cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Panik, Armaniston
Panik  — Armanistonning Shirak viloyati Artik tumanidagi qishloq.
Tencin
Tencin Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Isère departamenti Grenoble tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1115 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 164,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,8 km2. Dengiz sathidan 229 – 1116 m balandlikda joylashgan.
Gulistan
Gulistan (Гүлстан) — Qirgʻiziston Respublikasi Jalolobod viloyati Suzoq tumaniga qarasli qishloq. Tosh-Buloq ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 4 925 kishi.
Winnemark
thumb|left|Karlsburg Winnemark Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Rendsburg-Eckernförde tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 9,58 km2. 532 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Winnemarkning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Kolraush qonuni
Kolraush qonuni - ionlar harakatining bir-biriga bogʻliq emaslik yoki elektrolitlar eritmasi elektr oʻtkazuvchanligining cheksiz suyultirilgandagi additivlik qonuni. 1879-yilda nemis fizigi F. Kolraush tomonidan tajriba natijalari asosida tasdiqlangan. Kolraush qonuniga muvofiq cheksiz suyultirilgan elektrolitlar eritmasining ekvivalent (molyar) elektr oʻtkazuvchanligi (XJ kationlar va anionlar harakatchanligi tufayli sodir boʻladigan elektr oʻtkazuvchanliklar (Xk va A.a) yigʻindisidan iborat, yaʼni: X^=Xk+Xa tegishli ionning cheksiz suyultirilgandagi elektr oʻtkazuvchanligi boʻlib, eritmadagi kationlar va anionlar harakatchanligining (/k va /d) yigʻindisiga mos keladi (Xj=lA+lK). Kolraush qonuni fa-qat oʻta suyultirilgan eritmalarga xosdir. Yaʼni elektrolitlar eritmasi maʼlum darajada suyultirilgandan soʻng undagi ionlar bir-biridan shu darajada uzoqlashadiki, ular bir-biriga toʻsqinlik qilmay harakatlana oladi. Eritmaning konsentratsiyasi ortishi bilan ionlararo tortish kuchayadi, ionlarning solvatlanish darajasi oʻzgaradi, elektrolitning ionlash darajasi ham oʻzgaradi. Natijada ionlarning harakatchanligi susayadi, binobarin ekvivalent elektr oʻtkazuvchanlik pasayadi.
Fotodiod
Fotodiod (foto... va ...diod) - optik nurlanish taʼsirida bir tomonlama fotooʻtkazuvchanlik xossasiga ega boʻlgan yarimoʻtkazgichli diod; fotoelektronika vositasi.F. elektronkovak (r—p) oʻtishli yarimutkazgichli kristalldan iborat. Unda ikkita metall chiqish (biri r, ikkinchisi p sohadan) boʻlib, metall yoki plastmassali himoya korpusiga oʻrnatilgan. r—p oʻtishli F.da yorugʻlik elektronkovak oʻtishga darcha orkali tushadi. Bunda qoʻshimcha elektron va kovaklar soni hosil boʻladi. F. ikki ish rejimida ishlaydi: fotodiod rejimida F. tashki zanjirida r—p oʻtishdan hosil boʻladigan oʻzgarmas tok mavjud, ventil rejimida bunday tok boʻlmaydi. F.ning integral sezgirligi — 20 mkA/lm, inersionligi <10 ne. F. fotodiod rejimida fotorezistorpek F. zanjirdagi elektr tokini boshkarishda, ventil rejimida esa fotoelementga oʻxshash foto elektr yurituvchi kuch generatori sifatida, tasvirlarni uzatishda nurlanish detektori sifatida, optik axborotlarni qabul qilish, oʻlchash texnikasi va boshqa da qoʻllaniladi.
Kolrabi
Kolrabi, Kolrabi karami (Brassica gongyloides L.) — ikki yillik sabzavot ekini, karamning bir turi. Birinchi yili poyameva beradi; ikkinchi yili esa gul novdalar chiqarib, gul va urugʻ hosil qiladi. 2 ta kenja turi: osiyo kenja turi (ssp.asiatica Lizg.) va gʻarbiy yevropa kenja turi (ssp.occidentali — europaea Lizg.) bor. Ildiz tizimi kuchli rivojlangan. Poya — meva shakllanishida 7—8 chinbarg chiqaradi. Tubbargi kichkina. Bargi bandli, uchburchak yoki tuxumsimon. Diametri 10—15 sm yoʻgonlashgan, shakli sholgʻomni eslatadigan poya mevasi bilan qolgan barcha karamlardan ajralib turadi. Rangi och-koʻkimtir, binafsha yoki qizgʻish. Tuproq quruq, namlik kam boʻlsa poyamevasi mayda, dagʻal boʻladi. Ekin juda ertapishar, nihollar paydo boʻlganidan keyin 65—80 kundan soʻng hosil yigʻishtiriladi. Kechpishar navlarining oʻsuv davri 120—150 kun. Ertapishar navlarining hosildorligi 120—240 s/ga, kechpisharlariniki 500—600 s/ga. Oʻzbekistonda Oq Vena 1350 ertagi navi ekiladi. K.ning ekish muddati va parvarishlash texnologiyasi oddiy karamnikiga oʻxshash.
NGC 1875
NGC 1875 Orion yulduz turkumidagi E-S0 tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Albert Marth 1863-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Hardt (Schwarzwald)
Hardt  Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Rottweil tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 10,17 km2. 2547 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Hardtning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Sankt Martin-Karlsbach
Sankt Martin-Karlsbach Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shaharchadir. Melk (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 24.94 km2. 1681 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Antilla
Antilla Kubada joylashgan shaharcha
Yana qarang
<templatestyles src="Dmbox/styles.css" />
Fountain Lake (Arkansas)
Fountain Lake AQShning Arkansas shtatida joylashgan shahardir. Garland okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
503 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 54,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,2 km2. Shundan 9,2 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 180 m balandlikda joylashgan.
Champvallon
Champvallon Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Auxerre tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
485 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 71,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,8 km2.
Taylorville
Taylorville AQShning Illinois shtatida joylashgan shahardir. Christian County okrugi tarkibiga kiradi.
.sh
Havolalar
Toppdomän
Taylorville
Aholisi
11194 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 26 km2. Shundan 20,9 km2 quruqlik, 5,1 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 183 m balandlikda joylashgan.
Lakin
Ləkin (shuningdek, Lyakin) — Ozarbayjonning Jalilabad tumanidagi qishloq va munitsipalitet. 1,536 kishi istiqomat qiladi.
Ginevet, Ararat
Ginevet  — Armanistonning Ararat viloyati Veri tumanidagi qishloq.
Hikoya
Hikoya yoki hikoyalar murojaat qilishi mumkin:
Sant Quirze de Besora
Sant Quirze de Besora Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Barselona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 8,1 km2. Aholisi — 2240 kishi (2010).
Michelangelo
Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni (6-mart, 1475 – 18-fevral, 1564) — italiyalik haykaltarosh, rassom, arxitektor, shoir. Renessans davrining buyuk namoyondalaridan biri.
Mikelanjelo Buonarroti (Michelangelo Buonarroti) (toʻliq nomi Mikelanolo di Lodoviko Lionardo di Buonarroto Simoni; 1475.6.3, hozirgi Kapreze—Mikelanjelo, Toskana — 1564. 18.2, Rim) — italyan haykaltaroshi, rassomi, meʼmori va shoir; Uygʻonish davrining buyuk arboblaridan. Rassom M. Girlandayo (1488—96) va haykaltarosh Bertoldo di Jovanni (1489— 90)dan taʼlim olgan. Jotto, Donatello, Mazachcho kabilarning asarlari va qad. haykaltaroshlikni oʻrganishi M. ning ijodiy kamolotiga muhim taʼsir koʻrsatgan. M.ning dastlabki asarlaridayoq uning ijodiga xos asosiy xususiyatlar — mahobatlilik, obrazlar shaklining qudrati va dramatizmi, inson goʻzalligiga ehtirom koʻzga tashlanadi: "Zinapoya oldida turgan Madonna" va "Kentavrlar" relyeflari (ikkalasi ham marmar, taxminan 1490—92). "Vakx" haykali (1496—97, Rim), "Isoga motam" haykallar guruhi (1498— 1501, Rimdagi Avliyo Pyotr ibodatxonasi)da anʼanaviy gotika tasviriga yangi insonparvarlik mazmunini sin-gdirgan. 1501-yilda Florensiyaga qaytgan M. respublika fuqarolarining jasoratini ifodalovchi "David" haykali (1501—04), "Madonna" (1503), "Muqaddas oila" ("Madonna Doni", 1503—05) kartinalarini yaratdi. M. 1505-yildan Rim Papasining iltimosiga koʻra, qabr yodgorligi yaratish ustida ishladi, shular jumlasidan: buyuk joʻshqinlik va irodaga ega boʻlgan titan "Moisey" (1515—16, Rimdagi cherkovda) yodgorlikning markaziy boʻlagiga aylangan; "Isyonkor qul" va "Oʻlayotgan qul" (1513—16, Luvr) asarlarida kuchqudratga toʻliq kishanlarni uzayotgan va zanjirdagi oʻlimiga rozi boʻlgan ikki navqiron qarama-qarshi qoʻyiladi. M. yaratgan asarlaridagi obrazlar yorqinligi bilan qimmatlidir.
1520-yildan M.ning qarashlari fojiali tus ola boshladi. 1534-yilda Rimga butunlay koʻchib oʻtadi. Ijodidagi bu ohanglar Florensiyadagi San-Lorense cherkovida Lorenso va Juliano Medichi qabrlariga ishlagan yodgorliklarida oʻz ifodasini topdi (1520—34). Vafot etgan gersoglar qiyofasida portret xususiyatlari yoʻq, ular faol va samarali hayotni tarannum etuvchi obrazlardir, ularning oyoq tomonlarida tez oqib oʻtayotgan vaqt (kun)ni ifodalovchi 4 ta haykal 2 juft holatida oʻrnatilgan.
Rimdagi Sikst kapellasida "Dahshatli sud" freskasini yaratdi. Umrining oxirigacha oʻzining qabriga oʻrnatiladigan yodgorlik — "Isoga motam" haykallar guruhi ustida ishladi (1555—64), uning loyihasini shogirdlari nihoyasiga yetkazgan.
M. umri ning oxirgi yillarida sheʼriyat va meʼmorlik bilan shugʻullandi. 1546-yildan Rimdagi Avliyo Pyotr So-bori, Kapitoliy maydoni ansambli meʼmorligi ustida ishladi, oʻlimidan soʻng uning loyihasi asosida qurib bitkazilgan. "Sheʼrlar" kitobi vafotidan soʻng dastlab 1623-yilda nashr qilingan. M. gʻoyalari insonparvarlik, xalqchillik, realizmning keyingi rivojiga xizmat qildi. M. ijodi manyerizm taraqqiyotini taʼminlovchi omil boʻldi, ulardan farqli oʻlaroq, M. asarlarida insonga muhabbat va uning ulugʻvorligi hamda goʻzalligiga ishonchni saqlab qola oldi va ifoda eta oldi.
Saint-Nicolas-de-Bourgueil
Saint-Nicolas-de-Bourgueil Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Indre-et-Loire departamenti Chinon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1194 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 32,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 36,8 km2.
Muhammad al-Xorazmiy (Zaynu-l-mashoyix Abul Fazl)
Muhammad ibn Abul Qosim al-Xorazmiy al-Baqqoliy, al-Hanafiy (hijriy 533-yil (milodiy 1139-yil)da vafot etgan) — mufassir, adib, nahvshunos va tilshunos olim boʻlgan. Laqabi — „Odamiy“. Arab tili va eʼrob boʻyicha saboqni az-Zamaxshariydan olgan, ustozidan keyin uning oʻrnini egallagan. Undan va boshqalardan hadis tinglagan.
Fotodavriylik
Fotodavriylik —oʻsimliklar va hayvonlarda kechakunduzning yorugʻ (kun uzunligi) va qorongʻi (tun uzunligi) davrlari nisbatlariga, ularning uzunqisqaligiga javob reaksiyasi; oʻsimliklarning oʻsishi va rivojlanishi jarayonlari oʻzgarishlarida namoyon boʻladi. F. ekologik omil sifatida turning yashash imkoniyatini belgilaydi. Ontogenezning tashqi sharoitlardagi mavsumiy oʻzgarishlariga moslashishi bilan bogʻliq holda evolyutsiya jarayonida vujudga kelgan. Kun uzunligi oʻsimliklarda yilning davri(mavsum) koʻrsatkichi va gullashga oʻtish yoki noqulay mavsumga tayyorgarlik uchun tashki signal boʻlib xizmat qiladi. Oʻsimlikning fotodavrga reaksiyasini barglardagi maxsus pigment — fotoxrom (F730) nazorat qiladi. F. oʻsimliklarning gullash jarayonida yorqin koʻrinadi. Yorugʻlik va qorongʻulikdan taʼsirlanish tarzida oʻsimlik bargida gullashga ragʻbat beradigan gormonlar kompleksi xreil boʻladi. Gullashni uygʻotadigan, yaʼni fotodavr boʻyicha oʻsimliklar uzun kun oʻsimliklari (boshokli galla ekinlari), qisqa kun oʻsimliklari (gʻoʻza, sholi, tariq, nasha, soya va boshqalar) hamda betaraf (neytral) oʻsimliklar (marjumak, noʻxat va boshqalar)ga boʻlinadi. Uzun kun oʻsimliklari, asosan, moʻʼtadil va qutb atrofi kengliklarida, qisqa kunliklari — subtropiklarga yaqin kengliklarda tarqalgan. F. oʻsimlikdagi boshqa morfologik (tuganaklar, piyozlar, ildizmevalar, poyalar paydo boʻlishi) va fiziologik (oʻsish jadalligi va shakli va tinim davri, xazonrezgilikning boshlanishi va boshqalar) jarayonlarga ham jiddiy taʼsir koʻrsatadi. Oʻsimlik turlari u yoki bu fotodavriy guruhlarga mansubligi boʻyicha, navlar va liniyalar esa F. reaksiyasining yuzaga chiqishi darajasi boʻyicha farklanadi. Bu hol navlarni rnlashtirishda, shuningdek, yorugʻlikda oʻstirish va oʻsimliklarni himoyalangan yerlarda oʻstirishda hisobga olinadi. Hayvonlarda F. kuyikish davri muddatlari, kuzgi va bahorgi tullash, kishki uyquga ketish, tuxum qoʻyish va boshqalarga taʼsir koʻrsatadi, genetik jihatdan biologik ritmlar bilan bogʻliq. F. reaksiyasidan foydalanib qishloq xoʻjaligi hayvonlari rivojlanishini boshqarish mumkin (mas, parrandachilikda kuzqish mavsumida kun uzunligini sunʼiy uzaytirib tuxum qoʻyish davrini choʻzish mumkin).
Adabiyot
Abdukarim Zikiryoyev.
.si
.si — Sloveniya uchun yuqori darajali milliy domendir.
Gurjinder Kumar
Gurjinder Kumar (talaffuzi: Gurjinder Kumar) (ਗੁਰਜਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ: ਗੁਰਜਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ, 1990-yil 10-oktyabrda tugʻilgan), hind professional futbolchisi. Kumar Hindiston Superligasida NorthEast United jamoasida himoyachisi sifatida oʻynaydi.
Klub faoliyati
Panjobning Navanshahr shahridan boʻlgan Gurjinder futbolchi oilasida tugʻilgan. 10 yoshida katta akasi vafot etgach, Gurjinder Kumar futbolga jiddiy qaray boshladi va Chandigarh futbol akademiyasiga qoʻshildi. U yerda yetti yil oʻtkazgandan soʻng, Kumar mashhur Tata Futbol Akademiyasiga koʻchib oʻtdi va u yerda akademiyaning katta jamoasiga qoʻshildi.
Pune
2010-yilda Gurjinder oʻzining birinchi professional shartnomasini I-ligasining Pune jamoasi bilan imzoladi. Gurjinder Kumar oʻzining birinchi professional golini klubdagi birinchi mavsumida 2011-yil 26-fevralda Viva Kerala jamoasi darvozasiga kiritdi: oʻzining 11-daqiqada kiritgan goli bilan Gurjinder Kumar Pune jamoasini 2:0 hisobida oldinga olib chiqdi. Pune jamoasi 4:0 hisobida oldinga chiqib olishga muvaffaq boʻldi, ammo raqiblar keyin toʻrtta gol urib, oʻyinda 4:4 hisobida durang oʻynadi. 2010—2011-yilgi mavsumdan soʻng Gurjinder Kumar klubning yillik taqdirlash marosimida Punening 23 yoshgacha boʻlgan eng yaxshi futbolchisi deb topildi. Gurjinder 2011-yil 7-oktyabrda oʻsha paytdagi Premer-liga vakili „ Blackburn Rovers“ jamoasiga qarshi oʻynagan, boshqacha aytganda, „Blackburn“ 3:0 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda ishtirok etgan. Gurjinder Kumar keyingi mavsumda yana Viva Kerala jamoasiga qarshi oʻyinda oʻzining ikkinchi golini urdi. Pune jamoasi oʻyinda 3:1 hisobida gʻalaba qozondi. Keyin Kumar faoliyatidagi uchinchi golini va oʻsha mavsumdagi ikkinchi golini atigi bir oydan soʻng 2011-yil 21-dekabr kuni Churchill Brother jamoasiga qarshi oʻyinda urdi, bu golda uning 84-daqiqadagi zarbasi Punega oʻyinni 2:0 hisobida gʻalaba qozonishga yordam berdi. Uning faoliyatidagi toʻrtinchi va mavsumdagi soʻnggi goli 2012-yilning 18-yanvarida Mumbay jamoasiga qarshi oʻyinda urgan va oʻyinning 90-daqiqasida „Puna“ning 3:0 hisobidagi gʻalabasini taminlovchi gol bilan oʻyinni yakunladi. Keyin 2011—2012-yilgi mavsumdan soʻng, "Chirag Yunayted Kerala "jamoasiga qarshi oʻyinda urgan gol uchun „Yilning eng yaxshi goli“ mukofotiga sazovor boʻldi. Gurjinder Kumar 2012—2013-yilgi mavsumda Ashok Piramal guruhining „Yilning eng yaxshi yosh oʻyinchisi“ mukofotini ham qoʻlga kiritdi.
Gurjinder 2013—2014-yilgi mavsumgacha 2013-yilning 11-dekabrida Rangdajied Yunayted jamoasi darvozasiga gol urganidan keyin boshqa gol ura olmadi. Bu goli bilan Gurjinder Kumar Pune jamoasini oʻyinda 2:0 hisobida oldinga olib chiqdi, lekin yakuniy natijada Pune jamoasi 3:2 hisobida magʻlub boʻldi.
Salgaocar
Gurjinder Kumar 2014—2015-yilgi I-ligasi uchun Salgaocar jamoasi bilan shartnoma imzoladi va 2014—2015-yilgi mavsum Hindiston Federatsiya kubogida debyut qildi va guruh bosqichida 3 ta gol urdi.
FC Pune City
2015-yil iyul oyida Kumar 2015-yilgi Hindiston Superligasiga „FC Pune City“ jamoasida oʻynash uchun chaqirildi.
NorthEast United
2020-yilda Kumar NorthEast United jamoasi bilan oʻzaro 2 yillik shartnomaga imzo chekdi.
Xalqaro maydonda
2011-yil iyun oyida Kumar 2012-yilgi Olimpiada oʻyinlari saralash bosqichida Qatar U23 terma jamoasiga qarshi 23 yoshgacha boʻlganlar darajasida Hindiston terma jamoasida oʻzining ilk debyutini oʻtkazdi. 2012-yilning 1-fevralida Kumar 2012-yilgi OFK chaqiruv kubogiga tayyorgarlik koʻrish uchun Hindiston terma jamoasiga chaqirildi. 2012-yil 27-fevral kuni Ozarbayjon terma jamoasiga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida Hindiston milliy terma jamoasi safida debyut qildi va Hindiston 0:3 hisobida magʻlub boʻlganida toʻliq 90 daqiqa oʻynadi.
Izohlar
<references group="lower-alpha"/>
Theys
Theys Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Isère departamenti Grenoble tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1811 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 50,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 35,7 km2. Dengiz sathidan 320 – 2124 m balandlikda joylashgan.
IC 3841
IC 3841 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi *2 (karrali yulduz) tipli yulduzdir.
Fotoapparat
Fotoapparat, fotokamera, suratga olish apparati — suratga olinadigan obyektlar optik tasvirini fotomateriallarning yoruglik sezgir qatlamiga tushiruvchi optikmexanik qurilma. Fotosuratga olishda obyektning optik tasviri optik tizimlar yordamida fotomaterialning yorugʻlik sezgir qatlamiga maʼlum vaqt oraligʻida proyeksiyalanadi. Natijada yoruglik sezgir qatlamda suratga olingan obyektning yashirin tasviri hosil boʻladi; fotomaterialga kimyoviyfotografik ishlov berilgandan soʻng suratga olingan obyektning koʻrinadigan negativ yoki pozitiv tasviriga aylanadi. F.ning havaskorlik, professional va maxsus xillari bor. Havaskorlik va professional F.lardan kishilarni, peyzaj, sport musobakalarini suratga olishda, portretlar yasash va boshqa da foydalaniladi. Maxsus F.larda fototexnika ishlari, aerofotosʼyomka, mikrosʼyomka va boshqa bajariladi. F. fotomaterialda hosil boʻladigan tasvirlar oʻlchami (kadrlar formati)ga qarab mitti (13x17 mm), yarim formatli (18x24 mm), kichik formatli (28x28 va 24x36 mm), oʻrtacha formatli (45x60 dan 60x90 mm gacha) va yirik formatli (90x120 mm va undan katta) xillarga boʻlinadi.
Zamonaviy F.larning asosiy uzellari: yoruglik oʻtkazmaydigan kamera (uning korpusi bikr, ikki tomonlama ochiladigan, teleskopik yoki buklama koʻrinishda boʻladi), obyekt tasvirini fotomaterial (fotoplyonka yoki fotoplastinka)ga tushirib beradigan obyektiv, fotoplyonka yoki fotoplastinkaning yorugʻlik sezgir qatlamiga yorugʻlik nurini oʻtkazishni taʼminlaydigan zatvor, ravshanlikka toʻgʻrilash mexanizmi, vidoiskatel (koʻrinish qidirgich), fotoplyonkani qayta oʻrash mexanizmi, fotoplyonka kassetasi, zatvor va chaqmoqlampa ishini sinxronlovchi sinxrokontakt, ekspozitsiya vaqtini yarim avtomatik aniklaydigan fotoeksponometr, zatvorni ishga tushiradigan avtomatik tepki.
Miloddan avvalgi 350 yilda yunon olimi Aristotel kichik teshik (mas, darcha) dan qorongʻi xonaga tushayotgan yorugʻlik nurlaridan xonaning qaramaqarshi devorida tashkaridagi, darcha oldidagi narsalarning yorugʻlik tasviri hosil boʻlishi mumkin, degan edi. 18 asr oʻtgandan keyin Leonardo da Vinchi bu hodisadan turli narsalarning tasvirini qogʻozga chizishda foydalangan. 1611-yilda nemis astronomi I. Kepler ikki linzadan iborat teleskopik tizimni yasadi. 1840-yilda avstriyalik olim I.Petsval bir necha linzadan iborat optik tizimni (obyektivni) hisoblab chikdi va uni nemis optigi P.F. Foixtlender yasadi. 19-asr 30-yillarida fransiyalik Jiro kassetasi katta boʻlgan yogʻoch fotokamerani koʻplab ishlab chiqardi. 1842-yilda Germaniyada metall korpusli F. ishlab chikarila boshlandi. 1888-yilda amerikalik ixtirochi J. Istmen dunyoda birinchi marta rolikka oʻralgan fotoplyonka oʻrnatilgan F. yaratdi. 1924-yilda "Leys" firmasi kichik formatli "Leyka" F.ni, 1970-yillarda ekspozitsion parametrlari yarim avtomatik va avtomatik oʻrnatiladigan, obyektivi avtomatik fokus lanadigan, fotozatvori elektron boshqariladigan, plyonkani tortish mexanizmi elektr yuritmali F.lar yaratildi. Hozir fototasvirlarni bir zumda chiqarib beradigan, uyali telefon apparatiga "singdirilgan" F.lar mavjud.
Chet elda F. ishlab chiqarishga ixtisoslashgan 50 dan ortiq konsern, firma va zavodlar mavjud, jumladan: "Istmen kodak", "Polyaroid" (AQSH), "AlfaGevert" (GermaniyaBelgiya), "Nippon kogaku", "Kenon", "Minolta kamera", "Asaxi optikl", "Konisirovku foto" (Yaponiya), "Leys", "Rolley", "Karl Braun", "Minoks", "Pentakon" (Germaniya), "Xassel blad" (Shvetsiya), "Krasnogorsk zavodi", "LOMO" birlashmasi (Rossiya), "Arsenal zavodi" (Ukraina) va boshqa
Qoʻllaniladigan fotomaterialga qarab, F.lar plyonkali va plastinkali boʻladi.
Baʼzida F.dan koʻz ilgʻamas (fotoqatlamda qayd qilinadigan) ultrabinafsha yoki infraqizil nurlarni suratga tushirishda foydalaniladi. Bunday hollarda koʻzguli obyektiv yoki nurlarga moye keluvchi linza komponentlari, shaffof materiallar: kvars, flyuorit, litiy ftoridli (ultrabinafsha nurlar uchun); natriy xlorid, kremniy, germaniyli (infraqizil nurlar uchun) obyektiv ishlatiladi. Obʼyekt tasvirini biror tor spektral intervalda olish yoki fotosʼyomkada surat badiiy yaqqol chiqishi uchun obyektivda olib qoʻyiladigan turli yoruglik filtrlari qoʻllaniladi. 20-asr oxiri va 21-asr boshlaridan raqamli F. qoʻllanila boshlandi. FOTOBIOLOGIYA (foto... va biologiya) — ultrabinafsha va infraqizil nurlar taʼsirida organizmlarda sodir boʻladigan jarayonlarni oʻrganadigan fan; biol.ningbirboʻlimi. F.ga 18—19-asrlarda asos solingan. Uning paydo boʻlishi fotosintezning kashf etilishi, rangli koʻrish jarayonining asoslab berilishi, yorugʻlik ishtirokida sodir boʻladigan tabiiy hodisalar (fotoperiodizm, fototaksis va boshqalar) ning aniqlanishi bilan bogʻliq. Lekin F. mustaqil fan sifatida 20-asrning 2yarmida nurlanish kvant taʼlimotining ishlab chiqilishi, shuningdek, biokimyo, biofizika va fiziologiyaning rivojlanishi bilan bogʻliq. F.ning vazifasi yorugʻlik kvantlari energiyasining kimyoviy boglar va biologik membranalardagi elektr potensial energiyasiga aylanishini xamda fotobiologik jarayonlarda fotokimyoviy va qorongʻilik fermentativ fazalarining oʻzaro bogʻlanishini aniklash, fotoretseptorlar va ular funksiyasining molekulyar asoslarini oʻrganish hamda fotobiologik jarayonlarning samaradorligi sabablarini koʻrsatib berishdan iborat.
F. sohasidagi tadqiqotlar qishloq xoʻjaligi oʻsimliklarining hosildorligini oshirish, quyosh nuridan foydalanish, fotobiologik hodisalar prinsiplari asosida sunʼiy sistemalar yaratish, lazer nurlaridan biol., fototerapiya va xalq xoʻjaligining boshqa tarmoqlarida amaliy foydalanishga oid.
Fotoionlanish
Fotoionlanish, fotoionizatsiya — atom yoki molekulashtg bir yoki bir necha foton bilan oʻzaro taʼsiri natijasida ionlanishi. Agar atom (molekula) uygʻonmagan boʻlsa, bir foton taʼsirida ionlanish yuz berishi uchun ionlashtirayotgan fotonning energiyasi hv (v — nurlanish chastotasi) ionlanish energiyasi IV dan kichik boʻlmasligi kerak. Hamma suyuqlik va gazlarning atomlari hamda molekulalari uchun W shundayki, hv>W shart faqat ultrabinafsha nurlar va yana ham qisqa toʻlqin uzunlikka ega boʻlgan nurlar uchun oʻrinli. Biroq F. pogʻonaviy ionlanish hisobiga hv<W boʻlganda (mas, jadalligi katta boʻlgan koʻrinma yorugʻlik bilan nurlantirilganda) ham kuzatilishi mumkin. F. ehtimolligi hv~W holda eng katta boʻladi. hv— W ayirma (W) ga nisbatan kichik boʻlsa, F. vaqtida foton yutiladi. hv— W ayirma F. mahsulotlari (xususan, erkin elektronlar) ning kinetik energiyasiga aylanadi. Katta energiyali foton (rentgen nuri fotonlari, ukvant)lar F. aktida oʻz energiyalarining bir qisminigina sarflaydi; bunda ularning chastotasi oʻzgaradi. Bunday fotonlar modda orqali oʻtishida koʻp sonli F. aktlari sodir qiladi. F., mas, atmosfera yuqori qatlamlarining ionlanish jarayenida muhim rol oʻynaydi.
Fourche (Arkansas)
Fourche AQShning Arkansas shtatida joylashgan shahardir. Perry okrugi tarkibiga kiradi.
Eshme
Eshme (Эшме) — Qirgʻiziston Respublikasi Jalolobod viloyati Suzoq tumaniga qarasli qishloq. Tosh-Buloq ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Fourche (Arkansas)
Aholisi
59 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 118 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,5 km2. Shundan 0,5 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 90 m balandlikda joylashgan.
Eshme
Aholisi
Aholisi - 110 kishi.
Kinestetik simpatiya
Konsepsiya
Kinestetik simpatiya tushunchasi raqs tanqidchisi John Martin bilan bogʻliq. U buni Nyu-York Timesdagi maqolasida taqdim etdi, unda tomoshabinlar sahnadagi raqqosalarning harakatlariga qanday munosabatda boʻlishlari muhokama qilindi. Bunday javob ongsiz ravishda sodir boʻladi. Martinning soʻzlariga koʻra, „inson tanasining harakatlanishini koʻrganimizda, biz har qanday inson tanasi va shuning uchun oʻzimiz tomonidan ishlab chiqarilishi mumkin boʻlgan harakatni koʻramiz“. Bu bogʻlanish odamlarga hozirgi mushak tajribasida harakatni takrorlash imkonini beradi va hatto his qilingan harakat xuddi oʻzinikidek uning maʼnolarini uygʻotadi. Bu shuni anglatadiki, odam kinestetik simpatiya orqali oʻz tanasining imkoniyatlaridan tashqarida boʻlgan harakatlarni amalga oshirishi mumkin.
Kinestetik simpatiya kinestetik empatiya tushunchasi bilan bogʻliq boʻlib, u harakat hissiyotining mujassamlangan tajribasiga tegishli.
NSGCD tadqiqoti
2003-yilda surunkali tartibsizlik boʻyicha milliy tadqiqot guruhi (NSGCD) tomonidan tadqiqot oʻtkazildi, uning maqsadi kinestetik xushyoqishni oldini olish uchun mijozlar bilan maxsus usullardan foydalanish samaradorligi toʻgʻrisida maʼlumot toʻplash edi. Stollarida surunkali tartibsiz mijozlar bilan ishlaydigan tashkilotchilar oʻzlarining mijozlari bilan birgalikda ishlayotganda chalgʻituvchi vosita sifatida krujka, ichimlik stakan yoki plastmassa yoki metall stakanni ushlab turishlarini soʻrab, kinestetik hamdardlikdan qochish jarayonidan foydalanishlari soʻralgan. Soʻrov, qattiq „chalgʻituvchi“ buyumni ushlab, mijoz kamroq sezilarli kinetik xushyoqishni namoyon qiladimi yoki yoʻqligini aniqlash uchun moʻljallangan edi va shuning uchun qogʻozni qayta ishlash jarayoni yanada muvaffaqiyatli boʻladi. Soʻrov aralash natijalarga erishdi.
Muhammad al-Xorazmiy (sufiy)
Muhammad ibn Ahmad al-Xorazmiy (hijriy 320-yil (milodiy 932-yil)da vafot etgan) — sufiy va nahvshunos olim boʻlgan. U bir qancha sheʼrlar muallifi ham hisoblanadi. U „Sharafuddin“ unvoni va „shovqin“, „baqiriq“ maʼnolarini anglatuvchi „Ajij“ nomi bilan mashhur boʻlgan.
Tatyana Naynik
Tatyana Borisovna Naynik (Татьяна Борисовна Найник; tugʻ. 6-aprel 1978) – Rossiyalik qoʻshiqchi, aktrisa, model va produser. 2002-yilda Nu Virgos guruhiga aʼzo boʻlgan.
Ilk hayoti
Tatyana Naynik 6-aprel 1978-yilda Leningradda ziyolilar oilasida tugʻilgan. Otasi – Boris Petrovich Naynik, ilmiy texnik sifatida teatrda ishlagan. Onasi – Nina Naynik, dizayn muhandisi. Tatyana badiiy maktabni tamomlagach, bir necha yil badiiy gimnastika va mumtoz baletda oahsil oldi. Bolaligidanoq veterinar boʻlishni orzu qilar, shu bilan u Sankt-Peterburg davlat universitetining biologiya fakultetining kinologlar maktabini tugatgan va ikkinchi toifadagi ishlov beruvchi sudyalik unvoniga ega boʻlgan. Maktabni tamomlagandan soʻng Tatyana A. I. Gertsen nomidagi Rossiya davlat pedagogika universitetini pedagogika fakultetini tamomlaydi.
Shaxsiy hayoti
Tatyana Naynik raqqosa Dmitriy bilan 4 yil fuqarolik nikohida yashadi. Ukrainalik teleboshlovchi va shoumen Andrey Djedjula bilan esa uchrashib yuradi. 2015-yil iyul oyining boshida Margarita Terexovaning oʻgʻli Aleksandr Terexov bilan turmush qurgan. 2015-yil 2- avgustda ular Vera ismli qiz farzand koʻrishadi.
Diskografiya
Nu Virgos bilan Singllari
Old Town (Maine)
Old Town  — AQShning Maine shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 7 431 kishini tashkil qilgan.
Geografiyasi
Old Town shahri 44.94306°N, -68.67639°W (44,943047, −68,676461) koordinatalarda joylashgan.
Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 43.28 sqmi tashkil qiladi, shundan 38.85 sqmi quruqlik va 4.43 sqmi suvdan iborat.
Demografiyasi
2010-yilgi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 7 840 kishi, 3 382 xonadon va 1 884 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi — 77.9/km² ni tashkil qiladi. Shaharning irqiy tarkibi 93,1% oq tanli, 0,9% afro-amerikalik, 1,6% tubjoy amerikaliklar, 1,8% osiyoliklar, 0,1% Tinch okeani orollari, 0,3% boshqa irqlardan va 2,2% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 1,3% ni tashkil etadi.
Shaharda 3 382 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 24,8 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 40,7 foizi er-xotinlar, 11,7 foizi eri boʻlmagan ayollar, 3,4 foizida xotini boʻlmagan erkaklar va 44,3% oilasizlar. Barcha uy xoʻjaliklari 27 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 10,7 foizida esa 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.
Shahar aholisi oʻrtacha yoshi 33 yoshni tashkil etadi. Aholining 17,9 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar; 20,4% 18 yoshdan 24 yoshgacha bo‘lganlar; 24,3% 25 dan 44 gacha; 23,6% 45 dan 64 gacha; va 13,8% 65 yosh va undan kattadir. Shaharning gender tarkibi 48,3% erkaklar va 51,7% ayollarni tashkil etadi.
Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 29 886 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 40 589 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 32 961 dollarni, ayollarniki esa 23 723 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 16 100 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 11,8 foizi va aholining 18,6 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlar 14,6 foizi va 65 yoshdan oshganlarning 14,6 foizi qashshoq hisoblanadi.
Sankt Oswald (Quyi Avstriya)
Sankt Oswald  Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Melk (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 32.12 km2. 1133 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Saint-Nicolas-des-Motets
Saint-Nicolas-des-Motets Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Indre-et-Loire departamenti Tours tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
243 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 19,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 12,6 km2.
Toluca (Illinois)
Toluca AQShning Illinois shtatida joylashgan shahardir. Marshall County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1289 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 2,8 km2. Shundan 2,8 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Sarıca, Ağrı
Sarıja — Ağrı viloyatining Merkez tumaniga qarashli qishloq.
Geografiyasi
Qishloq Ağrı  shahar markazidan 37 km uzoqlikda joylashgan.
Ras Ain Amirouche
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Ras Ain Amirouche - Jazoirning Maskara viloyatidagi tuman hisoblanadi. 1998-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra tuman aholisi 6,183 kishini tashkil etadi.
Hijriy yil hisobi
Hijriy yil hisobi - (the Hijri year (Arabic: سَنة هِجْريّة) yoki era (التقويم الهجري at-taqwīm al-hijrī) musulmonlar yil hisobi, islomiy taqvim. Muhammad (sav) ning Makkadan Madinaga koʻchishi (qarang Hijra) bilan bogʻliq. Qamariya (hijriy-qamariy yil) va shamsiya (hijriy-shamsiy yil)ga boʻlinadi.
Qamariya boʻyicha yil hisobi 622-yilning 16-iyuli juma kunidan boshlanib, Oyning ketma-ket kelgan ikki bir xil fazasi orasida oʻtgan vaqt — sinodik oy (29,530588 kun) davriga asoslangan. 12 oydan iborat bir qamariy yil 354,3671 kundan iborat. Qa-mariy yilda 1, 3, 5, 7, 9 va 11-oylar 30 kundan, qolganlari 29 kundan butun qilib olingan. Oylar tartibi bilan muharram, safar, rabiul avval, rabiul oxir, jumodul avval, jumo-dul oxir, rajab, shaʼbon, ramazon, shavval, zulqaʼda va zulhijja deb ataladi. Qamariy yil tropik yildan 10— 12 kun qisqa. Qamariy yilning baʼzilari kabisa yil boʻlishiga sabab yilning kasr qismi (0,3671 kun) har 30 yilda 11,013 kunni tashkil etishidir. Uning 19 yili oddiy (354 kunlik), 11 yili kabisa (355 kunlik), 38 yillik arabcha siklning 2, 5, 7, 10, 13, 16, 18, 21, 24, 26 va 29-yillari kabisa deb qabul qilingan. Qamariya hisobi Yaqin va Oʻrta Sharqning koʻp davlatlari va boshqa baʼzi davlatlarda qoʻllanadi.
Shamsiya 622 yilning bahorgi teng kunlik kuni — 21-martdan boshlab hisoblanadi; keyingi yil boshlari esa 20, 21 yoki 22-martga toʻgʻri keladi. Davomiyligi Grigoriy kalendaridat kabi 365 yoki 366 kundan iborat. Shamsiya boʻyicha oylarning nomlari hut, hamal, savr, javzo, saraton, asad, sumbula, mezon, aqrab, qavs, jaddi va dalv boʻlib, bu oylar doimo yilning maʼlum bir vaqtlarida keladi.
Oʻrta Osiyoda yangi uslub keng ommaviylashgunga qadar qamariya hisobi ham, shamsiya hisobi ham ishlatilib kelingan; Shamsiya hisobi boʻyicha yilning dastlabki kunlarida Navroʻz bayrami oʻtkazilgan.
Candice Bergen
Kandis Patrisiya Bergen (1946-yil 9-mayda tugʻilgan) — amerikalik aktrisa. U CBS telekompaniyasi Merfi Braun (1988–1998, 2018) sitcomidagi bosh qahramon obrazi uchun beshta Primetime Emmy mukofoti va ikkita Oltin globus mukofotini qo'lga kiritdi. U, shuningdek, ABC-ning Boston Legal (2005—2008) dramasidagi Shirli Shmidt roli bilan tanilgan. Filmlarda Bergen “Boshtadan boshlab ” filmi uchun “Eng yaxshi ikkinchi plandagi ayol roli” uchun Akademiya mukofotiga (1979) va Gandi uchun “Ikkinchi plandagi eng yaxshi ayol roli” uchun BAFTA mukofotiga nomzod bo‘lgan (1982).
Hijriy yil hisobi
Hijriy yil hisobining sanalarini yangi uslub (Grigoriy kalendari)ga aylantirishda maxsus formulalar va jadvallar qoʻllanadi. Mas, Grigorian kalendari ning 1980-yil qamariyaning 1399/1400-yillariga va Shamsiyaning 1359/1360-yillariga toʻgʻri keladi (yana qarang Burjlar, Kalendar).
Formula
Bunda AH - hijriy yil va CE - milodiy yil hisobini anglatadi.
Candice Bergen
Yoshligi
Kandis Patrisiya Bergen 1946-yil 9-mayda Los-Anjelesdagi (Kaliforniya) Hollywood Presviterian kasalxonasida tug‘ilgan. Uning onasi Frensis Bergen (née Vesterman) Pauers modeli bo'lib, professional darajada Frensis Vestkott nomi bilan tanilgan. Uning otasi Edgar Bergen ventriloqist, komik va aktyor edi. Uning otasi tomonidan bobosi va buvisi shved immigrantlari bo'lib, familiyalarini inglizchalashtirdilar, bu asli Berggren ("tog 'novdasi").
Bergen Kaliforniyaning Beverli-Xillz shahrida o'sgan va Garvard-Vestleyk maktabida o'qigan. Bolaligida u ko'pincha " Charli Makkartining singlisi" deb ta'riflangan, bu esa uni g'azablantirgan (otasining yulduz qo'g'irchog'ini nazarda tutadi).
Karyerasi
Bergen o'zining ekrandagi debyutini Bergenning oilasini bilgan rejissyor Sidney Lumet tomonidan suratga olingan "Guruh" (1966) ansambl filmida universitet talabasi rolida qilgan. Film lezbiyenlik mavzusiga nozik ta'sir ko'rsatdi. Film tanqidiy va moliyaviy muvaffaqiyat edi.
Film muvaffaqiyatidan so'ng, Bergen o'z karerasiga e'tibor qaratish uchun kollejni tark etdi. U Stiv Makkuin bilan "Qum toshlari" (1966) filmida maktab o'qituvchisi yordamchisi Shirli Ekkert rolini o'ynagan. Film bir nechta Akademiya mukofotlariga nomzod bo'lgan va katta moliyaviy muvaffaqiyatga erishgan. U 20th Century Fox uchun yaratilgan.
U mehmon sifatida Coronet Blue epizodida rol o'ynadi, uning rejissyori Sem Vanamaker uni Fox tomonidan tarqatilgan Maykl Kakoyannis tomonidan suratga olingan "Baliq chiqqan kun" (1967) komediyasida rol o'ynashni tavsiya qildi. Film prokat bo'ldi, ammo Fox u bilan uzoq muddatli shartnoma imzoladi.
Shaxsiy hayoti
thumb| Kandis Bergen va uning onasi, aktrisa Frensis Bergen, 62-Oskar mukofotlari marosimida, 1990 yil 26 mart Bergen bir vaqtlar Genri Kissinger bilan uchrashishni qabul qilgan siyosiy faol. 1967-yilda u Ebbi Xoffman va boshqalar Nyu-York fond birjasi maydonchasiga dollar pullarini uloqtirganda Yippi hazilida qatnashgan va bu uning vaqtincha yopilishiga olib kelgan. 1960-yillarning oxirida Bergen Doris Dayning o'g'li Terri Melcher bilan munosabatda edi. 1972-yilda u Jorj MakGovernning prezidentlik kampaniyasi uchun mablag' yig'uvchi va tashkilotchisi bo'lib ishlagan.
Klassik kitob
thumb| Mobi-Dik, [[Herman Melville|Herman Melvil, „klassik kitob“ ga misol]] Klassik — bu namunali yoki ayniqsa diqqatga sazovor kitob sifatida qabul qilingan kitob. Kitobni „klassik“ qiladigan narsa — Italo Kalvinodan Mark Tvengacha boʻlgan turli mualliflarni tashvishga soladigan va „Nega klassikalarni oʻqish kerak?“ va „Klassik nima?“ turli janrlar va davrlar mualliflari (jumladan, Kalvino, TS Eliot, Charlz Avgustin Sent-Buv) tomonidan insholar yozilgan. Klassik kitobning qayta talqin qilinishi, uni yaratgandan soʻng oʻquvchilar avlodlari manfaatlariga koʻra yangilanishi mumkinligi, masalan, Maykl Dirda, Ezra Paund va Sent-Buv kabi adabiyotshunoslarning asarlarida koʻrinadigan mavzu. Ushbu kitoblar toʻplam sifatida nashr etilishi mumkin (masalan, Gʻarb dunyosining buyuk kitoblari, Zamonaviy kutubxona yoki pingvinlar klassikasi) yoki roʻyxat sifatida taqdim etilishi mumkin, masalan, Garold Bloomning Gʻarb kanonini tashkil etuvchi kitoblar roʻyxati. Garchi bu atama koʻpincha Gʻarb kanoni bilan bogʻliq boʻlsa-da, uni Xitoy klassiklari yoki hind Vedalari kabi barcha anʼanalardan adabiyot asarlariga qoʻllash mumkin.
Koʻpgina universitetlar ushbu oʻqishlarni oʻzlarining oʻquv dasturlariga kiritadilar, masalan, Sent-Jon kolleji, Rutgers universiteti yoki Dharma Realm Buddist universiteti da „Oʻqish roʻyxati“. Ushbu klassik matnlarni oʻrganish talabalarga tarixdagi eng hurmatli mualliflar bilan tanishishga imkon beradi va ragʻbatlantiradi. Bu talabalar va yangi kashf etilgan olimlarni oʻqish davomida va undan tashqarida foydalanish uchun koʻplab resurslar bilan jihozlash uchun moʻljallangan.
Tarixi
left|thumb| Charlz Avgustin Sent-Buv 1850-yilda Charlz Avgustin Sent-Buv (1804—1869) „Klassik nima?“ degan savolga oʻzining javobini aytdi. („Qu’est-ce qu’un classique?“) : Klassik gʻoyasi davomiylik va izchillikka ega boʻlgan, birlik va anʼanani keltirib chiqaradigan, oʻzini oʻzi shakllantiradigan va uzatuvchi va bardosh beradigan narsani nazarda tutadi…. Haqiqiy mumtoz, taʼrifini eshitishni istardim, inson ongini boyitgan, uning xazinasini oshirgan, bir qadam olgʻa siljishiga sababchi boʻlgan muallif; kim qandaydir axloqiy va shubhasiz haqiqatni kashf etgan yoki hamma narsa maʼlum va kashf etilgan boʻlib tuyulgan oʻsha qalbda qandaydir abadiy ehtirosni ochib bergan; oʻz fikrini, mushohadasini yoki ixtirosini qanday shaklda ifodalagan boʻlsa, faqat uning keng va buyuk, nafis va oqilona, aqli raso va oʻziga xos goʻzal boʻlishi sharti bilan; U hamma bilan oʻziga xos uslubda gapirgan, bu uslub ham butun dunyoga xosdir, neologizmsiz yangi uslub, yangi va eski, hamma vaqt bilan osonlik bilan zamonaviy.
Turli davrlarning adabiyot namoyandalari ham bu borada oʻz fikrlarini bildirgan. Zamonaviy ingliz dramaturgi va yozuvchisi Alan Bennet „Klassikaning taʼrifi: har kim oʻqigan deb hisoblangan va koʻpincha oʻzini oʻzi oʻqigan deb oʻylaydigan kitob“ dedi. Mark Van Doren, Kolumbiya universiteti professori va shoir, Jim Trelease (oʻzining kutubxona-monografiyasida "Klassik rasmli kitoblar barcha bolalar tajribaga ega boʻlishi kerak „) iqtibos keltirgan holda, „Klassik — bu nashrda qoladigan har qanday kitob“ . 1900-yilda Mark Tven oʻzining „Adabiyotning yoʻqolishi“ nomli nutqida (oʻqimishli akademikning Miltonning „Yoʻqotilgan jannat“ haqidagi yuksak fikriga ishora qilib) bu asar professorning klassik taʼrifiga „hamma uchun mos keladigan narsa“ ekanligini aytdi. Oʻqishni xohlaydi va hech kim oʻqishni xohlamaydi.“.
1920-yilda Ogayo shtatining Sharqiy Klivlend shahridagi Rozelle maktabi oʻqituvchisi Fanni M. Klark oʻzining „Bolalarni tanlashga oʻrgatish“ maqolasida kitobni nima „klassik“ qiladi degan savolni oʻrtaga tashlaganida, Kalvinoning shunga oʻxshash xulosalaridan 60 yil oldinroq boʻlgan. " The English Journal "da. Oʻz inshosi davomida Klark nima uchun adabiyot asarini klassik qiladi va nima uchun „klassiklar“ gʻoyasi butun jamiyat uchun muhim degan savolni koʻrib chiqadi. Klarkning taʼkidlashicha, „ingliz tili oʻqituvchilari „klassiklar“ boʻyicha shunchalik uzoq vaqt davomida oʻqitilganlarki, bu „klassiklar“ ularga Bibliyaga juda oʻxshab qolgan, zamonaviy ilm-fanning yuksalishi xavfsizligi uchun bunday keraksiz qoʻrquvlarni keltirib chiqaradi“. Uning soʻzlariga koʻra, u sakkizinchi sinf oʻquvchilariga „Adabiyotdagi klassiklar deganda nimani tushunasiz?“ degan savolni berganida, u maslahat bergan manbalar orasida boʻlgan. Klark olgan javoblardan ikkitasi: „Klassikalar — bu otalaringiz sizga bergan kitoblar va siz ularni farzandlaringizga berish uchun saqlaysiz“ va „Klassika — bu oʻrta maktab yoki kollejning ingliz tili darslarida oʻqishga loyiq deb topilgan ajoyib adabiyotlardir“. Kalvino Ogayo shtati oʻqituvchisining fikriga qoʻshiladi: „Maktablar va universitetlar bizga kitob haqida gapiradigan hech qanday kitob koʻrib chiqilayotgan kitobdan koʻproq narsani aytmasligini tushunishga yordam berishi kerak, lekin buning oʻrniga ular bizni aksincha oʻylash uchun qoʻllaridan kelgancha harakat qilishadi“. Klark va Kalvino shunga oʻxshash xulosaga kelishadi, agar adabiy asar „klassik“ boʻlishi uchun tahlil qilinganda, faqat tahlil aktida yoki Klark aytganidek, „anatomik parchalanish“ oʻquvchi uni yoʻq qilishi mumkin. adabiy asarning shunchaki zavqlanishi mumkin boʻlgan noyob zavq.
1980-yillarda Italo Kalvino oʻzining „Nega klassikalarni oʻqish kerak?“ „Klassika — bu oʻzi aytmoqchi boʻlgan narsani hech qachon aytib tugatmagan kitob“ va u (asl tarjimada kursiv): „ klassik muallifingiz — bu siz his qila olmaydigan muallif. Befarq, u bilan boʻlgan janjalda ham oʻzingizni unga nisbatan aniqlashga yordam beradigan kim.“   Adabiy asarni klassikaga aylantiradigan narsani koʻrib chiqish, oxir-oqibatda Kalvino uchun shaxsiy tanlovdir va Klassik kitobni tashkil etuvchi universal taʼrifni yaratish unga imkonsiz boʻlib tuyuladi, chunki Kalvino aytganidek, „Buning uchun hech narsa yoʻq. Barchamiz oʻzimizning klassik klassik kutubxonalarimizni oʻylab topamiz.“
2009-yilda guardian.co.uk veb-saytida blog yuritar ekan, Kris Koks Tvenning 1900-yildagi „klassik“ his-tuygʻularini va Bennetning Guardian haqida fikr bildirganda klassik kitoblar haqidagi hazilini takrorlaydi. „Kitoblar blogi“ ga koʻra, aslida ikkita turdagi „klassik romanlar“ mavjud: Birinchisi, biz oʻqishimiz kerak boʻlgan, lekin oʻqimagan boʻlganlarimiz. Umuman olganda, bu kitoblar suhbatda bizni uyatdan yoqib yuboradi. . . Ikkinchi tur, shu bilan birga, biz besh marta oʻqigan, istalgan vaziyatdan iqtibos keltira oladigan va boshqalarga zerikarli tarzda: „Siz buni oʻqishingiz kerak boʻlgan kitoblardir. Bu klassika.“
Universitet dasturlari
Hozirda baʼzi universitetlarda qoʻllanilayotgan „Klassik kitoblar“ oʻqish roʻyxatlari hech boʻlmaganda 20-asrning boshlaridan boshlab zamonaviy modada boʻlib, 1909-yilda Garvard Classics nashriyoti tomonidan individual asarlar tanlab olingan imprimaturga qoʻshimcha turtki berildi. Garvard universiteti prezidenti Charlz V. Eliot tomonidan. Ushbu „Oʻqish roʻyxatlari“ XXI asrda ham ahamiyatli boʻlib qoldi, ularning koʻpi soʻnggi bir necha oʻn yilliklar davomida yaratilgan (masalan, Jeyn Mallisonning „ Aqlli kitob“: 365 kun ichida adabiy daho boʻlish uchun asosiy oʻqish roʻyxati (2007).
1920-yilda professor Erskine Kolumbiya universitetida „Buyuk kitoblar“ dasturiga asoslangan „Umumiy sharaf“ deb nomlangan birinchi kursni oʻqidi va uning asosiy oʻquv dasturini shakllantirishga yordam berdi. Biroq, kurs joriy etilganidan koʻp oʻtmay, darslarni oʻtkazishning eng yaxshi usuli boʻyicha katta professor-oʻqituvchilar oʻrtasidagi koʻplab kelishmovchiliklar, shuningdek, kurslarning jiddiyligi haqidagi xavotirlar tufayli muvaffaqiyatsiz boʻldi. Bu 1923-yildan keyin Mark Van Doren va Mortimer Adlerni oʻz ichiga olgan kichik oʻqituvchilar kursning bir qismini oʻqitishga olib keldi. Kurs 1928-yilda toʻxtatilgan, ammo keyinchalik qayta tiklangan. 1929-yilda Adler Chikago universitetiga joʻnab ketdi va u yerda ushbu mavzu boʻyicha oʻz ishini davom ettirdi va universitet prezidenti Robert M. Xatchins bilan birgalikda har yili ajoyib kitoblar seminarini oʻtkazdi va keyinchalik u Gʻarbiy dunyoning buyuk kitoblarini qayta ishladi. . Universitet ishonchli vakili va chikagolik tadbirkor Valter Paepcke Aspen institutini tashkil etish uchun seminardan ilhomlangan. 1937-yilda Mark Van Doren kursni qayta ishlab chiqqanida, u allaqachon Chikago universitetidan tashqari Annapolisdagi Sent-Jon kollejida oʻqitila boshlagan. Keyinchalik bu kurs birinchi kurs talabalari uchun A gumanitar fanlar deb nomlandi va keyinchalik adabiyot gumanitar fanlarga aylandi. Omon qolganlar orasida Kolumbiyaning asosiy oʻquv dasturi, Chikagodagi umumiy yadro va Boston universitetining asosiy oʻquv dasturlari mavjud boʻlib, ularning har biri Gʻarb kanonining „buyuk kitoblari“ ga qaratilgan. Qoʻshma Shtatlar, Kanada va Yevropadagi 100 dan ortiq oliy oʻquv yurtlari talabalar uchun tanlov sifatida Buyuk Kitoblar dasturining baʼzi bir versiyasini qoʻllab-quvvatlaydi.
Hali ham bir nechta haqiqiy „Buyuk kitoblar dasturlari“ mavjud. Ushbu maktablar roʻyxatga olish jarayonida deyarli faqat Buyuk Kitoblar oʻquv dasturiga eʼtibor qaratadi va boshqa kollejlarda keng tarqalgan boʻlib taklif qilinadigan darslarga oʻxshash darslarni taklif qilmaydi. Bu maktablarning birinchi va eng mashhuri Annapolis va Santa-Fedagi Avliyo Jon kolleji (dastur 1937-yilda tashkil etilgan); undan keyin Chikagodagi Shimer kolleji, Integral dastur Kaliforniyadagi Sent-Meri kolleji (1955), Santa Pauladagi Tomas Akvinas kolleji, Kaliforniya (taxminan 1971), Merrimakdagi Tomas More liberal sanʼat kolleji., Nyu-Xempshir (taxminiy 1978) va Uornerdagi Magdalen liberal sanʼat kolleji, Nyu-Xempshir. Ushbu turdagi oʻquv dasturiga ega boʻlgan soʻnggi maktablarga Moskvadagi Nyu-Sent-Endryus kolleji, Aydaxo (taxminiy 1994), Yevgeniydagi Gutenberg kolleji, Oregon shtati (taxminiy 1994), Tempedagi Xarrison Middlton universiteti, Arizona (taxmin. 1998), Vayoming katoliklari kiradi. Lander kolleji, Vayoming (taxminiy 2005) va Oak Glendagi Imago Dei kolleji, Kaliforniya (taxminiy 2010). Fordham universitetining Rose Hilldagi Faxriy dasturi Buyuk Kitoblar oʻquv dasturini dasturning dastlabki toʻrt semestriga qatʼiy birlashtiradi. Loyola Universitetining Chikagodagi Faxriy dasturi toʻrt yillik qatʼiy dastur boʻyicha anʼanaviy Gʻarb tafakkurida yoritilmagan fanlar boʻyicha qoʻshimcha tanlov darslari bilan Buyuk Kitoblar oʻquv dasturini birlashtiradi. 1950-yilda tashkil etilgan Notr-Dam universitetining Liberal tadqiqotlar dasturi Liberal sanʼat kolleji tarkibida alohida muassasa sifatida faoliyat yuritadigan yuqori baholangan Buyuk Kitoblar dasturidir. Dharma Realm Buddist universiteti Sharq va Gʻarb klassikalarini oʻzida mujassam etgan oʻquv dasturini taklif qiluvchi birinchi Buyuk Kitoblar maktabidir.
Kitoblar seriyasi
Tomas Jefferson tez-tez doʻstlari va muxbirlari uchun ajoyib kitoblar roʻyxatini tuzdi, masalan, 1785-yilda Piter Karr va yana 1787-yilda.
Nashriyotlar (masalan, Easton Press, Franklin Library va Folio Society) va kollejlar/universitetlar (masalan, Oxford University Press va Yale University Press) klassik kitoblar toʻplamlarini tez-tez nashr etadilar. Nashriyotlarda turli xil „klassik kitoblar“ qatorlari mavjud, kollej va universitetlarda esa oʻqish roʻyxati, shuningdek nashriyot qiziqishlari talab qilinadi. Agar bu kitoblar yaxshi oʻqigan odamlar oʻqishi yoki hech boʻlmaganda tanish boʻlishi kerak boʻlgan adabiyot asarlari boʻlsa, unda klassik kitob janrining genezisi va matnlarni tanlash (yoki yoʻq) uchun koʻrib chiqish jarayonlari qiziqish uygʻotadi. . Klassik nashrlarning eng mashhurlari qatorida „Pingvin klassiklari“ kitoblarining rivojlanishi bunga yaxshi misol boʻla oladi.