cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
IPad 2
Uskuna
Uchinchi avlod iPad e’lon qilingan va chiqarilgandan soʻng, sotib olish uchun mavjud boʻlgan iPad 2 apparat yangilanishini oldi. IPad 2 ning yangilangan variantida batareya sarfini kamaytirishga qodir boʻlgan Apple A5 SoC ning kichikroq versiyasi mavjud. Anandtech tomonidan oʻtkazilgan benchmark testlari shuni koʻrsatdiki, yangilangan variant qurilmada bajariladigan vazifaga qarab, kamida bir yarim soatga uzoqroq ishlashga qodir. Qurilma qizdirilgan maksimal harorat ham original iPad 2 dan past boʻlgan, xuddi shu tashkilot tomonidan oʻtkazilgan sinovlar shuni koʻrsatdiki, yangilangan variant intensiv vazifalarni bajarishda 1 daraja pastroq ishlay oladi. Anandtechning soʻzlariga koʻra, ikkita variant oʻrtasidagi ishlash farqi ahamiyatsiz.
Aksessuarlar
Smart Cover, birinchi marta iPad 2 bilan taqdim etilgan boʻlib, u iPad yuziga magnit bilan biriktirilgan ekran himoyachisidir. Qopqoq uchta burmaga ega boʻlib, uni stendga aylantirish imkonini beradi, u ham magnitlar bilan birlashtiriladi. Asl iPad egalari xuddi shunday yigʻiladigan qopqoqni oʻz ichiga olgan qora gʻilofni sotib olishlari mumkin boʻlsa-da, Smart Cover minimal, oson yechib olinadigan va faqat ekranni himoya qilish uchun moʻljallangan. Smart Covers iPad ning old qismini tozalaydigan mikrofiber pastki qismga ega va qopqoq olib tashlanganida iPad ni uygʻotadi. Poliuretan va terining besh xil rangi mavjud, teri poliuretan versiyasidan qimmatroq.
Apple iPad 2 uchun yana bir nechta aksessuarlarni taklif qildi, ularning aksariyati xususiy 30-pinli dok ulagichi uchun adapterlar edi, bu iPad-ning eshitish vositasi uyasidan tashqari yagona porti. Dok iPad-ni burchak ostida tik holatda ushlab turadi va dock ulagichi va audio liniyasi chiqish portiga ega. IPad Mac va shaxsiy kompyuterlar bilan ham ishlaydigan Bluetooth klaviaturalaridan foydalanishi mumkin. IPadni zamonaviy iPod va iPhoneʼlar uchun ham qoʻllaniladigan mustaqil quvvat adapteri („devor zaryadlovchi“) orqali quvvatlantirish mumkin va iPad bilan birga 10 Vt quvvatga ega zaryadlovchi ham mavjud.
Kutib olinishi
iPad 2 Apple A5 protsessori va 720p kamerasini maqtab, umuman ijobiy sharhlarni oldi. Engadget xodimi Joshua Topolskiy shunday dedi: „Hali sakrashga ulgurmaganlar uchun chuqur nafas olib, suvga shoʻngʻishda erkin boʻling — iPad 2 hozir boʻlganidek yaxshi. Va bu juda yaxshi.“ Macworlddan Jeyson Snell quyidagilarni aytdi:"„Garchi iPad 2 asl iPad-ga koʻp jihatdan takomillashtirilgan boʻlsa-da, u baribir inqilobiy emas, evolyutsion mahsulotdir. Agar siz hozirgi iPad-ingizdan mamnun boʻlsangiz, uni faqat yorqinroq va yangisi borligi uchun tashlab yuborishga hech qanday sabab yoʻq. (Bu millionlab odamlar buni qilmaydi, degani emas. Aytmoqchimanki: porloq!) Agar siz dok yoki korpus kabi iPad aksessuarlariga sarmoya kiritgan boʻlsangiz, ularni yangi iPad bilan ishlata olmasligingizni yodda tuting.“"TechCrunch kompaniyasi xodimi MG Siegler shunday dedi: „Bularning barchasini oddiy tarzda jamlab beray: iPad 2, uni sotib olish kerakmi? Balki — Bu bir necha omillarga bogʻliq. Bittasini sotib olishni xohlaysizmi? Ha. Ushbu ma’lumotdan oqilona foydalaning.“
Tanqid
iOS-ning yopiq va mulkiy tabiati, xususan, Digital Frontier Foundation, kompyuter muhandisi va faoli Bryuster Kahle, Internet-huquq boʻyicha mutaxassis Jonatan Zittreyn va iPad-ning kirish tadbiriga norozilik bildirgan Erkin dasturiy ta’minot jamgʻarmasi kabi raqamli huquq himoyachilari tomonidan tanqidga uchradi. " Defective by Design " kampaniyasi bilan iPadni nishonga oldi. Raqobatchi Microsoft ham PR vakili orqali Apple kompaniyasining oʻz platformasi ustidan nazoratini tanqid qildi.
Texnik muammolar
Muammo iOS dizayni bilan bogʻliq cheklovlar, yaʻni sotib olingan mediani Apple platformasiga qulflash uchun moʻljallangan DRM, ishlab chiqish modeli (iOS uchun ishlab chiqilgan ilovalarni tarqatish uchun yillik obunani talab qiladi), ilovalarni markazlashtirilgan tasdiqlash jarayoni, shuningdek Apple platformaning oʻzini umumiy nazorat qilish va blokirovka qilish. Ayniqsa, muammo Apple-ning oʻz xohishiga koʻra ilovalarni masofadan turib oʻchirib qoʻyishi yoki oʻchirishi mumkin. Texnologik hamjamiyatning baʻzilari iOS blokirovkasi Apple kompaniyasining kompyuterlarga boʻlgan yondoshuvining oʻsib borayotgan tendentsiyasini, xususan, Apple kompaniyasining havaskorlar „ishlashi“ mumkin boʻlgan mashinalardan uzoqlashishi va dasturiy ta’minot innovatsiyasini boʻgʻish uchun bunday cheklovlar potentsialini qayd etishidan xavotirda.
Baʻzi iPad 2 foydalanuvchilari iOS 8 bilan ishlashda ishlash muammolari haqida xabar berishdi. Apple iOS 8.1.1 yangilanishida iPad 2 va iPhone 4S da unumdorlikni oshirdi.
Tijorat qabulxonasi
Savdoning birinchi dam olish kunlarida bir milliondan ortiq dona sotilgan. Birinchi dam olish kunlaridan koʻp oʻtmay, moliyaviy firmaning texnologiya tahlilchisi Ashok Kumar 2011-yilda Apple 35 million dona iPad 2 sotishini bashorat qildi Piper Jaffray investitsiya banki firmasi iPad 2 ning dastlabki sotuvini kuzatdi va barcha iPad 2 sotuvining 70% iPad ni birinchi marta sotib oluvchilarga toʻgʻri kelganligini, 49% xaridorlar esa shaxsiy iPad ning dastlabki xaridorlariga nisbatan shaxsiy kompyuterga ega boʻlganini maʻlum qildi. Xaridorlarning 26 foizi shaxsiy kompyuterga ega edi. 12 000 dona eBay auktsion saytida chiqarilishining dastlabki ikki haftasida sotildi. iPhone 4S chiqarilganda uchinchi avlod iPad haqidagi mish-mishlar iPad 2 sotuvining pasayishiga olib keldi. 2011-yilning toʻrtinchi choragida eʼlon qilingan rasmiy maʼlumotlarga koʻra, Apple uchinchi chorakda 11,4 million dona iPad sotgan, bu 2010-yilning uchinchi choragiga nisbatan 166 foizga koʻpdir Mahsulot janubi-sharqiy Osiyoda Apple uchun yangi, kengroq bozorlarni yaratishga yordam berdi.
Kosmosda
2011-yilda ikkita iPad 2 plansheti tasdiqlanganidan keyin Xalqaro kosmik stansiyaga olib ketilgan. ISSga olingan boshqa Apple mahsulotlari orasida iPod va ikkita iPhone 4 telefoni mavjud. ISS bortidagi boshqa shaxsiy hisoblash tizimi ThinkPad noutbukining turli versiyalari edi (IBM, keyinchalik Lenovo brendi).
Prodyuser
Prodyuser (producer, produce — „yaratish“) — rivojlangan mamlakatlarda film ishlashda gʻoyaviy-badiiy va tashkiliy-moliyaviy jihatdan nazorat qilishni amalga oshiruvchi kinokompaniyaning ishongan kishisi. Rejissyor, aktyor, ssenariychilar ham prodyuser boʻlishi mumkin.
Progress
Progress (lot. progressus — oldinga harakatlanish) — rivojlanishning quyidan yuqoriga boradigan yoʻnalishi. "P." tushunchasi butun bir sistemaga, uning ayrim elementlari yoki para-metrlariga nisbatan ham qoʻllanadi. P. regresennng aksi. "P." tushunchasi dastlab, asosan, jamiyat tarixiga nisbatan qoʻllanilgan. Qad. dunyoda koʻpchilik olimlar jamiyat tarixini vokealarning shunchaki oddiy takrorlanishi, davra boʻylab (Platon, Aristotel), xatto "oltin davr"dan quyiga qarab (Seneka, Gesiod) harakatdan iborat, deb bilganlar. Uygʻonish davrida ij-timoiy munosabatlar va fanning nisbatan tez rivojlanishi bilan P.ning ilm sohasida mavjudligi haqida fiqolar paydo boʻla boshladi (F. Bekon, R. Dekart). Keyinchalik P. tushunchasi ij-timoiy munosabatlarga nisbatan ham tatbiq etila boshlandi (A. Tyurgo, J.A. Kondorse va boshqalar). Lekin bu davrda P. juda sekin roʻy beradigan organik evolyusiya tarzida tasavvur qilingan. Gegel asarlarida P. tushunchasi idealistik pozi-siyadan turib, chuqur yoritib berilgan. Tirik tabiatga nisbatan P. tushunchasi 18—19 a.larda keng qoʻllana boshlandi.
Organik tabiatda. P. organizmlar va ular sistemalarining evolyu-siyasi, yaʼni asta-sekin takomillashuvidan iborat. Ch. Darvin asarlarida P. organizmlarning tashqi muhit sharo-itiga tobora moslashib borishi va yashash uchun kurashda gʻolib chiqishi shaklida talqin qilinadi. Darvin fikricha, P. birinchidan, organizmlar tuzilishining murakkablashib borishi; ikkinchidan, uning ayrim organlarining sod-dalashuvi orkali boradi. Keyinchalik P. tushunchasining mazmuniga birmuncha anikdik kiritilib, bu jarayon biologik va morfo-fiziologik P.ga ajratila boshlandi. Biologik P. — muayyan guruh (tur, urugʻ)ning yashash sharoitiga moslashishi tufayli individlarning son jihatdan ortishi, arealining kenga-yishi va yangi guruxdar hosil qilishi-dir. Morfo-fiziologik P. — moslashuv tufayli hosil qilingan yangi belgi va xususiyatlarning koʻpayib, oʻzaro garmonik qoʻshilishidan iborat.
Ijtimoiy P. — jamiyatning quyi darajasi va shakllaridan yuqori darajasi va shakllariga qarab uzluk-siz rivojlanishi, taraqqiyot. Ishlab chiqaruvchi kuchlarning rivojlanishi zaminida roʻy beradigan ijtimoiy P. oʻz shakli va surʼati jihatidan turlicha boʻlgan ziddiyatli jarayonlardan iborat.
Qizbuloqtepa
Qizbuloqtepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Bronza davr. Namangan viloyatining Uychi tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Fayziobod qishloq. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Namangan viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Asadobod-e Olya, Selseleh
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Asadobod-e Olya (, shuningdek , Asadābād -e 'Olyā)  — Eron, Loriston viloyati, Selseleh tumani, Firuzobod tumani, Firuzobod qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 57 nafar kishi hamda 10 oiladan iborat.
Stuxnet
Stuxnet  — birinchi marta 2010-yilda aniqlangan va 2005-yildan beri ishlab chiqarilishi taxmin qilingan zararli kompyuter qurti. Stuxnet nazorat qiluvchi va maʼlumotlarni yigʻish bilan shugʻullanuvchi (SCADA) tizimlarini nishoniga aylantituvchi hamda Eron yadroviy dasturiga jiddiy zarar yetkazish uchun ayblanuvchi dastur hisoblanadi. Hech bir davlat javobgarlikni ochiqchasiga tan olmasa-da, ushbu kompyuter qurti Amerika Qoʻshma Shtatlari va Isroil tomonidan birgalikda „Olimpiya oʻyinlari operatsiyasi“ deb nomlanuvchi hamkorlikda qurilgan kiberqurol ekanligi haqida keng qamrovli tushunchalar mavjud.
Stuxnet dasturi elektromexanik jarayonlarni avtomatlashtiruvchi, jumladan, yadroviy materiallarni ajratish uchun gaz sentrifugalarini boshqarish maqsadida ishlatilinuvchi dasturlashtiriladigan mantiqiy kontrollerlar (PLC) uchun maxsus ishlab chiqilgan. Zero-day zaifliklardan foydalangan holda, Stuxnet, dastlab, Microsoft Windows operatsion tizimi va tarmoqlaridan foydalanadigan mashinalarni nishonga olgan. Keyingi nishoni esa Siemens kompaniyasiga tegishli Step7 dasturi boʻladi. Stuxnet sanoat tizimlari haqida maʼlumot toʻplash va tez aylanadigan sentrifugalarning parchalanishiga sabab boʻlish orqali Eron PLC'larini buzganligi aytiladi.
Stuxnet dizayni va arxitekturasi domenga agnostik boʻlib, aksariyati Yevropa, Yaponiya va Qoʻshma Shtatlarda joylashgan zamonaviy SCADA va PLC tizimlariga (masalan, zavod yigʻish liniyalari yoki elektr stansiyalari) hujum qilish uchun platforma sifatida moslashtirilishi mumkin.
Xabar qilinishicha, Stuxnet Eron yadro santrifugalarining deyarli beshdan bir qismini vayron qilgan. Sanoat boshqaruv tizimlarini nishonga olgan holda, qurt 200 000 dan ortiq kompyuterlarga oʻzini yuqtiradi. Bunga qoʻshimcha sifatida, 1 000 ta mashina sistemalari buzilishiga olib keladi.
Stuxnet 3tamodulga ega: asosiy hujum yuki bilan bogʻliq barcha tartiblarni bajaradigan qurt; qurtning qayta taqsimlanadigan nusxalarini avtomatik ravishda ishga tushiradigan havola fayli hamda Stuxnet aniqlanishini oldini olish uchun barcha zararli fayllar va jarayonlarni yashirish uchun mas’ul boʻlgan rootkit komponenti. Odatda dastur, virusli USB drayver orqali nishonga olingan tizimga kiradi. Soʻng, qurt tarmoq boʻylab tarqaladi va PLCni boshqaradigan kompyuterlarda Siemens Step7 dasturini skanerlaydi. Ikkala mezon juftligi boʻlmasa, Stuxnet kompyuter ichida harakatsiz holatda qoladi. Agar ikkala shart ham bajarilsa, Stuxnet virusli rootkitni PLC va Step7 dasturlariga kiritadi, kodni oʻzgartiradi va PLCga kutilmagan buyruqlar beradi. Shu bilan birga foydalanuvchilarga normal operatsion tizim qiymatlari qatorini qaytaradi.
Kashf etilishi
Sergey Ulasen tomonidan kashf etilgan Stuxnet, dastlab, Microsoft Windows tizimi orqali tarqatilgan va Siemens sanoat boshqaruv tizimlari uchun moʻljallangan edi. Garchi ushbu sanoat tizimlariga qilingan birinchi xakerlik hujumi va kiber urushning ilk ommaga maʼlum boʻlgan qasddan qilingan harakati boʻlmasa-da, sanoat tizimlariga josuslik qilish va ularga putur yetkazish uchun topilgan dastlabki zararli dastur va birinchi boʻlib dasturlashtiriladigan mantiqiy kontrollerni jalb qilgan rootkit boʻlgan.
Qurt dastlab begʻaraz tarqaladi, lekin faqat Siemens nazorat nazorati va maʼlumotlarni yigʻish (SCADA) tizimlariga moʻljallangan maxsus sanoat jarayonlarini nazorat qilish va kuzatish uchun moʻljallangan yuqori darajada ixtisoslashgan zararli dastur yukini oʻz ichiga oladi. Stuxnet ushbu qurilmalarni qayta dasturlash uchun foydalaniladigan Step-7 dasturiy taʼminotini oʻzgartirish orqali PLC larga yuqtirad.
Stuxnetning turli xil variantlari Erondagi beshta tashkilotni nishonga oladi, ehtimoliy maqsad Erondagi uranni boyitish infratuzilmasi ekanligi gumon qilinmoqda. Symantec 2010-yil avgust oyida butun dunyo boʻylab zararlangan kompyuterlarning 60 % Eronda ekanligini taʼkidlaydi. Siemensning taʼkidlashicha, qurt oʻz mijozlariga hech qanday zarar yetkazmagan, ammo embargo qilingan Siemens uskunasidan yashirincha sotib olingan Eron yadro dasturi Stuxnet tomonidan zarar koʻrgan. „Kasperskiy laboratoriyasi“ murakkab hujum faqat „davlat-davlat yordami bilan“ amalga oshirilishi mumkin, degan xulosaga keladi. F-Secure bosh tadqiqotchisi Mikko Hyppönen, mumkin boʻlgan milliy davlat yordami ishtirok etadimi, degan savolga, „Bu shunday koʻrinadi, ha“, deb rozi boʻladi.
Taʼsir osti mamlakatlar
Symantec tomonidan Stuxnet-ning tarqalishini oʻrganish shuni koʻrsatdiki, infektsiyaning dastlabki kunlarida asosiy zarar koʻrgan mamlakatlar Eron, Indoneziya va Hindiston edi: Eron Stuxnet hujumidan keyin oʻzining kiberurush qobiliyatini „kuchaytirgani“ va Amerika Qoʻshma Shtatlari banklariga qarshi javob hujumlarida gumon qilingani haqida xabar berilgan edi
Yana qarang
• Kengaytirilgan tahdid
• DigiNotar
• Qotil poke
Nomsiztepa-VI (Samarqand viloyati, Qoʻshrobod tumani)
Nomsiztepa-VI  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: I—VIII asrlar. Samarqand viloyatining Qoʻshrobod tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Chinoq“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Stuxnet
Yana qarang
• Mahdi (zararli dastur)
• Nitro Zeus
Jumabek Tashenev
Jumabek Axmetovich Tashenev — Qozoq SSR Oliy Soveti Prezidiumi raisi (1955-60), Qozoq SSR Ministrlar soveti raisi (1960-61).
Stuxnet
Yana qarang
• High Roller operatsiyasi
• Merlin operatsiyasi
• Pin nazorati hujumi
• Regin (zararli dastur)
• Stars virusi
• Moslashtirilgan kirish operatsiyalari
Tamara Abdiboyeva
Tamara Abdiboyeva - (ruscha:Тамара Абдибаева) iqtisod fanlari nomzodi, Oʻzbekiston Respublikasi Soliq Akademiyasi Buxgalteriya hisobi va audit kafedrasi mudiri, iqtisod fanlari nomzodi.
Hayoti
Tamara Abdiboyeva 1952-yil 2-noyabrda Toshkent viloyatining Doʻrmon qishlogʻida ziyoli oilada tugʻildi. 1969-yili 23-oʻrta maktabni bitirib, 1970-yil Qishloq xoʻjalik institutiga oʻqishga kirdi. 1976-yil shu institutni buxgalter - iqtisodchi mutaxassisligi boʻyicha muvaffaqiyatli tugatdi.
1989-yildan 1999-yilgacha Makroiqtisod va statistika vazirligi, “Bozor munosabatlari oʻquv - konsalting markazi”, “Buxgalteriya hisobi va audit” kafedrasida oʻqituvchi, katta oʻqituvchi va dotsent lavozimlarida ishladi.
T. Abdiboyeva 2001-yil avgust oyidan hozirgi kungacha Soliq Akademiyasinining “Buxgalteriya hisobi va audit” kafedrasida katta oʻqituvchi va 2003-yil 20-yanvardan kafedra mudiri mudiri lavozimida ishlab kelmoqda. Umumiy ilmiy - pedagogik ish staji 24 yil.
Hozirgi vaqtda Tamara Abdiboyeva bakalavriyatning kunduzgi boʻlim, bir yillik qayta tayyorlash va malaka oshirish guruhlarida Buxgalteriya hisobi asoslari, Moliyaviy va boshqaruv hisobi fanlari boʻyicha ma’ruza hamda amaliy darslarini olib bormoqda.U oilali, 2 farzandning onasi.
Ilmiy Faoliyati
T. Abdiboyeva oʻz ilmiy faoliyatini 1985-yilda Oʻrta Osiyo Qishloq xoʻjaligi iqtisodiy ilmiy - tekshirish institutida aspirantlikdan boshladi. 1989-yilda mazkur institutning ixtisoslashgan ilmiy kengashda nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi va iqtisod fanlari nomzodi ilmiy darajasiga erishdi.
Shu kungacha umumiy ish hajmi 30 bosma taboqdan ortiq ilmiy va oʻquv - uslubiy ishlari tayyorlanib chop etilgan. Ilmiy va uslubiy seminarlarda, konferensiyalarda ma’ruzalari bilan qatnashib keladi.
Shvetha Jaishankar
Shvetha Jaishankar (1978-yil 11-dekabrda tugʻilgan) — hind modeli, muallif, tadbirkor, goʻzallik tanlovi sovrindori, yozuvchi hamda Bharatanatyam raqqosasi. U Femina Miss India International unvonini 1998 ni qoʻlga kiritdi. Keyinchalik Tokioda boʻlib oʻtgan, Miss International 1998da ikkinchi ikkinchi oʻrinni egalladi.
U 2016-yilda HarperCollins tomonidan chop etilgan „ Goʻzal: Yaxshi ovqatlan, ajoyib koʻrin“ kitobining muallifi. Shvetha, shuningdek, kam taʼminlangan oilalar qizlari uchun oliy taʼlimni oʻz ichiga olgan xayriya ishlarini qoʻllab-quvvatlaydigan "A koʻp orzular" NNT asoschisidir hamdir.
Shvetha, shuningdek, Hindistondagi Leapning asoschisi boʻlib, AR Rahman tomonidan boshqariladigan musiqachi Srinivas Krishnan asos solgan, maktablarda immersiv musiqa va sanʼat dasturlarini ishlab chiqadi va olib boradi.
Shaxsiy hayoti
Shvetha Chennayda Tamil Brahmin ota-onasi bilan tugʻilgan. U nafaqadagi shifokor va farmatsevtika tadbirkori boʻlgan onasining yagona farzandi. Uning otasi klinik sinovlar sohasida biznesmen. U Chennaydagi Cherkov Parkidagi Muqaddas Yurak maktabida va DAV maktabida oʻqigan. U 1999-yilda Ayollar uchun Ethiraj kollejini (BA korporativ) tamomlagan. 2004-yilda Haydaroboddagi Hindiston biznes maktabida MBA darajasini olgan. Shundan soʻng, u Globosport isteʼdodlarni boshqarish kompaniyasiga asos solgan.
Shvetha Shvetambarining qisqartmasi boʻlib, u oʻz ismini onasining uydagi jamlanmasi faxri boʻlgan Sarasvati maʼbudasining tanjor rasmidan olgan. Musiqiy raqs va tennis uning ulgʻaygan yillarining ajralmas qismi edi.
2002-yilda Shvetha tennischi Mahesh Bhupathi bilan turmush qurdi. Ammo ular 2009-yilda ajrashishdi
Modellashtirish
17 yoshida Shvetani moda gurusi Prasad Bidapa kashf etdi. Hindistonning Ritu Kumar, Rohit Bal va Manish Malxotra kabi taniqli dizaynerlari uchun katta saxnalar boʻylab yurishni davom ettirdi. U Femina Miss India International 1998 unvonini qoʻlga kiritdi. Keyinchalik Yaponiyaning Tokio shahrida boʻlib oʻtgan, Miss International 1998da ikkinchi ikkinchi oʻrinni egalladi.
U Simi Garewal bilan mashhur Rendezvous tok-shousida ham ishtirok etgan. U Femina (1999-yil dekabr soni) muqovasida chiqdi va Elle, Verve, Vogue India jurnallarida suratga tushdi.
Muallif va yozuvchi
Shvetaning debyut kitobi " Goʻzal " HarperCollins India tomonidan 2016-yilda nashr etilgan. Bu Malayka Arora, Priyanka Chopra, Milind Soman, Trisha Krishnan, Gul Panag, Ujjvala Raut va boshqalar kabi Hindistonning eng yaxshi modellari va aktyorlari bilan qoʻllanmalar va suhbatlar toʻplamidir. Kitobda Shvetaning hayotidagi tashvish ogʻirliklar, oziq-ovqat bilan bogʻliq muammolar bilan kurashini tasvirlaydi. Shuningdek fitnes va farovonlikni birinchi oʻringa qoʻyib, oʻzingizga gʻamxoʻrlik qilish muhimligini koʻrsatadi. U toʻgʻri ovqatlanish yoʻnalishini saqlab qolish uchun kundalik hayotda mazali taomning ahamiyatini koʻrsatib beradi. Kitobda 100 dan ortiq retseptlar mavjud. Ularda Shvetaning oʻz tavsiyalari va hayotidan latifalar ham mavjud.
U yetakchi milliy Hindu gazetasining mashhur sharhlovchisi edi. U „Qizlar qoʻllanmasi“ va „Yin narsasi“ ruknlari uchun bir nechta xususiyatlarni ham yozgan.
Sport boshqaruvi
2004-yilda Shvetha Mahesh Bhupathi bilan birgalikda sport va isteʼdodlarni boshqarish boʻyicha Globosport kompaniyasiga asos solgan va uni boshqargan. 2012-yilda u Reliance Industries Limited kompaniyasiga vitse-prezident sifatida qoʻshildi. U yerda guruhning sport korxonalarining strategik va operatsion intilishlarini, jumladan Mumbai Indians kriket jamoasini boshqaradigan asosiy jamoaning bir qismi edi. Shvetha dunyodagi eng katta va eng mashhur 20-20 kriket ligasi boʻlgan IPL jurnalining (Hindiston Premer-ligasi) muharriri edi. Jurnalda eksklyuziv fotosuratlar, IPLning eng yaxshi oʻyinchilarining intervyulari va IPL ekstravaganzasi tadbirlarga qisqacha nazar tashlangan.
Boshqa
2009-yilda Shvetha kam taʼminlangan oilalardan boʻlgan, oʻrta maktabda oʻqiyotgan nuroniy qizlarni aniqlaydigan va kasb-hunar boʻyicha maslahatlar berish, ularni parvarish qilish va toʻlovlarini toʻlash orqali ularning kollejga oʻqish orzularini qoʻllab-quvvatlashga asosolangan “A lot of Dreams” nodavlat tashkilotiga asos soldi.
Nigora Koʻchmurodova
Nomsiztepa-VII (Samarqand viloyati, Qoʻshrobod tumani)
Nomsiztepa-VII  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: I—VIII asrlar. Samarqand viloyatining Qoʻshrobod tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Qoʻshrabot“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Dormagen
Dormagen Germaniyaning Shimoliy Reyn — Vestfaliya yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Rhein-Kreis Neuss tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 85,4 km2. 62961 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Dormagenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Beylerbeyi saroyi
Beylerbeyi saroyi (Beylerbeyi Sarayı) — Turkiyaning Istanbul shahri Üsküdar tumanidagi Beylerbeyi hududida joylashgan va meʼmorlari Hagop Balyan va Sarkis Balyan boʻlgan, 1861-1865-yillar orasida sulton Abdulaziz tomonidan qurdirilgan saroy. Ushbu saroy Sulton Abdulhamid II 1918-yilda vafotidan oldin uy qamogʻida boʻlgan oxirgi joy edi.
Tarix
Saroy joylashgan hudud tarixiy joy boʻlib, undan turar joy sifatida foydalanish Vizantiya imperiyasi davriga toʻgʻri keladi. Bu hududda Vizantiya davrida Stavroz (Xoch) bogʻlari deb atalgan bogʻ bor mavjud boʻlgan. Aytishlaricha, Vizantiya davrida bu hudud Konstantin II tomonidan oʻrnatilgan katta xoch tufayli Xoch (Stavroz) bogʻi deb nomlangan. Eremya Chelebi Kömürcüyan, bu hududda XVII asrda ham Vizantiya cherkovi va muqaddas buloq borligi haqida yozib qoldirgan.
Bu yerda Usmonlilar davriga oid birinchi bino Salim IIning qizi Gevher Sultonning saroyi edi. Sulton Murod IV xuddi shu hududda tugʻilgan. Keyin XVII asrda Ahmad I tomonidan Şevkabad qasri, Ahmad III davrida Ferahabad saroyi, Mahmud I esa onasi uchun Ferahfeza saroyini qurdirtirgan. Bu hudud sultonning shaxsiy bogʻi sifatida ham foydalanilgan. Mustafo III davrida bu yerdagi binolar buzilib, yerlar xalqqa sotilgan. Keyinchalik Mahmud II sotilgan yerlarni qaytarib olib, 1829-yilda bu yerda yogʻochdan saroy qurdirdi. 1851-yilda chiqqan yongʻin natijasida ushbu saroyning bir qismi yonib ketdi. Shundan soʻng, Abdulmajid I davrida, ushbu saroy yana bir marta yonib ketdi va boshqa foydalanilmadi. Keyinchalik 1861-1865-yillar oraligʻida yonib ketgan saroy oʻrniga hozirgi Beylerbeyi saroyi Abdulaziz I tomonidan qurdirilgan. Saroy meʼmori Sarkis Balyan va uning ukasi meʼmor Agop Balyandir.
Saroyning tuzulishi
thumb|right|Saroyning dengizdan koʻrinishi Beylerbeyi saroyi saroy majmuasi boʻlib, katta bogʻdagi asosiy saroy (yozgi saroy) bilan birga Marmar koʻshk,, Sariq koʻshk, Ahir koʻshk va ikkita kichik dengiz koʻshklaridan iborat.
Yozgi saroy
Asosiy saroy boʻlgan yozgi saroy uygʻonish, barokko va sharq-gʻarbiy uslublarni uygʻunlashtirgan holda qurilgan. Dengiz boʻyidagi qirgʻoqda qurilgan saroy toshli inshoot boʻlib, baland yertoʻla ustiga qurilgan va ikki qavatdan iborat. Saroy Haram (shimoliy qismi) va Mabeyn-i Humoyun (janubiy qismi) doiralaridan iborat boʻlib, unga uchta kirish joyi, oltita katta zal, 24 xona, 1 turk hammomi va 1 zamonaviy hammomni oʻz ichiga oladi. Saroy toʻrtburchak shaklga ega. Saroyning tomi barcha tomonlarni aylanib chiqadigan parapet bilan yashiringan. Saroyning tashqi koʻrinishi birinchi qavatni yuqori qavatdan ajratib turadigan qatʼiy belgilangan qolip bilan ajratilgan. Binoning derazalari toʻrtburchak shaklda boʻlib, ravoqlar bilan bezatilgan. Derazalar va devor burchaklari oʻrtasida bitta va ikkita ustunlar mavjud. Birinchi qavat butunlay marmar bilan qoplangan, ikkinchi qavati esa marmarga oʻxshash toshlar bilan qoplangan.
Géry
Géry Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Meuse departamenti Bar-le-Duc tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,9 km2. Dengiz sathidan 260 – 376 m balandlikda joylashgan.
Naci Tınaz
Ahmet Naji Tınaz (1882, Serfice, Usmonli imperiyasi - 1964-yil 25-noyabr), turk askari va siyosatchisi.
harbiy hayot
Harbiy akademiyani 1904-yil 19-aprelda leytenant unvoni bilan, 1907-yil 20-sentabrda Harbiy akademiyani shtab kapitan unvoni bilan tamomlagan.
Tripoli urushi, Bolqon urushi va Birinchi jahon urushida qatnashgan.
1921-yilning 10-yanvarida Turkiyaning mustaqillik urushiga qoʻshilish uchun Istanbulni tark etib, Ineboluga joʻnadi. 1921-yil 27-yanvarda G'arbiy front qo'mondonligi shtab boshlig'i etib tayinlandi. Inönü janglaridan soʻng 1921-yil 1-martda tuman hokimi lavozimiga koʻtarildi.
1921-yil 15-sentabr, 15-sentabr. Diviziya komandiri etib tayinlandi. 1922-yil 31-avgustda Miralay unvoniga koʻtarildi. 1924-yil 1-dekabr, 6-son Korpus qo'mondoni (1927-yil 10-fevralgacha ishonchnoma bilan) va qo'shimcha vazifa bilan Sivas gubernatori etib tayinlandi.
1926-yil 30-avgustda mirliva unvoni berilgan. 1927-yil 12-oktabrda Milliy Mudofaa vazirligi maslahatchisi, 1928-yil 19-yanvarda Milliy Mudofaa vazirligi maslahatchisi, 1929-yil 9-mayda Milliy Mudofaa Vazirligi maslahatchisi lavozimlariga tayinlandi.
1930-yil 30-avgustda unga ferik unvoni berilgan. 1930-yil 8-sentabr, 4-son. Korpus qo'mondoni 1935-yil 3-sentabrda Jandarmeriya Bosh qo'mondoni etib tayinlandi. 1938-yil 29-dekabrda oʻz xohishi bilan nafaqaga chiqdi.
Siyosiy hayot
V. (Tanlash bo'yicha), VI. va VII. Davr Bursa, VIII. Turkiya Oliy Millat Majlisining Anqara deputati etib saylandi. 1939-yil 18-yanvardan 1940-yil 5-aprelgacha Milliy mudofaa vaziri lavozimida ishlagan.
U uylangan va uch farzandi bor edi. 1964-yil 25-noyabrda vafot etdi. Anqaradagi Cebeci harbiy shahidlar qabristoniga dafn etilgan jasadi 1988-yil 30-avgust kuni Davlat qabristoniga koʻchirildi.
Yupqa plyonka
Yupqa plyonka 2,5 mkm dan kam boʻlgan plyonka qatlamidir. 2,5 mkm dan yuqori kondensatsiyalangan moddalar qatlamlari qalin plyonkalar yoki folga deb ataladi. Plyonkalar va qoplamalar odatda taglikka oʻstiriladi. Folga — qalinligi 2 dan 100 mikrongacha boʻlgan erkin kondensatsiyalangan plastmassa material qatlami.
Plyonka haqida
Plyonkalarni keng qamrovli oʻrganish nisbatan yaqinda amalga oshirila boshlandi, chunki plyonka qatlamining funksional xususiyatlariga oʻlcham kattalikning sezilarli taʼsiri tufayli ularni umumiy namunalar bilan solishtirganda oʻrganishda qiyinchiliklar yuzaga keldi. Koʻpgina hollarda, umumiy holatda sodir boʻladigan jarayonlarni yaxshi tasvirlaydigan nazariy modellar yupqa plyonkali materiallarni tavsiflash uchun yaroqsiz boʻlib qolganligi sababli, plyonkalarning tarkibi va tuzilishini tahlil qilishning qoʻshimcha zamonaviy usullariga, shuningdek uni amalga oshiradigan eksperimental usullarga ehtiyoj paydo boʻldi.
Hozirgi vaqtda „plyonka“ tushunchasining umumiy qabul qilingan taʼrifi mavjud emas, ammo quyidagi taʼrif buni toʻliq ochib beradi:
Plyonka — qalinligi sirt kuchlarining taʼsir qilish masofasiga mutanosib boʻlgan bogʻlangan kondensatsiyalangan moddalarning yupqa qatlami; geterogen „plyonka-taglik“ tizimining termodinamik jihatdan barqaror yoki metastabil qismidir.
Yupqa Plyonkalar tasnifi
Plyonkalarning toʻliq oʻrnatilgan tasnifi ham yoʻq, lekin qulaylik uchun ularni asosiy belgilarga koʻra tizimlashtirish mumkin: yupqa plyonkalarning agregatsiya holati, qalinligi, zona modeli va boshqalar umumlashtirilgan tasnifini 1-rasmda koʻrsatib oʻtilgan. Zamonaviy texnologiyada yupqa plyonkalardan foydalanishning amaliy maqsadlaridan kelib chiqqan holda, plyonkali qatlamlarni zonalar tuzilishi nuqtai nazaridan koʻrib chiqish qulay boʻlib, ularni dielektriklarga, yarim oʻtkazgichlarga va metallarga boʻlish mumkin, shu bilan birga ularni quyidagilar asosida olish mumkin: sof metallar, qattiq eritmalar va kimyoviy birikmalarning turli sinflari. thumb|1-rasm. Yupqa plyonkalar tasnifi
Tojikiston (Vaxsh tumani)
Tojikiston (Тоҷикистон)  — Tojikiston Respublikasining Vaxsh tumani, Kirov shahariga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 3 km, tuman markaziga 12 km.
Aholisi
Aholisi — 1532 kishi.
Cheng Yuelei
Cheng Yuelei (1987-yil 28-oktyabrda Pekinda tugʻilgan) — xitoylik futbolchi, hozirda Xitoy Superligasining „ Guangzhou City“ jamoasida oʻynaydi.
Klubdagi faoliyati
Cheng Yuelei futbolchilik faoliyatini 2001-yilda Sichuan Guanchengda ularning yoshlar jamoasiga qoʻshilganida boshlagan va oxir-oqibat 2005-yilda kattalar jamoasiga oʻtgan. U bir nechta asosiy jamoalar tarkibiga kiritilgan, ammo unga klubda oʻzini koʻrsatish imkoniyati berilmay, jamoa tarqalib ketgan. Shunday boʻlsa-da, Cheng keyingi mavsumda liga chempioni Dalian Shide jamosiga oʻtgan, ammo u asosiy jamoa tarkibidan chetlatilgan.Keyin u Pekin Guoanga oʻtgan va 2008-yilgi mavsum davomida Chjan Sipeng bilan ikkinchi tanlov darvozaboni lavozimi uchun kurashgan.
2009-yilgi mavsum boshida Cheng Shenzhen Rubiga oʻtgan va bir necha oʻyinlardan soʻng u 2009-yilning 4-aprelida „Shaanxi Chanba“ga qarshi oʻyinda 2:1 hisobida gʻalaba qozongan. Keyingi oʻyinda birinchi darvozabon sifatida tanlangan. Ikki mavsumdan soʻng, Cheng klubning asosiy aʼzosi boʻlib qolgan. 2011-yilgi mavsumda Cheng Chjan Hunvey jamoasigaoʻtgan. Cheng hali ham istiqbolli darvozabon hisoblanganligi sababli, u 2012-yilgi mavsum boshida besh yillik shartnoma asosida yaqinda koʻtarilgan Guanzhou R&amp;F jamoasiga qoʻshilgan.
Cheng 2012/2019-yilgi mavsumlarda Guanzhou R&Fning asosiy darvozaboni boʻlgan, lekin 2015-yilda Liu Dianzuo koʻproq oʻyin oʻtkazgan. 2019-yilgi mavsum oxiriga kelib Cheng Guanzhou R&F uchun 200 ta oʻyin oʻtkazgan .. Biroq, 2020-yilda u ligada bir daqiqa ham oʻynamagan, chunki U21 oʻyinchisi Xan Jiaki birinchi raqamli darvozabonga aylangan.
Xalqaro faoliyati
Cheng Xitoy terma jamoasiga 2011-yil 25-mart kuni Yangi Zelandiyaga qarshi oʻyinga chaqirilgan va u jarohatlangan darvozabon Zeng Chengning oʻrniga zahiradan maydonga tushib, debyut qilgan. Cheng 2011-yil 29-mart kuni Gondurasga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida 3:0 hisobida gʻalaba qozongan holda jamoadagi ilk asosiy tarkibdagi oʻyinini oʻtkazgan.
Davlat shakllari
Davlatning shakllari muayyan tarixiy sharoitlarga, jamiyatning ijtimoiy tuzumiga, jugʻrofiy, iqlim va boshqa sharoitlariga, aholining ijtimoiy tarkibiga, siyosiy kuchlar nisbatiga bogʻliq ravishda turli-tuman boʻlishi mumkin. Zero, „har bir davlat betakror ijtimoiy hodisadir. U har qaysi xalq tarixiy va maʼnaviy taraqqiyotining hosilasidir, uning oʻziga xos, oʻziga mos madaniyati rivojining natijasidir“. Davlat shakli haqidagi masala muhim nazariy va amaliy ahamiyatga ega. Davlat shakli tushunchasi davlat va huquq nazariyasi fanining predmeti sifatida, huquqshunoslikning eng muhim, sermazmun mavzularidan biri boʻlib, uning maʼnosini anglash va izohlashga jiddiy yondashuv talab etiladi. Ushbu fikrning tasdigʻi sifatida huquqshunos olim I. Ilin quyidagilarni taʼkidlaydi: "Davlat shakli — murakkab va gʻoyat mas’uliyatli masaladir, uni ehtiyotkorlik va mutlaqo xolis fikr bilan oʻrtaga qoʻyish zarur. Eng avvalo, davlat shakli xalqlar hayotiga daxlsiz boʻlgan „mavhum tushuncha“ ham, „siyosiy chizgi“ ham emas, balki hayot tarzi va xalq hokimiyatining jonli tashkil etilishidir". Xalq oʻz hayot tarzini tushunishi, aynan „shunday“ tashkil etilishini uddalashi; shu tuzum qonunlarini hurmat qilishi hamda shu tashkilotga ixtiyoriy hissasini qoʻshishi zarur. Boshqacha aytganda, aynan xalqning jonli huquqiy ongi davlat shaklini belgilab beradi, unga hayot, kuch baxshida etadi; binobarin, davlat shakli, eng avvalo, xalqning huquqiy ongi darajasiga, uning toʻplagan tarixiy-siyosiy tajribasiga, iroda kuchi va milliy xususiyatiga bogʻliqdir.
Davlat boshqaruv shakli
Davlat boshqaruv shakli davlat hokimiyati va boshqaruvi idoralarining shakllantirilishi va tashkil etilishi tartibi, ularning oʻzaro hamda aholi bilan aloqadorligidir. Bu tushuncha orqali mamlakatda kim hukmron va u hokimiyatni qanday boshqaradi, degan savollarga javob olinadi. Boshqaruv shakliga qarab davlatlarning monarxiya va respublika shakllari farqlanadi.
Davlat tuzilish shakli
Davlat tuzilishi shakli orqali davlatning hududiy tarkibi, markaziy va mahalliy hokimiyat idoralarining oʻzaro munosabati (nisbati) ifodalanadi. Davlatlar tuzilishi shakliga koʻra, oddiy (unitar) va murakkab (federativ, konfederativ) turlarga ajratiladi.
Umumiy yondashuvlar
Lekin shuni taʼkidlash joizki, bular hozircha davlat shaklini tushunishga boʻlgan umumiy yondashuv, ilk tanishuvdir. Uni batafsilroq tushunish uchun davlat shaklini tashkil etuvchi har uch jihatni diqqat bilan oʻrganish, ularning oʻzaro bogʻliqligi, oʻzaro taʼsirini kuzatish hamda nazariy, siyosiy-huquqiy tafakkur yuz yillar davomida davlatni oʻrganar ekan, davlat shaklining aynan shunday mazmunini nega alohida ajratib koʻrsatganligini tushunishga harakat qilish lozim. Davlat shaklini bunday tushunishning shunchaki tarkib topmaganligi va ayrim olimlarning hozir ham unga qoʻshilmasliklarini qayd etib oʻtish joiz. Uzoq vaqt davomida davlat shakli boshqaruv shakli va davlat tuzilishi shaklidan (biz keltirgan tarkibdan dastlabki ikkitasidan) iborat deb hisoblab kelingan. Keyinchalik unga siyosiy idora usuli qoʻshilgan. „Davlat shakli“ va „siyosiy idora usuli“ oʻrtasiga tenglik alomatini qoʻyuvchilar ham, bunga asos ham boʻlgan. Buni keyinroq „siyosiy (davlat) idora usuli“ tushunchasini batafsil koʻrib chiqish vaqtida mufassal izohlab oʻtamiz. Shunga qaramay, hozirgi kunda davlat hokimiyati tashkiloti uch qism — boshqaruv, davlat (maʼmuriysiyosiy) tuzilishi hamda davlat (siyosiy) idora usuli — birligidan tashkil topadi, degan fikr keng tarqalgan. Davlat shakli davlat hokimiyatining qanday prinsiplarga asosan tashkil etilganligini va hududiy jihatdan qay tartibda tuzilganligini umumiy, yaxlit tarzda ifodalaydi. Davlat shakli davlatning asosiy organlari (parlament, hukumat, davlat boshliqlari)ning faoliyat tartibi va ular oʻrtasidagi munosabatlar prinsiplarini, davlatning tarkibiy qismlari va ularning yuridik mavqelarini, shuningdek davlat hokimiyatini amalga oshirish metodlarini hamda fuqarolar bilan munosabatlaridagi toʻgʻridan-toʻgʻri va bilvosita aloqalarini tavsiflaydi.
Ochatepa
Ochatepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: VIII—XVII asrlar. Samarqand viloyatining Qoʻshrabot tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Shovana” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Idina Menzel
Idina Kim Menzel (qizlik familiyasi Mentzel; 30-may 1971-yilda tugʻilgan)   — amerikalik film aktrisasi, qoʻshiqchi va qoʻshiqnavis.
Havaskor kimyo
Havaskor kimyo yoki uy kimyosi shaxsiy hobbi sifatida kimyoga intilishdir. Havaskor kimyo odatda uyning shaxsiy hayotida mavjud boʻlgan har qanday kimyoviy moddalar bilan amalga oshiriladi. Nazorat ostidagi dorilarni noqonuniy ishlab chiqarishni oʻz ichiga olgan yashirin kimyo bilan aralashtirmaslik kerak. Taniqli havaskor kimyogarlar orasida Oliver Saks va Ser Edvard Elgar bor.
Kelib chiqishi
Havaskor kimyo oʻzining dastlabki tarixini umuman kimyo tarixi bilan oʻrtoqlashadi. Robert Boyl va Antuan Lavuazye kabi zamonaviy kimyoning kashshoflari oʻzlarining daromad manbalaridan mustaqil ravishda tadqiqot olib borgan janob olimlar edilar. Faqat sanoat davrining kelishi va universitetlarning tadqiqot institutlari sifatida yuksalishi bilan havaskorlar va professionallar oʻrtasida sezilarli farq paydo boʻldi. Shunga qaramay, havaskor taraqqiyot XX asrgacha davom etdi. Misol uchun, 1886-yilda Charlz Martin Xoll oʻz uyi orqasidagi oʻtinxonada ishlaganda alyuminiyni oksididan ajratib olish uchun Hall-Héroult jarayonini ixtiro qildi. Havaskor kimyo tarixi umuman kimyo tarixi bilan yaxshi bogʻliq. Kimyo tarixi qadimgi tarixdan hozirgi kungacha boʻlgan vaqt oraligʻini ifodalaydi. Miloddan avvalgi 1000-yilga kelib, tsivilizatsiyalar oxir-oqibat kimyoning turli sohalariga asos boʻladigan texnologiyalardan foydalanganlar. Bu jarayonlarga rudalardan metall olish, kulolchilik va sir yasash, pivo va vino achitish, oʻsimliklardan dori-darmon va parfyumeriya uchun kimyoviy moddalar ajratib olish, yogʻni sovunga aylantirish, shisha tayyorlash, bronza kabi qotishmalar tayyorlash kiradi.
Kimyo amaliy mashgʻuloti
20-asrning koʻp qismida havaskorlar kimyosi gʻayrioddiy sevimli mashgʻulot boʻlib, yuqori sifatli kimyo toʻplamlarini osongina olish mumkin edi va laboratoriya etkazib beruvchilari havaskorlarga erkin sotildi. Misol uchun, Linus Pauling oʻn bir yoshida kaliy siyanidini sotib olishda qiyinchilik tugʻdirmadi. Koʻpgina akademiklar, tadqiqotchilardan tortib universitet professorlarigacha va hatto Nobel mukofoti laureatlari, ularning fanlarga boʻlgan qiziqishlarining hech boʻlmaganda bir qismi yoshligida kimyo toʻplamlari va uy laboratoriyalarida kuzatilishi mumkinligini tan olishadi. Bularga Doroti Xodgkin, Robert F. Körl , Jorj A. Olah , Rudolf A. Markus , Lui J. Ignarro , Richard Shrok , Rojer Y. Tsien kiradi., Uilyam D. Fillips , Stiven Vaynberg , Piter Litsenziyasi va boshqalar. Biroq, terrorizm, giyohvand moddalar va xavfsizlik bilan bogʻliq tashvishlar ortib borayotganligi sababli, etkazib beruvchilar havaskorlarga sotishni tobora koʻproq istamay qoʻyishdi va kimyo toʻplamlari doimiy ravishda pasayib bordi. Ushbu tendentsiya asta-sekin davom etdi va dunyoning koʻp joylarida havaskorlar koʻpchilik reagentlardan foydalana olmadi.
Uydagi kimyo laboratoriyalari COVID-19 pandemiyasi davrida talabalarni masofadan turib oʻqitish usuli sifatida oʻrganildi, ayniqsa butun dunyo boʻylab koʻplab mahalliy va shtat darajadagi hukumatlar virus tarqalishini oldini olish uchun blokirovkalar yoki boshqa turdagi cheklovlarni joriy qilgani uchun.
Cheklovlari
Koʻpgina yurisdiktsiyalarda sevimli mashgʻulot qonuniy boʻlsa-da, havaskor kimyogarlar va huquqni muhofaza qilish idoralari oʻrtasidagi munosabatlar koʻpincha toʻla boʻladi. Xobbilar koʻpincha giyohvand moddalar va terrorizmga qarshi kurashga qaratilgan qonunlardan taʼsirlanadi. Bundan tashqari, koʻplab kimyoviy taʼminot uylari havaskorlarga sotishdan bosh tortadilar, baʼzida bunday siyosatlar ochiq aytiladi. Ushbu boʻlimda koʻrib chiqilgan qoidalar professional va akademik laboratoriyalarga (masalan, biznes va universitetlar), xususiy shaxslarga yoki ikkalasiga taʼsir qilishi mumkin boʻlsa ham, havaskor kimyogarlarga avvalgilariga murojaat qilinganlar taʼsir koʻrsatadi, chunki ular odatda kimyogarlarning xatti-harakatlarini tushuntiruvchi maslahatlarni oʻz ichiga oladi. bu kimyoviy etkazib beruvchilar. Oʻrta oʻlchamdagi etkazib beruvchilar va koʻp millatli kompaniyalarda oʻz kompaniyalarida kimyoviy moddalarga oid yangi qoidalarni vaqti-vaqti bilan tekshirish va amalga oshirish vazifasi yuklangan, baʼzan Muvofiqlik yoki tartibga solish ishlari deb ataladigan butun boʻlimlar mavjud.
Kanada
Kanadada nitrat kislota va vodorod periks kabi asosiy laboratoriya reagentlarining keng assortimenti „portlovchi moddalarning prekursorlari“ sifatida cheklangan. Kanadada baʼzi kimyoviy moddalarni sotishni cheklovchi asosiy huquqiy matnlardan ikkitasi Portlovchi moddalar toʻgʻrisidagi qonun va Portlovchi moddalar toʻgʻrisidagi nizom, 2013-yil (SOR/2013-211). Ikkinchisining 20-qismi oʻnta portlovchi moddaning prekursorlarini, yaʼni qattiq shakldagi ammoniy selitrani va azot konsentratsiyasi 28 %, vodorod periks 30 % konsentratsiyali, nitrometan, kaliy xlorat, kaliyni sotish, sotib olish va saqlashni cheklaydi. perxlorat, qattiq natriy xlorat, nitrat kislota 75 % kons, kaliy nitrat, kaliy nitrat va natriy nitrat aralashmalari va qattiq natriy nitrat. 2021-yilda Canada Gazette Portlovchi moddalar qoidalariga 2013-yil tuzatish kiritish taklifini eʼlon qildi, unda prekursorlarni uch darajaga tasniflash va prekursorlarga kaltsiy ammoniy selitrasi, geksametilentetramin, alyuminiy kukuni va aseton qoʻshilishi nazarda tutilgan roʻyxati.
2008-yil oxirida Saskachevanlik 18 yoshli kollej talabasi Lyuis Keysi oilasining garajida kichik kimyo laboratoriyasiga egalik qilgani uchun hibsga olindi. Reyddan soʻng, politsiya dastlab bu meth laboratoriyasi ekanligini daʼvo qildi, biroq bir necha kundan keyin giyohvand moddalar uchun ayblovni qaytarib oldi. Toj 13-oktabrda unga nisbatan qoʻyilgan jinoiy ayblovlarni qaytarib oldi.
Evropa Ittifoqida reagent cheklovlari bilan bogʻliq qoidalar bir nechta turli xil toʻplamlarda tasniflanishi mumkin: ikki tomonlama foydalanish uchun moʻljallangan tovarlar, CWC 1, 2 va 3 -jadvallaridagi moddalar, Umumiy harbiy roʻyxatdagi moddalar, xavfli kimyoviy moddalar (oldindan xabardor qilingan rozilik bilan belgilanganidek). Nizom qiynoqlarga qarshi tartibga solinadigan kimyoviy moddalar, sanktsiyalar va embargolar tufayli ushbu mamlakatlarga eksport qilinishi mumkin boʻlmagan kimyoviy moddalar, portlovchi moddalarning prekursorlari va giyohvand moddalarning prekursorlari. Ushbu qoidalar bir yoki bir nechta turdagi „agentlar“ (masalan, ishlab chiqaruvchilar, sotuvchilar, distribyutorlar va boshqalar), oxirgi foydalanuvchilarga yoki ikkalasiga taʼsir qiluvchi qoidalarni oʻz ichiga olishi mumkin. Reagent ishlab chiqaruvchilari odatda ushbu jadvallarda sanab oʻtilgan kimyoviy moddalarni sotishni qabul qilish va qayta ishlashdan oldin mijozlardan oxirgi foydalanuvchi deklaratsiyasini imzolashni talab qiladilar.
Portlovchi moddalarning prekursorlari mavzusida (Yevropa Ittifoqi) № 98/2013 Nizom Yevropa Ittifoqining barcha mamlakatlarida bir nechta moddalarni sotish, egalik qilish va ulardan foydalanishni uygʻunlashtirish qoidalarini kiritdi. Unga koʻra, har bir aʼzo davlat milliy aloqa nuqtasini belgilashi kerak, unga xoʻjalik yurituvchi sub’ektlar shubhali operatsiyalar, oʻgʻirliklar va rejali moddalar bilan bogʻliq muhim miqdorlarning yoʻqolishi haqida xabar berishi kerak.
Bir nechta kimyoviy moddalar, ayniqsa erituvchilar, muayyan maqsadlarda soliqqa tortiladi. Bunday misollardan biri alkogolli ichimliklarda ishlatilishi mumkin boʻlgan etanoldir. Birinchisini bekor qilgan 92/81/EEC Kengash Direktivasi va Kengash Direktivasi 2003/96/EC yonilgʻi sifatida ishlatilishi mumkin boʻlgan bir nechta uglevodorodlarga soliq soladi.
Germaniya
Ushbu mamlakatdagi xavfli kimyoviy moddalarga oid qoidalarga Portlovchi moddalar toʻgʻrisidagi qonun (Sprengstoffgesetz) va Kimyoviy moddalar toʻgʻrisidagi qonunning bir qismi boʻlgan Xavfli moddalar toʻgʻrisidagi qonun (Gefahrstoffverordnung, GefStoffV nomi bilan qisqartirilgan) kiradi (Chemikaliengesetz, ChemG deb qisqartirilgan).
Nemis havaskor kimyogarlari noqonuniy kimyoviy moddalarga ega boʻlmaganiga qaramay, politsiya tomonidan reyd qilindi.
Ispaniya
Ispaniya Xavfsizlik Davlat Kotibiyatining 2013-yil 20-noyabrdagi rezolyutsiyasiga koʻra, ushbu mamlakat uchun Milliy aloqa nuqtasi Terrorizm va uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boʻyicha razvedka markazi (CITCO) hisoblanadi. Yevropa Ittifoqi qoidalariga qoʻshimcha ravishda, portlovchi moddalar prekursorlari 8/2017-sonli Qonunda portlovchi moddalar prekursorlari toʻgʻrisida koʻrib chiqilgan. Boshqa tomondan, giyohvand moddalar prekursorlari 15-iyundagi 4/2009-sonli „Dori prekursorlarini nazorat qilish toʻgʻrisida“ gi Qonun va 24-fevraldagi 129/2017-sonli Qirollik farmoni bilan koʻrib chiqiladi, unga koʻra Dori vositalari prekursorlarini nazorat qilish nizomi tasdiqlanadi. Bundan tashqari, kimyoviy moddalar, shu jumladan reagentlar, yonuvchan erituvchilar va gaz ballonlarini saqlash 23-iyundagi 656/2017-sonli Qirollik qarori bilan tartibga solinadi.
Umuman olganda, xavfli chiqindilarni boshqarish mavzusi 2011-yil 28-iyuldagi 22/2011-sonli „Chiqindilar va ifloslangan tuproqlar toʻgʻrisida“gi Qonunda muhokama qilingan, u bekor qilingan va 8-apreldagi 7/2022-sonli qonun bilan almashtirilgan. Chiqindilarni tashish ham qirolning 2-iyundagi 553/2020-sonli farmoni bilan tartibga solinadi. „Chiqindilarni ishlab chiqaruvchilar“ yoki „chiqindilarni boshqarish ob’ektlari“ taʼrifiga javob beradigan biznes Atrof-muhit identifikatsiya raqamini (Número de identificación medioambiental, NIMA) olishi kerak. Ushbu raqamlar korxona joylashgan avtonom hamjamiyat hukumati tomonidan beriladi.
Maxsus soliqlarga oid bir qancha Yevropa Ittifoqi qoidalari Ispaniyaning 38/1992-yil 28-dekabrdagi „Maxsus soliqlar toʻgʻrisida“gi qonuniga koʻchirildi. Keyinchalik u 7-iyuldagi 1165/1995-sonli Qirollik farmoni bilan uzaytirildi, unga koʻra Maxsus soliqlar toʻgʻrisidagi nizom tasdiqlandi. Ikkinchisining 79-moddasiga koʻra, etanol spirtli ichimliklarda qoʻllanilishi mumkinligi sababli maxsus soliqqa tortilishi mumkin boʻlsa-da, uni ilmiy tadqiqotlarda qoʻllash ozod qilinishi mumkin. Ushbu imtiyoz 572-model shaklini toʻldirib, soliq agentligidan qaytarib olishni soʻrash imkonini beruvchi Faoliyat va Tashkilot Kodeksini olishni talab qiladi. Ushbu kod 13 ta belgidan iborat boʻlib, birinchi ikkitasi „ES“, keyin uchta nol, mahalliy boshqaruv idorasini aniqlaydigan ikkita belgi, faoliyat uchun yana ikkita belgi, uchta belgidan iborat ketma-ket yozuv raqami va nihoyat nazorat xati. Shuningdek, uglevodorodlar yoqilgʻi sifatida foydalanilmagan taqdirda, maxsus soligʻi boʻyicha toʻlovni qaytarishni talab qilish mumkin, xuddi shu Qirol qarorining 109-moddasiga muvofiq (1165/1995, 7-iyul).
Norvegiya
2018-yil sentabr oyida 29 yoshli shifokor va havaskor kimyogar va uning qiz doʻsti Nord- Jarendagi uyida mahalliy dorixonadan 35 % vodorod periks borligi haqida soʻraganidan ikki kun oʻtib hibsga olindi. U lager paytida baxtsiz hodisaga uchraganini va oʻzi tikkan jarohatini tushuntirdi. Shifokor boʻlib, oʻzining jarrohlik asboblariga olovni sterilizatsiya qilish taʼsirini koʻrib, u yaralarni dezinfeksiya qilish uchun ham ishlatilishi mumkin boʻlgan yumshoqroq muqobilni qidirdi. Biroq, uning soʻrovi KRIPOSga ogohlantirish yuborilishiga sabab boʻldi, bu esa uyga bir necha politsiyachini yubordi. Bu zobitlar, oʻz navbatida, uning laboratoriyasidan kimyoviy moddalarni topib, uni hibsga olishadi.
Yonuvchan kimyoviy moddalar, gaz ballonlari va portlovchi moddalarni tartibga soluvchi ushbu mamlakatdagi qonunlardan biri yongʻin va portlashdan himoya qilish toʻgʻrisidagi qonundir.