cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xuroson (tarixiy viloyat)
Katta shaharlari
Parfiya podsholigining markazi (miloddan avval 250 — milodiy 224). Xuroson nomi sosoniylar davridan maʼlum. Xuroson 3-asrdan 18-asr oʻrtalarigacha hozirgi Eronning shimoliy-sharqiy qismi, Marv vohasi, hozirgi Turkmaniston ning janubiy qismi va Afgʻoniston ning shimoliy va shimoliy-gʻarbini oʻz ichiga olgan. Mashhad, Nishopur, Marv, Balx, Hirot, Tuye, Saraxs, Obivard, Niso, Sabzavor Xurosonning muhim shaharlari boʻlgan. VII asr oʻrtalarida uni arablar egallagan. Arab xalifaligi tanazzulga uchragach, Xuroson Tohiriylar, Safforiylar, Somoniylar, Gʻaznaviylar, Saljuqiylar, Xorazmshohlar, Hulokuiylar, Safaviylar tarkibiga kirgan (9 — 14-asrlar). 8-asrdan 13-asrning 20-yillarigacha Xuroson Yaqin va Oʻrta Sharqda iqtisodiy jihatdan eng rivojlangan hududlardan biri boʻlgan. U qoʻshni davlatlarga qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, mevalar, ipak, jun, moʻyna chiqargan. Shuningdek, Xurosonda kumush, qoʻrgʻoshin, mis va temir rudalari, oltin, oltingugurt, toʻtiyo, margimush, marmar, malaxit va boshqa qazib chiqarilgan, toʻqimachilik avj olgan. 1220 va 1223-yillarda Xurosonga moʻgʻullar hujum qilib vayron etgan; aholisining koʻpchiligi qirib tashlangan. Shundan keyin Xuroson avvalgi mavqeiga chiqa olmagan. XIV asr oxirida Amir Temur Xurosonni istilo qilgan, 1510 —1736-yillar Safaviylar davlatlariga tobe boʻlgan. Keyinchalik Xurosonning bir qismi (Hirot viloyati va Balx) Afgonistonga, bir qismi Eronga qoʻshilgan.
Chunsin
Chunsin, Yuychen, Basyan - Xitoyning jan.gʻarbiy qismidagi shahar, Szyalinszyan daryosining Yanszi daryosiga quyilish yerida. Sichuan provinsiyasida. Aholisi 3,2 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari). Transport yoʻllari chorrahasi. Aeroport bor, daryo porti. Mamlakatning yirik savdo va sanoat markazlaridan. Qora metallurgiya, sanoat jihozlari, priborsozlik, kimyo, rezina, neftni kayta ishlash, toʻqimachilik, oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. Qurilish materiallari ishlab chiqariladi. universitet va boshqa oliy oʻquv yurtlari, 2 issiklik elektr styasi, GES kaskadi bor. Shaharga 3 ming yil avval asos solingan. 1937—46 yillarda Xitoyning vaqtinchalik poytaxti boʻlgan. Ch. yaqinidan toshkoʻmir qazib olinadi.
Atropin
Atropin (lotincha Atropinum) – ituzumdoshlar oilasiga mansub o`simliklar: belladonna (Atropa belladonna), mingdevona (Hyoscyamus niger), bangidevonaning ba'zi turlari (Datura stramonium) tarkibida mavjud bo`lgan o`simlik alkaloidi.
Sinonimi - Atropinum sulfuricum.
Valperga
Valperga Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Turin provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 11 km2. 3136 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Atropin
Fizik-kimyoviy xossalari
Hidsiz, oq rangli donador yoki kristallchalardan iborat bo`lgan kukun. Suv va spirtda oson eriydi. Eritmalari neytral xossaga ega. In'eksion eritmalariga, stabilizatsiyalash uchun, pH 3,0-4,5 bo`lgan xlorid kislota qo`shiladi. 30 daqida davomida +100oC temperaturada sterillanadi.
Atropin optik jihatdan harakatsiz: fiziologik faol levorotatoriya va fiziologik faol bo'lmagan dekstrorotatsion izomerlar aralashmasi. Leyvorotator izomeriga giotsiamin deyiladi va atropindan 2 baravar faolroq. O'simliklarda uchraydigan tabiiy alkaloid bu giotsiamin; alkaloidni kimyoviy izolatsiyasi bilan u asosan rasemik shaklga - atropinga aylanadi.
Organizmga ta'siri
Atropinning asosiy farmakologik xususiyati uning m-xolinergik retseptorlarini blokirovka qilish qobiliyatidir; u shuningdek n-xolinergik retseptorlarga ta'sir qiladi (juda zaif bo'lsa ham). Shuning uchun atropin selektiv bo'lmagan m-xolinergik retseptorlari blokerlariga tegishli.
Chiqarilish shakli
<ul><li> 1 ml liampula va shprits-tyubiklarda 0,1% li eritma ko`rinishida</li> <li>kukun ko`rinishida</li> <li>0,0005 grammli tabletkalar (0,5 mg)</li> <li>ko`z uchun 1% li surtma va plastmassa penallar yoki shisha flakonlarda ko`z plyonkalari ko`rinishida (har bir plyonkada 1,6 mg atropin sulfati — Membranulae ophthalmicae cum Atropini sulfatis bo`lgan 30 dona plyonka)</li> <li>atropin sulfatining 1% li ko`z tomchilari ko`rinishida, 5 ml li flakonda </li></ul>
Gilliam (Missouri)
Gilliam AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. Saline County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
222 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Allemans
Aholisi
540 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 28,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 18,8 km2.
Utkal universiteti
universitetlar
right|thumb|200x200px| Utkal universitetiga markaziy kirish UTKALSKIY University (Eng. Utkal universiteti) - Bhubaneshvar shahridagi universitet, Orissa, Hindiston. Oris shtatidagi eng qadimgi universitet va Hindistonda tashkil etilgan sanasi bo'yicha 17-o'rin. 1943 yil 30 iyunda Orissa qonunchilik majlisining farmoni bilan tashkil etilgan. UTKALSKY Universiteti 288 kollejni o'z ichiga oladi - ushbu ko'rsatkich bo'yicha universitet Hindiston universitetlari orasida birinchi o'rinlardan birini egallaydi. left|thumb|180x180px| Utkal universitetining 75 yilligi munosabati bilan 2018 yil Hindiston pochta markasi
Clovis (California)
Clovis AQShning California shtatida joylashgan shahardir. Fresno okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
97218 nafar aholi istiqomat qiladi (2011). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Chumolixoʻrlar
Chumolixoʻrlar (Myrmecophagidae) — chala tishlilar turkumiga mansub sut emizuvchilar oilasi. 3 uruqqa mansub 3 turi bor: katta Ch. (gavdasi 100— 120 sm, dumi 60—90 sm, ogʻirligi 18—23 kg), tamandua (gavdasi 55 sm cha, ogʻirligi 3—5 kg), kichik Ch. (gavdasi 18 sm cha, dumi 20 sm cha, ogʻirligi 0,5 kg cha). Katta Ch.ning yelkasi va dumidagi tuklar juda uzun (40 sm cha), tumshugʻi naysimon, tishlari yoʻq; oldingi oyoqlaridagi tirnogʻi mustahkam, ilmoqsimon qayrilgan. Tamandua va kichik Ch. dumi tuksiz. Ch. okshomda va tunda faol. Asosan, chumoli va termitlar uyasini buzib, ularni yopishqoq uzun (60 sm cha) tili bilan tutib yeydi. Yilda bitta bola tugʻadi. Ch. Meksikadan Boliviyagacha boʻlgan joylarda, Braziliya va Shim. Argentinaning tropik oʻrmonlari hamda butazor dashtlarida tarqalgan. Katta Ch. kamayib ketgani uchun muhofazaga olingan.
Saint-Pierre-de-Curtille
Saint-Pierre-de-Curtille Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Savoie departamenti Chambéry tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
409 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 41,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,9 km2. Dengiz sathidan 229 – 621 m balandlikda joylashgan.
Absorbsiya/yutilish (elektromagnit nurlanish)
Fizikada elektromagnit nurlanishning yutilishi (absorbsiya) — materiyaning (odatda atomlarda bogʻlangan elektronlar) foton energiyasini qanday qabul qilishi va shuning uchun elektromagnit energiyani yutuvchi ichki energiyasiga (masalan, issiqlik energiyasi) aylantirishidir. Yorugʻlik toʻlqinlarining muhit boʻylab tarqalayotganda intensivligining zaiflashuv yoki asta-sekin kamayishidir. Toʻlqinlarning yutilishi odatda ularning intensivligiga bogʻliq boʻlmasa-da (chiziqli yutilish), maʼlum sharoitlarda muhitning shaffofligi toʻlqin intensivligiga qarab oʻzgarib turadigan omil bilan oʻzgaradi va toʻyingan yutilish (yoki chiziqli boʻlmagan yutilish) sodir boʻladi.
Absorbsiyani miqdoriy aniqlash
Absorbsiyani miqdoriy baholash uchun quyidagi usullar qoʻllaniladi
Bu miqdorlarning barchasi, maʼlum darajada, nurlanishni qanchalik yaxshi qabul qilishini oʻlchaydi. Ularning amaliy foydalari qoʻllanilishiga qarab oʻzgaradi
Absorbtsiyani oʻlchash
Absorbsiya sirtga tushadigan yutilishgan yorugʻlik miqdorini aniqlaydi (qaytish yoki sinish oʻrniga). Bu Buger-Lambert-Ber qonuni orqali muhitning boshqa xususiyatlari bilan bogʻliq boʻlishi mumkin.
Barcha toʻlqin uzunliklari uchun adsorbsiyaning aniq oʻlchovlari moddani aniqlashga imkon beradi (spektroskopiya). Shuning uchun namuna bir tomondan yoritiladi va oʻtgan yorugʻlikning intensivligi oʻlchanadi.
Ilovalar
right|thumb| Elektromagnit nurlanishning turli toʻlqin uzunliklari, shu jumladan [[Yorugʻlik|koʻrinadigan yorugʻlik uchun Yerning atmosfera oʻtkazuvchanligi (yoki shaffofligi) ning taxminiy sxemasi]] Absorbsiyani oʻlchash koʻplab faoliyat sohalarida qoʻllaniladi
South Henderson (Shimoliy Karolina)
South Henderson AQShning Shimoliy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Vance County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1220 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 5 km2. Shundan 5,0 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Saligney
Saligney Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Dole tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
153 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,1 km2. Dengiz sathidan 199 – 354 m balandlikda joylashgan.
Aldeanueva de Santa Cruz
Aldeanueva de Santa Cruz Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Ávila provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 8,44 km2. Aholisi — 146 kishi (2010).
Schürensöhlen
Schürensöhlen Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Herzogtum Lauenburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 2,75 km2. 148 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Schürensöhlenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Saint-Pôtan
Aholisi
735 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 36,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 20,0 km2.
NGC 2991
NGC 2991 Arslon yulduz turkumidagi S0 tipli galaktikadir.
Clare (New York)
Clare AQShning New York shtatida joylashgan shahardir. St. Lawrence okrugi tarkibiga kiradi.
NGC 2991
Ushbu obyektni John Herschel 1827-yilda kashf etgan.
Clare (New York)
Aholisi
105 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
NGC 2991
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Clare (New York)
Geografiyasi
Maydoni — 251,9 km2. Shundan 250,2 km2 quruqlik, 1,7 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 350 m balandlikda joylashgan.
Mamxeg
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Mamxeg (Мамхег) — Rossiyaning Adigeya Respublikasidagi Shovgenovskiy tumanida joylashgan Mamxegskoye aholi punktiga qarashli qishloq va maʼmuriy markaz. 2018-yilda hududda jami 24 ta koʻcha mavjud boʻlib, aholi soni 1985 kishidan iborat edi.
Geografiyasi
Mamxeg Fors daryosi sohilida, Xakurinoxabldan (tuman maʼmuriy markazi) avtomobil yoʻlidan 3 km janubi-gʻarbda joylashgan. Xakurinoxabl — eng yaqin qishloq posyolkasi.
Etnik kelib chiqishi
Qishloq aholisi etnik jihatdan maxmeg va cherkas qabilalari vakillari hisoblanadi.
Churra (qo‘y zoti)
Churra (shuningdek, ispancha Churro nomi bilan ham tanilgan)  — Kastiliya va Leondagi Zamora provinsiyasida paydo boʻlgan qadimgi iberiya qoʻy zoti. Qoʻylar Zamorana pishlog‘i uchun sut beradi, goʻshti ham qadrlanadi. .
Churra (Amerika chegarachilari tomonidan „churro“ deb oʻzgartirilgan)  birinchi marta XVI asrda Shimoliy Amerikaga olib kelingan va ispan qoʻshinlariga ozuqa sifatida ishlatilgan. XVII asrga kelib, churra Rio Grande vodiysining yuqori qismidagi ispan koʻchmanchilari orasida mashhur zot bo‘lgan. Churra podalarini navaxolar ham bosqinlar va savdo-sotiq yoʻli bilan qoʻlga kiritdilar va tez orada ularning iqtisodiyoti va madaniyatining muhim qismiga aylandi.
Çayköy (Gölyaka)
Chaykoʻy — Turkiyaning Düzce viloyatining Goʻlyaka tumaniga qarashli qishloq hisoblanadi. Aholisi 178 nafar (2022).
Ma'lumotnomalar
<references group="" responsive="1">
Aureliyalar
Aureliyalar – Dengiz likopchalari (Aurelia) – ssifomeduzalar sinfi diskomeduzalar turkumiga mansub meduzalar urugʻi. Tanasi soyabon shaklida, diametri 5–10 sm, baʼzan 40 sm gacha. Soyaboni atrofida juda koʻp kalta paypaslagichlari, ular asosida 8 ta statotsistlari joylashgan. Ogʻzi soyabonining ostki qismida, kvadrat shaklida. Ogʻiz atrofidan 4 ta ogʻiz boʻlaklari osilib turadi. Aureliyalarning shaffof tanasi orqali oshqozon devorida joylashgan 4 ta qizgʻish taqasimon jinsiy bezlari koʻrinib turadi. Aureliyalar soyaboni devori muskullarining qisqarishi tufayli sekin suzadi. U hayot siklida jinsiy meduza bosqichini jinssiz polip bosqichi bilan almashtirib turadi. 7 turi maʼlum. Qora, Boltiq, Barens, Oq dengizlarda Aureliyalar aurita keng tarqalgan, baʼzan suv yuzasida juda koʻp miqdorda paydo boʻladi. Uzoq Sharq dengizlarida bu tur bilan birga Aureliyalar limbata uchraydi. Aureliyalar baliklarga oziq boʻladigan mayda plankton organizmlar va baliq chavoklari bilan oziqlanib, baliqchilikka ziyon keltiradi.
Valprato Soana
Valprato Soana Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Turin provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 70 km2. 127 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Osterwitz
Osterwitz Avstriyaning Shtiriya yerida joylashgan kommunadir. Deutschlandsberg (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 45.36 km2. 158 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Vaghatur
Vaghatur — Armanistonning Syunik viloyati Tegh tumanidagi qishloq.
Gilman City
Gilman City AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. Daviess County en Harrison County (Missouri)|Harrison County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
384 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 2,2 km2. Shundan 2,2 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Niddatal
Niddatal Germaniyaning Hessen yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Wetteraukreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 40,21 km2. 9211 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Niddatalning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Gorka Kizimskaya (Xarovsk tumani, Vologda)
Gorka Kizimskaya (Горка Кизимская)  — Rossiya Federatsiyasining Vologda viloyati Xarovsk tumanida joylashgan qishloq. Xarovsk viloyat markaziga avtomobil yo'li bilan masofa 61 km, Popovka munitsipaliteti markaziga 7 km.
2002 yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, aholi soni 10 kishi.
Aebtissinwisch
Aebtissinwisch Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Steinburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 3,04 km2. 64 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Aebtissinwischning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Karben
thumb|123x123px| Metilen eng oddiy karbendir. Organik kimyoda karben ikki va ikki taqsimlanmagan valentlik elektronlari bo'lgan neytral uglerod atomini o'z ichiga olgan molekuladir. Umumiy formulasi R\s:C\sR' yoki R\dC: bu yerda R o'rinbosar yoki vodorod atomlarini ifodalaydi.
"Karben" atamasi o'ziga xos birikmaga ham tegishli bo'lishi mumkin:CH2, shuningdek, metilen deb ataladi, boshqa barcha karben birikmalari rasmiy ravishda olingan asosiy gidrid. Karbenlar elektron tuzilishiga qarab singl yoki uchlik deb tasniflanadi. Ko'pgina karbenlar juda qisqa umr ko'radilar, ammo doimiy karbenlar ma'lum. Yaxshi o'rganilgan karbenlardan biri diklorokarbendir Cl2C: xloroform va kuchli asosdan in situ hosil bo'lishi mumkin.
Tuzilmalar va bog'lanishlar
right|thumb| Bir va uch karbenlar Karbenlarning ikki klassi singl va uchlik karbenlardir. Yagona karbenlar spin juftlashgan. Valentlik bog'lanish nazariyasi tilida molekula sp2 gibrid tuzilishini qabul qiladi. Triplet karbenlarda ikkita juftlashtirilmagan elektron mavjud. Ko'pgina karbenlar, azot, kislorod yoki oltingugurt va ikki valentli uglerod bilan bog'langan galogenidlar o'rnini bosadiganlardan tashqari, chiziqli bo'lmagan uchlik asosiy holatga ega. Elektron juftlarini berishi mumkin bo'lgan o'rinbosarlar juftlikni bo'sh p orbitalga delokalizatsiya qilish orqali singlet holatini barqarorlashtirishi mumkin. Agar yagona holatning energiyasi etarli darajada kamaytirilsa, u aslida asosiy holatga aylanadi.
Bog'lanish burchaklari triplet metilen uchun 125-140 ° va singlet metilen uchun 102 ° (EPR tomonidan aniqlanadi).
Oddiy uglevodorodlar uchun triplet karbenlar odatda singlet karbenlarga qaraganda 8 kkal /mol (33 kJ /mol) barqarorroqdir. Barqarorlik qisman Xundning maksimal ko'plik qoidasi bilan bog'liq.
Trilet karbenlarni barqarorlashtirish strategiyalari qiyin. 9-fluoreniliden deb ataladigan karben taxminan 1,1 kkal/mol (4,6 kJ/mol) energiya farqiga ega bo'lgan singl va triplet holatlarning tez muvozanatlashuvchi aralashmasi ekanligi ko'rsatilgan. Biroq, ftoren karben kabi diaril karbenlarning haqiqiy karbenlar ekanligi munozarali, chunki elektronlar shu darajada delokalizatsiyasi mumkinki, ular aslida biradikallarga aylanadi. Siliko eksperimentlarida uchlik karbenlarni silil va sililoksi karbenlar, ayniqsa triflorosilil karbenlar kabi elektropozitiv geteroatomlar bilan termodinamik jihatdan barqarorlashtirish mumkinligini ko'rsatadi.
Reaksiyalari
right|frame| Alkenlarga karben qo'shilishi Singlet va triplet karbenlar divergent reaktivlikni namoyon qiladi. Singlet karbenlar odatda elektrofillar yoki nukleofillar sifatida cheletropik reaksiyalarda ishtirok etadilar. To'ldirilmagan p-orbitali bo'lgan yagona karbenlar elektrofil bo'lishi kerak. Triplet karbenlarni diradikallar deb hisoblash mumkin va ular bosqichma-bosqich radikal qo'shimchalarda ishtirok etadilar. Triplet karbenlar ikkita juftlashtirilmagan elektronga ega bo'lgan oraliqdan o'tishi kerak, singlet karben esa bitta kelishilgan bosqichda reaksiyaga kirishishi mumkin.
Ushbu ikki reaktivlik rejimi tufayli singlet metilenning reaksiyalari stereospesifik, triplet metilenniki esa stereoselektivdir. Bu farq karbenning tabiatini tekshirish uchun ishlatilishi mumkin. Misol uchun, diazometanning sis -2-buten yoki trans - 2 -buten bilan fotolizi natijasida hosil bo'lgan metilenning har biri 1,2-dimetilsiklopropan mahsulotining bitta diastereomerini beradi: sis dan sis va transdan trans, bu shuni isbotlaydi. metilen singldir. Agar metilen uchlik bo'lsa, mahsulot alkenning boshlang'ich geometriyasiga bog'liq bo'lishini kutish mumkin emas, balki har bir holatda deyarli bir xil aralashma.
Muayyan karbenning reaktivligi o'rnini bosuvchi guruhlarga bog'liq. Ularning reaktivligiga metallar ta'sir qilishi mumkin. Karbenlar amalga oshirishi mumkin bo'lgan reaksiyalarning ba'zilari C-H bog'lariga qo'shilish, skeletning qayta tuzilishi va qo'sh aloqalarga qo'shilishdir. Karbenlarni nukleofil, elektrofil yoki ambifil deb tasniflash mumkin. Misol uchun, agar o'rnini bosuvchi bir juft elektronni berishga qodir bo'lsa, karben elektrofil bo'lmaydi. Birlamchi, ikkilamchi va uchinchi darajali C-H-bog'larni farq qilmaydigan metilenga qaraganda alkil karbenlar ancha tanlab kiradi.
Siklopropanatsiya
right|thumb|300px| Karben siklopropanatsiyasi Karbenlar siklopropanlarni hosil qilish uchun qo'sh bog'larga qo'shiladi. Singletli karbenlar uchun kelishilgan mexanizm mavjud. Triplet karbenlar mahsulot molekulasida stereokimyoni saqlamaydi. Qo'shilish reaksiyalari odatda juda tez va ekzotermikdir. Aksariyat hollarda sekin qadam karben hosil bo'ladi. Alken-siklopropan reaksiyalari uchun ishlatiladigan taniqli reagent Simmons-Smit reaktividir. Ushbu reagent mis, rux va yod tizimi bo'lib, bu yerda faol reagent yodometilsink yodid ekanligiga ishoniladi. Reagent gidroksi guruhlari bilan komplekslanadi, shuning uchun qo'shilish odatda bunday guruhga qo'shiladi.
C-H kiritish
thumb| Karben kiritish Qo'shimchalar - karben reaksiyalarining yana bir keng tarqalgan turi. Karben asosan mavjud bog'lanishga o'tadi. Afzallik tartibi odatda:
Qo'shish bir bosqichda sodir bo'lishi mumkin yoki bo'lmasligi mumkin.
Intramolekulyar kiritish reaksiyalari yangi sintetik eritmalarni taqdim etadi. Umuman olganda, qattiq tuzilmalar bunday qo'shimchalarni amalga oshirishga yordam beradi. Intramolekulyar kiritish mumkin bo'lganda molekulalararo qo'shimchalar ko'rinmaydi. Moslashuvchan tuzilmalarda besh a'zoli halqa shakllanishi olti a'zoli halqa shakllanishiga afzallik beriladi. Ham molekulalararo, ham intramolekulyar qo'shimchalar metall markazlarida xiral ligandlarni tanlash orqali assimetrik induksiyaga moslashtiriladi.
Alkiliden karbenlar siklopenten qismlarini shakllantirishni taklif qilishlari bilan o'ziga jalb qiladi. Alkiliden karben hosil qilish uchun ketonga trimetilsilil diazometan ta'sir qilishi mumkin.
Karben dimerizatsiyasi
right|frame| Vanzlik muvozanati Karbenlar va karbenoid prekursorlari alkenlarni hosil qilish uchun dimerizatsiya reaksiyalariga kirishishi mumkin. Bu ko'pincha kiruvchi yon reaksiya bo'lsa-da, u sintetik vosita sifatida ishlatilishi mumkin va polialkiniletenlarning sintezida to'g'ridan-to'g'ri metall karben dimerizatsiyasi qo'llanilgan.
Organometall kimyoda karben ligandlari
Organometall turlarida LnMCRR' formulalari bo'lgan metall komplekslari ko'pincha karben komplekslari sifatida tavsiflanadi. Bunday turlar erkin karbenlar kabi reaksiyaga kirishmaydi va kamdan-kam hollarda karben prekursorlaridan hosil bo'ladi, turg'un karbenlardan tashqari. O'tish metall karben komplekslarini ularning reaktivligiga ko'ra tasniflash mumkin, birinchi ikkita sinf eng aniq belgilangan:
right|thumb|220x220px| Alken metatezasi uchun Grubbs katalizatorlarining "ikkinchi avlodi" NHC ligandiga ega.
Karbenlarning ishlatilishi
Karbenlarning keng miqyosda qo'llanilishi tetrafloroetilenning sanoat ishlab chiqarishidir, teflonning kashshofi. Tetrafloroetilen difluorokarbenning vositachiligi orqali hosil bo'ladi:
Karbenlarni C-H bog'lanishlariga kiritish keng qo'llanilgan, masalan, polimerik materiallarni funksionallashtirish va yopishtiruvchi moddalarni elektrodavolash. Ilovalar  sintetik 3-aril-3-triflorometil diazirinlarga, issiqlik, yorug'lik, yoki kuchlanish bilan faollashtirilishi mumkin bo'lgan karben prekursoriga tayanadi.
Tarix
Karbenlar birinchi marta Eduard Buxner tomonidan 1903-yilda toluol bilan etil diazoatsetatning siklopropanatsiya tadqiqotlarida ilgari surilgan. 1912-yilda Hermann Staudinger diazometan va oraliq mahsulot sifatida CH 2 bilan alkenlarni siklopropanlarga aylantirdi. 1954-yilda Doering dixlorokarben sintetik foydaliligini namoyish etdi.
Coachella (California)
City Of Coachella AQShning California shtatida joylashgan shahardir. Riverside okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
40704 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 74,981 km2. Shundan 74,981 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha -20.74 m balandlikda joylashgan.
Chusovaya
Chusovaya — Rossiya Federatsiyasidagi (Chelyabinsk, Sverdlovsk va Perm viloyatlari) dare. Kama daryosining chap irmogʻi (Oʻrta Uraldan boshlanib Kama suv omboriga kuyiladi). Uzunligi 592 km, havzasining maydoni 23 ming km². Yuqori oqimida vodiysi keng; oʻrta oqimida tor kanonlardan, quyi oqimida tekislikdan oʻtadi. Kama GES kurilishi munosabati bilan quyi qismini suv bosgan. Irmoqlari: oʻngdan — Mejevaya Utka, Koyva, Usva va chapdan — Revda, Lisva. Qor va yomgʻir suvlaridan toʻyinadi. Oʻrtacha suv sarfi 222 m³/sek. Noyab. da muzlab, aprelda muzdan boʻshaydi. Yogʻoch oqiziladi, kema qatnaydi. Ch. boʻyida Pervouralsk, Chusovoy shaharlari qurilgan.
South Rosemary (Shimoliy Karolina)
Aholisi
2843 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 15,9 km2. Shundan 15,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Alles-sur-Dordogne
Alles-sur-Dordogne Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Dordogne departamenti Bergerac tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
321 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 34,1 nafar kishi.
Yaʼqub as-Samarqandiy
(Abu Isʼhoq) Yaʼqub ibn Yusuf ibn Xolid ibn Molik ibn Sannon al-Lol as-Samarqandiy (hijriy 265-yil (milodiy 879-yil)da vafot etgan) — Samarqand ahlidan, ilm izlash va hadis jamlashga chanqoq bo‘lgan. Xushmuomala, to‘g‘ri yo‘ldagi kimsa bo‘lib, ulamolardan hadis rivoyat qilgan, ulamolar hamundan rivoyat qilganlar.
Saint-Quay-Perros
Saint-Quay-Perros Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Côtes-d'Armor departamenti Lannion tumani tarkibiga kiradi.
Clarendon (New York)
Clarendon AQShning New York shtatida joylashgan shahardir. Orleans okrugi tarkibiga kiradi.
Saint-Quay-Perros
Aholisi
1482 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 315,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,7 km2.
Clarendon (New York)
Aholisi
3,648 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 91,2 km2. Shundan 91,2 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 186 m balandlikda joylashgan.
Saint-Pierre-de-Genebroz
Saint-Pierre-de-Genebroz Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Savoie departamenti Chambéry tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
264 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 43,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,1 km2. Dengiz sathidan 380 – 1313 m balandlikda joylashgan.
Auskultatsiya
thumb|300px|Laennek stetoskop bilan bemorni studentlar ishtirokida davolaydi Kartina Teobalda Chartrana Auskultatsiya (lotincha auscultatio – eshitish) – Ichki aʼzolarda yuzaga keladigan tovushlarni eshitib, ular faoliyatini va holatini tekshirish usuli. Masalan, yurak urishini eshitib, uning sogʻ yoki kasalligini aniqlash. Auskultatsiyada badanning tegishli qismiga shifokor quloq tutadi (bevosita Auskultatsiya) yoki maxsus asboblar (stetoskop, fonendoskop yoki stetofonendoskop) qoʻyib eshitib koʻradi (bilvosita Auskultatsiya). Auskultatsiya tibbiyot amaliyotida yurak, oʻpka, qon tomir kasalliklarini, shuningdek qon bosimini aniqlashda muhim diagnostik ahamiyatga ega.
Warren William
Uorren Uilyam (1894-yil 2-dekabr – 1948-yil 24-sentabrda tugʻilgan Uorren Uilyam Krech ) 1930-yillarning boshlarida juda mashhur boʻlgan Brodvey va Gollivud aktyori edi; keyinchalik u " Pre-kod qiroli" laqabini oldi. U Perri Meyson rolini ijro etgan birinchi aktyor edi.
Yoshlik
Uorren Uilyam Krexning oilasi Germaniyaning Turingiyadagi Bad Tennstedt shahrida tug'ilgan. Uning bobosi Ernst Vilgelm Krex (1819 yilda tug'ilgan) inqilob paytida 1848 yilda Germaniyadan qochib, avval Fransiyaga, keyin esa AQShga hijrat qilgan. U 1851 yilda Mathilde Growga turmushga chiqdi va olti farzand ko'rdi. Friman E. Krech, Uorrenning otasi 1856 yilda tug'ilgan. Taxminan 25 yoshida Friman Minnesota shtatidagi Aitkin shahriga ko'chib o'tdi va u erda 1885 yilda The Aitkin Age gazetasini sotib oldi. U 1890 yil 18 sentyabrda savdogarning qizi Frensis Potterga uylandi. Ularning oʻgʻli Uorren 1894-yil 2-dekabrda tugʻilgan
Karyera
left|thumb| Deyv Dude (Uilyam) va Apple Enni ( Mey Robson ) "Bir kunlik xonim" filmida (1933) 1920-yilda oʻzining birinchi Brodvey spektaklida maydonga tushgan Uilyam tez orada Nyu-Yorkda oʻzi uchun nom qozondi va 1920-1931-yillarda Brodveyda 20 dan ortiq spektakllarda ishtirok etdi. Bu davrda u “Xudoni unutgan shahar” (1922) va “Talonchilik ” (1923) kabi ikkita ovozsiz filmda ham suratga tushgan.
Shaxsiy hayot va o'lim
Uorren Uilyam 1948 yil 24 sentyabrda 53 yoshida ko'p miyelomdan vafot etdi. Bir necha oydan keyin xotini vafot etdi. U 1960 yil fevral oyida Gollivud shon-shuhrat xiyobonidagi yulduz bilan kinofilmlarni suratga olishga qoʻshgan hissasi uchun eʼtirof etilgan
Varisella
Varisella Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Turin provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 22 km2. 690 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Churrak
thumb|Anas crecca
Churrak (Anas crecca) — oʻrdaklar oilasiga mansub parranda. Ogʻirligi 200—450 g. Oyoq kafti uzun, biroq barmoqlari qisqa. Narining ustki ggati qoʻngʻir kulrang, qorni oq, baʼzan sargʻish. Koʻkragida qora dumaloq dogʻi bor. Boshi va boʻyni mallaqizgʻish, yonidan qorayashil yoʻl oʻtgan. Modasi qoʻngʻir, malla yoki kulrang xolli. Yozgi tullashdan soʻng narining tusi modasiga oʻxshash boʻlib qoladi. Ch.Gʻarbiy Yevropa, Rossiya, Eron, Shim.Gʻarbiy Mongoliya, Qozogʻiston, Oʻrta Osiyoda tarqalgan. Suv havzalari kirgʻoqlariga uya quradi; 8—11 ta tuxum qoʻyadi. Tuxumlarini modasi bosadi. Suvda yashovchi umurtqasiz hayvonlar, oʻsimliklar urugʻi, kurtagi va boshqa qismlar bilan oziqlanadi. Goʻshti mazali. Katta ovchilik ahamiyatiga ega.
NGC 2992
NGC 2992 Gidra yulduz turkumidagi Sa tipli galaktikadir.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Bohutin (Sumperk tumani)
Bohutín — Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 737 ga yaqin aholisi bor.
Qiziltepa tumani
Qiziltepa tumani — Navoiy viloyatidagi tuman. 1935-yil 9-fevral da tashkil etilgan. 1962-yil 24-dekabrda Gʻijduvon tumaniga qoʻshilgan. 1970-yil 7-dekabrda qaytadan tashkil etilgan. Shimoliy dan Konimex, Navbahor tumanlari, shimoli-sharqsan Karmana tumani, sharqdan Samarqand va Qashqadaryo viloyatlari, janubidan Buxoro viloyatining Kogon tumani, gʻarbdan Buxoro, Vobkent va Gʻijduvon tumanlari bilan chegaradosh. Maydoni 2,2 ming km². Aholisi 112,4 ming kishi (2004). Tumanda 1 shahar (Qiziltepa), 8 qishloq fuqarolar yigʻini (Arabon, Boʻston, Vangʻozi, Gardiyon, Zarmitvn, Oqoltin, Xoʻjahasan, Yangihayot) bor. Markazi — Qiziltepa shahriTabiati. Tuman hududi Zarafshon vodiysining janubi-gʻarbidagi kambar tekislikda. Qiziltepa va Oftobachi platolari orasida, Hazora darasi boʻylab ketgan Zarafshon daryosining ikki qirgʻoq havzasi, Shohrud va Abu Muslim shohariqlari orasidagi hududlarda joylashgan. Shimolidan tuman hududiga Qizilqumning kichik bir qismi kirib kelgan. Voha Zarafshonning chap sohili boʻylab Malikchoʻl, Qiziltepa, Quyimozor adirlari, janubidan Qarnob choʻli bilan tutashgan. Gʻarbdan voha Shohrud kanali oʻzani bilan chegaralangan. Tumanning shimoliy chegarasi boʻylab Zarafshon daryosi oqib oʻtadi. Toʻdakoʻl, Quyimozor suv omborlari, suv toʻgʻoni qurilgan, Amu — Buxoro kanali (Qiziltepa va Quyimozor nasos stansiyalari) tuman hududi orqali oʻtgan. Tuman hududining Malikchoʻl, Oʻrtachoʻl, shimolidan Qizilqum choʻllariga tutashligi iqlimga katta taʼsir koʻrsatadi, yozi jazirama issiq boʻlib, tez-tez garmsel esadi; qishi ancha ayoz. Yanvar oyining oʻrtacha temperaturasi 0,4°, eng past temperatura — 24°. Iyul oyining oʻrtacha temperaturasi 28,3°, eng yuqori temperatura 44°. Yiliga oʻrtatushadi. Vegetatsiya davri 212 kun. Tuproqlari och boʻz, oʻtloqi boʻz, qumoq boʻz tuproqlardan iborat. Yovvoyi oʻsimliklardan qamish, roʻvak, bugʻdoyiq, shoʻrajriq, kampirsoch, itgunafsha, suvrang, yulgʻun va boshqalar oʻsadi. Yovvoyi hayvonlardan boʻri, tulki, quyon, chiyaboʻri, jayran va jayra uchraydi; qushlardan soʻfitoʻrgʻay, chumchuq, chugʻurchiq, zargʻaldoq, toʻqayzorlarda qirgʻovul, loyxoʻrak, oʻrdak va boshqalar; sudralib yuruvchilardan gekkon kaltakesagi, toshbaqa, sariq ilon, echkemar; kemiruvchilardan koʻrsichqon, kichik qoʻshoyoq, qumsichqon, tipratikan, kalamush va boshqalar bor.
Aholisi, asosan, oʻzbeklar, shuningdek, tojik, rus, qozoq, tatar, ukrain, arman va boshqalar millat vakillari ham yashaydi. Aholining oʻrtacha zichligi 1 km²ga 51,9 kishi. Shahar aholisi 12 ming kishi, qishloq aholisi 100,4 ming kishi.
Xoʻjaligi. Paxta tozalash, un, gʻisht zavodlari, neft mahsulotlari sakdash korxonasi, parrandachilik fabrikasi, qurilish tashkilotlari, mahalliy sanoat, aloqa va transport korxonalari ishlab turibdi. 3 koʻshma, 55 kichik, 1500 dan ortiq savdo va maishiy xizmat qoʻrsatish shoxobchalari mavjud. Qiziltepa (tuman, Navoiy viloyati)ning yetakchi tarmogʻi — paxtachilik va gʻallachilik, shuningdek, chorvachilik ham rivojlangan. 13 shirkat, 663 fermer xoʻjaligi bor. Sugʻoriladigan yerlar 32,5 ming ga ni tashkil etadi. Shu jumladan, 9,3 ming ga dan ziyod yerga paxta, 9,8 ming gektarga yakin yerga gʻalla, 107 ga yerga sabzavot va poliz ekinlari, 15 ga yerga kartoshka, 230 ga yerga beda ekiladi. 625 ga yer bogʻlardan iborat. Tuman jamoa va shaxsiy xoʻjaliklarida 52,5 ming qoramol, 78,3 ming qoʻy va echki, 193,9 ming parranda, shuningdek, yilqi ham boqiladi.
Tumandagi 38 umumiy taʼlim maktabida 29 mingdan ziyod oʻquvchi taʼlim oldi (2004). 2 litsey, internat maktabi, musiqa va sanʼat maktabi, 6 kasb-hunar kolleji va 1 kasb-hunar kolleji filiali bor. 44 kutubxona, 8 klub, 3 madaniyat uyi, 2 madaniyat va istirohat bogʻi, muzey faoliyat koʻrsatadi. 3 stadion va boshqalar sport inshootlari mavjud.
2 kasalxona, 2 poliklinika, 3 ambulatoriya, 31 qishloq vrachlik punkti, 8 feldsherakusherlik punkti, 39 dorixona aholiga xizmat koʻrsatadi. Bu tibbiy muassasalarda 77 vrach va 320 oʻrta tibbiy xodim ishlaydi. Tuman hududidagi qishloqlarda hunarmandchilik qadimiy dan rivojlangan. Kulolchilik buyumlari, boʻyra va h. k. tayyorlanadi.
Qiziltepa (tuman, Navoiy viloyati) hududidan Katta Oʻzbekiston trakti oʻtgan. Qiziltepa — Navoiy yoʻnalishida, shuningdek, Gʻijduvon, Shofirkon. Vobkent sh lariga avtobus va marshruii taksilar qatnovi yoʻlga qoʻyilgan. Meʼmoriy yodgorliklardan Toshmasjid majmuasi (16-asr), Xoja Boyazid Bistomiy maqbarasi va boshqalar bor. Tarixchi olim Mirzo Abdulazim Somiy Boʻstoniy (19-asr), ulamo Xoja Hasan Andoqiylar (11 —12-asrlar) shu tuman hududida tugʻilgan.
1971-yildan „Qiziltepa tongi“ tuman gaz. nashr qilinadi (adadi 8000). Qahramon Rajabov.
Gʻijduvon tumaniga qoʻshilgan. 1970-yil 7-dekabrda qaytadan tashkil etilgan. Shimol dan Konimex, Navbahor tumanlari, shimoli-sharqdan Karmana tumani, sharqdan Samarqand va Qashqadaryo viloyatlari, janubdan Buxoro viloyatining Kogon tumani, gʻarbdan Buxoro, Vobkent va Gʻijduvon tumanlari bilan chegaradosh. Maydoni 2,2 ming km². Aholisi 112,4 ming kishi (2004).
Tumanda 1 shahar (Qiziltepa), 8 qishloq fuqarolar yigʻini (Arabon, Boʻston, Vangʻozi, Gardiyon, Zarmitvn, Oqoltin, Xoʻjahasan, Yangihayot) bor. Markazi — Qiziltepa shahri.
Tabiati
Tuman hududi Zarafshon vodiysining janubi-gʻarbidagi kambar tekislikda. Qiziltepa va Oftobachi platolari orasida, Hazora darasi boʻylab ketgan Zarafshon daryosining ikki qirgʻoq havzasi, Shohrud va Abu Muslim shohariqlari orasidagi hududlarda joylashgan. Shimoldan tuman hududiga Qizilqumning kichik bir qismi kirib kelgan. Voha Zarafshonning chap sohili boʻylab Malikchoʻl, Qiziltepa, Quyimozor adirlari, janubdan Qarnob choʻli bilan tutashgan. Gʻarbdan voha Shohrud kanali oʻzani bilan chegaralangan. Tumanning shimoli chegarasi boʻylab Zarafshon daryosi oqib oʻtadi. Toʻdakoʻl, Quyimozor suv omborlari, suv toʻgʻoni qurilgan, Amu — Buxoro kanali (Qiziltepa va Quyimozor nasos stansiyalari) tuman hududi orqali oʻtgan. Tuman hududining Malikchoʻl, Oʻrtachoʻl, shimolidan Qizilqum choʻllariga tutashligi iqlimga katta taʼsir koʻrsatadi, yozi jazirama issiq boʻlib, tez-tez garmsel esadi; qishi ancha ayoz. Yanvar oyining oʻrtacha tempraturasi 0,4°, eng past tempratura — 24°. Iyul oyining oʻrtacha tempraturasi 28,3°, eng yuqori temraturara 44°. Yiliga oʻrtatushadi. Vegetatsiya davri 212 kun. Tuproqlari och boʻz, oʻtloqi boʻz, qumoq boʻz tuproqlardan iborat. Yovvoyi oʻsimliklardan qamish, roʻvak, bugʻdoyiq, shoʻrajriq, kampirsoch, itgunafsha, suvrang, yulgʻun va boshqalar oʻsadi. Yovvoyi hayvonlardan boʻri, tulki, quyon, chiyaboʻri, jayran va jayra uchraydi; qushlardan soʻfitoʻrgʻay, chumchuq, chugʻurchiq, zargʻaldoq, toʻqayzorlarda qirgʻovul, loyxoʻrak, oʻrdak va boshqalar; sudralib yuruvchilardan gekkon kaltakesagi, toshbaqa, sariq ilon, echkemar; kemiruvchilardan koʻrsichqon, kichik qoʻshoyoq, qumsichqon, tipratikan, kalamush va boshqalar bor.
Aholisi
Aholisi, asosan, oʻzbeklar, shuningdek, tojik, rus, qozoq, tatar, ukrain, arman va boshqalar millat vakillari ham yashaydi. Aholining oʻrtacha zichligi 1 km² ga 51,9 kishi. Shahar aholisi 12 ming kishi, qishloq aholisi 100,4 ming kishi.
Qishloq xoʻjaligi
Paxta tozalash, un, gʻisht zavodlari, neft mahsulotlari sakdash korxonasi, parrandachilik fabrikasi, qurilish tashkilotlari, mahalliy sanoat, aloqa va transport korxonalari ishlab turibdi. 3 koʻshma, 55 kichik, 1500 dan ortiq savdo va maishiy xizmat qoʻrsatish shoxobchalari mavjud. Qishloq xoʻjaligining etakchi tarmogʻi — paxtachilik va gʻallachilik, shuningdek, chorvachilik ham rivojlangan. 13 shirkat, 663 fermer xoʻjaligi bor. Sugʻoriladigan yerlar 32,5 ming ga ni tashkil etadi. Shu jumladan, 9,3 ming ga dan ziyod yerga paxta, 9,8 ming gektarga yakin yerga gʻalla, 107 ga erga sabzavot va poliz ekinlari, 15 ga erga kartoshka, 230 ga erga beda ekiladi. 625 ga er bogʻlardan iborat. Tuman jamoa va shaxsiy xoʻjaliklarida 52,5 ming qoramol, 78,3 ming qoʻy va echki, 193,9 ming parranda, shuningdek, yilqi ham boqiladi.
Madaniyat taʼlim
Tumandagi 38 umumiy taʼlim maktabida 29 mingdan ziyod oʻquvchi taʼlim oldi (2004). 2 litsey, internat maktabi, musiqa va sanʼat maktabi, 4 kasb-hunar kolleji bor. 44 kutubxona, 8 klub, 3 madaniyat uyi, 2 madaniyat va istirohat bogʻi, muzey faoliyat koʻrsatadi. 3 stadion va boshqalar sport inshootlari mavjud. 2 kasalxona, 2 poliklinika, 3 ambulatoriya, 31 qishloq vrachlik punkti, 8 feldsherakusherlik punkti, 39 dorixona aholiga xizmat koʻrsatadi. Bu tibbiy muassasalarda 77 vrach va 320 oʻrta tibbiy xodim ishlaydi. Tuman hududidagi qishloqlarda hunarmandchilik qadimdan rivojlangan. Kulolchilik buyumlari, boʻyra va hakozolar tayyorlanadi. Qiziltepa tumani hududidan Katta Oʻzbekiston trakti oʻtgan. Qiziltepa — Navoiy yoʻnalishida, shuningdek, Gʻijduvon, Shofirkon. Vobkent sh lariga avtobus va marshruii taksilar qatnovi yoʻlga qoʻyilgan. Meʼmoriy yodgorliklardan Toshmasjid majmuasi (16-asr), Xoja Boyazid Bistomiy maqbarasi va boshqalar bor.
OAVlari
1971 yildan „Qiziltepa tongi“ tuman gazetasi nashr qilinadi.
Sauvo
Sauvo ( fin.   [ ˈsɑu̯ʋo] ; shved . Sagu ) — Finlandiyadagi munitsipalitet. U Finlandiyaning janubi-g'arbiy qismida joylashgan. Munitsipalitet 2916 nafar aholiga ega (2023-yil 28-fevral)  va 299,47 kvadrat kilometr (115,63 kvadrat milya) maydonni egallaydi, shundan 47,21 km 2 (18,23 sq mi) suv maydoni hisoblanadi. Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 11,55 nafar (29,9/kv milya).
Ilya Shatunovskiy
Ilya Mironovich Shatunovskiy (1923-yil 20-noyabr, Buxoro, Oʻzbekiston — 2009-yil 5-avgust, Moskva) — sovet yumoristi, feltonist, satira va jurnalist. RSFSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi va Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohibi.
Biografiyasi
„Komsomolskaya pravda“ va „Pravda“ gazetalarida hamkorlik qilgan. U eng koʻp „dandiylar“ va amerikalik josuslarga qarshi yozgan felyetonlari bilan mashhur bo'lgan. Ilya Shatunovskiy A. S. Yesenin-Volpin faoliyatini keskin tanqid qildi, lekin oʻz eʼtirofiga koʻra, Sinyavskiy-Daniel jarayonini yoritishdan bosh tortdi. Sovet rahbarlari uchun nutqlar tayyorlashda qatnashgan. Ilya Shatunovskiyning „Yulduzli kasallik haqida yana“ felyetoni sovet futbol yulduzi Eduard Streltsovning uzoq muddat qamoqda oʻtirishiga bilvosita sabab boʻldi. „Volgadagi yulduz“ (A. Sukontsev bilan birgalikda) felyeton qoʻshiqchi Mark Bernesning karerasini deyarli barbod qildi. „Chapga raqsga teging“ (B.Pankin bilan birgalikda) felyetoni Lyudmila Gurchenkoning koʻp yillar davomida katta ekrandan tashqarida boʻlishiga olib keldi.
Vafoti
Ilya Shatunovskiy 2009-yil 5-avgustda Moskvada vafot etgan va Danilovskiy qabristoniga dafn qilindi.
Mukofotlar
Mehnat Qizil Bayroq ordeni
Yaʼqub al-Osimiy
(Abul Fazl) Yaʼqub ibn Yusuf ibn Osim al-Osimiy al-Buxoriy (hijriy 325-yil (milodiy 937-yil)da vafot etgan) — Buxoro ahlidan bo‘lgan. O‘z davrida hadis ilmini rivojlantirgan va sahiy boylardan biri bo‘lgan. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.
Arevalillo
Arevalillo Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Ávila provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 15,15 km2. Aholisi — 117 kishi (2010).
Ilya Shatunovskiy
Mukofotlar
„Shon-sharaf belgisi“ ordeni
RSFSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi
SSSR Jurnalistlar uyushmasi mukofoti laureati (1968)
SSSR Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi (1968)
Moskva Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Chinor (Tursunzoda aholi punktlari)
Aholisi
Aholisi — 1063 kishi.
Qiziltepa (maʼnolari)
Qiziltepa:
Autoantigenlar
Autoantigenlar – Organizm oʻz hujayra va toʻqimalarining shu organizmga qisman yot boʻlib qolgan tarkibiy qismlari; zarar yetkazadigan har xil omillar va infeksion agentlar, shuningdek immunologik tolerantlikning izdan chiqishi sabab boʻladi.
Manbalar
Autoantigen
Autbriding
Autbriding (ing. out – tashqari va breed – urchitish) – bir-biriga irsiy jihatdan yaqin (qarindosh) boʻlmagan organizmlarni chatishtirish. Chorvachilikda Autbridingdan maqsad baʼzi bir qondosh hayvonlarda uchraydigan nuqsonlar (hayvon tana tuzilishi, mahsuldorlik koʻrsatkichlari, rezistentlikning pasayishi va hokazo lar)ni yoʻqotishda qoʻllaniladi. Autbriding avvaldan rejalashtirilgan, yaxshilanishi zarur boʻlgan belgilarni inobatga olgan holda bajariladi. Har xil ekologik zonalardagi bir zotga mansub, lekin qarindosh boʻlmagan hayvonlarni urchitish ularning hayotchanligini oshirishda yaxshi samara beradi. Oʻzbekistonda Autbriding naslchilik boshqarmalari va inspeksiyalari rahbarligida naslli mollar va ularning urugʻidan foydalanish yoki xoʻjaliklarda nasldor erkak hayvonlarni almashtirish orqali amalga oshiriladi. Autbriding faqat sof holda urchitiladigan hayvonlarni koʻpaytirishda qoʻllaniladi.
Salins-les-Bains
Salins-les-Bains Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Lons-le-Saunier tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
3333 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 134,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 24,7 km2. Dengiz sathidan 284 – 737 m balandlikda joylashgan.
Karjaküla
Karjakula — kichik tuman (alevik) Estoniya shimolidagi Harju okrugi, Lääne-Harju cherkovida joylashgan. 387 nafar aholi istiqomat qiladi (2004-yil 1 -yanvar holatiga).
Rus harbiy rahbari Ivan Gannibal (1735-1801), Karjakula manorida tugʻilgan.
Eggebek
Eggebek Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Schleswig-Flensburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 16,68 km2. 2535 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Eggebekning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Toshkent (maʼnolari)
Toshkent
South Weldon (Shimoliy Karolina)
South Weldon AQShning Shimoliy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Halifax County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1414 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 7,2 km2. Shundan 7,2 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Clarkstown (New York)
Clarkstown AQShning New York shtatida joylashgan shahardir. Rockland okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
84187 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 121,6 km2. Shundan 99,8 km2 quruqlik, 21,7 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 32 m balandlikda joylashgan.
Yaʼqub ibn Ali
Yaʼqub Ali ibn Ibrohim az-Zanjoniy (hijriy 1303-yil (milodiy 1886-yil)da tug‘ilib, 1365-yil (milodiy 1946-yil)da vafot etgan) — faqih, usulchi va mutakallim bo‘lgan.
Gladstone (Missouri)
Gladstone AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. Clay County okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 20,7 km2. Shundan 20,7 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Ajabsanda
Ajabsanda — bugʻda pishiriladigan quyuq taom. Pishirish usuli: katta va kichik 2 ta idish olinadi. Kichik idishga masalliq toʻrtburchak qilib toʻgʻralgan kartoshka, toʻgʻralgan sabzi, pomidor, piyoz, sarimsoq solinib, loʻnda-loʻnda toʻgʻralgan goʻsht-yogʻ qavat-qavat qilib taxlanadi qavatlarning har biriga loyiq tuz, murch, zira va kertilgan oshkoʻklar solinadi. Keyin masalliq idishi bilan katta idishdagi suvga qoʻyiladi. Kichik idish ochiq qolib, katta idish qopqogʻi jips yopiladi, 1,5-2 soat qaynatiladi. A. xushxoʻr, bugʻda pishgani uchun yaxshi hazm boʻladi, masalliqlar tarkibidagi vitaminlar, mineral moddalar, har xil kislota va boshqa foydali moddalar saqlanib qoladi.
Saint-Pierre-de-Soucy
Saint-Pierre-de-Soucy Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Savoie departamenti Chambéry tumani tarkibiga kiradi.
Angoisse
Angoisse Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Dordogne departamenti Nontron tumani tarkibiga kiradi.
Saint-Pierre-de-Soucy
Aholisi
376 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 41,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,0 km2. Dengiz sathidan 256 – 811 m balandlikda joylashgan.
Angoisse
Aholisi
572 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 24,5 nafar kishi.
Muvatta Imom Molik
Muvattoʻ (الموطأ; tarjimasi: „yaxshi bosib oʻtilgan yoʻl“) yoki Muvatta Imom Molik (موطأ الإمام مالك) Imom Molik (711—795) ning VIII asrda yozilgan asari islom fiqhi qoidalarini oʻz ichiga olgan hadis matnlarining ilk toʻplamlaridan biri boʻlib, Imom Molik ibn Anas tomonidan tuzilgan. Molikning eng mashhur asari "Al-Muvatto" hadis va fiqhni oʻzida mujassam etgan va birlashtirgan birinchi huquqiy asar boʻlgan (Zayd ibn Alining „ Musnadi“dan tashqari).
Tavsif
Ushbu kitob Qur’on bilan birga islom huquqshunosligining asosini tashkil etuvchi eng qadimiy hadis toʻplamlaridan biri hisoblanadi. Unga Hijoz ahlidan ishonchli hadislar, shuningdek, sahobalar, tobeinlar va ulardan keyin kelganlarning soʻzlari kiradi. Kitob paygʻambarimiz Muhammad (s.a.v) davridagi marosimlar, urf-odatlar, meʼyorlar va qonunlarni oʻz ichiga oladi.
Xabar qilinishicha, Imom Molik oʻzlarining davrida mavjud boʻlgan 100 000 ta rivoyatlardan 1900 dan sal koʻproq rivoyatni Muvattosiga kiritish uchun tanlab olgan.
Tarixi
Musulmonlar xalifasi Abu Jaʼfar al-Mansur hukumronlik davrida turli fiqhiy ixtiloflar paydo boʻlgani tufayli Imom Molikdan mamlakatda qonun sifatida eʼlon qilinishi mumkin boʻlgan kitob chiqarishni soʻradi. Imomi Molik esa buni rad etdi. Hijriy (765/766 Milodiy), lekin xalifa 163-yilda hijozga qaytib kelganidan soʻng (Hijriy 779/780CE), u imomdan buni qattiqroq talab qilib, shunday maktub yozdi: "'Ey Abu Abdulloh, fiqh ilmi hukmronligini oʻz qoʻlingga ol. Abdulloh ibnning qattiqqoʻlligidan xoli tizimli kitob uchun har bir masala boʻyicha tushunchalaringizni turli boblarda jamlang. Umar, Abdulloh ibn Abbosning imtiyozlari va turar joylari. Abbos va Abdulloh ibn Mas’udning betakror qarashlari. Sizning ishingiz Paygʻambarimiz (s.a.v)ning quyidagi soʻzlariga misol boʻlishi kerak: „Eng yaxshi masalalar muvozanatli boʻlgan masalalardir“.  U sahobalar va keksa imomlarning diniy va huquqiy masalalarda kelishilgan fikrlari jamlanmasi boʻlishi kerak. Agar shunday asar tuzsangiz, biz musulmonlarni siz yaratgan yagona fiqhga amal qilishda birlashtira olamiz. Keyin biz uni butun musulmon davlatida eʼlon qilamiz. Biz hech bir toifa unga qarshi harakat qilmasligini buyuramiz '."Tarixiy xabarlar shuni koʻrsatadiki, boshqa bir Abbosiy xalifasi Horun ar-Rashid ham imom Molikka shunday takliflarni bildirgan. Biroq u ulamolar orasidagi fiqhiy ixtiloflarni yoʻq qilishni oʻz oldiga maqsad qilib jamlagan edi.
Haqiqiylik
Abu Hatim ar-Roziyning yozishicha, bu asar qirq yil davomida yaratilgan boʻlib, u arabchadan „Muvatta“ deb atalib, odamlar uchun oson degan maʼnoni anglatadi. Molik aytdilar: "Men bu kitobimni Madinalik fuqaholardan yetmish nafariga ko‘rsatdim va ularning hammasi bu borada men yozganlarimga rozi bo‘ldilar va men uni „Muvatto“ dedim.
Musulmon faqihi Muhammad ibn Idris ash-Shofeʼiy Imom Shofeʼiy ham ushbu kitob haqida shunday deganlar: „Yer yuzida Allohning kitobidan keyin Molik kitobidan sahihroq kitob yoʻq “.(U davrda Buxoriy sahihlari yaratilmagan edi).