cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ali Axmedov
Biografiyasi
1959-yilda Afgʻoniston podshohi Zohirshohning irrigatsiya masalalari boʻyicha maslahatchisi boʻlgan. Tojikistonda irrigatsiyani rivojlantirishga oid 40 dan ortiq ilmiy maqola va nashrlar muallifi boʻlgan.
Mittivoy va Karlsson. Kichkina shahzoda
Mittivoy va Karlsson
„Mittivoy va Karlsson“ni shved yozuvchisi Astrid Lindgren yozgan. Uni rus tilidan oʻzbek tiliga Husan Roʻzimatov tarjima qilgan.
Ali Axmedov
Biografiyasi
General-leytenant harbiy unvoni va Favqulodda va Muxtor Elchi diplomatik unvoniga ega edi.
Mittivoy va Karlsson. Kichkina shahzoda
Mittivoy va Karlsson
„Mittivoy va Karlsson“dagi voqealar 1950-yilda Stokgolm shahrining Vasastan markaziy rayonida sodir boʻladi. Voqealar bir uyda yashovchi ikki bosh qahramon – Svantesonlar oilasining kichkina farzandi Svante va tomda yashovchi Karlsson haqidadir. Toʻplamga Svante hamda Karlsson haqidagi uch qissa – „Mittivoy va tomda yashovchi Karlsson“, „Tomda yashovchi Karlsson yana uchib keldi“ hamda „Tomda yashovchi Karlsson yana shoʻxlik qilyapti“ qissalari kiritilgan.
Ali Axmedov
Mukofotlari va unvonlari
Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan irrigator.
Mittivoy va Karlsson. Kichkina shahzoda
Kichkina shahzoda
„Kichkina shahzoda“ni fransuz yozuvchisi Antoine de Saint-Exupéry yozgan. Uni oʻzbek tiliga Xayriddin Sultonov oʻgirgan.
„Kichkina shahzoda“ ilk bor 1943-yil chop etilgangan boʻlib, undagi rasmlarni muallifning oʻzi chizgan. Asarda choʻlda yolgʻiz qolgan uchuvchi kichik asteroiddan yerga qulagan shahzoda bilan uchrashadi. „Kichkina shahzoda“ falsafiy asar boʻlib, unda ijtimoiy tanqid bor. Saint-Exupéryning eng mashhur asari hisoblanmish „Kichkina shahzoda“ dunyoning 250 dan oshiq tiliga tarjima qilingan, Fransiyada esa 20-asrning eng sara kitobi deb topilgan.
Fabian Schär
Xalqaro faoliyati
2019-yilning may oyida Schär 2018–2019-yilgi UEFA Millatlar ligasi final o‘yinlari uchun terma jamoaga chaqirildi va jami ikkita o‘yinda ishtirok etdi, ammo jamoa ligada 4-o‘rinni egalladi.
Chekish bilan bog'liq o'pka kasalliklari
Nafas olish bronxioliti
Yosh chekuvchilarning nafas olish bronxiolalarida pigmentli makrofaglar mavjudligi 1974-yildayoq aniqlangan. Nafas olish bronxiolalaridagi pigmentli makrofaglar sigaret chekishning ancha ishonchli belgisidir, shu jumladan oʻtmishda .Makrofaglar chekishni tashlaganidan keyin oʻnlab yillar davomida havo yoʻllarida mavjud boʻlishi mumkin va respirator bronxiolit bilan ogʻrigan bemorlarning aksariyati asemptomatikdir,bu koʻplab sharhlarda respirator bronxiolitni alohida kasallik sifatida emas, balki toʻqimalarning chekish uchun javob sifatida koʻrib chiqishga olib keladi.
Uzoq muddatli tadqiqotlar makrofaglar alveolyar devorlarni yoʻq qilishda muhim rol oʻynaydi degan fikrni qoʻllab-quvvatlaydi. Baʼzi hollarda respirator bronxiolit oʻziga xos boʻlmagan simptomlar, shu jumladan yoʻtal va nafas qisilishi bilan birga boʻlishi mumkin, aksariyat hollarda bemorlar ogʻir chekuvchilardir va kasallik interstitsial oʻpka kasalligi bilan bogʻliq boʻlgan respirator bronxiolit sifatida tashxis qilinadi.
Sar Chaharmeh
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Sar Chaharmeh (, Rim tilidan ham Sar Chahārmeh)  — Eronning Koʻhgiluya va Boyer-Ahmad viloyati Kohgiluya tumani markaziy tumanidagi Dehdasht-e Gʻarbi qishloq tumanidagi qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholi soni 37 nafar kishi, 6 ta oiladan iborat.
Chekish bilan bog'liq o'pka kasalliklari
Surunkali obstruktiv oʻpka kasalligi
thumb| Sogʻlom oʻpka va surunkali obstruktiv oʻpka kasalligi Chekish bilan bogʻliq oʻlimning asosiy sabablaridan biri bu oʻpkaning surunkali obstruktiv kasalligi boʻlib, unda oʻpka ventilyatsiyasining qaytarilmas va progressiv cheklanishi mavjud ,bemorni davolay oladigan ushbu kasallikni davolash usullari mavjud emas, mavjud. davolash usullari faqat kasallikning rivojlanishini sekinlashtirishi mumkin. Chekish surunkali obstruktiv oʻpka kasalliklarining taxminan 80% ning sababidir .Passiv chekish ham ushbu kasallikning rivojlanishi uchun xavf omilidir .Ilgari bu kasallik asosan erkaklar chalingan, ammo zamonaviy dunyoda erkaklar ham, ayollar ham taxminan teng nisbatda kasallanadi, chunki yuqori daromadli mamlakatlarda chekish ayollar oʻrtasida keng tarqalgan. Ayollar turli xil ifloslantiruvchi omillarga duchor boʻladilar. Havo, masalan, xonalarni yogʻoch bilan isitish va ifloslangan havoga taʼsir qilish ham ushbu kasallikning rivojlanishiga olib kelishi mumkin.
Surunkali obstruktiv oʻpka kasalligi bilan nafas olish qiyinlashadi, dastlab faol boʻlish qiyin, keyin zinapoyaga chiqish qiyin boʻlishi mumkin. Kasallik bemorlarning uyda koʻp vaqt oʻtkazishiga olib keladi va ilgari odatiy mashgʻulotlar bilan shugʻullanish imkonsiz boʻlishi mumkin .Kasallikning belgilari nafas qisilishi boʻlib, unda havo etishmasligi hissi, ortiqcha balgʻam ishlab chiqarish va surunkali yoʻtal .Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, kasallikning keyingi bosqichlarida, oʻpkaning himoya funktsiyalari buzilganida, surunkali infektsiyalar ventilyatsiya cheklovlari patogenezida rol oʻynashi mumkin.
Surunkali obstruktiv oʻpka kasalligi mustaqil kasallik emas, balki oʻpkada havo oqimi cheklangan turli xil surunkali oʻpka kasalliklari uchun umumiy atamadir .Kasallik surunkali bronxit va amfizemni oʻz ichiga oladi,surunkali obstruktiv oʻpka kasalligi uchun koʻproq tanish atamalar.
Surunkali bronxit
Surunkali bronxit oʻpkada keng nafas yoʻllarining yalligʻlanishi boʻlib, klinik jihatdan ketma-ket ikki yil davomida yiliga kamida 3 oy balgʻamli yoʻtalning mavjudligi sifatida aniqlanadi. Surunkali bronxit — bu uzoq vaqt chekish tarixiga javoban immunitet tizimining gʻayritabiiy faollashuvidir. Surunkali bronxit natijasida goblet hujayralari tomonidan balgʻam ishlab chiqarish kuchayadi, bronxlar devorlari qalinlashadi va tolali boʻladi.
Fabian Schär
Xalqaro faoliyati
2021-yilda Schär 2020-yilgi UEFA Yevropa chempionati uchun milliy terma jamoaga chaqirildi va u yerda jamoaning chorak finalga qadar yaratgan turnirning asosiy sensatsiyalaridan biriga aylandi.
Chekish bilan bog'liq o'pka kasalliklari
Interstitsial oʻpka kasalligi
Interstitsial oʻpka kasalligi surunkali yalligʻlanishning yalligʻlanishga qarshi sitokinlarning koʻpayishi va oʻpka fibrozining rivojlanishi bilan kombinatsiyasi bilan tavsiflanadi. Ushbu kasalliklar guruhi turli sabablarga koʻra rivojlanadi, jumladan, chekishdan tashqari, ish muhitining zararli omillari, dori vositalarining taʼsiri va tizimli biriktiruvchi toʻqimalar kasalliklari.
Idiopatik interstitsial pnevmoniya
Chekish deskvamativ interstitsial pnevmoniya va interstitsial oʻpka kasalliklari bilan bogʻliq boʻlgan respirator bronxiolit bilan bogʻliq ekanligi koʻrsatilgan. Biroq, shunga qaramay, 2002-yilda ular idiopatik interstitsial pnevmoniyalar deb tasniflangan va ushbu kasalliklar guruhida va 2013-yilda yangilangan tasnifda qolgan, garchi idiopatik kasalliklarga sababi nomaʼlum boʻlganlar kiradi.Biroq,2013-yilgi tasnifda bu kasalliklar chekish bilan bogʻliq oʻpka kasalliklari guruhiga tayinlangan.
Fabian Schär
Yutuqlari
Basel
Chekish bilan bog'liq o'pka kasalliklari
Interstitsial oʻpka kasalligi bilan bogʻliq respirator bronxiolit
Oʻpkaning interstitsial kasalligi bilan bogʻliq boʻlgan respirator bronxiolit barcha chekuvchilarda uchraydigan respirator bronxiolitdan simptomlar va anormal oʻpka funktsiyasi testlarimavjudligida farq qiladi. Nafas olish bronxiolitidan farqli oʻlaroq, bu kasallik kamdan-kam uchraydi. Yoshlar orasida bu kasallik kamida 10 yil davomida kuniga 2-3 quti chekkanlarda uchraydi.
Fabian Schär
Yutuqlari
Individual
Ali Axmedov
Mukofotlari va unvonlari
Uning bolaligi oʻtgan Xoʻjand shahridagi koʻchaga uning sharafiga nom berilgan.
Chekish bilan bog'liq o'pka kasalliklari
Interstitsial oʻpka kasalligi bilan bogʻliq respirator bronxiolit
Ushbu kasallikda kuzatilgan oʻpkada oʻzgarishlar deyarli faqat chekuvchilarda sodir boʻladi va kasallikning asosiy xususiyati oʻpkada pigmentli sariq-jigarrang makrofaglarning („chekuvchi makrofaglari“) bronxiolosentrik toʻplanishi boʻlib, ularning rangi komponentlar tomonidan beriladi. sigareta tutuni, birinchi navbatda kaolinit.
Langergans hujayralaridan oʻpka gistotsitozi
Oʻpka Langerhans hujayrali gistiyositoz kam uchraydigan kasallik boʻlib, uning patogenezi nomaʼlum, ammo bemorlarning taxminan 90% chekuvchilardir .Kasallik chekuvchilarning taxminan 3-4% ga taʼsir qiladi.Koʻpincha 30-50 yoshdagi odamlar kasal. Odatda nafas qisilishi va yoʻtal sifatida namoyon boʻladi, ammo bemorlarning taxminan 25% tashxis vaqtida asemptomatikdir. Bemorlarning taxminan 15-20 foizida pnevmotoraks kasallikning birinchi belgisi boʻlishi mumkin. Gistotsitozning bu turi oʻpka bilan chegaralanadi va ulardagi Langersan hujayralari sonining koʻpayishi bilan tavsiflanadi. Agar bemor kasallikning dastlabki bosqichida chekishni tashlasa, oʻpkadagi oʻzgarishlarning regressiyasi mumkin.
Oʻtkir eozinofil pnevmoniya
Oʻtkir eozinofil pnevmoniya ham kam uchraydi va koʻpincha 20-40 yoshdagi erkaklarda uchraydi, bemorlarning uchdan ikki qismi chekuvchilardir. Kasallikning klinik koʻrinishi odatda oʻziga xos emas, shuning uchun koʻpincha, masalan, jamiyat tomonidan sotib olingan pnevmoniya deb notoʻgʻri tashxis qoʻyiladi. Kasallik oʻtkir boʻlib, odatdagi oʻtkir respirator kasallik kabi davom etadi (bir oydan kam) va boshlanishi uchun zaruriy shartlar chekish odatlarining oʻzgarishi, masalan, chekishni boshlash, tanaffusdan keyin davom etish yoki chekish chastotasini oshirishdir. Bu isitma, yoʻtal, nafas qisilishi, plevrit ogʻrigʻi, bezovtalik, mushak ogʻrigʻi va tungi terlashning oʻrtacha darajasi bilan tavsiflanadi.
Kasallik ogʻir, tez-tez oʻtkir nafas etishmovchiligi va mexanik ventilyatsiya zarurati bilan kechadi. Bemorlarning koʻpchiligi oʻtkir oʻpka shikastlanishi va oʻtkir respirator distress sindromi uchun diagnostik mezonlarga javob beradi. Differentsial diagnostika bronxoalveolyar yuvish yordamida olingan substratda eozinofiliyani aniqlashni oʻz ichiga oladi, eozinofillar soni 25% dan ortiq, substratning oʻzi esa kasallik, infektsiya, gipervolemiya, dorilarga yuqori sezuvchanlik va oʻpka qon ketishi davrida steril boʻlishi kerak. ham chiqarib tashlash kerak. Kasallik steroidlar (glyukokortikoidlar) bilan davolashga yaxshi javob beradi va immunologik jarayonlar bir necha kun ichida normal holatga qaytadi.
Oʻpka saratoni
thumb|300x300px| Chekish paytida oʻpka saratoni bosqichlari Saraton-bu nafas yoʻllarining istalgan joyidan boshlanishi mumkin boʻlgan hujayralarning nazoratsiz oʻsishi. Oʻpka saratonining asosiy sababi chekish, shu jumladan passiv chekishdir. Oʻpka saratoni belgilari orasida yoʻtal, koʻkrak qafasidagi ogʻriq, nafas qisilishi, xirillash, takroriy oʻpka infektsiyalari, qonli yoki zang rangli balgʻam, ovozning xirillashi, boʻyin yoki yuzning shishishi, yelkada, qoʻllarda yoki qoʻllarda ogʻriq va zaiflik, isitma (haroratning oshishi).
Sigaret tutunida saratonga olib keladigan koʻplab kanserogenlar mavjud. Tarkibi va potentsial kanserogenligi jihatidan ular orasida eng muhimlari polisiklik aromatik uglevodorodlar,N-nitrozoaminlar,butadien-1,3, benzol, aldegidlar va etilen oksidi .Kanserogenlar taʼsirida DNK qoʻshimchalarining shakllanishi yaxshi oʻrganilgan hodisadir .Chekuvchilarning koʻp toʻqimalarida DNK qoʻshimchalari darajasi chekmaydiganlarga qaraganda yuqori  va ularning mavjudligini maʼlum biomarkerlar yordamida aniqlash mumkin .Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, oʻpka toʻqimalarida DNK qoʻshimchalarining doimiy mavjudligi hujayralarning genetik shikastlanishiga olib kelishi mumkin va bu zararlar hujayraning keyingi boʻlinishi natijasida tarqaladi, bu saraton rivojlanishi paytida kuzatilgan koʻplab genetik oʻzgarishlarni aniqlash bilan yaxshi mos keladi. Shuningdek, tamaki mahsulotlari va tamaki tutunining koʻplab tarkibiy qismlari DNKga zarar etkazishi mumkin. Zararni tuzatishning bir nechta mexanizmlari mavjud, ammo zararni toʻliq bartaraf etmaslik mutatsiyalarga olib kelishi va natijada saraton xavfini oshirishi mumkin .Chekish xromosomalarga zarar etkazishi mumkin, bunda DNK zanjirining bir qismi oʻchiriladi ,oʻsimtani bostiruvchi genlar oʻchirilishi mumkin yoki hujayra boʻlinish sikliga taʼsir qiluvchi onkogenlar faollashishi mumkin.
Adabiyot
Jurnallardagi maqolalar
Thomas Dooley
Thomas Dennis Dooley 1961-yil 12-mayda Gʻarbiy Germaniyada tavallud topgan. Asli nemis boʻlgan amerika futbolchi si, AQSH terma jamoasida oʻynagani bilan mashhur. 1994 va 1998-yillardagi jahon chempionatlari ishtirokchisi. Uzoq vaqt davomida terma jamoa sardori boʻlgan.
Jamoalardagi faoliyati
1988-yilning yozida Thomas Dennis Dooley „Kaiserslautern“ga koʻchib oʻtdi. 1989/1990-yilgi mavsumda jamoa bilan Germaniya kubogini qoʻlga kiritdi. Thomas Dennis Dooley keyingi mavsumda Germaniya Bundesligasida g‘olib chiqdi. 1991-yil kuzida Thomas Dennis Dooley Yevropa kubogida debyut qildi. 1993-yilda u Bayerga koʻchib oʻtdi. 19-avgust kuni oʻzining sobiq jamoasi „Kaiserslautern“ga qarshi oʻyinda u „Apothecaries“ safida debyut qildi. Jamoada Thomas Dennis Dooley bir mavsum oʻynadi va keyin „Schalke 04“ ga oʻtdi. 12-avgust kuni „Kölle“ga qarshi duelda u yangi klubida debyut qildi. 199-yilda Thomas Dennis Dooley jamoa bilan UEFA kubogini qoʻlga kiritdi.
Dyrmish
Dyrmish — Albaniyaning Berat okrugidagi Potom munisipalitetida joylashgan qishloq. 2015-yilda mahalliy hokimiyat islohotida u Skrapar munitsipaliteti tarkibiga kirdi.
Thomas Dooley
Terma jamoadagi karyerasi
1992-yil 30-mayda Thomas Dennis Dooley Irlandiyaga qarshi oʻyinda AQSh terma jamoasi uchun debyut qildi.
Anisocoma
Anisocoma - Asteraceae oilasining bir turiga kiradi.
Thomas Dooley
Terma jamoadagi karyerasi
1998-yilda Jon Xarks terma jamoadan chetlatilganidan soʻng, Thomas Dennis Dooley terma jamoa sardori boʻldi va u bilan Fransiyadagi Jahon chempionatiga joʻnadi. Turnirda u uchta oʻyinda ham qatnashdi, ammo jamoa guruhdan chiqa olmadi.
Shahi Tandar operatsiyasi
2009-yil 7-9-yanvar kunlari Afgʻonistonning Qandahor shahrining Xakrez va Shoh Vali Xot tumanlaridagi Tolibonning bomba ishlab chiqaruvchi zavodlaridan biri nishonga olingan. Vertolyot va zirhli mashinalar bilan uyushtirilgan hujumda koalitsiya qoʻshinlari 6 ta katta portlovchi modda va yashirin minalarni portlatish uchun foydalaniladigan 38 ta bosim plitasini qoʻlga kiritdi. Shuningdek, 3000 dona oʻq-dorilar, AK47 avtomatlari, piyodalarga qarshi minalar va 22 ta granata musodara qilingan.
Koalitsiya qoʻshinlari Tolibonning sakkiz nafar bomba ishlab chiqaruvchisini qoʻlga olgani va 20 kg afyun moddasini topgani haqida xabar bergan. Ushbu miqdordagi giyohvandlik moddasi Britaniyada 130 000 funt sterlingga baholangan. Kanadalik oddiy askar 42 yoshli Brian Good operatsiya davomida bubi tuzogʻidan halok boʻlgan. 42-qoʻmondonlik qoʻmondoni podpolkovnik Charli Striklendning ta’kidlashicha, operatsiya Tolibon isyonchilariga „jiddiy zarba bergan“.
Yana bir operatsiyada Afgʻoniston milliy armiyasining 700 ga yaqin askarlari hamda Britaniya, Daniya va Kanada kuchlari Lashkar-Gar shimolidagi Spin masjidi yaqinida joylashgan Tolibon qarorgohini tozalagan. 10 kunlik jangda koalitsiya „yuzlab“ Tolibon isyonchilarini oʻldirgani yoki quvib chiqarganini, bir necha Tolibon yetakchilarini oʻldirganini va 15 ta qoʻlbola portlovchi moslamani zararsizlantirganini daʼvo qilgan. Bir britaniyalik askar, 1-oʻqchi batalyonining kaprali Denni Nild Afgʻoniston milliy armiyasi askari tomonidan otilgan granatadan oʻldirilgan boʻlishi mumkin. Britaniya kuchlari tarkibiga oʻqchilardan tashqari 24 komando qirollik muhandislari guruhi kirgan.
Hayot (Qubodiyon tumani)
Aholisi
Aholisi —1641 kishi Taqsimoti maʼmurii Ҷumhurii Toҷikiston — D 2017.
The Crown (1-mavsum)
„The Crown“ning birinchi fasli qirolicha Elizabeth II ning hayoti va hukmronligi haqida. U oʻn epizoddan iborat boʻlib, Netflixda 2016-yil 4-noyabrda efirga uzatilgan.
Elizabeth rolini Claire Foy ijro etadi. Serialda, shuningdek, Matt Smith, Vanessa Kirbi, Eileen Atkins, Jeremy Northam, Victoria Hamilton, Ben Miles, Greg Wise, Jared Harris, John Lithgow, Alex Jennings va Lia Williams suratga tushgan.
Mazmuni
„The Crown“ qirolicha Elizabeth II ning 1947-yildagi toʻyidan to hozirgi kungacha boʻlgan hayotini tasvirlaydi. Birinchi fasl Winston Churchill Bosh vazir lavozimini tark etgan va qirolichaning singlisi malika Margaretning Peter Townsendga turmushga chiqmaslikni tanlagan 1955-yilgacha boʻlgan qirolicha hukmronligining dastlabki yillarini koʻrsatadi.
Shuningdek, asosiy tarkibda
Ushbu aktyor faqat bitta epizodning asosiy titrlarida qayd etilgan, u yerda u muhim rol oʻynagan.
Chiqarilishi
Serialning dastlabki ikki qismi 2016-yilning 1-noyabrida Buyuk Britaniya kinoteatrlarida namoyish etildi. Birinchi mavsum butun dunyo boʻylab Netflixda 2016-yil 4-noyabrda toʻliq chiqarildi. Birinchi fasl 2017-yil 16-oktabrda Buyuk Britaniyada DVD va Blu-ray formatida va butun dunyo boʻylab 2017-yil 7-noyabrda chiqarildi.
Munosabat
The Guardian teletanqidchisi Lucy Mangan serialni yuqori baholadi va „Netflix 100 million dollarlik sarmoyasi oʻz samarasini berganiga amin boʻlishi mumkin“, deb yozdi. The Daily Telegraph jurnalisti Ben Lawrence shunday deb yozgan edi: „The Crown — bu Windzorlar uchun PR-gʻalaba, ularni ilgari hech qachon koʻrilmagan tarzda insonparvarlashtiradigan ishning rahmdil qismi. Bu gʻayrioddiy oilaning portreti, Konstitutsiyaning ularning hayotiga taʼsiri haqida aqlli sharh va urushdan keyingi Buyuk Britaniyaning ajoyib hikoyasi“. The Boston Globe nashri jurnalisti Matthew Gilbert ham serialni maqtab, u „butunlay jozibali, ajoyib tarzda suratga olingan, chiroyli ijro etilgan, urushdan keyingi Angliya tarixiga boy va psixologik nyuanslarga keskin qarash bilan ishlab chiqilgan“ deb taʼkidladi. The Star-Ledgerdan Vicki Hyman uni „hashamatli, ulugʻvor, lekin hech qachon zerikarli emas“ deb taʼrifladi.
Los Angeles Timesdan Robert Lloyd shunday deydi: „Televideniye sifatida u ajoyib ishlangan, taʼsirchan ijro etilgan va biroz melodramatik“. USA Today, IndieWire , The Atlantic , CNN va Variety kabi boshqa nashriyotlar ham seriyani ijobiy baholadilar.
Miloslav Buresh
Miloslav Yaroslavovich Buresh — Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi.
Biografiyasi
1924-yilda Namanganda tugʻilgan. 1944-yildan KPSS aʼzosi boʻlgan.
Ulugʻ Vatan urushi qatnashchisi, Toshkent qishloq xoʻjaligi instituti bitiruvchisi. 1953-yildan — iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda ishtirok etgan. 1953-1981-yillarda. — TIIIMSH yordamchisi, komsomol tashkilotchisi, Oʻzbekiston komsomolining Kuybishev tuman qoʻmitasi kotibi, katta oʻqituvchi, institut partiya byurosi kotibi, Toshkent shahri Oʻzbekiston Kompartiyasi Kuybishev tuman qoʻmitasining ikkinchi kotibi, birinchi kotibi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Qoʻmitasi suv xoʻjaligi va qishloq qurilishi boʻlimi mudiri, Oʻzbekiston SSR melioratsiya va suv xoʻjaligi vazirining birinchi oʻrinbosari, Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Qoʻmitasi suv xoʻjaligi boʻlimi mudiri, Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Qoʻmitasi birinchi kotibining yordamchisi lavozimlarida ishlagan.
Oʻzbekiston SSR Oliy Sovetining 9 va 10-chaqiriqlari deputati etib saylangan.
1981-yilda Toshkentda vafot etgan.
Zabërzan i Ri
Zabërzan i Ri Albaniyaning Berat okrugida joylashgan Chepan munisipalitetidagi qishloqdir. 2015-yilda mahalliy hokimiyat islohotida u Skrapar munitsipaliteti tarkibiga kirdi.
Anisopappus
Anisopappus - Asteraceae oilasiga mansub oʻsimliklar turkumiga kiradi.
Lux.TV
Lyuks. 4K televizor - Oʻzbekiston MTRK tarkibiga kiruvchi 24 soat davomida faoliyat koʻrsatuvchi keng qamrovli umummilliy davlat telekanali. Ultra yuqori aniqlikdagi 4K translyatsiyali, Markaziy Osiyo va butun MDH hududidagi birinchi yuqori aniqlikdagi 4K telekanal Telekanalning efirga uzatilishi 2018-yil 1-sentabrdan boshlangan va Oʻzbekiston Respublikasining Mustaqillik kuniga bagʻishlangan.
Lux.TV oʻzini,,tomoshabin maroqli dam olishi va hordiq chiqarishi uchun moʻljallangan ruhiy yengillik va yaxshi kayfiyat ulashuvchi telekanal” deb ta’riflaydi. Telekanalda yosh cheklovlari yoʻq boʻlib, san’at, madaniyat, turizm, goʻzallik va moda, tabiat, shuningdek, oʻzbek madaniyatiga bagʻishlangan koʻrsatuv va teledasturlar efirga uzatiladi.
Michelle Monaghan
Michelle Lynn Monaghan (1976-yil 23-martda tugʻilgan)  — amerikalik aktrisa, Kiss Kiss Bang Bang (2005), Gone Baby Gone (2007), Made of Honor (2008), Eagle Eye (2008), Trucker (2008), Source Code (2011), Pixels (2015) va Patriots Day (2016) filmlaridagi bosh rollari bilan tanilgan. U, shuningdek, " Uddalab boʻlmas topshiriq " nomli josuslik filmlari seriyasidagi " Uddalab boʻlmas topshiriq 3 " (2006), " Uddalab boʻlmas topshiriq 4 (2011), " Uddalab boʻlmas topshiriq - Natija " (2018) filmlaridagi Julia Meade roli uchun eʼtirofga sazovor boʻlgan.
Monaghan „ True detective „ (2014) jinoiy drama seriyasining birinchi mavsumida Maggie Hart rolini oʻynadi, buning uchun u „Eng yaxshi ikkinchi plandagi aktrisa“ uchun „Oltin globus“ mukofotiga nomzod boʻldi. U “Road“ (2016-18) dramatik serialida Sara Leyn rolini oʻynagan. 2020-yilda Netflix -ning " Messiah " triller seriyasida Eva Geller rolini oʻynagan.
Yoshligi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/MichelleMonaganApr06.jpg/170px-MichelleMonaganApr06.jpg|left|thumb| Monaghan Missionda [[Uddalab boʻlmas topshiriq 3|: Impossible III premyerasi, 2006-yil aprel]] Monaghan Ayova shtatining Wintrop shahridagi kichik shaharchada (oʻsha paytda taxminan 750 aholisi bor edi) Sharon va fabrika ishchisi Robert Monaghan oilasida tugʻilgan. Uning Bob va Jon ismli ikkita akasi bor.
1994-yilda Sharqiy Buchanan oʻrta maktabini tamomlagan. Oʻqishni tugatgach, Chikagodagi Kolumbiya kollejida jurnalistika boʻyicha oʻqish uchun Chikagoga koʻchib oʻtdi. U Milanda, Singapurda, Tokioda va Gonkongda, shuningdek, AQShda modellik qilgan. 1999-yilda jurnalistika fakultetini tamomlashiga bir semestr qolganida u aktyorlik faoliyatini davom ettirish uchun Nyu-Yorkka joʻnab ketdi. Aktyorlik faoliyatidan oldin u model sifatida ishlagan.
Faoliyati
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d0/Michelle_Monaghan_TIFF_2%2C_2011.jpg/220px-Michelle_Monaghan_TIFF_2%2C_2011.jpg|left|thumb| Monagan 2011 Toronto xalqaro kinofestivalida Monaganning birinchi rollari 2000-yilda efirga uzatilgan " Young Americans " serialidagi Karolin Busse roli edi. U, shuningdek, 2001-yil 19-yanvarda efirga uzatilgan " Law &amp; Order: Special Victims Unit " serialida rol ijro etdi.
Monaghan 2002-yilda " Boston Public " teleserialida Kimberli Vuds rolini oʻynadi. Bir mavsum davomida mehmon sifatida ishtirok etganidan soʻng, u 2003 -yilda „It Runs in the Family“, 2004-yilda " Winter Solstice „ filmlarida suratga tushdi. 2005-yilda suratga olingan “Kiss Kiss Bang Bang " filmida Robert Downey Jr. va Val Kilmer bilan birga suratga tushdi.
2007-yilda u Ben Stiller bilan The Heartbreak Kid filmida rol oʻynagan. 2008-yilda u Patrik Dempsi bilan birga „ Made of Honor“ filmida, " Eagle Eye " filmida Shia LaBeuf bilan birga rol oʻynagan. U " Source Code " filmida Jake Gyllenhaal bilan birga rol oʻynagan.
2016-yil aprel oyida Monaghan Shawn Christenning „ The Vanishing of Sidney Hall“ badiiy filmining asosiy aktyorlari tarkibiga qoʻshildi. Film shu oyning oxirida suratga olish boshlandi. Toʻqqiz oy oʻtgach, 2017-yil 25-yanvarda filmning premyerasi Sundance kinofestivalida boʻlib oʻtdi.
Shaxsiy hayoti
Monaghan 2000-yilda avstraliyalik grafik rassom Piter White bilan ziyofatda tanishgan. Ular 2005-yil avgust oyida Kvinslendning Port Duglas shahrida turmush qurishdi. Er-xotin hozirda Nyu-Yorkda yashashmoqda. U 2008-yilda ularning qizini va 2013-yil 30-oktabrda oʻgʻlini tugʻdi.
Kosagul (Asht tumani)
Kosagul (Косагул)  — Tojikiston Respublikasining Asht tumani, Oriyon jamoatiga qarashli daha. Dahanadan jamoat markazigacha 2 km, tuman markaziga 44 km.
Aholisi
Aholisi - 665 kishi.
Vikipediya tarixi
thumb| Vikipediyaning asosiy sahifasi 2001-yil 20-dekabrda paydo boʻlgan. Vikipediyada lik tahrir bilan 2001-yilning 15-yanvar sanasida, domen Jimmy Wales va Larry Sanger tomonidan roʻyxatga olinganidan ikki kun oʻtib amalga oshirilgan. Uning texnologik va kontseptsual asoslari bundan oldinroq; onlayn ensiklopediya boʻyicha eng birinchi maʼlum boʻlgan taklif 1993-yilda Rick Gates tomonidan kiritilgan va ozodlik sifatida erkin onlayn ensiklopediya tushunchasi (oddiy ochiq manbadan farqli ravishda) Richard Stallman tomonidan 1998-yilda taklif qilingan.
Eng muhimi, Stallmanning kontseptsiyasi hech qanday markaziy tashkilot tahrirlashni nazorat qilmasligi kerak degan fikrni oʻz ichiga oladi. Bu xususiyat Microsoft Encarta, Britannica Encyclopædia va hatto Vikipediyaning toʻgʻridan-toʻgʻri oʻtmishdoshi boʻlgan Bomisning Nupediya kabi zamonaviy raqamli ensiklopediyalardan juda farq qiladi. 2001-yilda Nupedia litsenziyasi GFDL ga oʻzgartirildi va Uels, yana Sanger Vikipediyani 1995-yilda Uord Kanningem tomonidan kashshoflik qilgan viki tushunchasi va texnologiyasidan foydalangan holda ishga tushirdilar. Dastlab, Vikipediya faqat mutaxassislar tomonidan tahrirlangan Nupediya onlayn ensiklopediya loyihasini qoʻshimcha qoralama maqolalar va gʻoyalarni taqdim etish orqali toʻldirish uchun moʻljallangan boʻlib, amalda, Vikipediya Nupediyani tezda ortda qoldirib, bir nechta tillarda global loyihaga aylandi va boshqa onlayn-maʼlumotnoma loyihalarini ilhomlantirdi.
2014-yilda Vikipediyaning butun dunyo boʻylab oylik oʻquvchilari taxminan 495 million kishini tashkil etdi. 2018-yil sentyabr oyida butun dunyo boʻylab WMF Labs oy davomida 15,5 million sahifa koʻrishga yetdi. ComScore maʼlumotlariga koʻra, Vikipediya faqat Amerika Qoʻshma Shtatlaridan 117 milliondan ortiq oylik noyob tashrif buyuruvchilar qabul qiladi.
Oʻtmishda
Dunyo bilimlarini yagona joyda jamlash kontseptsiyasi qadimgi Iskandariya va Pergam kutubxonasiga borib taqaladi, ammo umumiy maqsadli, keng tarqalgan, bosma ensiklopediyaning zamonaviy kontseptsiyasi Deni Didro va XVIII asr fransuz ensiklopedistlari tomonidan yaratilgan. Foydaliroq ensiklopediya yaratish uchun matbaadan tashqari avtomatlashtirilgan mashinalardan foydalanish gʻoyasi Pol Otletning 1934-yilda yozilgan Traité de Documentation kitobida kuzatilishi mumkin. Shuningdek, Otlet 1910-yilda dunyo bilimlarini indeksatsiya qilishga bagʻishlangan Mundaneum institutiga asos solgan. Mashina yordamida entsiklopediyaning ushbu kontseptsiyasi HG Uellsning "Dunyo miyasi " (1938) insholar kitobida va Vannevar Bushning „Biz oʻylagandek“ (1945) inshosidagi mikrofilmga asoslangan Memex haqidagi kelajakdagi tasavvurida yanada kengaytirildi. Yana bir muhim voqea 1960-yilda boshlangan Ted Nelsonning gipermatnli Xanadu loyihasi edi.
Koʻngillilardan foydalanish Vikipediya yaratish va saqlashda ajralmas va muhim ahamiyatga ega edi. Hattoki, internetsiz ham, shunga oʻxshash tabiatdagi ulkan murakkab loyihalar koʻngillilardan foydalangan. Xususan, Oksford inglizcha lugʻatining yaratilishi Richard Chenevix Trench tomonidan 1857-yil 5-noyabrda Guy Fawkes kunida London kutubxonasida nutq soʻzlagan. Uni tugatish uchun 70 yil kerak boʻldi. Doktor Trench ingliz tilidagi har bir soʻzdan demokratik va erkin foydalanish uchun ulkan yangi lugʻatni ishlab chiqdi. Muallif Saymon Vinchesterning soʻzlariga koʻra, „Sxemani amalga oshirish har qanday odamning qobiliyatidan tashqarida edi. Ingliz adabiyoti bilan tanishish va London, Nyu-York gazetalarini va eng savodli jurnal va gazetalarni aralashtirish oʻrniga „koʻpchilikning birgalikdagi harakati“ boʻlishi kerak. Bundan tashqari, katta jamoani jalb qilish kerak edi — ehtimol yuzlab bepul havaskorlarni oʻz ichiga oladi, ularning barchasi koʻngillilar sifatida ishlaydi.“- deb taʼkidlagan.
XX asr oxirida axborot texnologiyalarining rivojlanishi ensiklopediyalar koʻrinishidagi oʻzgarishlarga olib keldi. Oldingi entsiklopediyalar, xususan Britannica ensiklopediyasi koʻpincha kitobga asoslangan boʻlsa-da, 1993-yilda nashr etilgan Microsoft Encarta CD-ROM va giperhavolada mavjud edi. World Wide Webning rivojlanishi internet ensiklopediya loyihalarini ishlab chiqish uchun koʻplab urinishlarga olib keldi. Onlayn ensiklopediya uchun dastlabki taklif 1993-yilda Rik Geyts tomonidan ishlab chiqilgan Interpediya edi. Bu loyiha har qanday ensiklopedik tarkibni yaratishdan avval tugaydi. Erkin dasturiy taʼminot tarafdori Richard Stallman 1998-yilda „Bepul universal ensiklopediya va oʻquv resursi“ ning foydaliligini taʼriflagan. Uning chop etilgan hujjatida „eng yaxshi va eng tabiiy natijaga erishishda taraqqiyot davom etishini taʼminlash yoʻli“ koʻrsatilgan. 2001-yil 17-yanvar chorshanba kuni, Vikipediya tashkil etilganidan ikki kun oʻtgach, Erkin dasturiy taʼminot jamgʻarmasi (FSF) GNUPediya loyihasi Nupediya bilan raqobatlasha turib Internetga kirdi, lekin bugungi kunda FSF odamlarni „koʻrib chiqishga va [Vikipediyaga] hissa qoʻshishga undaydi “.
Vikipediya hammuassisi Jimmi Uelsning taʼkidlashicha, Vikipediya kontseptsiyasi Indiana universitetida aspirant boʻlganida qaytib kelgan, u yerda ochiq manba harakatining muvaffaqiyatlaridan hayratda qolgan va Richard Stallmanning Emacs Manifesto bepul dasturiy taʼminotini targʻib qilish va iqtisodiyotini almashishga juda qiziqqan. Oʻsha paytda Uels moliya sohasida tahsil olgan va ajoyib natijalarga erishgan koʻplab misollari mavjud bepul dasturiy taʼminotni yaratishda koʻngilli sifatida oʻz hissasini qoʻshgan koʻplab odamlarning ragʻbatlari bilan qiziqib qolgan.
The Economist nashriga koʻra, Vikipediya „XX asr oxirida internetni tavsiflovchi texno-optimizmdan kelib chiqqan. Unda oddiy odamlar oʻz kompyuterlarini ozodlik, taʼlim va maʼrifat vositasi sifatida ishlatishlari mumkin deb hisoblanardi“.
Kontsepsiyani shakllantirish
thumb|right|150px|[[Jimmy Wales|Jimmy Wales, Nupedia asoschisi va Vikipediya rahbari]] thumb|right|200px|[[Larry Sanger|Larry Sanger, Nupediyaning sobiq bosh muharriri, Vikipediya gʻoyasini va uning koʻplab taʼsis qoidalarini taklif qilgan]] Vikipediya dastlab Bomis tomonidan ixtiyoriy ravishda Uelsda tashkil etilgan bepul onlayn ensiklopediya boʻyicha oldingi loyiha Nupediya uchun oziqlantiruvchi loyiha sifatida ishlab chiqilgan boʻlib, Jimmy Wales, Tim Shell va Maykl E. Davisga tegishli veb-reklama firmasi hisoblanadi. Nupediya yuqori malakali koʻngilli hissa qoʻshuvchilardan foydalanish va koʻp bosqichli tengdoshlarni sinovdan oʻtkazish jarayoni asosida tashkil etilgan. Qiziqarli muharrirlarning pochta roʻyxatiga va toʻla vaqtli bosh muharrir Uels tomonidan yollangan falsafa talabasi Larri Sanger ning mavjudligiga qaramay, Uels tomonidan yollangan falsafa talabasi Larri Sanger Nupediya uchun kontent yozish juda sekin edi, birinchi yili faqat 12 ta maqola yozilgan.
Uels va Sanger kontentni tezroq yaratishning turli usullarini muhokama qilishdi. Vikiga asoslangan toʻldiruvchi gʻoya Sanger va Ben Kovits oʻrtasidagi suhbatdan kelib chiqqan. Ben Kovits kompyuter dasturchisi va Uord Kanningemning "VikiVikiVeb " inqilobiy viki-saytida doimiy ishlagan. U Sangerga 2001-yil 2-yanvar seshanba kuni kechki ovqat paytida oʻsha davrdagi tushunish qiyin boʻlgan vikilar nima ekanligini tushuntirib berdi. Uels birinchi marta 2001-yil oktyabr oyida „Larri Viki dasturiy taʼminotidan foydalanish gʻoyasiga ega edi“, deb taʼkidlagan boʻlsa-da, keyinchalik u 2005-yil dekabr oyida Bomis xodimi Jeremi Rozenfeld uni bu tushuncha bilan tanishtirganini aytdi. Sanger Vikini ishlatish uchun yaxshi platforma deb oʻyladi va Nupediya pochta roʻyxatida UseModViki (keyinchalik 0.90 v.) asosidagi vikini Nupediya uchun „oziqlantiruvchi“ loyiha sifatida tashkil etishni taklif qildi. „Keling, Viki yarataylik“ mavzusi ostida u shunday deb yozgan : "Yo'q, bu nomaqbul taklif emas: Nupediyaga kichik xususiyat qo'shish g'oyasi. Jimmi Uels fikricha, ko'pchilik bu g'oyani nomaqbul deb topishi mumkin, lekin menimcha, yo'q... Nupediyaning vikidan foydalanishiga kelsak, bu kontentni ishlab chiqish uchun ASOSIY "ochiq" va oddiy formatdir. Biz vaqti-vaqti bilan Nupediyani almashtirish yoki to'ldirish uchun oddiyroq, ochiqroq loyihalar, g'oyalarini muhokama qildik. Menimcha, vikilar deyarli bir zumda amalga oshirilishi mumkin, juda kam texnik xizmat ko'rsatishni talab qiladi va umuman olganda, bu juda kam xavfli. Ular, shuningdek, kontent uchun ajoyib manbadir. Shunday qilib, men kamchilik bor deb aniqlay olaman."
Uels uni oʻrnatdi va 2001-yil 10-yanvar chorshanba kuni internetga qoʻydi.
Sar Jub-e Qaleh Masgareh
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Sar Jub-e Qaleh Masgareh (, shuningdek, Sar Jūb-e Qal'eh Masgareh sifatida rimlashtirilgan; Sar Jub va Sarjūb-e Soflá nomi bilan ham tanilgan) — Eron, Kirmonshoh viloyati, Kirmonshoh tumani, Firuzobod tumani, Usmonvand qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, aholi soni 284 nafar kishi va 57 ta oiladan iborat.
Vikipediya tarixi
Vikipediyaning tashkil topishi
Nupediya muharrirlari va tahrirchilari tomonidan Nupediyani viki-uslubi veb-sayt bilan bogʻlash gʻoyasiga katta qarshilik bor edi. 2001-yil 11-yanvarda Nupediya pochta roʻyxatiga yuborilgan xabarida Sanger yangi loyihaga Vikipediya nomini berishni taklif qildi va Vikipediya tez orada oʻzining wikipedia.com domenida 2001-yil 15-yanvarda ishga tushirildi. Oʻtkazish qobiliyati va ushbu dastlabki loyihalar uchun foydalanilgan server (San-Diegoda joylashgan) Bomis tomonidan moliyalashtirilgan. Keyinchalik Bomisning koʻplab sobiq xodimlari xususan, Bomis asoschisi va keyinchalik bosh direktori Tim Shell va dasturchi Jeyson Richey ensiklopediya tarkibiga oʻz hissalarini qoʻshdilar.
Uels 2008-yil dekabr oyida Vikipediyaning birinchi tahririni, „Salom, dunyo!“ matni bilan sinov tahririni amalga oshirganini aytdi, ammo bu tahrir Vikipediyaning eski versiyasiga tegishli boʻlishi mumkinligi sababli koʻp oʻtmay bekor qilindi va qayta ishga tushirildi. Loyihaning mavjudligi rasman eʼlon qilindi va 2001-yil 17-yanvarda Nupediya pochta roʻyxatiga koʻngillilarni kontent yaratish bilan shugʻullanish uchun murojaat qilindi.
Loyiha 2001-yil iyul oyida Slashdot veb-saytida tilga olingandan soʻng koʻplab yangi ishtirokchilarni qabul qildi, 2001-yil mart oyida allaqachon ikkita kichik eslatmani qoʻlga kiritdi. Keyin u 25-iyul kuni Kuro5hin texnologiya va madaniyat veb-saytida hamjamiyat tomonidan tahrirlangan hikoyaga „taniqli koʻrsatgich“ oldi. Ushbu nisbatan tez oqim oʻrtasida boshqa manbalardan, ayniqsa har kuni saytga yuzlab yangi tashrif buyuruvchilarni yuboradigan Googledan doimiy trafik oqimi mavjud edi. Uning ilk yirik ommaviy axborot vositalari 2001-yil 20-sentyabrda The New York Times gazetasida chop etilgan.
Vikipediyaning dastlabki tahrirlari uzoq vaqt davomida yoʻqolgan deb hisoblangan, chunki original UseModViki dasturi bir oydan keyin eski maʼlumotlarni oʻchirib tashlagan. 2010-yil 14-dekabr seshanba kuni dasturchi Tim Starling SourceForgeda Vikipediyaga 2001-yilning yanvar oyidan 2001-yilning 17-avgustigacha kiritilgan har bir oʻzgarishlarni oʻz ichiga olgan zaxira nusxalarini topdi. Uning 2001-yil 15-yanvardagi Bosh sahifa boʻlimida „Bu yangi VikiPedia!“ deb yozilgan birinchi tahriri koʻrsatilgan. Bu tahrir 2019-yilda import qilingan va uni shu yerda topishingiz mumkin.
right|thumb|350px|2001-yil iyulidan 2010-yil apreligacha sakkizta eng yirik Vikipediyaning oʻsishi
Boʻlimlar va xalqarolashtirish
Vikipediya rivojlanishining boshida u xalqaro miqyosda kengayib, yangi nom boʻshliqlarini yaratish orqali har biri alohida foydalanuvchi nomlariga ega boʻlgan. Inglizcha boʻlmagan Vikipediya uchun yaratilgan birinchi subdomeni deutsche.wikipedia.com edi (2001-yil 16-mart, juma kuni 01:38 UTCda yaratilgan), keyin bir necha soatdan keyin Catalan.wikipedia.com (UTC 13:07) yaratildi. nihongo.wikipedia.com nomi bilan boshlangan Yapon Vikipediyasi oʻsha davrda yaratilgan va dastlab faqat yapon tilidan foydalanilgan. Taxminan ikki oy davomida garchi oʻsha dastlabki davr statistikasi aniq boʻlmasa-da katalan tili ingliz boʻlmagan tilda eng koʻp maqolaga ega boʻlgan. Fransuzcha Vikipediya 2001-yilning 11-mayida yangi til versiyalari toʻlqinida yaratilgan boʻlib, ular orasida xitoy, golland, esperanto, ibroniy, italyan, portugal, rus, ispan va shved tillari ham mavjud. Tez orada bu tillarga arab va venger tillari qoʻshildi. 2001-yil sentyabr oyida eʼlonda Vikipediyani koʻp tilli taʼminlash majburiyati toʻgʻrisida barcha asosiy tillar uchun Vikipediyalar paydo boʻlishi, asosiy standartlarni oʻrnatish va yangi vikilar uchun asosiy sahifalarni tarjima qilishga intilishi haqida ogohlantirildi. Oʻsha yilning oxirida, xalqaro statistik maʼlumotlar birinchi marta qayd etila boshlaganida, afrikaans, norveg va serb tillari eʼlon qilindi.
2002-yil yanvar oyida Vikipediyadagi barcha maqolalarning 90 %i ingliz tilida edi. 2004-yil yanvariga kelib bu koʻrsatkich 50 % dan kamroq boʻldi va ensiklopediya oʻsib borishi bilan xalqarolashuv kuchayishda davom etdi. , Vikipediyadagi barcha maqolalarning taxminan 85,5 % inglizcha boʻlmagan Vikipediya versiyalarida joylashgan.
Vikipediyaning rivojlanishi
right|thumb| Vikipediya bosh sahifasining skrinshoti 2002-yil 28-sentyabr 2002-yil mart oyida, dot-com busti paytida Bomis tomonidan moliyalashtirish olib tashlanganidan soʻng, Larri Sanger ham, Nupediya ham Vikipediyani tark etdi. 2002-yilga kelib, Sanger va Uels ochiq ensiklopediyalarni eng yaxshi boshqarish boʻyicha oʻz qarashlarini turlicha ifodaladi. Ikkalasi ham ochiq hamkorlik kontseptsiyasini qoʻllab-quvvatladilar, ammo ikkalasi buzgʻunchi muharrirlarni qanday boshqarish, ekspertlar uchun oʻziga xos rollar va loyihani muvaffaqiyatga yoʻnaltirishning eng yaxshi usuli boʻyicha kelishmadi.
Uels Vikipediya muharrirlari tomonidan oʻzini-oʻzi boshqarish va pastdan yuqoriga oʻzini-oʻzi yoʻnaltirishni oʻrnatishga kirishdi. U jamiyatning kundalik boshqaruvi bilan shugʻullanmasligini, balki uni oʻz-oʻzini boshqarishni oʻrganishga va oʻzining eng yaxshi yondashuvlarini topishga undashini aniq aytdi. , Uels asosan oʻz rolini jiddiy masalalar boʻyicha vaqti-vaqti bilan kiritish, boshqaruv faoliyati, bilimlarni targʻib qilish va shunga oʻxshash maʼlumot loyihalarini ragʻbatlantirish bilan cheklaydi.
Sangerning aytishicha, u „inklyuzionist“ va deyarli hamma narsaga ochiq. U mutaxassislarga hali ham Veb 2.0 dunyosida oʻz oʻrniga ega boʻlishini taklif qildi. U qisqa vaqt ichida akademiyaga qaytdi, keyin Digital Universe Foundationga qoʻshildi. 2006-yilda Sanger Citizendium entsiklopediyasiga asos solgan, bunda tahrirlovchilarning haqiqiy ismlaridan foydalanilgan boʻlib, tahririyatni buzishni kamaytirishga harakat qilgan va uning mazmuni aniqligini oshirish uchun „muloyim ekspert koʻrsatmasiga“ yordam berishga umid qilgan. Maqola mazmuni boʻyicha qarorlar hamjamiyat tomonidan qabul qilinishi kerak edi, lekin sayt „oilaviy kontent“ haqidagi bayonotni oʻz ichiga olishi lozim boʻldi. U bir necha yil ichida Citizendiumni tark etish niyatida ekanligini, shu vaqtgacha loyiha va uning boshqaruvi tashkil etilishini oldindan taʼkidladi.
Vikipediyaning oldingi tarkibi
Eski, hatto oʻta eskirgan ensiklopediya maqolalari tarixiy tadqiqotlar uchun juda qimmatlidir. Har bir Vikipediya maqolasi uchun oldingi versiyalari sahifaning yuqori qismidagi „Tarixni koʻrish“ havolasida mavjud. Bundan tashqari, Internet Arxividagi ZIM Fayl Arxivi toʻliq Vikipediyaning oʻtgan suratlari, shuningdek, turli yillardagi bir nechta tillardagi maqolalar tanlovini oʻz ichiga oladi. Ular Kiwix dasturi bilan ochilishi mumkin.
2007 va 2011-yillar orasida inglizcha Vikipediyadagi maqolalar tanlovini oʻz ichiga olgan uchta CD/DVD versiyasi (Vikipediya 0.5, 0.7 va 0.8 deb ataladi) chiqarildi. Ular endi Kiwix ZIM fayllari sifatida ZIM File Archive va Kiwix yuklab olish saytida mavjud.
2000
alt=The Bomis staff, summer 2000|thumb| 2000-yil oʻrtalarida Bomis xodimlari. 2000-yil mart oyida Nupediya loyihasi boshlandi. Uning maqsadi bepul kontent sifatida litsenziyalanadigan mutaxassislar tomonidan yozilgan maqolalarni nashr etish edi. Nupediya bosh muharrir Larri Sanger va Jimmi Uels tomonidan asos solingan va veb-reklama kompaniyasi Bomis tomonidan moliyalashtirilgan.
2001-yil
2001-yil yanvar oyida Vikipediya Nupediyaning qoʻshimcha loyihasi sifatida ish boshladi, bu esa ekspertlar koʻrib chiqish jarayoniga kirishdan oldin maqolalar ustida hamkorlik qilish imkonini beradi. Bu nom Sanger tomonidan 2001-yil 11-yanvarda wiki (gavayicha „tezkor“) va ensiklopediya soʻzlarining portmantosi sifatida taklif qilingan. wikipedia.com va wikipedia.org domen nomlari mos ravishda 12- va 13-yanvarda roʻyxatdan oʻtkazildi, wikipedia.org xuddi shu kuni internetga kiritildi. Loyiha rasmiy ravishda 15-yanvarda („Vikipediya kuni“) ochildi, birinchi xalqaro Vikipediyalar — fransuz, nemis, katalan, shved va italyancha nashrlar — mart va may oylari orasida yaratilgan. „Neytral nuqtai nazar“ (NPOV) siyosati oʻsha paytda rasman shakllantirildi va Vikipediyaning birinchi slashdotter toʻlqini 26-iyulda yetib keldi. Vikipediya haqidagi birinchi ommaviy axborot vositalari 2001-yil avgust oyida yakshanba kuni Uels gazetasida paydo boʻldi.
11-sentabrdagi xurujlar bosh sahifada tezkor yangiliklarning, shuningdek, tegishli maqolalarni bogʻlovchi bilgi qutilari paydo boʻlishiga turtki boʻldi. Oʻsha paytda 11-sentyabr bilan bogʻliq 100 ga yaqin maqolalar yaratilgan edi. 11-sentyabr hujumlaridan soʻng Yahoo! ning bosh sahifasida hujumlar haqidagi Vikipediya maqolasiga havola paydo boʻldi, natijada trafikning koʻpayishiga olib keladi.
2002-yil
right|thumb|300px|Vikipediya hajmi 2002-yil sentyabrgacha (maqolalar soni)
right|thumb|300px|2002-yil sentyabrgacha Vikipediyaning oʻsish sur’ati (kunlik maqolalar)
right|thumb|300px|2002-yil avgust/sentyabr oylari uchun tashriflar dinamikasi. 2002-yilda Vikipediya uchun moliyalashtirish Bomis va Larri Sanger ketishi bilan yakunlandi. Ispansha Vikipediyada keskin burilishlar ham Enciclopedia Libre tashkil etilishi bilan sodir boʻldi. Birinchi portativ MediaWiki dasturi 25-yanvar kuni ishga tushdi. Botlar taqdim etildi, Jimmi Uels Vikipediya hech qachon tijoriy reklama bilan shugʻullanmasligini tasdiqladi va birinchi opa-singil loyihasi (Vikilugʻat) va birinchi rasmiy uslublar qoʻllanmasi ishga tushirildi. Loyihani nazorat qilish uchun alohida direktorlar kengashi taklif qilindi va dastlab Meta-Vikipediyada muhokama qilindi. Har kuni 200 ga yaqin ishtirokchilar Vikipediyani tahrirlashardi.
2003-yil
Inglizcha Vikipediya 2003-yilda 100 000 ta maqoladan oʻtgan boʻlsa, keyingi eng yirik nashri Nemis Vikipediyasi 10 000 ta maqoladan oʻtdi. Vikimedia jamgʻarmasi tashkil etildi va Vikipediya oʻzining jigsaw dunyo logotipini qabul qildi. TeX yordamida matematik formulalar veb-saytga qayta kiritildi. Birinchi Vikipediya ijtimoiy uchrashuvi oktyabr oyida Germaniyaning Myunxen shahrida boʻlib oʻtdi. Vikipediyaning Arbitraj tizimi va komissiyasi (soʻzlashuv tilida „ArbCom“ nomi bilan tanilgan) asosiy tamoyillari ishlab chiqilgan.
Vikimanba 2003-yil 24-noyabrda bepul matn manbalarini joylashtirish uchun alohida loyiha sifatida yaratilgan.
2004-yil
Butun dunyo boʻylab Vikipediya maqolalar jamgʻarmasi 2004-yilda tez oʻsishda davom etdi va 12 oy ichida ikki baravarga koʻpaydi, 2003-yil oxiridagi 500 000 dan kam maqoladan 2004-yil oxiriga kelib, 100 dan ortiq tilda 1 milliondan oshdi. Inglizcha Vikipediya ushbu maqolalarning deyarli yarmini tashkil etdi. Veb-saytning server fermalari Kaliforniyadan Floridaga koʻchirildi, Turkumlar va CSS uslubidagi konfiguratsiya varaqlari kiritildi va Vikipediyani bloklashga birinchi urinish sodir boʻldi, veb-sayt Xitoyda iyun oyida ikki hafta davomida bloklandi. Kengash va Hakamlik qoʻmitasini rasmiy saylash boshlandi. Birinchi rasmiy loyihalar mazmunni ataylab muvozanatlash va Vikipediya hamjamiyat tuzilmasidan kelib chiqadigan tizimli tomonlarni izlash uchun taklif qilingan.
Burjua v. Peters, (2004-yil), Amerika Qoʻshma Shtatlarining Oʻn Birinchi Apellyatsiya sudi tomonidan qaror qabul qilingan sud ishiVikipediyaga iqtibos va sitata keltirish uchun eng dastlabki sud xulosalaridan biri edi. Unda shunday deyilgan: "Biz ichki xavfsizlik departamentining tahdidlarga qarshi maslahat darajasi, qandaydir tarzda, bu qidiruvlarni oqlaydi degan fikrni ham rad etamiz. Garchi norozilik paytida tahdid darajasi „koʻtarilgan“ boʻlsa-da, „hozirgi kungacha tahdid darajasi mavjud boʻlgan vaqtning aksariyat qismida sariq rangda (koʻtarilgan) boʻlib qoldi. Olti marta toʻq sariq rangga (baland) koʻtarildi“.
Wikimedia Commons 2004-yil 7-sentabrda Vikipediya uchun barcha tillardagi media fayllarni joylashtirish uchun yaratilgan.
2005-yil
2005-yilda Hitwise maʼlumotlariga koʻra, Vikipediya Internetdagi eng mashhur maʼlumotnoma veb-saytiga aylandi, faqatgina inglizcha Vikipediya 750 000 maqoladan oshdi. Vikipediyaning birinchi koʻp tilli va mavzuli portallari 2005-yilda tashkil etilgan. Yilning birinchi choragida oʻtkazilgan rasmiy mablagʻ yigʻish oʻsib borayotgan talabni qondirish uchun tizimni yangilash uchun deyarli 100 000 AQSH dollarini yigʻdi. Xitoy 2005-yil oktyabr oyida yana Vikipediyani blokladi.
Vikipediyadagi birinchi yirik janjal — Seigenthaler voqeasi 2005-yilda sodir boʻlgan, oʻshanda taniqli shaxsning bir necha oy davomida eʼtibordan chetda qolgan vandallashtirilgan tarjimai holi borligi aniqlangan. Shu va boshqa tashvishlardan soʻng birinchi siyosat va tizim oʻzgarishlari shunday suiisteʼmollik shakliga qarshi kurashish uchun maxsus ishlab chiqilgan. Ular orasiga paypoq qoʻgʻirchoqbozligi boʻyicha tekshiruvlarda yordam berish uchun yangi Checkuser imtiyoz siyosati yangilanishi, „Oʻz-oʻzini himoyalash“ deb nomlangan yangi xususiyat, yanʼiy, tirik odamlarning tarjimai holi boʻyicha yanada kuchliroq siyosat va bunday maqolalarni qattiqroq koʻrib chiqish uchun belgilash kiradi. Faqat roʻyxatdan oʻtgan foydalanuvchilar uchun yangi maqola yaratish kabi cheklov 2005-yil dekabr oyida, anonim foydalanuvchi yolgʻon xabar yuborgan Seigenthaler voqeasidan keyin oʻrnatildi. right|thumbtime=00:17|thumb|200x200px|Wikimania — Vikimentariya, Wikimania 2005 haqidagi hujjatli film,[[Jimmy Wales va Ward Cunningham ishtirokida]] Birinchi Wikimania konferensiyasi 2005-yilning 4-8-avgust kunlari Germaniyaning Frankfurt shahridagi Haus der Jugend mehmonxonasida boʻlib oʻtdi, unda 380 ga yaqin ishtirokchi qatnashdi.
2006-yil
Inglizcha Vikipediya oʻzining millioninchi maqolasiga Jordanhill temir yoʻl stantsiyasini 2006-yil 1-martda erishdi. Birinchi tasdiqlangan Vikipediya maqola tanlovi yuklab olish uchun bepul taqdim etildi va „Vikipediya“ Vikimedia jamgʻarmasining savdo belgisi sifatida roʻyxatdan oʻtkazildi. Kongress yordamchilarining tarjimai holi mojarolari — Kongress xodimlari va kampaniya menejeri Vikipediya tarjimai holini yashirincha oʻzgartirishga urinayotganda qoʻlga olingan bir nechta voqealar jamoatchilik eʼtiboriga tushdi va bu kampaniya menejerining isteʼfoga chiqishiga olib keldi. Shunga qaramay, Vikipediya 2006-yilning eng yaxshi beshta global brendidan biri sifatida baholandi.