cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Osiyo
Ichki suvlari
Osiyo — azim daryolar oʻlkasi. Ob (Irtish bilan), Yenisey (Angara bilan), Lena (Aldan, Vilyuy bilan), Yana, Indigirka, Kolima Shimoliy Muz okeaniga, Anadir, Amur (Sungari, Ussuri bilan), Xuanxe, Yanszi, Sits-zyan, Mekong, Menam Tinch okeanga, Saluin, Iravadi, Brahmaputra, Gang, Hind, Shatt ul-Arab Hind okeaniga quyiladi. Osiyoda kichikroq daryolar Azov, Qora, Oʻrtadengizlargaquyiladi. Kura, Amudaryo, Sirdaryo, Ili daryolari Kaspiy, Orol dengizlari va Balxash koʻliga quyiladi. Berk havza daryolarining bir qismi koʻllarga quyiladi, bir qismi qum yoki shoʻrxoklarga singib ketadi yoki butunlay sugʻorishga sarf boʻladi (Tarim, Chuy, Hilmand).
Osiyoning eng yirik koʻllari Kaspiy va Orol dengizlaridir. Hozir Orol qurib, juda kichrayib qolgan. Baykal, Issiqkoʻl, Xubsugul koʻllari, Ulik dengiz, Van, Urmiya, Telets koʻllari tektonik botiqlardadir. Bir qancha koʻllar togʻlarning qulashidan (Sarez koʻli), karst nati-jasida (Gʻarbiy Tavr koʻllari) pay-do boʻlgan, shuningdek, shoʻr koʻl koʻp (Kukunor, Tuz va boshqalar). Daryolarga GESlar qurilishi na-tijasida yirik suv omborlari vujudga kelgan: Bratsk (Angara), Krasnoyarsk (Yenisey), Novosibirsk (Ob), Buxtarma (Irtish), Farhod, Qayroqqum, Chordara (Sirdaryo) suv omborlari va h.k. Qurgʻoqchil oʻlkalarda yer osti suvlari katta ahamiyatga ega. Oʻrta, Markaziy va Gʻarbiy Osiyodagi vohalarda buloq, quduq va artezian suvlaridan keng foydalaniladi.
Osiyoning daryo va koʻllari muhim transport yoʻllaridir. Koʻpgina daryolar katta gidroenergiya zaxirasiga ega. Rossiya Federatsiyasi, Tojikiston, Yaponiya, Koreya va Xitoyda energiyadan, ayniqsa, koʻp foydalaniladi.
Tuproqlari
Osiyoda Yer sharidagi barcha tuproq tiplari uchraydi. Shimolidan jan.ga tomon issiklikning orta borishi va namlik rejimining oʻzgarishi bilan tuproqlar ham almashina boradi. Osiyoda podzol tuproq ayniqsa koʻp maydonni egallagan. Gʻarbiy, Markaziy va Oʻrta Osiyoda boʻz tuproklar, qoʻngʻir oʻrmon tuproklari eng koʻp maydonni egallagan. Subtropik togʻlarda va moʻʼta-dil mintaqaning janubiy qismi, sharqi va garbida togʻ oʻrmon koʻngʻir tuproklari, Tibet togʻligida baland choʻl tuproklari va togʻ oʻtloqi tuproklari asosiy tup-roqtiplaridir. Xitoyning chekka janubi-sharqida Yaponiya, Xindiston, Hindi-xitoy va Indoneziyada kizil tuproklar asosiy oʻrin tutadi. Vodiylar va deltalarda oʻtloq va allyuvial oʻtloqi tuproklar keng maydonni egallagan.
Oʻsimliklari
Osiyo ikki fitoge-ografik oblastga — Golarktika oblasti bilan Paleotropik oblastiga kiradi. Paleotropik flora doimiy issiq ikdim sharoitida rivojlangan boʻlib, turlarga nihoyatda boy. Golarktika flo-rasi muz bosishlar, togʻ koʻtarilishlari taʼsiridan ancha kamayib ketgan. Shimolidan janubga tomon iklimning uzgari-shi bilan oʻsimlik tiplari ham oʻzgara bo-radi — bu yerda tundradan tortib Janubiy yarim shardagi sernam ekvatorial urmonlar va savannalargacha uchraydi.
Chekka shimolida tundra zonasi joylashgan. Tundrada oʻrmon yoʻq. Tundra bugʻular yaylovi (lishaynikli tundra — qishki yaylov, oʻtli va butali tundra —yozgi yaylov) hisoblanadi. Tundradan janubida oʻrmonli tundra joylashgan; oʻrmonli tundrada tundra bilan birga siyrak pakana yel oʻsadigan oʻrmonli joylar ham uchraydi. Undan janubida oʻrmonlar zonasi joylashgan; urmonlar zonasi aksari tayga urmonlaridan iborat; mayda bargli va keng bargli oʻrmonlar (sharqda) kamroq maydonni egallagan. Sibirning janubi-gʻarbiy hududlarida, Zabaykalye va Mongoli-yaning shimoliy qismlarida, shuningdek, Xitoyning Shimoli-sharqida oʻrmonli dasht va dasht oʻsimliklari; Qozogʻistonning janubida, Oʻrta va Markaziy Osiyoda, shuningdek, Gʻarbiy Osiyo togʻliklarida va Arabiston yarim orolda chala choʻl va choʻl oʻsimliklari oʻsadi. Osiyoning gʻarbiy qismlarida Oʻrta dengiz tipidagi oʻsimliklar uchraydi. Sharqiy Osiyoning subtropiklarida doim yashil va aralash musson oʻrmonlari hamda savannalar tarqalgan, dengiz sohilidagi shamolga roʻpara yon bagʻirlarni doim yashil oʻrmonlar qoplab olgan. Togʻlarda oʻsimliklar balandlik mintaqalarini hosil qilgan, togʻ tundrasi, togʻ taygasi, togʻ oʻrmonlari, togʻ dashtlari va choʻllari, togʻ subtropik va tropik oʻsimliklari uchraydi.
Hayvonot dunyosi
Osiyo faunasi materik faunasidan iborat. Endemik hayvonlardan hind fili, ulkan panda, ikki oʻrkachli tuya, Tailand gʻorlarida juda kichik koʻrsichqon-uzuntumshuq, Yaponiyaning janubiy sohillari yaqinida changallari uz. 2 m li oʻrgimchak va boshqa bor. Koʻpgina hayvonlari Yevropa, Shimoliy Amerika va Afrika hayvonlariga oʻxshaydi. Arabiston yarim orolning janubi Afrika bilan birgalikda Efiopiya zoo-geofafik oblastiga kiradi. Fil, karkidon, bugʻu, tovuslar ana shu oblastga xos hayvonlardir. Kichik Zond orollari Avstraliya zoogeografik oblasti tarkibida. Janubiy Osiyoning boshqa rayonlari Hindiston-Malay oblastiga kiradi. Orolning qolgan qismi Golarktika oblastining Yevrosiyo qismiga — Palearktikaga mansub. Shimoliy soxillar, tundra, tayga, dasht, choʻl, togʻ choʻllari, Markaziy Osiyo togʻlari, Uzok, Sharkning keng bargli va subtropik oʻrmonlari, Janubiy Osiyo tropik oʻrmonlari zoogeofafik zonalari bor. Keng maydonlarda inson taʼsirida hayvonot dunyosi oʻzgarib, kamayib qolgan (Shar-kiy Xitoy, Hindiston, Yava orol, Gʻarbiy Sibirning jan.). Keyingi vaqtda amalga oshirilgan tadbirlar bir qancha noyob hayvonlar (sobol, saygʻoq, los va boshqalar)ni koʻpaytirish va areallarini tiklashga imkon berdi. Oʻrta Osiyoda asosan, choʻl hay-vonlari yashaydi. Bu yerda YUNESKOning „Kizil kitobi“ga yozilgan noyob xayvonlardan kulon, Buxoro bugʻusi — xongul, oq tirnoqli ayiq, menzbir sugʻuri qoʻrikdanadi.
Qadim zamonlarda os-suriylar, bobilliklar, hindlar, xitoylar, misrliklar va boshqa Osiyo geo-grafiyasidan ozmi-koʻpmi tasavvurga ega boʻlganlar. Qad. Misr, Yunoniston —Fors urushlari (miloddan avvalgi 477—449), M akedoniyal ik Aleksandr yurishlari (miloddan avvalgi 4-asr), Misrning Hindiston bilan dengiz or-qali savdo ^lishi, Xitoy elchisi Chjan Syanning Oʻrta Osiyoda boʻlishi (miloddan avvalgi 2-asr), Ipak yoʻlining ochilishi, rimliklarning harbiy yurishlari natijasida Osiyo toʻfisida maʼlumotlar toʻplandi. Oʻrta asrlarda Osiyo haqida oʻrta-osiyoliklar va arablar (Masʼudiy, Idrisiy, Beruniy, Mahmud Koshgʻariy, Muhammad Xo-razmiy, Ibn Bat-tuta va boshqalar), xitoylar (Syuan-Szan va boshqalar), yevropaliklar (salib yurishlari, Karpini, Rubruk) anchagina maʼlumotlar ber-dilar. Xususan, 10-asr oxirida yozilgan „Xudud ul olam“ asarida Osiyo geografiyasi oʻsha zamonga nisbatan ancha toʻgʻri bayon etilgan. 13-asr oxirida venetsiyalik Marko Polo Markaziy Osiyoni kesib oʻtdi va oʻz safarlari haqida asar yezdi. Shimoliy Muz okeanining Osiyo sohilini ruslar oʻrgandi. 1441—44 yillarda Abdurazzoq Samarqandiy Hirot shahridan Eron orqali Hindistonga sa-far qilgan va koʻrganlarini yozib qoldirgan. Rus savdogari Afanasiy Nikitin ham 1466—72 yillarda Erondan oʻtib, Hindistonga bordi. Portugallar dengiz orqali Hindistonga (1498, Vas-ko da Gama), Yaponiyaga (1542) bordilar, 1520-yil Makaoda oʻrnashib qoldilar. 1521-yil Magellan Filippin orollariga yetib bordi. Zahiriddin Boburning „Boburnoma“ asarida hozirgi Oʻzbekiston, Afgʻoniston va Hindiston geografiyasi batafsil va qiziqarli tasvirlangan. 1581—82 yillarda Yermak Sibirga yurish qildi. 1639-yil I. Moskvitin Oxota dengiziga, 1643-yil V. Poyarkov Amur daryosiga yetib bordi. 1649—52 yillarda Ye. Xabarov Amur boʻylab sayohat qildi. 1697—99 yillarda V. Atlasov Kamchatkani tadqiq qildi. 17-asrning 2-yarmida P. I. Godunov va S. U. Remezov Sibirning dastlabki haritalarini tuzdilar. 1768—74 yillarda Rossiya akademik ekspeditsiyasi Shimoliy Osiyo va Kavkazni oʻrgandi. Eversman (1820—25) va G. S. Karelin (1832—42) Oʻrta Osiyo tekisliklarini, A. F. Middendorf (1877—78) Fargʻona vodiysini oʻrgandi. 1848—63 yillarda A. I. Butakov Orol dengizi, Amudaryo va Sirdaryo haqida asar yozdi. 19-asr oʻrtalaridan turli ilmiy tashkilotlar va harbiy muassasalarda tadqiqot ishlari rivojlana boshladi. Osiyoning ayrim oʻlkalari haqida davriy nashrlar va monografiyalar soni koʻpaydi. Rossiya Geogr. jamiyati to-monidan Sibir, Uzoq Sharq, Kavkaz, Markaziy Osiyo, Oʻrta Osiyoga koʻplab ekspeditsiyalar uyushtirildi va bu oʻlkalar tabiati ancha mukammal 19-asr oxiri va 20-asr I. V. Mushketov, L.S.Bergning Oʻrta Osiyo, V. A. Obruchevning Sibir, V. L. Komarovning Kamchatka, A. N. Krasnov va A. I. Voyeykovning Sharqiy va Janubiy Osiyoga doir tadqiqotlari muhim ahamiyatga ega.
20-asrda tadqiqotlar natijasida Osiyoda bir qancha muhim kashfiyotlar qilindi. Osiyoning Arktika kismi tabiati mukammal oʻrganildi (Arktikada bir qancha orollar kashf etildi, Shim.-Sharkiy Sibir, Pomirning orografik sxema-si yangidan tuzildi va h.k.).
Aholisi
Osiyoda 4,54 mlrd. aholi yashaydi (2022), bu Yer shari aholisining 60,6 %ni tashkil etadi.
Antropologik tarkibi
Gʻarbiy Osiyo, Jan., Sharqiy va Janubi-Sharqiy Osiyoning asosiy qismlarida insoniyat tarixining ilk davrlaridayoq odamlar yashagan, kuyi paleolit davrida Jan.-Gʻarbiy Oda ehtimol, hozirgi tipdagi odam (Homo Sapiens) tarkib topgan. Osiyoning katta qismida odamlar yuqori paleolit va mezolit davridan yashay boshlagan. Osiyodan odamlar Amerika, Avstraliya, Okeaniyaga oʻtgan. Osiyoda yevropoid, mongoloid, avstroloid irklari kelib chiqqan. Aholining koʻp qismi 55,4 % mongoloid irkining turli guruxlariga kiradi. Gʻarbiy Osiyo, Shimoliy Hindiston, Oʻrta Osiyo xalklari (tojiklar) yevropoid irqiga mansub. Bir kancha kam sonli xalkdar avstroloid irqi vakillaridir. Gʻarbiy Sibir past-tekisligi, Janubiy Ural, Oltoy, Qozogʻiston, Oʻrta Osiyo, Shimoliy Hindistondagi bir qancha xalklar (30 mln.ga yaqin) yevropoid-mongoloid aralash irkiga mansub.
Aholisining joylashishi. Osiyoda aholi notekis joylashgan. 1 km² da aholining oʻrtacha zichligi 87 kishi. Yaponiya (1 km² da 336 kishi), Livan (430 kishi), Koreya Respublikasi (493 kishi), Shri Lanka (295 kishi), Hindistonda (314 kishi) aholi zich. Janubiy va Markaziy Xitoydagi sohillar va yirik daryolarning vodiylari, Yaponiyaning janubiy qismida, Gang daryosi boʻyida va Brahmaputra etaklarida, Hindiston yarim orolning sharqiy sohili, Mekong daryosi vodiysi, Yava orolda 1 km² ga 1000—1500 kishi, baʼzi joylarda undan ham koʻp kishi toʻgʻri keladi. Shu bilan bir qatorda Markaziy Osiyo, Shimoliy va Gʻarbiy Osiyoning koʻp joylarida aholi juda siyrak. Choʻllarda (Rub ul-Holiy, Dashti Kabir, Taklamakon, Gobi) va Tibet, Himolay, Hindukush togʻlarining baland joylarida aholi deyarli yashamaydi.
Demografik tarkibi
2000— 01 yillarda har 1000 kishi hisobidan tugʻilish 22, oʻlim 8, tabiiy oʻsish 14 nafarni tashkil qildi. Yevropada esa tabiiy koʻpayish —1 ga, Afrikada +24 ga, Amerikada +13 ga, Okeaniyada +11 ga, butun dunyo boʻyicha esa +13 ga teng. Osiyoda oʻrtacha umr uzunligi erkaklarniki 65 va ayollarniki 68 yosh. Lekin bolalar orasida oʻlim ancha yuqori: har 1000 ta bolaga 55 ta toʻgʻri keladi (qiyoslash uchun: Afrikada 88 ta, Amerikada 25 ta, Okeaniyada 28 ta, Yevropada 9 ta). Osiyoda 15 yoshgacha boʻlgan bolalar butun aholining 30 %ni, Yevropada 18 %ni, Amerikada 28 %ni, Afrikada 43 %ni tashkil etadi. 64 yoshdan katta kishilar Osiyoda 6 % boʻlgani holda Yevropada 15 %, Amerikada 8 %, Afrikada 3 %, Okeaniyada 10 %dir.
Siyosiy boʻlinishi
Ilk sivilizatsiya markazlari qadimda Osiyoda yuzaga kelgan. Bu yerda asrlar davomida buyuk davlatlar (Bobil, Shumer, Ossuriya, Harappa, Urartu va boshqalar) hamda saltanatlar (Boburiylar, Usmoniylar) yuzaga kelgan va parchalanib ketgan. 19-asrlarda Osiyo hududidagi bir qancha mamlakatlar yevropaliklarning mustamlakalari boʻlgan. Osiyo siyosiy xaritasida 20-asrda juda katta oʻzgarishlar roʻy berdi. Milliy ozodlik kurashi oqibatida Moʻgʻuliston (1921), Vyetnam (1945), Koreya (1948), shuningdek, Birlashgan Qirollikning sobiq mustamlakalari mustaqillikka erishdi (Hindiston, Pokiston, Bangladesh, Shri Lanka, Iordaniya, Maldiv orollari, Malayziya, Singapur, Yaman, Indoneziya, Suriya, Livan, Laos, Kambodja). Falastinning bir qismida Isroil davlati va Falastin muxtoriyati paydo boʻldi. 1971-yil Abu Dabi, Dubay, Sharja, Al Fujayra, Umm al-Kayvayn, Ajman amirliklarining birlashuvidan Birlashgan Arab Amirliklari davlati tuzildi. 1991-yilda Rossiya imperiyasining parchalanib ketishi oqibatida Oʻrta Osiyoda Oʻzbekiston, Turkmaniston, Qirgʻiziston, Tojikiston va Qozogʻiston mustaqillikka erishdi. Osiyo hududining 1/4 qismidan koʻprogʻi, uning shimoliy qismi Rossiya Federatsiyasi tarkibida. 2000-yilda Sharqiy Timor davlati tashkil topdi.
Lenningen
Lenningen Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Esslingen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 41,44 km2. Aholisi — 8177 kishi (2010).
Hududi
Lenningenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Neidhartshausen
Neidhartshausen Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Wartburgkreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 7,59 km2. 321 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Neidhartshausenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
NGC 983
Ushbu obyektni Edouard Stephan 1881-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Gulbahor (Aravon)
Gulbahor (Гулбаҳор) — Qirgʻiziston Respublikasining Oʻsh viloyati Aravon tumani qarashli qishloq. Kerme-Too ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Shalta (Chuy viloyati)
Shalta (Шалта) — Qirgʻiziston Respublikasi Chuy viloyatining Soʻquluq tumanidagi qishloq. Quntuv ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 1 613 kishi.
Qaratas (Almati viloyati)
Qaratas (Қаратас) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumanidagi aholi yashash punkti. Lepsi qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi Qaratas 196055600.
Aholisi
1999-yilda aholisi 104 kishini (54 erkak va 50 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 94 kishi (48 erkak va 46 ayol) yashagan.
Valter Shaxner
Walter "Schoko" Schachner (1957-yil 1-fevralda tug'ilgan) - futbol murabbiyi va sobiq futbolchi, hujumchi sifatida o'ynagan. U Avstriya terma jamoasi safida 64 ta o'yin o'tkazib, 23 ta gol urgan.
U bolaligida har doim o'zi bilan shokolad olib kelgani uchun schoko laqabini olgan. U Italiya futbolidagi eng muvaffaqiyatli avstriyalik futbolchilardan bo'lgan, chunki u yetti yil davomida to'rtta klubda o'ynagan.
Xalqaro karyerasi
1978-yil 21-iyun kuni Argentinada boʻlib oʻtgan jahon chempionatida u Avstriya terma jamoasining boshlangʻich 11 jamoasidan biri boʻlib, amaldagi chempion Gʻarbiy Germaniyani 3:2 hisobida magʻlub etib, ularni musobaqadan chiqarib yubordi. Oradan 4 yil o'tgach 1982-yilda u G'arbiy Germaniyaga 1:0 hisobida mag'lub bo'lgan.
Murabbiylik karyerasi
Shaxner murabbiylik faoliyatini 1999-2000-yilgi mavsumda FC Zeltweg klubi bilan boshlagan va ularni to'rtinchi diviziondan uchinchi divizionga ko'tarilgan.
2000–2001 va 2001–2002-yilgi mavsumlarda u Avstriya Birinchi ligasida “Karnten” klubini boshqargan. Uning rahbarligida jamoa Avstriya Bundesligasiga yo‘l oldi va birinchi yili mamlakat kubogini, ikkinchi yili esa mamlakat Superkubogini qo‘lga kiritdi.
2002-2003 yilgi mavsum boshida Shaxner Avstriya Bundesligasida FK Austria Wien jamoasiga murabbiylik qiladi, u mavsumni ajoyib boshlaganiga qaramay, 2002-yil oktyabr oyining boshida jamoaga uning o'rniga yangi murabbiy Kristof Daum tayinlandi. U ishdan bo'shatilgan paytda jamoa ikkinchi o'rindagi jamoadan yetti ochko farq bilan chempionatda peshqadamlik qildi va UEFA kubogida Ukraina chempioni "Shaxtyor Donetsk"ni 5:2 hisobida mag'lub etdi.
O'yinchi sifatida
Avstriya Wien
Individual
Murabbiy sifatida
Avstriya Wien
Grazer AK
Sunny Isles Beach
Sunny Isles Beach AQShning Florida shtatida joylashgan shahardir. Miami-Dade County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
15315 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 3,6 km2. Shundan 2,6 km2 quruqlik, 1,0 km2 esa suv maydonidir.
Daraja
Daraja quyidagilardan birini anglatadi:
Komsomolskoye (Tayinshi tumani)
Komsomolskoye — Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Tayinsha tumanidagi qishloq. Kato kodi —596066300.
Hartkirchen
Hartkirchen Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Eferding (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 39 km2. 4172 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Venetcha Vikipediya
Venetcha Vikipediya (Venetian Wikipedia) — Vikipediyaning venet tilidagi boʻlimi. Venetcha Vikipediya 2005-yilning oktabr oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.
Hozirgi ahvoli
2023-yil 1-September boʻyicha Venetcha Vikipediyada maqolalar mavjud. foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni —. Teranligi (bugun):
Oradour-sur-Glane
Oradour-sur-Glane Fransiyaning Limuzen mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Vienne departamenti Rochechouart tumani tarkibiga kiradi.
Venetcha Vikipediya
Hozirgi ahvoli
Venetcha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (.September.2023).
Oradour-sur-Glane
Aholisi
2025 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 52,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 38,4 km2.
IC 2913
IC 2913 Gidra yulduz turkumidagi S0-a (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Toʻrtkoʻltepa
Toʻrtkoʻltepa — Toshkent viloyatidagi shahar xarobalari. T.I — Yangiyoʻl sh. gʻarbida joylashgan. Kurkuldaq irmogʻi chap soxilida kvadrat (400x400) tarhli qalʼa, yirik xom gʻishtdan (46—52x25 — 26x10—12 sm) qurilgan devor bn oʻralgan. Yu. F. Buryakov oʻrgangan (1977). Devor poydevorining qalinligi 8 m, saqlanib qolgan bal. 8 m. Devorga yondosh qilib supali xonalar qurilgan.
Ularda jangchilar yashagan. Qovunchi madaniyatitz. tegishli sopol buyumlar chiqqan.
T. II (Shaharbobo) — Ohangaron daryosining chap sohilida joylashgan. Strategik qulay balanddikda, daryoning quyilish yeriga yaqin joyda, 2 tomondan daryo oʻzani va koʻshimcha kavlangan xandaq bn oʻralgan. ShoshIloq ekspeditsiyasi tomonidanʼ aniqlangan (1975). Shim.gʻarbdan — jan. sharqqa qarab 750 m ga choʻzilgan, kengligi 300 m dan ziyod. Shaxristonning bal. 18 m gacha. Shim. qismida toʻrtburchak (75x80 m) tarxli, bal. 22 m gacha boʻlgan qalʼa joylashgan.
T. III (Unjaket) — Chirchiqdaryosi etagidagi Gul qishlogʻida joylashgan. Yu. F. Buryakov tomonidan aniqlangan (1971). 1972-yilda kavlash ishlari olib borilgan. Qalʼaning paxsa devori koʻtarma poydevor ustiga qurilgan. U 9-asr oxiri — 10-asrdan 13-asr boshigacha mavjud boʻlgan. Qalʼa va shahriston yongʻindan xarobaga aylangan. 15—17-asrlarda T. III da hayot bir oz jonlangan.
Murray (Utah)
Murray AQShning Utah shtatida joylashgan shahardir. Salt Lake okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
46,746 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Villers-le-Sec (Haute-Saône)
Villers-le-Sec Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Saône departamenti Vesoul tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
483 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 43,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,1 km2. Dengiz sathidan 258 – 389 m balandlikda joylashgan.
Le Gué-de-Longroi
Le Gué-de-Longroi Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Eure-et-Loir departamenti Chartres tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
718 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 104,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,9 km2.
İnpiri (Amasra)
İnpiri — Turkiyaning Bartin viloyati Amasra tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 179 nafar (2021).
Tarixi
Qishloq nomi 1907-yil yozuvlarida İnköy sifatida qayd etilgan. Qishloq 1928-yildan beri shu nomga ega.
Joylashuvi
Qishloq Bartin shahar markazidan 21 km va Amasra shahar markazidan esa 6 km uzoqlikda joylashgan.
Gambatesa
Gambatesa Italiyaning Molise mintaqasida joylashgan kommunadir. Campobasso provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 42 km2. 1735 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Aluze
Aluze Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Saône-et-Loire departamenti Chalon-sur-Saône tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
246 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 41,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,0 km2.
Toʻrtkoʻltepa (qishloq)
Toʻrtkoʻltepa (Eski qoʻrgʻon) -Andijon viloyati Izboskan tumanidagi shu nomli qishloq markazida joylashgan shahar xarobasi (mil. av. 1—mil. 1 — 2-asrlar). Arxeologlar Gʻ. Dadaboyev, B. Matboboyevlar oʻrgangan. Maydoni 13 ga (350x350 m). T. koʻpburchak shaklida qurilgan. Yodgorlik qalin mudofaa devori bn oʻrab olingan, xom gʻisht va paxsadan tiklangan devorda 20 ga yaqin burjlar boʻlgan. Devorning qalinligi 6-10 m, bal. 6-7 m. Devorning ichki tomoni boʻylab binolar qurilgan. Bu binolarda mudofaachilar yashagan. Tashqi tomondan devor ostidan 3-4 m kenglikda ariqzovur oʻtkazilgan. Shahar irmogʻining shim.gʻarbida ark qoldiqlari saqlangan. Undan sal quyida jan.gʻarbiy qismida yana bir bino qoldiqlari bor. Norin va Qoradaryo oraligʻidagi Qolgandaryogacha boʻlgan joylar, yaʼni hozirgi Yangiqishloq, Eylaton, Boʻz, Botirobod, Maygir, Qoʻshkoʻprikda yashagan qad. Aholi uchun savdosotiq, madaniyat markazi hamda „notinchlik paytida panagoh“ vazifasini bajargan.
Qora cherik
Qora cherik — Buxoro amirligida muntazam qoʻshin bilan baravar urush yoki tinchlik chogʻida xizmatda boʻlgan nomuntazam lashkar. Ehtiyoj boʻlmagan kezlarda Qora cherik uylariga tarqalib ketgan. Qora cherikni toʻplash uchun hukmdor (amir) farmoni chiqqan va u bozorlarda jarchilar tomonidan eʼlon qilingan. Har bir qishloq, shahar, viloyatdan yigʻiladigan Qora cherik miqdori ilgaridan aniq boʻlganligi bois, amir buyrugʻiga binoan nomuntazam lashkar yetkazib berishda muammolar tugʻilmagan. Muntazam qoʻshin otlar bilan taʼminlangan bir paytda, Qora cherik, shaxsiy ulovi bilan harbiy harakatlarda ishtirok etishi majburiy hisoblangan. Qalʼa, qoʻrgʻonlarni muhofaza qilishda muntazam xizmatdagi askarlar soni kamlik qilsa, Qora cherikdan foydalanilgan. Baʼzan yurishda qatnashayotgan qoʻshinning deyarli yarmini Qora cherik tashkil etgan.
Diametr
thumb|R - [[Radius, D - Diametr, O - Markaz, C - Aylana]] Diametr — (lot. diametros — koʻndalang) aylana markazidan oʻtuvchi vatar. Shu vatar uzunligi (ikki radiusga teng).
Diametr (yun. diametros — koʻndalang oʻlcham) — aylana va doiraning markazdan oʻtuvchi (yaʼni eng katta) vatari. Radiusning ikkilanganiga teng boʻlgan bu vatar uzunligi ham D. deyiladi. D. tushunchasi boshqa figuralar uchun umumlashtiriladi. Masalan, r radiusli aylana yoki shar diametri 2g ga, ellips va ellipsoid diametri ularning katta oʻqiga, kvadrat va kubniki dia-gonaliga teng boʻladi. Analitik geometriyasa konus kesimi (ikkinchi tartibli chiziq)ning diametri biror yoʻnalishga parallel vatarlar oʻrtasidan oʻtuvchi toʻgʻri chiziq boʻladi. Ellips va giperbolaning D.i ularning markazidan oʻtuvchi, parabolaning D.i esa uning oʻqi va oʻqiga parallel boruvchi toʻgʻri chiziqdan iborat.
Qaraboʻget (Almati viloyati)
Qaraboʻget (Қарабөгет) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumanidagi qishloq. Qaraboʻget qishloq okrugining maʼmuriy markazi. KATO kodi — 196049100.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1718 kishini (886 erkak va 832 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1274 kishi (664 erkak va 610 ayol) yashagan.
Choʻn-Jar (Soʻquluq tumani)
Choʻn-Jar (Чоң-Жар) — Qirgʻiziston Respublikasi Chuy viloyatining Soʻquluq tumanidagi qishloq. Quntuv ovul okrugi tarkibiga kiradi.
NGC 984
Ushbu obyektni Edouard Stephan 1871-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Choʻn-Jar (Soʻquluq tumani)
Aholisi
Aholisi - 807 kishi.
Sunrise (Florida)
Sunrise AQShning Florida shtatida joylashgan shahardir. Broward County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
90793 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 47,7 km2. Shundan 47,1 km2 quruqlik, 0,6 km2 esa suv maydonidir.
Le Mée
Le Mée Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Eure-et-Loir departamenti Châteaudun tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
209 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 11,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 18,5 km2.
Lichtenwald
Lichtenwald Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Esslingen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 10,81 km2. Aholisi — 2441 kishi (2010).
Hududi
Lichtenwaldning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
IC 4516
IC 4516 Choʻpon yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Villar del Cobo
Villar del Cobo Ispaniyaning Aragón mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Teruel provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — km2. Aholisi — 208 kishi (2010).
El Vallecillo
El Vallecillo Ispaniyaning Aragón mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Teruel provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 21.58 km2. Aholisi — 47 kishi (2010).
Kakavijë
Kakavijë (Κακαβιά) — Albaniya janubidagi Gjirokastër okrugida joylashgan qishloq. 2015-yilda mahalliy hokimiyat islohotida u Dropull munitsipaliteti tarkibiga kirdi. Qishloq Kakavia/Kakavijë chegara punkti yaqinida joylashgan va Dropull viloyatining bir qismidir. Unda yunonlarning ozchilik vakillari istiqomat qiladi.
Toʻrtlamchi sistema geologiyasi
Toʻrtlamchi sistema geologiyasi — geologiyaning Yer tarixidagi toʻrtlamchi sistemasi va unga moye keladigan davrini oʻrganadigan boʻlimi. 1920—30 yillarda mustaqil fan sifatida shakllandi.
Toʻrtlamchi sistema geologiyasig.ning mustaqil fanga ajratilishi uning fanerozoy sistemasi boshqa davrlaridan ancha farq qilishi bn bogʻliq. Toʻrtlamchi davr tarixini qayta tiklashda undan qadimroq boʻlgan sistemalarga nisbatan stratigrafik yotqiziqlarni mukammalroq oʻrganish zaruriyatidan kelib chiqqan holda, Toʻrtlamchi sistema geologiyasig. uchun geomorfologik va palinologik tadqiqotlar oʻtkazish muhim ahamiyatga egadir. Shu bois Toʻrtlamchi sistema geologiyasig. Yerning hozirgi vaqtdagi koʻrinishini oʻrganuvchi geomorfologik, iklimshunoslik, tuproqshunoslik, zool., botanika, arxeologiya, muhandislik geol.si kabi fanlar bn bogʻliq.
Geol.ga maʼlum boʻlgan izlanish metodlari bn bir qatorda Toʻrtlamchi sistema geologiyasig.da radiouglerod, termolyuminessent, kriolitologik, paleomagnit, paleoantropologik va arxeologik maxsus metodlardan foydalaniladi.
Toʻrtlamchi davr — odamzod va insoniyatning shakllanish va rivojlanish davridir. Buning eng dastlabki bosqichlari toʻgʻrisida inson moddiy madaniyati qoldiqlari dalil boʻla oladi. Undan toʻrtlamchi davr yotqiziklari stratigrafiyasidan xulosa chiqarish mumkin.
Toʻrtlamchi sistema geologiyasig. vujudga kelishi va rivojlanishiga rus olimlari, P. A. Kropotkin, A. P. Pavlov, S. N. Nikitin, V. A. Obruchev, I. P. Gerasimov, shuningdek, avstriyalik geolog olimlar A. Penk, E. Brikner, nemis olimi P. Voldshtedt, amerikalik olimlar R. Flint, F. Seyner va boshqa katta hissa qoʻshdilar.
Toʻrtlamchi sistema geologiyasig. masalalari Toʻrtlamchi davrni oʻrganish boʻyicha Xalqaro assotsiatsiya (JNQVA, INKVA, International Union for Qvaternaru research 1932-yilda tashkil qilingan) konfesslari, xalqaro geol. va geogr. kongresslar va boshqa da muhokama qilinadi. Toʻrtlamchi sistema geologiyasig. muammolari maxsus davriy adabiyotlarda yoritiladi.
IC 2914
IC 2914 Arslon yulduz turkumidagi S? (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Qora tuproqlar
Qora tuproqlar - tuproq tipi. Asosan, lyossimon qumoqlarda dashtlarning quruq moʻʼtadil sovuq iqlimida va davriy ravishda yuviladigan yoki yuvilmaydigan suv rejimida, koʻp yillik oʻt oʻsimliklar ostida shakllangan, gumusga boy. 1896-yilda rus tuproqshunos olimi V.V. Dokuchayev tuproq tipi sifatida taʼriflab bergan. Karbonatli ona jinsi, asosan, lyoss va lyossimon qumoqlar, uchlamchi davr neogen yotqiziqlari, gilli jinslar, shoʻrlangan jinslar, ellyuvial jinslardan iborat. Qora tuproqlar organik moddalar, jumladan, chirindi (gumus) ning koʻpligi, donador strukturasi, yuqori unumdorligi bilan tavsiflanadi.
Oʻsimliklari oʻtmishda oʻrmondasht zonasining tabiiy oʻsimliklari, oʻrmonlar dasht oʻtloqlari bilan almashib turgan. Hozirgi vaqtda Qora tuproqlar maydonlarining asosiy qismi haydalib, oʻzlashtirilgan. Dashtlardagi tabiiy oʻsimliklar har yili koʻplab organik massa qoldiradi (100—200 s/ga), uning 40—60% oʻsimliklarning ildizidan iborat; gumusli qatlam yupqa (25 sm dan kam) — 120 sm dan ortiq, nor-donligi — rN 5,6—8,0, nam sigʻimi 38—43%. Qora tuproqlar podzollashgan, ishqor-sizlangan, tipik, oddiy, jan. kabi 5 ta tipchaga boʻlinadi.
Yer sharida Qora tuproqlar maydoni 240 mln. ga. Asosan, Yevrosiyo, Shimoliy va Janubiy Amerikani egallagan Qora tuproqlar zonasi Yevrosiyoda, Yevropaning gʻarbi va janubi-sharqi, Mongoliya va Xitoygacha davom etadi. Shimoliy Amerikada Qora tuproqlar AQSH ning baʼzi gʻarbiy shtatlari va Kanadaning jan. provinsiyalarini egallagan; Janubiy Amerikada Janubiy Argentina va Chilining jan. togʻ etagi rayonlarida joylashgan. Moldaviya, Ukraina, Rossiyaning markaziy viloyatlari, Shimoliy Kavkaz, Volgaboʻyi, Gʻarbiy Sibirda tarqalgan. Qora tuproqlarda kuzgi va bahorgi bugʻdoy, qand lavlagi, kungaboqar, nasha, zigʻir, bogʻdorchilik, sabzavotchilik va tokchilik, chorvachilik rivojlangan. Qora tuproqlar unumdorligini oshirishda nam toʻplash va undan unumli foydalanish asosiy ahamiyatga ega. Qora tuproqlar suv rejimini yaxshilash uchun sugʻorish oʻtkaziladi, ihota daraxtlari ekiladi va boshqa
Xodimat Maxsudov.
Slovyansk
Slovyansk ( Слов'янськ    [slou̯ˈjɑnʲsʲk] ; Славянск      [slɐˈvʲansk] yoki [ˈslavʲɪnsk] ; 1784 yilgacha – Tor ) — Ukraina Respublikasining Donetsk viloyati Kramatorsk tumaniga kiruvchi shahar hisoblanadi.Slovyansk shaharning maʼmuriy markazidir. Shahar mintaqaning shimolida, Kazenniy Torets daryosi bo'yida joylashgan. 2022-yil iyul holatiga ko'ra, shahar aholisi 24 000 kishini tashkil etgan.
Calamocha
Calamocha Ispaniyaning Aragón mintaqasida joylashgan shahardir. Teruel provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 316.6 km2. Aholisi — 4649 kishi (2010).
Slovyansk
Tarixi
thumb| Slovyansk poezd stantsiyasi, 1917 yil otkritkasi. Slovyansk tarixi 1645-yilda rus podshosi Aleksey Romanov Qrim hujumlari va zamonaviy Ukraina va Rossiyaning janubiy qismlarida qullar bosqinlariga qarshi Tor nomli chegara qal'asiga asos solgan vaqtdan boshlangan. 1664-yilda tuz olish maqsadida birinchi tuz zavodi qurildi va ishchilar bu hududga joylashdilar.
Demografiyasi
2001-yilgi demografik ma'lumotlarga ko'ra,shahar aholisining etnik tarkibi quyidagicha: Shahrning umumiy aholisi 141 066 kishini tashkil etadi.
Iqlimi
Slovyanskdagi iqlim nam mo'tadil xuxusiyatga ega.Qish fasli yumshoq,yozi esa issiq.
Nauendorf (Turingiya)
Nauendorf  Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Weimarer Land tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 2,38 km2. 279 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Nauendorfning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Myton (Utah)
Myton AQShning Utah shtatida joylashgan shahardir. Duchesne okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
539 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 207,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,6 km2. Shundan 2,6 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 1550 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Myton manzarasi.
Sunset (Florida)
Sunset AQShning Florida shtatida joylashgan shahardir. Miami-Dade County okrugi tarkibiga kiradi.
Buluca (Yapraklı)
Buluca— Turkiyaning Çankırı viloyatining Yaprakli tumaniga qarasli qishloq. Aholisi 50 nafar (2021).
Sunset (Florida)
Aholisi
17150 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 9,2 km2. Shundan 9,2 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Kalaycı (Amasra)
Tarixi
Qishloq 1928-yildan bir xil nomdagi joylar.
Joylashuvi
Qishloq Bartin shahar markazidan 35 km va Amasra shahar markazidan esa 20 km uzoqlikda joylashgan.
Nazir Toʻraqulov
Nazir Toʻraqulovich Toʻraqulov (qozoqcha: Nәzіr (Nәzіm) Tөreqұlұli Tөreqұlov; 1892-yil oktyabr, Qoʻqon — 1937-yil 3-noyabr)  — davlat va jamoat arbobi, diplomat, SSSRning Saudiya Arabistoni Podshohligidagi vakolatli elchisi (1928—1936), publitsist, filolog.
Tarjimai holi
Nazir Toʻraqulov 1892-yil oktyabrda Qo‘qon shahrida boy boʻlgan yirik savdogarlar oilasida tug‘ilgan. Millati qozoq.
Nazir Toʻraqulov Boshlangʻich taʼlimni 1905-yildan Qoʻqondagi jadidlar madrasasi va 1913-yildan rus-tuzem maktabida olgan, sakkiz yillik Qoʻqon savdo bilim yurtini tamomlagan. 1914—1916-yillarda (shuningdek, 1922—1923-yillarda) Moskva savdo institutining (hozirgi Plexanov nomidagi Rossiya iqtisodiyot universiteti) iqtisod fakultetida tahsil olgan.
18 yoshli Nazir To‘raqulov mardikorlikka olib ketiladi va Belorussiyaga yuboriladi.
Faoliyati
Nazir Toʻraqulov 1916-yili birinchi jahon urushi yillarida Butun Rossiya Zemstvo ittifoqida (Minsk Gʻarbiy fronti qoʻmitasi va Baranovichi viloyati qoʻmitasi) yoʻriqchisi boʻlib ishlagan, shu yili Minskda inqilobiy fikrlovchilarni birlashtirgan, talabalar va oʻqituvchilardan iborat „Erkin dala“ yashirin tashkilotini tuzgan. 1918-yilda eserlar partiyasining aʼzosi boʻlgan.
Amanzé
Amanzé Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Saône-et-Loire departamenti Charolles tumani tarkibiga kiradi.
Nazir Toʻraqulov
Faoliyati
1918-yil oktyabrda Rossiya bolsheviklar kommunistik partiyasiga aʼzo bo‘lgan va Qizil armiyaning otliq bo‘linmasi siyosiy boshqaruv boshlig‘i etib tayinlanadi.
1918—1919-yillarda Qoʻqondagi sovet idoralarida turli lavozimlarda ishladi. Keyinchalik Turkiston ASSR Maorif xalq komissari (1920), Turkiston ASSR MIK raisi (1920-yil sentyabr — 1921-yil avgust), Turkiston KP MK masʼul kotibi (1921—1922) boʻlgan.
Soʻquluq (qishloq)
Soʻquluq (Сокулук) — Qirgʻiziston Respublikasi Chuy viloyatining Soʻquluq tumanidagi qishloq. Krupskoy ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Amanzé
Aholisi
207 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,8 nafar kishi.
Oradour-sur-Vayres
Oradour-sur-Vayres Fransiyaning Limuzen mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Vienne departamenti Rochechouart tumani tarkibiga kiradi.
Amanzé
Geografiyasi
Maydoni — 11,0 km2.
Oradour-sur-Vayres
Aholisi
1636 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 41,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 39,4 km2.
Nazir Toʻraqulov
Faoliyati
Nazir Toʻraqulov Qo‘qon deputatlari kengashining bosma organi „Xalq gazetasi“ni tashkil etishda faol qatnashgan, Turkiston kommunistik partiyasining Markaziy Komitet organi „Inqilob“ jurnalining birinchi sonining nashr etilishini tashkil qilgan. „Maorif va kommunistik madaniyat xabarnomasi“, „Haqiqat“, „Bilimlar markazi“, „Turkman xalqi“ jurnallarini nashr etish va tahrirlashda qatnashgan. Ushbu jurnallar Turkistondan tashqarida — Qashqarda, Gʻuljada, Volgaboʻyida, Buxoroda, Xivada tarqatilgan. „Qozoq muni“ va „Aq jol“, „Maorif va kommunistik madaniyat xabarnomasi“ gazetalariga muharrir boʻlib ishlagan.
Kakimjan
Kakimjan (Кәкімжан, 1991-yilgacha — Agartu ) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Sarqan tumanidagi ovul. Bakalinskiy qishloq okrugi tarkibiga kiradi. Viloyat markazi Sarqand shahridan 35 km shimoli-sharqda joylashgan. KATO kodi — 196037200.
Aholisi
1999-yilda ovul aholisi 275 kishini (147 erkak va 128 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 194 kishi (99 erkak va 95 ayol) yashagan.
Nazir Toʻraqulov
Faoliyati
Nazir Toʻraqulov Turkiston MIK huzuridagi Qirgʻiz (qozoq) boʻlimi raisi (1921—1922), Turkiston „Qoʻshchi“ uyushmasining tashkilotchilaridan biri boʻlib faoliyat yuritgan. Nazir Toʻraqulov bu lavozimlarda ishlash jarayonida sovet hokimiyati va bolsheviklar partiyasiga sadoqatini namoyish qilgan. Turkiston muxtoriyati hukumati va Fargʻona vodiysidagi istiqlolchilik harakatiga toʻgʻri baho bera olmagan va ularni yoʻqotish tarafdori boʻlgan. Nazir Toʻraqulov respublikaning turli viloyatlariga tez-tez safar qilib, yangi hukumat oldidan yuzaga kelgan muammolar mohiyatini tushunishga harakat qilardi; turli qurultoylarda soʻzga chiqqan, yigʻilish va mitinglarda ishchilar, sovet armiya askarlari, dehqonlar bilan uchrashuvlar oʻtkazgan.
Nazir Toʻraqulov Moskvaga chaqirib olingach 1922-yildan diplomatiya ishida ishlagan. Moskva va Leningrad shahrlaridagi Sharq xalqlari instituti ilmiy xodimi va prorektori (1936—1937) boʻlib xizmat koʻrsatgan.
Toʻraqulov oʻzini pedagog, noshir, muharrir va tilshunos sifatida namoyon etgan. Uning rahbarligida 50 dan ortiq millat tillarida oʻquv, ilmiy-ommabop, siyosiy, badiiy, publitsistik va koʻrgazmali qoʻllanmalarning deyarli 60 million nusxasi nashr etilgan. 1928-yilda Centrizdat 12 tilda 21 ta davriy nashriyot nashr ettirdi.
Nazir Toʻraqulov oʻqituvchilarning 1-Umuittifoq qurultoyi aʼzosi (1925) bo‘lgan. Qurultoydagi nutqida milliy madaniy-maʼrifiy muassasalarni rivojlantirish, hududlarda milliy maktablar qurish, xotin-qizlar taʼlimini rivojlantirish, maxsus kasb-hunar va qishloq xo‘jaligi bilim yurtlarini tashkil etish masalalarini ko‘targan. Bu takliflarni delegatlar maʼqullagan holda qurultoy qaroriga kiritilgan.
O‘sha davrda aksariyat mahalliy kommunist mas’ullar bolsheviklar safiga o‘tgach diniy eʼtiqodidan voz kechib, davlat siyosatiga hamohang tarzda ateizmni targ‘ib qilardi.
Nazir Toʻraqulov Sovet hokimiyati oʻrnatilgandan soʻng, dinga jiddiy qaragan koʻpchilik rahbarlardan farqli oʻlaroq, islomning insoniyat tarixiga taʼsiri haqida oʻylagan. Yillari davomida TurkCEK raisi boʻlgan Nazir Toʻraqulov yangi hukumat va din oʻrtasidagi munosabatlarda oqilona murosaga kelishga harakat qilgan. Dam olish kunini yakshanbadan juma kuniga o‘tkazish to‘g‘risidagi qarorni imzolaganining o‘zi uning fuqarolik jasoratidan dalolat beruvchi chora boʻlgan. Shuningdek, 1920-yillarning boshlarida Nazir Toʻraqulov musulmonlarning hurmatli bayrami boʻlgan Qurbon hayitining uch kunini dam olish kuni deb eʼlon qilish toʻgʻrisida farmon chiqargan.
Nazir Toʻraqulov yangi turkiy alifbo boʻyicha Butunittifoq komissiyasining raisi sifatida turkiy yozuvni arab alifbosidan lotin alifbosiga oʻtkazishda katta hissa qoʻshgan. U turkiy yozuvlarni lotinlashtirish muammosi bilan shugʻullangan, yangi turkiy alifbo (1923—1928) loyihasi muallifi boʻlgan.
Nazir To‘raqulov birinchilardan bo‘lib ruscha-o‘zbekcha iqtisodiy-siyosiy lug‘atini tuzgan va 1922-yilda chop ettirgan. 1922-yilda uning „Turkiston tarixi“ asari, 1923-yilda „Turkiston Muxtor Respublikasi“ asari kitob holida nashrdan chiqqan.
Nazir To‘raqulov 1937-yil 15-iyunda qamoqqa olingan va otishga hukm qilingan (1937-yil 3-noyabr), ammo, 1958-yilda oqlangan.
Diplomatik faoliyati
250px|thumb|Shahzoda Faysal bin Abdul Aziz Al Saud va Nazir Toʻraqulov. Jidda, 1929-yil. 1927-yil Tashqi ishlar vazirligi xalq komissari (tashqi ishlar vaziri o‘sha paytda shunday atalgan) o‘rinbosari Lev Karaxan Stalinga tayyorlagan hisobotida Nazir To‘raqulovni „Musulmon dunyosini yaxshi biladigan, SSSRning arab dunyosida, jumladan Hijozda talab qilinadigan murakkab va nozik siyosatini amalga oshirishda munosib kadr“ ekanligini bildiradi.
Partiya Markaziy Qoʻmitasi Siyosiy byurosining majlisida nomzodlik maʼqullangandan soʻng, SSSR Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi Prezidiumining 1927-yil 15-dekabrdagi farmoni bilan Toʻraqulov SSSRning Saudiya Arabistonidagi vakolatli vakili etib tayinlangan.
1928-yil 3-oktabrda Odessadan Jiddaga deyarli 2 oylik dengiz safari yakunida Toʻraqulov podsho Abdul Aziz as-Saudning o‘g‘li shahzoda Faysalga ishonch yorliqlarini topshirdi.
1928-yilda u atigi 36 yoshda edi. O‘sha yillardagi diplomatik amaliyotda yoshligida bunday mas’uliyatli lavozimga tayinlanish kamdan-kam uchraydi.
Saudiyadagi faoliyati
thumb|250px|Bir guruh diplomatlar orasida shahzoda Faysal bin Abdel Aziz Al Saud ham bor. Jidda shahri XX asrning 20-30-yillarida Arabiston yarimorolida asosan inglizlar yetakchi mavqeda boʻlgan. Ana shunday sharoitda Nazir To‘raqulovning saʼy-harakatlari bilan Saudiya Arabistoni va SSSR o‘rtasida diplomatik aloqalar o‘rnatiladi.
Toʻraqulovning o‘zi ham qirollik oilasining yaqin do‘sti maqomiga erishadi. Bunda Nazir To‘raqulovning Islom arkonlarini yaxshi bilishi va boshqa hamkasblaridan farqli o‘laroq diniy eʼtiqodidan voz kechmagani ham muhim rol o‘ynaydi.
Sovet vakolatli vakilining obroʻsi va taʼsiri arab monarxining saroyida akkreditatsiya qilingan xorijiy diplomatlar orasida ham tarqaldi; 1930-yilda Toʻraqulov Jiddadagi diplomatik korpusning raisi boʻldi.
1930-yil 16-aprel kuni Nazir To‘raqulov tashqi ishlar xalq komissari Maksim Litvinovga yozib yuborgan xatida Saudiyada uni ayricha hurmat qilishayotganini aytgan.
Saudiya Arabistoni qiroli tomonidan o‘tkazilayotgan rasmiy tadbirlarda Toʻraqulov SSSR elchisi sifatida safning eng old qatoridan joy olgan. Ingliz elchisi Rian ikkinchi, Fransiya elchisi Megre uchinchi, Eron elchisi Ainol-Molk to‘rtinchi bo‘lib joylashgan.
Nazir To‘raqulovning saʼy-harakatlari bilan 1932-yil may oyida Saudiya shahzodasi Faysal ibn Abdulaziz Ol-Saud SSSRga ikki kunlik tashrif bilan keladi (keyinchalik, 1964-yildan 1975-yil vafotigacha Faysal ibn Abdulazil Saudiya Arabistoni qiroli bo‘lgan).
Soʻquluq (qishloq)
Aholisi
Aholisi - 12 449 kishi.
NGC 985
NGC 985 Kit yulduz turkumidagi Ring/P tipli galaktikadir.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Nazir Toʻraqulov
Saudiyadagi faoliyati
1932-yilda Toʻraqulov „benzin shartnomasi“ ni imzolatishga erishadi. Bu sovetlar tarixida Saudiya Arabistoniga 100 000 quti benzin va kerosin yetkazib berish boʻyicha birinchi shartnoma boʻlgan. Sovet neft sindikati kuchli Angliya-Gollandiya „Shell“ va Amerikaning „Standard Oil of California“ ni raqobatbardosh kurashda magʻlub etdi.
Neckartailfingen
Neckartailfingen Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Esslingen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 8,26 km2. Aholisi — 3771 kishi (2010).
Nazir Toʻraqulov
Saudiyadagi faoliyati
Bir yil oʻtgach, 1933-yilda Toʻraqulov Arabistondagi barcha sovet savdosi boʻysunadigan qattiq proteksionistik „istisno rejim“ ni bekor qilishga erishdi; ikki tomonlama hamkorlik sogʻliqni saqlash, madaniyat, fanni qamrab oldi. Vakolatli vakilning muvaffaqiyati, shuningdek, 1935-yilda Sovet savdo kompaniyasi „Vostgostorg“ va Saudiya Arabistoni Moliya vazirligi oʻrtasida imzolangan shartnoma boʻlib, u Hijozning SSSRga neft mahsulotlarini yetkazib berish boʻyicha qarzi boʻyicha uzoq yillik kelishmovchilikni hal qildi.
Neckartailfingen
Hududi
Neckartailfingenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Nazir Toʻraqulov
Qatagʻon qilinishi
Ana shu davrda NKVD boshlig‘i Nikolay Yejov tomonidan SSSRda Qizil terror boshlab yuboriladi. Har kuni ittifoq bo‘ylab ko‘plab odamlar hibsga olinib, uzoq yillarga qamalar yoki otib tashlangan.
1937-yil 15-iyul kuni u hibsga olinadi. Nazir To‘raqulov panislomizm, panturkizm va vatanga xiyonat qilishda ayblanadi. Qamoqqa olinganidan 3 oy o‘tib Nazir To‘raqulov SSSR oliy sudi harbiy kollegiyasi hukmi bilan RSFSR Jinoyat kodeksining 58-moddasi 1, 8 va 11-qismlari bilan aybdor deb topilib, otib tashlanadi. Otuvga hukm qilingan paytda u 45 yoshda edi.
Saudiya bilan diplomatik munosabatlarning uzilishi
Nazir To‘raqulovning oʻldirilgani haqidagi ayanchli xabar Saudiya Arabistoni qiroli Abdulaziz Al Saudni larzaga keltirdi, u Nazir Toʻraqulovni juda hurmat qilgan.
Qirol SSSRning Saudiyadagi elchisi Karim Hakimovga o‘z mamlakatida Sovet hukumatining boshqa vakolatli vakillarni ko‘rishni istamasligini tushuntirdi. Shundan soʻng ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlar toʻxtadi.
1938-yil mart oyida Saudiya Arabistonida XX—XXI asrlarda qirollikning gullab-yashnashiga asos boʻlgan ulkan neft konlari topildi. Shundan so‘ng sovet hukumati nima qilib bo‘lsa ham bu davlat bilan avvalgi do‘stona aloqalarni tiklashga urinadi.
1938-yil 13-aprelda Ibn Saud Stalindan kelgan boshqa elchini qabul qilishdan bosh tortgani uchun SSSR Jiddadagi missiyani bekor qildi. 1938-yil 11-sentyabrda SSSR missiyasi aʼzolari Saudiya Arabistonini tark etishdi.
Oqlanishi
250px|thumb|Nazir Toʻraqulov tavalludining 125 yilligi sharafiga Qozogʻistonda chiqarilgan pochta markasi 1953-yil Stalin vafotidan so‘ng uning davrida nohaq qatag‘on bo‘lganlarni oqlash ishlari boshlanadi. Ko‘plab begunoh jazolanganlar qatori, 1958-yil 28-yanvar kuni Nazir To‘raqulov ham oqlanadi.
1990-yilda Nazir To‘raqulovning qabri Moskva viloyatidagi „Kommunarka“ deb atalgan maxsus qabristonda ekani aniqlandi. „Kommunarka“ maxsus ob’ekti Moskva viloyatida, Kaluga shossesining 24-kilometrida joylashgan 6,5 ming qatl etilgan siyosiy qatagʻon qurbonlari qabristonidir. Bu joy 1999-yilgacha sir saqlangan.
1990-yil 17-yanvarda Rossiya va Saudiya Arabistoni oʻrtasida diplomatik munosabatlar tiklandi.
Nazir Toʻraqulov qozoq, o‘zbek, tatar, turk, shuningdek, rus, arab, fors, fransuz, nemis kabi turkiy tillarni bilgan.
2006-yilda Saudiya Arabistoni tashqi ishlar vaziri Saud al-Faysal tashabbusi bilan T.Mansurovning Toʻraqulov haqidagi biografik kitobi arab tiliga tarjima qilinib, Saudiya Arabistonida 10 ming nusxada nashr etildi.
Mirabror Usmonov
Usmonov Mirabror Zufarovich (4-iyul 1947-yil− 15-mart 2019-yil) -Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Tashqi siyosat masalalari qoʻmitasida doimiy asosda ishlovchi senator (2005-2019), Oʻzbekiston Milliy Olimpiya qoʻmitasi (2013-2017) va Oʻzbekiston Futbol Federatsiyasi prezidenti (2005-2017) hamda Markaziy Osiyo Futbol uyushmasi prezidenti (2015-2018-yillarda).
Tarjimai holi
thumb|[[Islom Karimov va Mirabror Usmonov Braziliyaga tashrif davomida]]
Villers-lès-Luxeuil
Villers-lès-Luxeuil Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Saône departamenti Lure tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,2 km2. Dengiz sathidan 253 – 395 m balandlikda joylashgan.
Ameugny
Ameugny Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Saône-et-Loire departamenti Mâcon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
156 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 24,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,5 km2.
Dharmik dinlar
Dharmik dinlarning umumiy tushunchalari sanskrit, yoga, karma, dharma, nirvana, moksha hamda reinkarnatsiyalardir. Qolaversa, jainizm hinduizmning bir shakli oʻlaroq koʻriladi (lekin jainizm hinduizmdagi kastalarni tan olmaydi). Dharmik dinlarning Hindistondagi kuchli taʼsirini hind bayrogʻining oʻrtasida tasvirlangan Ashoka Chakra (Ashoka Gʻildiragi) ifodalaydi.
Dharmik dinlar mil. avv. 3300 yillar atrofida paydo boʻla boshlagan. Ular Vedik din, yaʼni Veda kitoblariga asoslangan din koʻrinishida yaxlit holda mavjud boʻlib, turli maktablar chiqishi bilan boʻlinib ketgan.