cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nefrogen arterial gipertenziya
Birinchi bosqich
Aortografiya uchun bemorlarni tanlash: anamnezini oʻrganish, umumklinik tekshirish usullarini, izotop renografiyani, dinamik ssintigrafiya va ekskretor urografiyani qoʻllash. Tashxislashning bu bosqichini poliklinika yoki ixtisoslashmagan kasalxona sharoitida oddiy shifokor oftalmolog, radiolog va rentgenolog bilan birgalikda oʻtkaziladi. Vazorenal arterial gipertenziya boʻlgan bemorlarning anamnezidan quyidagilar aniqlanadi: 1) kasallikning oilaviy (nasliy) xarakterga ega emasligi; 2) konservativ gipotenziv terapiyani qoʻllaganda uning samarasi yoʻqligi yoki qisqa muddatligi; 3) buyraklar shikastlanganda yoki ularni operatsiya qilinganda beldagi oʻtkir ogʻriqdan keyin arterial gipertenziyaning paydo boʻlishi; 4) tranzitor xavfsiz arterial gipertenziyaning toʻsatdan zoʻrayishi. Davolash taʼsir qilmaydigan gipertenziya bilan va sanab oʻtilgan belgilari boʻlgan bemorlar maxsus tekshirish oʻtkazishni talab qiladi. Arterial bosimni oʻlchash diastolik bosimning anchagina koʻtarilganligini aniqlash imkonini beradi. Arterial bosimni bemorning har xil holatida (yotganda, tik turganda), jismoniy ishdan soʻng, oʻng va chap qoʻlda aniqlash zarur. Ortostatik arterial gipertenziya nefroptoz boʻlgan bemorlarning 85 % da kuzatiladi. Xuddi shu guruxdagi bemorlarda arterial gipertenziyani jismoniy harakat (30 daqiqali yurish yoki 15– 20 marta oʻtirib turish) yordamida aniqlanadi. Ortostatik gipertenziya, odatda, gipertonik kasalligi boʻlgan bemorlarda aniqlanmaydi. Vazorenal gipertenziyaning boshqa muhim belgisi qoʻl va oyoqlarda arterial bosim va pulsning asimmetriya boʻlishi, bu panarteriitda ham kuzatilishi mumkin. Vazorenal arterial gipertenziyasi bor boʻlgan bemorlarning yarmida epigastral soxani auskultatsiya qilganda sistolik (anevrizmada) va diastolik shovqin, koʻpincha buyrak arteriyasining fibromuskulyar torayishida aniqlanadi.
Tekshirishning ikkinchi bosqichi
Buyrak angiografiyasini (aortografiya, buni zaruriyatiga qarab buyrakning selektiv arteriografiyasi va venografiyasi bilan toʻldiriladi) oʻtkazishdan iborat. Agar oldin ekskretor urografiya oʻtkazilmagan boʻlsa, u aortografiya fazasi sifatida bajariladi. Buyrak angiografiyasi – vazorenal gipertenziyada buyrak arteriyasi zararlanishining har xil turlarini tashxislashda yagona usul boʻlib, u torayish xarakterini, uning joylashishini va darajasini, bir yoki ikki tomonlama zararlanishni aniqlash imkonini beradi. Buyrak arteriyasi torayishining funksional ahamiyatga ega ekanligi belgilaridan biri, uning toraygan joydan keyingi kengayishi boʻladi. Buyrak angiografiyasini bajarish uchun koʻrsatma: 1) anamnez maʼlumotlari, umumklinik tekshirish usullari, izatop renografiya yoki ssintigrafiya, ekskretor urografiya natijalari; 2) xavfli xarakterdagi turgʻun arterial gipertenziya borligi, ayniqsa 50 yoshdan kichik odamlarda oʻtkazilgan konservativ terapiyadan samara boʻlmaganda; 3) nefroptoz ayniqsa, ortostatik arterial gipertenziya boʻlganda; 4) gipertenziyasi bor boʻlgan bemorlarda eritremiya boʻlsa. Buyrak arteriografiyasi yordamida quyidagi oʻzgarishlar aniqlanadi. Ateroskleratik torayish. Odatda, pilakcha (blyashka) buyrak arteriyasining proksimal qismida joylashadi va hatto uning ogʻizchasini egallaydi. Ogʻizchasini egallaganda pilakcha aortada joylashadi va arteriyaga tarqaladi. Yalpi okklyuziyasi boʻlgan 15– 16 % bemorlarda buyrak arteriyasining aterosklerotik torayishi ikki tomonlama (taxminan 38–40 %) boʻlishi mumkin. Salkam 20 % bemorlarda aorta va buyrak arteriyasining aterematozi birgalikda uchraydi.
Uchinchi bosqich
Buyrak arteriyasidagi topilgan oʻzgarishlarga arterial bosimni koʻtarilishi bogʻliqligini aniqlashdan iborat. Bu jihatdan ayniqsa zararlangan tomonni aniqlash va buyrak arteriyasidagi aniqlangan zararlanish bilan gipertenziyani bogʻliqligini tasdiqlash uchun, bemorning ham gorizontal, ham vertikal holatida kateterlash yoʻli bilan har bir buyrakdan va pastki kovak venaning distal qismidan (buyrak venalaridan yuqorida) olingan venoz qonidagi plazmada renin faolligini alohida tekshirish eng samarali boʻladi. Toraygan tomonda plazmadagi renin faolligi qarama–qarshi tomondagiga qaraganda 1,5 marta yuqori boʻlsa, arterial gipertenziyaning rivojlanishida torayishning patogenetik ahamiyati isbotlanadi.
Angiotenzinli test shunga asoslanganki, endogen angiotenzinning darajasi yuqori boʻlgan bemorlar (yaʼni vazorenal gipertenziyasi bor boʻlgan bemorlar) ekzogen angiotenzin kirishiga kam yoki mutlaqo sezuvchan emas va aksi. Chunki endogen angiotenzinning darajasi renin faolligi darajasiga toʻgʻri proporsional, shu bois angiotenzinli testni torayish va arterial gipertenziyani bogʻliqligini tasdiqlash uchun ishlatish mumkin. Buyrak biopsiyasi baʼzi bemorlarda davolash usulini va operatsiya xarakterini (nefrektomiya yoki buyrak arteriyasi plastikasi) tanlashni aniqlovchi tashxislash bosqichi boʻladi. Torayish boʻlgan buyrakka nisbatan qarama – qarshi buyrakda aterosklerozni aniqlash uchun, odatda, teri orqali punksiyali biopsiya usuli qoʻllaniladi. Zararlangan buyrak operatsiya vaqtida shoshilinch biopsiya qilinadi. Differensial tashxisi. Vazorenal arterial gipertenziyani koʻpincha gipertoniya kasalligidan hamda boshqa turdagi simptomatik gipertenziyadan (buyrak usti bezi kasalliklari, nefrogen arterial gipertenziyaning parenximatoz xili va b. sababli) differensiatsiya qilinadi. Vazorenal arterial gipertenziyaning farq qiladigan belgilari yuqorida koʻrib chiqilgan. Anamnezida buyraklar parenximasida yalligʻlanish yoki boshqa patologik jarayonlar borligi nefrogen gipertenziyaning parenximatoz turi toʻgʻrisida guvohlik beradi. Arterial gipertenziyani krizlar koʻrinishida kechishi, giperglikemiya, glyukozuriya, qonda va siydikda katexolaminlar darajasining yuqori boʻlishi hamda gipokaliyemiya, izostenuriya, sutkalik siydikda aldosteron konsentratsiyasining yuqori boʻlishi arterial gipertenziyaning buyrak usti bezi kasalliklari (feoxromotsitoma, aldosteroma va b.) sababli paydo boʻlganligiga gumon qilishga imkon beradi. Tashxis kompyuter va magnitli – rezonans tomografiya yordamida aniqlanadi.
Davolash
1)dori – darmonlar bilan; 2) torayishni stentlash bilan yoki stentsiz ballon bilan kengaytirish; 3) operativ. Odatda, bemorlarga kompleks davolash, masalan ballon bilan kengaytirish yoki operativ davolashni dori – darmonlar bilan birgalikda oʻtkazish talab qilinadi. Dori – darmonar bilan angiotenzin ingibitorlari bilan davolash arterial bosimni nazorat qilish imkonini beradi, lekin ayniqsa diastalik bosimni meʼyorga keltirishga kamdan– kam erishiladi. Bunday turdagi davolash, odatda, juda uzoq, koʻpincha bemorning butun hayoti davomida davom etadi. Odatda kompleks preparatlar qoʻllaniladi, jumladan, angiotenzin ingibitorlari kalsiyli kanalchalar (nifedipin) blokatorlari bilan kombinatsiya qilinadi. Angiotenzin II ingibitorlarining taʼsiri efferent glomerulyar arteriolalar spazmi bilan kuzatiladi, bu filtratsiyaning pasayishiga, keyinchalik esa ayniqsa ikki tomonlama torayishda, hatto buyrak yetishmovchiligiga olib keladi, kalsiy kanalining blokatorlari bilan kombinatsiyalanganda angiotenzin II ingibitorlarining sutkalik dozasini kamaytirish imkoni boʻladi. Dori – darmonlarni bunday birga qoʻshish, agar u samarali boʻlsa, ingibitorlar kursida tanaffus qilish va bunday vaqtda faqat kalsiy kanalini blokatorlarini qoʻllash imkoni boʻladi, shunda buyraklar funksiyasi ancha kam buziladi. Buyraklar arteriyasi torayishini ballon bilan kengaytirish (dilyatatsiya) (bunday turdagi davolashning xalqaro nomi, “transkutan translyuminal angioplastika”) arteriografiya vaqtida unga kiritilgan maxsus kateter yordamida operatsiyaning yutugʻini baholashga imkon beradi: angiogrammada kengaytirilgandan keyin buyrak arteriyasining diametri meʼyorda yoki toraygandagiga qaraganda ancha kengayganligi koʻrinadi (11–12 – rasm). Agar tomir muvaffaqiyatli kengaysa, arterial bosim pasayadi va hatto meʼyorda boʻladi, bu plazmada renin faolligining meʼyorga kelishi bilan kuzatiladi.
Prognoz
Agar operatsiya bemorning tuzalishiga olib kelsa, keyingi davolash yaxshi samara beradi. Gipertenziyaning davomiyligi qanchalik kam boʻlsa, operatsiyadan keyingi samara shunchalik yaxshi va stabil boʻladi. Oʻz vaqtida qilingan operatsiya bemorning butunlay sogʻayib ketishiga va ish qobiliyatining tiklanishiga garov boʻladi. Vazorenal arterial gipertenziya sababli operatsiyani oʻtkazgan bemorlar dispanser kuzatuvida boʻlishi kerak. Vazorenal arterial gipertenziyada operativ davolash qilinmaganda prognozi yomon. Dori–darmonlar bilan davolashning gipotenziv samarasi qisqa muddatliligi sababli koʻpchilik bemorlarda yaxshi naf bermaydi. Arterial gipertenziya zoʻrayadi va koʻpincha xavfli kechadi. Oʻlim gipertenziyaning asoratlaridan (yurak– qon tomir yetishmovchiligi, insult, miokard infarkti va b.) yoki buyrakning surunkali yetishmovchiligidan kelib chiqishi mumkin. Buyrak arteriyasining torayishi boʻlgan tomonda (yoki buyraklarning zararlanishi ikkala tomonda boʻlganda)  buyrakning bujmayishi va ikkinchi buyrakda (bir tomonlama zararlanganda) ateroskleroz natijasida buyrakning surunkali yetishmovchiligi rivojlanadi.
Nefrogen arterial gipertenziyaning parenximatoz turi
Ushbu boʻlimda buyrak parenximasidagi urologik kasalliklarda, arterial bosimning koʻtarilishi toʻgʻrisida fikr yuritiladi, ulardan eng koʻp uchraydigani surunkali piyelonefrit (glomerulonefritda paydo boʻladigan arterial gipertenziya terapevtik kasalliklarga mansub).
Etiologiyasi
Arterial gipertenziyaning parenximatoz turiga koʻpincha surunkali piyelonefrit sabab boʻladi. Bir tomonlama surunkali piyelonefritda u 35 – 37%, ikki tomonlamada – 43 % hollarda kuzatiladi. Piyelonefrit baʼzi bir boshqa kasalliklarda – siydik–tosh kasalligi, buyraklar polikistozi va b. ham arterial gipertenziyaning sabablaridan biri boʻladi.
Patogenezi
Odatda,  surunkali piyelonefritda arterial gipertenziyaga oraliq toʻqimada sklerotik jarayonning zoʻrayishi oqibatida kelib chiqadigan tomirlar sklerozi va buning natijasida buyrak ichi gemodinamikasini buzilishi bilan kuzatiladigan buyrak ishemiyasi sabab boʻladi. Arterial gipertenziyani parenximatoz turi patogenezida vazorenal gipertenziya rivojlanishi mexanizmining baʼzi bir tarkibiy qismlari mavjud. Xususan, piyelonefrit bilan zararlangan va nefrogen gipertenziya sababli olingan buyraklarda yuksataglomerulyar kompleksi hujayralarining gipertrofiya boʻlganligi va renin faolligini oshganligi topildi. Faoliyat koʻrsatuvchi buyrak parenximasiga yetarli qon kelmasligi sababli gemodinamik muvozanat buzilishi bilan bogʻliq arterial gipertenziyaning oqibati sifatida buyrak ishemiyasi paydo boʻladi degan fikr hozirgacha mavjud. Shuning uchun, hatto koʻpincha buyrakni bujmayishi kasallikning oxirgi bosqichlarida, gipertenziyasiz kuzatilishi, bunday kasallik qon oqib kelishini kamayishi bilan proparsional kechishi mumkin. Piyelonefrit rivojlangan sari arterial gipertenziyani patogeneziga boshqa omillar, xususan natriy balansining buzilishi qoʻshiladi. Organizmda natriy anchagina ushlanib qolganda arterial bosimni turgʻun koʻtarilishi kuzatilganligi aniqlangan. Shu sababli, organizmdan natriy ionlari yoʻqotilishi fonida kechuvchi piyelonefritda gipertenziya boʻlmasligi mumkin.
Simptomlari va klinik kechishi
Surunkali piyelonefrit sababli yuzaga chiqadigan arterial gipertenziyaning simptomlari piyelonefrit va koʻtarilgan arterial bosimning simptomlaridan paydo boʻladi. Shunga qaramay salkam 30% bemorlarda surunkali piyelonefrit, koʻpincha tasodifan topiladigan gipertenziya bilan namoyon boʻladi. Kasallik ayollarda, odatda, balogʻat yoshida koʻp uchraydi. Anamnez maʼlumotlari buyraklar shamollashini boshdan kechirgandan keyin orqasidan arterial gipertenziya paydo boʻlganligini aniqlashga imkon beradi. Arterial gipertenziyaning kechishi boshida intermittik boʻlib tartibli oʻtkazilgan gipotenziv terapiya yordam beradi. Kasallik rivojlangan sari arterial gipertenziya turgʻun, diastolik bosim esa yuqori boʻladi va konservativ gipotenziv terapiya yordam bermaydi. Baʼzi bemorlar chanqash, peshona soxasidagi ogʻriqdan, gavda haroratini subfebrilligiga, poliuriyadan shikoyat qilishadi.
Tashxisi
Arterial gipertenziya, piyelonefritni aniqlashdan (koʻpincha yashirin kechadi) va ular oʻrtasidagi etiologik aloqani topishdan iborat. Bu vazifa juda qiyin, chunki hozirgacha surunkali piyelonefritda arterial gipertenziyani buyrak genezidan ekanligini absolyut isbotlovchi test mavjud emas. Shunga qaramasdan piyelonefritda arterial gipertenziyani nefrogen tabiatli ekanligini tasdiqlovchi quyidagi belgilar mavjud. Koʻpchilik bemorlarda oilaviy “gipertonik” anamnez boʻlmasligi, konservativ davolash samara bermasligi yoki qisqa muddatli boʻlishi, 30 % bemorlarda – arterial gipertenziyaning birdan boshlanishi va tezda zoʻrayishi, 20% bemorlarda koʻz tubining zararlanishi xavfli kechishi aniqlanadi. Piyelonefritni muvaffaqiyatli davolaganda arterial bosimning pasayishi uning va arterial gipertenziyani bogʻliqligidan dalolat beradi. Arterial gipertenziyaga olib kelgan surunkali piyelonefritda siydikda natriy va kreatininni konsentratsiyasi kasallik boʻlgan tomonda kamayadi. Bunday arterial gipertenziyani renin faolligiga bogʻliqligini kaptopril sinamasi yordamida isbotlash mumkin.
Differensial tashxisi
Nefrogen arterial gipertenziyani parenximatoz turini gipertoniya kasalligidan, simptomatik arterial gipertenziyaning har xil boshqa turlaridan, shuningdek vazorenal turidan differensiatsiya qilinadi. Tashxisi xuddi vazorenal gipertenziyada qilinadigan testlarga asoslaniladi.
Davolash
Agar arterial gipertenziyaning sababi bir tomonlama surunkali piyelonefrit boʻlsa, qarama – qarshi buyrakning funksiyasi buzilmagan boʻlsa, unda davolashning yagona usuli nefrektomiya boʻladi. Piyelonfrit bilan arterial gipertenziya oʻrtasidagi etiologik bogʻliqlikni har doim ham aniqlab boʻlmasligi sababli, u holda piyelonefritning boshlangʻich bosqichlarida nefrektomiya oʻtkazishni hal qilish qiyin. Lekin piyelonefrit sababli buyrakning bir tomonlama bujmayishida arterial gipertenziyaning parenximatoz turini davolash uchun faqat nefrektomiya zarur boʻladi. Operatsiyadan keyin 60– 65 % bemorlarda arterial bosimning turgʻun meʼyorda boʻlishi kuzatiladi, uning ancha pasayishi hamda keyinchalik oʻtkaziladigan gipotenziv terapiyani samarasi operatsiya qilinganlarning 20% da aniqlanadi. Ikki tomonlama piyelonefrit sabab boʻlgan arterial gipertenziyani davolash masalasi hozirgi kungacha hal qilinmagan. Piyelonefrit boʻlgan buyrakda qon aylanishini charvi, och ichak segmenti (enterovaskulyarizatsiya) va hokazolar hisobiga periferik revaskulyarizatsiya yoʻli bilan yaxshilash yetarli samara bermadi. Kasallikning oxirgi bosqichlarida bunday bemorlarni ikki tomonlama nefrektomiya qilish keyinchalik buyrakni koʻchirib oʻtkazishga koʻrsatma boʻladi. Hamma hollarda gipotenziv terapiyani piyelonefritni davolash bilan birga qoʻshib olib borish zarur.
Richard Labunski
Richard Labunski  — Kentukki universitetining amerikalik jurnalistika professori shu bilan birga gazeta sharhlovchisi, u oʻzining "Ikkinchi Konstitutsiyaviy Konventsiya" kitobida Qoʻshma Shtatlar Konstitutsiyasini isloh qilish tarafdori. U saylovchilarning loqaydligi, saylovchilarning past faolligi va saylovoldi tashviqotiga ortiqcha sarflangan mablagʻlarni tanqid qilib kelgan. Labunskining kitobi Jeyms Medison va Huquqlar Bill uchun kurash (2006) Madison avval Konstitutsiyaga boʻlgan huquqlar toʻgʻrisidagi Bill gʻoyasiga iliq munosabatda boʻlganini, biroq keyinchalik 10 ta tuzatishni faol ravishda qoʻllab-quvvatlaganligini, ular uchun koʻp mehnat qilganligini taʼkidlaydi. U Qoʻshma Shtatlarning Ikkinchi Konstitutsiyaviy Konventsiyasini oʻtkazishga chaqirdi. Hozirgi tizim orqali islohotlar amalga oshirilmasligini taʼkidladi, chunki Kongress „oʻz vakolatlarini cheklashni“ istamaydi.
Karyera
Labunski Berkli Kaliforniya universitetida siyosiy fanlar boʻyicha bakalavr, magistr va Ph. D. Santa-Barbara shtatidagi Kaliforniya universitetida siyosatshunoslik va Sietl universitetida JD darajasiga ega. U WTOP radiosida (Vashington, DC) radio hamda televideniye muxbiri, prodyuser va muharrir boʻlib ishlagan; KCBS radiosi (San-Fransisko); KGUN-TV (Tucson); va KTVN -TV (Reno). U 11 yil davomida Vashington universitetida, shuningdek, Penn State universitetida dars bergan. U 1995-yildan beri Kentukki universitetida jurnalistika hamda telekommunikatsiyalar fakulteti professori sifatida ishlaydi.
Ikkinchi Konstitutsiyaviy Konventsiyada (2000) Labunski amerikaliklar uchun federal konstitutsiyaviy konventsiyani tashkil qilishning bir usuli sifatida Internet orqali aloqani taklif qildi, bu veb-sayt „milliy uchrashuv joyi, odamlar olishi mumkin boʻlgan bir turdagi kiberkosmik shahar uchrashuvi“ sifatida xizmat qiladi".
Gauptvaxta
Gauptvaxta (nem. Hayptwache — bosh qorovul) — harbiy xizmatchilarni vaqtincha bandi qilib saqlash uchun ajratilgan maxsus xona. Garnizon G.si yoki qoʻshin G.si bor. Oddiy yoki qatʼiy jazolanganlar bandilik muddatini umumiy yoki yakka kameralarda oʻtaydilar. G.da kun tartibini garnizonda garnizon komendanti, qoʻshinlar boʻlimida qism komandiri belgilaydi.
Abduhafizboy madrasasi
Abduhafizboy madrasasi (Abdulhafizboy madrasasi, Hotam Hindu madrasasi, Hotam Xundi madrasasi) — Oʻzbekiston Respublikasi, Buxoro viloyati, Buxoro shahrining tarixiy markazida joylashgan 2 qavatli madrasa inshooti. Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Madrasa tarixiy hamda vaqf hujjatlarida Abduhafizboy (Abdulhafizboy ) deb nomlangan. Hozirda esa, davlatning rasmiy hujjatlarida Hotam Hindu yoki Hotam Xundi nomlari ostida roʻyxatga olingan.
Madrasani tiklash va taʼmirlash uchun 2010-yilgi davlat dasturiga koʻra mablagʻlar ajratilganligiga qaramay, u hozirga qadar ayanchli ahvolda qolib ketgan.
Tarixi
Madrasa 1910-yilda Buxoro amirligi poytaxtining Soʻzangaron guzarida, oʻzbek hukmdori Abdulahadxon (1885–1910) hukmronligi davrida Abdumajid oʻgʻli Abduhafiz Buxoriy mablagʻlari evaziga bunyod etilgan.
2010-yilda ishlab chiqilgan Davlat dasturiga binoan, madrasani 2013-yilda tadqiq qilish, favqulotda qismlarini boʻlaklarga ajratish, tozalash, konstruktiv mustahkamlash, tiklash, restavratsiyalash va konservatsiyalash ishlari rejalashtirilgan va bu ishlarni amalga oshirish maqsadida 30 million soʻm mablagʻ ajratilganligiga qaramay, hozirda inshoot holati ayanchli ahvolda qolib ketgan.
Madrasa inshooti, Buxoro shahri meʼmoriy yodgorligi sifatida, 2019-yilda tasdiqlangan Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
2020-yil maʼlumotlariga koʻra, madrasaning butligini saqlash, uning holatini yaxshilash, restavratsiya qilish hamda sayyohlar uchun jozibador obyektga aylantirish boʻyicha investor tomonidan loyiha taqdim etilgan. Madrasaning negizida turistik xizmat koʻrsatish obʼekti tashkil etish boʻyicha dastlabki loyiha tayyorlanib, Oʻzbekiston Madaniy meros departamenti huzuridagi ilmiy-ekspert Kengashiga taqdim etilgan.
Buxoro shahridagi Hamid Olimjon MFYga qarashli Soʻzangaron nomli koʻchada joylashgan.
Meʼmorchiligi
Madrasa inshooti pishiq gʻishtdan 2 qavatli qilib qurilgan.
Wladimir Klitschko
Vladimir Klichko (Володимир Володимирович Кличко) — 1976-yil 25-martda tavallud topgan. Ukrainalik sobiq professional bokschi, 1996-yildan 2017-yilgacha musobaqalarda ishtirok etgan. Klichko ikki marta ogʻir vazn toifasida jahon chempioni. Jumladan WBA (Super), IBF, WBO, IBO va Ring kamarlarini qoʻlga kiritgan. Strategik va aqlli bokschi Klichko barcha davrlarning eng yaxshi ogʻir vazn chempionlaridan biri hisoblanadi. U oʻzining ajoyib nokaut kuchi bilan mashhur boʻlib, kuchli zarba, toʻgʻri oʻng qoʻl va chap ilgak, qoʻl tezligi, atletizm, shuningdek, ajoyib oyoq harakati va oʻz oʻlchamidagi bokschilar uchun odatiy boʻlmagan harakatchanligi bilan ajralib turgan   .link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Wladimir_Klitschko_%282008-12-13 %29.jpg/220px-Wladimir_Klitschko_%282008-12-13 %29.jpg|left|thumb| Klichkoga qarshi [[Hasim Rahman|Rahmon jangi, 2008-yil|289x289px]]Havaskor sifatida Klichko 1996-yilgi Olimpiya oʻyinlarida Ukrainani himoya qilib, superogʻir vazn toifasida oltin medalni qoʻlga kiritgan. Professional bokschiga aylangach, 2000-yilda Kris Berdni magʻlub etib, WBO vazn toifasida chempionlikni qoʻlga kiritgan. Klichkoning chempion sifatidagi ilk magʻlubiyati 2003-yilda Korri Sandersga qarshi jangda boʻlgan, keyin esa 2004-yilda Lamon Bryusterga nokaut bilan magʻlub boʻlgan. Aynan shu vaqt ichida Klichko Emanuel Styuardni murabbiy sifatida yolladi, u 2012-yilda Styuardning vafotigacha davom etgan sakkiz yil davomida yetakchilikni qoʻldan chiqarmadi. Xususan, Styuard Klichkoning 1995-yildan 2003-yilgacha Lennoks Lyuis bilan qilganidek, tajovuzkor zarbachidan koʻproq himoyaga yoʻnaltirilgan bokschiga oʻtishiga hissa qoʻshgan.link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/Klitschko-gesf-2018-7931_%28cropped%29.jpg/220px-Klitschko-gesf-2018-7931_%28cropped%29.jpg|thumb| Klichko 2018-yilda|left|275x275px2004-yildan 2015-yilgacha Vladimir va uning ukasi Vitaliy Klichko (oʻzi koʻp karra jahon chempioni) ogʻir vazn toifasidagi boksda ustunlik qilishgan, bu davr odatda divizionning „Klichko davri“ deb nomlanadi. 2006-yilda Vladimir Berdni revansh jangida magʻlub etib, IBF va IBO chempionligini qoʻlga kiritib, ogʻir vazn toifasida jahon chempionligining bir qismini qaytarib olishga erishgan. U 2008-yilda Sulton Ibrohimovni magʻlub etib, ikkinchi WBO chempioni boʻlgan. 2009-yilda Ruslan Chagaevni mag‘lubiyatga uchratganidan so‘ng Klichko Ring unvoniga sazovor bo‘lgan hamda oxirgi marta 2011-yilda Devid Xeydan WBA unvonini qo‘lga kiritgan. 2015-yil sentabr oyida Klichko „BoxRec“ tomonidan „Dunyoning eng yaxshi faol bokschisi“ deb topilgan. Klichko 2013-yil oktabr oyida Aleksandr Povetkinni magʻlub etganidan soʻng va 2015-yil noyabrida Tayson Fyuriga magʻlub boʻlgunga qadar Transmilliy boks reytingi kengashi tomonidan chiziqli chempion sifatida tan olingan .link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/VladimirVitaliy.jpg/220px-VladimirVitaliy.jpg|thumb| Vladimir va Vitaliy ogʻir vazn toifasida barcha unvonlarga ega, 2012-yil. Chapdan oʻngga: Ring, IBF, IBO, [[WBO, WBC va WBA .|left|284x284px]]
Klichkoning ogʻir vazn toifasida jahon chempioni boʻlgan davrida uning janglari muntazam ravishda 300-500 million tomoshabinni tashkil etgan. Klichko ogʻir vazn toifasida jahon chempioni sifatida 4382 kun boʻlgan va ogʻir vazn toifasida jahon chempionligi uchun eng koʻp jangchilar 23 yoshida magʻlub boʻlgan. Shuningdek, u professional boks tarixida eng koʻp gʻalaba qozonish va yagona chempionatda unvonni himoya qilish boʻyicha rekordlarga ega. 2011-yilda Vladimir va Vitaliy Ginnesning rekordlar kitobiga ogʻir vazn toifasida jahon chempioni unvonini qoʻlga kiritgan aka-uka juftligi sifatida kirishgan (oʻsha paytda 30 ta; 2020-yil holatiga koʻra 40 ta). Klichko 2021-yilgi Xalqaro boks shon-shuhrat zaliga kiritilgan.
Klichko Semipalatinsk shahrida (hozirgi Semey), Qozogʻiston SSR (hozirgi Qozogʻiston) davlatida dunyoga kelgan. U Nadejda Ulyanovna va Vladimir Rodionovich Klichkoning (1947-2011) o‘g‘li hisoblanadi. Klichko Sovet Harbiy-havo kuchlari general-mayori, Ukrainaning Sharqiy Germaniyadagi harbiy attashesi boʻlgan. U ogʻir vazn toifasida sobiq WBC, WBO va Ring jurnali chempioni boʻlgan, hozirgi Kiyev meri Vitaliy Klichkoning ukasi. Klichkoning buvisi yahudiy millatiga mansub boʻlgan.
Uning otasi 1986-yilda Chernobil halokati oqibatlarini bartaraf etish uchun mas’ul qoʻmondonlardan biri boʻlgan va keyinchalik saraton kasalligi bilan ogʻrigan. Aka-uka Klichkolar 1980-yildan 1985-yilgacha Chexoslovakiyada yashagan, otasi esa Sovet bosqinchi kuchlari safida xizmat qilgan. Ular Shimoliy Chexiyadagi Mimon shahridagi sovet askarlarining bolalari uchun moʻljallangan maktabda tahsil olishgan. Vladimir ham, Vitaliy ham sport fanlari boʻyicha fan nomzodi ilmiy darajalariga ega.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Livaro pishloq
thumb|right|250px Livaro — Quyi Normandiyada ishlab chiqarilgan, sigir sutidan yumshoq pishloqdir.
Tarixi
Livaro — Normandiyada, Pays d’Auge hududida (Kalvados, Orne va Evre boʻlimlari) ishlab chiqarilgan eng mashhur va qadimiy pishloqlardan biri. XVII asrdan maʼlum. XIX asrning oxirida Livaro mintaqada eng keng tarqalgan pishloq edi, uni hatto kambagʻallarning goʻshti deb ham atashgan.
Ishlab chiqarish va xususiyatlari
Pishloq Norman sigirlarining sutidan tayyorlanadi; ishlab chiqarish mavsumi — bahordan kuzgacha. Taʼsir qilish — uch haftadan ikki oygacha; pishloq pishayotganda uni muntazam ravishda agʻdarib, shoʻr suv bilan yuviladi.
Livaroning qiziqarli xususiyati shundaki pishloq boshi Pays d' Augeʼda koʻp miqdorda oʻsadigan beshta quritilgan rogoz barglari bilan oʻralgan. Dastlab bu pishloqning pishib yetish vaqtida joylashmasligi uchun qilingan. Fransiyada beshta chiziq polkovnik darajasiga toʻgʻri keladi (Rossiyada uchta yulduz borligi kabi), shuning uchun odamlar Livaroni „polkovnik“ deb atashadi. Hozirgi vaqtda Livaro ishlab chiqarishda sanoat miqyosidagi katak lentalari yashil qogʻozli chiziqlar bilan almashtiriladi. Biroq anʼanaviy ishlab chiqarish hali ham quritilgan barglardan foydalanadi.
Livaro goʻshti sariq-toʻq sariq rangda. Pishloq boy taʼmga ega; uning keskinligi va hidi pishish davriga bogʻliq (qanchalik koʻp — kuchliroq). Muxlislar tajribali va xushboʻy Livaroni afzal koʻrishadi. U teginish uchun yumshoq, lekin uning goʻshti tarqalmasligi kerak. Ogʻizda eriydi va achchiq taʼm qoldiradi.
Livaroning yana bir xususiyati uning boy rangidir. Pishloqning pishishi davrida Janubiy Amerikada oʻsadigan annatto oʻsimligidan olinadigan maxsus tabiiy boʻyoq bilan qizgʻish-toʻq sariq rangga boʻyaladi. Annatto shuningdek, Mimolet, Cheddar kabi pishloqlar ishlab chiqarishda ishlatiladi; pishloq qobigʻiga issiq jigarrang rang beradi, buning natijasida Livaro koʻplab pishloqlar orasida darhol tanib olinadi.
Foydalanish
Livaro taom oxirida alohida taom sifatida beriladi. Qizil vinolar, Calvados va sidr bilan birlashadi.
Karl Emeri
Karl Emeri (Carlo Emery; 25.10.1848, Neapol — 05.11.1925, Bolonya) — italyan entomologi, Boloniya universiteti professori, yirik sistimatik, zamonaviy mirmekologiya asoschilaridan biri. Chumolilarning 1000 dan ortiq turlari va kichik turlarini oʻrgangan.
Tarjimai holi
1848-yil 25-oktyabrda Italiyaning Neapol shahrida tugʻilgan. Uning ota-onasi Shveysariyadan (asli italiyaliklar) edi. U tibbiyotni oʻrgandi va 1872-yilda uning birinchi mutaxassisligi oftalmologiya boʻldi. Keyin u oʻzini butunlay entomologiya ga bagʻishladi. Poliglot italyan, fransuz, ingliz, nemis va ispan tillarida bemalol soʻzlasha olgan, shu bilan birga rus tili va boshqa tillarni maʼlum miqdorda bilgan. U chiroyli chiza olgan, maqolalarini hayvonlarning rasmlari bilan tasvirlagan. 1878—1881-yillarda Sardiniya da zoologiya professori unvonini olgan (Kalyari universiteti, Sardiniya). 1881-yildan Boloniya universiteti ning zoologiya professori boʻldi. Keyinchalik Jeneva da ishladi. Avval u qoʻngʻizlar bilan shugʻullandi (Coleoptera), keyin pardaqanotli hashoratlar (Hymenoptera) boʻyicha tadqiqotlar olib borib, chumolilar boʻyicha eng yirik mutaxassis boʻldi. 1869—1926-yillarda u chumolilarning 130 avlodi va 1057 turining tavsiflarini, shu jumladan Uitsmanning „Genera Insectorum“ (1910-1925) monografik seriyasini nashr etdi. 300 dan ortiq nashrlar, jumladan, zoologiya boʻyicha darslik (1904-yilda qayta nashr etilgan), baliq boʻyicha monografiyalar (1880), ilonlar anatomiyasi (1873) va Lampyridae oʻt qoʻngʻizlarining biogloriti (1884), "Fauna Entomologica Italiana Formicidae (1926) va „Beiträge zur Monographie der palaearktischen Faunengebietes Formiciden“ (1908-1912) asarlari muallifidir.
1909-yilda K.Emeri Emeri qoidasini kashf etdi, unga koʻra hasharotlar orasidagi ijtimoiy parazitlar (masalan, kleptoparazitlar) asosan ularga yaqin tur yoki jinsning individlarida parazitlik qiladi. Emeri relikt chumoli Aneuretus simoni EMERY 1893-yilda — Shri-Lanka orolidan kelgan noyob endemikni va „limon chumoli“ Myrmelachista schuman Emery 1890-yilda — Amazonkadan „Iblis bogʻlari“ ning yaratuvchisini kashf etdi.
1906-yilda u Shveysariyada boʻlganida, apopleksiyaning bir necha marta urishi natijasida uning oʻng tomoni falaj boʻlib qoldi. Keyin chap qoʻli bilan yozish va chizishni oʻrgandi va uning barcha asosiy asarlari shundan keyin chiqdi. 1925-yil 11-mayda Bolonyada vafot etdi.
K. Emeri sharafiga chumolilarning 30 dan ortiq turlari, jumladan, Cardiocondyla emery, Melissotarsus emery, Cephalotes emery, Dorylus emery, Leptogenys emery, Tapinoma emeryanum, Temnothorax emery, Tetramorium emeryia, Tetramorium emeryia, Tetramorium emeryia va boshqa nomlar berilgan.
Mehnatlari
300 dan ortiq nashrlari chop etilgan.
MMFI Toshkent filiali
Toshkent shahridagi MMFI „Milliy tadqiqot yadro universiteti“ — „Milliy tadqiqot yadro universiteti“ federal davlat avtonom OTMning Toshkent filiali hisoblanadi.
Tarix
MMFI „Milliy tadqiqot yadro universiteti“ Toshkent shahridagi filiali Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018 yilning 20 iyuldagi "Toshkent shahrida „MMFI“ Milliy tadqiqot yadro universiteti federal davlat avtonom oliy taʼlim muassasasining filialini tashkil etish va uning faoliyatini tashkillashtirish toʻgʻrisida"gi PQ-3875 sonli qarori asosida tashkil etilgan. Toshkentdagi MMFI „Milliy tadqiqot yadro universiteti“ oʻz faoliyatini 2019 yilning 3 sentyabr kuni Oʻzbekistonning kelajakdagi Atom elektr stansiyasiga kadrlar tayyorlash dasturi doirasida birinchi kursga 100 ta talaba qabul qilish bilan boshlagan edi.
Tarkibi
Hozirgi kunda filialda bakalavrlarga kunduzgi taʼlim dasturi asosida „Yadro energetikasi va issiqlik fizikasi“, „Yadro fizikasi va texnologiyalar“, „Issiqlik energiyasi va issiqlik fizikasi“ va „Elektr energetikasi va elektrotexnika“ taʼlim yoʻnalishlari bor.
Taʼlim
Filialga abiturientlar quyidagi imtihonlar asosida qabul qilinadi: Barcha taʼlim yoʻnalishlari uchun matematika, fizika va rus tili fanlaridan anʼanaviy yozma shaklda oʻtkaziladi. Har bir imtihon yozma ravishda olinib, bilimlar saviyasi 100 ballik mezonda baholanadi. Shu jumladan, har bir imtihonda 40 ballik quyi chegara qoʻyilgan boʻlib, undan past ball olgan abiturientlar keyingi imtihonga qoʻyilmaydi va tanlovda ham qatnashmaydi. Kirish imtihoni natijalari Oliy oʻquv yurtining saytida eʼlon qilib boriladi. Barcha taʼlim yoʻnalishlarida oʻqish muddati: bakalavrlar uchun — 4 yil. 2019 yildan boshlab har bir taʼlim yoʻnalishlarida bakalavrlar uchun 100 ta toʻliq davlat granti asosida oʻqish tashkil etilgan. Taʼlim xizmatlari talabalar uchun davlat buyurtmasiga muvofiq toʻliq davlat granti asosida Oʻzbekiston va Rossiya Federatsiyasi professor-oʻqituvchilari tomonidan rus tilida olib boriladi. Filial bitiruvchilariga oʻqish tamomlanganidan soʻng bosh muassasaning belgilangan namunadagi diplomi beriladi va bu diplom Oʻzbekiston Respublikasida oliy taʼlim toʻgʻrisidagi hujjat sifatida tan olinadi. Filialning barcha bitiruvchilari respublikaning energetika tarmogʻida ish bilan taʼminlanadi. 2021-yilga kelib filialda 268 nafar talaba tahsil olmoqda.
Qayg'u yili(islom tarixi)
Islom anʼanalarida qaygʻu yili (عام الحزن) Muhammadning xotini Xadicha va uning amakisi va himoyachisi Abu Tolib vafot etgan hijriy yil. Yil taxminan milodiy 619-yilga  yoki Muhammadga birinchi vahiy tushganidan keyin oʻninchi yilga toʻgʻri kelgan.
Filiya
Filiya (yun. phileo — sevaman, yaxshi koʻraman) — oʻzlashma qoʻshma soʻzlarning ikkinchi qismi; biror narsani yaxshi koʻrish, yoqtirish, unga moyillikni ifodalaydi (mas, gidrofiliya, termofiliya).
Qayg'u yili(islom tarixi)
Abu Tolib vafotidan keyin Muhammad(s.a.v) Abu Tolib (u ham Banu Hoshimning boshlig'i) tomonidan berilgan urug'lar himoyasidan mahrum bo'lganligi sababli zaif bo'lib qoldi. U Makkalik raqiblari tomonidan jismoniy hujumlar nishoniga aylana boshladi. U Toifga yordam so'rash va aholini Islomga da'vat qilish uchun tashrif buyurdi, ammo rad etildi. Makkaga qaytib ketayotib, u bir necha mashhur Makkaliklardan himoya qilishlarini iltimos qildi. Banu Navfal qabilasidan bo'lgan boshliq Mut'im ibn Adiy uning iltimosini qabul qilib, Muhammad(s.a.v)ni shaharga kuzatib qo'ydi va urug'ning Muhammad(s.a.v)ni himoya qilishini e'lon qildi.
Xadichaning vafoti
Muhammad(s.a.v)ning vafotigacha 25 yil davomida birinchi va yagona rafiqasi Xadicha 619-yilda 65 yoshida vafot etdi. Muhammad(s.a.v) bu vaqtda deyarli 50 yoshda edilar va o'lim Muhammad(s.a.v)ning urug'iga qarshi boykot tugaganidan ko'p o'tmay sodir bo'ldi. Boykot boshqa narsalar qatori Muhammadning oilasi bilan savdo qilishni ham man qildi. Oziq-ovqat tanqisligi, ehtimol, Xadichaning o'limiga sabab bo'lgan.
Abu Tolibning vafoti
Muhammad(s.a.v)ning amakisi Abu Tolib Banu Hoshim urug'ining boshlig'i bo'lib, uning xonadonida Muhammad(s.a.v)bobosi Abd al-Muttalib vafotidan keyin yashagan. U urug' boshlig'i sifatida Muhammad(s.a.v)ni Islomga da'vati tufayli Quraysh qabilasidan ba'zilari bilan dushmanlik qilgan bo'lsa ham, uni himoya qildi. O'sha paytdagi Makka odatlariga ko'ra, bunday himoya daxlsiz hisoblangan va shuning uchun Muhammad(s.a.v)ning dushmanlari unga hujum qila olmaganlar.
Himoyani yo'qotishi
Abu Tolibning o'limi Muhammad(s.a.v)ga endi o'z urug'i himoyasidan foydalana olmasligini anglatardi. Abu Tolibning o'rniga uning ukasi Abu Lahab boshliq etib tayinlandi, uning Muhammad(s.a.v)ni himoyasi eng yaxshi bo'lgan va Muhammad(s.a.v) uning himoyachisi bo'lishni istagan boshqa boshliq topa olmadi. O'sha paytdagi Makka odatiga ko'ra, bu uning himoyasizligini va jazosiz o'ldirilishi mumkinligini anglatardi.
Makkadagi Muhammad(s.a.v)ni qoralovchilar unga yomon munosabatda bo'lib, jismoniy hujum qila boshladilar. Bir bosqinchi uning uyi yonidan oʻtib ketib, pishirilgan qozoniga buzilgan ikra tashladi. Yana biri hovlisida namoz oʻqiyotganida qon va najasga aralashgan qoʻyning bachadonini tashladi. Yana bir hujumchi Ka'badan kelayotganida yuziga bir hovuch tuproq tashladi. Qizlaridan biri yigʻlab uydagi kirni tozalaganida, “Otangni Xudo asrasin”, deb tasalli berdi va Abu Tolib vafotidan keyin Quraysh unga nisbatan yomonroq munosabatda boʻlganini aytdi.
Toifga tashrif
Makkadagi vaziyat og'irlashgani uchun Muhammad(s.a.v)Makkadan taxminan 100km janubi-sharqda joylashgan shahar Toifga ketishga qaror qildi. Toifda u shaharda yashovchi Banu Saqif qabilasining boshliqlari bo'lgan uch aka-ukaning oldiga bordi. Uch aka-uka unga tinglovchilarni berdilar va u ularni Islomga va dushmanlariga qarshi yordam berishga taklif qildi. Ular uning iltimosini rad etishdi va Muhammad(s.a.v) ketganidan keyin uni bezovta qilish uchun o'z qul va xizmatkorlarini yubordilar. U zot qochib ketayotib, shaxsiy bogʻda panoh topdilar. Bog'ning egalari, Makkalik Qurayshlik aka-uka Utba va Shayba o'zlarining xavf ostida qolgan qabiladoshlariga hamdard bo'lishdi va Naynavodan nasroniy quli Addasni uzum bilan davolash uchun jo'natishdi. Addas Muhammad(s.a.v)ga uzumni taklif qilar ekan, ular suhbatlashishdi va Muhammad(s.a.v)ning Nineviya payg'ambari Yunus haqidagi bilimidan hayratga tushdi. Natijada u Islomni qabul qilgani aytiladi.
Yangi himoyachi qidirilishi
Toif ahli tomonidan rad etilgan Muhammad(s.a.v) Makkaga qaytishni xohladi, lekin qabila himoyasisiz u yerga borishni tavakkal qilishni istamadi. Makkaga ketayotib, u bir necha mashhur Makkaliklarga himoya soʻrash uchun xabar yubordi. Birinchi ikkisi, Banu Zuhradan Axnos ibn Sharik va Banu Amirdan Suhayl ibn Amr uning iltimosini rad etishdi. Har ikki yetakchining taʼkidlashicha, buning sababi ularning Islomga qarshiligi bilan bogʻliq emas, aksincha, qabilaviy tamoyillardan tashqarida. Axnos, garchi Banu Zuhrada hurmatga sazovor boʻlsa-da, texnik jihatdan uning aʼzosi emas edi va u qabila nomini himoya qila olmasligini his qildi, Muhammad(s.a.v)ni ulardan himoya qila olmas edi.
Keyin u Banu Navfal qabilasining boshlig'i Mut'im ibn Adiyga xabar yubordi. U avvalgi Makka boykotini tugatish tashabbuskori boʻlgan besh Makka yetakchilaridan biri edi. Mu'tim rozi bo'ldi va ertasi kuni Muhammad(s.a.v)ni o'g'illari va jiyanlari bilan uchrashdi va keyin uni to'liq qurollangan holda Makkaga kuzatib qo'ydi. Ular Ka'baga borishdi, u yerda Mu'tim himoyani e'lon qildi. Buni ko'rgan Muhammad(s.a.v)ning yetakchi raqibi Abu Jahl Mutim va uning oilasiga: "Kimni himoya qilsang, biz ham uni himoya qilamiz", dedi.
Lee Bomyon
Li Bomyon (1989-yil 2-aprelda tugʻilgan) — janubiy koreyalik futbolchi, hozirda K-liga 1- ning Suwon FC klubida darvozabon sifatida oʻynaydi.
Klubdagi faoliyati
Li 2008-yilda Pusan IPark bilan professional shartnoma imzolagan va oʻzining dastlabki faoliyati davomida Pusan uchun ikkinchi darvozabon sifatida oʻynagan. U 2013-yilda Pusanning asosiy darvozaboniga aylangan, biroq 2015-yilda Pusan K-liga 2 -ga tushib ketganidan so‘ng, J1-liga klubi Avispa Fukuoka bilan shartnoma imzolagan.
Xalqaro faoliyati
Li Janubiy Koreyaning 23 yoshgacha boʻlgan yoshlar terma jamoasiga 2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlariga zaxira darvozaboni sifatida tanlangan va asosiy darvozabon Jung Sung-ryong Buyuk Britaniyaga qarshi chorak final oʻyinida jarohat olganidan keyin maydonga tushgan. U chorak final o‘yinida Daniel Starrijning penaltilar seriyasida tepgan zarbasini qaytargan va Janubiy Koreyaning yarim finalga chiqishiga yordam bergan. U penaltilar seriyasida oʻzini koʻrsatganidan soʻng Braziliyaga qarshi navbatdagi oʻyinda birinchi marta asosiy tarkibda maydonga tushgan. Biroq u Braziliya terma jamoasiga qarshi oʻyida 3 ta gol o‘tkazib yuborgan. Koreyaliklar yarim final bahsida mag‘lub bo‘lishgan. U Braziliyaga qarshi o‘yinda yomon o‘yin ko‘rsatgani uchun bronza medali uchun bahsda maydonga tushirilmagan.
Li Janubiy Koreya terma jamoasining 2014-yilgi FIFA Jahon chempionati uchun terma jamoasiga kiritilgan, biroq maydonga tushmagan. U 2014-yil 8-sentyabrda Urugvay terma jamoasiga qarshi oʻyinda Janubiy Koreya terma jamoasidagi debyutini o‘tkazgan.
Shaxsiy hayoti
Lining ukasi Li Bum Su ham futbolchi boʻlib, akasi singari darvozabon ampulasida oʻynaydi.
Yutuqlar
Busan IPark
Janubiy Koreya U23
Janubiy Koreya
Kanada ayollar armiyasi korpusi
Tarix
left|thumb| Angliyada avtomobildagi CWAC xususiy mahkamlash kamonlari. 1944-yil right|thumb| CWAC qopqoq belgisi va mahkamlagich thumb| Kanada ayollar armiyasi korpusining guruch guruhi (1945), Molli Bobak Kanada ayollar armiyasi korpusi (CWAC) 1941-yil 13-avgustda Kanada dengiz floti, armiyasi va havo kuchlari sonining koʻpayishi natijasida yuzaga kelgan xodimlarning yetishmasligiga javoban tashkil etishga ruxsat berilgan. Boʻlimning yaratilishiga asos solgan shaxs — Joan Kennedi xonim Britaniya Kolumbiyasining Viktoriya shahridan edi. U dastlab oddiy (erkak) harbiy hokimiyatlarning katta qarshiliklariga duch keldi. Bir yuqori martabali armiya ofitseri oʻzi „petticoat(yubka) armiyasi“ deb atalgan gʻoyani mazax qildi. Dastlab tashkilot Kanada ayollar yordamchi korpusi deb nomlangan va qurolli kuchlarning rasmiy qismi emas edi. 1942-yil 13-martda koʻngilli ayollar Kanada armiyasiga qabul qilindi va Kanada ayollar armiyasi korpusiga aylandi. Ular qalpoqlariga uchta chinor barglaridan iborat nishonni va kiyimlari yoqasiga Afina maʼbudasi tasvirlangan nishonlarini taqib yurishgan.
1943-yil fevral oyida Edmonton jurnalidagi CWAC eʼlonida boʻlajak ishga qabul qilish ishi aʼlo darajada boʻlishi kerakligi, boʻyning uzunligi kamida 150 sm boʻlishi kerakligi taʼkidlangan.Vazn meʼyori 48 kg va undan yuqori darajada boʻlishi lozim. Unda oilasining qaramogʻida boʻlmagan, kamida 8-sinf maʼlumoti, yosh chegarasi 18 yoshdan 45 yoshgacha boʻlgan va oʻsha paytdagi Kanadadagi Britaniya fuqarolaridan tanlab olingan. Ayollarga har qanday turdagi janglarga kirishga ruxsat berilmaganligi sababli, CWAClar kotiblar, oshxona ishchilari, transport vositalari haydovchilari va boshqa koʻplab jangovar boʻlmagan harbiy ishlarda ishlagan. Ularga xuddi shu kasbda erkaklar toʻlagan maoshning atigi uchdan ikki qismi toʻlangan (keyinchalik bu koʻrsatkich beshdan toʻrt qismiga aylangan).
CWAClar chet elda, avval 1942-yilda Vashingtonda, keyin esa Buyuk Britaniyadagi Kanada armiyasida xizmat qilgan. 1944-yilda CWAClar Italiyada va 1945-yilda shimoli-gʻarbiy Yevropada, odatda shtab-kvartiralarda xizmatni va vazifalarini amalga oshirgan. Ikkinchi jahon urushida g'alabaga erishilgan kundan keyin Germaniyada Kanada ishgʻol kuchlari bilan koʻproq xizmat qildi. Taxminan 3000 ga yaqin ayol Kanadadan tashqarida, xorijda xizmat qilgan. CWAC aʼzolaridan hech biri halok boʻlmagan boʻlsa-da, 1945-yilda Antverpenga Germaniyaning V-2 raketa hujumi natijasida toʻrt kishi yarador bo'lgan edi. „CWAC 22 000 ayol aʼzosi boʻlgan eng katta kuch edi, undan keyin 17 000 aʼzosi bilan Harbiy havo kuchlari ayollar boʻlimi va 7 000 dan sal kamroq boʻlgan WRCNS“ turgan. 1946-yil avgustda CWAClar tarqatib yuborildi. Kanada ayollar armiyasi korpusi 1948-yil 22-martda yana qayta tiklandi. Kanada ayollar armiyasi korpusi 1955-yil 18-aprelda qayta yana Kanada ayollar armiyasi korpusiga aylantirildi. CWAClar 1964-yilda oxiri butunlay tarqatib yuborildi.
Uniformalar
thumb| CWAC, 1942-yil. Foto: Conrad Poirier. CWAC turli xil kiyimlar bilan vazifalarini amalga oshirar edi. Oshxona ishchisi kombinzon, radiochi jangovar shim va jangovar koʻylagini (koʻpincha) kiyishi mumkin edi. Uniformalar juda koʻp va turli shakllarda berilgan. Uydagi ayollar odatda yubkalar (yoki shimlar) va dumaloq shlyapalar kiyishgan. Agar bu ish, masalan, samolyot yoki transport vositasining dvigatelida ishlash kabi qoʻllarini ifloslantirishni anglatuvchi ish boʻlsa, ular oddiy qattiq kiyim kiyishgan.
Formaga oid rasmiy qoidalarga koʻra, ayollar quyidagi kiyimlarni kiyishlari kerak edi: "Xaki palto, baratea yubka va uzun koʻylak, baland tojli qalpoqcha va unda „Kanada ayollar armiyasi korpusi“ yozuvi boʻlgan uchta chinor barglari boʻlgan nishon, shuningdek, . Afinaning dubulgʻali boshi tasvirlangan  nishon kiyim yoqalarida koʻrinib turishi kerak boʻlgan".
Urushdan keyingi
Ikkinchi jahon urushidan soʻng, CWAC va boshqa harbiy tashkilotlar tarqatib yuborildi, chunki ayollar nihoyat Kanada kuchlariga (CF) qoʻshildi. „Ayollarning jismoniy zaifligi va xavf-xatar ostida ruhiy beqarorligi sababli harbiy xizmatga yaroqsiz deb ayollarni faol harbiy xizmatdan chetlashtirish ishini oqlash uchun notoʻgʻri so'zlar ishlatilgan“ ligi sababli armiya saflarida ayollar xizmatidan voz kechildi.
Kanada madaniyatining jinslar tengligi tomon oʻzgarishi bilan, ayollar nihoyat jangovar rollarga toʻliq kirishga muvaffaq boʻlishdi. Endi mojaroga kirishish uchun "juda zaif" yoki "ruhiy beqaror" deb hisoblangan, faqat oʻz uylari va oilalari bilan chegaralangan ayollarga Kanada armiyasida toʻliq ishtirok etish imkoniyati berildi.
Bugungi kunda kanadalik ayollar Kanada kuchlarining umumiy aholisining faqat kichik bir qismini tashkil qiladi. Biroq, CF Kanada Konstitutsiyasida belgilangan tamoyillarga rioya qilishga sodiqdir, bu „har bir fuqaro teng huquq va majburiyatlarga ega ekanligini“ kafolatlaydi, bu esa „Kanada kuchlarini ayollar uchun ish bilan taʼminlash imkoniyatlarini kengaytirishga olib keladi“. Biroq, CFning yakuniy mas’uliyati armiyadagi ayollar sonini ko'paytirish emas, milliy xavfsizlikni taʼminlash boʻlib qolgan".
Kanadadagi tenglikka taʼsiri
thumb| Maskeg Leyk Kri millatidan Meri Greyeyes Kanada va Britaniyada xizmat qilgan CWAC va boshqa harbiy tashkilotlar Ikkinchi Jahon urushi davrida yosh ayollarni Kanada kuchlariga jalb qilishga qaratilgan boʻlib, ayollarning kelajakdagi jangovar ishtiroki uchun yoʻl ochgan. Ushbu tashkilotlar o'z saflariga oʻn minglab ayollar jalb qilingan holda, u kanadalik ayollarga global mojaroda oʻz hissalarini qoʻshish imkoniyatini berdi. Garchi ularning ishtiroki Ittifoqchilarning gʻalabasi uchun muhim boʻlsa-da, bu Kanadadagi harbiy ishtirokiga nisbatan qarshilik qilish dinamikasini oʻzgartirmagan. Urushdan keyin ayollarni oila qurish vaqti kelib Kanada va butun dunyo boʻylab armiyadagi ayollarni uylariga qaytarish ishlari tashkil qilindi. „Ikkinchi jahon urushida ayollarning armiyaga qabul qilinishi Kanadada jinslar oʻrtasidagi hokimiyat taqsimotida oʻzgarishlarga olib kelmadi“. Urush paytida ular boshdan kechirgan erkinlik tugadi — „oddiy“ va „toʻgʻri“ uy vazifalariga qaytish vaqti keldi. Boshqa olimlar  Ikkinchi jahon urushi ayollarga ota-onasining uyini, erini va bolalarini tashlab, haq toʻlanadigan mehnat bilan shugʻullanish uchun birinchi keng koʻlamli imkoniyatni taqdim etdi, deb taʼkidlaydilar. Hech qachon ayollar guruhi bunday yuqori tezlikda bir jamoaga yigʻilmagan. Kanadalik uy xoʻjaliklaridan ayollarning ommaviy chiqib ketishi ayollarga harbiy xizmatchi ayollar va oʻq-dorilar ishchilari sifatida yangi identifikatorlarni shakllantirishga imkon berdi, chunki ular jamoat ishlarida ish haqi olish uchun yangi qobiliyatga va erkaklar kabi imkoniyatlar ega edilar. Ushbu qisqa muddatli erkinlik davri (ikkinchi jahon urushi davri) butun dunyo boʻylab ayollarga jamoat sohasiga kirish imkoniyatini berdi va oxir-oqibat baʼzilarni ayollar ozodlik harakatining bir qismiga aylanishga undadi.
Tegishli tashkilotlar
Bu korpus ayollar qirollik armiyasi (Britaniya) korpusi bilan ittifoqchi edi.
Yodgorliklar
Kanada ayollar armiyasi korpusi (2000) aks etgan yodgorlik Andre Gauthier tomonidan tayyorlangan,  1, 93 metrli qurol-yarog'i taqilgan bronza haykali — Ontarioning Kitchener shahrida o'rnatilgan.
Mahalliy sobiq harbiy ayollar tomonidan oʻrnatilgan Salmon Arm shahridagi yodgorlik 2000-yil 14-avgustda Birinchi va Ikkinchi Jahon urushlarida va Koreya urushida qatnashgan barcha kanadalik ayollarga bagʻishlangan.
Gerhart Hauptmann
Gerhart Hauptmann (1862.15.11, Oberzalsbrunn — 1946.6.6, Agnetendorf) — nemis yozuvchisi. Nemis adabiyotida naturalizmnk boshlovchilardan. Ilk ijodida ijtimoiy tanqid, biol. qonuniyatlarini mutlaqlashtirish ("Kun chiqish oldidan", 1889; "Roza Bernd", 1903; "Kun botish oldidan", 1932, dramalar) sezilarli darajada boʻlsa, keyinroq ramziy ("Choʻkkan qoʻngʻiroq", 1896, drama-ertak), tasavvufga moyil boʻlgan. "Toʻqimachilar" (1892) dramasi Sileziya toʻqimachilari qoʻzgʻoloni haqida. "Qishki ballada" (1917), "Xaloskor Beliy" (1920), "Indipodi" (1920) dramalari, "Buyuk Ona orol" (1924), "Yoshlik davrim sarguzashtlari" (1937) va b. romanlar muallifi. Nobel mukofoti laureata (1912).
Savirlar
Savirlar, savarlar — Kaspiy boʻyida yashagan koʻchmanchi qabilalar (mil. 1ming yillik). Shimoliy Kavkaz, Kichik Osiyo (ba.)ga bosqinchilik yurishlari qilib turgan. Avarlar tomonidan tormor qilingan.
Sergey Semak
Sergey Bogdanovich Semak (1976-yil 27-fevralda tugʻilgan) — rossiyalik futbol murabbiyi va sobiq xalqaro yarim himoyachi, hozirda Rossiya Premer-ligasi vakili „Zenit“ klubini boshqaradi.
Futbolga kirish
U SSSR parchalanishidan biroz oldin Ukrainani tark etdi, lekin ota-onasi u yerda qolishdi. U Rossiya fuqaroligiga aylangan boʻlardi, lekin shu kungacha u oʻz vataniga tashrif buyuradi; u Ukrainani sogʻinishini eʼlon qilgan edi.
Uning akasi Andrey Semak va ukasi Nikolay Semak ham professional futbolchi edi.