cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hatim at-Tay
Atimtay Jomart haqidagi hikoyalarning qozoqcha versiyalarida (Qozoq tilida Xatim at-Toy nomi shunday yangraydi) qahramonning boyligiga emas, balki uning maʼnaviy fazilatlariga — mehr-oqibat, saxovatpeshalik va oliyjanoblikka eʼtibor beriladi. Xotim at-toy haqidagi ertak va rivoyatlar E. Sarimboev tarjimasidagi „Xatim-tay xikoyat dastani“ (1891, 1892, 1913) kitoblarida nashr etilgan. Q.Shahmardonning „Kissa-i Xatimtoy-Jomart“ (1897, 1898), Sh. Jangirov yozib olgan ertaklari (1914) nashr etilgan.
Nigeriya
Tabiati
Sohili kam parchalangan kambar pasttekislikdan iborat. Yer yuzasi shim.ga tomon balandlashib bo-radi. Yoruba, Ud i, Jos platolari (eng baland joyi 1735 m) bor. Platolardan janubida Niger va Benue daryo vodiylari joylashgan. Sharqiy qismining rel-yefi togʻlik, ayrim choʻqqilarining balandligi 2000 m dan ortiq. N. hududi tektonik jihatdan Afrika platformasi tarkibiga kiradi. Zaminining metamorfik jinslari mamlakat maydonining 50% ni tashkil etgan. Ular tarkibida to-kembriy gneyslari, magmatit, amfibolit, kvarsit va slanetslar uchraydi. Sohil yaqinidagi botiqlar dengiz va kontinent choʻkindilari bilan toʻlgan.
N.ning Atlantika okeani sohilida neft va gaz konlari bor. Toshkoʻmir, lignit va qoʻngʻir kumir, niobiy (kolumbit), kalay, volfram, molibden, temir, boksit, marganets, asbest, qoʻrgʻoshin, pyx va uran rudasi konlari topilgan. Mamlakatning shimoli-gʻarbida oltin konlari ham bor.
Iqlimi ekvatorial mussonli iklim. Shimolida dekabrdan martgacha quruq shamollar esib turadi. Bahorda deyarli hamma joyda yomgʻir yogʻadi. Yillik yogʻin 500– 4000 mm. Ichki mintaqalarda eng issiq oy (aprel yoki may)ning oʻrtacha temperaturasi 25— 33°, eng salqin oy (dekabr yoki yanvar)niki 20—27°. Yirikdaryolari: Niger va uning irmoklari hamda Komadugu-Yobe. Ni-gerda kema qatnaydi. Chad koʻliga quyiladigan daryolari qurgʻoqchil mavsumda juda sayozlanib krladi. Tuproklari qizil-sariq, laterit, qizil laterit, qizil-qoʻngʻir, qora tusli va allyuvial tuproklar. Oʻsimliklarining aksari tropik oʻrmon va savannalardan iborat. Sohili kambar mangra oʻrmonlari bilan qoplangan. Daraxtlarni koʻplab qirqish natijasida tabiiy Urmonlar, asosan, qoʻrikxonalarda saqlanib qolgan. Hayvonot dunyosi boy: fil, karkidon, krp-lon, chiyaboʻri, yovvoyi mushuk, kiyik, jirafa va boshqa yashaydi.
Ahrlisi. N.da turli tillarda suzlashuvchi 200 ga yaqin xalq bor. Gvineya tillarida soʻzlashuvchi xalqlar — yoruba, igbo, ijo va nupelar koʻpchilikni tashkil etadi. N.da xausa tilida soʻzlashuvchi xalqdar anchagina. Kanuri, fulbe xalqlari qam yashaydi. Sharqiy bantoid tillarida soʻzlashuvchi xalqlardan ibibio va tivlar bor. Shahar aholisi — 35,2%. Aholisining yarmiga yaqini islom diniga, qolgan qismi xristian va mahalliy anʼanaviy dinlarga eʼtiqod qiladi. Rasmiy tillari — ingliz va fransuz tili. Yirik sha-harlari: Lagos, Ibadan, Ogbomosho, Kano, Ivo, Kaduna, Port-Harkort, Ilorin, Za-riya, Onicha va boshqa
Tarixi
N. qududiga yevropaliklardan dastlab portugallar kelgan (1472). 1553-yilda N. soxdllariga dengiz tarafdan inglizlar kirib bordi. Yevropalik mustamlakachilar "qora tanlilarni ov qilib", N. xa-lklarining tabiiy taraqqiyot jarayonini susaytirdi. 1849-yil Beninda ingliz konsulligi paydo buldi. 1861-yilda inglizlar Lagosni egalladilar. 1870-yillar oxirida mustamlakachilar Niger daryosi havzasida katta hududga urnashib ol-dilar. 1885-yilda "Oyl-rivers protekto-rati" (1893-yildan Niger sohili protektorata*) tuzildi. 1906-yilda uning tarkibiga Lagos ham qushib olindi, shundan soʻng "Jan. Nigeriya mustamla-kasi va protektorati" deb atala boshladi. 1914-yil 1-yanvardan hozirgi N. hududi "Nigeriya mustamlakasi va protektorati" nomini oldi. 20-asr boshidan inglizlar N.dan arzon mineral va qishloq xoʻjaligi xom ashyolari manbai sifatida foydalana boshladilar. Mustamlakachi maʼmurlarning jabr-zulmi va bedodligiga qarshi tez-tez gʻalayonlar boʻlib turdi.
Birinchi jahon urushi (1914—18) dan soʻng N.da dastlabki ijtimoiysiyosiy tashkilotlar paydo boʻla boshladi. 1920-yilda Gʻarbiy Afrika Milliy kongressining Nigeriya boʻlimi tashkil etildi. 1922-yilda N.da birinchi siyosiy partiya — Milliy demokratik partiya tuzildi. 20-yillar oxiri — 30-yillar boshida yangi ommaviy tashkilotlar vujudga keldi. Ikkinchi jahon urushi davri (1939—45) da chetdan tovar keltirish keskin kamaydi, natijada mahalliy sanoatning oʻsishiga sharoit tugʻildi. Teri oshlash, ip gazlama toʻqish, meva va sabzavotni qayta ishlash korxonalari vujudga keldi. Mahalliy tadbirkorlar N.ga oʻz ichki ishlarini oʻzi boshqarish huquqi va siyosiy mustaqillik berilishini talab qila boshladi. 1944-yil avgustda dastlabki Umumnigeriya siyosiy partiyasi — Nigeriya va Kamerun Milliy ken-gashi (1962-yildan Nigeriya fuqarolari Milliy kengashi) tuzildi. 1940-yillar boshida N.da kasaba uyushmalari vujudga kela boshladi. 1945-yilda hali yaxshi uyushmagan ishchilarning birinchi ish tashlashi boʻlib oʻtdi. 1950—51 yillarda yana yangi partiyalar tuzildi. 1958-yil oktabrda Londonda boʻlgan konstitutsion konferensiyada N.ning barcha joylaridan kelgan vakillar N.ga mustaqillik berishni Buyuk Britaniyadan talab qildilar. 1960-yil N.ga Britaniya Hamdoʻstligi tarkibida mustaqillik berildi. Shu yili N. BMTga qabul qilindi. 1963-yil 1-oktabrdan N. federativ respublika deb eʼlon qilindi.
1964-yil 30-dekabrda federal parlamentga saylov oʻtkazilib, yangi hukumat tuzildi. Ammo hukumat aholining turmush darajasini oshirish haqidagi vaʼdalarini bajarmay, milliy manfaatlarga zid siyosat yuritganligi ilgʻor kuchlarning norozilik kayfiyatini qoʻzgʻatdi. 1966-yil 15-yanvarda harbiy toʻntarish boʻlib, federal harbiy hukumat tuzildi. 1966-yil 29-iyulda yana harbiy toʻntarish boʻldi. Yangi hukumat federativ idora usulini darhol tikladi. Ammo, shundan keyin ham ketmaket harbiy toʻntarishlar sodir boʻlib, mamlakatning ijtimoiysiyosiy va iktisodiy taraqqiyotiga salbiy taʼsir qildi. Nihoyat, 1999-yil 20-fevral kuni parlament saylovi va oʻsha yil 27-fevralda prezident saylovi boʻldi. Harbiylar hokimiyatni yangi saylangan prezident Olusegun Obasanjoga topshirdilar.
Roches-lès-Blamont
Roches-lès-Blamont Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Montbéliard tumani tarkibiga kiradi.
Nigeriya
Tarixi
Milliy bayrami — 1-oktabr — Mustaqillik kuni (1960). N. Oʻzbekiston Respublikasi suverenitetini 1992-yil 11-martda tan oldi va oʻsha yil 28-avgustda diplomatiya munosabatlari oʻrnatdi.
Siyosiy partiya va kasaba uyushmalari
Demokratiya uchun ittifoq partiyasi, 1998-yilda tashkil etilgan; Umumxalq partiyasi, 1998-yilda tuzilgan; Xalq de-mokratik partiyasi, 1998-yilda asos so-lingan. N. mehnat kongressi, mamlakatning yagona markaziy kasaba uyushma tashkil oti, 42 tarmoq kasaba uyushmasini birlashtirgan, 1978-yilda tuzilgan.
Roches-lès-Blamont
Aholisi
639 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 118,3 nafar kishi.
Nigeriya
Xoʻjaligi va iqtisodiyoti
N. — yirik sanoat salohiyatiga ega boʻlgan afar mamlakat. Yalpi ichki mahsulot va tashki savdo qajmi jihatidan Afrikada 2-oʻrinda (JARdan keyin) turadi. Yalpi ichki mahsulotning yarmi sanoatda, taxminan 30% qishloq xoʻjaligi va xizmat koʻrsatish sohasida ishlab chikariladi. N. dunyoda neft eksport qiluvchi 10 ta yirik mamlakat jumlasiga kiradi, neft qazib olish sohasida Afrikada birinchi oʻrinni egallaydi.
Qishloq xoʻjaligi —mamlakat iqtisodiyotining asosi, iqtisodiy faol aholi yarmidan koʻprogʻining tirikchilik manbai. Eng ommaviy deh-qonchilik shakli jamoa dehqonchiligidir. Mamlakatdagi 8 mln.ga yaqin fermer xoʻjaligi qishloq xoʻjaligi mahsulotining 90% ni beradi. Haydaladigan yerlarning anchagina qismida oziq-ovqat ekinlari, asosan, ildizmevali va donli ekinlar yetishtiriladi. Dehqonchilikda dukkakli ekinlar, shakarqamish, sabzavot va hoʻl mevalar muhim oʻrin oladi. Eksport uchun moyli palma, kakao, yer yongʻoq, kauchukli oʻsimlik, paxta yetishtiriladi.
Chorvachilik, asosan, shimolida va quruq savannalar mintaqasida rivojlangan. Qoramol, qoʻy va echki boqiladi. Shimolida yilqichilik, janubida choʻchqachilik va hamma mintaqalarda parran-dachilik bilan shugʻullaniladi. Daryolarda, Chad koʻli va Gvineya qoʻltigʻi suvlarida qimmatbaho baliq turlari koʻp bulsada, baliq ovlash unchalik rivojlanmagan. Baliqchilik mahsulotlari mamlakat aholisi ehtiyojlarini qondira olmaydi. Oʻrmon xoʻjaligidagi asosiy yogʻoch zaxiralari Niger daryosi etaklarida va janubi-sharqiy dengiz so-hilida joylashgan.Daraxtzorlar 23 ming km² ni tashkil etadi. Oʻrmonlar tartibsiz kesilishi natijasida qimmatbaho yogʻoch olinadigan daraxtlar kamayib ketdi. Mamlakatda oʻrmon xoʻjaligini tiklash tadbirlari ishlab chiqildi, yogʻoch eksport qilish taqiklandi.
Sanoatida konchilikasosiy oʻrinni egallaydi. Neft va tabiiy gaz, shuningdek, qalay va niobiy rudalari, toshkumir, temir rudasi va boshqa baʼzi turdagi foydali kazilmalar — N. konchilik sanoatining asosiy xom ashyo negizi. Ozroq miqdorda volfram, tantal, toriy, sirkon, uran, oltin, polimetall rudalar va boshqalarlar ham qazib olinadi. Xilma-xil nometall kazilmalar orasida ohaktosh, kaolin, qurilishbop qum, shagʻal bor. Mahalliy temir ruda, toshkoʻmir, ohaktosh va utga chidamli gilmoya negizida metallurgiyani rivojlantirishga kirishildi. Jumladan, 2000-yil oxirida Ajaokutda Tropik Afrikadagi eng yirik metallurgiya kombinatining birinchi navbati qurib bitikazildi. Neftni qayta ishlash zavodlari, "Pejo", "Folksvagen", "Fiat" va boshqa avtomobil zavodlarining yigʻuv liniyalari bor. Yiliga 9—10 mlrd. kVt-soat elektr energiya hosil qilinadi. Niger daryosi buyidagi Kainji va Jebba GESlari, mamlakat janubidagi yirik shaharlarda joylashgan issiklik elektr markazlari elektr energetikaning asosini tashkil qiladi.
Nigeriya sanoati tuzilmasida oziq-ovqat va yengil sanoat tarmoklari yetakchi rol uynaydi. N.da 95 ta toʻqimachilik fabrikasi, oziq-ovqat korxonalari bor. Ob-juvoz zavodlarida palma, yer yongʻoq va chigit yogʻi ishlab chikariladi. Tamaki, meva-konserva, goʻsht-sut, qand-shakar ishlab chiqarish korxonalari, tegirmonlar mavjud. Yogʻochsozlik sanoati Sapeldagi yirik yogʻoch tilishfaner ishlab chiqarish kombinatidan, Epadagi kombinat va boshqa 400-mayda yogʻoch tilish korxonalaridan iborat. N.ning yirik shaharlarida mebel fabrikalari, gugurt va sellyuloza-qogʻoz korxonalari bar-po etildi. Mamlakat janubidagi Nkala-gu, Port-Harkort, Abeokut, Kalabar, Emen shaharlarida sement, asbestsement taxtalar va quvurlar ishlab chiqarish zavodlari joylashgan. Lagos mashinasozlik va metall ishlash tarmoklarining yirik markazidir. Xalq hunarmandchiligi rivojlangan.
Transporti
Avtomobil va temir yoʻl transporti yetakchi oʻrinda. Tashiladigan yuklarning 80% dan koʻprogʻi ularning hissasiga toʻgʻri keladi. Transport yoʻlilar uz. — 3,5 ming km, avtomobil yoʻllari — 124 ming km. Gʻarbiy (Lagos—Kano) va Sharqiy (Port-Harkort—Kaduna) temir yoʻl magistrallari dengiz sohilini mamlakatning ichkari tumanlari bilan tutashtiradi. Neft quvurlari uz. — 3000 km. Asosiy suv yoʻli — Niger daryosi va uning irmoqlari boʻlib, ularda de-yarli yil boʻyi kemalar qatnaydi. Ichki suv yoʻllarining uz. — 7,4 ming km. Asosiy dengiz portlari: Lagos (Apapa va TinKan-Aylende), Port-Harkort, Bonni, Forkados, Burutu, Varri. Havo transporti Ikkinchi jahon urushidan keyin rivojlana boshladi. Lagos, Kano va Ilorinda xalqaro aeroportlar bor.
Tashqi savdosi
Chetga, asosan, neft, kakao, kauchuk, palma yongʻogʻi magʻzi, xom teri chiqariladi. Chetdan mashina va asbob-uskuna, isteʼmol mollari, oziqovqat va boshqa keltiriladi. Savdo-sotiqdagi asosiy mijozlari: Buyuk-Bri-taniya, AQSH, Fransiya, Germaniya, Yaponiya, Braziliya. Pul birligi — nayra.
Tibbiy xizmati
Davlatga qarashli tibbiy muassasalar bilan birga aralash va xususiy shifoxonalar ham bor. Federal sogʻliqni saklash vazirligi mamlakat mikyosida ommaviy profilaktika tad-birlarini oʻtkazish, mutaxassislar tayyorlash, tibbiyotdagi huquqiy qonunqoidalarga rioya etilishi uchun masʼul. Davolash va kasalliklarning oldini olish muassasalariga shtatlarning sogʻliqni saklash vazirliklari bevosita raxbarlik qiladi. Vrachlar Ibadan, Lagos, Ife, Enugu, Beninsiti, Zariyadagi tibbiyot maktablarida tayyorlanadi. Tibbiy hamshiralar, doyalar, tish vrachlari va texniklari tayyorlanadigan oʻnlab maktablar bor. Lagos, Kadun, Ibadan, Uzuakoli shlarida tibbiyot ilmiy tadqiqot markazlari mavjud. Lagosda Jahon sogʻliqni saklash tashkilotining bezgakka qarshi kurash xalqaro markazi ishlaydi.
Maorifi, ilmiy va madaniy-maʼrifiy muassasalari
N. mustaqillikka erishganidan keyin maorifni rivojlantirishga eʼtibor berila boshladi. Katta yoshdagi aholi savodsizligini tugatish maqsadida qisqa muddatlikurslar ochildi. 1976-yilda 6 yoshdan 12 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun majburiy 6 yillik boshlangʻich taʼlim joriy etildi. Oʻqish mahalliy va ingliz tillarida olib boriladi. Oʻrta maʼlumot 5 yillik. Xususiy oʻrta maktablar ham bor. 2—5 yillik hunar-texnika maktablarida malakali ishchilar, 4 yillik politexnikum va texnologiya kollejlarida esa oʻrta texnik xodimlar tayyorlanadi. 29 universitet bor. Zariya, Lagos, Ibadan, Ife, Nsuk-ka universitetlari eng yirik oliy oʻquv yurtlari hisoblanadi. Oʻkish — bepul. Koʻpgina universitetlarning sirtqi boʻlimlari bor. N. pedagogika tadqiqotlari kengashi, untlarning pedagogika fakultetlari, institutlari va tadqiqot markazlari, oshirilgan darajadagi baʼzi ped. kollejlari maorif va ped. fanlari soxasida ilmiy tadqiqot ishlari bilan shugʻullanadi.
Ilmiy muassasalari: Lagosdagi N. fanlar akademiyasi (1977-yilda tashkil etilgan), Tibbiyot ilmiy tadqiqot kengashi (1974), Milliy okeanografiya va dengiz tadqiqotlari instituti (1975), Ibadandagi N. ijtimoiy va iqtisodiy tadqiqotlar instituti (1950), Federal oʻrmonchilik markazi (1954), Tropik oʻsimliklar baynalmilal instituti (1975), Oshodidagi Federal sanoat tadqiqotlari instituti (1955), Beninsitidagi palma yogʻi instituti (1939), Moordagi Federal qishloq xoʻjaligi tadqiqotlari markazi (1910), Vomdagi Federal veterinariya markazi (1924), Samarudagi qishloq xoʻjaligi tadqiqotlari instituti (1924) va boshqa
Yirik kutubxonalari: Ibadan, Lagos universitetlarining kutubxonalari, Ife, Lagos, Beninsiti, Jos, Ilorin va boshqa shaharlardagi kutubxonalar, N. Milliy kutubxonasi.
Matbuoti, radioeshittirishi va telekoʻrsatuvi. N. matbuoti — Tropik Afrikadagi dastlabki va eng rivojlangan matbuot. Ingliz va mahalliy tillarda 20 dan koʻproq gaz. va 10 haf-tanoma nashr etiladi.Koʻp nusxada chiqadigan eng nufuzli gaz.lar: "Gardian" ("Posbon", ingliz tilida chiqadigan kundalik gaz., 1982-yildan), "Deyli sketch" ("Kundalik bayon" ingliz tilida chiqadigan kundalik gaz., 1964-yildan), "Deyli tayme" ("Kunduzgi vaqt", ingliz tilida chiqadigan kundalik gaz., 1925-yildan), "Iroxin yoruba ("Yoruba xalqi yangiliklari", yoruba tilida chiqadigan gaz., 1945-yildan), "Nayjirian observer" ("Nigeriya kuzatuvchisi", ingliz tilida chiqadigan kundalik gaz., 1968-yildan), "Nayjirian tribyun" ("Nigeriya minbari", ingliz tilida chiqadigan kundalik gaz., 1949-yildan), "Neshnl konkord" ("Milliy totuvlik", kundalikgaz., 1980-yildan), "Nyu nayjirian" ("Yangi nigeriyalik", ingliz tilida chikadigan kundalik hukumat gaz., 1965-yildan). N. axborot agentligi (NAN), hukumat axborot agentligi, 1978-yilda tashkil etilgan. Hukumatga qarashli N. federal radiokorporatsiyasi 1978-yilda tuzilgan. N. telekoʻrsatuv xizmatiga 1976-yilda hukumat tomonidan asos solingan. 8 shtatda shtat hukumatlari qaramogʻidagi radio va telemarkazlar bor.
Adabiyoti xalq ogʻzaki ijodiyoti bilan uzviy bogʻlangan. Yoruba, ibo, xausa tillarida adabiy anʼanalar vujudga kelgan. Zamonaviy N. adiblarining koʻpchiligi ingliz tilida yozadi. 19-asr oxiri va 20-asr boshlarida publitsistika shakllandi. 20-asr 20—40-yillarida va-tanparvarlik sheʼriyati (N. Azikiyove, D. Osadebey) yuzaga keldi. 30-yillarga kelib, dramaturgiya paydo boʻldi va xristian cherkovlari faoliyati bilan bogʻlangan bibliya mavzuida pyesalar yaratildi. 30—40-yillarda N.ning baʼzi shaharlari (Onicha)da kitob bozorlari paydo boʻldi. S. Ekvenzining ijtimoiy muammolarga bagʻishlangan "Shahar odamlari" (1954) romani va A. Tutuolaning yoruba folklori motivlari asosidagi "Mayxoʻr" (1952), "Ruhlar oʻrmonidagi hayotim" kabi asarlari N. prozasida yangi bosqich boʻldi. T. Alukoning "Qarindoshlar" (1968) romanida insonparvarlik gʻoyalari oʻz aksini topdi. O. Egbunaning "Uylanish masalasi" romanida zamonaviy axloqning anʼanaviy urf-odatlar bilan toʻqnashu-vi muammosi koʻtarilgan. Yosh adiblardan Ch. Achebening "Yemirish vaqti keldi", "Notinch hayot", "Xudoning oʻqyoyi" asarlari N. prozasining rivojlanish yoʻlini koʻp jihatdan belgilab berdi. 70—80-yillardagi dramaturgiya va sheʼriyat ijtimoiy mazmun bilan boyidi, ularda yangi zamon nishonalari oʻz aksini topa boshladi (V. Shoyinkaning "Idanre" poemasi, "Oʻrmon raqsi", "Yoʻl" pyesalari, K. Okigboning "Osmon darvozasi", "Labirintlar" sheʼriy kitoblari va boshqalar). 90-yillarda yangi isteʼdodli qalam sohiblari adabiyotga ki-rib keldi. "Blek Orfyu" va "Okike" kabi adabiy jurnallar nashr qilinadi.
Meʼmorligi va tasviriy sanʼati
Xalq meʼmorligi tabiiy iklim sharoitiga moslashgan. Jan., janubi-sharq, janubi-gʻarbdagi tropik oʻrmonlarda uylar toʻgʻri toʻrtburchakli shaklda yogʻoch, loy, toʻqima novdadan quriladi, tomi ikki nishabli qilib, poxol va palma barglari bilan yopiladi. Markaziy N.da binolar aylana shaklida devori loydan, tomi poxol, shox-shabbadan konus shaklida ishlanadi. Savanna va chala choʻllarda uylar loydan toʻgʻri burchakli qilib, tomi yassi qilib quriladi. 13— 15-asrlarda shaharlar reja asosida qurildi. 14-asrda shimolida islom dini tarqalgach, masjidlar barggo qilindi. Ikkinchi jahon urushidan keyin Yevropa meʼmorligining taʼsiri kuchaydi. Binolar haykal, naqshlar bilan koʻproq bezatiddi. N. mustaqillikka erishgach, beton va metalldan qurilgan imoratlar quyosh toʻsqichli, peshayvonli va pan-jarali qilib milliy uslubda qurila boshladi (Ibadan universiteti binolari, Ka-dunadagi Oliy sud binosi va boshqalar). Mu-handis va meʼmorlar Yevropada, shunin-gdek, Lagosdagi texnologiya kollejining, Nsukka va Zariya universitetlarining meʼmorlik fakultetlarida tayyorlanadi.
N. shimolida topilgan Nok madaniyati mahsuli boʻlgan goʻzal haykaltaroshlik va oʻymakorlik asarlari miloddan avvalgi 1-ming yillikka mansub deb hisoblanadi. Mil. boshlarida Ife va Benin sanʼatining ilk namunalari — sopol va bronza haykallar ishlangani maʼlum. N. xalqlari yogʻochdan sanamlar, ajdodlar, cha-vandozlar, bolali ayollar haykalchalarini qadimdan yasab kelganlar. N.da yangi tasviriy sanʼatni rivojlantirishda A. Onabolu, O. Idax, F. Idexen, F. Idubor, B. Envonvu kabi haykalta-rosh va rassomlar salmoqli xizmat qildi, ularning asarlarida mahalliy anʼanalar davom ettirilgani va zamonaviy Yevropa sanʼati yutuqlari ijo-diy oʻzlashtirilgani koʻzga tashlanadi. Rassomlar orasida D. Nvoko, Yu. Gril-lo, J. Akolo, A. Ekong, A. Lasekan va boshqa shuhrat qozongan.
Badiiy hunarmandchilik rivojlangan. Yaxlit yogʻochdan odam va hayvon qiyofasi tasvirlangan, goʻzal naqsh solinib, manzaralar oʻyib ishlangan roʻzgʻor anjomlari, gʻaroyib shakldagi sopol, shisha va charm idishlar, zar-garlik buyumlari tayyorlanadi. Bida oynasozlari naqshli idishlar, Kano zargarlari oltin va kumush bezaklar, na-qshli bilaguzuklar yasaydilar. Benin-Sitida bronza quymalar va fil suyagi oʻymakorligi anʼanalari sak^panib qolgan. Niqob (marosimlarda, karnavallarda taqiladi), oʻyma naqshli kursilar tayyorlash, matolar toʻqish, kashtachilik, naqqoshlik sanʼati rivoj topgan. Novda, poxol va qamishdan savat hamda bordon toʻqish, yogʻochdan yelpigʻich, qovoq poʻstlogʻidan turli guldor idish va qoshiqlar yasash keng tarqalgan.
Musiqasi
N. musiqiy madaniyatining xilma-xilligi bu yerdagi xalq anʼanalarining xususiyatlari bilan bogʻliq. Professonal musiqa sanʼati oʻrta asrlarda tarkib topgan. Qabila kek-salari rahbarligida yoshlar marosim raqslari va qoʻshiqlarini, sozandalik sirlarini oʻrganar edi. Arab sayyohlarining guvoxlik berishicha, oʻrta asr hukmdorlari saroylarida sozanda, xonanda va raqqosalarni saqlaganlar.
19-asrda mustamlakachilik siyosati va xristian daʼvatkorlarining faoliya-ti oqibatida bir qancha mahalliy dinlar bilan birga diniy musiqa ham yoʻq boʻlib ketdi. Yevropa musiqasining taʼsiri kuchaydi. N. cholgʻu asboblari orasida baraban eng koʻp tarqalganidir. Yelkaga osiladigan naqsh va haykalchalar bilan bezatilgan bir membranali, qoʻltiq ostiga osiladigan ikki membranali barabanlar, ngedegvu deb ataladigan chang mavjud. Arablar orqali nay, qoʻshnay, doyra, ud, sitra, algant kabi cholgʻu asboblari kirib kelgan.
Mustaqillikka erishilganidan soʻng professional musiqa madaniyati rivojlandi. N.da oʻziga xos kompozitorlar maktabi vujudga keldi. A. Yuba, F. Sovande, S. Akpabot, A. Bankole, A. Fiberezima va boshqa kompozitorlar mashhur. Folklor anʼanalaridagi spektakllarda xalq qoʻshiklari va musiqasi yangraydi. Yubaning "Oʻrmon parilari", "Abiku" va "Alatangana" raqs dramalari bunga misol boʻla oladi. T. Oyelana "Adufe", "Qondagi sexr" spektakllariga musiqa yozdi. N.ning dastlabki operasi — "Orukoro" Fiberezima qalamiga mansub.
Teatri
== Kinosi == 1945—47 yillarda bir necha hujjatli lentalar suratga olindi. 1960-yillar boshida rejissyor Sh. Olushola televideniye uchun bir qancha adabiy asarlarni va teatr spektakllarini ekranlashtirdi. Shundan keyin yaratilgan hujjatli filmlarning ayrimlari Toshkentdagi xalqaro festivallarda namoyish etidsi. Birinchi toʻla metrajli filmi "Ikki kishi va echki" (1966) dir. "Shaxu Garbay" (1971), "Ikki taqdir" (1972), "Loray bobo" (1973), "Ovu-Arusun" (1974), "Qora maʼbuda" (1977), "Aye" (1979), "Pul hukmronligi" (1981), "Ozodlik uchun" (1981) va boshqa badiiy filmlar yaratildi. Mamlakatda 200 ga yaqin kinoteatr bor. Yiliga 6—8 badiiy film ishlab chiqariladi.
Nigeriya  (Nigeriya Federativ Respublikasi) poytaxti — Abuja shahri. BMT aʼzosi
Marikaj
Marikaj — Albaniyaning Tirana okrugidagi qishloq. U Vorë munisipaliteti tarkibiga kiradi.
Kirchdorf in Tirol
Kirchdorf in Tirol Avstriyaning Tirol yerida joylashgan kommunadir. Kitzbühel (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 113.8 km2. 3613 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
FIFA U-20 Jahon chempionati 2013
FIFA U-20 Jahon chempionati 2013 — Yoshlar oʻrtasidagi Jahon chempionati bahslari ilk bor oʻtkazilgan 1977-yildan beri 19-marotaba oʻtkazilayotgan FIFA U-20 Jahon chempionatidir. 2011-yilning 3-mart kuni Syurixda boʻlib oʻtgan FIFA Ijroqoʻmi Yigʻilishida Turkiya, Birlashgan Arab Amirliklari va Oʻzbekiston nomzodlaridan ustun kelib, FIFA U-20 Jahon chempionati mezboni sifatida tanlandi. Oʻz zayavkasida Turkiya musobaqani 10 shahardagi 13 stadionda oʻtkaza olishini koʻrsatgan, 2012-yilning fevral oyida faqat 7 shahardagi stadionlar musobaqaga mezbonlik qilishi mumkinligini eʼlon qilgan edi.
Bu turnir birinchi marta tarixda oʻziga xos voqeasi bilan esda qoldi, sababi dunyoning eng omadli va kuchli 2 jamoasi Braziliya va Argentina jamoalari bu chempionatda ishtirok etolmadi. Shuningdek Braziliya yoshlar terma jamoasi 1979-yilgi chempionatda ham qatnashmagan edi.
Fransiya yoshlar terma jamoasi ushbu turnirda birinchi marotaba gʻolib boʻldi va Fransiya erkaklar oʻrtasidagi 5ta yirik (FIFA Jahon chempionati, FIFA Konfederatsiyalar kubogi, FIFA U-20 Jahon chempionati, FIFA U-17 Jahon chempionati va Yozgi olimpiada oʻyinlari futboli) futbol musobaqalarida oltin medallarga sazovar boʻldi.
Arizalar
Yakuniy muddat — 2011-yilning 17-yanvariga qadar FIFAga aʼzo uch uyushma musobaqa mezbonligi uchun kurash olib borishini maʼlum qildi. Shu vaqtgacah biror marta FIFA bayrogʻi ostidagi musobaqalarni qabul qilmagan Turkiya va Oʻzbekistondan tashqari 2003-yilgi FIFA U-20 Jahon chempionatini qabul qilgan BAA ham musobaqa mezbonligi uchun daʼvogar boʻldi.
Greta Crafoord
Greta Crafoord (talaffuzi: Greta Krafurd; 2000-yil 28-dekabrda tugʻilgan) — Shvetsiya vakili sifatida juftlikda konkida uchish musobaqalarida qatnashuvchi figurali uchuvchi. Egizagi va konkida uchish boʻyicha sherigi John Crafoord bilan birga ikki karra oʻsmirlar oʻrtasidagi Shvetsiya chempioni boʻlgan va 2020-yilgi Oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon chempionatida 15-oʻrinni egallagan.
Toyohito Mochizuki
Toyohito Mochizuki (望月 豊仁; 18-sentyabr 1953-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Greta Crafoord
Shaxsiy hayoti
Greta Crafoord 2000-yil 28-dekabrda Shvetsiyaning Göteborg shahrida tug‘ilgan.
FIFA U-20 Jahon chempionati 2013
Saralash bosqichi
Mezbon Turkiyaga qoʻshimcha ravishda, 23 terma jamoa qitʼa miqyosidagi saralash bahslari orqali final bosqichi yoʻllanmasini qoʻlga kiritishadi.
Toyohito Mochizuki
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1978-yili 21-iyul Malayziya terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 2 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
FIFA U-20 Jahon chempionati 2013
Tashkiliy ishlar va timsol
Musobaqadan bir yil oldin, FIFA, shuningdek, Turkiya Futbol Assotsiatsiyasi aʼzolari tomonidan, 2012-yil 25-iyunda Istanbulning Ciragan Palace Mabeyn Hall mehmonxonasida turnirning rasmiy emblemasi keng ommaga taqdim etildi. Chiptalar esa 2012-yilning 30-noyabridan sotuvga chiqarildi.
Greta Crafoord
Faoliyati
Greta Crafoord 2005-yilda konkida uchishni oʻrgana boshlagan.
Kritsa
Kritsa — tarkibida oz miqdorda oltingugurt, f’osor, kremniy boʻlgan kam uglerodli gʻalvirak temir; payvandlash materiali olishda ishlatiladi. Gʻovaqlarini shlak toʻldirib turadi. Kadimda temirchilik oʻchogʻida choʻyandan ortiqcha uglerod va boshqa aralashmalarni oksidlab olingan. Ularni bolgʻalab payvandlash temiriga aylantirilgan; uning plastikligi, payvandlanuvchanligi, zanglashga qarshiligi yuqori. Bulardan tashqari, K. bevosita rudadan 1250— 1350° da qaytarib (ortiqcha uglerod, kremniy, marganetsni yoʻqotib) olinadi.
Greta Crafoord
2017 — 2018-yilgi mavsum
2017 — 18 yilgi mavsumda Crafoord egizaklari Californiyaning Aliso Viejo shahrida Jenni Meno va Todd Sand murabbiyligida mashgʻulot oʻtkazdilar. Juftlik sentyabr oyida Latviyada boʻlib oʻtgan 2017 — 18 yilgi Xalqaro konkida uchish ittifoqi tomonidan oʻtkazilgan Oʻsmirlar oʻrtasidagi Gran pri (JGP) musobaqasida 12-oʻrinni egallab, oʻzlarining kichik xalqaro debyutini oʻtkazdilar. Ular Polshadagi ikkinchi JGP topshirigʻida 16-oʻrinni egallashdi va Bavarian Open turnirida oʻsmirlar oʻrtasida bronza medalini qoʻlga kiritishdi.
FIFA U-20 Jahon chempionati 2013
Tashkiliy ishlar va timsol
Har bir mezbon stadion uchun Mezbon Shahar logotiplari 2013-yilning 20-martida keng ommaga koʻrsatildi. Rasmiy logotipda, Turk uylarida taqilgan yoki osilgan Iblis Koʻzidan himoya tasvirlagan, bu omad keltirish manosini bildiradi.
Greta Crafoord
2017 — 2018-yilgi mavsum
Juftlik keyingi mavsumdagi xalqaro musobaqalarda ishtirok etmadi.
FIFA U-20 Jahon chempionati 2013
Final bosqichiga qur’a tashlash
Musobaqaning final bosqichiga qu’ra tashlash marosimi 2013-yilning 25-mart kuni Turkiyaning Istanbul shahridagi Tokatlıyan Hotels mexmonxonasida boʻlib oʻtadi.
Greta Crafoord
2019 — 2020-yilgi mavsum
Crafoordlar juftligi Bavarian Open turnirida oʻsmirlar oʻrtasidagi juftlikda konkida uchish musobaqasida toʻrtinchi va Estoniyaning Tallin shahrida boʻlib oʻtgan 2020-yilgi Oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon chempionatida 15-oʻrinni egallagan. Ular Colorado Springsda murabbiy Dalilah Sappenfild qoʻl ostida mashgʻulot oʻtkazdilar.
FIFA U-20 Jahon chempionati 2013
Final bosqichiga qur’a tashlash
2013-yilning 12-fevralida, FIFA qurʼa uchun bajariladigan ish tartibini eʼlon qildi. 24ta terma jamoa 4ta savatchaga joylashtirildi:
Fort Ritchie
Fort Ritchie AQShning Maryland shtatida joylashgan shahardir. Washington County okrugi tarkibiga kiradi.
FIFA U-20 Jahon chempionati 2013
Final bosqichiga qur’a tashlash
Qurʼadan oldin, Turkiya terma jamoasi C1 pozitsiyasiga belgilandi, Ispaniya esa A guruhiga belgilandi. Asosiy tamoyil boʻyicha, bitta konfederatsiyadan boʻlgan jamoalar guruh bosqichida bir biriga qarshi qurʼada tashlanmaydi, faqat A guruhidan tashqari chunki bu guruhda UEFAdan 2ta terma jama joylashtiriladi.
Greta Crafoord
2020 — 2021-yilgi mavsum
Oʻzining katta xalqaro debyutini qilgan Crafoordlar 2020-yil noyabr oyida NRW Trophy musobaqasida toʻrtinchi va fevral oyida boʻlib oʻtgan International Challenge Cup turnirida sakkizinchi oʻrinni egallagan.
Fort Ritchie
Aholisi
276 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
FIFA U-20 Jahon chempionati 2013
Final bosqichiga qur’a tashlash
CAF U-20 Afrika chempionati qurʼagacha yakunlanib ulgurmagan edi va oxirgi qurʼa Afrikaliklar uchun CAFning 1-, 2- 3-jamoalari deya qurʼa tashlandi. Afrikaliklar uchun qurʼa xulosalari 2013-yilning 30-martida Jazoirning Oran shahrida boʻlib oʻtdi.
Greta Crafoord
2021 — 2022-yilgi mavsum
Juftlik Cranberry Cup International musobaqasida o‘ninchi, John Nicks Pairs Challenge musobaqasida to‘qqizinchi o‘rindan joy olgan. Ular 2022-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida qatnashish uchun yoʻllanmani qoʻlga kiritishi mumkin boʻlgan 2021 CS Nebelhorn Trophy musobaqasida ishtirok etishgan. Ularning natjasi (14-oʻrin) saralash uchun yetarli boʻlmagan. Juftlik Gretaning tizzasidagi jarohati sababli mavsumning qolgan qismini o‘tkazib yuborgan.
Fahriddin Islomov
Fahriddin Yoqubovich Islomov (1963-yil 23-oktyabr, Qozogʻiston SSR, Chimkent viloyati, Sayram tumani) — sovet futbolchisi, himoyachi. SSSR sport ustasi (1982-yil).
Greta Crafoord
Natijalari
GP: Gran-pri ; CS: Challenger seriyasi ; JGP: oʻsmirlar oʻrtasidagi Gran-pri
FIFA U-20 Jahon chempionati 2013
Jamoalar tarkiblari
FIFA tomonidan ishtirokchi jamoalarga jami 21ta oʻyinchi olishni (shulardan 3tasi darvozabon) buyurdi, jamoalar tarkiblari 2013-yilning 14-iyunida FIFA tom, onidan ochiqlandi.
Guruh bahslari
Har bir guruhning birinchi va ikkinchi oʻrinlari hamda eng yaxshi natijali 4ta uchinchi oʻrinni egallagan jamoalar pley-off bahslariga yoʻllanma olishadi.
Fahriddin Islomov
Faoliyati
G. Titov (1978-yildan) nomidagi Toshkent sport maktab-internati tarbiyalanuvchisi. U faoliyatini himoyachi sifatida oʻynay boshladi, birinchi murabbiy Vladimir Trofimovich Yatchenko edi.
Kattalar darajasida birinchi klub 1980-yilda „Paxtachi“ (Guliston) bo‘lgan. 1981-yildan buyon Toshkentning „Paxtakor“ jamoasida oʻynab, oliy ligada 31 ta oʻyin oʻtkazgan. 1982-yilda SSSR sport ustasi boʻldi.
FIFA U-20 Jahon chempionati 2013
Guruh bahslari
Har bir guruhning har bir jamoasi quyidagicha reytinlanadi: Agar ikki yoki undan ortiq jamoalar yuqoridagi 3 kriteriya boʻyicha teng kelsa, unda quyidagicha reytinglanadi:
Fahriddin Islomov
Faoliyati
U SSSR yoshlar terma jamoasi tarkibida oʻynagan. 1982-yilda u yoshlar oʻrtasidagi Evropa chempionatining bronza medali sovrindori boʻldi, uchta guruh bosqichida va yarim finalda maydonga tushdi va uchinchi oʻrin uchun oʻyinda zaxirada qoldi. 1983-yilda Meksikada boʻlib oʻtgan yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida qatnashdi.
Fort Ritchie
Geografiyasi
Maydoni — 2,6 km2. Shundan 2,5 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir.
FIFA U-20 Jahon chempionati 2013
D guruhi
Eslatma: Yunoniston va Paragvay jamoalari qurʼa tashlash orqali reytingga joylashtirildi, sababi jamoalar ochkolar, toʻplar nisbati, kiritilgan gollar soni boʻyicha hatto, yuzma-yuz bahslarda ham kuchlar teng chiqqan edi.
Eng yaxshi natijali 3-oʻrinli jamoalar
Eng yaxshi natijali 3-oʻrinli jamoalar quyidagicha reytinglanadi:
Pley-off bahslari
Pley-off bosqichida, agar asosiy vaqtda jamoalarning kuchi teng kelsa, qoʻshimcha vaqt beriladi (15 minutdan 2 taym), unda ham hisob ochilmasa penaltilar seriasi orqali gʻolib aniqlanadi, ammo, uchinchi oʻrin uchun kechadigan oʻyinda qoʻshimcha vaqt boʻlmaydi, asosiy vaqtda hisob teng boʻlsa, undan keyin penaltilarni amalga oshiradi.
Sovrinlar
Quyidagi sovrinlar berildi:
Fahriddin Islomov
Faoliyati
1985-yilda jarohat tufayli futbolchilik faoliyatini yakunladi. 1987-1993-yillarda Yoshlar sport maktabida futbol murabbiyi lavozimida ishlagan.
1993-yilda tadbirkorlik faoliyatini boshlagan. 2012-yilda Sayram viloyati o‘zbeklar etnik-madaniy markazi raisi bo‘ldi. 2013-yildan „Qozogʻiston xalqlari assambleyasi“ aʼzosi boʻldi. 2014-yilda Qozogʻiston Prezidenti N. A. Nazarboyev Qozog‘iston xalqlari assambleyasining „Birlik“ oltin medali bilan taqdirlandi.
Uylangan, 4 nafar farzandi bor.
Topar
Topar (Топар) — Qozogʻistonning Qaragʻanda viloyati Abay tumanidagi qishloq. Toʻpar posyolkasi boshqarmasining maʼmuriy markazi va yagona aholi punkti. Tuman markazidan 14 km janubda, Abay shahri markazida joylashgan.
Tarixi
thumb|250x250px| Qarag'aGRESning 2-suv ombori fonida. Dastlab, urushdan keyingi yillarda Churubay-Nura kichik daryosi bo'yida, adirlar orasidagi pasttekislikda joylashgan ushbu hududda To'par oromgohi bo'limi tashkil etilgan. Pasttekislikka kirish va undan chiqish o'rtasidagi darajadagi katta farq kelajakdagi suv omborini yaratish uchun ideal tabiiy sharoitlarni yaratdi. Shu munosabat bilan 1949-yil 28-sentabrda Qarag‘anda viloyati Ijroiya qo‘mitasining qarori bilan Novokaraganda GRES-2 qurilishi uchun yer ajratish tasdiqlandi. 1953-yil 19-yanvarda SSSR Energetika vazirining buyrug'i bilan Novokaraganda GRES-2 ni loyihalash bo'yicha topshiriq tasdiqlandi. 1954-yil 16-martda Qarag'anda GRES-2 ning birinchi toshi qo'yildi, shundan so'ng kelajakdagi Topar qishlog'ini qurish bo'yicha qurilish ishlari boshlandi. 1953-1960-yillarda maktablar, shifoxona, tugʻruqxona, savdo doʻkonlari, “Energetik” madaniyat markazi va boshqa barcha ijtimoiy obʼyektlar qurildi. To‘par shahar tipidagi aholi punkti bo‘lib, hayotni ta’minlash uchun barcha qulayliklar yaratilgan. Shahar jadal qurilgan va rivojlangan. 1973-yilda Topar Qarag'anda viloyatining yangi tashkil etilgan Michurin tumanining markaziga aylandi. 1964-yilda qishloqda aloqa bo'limi, energetika texnikumi, ishchi ta'minot bo'limi, pochta-telegraf stansiyasi va ichimlik suvi filtrlash stansiyasi ochildi, qishloqning Qarag'anda GRES-2 ga boradigan yo'llari asfaltlandi, suv ta’minoti, kanalizatsiya va isitish uchun kommunikatsiyalar qurildi.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 9565 kishi (4471 erkak va 5094 ayol) edi. 2009-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra qishloqda 9314 kishi (4345 erkak va 4969 ayol) yashagan.
Iqtisodiyoti
Temir yo'l stantsiyasi. Qarag'anda GRES-2. Temir-beton buyumlari va konstruksiyalari zavodi (ishlamaydi).
Kritik holat
Kritik holat — ikki fazali (bir komponentli yoki koʻp komponentli) sistemaning muvozanat holati; bunda mavjud fazalar fizik xossalari jihatidan bir xil boʻlib qoladi. Izotrop fazalar (suyuqlik — suyuqlik, suyuqlik — bugʻ va gaz — gaz) muvozanatda yoki kristall panjara bir xil fazalar boʻlgandagiva Kritik holat vujudga kelishi mumkin. Sistemaning holat diagrammasida Kritik holatga mos nuqta kritik nuqta deyiladi. Sistemaning shu nuqtadagi parametrlari. — kritik bosim rk, kritik temperatura Tk, kritik hajm VK va boshqa uning kritik parametrlari deyiladi. Suyuqlik — bug sistemasining Kritik holatida suyuqlik va bugʻ fazalarining solishtirma. hajmlari bir xil boʻladi, faza oʻtish issikdigi nolga aylanadi, fazalar chegarasi yoʻqolib ketadi, sirt tarangligi boʻlmaydi. Shuning uchun Kritik holatni bir fazali sistemaning chekka holati deb qarash mumkin.
Stevenson (Alabama)
Stevenson AQShning Alabama shtatida joylashgan shahardir. Jackson okrugi tarkibiga kiradi.
Kritik holat
Kritik holat. En- r dryus diagrammasi: KB dan oʻngdagi va yuqorisidagi soha va KA dan chapdagi soha — mos holda moddaning gazeimon va suyuq holatlari; izotermalar V oʻqqa parallel boʻlgan soha — suyuqlik va uning toʻyingan bugʻlari orasidagi muvozanat holatiga mos keladi.
Stevenson (Alabama)
Aholisi
1770 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 130,1 nafar kishi.
Kritik holat
Bunday sistemaning suyuq va gazeimon holatlarini ifodalovchi parametrlari orasidagi bogʻlanish Endryus diagrammasi orqali grafik tasvirlanadi; har bir egri chiziq oʻzgarmas temperatura (izoterma)da r ning Vra bogʻliqligini ifodalaydigan grafik hisoblanadi. Rasmdan koʻrinib turibdiki, holati r^D^ parametrlar bilan belgilanuvchi sistemalarning kritik nuqtasida faqat bitta, yaʼni suyuqlik — bugʻ muvozanati mavjud.T < Tk da izoterma gorizontal siniq egri chiziqdan iborat. Gorizontal qism suyuq va bugʻ fazaning muvozanatiga mos keladi. temperatura koʻtarilishi bilan gorizontal qism kichraya boradi va kritik temperaturada izoterma sidirgʻa egri chiziqqa aylanadi. Bu izotermada faqat bitta burilish nuqtasi bor va u kritik nuqta hisoblanadi. Kritik temperaturadan yuqorida suyuqlik va bugʻ har qanday bosimda ham muvozanatda boʻlmaydi.
Stevenson (Alabama)
Geografiyasi
Maydoni — 13,6 km2. Shundan 12,8 km2 quruqlik, 0,8 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 199 m balandlikda joylashgan.
Tepsey qabristoni
Tepsey qabristoni - toshtiq madaniyatiga mansub arxeologik yodgorlik (mil. 3—5-asrlar). Minusinsk sh. (RF)dan shim.da, Yenisey daryosining oʻng sohilida, Tepsey togʻi yon bagʻrida joylashgan. Yer osti sagʻanalarining umumiy maydoni 40—50 m2, yon tomondan kirish joyi boʻlgan, ichki va tashqi devorlari, usti qalin yogʻochdan ishlangan. Sagʻanatardan kuydirilgan odamlarning kullari va turli buyumlar topilgan. sagʻanalarning biridan 100 dan ortiq kishining qoldiqlari chiqqan. Sagʻanaga dafn etish toʻxtatilgach, uni yoqib yuborishgan. Yer ostida kislorod yetishmagani tufayli olov sekin yongan, shu tufayli koʻp buyumlar yonmay, qorayib qolgan, yogʻochdan ishlangan buyumlar bizgacha saqlanib qolgan. Bular turli xil idish, qadah, togʻoralar, bugʻu, qoʻylarning haykalchalari, jezdan ishlangan juft ot boshi, kamar toʻqalari, gips ni-qoblar, ot yugani qoldiqlari. shuningdek, koʻplab hayvonlarning suyaklaridir.
1968-yil Tepsey qabristonidagi dahmadan topilgan suratli uzun taxtalar muhim badiiytarixiy hujjat hisoblanadi. Ularning bir tomonida turli holatda aks etgan hayvonlar (bugʻular, ayiq, boʻri, uchayotgan qush), boshqa tomonida jang manzarasi aks etgan. Tasvirlar pichoq uchida nozik chiziqlar bilan tushirilgan. Jang manzarasi qad.da uch qabila yoki xalqlar oʻrtasida boʻlgan real voqelikni aks etgan.
Chadirli, Silifke
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Çadirli — Turkiyaning Mersin viloyati Silifke tumaniga qarashli qishloq.U Toros tog'larida joylashgan.Silifkegacha bo'lgan masofa 17 km va Mersingacha 102 km.Chadirli aholisi 2011-yilga kelib 271 kishini tashkil etadi
Tonnerre
Tonnerre Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Avallon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
5440 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 93,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 58,3 km2.
Vougy (Loire)
Vougy Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Loire departamenti Roanne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1499 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 72,1 nafar kishi.
Vilella Baja
Vilella Baja Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Tarragona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 5,6 km2. Aholisi — 213 kishi (2010).
Vougy (Loire)
Geografiyasi
Maydoni — 20,8 km2. Dengiz sathidan 256 – 368 m balandlikda joylashgan.
NGC 2306
NGC 2306 Yakkashox yulduz turkumidagi OCL (ochiq klaster) tipli ochiq klasterdir.
Ushbu obyektni William Herschel 1786-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Tovarlarni kimyoviy tarkibi asosida tasniflash va sertifikatlash
Tovarlarni kimyoviy tarkibi asosida tasniflash va sertifikatlash - kimyo fanlari tizimida yangi fan. Birinchi marta professor I.R.Asqarov va T.T.Risqiyev tomonidan taklif etilgan va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi OAK da maʼqullangach, Oʻzbekiston Fan va texnika Davlat qoʻmitasining 1997-yil 15 iyu.tdagi 14-sonli qarori asosida 02.00.22-shifr bilan dunyo kimyo fanlari qatoridan joy olgan. Ushbu yangi ixtiyeoslik boʻyicha olib borilgan ilmiy tadqiqotlarga texnika va kimyo fanlari boʻyicha nomzodlik va doktorlik ilmiy darajalari hamda katta ilmiy xodim, donent, professor ilmiy unvonlari beriladi. Endi barcha tovarlarni tasniflash va ularga sertifikatlar berilishida har bir tovarning kimyoviy tarkibi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarga eʼtibor qaratiladi. Xalqaro iqtisodiy munosabatlarda tovarlarga xalqaro kod raqamlari berishda hamda tovarlarga gigiyenik, fitosanitar. karantin, veterinar, muvofiqlik va boshqa sertifikatlar berishda tovarning kimyoviy tarkibi asos qilib olinishi kuzda tutiladi.
Tibbiy mehnat ekspertiza komissiyasi
Tibbiy mehnat ekspertiza komissiyasi (TMEK) (Oʻzbekistonda) — nogironlik, uning sabablari va darajasini, doimiy yoki uzoq muddat mehnat qobiliyatini yoʻqotganlikni hamda kasallik, anatomik nuq-son va boshqa natijasida mshnat qobiliyati pasayganligini aniqlaydigan komissiya.
Fuqarolarni TMEK ning koʻrigidan oʻtkazish tegishli davolash muas-sasasining yoʻllanmasi boʻyicha yashash joyida yoki biriktirilgan davolash-profilaktika muassasasida amalga oshiriladi. Tibbiy tekshirishga 16 va undan katta yoshdagi fuqarolar. ularda pasport yoki shaxsini tasdiqlovchi boshqa hujjat, davolash muassasasining yoʻllanmasi (88-shakl). kasallik tarixidan koʻchirma, mehnat turi va sharoitlari haqidagi maʼlumotlar boʻlgan taqdirda qabul qilinadi.
.TMEK nogironlarni 6 oyda bir. ayrim hollarda ikki yilda bir marta qayta koʻrikdan oʻgkazadi. TMEK koʻrikdan oʻtkazayotgan shaxslarning kasallik tashhisini aniqlash va salomatligini tiklash uchun ularni davolash muassasalariga yuborish, rasmiylashtirilgan hujjatlar shubha tugdirganda maslahat olish maqsadida Oʻzbekiston nogironlarni tibbiy-ijtimoiy va kasb boʻyicha sogʻlomlashtirish milliy markaziga yuborish huquqiga ega. Shuningdek, ishga joylashtirishning TMEK tavsiyanomalariga muvofiqgigini hach tekshiradi..TMEK xulosasi asosida nogironligi aniqtangan kishilarga davlat qonuniga muvofiq nafaqa tayinlanadi.
Oʻzbekistonda 115 boshlangʻich, 27 markaziy va 38 ta ixtisoslashtirilgan.TMEK mavjud (2005).
Nosir Muhammadjonov
Kitzbühel
Kitzbühel Avstriyaning Tirol yerida joylashgan shahardir. Kitzbühel (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 58.02 km2. 8544 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Xoja Mir Muhammad Salim
Xoja Mir Muhammad Salim, Muhammad Rustam sulton oʻgʻli (17-asr oxiri — 18-asrning 1-yarmi) — tarixchi olim. Ashtarxoniy sultonlar oilasida tugʻilgan. Ubaydullaxon II oʻldirilgach (1711), haj qilish bahonasi bilan Arabistonga joʻnagan. Haj marosimidan keyin boburiylardan Nosiruddin Muhammadshoh (hukmronlik davri 1719—48) xizmatiga kirgan. Nosiruddin Muhammadshohning topshirigʻi bilan u 1731-yilda fors tilida "Silsilat assalotin" ("Podsholar silsilasi") tarixiy asarini yozgan. Asar muqaddima va 4 qismdan iborat. Asarning 3—4qismlari alohida qimmatga ega boʻlib, Buxoro xonligining 16— 18-asr 1choragi tarixini oʻz ichiga oladi. Asarda Buxoro xonlari va Dinmuhammadxonning Hindiston, Turkiya va Eron hukmdorlari bilan yozishmalari (20 ta maktub) matni keltirilgan. Shuningdek, asarda ulus tizimi, soliqdar, Oʻrta Osiyo shaharlari, aholisi va urfodati haqida kimmatli maʼlumotlar bor. Bu asarning qoʻlyozmasi Bodli kutubxonasi (Angliya)da (inv. №269) saqlanadi.
Sulligent (Alabama)
Aholisi
2151 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 106 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 20,3 km2. Shundan 20,3 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 99 m balandlikda joylashgan.
Ladelund
Ladelund Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Nordfriesland tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 24,09 km2. 1364 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Ladelundning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Quvib o'tish
Quvib o‘tish — bu transport vositasining egallagan harakatlanish boʻlagidan chiqib, oldinda ketyotgan transport vositalaridan o‘zib ketishidir. Yonma-yon bo‘lakdagi transport vositasidan o‘zib ketish yoki toʻxtab turgan transport vositasitalaridan aylanib o‘tish quvib o‘tish hisoblanmaydi.
Shawnee (Colorado)
Shawnee AQShning Colorado shtatida joylashgan shahardir. Park County okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — km2. Shundan km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 2475 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Shawnee manzarasi.
Quvib o'tish
Chap yoki o‘ngdan quvib o‘tish tartibi
Relssiz transport vositalarini faqat chap tomondan quvib o‘tishga ruxsat beriladi. Chapga burilish ishorasini berib, burilishga kirishgan transport vositasini quvib o‘tish o‘ng tomondan amalga oshiriladi. Quvib o‘tilayotgan transport vositasining haydovchisiga harakat tezligini oshirish yoki boshqa xatti-harakatlar bilan quvib o‘tishga to‘sqinlik qilish taqiqlanadi. Quvib o‘tishni tugallagandan so‘ng o‘ng tomondan ruxsat etilgan quvib o‘tishdan tashqari hollarda haydovchi ilgari egallagan harakatlanish bo‘lagiga qaytishi shart.
Biroq ushbu yo‘nalishda harakatlanish uchun ikki yoki undan ortiq bo‘lak bo‘lsa, quvib o‘tayotgan haydovchi o‘zi egallagan bo‘lakka qaytgani zahoti keyingi quvib o‘tishni boshlashiga to‘g‘ri keladigan hollarda, agar u orqada o‘zidan katta tezlikda harakatlanayotgan transport vositalariga xalaqit bermasa, egallagan bo‘lagida harakatlanishni davom ettirishi mumkin.
Aholi punktlaridan tashqaridagi yo‘llarda katta hajmli yoki katta hajmda yuk tashiyotgan, shu bilan birga sekin harakatlanyotgan avtomabillarni quvib o‘tish qiyin bo‘lgan vaziyatlarda ushbu transport voitalarining haydovchilari o‘z avtomabillarni iloji boricha o‘ngga olishi, zarur holatlarda esa ortida to‘planib qolgan avtomabillarni o‘tkazib yuborishi uchun to‘xtashi lozim.
Quvib o‘tish taqiqlanadi:
piyodalar o‘tish joylarida piyodalar bo‘lganda;
tepalikning oxirida va yo‘lning ko‘rinishi cheklangan joylarida qarama-qarshi harakatlanish yo‘nalishiga chiqqanda;
Krishna
Krishna (sanskritcha, ayvan — qorongʻu, qora) — hinduiylikda maʼbuda, xudo Vishnuning timsollaridan biri sifatida eʼtiqod qilinadi. K. — hind folklori, xususan, "Mahabharata"ning qahramoni.
Slater (Wyoming)
Slater AQShning Wyoming shtatida joylashgan shahardir. Platte County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
82 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 191,6 km2. Shundan 191,6 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Yukitaka Omi
Yukitaka Omi (小見 幸隆; 15-dekabr 1952-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1978-yili 23-may Tailand terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 6 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
Rognon (Fransiya)
Rognon Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Besançon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
44 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,2 km2. Dengiz sathidan 259 – 445 m balandlikda joylashgan.
Krishna (maʼnolari)
Krishna:
Oliy matematika
Oliy matematika oʻrta va oliy taʼlim muassasalarida oʻqitiladigan kurs boʻlib, oʻz ichiga oliy algebra va matematik tahlil kabi matematik sohalarni oladi. Oliy matematika alohida fan sohasi emas, balki taʼlim sohasining bir predmetidir.