cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Roger Taylor
Tennis karyerasi
Taylor 1973-yilgi Wimbledonning chorak finalida 17 yoshli Wimbledon debyutanti Byorn Borgga qarshi oʻyinida oʻzini millionlab tomoshabinlarga yoqdi. Borg tomonidan bahsli boʻlgan oʻyinda ochko toʻplashdan soʻng hakam tomonidan allaqachon gʻolib deb eʼlon qilingan Taylor ixtiyoriy ravishda ochkoni takrorlashni taklif qildi. Shundan soʻng laynsmen oʻz qarorini qayta koʻrib chiqmoqchimi yoki yoʻqmi, deb soʻroq qildi, „in“ chaqiruvini „out“ ga oʻzgartirdi va hakam nuqtani „let“ sifatida takrorlashni soʻradi. Keyinchalik Taylor oʻyinda gʻalaba qozondi, ammo yarim finalda yakuniy chempion Yan Kodeshga yutqazdi.
U 1980-yilda professional tennisdan nafaqaga chiqdi va nafaqaga chiqqanidan keyin u tennis bayramlarini boshqardi. U 2000-yilning fevralidan 2004-yilning yanvarigacha Buyuk Britaniyaning Devis Kubogi sardori boʻlgan. Taylor, shuningdek, Britaniya ayollari Uaytman kubogi jamoasi sardori; ularni 1978-yildagi musobaqadagi soʻnggi gʻalabasiga olib keldi. U 1977-yilgi kumush yubiley va tugʻilgan kun mukofotlarida MBE bilan taqdirlangan.
U hozirda ITF Seniors Tour turnirida faol va yakkalik reytingida 2020-yilda 75 yoshdan oshganlar toifasida 54-oʻrinni egallagan. U 2012-yilda Wokingʻs Veterans Open turnirida 70+ unvonini qoʻlga kiritdi. 2019-yilda u avstraliyalik Gordon Veygud bilan hamkorlikda Britaniya Ochiq Seniors Clay Court chempionatida erkaklar oʻrtasidagi 75 juftlik chempionligini qoʻlga kiritdi.
Cavigny
Cavigny Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Manche departamenti Saint-Lô tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
243 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 36,3 nafar kishi.
Namangan karbonam aksiyadorlik jamiyati
NAMANGAN "KARBONAM" AKSIYADORLIK JAMIYATI - "Oʻzkimyosanoat" davlat-aksiyadorlik kompaniyasi tarkibidagi korxona. Asosiy ishlab chiqarish mahsulotlari: texnik, tozalangan karboksilmetilsellyuloza, burgilash reagenti, shuningdek, xalq isteʼmoli mollari, gulqogʻoz yelimi va boshqa ishlab chikaradi. Namangan kimyo zavodi nomi bilan 1942-yilda neftni qayta ishlash sanoati uchun karboksilmetilsellyuloza ishlab chiqarish maqsadida tashkil etilgan. 1983-yilda zavodda tozalangan karboksilmetilsellyuloza ishlab chiqarish boʻyicha yangi sex ochildi. 1991-yilgachaz-d sobiq Ittifoqtar-kibiga kiruvchi respublikalarning neft-gaz sanoati ehtiyojlarini taʼminlovchi ushbu turdagi mahsulotlarning asosiy ishlab chiqaruvchisi edi. Korxona 1997-yildan "Karbonam" ochiq turdagi aksiyadorlik jamiyati. 3-d texnik va tozalangan karboksilmetilsellyuloza ishlab chiqarishga ixtisoslashgan Markaziy Osiyoda yagona korxona. Fargona furan birikmalari zavodida ishlab chiqariladigan sellyuloza asosiy xom ashyo hisoblanadi. Korxona mahsulotlarining 30% ichki bozorga, qolgan qismi eksportga chikariladi. Asosiy isteʼmolchilari — neftni qayta ishlash va lok-boʻyoq sanoati korxonalari. N. "K." A.J. yiliga 13 ming t texnik va 2,6 ming t tozalangan karboksil-metilsellyuloza ishlab chiqarish quvvatiga ega.
Shaftolizor mahallasi
„Shaftolizor“ mahallasi (1-Shoir koʻch., 86) — Uchtepa tumanidagi mahalla. „Istirohat“, „Bekobod“ mahallalari bilan chegaradosh. 2006-yil tashkil etilgan. Aholisi 2459 kishi, asosan, oʻzbeklar. Mahalla hududi: 2 ta oziq-ovqat doʻkoni, sartaroshxona bor.
IC 167
IC 167 Hamal yulduz turkumidagi SBc tipli galaktikadir.
Alajaxyoyuk
Alajaxyoyuk — Boʻgʻozkoʻy qishlogʻidan (Markaziy Anadolu, Tur-kiya) shim. roqdagi tepalik. Arxeologik qatlamlar topilgan (mil. av. 4-3- ming yillik — mil. av. 7-6-asrlar). Ilk jez davri (mil. av. 3-ming yillik)ga oid nihoyatda boy nekropol ochilgan. Undan qimmatbaho idishlar, qurol-yarogʻ, marosim buyumlari, bezaklar hamda xettlar davriga oid mahobatli mudofaa devori qoldiqlari topilgan, devordagi darvo-zalarga sfinkslar shakli tushirilgan. Tepalikda ibodatxona va boshqa meʼmoriy inshootlar harobalari ham saqlangan.
Ikkinchi garmonika generatsiyasi
Ikkinchi garmonikaning hosil boʻlishi nochiziqli optikaning asosiy elementlaridan biri boʻlib, lazer nurlanishlarini hosil qilishda muhim rol oʻynaydi.
Avval kvadratik nochiziqli muhitda amplitudasi sekin oʻzgaruvchi toʻlqinlar uchun tenglamalarni keltirib chiqaramiz. Buning uchun Makswell tenglamalarini yozamiz : Bu tenglamalarning birinchisidan rotor olib uchinchi tenglama yordamida undan magnit maydonini yoʻqotamiz. Natijada elektr maydon uchun quyidagi tenglamalar sistemasini olamiz : Bu yerda muhit dielektrik boʻlgani uchun magnit singdiruvchanlik \mu=1 deb olindi.
Toʻlqinning elektr maydonini Furye integraliga yoyamiz: Buni yuqoridagi ikkita tenglamalarga qoʻyib quyidagini hosil qilamiz:
Chastotasi \omega va toʻlqin vektori k boʻlgan lazer hosil qilayotgan yorugʻlik dastasining muhitga taʼsirini koʻrib chiqamiz. Asosiy garmonikadagi nurlanish intensivligini pasayishini inobatga olmaslik uchun ikkinchi garmonikaning intensivligini kichik deb faraz qilamiz.
Qutblanish vektorining nochiziqli qismini va elektr maydonni quyidagi koʻrinishda yozamiz:
Bu yerda \hat{e} toʻlqinning qutblanish yoʻnalishidagi birlik vektor. Izotrop dielektrikda toʻlqin z oʻqi boʻylab tarqalganda, elektr maydon (xy) tekisligida yotadi. Maʼlumki, tushayotgan toʻlqin koʻndalang boʻlishiga qaramasdan, muhit qutblanish vektorining koʻndalang va boʻylama tashkil etuvchilari paydo boʻladi:
Shu sababli chastotali ikkinchi garmonika maydonining koʻndalang va parallel tashkil etuvchilari boʻladi, yaʼni Bularni inobatga olsak, boshlangʻich toʻlqin tenglamalari quyidagi koʻrinishni qabul qiladi:
Bu yerda, optik oʻqqa parallel va perpendikulyar dielektrik singdiruvchanliklardir. Yuqoridagilarga asosan tenglamani parallel va perpendikulyar tashkil etuvchilarga ajratamiz:
Yuqoridagi tenglamalarni haqiqiy va mavhum qismlarga ajratib, \rho_{1,2} va uchun toʻrtta tenglamalar sistemasi hosil qilamiz:
Nisbiy faza kiritib, yuqoridagi toʻrtta tenglamani uchta tenglamaga keltirish mumkin : Bu tenglamalar yordamida quyidagi tenglikni yozish mumkin: yoki Demak, bu yerda qavs ichidagi kattalik saqlanuvchi kattalik, yaʼni harakat integrali ekan.
Shunday qilib, hamma \xi lar uchun boʻlishi mumkinligi kelib chiqadi. Muhitda toʻlqin tarqalishi davomida ikkinchi garmonikaning intensivligi oʻsib borishini inobatga olsak, bu ikkita holdan minus ishorani tanlash kerak. U holda Bundan quyidagini topamiz: yoki
Bu tenglik energiyaning saqlanish qonunini anglatadi. Yuqoridagi shart yordamida sistemaning birinchisidan \rho_1 ni yoʻqotib tenglamani integrallaymiz va \rho_{1,2} uchun quyidagi ifodalarni topamiz:
Endi boshlangʻich funksiya va oʻzgaruvchilarga qaytamiz:
Namangan mexmash aksiyadorlik jamiyati
NAMANGAN "MEXMASH" AKSIYADORLIK JAMIYATI — "Oʻzmashsanoat" uyushmasi tarkibidagi ishlab chiqarish korxonasi. Asosan, nostandart qurilmalar, suv quvurlari zulfinlari, maxsus texnologik uskunalar, qishloq xoʻjaligi texnikalariga ehtiyot qismlar, metallkonstruksiyalar va xalq isteʼmol mollari, gilam toʻqish dastgoxlari, seyflar va boshqa mah-sulotlar ishlab chikariladi. 1974-yilda "Namangan mexanizatsiya va avtomatlashtirish vositalari mashinasozlik zavodi" nomi bilan ishga tushirilgan, 1982-yilda ilgʻor texnologik uskunalar bilan qayta jihozlangan korxona qurib bitkazildi. 1991-yilga qadar harbiy sanoat uskunalari ishlab chiqarishga ixtisoslashtirilgan. 1995-yil dan hozirgi nomda. Korxonada bir yilda 50 dan ortiq turdagi mahsulotlar tayyorlanadi.
Alazani
Alazani, Alazan — Gruziya va Ozarbayjondagi daryo (kisman ikkala respublika chegarasidan oqadi). Uzunligi 351 km, havzasining maydoni 10800 km². Katta Kavkazning janubiy yon bagʻridan boshlanib, togʻdan chiqqach keng Kaxetiya vodiysidan oqib Mingechaur suv omboriga quyiladi. Qor, yomgʻirdan toʻyinadi. Oʻrtacha suv sar-fi 98 m³/sek. Suvi sugʻorishda foydalaniladi. Vodiy yon bagʻirlarida tokzorlar bor.
Ikkinchi garmonika generatsiyasi
Shuningdek qarang
Nochiziqli optika
Dielektriklarning qutblanishi
The Kid
The Kid — 2019-yilda Lionsgate Films tomonidan tarqatilgan AQSh filmi.
Eureka (Janubiy Dakota)
Eureka  — AQShning Janubiy Dakota shtatidagi Makferson okrugida joylashgan shahar hisoblanadi. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 813 kishini tashkil qilgan.
Geografiyasi
Eureka shahri 45.76917°N, -99.62194°W (45,769069, −99,621953) koordinatalarda joylashgan.
Demografiyasi
2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 868 kishi, 452 ta xonadon va 240 ta oila istiqomat qilgan. Shaharning irqiy tarkibi 98,2% oq tanli, 0,2% osiyolik va 1,6% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotin xalqi aholining 1,2 foizini tashkil etadi.
Shahar aholisi oʻrtacha yoshi 63,5 yoshni tashkil etadi. Aholining 13,2 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar; 2,3% 18 yoshdan 24 yoshgacha boʻlganlar; 9,6% 25 dan 44 gacha; 27,3% 45 dan 64 gacha; va 47,6% 65 yosh va undan kattadir. Shaharning gender tarkibi 43,5% erkaklar va 56,5% ayollarni tashkil qilgan.
Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 19 826 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 30 956 dollarni tashkil etdi. Erkaklarning oʻrtacha daromadi 23 194 dollarni, ayollarniki esa 17 000 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 13 379 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 11,4 foizi va aholining 15,9 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlarning 6,5 foizi va 65 yoshdan oshganlarning 22,7 foizi qashshoq hisoblanadi.
Ouasim Bouy
Ouasim Bouy (1993-yil 11-iyunda tugʻilgan) — Gollandiyalik professional futbolchi. Qatarning „Al Kharaitiyat“ klubida yarim himoyachi yoki markaziy himoyachi sifatida oʻynaydi.
Bouy sobiq Gollandiya U19 terma jamoasi aʼzosi boʻlib, Gollandiya yoki Marokash terma jamoasini yuqori saviyada himoya qila oladi.
Karyeraning boshlanishi
Amsterdamda tugʻilgan Bouy AVV Zeeburgia yoshlar akademiyasida oʻsgan va u yerda 1999-yildan 2008-yilgacha qolgan. Yosh oʻyinchini mahalliy gigantlar OFK „Ayaks „ skaut qilgan va u 2008-yilning iyul oyida u yerda transfer qilingan.
Qoʻshni gigantlarga rasman qoʻshilganidan soʻng, Bouy klubning yoshlar akademiyasida roʻyxatdan oʻtkazildi. Bouy oxir-oqibat uch yil davomida klubning yoshlar jamoasida qoladi va Italiya giganti “Juventus“ ga tekinga oʻtadi.
Juventus
2012-yilning 30-yanvarida Bouy Turinga, Fornaca di Sessant Clinica va Istituto di Medicina dello Sportda tibbiy koʻrikdan oʻtish uchun „Juventus“ga potentsial transferni rasmiylashtirish uchun yoʻl oldi. Bir soatdan keyin bu transfer imzolandi. Mavsumning qolgan qismida Primavera bilan shugʻullanib, u bir nechta gollar urdi va ijodkorligi va yetukligi bilan muxlislarni hayratda qoldirdi. 2012-yilning 31-avgustida Bouyni B Seriyaning „Brescia Calcio“ klubi bir mavsumga ijaraga oldi. Bir kundan soʻng, Bouy 2012-yilda „Juve Stabia“ga qarshi B Seriyaning 13-turida debyut qildi. Klubdagi debyutidan soʻng, Bouyning formasi ustunlik qilishda davom etdi. Klubning asosiy tarkibidan joy oldi. Birinchi 17 oʻyinda bitta gol urdi va yana 5 golga assistentlik qildi. Afsuski, uning Breshiyadagi ajoyib formasi 2013-yilning 6-fevralida yakuniga yetdi. oʻshanda u oʻrtoqlik oʻyinida OChLdan jarohat oldi va shu tariqa oʻz mavsumini yakunladi.
Cachorrilla
Cachorrilla Ispaniyaning Estremadura mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Cáceres provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 41,38 km2. Aholisi — 101 kishi (2010).
Ouasim Bouy
Hamburger SV ijara
2014-yilning 16-yanvarida Bouy rasman Bundesliganing „Hamburger SV“ klubiga ijaraga berildi va u yerda gollandiyalik Bert van Marveyk qoʻl ostida oʻynay boshladi. Sky Sports xabariga koʻra, transferni sharhlar ekan, tajribali murabbiyning soʻzlaridan iqtibos keltirdi: „Uasim Bouy „Ayaks“da juda iqtidorli edi. Men uni hech qachon oʻynaganini koʻrmaganman, hanuzgacha uni bilaman. U bizni yarim himoyada kuchaytiradi. U yomon jarohat olgan edi, lekin hozir u sogʻlom va oʻynashni orzu qilmoqda“. Fevral oyida klub safida atigi 3 ta oʻyin oʻtkazganidan soʻng, van Marveyk nemis klubi bosh murabbiyligidan Mirko Slomka foydasiga boʻshatilgandan soʻng, Bouy mavsumning qolgan qismida asosiy jamoada qoʻshimcha oʻyinlarda qatnasha olmadi. Klub kampaniyani 16-oʻrinda yakunladi va Bouy 2014-yil 30-iyunda yana „Juventus“ga qaytdi.
Keyingi ijara
2014-yilning 29-iyulida Bouy Gretsiya Superligasining „Panatinaikos“ klubi bilan bir yillik ijara shartnomasini imzoladi. Ligada 13 ta oʻyin oʻtkazib, klub uchun bitta gol urgan. 2015-yilning 31-avgustida Bouy Gollandiyaning PEC Zwolle jamoasi bilan bir yillik kredit shartnomasini imzoladi. U Erediviziyada 28 ta oʻyin oʻtkazib, 4 ta gol urishga muvaffaq boʻldi. 2016-yilning 26-avgustida Bouy A Seriyaning Palermo klubi bilan bir yillik ijara shartnomasini imzoladi.
Leeds United
2017-yilning 2-avgustida Bouy Angliyaning „Leeds United“ klubi bilan „Juventus“ dan tekinga 4 yillik shartnoma imzoladi. 2021-yilning 27-mayida Bouy „Leeds United“ tomonidan qoʻyib yuborildi. U klub uchun birorta ham raqobatbardosh oʻyin oʻtkaza olmadi.
Cultural Leonesa (ijara)
Oʻsha kuni Bouy „Leeds United“ bilan shartnoma imzoladi. U Ispaniya tomoniga va Aspire Academy jamoasiga 2017/18-mavsumi uchun Cultural Leonesaʼga ijaraga yuborildi. 2018-yil 3-yanvarda Leonesa uchun barcha musobaqalarda bor-yoʻgʻi 4 ta oʻyin oʻtkazib, jamoadagi obroʻ-eʼtiborini qozona olmagani uchun Bouyning ijarasi qisqartirildi. Uni „Leeds United“ klubi chaqirib oldi.
Strawberry Point (Iowa)
thumbnail|left
Ouasim Bouy
Leeds safiga qaytish
2018-yilning 2-fevralida „Leeds“ bosh murabbiyi Tomas Kristiansen Bouy „Leeds“da qolib, jamoadagi oʻz oʻrni uchun oʻynash va kurashish imkoniyatini qoʻlga kiritish uchun transfer muddati tugagan kuni ijara takliflarini rad etganini maʼlum qildi.
Strawberry Point (Iowa)
Strawberry Point AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Clayton okrugi tarkibiga kiradi.
Ouasim Bouy
Leeds safiga qaytish
U yangi bosh murabbiy Marselo Bielsaning rejalarida emasligi haqidagi taxminlarga koʻra, 2018-yil 26-iyulda Bouyga „Leeds“ uchun boʻlajak 2018/19-yilgi mavsum uchun „Leeds“ libosi raqami berilmagan.
Strawberry Point (Iowa)
Aholisi
1279 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 234,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,46 km2. Shundan 5,46 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 372 m balandlikda joylashgan.
Inson yuragi
thumb|right|Yurakning tashqi topografik va morfologik tasviri|250px Yurak (cor, ϰαρδία sardia) — notoʻgʻri konussimon shaklidagi ichi boʻsh muskulli organ boʻlib, yurak qon-tomir sistemasining markaziy organi boʻlgan, hamda, organizmdagi qonni barcha aʼzo va toʻqimalarga haydab berish vazifasini bajaradigan, tuzilishi, fiziologiyasi, gistologiyasi jihatidan ancha murakkab tuzilgan organ hisoblanadi. U ko‘krak qafasidagi pastki ko‘ks oralig‘ining o‘rta qismida joylashgan. Yurak quyidagi morfologik qismlarga ajratiladi: yuqoriga va birmuncha orqa tomonga yoʻnalgan asosi (basis) hamda oldinga, pastga va chapga yoʻnalgan uchi (apex) farq qilinadi. Yurakning asos qismida uning negizini (ildizini) tashkil etuvchi yirik qon tomirlar joylashgan. Yurakning 3 ta yuza qismi bor: 1) old (toʻsh-qovurgʻa) yuzasi; 2) pastki (diafragmaga qaragan) yuzasi, hamda, 3) orqa (umurtqa yoki o‘pka) yuzasi hisoblanadi. Yurakning hajmi har bir odamda uning mushti kattaligidek boʻladi . Bolalarning yuragi kattalarnikiga qaraganda koʻproq urib turadi va ularning tashqi koʻrinishi sharsimon shaklda, hamda, gorizontal holatda joylashgan boʻladi . Yurakning oldingi yuzasiga quyidagi yirik tomirlaming boshlanish qismlari ham kiradi; oʻngda va biroz orqaroqda yuqori kovak vena, undan oldinroqda va chap tomonda koʻtariluvchi aorta, yana ham chaproqda oʻpka arteriyasining oʻzani joylashgan . Yurak anatomik jihatidan 4 kameradan tuzilgan boʻlib, ikkita boʻlmacha va ikkita qorinchaga boʻlinadi. Chap boʻlmacha va chap qorincha birgalikda „arterial yurak“ ni tashkil qiladi, sababi unda faqat arterial qon oqadi. U orqali oʻtadigan qon tomirlari „arteriya“ tomiri deya nomlanadi. Oʻng qorincha va oʻng boʻlmachada faqat venoz qon oqib oʻtganligi sabab „venoz yurak“ deyiladi. Yurak oʻz ish faoliyatini bajarish vaqtida ritmik ravishda qisqaradi va boʻshashadi. Yurakning qisqarilish holati sistola, boʻshashish holati esa diastola deb ataladi. Yurak bir daqiqada oʻrtacha 70—74 marotoba urib turadi. Tibbiyotda bu koʻrsatgich 60—90 ta deb qabul qilingan.
Yurak toʻrt kamerali boʻlib, arteriya qoni vena qonidan batamon ajralgan. Arteriya va vena qonning batamon ajralishi issiqlikning tanaga va toʻqimalarga bir xilda tarqalishiga sabab boʻladi. Boshqa aʼzolardan farqli ravishda kasalliklar sababli sodir boʻladigan oʻlim holatlarining eng koʻpi yurak patologiyasi sabab sodir boʻladi, yaʼni yurak bilan bogʻliq patologiyalar oʻlim holati boʻyicha dunyo tibbiyotida birinchi oʻrinda turadi. Yurak inson tana aʼzolari ichida organizmga ta'sir qiladigan salbiy omillarga nisbatan nishon aʼzolardan biri hisoblanadi. Ya'ni, agar organizmga tashqi yoki ichki salbiy omillar ta'sir qilsa dastlab bu omillar miya, buyrak, qon-tomirlar va yurak kabi nishon a'zolarga ta'sir qiladi. Yurak bilan bogʻliq kasalliklar shuningdek turli yoshdagi odamlarda uchrashi boʻyicha ham birinchi oʻrinda turadi. Yurak kasalliklari bilan kattalar bilan barobarida bolalar ham aziyat chekadi. Yurak bilan bogʻliq patologiyalarni davolashda yurakning qaysi funksiyasi buzilishini aniqlangan holda bartaraf etiladi. Yurakda kechadigan patologik oʻchoqlarni aniqlashda ultratovush tekshiruvi, elektrokardiografiya usuli yordamida yurakda sodir boʻladigan elektr, akustik va mexanik hodisalarni aniqlash orqali bartaraf etiladi. Yangi tugʻilgan chaqaloqlarda uchraydigan kasalliklarning eng koʻpi aynan yurak bilan bogʻliq hisoblanadi.
Yurakning anatomik tuzilishi
thumb|250x250px| 1. [[Endokard 2. Miokard 3. Epikard 4. Perikard 5. Yurak kameralari: 6. Oʻng boʻlmacha 7. Chap boʻlmacha 8. Oʻng qorincha 9. Chap qorincha 10. Yurak klapanlari: 11. Mitral qopqoq 12. Aorta qopqogʻi 13. Oʻpka qopqogʻi 14. Uch tabaqali qopqogʻi 15. Aorta 16. Oʻpka arteriyasi 17. Oʻpka venalari 18. Yuqori kovak vena 19. Pastki kovak vena]]
left|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Muscolopapillare%2Bcordetendinee.jpg/220px-Muscolopapillare%2Bcordetendinee.jpg|thumb| Papillyar mushak tolasi, payli xordadan iborat klapan varaqasining erkin qirralari. Yurakning yalpi klapanlaridan namuna link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/81/Heart_very_near_rot.gif/220px-Heart_very_near_rot.gif|right|thumb|Koʻkrak qafasi va koʻks oraligʻiga nisbatan yurak anatomik topografiyasining 3D chizmasi link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Surface_anatomy_of_the_heart.svg/220px-Surface_anatomy_of_the_heart.svg.png|thumb| Yurak, aorta, brakiosefalik magistral tomirlar, yuqori vena kovagining qovurgʻalarga nisbatan anatomik topografiyasini chizilgan tasviri, frontal tekislikda proyeksiya qilingan link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/Heart%27s_Ubication.jpg/220px-Heart%27s_Ubication.jpg|right|thumb| Yurak va qoʻshni organlarning anatomik topografiyasini chizmasi: koʻkrak va [[Dabba|qorin boʻshligʻi, diafragma]]
Yurak 3 qavatdan tuzilgan: ichki qavat — Endokard, oʻrta qavati — Miokard, tashqi qavati — Epikard. Yurak devorining tashqi qavati epikard (epicardium) ikki qavatdan iborat boʻlib miokardni ustidan qoplab turuvchi yurak xaltasining visseral varagʻidan iborat. U yupqa biriktiruvchi toʻqima qatlami boʻlib, mezoteliy bilan qoplangan. Epikard yurakka keluvchi va yurakdan chiquvchi yirik qon tomirlarni oʻrab, perikardning pariyetal varagʻiga oʻtib ketadi. Perikardning tashqi qavati Epikard deb nomlanadi. Bu ikkala qavat oʻrtasidagi boʻshliqda suyuqlik mavjud boʻlib, yurakning qisqarish va kengayish harakatlariga ishqalanishni kamaytiradi. 0‘rta qavat miokard (myocardium) yurakning ko‘ndalang-targ'il mushagidan tuzilgan boʻlib, ulaming qisqarishi odam ixtiyoriga bogʻliq emas, shuning uchun skelet mushaklaridan farq qilib turadi. Bu mushak hujayralarining oʻzaklari markazda joylashgan boʻlib, oʻzaro birikib mushak toʻrini hosil qiladi. Boʻlmacha va orinchalar miokardi oʻzaro tutashmagan. Bu qavat oʻng va chap boʻlmacha va qorinchalar orasidagi teshikni oʻragan oʻng va chap fibroz halqalardan boshlanadi Boʻlamachalar miokardi ikki qavatdan tuzilgan. Yuza qavati ikkala boʻlmacha uchun umumiy koʻndalang tolalardan iborat. Chuqur qavati har bir boʻlmacha uchun alohida, boʻylama yoʻnalishdagi mushak tolalaridan iborat. Boʻylama tolalar fibroz halqadan boshlansa, aylanma tolalar boʻlmachaga quyilgan venalarni oʻrab turadi. Qorinchalar miokardi uch qavatdan iborat. Tashqi qiyshiq qavat fibroz halqadan boshlanib, yurak uchida yurak girdobini hosil qilib, ichki boʻylama qavaiga oʻtib ketadi. Bu ikkala qavat qorinchalar uchun umumiy. Ular oʻrtasida joylashgan halqasimon qavat esa qorinchalar uchun alohida hisoblanadi. Qorinchalararo toʻsiq shu qavat mushak tutamlaridan iborat.
Liberiya ayollar milliy futbol terma jamoasi
Liberiya ayollar milliy futbol terma jamoasi xalqaro ayollar futbolida Liberiya sharafini himoya qiladi. Liberiya ayollar milliy futbol terma jamoasi Liberiya Futbol Assotsiatsiyasi tomonidan boshqariladi. Liberiya ayollar milliy futbol terma jamoasi FIFA tomonidan tan olingan beshta oʻyindagina ishtirok etgan.
Inson yuragi
Yurak topografiyasi
Yurak koʻkrak qafasida joylashgan (anatomik hamda klinik tasnifiga qarab mediastinal boʻshliqning boʻlinishi mos ravishda pastki, oʻrta va old tomonda) boʻlib, nisbatan pastki chap qirrasi bilan chap tomonga siljigan boʻladi. U va uni oʻragan yurak xaltasi koʻkrak qafasida pastki koʻks oraligʻida oʻrta chiziqdan chaproqda yurakning uchdan ikki qismi, oʻngroqda uchdan bir qismi joylashgan. Yon va qisman old tomondan yurak plevra bilan qoplangan o‘pka, oldingi ozgina qismi esa toʻsh suyagi va qovurg‘a togʻaylariga tegib turadi. Tananing oʻrta chizigʻiga nisbatan yurak assimetrik tarzda — chap tomonida taxminan 2/3 va oʻngda taxminan 1/3 qismi joylashgan. Vertikal oʻqning (chiziq asosining oʻrtasidan yurak choʻqqisigacha) oldingi koʻkrak devoriga proeksiya yoʻnalishiga qarab, yurakning koʻndalang, qiya va vertikal holati farqlanadi. Vertikal holat — koʻkrak qafasi tor va uzun boʻlgan odamlarda, koʻndalang holat — keng va qisqa koʻkrak qafasi boʻlgan odamlarda koʻproq uchraydi. Yangi tugʻilgan chaqaloqlarda yurak biroz vertikalroq, boʻlmachalari katta va qorinchalari yaxshi rivojlanmaganligi uchun yumaloq shaklda va nisbatan yuqoriroq joylashadi. Balogʻot yoshiga yaqinlashgan sari yurak yuqorida bayon etilgan holatni egallaydi.
Yurak kameralari
Yurak kameralar deb ataladigan toʻrtta alohida-alohida boʻshliqlardan iborat: Ular boʻlmachalararo (septum interatriale) va qorinchalararo (septum interventricularae) toʻsiq bilan bir-biridan ajratilgan. Yuqori va pastki kovak venalaridan keladigan tomirlar oʻng boʻlmacha (atrium)ga, oʻpka venalaridan keladigan tomirlar esa chap boʻlmacha (atrium)ga quyiladi. Soʻngra oʻng qorinchadan oʻpka arteriyasi (oʻpka magistrali) tomiri, chap qorinchalardan esa aorta tomiri chiqadi. Oʻng qorincha bilan chap boʻlmacha oʻpkada kichik qon aylanish doirasini, chap qorincha va oʻng boʻlmacha esa butun tana boʻylab (oʻpkadan tashqari) katta qon aylanish doirasini hosil qiladi. Yurak koʻkrak qafasida, oldingi koʻks oraligʻida oʻrta chiziqdan chaproqda yurakning ikki qismi, oʻngroqda bir qismi joylashgan boʻlib, old yuzasining katta qismini kovak hamda oʻpka venalarining kiruvchi boʻlimlari, shuningdek, yuqori qismini koʻtariluvchi aorta, oʻpka magistrallari bilan qoplangan. Perikard boʻshligʻida oz miqdorda seroz suyuqlik mavjud boʻlib, bu suyuqlik yurak urishida yengilik yaratib beradi.
Liberiya ayollar milliy futbol terma jamoasi
Tarixi
Liberiyada Liberiya Futbol Uyushmasi 1936-yilda tashkil topgan. Federatsiya 1962-yilda FIFA aʼzosiga aylandi. Ayollar futboli qoʻmita tarkibida aniq konstitutsiyaviy vakolatga ega. 2009-yilda tashkilotda ayollar futboliga yordam berishga bagʻishlangan toʻliq vaqtli xodimlar yoʻq edi. Liberiya ayollar milliy futbol terma jamoasining sport toʻplamiga qizil koʻylaklar, oq shortilar va qizil paypoqlar kiradi.
Inson yuragi
Yurak kameralari
Chap qorincha devori oʻng qorincha devoriga nisbatan taxminan 3 baravar qalinroq. Boisi, chap qorincha butun organizmga asosiy qonni tizimli aylanishiga chiqarib berish uchun yetarlicha kuchli boʻlishi kerak (tizimli qon aylanishida qon oqimiga qarshilik bir necha baravar baland va qon bosimi oʻpka qon aylanishidan bir necha baravar yuqori boʻladi).
Liberiya ayollar milliy futbol terma jamoasi
Tarixi
Futbol mamlakatda ayollar ishtirokidagi eng mashhur sport turidir. Ayollar futboli dasturi birinchi marta mamlakatda milliy federatsiya tomonidan 1988-yilda tashkil etilgan. 2000-yilda mamlakatda 264 nafar ayol futbolchi roʻyxatdan oʻtgan. 2006-yilda 277 nafar futbolchi bor edi. 2006-yilda ayollar oʻynashi mumkin boʻlgan faqat ikkita ayollar jamoasi mavjud boʻlsa, erkaklar uchun esa 43 ta jamoa mavjud edi. 2009-yilga kelib ayollar futboli boʻyicha viloyat va respublika musobaqalari tashkil etilgan. 2011-yilgi ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatini translyatsiya qilish huquqini Afrika teleradioeshittirish ittifoqi sotib olgan.
Inson yuragi
Yurak kameralari
Qon oqimini bir yoʻnalishda ushlab turish kerak, aks holda yurakka ortiqcha yuklama tushishi va uning faoliyati izdan chiqishi mumkin. Yurakning har bir boʻlmacha va qorinchasining tomir bilan tutashgan joyida maxsus „qopqoqlar“ joylashgan boʻlib, ular qonning bir yoʻnalishda oqishi uchun javob beradigan klapan deb ataladi. Yurakda 4-ta klapan boʻlib, tegishli vaqtda ochiladi va yopiladi, qonni oʻtkazadi yoki uni oʻtkazmaydi. Chap boʻlmacha va chap qorincha orasidagi „qopqoq“ „ikki tabaqali klapan“ deb ataladi va u ikkita tabaqadan iborat. Oʻng boʻlmacha va oʻng qorincha orasidagi klapan uchta tabaqali klapan deb ataladi va uchta tabaqadan iborat. Yurak aorta hamda oʻpka arteriyalari bilan ham tutashgan joyida „yarimoysimon klapan“ joylashgan. Ular ikkala qorinchadan qon oqimini nazorat qilib, aʼzolarga qonni yetkazib berishini taʼminlaydi.
Qon aylanishi
thumb|150px|right|Yurakning nerv bilan taʼminlanishi Yurak toʻqimasining har bir hujayrasi doimiy ravishda kislorod va oziq moddalar bilan taʼminlab turilishi kerak. Bu jarayon yurakning koronar tomirlar tizimi orqali ichki qon aylanishi bilan taʼminlanadi; u odatda „koronar qon aylanishi“ deb ataladi. Aorta tomirining koʻtariluvchi qismidan oʻng va chap tojsimon arteriyalari chiqadi va yurakni qon bilan taʼmilanishi uchun yanda koʻplab tarmoqlarga boʻlinadi. Yurak tomonidan chiqarilgan qonning 20 % qismi koronar tizim orqali oʻtadi. Tojsimon arteriyalaridan oqib oʻtuvchi qon kislorod bilan yaxshi taʼminlangan boʻlib, yurakning uzliksiz urib turishi uchun zarur energiyani yetkazib berib turadi.
Liberiya ayollar milliy futbol terma jamoasi
Tarixi
Jamesetta Hovard mamlakat yoshlar va sport vaziri lavozimida ishlagan. Milliy Futbol Assotsiatsiyasi prezidenti Izetta Sombo Wesley edi. Mamlakat prezidenti esa Ellen Jonson-Serlif edi. Ularning hammasi ayollar edi va barchasi ayollar terma jamoasini qoʻllab-quvvatladi
Inson yuragi
Nerv bilan taʼminlanishi
Yurak sezuvchi, simpatik nerv sistemasi va parasimpatik nerv sistemasi nervlar bilan taʼminlangan. Oʻng va chap simpatik nervlardan simpatik tolalar chiqib, yurakning bir qismi sifatida oʻrab olib, yurak urishini tezlashtiradigan impulslarni oʻtkazadi, tojsimon arteriyalarning tomirlarini kengaytiradi, parasimpatik tolalar esa yurak urish tezligini sekinlashtiradigan hamda yurak tomirlarini toraytiruvchi impulslarni oʻtkazadi. Yurak va uning tomirlari devorlaridagi retseptorlaridan sezuvchi nerv tolalari chiqadi va orqa miya bilan bosh miyaning tegishli markazlariga boradi.
Castelfranci
Castelfranci Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan kommunadir. Avellino provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 11 km2. 2524 nafar aholi istiqomat qiladi.
Liberiya ayollar milliy futbol terma jamoasi
Tarixi
1985-yilda dunyoning deyarli hech bir davlatida ayollar futbol terma jamoasi yoʻq edi ,shu jumladan, Liberiya ayollar milliy futbol terma jamoasi ham FIFA tomonidan tan olingan birinchi oʻyinida 2007-yilning fevraligacha oʻynamagan, ammo jamoa 2006-yilda uchta FIFA tomonidan tan olinmagan oʻyin oʻtkazgan. Antuanetta Tubman stadionida Liberiya ayollar milliy futbol terma jamoasining uy oʻyinlari boʻlib oʻtadi.
2007-yil 18-fevralda Monroviyada boʻlib oʻtgan oʻyinda Liberiya ayollar milliy futbol terma jamoasi Efiopiya ayollar terma jamoasiga 0:1 hisobida magʻlub boʻldi. 10-mart kuni Addis-Abebada boʻlib oʻtgan oʻyinda Liberiya ayollar milliy futbol terma jamoasi Efiopiya ayollar terma jamoasi ga 0:2 hisobida magʻlub boʻldi. 2010-yilda mamlakatda ayollar oʻrtasidagi Afrika chempionatida qatnashadigan jamoa yoʻq edi. Mamlakatda 2011-yilgi Butun Afrika oʻyinlarida qatnashadigan jamoa yoʻq edi. 2011-yil 13-fevralda Monroviyada bo‘lib o‘tgan o‘yinda Liberiya ayollar milliy futbol terma jamoasi Gana ayollar terma jamoasi ga 0:4 hisobida mag‘lub bo‘ldi. 27-fevral kuni Akkra shahrida boʻlib oʻtgan oʻyinda Liberiya ayollar milliy futbol terma jamoasi Gana ayollar terma jamoasi ga 0:7 hisobida magʻlub boʻldi.
Inson yuragi
Nerv bilan taʼminlanishi
Preganglionik simpatik nerv tolalari orqa miyaning yuqori 5 va 6 koʻkrak segmentlari orasida joylashgan boʻlib, bachadon boʻyni simpatik ganglionlarining ikkinchi tartibli neyronlari bilan bogʻlanadi. Yurak nervlarining bir qismi sifatida bu tolalarning uchlari yurak va yirik tomirlarda tugaydi. Preganglionik parasimpatik nerv tolalari miyachaning orqa miyani harakatlantiruvchi yadrolariga kelib qoʻshiladi va adashgan nerv shoxlarining bir qismi sifatida yurak va yirik tomirlarga yetib boradi. Bu yerda tolalar bir xil shakllanishlar ichida gangliylarda joylashgan ikkinchi darajali neyronlar bilan sinapslar hosil qiladi.
Yurakning gistologik tuzilishi
Yurak devori uchta qavatdan iborat: epikard, miokard va endokard. Epikard yupqa (0,3-0,7 mm dan koʻp boʻlmagan) biriktiruvchi toʻqima plastinkasidan, endokard epiteliy toʻqimasidan, miokard esa koʻndalang–targʻil mushak tolalaridan iborat.
Liberiya ayollar milliy futbol terma jamoasi
Hozirgi tarkib
2021-yil 10-oktabr kuni 2022-yilgi Afrika ayollar kubogi saralash turnirida quyidagi futbolchilar Liberiya ayollar milliy futbol terma jamoasi safiga chaqirilgan.
Inson yuragi
Yurakning gistologik tuzilishi
Yetuk miokard hujayrasi (kardiomiotsit) diametri 25 mkm va uzunligi 100 mkm gacha boʻladi. Hujayrasi skelet mushak hujayrasiga oʻxshash koʻndalang chiziqqdan tuzilgan boʻladi. Biroq, koʻp yadroli skelet miofibrillaridan farqli oʻlaroq, kardiomiotsitlar hujayraning markazida bitta yoki ikkita yadroga joylashgan boʻladi. Har bir kardiomiotsit atrofida kapillyarlar tarmogʻiga boy boʻlgan biriktiruvchi toʻqima mavjud.
Liberiya ayollar milliy futbol terma jamoasi
Liberiya ayollar milliy futbol terma jamoasining xalqaro turnirlardagi natijalari
Chempion Ikkinchi oʻrin  Uchinchi oʻrin Toʻrtinchi oʻrin
Inson yuragi
Yurakning gistologik tuzilishi
Miokard qon tomirlari va nerv tolalari bilan zich taʼminlangan boʻlib, bir nechta nerv chigallarini hosil qiladi. Miokardial kapillyarlarda taxminan toʻrtta nerv tolasi boʻladi.
Miokard hujayralarining membranasi sarkolemma deb ataladi va elektron mikroskop bilan qaralganda ikki qavat membranadan tuzilganligi koʻrinadi:
Liberiya ayollar milliy futbol terma jamoasi
Manbalar
<references group="" responsive="0">
Inson yuragi
Yurakning biofizik tuzilishi
Kardiofizika nuqtai nazaridan yurak koʻp komponentli polimerik, bir xil boʻlmagan tabiiy kelib chiqadigan aʼzo hisoblanadi. Ushbu muhitda uning tuzilishi, nozik tashkil etilishi yurakning asosiy biologik funksiyalarini taʼminlaydi. Yurakning asosi boʻlgan geterogen tuzilishi birinchi navbatda elektrofiziologiya usullari, keyin esa hisoblash biologiyasi usullari yordamida koʻp marta oʻrganilib chiqilgan. Yurak toʻqimalarining avtotoʻlqinli xususiyatlari yarim asrdan koʻproq vaqt davomida jahon fanlari tomonidan faol oʻrganilib kelinmoqda.
Ushbu biologik ob’ektning yangi ilmiy koʻrinishi sunʼiy yurakni yaratish muammosini hal qilishda yangi yondashuvga imkon beradi: vazifa zamonaviy nanotexnologiyalar asosida xuddi shunday avtotoʻlqin funksiyasiga ega boʻlgan sunʼiy polimerik faol muhitni ishlab chiqarishni tashkil etish hisoblanadi.
Yurak faoliyati
thumb|Yurak tugʻma nuqsonlarida [[MRT angiografiyasi|240x240px]] Yurak toʻqimalarining faoliyati fiziologik xususiyatlari asosida va funksiyasiga koʻra quyidagi koʻrinishlarda amalga oshadi.
Avtomatiklik, qoʻzgʻaluvchanlik va oʻtkazuvchanlik hodisalarini „yurakning avtotoʻlqinli funksiyasi“ tushunchasi bilan birlashtirish mumkin.
Yurakning asosiy faoliyati uning ''Nasos funksiyasini taʼminlashga qaratilgan" deb tushuntiriladi, yaʼni yurakning asosiy fiziologik funksiyasi qon tomir tizimiga ritmik qon haydab berish hisoblanadi".
Qon aylanish tizimi
Yurak qon aylanishi tizimida nasos funksiyasini bajarib, doimiy ravishda qon tomirlariga qonni haydab turadi. Yurak shuningdek, qonning toʻgʻri yoʻnalishda tomirlar orqali doimiy va uzluksiz harakatlanishini taʼminlaydigan nasos turi hisoblanadi. Ikki va uch tabaqali hamda, yarimoysimon klapanlar qonning bir yoʻnalishda, boʻlmachadan qorinchalarga va u yerdan qon tomirlarga qon oqishini taʼminlab turadi.
Yurakning ish sikli
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/00/Heart_MRI.gif/220px-Heart_MRI.gif|thumb| 13 yoshli qizda yurak sikli (vaqt boʻyicha oʻzgargan [[MRT|MRT tasvirlarining kadrlar boʻyicha xronologik toʻplanishi natijasida yaratilgan bitta yurak siklining halqali koʻrinishi)]] Sogʻlom yurak ritmik va uzilishlarsiz qisqaradi va kengayadi. Yurakning bir ish siklida uch faza ajratiladi :
Yurak ishining bir sikli taxminan 0,85 sekund davom etadi, shundan atigi 0,11 soniyasi boʻlmachalar qisqarish vaqtiga, 0,32 soniyasi qorinchalar qisqarish vaqtiga toʻgʻri keladi, eng uzuni esa dam olish davri boʻlib, 0,4 soniya davom etadi. Dam olish paytida kattalarning yuragi tizimda daqiqada taxminan 70 siklda ishlaydi.
Odatda, yurak sikli tartibli jarayon boʻlib, u yurakda qoʻzgʻalishning oʻtkazilishiga asoslanadi. Odatda, yuqori kovak venalari oʻng boʻlmachaga qoʻshilish joyida joylashgan sinoatrial tugunda elektr impulsi paydo boʻladi. Depolyarizasiya toʻlqini oʻng va chap boʻlmachalar orqali tez tarqalib, atriyoventrikulyar tugunga etib boradi, bu yerda u sezilarli darajada tarqaladi. Keyin impuls Gis tutami boʻylab tez tarqaladi va tutamning oʻng va chap oyoqchalari boʻylab oʻtadi. Ular Purkine tolalariga shoxlanadi va impuls miokard tolalariga tarqalib, ularning qisqarishini keltirib chiqaradi.
Yurakning avtomatizmi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Reizleitungssystem_1.png/220px-Reizleitungssystem_1.png|right|thumb| Yurakning oʻtkazuvchanlik tizimining sxematik tasviri (koʻk rang bilan belgilangan): (1) sinoatrial tugun, (2) atrioventrikulyar tugun Yurak mushaklarining maʼlum bir qismi yurakning qolgan qismiga avtotoʻlqinli tabiatning tegishli impulslari shaklida nazorat signallarini berishga ixtisoslashgan; yurakning bu ixtisoslashgan qismi yurak oʻtkazuvchanligi tizimi (YOʻT) deb ataladi. Aynan u yurakning avtomatizmini taʼminlaydi. Avtomatizm — yurakning tashqi qo'zg'atuvchilarsiz kardiomiotsitlarda paydo bo'ladigan impulslar ta'sirida qo'zg'alish qobiliyati. Fiziologik sharoitda sinus tugun yurakdagi eng yuqori avtomatizmga ega, shuning uchun u birinchi tartibli avtomatik markaz deb ataladi Andrey Vyacheslavovich Ardashev va boshqalar. 2009-yil. 1-darajali yurak stimulyatori deb ataladigan va oʻng boʻlmachaning devorida joylashgan sinoatrial tugun yurak oʻtkazuvchaligining muhim qismi boʻlib, muntazam avtotoʻlqinli impulslar yuborib, yurak siklining chastotasini nazorat qiladi. Atrial oʻtkazuvchanlik yoʻllari orqali bu impulslar atrioventrikulyar tugunga va keyinchalik boʻshashgan miokardning alohida hujayralariga kirib, ularning qisqarishini keltirib chiqaradi. Shunday qilib, yurak oʻtkazuvchaligi boʻlmacha va qorinchalarning qisqarishini muvofiqlashtirish yordamida yurakning ritmik ishini, yaʼni normal yurak faoliyatini taʼminlaydi.
Qoʻzgʻalish va qisqarishning konyugatsiyasi
Harakat potensialini kardiomiotsitlarning qisqarishiga aylantirish yoki qoʻzgʻalish va qisqarishning konyugatsiya jarayoniga oʻtkazish lozim. U yuqori energiyali fosfatlar shaklidagi kimyoviy energiyani kardiomiotsitlar qisqarishi ostida mexanik energiyasiga oʻtishiga asoslangan. Miokard hujayralarining qisqarishi uchun mas’ul boʻlgan bir nechta oqsillar mavjudir. Ulardan ikkitasi — aktin va miozin — asosiy kontraktil elementlardir. Qolgan ikkitasi, tropomiozin va troponin, tartibga solish funksiyasini bajaradi. Mushaklarning qisqarishi miozin mushak boshchalarini aktin elementlari bilan bogʻlashi va boshchalarning „egilishi“ tufayli rivojlanadi. Natijada, ingichka va qalin tolalar ATF energiyasi tufayli bir-biri boʻylab harakatlanadi. Bu jarayonning birinchi bosqichi miozin boshchaining ATF gidrolizi orqali faollashishi boʻlib, shundan soʻng miozin boshi aktin bilan bogʻlanib, koʻndalang koʻprik hosil qilinadi. Miozin boshining aktin bilan oʻzaro taʼsiri boshchaning strukturaviy oʻzgarishlariga sabab boʻladi, bu esa uning „egiluvchanligiga“ olib keladi. Bu egilish harakati aktin tolasining miozin tolasi boʻylab siljishiga olib keladi.
Yurak faoliyatini tartibga solish
Yurakning moslashish qobiliyati ikki turdagi tartibga solish mexanizmlari bilan bogʻliq:
Yurakning ishi miogen, asab va gumoral mexanizmlar bilan tartibga solinadi. Miogenik yoki gemodinamik tartibga solish mexanizmi quyidagilarga boʻlinadi: geterometrik va gomometrik.
Yurak ichki regulyatsiyasi
thumb|300px|right|Yurak regulyatsiyasining instrumental tasviri Yurak ichidagi tartibga solishga misol sifatida Frank-Starling qonunini keltirish mumkin, buning natijasida sistola boshlanishidan oldin qorinchalarda qon hajmining koʻpayishiga javoban yurakning sistolik hajmi ortadi (oxirida diastolik hajm ortadi), boshqa barcha omillar oʻzgarishsiz qoladi. Ushbu mexanizmning fiziologik ahamiyati, asosan, chap va oʻng qorinchalar orqali oʻtadigan qon hajmlarining tengligini taʼminlashdan iborat. Bilvosita, bu mexanizm yurak tezligiga ham taʼsir qilishi mumkin.
Hujayra ichidagi Ca 2+ konsentratsiyasi yurak qisqarish kuchini belgilovchi asosiy omil ekanligi isbotlangan. Hujayra ichidagi kalsiy foizini oshiradigan omillar yurakning qisqarish kuchini oshiradi, kalsiy foizini kamaytiradigan omillar esa yurakning qisqarish kuchini kamaytiradi.
Yurak tashqi regulyatsiyasi
Asab tizimi yurak qisqarishlarining chastotasi va kuchini tartibga soladi: (simpatik asab tizimi qisqarishning kuchayishiga olib keladi, parasimpatik zaiflashtiradi).
Medulla oblongatasida joylashgan, vegetativ nerv tizimining bir qismi boʻlgan vazomotor markazi turli retseptorlardan signallarni oladi, Masalan: proprioretseptorlar, baroreseptorlar va xemoreseptorlar, shuningdek, limbik tizimdan ogohlantiruvchi signallar ham taʼsir qiladi. Birgalikda bu retseptorlar odatda vazomotor markazga yurak reflekslari deb nomlanuvchi jarayonlar orqali yurakni nozik tartibga solishga imkon beradi.
Qorinchalar old va orqa yuzasi adashgan nervining afferent tolalari boy taʼminoti muhim yurak reflekslarining shakllanishini belgilaydi, adashgan nervining SA va AV tugunlariga yoʻnaltirilgan efferent tolalarining koʻpligi ishlab chiqarishni tartibga solishga imkon beradi va elektr impulsini oʻtkazish funksiyasini bajaradi.
Bunga misol sifatida barorefleks yoki Sion-Lyudvig refleksini keltirilsa booʻladi: qon bosimi ortishi bilan baroretseptor impulslarining chastotasi oshadi va vazomotor markazi simpatik stimulyatsiyani kamaytiradi va parasimpatik stimulyatsiyani oshiradi, bu ayniqsa yurak tezligining pasayishiga olib keladi va aksincha, bosim pasayganda, baroreseptorlarning javob tezligi pasayadi, hamda, vazomotor markaz simpatik stimulyatsiyani oshiradi, natijada parasimpatik nerv tolasi faoliyatini kamaytiradi, bu ayniqsa yurak tezligining oshishiga olib keladi. Atrial refleks yoki Bainbridge refleksi deb ataladigan shunga oʻxshash refleks mavjud boʻlib, u maxsus atrial baroretseptorlarni oʻz ichiga oladi.
Endokrin tizimining yurakka taʼsiri gormonlar orqali sodir boʻladi, yurak qisqarishining kuchini oshirishi yoki kamaytirishi, ularning chastotasini oʻzgartirishi mumkin. Yurak ishini tartibga soluvchi asosiy ichki sekretsiya bezini buyrak usti bezlari deb hisoblash mumkin: ular adrenalin va norepinefrin (noradrenalin) gormonlarini ishlab chiqaradi, ularga qoʻshimcha ravishda yurak qisqarishini tezlashtiradigan omillar: serotonin, tiroksin, Ca 2+ kabilarning yurakka taʼsiri simpatik asab tizimining funksiyalariga mos keladi. Kalsiy va kaliy ionlari, shuningdek, endorfinlar va boshqa koʻplab biologik faol moddalar ham yurak ishiga taʼsir qiladi. Biroq, yurakni sekinlashtiradigan moddalar mavjud, bulardan asetilxolin, bradikinin va K + eng koʻp ahamiyatga ega.
Yurakning ultratovush tekshiruvi
Tuzilish, fiziologik jarayonlar, patologiyalar va gemodinamikani koʻrish uchun juda informatsion usul bu yurakning ultratovush tekshiruvidir. Rentgen texnologiyasiga asoslangan usullardan farqli oʻlaroq, u radiatsiya taʼsiriga ega emas. Usulning afzalliklari tadqiqot tezligini, xavfsizligini, mavjudligini ham oʻz ichiga olishi mumkin.
Elektr hodisalari
thumb|400px|right|Yurakning elektrokardiogrammasi Yurakning fiziologik faoliyati (har qanday mushak kabi) ishlaydigan organ atrofida elektromagnit maydon paydo boʻlishiga olib keladigan elektr hodisalari bilan birga keladi. Yurakning elektr faolligi elektrokardiografiyaning turli usullari yordamida qayd etilishi mumkin, bu inson tanasi yuzasidagi potensial farq vaqt oʻzgarishining koʻrsatgichini beradi yoki miokardni toʻgʻridan-toʻgʻri endokardda qoʻzgʻalish toʻlqinlarining tarqalish yoʻllarini elektrofiziologik oʻrganish orqali kuzatilishi mumkin. Ushbu usullar yurak xuruji va yurak-qon tomir tizimining boshqa kasalliklarini tashxislashda asosiy va muhim rol oʻynaydi. Elektrokardiografiya — ishlayotgan yurakning bioelektrik potensiallarini yozib olib, yurak muskullari faoliyatini tekshirish usuli hisoblanadi. Normal sharoitda yurakning boʻlmacha va qorinchalari ketma-ket qoʻzgʻalib turadi, natijada yurakning qoʻzgʻalgan va qoʻzgʻalmagan qismida potensiallar farqi hosil boʻladi va yurak elektr toki manbai boʻlib qoladi. Tana toʻqimalari elektr oʻtkazuvchanlik xossasiga ega boʻlganligi uchun yurakning elektr tokini tana yuzasidan maxsus asboblar yordamida yozib olish mumkin. Yurakning bir ish sikli vaqtida yurakning elektr maydonini ikki nuqtasida potensiallar farqini yozib oluvchi egri chiziqqa — elektrokardiogramma (EKG) deyiladi. Bunday tekshirish usuliga esa elektrokardiografiya deyiladi. EKG birinchi marta 1887-yil Augustus Desiré Waller tomonidan yozib olingan boʻlib, oʻsha davrlarda keng qoʻllanilmagan. Willem Einthoven, Alexander Filippovich Samoylov, Thomas Lewis, Zelenin, Vladimir Filippovich va boshqalar (1903-yil) joriy etgan usul orqali maskur usul keng koʻlamda hozirgi kungacha qoʻllanilmoqda. EKG diagnostik usul boʻlib tibbiyotda keng qoʻllaniladi, bu usul yurak faoliyatida bir qator buzilishlar harakterini va yurakda sodir boʻladigan patologik holatlarni aniqlashda keng qoʻllanilmoqda.
Akustik hodisalari
Yurak tovushlari deb ataladigan akustik hodisalar quloq yoki stetoskopni koʻkragiga qoʻyish orqali eshitilishi mumkin. Har bir yurak sikli odatda 4 tonga boʻlinadi. Har bir qisqarishda birinchi 2 tasi oddiy quloq bilan eshitish mumkin. Uzunroq va pastroq boʻlgan ikkinchi ikkita tonlarni ikki va uch tabaqali klapanlarning yopilishi bilan bogʻliq boʻlib, qisqaroq va balandroq ton aorta va oʻpka arteriyalari klapanlarining yopilishi bilan bogʻliq. Birinchi va ikkinchi ton oʻrtasida qorinchalar qisqarishining maʼlum bir bosqichi yotadi.
Mexanik faoliyati
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/CG_Heart.gif/255px-CG_Heart.gif|right|thumb|255x255px| Yurak boʻlmacha va qorinchalarining sistolik va diastolik qisqarishi Yurak qisqarishi bir qator mexanik koʻrinishlar bilan birga keladi, ularni qayd etish orqali yurak qisqarishi dinamikasi haqida ham tasavvurga ega boʻlish mumkin. Masalan, chap tomondagi beshinchi qovurgʻalararo boʻshliqda, oʻrta chizigʻidan 1 sm ichkarida, yurak qisqarishi paytida, choʻqqi urishi seziladi. Diastola paytida yurak ellipsimon shaklga oʻxshab qoladi, uning oʻqi yuqoridan pastga va oʻngdan chapga qarab yoʻnaltiriladi. Qorinchalarning qisqarishi bilan yurakning shakli sharsimon boʻlib qoladi va yurakning uzunlamasıga diametri pasayadi va koʻndalang tomonlama kengayadi. Chap qorinchaning siqilgan miokard qismi koʻkrak devorining ichki yuzasiga tegib turadi. Shu bilan birga, diastola vaqtida diafragmaga yaqinlashgan yurak choʻqqisi sistola vaqtida koʻtariladi va koʻkrakning old devoriga uriladi. Bularning barchasi yurak choʻqqisi urishining koʻrinishini keltirib chiqaradi. Yurakning mexanik faoliyatini tahlil qilish uchun bir qator maxsus usullar qoʻllaniladi.
Kinetokardiografiya — yurakning mexanik faolligi tufayli koʻkrak qafasining past chastotali tebranishlarini qayd etish usuli; yurakning chap va oʻng qorinchalari siklining fazaviy tuzilishini bir vaqtning oʻzida oʻrganish imkonini beradi.
Elektrokimografiya — rentgen apparati ekranida yurak soyasi konturining harakatini elektr qayd etish usuli. Yurak konturining chetlarida ekranga osiloskopga ulangan fotoelement qoʻllaniladi. Yurak harakat qilganda, fotoelementning yoritilishi oʻzgaradi, bu osiloskop tomonidan egri chiziq shaklida qayd etiladi. Yurakning qisqarishi va boʻshashishlarining egri chiziqlari olinadi.
Dinamokardiografiya — yurakning koʻkrak qafasidagi harakatlari va qonning yurakdan qon tomirlariga chiqarilishi koʻkrak qafasining ogʻirlik markazining odam joylashgan sirtga nisbatan tebranishini aniqlashga asoslangan usul hisoblanadi. Bemor maxsus stolda yotadi, uning ustiga sensorli maxsus qurilma oʻrnatiladi — mexanik miqdorlarni elektr tebranishlariga oʻtkazgichlar, qurilma sub’ekti koʻkragi ostiga oʻrnatiladi. Ogʻirlik markazining siljishlari osiloskop tomonidan egri chiziqlar shaklida qayd etiladi. Dinamokardiogrammada yurak siklining barcha bosqichlari: boʻlmacha sistolasi, qorincha tarangligi va ulardan qonni chiqarib yuborish davrlari, protodiastolik davr, boʻshashish va qorinchalarni qon bilan toʻldirish davrlari qayd etiladi.
Fonokardiografiya — yurak tovushlarini fonokardiogrammaga yozib olish usuli. Kuchaytirgich va osiloskopga ulangan sezgir mikrofon koʻkrak qafasining chap yarmiga ob’ektning IV-V qovurgʻalari sohasiga ulab qoʻyiladi, keyin esa yurak tovushlarini egri chiziq shaklida fotosurat qogʻozida qayd etish mumkin. Bu usul yurak klapanlari faoliyatini, hamda, kasalliklarini tashxislash uchun qoʻllaniladi.
Mil. av. I asr
Mil. av. I asr
Mil. av. II asr - Mil. av. I asr - I asr
Chernoberyozovka
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Chernoberyozovka ( Черноберёзовка  ) — Rossiya Federatsiyasining Amur viloyati, Arxarinskiy tumanidagi Arkadyevskiy aholi punktiga qarashli qishloq ( selo ). 2018-yilda aholi soni 69 kishi edi 3 ta ko'cha bor.
Geografiya
Chernoberyozovka Arxara daryosining oʻng qirgʻogʻida, Arxara shahridan (tumanning maʼmuriy markazi) 14 km sharqroqdagi avtomobil yoʻlida joylashgan. Arkadyevka unga eng yaqin qishloq hisoblanadi.