cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Milledgeville (Georgia)
Milledgeville AQShning Georgia shtatida joylashgan shahardir. Baldwin okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
17715 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Geografiyasi
Maydoni — 52,4 km2. Shundan 51,7 km2 quruqlik, 0,7 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 100 m balandlikda joylashgan.
Sent Kitts va Nevis
Sent Kitts va Nevis, Sent Kits va Nevis Federatsiyasi (Federation of Saint Kitts and Nevis), Sent Kristofer va Nevis Federatsiyasi (Federation of Saint Kristopher and Nevis) — Karib dengizining sharqiy qismidagi. Kichik Antil orollari arxipelagida joylashgan davlat. Maydoni 261 km². Aholisi 38,7 ming kishi (2002). Poytaxti — Baster shahar. (Sent Kitts orolda). Maʼmuriy bulinishi 2 birlikdan iborat.
Davlat tuzumi
Sent Kitts va Nevis — konstitutsiyali monarxiya. Buyuk Britaniya boshchiligidagi Hamdoʻstlik tarkibiga kiradi. Amaldagi konstitutsiyasi 1983-yil 19 sentabrda kuchga kirgan. Davlat boshligʻi — Buyuk Britaniya Qirolichasi nomidan ish yurituvchi generalgubernator. Qonun chiqaruvchi hrkimiyat organi — bir palatali parlament (Milliy majlis). Ijroiya hokimiyatni bosh vazir boshchiligidagi xukumat amalga oshiradi.
Tabiati
Aholisining deyarli hammasi afrikalik qullarning avlodi boʻlgan sentkitslar (negrlar va mulatlar)dir. Aholining aksariyati sohilda yashaydi. Dindorlari — protestantlar va katoliklar. Rasmiy til — ingliz tili.
Tarixi
Orollarga 1493-yil X. Kolumb kelgan. 17-asr boshlaridan Buyuk Britaniya bilan Fransiya urtasida talash bulgan. Bu yerda fransuz va ingliz manzilgohlari barpo etilgan. Inglizlar 1628-yil Nevis, 1783-yil esa Sent Kits orolni mustamlakaga aylantirdi. Mustamlakachilar orollarning tub aholisi— aravaklarni shafqatsiz ekspluatatsiya qilib, qirib yubordi va shakarqamish plantatsiyalarida ishlatish uchun afrikalik qullarni keltirdi. 1882-yil SentKits, Nevis va Angilya (Anguilla) orollari federatsiyasi tuzildi, u 1958— 62 yillarda VestIndiya federatsiyasiga kirdi. 1967-yil fevraldan u "Buyuk Britaniya bilan uyushtan davlat" maqomini oldi (may oyida Angilya federatsiyadan chikdi). 1983-yil sentabrdan Sent Kitts va Nevis mustaqil davlat. 1983-yildan BMT aʼzosi. Milliy bayrami — 19 sentabr — Mustaqillik kuni (1983).
Siyosiy partiyalari va kasaba uyushmalari
Xalq faoliyati partiyasi, SentKristofer orolda 1965-yil tuzilgan; Sertashvish fuqarolar harakati, Nyovis oroldagi toʻrt partiya uyushmasi; Leyboristlar partiyasi, 1932-yil asos solingan; Nevis islohotchilar partiyasi, 1970-yil tashkil etilgan. SentKits—Nevis kasaba va ishchi ittifoqi, 1940-yil tuzilgan.
Xoʻjaligi
Iqtisodiyotning asosi qishloq xoʻjaligi va xorijiy sayyoxlarga xizmat koʻrsatishdan iborat. Yalpi ichki mahsulotda qishloq xoʻjaligi ulushi 5,5%, sanoat ulushi 22,5%, savdo, xizmat koʻrsatish sohasi va sayyohpik ulushi 72%ni tashkil etadi. 8 ming ga yerda dehqonchilik qilinadi, uning 1/3 qismiga SentKitsda shakarqamish ekiladi, qolgan qismi tropik mevazor (mango, avokado, papayya va boshqalar) bilan band. Nevisda paxta, kokos palmasi, ananas yetishtiriladi. Aholi qadimdan baliq ovlash bilan shugʻullanadi. Qishloq xoʻjaligi mamlakatning oziq-ovqatga boʻlgan ehtiyojini 50% qondiradi. Sanoati qandshakar, chigit va kokos yogʻi, gazlama, poyabzal, doridarmon ishlab chiqaruvchi hamda elektr apparatlari yigʻuvchi kichik korxonalardan iborat. Yiliga 86 mln. kVtsoat elektr energiya hosil qilinadi. Avtomobil yoʻllari uzunligi 310 km, tor izli temir yoʻl uzunligi —36 km. Asosiy dengiz porti va aeroporti — Baster. Chetga xom shakar, paxta, chigit hamda kokos yogʻi va boshqa chiqaradi, chetdan oziq-ovqat, mashina va uskuna, kimyoviy maqsulot, neft mahsulotlari oladi, AQSH, Buyuk Britaniya, Niderlandiya, Antigua va Barbuda bilan savdo qiladi. Pul birligi — sharqiy karib dollari.
Hiroki Abe
Hiroki Abe (安部 裕葵; 28-yanvar 1999-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 2019-yili 17-iyun Chili terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 3 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
Koʻniya
Koʻniya — Turkiyaning jan. qismidagi shahar. Likaon tekisligida. Koʻniya elining maʼmuriy markazi. Aholisi 761 ming kishidan ziyod (2000). Transport yoʻllari tuguni. Qishloq xoʻjaligi rayoni markazi. Gʻalla va jun bilan savdo qilinadi. Oziq-ovqat, toʻqimachilik, sement sanoati korxonalari, traktor zavodi bor. Gilam toʻqiladi. Shahar yaqinidan simob va magnezit qazib chiqariladi.
K. ilk bor qad. Frigiya davlati shaharlari qatorida Ikoniy nomi bilan tilga olingan. Miloddan avvalgi 1-asr — milodiy 3-asrlarda Rim imperiyasi, soʻngra Vizantiya tarkibida boʻlgan. 11-asr oxirlari — 14-asr boshlarida Koʻniya sultonligi poytaxti, 15-asr oxiridan Usmonli turk saltanatiga qoʻshib olingan. Meʼmoriy yodgorliklardan Sirchali (1243), Sohibota (126283, Qoratoy (1252), Inja Minor (1258) madrasalari, Sultonxon karvonsaroyi (1229) va boshqa bor.
Dortches (Shimoliy Karolina)
Dortches AQShning Shimoliy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Nash County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
855 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 19,9 km2. Shundan 19,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Zeyneller, Gerede
Zeyneller Turkiyaning Bolu viloyati Gerede tumaniga qarashli qishloq. 2010-yilda 29 nafar aholi istiqomat qiladi.
Meco
Meco Ispaniyaning Madrid mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Madrid provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — km2. Aholisi — 12580 kishi (2010).
Isserteaux
Isserteaux Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Puy-de-Dôme departamenti Clermont-Ferrand tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
327 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 17,8 km2.
Bosia
Bosia Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Cuneo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 5 km2. 199 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Şeyhköy (Kastamonu)
Shayhkoʻy — Turkiyaning Kastamonu viloyati Kastamonu tumanidagi qishloq.
Panfilov tumani (Qirgʻiziston)
Panfilov tumani (Панфилов району) — Qirgʻiziston Respublikasining Chuy viloyatidagi tuman.
Maʼmuriy markazi - Qayindi
Ozodlik minorasi
Ozodlik minorasi (ingl.: Freedom Tower) New York shahrida, sobiq Butunjahon Savdo Markazi (ingl.: World Trade Center) oʻrnida qurilayotgan osmonoʻpar binodir. Qurilish ishlari 2006-yilning oxirlarida boshlangan, binoning tugatish va ochilish vaqti taxminan 2011-yillarda boʻladi.
Yunuslar, Gerede
Yunuslar Turkiyaning Bolu viloyati Gerede tumaniga qarashli qishloq. 2010-yilda 59 nafar aholi istiqomat qiladi.
Kaskantyú
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> right|thumb|300x300px| [[Vengriya|Vengriyadagi Baks-Kiskun okrugining joylashuvi]] Kaskantyú — Vengriyaning Janubiy Buyuk tekisligi Baksh-Kiskun tumani hududida joylashgan qishloq.
Geografiyasi
U 58.28 km2 maydonni egallagan va 1002 kishi aholisi bor (2015).
Rüde (Südschleswig)
Rüde  Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Schleswig-Flensburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 6,1 km2. 366 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Sidney opera teatri
right|200px|thumb Sidney opera teatri Avstraliyaning Sidney shahri markazida joylashgan, butun dunyoga mashhur opera teatridir.Bu bino 1973-yilda qurib bitkazilgan.
Rüde (Südschleswig)
Hududi
Rüdening hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Altus (Arkansas)
Altus AQShning Arkansas shtatida joylashgan shahardir. Franklin okrugi tarkibiga kiradi.
Dover (Shimoliy Karolina)
Dover AQShning Shimoliy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Craven County okrugi tarkibiga kiradi.
Altus (Arkansas)
Aholisi
817 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 170,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,8 km2. Shundan 4,8 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 165 m balandlikda joylashgan. thumb|left|200px|Altus manzarasi.
Dover (Shimoliy Karolina)
Geografiyasi
Maydoni — 2,5 km2. Shundan 2,5 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Chaux-Champagny
Aholisi
73 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 9,7 nafar kishi.
Thüringen (Vorarlberg)
Thüringen  Avstriyaning Vorarlberg yerida joylashgan kommunadir. Bludenz (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 5.67 km2. 2257 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
NGC 2569
Ushbu obyektni Heinrich d'Arrest 1862-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Gepatit E
Gepatit E — gepatit E virusi (GEV) infeksiya natijasida paydo boʻladigan jigarning yalligʻlanish kasalligi. Bu virusli gepatitning bir turi hisoblanadi. Gepatit E asosan gepatit A ga oʻxshash fekal-oral yoʻl orqali yuqadi, ammo ikkala virus bir-biriga bogʻliq emas. Virus tarixiga nazar tashlaydigan boʻlsak, gepatit E ning eng qadimgi epidemiyasi 1955-yilda Nyu-Dehlida sodir boʻlgan. Gepatit E oʻtkir yuqumli kasallik hisoblanib, asosan suv orqali yuqadi. Gepatit E asosan katta yoshli odamlarda koʻp uchraydi. Homiladorlik holatida ogʻir kechishi kuzatilgan.
Gepatit E ning ham manifest ham subklinik turlari bilan kasallangan insonlar kasallik manbayi hisoblanishadi. Homilador ayollar va immuniteti zaif odamlarda oʻlim darajasi ancha yuqorilgi kuzatilgan. Homilador ayollarda, ayniqsa uchinchi trimestrda, kasallik koʻproq ogʻir kechadi. Klinik sindromlardan asosan jigar yetishmovchiligi koʻp kuzatiladi. Bu sindrom ortidan oʻlim darajasi 20% atrofida. Homilador ayollarda tez immunitet tizimini zaiflashishi va organlar yetishmovchiligini keltirib chiarqadi. Gepatit E genetik jihatdan 8 ta genotipga boʻlinadi. Bularda 3 va 4-genotiplari immuniteti zaif odamlarda surunkali gepatitni keltirib chiqarishi mumkin. Gepatit E ning virusi Gepatit A virusidan biroz kattaroq.
2017-yilda gepatit E 19 milliondan ortiq odamda mavjud ekanligi taxmin qilingan. Gepatit E bilan asosan kasallanadigan toifa bu 15—35 yosh orasidagi erkakalr hisoblanadi. Profilaktik vaksina (HEV 239) Xitoy hukumati ruhsati bilan Xitoy Xalq Respubliksi hududida qoʻllanilib kelinmoqa.
Oʻtkir infeksiya
Gepatit E ning oʻrtacha inkubatsiya davri 40 kun. Infeksiya odatda 2 haftadan 8 haftagacha davom etadi. Qisqa prodromal davrdan keyin bemorda kasallikning ilk alomatlar sifatida sariqlik, charchoq va koʻngil aynish paydo boʻlishi mumkin, ammo gepatit E infeksiyalarining aksariyati asimptomatik yani simptomlarsiz kechadi. Simptomatik bosqich jigar aminotransferaza darajasining oshishi kuzatilsa paydo boʻlishi mumkin. Virusli RNK inkubatsiya davrida axlat va qon zardobida aniqlanadi. Qon zardobida gepatit E ga qarshi IgM va IgG antitanalari kasallikning ilk klinik belgilar boshlanishidan oldin paydo boʻladi. Bemorning tiklanishi virusning qondan tozalanishiga olib keladi, virus bemor axlatda ancha uzoq vaqt turishi mumkin. Qayta tiklash IgM antitelalarining yoʻqolishi va IgG antitelalari darajasining oshishi bilan ham belgilanadi.
Boshqa organlar
Gepatit E virusi insonning boshqa aʼzolariga ham kuchli taʼsir koʻrsatadi. Tayanch-harakat apparati yoki immun taʼsirchanlik bilan bogʻliq baʼzi holatlar hali toʻliq oʻrganib chiqilmagan, biroq bir nechta nevrologik va qon kasalliklari gepatit E virusining asorati sifatida oʻrganilgan.
Homiladorlikda infeksiya
Homilador ayollarda boshqa virusga chalingan insonlarga nisbatan kasallikni ogʻirroq oʻtkazishadi. Rivojlanayotgan mamlakatlarda 1 va 2-genotip gepatit E epidemiyasi natijasida oʻlim darajasi 20% dan 25% gacha ekanligi aniqlangan. Bu oʻlimlarning asosiy sababi gepatit E tufayli paydo boʻladigan jigar yetishmovchiligi sindromi ekanligi aniqlangan. jigar yetishmovchilik belgilaridan tashqari, ona va homilada gepatit E tufayli muddatidan erta tugʻilish, abort, oʻlik tugʻilish va neonatal oʻlim kabi holatlar koʻp uchraydi.
Homiladorlikda infeksiyalarining salbiy oqibatlarini keltirib chiqargan faktorlar ortidagi patologik va biologik mexanizmlar noaniqligicha qolmoqda. Viruslarning koʻpayishi va gormonal oʻzgarishlarning immunitet tizimiga taʼsiri hozirgi vaqtda infeksiyaning populatsiyasiga va bemorlarda ogʻir sindiromlar bilan kechishiga sabab boʻlishi tahmin qilinmoqda. Bundan tashqari, platsentada virus replikatsiyasining mavjud yoki yoʻqligini koʻrsatadigan yoki in vitro platsentadan olingan hujayralardagi virusning mavjud yoki yoʻqligi haqida xabar beradigan tadqiqotlar, inson yoʻldoshida jigardan tashqari ham virusli replikatsiya joyi boʻlishi mumkinligini koʻrsatgan. Homiladorlik davrida gepatit E ogʻir va asoratli oʻtishining sabablari noʻmalumligicha qolmoqda.
Klassifikatsiya
Gepatit E Hepeviridae oilasiga mansub, ular ikki turga boʻlinadi: Ortohepevirus (barcha sutemizuvchilar va parrandalarning qon oqsillarida uchrashi mumkin) va Piscihepevirus (oʻtkir gepatit E). Inson virusining faqat bitta serotipi maʼlum va tasnifi genomning nukleotidlar ketma-ketligiga asoslanadi. 1- genotip beshta kichik tipga, 2-genotip ikkita kichik tipga , 3-genotip 10 ta kichik tipga va 4-genotip yettita kichik tipga boʻlinadi. Bundan tashqari 5, 6, 7 va 8 genotiplari ham mavjud. Kalamush orasida Gepatit birinchi marta Germaniyada Norveg olimlari tomonidan kalamushlardan ajratilgan va 2018-yilgi CDC maqolasi transplantatsiya qilingan organni qabul qiluvchi insonda kalamush gepatit E RNKsi aniqlanganligini koʻrsatgan.
Tarqalishi
1 va 2-genotiplari odamlarda kamdan kam uchraydi va koʻpincha sanitariya sharoitlari yomon rivojlanayotgan mamlakatlarda katta epidemiyalar koʻrinishida paydo boʻladi. 3 va 4-genotiplari odamlar, choʻchqalar va boshqa hayvonlar turlarini yuqishi, rivojlanayotgan va sanoati rivojlangan mamlakatlarda gepatit E ning sporadik holatlariga sabab boʻlganligi kuzatilgan.
Yuqishi
thumb|390x390px| Cho‘chqa jigari kesmasida gepatit E virusi (A rasmdagi koʻrsatkichlar virionga ishora qiladi, B, C va D dagilar virusni aniqlashda ishlatiladigan bog‘langan oltin nanozarrachalarga ishora qiladi). Gepatit E (genotip 1 va nisbatan genotip 2) endemik boʻlib, Janubi-Sharqiy Osiyo, Shimoliy va Markaziy Afrika, Hindiston va Markaziy Amerikada epidemiyalarni keltirib chiqarishi mumkin. Virus asosan fekal-oral yoʻl orqali suv yoki oziq-ovqat mahsulotlarining ifloslanishi tufayli tarqaladi. Bevosita odamdan odamga yuqishi kam uchraydi. 1 va 2-genotiplardan farqli oʻlaroq, 3 va 4-genotiplar hayvonlar bilan toʻgʻridan-toʻgʻri aloqa qilish yoki bilvosita ifloslangan suv yoki pishmagan goʻsht tufayli zoonotik tarzda yuqadigan sporadik holatlarga olib kelishi mumkin.
Epidemik gepatit E ning tarqalishi koʻpincha kuchli yogʻingarchiliklardan keyin, ayniqsa musson yomgʻiridan keyin sodir boʻladi, chunki ular suv taʼminotini buzadi; kuchli suv toshqini kanalizatsiya suv manbalarini ifloslanishiga olib kelishi mumkin. Jahon sogʻliqni saqlash tashkilotining gepatit E inaktivatsiyasida xlor boʻyicha quydagicha tavsiya bergan: erkin xlor qoldigʻi 0.5 mg/L 30 daqiqa davomida (pH, <8,0) ishlov beriladi. Asosiy epidemiyalar Hindistonning Nyu-Dehlisida (1955-1956-yillarda 30 000 ta holat), Birmada (1976—1977-yillarda 20 000 ta holat) , Kashmirda, Hindiston (1978-yilda 52 000 ta holat) , Kanpur, Hindiston (1991-yilda 79 000 ta holat) va Xitoy (1986-yildan 1988-yilgacha 100 000 ta holat) boʻlib oʻtgan. Maʼlumotlariga koʻra, gepatit E genotiplari 1 va 2 umumiy hisobda 20,1 million gepatit E infeksiyasini paydo qilgan boʻlsa 3 va 4- genotiplar bir necha million simptomatik kasallik hamda 2005-yilda 70 000 oʻlimni keltirib chiqargan.
Gepatit E infeksiyasi gemodializda boʻlgan odamlarda koʻproq uchraydi, ammo yuqishning oʻziga xos xavf omillari aniqlanmagan.
Hayvonlardan yuqishi
Gepatit E 1 va 2 dan boshqa genotiplar tufayli zoonoz deb hisoblanadi, bunda hayvonlar asosiy rezervuar hisoblanadi. Bunda kiyik va choʻchqalarda juda koʻp gepatit E virusi aniqlangan. Uy hayvonlari gepatit E virusi uchun rezervuar sifatida qayd etilgan, baʼzi soʻrovlar choʻchqalar orasida infeksiya darajasi 95% dan oshganini koʻrsatgan. Eksperimental infeksiyalangan choʻchqalarning ingichka ichaklari, limfa tugunlari, yoʻgʻon ichak va jigarida replikativ virus topilgan. Yovvoyi choʻchqa goʻshti va pishirilmagan kiyik goʻshtini isteʼmol qilgandan keyin bu virusni odamlarga yuqish ehtimoli kattaligi haqida xabar qilingan. Chala pishirilgan hayvon goʻshtini isteʼmol qilgandan keyin virusning odamlarga yuqish tezligi va buning aholi salomatligi uchun qay darajada xavfli ekanligi toʻliq oʻrganilmagan. Boshqa hayvonlarning suv omborlarida yashashi va odamlarning bu suvni qayta ishlovsiz isteʼmol qilishi oqibatida kasallik yuqish ehtimoli ham yuqoriligi taʼkidlangan.
Bir qator boshqa kichik sutemizuvchilar potentsial rezervuar sifatida aniqlangan: kichik kalamush (Bandicota bengalensis), qora kalamush (Rattus rattus brunneusculus) va Osiyo uy sichqonchasi (Suncus murinus). Sichqoncha gepatiti E virusi deb atalgan yangi virus alohida ajratib olingan.
Genomlar
Gepatit E ikkita poliproteinni (O1 va O2 oqsilini) kodlaydigan uchta ochiq oʻqish ramkasiga (ORF) ega. ORF2 uchta kapsid oqsilini kodlaydi, O1 esa virus replikatsiyasida ishtirok etadigan yetti fragmentni va boshqa fragmentlarni kodlashda ishtirok etadi.
Gepatit E genomidagi eng kichik ORF3 ORF3 subgenomik RNKdan 113-115 aminokislotalardan iborat O3 oqsiliga uzatiladi. ORF3 gepatit E virusida immunitetni zaiflashtirishda muhim ahamiyatga ega. Oldingi tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, ORF3 bemor labarator surtmalarida topilgan va hujayra rivojlanishida ishlab chiqarilgan virusli zarralar bilan bogʻlangan. Oʻstirilgan hujayralarda ORF3 gepatit E RNK replikatsiyasi, virus birikmasi yoki infeksiya uchun zarur boʻlmagan boʻlsa-da, zarrachalarni chiqarish uchun zarur hisoblanadi. thumb|108x108px| Geldanamitsin
Virusning hayot sikli
Gepatit E virusining aylanish sikli nomaʼlum; kapsid oqsili hujayra retseptorlari bilan bogʻlanib, virusga qoʻshila oladi. ORF2 (c-terminal) HSC70 bilan bogʻlanish orqali virusgs qoʻshilishni moʻtadil holga olib keladi.
Diagnostika
Gepatit E tashxisi nuqtai nazaridan faqat gepatit E RNK yoki gepatit E ga IgM antitanalari mavjudligini tasdiqlovchi laboratoriya qon tekshiruviga ishonish mumkin. Amerika Qoʻshma Shtatlarida gepatit E infeksiyasini tashxislash uchun hech qanday serologik testlarga oziq-ovqat va farmatsevtika idorasi tomonidan ruxsat berilmagan. Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti gepatit E RNKni aniqlash va miqdorini bilish uchun xalqaro standart shtammni ishlab chiqgan.
Virusologik belgilar
Emlash amalga oshmagan deb faraz qilsak, testlar quyidagilarni koʻrsatishi mumkin:
Tayler
Tayler — ingliz tillarida topilgan familiya va erkak va ayolga berilgan ism:
Gepatit E
Sanitariya ishlari
Sanitariya gepatit E ning oldini olishda eng muhim chora hisoblanadi. Bu ishlar qatoriga: chiqindilarini toʻgʻri tozalash va yoʻq qilish, umumiy suv taʼminoti uchun yuqori standartlar, shaxsiy gigiyena tartib-qoidalarini yaxshilash va oziq-ovqat mahsulotlarini sanitariya qoidalariga muvofiq tayyorlash kabilar kiradi. Gepatit E kasalligini oldini olish strategiyasi rivojlanayotgan mamlakatlarda uchraydigan koʻplab boshqa kasalliklarga oʻxshaydi. Goʻshtni 71 °C da toʻliq pishirish gepatit E virusi xavfini kamaytiradi, turli haroratlarda virusni inaktivatsiya qilish uchun har xil vaqt davomida ishlov berishni talab qiladi.
Donorlik
Transfuzyon yoʻl orqali yuqadigan infeksiyani (TTI) keltirib chiqarish uchun zarur boʻlgan qon mahsulotlarida mavjud boʻlgan virus miqdori oʻzgaruvchan boʻladi. Gepatit E virusini transfiuzyon orqali yuqtirish minipool GEV NAT (nuklein kislotasi testi) skriningi orqali tekshirilishi mumkin. NAT — qon topshirilganda qonni molekulyar tekshirish uchun ishlatiladigan usul.
Vaksinalar
Istisno tariqasida- Xitoy Davlat oziq-ovqat va farmatsevtika idorasi (SFDA) tomonidan bir yildan ortiq tekshiruvdan soʻng, xitoylik olimlar tomonidan ishlab chiqilgan gepatit E vaksinasi 2012-yil oxirida foydalanishga ruhsat berilgan. Uning ishlab chiqaruvchisi Xiamen Innovax Biotech tomonidan GEV 239 deb nomlangan. Vaksina 2012-yilda Xitoy Fan va Texnologiya Vazirligi tomonidan Szyansu provinsiyasidan 100 000 dan ortiq odam ustidan nazorat ostida oʻtkazilgan sinovdan soʻng gepatit E ning oldini olish uchun maʼqullangan, bunda emlanganlarning birortasi ham infeksiyani yuqtirmagan. Birinchi vaksina partiyalari Innovax zavodidan 2012-yil oktyabr oyi oxirida Xitoy distribyutorlari tomonidan savdoga chiqarilgan.
Dalillar yoʻqligi sababli Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti 2015-yildan boshlab GEV 239 vaksinasini muntazam ravishda qoʻllash boʻyicha tavsiyalar bermagan. Uning 2015-yildagi pozitsiyasi shundan iborat ediki, milliy hukumatlar mahalliy epidemiologik ahvolga asoslangan holda vaksinadan mustaqil foydalanishga qaror qilishlari mumkin edi.
Davolash
Gepatit E uchun xavfsizlik va samaradorlikni aniqlagan hech qanday dori yoʻq va virusga qarshi dorilarning katta qismiga klinik sinovlar oʻtkazilmagan. Mavjud kichik tadqiqotlarning natijalari shuni koʻrsatganki, ribavirin surunkali infeksiyani rivojlantirgan immuniteti zaif odamlarda samarali deb hisoblangan.
Surunkali GEV infeksiyasi immunosupressiv terapiya bilan bogʻliq va bu aʼzolar transplantatsiyasini boshidan oʻtkazgan odamlarda sodir boʻlganda, immunosupressiv dorilarni kamaytirish bemorlarning uchdan birida GEV stabillashuviga olib kelishi mumkinligi isbotlangan.
Epidemiologiya
Gepatit E virusi yiliga 20 millionga yaqin infeksiyani keltirib chiqaradi. Bu uch millionga yaqin oʻtkir kasalliklarga olib keladi va 2015-yilda 44 000 kishining oʻlimiga sabab boʻlgan. Homilador ayollar, ayniqsa, 30% yoki undan koʻproq hollarda oʻlimga olib keladigan kasallikning oʻtkir shaklini boshlaridan oʻtkzishadi. GEV rivojlanayotgan mamlakatlarda kasallik va oʻlimning asosiy sababidir. Gepatit E Markaziy Osiyoda endemik hisoblanadi, Markaziy Amerika va Yaqin Sharqda esa yuqumli kasalliklar qayd etilganligi maʼlum. Rivojlangan mamlakatlarda gepatit E tobora koʻpayib bormoqda, 2015-yilda Angliya va Uelsda gepatit E virusi bilan kasallangan 848 ta holat qayd etilgan.
Soʻnggi epidemiyalar
2007-yil oktyabr oyida Uganda shimolidagi Kitgum tumanida gepatit E epidemiyasi paydo boʻlgan. Ushbu epidemiya dunyoda maʼlum boʻlgan gepatit E ning eng yirik epidemiyalaridan biriga aylangan. 2009-yil iyun oyiga kelib, 10 196 kishi kasal boʻlib, 160 kishi vafot etgan. GEV epidemiyasi mamlakatda ilgari hech qanday epidemiya qayd etilmaganiga qaramay sodir boʻldi, ayollar GEVdan eng koʻp zarar koʻrganlar. thumb|200x200px| Namibiya, Afrika 2012-yil iyul oyida Sudan chegarasi yaqinidagi Maban okrugidagi Janubiy Sudanlik qochqinlar lagerlarida kasallik avj olgani haqida xabar berilgan. Janubiy Sudan Sogʻliqni saqlash vazirligi 2012-yil 13-sentyabr holatiga koʻra 400 dan ortiq kasallik va 16 kishi oʻlganini maʼlum qilgan. 2013-yil 2-fevral holatiga koʻra, 88 kishi epidemiya tufayli vafot etgan. Chegara bilmas shifokorlar xayriya tashkiloti 4000 ga yaqin odamni davolaganini eʼlon qilishgan. 2014-yil aprel oyida Nepalning Biratnagar munitsipalitetidagi epidemiya 6000 dan ortiq mahalliy aholining infeksiyasiga va kamida 9 kishining oʻlimiga sabab boʻlgan.
2020-yil may oyida Gonkongda kalamushlar tomonidan yuqtirgan gepatit E ning kamida 10 ta holati va yuqish mexanizmi toʻliq aniqlanmagan yuzlab holatlar qayd etilgan.
Evolyutsiya
Bugungi kunda mavjud boʻlgan GEV shtammlari 1344 yil oldin umumiy virusdan kelib chiqqan boʻlishi mumkin. Boshqa bir tahlil gepatit E ning kelib chiqishini ~ 6000 yil oldinga toʻgʻri kelishini koʻrsatgan, bu choʻchqalarni xonakilashtirish bilan bogʻliq degan taxmin mavjud. Bir vaqtning oʻzida ikkita tur ajralib chiqishi mumkin — antropotrop shakl va enzootik shakl — keyinchalik ular mos ravishda 1 — 2 va 3 — 4 genotiplarga aylangan boʻlishi mumkin.
2-genotip boshqa genotiplarga qaraganda kamroq aniqlangan boʻlsada, genetik evolyutsion tahlillar shuni koʻrsatadiki, 1, 3 va 4 genotiplari tarqalishi soʻnggi 100 yil ichida sezilarli darajada oshgan.
Putlitz
thumb|left|Cherkov Putlitz Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Prignitz tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 118,49 km2. 2780 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Putlitzning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Otryby
Otryby Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 70 ga yaqin aholisi bor.
Gruziyada qishloq xoʻjaligi
right|thumb|300x300px| Gruziya iqlimi makkajoʻxori yetishtirish va uzum, choy yigʻish uchun ideal hudud hisoblanadi thumb| Gruziyada choy ishlab chiqarish, 1951-yilgi sovet pochta markasida tasvirlangan Gruziyaning iqlimi va tuproqlari qishloq xoʻjaligini uning eng samarali iqtisodiy tarmoqlaridan biriga aylantirgan; 1990-yilda Gruziyaning 18 foiz ekin maydonlari respublika NMPning 32 foizini taʼminlagan. Sovet davrida gʻarbdagi botqoqli hududlar quritildi, sharqdagi qurgʻoqchil hududlarga murakkab sugʻorish tizimi yordamida suv olib kelindi, bu Gruziya qishloq xoʻjaligiga 1918—1980-yillarda ishlab chiqarishni oʻn barobar kengaytirish imkonini berdi. Sovet Ittifoqi davrida qishloq xoʻjaligi yerlarining notoʻgʻri taqsimlanishi, masalan, asosiy gʻalla maydonlarining choy yetishtirishga ajratilishi va haddan tashqari ixtisoslashuv tufayli ishlab chiqarishha toʻsqinlik qilindi. Gruziyaning choy va uzum kabi koʻp mehnat talab qiladigan ekinlarga eʼtibor qaratilishi qishloq ishchi kuchini qoniqarsiz hosildorlik darajasida ushlab turdi. 1990-yilda Gruziya ishchi kuchining qariyb 25 foizi qishloq xoʻjaligida band edi; bu ko‘rsatkich 1970-yilda 37 foizga yetdi.
2011-yil holatiga koʻra 281 ming ga yerga ekin ekilgan boʻlib, bu ekin maydonlarining 35,0% ni tashkil etadi; 1 823 000 bosh chorva mollari hujjatlashtirilgan. Agrobiznes esa milliy yalpi ichki mahsulotning 9,3% ni tashkil etdi. 2012-yilning dastlabki maʼlumotlariga koʻra, qishloq xoʻjaligi biznesining hissasi YaIMning 8,4 foizini tashkil etadi.
Ishlab chiqarish
2018-yilda Gruziya ishlab chiqargan mahsulotlar:
Ekinlar
right|thumb|250x250px| Gruziyadagi eksperimental uzumzorlar right|thumb|250x250px| [[Guria|Guriyadagi choy plantatsiyasi, yaqinda USAIDning Gruziyadagi fermerlarga yordam loyihasi tomonidan qayta tiklandi.]] right|thumb|250x250px| [[Tbilisi yaqinidagi yaqinda xususiylashtirilgan fermada chorvador]] Gruziya asosan don yetishtiradi: 1993-yilda bogʻlar, uzumzorlar va choy plantatsiyalaridan tashqari ekin maydonlarining qariyb 85 foizi donga ajratilgan. Bu toifada makkajoʻxori 40 foiz yerda, kuzgi bugʻdoy esa 37 foizda oʻsgan. Ikkinchi muhim qishloq xoʻjaligi mahsuloti uzum boʻlib, mashhur gruzin vinolarini tayyorlash uchun ishlatiladi. Gruziya dunyodagi eng qadimgi va eng yaxshi vinochilik anʼanalaridan biriga ega; Arxeologik topilmalar Gruziyada miloddan avvalgi 300-yillarda sharob ishlab chiqarilganligini koʻrsatadi 1990-yilda qirqga yaqin yirik vino zavodlari ishlagan va 500 ga yaqin mahalliy vinolar tayyorlanadi. Vino sanoatining markazi Sharqiy Gruziyadagi Kaxetiya hisoblanadi. Gruziya mineral suvlarining yuqori sifati bilan ham mashhur.
Boshqa muhim ekinlar choy va sitrus mevalari boʻlib, ular Gruziya qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining mos ravishda 18,3, 7,7 va 8,4 foizini tashkil qiladi. Choy va sitrus mevalarini yetishtirish gʻarbiy hududlar bilan chegaralangan. Choy yirik oziq-ovqat mahsulotlarini qayta ishlash sanoatini 36 foizini tashkil qiladi, lekin 1970- va 1980-yillarda sovet boshqaruvi ostida gruzin choyi sifati sezilarli darajada pasayib ketgan. Chorvachilik, asosan, qoramol, choʻchqa va qoʻy boqish Gruziya qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining qariyb 25 foizini tashkil qiladi, ammo yuqori zichlik va past mexanizatsiya samaradorlikka toʻsqinlik qilib kelgan.
1992-yilgacha boshqa Sovet respublikalari Gruziyadan qayta ishlangan choyning 95 foizini, sharobning 62 foizini va konserva mahsulotlarining 70 foizini sotib olgan. Oʻz navbatida, Gruziya gʻallasining 75 foizi Rossiyaga qaram edi. Gruziya goʻshtining uchdan bir qismi va sut mahsulotlarining 60 foizi respublika tashqarisini taʼminlangan. Bu munosabatlarni muvozanatlashtirmaslik Gruziyaning 1990-yillar boshida Sovet Ittifoqi parchalanishi davridagi oziq-ovqat inqiroziga sabab boʻldi.
Yer taqsimoti
Sovet davrida qishloq xoʻjaligi barcha qishloq xoʻjaligi yerlariga mutlaq davlat egaligi va ishlab chiqarishning oʻrtacha 428 gektarni tashkil etadigan yirik kolxozlarda toʻplanishi bilan tavsiflanadi. 1991-yil oxirida Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin Gruziya mustaqillikka erishgach, butun mamlakat shiddatli fuqarolar urushiga duch kelgan edi. Gruziya qishloq xoʻjaligi tanazzulga yuz tutdi va yirik kolxozlarga tegishli yerlar ocharchilikdan qutulish uchun tezda qishloq xoʻjaliklariga taqsimlandi. Bu umidsiz maqsadga 1993—95-yillarda Gruziya qishloq xoʻjaligi tezda tiklanishi natijasida erishildi. So‘nggi yillarda qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishining tiklanishi 1993-yildagi eng past darajadan 25-30% ga ko‘tarildi, biroq dastlabki inqiroz shu qadar keskin bo‘ldiki, 2006-yilda qishloq xo‘jaligi mahsuloti 1990-yildagidan 40% pastladi. left|thumb|180x180px| Gruziyadagi agrobiznes Sovet hokimiyati davrida ham Gruziya kuchli xususiy qishloq xoʻjaligi sektoriga ega boʻlib, qishloq aholisi va shahar aholisiga mulk tarzida ajratilgan kichik maydonlarda ekinlar va chorvachilik uchun foydalangan. 1990-yilda, koʻra, xususiy sektor qishloq xoʻjaligi yalpi mahsulotining 46% ni tashkil qilgan va xususiy fermer xoʻjaliklarining hosildorligi sovxozlarga qaraganda oʻrtacha ikki baravar koʻp edi.
Gruziyadagi yakka tartibdagi fermer xoʻjaliklarining hajmi boʻyicha taqsimot (2000-yillarning boshi)
Xorijiy fermerlarni yollash
right|thumb| Gruziyadagi afrikanerlik fermer. Gruziyaning sobiq prezidenti Mixail Saakashvilining Gollandiyalik rafiqasi Sandra Rulofs janubiy afrikalik fermerlarni Gruziyaga koʻchib ketishga undaydigan dasturni ilgari surdi. Mamlakat afrikanerlik fermerlarni mamlakatning nobud boʻlgan qishloq xoʻjaligini qayta tiklashga yordam berish uchun faol ravishda jalb qilmoqda. Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin 20 yil ichida Gruziya qishloq xoʻjaligi yerlarining yarmi ishlab chiqarishdan chiqib ketdi.
Yaqinda hind fermerlari (asosan Panjobdan) ham Gruziya qishloq xoʻjaligiga qiziqish bildirishdi va sarmoya kiritdilar. Panjoblik fermerlar oʻzlarining mehnatsevarligi bilan tanilgan va Panjob Hindistonning oziq-ovqat savati deb ataladi. Bu fermerlar Gruziya qishloq xoʻjaligi va iqtisodiyotida qanday farq borligini koʻrish kerak. Biroq, ularning aksariyati oʻz hosilini sotishda koʻplab muammolarga duch kelgani va yashash uchun ruxsat olish uchun murojaatlar rad etilganligi sababli Hindistonga qaytib ketishgan.
Camlez
Camlez Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Côtes-d'Armor departamenti Lannion tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
729 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 62,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,6 km2.
Saint-Jean-la-Bussière
Saint-Jean-la-Bussière Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Rhône departamenti Villefranche-sur-Saône tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
901 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 58,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 15,4 km2. Dengiz sathidan 373 – 662 m balandlikda joylashgan.
Yukariörenbaşı, Gerede
Yukariörenbaşı Turkiyaning Bolu viloyati Gerede tumaniga qarashli qishloq. 2010-yil holatiga ko'ra, uning aholisi 100 kishi edi.
Amity (Arkansas)
Amity AQShning Arkansas shtatida joylashgan shahardir. Clark okrugi tarkibiga kiradi.
Mjull Bathore
Mjull Bathore Albaniyaning Tirana okrugida joylashgan sobiq Farkë munisipalitetidagi qishloqdir. 2015-yilda mahalliy hukumat islohotida u Tirana munitsipaliteti tarkibiga kirdi.
Paragvay
Paragvay, Paragvay Respublikasi (Ispancha: República del Paraguay) — Janubiy Amerikaning markaziy qismida joylashgan davlat. Maydoni 406,8 ming km². Aholisi 5,8 mln. kishi (2002). Poytaxti – Asunson shahri. Maʼmuriy jiqatdan 19 departament (departamento) va poytaxt okrugiga boʻlinadi.
Davlat tuzumi
Paragvay – respublika. Amaldagi konstitutsiyasi 1992-yil 21-iyunda qabul qilingan. Davlat va hukumat boshligʻi – prezident (1999-yildan Luis Gonsales Makki), u umumiy toʻgʻri ovoz berish yoʻli bilan 5 yil muddatga saylanadi. Qonun chiqaruvchi hokimiyatni Milliy kongress (2 palatali parlament – senat va deputatlar palatasi), ijrochi hokimiyatni prezident boshchiligidagi hukumat amalga oshiradi.
Tabiati
Paragvay relyefi, asosan, tekislik. Markaziy qismini Paragvay daryosi boʻyidagi botqokli pasttekislik, shimoli-gʻarbini Granchako tekisligining bir qismi, janubi-sharqini Braziliya yassitogʻligining bir qismi egallaydi. Oz miqdorda temir, marganets, mis ruda konlari bor. Iqlimi – tropik, issiq iqlim. Oʻrtacha temperatura iyulda 17–19°, yanvarda 27–29°. Yillik yogʻin gʻarbda 700 dan sharqda 2000 mm gacha. Yirik daryolari: Parana, Paragvay va ularning irmoklari. Tuprogi sharqda kizil ferralit, markazda oʻtloqi, gʻarbda jigarrang-qizil tuproq. Mamlakat hududining teng yarmi qimmatbaho daraxtlar (kvebraxo, mate) oʻsadigan oʻrmon. Paragvayda tapir, pekar, yaguar, suv choʻchqasi, botqoq bugʻusi, puma, zirxli, nosux, kapibar kabi hayvonlar, keng burunli maymunlar, turli-tuman qushlar yashaydi. Milliy bogʻlari – Defensores-delchako, Tinfunke va boshqa
Aholisi, asosan, paragvaylar (ispan kelgindilari bilan indeys ayollari ni-kohidan vujudga kelgan metislar). In-deyslar, nemislar, argentinlar ham yashaydi. Rasmiy tili – ispan tili, koʻpchilik guarani indeys tilida soʻzlashadi. Dindorlarning aksariyati – ka-toliklar. Aholining 50,5% shaharlarda istiqomat qiladi. Yirik shaharlari: Asunson, Vilyarrika, Konsepson.
Tarixi
Yevropaliklar 1527-yil mamlakatga kelishidan avval bu yerda guarani indeyslari yashagan. 1535-yil Paragvay Ispaniya mustamlakasiga aylantirildi. Mahalliy aholi qirib tashlandi, qolganlar qul qilindi. 17–18-asrlarda iyezuitlar davlati mavjud boʻldi. Ispaniya mustamlakalarining mustaqillik yoʻlidagi urushi natijasida Paragvay 1811-yil mustaqillikka erishdi va respublika deb eʼlon qilindi, mamlakatda inqilobiy xunta hukmronlik qila boshladi. 1842-yilda qullik bekor qilindi. 1844-yilda birinchi konstitutsiya qabul etildi. 1864–70 yillarda Paragvay hududining yarmini Argentina va Braziliya bosib oldi. Yirik latifundiya egalari bilan harbiylar Milliy respublikachilar uyushmasi ("Kolorado")ga birlashdi. Paragvay Birinchi jahon urushida betaraf turdi. Ikkinchi jahon urushida ham betaraflik eʼlon qilsada, Germaniyaga koʻmaklashdi, urushdan keyin nemis har-biy jinoyatchilariga boshpana berdi. Urush davrida yangi sanoat tarmoqlari vujudga keldi, davlat savdo floti tashkil topdi. Paragvay 1945-yil fevralda Germaniya va Yaponiyaga urush eʼlon qildi.Urushdan keyin mamlakatda ketmaket davlat toʻntarishi boʻlib turdi va 1954– 89 yillarda A. Stresner (1954–89 yillarda prezident) harbiy politsiyachilar diktaturasi hukm surdi. 90-yillardan fuqarolar hukumati qokimiyatni idora kila boshladi. Paragvay – 1945-yildan BMT aʼzosi. Oʻzbekiston Respublikasi bilan 2001-yil avgustda diplomatiya munosabatlari oʻrnatgan. Milliy bayrami – 14-may – Mustaqillik kuni (1811).
Siyosiy partiyalari, kasaba uyushmalari
Liberal partiya, 1961-yil anʼanaviy liberal partiya parchalanganidan keyin tuzilgan; Liberal-radikal partiya, 1961-yil tashkil etilgan: Milliy respublikachilar uyushmasi – "Kolorado" partiyasi, 1887-yil asos solingan; Paragvay kommunistik partiyasi, 1928-yil tuzilgan; Haqiqiy liberal-radikal partiya, 1977-yil tashkil etilgan; Inqilobiy febrero partiyasi, 1951-yil fevralda Febrero (fevralchilar) partiyasi nomi bilan tuzilgan; Xristian-demokratik partiya, 1965-yil asos solingan. Mehnatkashlar birlashgan kasaba uyushma markazi, 1980-yil tuzilgan; Paragvay mehnatkashlar konfederatsiyasi, 1951-yil tashkil etilgan.
Maorifi, ilmiy va madaniymaʼrifiy muassasalari
Maorif tizimida boshlangʻich maktabning 3 yillik, 5 yillik, 6 yillik turlari bor. Oʻrta mak-tab (oʻqish muddati 6 yil) ikkita 3 yillik bosqichdan iborat. Hunar-texnika oʻquv yurtlari boshlangʻich maktab va 1-bos-qich oʻrta maktab negizida ishlaydi. Paragvayda 21 oliy oʻquv yurti bor, yiriklari: Asunsondagi Milliy universitet (1890-yil asos solingan), "Nuestra Senora de la Asunson" katolik universiteti (1960). Davlat ilmiy muassasalari: Atom energiyasi milliy komissiyasi (1965), Botanika bogʻi (1914), Harbiy geografiya instituti (topografiya haritalari), Guarani tili madaniyati akademiyasi (1975); xususiy ilmiy muassasalari: Paragvay ilmiy jamiyati (1921), Paragvay pediatriya va bolalar gigiyenasi instituti (1928), Paragvay tarixiy tadqiqot instituti (1937) va boshqa Asunsonda Milliy kutubxona, Nafis sanʼat va qadimgi yodgorliklar milliy muzeyi, Tabiiy tarix va etn. muzeyi bor.
Matbuoti, radioeshittirishi va telekoʻrsatuvi
Paragvayda nashr etiladigan asosiy gazeta va jurnallar: "A Be Se kolor" (kundalik gazeta, 1967-yildan), "Adelan-te!" ("Olgʻa!", oylik gazeta, 1942-yildan), "Voye de trabaxo" ("Mehnat sasi", 2 qaftada 1-marta chikadigan jurnal), "Dia" ("Kun", kundalik gazeta), "Notisias" ("Yangiliklar", 1844-yildan), "Patria" ("Vatan", kundalik gazeta, 1946-yildan), "Perspektivas" ("Istiqbollar", jurnal, 1986-yildan), "Popular" ("Xalq gazetasi", kundalik gazeta), "Progreso" ("Taraqqiyot"), "Pueblo" ("Xalq", haftanoma, 1964-yildan), "Ultima ora"("Soʻnggi soat", kundalik kechki gazeta, 1977-yildan). Milliy axborot agentligi yoʻq. Radio va televideniye kanallari tijorat asosida ishlaydi.
Adabiyoti
Adabiyoti ispan va guarani tillarida. Mustamlaka davrida yozma adabiyot deyarli boʻlmagan, guarani indeyslarining boy ogʻzaki ijodi rivojlangan. Mamlakat mustaqillikka erishganidan keyingina Paragvay adabiyoti sheʼriyatdan boshlandi. Birinchi romantik shoir N. M. Talaver (1839–67) vatanparvarlik ruhidagi sheʼrlari bilan adabiyot maydoniga chikdi, milliy madhiya ham uning qalamiga mansub. 20-asr boshlarida maʼrifatparvarlik gʻoyalari keng tarqaldi, bu sohada M. Dominges, S. Baes kabi yozuvchilar, X. E. O’Liri, M. Ortis Gerrero kabi shoirlarning asarlari diqqatga sazovor. Shoir X. Korrea milliy dramaturgiyaga asos soldi ("Baxtsizlarning zorligi" pyesasi). 20-asr 2yarmidan badiiy proza ravnaqtopa boshladi. A. Roa Bastosningoʻz xalqi taqsirini tasvirlovchi hikoyalar toʻplami va "Inson farzandi" romani (1960) Paragvay adabiyotini yuqori po-gʻonaga koʻtardi. Ijtimoiy nizolarni mifologik motivlar orkali tasvirlovchi bu asar jahon adabiyoti xazina-siga munosib hissa boʻlib qoʻshildi. Mamlakatda harbiy-politsiya diktaturasi davrida koʻpgina yozuvchilar chet ellarda yashab, ijod qilishga majbur boʻldi. 90-yillardan Paragvay adabiyoti yanajonlana boshladi.
Meʼmorligi va tasviriy sanʼati
Paragvay aholisi qadimdan somonli xom gʻisht, loy va qamishdan qurilgan kulbalarda yashab kelgan. Mustamlaka davrida barpo etilgan mustahkam manzilgoxlarda yogʻoch va xom gʻishtdan ibodatxona, ustaxona, bozor, lashkargoxlar qurilgan, ularning atrofida indeyslarning kulbalari joylashtirilgan. 17–18-asrlarda hashamatli cherkovlar barpo etiddi. 1840–65 yillarda Paragvay poytaxti – Asunson shahri qayta re-jalashtirilib, yevropacha uslubda qurildi. Paragvay mustaqillikka erishgach, yirik shaharlarda saroy va jamoat binolari klassitsizm va italyan uygʻonish davri uslublarida tiklandi, gʻisht va toshdan 2–3 qavatli turar joylar kurila boshladi. Keyingi yillarda AQSH va Braziliya meʼmorlari ishtirokida jamoat majmualari, sanoat inshootlari va uy-joylar zamonaviy binokorlik materiallaridan qurildi.
Paragvay hududida qad. zamonlarda yashagan indeys qabilalari ovchilik, baliq ovlash, dehqonchilik bilan shugʻullangan va guldor sopol idishlar yasash, badanga naqsh solish, kashtali kiyimlar tikish sanʼatini rivojlantirgan. Indeys kulbalarida yoshlarga naqshinkorlik va oʻymakorlik sirlari oʻrgatilgan.
19-asr oʻrtalarida rassomlik maktabi vujudga keldi, ilk mahalliy rassomlar (manzarachi S. Rios, portretchi A. Garsia) xalq hayotini va mamlakat tabiatini aks ettiruvchi asarlar yaratdilar. 20-asrda rassom Paragvay Alborno, haykaltarosh V. Polyarolo, fafik X. dela Erreriya va boshqa sanʼatkorlar ijodida mamlakat tarixi, manzaralari va xalq anʼanalari ifodalab berildi. AQSH va Yevropa sanʼati taʼsirida shaklbozlik, avangardizm oqimlari ham tarqaldi. Hunarmandchilikda badiiy toʻr toʻqish, choyshabga gul, kush, jonivorlar tasvirini tushirish, naqqoshlik, kulollik, suyak va yogʻoch oʻymakorligi, kumush va mis taqinchoqlar yasash sanʼati rivojlangan. Indeyslarning sopol idishlarni qolipaki naqshlash, qush patidan turli bezaklar ishlash sanʼati hamon saqlanib qolgan.
Teatri
Dastlabki teatr tomoshalari 16-asr oʻrtalarida koʻrsatildi. Mustamlaka davrida, asosan, diniy mazmundagi asarlar sahnalashtirildi. Milliy teatr sanʼati 19-asr oʻrtalaridan rivojlana boshladi. 1858-yil Asunsonda teatr binosi qurildi. 20-asrda poytaxtda "Granados", "Nasonal", "Independyente" teatrlari, A. Sunye rahbarligidagi Paragvay drama va komediya truppasi ishladi. Shu davrda guarani teatri ham rivojlandi. X. Korrea bilan bir qatorda F. M. Barrios, R. Senturion Miranda, X. Pla kabi dramaturglarning asarlari, E. Baes, E. Reysofer kabi aktyorlarning ijrosi tomoshabinlarga manzur.
Bonvicino
Bonvicino Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Cuneo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 7 km2. 119 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Daizen Maeda
Daizen Maeda (前田 大然; 20-oktyabr 1997-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 2019-yili 17-iyun Chili terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 2 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
Koʻnchilik
Кончить — hayvon terisidan charm (koʻn) tayyorlash kasbi; hunarmandchilikning qad. turlaridan biri. Ibtidoiy odamlar hayvon terisidan charm tayyorlash sirlarini bilishmagan; ular, asosan, xom terilarni yopinib yurishgan. Bunday hol uzoq davom etishi mumkin emasdi, chunki tabiat injiqliklari odamlarning yaxshiroq oʻranib-chirmanib yurishlarini taqozo qilardi. Neolitning soʻnggi bosqichi va jez davri boshlarida chorvachilik yuzaga keldi. Shundan soʻng K.ning ilk madaniy uchqunlari paydo boʻldi. Terini qayta ishlash usullari vujudga kelaboshladi. Insoniyat asta-sekin hayvon terisini oshlab koʻn olishni va undan kiyimbosh tikishni bilib oldi. Keyinchalik odamlar tolali oʻsimliklar tolasidan dagʻal matolar toʻqishni oʻrganib olgach, K.ga boʻlgan ehtiyoj biroz susaydi. K. hunarmandchilik kasbi sifatida, asosan, 19-asr 2-yarmidan shakllana boshladi. 20-asr boshlarida Oʻzbekistonda koʻplab K. doʻkonlari boʻlgan. Bu yerda chorvachilik taraqqiy etganligi hamda teri va charmga ehtiyoj kattaligi tufayli K. hunarmandchilikning asosiy sohalaridan birigaaylandi. Bu davrda rus kapitali taʼsirida oldin Xorazm (Xonqa)da, keyin Toshkentda koʻn zavodlari qurilgan. Shu tariqa K.ning sanoat usullari paydo boʻldi. Ayni paytda Oʻzbekistonning barcha hududlarida kichik-kichik xususiy K. korxonalari, koʻnchilar oilalari paydo boʻldi. Mas, Toshkentda butun boshli koʻnchilar mahallalari boʻlgan. K. zavodlari bilan birga ayrim joylarda xususiy koʻnchilar ham faoliyat koʻrsatmoqda. Terini oshlash texnologiyasi deyarli oʻzgarishsiz qolmoqda. Bunga doir barcha ishlar, asosan, qoʻlda bajarilgan (aksar holdarda hozir ham shunday). Jihozlar tezob (oshlash) idishi yoki hovuzchasi va dud oʻchogʻidan iborat boʻlgan. Tezob (kul aralashtirilgan ohak suvi), tuz va oshlovchi moddalar bilan ish koʻrilgan. Oʻzbekistonda, asosan, qoramol, qoʻy, echki, tuya terisidan turli navlardagi teri (charm) tayyorlangan. K. doʻkonlari va yakka koʻnchilar koʻnning biror navi boʻyicha ixtisoslashgan. Mas, tagcharm ishlab chiqaruvchilar — charmgar, yumshoq koʻn (sahtiyon) ishlab chiqaruvchilar saxti-yongar, mesh ishlab chiqaruchilar meshgar deb atalgan. Keyinchalik koʻn zavodlarida koʻp ishlar mexanizatsiyalashtirilgan va tezobning tarkibi oʻzgartirilgan.
K. texnologiyasiga doir ishlar zavodda, asosan, 3 bosqichda bajariladi: terini oshlashga tayyorlash, oshlash va pardozlash. Terini oshlashga tayyorlashda kimyoviy usulda teriga dastlabki ishlov beriladi, yaʼni teri juni yumshatiladi, teri qirish mashinasida junlardan tozalanadi, goʻsht qoldiqlaridan ajratish mashinasida goʻshtlardan tozalanadi. Yana bir mashinada terining sirti qirib tekislanadi. Tozalangan teriga osh tuzi va kislota eritmasida ishlov berilib, oshlashga tayyorlanadi. Oshlashda terini maxsus moddalar bilan ishlab, charmga aylantiriladi. Pardozlashda charmga kimyoviy va mexaniq ishlov beriladi. Kimyoviy ishlovda har xil eritmalar va chanlar (idishlar)dan, mexaniq ishlovda maxsus mashinalar, barabanlardan foydalaniladi.
Mejorada del Campo
Mejorada del Campo Ispaniyaning Madrid mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Madrid provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — km2. Aholisi — 22812 kishi (2010).
Noravan, Armavir
Noravan  — Armanistonning Armavir viloyati Armavir tumanidagi qishloq.
Millen (Georgia)
Millen AQShning Georgia shtatida joylashgan shahardir. Jenkins (since 1905) okrugi tarkibiga kiradi.
Stephanie Beacham
Stephanie Beacham (1947-yil 28-fevralda tugʻilgan) — angliyalik televideniye, radio, kino va teatr aktrisasi. U BBC telekanalida efir yuzini koʻrgan dramatik serial Tenko (1981—1982), ITVning dramatik seriali Connie (1985) televizion rollari va ABC seriali The Colbysda Sable Colby roli hamda Dynasty (1985, 1988-1989) kabi filmlarda rollar ijro etgani bilan tanilgan.
Millen (Georgia)
Aholisi
3492 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 371,5 nafar kishi.
Stephanie Beacham
Uning filmdagi chiqishlari orasida Dracula A.D. 1972 (1972), Schizo (1976) va Troop Beverly Hills (1989) filmlari ham bor.
Millen (Georgia)
Geografiyasi
Maydoni — 9,4 km2. Shundan 9,4 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 51 m balandlikda joylashgan.
Stephanie Beacham
Yoshligi
Toʻrt farzanddan biri boʻlgan Beacham Angliyaning Hertfordshire, Barnet shahrida uy bekasi Joan va sugʻurta boʻyicha ijrochi Grosvenor mulkining boshqaruvchi direktori boʻlgan Alicning qizi boʻlib tugʻilgan.
U Barnet qirolichasi Yelizavetaning Qizlar Grammatikasi maktabida oʻqigan va keyinchalik Londondagi Qirollik Dramatik Sanʼat Akademiyasida (RADA) oʻqishdan oldin Étienne Decroux bilan mimika sanʼatini oʻrganish uchun Fransiyaning Parij shahridagi Boulogne-Billancourtga borgan.
Faoliyati
2008-yil 27-noyabrda Beacham Ken Barlowga (William Roache oʻynagan) muhabbat qiziqishi boʻlgan Martha Fraser obrazi boʻyicha ITV telekanalining Coronation Street koʻrsatuviga qoʻshilganligi eʼlon qilindi. U kartinada birinchi marta 2009-yil 26-yanvarda va oxirgi marta 2009-yil 4-mayda paydo boʻlgan.
2010-yil 17-fevralda Beacham BBCning Material Girl serialining soʻnggi qismida paydo boʻladi. 2010-yil 3-aprelda u BBCda uzoq vaqtdan beri davom etayotgan kasalxonaga oid Casualty serialida mehmon sifatida ishtirok etadi. Keyinchalik, aktrisa 2010-yildan 2011-yilgacha Buyuk Britaniyadagi Master Class gastrollarida Maria Callas rolini oʻynadi.
2013-yil yanvar oyida Beacham ITV-ning kunduzgi chat-shousida " Loose Women " dasturida mehmon boʻlib, 2013-yil 8-yanvarda efirga uzatilgan „ Jannatdagi oʻlim“ serialining ikkinchi seriyasining birinchi epizodida oʻz chiqishini targʻib qildi. 2010-yilning 3-yanvarida Beacham Channel 4 -ning yettinchi va oxirgi seriyali Mashhur Big Brother serialiga uydosh sifatida kirdi; u finalga chiqqan yagona ayol boʻldi va 2010-yil 29-yanvarda beshinchi oʻrinni egalladi.
Shaxsiy hayoti
Beacham qisman kar, oʻng qulogʻi umuman, chap qulogʻi esa 80 % eshitmaydi. Beacham 2009-yilda teri saratonidan muvaffaqiyatli davolangan. 2011-yilda u yana kasallikka chalinadi, lekin yana tuzalib ketadi. 2016-yil mart oyida Beacham The Sunday Telegraph nashriga u yigirma yoshida aktrisa boʻlganida zoʻrlanganini aytadi.