʻldi. Wilding ertasi kuni frontda dafn qilindi, ammo keyinchalik Fransiyaning Pas-de- Kaledagi Richebourg-l’Avou shahridagi Rue-de-Berso harbiy qabristoniga qayta dafn qilindi. U uchrashgan va undan 15 yosh katta Brodvey yulduzi Maksin Elliottga turmushga chiqishi haqida mish-mishlar tarqalgan edi.
Merosi
1978-yilda u Xalqaro tennis shon-sharaf zaliga kiritildi. Wilding Park, Yangi Zelandiyaning Kraystcherch shahridagi tennis uchun asosiy maydon, uning otasi Frederik sharafiga nomlangan, ammo jamoatchilik tomonidan u bilan bogʻlangan. U 1990-yilda Yangi Zelandiya sport shon-shuhrat zaliga kiritildi New Zealand Post gazetasi 1992-yilda Emotsional va xulq-atvorida muammolari boʻlgan bolalarni qoʻllab-quvvatlash uchun Sogʻliqni saqlash markalari seriyasining bir qismi sifatida Entoni Wildingning markasini chiqardi. Wildingning oʻlimidan koʻp oʻtmay, haykaltarosh Paolo Troubetzkoy uning asosida " Jismoniy energiya " nomli bronza haykalchasini yasadi.
Havolalar
Kitoblar
Badembekdemir, Taşköprü
Tarixi
Qishloq nomi 1928-ildagi yozuvlarda Bekdemirbadem deb qayd etilgan.
Longobardi
Longobardi Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommunadir. Maydoni — 19 km2. 2343 nafar aholi istiqomat qiladi.
Kanop
Kanop (Hibiscus cannabinus) — gʻoʻzadoshlar oilasiga mansub lub tolali bir yillik oʻsimlik, tolasi uchun ekiladigan ekin. K. yovvoyi holda Janubiy Afrikada va Markaziy Hindistonda uchraydi. Vatani — Hindiston. Eron, Xitoy, Yava va Sumatra orollarida, Afrika, Amerika (AQSH, Braziliya, Kuba), Rossiyaning janubda ekiladi. Oʻzbekistonda 20-asrning 30-y.laridan boshlab ekiladi (1925-yilda Sirdaryo viloyatida tadqiqot maqsadlarida 275 ga maydonga ekilgan, hosildorlik 3 s/ga ni tashkil qilgan). K.ning oʻq ildizi tuproqqa 1,5–2 m chuqurlikka kirib boradi. Sugʻoriladigan yerlarda ildizning asosiy qismi 30—50 sm chuqurlikda taraladi. Poyasi tik oʻsadi, rangi yashil, tukli. Boʻyi 1,5—3,5 m gacha, uchki tomoni shoxlanadi. Barglari yirik, barg bandlari uzun. Gullari yirik, och sariq (deyarli oq) qisqa bandli (5–7 mm), barg qoʻltigʻida joylashadi. Mevasi 5 uyali tuxumsimon koʻsakcha, uz. 2,5 sm, eni 1—2 sm, har bir uyada 2—3 ta urugʻi bor. Urugʻi 3 qirrali, toʻq kulrang. 1000 tasining vazni 18—24 g, uz. 3–5 mm, eni 2,5–4 mm. K. namga, haroratga va yorugʻlikka talabchan. Oʻsish davri 124—145 kun. K. urugʻi tarkibida 18—20% texnika moyi bor. Moyi lok-boʻyoq sanoatida, sovun tayyorlashda ishlatiladi. Kuruq poyasidan 16—20% toʻqishga yaroqli tola olinadi (qarang Kanop tolasi).
K. almashlab ekishda kuzgi bugʻdoy, dukkakli don, bedadan keyin ekiladi. Ekishdan avval yer kuzda 28—30 sm chuqurlikda shudgor qilinadi. 50x10—12 sm sxemada, urugʻ olish uchun qator orasi 60 sm qilib yakka qatorlab ekiladi. Poya olish uchun 30—35 ga kg/ga urugʻ sarflanadi (yaganalangandan soʻng koʻchat qalinligi 160—180 ming tup/ga). Urugʻ olish uchun 10–12 kg/ga urugʻlik sarflanadi. Urugʻ 4—6 sm chuqurlikka koʻmiladi. Ekinni parvarish qilish, qatqaloqqa qarshi kurash, qator oralarini ishlash, oziqlantirish va sugʻorishdan iborat. Vegetatsiya davrida 4—5 marta kultivatsiya qilinadi, 2 marta oziqlantiriladi. K. suvga talabchan. Yer osti suvlari 1,0— 1,5 pastda joylashgan oʻtloqi-botqoqi tuproqlarda 5—7 marta, yer osti suvlari chuqur joylashgan tuproklarda 8— 10 marta sugʻoriladi1. Sugʻorish normasi 800-1000 m3/ga.
Galeton
Galeton AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Potter County okrugi tarkibiga kiradi.
Kanop
K. oʻrtacha 1 ga yerdan 100—120 s koʻk poya va 4—5 s urugʻ beradi. Oʻzbekistonning sugʻoriladigan yerlarida yuqori agrotexnikani qoʻllab 150—180 s/ga koʻk poya va 8—9 s urugʻ olish mumkin.
Galeton
Aholisi
1277 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Kanop
Navlari: Oʻzbekistonda "Oʻzbekiston-3876", "Oʻzbekiston-2142", "Kuban-338" navlari ekiladi.
Galeton
Geografiyasi
Maydoni — 1,8 km2. Shundan 1,8 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 593 m balandlikda joylashgan.
Kanop
Zararkunandalari: tunlamlar, lavlagi qandalasi, bitlar, tripslar vab. Kasalliklari: poyaning kulrang chirishi, alternariozlar.
Hapima Otaboyeva.
Admiralteystvo orollari
Admiralteystvo orollari — Tinch okeandagi vulkan va marjon orollari; Bismark arxipelagida. Papua-Yangi Gvineya tarkibida. Maydoni 2072 km² (eng katta oroli Manus o.- 1554 km²). Asosiy shahri — Lorengau. Aholisi qariyb 40 ming kishi, asosan papuaslar. Eng baland joyi 719 m (Manus o.da). Orollar oʻrmon bilan qoplangan. Kokos palmasi oʻstiriladi, baliq ovlanadi. Admiralteystvo orollari ni 1527-29 yillarda ispan dengizchisi A. Saavedra kashf etgan.
Gladstone (Michigan)
Gladstone AQShning Michigan shtatida joylashgan shahardir. Delta okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
5032 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 392,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 20,4 km2. Shundan 12,8 km2 quruqlik, 7,6 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 184 m balandlikda joylashgan.
Sorel-en-Vimeu
Sorel-en-Vimeu Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Somme departamenti Abbeville tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
188 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 45,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,1 km2. Dengiz sathidan 35 – 117 m balandlikda joylashgan.
Mil. av. 230
'''Mil. av. 230'''
Vafot etgan
🇷🇺
Tessel (Fransiya)
Tessel Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Caen tumani tarkibiga kiradi.
Karabayli
Karabayli (Shumanay tumani) — Qoraqalpogʻiston Respublikasiga qarashli qishloq. Shumanay tumani tarkibiga kiradi.
Tessel (Fransiya)
Geografiyasi
Maydoni — 5,6 km2.
Mil. av. 229
'''Mil. av. 229'''
Vafot etgan
🇷🇺
NGC 5195
NGC 5195 Canes Venatici yulduz turkumidagi SB0-a tipli galaktikadir.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Oxford (Iowa)
Oxford AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Johnson okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
807 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 342,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,36 km2. Shundan 2,36 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 229 m balandlikda joylashgan.
Annovka
Annovka ( Анновка  ) — Rossiyaning Amur viloyati, Ivanovskiy tumanidagi Annovskiy aholi yashovchi punktidagi qishloq va maʼmuriy markaz. 2018-yilda 9 ta ko'cha bor edi va aholi soni 597 kishi edi.
Geografiya
Annovka Ivanovka daryosining chap qirgʻogʻi yaqinida, Ivanovkadan (tuman maʼmuriy markazi) avtomobil yoʻli bilan 28 km sharqda joylashgan. Bolsheozyorka - eng yaqin qishloq hisoblanadi.
Mateke Jumanazarov
Tarjimayi holi
1906-yilda Sirdaryo viloyatida tug‘ilgan. 1931-yildan KPSS aʼzosi.
1931-yildan boshlab iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faol. 1929—1960-yillar oraligʻida Toʻrtkoʻl sovet-partiya qurilish maktabida, Oʻzbekiston Kommuni raykomida, tuman isteʼmolchi jamiyatlari ittifoqida, tuman moliya boʻlimida, Kegeyli tumani ijroiya qoʻmitasida faoliyat olib borgan. Qoraqalpogʻiston ASSR moliya xalq komissarining oʻrinbosari, 1941—1960-yillarda Qoraqalpogʻiston ASSR Oliy Kengashi Prezidiumining raisi.
SSSR Oliy Kengashining II, III, IV, V chaqiriqlari deputati.
Mateke Jumanazarov 1966-yilda Nukusda vafot etgan. Shahardagi Sho‘rsha bobo qabristoniga dafn etilgan. Uning qizi Bibizada Jumanazarova O‘zbekiston Qahramoni Ibroyim Yusupovning rafiqasi boʻlgan.
Adneksit
Adneksit (salpingoofarit) — bachadon naylari va tuxumdonning yalligʻlanishi. Kasallikni turli patogen mikroblar — stafilokokk, streptokokk va boshqa qoʻzgʻatadi. Mikroblar bachadon or-tiklari (tuxumdon va bachadon naylari)ga abort, tugʻruq, jinsiy aloqa vaqtida, turli infeksion kasalliklar (sil, an-gina, ichki aʼzolarning yalligʻlanishi)da esa boshqa aʼzo va toʻqimalardan qon va limfa tomirlari orqali oʻtadi. Sovqotish, oʻta toliqish, ruhiy iztirob, orastalik qoidalarining buzilishi ka-sallikning avj olishiga imkon beradi. Oʻtkir va surunkali A. farq qilinadi. Oʻtkir A.da qorinning pastki va quymich sohasida ogʻriq, koʻngil aynishi, qusish, harorat koʻtarilishi kuzatiladi. Ka-sallik ogʻir kechganda bemorning umu-miy ahvoli ogʻirlashadi. Surunkali A. tez-tez qaytalanib turadi. Bachadon naylari yalligʻlanishi natijasida ular chandiqlanib, toʻsilib qoladi, bu esa ba-chadondan tashqari homiladorlik yoki be-pushtlikka sabab boʻladi.
Labaq gumbazi
Labaq gumbazi — meʼmoriy saʼnat yodgorligi. Qaragʻanda viloyati Ulitau tumanidagi Qarakengir daryosining boʻyida joylashgan. 1874-yili xom gʻishtdan qurilgan, ichi bilan tashqarisi pishgan gʻisht bilan qoplangan. Yodgorlikning maydoni 7,25x8,25 m, balandligi 6,45 m, plint balandligi 50 sm. Kirish eshigi janubi-gʻarbiyda. Kvadrat shakldan yumaloq gumbazga oʻtish burchak boʻshliqlari orqali amalga oshirildi. Xuddi shunday boʻshliqlar devorlarning oʻrtasida ham qilingan. Fasad gʻishtli naqshli taxta bilan oʻralgan va "P" shaklidagi bantlar bilan bezatilgan. Labaq gumbazining hajmi, ichki qismining 8 ta boʻshligʻi, shuningdek, kirish yividagi boʻshliq pastga qarab biroz kengaygan. Gumbazning burchaklari ikki qator gʻishtdan ishlangan. 1982-yilda Labaq gumbazi Qozogʻiston SSR respublika ahamiyatiga molik tarix va madaniyat yodgorliklari roʻyxatiga kiritilib, davlat muhofazasiga olindi.
Kant gipotezasi
Kant gipotezasi, astronomiyada — nemis faylasufi I. Kant Quyosh sistemasining paydo boʻlishi haqida yaratgan gipoteza (1755). Unga koʻra, dastlab olam gaz va chang bulutlaridan iborat boʻlib, vaqt oʻtishi bilan butun olam tortishish qonuniga koʻra, gaz-chang zarralari oʻzaro tortishib, nisbatan zich bulutlarni shakllantirgan. Keyinchalik ulardan Quyosh va sayyoralar paydo boʻlgan. Bu gipoteza, bir qarashda toʻgʻridek tuyulsada, oʻsha davrda uni gazlarning kinetik nazariyasi, termodinamika va atom nazariyasi asosida qarashga imkon boʻlmaganligi uchun jiddiy kamchiliklarga ega boʻlgan (gipotezada "zarralar" haqida gapiriladi, biroq Kant davrida gazlar atom va molekulalardan tashkil topganligi va ularning changlardan farqi maʼlum emas edi).
Adoyi
Adoyi — kuy; uch qismdan iborat oʻzbek mumtoz cholgʻu kuylar turkumi. Odatda Miskin 1-2 kuylariga ulangan holda besh qismli katta turkumni hosil qiladi. A.ning birinchi qismi — cha-pandoz, ikkinchisi — tarona, uchinchisi — soqiynoma doira usuli negizida yaratilgan boʻlib, yakka cholgʻular (tanbur, dutor va boshqalar) hamda joʻrnavozlikda ijro etiladi. A.ning 1 va 2-qismlari ashula yoʻllari sifatida ham mashhur.
Langwedel (Weser)
Langwedel  Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Verden tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 76,11 km2. 14 621 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Langwedelning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.