cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chipqon
Patologoanatomik manzarasi
boʻlib, uning koʻzi teri ustida boʻladi. Atrofi qizaradi, shishadi. Ana shu oʻzak tushib ketgach, uning boʻsh boʻlib qolgan oʻrni asta sekin — taxminan 2 hafta davomida granulyatsion to'qima bilan toʻlib boradi va chandiq hosil boʻladi.
Klinik manzarasi
Avvaliga teri qichishadi, keyin bilinar-bilinmas og'riq paydo bo'ladi. Soch xaltachasi yoki yog' bezi atrofida qizarish, o'rtacha kattalikda shish paydo bo'ladi. Mazkur simptomlar 1-2 kecha kunduz davomida rivojlanadi. Keyinchalik yallig'lanish yuz bergan joydagi terining rangi ko'kish-och qizil tus oladi, infiltrat kattalashadi, og'riq zo'rayib boradi. Yallig'lanish o'chog'i markazida yiringli pufakcha yuzaga keladi. Yiring tufayli halok bo'lgan to'qimalarda nekrotik o'q (o'zak) rivojlanadi. Birinchi haftaning oxirida ichiga yiring to'plangan
Odamning yuziga, ayniqsa, ustki labi sohasiga chiqqan chipqon xatarlidir, chunki yallig'lanish o'chog'idan infeksiya bosh suyagining venoz sinuslariga tarqalib ketishi, yuz
venalari trombozini keltirib chiqarishi, miya pardalarini yallig'lantirishi va oxir oqibatda bemorni o'limga olib borishi mumkin. Yuz venalarining tobora ko'payib boruvchi trombofiebiti odatda chipqonni siqib, yiringni chiqarib yuborishga urinib ko'rilgandan so'ng rivojlanadi. Bunday holda infeksiya ynuslariga yuz venalari sistemasidan tarqaladi. Yuzdagi shish kattalashadi, harorat ko'tariladi (40-41 °C), bosh qattiq og'riydi, ensa mushaklari «qotib» qoladi, ko'rish qobiliyati buziladi. Chipqon asoratlari birinchi navbatda progressiv limfadenit, flegmona, yiringli artrit, sepsis va hokazolar bo'lishi mumkin.
Differentsial diagnozi
Chipqonni barmoqlarning yiringli yallig'lanishidan (chipkon soch xaltachalari bo'lmagan yerda yuz bermaydi), ter bezlari, to'qimalar flegmonasidan, shuningdek, zaxm, sil va aktinomikozdan farq qilish lozim.
Davosi
Chipqonga umumiy va mahalliy davo qilinadi. Mahalliy davo qilishda to'qimalar o'chog'i atrofi 70 foiz spirt yoki gibitan, geksaxloran bilan yaxshilab artib tozalanadi. Yallig'lanish o'chog'i bor joydagi sochlar yaxshilab qirib tashlanadi. Dastlabki bosqichda teri kasalligini yodopiron bilan davo qilish, kvars, sollyuks, UVCH dorilar (levosin, dioksidin, yodopiron mazlari) va gipertonik eritmali bog'lov qo'llaniladi. Agar jarayon yaqin-atrofdagi to'qimalarni ham qamrab olsa, u holda yiring o'chog'i kesiladi. Shuningdek, o'rab olgan yumshoq to'qimalarni novokain va ta'sir doirasi keng antibiotiklar bilan infiltrativ blokada qilish ham qo'llaniladi. Agar jarayon yuqori harorat va zaharlanish bilan davom etsa, yotib davolanish, jarohatlangan qo'1-oyoqlarni immobilizatsiya qilish zarur. Antibiotiklar, sulfanilamidlar va boshqa antiseptik dori-darmon tayin qilinadi. Furunkulyoz («furunculosis») sistemali kasallanish bo'lib, u immunologik reaksiyaning buzilishi bilan bog'liqdir, bunday holda badanga bir talay chipqon chiqadi. Furunkulyoz ko'proq zaifiashib qolgan bemorlar, ko'pincha kasallik tufayli moddalar almashinuvi buzilganda uchraydi. Bunday holatlarda autogemoterapiya (mushaklar orasiga bemorning 5-10 ml qoni yuboriladi) maqbul chora va davolash kursi uchun uchbesh marta inyeksiya qo'llaniladi. Achitqi konsentratlari, В guruhi vitaminlari, shuningdek aktovegin, salkoseril ishlatiladi. Stafilokokk anatoksininin yoki stafilokokk vaksinasini yuborish, kam dozalarda rentgen nuri bilan nurlantirish va qon preparatlari (antistafilokokk plazma, gemostimulin) qo'Hash naf beradi. Stafilokokk vaksinani teri
ostiga 0,1-1 ml dan har ikkinchi yoki uchinchi kuni yuboriladi, davolash kursi uchun 10 ta inyeksiya belgilanadi. Stafilokokk anatoksini ko'raklar o'rtasidagi teri ostiga dozasini 0,2 dan asta-sekin 2 ml gacha ko'paytirilib, 3-5 kecha-kunduzdan so'ng yuboriladi, davolash kursi uchun 10 ta inyeksiya belgilanadi.
Lens qoidasi
Lens qoidasi, Lens qonuni— har qanday oʻtkazgichdan yasalgan berk konturda u oʻrab turgan sirt orqali oʻtayotgan magnit induksiya oqimining oʻzgarishi tufayli vujudga keladigan induksion tok yoʻnalishini aniqlaydigan qoida. 1833-yilda E.X.Lens taʼriflagan. Lens qoidasiga muvofiq, berk konturda hosil boʻluvchi induksion tok oʻzining magnit maydoni bilan uni hosil qiluvchi magnit maydon oqimining oʻzgarishiga qarshilik koʻrsatadi.
Peqinaj
Peqinaj (shuningdek Bardhor ) — Albaniyaning Western Lowlands mintaqasining markaziy tekisligida joylashgan qishloq. Tirana okrugi tarkibiga kiradi. 2015-yilda mahalliy hokimiyat islohotida u Kavajë munitsipaliteti tarkibiga kirdi.
Nanc-lès-Saint-Amour
Nanc-lès-Saint-Amour Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Lons-le-Saunier tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
276 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 53,1 nafar kishi.
Emil Lenz
Heinrich Friedrich Emil Lenz (shuningdek, Emil Xristianovich Lents, Эмилий Христианович Ленц; 12-fevral 1804-yil, Tartu, Livoniya guberniyasi, Rossiya imperiyasi — 10-fevral 1865-yil, Rim, Papalik davlati) — odatda Emil Lenz nomi bilan mashhur boʻlgan rus fizigi va elektrotexnigi, Peterburg Fanlar Akademiyasi akademigi (1830). Asosiy ilmiy ishlari elektromagnetizm masalalariga oid. Induksion toklar yoʻnalishini aniklash uchun Lenz qoidacini yaratgan (1833). B.S.Yakobi bilan hamkorlikdagi „Elektromagnitlar qonunlari haqida“gi ishida elektromagnitlarni hisoblash usulini bergan (1838 — 44), James Prescott Joule ochgan elektr tokining issiqlik harakatini aniq tajribalar bilan asoslab bergan (qarang Joule—Lenz qonuni) (1842). U elektr mashinalarda elektr yurituvchi kuchning kamayishi sabablarini aniqlab, uning generatorning aylanish tezligiga bogʻliq emasligini va uning asosiy sababi yakorda induksiyalanadigan tok (yakorning oʻzinduksiyasi) ekanligini taʼkidlagan. Oʻzgaruvchan tok egri chizigʻini oʻrganish uchun moʻljallangan asbob ixtiro qilgan. Metallar qarshiligining temperaturaga bogʻliqligini aniqlash, Om qonunini asoslash, magnit oqimini oʻlchash uchun ballistik usul yaratishga (B. S. Yakobi bilan birgalikda) doir ishlar muallifi. Lenz tabiiy geografiya sohasida ham tadqiqotlar oʻtkazib, qutbiy va tropik kengliklardagi temperaturalar farqini oʻrgangan, u yerlardagi dengiz oqimining sabablarini — okeanlarning sirkulyasiya qonunini aniqlagan.
Schönberg (Lauenburg)
Schönberg  Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Herzogtum Lauenburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 14,78 km2. 1289 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Schönbergning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Chirmovuq (oʻsimlik)
Chirmovuq — oʻsimliklarga chirmashib oʻsadigan parazit oʻsimlik (qarang Devpechak, Zarpechak).
Leon (maʼnolari)
Leon:
Nikhil Siddxarta
Nikhil Siddxarta (निखिल सिद्धार्थ, Нихил Сиддхартха 1985-yil 1-iyun) — telugu kino sanoatida faoliyat olib boruvchi hind aktyori. Nikhil Baxtli kunlar (Happy Days 2007) filmida bosh roldan biri sifatida ishtirok etishdan oldin turli filmlarda kichik rollarni ijro etgan. Film muvaffaqiyatli boʻldi va uning eng muhim roliga aylandi. Keyinchalik Nikhil Yuvatha (2008), Swamy Ra Ra (2013), Karthikeya (2014), Surya vs Surya (2015), Ekkadiki Pothavu Chinnavada (2016), Kesava (2017), Arjun Suravaram (2019) va Karthikeya 2 (2022) kabi taniqli filmlarda bosh rolni ijro etdi. .
Yoshligi
Nikhil hozirgi Telangana, Hindistonning Haydarobod mahallasidagi Begumpetda tugʻilgan. Nikhilning otasi Kavali Shyam Siddhartha Telanganadagi Mahbubnagardan. Haydarobod davlat maktabida oʻqigandan soʻng, Muffakham Jah muhandislik va texnologiya kollejini tamomlagan. Nikhilning otasi 2022-yil 28-aprelda vafot etishidan oldin sakkiz yil davomida kam uchraydigan kasallik, kortikobazal degeneratsiyadan aziyat chekgan.
Faoliyati
Nikhil Haydarobod Nawabs (Hyderabad Nawabs 2006) filmida rejissyor yordamchisi sifatida ish boshladi. Nikhil Baxtli kunlar (2007) filmida ishtirok etishdan oldin turli filmlarda kichik rollarni ijro etgan. Rejissyor Sekhar Kammulaning toʻrtta filmida bosh roldan birini ijro etgan. Filmdagi roli uchun unga 25 000 ₹ miqdorida maosh toʻlangan. Baxtli kunlar 2007-yilda suratga olingan kam byudjetli filmlardan biri boʻlib, oʻsha yilning eng muvaffaqiyatli filmlaridan biriga aylandi.
Yalçınköy (Cide)
Yalçınköy — Kastamonu viloyatining Cide tumaniga qarashli qishloq.
Nikhil Siddxarta
Faoliyati
Nikhilning yakkaxon bosh roldagi birinchi filmi Ankit, Pallavi & Friends (2008) edi. Keyinchalik u Yuvatha (2008) , Kalavar King (2010) , Aalasyam Amrutham (2010) va Veedu Theda (2011) kabi filmlarda ham suratga tushdi.
Yalçınköy (Cide)
Tarix
Qishloq nomi 1928-yil yozuvlarida Korkutla sifatida qayd etilgan.
Nikhil Siddxarta
Faoliyati
Nikhilning navbatdagi filmi Kirrak Party (2018), Kannada Kirik partiyasining (Kirik Party 2016) remeyki Samyuktha Xegde va Simran Pareenja qarshisida, Sharan Koppisetti rejissyorligidagi kollej kampusidagi film edi. Film ssenariysi Sudheer Varma tomonidan yozilgan, dialoglar esa Chandu Mondeti tomonidan yozilgan. Uning navbatdagi filmi Arjun Suravaram 2019-yilda chiqdi. Film muvaffaqiyatli boʻldi. 2022-yilgi Karthikeya 2 filmi bilan Nikhil 100 Crore klubiga kirdi.
Shaxsiy hayoti
Nikhil 2020-yil 14-mayda Pallavi Varmaga uylandi.
Yalçınköy (Cide)
Geografiya
Qishloq Kastamonu shahar markazida joylashgan 137 km, Cide shahar markaziga 40 km uzoqlikda.
Askaniya qoʻy zoti
300px|thumb|Askaniya qoʻy zoti Askaniya qoʻy zoti – Mayin tolali, juni va goʻshti uchun boqiladigan zot. Bu zotni 1925 – 34 yillarda Ukraina chorvachilik ilmiy tadqiqot instituta (Xerson viloyatidagi „Askaniya-Nova“ xoʻjaligi)da akademik M. F. Ivanov Ukraina mahalliy merinos qoʻylarini tanlab borish va Amerikaning rambulye qoʻchqorlari bilan chatishtirish orqali yetishtirgan. Askaniya qoʻy zoti mayin junli qoʻylar ichida oʻzining yirikligi bilan ajralib turadi, quruq iqlimga yaxshi moslashadi, jun va goʻsht mahsuldorligi yuqori. Qoʻchqorlarining tirik vazni 120 – 140 kg, sovliqlariniki 60 – 70 kg. Mayin, ingichka jun qoplamiga ega. Qoʻchqorlaridan 12 – 15 kg gacha, sovliqlaridan 6 – 6,5 kg jun olinadi (1 sm2 terida 4900 dona jun tolasi bor), jun kokili uzunligi 7,5 – 8 sm, toza jun chiqimi 40 – 50 %. 100 qoʻydan 150 gacha qoʻzi olish mumkin, oddiy sharoitda 125 – 130 qoʻzi olinadi. Askaniya qoʻy zoti ishtirokida Kavkaz, ozarbayjon, Krasnoyarsk merinoslari yaratilgan. Oʻzbekistonda 50-yillarda mahalliy jaydari qoʻylarning juni sifatini yaxshilash maqsadlarida Askaniya qoʻy zoti qoʻchqorlaridan foydalanilgan va yaxshi natijalar olingan. Oʻzbekistonning Jizzax va Toshkent viloyatlari xoʻjaliklarida tarqalgan.
Oripää
Oripää ( fin talaffuzi:   [ ˈoriˌpæː] ) — Finlandiyadagi munisipalitet.
U Finlandiyaning janubi-g'arbiy qismida joylashgan. Munitsipalitet 1319 nafar aholi istiqomat qiladi (28-fevral 2023-yil)  va 117,72 kvadrat kilometr (45,45 sq mi) maydonni egallaydi, shundan 0,1 km 2 (0,039 sq mi) suvdir. Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 11,21 nafar (29,0/kv milya).
Valdecasa
Valdecasa Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan shahardir. Ávila provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 21,76 km2. Aholisi — 75 kishi (2010).
Hayden Foxe
Hayden Foxe (23-iyun 1977-yilda tugʻilgan) — avstraliyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyut uchrashuvini 1998-yili oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 11ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
IC 4141
IC 4141 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi S R tipli galaktikadir.
Ozarbayjon – Kolumbiya munosabatlari
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Ozarbayjon Respublikasi bilan Kolumbiya Respublikasi oʻrtasida siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy sohalarda ikkala tomonlama munosabatlar mavjud.
Ikki davlat oʻrtasidagi hamkorlik taʼlim, madaniyat, sport, turizm kabi sohalarni qamrab oladi.
Diplomatik munosabatlar
Ozarbayjon va Kolumbiya oʻrtasida diplomatik munosabatlar 1994-yil 13-dekabrda oʻrnatilgan.
Ozarbayjonning Kolumbiyadagi elchixonasi 2014-yildan buyon poytaxt Bogota shahrida faoliyat yuritmoqda. 2014-yildan boshlab Bokuda Kolumbiyaning Ozarbayjondagi elchixonasi faoliyat ko‘rsatmoqda.
Qonunchilik bazasi 5 ta hujjatni o'z ichiga oladi.
Iqtisodiy hamkorlik
Savdo aylanmasi (ming AQSh dollarida) Kolumbiyadan eksport qilinadigan asosiy mahsulotlar meva, gullar va qahva asosiy savdo mahsulotlari sanaladi.
Ozarbayjondan sumalak, kerman, gilam, sport anjomlari eksport qilinadigan asosiy mahsulotlardir sanaladi.
2012-yilning yozida sanoat va energetika vaziri Natig Aliyev va Kolumbiya Senatining ikkinchi konstitutsiyaviy qo‘mitasi raisi Alejandra Moreno Pirakive o‘rtasida bo‘lib o‘tgan uchrashuvda tomonlar neft va gaz sohasida hamkorlik qilishni borasida bir qancha hujjatlar imzolashgan.
2019-yilning 3-5-aprel kunlari Kolumbiyaning poytaxti Bogota shahrida barcha mamlakatlar ishbilarmonlari ishtirokida Ozarbayjon-Kolumbiya qo‘shma biznes-forumi bo‘lib o‘tdi.
Qo‘shma Savdo-sanoat palatasi tashkil etish rejalashtirilgan.
Turizm
2013-yil 22-noyabrda Kolumbiyaga borishni xohlovchi Ozarbayjon fuqarolari uchun vizani bekor qilish to‘g‘risidagi qonuniy shartnomalar kuchga kirgan.
Xalqaro hamkorlik
Xalqaro maydonda ikki davlat oʻrtasidagi hamkorlik xalqaro tashkilotlar: Birlashgan Millatlar Tashkiloti, Qoʻshilmaslik harakati doirasida amalga oshiriladi.
Madaniy aloqalar
2013-yilning 15-sentabr sanasida Kolumbiya Tashqi ishlar vazirligi tomonidan Ozarbayjon Tashqi ishlar vazirligi xodimlari uchun birinchi ispan tili kursi tashkil etildi. Kurs har yili doimiy ravishda o'tkaziladi.
2013-yil 26-aprel va 1-may kunlari Haydar Aliyev jamg‘armasi xodimlari Ilgar Mustafoyev va Garanfil Hasanova Kolumbiyada amaliy tashrif bilan bo‘ldi.
Chiroqilar
Chiroqilar, cherokilar — AQSH dagi irokezlar guruxiga mansub indeys xalki (Shim. Karolina va Oklaxoma shtatlaridagi rezervatsiyalarda yashaydilar). 66 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Asosan, dehqonchilik, mayda tadbirkorlik bilan shugʻullanadilar. Dindorlari — xristianlar (katoliklar, protestantlar va boshqalar); anʼanaviy eʼtiqodlar ham saqlanib qolgan.
Ozarbayjon – Kolumbiya munosabatlari
Madaniy aloqalar
2013-yilning 14-may kuni Boku shahridagi Samed Vurg‘un nomidagi Ozarbayjon davlat rus drama teatrida Kolumbiyaning “Fundacion Delirio”, “Hecho en Cali” raqs jamoalarining konserti bo‘lib o‘tdi.
2015-yil 9-sentabr kuni Boku shahrida Kolumbiya madaniyati kechasi bo‘lib o‘tdi.
2016-yil 16-mart kuni Bogota shahridagi El-Boske universitetida Ozarbayjonning Meksikadagi elchixonasi vakolatxonasi tomonidan rejalashtirilgan “Ozarbayjon: tarixdan mustaqillik sari” mavzusidagi taqdimot boʻlib oʻtdi.
2016-yilning 14–26-noyabr Kolumbiya voleybol bo‘yicha ayollar terma jamoasi Ozarbayjon-Kolumbiya qo‘shma sport almashinuvi doirasida Ozarbayjonda o‘tkazilgan qo‘shma mashg‘ulotlar dasturida ishtirok etdi.
2019-yilning 20-fevral kuni Kolumbiyaning Ozarbayjondagi elchixonasi moliyaviy ko‘magida Bokuning “Icheri Sheher” eski qismida joylashgan san’at galereyasida “Kolumbiya-Ozarbayjon: gullar rapsodiyasi” fotoko‘rgazmasi bo‘lib o‘tdi.
2019-yil 8-aprel kuni Kolumbiya Eksternado universitetida “Turkiya-Kavkaz (Ozarbayjon)” tadqiqot markazi tashkil etildi.
Havolalar
Ozarbayjonning Kolumbiyadagi elchixonasi
Orletskoye
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Orletskoye — Rossiyaning Amur viloyati Tambovskiy tumanidagi qishloq posyolkasi . 2018-yilda aholi soni 212 kishi bo'lgan va  4 ta ko'cha bor.
Geografiya
Orletskoye Tambovkadan (tuman maʼmuriy markazi) 15 km shimolda avtomobil yoʻlida joylashgan hudud. Uspenovka - eng yaqin qishloq.
Kraubath an der Mur
Kraubath an der Mur Avstriyaning Shtiriya yerida joylashgan shaharchadir. Leoben (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 27.44 km2. 1361 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Trumann (Arkansas)
Trumann AQShning Arkansas shtatida joylashgan shahardir. Poinsett okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
6779 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 555,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 12,4 km2. Shundan 12,4 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 69 m balandlikda joylashgan.
Weston (Georgia)
Weston AQShning Georgia shtatida joylashgan shahardir. Webster okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
75 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 31,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,4 km2. Shundan 2,4 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 155 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Weston manzarasi.
Ploumilliau
Ploumilliau Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Côtes-d'Armor departamenti Lannion tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
2173 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 62,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 34,7 km2.
Saint-Jacques-d'Ambur
Saint-Jacques-d'Ambur Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Puy-de-Dôme departamenti Riom tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
300 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 14,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 21,0 km2.
Orrum (Shimoliy Karolina)
Orrum AQShning Shimoliy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Robeson County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
103 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 1,5 km2. Shundan 1,5 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Ganatleba
Ganatleba — Gruziyadagi qishloq. Kaxeti viloyatining Lagodexi munitsipalitetida joylashgan. Aholisi 376 kishi (2014).
Manbalar
.
IC 4142
IC 4142 Canes Venatici yulduz turkumidagi * (yulduz) tipli yulduzdir.
Leon (shahar)
Leon — Ispaniyaning shim. qismidagi shahar. Leon tarixiy viloyatida, Kastiliya-Leon muxtor viloyatining maʼmuriy markazi. Transport yoʻllari tuguni. Aeroport bor. Aholisi 140 ming kishi (1998). Metallsozlik, mashinasozlik, kimyo, farmatsevtika, toʻqimachilik, koʻn-teri, oziq-ovqat sanoati kor-xonalari, arxeologiya muzeyi bor. Sha-harga rimliklarning harbiy lageri sifatida asos solingan, 10—13-asrlarda Leon qirolligi poytaxti. 11 — 16-asrlarga oid meʼmoriy yodgorliklaridan cherkov, gotika sobori va boshqa saqlangan.
Goli Daraq-e Olya
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Goli Daraq-e Olya (, shuningdek, Golī Daraq -e 'Olyā sifatida romanizatsiya qilingan; Golī Darreh-ye Bālā)  — Eron, Ardabil viloyati, Meshgin Shahr tumani, Moradlu tumani, Salavat qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholi soni 22 nafar kishi hamda 4 oiladan iborat.
Dexter (Missouri)
Aholisi
7652 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 16,1 km2. Shundan 15,8 km2 quruqlik, 0,3 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 113 m balandlikda joylashgan.
Chirchiq (maʼnolari)
Chirchiq:
Ricardo Pereira
Rikardo Domingos Barbosa Pereyra (1993-yil 6-oktabrda tugʻilgan) — portugaliyalik professional futbolchi, Premer-liganing “Lester City” klubida himoyachi sifatida oʻynaydi.
Vitoria de Guimarãesda ish boshlaganidan so'ng - 2013-yilgi Tasa de Portugalda g'alaba qozongan va bu jarayonda musobaqaning eng yaxshi to'purari bo'lgan - u "Portu" bilan shartnoma imzolagan, 2017-18-yilgi Primeira Ligada g'olib chiqqan jamoaning bir qismi bo'lgan.
2015-yildan buyon xalqaro o'yinchi Pereyra 2018-yilgi Jahon chempionatida Portugaliya sharafini himoya qilgan.
Vitoria Gimaraes
Kabo-Verde millatiga mansub Lissabonda tug'ilgan. Pereira mahalliy "Benfika" klubida yoshlar futboli o'ynay boshladi, 2010-yilda Sporting CP akademiyasida olti yillik tahsil olgach, Associação Naval 1º de Maio bilan shartnoma imzoladi. U bor-yo'g'i bir yildan so'ng "Vitoria SC" ga ko'chib o'tdi va o'z rivojlanishini Gimaras klubida yakunladi.
Pereyra 2012-yilning 1-aprelida “Paços de Ferreyra” ga qarshi o‘z uyida 3:1 hisobida g‘alaba qozongan uchrashuvda 12 daqiqa o‘ynab, o‘zining asosiy jamoasi va Primeira Ligasida debyut qildi. U 2012–13-yilgi Taça de Portugal turnirida shuncha ko‘p o‘yinda oltita gol urdi, jumladan, SL Benfika bilan finalda 2:1 hisobida g‘alaba qozondi, chunki Minho viloyati jamoasi birinchi marta turnirda g‘olib chiqdi.
Porto
2013-yilning 16-aprelida, mavsum tugashidan oldin, Pereira jamoadoshi Tiago Rodriges bilan birga harakat qilib, 1-iyul kuni “Porto” ga o‘tishga rozi bo‘ldi. U o'zining dastlabki davrida doimiy ravishda birinchi va ikkinchi jamoalar o'rtasida almashdi, shuningdek, murabbiy Paulo Fonseka tomonidan himoyachiga aylantirildi. Uning UEFA Chempionlar Ligasidagi ilk uchrashuvi 2014-yilning 26-avgustida, pley-off bosqichida “Lill” ga qarshi o‘yinda (2:0) jarohat olgan Kazemironing o‘rniga maydonga tushdi.
2015-yilning yozida, ikki mavsum davomida asosiy jamoada atigi 33 o'yin o'tkazgandan so'ng, Pereira Fransiyaning OGC Nitsa klubiga ikki yilga ijaraga berildi. U Liga 1da debyutini 12-sentabrda o'tkazdi va En Avant de Guingampga 0:1 hisobida mag'lub bo'ldi.
Pereyra 2016-yil aprel oyida Xalqaro sport tadqiqotlari markazi tomonidan Fransiya ligasining eng yaxshi qanot himoyachisi deb topildi.
Lester City
thumb| Pereyra 2021-yilda [[Leicester City F.C.|Lester City da o'ynaydi]] 2018-yilning 17-mayida Pereiraning Lester City ga o‘tishi uchun 25 million yevrolik kelishuvga erishildi. U Premer-ligadagi debyutini 10-avgust kuni o'tkazdi va "Manchester Yunayted" ga qarshi safarda 2:1 hisobida mag'lub bo'ldi. U o'zining 25 yoshini nishonlayotganda o'zining birinchi golini Evertonga qarshi o'yinda (1:2) qarshi hujumdan so'ng kiritdi. Kampaniya yakunida u o'z jamoasining mavsumdagi eng yaxshi futbolchisi deb topildi.
Pereira 2019-yil sentabr oyida King Pauer stadionida “Tottenham” va “Nyukasl Yunayted ” ustidan ketma-ket g‘alaba qozondi va keyingi 4-mart kuni Angliya kubogining beshinchi bosqichida “Birmingem City” darvozasiga yagona gol urib, “Foxes”ni mag‘lub etdi. Bir necha kun o'tgach, jarohat olib, mavsumning qolgan qismida safdan chiqdi.
Els Alamus
Els-Alamus (Els Alamús) — Ispaniyada joylashgan munisipalitetdir, Kataloniya Avtonom hamjamiyatining Lleida provinsiyasi tarkibiga kiradi. Munitsipalitet Segriya (comarca) tarkibiga kiradi. 20,21 km² maydonni egallaydi. 739 nafar aholisi mavjud (2010-yil).
Ricardo Pereira
Lester City
2022-yilning 18-fevralida Pereira shartnomani 2026-yilgacha uzaytirdi.
Halilbey(Gümüşova)
Halilbey — Turkiyaning Düzce viloyati Gümüşova tumaniga qarashli qishloq hisoblanadi. Aholisi 177 nafar (2022).
Manbalar
<references group="" responsive="1">
NGC 2873
NGC 2873 Arslon yulduz turkumidagi Sb tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Parsons 1857-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Fürth (Odenwald)
Fürth  Germaniyaning Hessen yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Bergstraße tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 38,41 km2. 10 669 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Fürthning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Bizjan-e Olya
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Bizjan-e Olya (, shuningdek, Bīzjān-e 'Olyā sifatida romanlashtirilgan; Bīzjon)  — Eron, Fors viloyati, Marvdasht tumani, Dorudzon tumani, Ramjerd-e Do qishloq tumanidagi qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 348 nafar kishi hamda 80 oiladan iborat.
Leon (Meksika)
Leon — Meksikaning markaziy qismidagi shahar. Guanaxuato shtatida. Meksika togʻligining jan.da, 1800 m balandlikda joylashgan. Aholisi 760 ming kishidan ziyod (1990-yillar oʻrtalari). Avtomobil yoʻllari tuguni. Mamlakatning muhim koʻn-poyabzal sanoati va qishloq xoʻjaligi rayonining savdo markazi. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash korxonalari bor. Shuningdek, metallsozlik, kimyo va toʻqimachilik sanoati rivojlangan. L. yaqinidan rangli metall rudalari, oltin, kumush qazib olinadi. Shaharga 1576-yilda asos solingan. Tarixiy meʼmoriy yodgorliklar saqlangan.
Jason Geria
Jason Geria (10-may 1993-yilda tugʻilgan) — avstraliyalik futbolchi.
Chiroqjoʻra volfram koni
Chiroqjoʻra volfram koni - Zirabuloq togʻlarining gʻarbiy qismidagi kichik kon. Chiroqjoʻra intruziv massivining shim.gʻarbiy qismida joylashgan. 1955-yilda ochilgan. Kon geol. sini N.D. Ushakov (195860), H.N. Boymuhamedov (1960) oʻrgangan. Konda silur davriga mansub ohaktosh yotqiziqlari mavjud. Volfram rudasi Chiroqjoʻra intruziv massivi ichida yotgan (750x100 m kattalikdagi) ohaktosh harsanglari (ksenolitlari) bilan granodioritlar tutashgan joyda hosil boʻlgan skarnlar bilan bogʻliq. Linzalar shaklidagi rudali skarnlar tarkibida volframning sheyelit minerali bor. Rudali skarn jismining uz. 150 m, qalinligi esa 0,4 m. Rudali skarnlar, asosan, piroksen, granat, kvars, sheyelit, stilpnomelan, antimonit, vezuvian, nontronit, pirrotin, xalkopiritlardan tarkib topgan. Volfram rudasi (sheyelit) juda mayda donachalar holida skarndagi piroksenlar orasida joylashgan.
Mâcot-la-Plagne
Mâcot-la-Plagne Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Savoie departamenti Albertville tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1731 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 45,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 37,7 km2. Dengiz sathidan 653 – 2708 m balandlikda joylashgan.
Vega de Santa María
Vega de Santa María Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Ávila provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 18,18 km2. Aholisi — 98 kishi (2010).
Baysal
Baysal — Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Qiziljar tumanidagi qishloq. Kato kodi — 595065200.
IC 4143
IC 4143 Canes Venatici yulduz turkumidagi * (yulduz) tipli yulduzdir.
Saint-Jean-d'Heurs
Saint-Jean-d'Heurs Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Puy-de-Dôme departamenti Thiers tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
508 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 45,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,2 km2.
Bolzano Novarese
Bolzano Novarese Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Novara provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 3 km2. 1040 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Oxford (Shimoliy Karolina)
Oxford AQShning Shimoliy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Granville County okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,6 km2. Shundan 11,6 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 144 m balandlikda joylashgan.
Williamson (Georgia)
Williamson AQShning Georgia shtatida joylashgan shahardir. Pike okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
297 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 185,6 nafar kishi.
Leon (qirollik)
Leon (Leon) — Pireney yarim orolning shim.-gʻarbidagi qirollik (10—13-asrlar). 909—910 yillarda vujudga kelgan. 914 yilda L. tarkibiga Galisiya vi-loyati kirgan. 924 yilda L. va Asturiya viloyati qoʻshilib, birlashgan L. qirolligini (markazi L. shahri boʻlgan) tash-kil etishgan. 1035-yilda Kastiliya L.dan ajralib mustaqil qirollik boʻlgan. L. va Kastiliya 1037—65, 1072—1157-yillar birlashgan qirollik (Kastiliya yoki Kastiliya va L.) ni tashkil etishgan; ularning uzil-kesil birlashishi 1230-yilda sodir boʻlgan.
Yağmurbaba (Polatlı)
Yağmurbaba, Poʻlatli — Turkiyaning Anqara viloyati Poʻlatli tumanidagi qishloq.
Nance (Jura)
Nance Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Lons-le-Saunier tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
429 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 58,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,3 km2. Dengiz sathidan 191 – 222 m balandlikda joylashgan.
Boturobod (Levkant)
Boturobod (Ботуробод)  — Tojikiston Respublikasining Vaxsh tumani, Guliston jamoatiga qarashli daha. Dahadan tuman markazigacha 4 km.
Aholisi
Aholisi — 6627 kishi.
Schönwalde am Bungsberg
Schönwalde am Bungsberg Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Ostholstein tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 39,06 km2. 2486 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Schönwalde am Bungsbergning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Natsistlarning oʻlim lagerlari
Fashistlar Germaniyasi oltita qirgʻin lagerlaridan foydalangan (Vernichtungslager), oʻlim lagerlari deb ham ataladi (Todeslager) yoki oʻldirish markazlari (Tötungszentren), Markaziy Yevropada Ikkinchi Jahon urushi davrida 2,7 milliondan ortiq odam konslagerlarda o‘ldirilgan. Mahbuslarning asosiy qismi yahudiylar – Holokostda qurbon bo‘lishgan. Oʻlim lagerlari qurbonlari, birinchi navbatda, shu maqsadda qurilgan. Doimiy qurilmalarda yoki gaz furgonlari yordamida gaz bilan oʻldirilgan. Oltita qirgʻin lagerlari Chelomno, Belzec, Sobibor, Treblinka, Majdanek va Osvensim-Birkenau yiriklari edi. Osvensim va Majdanek oʻlim lagerlari ham mahbuslarni oʻldirishda mehnat orqali yoʻq qilish usulidan foydalangan.
Jabrlanganlarni statsionar inshootlardan foydalangan holda ommaviy qirgʻin qilish gʻoyasi keyinchalik tugʻilgan. Ilgari natsistlarning aqliy va jismoniy nogironligi boʻlgan kasalxonadagi bemorlarga qarshi yashirin Aktion T4 evtanaziya dasturi davomida kimyoviy ishlab chiqarilgan zaharli gaz bilan tajribalari natijasi edi. Texnologiya moslashtirilgan, kengaytirilgan va urush paytida koʻplab etnik va milliy guruhlarning befarq qurbonlariga nisbatan qoʻllanilgan; Yahudiylar asosiy nishon boʻlib, lager qurbonlarining 90 foizdan ortigʻini tashkil qilgan. Yevropa yahudiylarining genotsidi fashistlar Germaniyasining “ Yahudiy masalasiga yakuniy yechimi ” hisoblangan.
Kelib chiqishi
1939-yil sentyabr oyida Polshaga bosqindan soʻng, maxfiy Aktion T4 evtanaziya dasturi – Gitler tomonidan ruxsat etilgan aqliy yoki jismoniy nogironligi boʻlgan nemis, avstriyalik va polshalik kasalxonadagi bemorlarni muntazam ravishda oʻldirish – SS tomonidan olib borilgan. Jinoyatlarga "hayotga loyiq bo'lmagan hayot" ni yoʻq qilish deb baho berilgan (Lebensunwertes Leben). Yashash huquqiga ega emas deb hisoblagan odamlar uchun natsistlarning shiori shunday boʻlgan. 1941-yilda ushbu kasalxonadagi bemorlarni yashirin ravishda oʻldirishda toʻplangan tajriba Yakuniy yechimni amalga oshirish uchun qirgʻin lagerlarini yaratishga olib keldi. Oʻsha vaqtga kelib, yahudiylar allaqachon yangi gettolarga qamalgan va boshqa maqsadli guruhlar, jumladan siganlar va sovet asirlari bilan birga fashistlarning konslagerlarida internirlangan edilar. Natsistlarning "Yahudiylar masalasining yakuniy yechimi" deb atalmish Yevropa yahudiylarini muntazam ravishda gaz bilan oʻldirish 1941-yil iyun oyida fashist-sovet urushi davridagi Reynxard operatsiyasi paytida boshlangan. Fashistlar Germaniyasi tomonidan gaz texnologiyasini qabul qilishdan oldin SS Einsatzgruppen tomonidan amalga oshirilgan qoʻlbola qotilliklar toʻlqini qurboni yahudiylar boʻlgan.
Yahudiylarni ommaviy gaz bilan oʻldirish uchun maxsus moʻljallangan lagerlar 1942-yil yanvar oyida Reynxard Xeydrich raisligida boʻlib oʻtgan Vannsi konferensiyasidan keyingi oylarda tashkil etilgan boʻlib, unda Yevropa yahudiylarini yoʻq qilish tamoyili aniq koʻrsatilgan edi. Logistika uchun masʼuliyat dastur administratori Adolf Eichmann tomonidan amalga oshirilishi kerak boʻlgan.
1941-yil 13-oktyabrda SS va Lyublindagi politsiya boshligʻi Odilo Globocnik Reichsführer-SS dan ogʻzaki buyruq oldi. Geynrix Himmler – Moskvaning qulashini kutish – ishgʻol qilingan Polshaning umumiy hukumati hududidagi Beljec shahridagi qotillik markazida zudlik bilan qurilish ishlarini boshlash toʻg'risida buyurdi. Shunisi eʼtiborga loyiqki, buyurtma Vannsi konferensiyasidan uch oy oldin edi, ammo Lodz shimolidagi Chelomnoda gaz furgonlari yordamida gaz quyish dekabr oyida Gerbert Lange Sturmbannführer davrida boshlangan. Beljekdagi lager 1942-yilning mart oyida ishga tushirildi, uning rahbariyati Germaniyadan olib kelingan. 1942-yil oʻrtalariga kelib, Reynhard operatsiyasi uchun Polsha erlarida yana ikkita oʻlim lageri qurildi: Sobibor (1942-yil may oyida tayyor bo'ldi) Frants Stangl Hauptsturmführer qo'mondonligi ostida  va Treblinka (1942-yil iyul oyida ishlagan) Irmfrid Eberl Obersturmführer qo'l ostida bo'lgan. Osvensim konslageri 1942-yil mart oyida yangi gaz kameralari bilan jihozlangan. Majdanek ularni sentyabr oyida qurdirdi.
Tavsif
thumb| Sonderkommando a'zolari Osvensim II-Birkenaudagi o't o'choqlarida, krematoriya qurbonlarning jasadlarini yoqib yuborshi. (1944-yil avgust) Natsistlar qirgʻin va konslagerlarni ikkiga boʻlishadi. Yoʻq qilish lageri atamalari (Vernichtungslager) va oʻlim lageri (Todeslager) fashistlar tizimida bir-birini almashtirish mumkin edi, ularning har biri asosiy vazifasi genotsid boʻlgan lagerlarga ishora qiladi. Oltita lager bu taʼrifga toʻg'ri keladi, lekin odamlarni yoʻq qilish har qanday konslager yoki tranzit lagerlarida sodir boʻlgan; Eksklyuziv maqsad bilan qirgʻin lageri atamasidan foydalanish fashistlar terminologiyasidan olingan. Oltita genotsid lageri Chelomno, Belzec, Sobibor, Treblinka, Majdanek va Osvensim edi (shuningdek, Osvensim-Birkenau deb ham ataladi).
Oʻlim lagerlari Holokost poezdlari tomonidan ommaviy ravishda yetkazilgan odamlarni muntazam ravishda oʻldirish uchun maxsus ishlab chiqilgan. Deportatsiya qilinganlar odatda Beljec, Sobibor va Treblinkaga kelganidan keyin bir necha soat ichida oʻldirilgan. Reynxard qirgʻin lagerlari Globocnikning bevosita qoʻmondonligi ostida edi; ularning har birini SS-Totenkopfverbände 20-35 kishi boshqargan Schutzstaffel filiali, yuzga yaqin Trawnikis tomonidan toʻldirilgan – yordamchi ishchilari boʻlgan. Yahudiy erkaklar, ayollar va bolalar gettolardan "maxsus muolaja" uchun Orpo va Shuponing uniformali politsiya batalyonlari tomonidan dahshat muhitida olib ketilgan.
Oʻlim lagerlari Germaniyada joylashgan Bergen-Belsen, Oranienburg, Ravensbryuk va Zaksenxauzen kabi konsentratsion lagerlardan farq qilar edi, ular Ikkinchi Jahon Urushidan oldin "nomaqbul" deb belgilangan odamlar uchun tashkil etilgan qamoq lagerlari edi. 1936-yil mart oyidan boshlab barcha fashistlar konslagerlari SS-Totenkopfverbände tomonidan boshqarildi. 1941-yildan qirgʻin lagerlarini ham boshqargan. Schutzstaffel Iogann Kremer Birkenauda qurbonlarning gazlanishiga guvoh boʻlganidan soʻng, 1942-yil 2-sentyabrda oʻz kundaligida shunday deb yozgan edi: "Dantening "Do'zax" filmi menga nisbatan deyarli komediyadek tuyuladi. Ular bejiz Osvensimni yo'q qilish lageri deb atamaydilar!" . Lagerlar orasidagi farq Nyurnberg sudlari paytida, Diter Vislitseniydan (Adolf Eyxmanning o'rinbosari) extermination nomini so'rashganda yaqqol namoyon bo'ldi. Osvensim va Majdanek shunday qilib aniqlandi. Keyin, "Mauthauzen, Dachau va Buxenvald lagerlarini qanday tasniflaysiz?", deb so'rashganida, u: "Ular Eyxman kafedrasi nuqtai nazaridan oddiy kontslagerlar edi" javob berdi.
Tarixi
Ikkinchi jahon urushining dastlabki yillarida yahudiylar, birinchi navbatda, majburiy mehnat lagerlariga yuborilgan, ammo 1942-yildan boshlab ular “koʻchirish” niqobi ostida qirgʻin lagerlariga surgun qilingan. Siyosiy va logistik sabablarga koʻra, eng mashhur Uchinchi reyxning oʻldirish zavodlari ishgʻol qilingan Polshada qurilgan boʻlib, shu yerda eng koʻp qurbonlar berilgan; Polsha natsistlar nazorati ostidagi Yevropada eng koʻp yahudiy aholiga ega mamlakat edi. Buning ustiga, Germaniyaning urushdan oldingi chegaralari tashqarisidagi yangi o'lim lagerlari nemis fuqarolik aholisidan sir saqlash uchun ham qilingandi.
Sof qirgʻin lagerlari
left|thumb| [[Chelomno konslageri|Chelmno qirg'in lageriga deportatsiya paytida yahudiy bolalar]] Yakuniy yechimning dastlabki bosqichida zaharli chiqindi gazlarini ishlab chiqaradigan gaz furgonlari bosib olingan Sovet Ittifoqida (SSSR) va bosib olingan Polshadagi boshqa lagerlarga nisbatan Chelmno qirgʻin lagerida avvalroq ishlab chiqilgan. Oʻldirish usuli SS tomonidan yashirin Aktion T4 paytida toʻplangan tajribaga asoslangan edi. Xolokost paytida ikki turdagi oʻlim kameralari ishlagan.
Osvensimdan farqli oʻlaroq, siyanidga asoslangan Zyklon B "ko'chirish" niqobi ostida ishlatilgan. Treblinka, Beljek va Sobibordagi lagerlarda (Reynhard operatsiyasi paytida qurilgan, 1941-yil oktyabr — 1943-yil noyabr), katta ichki yonuv dvigatellari tomonidan ishlab chiqarilgan oʻlimga olib keladigan chiqindi gazlar ishlatilgan. Einsatz Reinhardda uchta oʻldirish markazi boʻlgan. Ular asosan fashistlar gettolarida qamalgan Polsha yahudiylarini yoʻq qilish uchun foydalanilgan. Dastlab, qurbonlarning jasadlari paletli ekskavatorlar yordamida koʻmilgan, ammo keyinchalik ular Sonderaktion 1005 deb nomlanuvchi genotsid dalillarini yashirish uchun eksgumatsiya qilingan va ochiq havoda yondirilgan.
Chelmno qirgʻin lageri, Beljek qirgʻin lageri, Sobibor qirgʻin lageri, Treblinka qirgʻin lageri, Majdanek qirgʻin lageri va Osvensim lageri faqat qirgʻin qilish uchun moʻljallangan oltita yirik lager edi.
Osvensim II (Osvensim-Birkenau) va Majdanek lagerlari mehnat lageri majmuasining bir qismi boʻlgan boʻlsa, Chelomno va Reynxard operatsiyasi oʻlim lagerlari (yaʼni, Beljec, Sobibor va Treblinka) odamlarning butun jamoalarini tezda yoʻq qilish uchun qurilgan. Birinchi navbatda yahudiylar kelganidan keyin bir necha soat ichida oʻlim topgan. Lagerlarning barchasi Polsha temir yoʻl tizimi bilan bogʻlangan filial liniyalari yaqinida qurilgan. Ushbu lagerlar deyarli bir xil dizaynga ega edi: uzunligi va kengligi bir necha yuz metrni tashkil etdi va minimal xodimlar turar joylari va yordamchi qurilmalar bilan jihozlangan.
Natsistlar qurbonlarni kelishlari bilan aldab, ular vaqtinchalik tranzit toʻxtash joyida ekanliklarini va tez orada nemis Arbeitslagers borishlarini aytishgan (ish lagerlari). Oʻlim lagerlariga olib kelingan tanlangan mehnatga layoqatli mahbuslar darhol oʻldirilmadi, aksincha, Sonderkommandos deb nomlangan mehnat boʻlinmalarida ishlatilgan. Asirlar gaz kameralaridan jasadlarni olib tashlash va ularni yoqish orqali yoʻq qilish jarayoniga yordam berishgan.
Konsentratsion va qirgʻin lagerlari
right|thumb| Gaz kameralariga marsh. 1944-yil avgustda [[Osvensim konslageri|Osvensim II da yashirincha olingan Sonderkommando fotosuratlaridan biri]] Beljec, Sobibor va Treblinka lagerlarida, poyezdlar yuklangan mahbuslar faqat shu maqsadda ishlab chiqarilgan gaz kameralariga yetib kelganidan soʻng darhol oʻldirilgan. Ommaviy oʻldirish inshootlari bir vaqtning oʻzida majburiy mehnat kompleksining Osvensim II-Birkenau sublageri va Majdanek konslagerida ishlab chiqilgan. Koʻpgina boshqa lagerlarda mahbuslar birinchi navbatda qul sifatida saralangan; ular och holatda tirik qoldirildi va kerak boʻlganda ishlashga tayyor edi. Osvensim, Majdanek va Yasenovac Zyklon B gaz kameralari va krematoriya binolari bilan taʼmirlandi va 1945-yilda urush tugaguniga qadar ishladi.
Yoʻq qilish tartibi
thumb| Karpat Ruteniyalik yahudiylar Osvensim-Birkenauga kelishdi, 1944-yil may. Lager tizimida ro'yxatdan o'tmagan holda, ko'pchilik kelganidan bir necha soat o'tgach, gaz kameralarida o'ldirilgan. (Osvensim albomidan olingan surat)
Natsistlar ommaviy qotillik sodir boʻlayotganini yashirish uchun Germaniyada "evtanaziya dasturi" deb atagan 70 000 nogironni oʻldirish uchun birinchi marta karbon monoksit ballonlari bilan gazdan foydalanishgan. Uglerod oksidining halokatli taʼsiriga qaramay, uglerod oksidi silindrlarda tashish xarajatlari tufayli Sharqiy hududlarda foydalanish uchun yaroqsiz deb topildi.
Har bir qirgʻin lageri boshqacha ishlagan, ammo har birida tez va samarali oʻldirish uchun sharoitlar mavjud edi. Xyos 1941-yil avgust oyining oxirida rasmiy safarda boʻlganida, uning oʻrinbosari Karl Fritzsh gʻoyani sinab koʻrgan. Osvensimda bitlar bilan kasallangan kiyimlar kristallangan pruss kislotasi bilan ishlov berilgan. Kristallar IG Farben kimyoviy kompaniyasi tomonidan buyurtma qilingan boʻlib, uning brendi Zyklon B boʻlgan. Kiyimlar havodagi Zyklon B kristallari oʻlimga olib keladigan siyanid gazini chiqaradi. Fritzsh Zyklon B ning sovet asirlariga taʼsirini sinab koʻrdi, ular ushbu tajriba uchun bunker podvalidagi kameralarga qamalgan. Qaytgandan soʻng Xossga qisqacha maʼlumot berildi va Xoss esa natijalardan hayratda edi. Majdanekda boʻlishi kerak boʻlgan qirgʻin qilish lageri strategiyasiga aylandi. Lager qoʻriqchilari gazdan tashqari, mahbuslarni ommaviy otishma, ochlik, qiynoqlar va boshqalar orqali oʻldirishni davom ettirdilar.
Gassinglar
Mahbuslar boʻlimi Sonderkommando (Maxsus otryadi) qirgʻin qilish jarayonida asirlarga ruhiy dalda bergan; ular yahudiylarni nima boʻlayotganiga ishora qilmasdan yechinishga undardilar. Xodimlar dush kabi koʻrinishga ega boʻlgan gaz kameralarida ham hamrohlik qilishgan. (ishlamaydigan suv purkagichlari va devorlari kafel); xona eshigi yopilgunga qadar qurbonlar bilan birga qolishgan. Psixologik jihatdan "tinchlantiruvchi ta'sir" ni saqlab qolish uchun SS odami aqldan ozdiruvchi aldovning oxirigacha eshik oldida turdi. Sonderkommando xodimlari asirlarni tinchlantirish uchun jabrdiydalar bilan lagerdagi hayot haqida suhbatlashgan va shu maqsadda ular keksalar va yoshlarga yechinishda ham yordam berishgan.
Mahbuslarni hech qanday zararli narsa boʻlmaganiga ishontirish uchun Sonderkommando oldingi transportda kelgan doʻstlari yoki qarindoshlari haqida kichik gaplar bilan ularni aldagan. Koʻpgina yosh onalar "dezinfeksiyalovchi" ularga zarar etkazishi mumkinligidan qoʻrqib, chaqaloqlarini toʻplangan kiyimlari ostiga yashirishgan. Lager komendanti Xyosning xabar berishicha, "Maxsus otryadning erkaklari bunga ayniqsa ehtiyot bo'lishgan" va ayollarni bolalarini "dush xonasiga" olib kirishga undagan. Xuddi shunday, Sonderkommando xodimlari "Bunday tarzda yechinishning g'alatiligidan" yigʻlashi mumkin boʻlgan katta yoshdagi bolalarga tasalli berdi.
Shunga qaramay, har bir mahbus bunday psixologik taktikaga aldanmagan; Komendant Xyos yahudiylar haqida gapirgan edi: "Ularni nima kutayotganini taxmin qilgan yoki bilgan ... [ular] o'zlarining ko'zlarida ko'rinadigan dahshatga qaramay, bolalar bilan hazillashishga, ularni ruhlantirishga jasorat topganlar." Ba'zi ayollar to'satdan "yechinish paytida dahshatli qichqirib sochlarini yulishgan"; Sonderkommando darhol ularni otib o'ldirish uchun olib ketishgan. Bunday sharoitda boshqa asirlar gaz kamerasi ostonasida oʻzlarini qutqarishni mumkin deb o'ylab yaqinlariga xiyonat qildilar va “hali ham yashirinib yurgan oʻz irqlari vakillarining manzillarini oshkor qilganlar”.
Toʻldirilgan gaz kamerasining eshigi muhrlangandan soʻng, tomdagi maxsus teshiklardan Ziklon B granulalari tashlangan. Qoidalarga koʻra, lager komendanti tayyorgarlik koʻrish, gaz bilan toʻldirish (teshik orqali) va jasadlarning talon-toroj qilinishini nazorat qilishi kerak edi. Komendant Xyosning maʼlum qilishicha, gazlangan qurbonlar "hech qanday talvasa belgilarini ko'rsatmagan"; Osvensim lageri shifokorlari buni jabrlanuvchi konvulsiyalar boshlamasdan oldin oʻldirilgan ziklon B gazining "o'pkaga falaj ta'siri" bilan bogʻlashgan. Qoʻshimcha ravishda jasadlar yarim choʻkkalab, terisi pushti rangga boʻyalgan, qizil va yashil dogʻlar paydo boʻlgan, ogʻzidan bir oz koʻpik paydo boʻlgan yoki quloqlaridan qon oqayotgan holatda boʻlgan. Siyosiy tayyorgarlik masalasi sifatida natsistlar partiyasining baʼzi yuqori martabali rahbarlari va SS zobitlari Osvensim-Birkenauga gazni koʻrish uchun yuborilgan. Xyosning aytishicha, "barcha ko'rgan narsalaridan chuqur taassurotda bo'lgan... [hali ba'zilari] ... bu qirg'in zarurmasligi haqida baland ovozda gapirganlar, "yahudiy muammosining yakuniy yechimini" ko'rganlaridan keyin jim bo'lishgan". Osvensim lageri komendanti Rudolf Xoss "Gitlerning buyruqlarini bajarishimiz kerak bo'lgan qat'iyat" zarurligini tushuntirib, qirgʻinni oqlagan.
Demontaj va yashirishga urinish
right|thumb| Sobiq Sonderkommando 1005 qul ishchilari Yanovska konslageridagi suyak maydalagich yonida turishibdi (fotosurat 1944-yil avgustda, lager ozod qilingandan keyin olingan) Natsistlar u erda odamlar oʻldirilgani haqidagi dalillarni yashirish uchun qirgʻin lagerlarini qisman yoki toʻliq yoʻq qilishga harakat qilishgan. Bu nafaqat qirgʻin jarayonini, balki koʻmilgan qoldiqlarni ham yashirishga urinish edi. Yashirin Sonderaktion 1005 natijasida, lagerlar mahkumlar komandolari tomonidan demontaj qilindi, ularning yozuvlari yoʻq qilindi va ommaviy qabrlar qazildi. Dalillar nomaʼlum boʻlib qolgan baʼzi qirgʻin lagerlari sovet qoʻshinlari tomonidan ozod qilindi, ular Gʻarb ittifoqchilaridan farqli hujjatlar va ochiqlik standartlariga rioya qildilar.
Shunga qaramay, Majdanek Belorussiya operatsiyasi paytida Sovet Qizil Armiyasining tez oldinga siljishi tufayli deyarli butun holda qoʻlga olingan.
Xotira
Urushdan keyingi davrda Polsha Xalq Respublikasi hukumati qirgʻin lagerlarida yodgorliklar yaratdi. Ushbu dastlabki yodgorliklarda natsistlar qurbonlarining etnik, diniy yoki milliy xususiyatlari qayd etilmagan. Soʻnggi oʻn yilliklarda qirgʻin lagerlari joylari hamma uchun ochiq boʻldi. Ular butun dunyo boʻylab tashrif buyuruvchilar uchun mashhur joylar, ayniqsa Osvensim shahri yaqinidagi eng mashhur fashistlarning oʻlim lageri Osvensimdir. 1990-yillarning boshlarida yahudiy Xolokost tashkilotlari Polsha katolik guruhlari bilan "Osvensim kabi fashistlarning o'lim lagerida yodgorlik sifatida shahidlikning qanday diniy belgilari mos keladi?" Yahudiylar asosan polyaklar oʻldirilgan Osvensim I yaqinida Osvensim xochi kabi nasroniy yodgorliklarini oʻrnatishga qarshi chiqdilar. Holokostning yahudiy qurbonlari asosan Osvensim II Birkenauda oʻldirilgan.
1988-yildan beri har yili Polshada “Tiriklar marshi” tashkil etiladi. Marshchilar Estoniya, Yangi Zelandiya, Panama va Turkiya kabi turli mamlakatlardan keladi.
Lagerlar va Xolokostni inkor etish
thumb| Hujjatli dalillar: Reichsbahn Mahbuslarni yetkazib berish uchun yuk xati (Häftlinge) 1943 yil noyabrda Sobiborga Holokostni inkor etuvchilar yoki inkor qiluvchilar Xolokost sodir boʻlmagan yoki tarixan tan olingan tarzda va darajada sodir boʻlmagan deb taʼkidlaydigan odamlar va tashkilotlardir. Holokostni inkor etuvchilarning taʼkidlashicha, qirgʻin lagerlari aslida sharqdan deportatsiya qilingan tranzit lagerlar edi. Biroq, bu nazariyalar yahudiylar oʻldirish uchun lagerlarga yuborilganligini koʻrsatadigan omon qolgan nemis hujjatlari tomonidan rad etilgan.