Uydan_majburiy_tartibda_ko‘chirish
Oshkoralik
Sud muhokamasining oshkoralik prinsipi O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 113-moddasi, Fuqarolik protsessual kodeksining 12-moddasi , „Sudlar to‘g‘risida“gi Qonunning 7-moddasida mustahkamlangan. Unga ko‘ra, barcha sudlarda ishlar muhokamasi oshkora o‘tkaziladi. Davlat siriga, farzandlikka olish siriga taalluqli maʼlumotlar mavjud bo‘lgan ishlar bo‘yicha va qonunda nazarda tutilgan boshqa hollarda ishning muhokamasi yopiq sud majlisida o‘tkaziladi. Ishda ishtirok etuvchi shaxslarning shaxsiy hayoti to‘g‘risidagi maʼlumotlar oshkor bo‘lishini oldini olish, yozishmalar sirini va qonun bilan qo‘riqlanadigan boshqa sirni saqlash maqsadida yopiq sud muhokamasi o‘tkazilishiga yo‘l qo‘yiladi. „Davlat sirlarini saqlash toʻgʻrisida“gi, „Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari to‘g‘risida“gi qonunlari , shuningdek Konstitutsiyamizning 17-moddasiga koʻra , FPKning 234-moddasida fuqarolarning yozishmalari, telegraf xabarlari va boshqa xabarlar sir saqlash maqsadida ularning shaxsiy yozishmalari, telegraf xabarlari va boshqa xabarlari shu yozishma, telegraf xabarlari va boshqa xabarlarni o‘zaro almashgan shaxslarning roziligi boʻlmasa yopiq sud majlisida o‘qib eshittiriladi hamda tekshiriladi. Shuningdek, Oila kodeksining „Farzandlikka olishni sir saqlash“ deb nomlangan 153-moddasi, shuningdek xalqaro manba sifatida „Fuqarolik va siyosiy huquqlar to‘g‘risida“gi xalqaro paktning 14-moddalari ushbu ijtimoiy munosabat bilan bogʻliq harakatlarni tartibga soladi. Ish muhokamasi to‘liq yoki qisman yopiq sud majlisida o‘tkazilishiga faqat qonunda nazarda tutilgan asoslarga ko‘ra yo‘l qo‘yiladi. Ish muhokamasini yopiq sud majlisida o‘tkazish haqidagi ajrim eʼlon qilinganidan so‘ng protsess ishtirokchilari bo‘lmagan shaxslar, ommaviy axborot vositalari vakillari sud majlisi zalidan chetlashtirilib va bu sud majlisi bayonnomasida qayd etiladi. Yopiq sud majlisi o‘tkazilganda ishni elektron tarzda shakllantirishga yo‘l qo‘yilmaydi. Protsess ishtirokchisining iltimosnomasiga binoan, sud shaxsiy hayot daxlsizligini yoki qonun bilan qo‘riqlanadigan maʼlumotlar sir saqlanishini taʼminlash maqsadida fuqarolik ishini, shuningdek, maʼmuriy huquqiy munosabatlardan kelib chiqqan ishni yopiq sud majlisida ko‘rib chiqishga haqli. Sud muhokamasini yopiq sud majlisida o‘tkazilishi to‘g‘risidagi iltimosnoma nafaqat o‘z shaxsiy manfaatlari borasida iltimosnoma kiritayotgan shaxs va (yoki) uning vakili tomonidan, balki boshqa shaxslar huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish vakolati berilgan shaxslar (masalan, prokuror, vasiylik va homiylik organi va h.k.) tomonidan ham berilishi mumkin. Ish natijasi bo‘yicha chiqariladigan qaror besh kundan so‘ng taraflarga berilishini maʼlum qilgan. Oʻzbekiston qonunchiligiga koʻra, yopiq sud majlislarini o‘tkazishda qonuniylikni taʼminlash maqsadida ish sudlov ishlari yuritishning barcha qoidalariga rioya qilingan holda ko‘riladi. Ish sudning yopiq majlisida ko‘rilishidan qatʼi nazar ish yuzasidan sudning hal qiluv qarori barcha hollarda oshkora eʼlon qilinishi shart sanaladi. Sudning hal qiluv qarori ishning sud muhokamasi tugaganidan keyin darhol qabul qilinishi va alohida hollarda, o‘ta murakkab ishlar yuzasidangina asoslantirilgan hal qiluv qarorini tayyorlash ko‘pi bilan besh kunga kechiktirilishi mumkinligi, ammo shunda ham hal qiluv qarorining xulosa qismini sud ishning muhokamasi tugallangan majlisning o‘zidayoq eʼlon qilishi, sud ishda ishtirok etuvchi shaxslar asoslantirilgan hal qiluv qarori bilan qachon tanishib chiqishi mumkinligini eʼlon qilinadi. Hal qiluv qarori chiqqanidan soʻng 10 kun ichida apellatsiya instansiyasiga, yoki apellatsiya instansiyasining ajrimi chiqqanidan soʻng 1 yil ichida kassatsiya instansiyasiga shikoyat qilishi mumkin. Sudning hal qiluv qarori, agar uning ustidan shikoyat qilinmagan boʻlsa, apellatsiya shikoyati berish muddati oʻtganidan keyin qonuniy kuchga kiradi. Hal qiluv qarori ustidan apellatsiya shikoyati berilgan taqdirda, hal qiluv qarori, agar u bekor qilinmagan boʻlsa, ishni apellatsiya instansiyasi sudi koʻrib chiqqanidan keyin qonuniy kuchga kiradi. Bu borada professor M.K.Treushnikov „Prinsiplardan birining buzilishi boshqa prinsipning ham buzilishiga olib keladi“ deya soʻz yuritgan. Oshkoralik prinsipining qonuniy istisno holati buzilishi ayni paytda sudning faqat qonunga boʻysunishi prinsipini ham cheklaydi.