cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qo‘qon xonligida unvonlar va mansablar
Qoʻqon xoligidagi saroy unvon va mansablari quyidagilar edi:
Shigʻovul – saroyga tashrif buyurgan elchilar va choparlarni xon huzuriga boshlab kiruvchi amaldor. Manbalarga koʻra, bu mansabdagi amaldorning vazifalari keng boʻlgan.
Sarkor – saroydagi xon amaldorlarining boshligʻi. Bu mansabdagi shaxs xonga tegishli shifoxonalar, korxonalar hamda qurilish ishlariga ham boshchilik qilgan.
Qushbegi (mirishkor) – ov paytida xonga hamrohlik qiladigan mansab egasi. Qushbegining ovchi itlari, lochin va burgutlari boʻlib, ov paytidagi xonning dam olish jarayonlariga ham bu shaxs javobgar boʻlgan.
Salomogʻasi – xon nomidan xalqqa salom beruvchi.
Kitobdor – saroy kitobxonasi uchun javob beradigan amaldor.
Risolachi – elchilar va ularning xat-xabarlariga javob berish uchun mas’ul boʻlgan saroy amaldori.
Jam’ogʻa – xonning suhbati, qabuli hamda bazmlariga ishtirok etuvchilarga xabar berib, chaqirib keladigan saroy amaldori.
Chopquchi – pichoq yasovchi, xon saroyidagilar uchun qurollar (pichoq, xanjar qilich) yasab, qoʻrchi vazifasini ham bajargan.
Shotir – xon rikobi oldida yuradigan hizmatchi, odamlarni xon kelishidan xabardor etib, ularni ta’zimga chorlab turgan.
Udaychi – xon rikobi oldida yurib, uning sha’niga baland ovoz bilan maqtovli soʻzlar va hamdu sanolar aytib boruvchi hizmatchi.
YUqoridagi amal va mansab egalari oʻz hizmatlari evaziga yillik maosh (pul, ot, qoʻy, gʻalla koʻrinishida) olganlar. Bundan tashqari, ularga tegishli yer-mulklar ham berilgan.
Butun oʻrta asrlar musulmon davlatlarida boʻlgani kabi Qoʻqon xonligidagi musulmon ruhoniylari ham alohida imtiyozlarga ega boʻlgan ijtimoiy tabaqa hisoblangan. Xonlikdagi davlat boshqaruvida, ta’lim – tarbiyada, sud ishlarida hamda jamiyat hayotining turli sohalarida ularning fikri katta ahamiyat kasb etgan.
Qoʻqon xonligida qoʻyidagi diniy va qozixona mansab, unvon hamda amallari mavjud boʻlgan:
Shayx ul-islom – dindorlarning eng oliy unvoni boʻlib, 1818-yilda Umarxon tomonidan joriy etilgan.
Xoja kalon – fikh olimi (huquqshunos) ning faxriy unvoni.
A’lam – faqih, olim hamda shariat qonun – qoidalarning bilimdoni.
Oxund – bilimli va madrasada oʻqiydigan kishi.
Sitt al-Ajam
Sitt al-Ajam 13-asrning Bagʻdodlik soʻfiy tasavvufchisi edi. Uning asosiy xizmati ibn Arabiyning „Mashahid“ asariga sharh yozish edi. Uning toʻliq ismi Sitt al-Ajam binti an-Nafis ibn Abu l-Qosim.
Qo‘qon xonligida unvonlar va mansablar
Qoʻqon xonligida qoʻyidagi diniy va qozixona mansab, unvon hamda amallari mavjud boʻlgan:
Sudur – vaqf mulklarining daromadlari hamda hisob – kitobiga javobgar mansabdor.
Oʻroq – vaqf yerlarining xiroj va soliqlariga mas’ul shaxs, Oʻroq shaklidagi nishonni sallasiga taqib yurgan.
Mudarris – madrasada ta’lim beruvchi ustoz. Imom va imom xatib – masjid imomi hamda juma nomozlarida xutba oʻqib xizmat qiladigan imom.
Sitt al-Ajam
Ibn Arabiyning „Mashahid“iga sharhi
Sitt al-Ajamning tafsiri taʼsirchan hajmda boʻlib, taxminan uch yuz sahifani tashkil etadi. U sirli mavzularda yana ikkita kitob yozishga muvaffaq boʻldi: "Kashf al-kunuz" (Xazinalarni ochish) va „Kitob al-Xatm“ (Muhr kitobi). Mishel Chodkievich „Sohilsiz Okeanda: Ibn Arabi, Kitob va Qonun“ da uning sharhini „juda chiroyli“ deb atagan va u ibn Arabiyning sof xayoliy koʻrinishidan va u bilan yigʻilish oldida paygʻambarlar bilan boʻlgan suhbatdan ilhomlangan.
Qo‘qon xonligida unvonlar va mansablar
Qoʻqon xonligida qoʻyidagi diniy va qozixona mansab, unvon hamda amallari mavjud boʻlgan:
Muazzin – musulmonlarni namozga chaqiruvchi, azon aytuvchi. Qozi ul – qoʻzzot – qozilar qozisi (adliya vaziri).
Qozi kalon – xonlik poytaxti hamda viloyatlar markazlaridagi qozilar va qozixonalar ustida nazorat qiluvchi amaldor.
Qozii askar – qoʻshin qozisi. Tarakachi – meros qolgan mol-mulklarni merosxoʻrlarga taqsimlab (taraka) beruvchi shaxs.
Xonlikdagi diniy va qozilik lavozimida boʻlganlar davlat tomonidan belgilangan maosh hamda turli ehsonlar hisobidan kun koʻrganlar. Madrasa, masjid, mozorlar oʻzlarining vaqf mulklariga ega boʻlib, shu mulk daromadidan oʻz xizmatchilariga maosh berganlar. Vaqf mulklariga muttavali mutasaddi – boshliq edi.
Lleyton Xyuitt
Lleyton Glinn Xyuitt (1981-yil 24-fevralda tugʻilgan) — avstraliyalik sobiq dunyoning 1-raqamli tennischisi. U 2001-yilgi Amerika ochiq chempionati va 2002-yilgi Uimbldon chempionatlarida yirik yakkalik chempionlik unvonini qoʻlga kiritgan eng soʻnggi avstraliyalik tennischi. 2001-yil noyabr oyida Xyuitt 16 yoshida ATP reytingida 1-oʻrinni egallagan eng yosh erkak tennischi boʻldi. U 2001-yilgi Amerika ochiq chempionati va 2002-yilgi Uimbldon, 2000-yilgi Amerika ochiq chempionati juftlik chempionligi, 2001 va 2002-yillarda ketma-ket tur finali va Avstraliya jamoasi bilan Devis Kubogida 30 ta yakkalik va 3 ta juftlik chempionligini qoʻlga kiritgan.1997 va 2016-yillar oraligʻida Xyuitt Avstraliya Ochiq chempionatida erkaklar oʻrtasidagi ketma-ket yigirma marta yakkalik turnirlarida qatnashdi, uning eng yaxshi natijasi 2005-yilda ikkinchi oʻrinni egallashi boʻldi. U, shuningdek, 2004-yilgi Amerika ochiq chempionatida ikkinchi oʻrinni egallagan.
Yoshligi
Xyuitt Janubiy Avstraliyaning Adelaida shahrida tugʻilgan. Uning otasi Glinn Avstraliya jamoasining sobiq futbolchisi, onasi Cherilin esa jismoniy tarbiya oʻqituvchisi edi. Xyuitt 13 yoshiga qadar Avstraliya futboli bilan shugʻullangan, u tennis faoliyatini davom ettirishga qaror qilgan. Uning yosh tennis klubi Xenli-Bichdagi Seaside Tennis Club edi. U Mitchamdagi Denman tennis klubida Piter Smit murabbiyligi ostida ham oʻynagan.
Tennisdagi faoliyati
Xyuitt professional faoliyatini 1998-yilda boshlagan. U 1998-yilda Next Generation Adelaide International musobaqasida gʻolib boʻlgach, finalda Jeyson Stoltenbergni, yarim finalda Andre Agassini magʻlub etib, Professional Tennis Assotsiatsiyasi (ATP) turnirining eng yosh gʻoliblaridan biriga aylandi. 1983-yilda Tel-Avivda gʻalaba qozongan Aaron Krikshteyn ham, 1988-yilda San-Fransiskoda gʻalaba qozongan Maykl Chang ham birinchi ATP chempionligini qoʻlga kiritganlarida Xyuittdan yoshroq edilar. Xyuitt oʻzining tennis faoliyatiga koʻproq eʼtibor qaratish uchun Immanuel kollejini tark etdi. U Avstraliya sport instituti stipendiyasi sohibi edi. U professional tennis faoliyatini 2016-yilning 24-yanvarida Avstraliya Ochiq chempionatida ketma-ket 20 ta uchrashuvdan soʻng yakunladi. Uning professional yakkalikdagi soʻnggi oʻyini 2016-yil 21-yanvarda Rod Laver Arenada 2016-yilgi Avstraliya ochiq chempionatining ikkinchi raundida Devid Ferrerga qarshi oʻtkazildi. 2022-yilda Lleyton Xyuitt „Xalqaro tennis shon-sharaf zali“ga kiritildi.
Birinchi Katta Dubulgʻa musobaqasi
Xyuitt yoshligida yakkalik bahslarida 44-19 rekord oʻrnatgan va 1997-yilda dunyoda 17-oʻringa chiqdi (juftlikda esa 13-oʻrin).
Yosh yakkalik unvonlari
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/Lleyton_Hewitt_and_Mark_Philippoussis_Doubles_2005.jpg/220px-Lleyton_Hewitt_and_Mark_Philippoussis_Doubles_2005.jpg|left|thumb| Xyuitt va boshqa avstraliyalik Mark Filippoussis 2005-yilgi Qirolicha klubi chempionatida juftliklar oʻyinida. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/Hewitt_MA14_%2824%29_%2814426146875%29.jpg/170px-Hewitt_MA14_%2824%29_%2814426146875%29.jpg|thumb| Xyuitt 2014-yilda Madridda link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Hewitt_Dellacqua_Wimbledon_2015.JPG/220px-Hewitt_Dellacqua_Wimbledon_2015.JPG|thumb| Xyuitt va Dellakku Uimbldon-2015 da
Devis kubogi
Xyuitt Devis kubogi uchun Avstraliya uchun debyutini 1999 -ilda Devis kubogi chorak finalida 18 yoshida Massachusets shtatining Chestnut Hill shahrida AQShga qarshi oʻtkazdi. Birinchi oʻyinda Xyuitt 8-raqamli tennischi va Uimbldon chorak finalchisi Todd Martin bilan toʻqnash keldi. Xyuitt Martin ustidan gʻalaba qozondi. Uning Devis Kubogidagi faoliyatidagi omadli boshlanishi 1999-yilda Rossiyaga qarshi yarim finalda davom etdi va u Marat Safin va Yevgeniy Kafelnikovga qarshi yana ikkita gʻalabani qayd etdi. U Devis Kubogidagi birinchi magʻlubiyatiga 1999-yilda Fransiyaga qarshi finalda uchradi, ammo baribir Devis Kubogi chempioniga aylanadi. 2000-yilda Xyuitt va Avstraliya yana Devis kubogi finaliga chiqishdi, ammo Barselonada Ispaniyaga yutqazishdi.
Jahon terma jamoasi kubogi
Xyuitt 2000-yilda 19 yoshida Avstraliya terma jamoasi safida Jahon kubogida debyut qilgan. U yakkalik bahslarida Albert Kosta va Marselo Rios ustidan gʻalaba qozondi, ammo guruh bosqichidagi soʻnggi uchrashuvida Yevgeniy Kafelnikovga yutqazdi. Xyuitt 2001-yilda Jahon terma jamoasi kubogiga qaytdi va guruh bosqichida Alex Korretja, Magnus Norman, Tommi Xaas ustidan qozonilgan gʻalabalarni qayd etib, Avstraliyani chempionlikka olib keldi. Finalda Xyuitt 2-raqamli tennischi Marat Safinni magʻlub etdi.
Murabbiylar
Piter Smit, Darren Keyxill, Jeyson Stoltenberg, Rojer Rashid, Skott Draper, Toni Rosh, Natan Xili va Brett Smit, Toni Roche va Piter Lukzak Xyuittning sobiq murabbiylari hisoblanadi.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b1/Lleyton_Hewitt_practice.JPG/220px-Lleyton_Hewitt_practice.JPG|thumb| Lleyton Xyuitt zarbani qaytarishga tayyorlanmoqda
Shaxsiy hayoti
Xyuitt va belgiyalik tennischi Kim Klijsters munosabatlarini 2000-yil yanvar oyida Avstraliya Ochiq chempionatida boshlagan. Ikkalasi 2003-yil Rojdestvo oldidan unashtirilganliklarini eʼlon qilishdi, lekin 2004-yil oktabr oyida ajralishdi va 2005-yil fevralida rejalashtirilgan toʻyni bekor qilishdi.
2005-yil 30-yanvarda, 2005-yilgi Australian Open finalida Marat Safinga yutqazib qoʻyganidan koʻp oʻtmay, Xyuitt avstraliyalik aktrisa Bek Kartraytga olti hafta davomida uchrashganidan keyin turmush qurishni taklif qildi. Ular 2005-yil 21-iyulda Sidney opera teatrida turmush qurishdi va hozirda ularning uchta farzandi bor.
Busta Rhymes
Trevor George Smith Jr (4-may 1972-yilda tugʻilganlar)    — amerikalik reper, musiqachi, qoʻshiqchi, rekord ishlab chiqaruvchi va aktyor.
Qoʻrgʻontepa (Qashqadaryo viloyati, Yakkabogʻ tumani, Darxon, XV asr)
Qoʻrgʻontepa — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: XV asr. Qashqadaryo viloyatining Yakkabogʻ tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Darxon“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Brandscheid (Westerwald)
Brandscheid  Germaniyaning Rheinland-Pfalz yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Westerwaldkreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 3,03 km2. 490 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Brandscheidning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Xitiriki
thumb|right thumb|right Xitiriki (篳篥) — anʼanaviy eski (VIII asr) yapon puflama asbobi boʻlib, yapon mumtoz musiqasida keng namoyon boʻlgan gobo guruhidan. Kichkinaligiga qaramay, xitiriki boy va baland ovoz chiqaradi. Odatda bambukdan tayyorlanadi. Diapazon — bir oktava.
Tarixi
Hozirgi vaqtda bu asbob yapon madaniyatining tantanali qoʻshiqlari va raqslarida qoʻllaniladi.
Xitiriki zamonaviy goboyning toʻgʻridan-toʻgʻri oʻtmishdoshlari hisoblangan, qadim zamonlardan beri maʼlum boʻlgan va turli madaniyatlarda oʻzining asl shaklida saqlanib qolgan, masalan, bombarda, trubka, jaleika, duduk, gaita, zurna kabi asboblarni anglatadi.
Xitiriki Yaponiyada keng tarqalgan boʻlishiga qaramay, Xitoy uning vatani hisoblanadi, xitiriki VIII asrda yapon madaniyatiga kirgan Xitoyning guan (bili) asbobidan kelib chiqqan.
Xitirikining tuzilishi
Asbobning oxirida qoʻsh qamish, shuningdek, sozlash halqasi mavjud boʻlib, u tovushni takrorlashda muhim rol oʻynaydi, chunki u tovush balandligi va ohangini tartibga soladi.
Paterna de Rivera
Paterna de Rivera Ispaniyaning Andalusiya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Cádiz provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 14 km2. Aholisi — 5680 kishi (2010).
Xitiriki
Xitirikining tuzilishi
Asbobning tanasini gilos daraxti qobigʻi bilan bezash odatiy holdir. Tananing yon tomonlarida teshiklar mavjud.
Xitirikining musiqada tutgan oʻrni
Meyji restavratsiyasi davrida xitiriki yapon klassik musiqasi gagaku spektakllarining zamonaviy instrumental guruhiga kirdi.
Fyodor Tolbuxin haykali Yaroslavl
thumb|right|300px Marshal Tolbuxin haykali  — Yaroslavl viloyatida tugʻilgan Sovet Ittifoqi marshali F. I. Tolbuxin haykali. Yaroslavlda Tolbuxin prospektining oxirida Yubileynaya maydonida oʻrnatilgan.
Yaratilish tarixi
Sovet Ittifoqi marshali yurtdoshlari tashabbusi bilan oʻrnatilgan. U Yaroslavl viloyatining Androniki qishlogʻida tugʻilgan. 1957-yilda Yaroslavlning Kirovskiy tumanidagi koʻchaga (1979-yildan — prospekt) Tolbuxin nomini berish va haykal oʻrnatish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi. Yodgorlik 1972-yilda ochilgan.
Yodgorlik tavsifi
Fyodor Ivanovich Tolbuxin yarim boʻyda tasvirlangan, uning qoʻlida jang maydonining xaritasi. Ayniqsa askarlar Tolbuxinni yaxshi koʻrar edi, chunki u kichik yoʻqotishlar bilan gʻalaba qozonish ilmini bilar edi. Bu, albatta, qoʻmondondan ulkan aqliy mehnatni talab qilgan. Marshal byusti va toʻrtburchak shakldagi poydevor toʻq bronzadan quyilgan. Yodgorlik oldida asfaltlangan maydoncha va gulzorlar oʻrnatilgan.
Qoʻrgʻontepa (Qashqadaryo viloyati, Yakkabogʻ tumani, Qishliq)
Qoʻrgʻontepa — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—VII asrlar. Qashqadaryo viloyatining Yakkabogʻ tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Qishliq“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Tinja-Riikka Korpela
Tinja-Riikka Tellervo Korpela (1986-yil 5-mayda tugʻilgan) — Finlandiyalik professional futbolchi, Angliya chempionatining Tottenham klubi darvozaboni. Ilgari Germaniyaning Frauen-Bundesligasida „Bayern“, Shvetsiyaning Damallsvenskandagi „Tyresö FF“, Norvegiyaning „Topserien“ ligasining LSK Kvinner va Kolbotn, va Finlandiya „Kansallinen“ ligasi vakili „Honka“da oʻynagan.
Klublardagi faoliyati
Shvetsiyaning UEFA Ayollar Chempionlar Ligasi daʼvogarlari Tyresö FF 2013-yilning dekabr oyida Korpela bilan shartnoma imzoladi. Korpela asosiy tarkib uchun Karola Söberg bilan raqobatlashdi va 2014-yilgi UEFA Ayollar Chempionlar Ligasi finalida „VfL Wolfsburg“ga qarshi oʻyinda maydonga tushdi. Tyresö 2014-yilda moliyaviy inqirozga uchradi va 2014-yilgi Damallsvenskan mavsumidan chiqdi va barcha futbolchilarini erkin agentga aylantirdi.
Korpela Germaniyaning Frauen-Bundesliga klubi „Bayern“ bilan 2014-yil iyun oyida ikki yillik shartnoma imzoladi. 2016-yilning 18-fevralida shartnomasini 2018-yilgacha uzaytirdi. Ularning iltimosiga va uyushma kelishuviga koʻra 2017-yil oxirida shartnoma bekor qilindi; atigi uch yarim yildan soʻng „Bayern“ni tark etdi. Keyin Valeranga va Everton klublarida bir mavsumdan oʻynadi. 2021-yil 6-iyulda Korpela WSLda Evertonni tark etgandan soʻng,Tottenham bilan shartnoma imzoladi.
Terma jamoadagi faoliyati
Korpela 2006-yilgi FIFA U-20 ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida Finlandiya terma jamoasi tarkibida ishtirok etgan. Finlandiya ayollar terma jamoasidagi debyutini 2007-yil mart oyida Algarve kubogida Shvetsiyaga qarshi oʻtkazdi. Finlandiyada boʻlib oʻtgan UEFA Ayollar oʻrtasidagi Yevro-2009 musobaqasi vaqtida Korpela asosiy darvozabon boʻlgan.
Otaturk niqobi
thumb|right|300px Otaturk niqobi (Atatürk Maskı) — zamonaviy Turkiyaning asoschisi Mustafo Kamol Otaturkning Izmirning Buja tumanida joylashgan katta beton byusti. Haykal 2009-yilda 4,2 million turk lirasiga qurib bitkazildi.
Tinja-Riikka Korpela
Terma jamoadagi faoliyati
2021-yil 21-oktabr kuni Korpela terma jamoa safida 2023-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati saralash bosqichida Gruziyaga qarshi oʻyinda maydonga tushdi, jamoa 3:0 hisobida gʻalaba qozondi.
Oxund
Oxund (oxun) (arab. — vaʼzxon, notiq, din targʻibotchisi) — mulla, muallim, ustoz.
Buxoro xonligining (keyinchalik amirligining) oliy taʼlim sohasida oliy daraja. Bu soʻz Abdullaxon II davrida taʼlim sohasidagi rasmiy atamaga aylangan. Oxund dastlab Abdullaxon, soʻngra Koʻkaldosh madrasasida dars bergan. Shoʻrolar inqilobiga qadar faoliyat yuritishgan.
Xiva xonligidagi katta madrasalarda oxundlar soni koʻp boʻlgan, jumladan, Olloqulixon madrasasida 7 ta O., 2 ta muazzin, 2 ta farrosh, 1 ta sartarosh va meshkobchi xizmat qilgan. Mudarris va oxundlar oʻzlari taʼlim berayotgan madrasa vaqfidan maosh olib turishgan, madrasada ularga hujra ham ajratgan.
Xitoy musulmonlari orasida keng tarqalgan nom. Madrasalarda mudarrislik (oʻqituvchilik) va masjidlarda imomlik qilgan shaxslar hurmat yuzasidan umumlashtirilgan holda oxund deb nomlangan. Qashqar aholisi orasida ham hurmat yuzasidan bir-birining ismiga oxund soʻzini qoʻshib aytish odat boʻlgan. Shu bois qashqarliklarni oxund deb atash oʻzbeklar orasida ham uchrab turadi.
Otaturk niqobi
Tarixi
Buja tuman hokimiyati haykaltarosh Horun bilan Mustafo Kamol Otaturkka haykal oʻrnatish uchun shartnoma tuzdi. Qurilishi 2006-yilda boshlangan haykal 2009-yilda 4,2 million turk lirasi ga qurib bitkazildi. 2010-yil sentabr oyida haykaltaroshlik boʻyicha „Mustaqillik urushi“ va „9-sentabr muzeyi“ nomli muzey tashkil etildi, bu uzoq davom etmadi. 2018-yilda ob-havo va iqlim sharoiti tufayli qisman vayron boʻlgan byust tajribali alpinistlar yordamida taʼmirlandi, chunki maxsus kran yodgorlikning baʼzi joylariga yetib bora olmagan.
Klimena
Klimena (Κλυμένη Κλυμένη) — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Okeanida, Okean va Tetisning qizi, Yapetusning xotini, Prometey, Epimetey, Menetius va Atlasning onasi.
Boshqa nasabnomalarga koʻra, Prometeyning xotini, Deucalionning onasi ; manbaga koʻra, u Zevsdan Mnemosinani tugʻadi.
Okeanida bilan — Heliosning xotini (Apollon bilan aniqlangan ) va Phaethon  va Astrisning onasi, shuningdek Heliad. Boshqa bir guruh manbalarda Faeton ning onasi Minyasning qizi bilan belgilanadi.
Klimena Perseyni qutqaradi. Virgil tomonidan tilga olingan.
Ehtimol, (104) Klymene asteroidi 1868-yil 13-sentabrda amerikalik astronom J.K. Uotson tomonidan AQSh-ning Detroit rasadxonasida kashf etilgan va qadimgi yunon mifologiyasining 10 qahramonidan biri sharafiga nomlangan okeanida Klimena ismi sharafiga nomlangan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Eron ayollar milliy futbol terma jamoasi
Eron ayollar milliy futbol terma jamoasi (FIFA tomonidan Eron IR nomi ostida tan olingan) butun dunyo boʻylab xalqaro ayollar futbolida Eron sharafini himoya qiladi. Eron ayollar milliy futbol terma jamoasi faoliyati Eron Islom Respublikasi Futbol Federatsiyasi (FFIRI) tomonidan nazorat qilinadi. Eron Islom Respublikasi Futbol Federatsiyasi (FFIRI)ning ayollar futboli boʻyicha mas’ul xodimi Seyyide Shohreh Musaviy hisoblanadi.
Tarixi
Eronning birinchi ayollar terma jamoasi Toj Tehron futbol klubi tomonidan tashkil etilgan. Eron ayollar milliy futbol terma jamoasi uzoq tarixga ega, xususan, Perspolis FC ayollar terma jamoasi (Eron ayollar milliy futbol terma jamoasining dastlabki koʻrinishi) 1976-yilda tashkil topgan. 2005-yilda qayta tiklangan Eron ayollar milliy futbol terma jamoasi 2005-yil sentyabr va oktyabr oylarida Iordaniyaning Amman shahrida boʻlib oʻtgan Gʻarbiy Osiyo Futbol Federatsiyasi ayollar chempionatida ikkinchi oʻrinni egalladi.
Eron ayollar milliy futbol terma jamoasi 2007 va 2011-yillarda Gʻarbiy Osiyo Futbol Federatsiyasining ayollar oʻrtasidagi chempionatida yana ikkinchi oʻrinni egalladi.
Eron ayollar milliy futbol terma jamoasi 2011-yilda hijob kiygani uchun FIFA tomonidan qisqa muddatga xalqaro musobaqalardan chetlashtirilgan edi. Bu Eronning 2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlariga yoʻllanma olish huquqidan mahrum boʻlishiga sabab boʻldi. Taqiq 2012-yilda bekor qilingan.
2015-yilda Eron ayollar milliy futbol terma jamoasining sakkiz nafar oʻyinchisi jinsini oʻzgartirish operatsiyalarini kutayotgan erkaklar ekanligi haqida xabarlar bor edi.
Eron ayollar milliy futbol terma jamoasi 2022-yilda Hindistonda bo‘lib o‘tadigan saralash bosqichida Iordaniya ustidan penaltilar seriyasida g‘alaba qozonib, AFC ayollar o‘rtasidagi Osiyo kubogida ilk bor qatnashish huquqini qo‘lga kiritdi. Eron ayollar milliy futbol terma jamoasining ushbu turnirdagi tarixiy debyutida Eron Hindiston terma jamoasi bilan golsiz durang oʻynadi. Keyingi oʻyinlarda Eron ayollar milliy futbol terma jamoasi Xitoy va Xitoy Taypeyiga 0:7 va 0:5 hisobida yutqazib qo‘ydi va eng yomon uchinchi oʻrinni egallagan jamoa sifatida turnirdan chiqarib yuborildi.
Jamoaning laqabi
Eron ayollar milliy futbol terma jamoasi „Melli Baanovaan team (Xonimlar milliy jamoasi)“ nomi bilan tanilgan.
Sport toʻplamlar homiylari
Quyidagi jadvalda futbol boʻyicha Eron ayollar milliy futbol terma jamoasi uchun sport formalarini yetkazib beruvchi tashkilotlar tarixi koʻrsatilgan.
Futbol oʻyinlarida ayollarning ishtiroki
2018-yilning 9-noyabr kuni Xalqaro Futbol Federatsiyasi FIFA bosh kotibi Fatma Samura Eron hukumatidan ayollarning sport stadionlariga kirishini taqiqlashni bekor qilishni so‘rashini aytdi.
2019-yil sentabr oyida eronlik „ko‘k qiz“ nomini olgan ayollar futboli yulduzi Sahar Hodayari oʻzining sobiq jamoasi oʻyinini tomosha qilish uchun stadionga futbolni tomosha qilishga uringani uchun ikki-yillik qamoq jazosiga hukm qilinishi mumkinligini bilgach, Tehrondagi sud oldida o‘zini yondirib vafot etgani xabar qilingandi.
Eron ayollar milliy futbol terma jamoasining barcha davrlar natijasi
Statistika maʼlumotlari 2022-yil 22-iyul sanasi holatiga koʻra berilgan. Quyida Eron ayollar milliy futbol terma jamoasining barcha davrlardagi oʻyinlar tarixi berilgan. Bunda oʻzaro oʻyinlarda Eron ayollar milliy futbol terma jamoasining ustunligi boʻlgan terma jamoalar qatori yashil rangda, oʻzaro oʻyinlarda, aksincha, Eron ayollar milliy futbol terma jamoasi ustidan raqib terma jamoaning ustunligi boʻlgan qatorlar qizil rangda va agar raqib terma jamoa va Eron ayollar milliy futbol terma jamoasining oʻzaro oʻyinlardagi natijalari teng boʻlsa sariq rang berilgan.
Hozirgi tarkib
Quyidagi 22 nafar futbolchi 2022-yil 12-yanvarda bo‘lib o‘tadigan AFC ayollar o‘rtasidagi Osiyo kubogida Eron ayollar milliy futbol terma jamoasi safiga chaqirilgan edi.
Bala Mahalleh-ye Gafsheh
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Bala Mahalleh-ye Gafsheh (, shuningdek, Bālā Mahalleh-ye Gafsheh sifatida rimlashtirilgan; Bālā Gafsheh)  — Eron, Gilon viloyati, Rasht tumani, Lasht-e Nesha tumani, Gafsheh-ye Lasht-e Nesha qishloq tumanidagi qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 1,771 nafar kishi hamda 500 ta oiladan iborat.
Klitiy
Klitiy (Κλυτίος) — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Navbol urugʻidan boʻlgan Ekaliya shohi Yevrit va Antioxiyaning oʻgʻli (yoki Yevrit va Antiop).
Argonavt, Giginga koʻra, Aetes tomonidan oʻldirilgan. Boshqa manbaga koʻra, u Ehaliani qoʻlga olish paytida Gerkules tomonidan oʻldirilgan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Princess Charlotte of Württemberg
Vyurtemberg malikasi Sharlotta (1807-yil 9-yanvar – 2-fevral 1873-yil), keyinchalik Buyuk Gertsog Yelena Pavlovna nomi bilan tanilgan, Rossiya Buyuk Gertsogi Mixail Pavlovichning rafiqasi, Rossiya imperatori Pol I va gersoginya Sofining Vyurtembergdagi Doroteyning kelini.
U Shtutgartda Vyurtemberg shahzodasi Paul va Saks-Xildburgxauzen malikasi Sharlottaning toʻngʻich qizi sifatida tugʻilgan. Bolaligida Sharlotta otasi va singlisi Paulin bilan Parijda yashagan. Ularning uyi qirollik me'yorlariga ko'ra juda oddiy edi. Parijda Sharlotta bir nechta ziyolilarning qo'l ostida ta'lim olgan.
1822-yilda u Rossiyaning Buyuk Gertsogi Mixail Pavlovich bilan unashtirildi. Aytishlaricha, Sharlotta 15 yoshida juda aqlli va yetuk qiz edi Buyuk Gertsog o'zining go'zalligi va baquvvatligidan hayratga tushgani aniq va uning sharafiga o'tkazilgan ziyofat paytida u o'zining suhbatlari bilan barcha mehmonlarni maftun etdi. 1823-yil 17-dekabrda u rus pravoslav dinini qabul qildi va unga Elena Pavlovna nomi berildi. 1824-yil 20-fevralda er-xotin Sankt-Peterburgda turmush qurishdi va Mixaylovskiy saroyiga joylashishdi. 1828-yilda Mariya Fedorovna vafot etganida, Pavlovsk saroyi Mixailga o'tdi va u va Elena saroyga tez-tez tashrif buyurishdi. Ularning nikohi baxtli emas edi: Mixailning yagona qiziqishi armiya edi va u Elenani e'tiborsiz qoldirdi. Shunga qaramay, u va Elenaning beshta qizi bor edi:
Sudga va jamiyatga ta'siri
left|thumb| Qrimdagi rus mehribon opa-singillari, 1854-1855 Elena o'zining qaynonasi, Rossiya imperatori Aleksandr I va uning rafiqasi imperator Yelizaveta Alekseyevnaning yaqin do'sti bo'ldi. U 1841-yilda o'sha paytdagi Tsarevich Aleksandrga uylangan uyatchan Mariya Aleksandrovna bilan tezda do'stlashdi. Malika Sharlottaning eri vafot etganida, 1849-yilda u bir nechta xayriya tashkilotlari va san'at homiysi bo'ldi. U Sankt-Peterburg konservatoriyasiga asos solgan va hamshira opa-singillar guruhiga asos solgan (1854) oxir-oqibat Rossiyada Qizil Xochning peshqadamlariga aylanadi. Rossiyada bo'lgan paytida u "oilaviy ziyoli" sifatida tanildi va e'tirof etildi  Buyuk Ketrin (r. 1762–1796). U Rossiya musiqa jamiyatiga (1859) va Rossiya konservatoriyasiga (1862) asos solgan va krepostnoylik bo'yicha liberal edi. U jiyani Aleksandr II u bilan qolganda krepostnoylikni bekor qilishga undashga yordam berdi.
Bastakor Anton Rubinshteynning (1829-1894) homiysi sifatida u o'zining bir necha dastlabki operalarini topshirdi: Fomka Fomka (1853), Sibir ovchilari (1852) va Qasos (1852/1853).
Elena Sankt-Peterburgda 66 yoshida vafot etdi.
La Grée-Saint-Laurent
La Grée-Saint-Laurent Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Morbihan departamenti Pontivy tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
325 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 40,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,0 km2.
Qozogʻiston konstitutsiyaviy referendumi (2022)
Qozogʻiston konstitutsiyaviy referendumi yoki Respublikalik referendum — 5-iyun 2022-yilda boʻlib oʻtgan konstitusiyaviy referendum. Qozogʻiston Respublikasi prezidenti Qasim-Jomard Toqayev 29-aprel 2022-yilda Qozogʻiston xalq assambleyasida konstitusiyaviy referendum oʻtkazish boʻyicha taklif qildi. Referendumda 56ta oʻzgartirish taklif qilingan. Bu mustaqil Qozogʻistonda boʻlib oʻtgan uchinchi referendum va qariyb 27 yil davomida birinchi referendum boʻldi, oxirgi referendum 1995-yilda oʻtkazilgan. Bu, shuningdek, 1995-yilgi Qozogʻiston konstitutsiyasi ratifikatsiya qilingandan soʻng dastlab qabul qilingan qonunga muvofiq, respublika referendumi sifatida oʻtkaziladigan birinchi referendum boʻlib ham hisoblanadi.
2022-yil 29-aprelda Prezident Toqayev konstitutsiyaga kiritilgan oʻzgartirish va qoʻshimchalarni maʼqullash uchun respublika referendumini oʻtkazish gʻoyasini ilgari surdi. May oyi boshida parlament konstitutsiyaga oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻplami boʻyicha loyihasini qabul qildi, keyin esa Toqayev tomonidan imzolangan, referendum oʻtkazish sanasini prezident farmonida belgilandi.
Tarixi
Qozogʻiston Konstitutsiyasiga jiddiy oʻzgartirishlar kiritish talablari Nursulton Nazarboyevning prezidentlik davriga borib taqaladi. Qozogʻiston Oliy Kengashi tarqatib yuborilgan holda prezidentlik faoliyatining birinchi muddatida u 1995-yil avgustida boʻlib oʻtgan konstitutsiyaviy referendumni boshqargan va bu uning ijro hokimiyatini sezilarli darajada kengaytirgan. Parlamentni tarqatib yuborish huquqi, shuningdek, Konstitutsiyaviy sudni Nazarboyevga konstitutsiyaga erkin oʻzgartirishlar kiritish vakolatini amalda bergan maslahatchi organga aylantirish kabilari Qozogʻistonda avtoritar boshqaruvga olib keldi, chunki hokimiyatning barcha tarmoqlari bunga majbur boʻlgan edi. Siyosiy muxolifat tomonidan boykot qilingan 1995-yilgi avgust referendumi keyinchalik saylovchilarning 90% tomonidan maʼqullandi va mahalliy kuzatuvchilar tomonidan soxtalashtirilganlikda ayblandi.
Yillar davomida muxolifat va hukumatning oʻzi tomonidan konstitutsiyani isloh qilishga bir necha bor urinishlar qilindi. Sobiq sovet respublikalarida sodir boʻlgan rangli inqiloblar fonida 2004-yil oxirida Qozogʻiston Demokratik Kuchlarining Muvofiqlashtiruvchi Kengashi tashkil etilgan boʻlib, unga bir qancha muxolif partiyalar kirdi va unga Majilisning sobiq raisi Jarmaxan Tuyaqbay rahbarlik qildi. Muvofiqlashtiruvchi kengash siyosiy islohotlarni amalga oshirishga qaratildi va 2005-yilgi prezidentlik saylovlari oldidan oʻzining taklif qilingan Qozogʻiston konstitutsiyasi loyihasini ishlab chiqildi. Biroq, 2005-yil avgust oyida loyiha uchun varaqalar tarqatilgunga qadar politsiya tomonidan musodara qilinadi. Shunga qaramay, Nazarboyevga qarshi prezidentlik poygasida qatnashgan yetakchi muxolifatchi Tuyaqbay yangi konstitutsiya uchun saylovoldi tashviqotini olib bordi, unda prezidentlik muddatini bir marta cheklash va amaldagi prezidentning qarindoshlarining siyosiy lavozimlarni egallashini taqiqlash nazarda tutilgan edi. Har qanday saʼy-harakatlarga qaramay, Nazarboyev 2005-yilgi prezidentlik saylovlarida oʻzining uchinchi muddatga nomzodini gʻalaba qozonishini bemalol davom ettirdi, Tuyaqbay esa natijalarni tan olishdan bosh tortdi va saylovni bekor qilishga urinib koʻrdi, bu esa yangi konstitutsiyaning amalga oshirilishi uchun barcha imkoniyatlardan voz kechilganini aniqlandi. Janaoʻzen qirgʻini va 2012-yilgi qonunchilik saylovlaridan soʻng, oʻsha paytdagi muxolifatdagi Umummilliy sotsial-demokratik partiyani boshqargan Tuyaqbay siyosiy islohotlar va konstitutsiyaga oʻzgartirishlar kiritishni muhokama qilish uchun 2012-yilning kuzida umummilliy Qurultoy oʻtkazish imkoniyatini taklif qildi. 2017-yilda Prezident Nazarboyev konstitutsiyaviy islohotlarni taklif qildi, bunda birinchi marta parlamentga koʻproq vakolatlar berish va hokimiyat tarmoqlari oʻrtasida vakolatlarni koʻproq taqsimlashga ruxsat berish orqali ijro hokimiyati vakolatlarini qisqartirdi, ammo bu siyosiy plyuralizmni kuchaytirmagan edi.
2019-yil mart oyida prezident Nazarboyev iste’foga chiqqanidan soʻng, Qozogʻiston fuqarolik jamiyati va ijtimoiy tarmoqlarda siyosiy faollik kuchayishi bilan jamoatchilik bosimi yangi qadam bosgan prezident Qosim-Jomart Toqayevga nisbatan liberal islohotlarni amalga oshirishi uchun kuchayadi. 1993-yilda Qozogʻistonning birinchi konstitutsiyasining muallifi boʻlgan Qozogʻiston SSR Oliy Kengashining sobiq raisi Serikbolsin Abdildin uning qaytarilishini qoʻllab-quvvatladi. 201-yilgi prezidentlik saylovlarida nomzodlar Amirjan Qosanov va Sadibek Tugel oʻz saylovoldi tashviqotlarida Konstitutsiyani oʻzgartirishga chaqirishdi, Qosanov esa prezident-parlament tizimiga oʻtishni rejalashtirdi, Tugel esa “demokratik qadriyatlarni targʻib qilish uchun Qozogʻistonning yangi konstitutsiyasi loyihasi boʻyicha referendum oʻtkazishni taklif qildi. 2019-yil avgust oyida Konstitutsiya kunida “Oyan, Qazaqstan” (Uygʻon, Qozogʻiston) harakati faollari Olmaota shahrida konstitutsiyani parlament tizimiga asoslangan islohotni talab qilib yurish oʻtkazadilar. “Aq Jol” demokratik partiyasi 2021-yilgi qonunchilik saylovlari uchun saylovoldi dasturida “prezidentlik tizimidan parlament tizimiga bosqichma-bosqich oʻtish”ni ham talab qiladi. Siyosiy tahlilchilarning fikricha, Prezident Toqayev koʻpayib borayotgan chaqiriqlarga qaramay, konstitutsiyani isloh qilishdan unchalik manfaatdor emas boʻlgan, chunki uning oʻtmishdoshi Nazarboyev hamon turli nufuzli davlat lavozimlariga, xususan, prezidentlikdan iste’foga chiqqanidan keyin Oliy Kengash raisligiga ega boʻlib, Toqayevni amalda qoldiradi.
2022-yilning Yanvar hodisalari
Janaoʻzen shahrida avvaliga yanvar oyi boshida suyultirilgan gazning keskin narhi oʻsishiga qarshi norozilik namoyishlari boshlanganida, ommaviy norozilik tezda butun Qozogʻiston boʻylab tarqaladi, chunki qozoq namoyishchilari iqtisodiy, ijtimoiy va eng muhimi, parlament tizimidan tortib, siyosiy islohotlar oʻtkazishga chaqirishadi. Bosh vazir ijro etuvchi hokimiyatga ega boʻlib, hukumat tarmoqlari oʻrtasida kuchliroq nazorat va muvozanatni saqlab qolgan 1993-yildagi avvalgi konstitutsiyaga qaytish talab qilinadi, chunki ular soʻnggi yillarda qozoq fuqarolarining turmush darajasi Qozogʻiston hukumati oʻsib borayotgan muammoni qayta-qayta eʼtibordan chetda qoldirganini taʼkidlaydilar.
Prezident Toqayev bir qarashda namoyishlarni toʻliq qondirish uchun unchalik koʻp ish qilmaydi, buning oʻrniga jamoatchilikni jamoat tartibini buzmaslikka undaydi va hukumatga Janaoʻzendagi kuchayib borayotgan vaziyatni oʻrganishga koʻrsatma beradi. Biroq, namoyishlar va politsiya oʻrtasida shiddatli toʻqnashuvlar sodir boʻlganligi sababli, norozilik namoyishlari, xususan, eng yirik shahar Olmaotada tartibsizliklarga aylanadi. Bunga javoban Toqayev telemurojaati chogʻida tinchlanishni soʻrab, namoyishchilarning barcha qonuniy talablari koʻrib chiqilishini e’lon qiladi va jamoatchilikni provokatsiyalarga berilmaslikka chaqiradi. Ommaviy tartibsizliklar susaymagan holda, Toqayev butun mamlakat boʻylab favqulodda holat e’lon qiladi va Bosh vazir Asqar Mamin boshchiligidagi hukumatni iste’foga chiqaradi. Toqayev, shuningdek, sobiq prezident Nazarboyevni Xavfsizlik Kengashi raisi sifatidagi yetakchi rolidan ozod qiladi va shu tariqa oʻziga koʻproq vakolatlar oladi. Qozogʻiston harbiylari va Kollektiv Xavfsizlik Shartnomasi Tashkiloti qoʻshinlari koʻmagida tartibsizliklar shafqatsizlarcha bostiriladi, chunki Toqayev tinch aholiga qarshi halokatli kuch ishlatishni buyuradi, tartibsizliklar yuzlab odamlarning hayotiga zomin boʻladi va rasmiy hisob-kitoblarga koʻra zarar miqdori 2 milliard dollardan ortiq mablagʻni olib keladi.
Fojiali voqealardan soʻng Prezident Toʻqayev 2022-yil 11-yanvar kuni qonun chiqaruvchi organning quyi palatasi – Majilisda nutq soʻzlaydi. U yerdan “keng va konstruktiv muloqot asosida tayyorlanadigan siyosiy islohotlarning yangi paketini e’lon qiladi. Fuqarolik jamiyati va ekspertlar ishtirokida” va dastlab 2022-yil sentabrga moʻljallangan boʻlajak Davlat Murojaatnomasida taqdim etiladi. Keyinchalik Toqayev 2022-yilning fevralida xorijiy elchilar bilan uchrashuv chogʻida tartibsizliklar uchun “qasos yoki qutblanish”ga intilmasligini va uning ma’muriyati “keng koʻlamli siyosiy va iqtisodiy islohotlar”ni amalga oshirishini yana bir bor ta’kidlaydi. Toqayevning soʻzlariga qaramay, Human Rights Watch tashkiloti mahalliy inson huquqlari guruhlari va mustaqil ommaviy axborot vositalari guvohi boʻlgan norozilik namoyishlarida qatnashgan va qatnashmagan Qozogʻiston fuqarolariga nisbatan koʻplab qamoqxonalardagi qiynoqlar, shafqatsiz munosabat va qamoqxonada oʻlim holatlari haqida xabar beradi.
Qonunchilikka oʻzgartirishlar loyihasini ishlab chiqilishi
thumb|2022 Kazakh constitutional referendum ballot sheet (in the Kazakh and the Russian languages) Qozogʻiston jamiyatida Prezident Toqayev talab qilingan islohotlarni amalga oshirish boʻyicha qanday tashabbus koʻrsatishi borasida savollar paydo boʻldi. Taniqli siyosatshunoslar, siyosatchilar va jamoat arboblari orasida parlament tuzilmasi, saylov tizimidagi oʻzgarishlar hamda boshqa nodavlat partiyalarning rolini oshirish boʻyicha takliflar bildirildi.
2022-yil fevral oyi boshida prezident Toqayev avvalroq mart oyining oʻrtalarida Xalqqa Murojaatnomasida siyosiy islohotlar toʻplamini e’lon qilishi xabar qilingan edi. Bu 16-mart kuni, Toqayev parlamentdagi nutqida Qozogʻistonni demokratlashtirishga qaratilgan bir qator konstitutsiyaga oʻzgartirishlar kiritishni taklif qilganida yuz berdi, ular quyidagida    :
Toqayevning takliflari jamoatchilik jamiyati va ijtimoiy tarmoqlarda turlicha kutib olindi, hukumatparast va muxolifatdagi turli siyosiy tahlilchilar va arboblar turli fikrlarni bildirishdi. Ayrimlar prezidentning siyosatdagi ustunligini olqishladilar, boshqalari esa yangi eʼlon qilingan islohotlar shunchaki „kosmetik“ ekanligini va Qozogʻiston siyosiy tizimiga hech qanday tez oʻzgarishlar olib kelmasligini yana bir bor taʼkidlab, Toqayev hali ham mavjud ijroiya hokimiyatlarining koʻpchiligini saqlab qolishini taʼkidladilar. 2022-yil aprel oyida Nur-Sultonga tashrifi chogʻida Tashqi ishlar vaziri Muxtor Tleuberdi bilan uchrashuv chogʻida Fuqarolik xavfsizligi, demokratiya va inson huquqlari boʻyicha kotib oʻrinbosari lavozimini egallagan amerikalik diplomat Uzra Zeya taklif etilayotgan oʻzgarishlarni olqishladi va Amerika Qoʻshma Shtatlarining Toqayev islohotlarini toʻliq amalga oshirishda Qozogʻistonga yordam berishdan manfaatdorligini aytdi.
Prezident Toqayev 2022-yil 22-aprel kuni Vazirlar Mahkamasi yigʻilishida ishchi guruh tomonidan tayyorlangan oʻzgartirishlarni koʻrib chiqish uchun Konstitutsiyaviy kengashga taqdim etganini e’lon qilib, taniqli huquqshunos olimlar, Inson huquqlari boʻyicha vakil, parlament va davlat vakillarini ta’kidladi va organlar yangi konstitutsiyaviy tuzatishlar loyihasini ishlab chiqishda ishtirok etdi. U yerdan Toqayev qonunchilarni parlamentning qoʻshma majlisida qonunlarni zudlik bilan koʻrib chiqishga chaqirdi va ishchi guruh tomonidan taklif qilingan barcha oʻzgartirishlarni qoʻllab-quvvatlashini bildirdi.
Referendumga tayorgarlik
Prezident Toqayev 2022-yil mart oyidagi Xalqqa Murojaatnomasidan soʻng 28-mart kuni oʻz ma’muriyati rahbari oʻrinbosari Erjan Jienboyev boshchiligida Respublika Konstitutsiyasiga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish boʻyicha takliflar ishlab chiqilishini nazorat qiluvchi ishchi guruh tuzishni buyurgan edi. Adliya vaziri Qanat Musin 2022-yil aprelida yakunlanishi kutilayotgan loyihani ishlab chiqish bilan Murojaatnomasida Toqayev tomonidan ilgari surilgan Konstitutsiyaga taklif qilingan oʻzgartirishlar kiritilgan Milliy rejani taqdim etdi.
2022-yil 23-fevral kuni Senat raisi Mäulen Ashimbaev NeKurultay YouTube kanaliga bergan intervyusida yangi islohotlar yoʻlidagi ishlar haqida fikr bildirdi va Tahlil maktabi va Yosh ekspertlar klubi – Senat qoshida tuzilgan va qonun loyihalarini ishlab chiqishda yordam beruvchi platforma “Yangi Qozogʻiston” konsepsiyasini amalga oshirish ustida ishlanayotgani maʼlum boʻldi.
Nursulton Nazarboyev boʻyicha
Sobiq prezident Nursulton Nazarboyevning qozogʻistonlik namoyishchilar noroziligining asosiy nishoni boʻlganligi sababli 2022-yil yanvaridagi tartibsizliklar ortidan parlament 2022-yil 2-fevralda Nazarboyevning iste’foga chiqqanidan keyin saqlab qolgan vakolatlarini bekor qiluvchi qonunga oʻzgartirishlar kiritish uchun ovoz berdi. Prezident sifatida, jumladan, Xavfsizlik Kengashi va Xalqlar Assambleyasiga umrbod raislik qilish, shuningdek, ichki va tashqi siyosatning muhim sohalariga veto qoʻyish huquqi. Qonunchilikka qaramay, Nazarboyev parlamentda nutq soʻzlash, muhim masalalarni muhokama qilishda hukumat majlislarida, shuningdek, Konstitutsiyaviy kengash majlislarida qatnashish huquqini saqlab qoldi. U, shuningdek, 2000-yilda qabul qilingan konstitutsiyaviy qonun “Elbasy” (“millat yetakchisi”) boʻlib, 2010-yilgi oʻzgartirishga koʻra, unga oilasi bilan birga jinoiy taʼqibdan alohida immunitet bergan. Natijada, bu Nazarboyevning imtiyozlaridan yanada mahrum qilish talablarini keltirib chiqardi, bunda parlament raisi Erlan Qoʻshanov “Qozogʻiston Respublikasining Birinchi Prezidenti – Elboshi toʻgʻrisida”gi konstitutsiyaviy qonunga oʻzgartirishlar kiritish boʻyicha boshqa rejalarni rad etdi. 2022-yil aprel oyida Adliya vaziri Qanat Musin ham vazirlikning qonunga oʻzgartirish kiritish imkoniyatlarini rad etdi va har qanday oʻzgartirishlar birinchi navbatda “aholi fikriga” asoslanishini va qaror parlament aʼzolariga havola qilinishini taʼkidladi.
Parlament qarori
Birinchi bosqich (2022-yil 4-may)
Ikkinchi boshqich (2022-yil 5-may)
Oʻzbekiston
6-iyun kuni Oʻzbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev va Qozogʻiston Prezidentlari Qosim-Jomart Toʻqayev oʻrtasida telefon orqali muloqot boʻlib oʻtdi. Prezident Qozogʻiston rahbarini mamlakat Konstitutsiyasiga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish masalasi boʻyicha umumxalq referendumi muvaffaqiyatli oʻtgani bilan tabrikladi. Oʻzbekiston-Qozogʻiston strategik sheriklik va ittifoqchilik munosabatlarini mustahkamlash masalalari koʻrib chiqilib, mintaqaviy kun tartibi yuzasidan fikr almashildi. Ikki tomonlama savdo-iqtisodiy, sarmoyaviy, transport-kommunikatsiya, ilmiy-maʼrifiy, madaniy-gumanitar hamkorlikning ustuvor loyihalarini ilgari surish boʻyicha kelishuvlarni oliy darajada amalga oshirishga alohida eʼtibor qaratildi. Bundan tashqari, mintaqaviy hamkorlik istiqbollari, xalqaro tashkilotlar doirasidagi yaqin va samarali muloqotni davom ettirish masalalari muhokama qilindi.
Koʻktoshota (Qashqadaryo viloyati, Yakkabogʻ tumani, Jiyda)
Koʻktoshota — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: X—XII asrlar. Qashqadaryo viloyatining Yakkabogʻ tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Jiyda“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Sergey Maduev
Sergey Aleksandrovich Maduev (Ali Arbievich Maduev; 1956-yil 17-iyun — 2000-yil 10-dekabr) — mashhur sovet bosqinchilaridan biri, shuningdek, seriyali qotil boʻlgan. Koʻpchilik uni „Chervones“ laqabi bilan tanigan. Lekin u oʻzini „Qonundagi oʻgʻri (yaʼni Vor vne zakona)“ deb atagan. Oʻzining jinoiy faoliyatini 1970-yillarda boshlaganiga qaramay, uning eng shov-shuvli jinoyatlari 1980-yillarning oxirida sodir boʻlgan. Shuning uchun Maduev bugungi kunda Sovet davrining soʻnggi jinoyatchilaridan biri hisoblanadi.
Maduev 1991-yil mart oyida ishqiy munosabatda boʻlgan tergovchi ayolning yordami bilan Kresti qamoqxonasidan qochishga harakat qiladi. Ammo bu muvaffaqiyatsiz urinishidan soʻng mashhurlikka erishdi.
Bolalik yillari va ilk jinoyati
Ali Arbievich Maduev Qozogʻiston SSRdagi Qaragʻanda qamoqxonasida deportatsiyaga qarshilik koʻrsatganlikda ayblangan chechen va chayqovchilikda ayblangan koreys ayolning toʻrtinchi farzandi boʻlib tugʻilgan (baʼzi manbalarda uning qamoqxonada tugʻilgani aytiladi). Ozodlikka chiqqach, Maduevning otasi oilani tashlab ketadi. Maduev olti yoshida oʻgʻirlik qila boshlagan. 1974-yil avgust oyida Olmaota viloyatining Qorasoy tuman sudi tomonidan oʻgʻirlikda ishtirok etgani uchun 6 yil qamoq jazosiga hukm qilinadi (bu uning ilk jazosi edi). 1980-yilda qamoqdan chiqqanidan keyin Maduev turli xil oʻgʻirlik va talonchilik bilan shugʻullanadi. Buning uchun 1981-yil fevral oyida yana 15 yil qamoq jazosiga hukm qilinadi.
U ikkinchi bor qamoq jazosini oʻtayotganda 12 ta jinoyatchining hujumiga dosh berishiga toʻgʻri keladi. Ular Tbilisi va Toshkentdan bir necha „qonundagi oʻgʻri“larining „umumiy fondi(obщak)ni“ oʻzlashtirgani uchun uni oʻldirishni maqsad qilgan. Maduev bundan soʻng anchagina obroʻ qozondi va jamoa etakchisiga aylandi. Shundan keyin „Chervonets“ laqabini oldi. Shunga qaramay, boshqa jinoyatchilar uni agar kerak boʻlsa, qurolini ishlatishga ham tayyor boʻlgani uchun „qonunsiz“ odam deb bilishgan
Qochish va yangi jinoyatlar
1988-yilda Maduev ochiq qamoqxonaga oʻtkaziladi. U bu yerdan darhol qochib ketadi va qidiruvga beriladi. Avvaliga SSSR boʻylab beadab oʻgʻirlik va talonchilik toʻlqini tarqaldi. Maduevning izlari Sibir, Moskva viloyati va Grozniy hududlaridan topildi. Grozniydagi talonchilik qurbonining aytishicha, Maduevning sherigi bir qizni zoʻrlamoqchi boʻladi. Lekin Maduev bunga toʻsqinlik qilgan. Yana bir holatda, Maduevning qurbonlaridan biri toʻsatdan oʻzini yomon his qildi. Shu payt Maduev qoʻshni uydagi dorixonaga borib, hozirgina oʻzi tunab ketgan odam uchun tez yordam chaqirdi. Shu sababli jabrlanuvchining hayoti saqlab qolindi.