cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti
Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti (Халықаралық Нұрсұлтан Назарбаев әуежайы) — Qozogʻistonning Oqmoʻla viloyatidagi xalqaro aeroport. Bu Qozogʻiston poytaxti Ostonaga xizmat koʻrsatadigan asosiy xalqaro aeroportdir. Aeroport 2019-yilda 5 099 391 nafar yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan holda Markaziy Osiyoga (Olmaota xalqaro aeroportidan keyin) ikkinchi eng gavjum xalqaro yoʻlovchi shlyuzi, postsovet davlatlaridagi 13-oʻrinda va yoʻlovchi tashish hajmi boʻyicha Qozogʻistonda ikkinchi oʻrinda turadi.
U Ostona shahrining Yesil tumanida shahar markazidan 16.7 km janubi-sharqda joylashgan. Aeroportda ikkita yoʻlovchi terminali va bitta uchish-qoʻnish yoʻlagi, shuningdek, yuk va texnik xizmat koʻrsatish inshootlari mavjud. 2-terminal marhum yapon meʼmori Kisho Kurokava tomonidan ishlab chiqilgan. U Qozogʻiston flagmani — Air Astana aviakompaniyasining asosiy habi hamda SCAT Airlines, Qazaq Air, arzon aviatashuvchi — FlyArystan uchun ikkilamchi havo tuguni boʻlib, avvalroq Starlines Kazakhstan va Tselinograd OAJ uchun ham hab sanalgan.
Obyekt 1931-yilda Akmolinsk aeroporti sifatida ochilgan, keyin shahar nomini oʻzgartirgandan soʻng Tselinograd aeroporti, keyin esa Ostona xalqaro aeroporti deb oʻzgartirilgan. Hukumat qarori bilan birinchi prezident sharafiga aeroport nomi Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti deb oʻzgartirildi. 2020-yil 8-iyun kuni aeroport oʻzining uch belgili IATA aeroport kodini rasman TSE dan NQZ ga oʻzgartirdi. Skytrax World Airport Awards 2022-da „Markaziy Osiyo va MDHdagi eng yaxshi mintaqaviy aeroport“ deb topdi.
Malakka
thumb|Malakka yarim orol Malakka — Osiyoning jan.-sharqiy qismidagi yarim orol. Hindixitoy yarim orolning janubiy qismi. Gʻarbdan Andaman dengizi va Malakka boʻgʻozi, sharkdan Jan. Xitoy dengizi va uning Siyom qoʻltigʻi oʻrab turadi. Uz. 1300 km chamasi. Maydoni 190 ming km². Kengligi eng tor joyida 40 km. Shim. chegarasi Kra boʻyni (10° shahrik.) orqali oʻtadi. Baʼzan M.ga Kra boʻynidan shimolroqdagi hududni (taxminan 13° shahrik.gacha, Myanmaning bir qismini) ham kiritadilar. M.ning shim. qismi Tailand, jan. Malayziya (Gʻarbiy Malayziya) hududi. M.ning yer yuzasi past va oʻrtacha balan-dlikdagi togʻlardan iborat. Eng baland joyi — Taxan choʻqqisi (2190 m). So-hillari botqoklashgan pastekislik. Mezozoy granitlari orasida qalay va volfram konlari bor. Oltin, mis, temir, molibden, qoʻrgʻoshin, rux, boksit, koʻmir konlari topilgan. Iklimi jan.da ekvatorial, shim.da subekvatorial, mussonli iqlim. Yillik yogʻin tekisliklarda 1000–2000 mm, togʻlarda 4000 mm gacha. Qalin tropik oʻrmonlar, sohil qismi mangra oʻrmonlari bilan qoplangan. Sholi, kauchukli oʻsimliklar, kokos palmasi plantatsiyalari bor. M.da Malayziya poytaxti Kuala-Lumpur shahri joylashgan.
Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti
Tarixi
Aeroport 1930-yilda Akmolinskdan (hozirgi Ostona) uch kilometr uzoqlikda, bugungi zamonaviy arxitektura minorasi Bayterak hududida qurilgan. Samolyotning uchishi va qoʻnishi uchun kvadrat maydon, kichik kutish zali boʻlgan 8 xonali taxta bekati, uchuvchilar uchun ikki xonali uy va aeroport hududida yoqilgʻi ombori mavjud edi. 1931-yil dekabr oyida Ostonaning birinchi aerodromi shahar chetida qurilgan va Ikkinchi jahon urushidan keyin yanada rivojlangan. Semipalatinsk va Akmolinsk oʻrtasida muntazam havo qatnovi oʻrnatildi (korxona tashkil etilgan kun).
Suv toshqinlari paytida aerodrom yopilgan. Aerodrom va shahar oʻrtasidagi aloqa telefon, parom (Ishim daryosi ustidan koʻprik yoʻq edi) va piyodalar yoʻli orqali amalga oshirilgan. Dastlabki bir necha yil ichida havo qatnovi „Samolyotning joʻnashi dushanba kuni tongda“ yoki „Chorshanba kuni quyosh chiqishida“ kabi boʻsh vaqt jadvallari bilan oʻziga xos xususiyatga ega edi. Yoʻlovchilar, pochta va yuklarni tashish Kalinin K-4, Kalinin K-5, Polikarpov R-5, Petlyakov Pe-2 samolyotlarida amalga oshirilgan. Muntazam reyslar 1934-yilda Olmaota — Qaragʻandi — Akmolinsk — Otbosar — Qoʻstanay — Sverdlovsk, Qaragʻandi — Petropavlovsk — Qoʻrgʻaljin — Akmolinsk yoʻnalishlarida tashkil qilingan.
1946-yil boshida Polikarpov Po-2 samolyotlarining birinchi guruhi muntazam xizmat koʻrsatish uchun Akmolinskga keldi. Guruh Qaragʻandi aviatsiya korxonasiga tegishli edi. Yoʻlovchi va pochta tashish uchun quyidagi yoʻnalishlar ochildi: Akmolinsk — Qoʻrgʻaljin — Oqsuv — Astraxanka — Balkashino (Aqmolinsk viloyati aholi punktlari). Operatsion boʻlinma ikki kishidan iborat boʻlgan. 1946-yilda aviatsiya xalq xoʻjaligiga — tibbiy aviatsiyaga xizmat koʻrsata boshladi.
1947-yildan 1948-yilgacha Akmolinsk aeroporti bazasida uchta Polikarpov Po-2 samolyotidan iborat aviapark tashkil etildi. Bu flot Qaragʻandida joylashgan havo guruhining bir qismi edi. Aeroport zamonaviy jihozlar (oʻsha vaqtdagi) bilan jihozlangan, qurilishni rivojlantirish boshlandi: radiostansiya uchun Fin uyi, uchta bino va garaj qurilgan. Xodimlarning umumiy soni 40-50 kishini tashkil etdi. Aeroport yengil samolyotlarga qoʻshimcha ravishda Lisunov Li-2 kabi ogʻirroq turdagi samolyotlarga xizmat koʻrsatishni boshladi. 1963-yil 4-noyabrda Tselinograd aeroporti (avvalgi nomi — Akmolinsk) birinchi Ilyushin Il-18 samolyotini shahar markazidan 18 km uzoqlikdagi yangi terminalda qabul qildi. 1963-yil dekabr oyida Ilyushin Il-18 samolyoti muntazam parvozlarni amalga oshira boshladi. Aeroport terminali qurilish bosqichida edi, shuning uchun moslashtirilgan ikki qavatli bino havo harakatini boshqarish xizmati joylashgan aerovokzal vazifasini bajargan.
1966-yil fevral oyida yangi aerovokzal foydalanishga topshirildi. Oʻsha yilning iyun oyida birlashgan aviaguruhning barcha xizmatlari yangi aeroportga koʻchirildi. 1969-yilga kelib, Tselinograd aviaguruhining samolyot parki birinchi Antonov An-24 samolyoti bilan toʻldirildi. Antonov An-24 samolyotining kelishi bilan yoʻlovchi, pochta va yuk tashish hajmi keskin oshdi. Odamlar sobiq Ittifoqning koʻplab shaharlariga ucha boshladilar. 1975-yilda Tupolev Tu-154 birinchi marta aeroportga qoʻndi. Shundan soʻng, Tupolev Tu-154 samolyotining Olmaota — Tselinograd — Moskva yoʻnalishi boʻyicha muntazam parvozlari boshlandi. Akmola (Ostona) aviatorlari uchun tarixiy belgi 1998-yilda poytaxtning oʻzgarishi boʻldi. Aerodromni rekonstruksiya qilish boshlandi va nisbatan qisqa vaqt ichida yakunlandi: sunʼiy qoplamali uchish-qoʻnish yoʻlagi taxminan 3500 metrga uzaytirildi; taksi yoʻli va perron ham kengaytirildi. Yoritish tizimlari va radionavigatsiya uskunalari almashtirildi. VIP bino qurildi, aeroport majmuasi rekonstruksiya qilindi.
2005-yil 2-fevralda 25000 kvadrat metrlik yangi yoʻlovchi terminalining tantanali ochilishi bilan xalqaro aeroportni rekonstruksiya qilish boʻyicha keng koʻlamli loyiha yakunlandi. Roʻyxatdan oʻtish uchun stendlar soni ikkita bagaj tasmasi bilan birga 24 taga koʻpaytirildi. Hozirda 2-terminal ichki reyslarga xizmat koʻrsatish uchun ishlatiladi. 2015-yil 19-noyabr kuni 2400 kvadrat metrlik Biznes aviatsiya terminalining tantanali ochilishi boʻlib oʻtdi. BAT hududi soatiga 200 yoʻlovchiga moʻljallangan. Terminal binosida launj bar, konferentsiya zali, muzokaralar oʻtkazish uchun xonalar, bolali yoʻlovchilar uchun qulayliklar, dyuti-fri doʻkon, mehmonlar uchun 52 ta avtoturargoh mavjud.
Infratuzilmani rivojlantirish dasturi doirasida 2017-yilda xalqaro reyslar uchun yangi yoʻlovchi terminali qurildi. 47 000 kvadrat metr maydonni egallagan yangi terminal aeroport infratuzilmasiga qoʻnish yenglari va toʻrtta avtobus qoʻnish yoʻnalishlari boʻlgan oltita yangi samolyotlar toʻxtash joyini qoʻshadi, shuningdek, aeroportda xizmat koʻrsatish sifatini oshirishga qaratilgan turli texnologiyalar va jarayonlarni oʻz ichiga oladi.
Imkoniyatlari
Aeroport Air Astana aviakompaniyasining asosiy hab boʻlib, SCAT Airlines, arzon aviatashuvchi — FlyArystan, Qazaq Air uchun asosiy operatsion baza hisoblanadi. U ikkita yoʻlovchi terminali (T1 va T2), biznes aviatsiya terminali, shuningdek, yuk va texnik xizmat koʻrsatish inshootlariga ega. 2019-yilda u 5 099 391 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi, bu 2018-yilga nisbatan 12,1 foizga koʻpdir va u Qozogʻistondagi ikkinchi eng gavjum aeroportga aylandi. Yoʻlovchilar soni boʻyicha eng gavjum yagona yoʻnalish Olmaota hisoblanadi.
Uchish-qoʻnish yoʻlagi
Aeroport oʻrtacha dengiz sathidan 355 m balandlikda joylashgan. Aeroportda 04/22 ga belgilangan yagona faol uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud boʻlib, uning asfalt/beton yuzasi 3500 x tashkil etadi. Aeroport juda yomon ob-havo sharoitida qoʻnadigan samolyotlarni xavfsiz boshqarish uchun IIIA toifali (har ikki yoʻnalishda ham) asboblar qoʻnish tizimi (ILS) yondashuvi bilan jihozlangan, shuningdek, samolyotlarga tuman kabi kam koʻrinadigan sharoitlarda qoʻnishga imkon beradi. Aeroport Il-76, Antonov An-124 Ruslan va Boeing 747-400F oʻlchamidagi samolyotlarni qabul qila oladi.
Shuningdek, u yengil samolyotlar va barcha turdagi vertolyotlarni qabul qila oladi.
Terminallari
Ichki va xalqaro reyslar uchun alohida terminallar mavjud. Ikkala terminal ham yonma-yon joylashgan boʻlib, bitta avtoturargohga ega va tranzit yoʻlovchilar uchun birlashtiruvchi yoʻlak bor.
T1 — xalqaro terminali
Yangi xalqaro terminal („T1“ belgisi) 2017-yil iyun oyida ochilgan. Yangi terminalning rejalarida ilgari mavjud terminal binosidagi eshiklarni toʻldiruvchi 5-6 ta yangi uchib ketish eshiklari koʻrsatilgan. 47 000 kv. M. va EXPO 2017 uchun qurilishni oʻz vaqtida yakunladi va T1 — Xalqaro terminal rolini oldi. Yangi terminal Aeroport infratuzilmasiga qoʻnish yenglari boʻlgan 6 ta yangi samolyotlar toʻxtash joyini va 4 ta avtobus qoʻnish yoʻnalishini qoʻshib oldi, shuningdek, aeroportda xizmat koʻrsatish sifatini oshirishga qaratilgan turli texnologiyalar va jarayonlarni oʻz ichiga oladi. Yangi terminalda 1000 kvadrat metr umumiy ovqatlanish maydoni mavjud, savdo shoxobchalari 1300 kvadrat metr maydonni egallaydi.
T2 — ichki terminali
T2 — terminal binosi konseptsiyasi marhum yapon meʼmori Kisho Kurokava tomonidan ishlab chiqilgan. Yangi xalqaro terminalning ochilishi bilan eski terminal (hozirda „T2“ deb nomlanadi) endi ichki reyslarning joʻnash va qoʻnishlariga moʻljallangan. T2 — 2005-yilda aeroport rekonstruksiya qilinganida dastlabki va yagona terminal edi. 2005-yil 2-fevralda aeroportning T2 yoʻlovchi terminalining tantanali ochilishi boʻlib oʻtdi. Terminal maydoni 25 ming kvadrat metrdan ortiq. Roʻyxatdan oʻtish taymerlari soni — 24, bagaj tasmasi 2 ta. Aeroport dizayni sharq va gʻarb anʼanalarining uygʻunligidan iborat. Bino besh qavatli, panoramali liftlar, eskalatorlar, aerokoʻpriklar, dam olish xonalari hamda yoʻlovchilarni avtomatik roʻyxatdan oʻtkazish tizimi, aeroport doʻkonlari, restoranlar, kafelar, dorixona, call-markaz, Wi-Fi va boshqa imkoniyatlardan iborat.
Yoʻlovchi tashish
Quyidagi aviakompaniyalar Ostonaga va undan muntazam, mavsumiy va charter reyslarini amalga oshiradilar :
Eng gavjum yoʻnalishlar
Olmaota xalqaro aeroporti haftasiga 144 reys bilan eng mashhur ichki yoʻnalishga aylangan.
Aviahalokatlar
1967-yil 17-iyunda Aeroflot Li-2 (CCCP-71220) Tselinograd aeroportidan Qaragʻandi aeroportiga (hozirgi Sariarka) uchib ketib, toʻxtab qoldi va Tselinogradda uchish-qoʻnish yoʻlagiga qulab tushdi va uning 3 nafar ekipajidan 2 nafari va 3 nafar yoʻlovchisi halok boʻldi.
1989-yil 4-oktabrda Aeroflot An-24 (CCCP-46525) uchuvchilari haddan tashqari tezlik bilan qoʻnishi tufayli Tselinograd aeroportiga yaqinlashayotganda uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketdi. Samolyot qoʻnganidan soʻng aeroport panjarasining ustuniga borib urilgan. Samolyot tuzatib boʻlmaydigan darajada shikastlangan deb hisobdan chiqarilgan, biroq 4 nafar uchuvchi yoki 48 yoʻlovchidan hech biri jabrlanmagan.
2012-yilning 25-dekabr kuni Ostona xalqaro aeroportidan havoga koʻtarilgan Qozogʻiston Chegara qoʻshinlarining An-72 samolyoti ob-havoning past koʻrinishi va samolyot barometridagi texnik nosozliklar tufayli Chimkent xalqaro aeroportida uchish-qoʻnish yoʻlagiga yetmay qulab tushdi. Samolyot bortidagi 27 kishining barchasi halok boʻlgan.
Avtobus
10 va 12-sonli shahar avtobus yoʻnalishlari aeroportni Ostona shahri markazi bilan bogʻlaydi. Xizmat 06:00 dan 22:00 gacha ishlaydi va aeroportdan (aeroportdan tashqarida) shahar markaziga va aksincha, oraliq toʻxtash joylari bilan qatnaydi. Yagona tarif 10x10px150 (150 tenge).
Avtomobil va taksi
Aeroport P3 mintaqaviy yoʻlida, shahar markazidan taxminan 16,7 km (12 mi) masofada va tirbandlikka qarab, taxminan 25 daqiqalik yoʻlda joylashgan. Avtomobil va mototsikl uchun keng toʻxtash joyi mavjud. Taksilar toʻgʻridan-toʻgʻri terminal binosi tashqarisida aeroportning toʻxtash joyida ham mavjud (Yandeks. Taxi va inDriver). Koʻpgina taksi kompaniyalari aeroportga / aeroportga sayohat qilish uchun odatda mobil ilova orqali bron qilinadigan tekis tarif taklif qiladilar (odatda tarif 10x10px1650).
Adamovskiy tumani
Adamovskiy tumani (Ада́мовский райо́н; Адамау ауданы, Adamau audany) — Rossiyaning Orenburg viloyatidagi oʻttiz beshta tumandan biri, maʼmuriy va munitsipal tuman. Tumanning maydoni 6500 km2. Maʼmuriy markazi — Adamovka qishloq posyolkasi. Aholisi: 26 079 (2010-yilgi aholi ro'yxati) ; 31 133 ( 2002-yil aholini ro'yxatga olish ). Adamovka aholisi umumiy tuman aholisining 29,7 foizini tashkil qiladi.
Brinsmade (Shimoliy Dakota)
Aholisi
35 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 58,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,60 km2. Shundan 0,60 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 476 m balandlikda joylashgan.
Veltheim (Aargau)
Veltheim  Shveysariyaning Aargau kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Brugg (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 5.24 km2. 1405 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Hawley (Minnesota)
Hawley AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Clay County, Minnesota|Clay
Veltheim (Aargau)
Hududi
Veltheimning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Suomusjarvi
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Hawley (Minnesota)
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Juz
Juz:
Hawley (Minnesota)
Aholisi
2067 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 315,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,55 km2. Shundan 6,55 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 351 m balandlikda joylashgan.
Cantois
Geografiyasi
Maydoni — 8,2 km2.
Suomusjarvi
Suomusjärvi (Finlandiya tilidagi talaffuzi: [ˈsuo̯musˌjærʋi]) — Finlandiyaning eski munitsipaliteti. 2009-yil 1-yanvarda Salo bilan birlashtirildi.
North Browning
North Browning AQShning Montana shtatida joylashgan shahardir. Glacier County okrugi tarkibiga kiradi.
Suomusjarvi
U Gʻarbiy Finlandiya viloyatida joylashgan va Finlandiya janubi-gʻarbiy mintaqasining bir qismidir. Munitsipalitet 1321 kishi (2004-yil 31-dekabr) aholiga ega boʻlib, maydoni 176,53 km², shundan 16,38 km² suvdir. Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 8,25 nafar kishi. Uning maʼmuriy markazi — Kitula.
Juz
1) oʻzbek qabila uyushmalaridan biri — shning "j" lovchi shevalardagi nomi - yuz;
2) maʼmuriy-hududiy birlik. Qozoqlar 16-asr oxirida J.larga boʻlinganlar (qarang Katta juz, Kichik juz, Oʻrta juz);
Pirajoux
Pirajoux Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ain departamenti Bourg-en-Bresse tumani tarkibiga kiradi.
Juz
3) qism, ulush;
Pirajoux
Aholisi
299 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 22,7 nafar kishi.
Juz
4) yozuv qogʻozining metrik tizimda ellik taxtaga teng oʻlchov birligi;
Pirajoux
Geografiyasi
Maydoni — 13,2 km2. Dengiz sathidan oʻrtacha 192 – 237 m balandlikda joylashgan.
Juz
5) daftar, kitobcha yoki kitobning bir boʻlagi.
Suomusjarvi
Munitsipalitet bir tilda fin edi.
Berezina qoʻriqxonasi
BEREZINA QOʻRIQXONASI — Belorussiyaning Vitebsk va Minsk viloyatlaridagi qoʻriqxona. Berezina daryosi havzasining yuqori oqimida. 1925-yilda tashkil etilgan. Maydoni 76201 ga. Koʻl va botqokliklardan iborat. Qaragʻay, qandagʻoch va qoraqaragʻay oʻrmonlari bor. Qunduz, bobr, los, qobon yashaydi. 1979-yildan biosfera qoʻriqxonasi.
Berezina
Berezina (Бярэ́зіна) — Belarusdagi daryo, Dneprning oʻng irmogʻi. Uz. 613 km, havzasining maydoni 24,5 ming km². Berezina suv sistemasiga kiradi (Dnepr va Daugava havzalarini birlashtiradi). Oʻrtacha suv sarfi 145 m’Gʻsek. 505 km masofada kema qatnaydi. Sohilida Borisov, Bobruysk shaharlari joylashgan. 1812-yil noyabrda Napoleon I ning armiyasi Berezinani kechib oʻtgan. Berezina sohillarida 1920 i., 1941-yil va 1944-yillarda qattiq janglar boʻlgan.
Saint-Paul-lès-Dax
Saint-Paul-lès-Dax Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Landes departamenti Dax tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
10.226 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 175,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 58,3 km2.
Suomusjarvi
Tarix
Suomusjarvi birinchi marta 1540-yilda Kisko cherkovining bir qismi boʻlganida tilga olingan. 1678-yilda u oʻzining cherkov jamoasiga ega boʻldi. Jamoat cherkovi Laidike qishlogʻida joylashganligi sababli cherkov jamoasi Laidike nomi bilan ham tanilgan. 1703-yilda Suomusjarvi qishlogʻida yangi cherkov qurilgan, ammo cherkov 1722-yilda ham Laidike deb nomlangan. Suomusjarvi 1898-yilda mustaqil cherkovga aylandi.
Flavy-le-Meldeux
Flavy-le-Meldeux Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Compiègne tumani tarkibiga kiradi.
Suomusjarvi
Tarix
Suomusjärvi 2009-yilda Salo bilan birlashtirilgan.
Flavy-le-Meldeux
Aholisi
193 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 62,3 nafar kishi.
Suomusjarvi
Havolalar
Media related to Suomusjärvi at Wikimedia Commons
Brayan Kortez
Brayan Xosu Kortes Fernandes ( Brayan Josué Cortés Fernández ; 1995-yil 11-mart, Ikike ) - chililik futbolchi, Kolo-Kolo klubi va Chili terma jamoasi darvozaboni.
Klubdagi karerasi
Kortes o'z shahrining "Deportes <a href="./Iquique" rel="mw:WikiLink" data-linkid="128" data-cx="{&quot;adapted&quot;:true,&quot;sourceTitle&quot;:{&quot;title&quot;:&quot;Икике&quot;,&quot;thumbnail&quot;:{&quot;source&quot;:&quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/97/Iquiquechile.jpg/80px-Iquiquechile.jpg&quot;,&quot;width&quot;:80,&quot;height&quot;:113},&quot;description&quot;:&quot;город в Чили, административный центр одноименной провинции и области Тарапака&quot;,&quot;pageprops&quot;:{&quot;wikibase_item&quot;:&quot;Q14440&quot;},&quot;pagelanguage&quot;:&quot;ru&quot;},&quot;targetTitle&quot;:{&quot;title&quot;:&quot;Iquique&quot;,&quot;thumbnail&quot;:{&quot;source&quot;:&quot;https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Iquique_theater.jpg/80px-Iquique_theater.jpg&quot;,&quot;width&quot;:80,&quot;height&quot;:60},&quot;pageprops&quot;:{&quot;wikibase_item&quot;:&quot;Q14440&quot;},&quot;pagelanguage&quot;:&quot;uz&quot;},&quot;targetFrom&quot;:&quot;link&quot;}" class="cx-link" id="mwHA" title="Iquique">Ikike</a>" klubi tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. 2013-yilning 21-iyulida Chili kubogi doirasida Antofagastaga qarshi o‘yinda u jarohat olgan Rodrigo Naranyoni o‘rniga maydonga tushib, jamoada ilk bor debyut qildi. Xuddi shu mavsumda Kortes mamlakat kubogi sohibiga aylandi. 2014-yilning 30-martida u Chili Primerasida Nyublensega qarshi debyut qildi. 2018-yil boshida esa Kortes Kolo-Kologa ko'chib o'tdi. 6-may kuni "Everton"ga qarshi o'yinda "Vina del Mar" nomli yangi jamoada debyut qildi.
Xalqaro karyerasi
2013-yil boshida Kortes Chili yoshlar terma jamoasi safida Argentinada bo'lib o'tgan Janubiy Amerika yoshlar chempionatida ishtirok etdi. Turnirda u Paragvay jamoasiga qarshi o'yinda maydonga tushdi va uchrashuvning eng yaxshi futbolchisi deb topildi. O'sha yilning yozida Kortes Turkiyada bo'lib o'tgan yoshlar o'rtasidagi jahon chempionatida ishtirok etdi. Turnir davomida u zaxira darvozaboni bo'ldi va biror marta ham maydonga tushmadi.
2015-yil boshida Kortes Urugvayda o'tkazilgan Janubiy Amerika yoshlar chempionatida ikkinchi bor ishtirok etdi. Turnirda u zaxira darvozabon vazifasini o'tadi va bir daqiqa ham maydonga tushmadi.
Räni
Räni - Estoniya janubidagi Tartu okrugi, Kambja cherkovidagi kichik tuman, Tartu shahrining janubi-g'arbiy tomonida joylashgan. Okrugda 466 nafar aholi istiqomat qiladi (2010-yil 1-sentabr holatiga).
Paradinas de San Juan
Paradinas de San Juan Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Salamanca provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 35,63 km2. Aholisi — 493 kishi (2010).
John Atta Mills
Professor John Evans Atta Mills (talaffuzi: Jon Evans Atta Millz; 21-iyul, 1944) Gana prezidentidir (2009-2014).
Janaura
Janaura — Gruziyadagi qishloq. Ozgureti munitsipalitetida joylashgan. Aholisi 156 kishi (2014).
Manbalar
.
Jujan xonligi
JUJAN (AVAR) XONLIGI (taxminan 402—555-yillar) — ilk oʻrta asrdagi jujanlar xonligi. Sharqda Koreya, shim.da Baykal koʻli, jan.da Moʻgʻuliston choʻllari, gʻarbda Qorashahargacha boʻlgan hududni egallagan. Mil. 5-asr boshlarida jujanlar xoni Shelun (Toʻlunxon (402—410) tele yoxud gochi (baland qonchqiliklar, hozirgi uygʻurlar ajdodi) qabilalarini oʻz atrofiga toʻplab xonlikka asos solgan. Xulyuy (Xoʻliu 410—414) davrida esa shim.-dagi, Yenisey boʻylaridagi negu va xe-vey qabilalari buysundirilgan. J. (A).x hududi Tolan qogʻon davrida (414—431) ancha kengaygan. Oʻtiya qogʻon (431—444) qoʻshni Toʻbo xonligi bilan kuda tutinib, 438 y. Oltoy turklarini boʻysundirgan va ular yordamida temirdan ishlangan qurollar bilan oʻz qoʻshinini qurollantirgan.
J.(A)x. Chulun (Toʻgʻochin 444—464) va Yoʻching (Uchin 464—485) qogʻonlar davrida Sharqiy Turkistondagi Qutqu hun davlatini agʻdarib (460), Turfan xonligini tiklagan va Xoʻtan viloyatiga qadar bosib kelgan (470), Toʻlunxon II (Boʻkxudu 485—492) davrida J(A).x. ichki nizolar tufayli zaiflashgan, qoʻshni Baland qonchqi xonligini barpo etilishi kuchli raqib paydo boʻlganidan darak berardi. Keyinchalik eftaliylar (oq hunlar) qonchqiliklar bilan birgalikda J(A).x. bilan urush olib borgan. Oynogʻoy (Anaxuan 522—552) qogʻon turkiy qavmlar bilan boʻlgan jangda magʻlub boʻlib, oʻzini oʻzi oʻldirgan. 555 y. J(A).x. turkiylar tomonidan batamom tugatilgan. Jujanlarning bir qismi Gʻarbga yoʻl olib, Dunay daryosining oʻrta oqimi boʻylarida Avar xonligi barpo etganlar.
Malang
Malang — Indoneziyadagi shahar, Yava o.ning sharqiy qismida, Semeru vulkani etagida. Aholisi 765 ming kishi (1990-yillar oxirlari). Transport yoʻllari tuguni. Brantas daryosi havzasidagi plantatsiyalar (kofe, kauchuk, shakarqamish) rayonining savdo markazi. Malang mahsulotlari qayta ishlanadi. Oziq-ovqat, toʻqimachilik, mebel korxonalari, tamaki fabrikasi, universitet bor. Shahar yaqinida Kidal (13-asr oʻrtalari), Singasari (1300), Jago (13-asr) ibodatxonalari saqlangan.
7
7-Yuliy Sezar kalendari boʻyicha Shanba kunidan boshlanadi. Oʻsha paytda u Metellus va Nervaning Konsullik yili deb nomlangan. Ushbu yil uchun nomlanishi Oʻrta asrlarning boshlaridan beri, Anno Domini taqvimi davri Evropada nom berish yillari orasida keng tarqalgan usul boʻlib kelgan.
Joniston
Joniston — Buxoro viloyati Kogon tumanidagi qishloq. Joniston (جانستان) lugʻaviy maʼnosi „jon oluvchi“. Koʻchma maʼnosi koʻrkamligi, jozibardorligi bilan jonga orom berib, hayratga soluvchi makon. Joniston asl maʼnoda qoʻllanilsa, teskari mazmun kelib chiqadi. Yaʼni murakkab tabiiy tuzilishga egaligi bilan yashash va jon saqlash uchun noqulay joy.
Wilhelmsburg (Vorpommern)
Wilhelmsburg  Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Uecker-Randow tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 47,04 km2. 845 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Wilhelmsburgning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Ceglie Messapica
Ceglie Messapica Italiyaning Apuliya mintaqasida joylashgan kommunadir. Brindisi provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 130 km2. 21 370 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Tremestieri Etneo
Tremestieri Etneo Italiyaning Sitsiliya mintaqasida joylashgan kommunadir. Catania provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 6 km2. 21 362 nafar aholi istiqomat qiladi.
Jujanlar
Yana qarang Jujan xonligi
Capian
Capian Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Bordeaux tumani tarkibiga kiradi.
Berezniki
Berezniki (1933-yilgacha Usolye-Solikamskoye) — Rossiya Federatsiyasi Perm viloyatidagi shahar (1932-yildan). Kama suv ombori sohilidagi port. Berezniki stansiyasi. Aholisi 197,6 ming kishi (1999). Shahar yaqinida 17-asrdan ishga tushirilgan osh tuzi, kaliy va magniy tuz konlari bor. Kime sanoati markazi („Uralkaliy“, „Soda“, „Azot“ ishlab chiqarish birlashmalari, kimyo zavodi va boshqalar), titanmagniy kombinati, elektrotexnika, metallsozlik, oziq-ovqat va yengil sanoat korxonalari mavjud. Drama teatri, oʻlkashunoslik muzeyi bor. 16 asrdayoq tuz olingan. 1883-yilda Rossiyada birinchi soda zavodi qurilgan.
Melsheim
Melsheim Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Bas-Rhin departamenti Strasbourg-Campagne tumani tarkibiga kiradi.
Capian
Aholisi
624 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 34,3 nafar kishi.
Melsheim
Aholisi
534 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 102,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,2 km2. Dengiz sathidan 158 – 236 m balandlikda joylashgan.
Capian
Geografiyasi
Maydoni — 18,2 km2.
Belsxill
Belsxill — Shotlandiyaning markazida, Nort-Lankshir okrugida joylashgan shahar.
Tarix
Ushbu shahar Belmila qishlogʻining oʻrnida paydo boʻlgan boʻlib, qishloq haqidagi ilk malumotlar 1654 — yilga oid. Dastavval, qishloq bir-necha koʻchalardan iborat boʻlgan. U yerda ishchi xalq kun kechirgan. 1810 — yilda Belmila qishlogʻi oʻrnida yangi joy, Belsxill shahri paydo boʻlgan. 19 - asrning oʻrtasida shahar atrofida tosh koʻmirlar va temir rudalar topilgan. Oʻsha joylarda shaxtalarga asos solingan, bu esa, oʻz navbatida shaharning rivojlanishiga va aholi sonining oʻsishiga sabab boʻlgan.
1870 — yilda esa Belsxillda shifoxonaga asos solingan. 1-jahon urushi paytida u yuqumli kasalliklarga ixtisoslashgan, 1917 — yilda esa, u yoʻnalishini oʻzgartirib, tugʻruqxonaga aylantirilgan.
Foydalanilgan adabiyotlar
https://www.visitlanarkshire.com/explore/bellshill/
Malakka sultonligi
thumb|Malakka sultonligi (en) Malakka sultonligi (Kesultanan Melayu Melaka) — Jan Sharkiy Osiyodagi malayyalar daaaati (1402/03—1511). Markazi — Malakka. Ravnaq topgan davrida (15-asrning 2-yarmi) uning tarkibida Malakka yarim orol, Riau, Linga arxipelaglari, Sumatraning sharqiy qirgʻogʻi kirgan. Asoschisi — Majapaxit shahzodasi Parames-vara. 1424—45 yillarda Malakka sultonligida hinduizm va islom tarafdorlari oʻrtasida liniy nizolar sodir boʻlgan. 1445-yil bu kurashda islom tarafdorlari gʻolib chiqqan va taxtni roja Kosim egallagan; u Muzaffarshoh 1 nomi bilan Malakkaning 1 sultoni boʻlgan. Shu davrdan eʼtiboran Malakka sultonligidagi hokimiyat eski malayya-yapon zodagonlari qoʻlidan musulmon savdogarlari bilan ittifoq boʻlgan yangi mulkdorlar qoʻliga oʻtgan. Malakka sultonligi kuchli markazlashgan davlat boʻlgan. Savdo, ayniqsa, tashqi savdo juda katta rol oʻynagan. Hindiston, Yaqin va Oʻrta Sharq mamlakatlari Malakka porti orqali Xitoydan ipak, Malayya arxipelagidan ziravorlar tashigan. Malakka sultonligidan qoʻshni davlatlarga qalay chiqarilgan. . Malakka sultonligi Jan.-Sharqiy Osiyoda islom dinini tarqatishning markazi boʻlgan. Malakka sultonligi mavjud boʻlgan davri — malayya madaniyatining ravnaq topgan davri hisoblanadi. Malayya tili — Jan.-Sharqiy Osiyoning kundalik tiliga aylangan.
Malakka sultonligidagi oʻzaro ichki nizolardan foydalangan portugaliyalik mustamlakachilar 1511-yil d’Albukerki qoʻmondonligida Malakka sultonligini tugatgan.
Iqtisodiyot nazariyasi
Iqtisodiyot nazariyasi — insonlarning cheksiz ehtiyojlarini qondirish uchun cheklangan resurslardan samarali foydalanishni va xoʻjalik yuritish jarayonida turli tomonlar orasida yuzaga keluvchi munosabatlarni oʻrganuvchi fan. Economics atamasi qadimgi yunon tilidagi οἶκος (oikos, „uy“) + νόμος (nomos, „odat“ yoki „qonun“), demak „uy (xoʻjaligi)ni yuritish qoidalari“ yigʻindisi οἰκονομία (oikonomia, „uy xoʻjaligini boshqarish“) soʻzidan olingan.
Iqtisodiyot nazariyasi fani koʻpgina maktab va yoʻnalishlardan iborat. Iqtisodiyot fani mudom oʻzgarishda boʻlgani sababli uning taraqqiyoti va tarixiy retrospektivasi bilan iqtisodiyot tarixi fani shugʻullanadi.
Iqtisodiyotning qonun-qoidalari, tushunchalari va rivojlanish tamoyillarini oʻrganuvchi umumiqtisodiy va nazariy fan. Iqtisodiyot nazariyasi xorij mamlakatlarida „Ekonomiks“, „Ekonomika“ va „Siyosiy iqtisod“ nomlari bilan, MDH mamlakatlarida „Iqtisodiyot nazariyasi“ nomi bilan yuritiladi. Iqtisodiyot nazariyasi iqtisodiyotni umumiy jihatidan va har bir iqtisodiy tizimga tadbiqan oʻrganadi, iqtisodiy hodisalarni mikro va makro hamda jahon iqtisodiyoti darajasida tahlil etadi. Bu fan Oʻzbekistonda „Iqtisodiy bilim asoslari“ sifatida maktablarda, „Iqtisodiyot asoslari“ sifatida kollej va akademik litseylarda va „Iqtisodiyot nazariyasi“ sifatida oliy oʻquv yurtlarida oʻrganiladi. Iqtisodiyot nazariyasi ijtimoiy fan boʻlib, tovar va xizmatlarning ishlab chiqarilishi, taqsimlanishi va isteʼmol qilinishi jarayonlarini oʻrganadi.
Iqtisodiyot nazariyasining predmeti kishilarning cheklangan iqtisodiy resurslar sharoitida muqobil xoʻjalik yuritish asosida oʻz ehtiyojlarini qondirishga qaratilgan xattiharakatlari, ularni belgilovchi iqtisodiy shartsharoitlar hisoblanadi. Bu fan xoʻjalik yurituvchi subʼyektlarning (firmalar, xonadon, ayrim individ va davlat) iqtisodiy xattiharakatlarini yaxlitlikda oʻrganadi. Uning tadqiqot obʼyekti iqtisodiy hodisalar boʻlib, ular ishlab chiqarish, ayirboshlash, taqsimot va isteʼmol sohasida yuz beradi. Tabiiy sharoit — bu iqlim, tuproqning tuzilishi, yer osti boyliklarining mik, dori, oʻsimlik va hayvonot dunyosidan, odamlarning ish qobiliyatidan iboratki, bu omillar iqtisodiy faoliyatga taʼsir etmay qolmaydi.
Iqtisodiyot nazariyasi oʻz predmetini bir qator uslubiy tamoyillarni qoʻllagan holda oʻrganadi: barcha iqtisodiy hodisalarning yaxlitligini, iqtisodiy tizim hosil etishini, bu tizimda ulardan har biri oʻz oʻrniga ega boʻlishini, ular bir-biriga taʼsir etishini nazarda tutadi; iqtisodiy voqelikni qotib qolgan holda emas, balki rivojlanishda va yangilanishda olib qaraydi, bir voqelik oʻrniga boshqasi yuzaga kelishi, shaklan eski hodisalarda yangi mazmun boʻlishini hisobga oladi; insonning xoʻjalik faoliyatiga nafaqat iqtisodiyot, balki tabiat qonunlari ham taʼsir etishiga eʼtibor beradi. Tabiat kishilik jamiyati boʻlmasada, mavjud boʻlaveradi, lekin jamiyat tabiatdan tashqarida boʻla olmaydi, chunki u tabiat resurslarini ishlatish bilan boglik, tabiat iqtisodiyotning moddiy asosi; iqtisodiyotdagi oʻzgarishlar tabiatdagi oʻzgarishlarga qaraganda gʻoyat tez boradi, shu sababli iqtisodiyotning rivojlanish qonunlari doimo oʻzgarib turadi; tabiiy hodisalar kishilar ishtirokisiz oʻzoʻzidan yuz bersa, iqti-sodiy hodisalar kishilar faoliyati orkali yuz beradi, ammo bu faoliyatni obyektiv sharoit taqozo etadi; iqtisodiyot nazariyasi texnologiyani bevo-sita oʻrganmasada, uning iqtisodiyotga taʼsirini chetlab oʻtmaydi, aksincha, hisobga oladi. U texnika-texnologiyani joriy etish yoki etmaslikning iktisodiy chegaralarini nazariy asoslaydi; iqtisodiyotni sof holda emas, balki unga ijtimoiy-siyosiy, ruhiyaxloqiy, milliy-demokratik omillar taʼsirini inobatga olib oʻrganadi. Iqtisodiyot — ijtimoiy xayotning bir qismi, shuning uchun jamiyat ham uning taʼsiridan xoli emas.
Iqtisodiyot nazariyasi siyosatni oʻrganmasada, uning iqtisodiyotga taʼsiri bilan shugʻullanadi, chunki toʻgʻri tanlangan siyosat iqtisodiyotga ijobiy, aksincha boʻlganda esa unga salbiy taʼsir oʻtkazadi. Iktisodiy vaziyatni hisobga oladigan, shu vaziyatda qonunlarning amal qilishi, binobarin, iqtisodiy zarurat mavjudligini, uni yuzaga chiqarish chora-tadbirlarini belgilovchi siyosat iqtisodiy rivojlanishga faol taʼsir etadi. Shu maʼnoda iqtisodiyotni siyosatning ilmiy asosi deb hisoblash mumkin. Iqtisodiyot nazariyasi iqtisodiyotdagi turli hodisalar, jarayonlarni oʻrganganda ular qonun-tushunchalar darajasida ilmiy jihatdan yzohlab beriladi.
Iqtisodiy tushunchalar — iqtisodiyotni oʻrganishda qoʻllaniladigan nazariy bilimlar boʻlib, ular real iqtisodiy voqelikning ilmiy ifoda etilishidir. Ular 2 guruhga boʻlib oʻrganiladi: Umumiqtisodiy tushunchalar — iqtisodiy taraqqiyotning hamma bosqichlariga xos tushunchalar, mas, mehnat, ishlab chiqarish, mahsulot, ish kuchi, resurs kabilar. Ayrim ijtimoiy-iqtisodiy tizimga xos tushunchalar, mas, pul, talab, taklif, baho, kredit, emissiya, inflyasiya kabilar ayrim tizimga xosdir. Iqtisodiyot nazariyasida iqtisodiy jarayon va hodisalarning belgilarini umumlashtirish asosida iqtisodiy qonunlar taʼriflanadi.
Iqtisodiyot nazariyasining eng asosiy taxdil usuli — bu abstraksiyalash (mavhumlashtirish) asosida xulosalar chiqarishdir.
Gʻarbdagi „Ekonomiks“ mualliflari R. Makkonnell va L. Bryu yozishicha, nazariya — bu laboratoriya fani emas. Shu sababli nazariyada ilmiy abstraksiyalash usuli bosh oʻrin tutadi. Bu usul — iqtisodiy hodisalarni ularga taʼsir etuvchi oʻtkinchi, ikkinchi darajali faktlardan xoli etgan tarzda taxdil etib, nazariy umumlashtirish, ilmiy xulosalar chiqarishdir. Bu usul iqtisodiy hodisalarning tabiatini bilish, ularga xos qonuniyatlarni ochish imkonini beradi.
Abstraksiyalash asosida tushunchalar va qonunlar taʼriflanadi, ular ilmiy muomalaga kiritiladi. Abstraksiyalash yuz berganda iqtisodiyotga oid asosiy, muqim, doimo yuzaga chiqib turadigan faktlar ajratib olinadi, ular oʻrtasidagi bogʻlanish aniqlanadi. Bularning hammasi tafakkur orqali bajariladi. Abstraksiyalash boʻlmasa gʻoyat koʻp, tartiblanmagan faktlar orasida oʻralashib qolib nazariy xulosa qilib boʻlmaydi. Abstraksiyalash — bu iqtisodiyotning nazariy modelini yaratishdir.
Iqtisodiyot nazariyasida tarixiy va mantiqiy usullar ham bor. Tarixiy usul hodisalarni rivojlanishda olib qaraydi. Mantiqiy usul turli hodisalarning ichki mantiqiy aloqalarini anikdab, umumiy xulosa chiqarishda qoʻllanadi.
Iqtisodiyot nazariyasida miqdoriy va sifat tahlili birgalikda qoʻllaniladi. Miqdoriy taxlil yuz berganda iqtisodiy — matematik modellashtirish ham ishtirok etadi. Bunda iqtisodiy oʻzgarishlar miqdoran taxlil etiladi, ular oʻrtasidagi aloqa bogʻlanishlar ham miqdoran oʻlchanadi, ularning naqadar oʻzgarishi baholanib, prognozlar ishlab chiqiladi. Bu usul yordamida iqtisodiy modellar yaratiladi (qarang Iqtisodiy tarakqiyot modeli). Iqtisodiyot nazariyasida gipoteza va paradigmalar qoʻllanadi. Ilmiy paradigma bu Iqtisodiyot nazariyasida qabul qilingan taxlil usullariga tayangan holda hal etiladigan muammoni qanday yechimi boʻlishini belgilashdir.
Iqtisodiyot nazariyasi, asosan, uch vazifani bajaradi: a) iqtisodiyot qonuniyatlarini idrok etish, iqtisodiy bilim berish, iqtisodiy savodxonlikni oshirish; b) boshqa iqtisodiy fanlar uchun asos sifatida xizmat qilish, ularga nazariy negiz boʻlish; v) iqtisodiy siyosatga doir amaliy tavsiyalar berish, siyosatni ishlab chiqishda nazariy tayanch boʻlish. Iqtisodiyot nazariyasi boshqa iqtisodiy fanlar bilan uzviy boglangan. Birinchidan, ularning yutuqlarini umumlashtirgan holda yangi xulosalar bilan boyib boradi. Ikkinchidan, umumiqtisodiy nazariyaga oid xulosalar bilan qurollantirgan holda ularning rivojlanishiga koʻmaklashadi.
Iqtisodiyot nazariyasi faniga 17-asrda Yevropada asos solingan, bu bozor munosabatlarining rivojlanishi bilan bogʻliq boʻlib, uning qonun va qoidalarini bilishga intilish Iqtisodiyot nazariyasini yuzaga keltirgan. U Gʻarbda paydo boʻlsada, uni oziqlantirgan iqtisodiy gʻoyalar dastlab Sharqda, xu-susan, Markaziy Osiyoda shakllangan. Bu oʻrinda Abu Ali ibn Sino, Abu Nasr Farobiy, Abu Rayhon Beruniy, Alisher Navoiy, Amir Temur, Mirzo Ulugʻbek asarlarini eslash kifoyadir. Iqtisodiyot nazariyasi dastlab „Siyosiy iqtisod“ nomi bilan yuzaga kelgan. Bu tushunchani birinchi marta A. Monkretyen (Fransiya) oʻzining „Siyosiy iqtisod xaqida traktat“ asarida (1615 y.) qoʻllagan. A. Monkretyen va T. Man (Angliya) Iqtisodiyot nazariyasidagi merkantilizm oqimiga asos solishgan.
Ulardan soʻng fiziokratlar maktabi paydo boʻldi (18-asr). Uning eng yirik namoyandasi „Iqtisodiy jadvallar“ kitobining (1758 y.) muallifi F. Kene (Fransiya)dir. Iqtisodiyot nazariyasi tarixda eng nufuzli oʻrin egallagan oqim bu klassik siyosiy iqtisod boʻlib, uning namoyandalari A. Smit va D. Rikardo (Angliya) hisoblanadi (qarang Klassik siyosiy iqtisod maktablari). Bu maktab 18-asr oxiri — 19-asrning boshlarida tanilgan va ob-roʻli oqim hisoblangan. 19-asrning 2-yarmidan 20-asr boshlariga qadar Iqtisodiyot nazariyasida marjinalizm maktabi asosiy oʻrinni egallab keldi. Buning asosiy vakillari K. Menger, F. Vizer, E. Byom-Baverk (Avstriya), U. Jevons hisoblanadi.
Ikkinchisi — keynechilik yoʻnalishi boʻlib, uning yirik vakillari J. M. Keyns (Angliya), J. Robinson (Angliya), A. Xansen va P. Samuelson (AQSH)lar hisoblanadi.
Uchinchisi — institutsional ijti-moiy yoʻnalish boʻlib, uning koʻzga koʻringan vakillari T. Veblen, J. Komons, U. Mitchell, J. Gelbreyt (AQSH). 21-asr boshiga kelib, monetarizm maktabi ustuvorlikka ega boʻldi, chunki uning tavsiyalari koʻpchilik mamlakatlardagi iqtisodiy siyosatda oʻzining amaliy ifodasini topdi.
Alexandrtorte
Aleksandrtorte, Alexandr Torte yoki Aleksandr Torte nomi bilan ham tanilgan (Aleksandra kūka, Aleksandra torte), - Aleksandr III ning Latviyaning bugungi poytaxti Rigaga tashrifi munosabati bilan tayyorlangan shirinlik.
Odatda malinali konservalar yoki malina murabbosidan tayyorlangan shirinlik, anʼanaviy ravishda tushlik yoki kechki ovqat shirinligi sifatida isteʼmol qilinadi. Uni isteʼmol qilishdan bir kun oldin tayyorlash kerak, chunki tort qattiq muzlatilishi lozim.
Shunga oʻxshash shirinlik Daniyada mavjud boʻlib, hindbærsnitte deb nomlanadi. Nemis tilida xuddi shu nomdagi torte mavjud boʻlib, uning asosiy tarkibiy qismi sifatida bodom va vino qoʻshiladi.
deb nomlangan shirinlikning Finlandiya versiyasi Rossiya podshosi Aleksandr I sharafiga nomlangan va 1818-yildan beri ishlab chiqariladi.
Ahmad Karahisari
thumb| [[Anʼom surasi|En'om surasi Ahmad Karahisori tomonidan mutlaq, sulus va nasih xattotlik bilan yozilgan.]] Ahmad Karahisari (toʻliq ismi: Ahmed Şemseddin Karahisariy ;1468,Afyonkarahisar—1556, Istanbul ),usmonli xattot.
Afyonkarahisarda tug'ilgan.Uning oilasi va ta'limi haqida etarli ma'lumot yo'q. II. Ma’lumki, u Boyazid hukmronligining ilk yillarida ta’lim olish uchun Istanbulga borib, Istanbulda vafot etgan. U boshqa koʻplab Usmonli xattotlaridan farqli oʻlaroq,Shayx Hamdulloh usulini emas,Yoqut-i Mustasimiy(Yoqut Mustaʼsimiy Jamal-ad-Din Abul-Majd )harakatini qoʻllagan va bu uslubning eng yaxshi namunalarini bergan.Tulus va nasih yozuvining eng yaxshi namunalari unga tegishlidir. Karahisariyning bu uslubi “Yokut-i Rum ”deb nomlangan. Uning uslubi faqat shogirdlari bo'lgan bir nechta xattotlar tomonidan qabul qilingan va boshqa Usmonli xattotlarining e'tiborini jalb qilmagan. Buning eng muhim sababi, barcha Usmonli xattotlarining piri sifatida qabul qilingan Shayx Hamdullohning katta ta’siridir.
Uning eng muhim asari Buyuk Sulaymonning iltimosiga ko'ra yozilgan va hozirgacha Topkapi muzeyida saqlanayotgan katta hajmdagi Qur'ondir.
U yozishga olib kelgan texnikasi va yangiliklari jihatidan Shayx Hamdulloh va Hofiz Usmon bilan bir qatorda Usmonlilarning eng muhim uchta xattotlaridan biri sanaladi.Karahisori uslubi vakillaridan uning shogirdi Hasan Chalabiy(Hasan b. Ahmad)( vaf. 1594) ustozi kabi mashhur rassomdir.
Epopeya
Epopeya (epos va yun. — yarataman, ijod qilaman) — umumxalq muammosi tasvir etilgan yirik hajmli epik asar. Qadimgi (yoki qahramonlik) E. hamda yangi zamon E.si kabi bosqichlarga boʻlinadi. Badiiy soʻz taraqqiyotining ilk bosqichida E. xalq qahramonlik eposining koʻrinishlaridan biri hisoblangan. E.ning xalq ogʻzaki ijodi negizida yuzaga kelgan mumtoz namunalari sirasiga yunonlarning "Iliada" va "Odisseya", hindlarning "Mahabharata" va "Ramayana", fransuzlarning "Roland haqida qoʻshiq", nemislarning "Nibelunglar haqida qoʻshiq", oʻzbeklarning "Goʻroʻgʻli", "Alpomish" va boshqalar asarlari kiradi. Bu xil E.lar mazmuni murakkab va koʻp qirrali boʻlib, unda muayyan xalqning shakllanish davridagi turmushi, buyuk qahramonliklar, xalq taqdirida roʻy bergan keskin oʻzgarishlar aks etadi. E. qahramonlari qiyofasida u yoki bu xalqning orzuintilishlari, qudrati va ulugʻvorligi oʻz ifodasini topadi. Badiiy fantaziya darajasiga koʻtarilgan obrazlilik, tasvirlanayotgan hodisalarning favqulodda moʻʼjizaviyligi, bayonning batafsilligi, syujet qamrovining keng va koʻlamdorligi, badiiy tasvir vositalarining yorqin hamda taʼsirchanligi qadimiy E.ga xos badiiy-estetik belgilardir.
Keyinchalik yozma adabiyotning ayrim vakillari E.ga xos miqiyos va koʻlamdorlikni oʻzlarining individual ijodlariga koʻchirishga urinib, hajman yirik, mazmunan xalq hayotidagi muhim hodisalarni aks ettiruvchi asarlar yaratishga tutindilar (Vergiliy, "Eneida"; T. Tasso, "Ozod qilingan Quddus"; Volter, "Genriada" va boshqalar).
Uygʻonish davriga kelib, Yevropada ijtimoiy munosabatlarning keskin oʻzgarishi yangi davrning tabiati va ehtiyojlariga mos keladigan E. yaratilishini talab etdi. Natijada Dante, Rable, Servantes va boshqalar buyuk ijodkorlar tomonidan E.ning qadimiy koʻrinishlaridan ham shaklan, ham mazmunan farq qiladigan va yangi zamon talablariga javob bera oladigan yorqin namunalari yaratildi ("Ilohiy komediya", "Gargantyua" va Pantagryuel", "Don Kixot" va boshqalar). Forsiy va turkiy adabiyotlardagi "Xamsa" asarlari ham jamiyat oldida turgan oʻta dolzarb hayotiy muammolarning monumental yoʻsinda aks ettirilishi jihatidan E. talablariga javob bera oladi.
Yevropa adabiyotida maʼrifatchilik davrida realistik romanning shakllanishi E.ning yangi tipini vujudga keltiradi. Olamni realistik tarzda ifoda etgan E.lar yuzaga keldi (G.Fildingning "Topib olingan Tom Jons tarixi", Balzakning "Inson komediyasi", L. Tolstoyning "Urush va tinchlik", F.Dostoyevskiyning "Akauka Karamazovlar" singari romanE.lari). Mazkur romanE.larning asosiy xususiyati ularda xalklar taqsirining, muayyan tarixiy jarayonning, umumxalq, umumjahon ahamiyatiga molik muammolarning keng va atroflicha aks ettirilganligida koʻrinadi. 20-asr adabiyotida romanE.ning yaxshi namunalari yaratildi. Oʻzining janr mohiyatiga koʻra, E. xarakteridagi qator monumental asarlar yuzaga keldi (M.Sholoxovning "Tinch Don", A.Tolstoyning "Sarsonliksargardonlikda", U.Folknerning "Qoʻrgʻoncha" va boshqalar). Bu E.larda jamiyat tarixiy taraqqiyotining muayyan jarayonlari hamda oʻsha muhitga xos qahramonlar xarakterining shakllanish yoʻllari butun murakkabligi bilan teran aks ettirilgan.
Qozoqboy Yoʻldoshev, Islom Yoqubov.
Italiya avtomobilsozlik sanoati
thumb| Fiat 4 HP (1899-yil) — bu Fiat tomonidan ishlab chiqarilgan birinchi avtomobil. thumb| 1910-yillarda Italiyaning [[Turin shahrida avtomobil sanoatining xaritasi. ]] Italiyaning avtomobilsozlik sanoati — mamlakatda eng katta ish beruvchilardan xisoblanib, 2006-yilning koʻrsatkichlariga koʻra mamlakatda 250 000 dan ortiq kishi 2131 ta avtomobilsozlikga bogʻliq firmalarda ish faoliyatini yuritadi. Italiyaning avtomobilsozlik sanoati oʻzining avtomobillarning dizayni va kichik shahar uchun moʻljallangan avtomobillari va superkarlari bilan mashhurdur. Avtomobilsozlik sanoati Italiya yalpi ichki mahsulotining 8,5 foizini tashkil qiladi.
Italiya Yevropa va butun dunyodagi eng yirik avtomobil ishlab chiqaruvchilardan biridir.
Bugungi kunda Italiya avtomobilsozlik sanoatida deyarli Fiat Group ustunlik qiladi; 2001-yilda ishlab chiqarilgan transport vositalarining 90 % dan ortigʻi shu kompaniyaga tegishlidir. Fiat oʻzining oʻziga xos va ommaviy bozor modellari qatorida Alfa Romeo va Lancia markalari hamda Maseratining ekzotik markalariga egalik qiladi.
Italiya avtomobillari har-yili oʻkaziladigan-yilning eng yaxshi avtomili unvonini (bular qatorida Fiat avtomobillari eng koʻp marotaba bu sovrunni qoʻlga kiritgan) va Jahondagi eng yaxshi avtomobil sovrinlarini qoʻlga kiritgan.
Tarix
Italiyaning avtomobilsozlik sanoati 1880-yillarning oxirida boshlangan boʻlib, 1884-yilda Enriko Bernardi benzin yoqilgʻisida harakatlanadigan uch tsiklni yaratishiga qaramasdan, Stefanini-Martina mamlakatdagi birinchi ishlab chiqaruvchi deb tan olindi
Avtomobilsozlik sanoati jadal rivojlana boshladi va ishlab chiqaruvchilar qatoriga quyidagi kompaniyalar kirdi: Aquila Italiana, Fratelli Ceyirano, Società Anonima Italiana Darracq — Darracq, Diatto, Itala, Junior, Lancia, Società Ceirano Automobili Torino, STAR Rapid, SPA va Zust.
1990-yillarda Italiya avtosanoati Yevropada uchinchi va dunyoda 5-oʻrinni egalladi,-yillik ishlab chiqarish hajmi 2 millionga yaqin edi (1989-yilda maksimal koʻrsatkich — 2,222,774). Ammo 2011-yilda u yarim asr ichida birinchi marta 800 mingdan pastga tushdi va hozirda Evropada 6-oʻrinda va dunyoda 19-oʻrinda.
Bugungi kunda Italiya avtomobilsozlik sanoati dizay va texnologiyalar boʻyicha dunyodagi muhim ishtirokchilaridan biri boʻlib qolmoqda va Fiat kompaniyasi Italiyadan tashqarida boʻlgan katta sarmoyalarga ega, shu jumladan 2014-yil yanvar holatiga koʻra kompaniya Amerikaning Chrysler avtomobil ishlab chiqaruvchi kompaniyasining 100 foiz ulushini qoʻlga kiritgan. Fiatning erishgan katta yutuqlariga uning 2007-yildan beri ishlab chiqariladigan yangi Fiat 500 rusumli shahar avtomobillari sababchi hisoblanadi, garchi bu modelning ishlab chiqarilishi Italiyada emas, balkim Polsha va Meksikada yoʻlga qoʻyilgan.
Ishlab chiqarish koʻrsatkichlari
Italiyada avtoulov ishlab chiqarish koʻrsatkichlari
Ishlab chiqaruvchilar
Italiya avtomobil ishlab chiqaruvchilari quyidagilarni oʻz ichiga oladi: Mavjud boʻlmagan ishlab chiqaruvchilar:
Muhammad al-Xatib
Muhammad ibn Abdulloh al-Xatib at-Tabriziy, al-Umariy (Valiyuddin) (hijriy 737-yil (milodiy 1337-yil)dan keyin vafot etgan) — muhaddis.
Juzv
Juzv (arab. — qism, boʻlak) — aruzning eng kichik unsuri. Harf va harakatlarni unli va undosh tovushlarga ajratish mumkin, arab yozuvida 28 undosh harf (tovush) bor. Unli harflar esa uchta: alif, yo, vov, bu 3 unlini choʻziq deb ham aytishadi, shu bilan birga, undosh harflarning osti yo ustiga qoʻyiladigan ost, ust belgilar bilan koʻrsatiluvchi (qisqa) unlilar ham bor, ular uchta: zabar - a; zir - i, e; pish - u, oʻ. Aruzning kichik boʻlagi boʻlgan J. shu harf va harakatlardan yasaladi, bu hol boʻgʻin tushunchasiga zid emas, chunki boʻgʻin ham shu unli va undosh harf (tovush)lardan tashkil topadi.