cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sighișoara
Tarixi
Shahar bir necha asrlar davomida Markaziy Yevropaning chekkasi muhim strategik va tijorat shahri rolini oʻynagan. Sighisoara Transilvaniyaning eng muhim shaharlaridan biriga aylandi, bu shaharchaga Muqaddas Rim imperiyasining barcha hunarmandlari tashrif buyurishdi. Nemis hunarmandlari shaharda hukmronlik qildilar, shuningdek, uni himoya qiluvchi istehkomlar ham qurdilar. Taxminlarga koʻra, XVI—XVII asrlarda Sighisoarada 15 ta gildiya va 20 ta hunarmandchilik filiallari boʻlgan. Shaharda barokko haykaltaroshi Elias Nicolae yashagan. Shaharda surgunda yashagan Valaxiya voevodi Vlad Dracul (Vlad Impalerning (Dracula) otasi) shaharda tangalar zarb qilgan (aslida tangalar Vengriya qirollarining monopoliyasi ostida edi) va shaharning rumincha Sighișoara nomi koʻrsatilgan birinchi pulni chiqargan. Rumincha nomi vengercha Segesvár dan olingan boʻlib, birinchi marta 1435-yilda tasdiqlangan. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Old_picture_of_Piata_Hermann_Oberth_.jpg/178px-Old_picture_of_Piata_Hermann_Oberth_.jpg|left|thumb|252x252px| Hermann Oberth maydoni, XX asrda Shahar 1631-yilda George I Rakoczining Transilvaniya shahzodasi va Vengriya qiroli etib saylanadigan joy sifatida belgilandi. Sighisoara XVII—XVIII asrlarda harbiy ishgʻol, yongʻinlar va vabolardan ancha aziyat chekdi. 1606—1666-yillardagi shahar notariusi Georg Krausning yozuvlari XVII asr Transilvaniya tarixi uchun muhim manba hisoblanadi.
1849-yil 31-iyulda yaqin atrofdagi Albeşti tekisligida Segesvar jangi boʻlib, u yerda Jozef Bem boshchiligidagi inqilobiy Vengriya armiyasi Luders boshchiligidagi rus armiyasi tomonidan magʻlubiyatga uchratiladi. 1852-yilda jangda halok boʻlgan rus generali Skaryatinga haykal qoʻyilgan. Vengriya shoiri Sandor Petőfi jangda halok boʻlgan deb ishoniladi va 1897-yilda Albeştida uning sharafiga yodgorlik qurilgan. Birinchi jahon urushidan keyin Sighișoara Transilvaniya bilan birga Avstriya-Vengriyadan Ruminiya Qirolligiga oʻtdi.
Markaziy Sighisoarada oʻrta asrlar mustahkamlangan kichik shaharning xususiyatlarini namunali tarzda saqlab qolgan hisoblanadi. Shahar UNESCO tomonidan Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan. Har yili iyul oyida eski qal’ada Oʻrta asr festivali boʻlib oʻtadi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b1/Sighisoara2.JPG/220px-Sighisoara2.JPG|right|thumb| Shaharning Villa Frankadan koʻrinish Sharqiy Yevropada Sighisoara hali ham istiqomat qiladigan kam sonli mustahkam shaharlardan biridir. Shahar ikki qismdan iborat. Oʻrta asr qal’asi tepalik tepasida qurilgan va Citadel (Cetatea) nomi bilan mashhurdir. Quyi shahar Tarnava Mare daryosi vodiysida joylashgan.
Sighisoara qal’asi ichidagi uylar hunarmandlar shaharchasining asosiy xususiyatlarini koʻrsatadi. Biroq, sobiq patritsiatga tegishli boʻlgan baʼzi venetsiyacha va antlersli uylar ham bor.
2001 va 2003-yillar orasida Sigisoara yaqinidagi Braite tabiat qoʻriqxonasida Dracula tematik parki qurilishi koʻrib chiqildi, ammo oxir-oqibatda mahalliy fuqarolik jamiyati guruhlari, milliy va xalqaro ommaviy axborot vositalari, shuningdek, siyosiy nufuzli shaxslarning qarshiligi sababli rad etildi. Chunki ushbu park shaharning oʻrta asr uslubini buzgan va qoʻriqxonani vayron qilgan boʻlar edi.
Demografiyasi va nomi
2011-yilda etnik guruhlar :
Diqqatga sazovor joylari
Sighisoara yaxshi saqlangan devor bilan oʻralgan eski shahar bilan mashhur sayyohlik maskani boʻlib, u ham YuNESKO tomonidan Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan. Citadelning asosiy diqqatga sazovor joylari, albatta, minoralardir.
Minoralar
Qadimgi harbiy arxitektura yozuvlariga koʻra, mudofaa minoralari oʻzaro mudofaa uchun istehkom tizimi boʻlishi kerak edi va shu bilan birga, har bir minora mustaqil qal’a boʻlishi kerak edi. Ushbu minoralarning aksariyati ichi boʻsh boʻlib, liftlar va yer osti galereyalari bilan jihozlangan.
Fuqarolik arxitekturasi
Shahardagi kamida 300 yildan beri mavjud boʻlgan 164 ta uyning aksariyati tarixiy obidalar hisoblanadi : toʻrtburchak rejali shahar maydoni, vaqt oʻtishi bilan koʻplab oʻzgarishlarni boshdan kechirgan boʻlsa-da, bu yerda bir vaqtlar shaharning zodagon oilalari yashagan. Eng yaxshi uylar asl shaklini saqlab qolgan uylardir. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Strada_1_decembrie_1918.jpg/198px-Strada_1_decembrie_1918.jpg|thumb|282x282px| Strada 1-dekabr, 1918-yil, XX asr
Taniqli mahalliy aholi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Josephinische_Landaufnahme_pg175.jpg/220px-Josephinische_Landaufnahme_pg175.jpg|right|thumb| Transilvaniya Buyuk Gertsogligidagi Sighisoara xaritalari, 1769—1773-yillar. Josephinische Landesaufnahme[[Fayl:Josephinische_Landaufnahme_pg191.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Josephinische_Landaufnahme_pg191.jpg/220px-Josephinische_Landaufnahme_pg191.jpg|thumb]]
Ruslan Uzoqov
Ruslan Yarkulovich Uzoqov (1967-yil, 6 mart, Navoiy, Oʻzbekiston SSR) — sovet, oʻzbek va rus futbolchisi, himoyachi; murabbiy.
Klublardagi faoliyati
1967-yil 6-martda Navoiy shahrida tugʻilgan. Futbolni oʻzi tugʻilgan shahardagi BOʻYMda boshlagan. Birinchi murabbiyi R.Ibadulin boʻlgan. Keyinroq „Zarafshon“ (Navoiy) klubining oʻquv-mashgʻulot guruhiga (oʻsha paytdagi yoshlar akademiyasi analogi) oʻtib, klubda 1983-yilgacha oʻynagan. Futboldagi profissional faoliyatini 1984-yili „Zarafshon“ (Navoiy) klubi aʼzosi sifatida boshlagan, 1991-yili „Paxtakor“ jamoasiga qabul qilingan.
1992-yil 7-martda 1-kichik guruhning 1-turida Simferopolning „Tavriya“ jamoasiga qarshi safarda magʻlubiyatga uchragan (0:2) oʻyinda Premer-ligada debyut qilgan. Uzoqov „Torpedo“ libosida Ukraina chempionatlarida 39 ta, Ukraina kubogida esa 14 ta oʻyin oʻtkazgan. 1993-yilning yozida Donetskning „Shaxtyor“ klubiga oʻtgan. 1993-yil 11-sentabrda Ukraina Premer-ligasining 6-turida Odessaning „Chornomorets“ jamoasiga qarshi uy uchrashuvida gʻalaba qozongan (4:1) „Pitmenlar“ safida debyut qilgan. Uchrashuvda Ruslan 75-daqiqada Sergey Yashchenkoning oʻrniga maydonga tushirilgan. Uzoqov „Shaxtyor“ safida Ukraina chempionatida 3ta oʻyinda, Ukraina kubogida esa ikkita oʻyinda maydonga tushgan.
Terma jamoadagi faoliyati
1997—1999-yillarda Oʻzbekiston milliy terma jamoasida 3 ta oʻyin oʻtkazgan.
Murabbiylik faoliyati
Futbolchilik faoliyatini yakunlagandan soʻng murabbiylik faoliyatini boshlagan. 2005-yilda „Nosta“ TMTMda bolalar murabbiyi lavozimida ishlagan. 2013-yilning iyulidan 2016-yilning 15-iyuniga qadar „Chelyabinsk“ klubida murabbiy, 2016-yilning 16-iyunidan klub bosh murabbiyi lavozimlarida ishlagan.
Saribosh
Saribosh (Сарыбаш) — Oʻzbekiston Respublikasi Samarqand viloyati Pastdargʻom tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.
Alan Ball
Alan James Ball (1945-yil 12-may - 2007-yil 25-aprel) - ingliz professional futbolchisi va menejeri. U 1966-yilgi jahon chempionatida g'olib chiqqan Angliya terma jamoasining eng yosh a'zosi bo'lgan. Alan turli klublarda yarim himoyachi sifatida o'ynagan va 22 yillik faoliyati davomida 180 dan ortiq liga go'llarini urishga muvaffaq bo'lgan. Alan 1971-yil oxirida "Everton"dan " Arsenal" ga o'sha paytdagi milliy rekord 220 000 funt sterlinga transfer qilingan. O'yinchi sifatida nafaqaga chiqqanidan so'ng, u Portsmouth, Southampton va Manchester City kabi klublar bilan, Angliya futbolining eng yuqori ligasida qatnashgan murabbiy hisoblandi. thumb|left|1972-yil mart(murabbiy va Ball)
Blackpool
Ball Farnworthtda, Lancashireda, sobiq professional futbolchi va menejer, keyinchalik soliqchi bo'lgan (James) Alan Ball va uning rafiqasi Violet, oilasida tug'ilgan. Ball o'zining futbolchilik faoliyatini maktab o'quvchisi bo'lgan chog'idayoq, uning otasi boshqargan "Ashton United" jamoasida, Lancashire Combinationning shov-shuvli futbolchilari qatorida o'ynagan. U Wolverhampton Wanderers bilan shartnoma imzolagab, o'yin o'tkazgani sababli Farnvort Grammatika maktabi direktori bilan kelishmay qoladi. U Farnvort grammatikasini hech qanday malakasiz bitirdi.
U maktabni tugatgandan so'ng, "Bo'rilar" uni qabul qilmaslikka qaror qilishdi. Keyin u yarim himoyachi sifatida Bolton Wanderers bilan mashg'ulotlarni boshladi, ammo ular ham unga professional shartnoma bermaslikka qaror qilishdi, sababi uning qomati juda kichik ekanligi edi.
61 yoshli Ball 2007-yil 25-aprel kuni erta tongda Hook, Fareham shahridagi uyida oʻz bogʻida gulxan yonishi natijasida boshlangan yongʻinni oʻchirishga urinayotganda yurak xurujidan vafot etdi.
Havdan, Biga
Havdan — Çanakkale viloyatining Biga tumanidagi qishloqlardan biri.
Napoleon Hill
Oliver Napoleon Xill (1883-yil 26-oktabr, 1970-yil 8- noyabr) — yangi fikr sohasidagi amerikalik yozuvchi, zamonaviy oʻz-oʻziga yordam janrining yaratuvchilaridan biri. U birinchi marta 1937-yilda nashr etilgan Oʻylang va boyib keting kitobining muallifi sifatida tanilgan. Muvaffaqiyatga erishish yoʻllari — uning kitoblarining asosiy mavzusi. Hayotda sizga kerak boʻlgan barcha tanaffuslar sizning tasavvuringizda kutadi … Tasavvur — bu sizning ongingizning ustaxonasi boʻlib, u aqliy energiyani muvaffaqiyat va boylikka aylantira oladi." Think and grow rich kitobidan.
Hayoti
Napoleon Xill 1883- yilda Virjiniya shtatining Wise okrugida tugʻilgan. Xillning otasi noqonuniy ravishda tish shifokori boʻlib ishlangan, ammo qirq yoshida hokimiyat bosimi ostida u malaka oshirishga va ishlarini qonuniy ravishda davom ettirishga majbur boʻldi. Xillning oʻgay onasi uni yozishga undaydi va unga yozuv mashinasi olib beradi. Uning Muvofaqqiyat qonunlari nomli kitobi 20 yillik mehnatidan soʻng chop etildi. Ushbu kitob Amerika qonunlari muvofaqqiyatlariga asoslangan edi. 1928- yilgacha Xill Chikagodagi La Salle Extension universitetida ishlagan. Oliver Napoleon Betsy Ross Candy kompaniyasining muallifi boʻlgan va kompaniya sheriklari bilan oʻrtasidagi nizo tufayli kompaniyani tark etishga majbur boʻlgan. Keyinchalik Napoleon Xill muvofaqqiyatga erishish uchun bir xil mavzuga bagʻishlangan bir qancha kitoblar yozdi. Oʻylab koʻring va boyib keting jurnalini uning oʻsha paytdagi rafiqasi Rouz Li Billand tahrir qilgan. Keyinchalik Xill Rouz bilan ajrashgan va oʻz mulkining muhim qismini yoʻqotgan. 1970-yil 8- oktabrda 87 yoshida Oliver Napoleon Xill vafot etgan.
Yutuqlari xronologiyasi
1883 yil Virjiniya shtatining Wise okrugida tugʻilgan. 1908 yilEndryu Karnegi uni dunyodagi birinchi shaxsiy yutuqlar falsafasini yaratishga undaydi. 1919 yil Xillning „Oltin qoidalar“ jurnali nashr etiladi. 1921-1923 yillar Napoleon Xill jurnali nashr etiladi. 1928- yil Muvaffaqiyat qonunini nashr etiladi. 1930 yil Muvaffaqiyatga erishish uchun sehrli narvon nashr etiladi. 1937 yil „Oʻylab koʻring va boy boʻling“ jurnalini nashr etadi. 1939 yil Hayot davomida yoʻlingizni qanday topasz kitobi nashr etiladi. 1941 yil Mental Dynamite oʻrganish kursi 17 jildda nashr etiladi. 1942 yil Mental Dynamite dasturi Ikkinchi Jahon urushi boshlanishi bilan toʻxtatildi. 1945 yil Boylikning asosiy kaliti nashr etiladi. 1952-62- yil Combined Insurance Co kompaniyasining raxbari W. Klement Stoun bilan hamkorlik qiladi. Amerikadan. Shaxsiy yutuqlar falsafasini oʻrgatadi. „Muvaffaqiyat ilmi“ fanidan maʼruzalari chop etiladi. 1953 yil Qanday qilib oʻz ish haqini oshirish mumkin nomli maqolani nashr etadi. 1959 yil Ijobiy ruhiy munosabat orqali muvaffaqiyatni nashr etadi. 1961 yil PMA Fan of Success kursini nashr etadi. 1967 yil Nashrlar „Ko‘ngil tinchligi bilan boyib keting“. 1970 yil Ishontirish orqali muvaffaqiyat qozonadi va boyib ketadi. Noyabr oyida vafot etadi. 1971 yil Oʻz mo''jizalaringizni yaratishingiz mumkin nashr etiladi. 1991 yil „Oʻylab koʻring va boy boʻling, qora tanlov“ (oʻlimidan keyin Dennis Kimbro bilan) nashr etiladi.
Oregano
Oregano (Origanum vulgare) — yalpizdoshlar oilasiga mansub gulli oʻsimlik. U Oʻrta er dengizi mintaqasida oʻsadi, ammo moʻtadil Shimoliy yarim sharning boshqa joylarida ham keng tarqalgan.
Oregano -boʻyi 20-30 smga yetadigan yogʻochli koʻp yillik oʻsimlik, qarama-qarshi barglari uzunligi 1 – Gullari binafsha,3 – uzun, yozda tik toʻpgullarda hosil boʻladi. Baʼzan uni yovvoyi marjoram deb atashadi va uning yaqin qarindoshi O. majorana shirin marjoram deb nomlanadi. Ikkalasi ham oshxona ziravorlari sifatida keng qoʻllaniladi, ayniqsa turk, yunon, ispan, italyan, meksika va fransuz oshxonalarida. Oregano, shuningdek, manzarali oʻsimlik boʻlib, turli xil barglar rangi, gul rangi uchun koʻplab ekiladi.
Etimologiya
18-asrning oʻrtalaridan beri qoʻllanilgan ispancha " orégano " soʻzi lotincha orīganum va oxir-oqibat klassik yunoncha ὀρίγανον. (origanon). Bu yunoncha murakkab atama boʻlib, ὄρος dan iborat (óros) „togʻ“ degan maʼnoni anglatadi va γάνος (gános) „yorqinlik“, demak, „togʻning yorqinligi“ degan maʼnoni anglatadi.
Tavsif va biologiya
thumb| Gullash Oregano marjoram oʻtiga oʻxshash boʻlib, baʼzida yovvoyi marjoram deb ataladi. Binafsha rang gullari va belkurak shaklidagi, zaytun-yashil barglari bor. Oregano koʻp yillik boʻlsa ham, sovuqroq iqlim sharoitida bir yillik oʻsimlik sifatida oʻstiriladi, chunki u koʻpincha qishdan omon qolmaydi. Oregano erta bahorda ekiladi, oʻsimliklar tuproqqa taxminan 30 sm chuqurlikka ekiladi quruq tuproq, toʻliq quyosh nuri pH 6,0 (engil kislotali) va 9,0 (kuchli ishqoriy) oraligʻida oʻsadi, afzal koʻrilgan diapazon 6,0 va 8,0 orasida boʻladi. U issiq, nisbatan quruq iqlimni afzal koʻradi, lekin boshqa muhitda ham yaxshi oʻsadi.
Taksonomiya
right|thumb| Suriya oregano (Origanum syriacum) thumb| Oq dumli ari bilan changlanish thumb| Oregano barglari right|thumb| Yosh oʻsimlik Oreganoni oʻziga xos taʼmi uchun turlari asrlar davomida odamlar tomonidan yetishtirilgan. Taʼmlar achchiq yoki murakkabroq shiringacha. Origanum vulgare kabi bogʻ doʻkonlarida sotiladigan oddiy oregano yumshoq taʼmga va kattaroq, kamroq zich barglarga ega boʻlishi mumkin va pazandalik uchun eng yaxshisi hisoblanmaydi, taʼmi unchalik ajoyib va oʻtkir emas. U boshqa murakkab shtammlarni changlatishi mumkin, ammo nasl kamdan-kam sifatga ega.
Turlari
Oreganoning eng yaxshi navlariga quyidagilar kiradi:
Italiya, Sitsiliya va boshqalar sifatida sotiladigan navlar odatda qattiq shirin marjoram (O. majoricum), janubiy Adriatik O. v. subsp oʻrtasidagi gibriddir. hirtum va shirin marjoram (O. majorana). Ular shirin va achchiq ohanglari, ozgina achchiqligi bilan obroʻga ega va ularning taʼmi va turli retseptlar va soslar bilan muvofiqligi uchun qadrlanadi.
Pazandachilik
thumb| Quritilgan oregano barglari Oregano — bu oshpazlik oʻti boʻlib, barglarining taʼmi uchun ishlatiladi, quritilganda yangidan koʻra kuchliroq boʻlishi mumkin. U tuproqli, issiq va biroz achchiq taʼmga ega boʻlib, intensivligi har xil boʻlishi mumkin. Sifatli oregano deyarli tilni qoʻzgʻatadigan darajada kuchli boʻlishi mumkin, ammo sovuqroq iqlimga moslashtirilgan navlar kamroq taʼmga ega boʻlishi mumkin. Iqlim, fasl va tuproq tarkibi kabi omillar mavjud boʻlgan aromatik yogʻlarga taʼsir qilishi mumkin va bu taʼsir oʻsimliklarning turli turlari oʻrtasidagi farqlardan kattaroq boʻlishi mumkin. Lazzatlanishga hissa qoʻshadigan kimyoviy birikmalar orasida karvakrol, timol, limonen, pinen, ocimen va karyofilin mavjud.
Oregano italyan oshxonasining asosiy ziravori boʻlib, koʻpincha qovurilgan, qovurilgan yoki dimlangan sabzavot, goʻsht va baliqlar bilan ishlatiladi. Oregano Italiyaning janubida mashhur boʻlgan anʼanaviy ovqatlar bilan yaxshi kombinatsiyalangan. Mamlakat shimolida odatda marjoram qoʻllanadi. Uning AQShda mashhurligi Ikkinchi Jahon urushidan qaytgan askarlar oʻzlari bilan Italiyaning janubida asrlar davomida isteʼmol qilingan „pitsa oʻti“ ni tatib koʻrganlarida boshlangan.
Oregano Oʻrta er dengizi havzasi va Lotin Amerikasi oshxonalarida, ayniqsa Meksika oshxonasida va Argentina oshxonasida keng qoʻllaniladi. Turk oshxonasida oregano koʻpincha goʻshtni, ayniqsa qoʻy va qoʻzichoqni ziralash uchun ishlatiladi. Barbekyu va kabob restoranlarida,  uni odatda ziravor sifatida, qalampir, tuz va dolchin bilan birga ishlatilishi mumkin.
Yozda quritilgan oregano koʻpincha Portugaliyada pomidor va bodring salatiga qoʻshiladi, lekin uni goʻsht va baliq ovqatlarini tatib koʻrish uchun ham ishlatish mumkin. Quritilgan va maydalangan barglar koʻpincha Gretsiyada yunon salatiga maza qoʻshish uchun ishlatiladi va odatda baliq yoki goʻsht boʻlaklari va kostryulkalar bilan birga boʻlgan limon-zaytun moyi sousiga qoʻshiladi. Albaniyada quritilgan oregano koʻpincha Albaniyaning shimoliy qismida mashhur boʻlgan oʻsimlik choyini tayyorlash uchun ishlatiladi.
Oregano yogʻi
thumb| Shaffof shisha flakonda oregano efir moyi Oregano yogʻi asrlar davomida xalq tabobatida ishlatilgan. Oregano efir moyi oregano oʻsimligining barglaridan olinadi. Oregano yoki uning yogʻi xun takviyesi sifatida ishlatilishi mumkin boʻlsa-da, ularning inson salomatligiga taʼsiri borligini koʻrsatadigan klinik dalillar mavjud emas.
2014-yilda AQSh Oziq-ovqat va farmatsevtika idorasi (FDA) Yuta shtatidagi Young Living kompaniyasini uning oʻsimlik mahsulotlari, jumladan oregano efir moyi koʻplab isbotlanmagan kasalliklarga qarshi taʼsir koʻrsatishi targʻib qilinayotgani va shuning uchun ruxsatsiz notoʻgʻri dori sifatida sotilayotgani haqida ogohlantirdi. Bu dorilar musodara qilingan va federal jarimaga tortilgan. Oregano efir moyi mahsulotlari haqida notoʻgʻri reklama va sogʻliq uchun tasdiqlanmagan daʼvolar uchun oʻxshash FDA ogohlantirish xatlari 2017 va 2018-yillarda chop etilgan
Kimyoviy komponentlar
Oregano tarkibida polifenollar, jumladan, koʻplab flavonlar mavjud.
Oʻsimlikni quritish uchuvchi birikmalarning miqdori va tarqalishining koʻpayishiga yuqori issiqlik va quritish vaqtida ishlatadigan usullar koʻproq salbiy taʼsir koʻrsatadi. Yangi yaxlit oʻsimlik materialining namunasi 33 g / kg quruq vazn (3,1 g / kg hoʻl) ni oʻz ichiga olganligi aniqlangan, issiq havo konvektsiyasi bilan quritilganidan keyin uchdan bir qismga kamaydi. Oʻsimlik mavsumining oxirida yigʻib olinsa uchuvchi birikmalarning ancha yuqori konsentratsiyasiga erishish mumkin.
= = "Oregano" deb nomlangan boshqa oʻsimliklar =
Julie Christie
Julie Christie (14-aprel 1941-yilda tugʻilgan) ingliz film aktrisasidir. „Eng yaxshi aktrisa“ (Best Actress) nominatsiyasida Oscar (Akademiya) mukofoti bilan taqdirlangan.
Buffavento
Buffavento (Buffavento, Βουφαβέντο) — Shimoliy Kiprdagi qalʼa. U oʻzining alp togʻlarida joylashganligi (dengiz sathidan 950 metr balandlikda) tufayli oʻz nomini oldi va italyan tilidan tarjima qilingan "shamollardan himoya" degan maʼnoni anglatadi.
Buffavento Kiriniya togʻlarida Sankt Hilarion va Kantara qalʻalari oʻrtasida joylashgan va ular kabi arablarning bosqinlaridan himoya qilish uchun qurilgan va eng muhim togʻ oʻtish joylarini nazorat qilgan. Katta olovli mashʻalalar yordamida qalʻalar oʻrtasida ogohlantirish tizimi oʻrnatildi.
Qalʻaning pastki qismi, ehtimol, XI asrda Vizantiyaliklar tomonidan qurilgan. XIV asrda qalʻa luzinyanlar tomonidan kengaytirildi va mustahkamlandi, ularning nazorati ostida. Shu bilan birga, qamoqxona sifatida ham foydalanila boshlandi. Venetsiyaliklarning orol ustidan nazorati davrida qalʻa oʻz ahamiyatini yoʻqotib, oʻz oʻrnini boshqa qirgʻoq qalʻalariga boʻshatib berdi.
Buteon
Buteon (Château de Bouthéon) —Fransiyaning Luara vodiysidagi Andrésieux-Butéon kommunasida joylashgan qalʻadir.
Turkiston silovsini
Turkiston silovsini (Lynx lynx isabellinus) — oddiy silovsinning kenja turi, kelib chiqishi Oʻrta Osiyodan. Gʻarbdan Markaziy Osiyoda, Janubiy Osiyodan Xitoy va Moʻgʻulistongacha keng tarqalgan mushuklar oilasining yirtqich vakili. 2013-yil holatiga koʻra, Xitoyda yetuk silovsinlar 27000 tani tashkil etgan. Oʻzbekiston Qizil kitobiga kiritilgan.
Login
Jarayon
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/Fingerprint_scanner_identification.jpg/220px-Fingerprint_scanner_identification.jpg|left|thumb| Barmoq izi bilan login, yaqinda yaratilgan bank xavfsizligi ilovasi Tizimga kirish odatda maʼlum bir sahifa, veb-sayt yoki dasturga kirish uchun ishlatiladi. Buni esa huquqbuzarlar koʻra olmaydi. Foydalanuvchi tizimga kirgandan soʻng, login tokeni foydalanuvchi saytga ulanganda qanday harakatlar qilganini koʻrish mumkin. Tizimdan chiqish foydalanuvchi tomonidan tegishli buyruqni kiritish yoki veb-sayt havolasi yorligʻidagi chiqish belgisini bosish orqali baʼzi harakatlarni amalga oshirishi mumkin. Bunda shuningdek, foydalanuvchi oʻz ish stantsiyasini oʻchirish, veb-brauzer oynasini yopish, veb-saytni tark etish yoki veb-saytni belgilangan muddat ichida yangilamaslik kabi amallarni oshirishi mumkin.
Turkiston silovsini
Tarqalishi va yashash joyi
Turkiston silovsini oddiy silovsinning eng keng tarqalgan kenja turlaridan biridir. Oʻrta Osiyoda Turkiston silovsisi asosan ochiq oʻrmonlar va dashtlarda yashaydi, shuningdek, Oʻrta Osiyoning choʻl mintaqalaridagi toshli adirlar va togʻlarda ham uchraydi. Janubiy Osiyoda u Himoloyning butun shimoliy yonbagʻrida, togʻlarning oʻrta va yuqori qismlari (alp oʻtloqlari zonasining bargli oʻrmon va archazorlar qoplagan quyi chegarasigacha), koʻpincha sochma-toshloq va qoyalarga yaqin joylarda qoʻnim topgan. Turkiston silovsini Kashmirning Ladax viloyati, Himachal-Pradesh va Himoloy mintaqasining boshqa Hindiston shtatlarida makon topgan. Xitoyning janubida u Tibet togʻ yonbagʻirlarida vaqti-vaqti bilan uchraydi.
Login
Jarayon
Kirish sahifasida kirish yoki chiqishdan keyin qayerga qayta yoʻnaltirishni koʻrsatadigan qaytish URL parametri boʻlishi mumkin. Masalan, bu saytda.
Turkiston silovsini
Tarqalishi va yashash joyi
Gʻarbiy Tyan-Shan (Ugom, Piskom, Chotqol, oʻtmishda – Qurama, Fargʻona tizmalari) va Pomir-Oloy (Turkiston, Hisor, Koʻhitang, oʻtmishda – Bobotogʻ tizmasi). Oʻzbekistondan tashqarida: Oʻrta Osiyo mamlakatlari, Qozogʻiston, Moʻgʻuliston, Xitoy gʻarbi, Afgʻoniston, Pokiston, Hindistonning shimolida ham keng tarqalgan.
Login
Jarayon
Kompyuterdan chiqish — ruxsatsiz foydalanuvchilarning uni buzishiga yoʻl qoʻymaslik uchun odatiy xavfsizlik amaliyotidir. Kirishning turli usullari boʻlishi mumkin, ular grafik, barmoq izlari, koʻzni skanerlash, parol (ogʻzaki yoki matnli kiritish) va boshqalar orqali boʻlishi mumkin.
Turkiston silovsini
Soni
Turgʻun. Hisor togʻ tizmasida 150 ga yaqin silovsin yashaydi, Koʻhitang tizmasida – 20–25 ta, Gʻarbiy Tyan-Shanda – 100 ga yaqin. Zamonaviy hisob-kitoblarga koʻra, oʻtmishda oddiy tur sanalgan boʻlsa-da, ayni damda Turkiston tizmasida mavjud emas. Jami taxminan 300 taga yaqin.
Login
Tarixi va etimologiyasi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/IBM_AIX_4_Login_Prompt.jpeg/220px-IBM_AIX_4_Login_Prompt.jpeg|thumb| IBM AIX Version 4 konsoliga kirish soʻrovi Bu atamalar 1960-yillardagi vaqt almashish tizimlari va 1970-yillarda Bulletin Board Systems (BBS) bilan keng tarqalgan. Dastlabki uy kompyuterlari va shaxsiy kompyuterlar 1990-yillarda Windows NT, OS/2 va Linux -ga qadar ularni talab qilmagan.Login soʻzi (to log) soʻzidan kelib chiqqan. Kompyuter tizimlari foydalanuvchilarning tizimga kirishlari jurnalini yuritadi.
Turkiston silovsini
Hayot tarzi
Asosan tunda, ba’zan kunduzi ham faol, boshqa paytlari chakalakzor butalar orasiga berkinib yotadi. Juftlashishi – yanvar-martda. May-iyunda urgʻochisi qalin chakalakzordagi makonlarda (3-6 tagacha) bolalaydi. Bolalari 2-3 yilda jinsiy voyaga yetadi. Koʻpayish davridan soʻng ozuqa yetishmasa koʻchadi. Asosan quyonlar bilan oziqlanadi. Bu yirtqich 17 yilgacha umr koʻradi.
Sokal
Sokal ( Сокаль , romanlashtirilgan : Sokal ) — Ukraina gʻarbidagi Lvov viloyatining Chervonohrad tumanidagi Bug daryosi boʻyida joylashgan shahar. Unda Ukrainaning hromadalaridan biri bo'lgan Sokal urban hromada ma'muriyati joylashgan. Aholisi taxminan 20,659 left|thumb|114x114px| [[Franz Joseph I|Imperator Frensis Iosif I tasvirlangan Avstriya markasi 1911 yilda Sokal, Galisiya va Lodomeriya qirolligida bekor qilingan.]] Sokal haqida birinchi yozma eslatma 1377-yilga to'g'ri keladi. 1424-yilda u Masoviya gertsogi Siemovit IVdan Magdeburg huquqini oldi va 1462-yilda shahar Polsha tojining Kichik Polsha viloyati Belz voevodeligi 1519-yil 2-avgustda Hetman Konstantiy Ostrogskiy boshchiligidagi Polsha-Litva armiyasi Qrim tatarlari tomonidan mag'lubiyatga uchragach, shahar bosqinchilar tomonidan vayron qilingan. Keyinchalik Mikolay Sep-Szarzinski she'rlaridan birini shu jangga bag'ishlagan.
Turkiston silovsini
Cheklovchi omillar
Oʻrmonlarning kesilishi, ozuqa manbalarining kamayib ketishi, brakonyerlik oqibatida kamayib ketgan.
Koʻpaytirish
Dunyoning koʻplab hayvonot bogʻlarida koʻpaytiriladi.
Sokal
Sokal 1939-yil sentyabr oyida Germaniya Polshaga bostirib kirgunga qadar Polsha hududida edi. 1939-yil sentabrdan 1941-yil iyungacha (qarang: Barbarossa operatsiyasi ) u Sovetlar nazoratidagi hududning bir qismi edi. Holokostdan oldin Sokalda 5200 yahudiy aholi bor edi; bundan tashqari, Sokalga Polshaning boshqa qismlaridan minglab qochqinlar keldi. 1942-yil 17-sentyabrda Sokaldan 2000 yahudiy Beljek qirg'in lageriga surgun qilindi. Sokal gettosida qattiq suv tanqisligi bor edi. 1942-yil 24-oktyabrda shahardan yana 2500 yahudiy Beljek gaz kameralariga deportatsiya qilindi. 1943-yil 27-mayda getto tugatildi va shahar " judenrein " deb e'lon qilindi. Urushdan faqat 30 nafar yahudiy omon qolgan, shu jumladan Polshalik katolik buvisi Franciska, uning qizi va o'g'lidan iborat Halamajovalar oilasi tomonidan qutqarilgan 3 oilaning 15 a'zosi (Qarang: "Bizning ayolimiz ko'chasi, №4" ). Sovet armiyasi 1944-yil iyulda shaharni qaytarib oldi, garchi shaharning gʻarbiy qismi (sobiq Jvirka qishlogʻi) 1944-1951 yillarda Polsha tarkibida qolgan (qarang: 1951 yildagi Polsha-Sovet hududiy almashinuvi ).
Turkiston silovsini
Himoya choralari
Ovlash qat’iyan man etiladi. Hisor, Chotqol, Zomin, Surxon qoʻriqxonalarida, Ugom-Chotqol milliy tabiat bogʻi va Zomin xalq bogʻida muhofaza ostiga olingan. SITESning II Ilovasiga kiritilgan.
Sokal
17-asrning boshlarida Sokalda Bernard rohiblarining katta barokko monastiri, Bibi Maryamning Rim-katolik cherkovi bilan birgalikda qurilgan. Majmua Jvirka tumanida joylashgan bo'lib, Ikkinchi Jahon urushigacha u katolik ziyoratchilarni o'ziga tortgan Sokal ayolining rasmi joylashgan edi. Shaharda birinchi polshalik gumanistlardan biri Yan Ostrorog dafn etilgan. Ikkinchi jahon urushidan keyin rasm Xrubieszovdagi cherkovga ko'chirildi, monastir esa qamoqxonaga aylantirildi. 2012-yil 27-martda tarixiy majmua yong'in natijasida deyarli butunlay vayron bo'lgan.
2020-yilning 18-iyuliga qadar Sokal Soqol tumanining maʼmuriy markazi boʻlgan. 2020-yil iyul oyida Ukrainaning ma'muriy islohoti doirasida bu tuman tugatildi, bu esa Lvov viloyatining 7 ta raumga qisqardi. Sokal tumani hududi Chervonohrad tumaniga birlashtirildi.
Qodirist
Qodirist (Кодирист) — Oʻzbekiston Respublikasi Samarqand viloyati Paxtachi tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.
Qozogʻistondagi yangi iqtisodiy siyosat
Qozogʻistondagi yangi iqtisodiy siyosat Insoniyat oʻzining tarixiy evolyutsion rivojlanishi davomida faqat ikkita muqobil majburlash tizimini shakllantirgan. Birinchisi, inson erkinligiga maʼmuriy taʼsir koʻrsatish, ikkinchisi-ishlab chiqaruvchining huquqiy erkinligini kafolatlaydigan iqtisodiy majburlash tizimi. Ularning birgalikda yashashi amalda mumkin emas, chunki boshqaruv tizimi majburlashning iqtisodiy manfaatlari taʼsirini zaiflashtiradi, aksincha, unga iqtisodiy vositalarni kiritish maʼmuriy tizimning kuchini pasaytiradi.
„Harbiy kommunizm“ siyosati mulkiy munosabatlar tuzilmalarini davlat nazoratiga markazlashtirish va iqtisodiyotni oʻzining asosiy printsiplari orqali de-fakto, hatto harbiylashtirilgan, direktiv boshqaruvga majburlashning asosiy namunasiga amal qilishini anglatadi. Buni butun davlat siyosatining tayanchiga aylantirish milliy iqtisodiyotning turgʻunlik va turgʻunlikka olib keldi.
Inqirozda bolsheviklar inqilobiy ruhdagi romantizmning utopik dogmalaridan voz kechishga majbur boʻldilar. Lenin, partiya rahbarlarining muhim qismining qarshiligiga qaramay, tarixiy kelishuvga rozi boʻldi. Buning ortida turli xil mulk shakllariga nisbatan eng bagʻrikeng siyosat va tovar-pul, bozor munosabatlari va boshqa iqtisodiy ragʻbatlantirish omillarini bundan keyin ham tan olmaslikning mumkin emasligi hissi turadi. Qozogʻistondagi vaziyat butun mamlakatni qamrab olgan iqtisodiy va siyosiy inqiroz koʻrinishini koʻrsatdi. Milliy iqtisodiyot siyosatining mutlaqo yangi tamoyiliga oʻtish zarurati hamma joyda boʻlgani kabi Qozogʻistonda ham yaqqol koʻrindi. Uning asosiy asosi „tovarsizlik“ utopiyasidan bozor-iqtisodiy, tovar-pul munosabatlariga oʻtish gʻoyasi edi.
Erkin savdoga ruxsat berish
Bozor munosabatlarini liberallashtirishning eng muhim jihati savdo erkinligiga ruxsat berish edi. Biroq, davlat dastlab mafkuraviy asos bilan ayirboshlash sohasi ustidan oʻz nazoratini oʻrnatishga harakat qildi. Bir necha oy davomida u shahar va qishloq oʻrtasida mahalliy tovarlar almashinuvini tashkil etishga harakat qildi. Shunday qilib, ayirboshlash operatsiyalari oʻrtasidagi vositachilik xizmatini Sovet hokimiyatining rahbarligi, nazorati va bevosita topshirigʻi ostida ishlagan kooperativ amalga oshirdi. Maxsus farmon bilan (1921-yil 7-aprel) davlat unga „zavod-zavod va hunarmandchilik mahsulotlari ishlab chiqarish va ularni qishloq xoʻjaligi mahsulotlariga almashtirish boʻyicha oziq-ovqat organlarining majburiy vazifalarini bajarish“, „barcha oziq-ovqat mahsulotlari (matnda.—muallif), davlat tomonidan tayyorlangan va milliylashtirilgan zavod va zavodlardan olingan. . . va chet eldan olib kelingan tovarlarni tarqatish“ faqat ular tomonidan amalga oshirildi. Farmonda „RKFSRning barcha fuqarolari isteʼmolchilar jamiyatiga aʼzo boʻlishlari“ va „har bir fuqaro isteʼmol jamiyati punktlaridan birida roʻyxatdan oʻtishlari“ aytilgan.
Kooperatsiya haqida gapirganda, davlat katta hiyla qildi, bu aslida erkinlik tamoyilini yoki hamkorlikning har qanday shaklining imperativ shartini butunlay eʼtiborsiz qoldirib, davlat tomonidan qabul qilingan tuzilmalar edi.
Shunday qilib, soxta hamkorlik davlat tomonidan tartibga solinish va xususiy mulk bozorining oʻz-oʻzidan aylanishiga toʻsqinlik qilish vositasiga aylanadi, deb ishonilgan. Bu sodir boʻlishi mumkin edi va Lenin bunga shubha qilmadi. Partiyaning 10-syezdida u shunday dedi: „Biz proletariatning siyosiy kuchini zaiflashtirmasdan, balki kuchaytirib, mahalliy tovarlarning erkin aylanishiga koʻproq ruxsat berishimiz mumkin“. Buni qanday qilish amaliyot masalasidir. Mening vazifam bu nazariy jihatdan amalga oshirilishi mumkinligini sizga isbotlashdir ''.
Biroq, amaliyot shuni koʻrsatdiki, bu fikr mutlaqo foydasiz. Qozogʻistonda tovar aylanma fondi (ishlab chiqarish, oziq-ovqat, metall buyumlar, qishloq xoʻjaligi asbob-uskunalari, uy-roʻzgʻor buyumlari, mahorka, kerosin, gugurt va boshqalar) sifatida 15 million soʻmlik tilla tangalar va 1921-yildagi 14 milliard soʻm pullar yaratildi. Biroq belgilangan miqdorda don mahsulotlarining atigi 37 foizi, goʻsht mahsulotlarining 26 foizi ishlab chiqarilgan.
Bunga, shubhasiz, tovar aylanma fondining yetarli darajada va yetarli darajada taʼminlanmaganligi, taqsimlash tarmoqlarining rivojlanmaganligi, qishloq xoʻjaligida gʻalla yetishtirishning pastligi va tanglik sabab boʻlgan. Lekin asosiy sabab davlat tovar aylanmasining xususiy savdo bilan hech qanday tarzda raqobatlasha olmasligi edi. 1921-yilning kuzida Lenin: „Tovar muomalasidan hech narsa chiqadi, xususiy bozor bizdan kuchliroq boʻlib chiqdi, tovar aylanmasi oʻrniga biz faqat oddiy sotib olish, sotish va savdo qilishga erishdik“ deb majburan tan oldi.
Hamkorlikka tayanish ham oʻzini oqlamadi. Oʻshandan beri uning faoliyat doirasi toraydi. Va SSSR Xalq Qoʻmitasi va Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi Qoʻmitasining dekabr (1923) qaroridan soʻng, fuqarolarning yagona isteʼmol jamiyatiga majburiy obuna boʻlishini bekor qildi va unga kirish va chiqish vaqti keldi, odamlarning ixtiyoriga koʻra, u „aholini ommaviy ravishda qamrab oladigan“ tizim boʻlishni toʻxtatdi. 1925-yil oxirida taqsimlash va ayirboshlash sohasidagi hamkorlik „Yevropa“ aholisining atigi 20 foizini (oʻsha yillardagi hisobotlarda qayd etilgan) va qozoq xonadonlarining 8,6 foizini qamrab oldi.
Shu paytgacha kooperativlar ham davlat sektori kabi xususiy savdo bilan teng raqobat kurashiga kirisha olmadi (davlatning turli subsidiyalari, kreditlari va tovar yetkazib berish koʻrinishidagi imtiyozlari, ishlab chiqarish hajmini qisqartirish imkoniyati mavjudligiga qaramay) tovarlarni chiqarish narxi va pirovard natijada mafkuraviy yordam ular tomonda.) koʻrsatdi. Shaharlarning taqsimlash tarmoqlari tarkibida uning ulushi atigi 3 foizni tashkil etgan boʻlsa, xususiy sektorda 95,3 foizga yetdi (davlat savdosida — 1,6 foiz).Respublika qishloqlarida va qishlogʻlarida mos ravishda 12,9 va 85,1 foizni tashkil etdi (davlat savdosida-2,0 foiz). Tovar aylanmasiga kelsak, uning 84,7 foizi shahar xususiy mulkdorlari,14,0 foizi kooperatorlar (davlat savdosida-1,3 foiz) hissasiga toʻgʻri keldi. Qishloqlar va kistakalarda (kooperativlarda narxlarning pastligi tufayli) har ikkala segmentdagi ulush deyarli bir xil: xususiy mulkchilikda - 50,5%, kooperativ savdoda-49,5%. Shuning uchun iqtisodiy mantiqdan tashqarida harakat qilish, yaʼni tovar-pul munosabatlariga tayanmaslik va uni chetlab oʻtishga urinish muvaffaqiyatsizlikka uchradi.
Bolsheviklar T — A - T formulasi bilan yashay boshladilar
Oʻsha paytda bolsheviklar hohladimi yoki xohlamadimi, jamiyat tovar-pul munosabatlari haqiqatini anglab, T—A —T formulasi boʻyicha keng koʻlamda va ishonch bilan yashay boshladi. Uning faoliyatini xususiy mulk-kapitalistik (davlatga tegishli boʻlmagan kichik va kichik korxonalar, savdo, yirik fermer xoʻjaliklari va boshqalar) amalga oshiradi. b.), davlat-kapitalistik (xususiy shaxslarga ijaraga yoki imtiyozga berilgan sanoat ob’ektlari) va mayda tovar (bozorda ishlaydigan fermer xoʻjaliklari) tuzilmalari (inshootlari) tabiiy ravishda va darhol oʻzlashtirildi.
Sof sotsialistik jamiyat qurilishi tarafdorlari yangi haqiqatdan dard va „hoʻngrab“ azob chekishdi (minglab kommunistlar „kapitalizmni tiklash“, „yorqin inqilobiy ideallarga xiyonat va qurbonlar“ tarafdori emasliklarini tushuntirib, partiyadan chiqib ketishdi. Fuqarolar urushining "asosan), sobiq „poytaxt nomi“ qarshi hujumga oʻtish uchun" adolat tiklanadi, deb umid va umid bilan.
Iqtisodiy hayotda monopolist sifatidagi imtiyozlarini yoʻqotgan sotsialistik, aniqrogʻi davlat sektori davlat paternalizmining qulay soyaboni ostida yashirinib, shakllana boshlagan bozor munosabatlari voqeligini rad eta olmadi. Shu munosabat bilan uning doirasida ishlab chiqarish va taqsimot, ayirboshlash va isteʼmol tizimlarini majburiy qayta qurish jarayoni sodir boʻla boshladi.
Zavod va zavodlarga, boshqa korxonalarga ish haqi qaytarildi, ularning moddiy tarkibiy qismi asta-sekin kamayib, pul ekvivalenti oshdi. 1923-yilda ikkinchisining ulushi 80% ni tashkil etdi.
Shu bilan birga, XQXQning 1921-yil 10-sentyabrdagi maxsus farmoni bilan yangi tarif siyosati oʻrnatildi. Hujjatda qayd etilishicha, „ish haqining oshishi bevosita va bevosita mehnat unumdorligining oshishi, mehnat unumdorligini oshirishda ishchining ishtiroki darajasi bilan bogʻliq boʻlgan“. Bozor moliyaviy tizimni tiklashni talab qildi. Ushbu vazifaning bir qismi sifatida emissiyalar cheklandi. Agar „harbiy kommunizm“ yillarida biron-bir muassasa yoki korxona banknotlarni, toʻgʻrirogʻi, ularning oʻrnini bosuvchi shaxslarni muomalaga chiqargan boʻlsa, endilikda faqat 1921-yil noyabrida yangi ochilgan Davlat bankigina emitent vazifasini bajargan.
Kommunal va transport toʻlovlari, barcha turdagi ishlab chiqarish va muomaladan soliq undirish tiklandi.1923—1924-yillarda ish haqi (shu jumladan ish haqi soligʻi) toʻlanganda byudjet daromadlarining 34% fiskal daromadlar hisobidan taʼminlangan. 1922—1924-yillarda pul islohoti muvaffaqiyatli yakunlandi:mamlakat nihoyat jahon pul bozorida yuqori baholangan „barqaror“ valyutani oldi
Davlat manfaatlari nuqtai nazaridan ustuvor boʻlmagan korxonalar (asosan, ular oʻrta va kichik, kichik korxonalar va mahalliy ishlab chiqarishlardir) kooperativlarga, shirkatlarga yoki jismoniy shaxslarga ijaraga berildi.
Shu bilan birga, eng qulay shartlar (soliq,kredit, fond bilan taʼminlash va boshqalar b. chegirmalar) birinchi navbatda yirik sanoat ehtiyojlariga xizmat qilganlar yoki davlat nomidan ishlaganlar va isteʼmol kooperativlari uchun qilingan. Alohida ahamiyatga ega boʻlgan roʻyxatga kiritilmagan barcha korxonalar va tarmoqlar davlatning sanoat sektoriga nisbatan „aksessuarlar“ sifatida qaraldi. Tarmoqning ushbu tarmogʻi faoliyati ustidan nazorat davlat kasaba uyushmalari (maʼmuriy xodimlar bilan jamoa shartnomasi tuzish majburiyatini olgan) va partiya yacheykalari orqali mablagʻlarga kvota va limitlarni belgilash mexanizmi orqali amalga oshirildi
Ijaraga berish mumkin boʻlmagan korxonalar yopildi, ishchi va xizmatchilar mehnat birjasida roʻyxatga olindi. Qozogʻiston SSR OSB maʼlumotlariga koʻra, faqat 1922-yilda respublika shaharlarida 50 mingga yaqin ishsizlar roʻyxatga olingan, ammo aslida ishsizlar ancha koʻp edi. .
20-asr oxirigacha trestlar sanoatning sotsialistik sektorining asosiy ishlab chiqarish boʻlinmalari boʻlib, barcha milliylashtirilgan va ijaraga olinmagan yoki konsessiyaga berilgan korxonalarning 90 foizini birlashtirgan. Qozogʻistonda trestlar asosan ishlab chiqarish sohasini qamrab olgan. Masalan,1923-yil yanvar oyida ittifoq ahamiyatidagi „Embimunay“ tresti tashkil etilib, uning tarkibiga neft konlari bilan birga Yaroslavl va Nijniy Novgorod neftni qayta ishlash zavodlari kirdi. 1925-yilda Markazga bevosita boʻysunuvchi yana ikkita trest—"Oltaypolimetal" va „Atbasar rangli metallar tresti“ (mis konlari korxonalari) yaratilgan. Santonin tresti (Shymnek santonin zavodi) giyohvandlik vositalarini ishlab chiqaradi: santonin, morfin, kodein, Ittifoq nazorati ostida qoldi. Trest jahon bozorida Janubiy Qozogʻistonda oʻzlashtirilgan oq shuvoqdan tayyorlangan dermen ishlab chiqaruvchi monopolistga aylandi.
Mintaqaviy ahamiyatga ega trestlar, mahalliy (viloyat) birlashmalar: Kazaltyn,Kazbalyk,Kazsexeuiltrest,Kazspirttrest,Petropavl charm poyabzal tresti, „ Orinbor Gubaul sanoat“ va boshqalar. b. yaratilgan. Ayrim korxonalar, masalan, Ekibastuz va Ridder birlashmalari RKFSR BHSHK mandatlari asosida viloyatdan boshqarilar edi.
Barcha trestlar, shuningdek, unga kiruvchi korxonalar (butun tarmoq kabi) oʻzini-oʻzi oqlash-xoʻjalik hisobiga oʻtkazildi. Boshqacha qilib aytganda, ular oʻz xoʻjalik faoliyatiga qoʻshimcha qiymat, foyda va zarar, aktsiyalarning yoʻqolishi, ichki qiymat va hokazolarni qoʻshish tamoyilidan foydalanadilar. b. hisobga olib qayta qurildi. Shu munosabat bilan Lenin: „Bolsheviklar, savdo qilishni oʻrganinglar!“ degan edi. — deb qichqirdi shior.
Trestlar xoʻjalik birlashmalari boʻlgan holda rejalashtirish, xodimlarni joylashtirish va moliyaviy taqsimlash, savdo operatsiyalarini amalga oshirish funksiyalarini bajardilar. Umuman olganda, trestlar tuzilmalari ishlab chiqarishning konsentratsiya va markazlashuv holatiga qarab oʻzgarib turadigan tuzilma sifatida qabul qilindi va bolsheviklar undan voz kechmadilar.
Sindikatlar trestlarning tijorat biznesiga xizmat qilish, ular oʻrtasidagi raqobatni bartaraf etish, hatto ulgurji savdoda ham davlatning mavqeini mustahkamlash, savdoning xususiy sektorini mustahkamlashga qarshi chiqish, boshqacha aytganda, trastlarni himoya qilish maqsadida tashkil etilgan. iqtisodiy nuqtai nazardan sotsialistik qurilish. 1923-yilda ular yirik trestlarning deyarli 50 foizini birlashtirdilar.
Xususiy kapital asosan isteʼmol tovarlari ishlab chiqarish va qishloq xoʻjaligida jamlangan. U asosan mahalliy xomashyo bilan ishlaydigan va mahalliy isteʼmol bozoriga xizmat koʻrsatadigan kichik shahar va qishloq kichik ustaxonalari sifatida faoliyat koʻrsatgan (un tegirmoni, yogʻni maydalash, metall va yogʻochni qayta ishlash, charm buyumlar va koʻpik ishlab chiqarish va boshqa tarmoqlar). Bu korxonalarning salmoqli qismi yollanma mehnatdan foydalanmagan, yollanma ishchilar soni esa 1-5 kishidan oshmagan. Inqilobgacha Qozogʻiston qishloq xoʻjaligi aholining katta qismini qamrab olgan va muhim oʻrin egallagan tarmoq edi, agrar sohaga xizmat koʻrsatishda
Ayirboshlash sohasida mulkdor mayda tovar ishlab chiqaruvchilar oʻrtasida vositachilik operatsiyalarini keng olib borgan, xususiy korxonalar tovarlari va davlat sanoat tovarlarining katta qismini sotish bilan shugʻullangan. Davlat uning ulgurji savdosini amalda toʻxtatdi va buning evaziga u qishloqda ham, shaharda ham chakana savdodagi mavqeini mustahkamladi. Ish haqi toʻlanadigan 1924—1925-yillarda Qozogʻistonda 5000 dan ortiq xususiy savdo joylari (kooperativ korxonalardan 9 marta, davlat savdo korxonalaridan 25 marta koʻp) boʻlgan.
Xususiy kapitalni birinchi navbatda savdoga joylashtirish katta investitsiyalarni, mablagʻlarni tez qaytarishni va yuqori rentabellikni, erkin harakatlanishni talab qilmasligi bilan izohlanadi. Xususiy mulk kapital fondining asosiy qismi aynan shu ayirboshlash sohasida shakllangan boʻlib, yangi iqtisodiy siyosatning dastlabki uch yilida u juda tez oʻsdi: butun mamlakat boʻyicha 150 million soʻmdan 800 million soʻmgacha.
Katta miqdordagi aylanma mablagʻlar egasiga kredit munosabatlariga kirishga imkon berdi, bu erda u xususiy mulkchilikka tegishli boʻlgan uchun sanoat va savdo joylariga xizmat koʻrsatdi
Umuman olganda, maʼlum imtiyozlarga qaramay, egasining „sinf dirigizmi“ holatidagi ahvoli ancha noqulayliklar tugʻdirdi.Davlat uni oʻz marginalligining ikkita tizimida, ikkita teng yoʻnalishda: ijtimoiy-siyosiy diktatura va shartli iqtisodiy erkinlikda birga yashashga majbur qildi. Qanchalik urinmasin, na onaga, na narigi tomonga eʼtibor bermasdi.
IESning barcha yillari davomida xususiy tadbirkorlik tuzilmasi vakillari ijtimoiy taʼqib va maʼnaviy terrorga uchradi, omma ongida „jozibali mulkdor“, ochiqdan-ochiq „talonchi va chayqovchi“ qiyofasini yaratgan targʻibot;Ular karikatura va felyetonlarning doimiy nishoniga aylanib, „Birinchi may“, „oktyabr“ bayramlarida maydondagi shov-shuvli olomon qoʻlida ushlab turilgan ularning masxara bilan chizilgan suratlari boʻldi.
Davlat tadbirkorlik sohasi bilan bogʻliq moliyaviy va mehnat qonunchiligi normalari bilan ochiqdan-ochiq diskriminatsiya qilingan ijtimoiy va sinfiy harakatlar orqali kredit, narx va tarif siyosati sohasida xususiy kapitalga doimiy bosim oʻtkazdi. Soliqlar miqdori va miqdori oshirildi. Soliqlarning tarkibi (daromad-xoʻjalik, mulk soligʻi, aksiz va shtamp yigʻimlari, mahalliy soliqlar va boshqalar) yildan-yilga murakkablashib bordi, soliqlar nomenklaturasi tartibsiz koʻpaydi, ularning yuki ortdi. Faqat 1924—1925-yillarda ish haqi toʻlanganda mulkdorlar oʻz daromadlarining deyarli yarmini soliqlarga oʻzlashtirdilar. Bunday vaziyatda ishbilarmonlar ishonchsizlik va oldindan aytib boʻlmaydigan holatda edi, ular orasida u erda va u erda yangi cheklovchi farmon, yana bir taqiqlovchi koʻrsatma paydo boʻlishi haqida mish-mishlar tarqaldi va shu bilan birga ular eng qiziquvchan va doimiy oʻquvchilarga aylandilar. faqat rasmiy xabarlar chop etilgan partiya gazetalari.
Bularning barchasi har qanday vaqtda xususiy tadbirkorlikning rivojlanishiga toʻsqinlik qildi, tashabbusni toʻxtatdi va uning koʻplab vakillari oʻz biznesining kelajagiga umidlarini yoʻqotdilar va keyinchalik paydo boʻlgan „oʻzini musodara qilish“ tuzogʻiga tushib qolishdi, yaʼni ular oʻzlarini tarqatib yuborishdi va boshqa ish sohasiga oʻtdi ketdi Biroq, shunga qaramay, xususiy tadbirkorlik tizimi stixiyali tovar-bozor anʼanalarining ob’ektiv harakati taʼsirida oʻz sur’atini his qilib, ijtimoiy-iqtisodiy tuzilmaning salmoqli qismini tashkil etdi
Mafkuraviy yoʻnalishning tubdan oʻzgarishiga, ijtimoiy-iqtisodiy va ijtimoiy-siyosiy tarmoqlarning rivojlanishiga qaramay, davlat iqtisodiyoti aniq belgilangan iqtisodiy xususiyatga ega (D.Tyornerning oʻlchoviga koʻra, dehqon xoʻjaligiga aholining yarmi qishloqda istiqomat qiladigan va ishchilarning yarmidan koʻpi qishloq xoʻjaligida ishlaydigan, ikkinchisi esa iqtisodiy sektor sifatida jamoat mahsulotlarini ishlab chiqarishda hal qiluvchi rol oʻynaydigan davlatni oʻz ichiga oladi) Shu sababli, IES innovatsiyasi qishloq xoʻjaligi sohasiga tarqala olmasligi aniq edi.
Yangi iqtisodiy falsafa
1921/22 yillarda ish haqi toʻlanganda, qishloq xoʻjaligidagi ogʻir ahvol tufayli Qozogʻistonda oziq-ovqat soligʻi kamroq ishlatilgan.Gʻarbiy Qozogʻiston viloyatlarida gʻalla isteʼmoli taqchilligi 17,4 mln. Qishdan keyingi qattiq qurgʻoqchilik natijasida 1921-1992 yillarda chorva mollari soni 80 foizga qisqardi,Ural va Bokey guberniyalarining ayrim tumanlarida chorva mollari oʻlimi 100 foizga yetdi. .
Jut tufayli Ural,Oʻrinbor,Aqtoʻbe,Bokey viloyatlari, shuningdek,Qoʻstanay (Qoʻstanay uyezdidan tashqari) Ukraina Markaziy Qoʻmitasining (1921-yil 18-avgust) qarori bilan mamlakatning ochiq qonli viloyatlari tarkibiga kiritildi.) . va soliqdan ozod qilingan. Shuningdek, koʻchmanchi va yarim koʻchmanchi chorvachilik xoʻjaliklari soliqdan ozod qilindi (Kaksroak MKning 1921-yil 28-iyuldagi qarori).
Biroq, zarar koʻrgan guberniyalarning ayrim hududlarida gʻalla hosilining qoniqarliligini hisobga olgan gubatkomlar bunday hududlarga oziq-ovqat soligʻi va eng kam soliq chegarasidan kelib chiqqan holda ichki gubernatorlik soligʻini oʻrnatdilar. Undan tushgan mablagʻlar faqat viloyat ichidagi muhtoj aholiga va birinchi navbatda urugʻchilik fondini tashkil etishga sarflanishi kerak edi.