cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Algʻa!
Mafkurasi
3.1 Qishloqlar va kichik aholi punktlari aholisining yer uchastkalaridan real foydalanishini, shu jumladan uni arzonlashtirilgan narxda sotib olish, uzoq muddatli ijaraga olish yoki PIKga sotib olish huquqini berish yo‘li bilan taʼminlash;
3.2 Transport tarmog‘ini jadal rivojlantirish, to‘liq elektrlashtirish, imtiyozli soliq rejimlarini taʼminlash, umuman soliqdan ozod qilish, isteʼmol va marketing kooperatsiyasini rivojlantirish, qishloq xo‘jaligi mahsulotlari ishlab chiqarishni to‘g‘ridan-to‘g‘ri subsidiyalash orqali chekka va olis tumanlardagi ishlab chiqaruvchilarni qo‘llab-quvvatlash;
3.3 Qishloq joylarda bepul kasb-hunar taʼlimining ustuvor rivojlanishini taʼminlash;
3.4 Madaniy muassasalar va madaniy tadbirlarni moliyalashtirishni ko‘paytirish, ham qishloq ziyolilarining tashabbuslarini davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash orqali milliy madaniyatni qo‘llab-quvvatlash;
3.5 Shahar aholisiga nisbatan qishloqda bepul tibbiy xizmat ko‘rsatish ro‘yxatini kengaytirish, tibbiyot muassasalari tarmog‘ini tiklash;
3.6 Qishloqdagi pensionerlar va ijtimoiy himoyaga muhtoj fuqarolarga qo‘shimcha imtiyozlar berish;
3.7 Qozoq tilini tiklash va rivojlantirishda milliy ijodkor ziyolilarning roli va mas’uliyatini oshirish, bu faoliyatni aniq, samarali va uzoqni ko‘zda tutuvchi davlat siyosati orqali rag‘batlantirish.
4. Davlat sohasida partiya oʻzgarishlar :
4.1 Konstitutsiyaviy ravishda Qozogʻistonning har qanday harbiy-siyosiy bloklar faoliyatida ishtirok etmasligi;
4.2 Oʻz harbiy xizmatchilarini mamlakatdan tashqaridagi nizolarga qatnashmaslik.
4.3 Harbiy xarajatlarni yalpi ichki mahsulotning bir foizigacha cheklash;
4.4 Aniq belgilangan tinchliksevar tashqi siyosatni olib borish va boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashishdan bosh tortish;
4.5 Davlatning neytral maqomini BMTda roʻyxatdan oʻtkazish.
4.6 Barcha darajadagi hokimlarni saylashni joriy etish;
4.7 Nodavlat notijorat tashkilotlari, shu jumladan siyosiy partiyalar va ijtimoiy harakatlarning faollashishi;
4.9 Hokimlarni chaqirib olish mexanizmini joriy etish;
4.10 Yangi Konstitutsiyani qabul qilish va mamlakat siyosiy tizimini demokratlashtirish yoʻlida isloh qilish;
4.11 Birinchi Prezident toʻgʻrisidagi qonunni bekor qilish;
4.12 Parlament koʻpchilik tomonidan hukumatni shakllantirish;
4.13 Konstitutsiyaviy sud faoliyatini tiklash va unga mamlakatning barcha fuqarolariga murojaat qilish huquqini berish;
4.14 Sudyalarni saylash mexanizmini joriy etish: tuman darajasida — fuqarolar tomonidan, viloyat — mas’ullar tomonidan va respublika — parlament tomonidan;
4.15 Bir palatali parlament;
4.16 „Qozog‘iston Respublikasida saylovlar to‘g‘risida“gi yangi qonun qabul qilish.
Microbacteriaceae
Microbacteriaceae — Actinomycetales sinfiga oid boʻlgan bakteriyalar oilasi hisoblanadi. Ular gramm-musbat tuproq organizmlaridir.
Xossalari
Kasallik qoʻzgʻatuvchilarga Mycobacteriaceae oilasiga Mycobacterium urugʻi mansub boʻlib, ular spirt, kistota va ishqorlarga chidamliligi bilan harakterlanadi. Bu oilaga sil, moxov mikobakteriyalari, shuningdek, odam va hayvonlar organizmida hamda boshoqli oʻsimliklar, tuproq, suv va goʻnglarda uchraydigan kislotaga chidamli saprofitlar ham kiradi. Barcha mikobakteriyalar odam va hayvonlar uchun patogen, shartli-patogen va saprofitlarga boʻlinadi. Mikobakteriyalarni qoʻzgʻatuvchi shartli - patogen mikobakteriyalar va saprofitlar E.Ranon tomonidan notipik mikobakteriyalarga kiritilib uylar pigment hosil qilish, oʻsish sur'ati, kul'tural va biokimyoviy xususiyatlariga koʻra fotoxromotogen, skotoxromotogen, nefoxromogen va atipik xillarga ajratiladi. Patogen mikobakteriyalarga M.tuberculosis, M.bovis, M.lepraemurium, M.paratuberculosis, M.microti, M.africanum, M.leprae va boshqalar kiradi.
Oilaga mansub turlar
Microbacteriaceae oilasiga asosan quyidagi avlodlar kiradi:
1. Agreia Evtushenko et al. 2001
2. Agrococcus Groth et al. 1996
3. Agromyces Gledhill end Casida 1969 (Approved Lists 1980)
5. Alpinimonas Schumann et al. 2012
6. Amnibacterium Kim and Lee 2011
7. Arenivirga Hamada et al. 2017
8. Aurantimicrobium Nakai et al. 2015
9. Canibacter Aravena-Román et al. 2014
Clavibacter Davis et al. 1984
Cnuibacter Zhou et al. 2016
Compostimonas Kim et al. 2012
Conyzicola Kim et al. 2014
„Crocebacterium“ Rogers & Doran-Peterson 2006
Cryobacterium Suzuki et al. 1997
„Cryocola“ Gavrish et al. 2003
Curtobacterium Yamada and Komagata 1972 (Approved Lists 1980)
Diaminobutyricibacter Kim et al. 2014
Diaminobutyricimonas Jang et al. 2013
Frigoribacterium Kämpfer et al. 2000
Frondihabitans Greene et al. 2009
Galbitalea Kim et al. 2014
Glaciihabitans Li et al. 2014
Boʻyrochi
Boʻyrochi — Oʻzbekiston Respublikasi Xorazm viloyati Shovot tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.
Microbacteriaceae
Oilaga mansub turlar
Gulosibacter Manaia et al. 2004
Herbiconiux Behrendt et al. 2011
Homoserinibacter Kim et al. 2014
Homoserinimonas Kim et al. 2012
Huakuichenia Zhang et al. 2016
Humibacter Vaz-Moreira et al. 2008
Klugiella Cook et al. 2008
Labedella Lee 2007
Lacisediminihabitans Zhuo et al. 2020
Leifsonia Evtushenko et al. 2000
Leucobacter Takeuchi et al. 1996
„Luethyella“ OʻNeal et al. 2017
"Candidatus Lumbricidiphila" corrig. Lund et al. 2018
Lysinibacter Tuo et al. 2015
Lysinimonas Jang et al. 2013
„Marinisubtilis“ Qin et al. 2021
Marisediminicola Li et al. 2010
Microcella Tiago et al. 2005
Mycetocola Tsukamoto et al. 2001
Naasia Weon et al. 2013
Okibacterium Evtushenko et al. 2002
Planctomonas Liu et al. 2019
„Candidatus Planktoluna“ Hahn 2009
Pontimonas Jang et al. 2013
Protaetiibacter Heo et al. 2019
Pseudoclavibacter Manaia et al. 2004
Pseudolysinimonas Heo et al. 2019
Puzihella Sheu et al. 2017
Rathayibacter Zgurskaya et al. 1993
Rhodoglobus Sheridan et al. 2003
Rudaibacter Kim et al. 2013
Schumannella An et al. 2009
Subtercola Männistö et al. 2000
Terrimesophilobacter Hahn et al. 2021
Filogeniyasi
Hozirgi vaqtda qabul qilingan taksonomiya muvofiq Nomenklaturada turuvchi prokariot nomlar roʻyxatiga asoslangan holda tuzildi va filogeniya butun genom ketma-ketligiga asoslanadi.
Troy Brown Jr.
'''Kichik Troy Randall Braun — amerikalik professional basketbolchisi. U''' 1999-yil 28-iyulda tugʻilgan. Basketbolchi Milliy Basketbol Assotsiatsiyasining (NBA) Los-Anjeles Leykers jamoasining professional basketbolchisi. Oʻrta maktabning yuqori yilida Brown 2017-yilgi McDonald’s All-Amerikalik deb topildi. U Oregon Ducks uchun kollej basketboli oʻynagan.
Yoshligi
Brownning onasi (trek) va otasi (basketbol) Texas A&M universiteti-Kingsvillda kollegial musobaqalarda qatnashdilar. Uning singlisi Jada ham Kansas universitetida basketbol oʻynagan.
Jr. Brown Scout.com, Rivals.com va ESPN tomonidan 2017-yilgi ishga qabul qilish sinfidagi eng yaxshi oʻyinchilardan biri deb hisoblangan. 2016-yil 7-noyabrda u Oregon Ducks bilan oʻynashga qaror qiladi. U birinchi kurs mavsumida ularning eng yaxshi istiqbollaridan yaʼni yutuqlaridan biri edi va kollejdagi faoliyati davomida bu obroʻni himoya qilishda davom etadi.
Kollej faoliyati
Brown kollejdagi debyutini 2017-yil 10-noyabrda oʻtkazdi va Coppin shtat universitetiga qarshi oʻyinda 18 ochko toʻpladi. Uch kundan keyin u Prairie View A&amp;M universiteti ustidan gʻalaba qozonishda 17 ochko, 9 ribaund va 4 assist qayd etdi. Braun 8-dekabr kuni Colorado shtat universitetiga qarshi oʻyinda 12 ochko va 10 ribaund qayd etib, mavsumdagi ilk dubl-dablini qoʻlga kiritdi. Uch kundan soʻng, u Texas janubiy universitetiga qarshi oʻyinda 10 ball toʻplash uchun mavsumdagi eng yuqori 12 ribaundni qayd etdi. 13-dekabr kuni Brown Portlend shtat universiteti ustidan gʻalaba qozonishda 10 ochko, 10 ribaund va mavsumdagi eng yuqori 9 golli uzatma bilan deyarli tripl-dabl qayd etadi. Yangi yil arafasida u Kolorado universitetiga qarshi gʻalaba qozonib, mavsumdagi eng yuqori 21 ochkoni qayd etgan edi. Keyinchalik u 2018-yil 18-fevralda Washington universitetiga qarshi oʻyinda toʻplagan ochkolari bilan mavsumdagi eng yuqori natijaga erishdi. Oregon shtatidagi zudlik bilan muvaffaqiyat qozonganligi sababli, birinchi kurs mavsumi tugaganidan soʻng, Braun 2018-yilgi NBA loyihasiga kirishni eʼlon qildi.
Brown oʻrdaklarning 35 oʻyinida maydonga tushib, har bir oʻyinda 31,2 daqiqada oʻrtacha 11,3 ochko, 6,2 ribaund va 3,2 assistentlik qilgan. Oregon shtatining etakchi toʻp uzatuvchisi Brown assistentlik boʻyicha ham jamoada ikkinchi boʻldi va u maydondan 44,4 foiz, uchtadan 29,1 foiz va qoʻpol chiziqdan 74,3 foiz zarba berdi.
Washington Wizards (2018-2021)
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Troy_Brown_Jr.%281%29_%2850595920677%29.jpg/220px-Troy_Brown_Jr.%281%29_%2850595920677%29.jpg|thumb| 2018-yilda jigarrang 2018-yil 21-iyun kuni Brown 2018-yilgi NBA loyihasida Washington Wizards tomonidan 15-tanlov bilan tanlandi. Oʻzining yangi mavsumida u 52 ta oʻyin oʻtkazdi va shulardan 10 tasini boshladi.
Los-Anjeles Leykers (2022-yildan hozirgi kungacha)
2022-yil 1-iyulda Brown Los-Anjeles Leykers bilan shartnoma imzoladi.
Boshqa ish
Brown 2020-yil 7-oktabrda Basketballnews.com tarmogʻida „NBA tashqarisidagi hayot“ nomli Vlog debyut qildi. U shuningdek, sudda va undan tashqarida turli mavzularni yorituvchi veb-sayt uchun yozuvchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Brown 2016-yilgi FIBA U-17 Jahon chempionatida AQSh basketboli bilan oltin medalini qoʻlga kiritadi.
Ghazibaouene
Joylashuvi
Qishloq atrofida Meraldene daryosi, Isser daryosi, Boumerdès daryosi hamda Khachna togʻ tizmasidagi Beni Amrane va Thénia shaharlari mavjud.
Küçükkızılca, Amasya
Küçükkizilja Turkiyaning Amasiya viloyati Amasya tumaniga qarashli qishloq.
Evliyafaki, Haymana
Evliyafaki — Turkiyaga qarashli Anqara viloyati Haymana tumanidagi qishloq.
Masih Saighani
Masih Saygʻani 1986-yil 22-sentyabrda tug‘ilgan — afg‘on futbolchisi, Gessenliganing Turk Gücü Fridberg jamoasida himoyachi sifatida o‘ynaydi.
Evliyafaki, Haymana
Qishloqda kurdlarning Shêxbizin qabilasi istiqomat qiladi.
Masih Saighani
Aizawl FK
2017-yil 26-avgustda Saygʻani I-liga chempionlari, Aizawl FC bilan shartnoma imzoladi. Bu uning 2004-yildan beri oʻynagan Germaniyadan tashqaridagi birinchi futbol tajribasi edi. Masih Aizawl uchun Mizoram Premer-ligasida Mizoram Police FCga qarshi debyut qildi. Uning I-Ligadagi debyuti ligaga qarshi boʻldi.
Shaxsiy hayoti
Masih Saygʻoniy musulmon boʻlib, tojik etnik guruhiga mansub. U 1986-yil 22-sentyabrda Kobulda tug‘ilgan, asli Sayg‘ondan, Bamyandan.
Tacco Torkvato
Torkvato Tasso (1544.11.3, Sorrento — 1595.25.4, Rim) — italyan shoiri. Shoir Bernardo Tassoning ugli. Bolonya universitetini tugatgan (1565). Diniy maʼrifat taʼsirida falsafiy skeptitsizmdan voz kechgan, sufiyona yoʻldan borgan. Asarlari klassitsizm va barokko uslublarida yaratilgan. Turklar bilan Yevropa xalqlari orasida toʻqnashuvlar sodir boʻlib turgan bir paytda T.ning "Goffredo" tarixiy dostoni (1574—75; 1580) "Ozod qilingan Quddus" nomida toʻla nashr etilishi oʻsha davr ijtimoiy hayotiga javob boʻlgan. Asarda Uygʻonish davri uchun xos boʻlgan gumanizm prinsiplari bilan individualizm va kontrreformatsiya davri axloqi oʻrtasidagi kurash oʻzining yorqin ifodasini topgan (qayta ishlangan varianti "Istilo qilingan Quddus", 1593). T.ning "Aminta" pastoral dramasi (1573) bu janrning choʻqqisi boʻldi. Asarda choʻpon Aminta va Silviya sevgisi orqali muhabbatning qudratli kuchi, Uygʻonish davri panteizmn haqidagi kurashlar ifodalangan. Bizga qadar T.ning 28 falsafiy dialogi va sheʼriyat nazariyasiga oid ilmiy risolalari ham yetib kelgan. T. ijodi 17—18-asr Gʻarbiy Yevropa adabiyoti taraqqiyotida muhim rol oʻynagan. Volter, E.Spenser, J.Milton, Lope de Vega va boshqa bevosita T. ijodi taʼsirida boʻlganlar.
Voyager 2
thumb|Voyager 2 kosmik aparat Voyager 2 fazo apparati NASA fazo agentligi tomonidan 1977-yil 20-avgustda yulduzlararo sayohat uchun uchirilgan. Voyager 2 apparati birinchi va yagona boʻlib, Uran (1986-yil yanvarda) va Neptun (1989-yil avgusta) sayoyyoralarini suratini olgan va eng yaqin masofada otib ketgan apparat hisoblanadi. Voyager 2 eng uzoq uchishi bilan Quyosh tizimidagi sayyoralarni bizga ilk suratlarini kashf etib berdi, bulardan yana biri biz uchun mavhum va bizdan juda uzoqda boʻlgan kichik Pluton sayyorasi (2015-yil).
Prambanan
Prambanan — (Candi Prambanan, Javanese romiylashtirilgan) Indoneziyaning Yogyakarta shahridagi IX asrga oid hind ibodatxonasi boʻlib, u Xudosining Yaratuvchi (Brahma), Himoyachi (Vishnu) va Vayron qiluvchi (Shiva)deya nomlar sifatida ifodalangan Trimurtiga bagʻishlangan. Maʼbad majmuasi taxminan 17 km Yogyakarta shahridan shimoli-sharqda, Markaziy Java va Yogyakarta provinsiyalari chegarasida joylashgan.
Maʼbad majmuasi, YuNESKOning Butunjahon merosi ob’ekti, Indoneziyadagi eng katta hindu ibodatxonasi va Janubi- Sharqiy Osiyoda Angkor Vatdan keyin ikkinchi oʻrinda turadi. U hind arxitekturasiga xos boʻlgan baland va uchli arxitekturasi hamda 47 m alohida ibodatxonalarning katta majmuasi ichidagi markaziy bino. Prambanan ibodatxonasi birikmalari dastlab 240 ta ibodatxona tuzilmalaridan iborat. Qadimgi Java hindu sanʼati va meʼmorchiligining ulugʻvorligini ifodalaydi, shuningdek, Indoneziyadagi klassik davrning durdona asari hisoblanadi. Prambanan butun dunyodan koʻplab mehmonlarni jalb qiladi.
Qurilishi
Prambanan ibodatxonasi qadimgi Yavaning eng yirik hind ibodatxonasi boʻlib, birinchi binosi IX asr oʻrtalarida qurib bitkazilgan. Bu Rakay Pikatan tomonidan boshlangan va uning vorisi qirol Lokapala tomonidan ochilgan. Ikkilik sulola nazariyasiga amal qiluvchi baʼzi tarixchilar, Prambanan qurilishi Hind Sanjaya sulolasining yaqin atrofdagi Buddist Sailendra sulolasining Borobudur va Sevu ibodatxonalariga bergan javobi sifatida nazarda tutilganligini taxmin qiladi. Bu deyarli bir asrlik Buddist Sailendra sulolasi hukmronligidan keyin Markaziy Javada hindu Sanjaya sulolasining hokimiyatga qaytishini nishonlashni anglatadi. Shunga qaramay, bu ulkan hind ibodatxonasining qurilishi Medang saroyi homiyligining oʻzgarishini anglatadi. Mahayana buddizmidan Shaivit hinduizmiga qadar oʻzgarishlar boʻlgan. thumb| [[Shiva|Shiva Mahadeva haykali asosiy maʼbadning garbagriha ichidagi.]]
right|thumb| Orqa fonda Merapi vulqoni bilan Prambanan ibodatxonasi birikmasi.
left|thumb| 1852-yilda Prambanan xarobasining litografiyasi. right|thumb| Prambanandagi Shiva ibodatxonasi xarobalari c. 1895-yil.
right|thumb| 1940-yil fevral oyida Prambanan Shiva ibodatxonasini qayta tiklash. left|thumb| Indoneziyadagi 5 rupiya 1957-yil banknotlari Shimoliy Apitdagi Prambanan ibodatxonasi tasvirlangan.
Zamonaviy voqealar
left|thumb| Trimurti ochiq sahnasidan Prambanan tungi koʻrinishi. 1990-yillarda asosiy ibodatxonalar rekonstruksiya qilinganidan beri Prambanan Javadagi hindularning marosimlari va marosimlari uchun muhim diniy markaz sifatida qayta tiklandi. Yogyakarta va Markaziy Javadagi baliy va yava hindu jamoalari har yili Prambananda Galungan, Tavur Kesanga va Nyepi kabi muqaddas marosimlarini oʻtkazish amaliyotini qayta tiklashdi. thumb| Shikastlangan Prambanan ibodatxonasidan tushgan choʻqqi parchasi Maʼbad 2006-yilgi Yogyakarta zilzilasida vayron boʻlgan. Dastlabki fotosuratlar shuni koʻrsatdiki, majmua konstruktiv jihatdan buzilmagan boʻlsa-da, jiddiy zarar koʻrgan. Yirik vayronalar, jumladan, oʻymakorlik buyumlari yerga sochilib ketgan. Zarar toʻliq baholanmaguncha maʼbad tashrif buyuruvchilar uchun yopiq edi. Oxir-oqibat, Yogyakarta arxeologiyani muhofaza qilish agentligi rahbari zararning toʻliq hajmini aniqlash uchun bir necha oy kerakligini aytdi. Bir necha hafta oʻtgach, 2006-yilda hidudga tashrif buyuruvchilar uchun qayta ochildi.
right|thumb| [[Shiva Prambanan ibodatxonasi majmuasiga bagʻishlangan asosiy ziyoratgoh]] thumb| Shiva ibodatxonasining shimoliy xujayrasidagi [[Kali-durga|Durga Mahisasuramarardini haykali.]]
Vahana ibodatxonalari
left|thumb| Nandi ibodatxonasi yoki markaziy vahana ibodatxonasi ichidagi Nandi buqasining haykali. Uchta asosiy maʼbad oldidagi qolgan uchta ziyoratgoh tegishli xudolarning transport vositalariga (vahana) bagʻishlangan — Shiva uchun buqa Nandi, Brahma uchun muqaddas oqqush Xamsa va Vishnu kite Garuda nomlar bilan ataladigan mablagʻlarni mavjud. Shiva ibodatxonasining oldida Nandi ibodatxonasi joylashgan boʻlib, unda Nandi buqasining haykali joylashgan. Uning yonida boshqa haykallar ham bor, oy xudosi Chandra va quyosh xudosi Surya haykali. Chandra 10 ta ot tortgan aravasida, Surya haykali ham 7 ta ot tortgan aravada turibdi. Brahma ibodatxonasiga qaragan Xamsa yoki Angsa ibodatxonasi. Bu maʼbadning xonasida hech qanday haykal yoʻq, lekin bir vaqtlar muqaddas oqqushning haykali boʻlganga oʻxshaydi. Vishnu ibodatxonasi oldida Garudaga bagʻishlangan maʼbad joylashgan. Biroq, xuddi Hamsa ibodatxonasi singari, Garuda ibodatxonasida ham haykal yoʻq, lekin ehtimol bir vaqtlar Garuda haykali boʻlgan. Garuda Indoneziya uchun muhim rol oʻynaydi, chunki u Indoneziyaning milliy ramzi boʻlib xizmat qiladi, shuningdek Garuda Indonesia aviakompaniyasining nomidir.
Ipakchi
Ipakchi — Oʻzbekiston Respublikasi Xorazm viloyati Shovot tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.
Andarob (Ko‘lob tumani)Andarob
Andarob (Ko‘lob tumani)Andarob  (Андароб (деҳа, н. Кӯлоб)) — Tojikiston Respublikasining Ko‘lob tumani, Zarbdor jamoatiga qarashli daha. Jamoat markazigacha 3 km, tuman markaziga 5 km.
Aholisi
Aholisi — 1716 kishi.
Andrey Xrivko
Andriy Askoldovich Hrivko (Андрій Аскольдович Грівко , shuningdek transliteratsiya qilingan Hryvko yoki Grivko, 1983- yil 7- avgustda tug'ilgan) - ukrainalik sobiq poygachi, 2005- va 2018- yillar oralig'ida professional tarzda sayr qilgan. Poygadan chiqqanidan beri Xrivko hozirda Ukraina velosport federatsiyasi prezidenti lavozimida ishlaydi.
Hacıyusuflar, Elmali
Hacıyusuflar - Turkiyaga qarashli Antalya viloyati Elmali tumanidagi qishloq.
Andrey Xrivko
Karyera
Biloxirsk tumani, Zuya shahrida tug'ilgan Xrivko 2008- yil Pekin Olimpiadasida shosse poygasida qatnashgan, u marraga yetmagan va individual vaqt sinovida 31-o'rinni egallagan. 2012- yilgi Yozgi Olimpiya o'yinlarida u faqat shosse poygasida qatnashib, 17-o'rinni egalladi.
U 2016- yilgi yozgi Olimpiya o'yinlarida Ukraina uchun kurashgan.
2017 -yilda Xrivko ushbu poyganing uchinchi bosqichida Marsel Kittelning boshiga musht tushirgani uchun Dubay safaridan chetlashtirildi va u UCI tomonidan diskvalifikatsiya qilinishi yoki jazolanishi kerakmi yoki yo'qmi degan savolga javob berdi.
Professional pelotondagi faoliyatini tugatgandan so'ng, Xrivko Ukraina velosport federatsiyasi prezidenti bo'ldi.
Shelbilar oilasi
Peaky Blinders Angliyaning Birmingem shahrida joylashgan koʻcha toʻdasi boʻlib, 1880-yillardan 1910-yillargacha faoliyat yuritgan. Britaniyaning ishchilar sinfining ogʻir iqtisodiy mahrumligidan kelib chiqqan guruh,  asosan quyi sinfdan oʻrta sinfgacha boʻlgan yosh jinoyatchilardan iborat edi. Ular talonchilik, zoʻravonlik, reketlik, noqonuniy bukmekerlik va qimor oʻyinlarini nazorat qilish bilan shugʻullangan. Aʼzolar, odatda, tikilgan kurtkalar, lapelli paltolar, tugmali jiletlar, shoyi sharflar, qoʻngʻiroqli shimlar, charm etiklar va tepalikli tekis qalpoqlarni oʻz ichiga olgan oʻziga xos liboslar kiyishgan.
Blindersning ustunligi raqiblarini, jumladan, Birmingem va uning atrofidagi tumanlarda hudud uchun kurashgan “Sloggerlar” (“ringda ogʻir zarba bera oladigan kishi uchun pugilistik atama” ustidan gʻalaba qozonish natijasida yuzaga keldi. Ular 1910-yilgacha Billi Kimber boshchiligidagi Birmingem yigitlari kattaroq toʻdasi ularni bosib olgach, qariyb 20 yil davomida "nazorat"ni ushlab turishdi. Garchi ular 1920-yillarda gʻoyib boʻlgan boʻlsa-da, "Peaky Blinders" nomi Birmingemdagi har qanday koʻcha toʻdasining barchaga maʼlum atamasi boʻlib qoldi.
2013-yilda bu nom BBC ning Peaky Blinders nomli teleseriali uchun qayta ishlatilgan. Bosh rollarni Cillian Murphy, Paul Anderson va Joe Cole oʻynagan. Bu serial birinchi jahon urushidan soʻng Birmingemda faoliyat yuritayotgan jinoyatchilik oilasi haqidagi jinoyat hikoyasidir.
Gérardmer
Gérardmer Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Vosges departamenti Saint-Dié-des-Vosges tumani tarkibiga kiradi.
Shelbilar oilasi
Etimologiya
Peaky Blinderning xalq etimologiyasi shundan iboratki, toʻda aʼzolari oʻzlarining tekis qalpoqlarining choʻqqilariga bir martalik ustara pichoqlarini tikib, keyinchalik qurol sifatida ishlatishlari mumkin edi. Biroq, Gillette kompaniyasi 1903-yilda Qoʻshma Shtatlarda birinchi almashtiriladigan xavfsizlik ustara tizimini taqdim etgani va ularni Buyuk Britaniyada ishlab chiqaradigan birinchi zavod 1908-yilda ochilganligi sababli, nomning kelib chiqishi haqidagi bu gʻoya apokrifik deb hisoblanadi. Birmingemlik britaniyalik yozuvchi Jon Duglas oʻzining " A Walk Down Summer Lane " romanida shlyapalar qurol sifatida ishlatilganini daʼvo qiladi. Qalpoqlariga tikilgan ustara tigʻlari boʻlgan aʼzolar dushmanlarni koʻr qilib qoʻyish uchun boshlarini urishadi, yoki qalpoqlar dushmanlarining koʻzlariga qon quyib, ularni vaqtincha koʻr qilib qoʻyib, peshonalarini kesish uchun ishlatiladi.
Birmingemlik tarixchi Carl Chinnning fikricha, bu nom aslida toʻdaning nafisligiga ishoradir. Uning soʻzlariga koʻra, oʻsha paytdagi "cho'qqi" soʻzining mashhur qoʻllanilishi choʻqqiga ega boʻlgan har qanday tekis qopqoqni nazarda tutgan."Blinder" taniqli Birmingem jargon atamasi edi (hozirda ham qoʻllaniladi) biror narsani yoki kimnidir chiroyli koʻrinishga tasvirlash uchun. Ular orqadan yashirinib kelib, soʻng shlyapa choʻqqisini qurbonlarning yuziga tortib olishlari, shuning uchun ularni kim oʻg'irlaganini tasvirlab bera olmasligi maʼlum boʻlgan.
Gérardmer
Aholisi
8845 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 161,1 nafar kishi.
Shelbilar oilasi
Tarix
thumb| Tomas Gilbert, to'daning kuchli a'zosi Birmingemdagi iqtisodiy qiyinchiliklar zoʻravon yoshlar submadaniyatiga olib keldi. Kambag'al yoshlar shaharning xaroba tumanlari ko'chalarida yurgan erkaklarning cho'ntaklarini tez-tez talon-toroj qilishardi. Bu harakatlar hujumlar, kaltaklash, pichoqlash va qo'lda bo'g'ish orqali amalga oshirildi. Ushbu submadaniyatning kelib chiqishini 1850-yillarda, Birmingem ko'chalari qimor uylari va qo'pol sport o'ynagan yoshlar bilan to'lgan davrda kuzatilishi mumkin. Politsiya yuqori sinflarning bosimi tufayli bu harakatlarni bostirishni boshlaganida, yoshlar "slogging gangs" deb nom olgan guruhga birlashib, qarshilik ko'rsatishdi. Bu to'dalar tez-tez politsiyaga qarshi kurashib, ko'chalarda yurgan jamoatchilik vakillariga hujum qilishgan. 1890-yillarda yoshlarning koʻcha toʻdalari 12 yoshdan 30 yoshgacha boʻlgan erkaklardan iborat edi 1890-yillarning oxirlarida bu odamlar yumshoq ierarxiyaga aylangan.
Ushbu yoshlarning eng zoʻravon koʻcha toʻdalari oʻzlarini "Peaky Blinders" deb nomlanuvchi yakka guruh sifatida tashkil qilishdi. Ular Small Heathda, ehtimol Thomas Mucklow ismli odam tomonidan tashkil etilgan boʻlsa kerak deb "A murderous outrage at Small Heath, a man's skull fractured" shu nomdagi gazeta maqolasini ommaga taqdim qilgan. (The Birmingham Mail gazetasining 1890-yil 24-mart sonida chop etilgan). Ushbu maqola, ehtimol, Peaky Blinders nomining chop etilgan eng dastlabki dalillari hisoblanadi:
Gérardmer
Geografiyasi
Maydoni — 54,9 km2. Dengiz sathidan 584 – 1125 m balandlikda joylashgan.
Shelbilar oilasi
Tarix
1890-yilda baʼzi gangsterlar bir odamga hujum qilgandan soʻng, ular turli milliy gazetalarga oʻzlarini ushbu maxsus guruhning aʼzolari deb eʼlon qilgan maktub yuborishadi. Ularning birinchi faoliyati, birinchi navbatda, qulay yerlarni, xususan, Birmingemning Small Heath va Cheapside jamoalarini egallash edi. Ularning kengayishini birinchi to'da raqibi, yerni nazorat qilish uchun ularga qarshi kurashgan "Arzon Sloggers" qayd etdi. Sloggerlar 1870-yillarda paydo bo'lgan va Bordesli va Small Heath hududlarida - Birmingemning juda qashshoq tumanlarida ko'cha janglari bilan tanilgan.
Peaky Blinders, 19-asr oxirida nazorat ostidagi hududni oʻrnatgandan soʻng, jinoiy biznesini kengaytira boshladi. Ularning faoliyatiga himoya raketalari, firibgarlik, yer egallab olish, kontrabanda, oʻg'irlash, talonchilik va noqonuniy bukmekerlik kiradi. Lids universiteti tarixchisi Heather Shorning ta'kidlashicha, Blinders ko'proq uyushgan jinoyatchilikdan farqli o'laroq, ko'cha jangi, talonchilik va reketlikka ko'proq e'tibor qaratgan.
Tez orada "Peaky Blinder" atamasi Birmingemdagi yosh koʻcha jinoyatchilari uchun umumiy atama boʻldi. 1899-yilda Irlandiya politsiyasi boshlig'i Charles Haughton RafterBirmingemda mahalliy qonunlarni qo'llash uchun shartnoma tuzdi. Biroq, politsiyadagi korruptsiya va poraxo'rlik uning ijrosi samaradorligini bir muddat pasaytirdi.
Taniqli aʼzolar
Peaky Blindersning eng kuchli aʼzosi Kevin Mooney nomi bilan tanilgan odam edi. Uning haqiqiy ismi Thomas Gilbert edi, lekin u muntazam ravishda familiyasini oʻzgartirdi.
Guruhning boshqa taniqli aʼzolari David Taylor, Earnest Haynes, Harry Fowles, and Stephen McNickle edi. "Chaqaloq yuzli Garri" nomi bilan tanilgan Harry Fowles 1904-yil oktyabr oyida velosiped oʻg'irlagani uchun 19 yoshida hibsga olingan. McNickle va Haynes ham bir vaqtning oʻzida mos ravishda velosiped oʻg'irlash va uyga bostirib kirish uchun hibsga olingan. Har bir jinoyati uchun bir oy qamoqqa olingan. Gʻarbiy Midlend politsiyasi maʼlumotlariga koʻra, hibsga olingan uch kishi "mast guruhlar bo'lib ko'chalarni aylanib o'tuvchi, o'tkinchilarni haqorat qiladigan va o'g'irlaydigan yigitlar" deb taʼriflangan. Taylor 13 yoshida oʻqotar qurol olib yurgani uchun hibsga olingan.
Koʻpgina toʻda aʼzolari keyinchalik Birinchi jahon urushida jang qilishgan. Henry Lightfoot, Peaky Blinder nomini olgan birinchi shaxs, hayotida uch marta Britaniya armiyasiga qoʻshilgan va 1916-yilda Somme jangida qatnashgan Eng yosh aʼzolardan biri Henry Fowler yillar oʻtib xandaqlarga tiriklayin koʻmilgan. Urushdan keyin bir muncha vaqt gapira olmadi va koʻra olmadi.
Mashhur gangster Billi Kimber ham sobiq Peaky Blinder edi.
Qurol va moda
Guruh aʼzolari tez-tez tikilgan kiyim kiyishgan, bu oʻsha davrdagi toʻdalar uchun odatiy hol edi. Deyarli barcha aʼzolar tekis qalpoq va palto kiyishgan. Peaky Blinders odatda qoʻngʻiroqli shimlar va tugmali kurtkalar bilan tikilgan kostyumlar kiyishgan. Boyroq a'zolar ipak sharflar va metall galstuk tugmalari bo'lgan kraxmalli yoqalar kiyishgan. Ularning o'ziga xos libosini shahar aholisi, politsiya va raqib to'da a'zolari osongina tanib olishgan. To'da a'zolarining xotinlari, qiz do'stlari va bekalari dabdabali kiyim kiyishlari bilan mashhur edi. Marvaridlar, shoyilar va rang-barang sharflar odatiy hol edi.
Chetlashish
Taxminan oʻn yillik siyosiy nazoratdan soʻng, ularning oʻsib borayotgan taʼsiri Birmingem Boys guruhining eʼtiborini tortdi. Peaky Blindersning poyga maydonlariga kengayishi Birmingem Boys toʻdasining shiddatli munosabatiga sabab boʻldi. Peaky Blinder oilalari jismonan Birmingem markazidan qishloqqa uzoqlashgan. Blindersning jinoyat olamidan chiqib ketishi bilan Sabini toʻdasi Birmingem Boys toʻdasiga oʻtdi va 1930-yillarda Markaziy Angliya ustidan siyosiy nazoratni mustahkamladi.
Taʼlim, tartib-intizom, qattiqroq politsiya va hukmlar kabi boshqa elementlar ham Blinders taʼsirining pasayishiga yordam berdi va 1920-yillarga kelib ular yoʻqoldi. Peaky Blinders deb nomlanuvchi oʻziga xos toʻda kamayib ketganligi sababli, ularning nomi zoʻravon koʻcha yoshlarini tasvirlash uchun umumiy atama sifatida ishlatila boshlandi. Guruh faoliyati 1880-yillardan 1910-yillargacha davom etgan.
Ommaviy madaniyat
Cillian Murphy, Paul Anderson, Sam Neill va Helen McCrory ishtirokidagi BBC teleseriali Peaky Blinders 2013-yil sentabrida premyerasi boʻlib oʻtdi. U Peaky Blindersning Birmingem yigitlari va Sabini to'dasi bilan yer osti olamida kurashayotgan fantastik hikoyasini taqdim etadi va Birinchi jahon urushidan keyingi Birmingemning Small Heath hududida joylashgan to'dani kuzatib boradi. Guruhning Birmingem va uning atrofida Longbridgedan tortib Sutton Coldfildgacha bo'lgan uylari bor edi. Shouning ko'plab tashqi ko'rinishi Black Country Living Museumda suratga olingan.
Daniyaning " Volbeat " hard-rok guruhining " Cheapside Sloggers " (2019) qoʻshigʻi ikki toʻda oʻrtasidagi raqobat haqida yozilgan.
Iroq urushi
Iroq urushi 2003-yil 20-martda Amerika Qoʻshma Shtatlari va Birlashgan Qirollik boshchiligida tuzilgan koʻp millatli koalitsiya kuchlari Iroqqa bostirib kirishi bilan boshlangan urushdir. Bu urush koalitsiya davlatlari tomonidan Ikkinchi Fors koʻrfazi urushi, Iroqqa hujum va Iroq erkinligi operatsiyasi deb ham ataladi. 2011-yil 21-oktabrda AQSh prezidenti Barak Obama mamlakatdagi AQSh qoʻshinlari 2011-yil 31-dekabrgacha olib chiqilishini eʼlon qildi. Urush rasman 2011-yil 15-dekabrda Bagʻdoddagi AQSh bazasida oxirgi Amerika bayrogʻining tushirilishi bilan yakunlandi. AQSh Davlat kotibi Jon Kerri urushni jiddiy xato deb taʼkidladi.
Urushdan oldin Birlashgan Millatlar Tashkilotining Taftish Komissiyasiga AQSh va Britaniya hukumatlari tomonidan Iroqda ommaviy qirgʻin qurollari ishlab chiqilayotgani va bu qurollar koʻplab koalitsiya mamlakatlari, xususan, AQSh xavfsizligiga jiddiy tahdid solayotgani haqida maʼlumot berilgan, Koʻrfaz urushidan soʻng, AQSh-Iroq tadqiqot guruhlari Iroq 1991-yilda ommaviy qirgʻin qurollari dasturini tugatganini , ammo embargo bekor qilinmasa , uni qayta faollashtirishi mumkinligini taʼkidladi. Polsha qurolli kuchlari va Amerika Qoʻshma Shtatlari armiyasi Iroqda ommaviy qirgʻin va kimyoviy qurollarni topganligini da'vo qildi. Baʼzi amerikalik rasmiylar Saddam Husaynni Al-Qoidani qoʻllab-quvvatlaganlik va panoh berganlikda aybladi, ammo bu ayblovlar hech qachon isbotlanmagan. Bosqinning boshqa sabablari Iroqning Falastinlik xudkush-terrorchilarni moliyaviy qoʻllab-quvvatlashi, Iroq hukumatining inson huquqlarini suiisteʼmol qilishi hamda mamlakat va mintaqada demokratiyaga xavf solishi edi. Baʼzi rasmiylar, Iroqning neft zaxiralari bosqin qarorida eng muhim omil ekanini taʼkidlagan, lekin bular Amerika Qoʻshma Shtatlari tomonidan rad etilgan.
Urushgacha boʻlgan davr
Amerika Qoʻshma Shtatlari 2003-yilda Iroqqa hujum uyushtirdi, ammo bu bosqin uchun zamin yaratgan koʻplab ketma-ket voqealar boʻldi.
Iroq-Eron urushi
1980-yil 22-sentabrda uzoq vaqt davom etgan Iroq va Eron oʻrtasida urush boshlandi. Yaqin Sharqni chuqur larzaga keltirgan bu urush 1988-yil 29-avgustgacha davom etdi. 1,5 milliondan ortiq odam halok boʻldi. Iroqda ham, Eronda ham iqtisodiy inqiroz boshlandi. Urush Fors koʻrfazida kechayotgan bir paytda butun dunyoning diqqati ikki davlatga qaratildi, urush boshida katta yutuqlarga erishgan Iroq urushning choʻzilishi fonida, oʻz yutuqlarini yoʻqotdi. Urush davom etar ekan, Shimoliy Iroqdagi qoʻzgʻolonlar va Iroq armiyasining bu qoʻzgʻolonlarga munosabati ham dunyo tomonidan diqqat bilan tekshirildi. Iroq armiyasi bu qoʻzgʻolonlarni Al-Anfol amaliyoti nomi bilan bostirdi va qirgʻin qildi. Minglab odamlar halok boʻldi. Iroqdagi iqtisodiy inqiroz Koʻrfaz urushiga olib keldi va qirgʻinlar Shimoliy Iroq Koʻrfaz urushidan keyin parvozlar taqiqlangan hudud deb eʼlon qilinishiga olib keladi.
Koʻrfaz urushi
Birinchi Fors koʻrfazi urushi Iroq armiyasining 1990-yil 2-avgustda Quvaytga bostirib kirishi bilan boshlandi va xalqaro hamjamiyat Iroq bosqinini qoraladi. Koʻpgina davlatlar bu bosqinga qarshi chiqdi va Iroqni Quvaytni imkon qadar tezroq tark etishi haqida ogohlantirdi. Saddamning ogohlantirishlardan beparvoligi, Koʻrfazning jahon energiya isteʼmoli nuqtai nazaridan ahamiyati AQSh boshchiligida koalitsiya tuzilishiga olib keldi va bu koalitsiya urushga aralashib, Iroqni Quvaytdan qurol kuchi bilan quvib chiqardi.
Koʻrfaz urushidan keyin
AQShda 1998-yil oktabr oyida Iroqni ozod qilish toʻgʻrisidagi qonun kuchga kirdi va bu qonun bilan AQShning tashqi siyosati ushbu qonun atrofida shakllana boshladi. Qonun Iroqqa demokratiya olib kelishi uchun Iroq muxolifatiga 97 million dollar ajratdi. Qonun kuchga kirganidan atigi bir oy oʻtgach, Amerika Qoʻshma Shtatlari Harbiy-havo kuchlari va Buyuk Britaniya havo kuchlari birgalikda "Choʻl tulkisi" operatsiyasini amalga oshirdi. Iroqdagi koʻplab ob’yektlar „ommaviy qirgʻin quroli“ xavfi bilan yakson qilindi.
2000-yilgi Amerika Qoʻshma Shtatlarida boʻlib oʻtgan prezidentlik saylovlarida, Jorj Bushning prezident etib saylanishi bilan Qoʻshma Shtatlarning Iroqqa qilgan bosimi ortdi. Respublikachilar Iroqda Saddamni agʻdarishni toʻliq harakatlarni qoʻllab-quvvatlay boshladilar.
11-sentabr voqealari
2001-yil 11-sentabrda Al-Qoidaga aloqador 19 nafar terrorchi oʻgʻirlab ketilgan samolyotlardan xudkushlik hujumi uchun foydalandi. Jahon savdo markazi va Pentagon nishonga olingan. Hujumlarda 2996 kishi, jumladan, 19 nafar al-Qoida jangarisi halok boʻldi va 10 milliard dollardan ortiq zarar yetkazildi.
11-sentabr voqealaridan keyin
left|thumb|318x318px| AQSh Davlat kotibi Kolin Pauellning bayonoti 2003-yil 5-fevral 11-sentabr teraktlari Qoʻshma Shtatlarni larzaga soldi. 2001-yil 7-oktabrda, hujumlardan bir oy oʻtmay, Amerika Qoʻshma Shtatlarining Afgʻonistonga hujumi boshlandi. Iroq masalasida Bush maʼmuriyati va AQSh Mudofaa vazirligi oʻrtasida uchrashuvlar oʻtkazila boshlandi. Uchrashuvlar mavzusi Iroqqa bostirib kirish edi. 21-noyabr kuni Amerika Qoʻshma Shtatlari Prezidenti Bush va AQSh Mudofaa vaziri Ramsfeld oʻrtasidagi uchrashuvda Bush Ramsfelddan Iroqqa bostirib kirish uchun rejalashtirilgan OPLAN 1003 dasturini koʻrib chiqishni soʻradi. Shundan soʻng, Donald Ramsfeld 27-noyabr kuni AQSh Markaziy qoʻmondonligi qoʻmondoni Tommy Franks bilan uchrashdi. Ikkalasi bosqinning qanday boshlanishi va bosqinning sabablarini muhokama qilishdi. Afgʻonistondan farqli oʻlaroq, Saddamning Al-Qoida bilan aloqasi borligi isbotlanmagan, bu esa koʻplab savollarga sabab boʻldi.
2002-yilga kelib, Prezident Bush Iroqqa bostirib kirish uchun zamin yaratishga kirishdi. U Iroqni "yovuzlik oʻqi" ichida baholadi va Iroqda hech qachon ommaviy qirgʻin quroli boʻlmasligi kerakligini va Qoʻshma Shtatlar esa bunga yoʻl qoʻymasligini taʼkidladi. Hujumdan bir yil oʻtgach, u 2002-yil 12-sentabrda Birlashgan Millatlar Tashkilotidagi nutqida Iroqqa bostirib kirish haqida rasman gapira boshladi.
Bushning bayonotlaridan soʻng NATO ittifoqchilari oʻrtasida kelishmovchilik yuzaga keldi. Birlashgan Qirollik Qoʻshma Shtatlarni qoʻllab-quvvatlagan boʻlsa, Fransiya va Germaniya hujumga qarshi edi; Ular diplomatik jarayonlar davom etishi kerakligini taʼkidladilar. Jiddiy munozaralardan soʻng kelishuvga erishildi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashining 1441-rezolyutsiyasi qabul qilindi. Ushbu qarordan oldin Iroq ommaviy qirgʻin qurollari mavjudligini keskin rad etib, ekspertlar Iroqqa tekshiruv oʻtkazishi mumkinligini maʼlum qildi. Qaror bilan tekshiruvlarning qayta boshlanishiga yoʻl ochdi va Iroqqa hujum uyushtirilsa, jiddiy oqibatlarga olib kelishi taʼkidlandi. Boshqa tomondan, Rossiya va Fransiya, agar Iroq qarorga rioya qilmagan taqdirda ham, bu qurolli aralashuv uchun yetarli emasligini ilgari surdi.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashining 1441-rezolyutsiyasi Saddam tomonidan 2002-yil 13-noyabrda qabul qilingan. Bu voqealardan, tergovchilar tekshirish uchun Iroqqa qaytishdi. 2003-yilning fevraliga kelib, tergovchilar Iroqda yadroviy dastur mavjudligiga oid yetarlicha dalillar topolmadi. Shunday paytda, 2003-yil 5 -fevralda AQSh Davlat kotibi Colin Pawel Birlashgan Millatlar Tashkilotidagi nutqida Iroq ommaviy qirgʻin qurollarini yashirayotganini daʼvo qildi. Pawellning nutqidagi maʼlumotlar Germaniyada yashovchi iroqlik muhojir, „Curveball“ kod nomi bilan atalgan Ahmad Alvan al-Janabiyning daʼvolariga asoslangan. Keyinchalik bu ayblovlar asossiz boʻlib chiqdi. Bugina emas, Powell Iroqning Al-Qoida bilan aloqasi borligini tasdiqlovchi dalillarni taqdim etdi. Ushbu dalillardan soʻng AQSh, Buyuk Britaniya, Polsha, Italiya, Daniya, Avstraliya, Yaponiya va Ispaniya Iroqqa qarshi harbiy kuch ishlatishni taklif qildi. Bu taklifga qarshi chiqqan davlatlar ham bor edi. Rossiya bilan birga baʼzi NATO davlatlari Kanada, Germaniya va Fransiya ham bu qarorga qarshi chiqdi va diplomatiya davom etishi kerakligini ilgari surdi.
2003-yil mart oyida, ayniqsa Amerika Qoʻshma Shtatlari, Buyuk Britaniya, Polsha, Avstraliya, Ispaniya, Daniya va Italiya bosqinga harbiy tayyorgarlik koʻra boshladi. Amerika Qoʻshma Shtatlari Prezidenti Bush 2003-yil 17-martda jamoatchilik oldida qilgan nutqida Iroq haqida gapirdi. U Saddam Husayndan Bagʻdodni taslim boʻlishini, ikki oʻgʻlini (Uday va Qusay) olib, Iroqni tark etishini talab qildi. U bu talablarni bajarish uchun 48 soat vaqt berdi.
Bosqinga tayyorgarlik
Amerika Markaziy razvedkasi (CIA) 2002-yil 10-iyulda Iroqqa maxsus harakat otryadlari guruhini yuborgandi. Keyinchalik bu jamoaga Amerika armiyasining elita askarlari qoʻshildi. Bu ikki jamoa Iroqqa kirgach, bosqinda foydalanish mumkin boʻlgan mahalliy kuchlarni tayyorlashga kirishdilar. Bu tayyorgarliklardan tashqari baʼzi Iroq askarlari bilan aloqaga chiqdilar. Ular ishgʻol paytida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan qarshilikni sindirish uchun bu askarlarni taslim boʻlishga koʻndirishga harakat qildilar. Ular faqat bu bilan shugʻullanib qolmay, qolaversa, razvedka topshiriqlarini bajarib, bosqin paytida zarba berilishi kerak boʻlgan nishonlarni aniqlashda, bosqin yoʻnalishini shakllantirishda muhim rol oʻynagan. Bu nishonlar koʻpincha iroqlik generallarni oʻz ichiga olgan va generallar hujumning dastlabki kunlarida oʻldirilmagan boʻlsa-da, bu nishonlarni belgilash ularning Iroqdagi nazoratni yoʻqotishida muhim rol oʻynagan.
Siyosiy tayyorgarlik 2002-yilda boshlangan. Bush oʻzining koʻplab chiqishlarida Iroqqa bostirib kirish uchun zamin yaratgan boʻlsada, bu siyosiy nutqlarning harbiy taʼsiri 2002-yilda koʻrina boshladi. 2002-yil noyabrida NATO sammitida qatnashgan Prezident Bush, agar Saddam qurolini tashlashni tanlamasa, xalqaro koalitsiya Saddamni qurollarini tashlashga majbur qilishini eʼlon qildi. right|thumb|306x306px| [[Tony Blair|Toni Bler (chapda) va Jorj Bush Kemp Devidda. 2003-yil mart]] 2003-yilga kelib Iroqqa aralashish uchun harbiy koalitsiya tuzila boshlandi. 2003-yil mart oyida koalitsiyada 49 davlat bor edi. Ushbu koalitsiyaga kiruvchi oltita davlat bosqin paytida AQSh bilan birga Iroqqa qoʻshin yubordi (Birlashgan Qirollik, Avstraliya, Polsha, Ispaniya, Portugaliya va Daniya), baʼzi davlatlar Bagʻdod qoʻlga kiritilgandan keyin Iroqqa qoʻshin yuborish orqali koalitsiyani qoʻllab-quvvatladi. Ushbu bosqin uchun Amerika Qoʻshma Shtatlari jami 466 985 askarni, shu jumladan Quruqlikdagi kuchlardan 336 797 askarni (233 342 piyoda askar, 10 683 zaxira piyoda askarni; 8 866 milliy gvardiya; 74 405 dengiz piyodasi, 9 501 „dengiz mushugi“) yubordi. Dastlab Quvaytga AQShdan 148 ming, Buyuk Britaniyadan 45 ming, Avstraliyadan 2 ming va Polshadan 194 nafar askar joʻnatildi. AQShning Iroq shimolidagi bosqinini qoʻllab-quvvatlaydigan kurdlar sonining 70 ming boʻlishi taxmin qilingan edi. 620 nafar iroqlik dissidentdan iborat guruh Iroq janubiga ham joylashtirilgan.
Amerika Qoʻshma Shtatlari, janubda Quvaytdan foydalanib, Iroq shimoli uchun Turkiyadan foydalanmoqchi edi; Turkiya Buyuk Millat Majlisidagi katta munozaralar natijasida 1-mart qonuni qabul qilinmadi va NATO ittifoqchisi Turkiya bu bosqin uchun oʻz hududidan foydalanishdan bosh tortdi. Turkiya Buyuk Millat Majlisining bu javobidan keyin Amerika Qoʻshma Shtatlari Shimoliy Iroqqa e'tibor bera boshladi. U yerga havo-desant brigadasidan bir necha ming desantchini qoʻndirish bilan kifoyalandi. Biroq, Qoʻshma Shtatlarning asosiy rejasi Shimoliy Iroqqa 15 mingdan ortiq piyoda askarlarini tushirish edi.
Iroq kuchlari
Taxminlarga koʻra, Iroq armiyasi urushdan oldin yetarli kuchga ega emas edi. 1980-yilda sodir boʻlgan va 8 yil davom etgan Iroq-Eron urushi, keyin esa Koʻrfaz urushida Iroq ogʻir magʻlubiyatga uchragani Iroq armiyasini kuchsizlantirgandi. Koʻrfaz urushidan keyin Iroqqa qoʻyilgan embargolar armiyaga ham taʼsir qildi. 2002-yilda Iroqqa kirgan Markaziy razvedka boshqarmasi guruhining Iroq armiyasi zobitlari bilan aloqasi boshqa muammolarni keltirib chiqardi. Xalqaro tashkilotlar maʼlumotlariga koʻra, Iroq armiyasi 538 ming askardan iborat edi. Armiyaning yonida "Fedayin Saddam" (Saddamning Fidoyilari)norasmiy militsiyasi bor edi. Bu militsiya 44 000 aʼzodan iborat deb hisoblangan. Bundan tashqari, 80 000 Iroq Respublika gvardiyasi va 650 ming askar zaxirada ekanligi taxmin qilingan. Ayrim manbalarga koʻra, Iroq Respublika gvardiyasi aʼzolari koʻproq boʻlgan. Uning 280 000 dan 350 000 gacha xodimlari borligi daʼvo qilingan.
Raqamlar shu bilan cheklanib qolmadi. AQShning Iroqqa aralashuvi boshlanganda Iroq kuchlari bilan birga jang qilmoqchi boʻlgan jangchilar oʻz ixtiyori bilan Suriya orqali Iroqqa oʻtdi va "Fedayin Saddam" (Saddamning Fidoyilari) militsiya safiga qoʻshilib, bosqinga qarshi kurashdi. Aslida, Amerika razvedkasi qarshilikda qatnashgan jangchilarni yarmi chet ellik deb hisoblagan.
Hujum
right|thumb|308x308px| 20-28-mart kunlari Amerika bosqinining borishi 2003-yil 20-mart kuni ertalab soat 5.34 da (Vashington vaqti bilan 19-mart 9.34) Iroqqa harbiy bosqin boshlandi. Bosqin haqida AQSh armiyasi qoʻmondoni general Tommy Franks "Iroqni ozod qilish operatsiyasi" nomi bilan eʼlon qildi. Qirqga yaqin davlat ishgʻolni qoʻllab-quvvatladi. Bosqinning maqsadlari quyidagilardan iborat edi: Saddam Husayn rejimini tugatish, ommaviy qirgʻin qurollariga yoʻq qilish, mintaqadagi terrorchi guruhlarni yoʻq qilish, neft infratuzilmasini tiklash va Iroqni Yaqin Sharq mamlakatlari uchun namuna qilish.
Bosqinning birinchi hujumi 160-chi maxsus operatsiyalar aviatsiya polki tomonidan amalga oshirildi. AQSh harbiylari dastlabki yetti soat ichida yetmishdan ortiq nishonga zarba berdi. Urilgan nishonlar asosan tarmoq nishonlari boʻlib, Iroq armiyasining bir-biri bilan aloqa qilishiga toʻsqinlik qilindi. Iordaniya, Saudiya Arabistoni va Quvaytdagi koʻplab harbiy qismlar Iroqqa kira boshladi. Bu orada Amerika Qoʻshma Shtatlari Prezidenti Bush tomonidan Saddamga berilgan 48 soatlik muddat tugadi, hatto 90 daqiqa ham oʻtib ketdi. Qoʻshma Shtatlar havo kuchlari Bagʻdodga zarba bera boshladi. Bush ushbu hujumlar bilan bogʻliq savollarga „harbiy nishonlarga“ hujumlar uyushtirilganini eʼlon qildi. Bush bu bayonotni berar ekan, bu paytda AQSH qoʻshinlari Iroqqa quruqlik orqali kirgan edi.
Um Qasr jangi
Um Qasr jangi Iroq urushidagi birinchi jangdir. Bosqinchi kuchlar Um Qasr bandargohini egallab, u yerdan taʼminot olmoqchi boʻldilar, shuning uchun u bosqinning birinchi nishoniga aylandi. AQSh dengiz kuchlarining 15-sonli polki, Britaniya dengiz flotining 3-diviziyasi va Polsha Qurolli Kuchlarining GROM maxsus kuchlari Um Qasrga tushirildi. Amerika askarlari shaharga kirib kelgan shiddatli toʻqnashuvlardan soʻng Um Qasrda Iroq armiyasi qisman qarshilik koʻrsatdi. Port tomon oldinga siljish boshlandi. Toʻqnashuvlar chogʻida 200 nafar Iroq askari taslim boʻlib, asirga olingan. Toʻqnashuvlar davom etar ekan, AQSh harbiy-dengiz kuchlarining bir askari iroqlik snayperning oʻqidan halok boʻldi. AQSh Mudofaa vaziri Donald Ramsfeld Um Qasr porti qoʻlga olinganini maʼlum qildi. Amerika askarlari shaharni tozalay boshladi.
23-mart kuni ertalab patrulda boʻlgan Amerika jangovar mashinasiga snayperdan oʻq uzildi. Iroq armiyasi shaharga yana kirgan deb taxmin qilindi. Amerika askarlari Iroq kuchlari tomonidan qattiq oʻqqa tutildi. Otishma ostidagi amerikalik askarlar havodan yordam soʻraganda, Britaniya havo kuchlarining 2 ta Harrier II samolyoti shaharni yana bombardimon qila boshladi. Bomba portlashdan keyin pulemyot va RPG hujumlari toʻxtagan boʻlsa ham, snayper otishmasi davom etdi. Amerika armiyasi va Iroq armiyasi oʻrtasidagi otishma tungacha davom etdi. Amerika Qoʻshma Shtatlari dengiz flotining yordamidan soʻng qarshilik keyinchalik toʻxtadi. Iroq armiyasi va iroqlik isyonchilar shaharni tark etdi.
25-mart kuni ishgʻolchi kuchlar shaharni toʻliq nazoratga olgach, dengiz minalaridan tozalanib, Um Qasr portidan foydalanila boshlandi. Urush paytida Um Qasr porti asosiy taʼminot nuqtasi boʻlgan. Um Kasr jangida ishgʻolchi kuchlardan 14 nafar askar halok boʻldi. Iroq armiyasining yoʻqotishi 30-40 askar oʻlgan va 450 askar asirga olingani taxmin qilingan.