cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kaliforniya texnologiya instituti
Qabullar
2026–yil sinfi uchun (2022 yil kuzida roʻyxatdan oʻtgan) Caltech taxminan 17 000 ta arizani qabul qildi va abituriyentlarning 2 foizini qabul qildi; 235 roʻyxatga olingan. Sinfda 44% ayollar va 56% erkaklar bor edi. 32% ajdodlari kam vakil boʻlgan (bularga oʻzini amerikalik hindu/alyaskalik, ispan/latin, qora/afro-amerikalik va/yoki gavayilik/tinch okeani orollari aholisi deb hisoblaydigan talabalar kiradi) va 6% chet ellik talabalar edi.
Caltechga kirish juda qattiq va mamlakatdagi eng yuqori test ballarini talab qiladi. 2023–yilgi sinf uchun oʻqishga kirgan birinchi kurs talabalari uchun oʻrta 50% SAT ballari diapazoni dalillarga asoslangan oʻqish va yozish uchun 740–780, matematika uchun 790–800 va jami 1530–1570 ballni tashkil etdi. Oʼrta 50% diapazonli ACT Composite balli 35–36 ni tashkil etdi. SAT Math Level 2 oʻrta 50% oraligʻi 800–800 edi. SAT Fizika fanidan test uchun oʻrta 50% diapazon 760–800 edi; SAT Kimyo fanidan test 760–800; SAT biologiya fanidan testlar 760–800 edi. 2020–yil iyun oyida Caltech sinovdan koʻr-koʻrona siyosatni eʼlon qildi, unda ular keyingi ikki yil davomida test ballarini talab qilmaydilar va hisobga olmaydilar; 2021–yil iyul oyida moratoriy yana bir yilga uzaytirildi.
Bakalavr dasturi
right|thumb| Breezeway of Arms laboratoriyasi Toʻliq kunlik, toʻrt yillik bakalavriat dasturi sanʼat va fanlar boʻyicha oʻqitishga urgʻu beradi va yuqori darajadagi bitiruvchilar bilan birgalikda yashashga ega. Caltech 28 ta mutaxassislik va barcha oltita akademik boʻlinmalar boʻyicha 12 ta yoshni taklif qiladi. Caltech shuningdek, amaliy fizika, biokimyo, bioinjeneriya, hisoblash va asab tizimlari, boshqaruv va dinamik tizimlar, atrof-muhit fanlari va muhandislik, geobiologiya va astrobiologiya, geokimyo va sayyora astronomiyasi boʻyicha fanlararo dasturlarni taklif etadi. Eng mashhur variantlar kimyo muhandisligi, kompyuter fanlari, elektrotexnika, mashinasozlik va fizikadir. right|thumb| Kerkxof biologiya fanlari laboratoriyasi 2013–yilgi sinfga kirishdan oldin, Caltech talabalardan matematikaning beshta choragi, fizikaning beshta choragi, kimyoning ikkita choragi, biologiyaning bir choragi, laboratoriya kurslarining ikkita choragi, ilmiy aloqaning bir choragi, jismoniy tarbiya choragi, gumanitar va ijtimoiy fanlardan 12 ta chorakdan iborat asosiy oʻquv dasturini olishlarini talab qildi. 2013–yildan boshlab institutga matematika va fizika fanlaridan atigi uchta chorak talab qilingan, qolgan ikkita chorak esa ma’lum variantlarda talab qilingan.
Tadqiqot
left|thumb| 1923–yilda Caltechda ishlaydigan kimyogarlar left|thumb| Kimyo va kimyo muhandisligi boʻyicha yangi Schlinger laboratoriyasi Caltech "R1: Doktorantura universitetlari - juda yuqori tadqiqot faoliyati" qatoriga kiritilgan. Caltech 1934–yilda Amerika Universitetlari Assotsiatsiyasiga saylangan va birinchi navbatda STEM sohalarida "juda yuqori" tadqiqot faoliyatiga ega tadqiqot universiteti boʻlib qolmoqda. Caltech yiliga 270 million dollarlik tadqiqot xarajatlarini boshqaradi. 2008–yilda AQShdagi barcha universitetlar orasida 66–oʻrin va tibbiyot maktablari boʻlmagan xususiy muassasalar orasida 17–oʻrinni egallagan. Tadqiqotga hissa qoʻshadigan eng yirik federal agentliklar NASA, Milliy fan fondi, Sogʻliqni saqlash va aholiga xizmat koʻrsatish departamenti, Mudofaa vazirligi va Energetika vazirligidir. Caltech federal moliyalashtirishida:
2008–yilda matematika fanlari uchun 1,97 million dollar ajratilgan.
2005–yilda 739000 sqft  tadqiqot uchun: 330000 sqft   fizika fanlari uchun, 163000 sqft 15 100)   muhandislik va 160000 sqft )  biologiya fanlariga ajratilgan. right|thumb| Cahill Astronomiya va Astrofizika Markazi
Uy tizimi
20–asrning boshlarida Caltech qoʻmitasi bir nechta universitetlarga tashrif buyurdi va bakalavriat uy-joy tizimini hamkorlikdan uy tizimiga aylantirishga qaror qildi. Toʻrtta janubiy uy qurilgan: Blacker House, Dabney House, Fleming House va Ricketts House. 1960–yillarda uchta Shimoliy uy qurilgan: Lloyd House, Page House va Ruddock House va 1990–yillarda Avery House. Toʻrtta janubiy uy 2005–yilda taʼmirlash uchun yopilgan va 2006–yilda qayta ochilgan. Caltechdagi turar-joy hayotiga soʻnggi qoʻshilgan bu 2018–yilda ochilgan Bechtel Residence hisoblanadi. Bu House tizimi bilan bogʻliq emas. Barcha birinchi va ikkinchi kurs talabalari kampusda House tizimida yoki Bechtel qarorgohida yashaydilar.
NGC 3697
NGC 3697 Arslon yulduz turkumidagi SBb tipli galaktikadir.
Krautergersheim
Krautergersheim Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Bas-Rhin departamenti Sélestat-Erstein tumani tarkibiga kiradi.
Kaliforniya texnologiya instituti
Ijro va tasviriy sanʼat
Caltech / Occidental College orkestri - bu Caltech va yaqin atrofdagi Occidental kolleji talabalari, oʻqituvchilari va xodimlaridan tashkil topgan 70 qismli toʻliq orkestr. Orkestr har yili Caltech va Occidental kollejida uchta juft kontsert beradi. Shuningdek, ikkita Caltech jazz guruhi va kontsert guruhi, shuningdek, faol kamera musiqasi dasturi mavjud. Vokal musiqasi uchun Caltech-da aralash ovozli Glee klubi va kichikroq Chamber Singers mavjud. Caltechdagi teatr dasturi TACIT yoki Kaliforniya Texnologiya Institutidagi Teatr sanʼati sifatida tanilgan. TACIT tomonidan yiliga ikki-uch spektakl tashkil etiladi va ular 2011–yilda chiqarilgan PHD filmini ishlab chiqarishda ishtirok etishgan.
NGC 3697
Ushbu obyektni John Herschel 1827-yilda kashf etgan.
Alamo (Shimoliy Dakota)
Alamo AQShning Shimoliy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Williams okrugi tarkibiga kiradi.
Nuh ibn Muhammad ibn Muso Toboniy Keshiy
Abu Horun Muso ibn Hafs ibn Nuh ibn Muhammad ibn Muso Toboniy Keshiy Hijoz, Iroq va boshqa joylarda ilm olgan. Asosan, Muhammad ibn Abdulloh ibn Zayd Muqriydan hadis eshitgan. Oʻzi ham hadis aytgan va koʻplab shogirdlar chiqargan. U taniqli muhaddis Hammod ibn Shokir Nasafiyning ustozidir.
Alamo (Shimoliy Dakota)
Aholisi
57 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 40,0 nafar kishi.
NGC 3697
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Koʻkpekti (Almati viloyati)
Koʻkpekti (Көкпекті, 2007-yilgacha — Pervoe Maya) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Qaratal tumanidagi qishloq. Aytu qishloq okrugining maʼmuriy markazi. KATO kodi — 195049100.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 770 kishini (386 erkak va 384 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 520 kishi (272 erkak va 248 ayol) yashagan.
Kaliforniya texnologiya instituti
Taniqli odamlar
2020–yil oktabr holatiga ko‘ra, Caltechda 24 nafar bitiruvchiga berilgan 40 ta Nobel mukofoti sovrindorlari bor, ular orasida 5 nafar Caltech-ning bitiruvchi professorlari(Carl D. Anderson, Linus Pauling, William A. Fowler, Edward B. Lewis va Kip Thorne) va 16 nafar bitirmagan professorlar ham bor. Nobel mukofotlarining umumiy soni 41 tani tashkil etadi, chunki Pauling kimyo va tinchlik boʻyicha mukofotlarni olgan. Sakkiz nafar professor-o‘qituvchilar va bitiruvchilar Shvetsiya Qirollik Fanlar Akademiyasining Crafoord mukofotiga sazovor bo‘lishdi, 58 nafari AQSh Milliy fan medali va 11 nafari Texnologiya Milliy medali bilan taqdirlandi. Bitta bitiruvchi Stanislav Smirnov 2010–yilda Fields medalini qo‘lga kiritdi. Boshqa taniqli tadqiqotchilar Caltech bilan postdoktoral olimlar (masalan, Barbara McClintock, James D. Watson, Sheldon Glashow va John Gurdon) yoki tashrif buyurgan professorlar (masalan, Albert Eynshteyn, Stephen Hawking va Edward Witten) sifatida hamkorlik qilishgan.
Krautergersheim
Aholisi
1584 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 247,5 nafar kishi.
Sudanda COVID-19 pandemiyasi
COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Sudanda ilk bor 2020-yil 13-mart kunida tarqaldi.
Krautergersheim
Geografiyasi
Maydoni — 6,4 km2. Dengiz sathidan 149 – 159 m balandlikda joylashgan.
Kaliforniya texnologiya instituti
Bitiruvchilar
Bakalavriat bitiruvchilari LCD ishlab chiqaruvchisi Varitronix, Hotmail, Compaq, MathWorks ( Matlab yaratgan) va maʼlumotlar bazasi provayderi Imply, kabi kompaniyalarga asos solgan. Intel, TRW va notijorat taʼlim tashkiloti Exploratorium kabi kompaniyalarga asos solgan yoki hammuallif boʻlgan.
Sudanda COVID-19 pandemiyasi
Epidemiyadan oldingi holat
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.
Kaliforniya texnologiya instituti
Bitiruvchilar
Caltech bitiruvchilari, shuningdek, Mustafo AG Abushagur (PhD 1984) Liviya Bosh vazirining oʻrinbosari va Liviya Bosh vaziri etib saylangan, Jeyms Fletcher (PhD 1948) NASAning 4 va 7–maʼmuri, Steven Koonin (PhD 1972) bilan davlat lavozimlarida ishlagan. Energetika kotibining fan boʻyicha oʻrinbosari va Regina Dugan (PhD 1993) DARPAning 19–direktori. DARPA ning 20–direktori Arati Prabhakar, shuningdek, Caltech bitiruvchisi (PhD 1984), shuningdek Charles Elachi (Phd 1971), Jet Propulsion Laboratoriyasining sobiq direktori. Arvind Virmani Hindiston hukumatining sobiq bosh iqtisodiy maslahatchisi. 2013–yilda Prezident Obama Fransiya Kordovani (PhD 1979) Milliy fan jamg‘armasi direktori va Ellen Williamsni (PhD 1982) ARPA-E direktori etib nomzod qilib ko‘rsatishini e’lon qildi.
Sudanda COVID-19 pandemiyasi
Epidemiyadan oldingi holat
COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003-yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi.
Kaliforniya texnologiya instituti
Caltech startaplari
Yillar davomida Caltech oʻz devorlarida ishlab chiqilgan texnologiyalarni tijoratlashtirishga faol yordam berdi. Texnologiyalar transferi va korporativ sheriklik idorasi orqali ilmiy yutuqlar fotovoltaik, radiochastota identifikatsiyasi (RFID), yarimoʻtkazgichlar, giperspektral tasvirlar, elektron texnologiyalar, qurilmalar, oqsil dizayni, qattiq holat kuchaytirgichlari va boshqalar kabi ilmiy bilan bogʻliq turli sohalarda koʻplab texnologiyalarni oʻtkazishga olib keldi. Caltechdan Contour Energy Systems, Impinj, Fulcrum Microsystems, Nanosys, Inc., Photon etc., Xencor va Wavestream Wireless kabi kompaniyalar paydo boʻldi.
Sudanda COVID-19 pandemiyasi
Vaqt jadvali
2020-yil 13-martda Sudan Xartumda birinchi marotaba koronavirus kasalligi haqida xabar berdi, bu odam 2020-yil 12-martda Birlashgan Arab Amirliklariga tashrif buyurgan.
Sudan koronavirus tarqalishidan qo'rqib, sakkiz davlatga, jumladan Italiya va qo'shni Misrga vizalar berishni va parvozlarni to'xtatdi .
Kaliforniya texnologiya instituti
Ommaviy axborot vositalarida va ommaviy madaniyatda
Televizorda u muhim rol oʻynaydi va "Katta portlash nazariyasi " sitcomidagi toʻrtta erkak va bitta ayol bosh qahramonning ish joyidir. Caltech, shuningdek, Numb3rs-dagi Kaliforniya Fanlar Instituti uchun ilhom manbai va tez-tez film joylashuvidir. Filmda Dunyolar urushi va Haqiqiy dahoning Tinch okeani texnologiyasi Caltechga asoslangan. Badiiy adabiyotda 2007–yilda ikkita hujjatli film Caltech: Curious, tadqiqotchilari va Quantum Hoops, uning erkaklar basketbol jamoasining jihatlarini oʻrganadi.
Chigʻatoy ulusi
Chigʻatoy (Jagʻatay) ulusi yoxud Chigʻatoy oʻrdasi, Chigʻatoy xonligi, Chigʻatoy davlati (Цагаадайн улс; Chigʻatoy ulusi; ; ) — Moʻgʻul imperiyasidan soʻng 1224-yilda Chingizxonning ikkinchi oʻgʻli Chigʻatoyxon va uning vorislari hukmronlik qilgan yerlarni oʻz ichiga olgan moʻgʻul, keyinroq turklashgan ulus. XIII asr oxirlarida xonlik oʻzining eng yuqori choʻqqisida Orol dengizining janubida Amudaryodan to hozirgi Moʻgʻuliston va Xitoy chegarasidagi Oltoy togʻlarigacha choʻzilgan, bu taxminan tugatilgan Qoraxitoylar davlatiga toʻgʻri keladi.
Kaliforniya texnologiya instituti
Ommaviy axborot vositalarida va ommaviy madaniyatda
Los-Anjelesdagi joylashuvini hisobga olgan holda, institut hududi koʻpincha filmlar va televideniyedagi qisqa sahnalarga mezbonlik qiladi. Athenaeum ovqatlanish klubi Beverli-Xillz politsiyasi seriyasida, X-Files, Haqiqiy romantika va Gʼarbiy qanotda paydo boʻladi.
Good Thunder (Minnesota)
Good Thunder AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Blue Earth County, Minnesota|Blue Earth
Corato
Corato Italiyaning Apuliya mintaqasida joylashgan kommunadir. Bari provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 167 km2. 47 442 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Good Thunder (Minnesota)
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,66 km2. Shundan 1,66 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 302 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Good Thunder manzarasi.
Chigʻatoy ulusi
Chigʻatoy ulusidagi moʻgʻullari oʻzlarining boshqaruv tarzida asosan koʻchmanchi boʻlib qolishgan va XV asr oxirigacha shahar markazlarida oʻrnashmaganlar. Chigʻatoy ulusidagi moʻgʻullar Movarounnahr va Tarim havzasidagi shahar aholisi ustidan hukmronlik qilganlar. thumbnail|XII asr oxirlarida Chigʻatoy ulusi va uning qoʻshnilari
Tarixi
Chingizxon tirikligidayoq yerni to‘rt o‘g‘liga bo‘lib bergan. Chig‘atoyxonga qanday yer berilganligi bo‘yicha tadqiqotchilar turlicha fikr bildiradilar. Chigʻatoy yerlari va saroylari haqidagi ilk maʼlumotlar Chan Chunning esdaliklarida uchraydi. U 1222-yilda Chingizxon bilan uchrashish uchun Oʻrta Osiyoga borganini, 1223-yilda esa u bilan uchrashib, chigʻatoylar xonadonidan oʻtganini qayd etgan. Oʻsha paytda chigʻatoylar xonadoni Ili daryosining janubida joylashgan edi.
Kızılcahamam tumani
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Kizilcahamam — Turkiyaning Anqara viloyatidagi shahar va tuman,  Anqara shahridan 70 yil km shimolda joylashgan. 2010-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, tuman aholisi 25,203 kishi, shundan 16,726 nafari Qizilcahamam shahrida istiqomat qiladi.
16-noyabr
16-noyabr — Grigoriy taqvimida yilning 320- (kabisa yilida 321-) kuni. Yil yakuniga 45 kun qoladi.
Chigʻatoy ulusi
Ulusning barham topishi
1326-yil oxirida Tarmashirin Chigʻatoylar ulusi taxtiga oʻtirdi. U ulusda 1334-yilgacha hukmronlik qildi. Ibn Battuta Tarmashirin bilan Naxshab shahri yaqinida uchrashgan. Tarmashirin musulmon boʻlgan va oʻtroq turmush tarzini afzal koʻrgan va musulmonlar uni Alouddin deb atashgan. Ayrim shahzodalar uning koʻchmanchi an’analaridan mutlaqo voz kechdi deb da’vo qilib, unga qarshi isyon koʻtardilar. Qoʻzgʻolonga Duva-Temurxonning oʻgʻli Buzan boshchilik qildi, u Tarmashirinni agʻdarib, uni oʻldiradi.
16-noyabr
Bayramlar
Yana qarang: Turkum:16-noyabr bayramlari
Chigʻatoy ulusi
Ulusning barham topishi
Buzan bir necha oy hukmronlik qildi va 1334-yilda taxt Duvaxonning nevarasi Djenkshixonga topshirildi. Djenkshixon buddist boʻlib, 1332-yilda Duva-Temurxon huzuriga 172 nafar rus asirlarini yuborgani uchun pul mukofoti olgan. Jenkshixon saroyi Olmaliqda boʻlib, katolik rohiblari shahar yaqinidan yer sotib olib, ibodatxona qurishgan. 1338-yilda Djenkshixonni oʻz ukasi Esan Temur taxtdan agʻdaradi. Tez orada Enus-Temurxon akasining oʻlimida onasini aybladi. Shundan soʻng Chigʻatoy ulusi taxtini salibchilarga qarshi qirgʻinlar uyushtirgan Oʻqtoyxon avlodidan boʻlgan Ali sulton egalladi. Suiqasd paytida barcha katolik rohiblari oʻldirilgan.
Jambil (Qorday tumani)
Jambil (Жамбыл) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Qorday tumaniga qarashli qishloq. Jambil qishloq okrugining maʼmuriy markazi. U Qirgʻiziston bilan chegara yaqinida, viloyatning maʼmuriy markazi boʻlgan Qorday qishlogʻidan 12 km shimoli-gʻarbda joylashgan. KATO kodi — 314836100.
Hays (Montana)
Hays AQShning Montana shtatida joylashgan shahardir. Blaine County okrugi tarkibiga kiradi.
Jambil (Qorday tumani)
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1814 kishini (866 erkak va 948 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda 3313 kishi (1645 erkak va 1668 ayol) yashagan.
Jish joʻja ochuvchi qushlar
Jish joʻja ochuvchi qushlar -tuxumdan kuchsiz, oyoq muskullari yaxshi rivojlanmagan, koʻzi yumuq, tana harorati barqaror boʻlmagan joʻja ochuvchi qushlar. J. j. o. q.da nasli toʻgʻrisida gʻamxoʻrlik yaxshi rivojlangan. Nari va modasi ancha mukammal in quradi, joʻjalarini boqadi, oʻz tanasi bilan isitadi, quyosh taftidan himoya qiladi. Joʻjalarini uyasida 10—14 kundan (mayda chumchuqsimonlar) 3 oygacha (yirik yirtqich qushlar) boqadi. J. j. o. q. koʻpincha daraxtlar va butalarda, binolarning boʻgʻotlarida in quradi (chumchuqsimonlar, qizilishtonsimonlar, kaptarsimonlar, kakkusimonlar, toʻtiqushlar). J. j. o. q. joʻjasining tanasi siyrak pat bilan qoplangan, tumshugʻi sargʻish. Ammo laylaksimonlar, nayburunlilar, lochinlar va boyqushlar joʻjasining tanasi qalin pat bilan qoplangan, koʻzi ochiq (boyqushlar joʻjasiniki yopiq) boʻladi. J. j. o. q. kam tuxum qoʻyadi.
16-noyabr
Tavalludlar
Yana qarang: Turkum:16-noyabrda tugʻilganlar
Chigʻatoy ulusi
Ulusning barham topishi
Ali sulton keyin Kunjigʻxonning nabirasi Muhammad Poʻlodxon boʻlib, uning oʻrniga Yasaurning oʻgʻli Qozonxon taxtga oʻtirdi. Qozonxon 1346-yilda urush yillarida tanazzulga yuz tutgan xonlikni mustahkamlash uchun olib borilayotgan kurashlarda qozoq shahzodasi qoʻlidan oʻldirilgan. Uning vorislari hukmronlikni faqat tabiiy hol sifatida olib borgan va davlatning haqiqiy hokimiyati moʻgʻul va turkiy shahzodalar qoʻliga oʻtgan. Olimlarning hisob-kitoblariga koʻra, 1241-yildan 1370-yilda Dogʻoʻlon Temur hokimiyat tepasiga kelgunga qadar Chigʻatoy ulusida jami 25 ta xon almashgan.
Cuise-la-Motte
Cuise-la-Motte Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Compiègne tumani tarkibiga kiradi.
Chigʻatoy ulusi
Ulusning barham topishi
Biroq mintaqada 1346-yilda Qozonxondan soʻng oʻqtoylar sulolasi xoni Donishmanji ikki yil davomida ulusni oʻz qoʻliga oladi. Shundan soʻng 1370-yilgacha moʻgʻul va turkiy shahzodalarning qoʻgʻirchoqlari Bayonqulixon va Temurshoh 13 yil davomida birin-ketin taxtga oʻtirdilar. Moʻgʻulistonda 1348-yilda hokimiyat tepasiga kelgan 18 yoshli Tugʻluq Temur Duvaxonning nabirasi deb eʼlon qilindi. Tugʻluq Temurning onasi Duvaxonning oʻgʻli Emilxoʻjaning xotini boʻlib, u vafot etganida ikkinchi erining uyiga borgani taxmin qilinadi.
Cuise-la-Motte
Aholisi
2241 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 224,1 nafar kishi.
Chigʻatoy ulusi
Ulusning barham topishi
Ba’zi tadqiqotchilar Tugʻluq Temurni Chigʻatoy ulusi xoni deb hisoblamaydilar, chunki uning Chigʻatoy ulusi xoni boʻlganligi juda shubhali. Ayrim olimlar Qozonxonni Chigʻatoy ulusining soʻnggi xoni deb hisoblaydilar. Shunday qilib, 1370-yil Oʻrta Osiyoda Amir Temur saltanatining oʻrnatilishi chigʻatoylar hokimiyatiga barham berdi. Biroq bu hududda bir muddat ulus qoldiqlari hisoblanmish bir qancha koʻchmanchilar uyushmasi saqlanib qoldi.
XIV asr chigʻatoylarning ona tili
Arab sayohatchisi Ibn Battuta Chigʻatoy ulusining hukmdori Kebekxon (1318-1326) haqidagi maʼlumotlarga asoslanib, uning turkiy tilda gapirgani haqida maʼlumot beradi: Xon (Kebekxon) hayron boʻlib: „Yaxshi“ deb aytgan. Bu dalillar shuni koʻrsatadiki, Chigʻatoy ulusining chingiziylari XIV asr boshlarida turkiy tilining mahalliy qarluq shevasiga oʻtishgan.
Etnonim
Chingizxonning barcha oʻgʻillaridan faqat Chigʻatoyning oʻz ismi bilan atalgan sulolasi va bu sulola asos solgan davlatga paydo boʻlgan. Chigʻatoylar orasida toʻrtta urugʻ alohida ahamiyatga ega edi: arlot, jaloyir, qavchin hamda barlos. Baʼzi tadqiqotchilarning fikricha, „chigʻatoy“ atamasi dastlab aynan Chigʻatoy qoʻshinini tashkil qilgan yuqorida nomlari sanab oʻtilgan moʻgʻul qabilalariga nisbatan qoʻllanilgan. Movarounnahrda XV asrda imtiyozli harbiy imtiyozli mulklarga ega boʻlgan koʻchmanchi turkiy qabilalar ham chigʻatoylarga aloqalari boʻlmasa ham oʻzlarini chigʻatoylardan hisoblashgan.
Chigʻatoy ulusi parchalangandan keyin XIV asr oʻrtalarida ikkita alohida davlat shakllandi. Chigʻatoy atamasi faqat gʻarbiy davlat (Temur davlati) va uning aholisi uchun saqlanib qoldi. Mirzo Haydar Dugʻlatiyning yozishicha, „Yangi tashkil etilgan ikki davlat aholisi“ oʻzaro dushmanlik tufayli ular bir-birlarini har xil haqoratli nomlar bilan atashgan. Yaʼni: chigʻatoylar moʻgʻullarni jete, moʻgʻullar esa chigʻatoylarni qoraunaslar deb atashgan».
1405-yilda Amir Temur vafotidan keyin mamlakatdagi siyosiy vaziyat keskin oʻzgardi. Sohibqiron davrida «chigʻatoy» atamasi butun mamlakat aholisiga emas, faqat harbiy sinfga tegishli aholiga nisbatan qoʻllanilgan boʻlsa, XV asrda u kengroq maʼnoga ega boʻldi: Movarounnahrning turkiy aholisining bir qismi, shu jumladan ilgari koʻchib kelgan qabilalar (masalan, qarluqlar), chigʻatoylar deb nomlana boshlagan. Temuriylar elitasi vakillari, Alisher Navoiy, Zahiriddin Muhammad Bobur oʻzlarini turk, Bobur esa Andijon aholisini turklar deb hisoblashgan. U oʻz xotiralarida shunday yozgan edi: «Andijon aholisining hammasi turk; shaharda va bozorda turkiy tilini bilmagan odam yoʻq. Odamlarning nutqi adabiy nutqqa oʻxshaydi».
Keyinchalik, Temuriylarning Muhammad Shayboniy bilan kurashi davrida, Movarounnahr aholisi, baʼzi manbalarda, yangi kelgan oʻzbeklardan farqli oʻlaroq, „chigʻatoy xalqi“ (chigʻatoy eli) deb atalgan. Etnografik maʼlumotlarga koʻra, mintaqa aholisining bir qismi XX asr boshlarida ham „chigʻatoy“ nomini qatʼiy saqlagan.
thumb|700px|center|Chagʻatoy ulusi xonlari nasabnomasi Oʻzbeklar bilan bir qatorda Oʻzbekistonning janubi-sharqi hamda Tojikiston janubida „chigʻatoy tojiklari“ ham boʻlgan. 1924-1925-yillarda ularning soni 63,500 ming nafarni tashkil etgan. Chigʻatoy tojiklari xarduriylar bilan birgalikda tojiklarning etnografik guruhlaridan biri boʻlib, o'ziga xosliklarini saqlab kelishgan. Garchi Chigʻatoyxon moʻgʻul boʻlgan boʻlsa ham chigʻatoy tojiklarining kelib chiqishi nomaʼlumligicha qolmoqda.
16-noyabr
Vafot etganlar
Yana qarang: Turkum:16-noyabrda vafot etganlar
Hays (Montana)
Aholisi
702 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 33,7 km2. Shundan 33,7 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 1109 m balandlikda joylashgan.
Messimy-sur-Saône
Messimy-sur-Saône Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ain departamenti Bourg-en-Bresse tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1028 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 174,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,9 km2. Dengiz sathidan oʻrtacha 168 – 226 m balandlikda joylashgan.
Gogol (Doʻstiy)
Gogol — Doʻstiy tumani Nuri Vaxsh QFYga qarashli qishloq. Gogoldan mahalla markazigacha boʻlgan masofa 17 kmni tashkil qiladi. Aholisi 4477 kishi (2017), tojiklar.
Poʻlotchi
Poʻlotchi — Buxoro viloyati Kogon tumanidagi qishloq. Poʻlat toblovchi maʼnosida. Shuningdek, poʻlotchi oʻzbek urugʻlaridan birining nomi ekanligini inobatga olgan holda, ikkinchi talqinni ham qabul qilish mumkin.
Jitomir viloyati
Jitomir viloyati — Ukrainadagi viloyat. 1937-yil 22-sentabrda tuzilgan. Maydon 29,9 ming km2. Aholisi 1467,9 ming kishi (1997), asosan ukrainlar, shuningdek, rus, polyak, yahudiy va b. ham yashaydi. Jitomir viloyatida 22 tuman, 9 shahar, 40 shaharcha bor. Markazi – Jitomir shahri.
Relyefi tepalik va pasttekisliklardan iborat. Foydali qazilmalari: granit, gneys, labradorit, yashma, topaz, kvarsit, marmar, pirofillit, ohaqtosh, mergel, oxra, kvars qumi, kaolin, oʻtga chidamli tuproq, temir va titan rudalari, qoʻngʻir kumir, torf. Iqlimi muʼtadil kontinental. Yanvarning oʻrtacha tempaturasi –5,7°, iyulniki 18,9°. Yillik yogʻin 570–600 mm. Vegetatsiya davri 240 kun. Daryolari Dnepr havzasiga mansub. Qoratuproq va kulrang oʻrmon tuprogʻi, chimli podzol va botqoq tuproqlar tarqalgan. Viloyat hududi aralash oʻrmonlar (Polesye) va oʻrmonli dasht zonalarida joylashgan.
Asosiy sanoat tarmoqlari: ruda va koʻmir qazib chiqarish, mashinasozlik, toʻqimachilik, avtomobilsozlik va boshqalar Oziq-ovqat sanoati (shakar-qand, spirt-araq, pivo, goʻsht, yogʻ-pishloq, sut, un, sabzavot konserva) rivojlangan. Toʻqimachilik, tikuvchilik, koʻn poyabzal, madaniy mollar ishlab chiqarish korxonalari bor. Elektr asboblari, kimyo sanoati uchun asbob-uskunalar ishlab chiqariladi. Yogʻochsozlik korxonalari va 4 qogʻoz fabrikasi, shu jumladan elektrotexnika sanoati uchun eksportga eng yupqa kondensator qogʻozi ishlab chiqaradigan Malin qogʻoz fabikasi bor. Oynashisha (Jitomir), chinni zavodlari va koʻzgu fabrikasi ishlab turibdi. Kon sanoatida qora metallurgiya sanoati uchun oʻtga chidamli dinas kvarsitlari, titanli ilmenit, pushtirang slanets-pirofillit ishlab chiqariladi.
Qishloq xoʻjaligida zigʻir tola, kartoshka, gʻalla, qand lavlagi yetishtiriladi, oʻrmonlidasht qismida sut-goʻsht chorvachiligi rivojlangan. Bogʻdorchilik va rezavormevachilik ham salmoqli oʻrin tutadi. Asalari boqiladi. Baliqxoʻjaligi bor. Asosiy temir yo'l magistrallari: Kiyev-Brest, Kiyev–Lvov. Asosiy avtomobil magistrali: Kiyev–Lvov. 3 oliy oʻquv yurti, musiqali drama, qoʻgʻirchoq teatrlari, filarmoniya, 8 muzey bor.
Balizac
Balizac Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Langon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
321 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 8,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 38,9 km2.
Philondenx
Philondenx Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Landes departamenti Mont-de-Marsan tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
204 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 21,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,6 km2.
Alyaska shtati ramzlari ro‘yxati
thumb| [[Alaska|Alyaska shtatining Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi joylashuvi]] Quyida AQShning Alyaska shtati ramzlari roʻyxati keltirilgan.
Bogʻliq
Alyaska qonunlari bilan belgilanmagan:
Eng sodda hayvonlar
Eng sodda hayvonlar — hayvonlar kichik dunyosi. Bir hujayrali eukariot hayvonlar. Koʻpchiligining yadrosi bitta, koʻp yadroli turlari ham koʻp. Yadrosining tuzilishi eukariotlarga oʻxshash: shakli har xil.
Evolyutsiyasi davomida ayrim guruhlarida xromosomalar toʻplami yoki ular bir qismi sonining koʻp marta ortishi tufayli poligenlik kelib chiqqan. Infuzoriyalar va koʻpchilik foraminiferalar yadrosi 2 xil (yadro dualizmi): vegetativ (makronukleus) va generativ (mikronukleus) boʻlmaydi
Eng sodda hayvonlar. sistematikasi va filoginiyasi koʻp munozaralarga sabab boʻlgan. Uzoq vaqt ular bitta tipga kiritilib, 5 sinf: sarkodalilar, xivchinlilar, sporalilar, infuzoriyalar, knidosporiyalarga ajratib kelingan. Elektron mikroskop va boshqalar tadqiqot usullarining qoʻllanishi, Eng sodda hayvonlarh. hayot sikli, biokimyoviy va fiziologik xususiyatlarini oʻrganish ularning bitta umumiy plan asosida tuzilmaganligi va turli guruhlari oʻrtasida katta farq boʻlishini koʻrsatdi; ular uchun umumiy boʻlgan eukariotlik, bir hujayralilik, mik^ roskopik oʻlcham eng sodda tuzilish belgisi boʻlolmasligi aniklandi. Hozirgi Eng sodda hayvonlar h.ning bir necha sistematikasi mavjud. Koʻpchilik olimlar ularni kichik dunyo tarzida tan olishib, 5,7 yoki 9 sinfga ajratishadi. Sistematika boʻyicha Xalqaro komitet Eng sodda hayvonlarni 7 tip: sarkomastigoforalar, labirintulalar, apikomplekslar, mikrosporidlar, assetosporalilar, mikrosporidlar, infuzoriyalarga boʻlishni taklif etgan (1980). Bu tasnifni koʻpchilik tan olgan.
Eng sodda hayvonlarh. faunasi kam oʻrganilgan; 40000 ga, ayrim maʼlumotlarga koʻra 70000 ga yaqin turi maʼlum. Deyarli koʻpchiligi mikroskopik oʻlchamda, morfologik va fiziologik jihatdan har xil tuzilgan. Ular orasida eng sodda tuzilgan sarkodalilarning doimiy oziqni tutish va harakatlanish organoidlari boʻlmaydi; infuzoriyalar esa eng murakkab tuzilgan.
Ayrim parazit Eng sodda hayvonlarh.dan qishloq xoʻjaligi va oʻrmon zararkunandalariga qarshi kurashda foydalanish maqsadida tadqiqot olib borilmoqda. Ularning bir qancha turlari (amyobalar, infuzoriyalar va boshqalar)dan sitologik, genetik, biofizik va boshqalar tadqiqotlarda keng foydalaniladi. Eng sodda hayvonlarning tuproq mikroflorasi bilan oʻzaro murakkab taʼsiri oʻrganilmoqda; ularni nam tuproqda tuproq unumdorligini oshirishi toʻtrisida taxmin qilinadi. Mineral skeletli dengiz Eng sodda hayvonlarh.i (radiolyariyalar, foraminiferalar) qazilma qoldiqlari choʻkma jinslarni hosil qilishda ka^ta ahamiyatga ega. Hozirgi ohaktosh konlari, asosan, foraminiferalar chigʻanogʻidan iborat. Radiolyariyalarning mineral (qum) chigʻanoqlari qoldiqlaridan sanoatda metallarni silliqlashda, jilvir qogʻozlar tayyorlashda foydalaniladi. Eng sodda hayvonlarh. goʻgʻrisidagi fan protozoologiya. yaʼni protistologiya deyiladi.
Ochil Mavlonov.
Oʻgʻuzlar
Oʻgʻuzlar (arab. va turk. Oğuzlar, Oğuz) — turkiyzabon qabilalarning 2 guruhi. 1) Toʻqqiz Oʻg'uz qabila ittifoqi; 8-asr o'rxun-enasoy yozuvlarida qayd etilgan. 7-asr boshida Turk xoqonligi tarkibida paydo boʻlgan. 744—45 yillarda Turk xoqonligi tormor etilgach, hozirgi MXR hududida oʻz davlatlarini tuzgan uygʻurlar qabila ittifoqida yetakchi mavqega ega boʻlishgan. 840—866 yillarda qirgʻizlar tomonidan siqib chiqarilgan toʻqqiz Oʻ. hozirgi Sintszyan va Gansu viloyatiga koʻchib oʻtishgan, Guanchjou davlati va Turfon davlatini (850—1250) barpo etganlar; bu yerda toʻqqiz Oʻ. nomi uygʻur etnonimi bilan almashgan. 2) 9—11-asrlarda Orol va Kaspiy dengizi boʻylaridagi koʻchmanchi va yarim oʻtroq qabilalar ittifoqi (gʻuzlar); Yangikent Oʻ. yabgʻusi qarorgohi boʻlgan. 11-asrning 50—60-yillarida Oʻ.ning bir qismi Yaroslav Mudriy ning oʻgʻillari tomonidan tormor qilinib, Kiyev knyazlarining vassallari sifatida Ros daryosi boʻylariga joylashganlar; Sirdaryo Oʻ.ining boshqa qismi 10—11-asr boshida Buxoro va Xuroson yerlari tomon siljiganlar. 1040-yildan soʻng saljuqiylar bosh boʻlgan Oʻ. Gʻarbiy Osiyo mamlakatlarini bosib olganlar. 11 — 13-asrlarda Oʻ. etnonimi Oʻrta Osiyo va Eron da turkman, Yaqin Sharqda esa turk etnonimi bilan almashgan. Oʻ. turkman, ozarbayjon, turk hamda gagauz va qoraqalpoqlar etnogenezida muhim rol oʻynagan. Oʻ.ning epik asarlari ("Kitobi dadam Qoʻrqut", "Oʻgʻuznoma") saqlanib qolgan.
Muhammad ibn Toyyib Kissiy
Muhammad ibn Toyyib Kissiy muhaddis, zohid, parhezkor allomalardan boʻlgan. Koʻplab ilm talabidagi safarlarga chiqib, umrini koʻp qismini ilm talabida oʻtkazgan kishilardan hisoblanadi. Nishopur va Bagʻdodning yirik olimlaridan saboq olib, hadis eshitgan. 318/930 yilda vafot etgan.
Oʻgʻuzlar
Saljuqiylar davlatini tuzgan saljuqlar asli oʻgʻuz bolishgan, shu bilan birga hozirgi kunda turklar turkmanlar, ozarbayjonlar hamda Anatoliya turklarining avlodlari ham oʻgʻuzlardir.
Oʻgʻuzlarning ajdodlari oʻzbeklar, qozoqlar, qoraqalpoqlar, boshqirdlar, tatarlarni ham etnogenezida katta rol oʻynashgan.
Olmedo de Camaces
Olmedo de Camaces Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Salamanca provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 90,54 km2. Aholisi — 134 kishi (2010).
Vallelunga Pratameno
Vallelunga Pratameno Italiyaning Sitsiliya mintaqasida joylashgan kommunadir. Caltanissetta provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 39 km2. 3844 nafar aholi istiqomat qiladi.
Arnau Tenas
Arnau Tenas Ureña (2001-yil 30-mayda tugʻilgan) — ispaniyalik professional futbolchi, « Barselona B » darvozaboni.
Tenas o'zining mahalliy jamoasi Vik Riuprimerida 3 yoshida darvozabon sifatida o'ynay boshladi. U 2010-yilda La Masia jamoasiga qo‘shildi va ularning yoshlar toifasida oʻynaydi. U 2019-yilning mart oyida "Barselona B " tarkibida RFEF Primera divizionida Teruel ustidan 2:1 hisobida g'alaba qozongan. U "Barselona" ning katta jamoasi bilan mashg'ulotlarni boshlaganidan ko'p o'tmay, 2019-yil oktyabr oyida La Ligada " Alaves "ga qarshi o'yinda birinchi marta zaxira o'rindig'ini egalladi. 2020-yilning 27-iyunida Tenas “Barselona” bilan shartnomasini uzaytirdi va uni 2023-yilning iyuniga qadar 100 million evro tovon puli bilan klubda qoldirdi. U 2021-yilgi Ispaniya kubogi finalida zaxira o‘rindig‘ida o‘tirdi, chunki “Barselona” Bilbaoning “Atletik ” klubini 4:0 hisobida mag‘lub etdi.
Xalqaro karyerasi
Tenas Ispaniyaning yoshlar terma jamoasi bo'lib, u Ispaniya U17, U18, U19 va U21 o'yinlarida ishtirok etgan. U 2019-yilgi UEFA 19 yoshgacha bo'lgan yoshlar o'rtasidagi Yevropa chempionatida Ispaniyani himoya qildi va ularga turnirda g'alaba qozonishda yordam berdi, yarim finalda o'yinning eng yaxshi odami deb topildi va turnir darvozaboni nomini oldi. 2022-yil 26-martda Tenas Ispaniya terma jamoasiga favqulodda chaqiruv oldi, chunki Robert Sanches shaxsiy sabablarga ko‘ra o‘yinni tark etishga majbur bo‘ldi.
O'yin uslubi
Tenas - o'ziga ishongan darvozabon, o'z chizig'ini jasorat bilan egallaydi, ajoyib reflekslari va to'p o'ynash qobiliyatiga ega. U maydonda etakchi va o'z fikrlarini jamoadoshlariga doimo yetkazadigan kuchli muloqotchi.
Shaxsiy hayot
Tenas futbolchilar oilasida tug'ilgan, chunki uning bobosi va otasi ikkalasi ham futbol darvozaboni bo'lgan. Uning egizak akasi Mark hozirda " Alaves B "da futbol hujumchisi.
Yutuqlar
Barselona
Ispaniya U19
Ugandada COVID-19 pandemiyasi
COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Ugandada ilk bor 2020-yil 20-mart kunida tarqaldi.
Epidemiyadan oldingi holat
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.
Usmon ibn Abdirahmon ibn Nasr Sayrafiy Keshiy
Usmon ibn Abdurahmon ibn Nasr Sayrafiy Keshiy olim, faqih va imom va hadis roviylaridan boʻlgan. Oʻz davrining buyuk shayxlaridan sanalgan Keshda muftiy boʻlgan. Din ilmining barcha sohalaridan etuk olim boʻlib, mudarrislik qilgan. Uning ustozi shayx, imom Abu Bakr Muhammad ibn Ahmad boʻlgan va undan koʻplab hadislar rivoyat qilgan.
17-noyabr
17-noyabr — Grigoriy taqvimida yilning 321- (kabisa yilida 322-) kuni. Yil yakuniga 44 kun qoladi.
Voqealar
right|120px|Vodopad Viktoriya Yana qarang: Turkum:17-noyabr voqealari
Tavalludlar
Yana qarang: Turkum:17-noyabrda tugʻilganlar
Vafot etganlar
Yana qarang: Turkum:17-noyabrda vafot etganlar
Alexander (Shimoliy Dakota)
Alexander AQShning Shimoliy Dakota shtatida joylashgan shahardir. McKenzie okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
223 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 60,2 nafar kishi.
NGC 3698
NGC 3698 Katta Ayiq yulduz turkumidagi SBbc tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Johann Dreyer 1876-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Havolalar
NGC 3698 NGC 3698
Zeh
Zeh Eronning Kirmon viloyati, Kahnuj tumaniga qarashli Naxleston qishloq okrugi tarkibiga kiruvchi qishloq va uning markazi.
2006-yilgi Milliy aholini ro'yxatga olishda uning aholisi 225 xonadonda 1098 kishini tashkil etdi. 2011-yilgi aholini ro'yxatga olishda 241 xonadonda 976 kishi bor edi. 2016-yildagi so‘nggi aholini ro‘yxatga olishda 200 ta xonadonda 711 kishi istiqomat qilgan.
Siedenbollentin
Hududi
Siedenbollentinning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Goodhue (Minnesota)
Goodhue AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Goodhue County, Minnesota|Goodhue
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,43 km2. Shundan 2,43 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 343 m balandlikda joylashgan.
Qozogʻistonda COVID-19 pandemiyasi
COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Qozogʻistonda ilk bor 2020-yil 13-mart kunida tarqaldi. Sogʻliqni saqlash vaziri Aleksey Soy 2021-yil 19-mart kuni Olmaotadagi COVID-19 uchun ijobiy boʻlgan namunalarda «britancha», «Janubiy Afrika» va «brazilcha» shtammlarga xos mutasiya aniqlanganini ma’lum qilgan.
Mamlakat rahbari Qosim-Joʻmart Toʻqayev 2021-yil aprel oyida koronavirusga qarshi «Sputnik V» vaksinasi bilan emlandi.
Raqamli korona-pasportlar
Qozogʻistonda raqamli korona-pasportlar ishlab chiqildi. Toʻliq emlanganlar, ya’ni vaksinaning ikkala dozasini olganlar haqidagi ma’lumotlar uchun ushbu dastur allaqachon „eGov mobile“ bazasida mavjud boʻlib, ushbu baza foydalanuvchilari shaxsiy sahifasiga kirib, oʻzlari haqidagi ma’lumotlarni bemalol olishi mumkin.
Mart 2020
13-mart kuni Olmaotada yaqinda Germaniyadan qaytgan ikki Qozogʻiston fuqarosi COVID-19 bilan kasallanganligi tasdiqlandi.
15-mart kuni Qozogʻiston Prezidenti Qozogʻiston Respublikasi hududida 2020-yil 16-mart soat 8.00 dan 2020-yil 15-aprel soat 7.00 gacha favqulodda holat eʼlon qildi.
16-martga kelib, holatlarning soni yettiga koʻpaydi, ularning soni toʻqqiztaga, Olma-Otada ikkita va Nur-Sultonda yettitaga yetdi.
Olmaota va Nur-Sultonga karantin joriy etilgan boʻlib, ishlar bir kechada 15 taga koʻpaygan va 33 taga etgan.
20-mart kuni koronavirusning birinchi holati Minsk-Nur-Sulton reysi bilan Qaragʻandaga favqulodda qoʻngan ikkita yoʻlovchi tomonidan tasdiqlandi. Oʻsha kuni 8 ta holat tasdiqlandi, natijada ularning soni 41 taga yetdi.
21-mart kuni virus birinchi marta Olma-Ota viloyatining Qorasoy tumanida aniqlandi. 22-mart kuni Aqtoʻbe viloyatida birinchi marotaba koronavirus kasalligi aniqlandi. Birinchi marotaba 24-mart kuni Chimkentda birinchi marta 20-mart kuni Nur-Sultondan yoʻlovchi avtobusi bilan kelgan kishi va Jambilda Qirgʻizistondan kelgan erkak tomonidan, Shimoliy Qozogʻistondagi ayol tomonidan tasdiqlangan. 26-mart kuni Nur-Sulton va Olma-Otada ikkita bemor chiqarildi va shu kuni Nur-Sultonda Kosshi qishlogʻida yashovchi 64 yoshli yashovchi COVID-19ning birinchi oʻlimi haqida xabar qilindi.
27-martda Atirau, Pavlodar va Mangistau viloyatlarida COVID-19 ning birinchi holatlari tasdiqlandi. 28-mart kuni virusning birinchi holatlari Sharqiy Qozogʻiston va Qiziloʻrda viloyatlarida aniqlandi. 29-martda Gʻarbiy Qozogʻiston viloyatida koronavirusning birinchi holati tasdiqlandi.
31-mart kuni Turkiston viloyatida COVID-19 topildi .
Fredrik Risp
Lars Fredrik Risp (1980-yil 15-dekabrda tugʻilgan) — Shvetsiyalik sobiq professional futbolchi, himoyachi sifatida oʻynagan. U Shvetsiya, Italiya, Turkiya, Norvegiya, Daniya, Bolgariya va Kipr professional futbol jamoalarida 1996-2013-yillar oralig‘ida malakali oʻyinchi sifatida o‘ynagan. 2001 va 2005-yillar oraligʻida toʻliq tarkibda xalqaro maydonga tushib, Shvetsiya terma jamoasi tarkibida uchta oʻyinda gʻalaba qozongan.
Sharqobod
Sharqobod  — Qirgʻiziston ichida joylashgan Oʻzbekiston Respublikasining  Fargʻona viloyatiga qarasli qishloq. Soʻx tumani tarkibiga kiradi.
Fredrik Risp
Biografiya
Shvetsiyaning Lisekill shahridan chiqqan futbolchi sifatida u futbolchilik faoliyatini o'z shahrining jamoasi Lysekils FF jamoasida boshlagan.
IFK Göteborg
1999-yilda u IFK Göteborg jamoasiga koʻchib oʻtgan. 2003-yilda Veronaning " Kyevo Verona " klubida ijara asosida juda qisqa vaqt oʻtkazganidan soʻng, u IFK Gothenburg jamoasiga qaytgan va bu jamoa tarkibida bir necha mavsumni o'tkazgan.
Mülligen (Aargau)
Mülligen  Shveysariyaning Aargau kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Brugg (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 3.16 km2. 926 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Akörü, Kaş
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Akörü — Turkiyaning Antaliya viloyati Kash tumaniga qarasli qishloqdir.
Krautwiller
Krautwiller Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Bas-Rhin departamenti Strasbourg-Campagne tumani tarkibiga kiradi.
Mülligen (Aargau)
Hududi
Mülligenning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Krautwiller
Aholisi
191 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 127,3 nafar kishi.
Heart Butte
Heart Butte AQShning Montana shtatida joylashgan shahardir. Pondera County okrugi tarkibiga kiradi.
Krautwiller
Geografiyasi
Maydoni — 1,5 km2. Dengiz sathidan 143 – 150 m balandlikda joylashgan.
Heart Butte
Aholisi
698 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Cuts
Cuts Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Compiègne tumani tarkibiga kiradi.
Heart Butte
Geografiyasi
Maydoni — 11,7 km2. Shundan 11,7 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 1363 m balandlikda joylashgan.
Cuts
Aholisi
858 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 79,4 nafar kishi.
Fredrik Risp
Turkiya
Ikki yildan soʻng, 2005-yilda " Gençlerbirliği " klubi tomonidan transfer qilinib jamoa tarkibiga qo'shib olingan. 2007- yilning yanvaridagi transfer oynasida u Ayman Abdelaziz bilan birga Trabzonspor jamaosiga oʻtgan. U 2008-yilning yanvarida " Ankaraspor " professiona futbol klubi bilan 2.5 yillik shartnoma imzolagan. 2009-yilning fevralida Norvegiyaning „Stabæk“ klubiga ijaraga oʻtgan. Ijara muddatidan soʻng u Turkiyaga qaytib kelgan va 2009-yilning avgust oyida Ankaraguju jamoasi bilan bir yillik shartnoma imzolagan.
Cuts
Geografiyasi
Maydoni — 10,8 km2. Dengiz sathidan 47 – 155 m balandlikda joylashgan.
Fredrik Risp
PFC Levski Sofiya
Risp Bolgariyaning " Levski Sofiya " klubi bilan 2011-yilning yozida, klub uchun oʻrtoqlik oʻyinida oʻynaganidan soʻng shartnoma imzolagan.
Barie
Barie Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Langon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
271 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 51,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,3 km2.
Locorotondo
Locorotondo Italiyaning Apuliya mintaqasida joylashgan kommunadir. Bari provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 47 km2. 14 108 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Vesqi
Vesqi — Albaniyaning Tirana okrugidagi Baldushk munisipalitetidagi qishloq. 2015-yilda mahalliy hukumat islohotida u Tirana munitsipaliteti tarkibiga kirdi.
Kai Merk
Kay Merk (Кай Мерк; 1998-yil 28-avgustda tugʻilgan) — futbolchi, Toshkent ning „Paxtakor“ klubida hujumchi. Germaniya da tugʻilgan u Qirgʻiziston terma jamoasida xalqaro miqyosda oʻynaydi.
Futbolchilik faoliyati
Merk oʻz faoliyatini Germaniya jamoasi SV Elversberg bilan boshladi va ularga 2018-yil Saarland kubogini yutishda yordam berdi. 2021-yilda u Lyuksemburg milliy divizionida Petanj bilan shartnoma imzoladi.
2023-yil 21-iyul kuni Toshkent ning „Paxtakor“ klubi „Union Titus Petange“ jamoasida toʻp tepuvchi Merk bilan shartnoma imzolaganini eʼlon qildi.
Terma jamoa faoliyati
Germaniyada tugʻilgan Merkning otasi qirgʻizistonlik. 2023-yilning mart oyida Qirgʻiziston terma jamoasiga chaqirilgan.
Pimbo
Pimbo Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Landes departamenti Mont-de-Marsan tumani tarkibiga kiradi.
Anekoski
Äänekoski— Finlandiyaning Markaziy Finlandiya mintaqasida joylashgan shahardir. Maydoni 1,138,38 km². Shahar aholisi 2017-yil 31-avgust holatiga koʻra 19186 kishini tashkil etadi.
Pimbo
Aholisi
179 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 16,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,6 km2.
Anekoski
Qardosh shaharlar
Äänekoski quyidagi shaharlar bilan qardosh shahar shartnomalariga ega :
Villalba
Villalba Italiyaning Sitsiliya mintaqasida joylashgan kommunadir. Caltanissetta provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 41 km2. 1915 nafar aholi istiqomat qiladi.
Konrad Abeltshauser
Konrad Abeltshauser (1992-yil 2-sentyabrda tugʻilgan) — Germaniyaning Deutsche Eishockey Ligasi (DEL) ning EHC München jamoasidagixokkey boʻyicha professional himoyachi. Abeltshauser San Jose Sharks jamoasi tomonidan draftining 6-raundida (umumiy 163-oʻrin) jamoa tarkibiga tanlangan.
Jamoalardagi oʻyin faoliyati
Abeltshauser toʻrt mavsum Quebec Katta Xokkey Ligasi (QMJHL)ning Halifax Mooseheads jamoasida u oʻynagan. Toʻrt mavsum davomida u 219 oʻyinda 28 gol, 122 golli uzatma va 127 penalti daqiqasini qayd etgan.
2012-yil 13-aprelda Milliy xokkey ligasining San Jose Sharks jamoasi Abeltshauzer bilan boshlang‘ich darajadagi shartnoma imzolagan.
2015-yilning 29-iyunida Abeltshauzer Sharks jamoasi tomonidan St. Louis Blues jamoasiga shartli saralash evaziga almashtirilgan. U Blues jamoasi tomonidan 2015—2016-yilgi mavsumni AHL filiali Chicago Wolves jamoasi bilan boshlash uchun transfer qilingan. Chicago Wolves jamoasi bilan 20 ta oʻyinda atigi 5 ta golli uzatma berganidan soʻng, 2016-yil 16-yanvarda Abeltshauzer NHL shartnomasining qolgan qismini bekor qilgan. 2016-yil 20-yanvarda Abeltshauzer Deutsche Eishockey Ligasining (DEL) Red Bull Munchen jamoasi bilan shartnoma imzolagan. U 2016—2017-yilgi mavsumda DEL muntazam mavsum himoyachisi unvonini olgan.
Zambiyada COVID-19 pandemiyasi
COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Zambiyada ilk bor 2020-yil 18-mart kunida tarqaldi.
Epidemiyadan oldingi holat
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.
COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003-yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi.
18-noyabr
18-noyabr — Grigoriy taqvimida yilning 322- (kabisa yilida 323-) kuni. Yil yakuniga 43 kun qoladi.
Voqealar
120px|right|bayr Yana qarang: Turkum:18-noyabr voqealari
Tavalludlar
Yana qarang: Turkum:18-noyabrda tugʻilganlar
Vafot etganlar
Yana qarang: Turkum:18-noyabrda vafot etganlar
Ateist Avtobus Kampaniyasi
thumb|300px|Ateist Avtobus Kampaniyasi reklamasini tashib yurgan London avtobusi. Ateist Avtobus Kampaniyasi (ingl. Atheist Bus Campaign) Buyuk Britaniya avtobuslarida ateizm haqida ratsional va ijobiy eʼlonlar osishni maqsad qilgan kampaniyadir. Tashabbus muallifi Ariane Sherine buni avtobuslarda haddan oshiq boʻlgan xristian reklamalarga javoban qilishayotganini bildirishgan. Kampaniya 2008-yilning 21-oktabrida Britan Gumanistlari Assotsiatsiyasi va professor Richard Dawkins yordami bilan boshlandi. Kampaniyaning bosh maqsadi £5500 yig'ib, 2009-yil boshida London avtobuslariga "Aftidan Xudo yoʻq. Endi xavotirlanishdan toʻxta va hayotingdan zavqlan." (ingl. "There’s probably no God. Now stop worrying and enjoy your life.") degan shiorlar osish edi.
Kampaniya aholisining 23 %i dinsiz boʻlgan Buyuk Britaniyada yaxshi qarshilanib, toʻplangan xayriya miqdori £150 mingdan oshib ketdi va boshqa mamlakatlarga, jumladan Ispaniya, Kanada, AQSh va Italiyaga ham oʻtib ketdi.
Avstraliya Zaxira banki
Avstraliya zaxira banki (inglizcha: Reserve Bank of Australia, qisqacha RBA) Avstraliyaning markaziy banki va banknotlarni chiqarish organidir. Bank bu rolni 1960-yil 14-yanvarda, 1959-yildagi Zaxira banki toʻgʻrisidagi qonun bilan Hamdoʻstlik bankidan markaziy bank funksiyalarini olib tashlaganidan beri egallab kelmoqda.