cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qadimgi Yunoniston
Adabiyoti
Barcha xalqlarning tarixida boʻlgani kabi yunon adabiyoti ham xalq ogʻzaki ijodi zaminida vujudga kelgan. Tarix sahifalarida yunon folkloridan juda kam namunalar saqlanib kelgan boʻlsada, shularga asosan ibtidoiy qabilachilik davrlarida yunon xalqining anʼanasi boy va rangbarang ogʻzaki adabiyoti — ertaklari, maqollari, matallari, topishmoqlari, qoʻshiqlari boʻlganligini aniqlash mumkin. Ibtidoiy jamiyatdagi mavjud ogʻzaki adabiyot shu jamiyat kishilarining tabiat haqidagi tushunchalarini ifoda etgan.
Yunon mifologiyasi uzoq tarixga ega. Shu uzoq muddat davomida ijtimoiy ongning oʻsishi bilan miflar ham oʻzgargan, yangi maʼnomazmun kasb etgan. Yunon kishisi ibtidoiy qabilachilik davrida tevarak atrofdagi tabiiy hodisalarning hammasini jonli his qilib, ularga sigʻinishgan, ulardan madad tilashgan, yovuz kuchlarni moyil qilish uchun qurbonliklar qilingan. Tabiat hodisalari qarshisida ibtidoiy insonning butun hayoti qoʻrquv va tahlikada oʻtgan. Keyinchalik qabilachilik tuzumining yemirilishi va harbiy aristokrat tabaqalarning kuchayishi natijasida quyi tabaqa vakillarining ahvoli yanada ogʻirlashgan, boylarning zulmi kuchaygan. Bu holat insonlarning diniy eʼtiqodlariga ham oʻz taʼsirini oʻtkazgan. qadimiy inson tasavvurida falak hukmronlari — odam qiyofasidagi Olimp maʼbudalari paydo boʻlgan. Zevs — momaqaldiroq hamda bulutlar hukmdori, maʼbudlar maʼbudi; Poseydon — dengiz hukmroni; Aid oxirat xoqoni, Zevsning rafiqasi Gera — osmon maʼbudasi, maʼbudalar malikasi va h.k.
Maʼbudlarni odam qiyofasida tasavvur etish, oʻz navbatida, mifologiyani haqiqiy hayotga yaqinlashtirgan va uning obrazlariga chinakam hayotiylik bagʻishlagan. „Iliada“ dostonida muallifning butun diqqati asarning bosh qahramoni Axillning gʻazabiga qaratilgan boʻlib, qolgan voqealar faqat 50 kun ichiga sigʻdirilgan. Tinglovchi va kitobxon toʻla taassurotga ega boʻlishi uchun asar davomida muallif yoʻlyoʻlakay chekinishlar yasab, turlituman hodisalar bilan asosiy voqeani toʻldirib borgan. Xuddi shu uygʻunlik, muxtasarlik „Odisseya“ dostonida ham bor. Jafokash Odisseyning oʻz vataniga qaytishi, har safar mobaynida uning boshidan kechgan mushkulotlar, uchragan ajoyibot, gʻaroyibotlar — asarning asosiy mavzusidir.
Qahramonlarning qiyofasini ular, ning tabiati, xattiharakatini koʻrsatish bobida — realistik tavsifi nihoyatda sezilarli. Dostonlarda hayotning turli pogʻonalarida turuvchi ilohiy kuchlar, odam bolalari: Olimp togʻining maʼbud va maʼbudalari, devlar, parizodlar afsonaviy maxluqlar, podshohlar, pahlavonlar, oddiy jangchilar, malikalar, kanizaklar, qul va choʻrilar, goʻdaklar va h.k. koʻz oʻngida gavdalanadi. Yunon xalqi asrlar davomida botirlik haqidagi oʻz tuygʻu va orzularini ana shunday qahramon nomi bilan bogʻlab kelgan.
Yunon xalqining botirlik, gʻayrat va jasorat tushunchalarini yozuvchi Axill obrazida talqin etgan boʻlsa, shu xalqning hayot bobida orttirgan donishmandligi, aql va zakovatini Odissey obrazi orqali koʻrsatgan. Boshqa qahramonlardan tashqari (har ikkala) dostonda ikkinchi darajali shaxslar bor: Agamemnon — takabbur, Menelay — botir, Diomed — sergʻayrat, Nestor — nuroniy, Baris — xudbin, olifta, Gektor — oriyatli va h.k.
Yevropa xalqlari oʻz taraqqiyotlari davomida katta ishtiyoq bilan necha bora yunonlar hamda rimliklar yaratgan sanʼat va adabiyotga murojaat etib, ular asosida qalblarini bezovta qilgan tuygʻu va gʻoyalarni hal etishga uringanlar. Uygʻonish davrining buyuk allomalari qoʻlida antik (qadim) dunyoning ilmu fani, sanʼat va adabiyoti, falsafiy taʼlimotlari eng kuchli qurol boʻlib xizmat qilgan. „Uygʻonish“ soʻzining dastlabki maʼnosi ham qadimgi madaniyatni qayta tiklash, yangidan oyoqqa turgʻizish demakdir.
17-asr Yevropa klassitsizm adabiy oqimi ham 100—150 yil davomida antik dunyo badiiy ijodiga taqlid shiori ostida rivojlandi, bu davr mobaynida qariyb butun Yevropa sahnasi, asosan, Yunon va Rim tragediyalari mavzulari bilan yashadi. Elin madaniyati Oʻrta Osiyo madaniyatining ravnaq topishiga samarali taʼsir etgan. Salavkiylar va Yunon-Baqtriya podsholigi hukmdorlari davrida Oʻrta Osiyo, Eron va boshqalar oʻlkalar aholisining faol ishtirokida sharqiy ellinizm madaniyati vujudga keldi, u yunon madaniyatini ham boyitdi (yana q. El[[li[[nizm).
Meʼmorchilik va tasviriy sanʼat
Yunon meʼmorlari va tasviriy sanʼat namoyandalari koʻp asrlar osha turli xalqlar uchun goʻzallik, uygʻunlik, yuksak did namunasini oʻtagan sanʼat yodgorliklarini yaratgan. Asarlar asosan sodda afsonaviy mavzularga asoslangan boʻlsada, borliq va inson muvozanatini his etib, tabiiy muhit, inson tanasining tabiiy goʻzalligi va uygʻunligini anglab aks ettirdi. Bu nisbatlar meʼmorlikda ham aniq ifodasini topgan. Yunon badiiy yodgorliklari Bolqon yarim oroldagina emas, shuningdek, Kichik Osiyo, Janubiy Apennin yarim oroli, Oʻrta dengiz orollari hamda Shim. Qora dengiz sohillarida ham saqlangan.
Yunoniston sanʼati Miken madaniyati negizida paydo boʻlgan; mikenlar bilan miloddan avvalgi 2—1-ming yillik sanʼatining oʻzaro bogʻliqligi kulollik va meʼmorlik boʻyama naqshlarida koʻzga aniq tashlanadi. Yunon sanʼati taraqqiyoti (miloddan avvalgi 11—1-asrlar) tarixan gomer, arxaika, klasika, ellin kabi bir necha davrlarga ajratiladi.
Homer davri (miloddan avvalgi 11—8-asrlar) da boʻyama naqshli kulollik taraqqiy etgan, geometrik uslub miloddan avvalgi 7-asrgacha hukm surgan, eng taraqqiy etgan davri (8-asr)da %abr yodgorliklari vazifasini oʻtagan roʻzgʻorga moʻljallangan dipilon koʻza va idishlar bezagi, naqsh va inson shaklining aniq ritmi, chiziqlar ifodaliligi bilan ajralib turadi. Geometrik uslubda terrakota haykallar va idishlarga haykaltaroshlik bezaklari (qopqoq, shakldor dastalar) ham yaratildi. Meʼmorlik haqida maʼlumotlar deyarli yoʻq, baʼzi bino qoldiqlari, ibodatxonalarning terrakota modeli va adabiy yozma manbalarda ayrim maʼlumotlar uchraydi.
Arxaika (miloddan avvalgi 7—6-asrlar) davrida polislar shakllandi, shaharlar yuzaga keldi, shaharsozlikning asosiy belgilari muqaddas joy (akropol) va jamoat savdo markazlari (agora) boʻlib, ular atrofida turar joy mavzelari joylashtirilgan, shaharlar bunyod etilgan. Yetakchi oʻrinni ibodatxonalar (haykallari boʻlgan „xudolar uyi“) egallagan.
Ibodatxonalar bilan bir qatorda turli vazifalarni bajaruvchi jamoat binolari (teatr, stadion, palestr va boshqalar) bunyod etilgan. Inshootlar toshdan qurishga oʻtilgach, order turlari shakllandi (qarang Meʼmorlik orderlari), ibodatxonalar boʻrtma tasvirlar, haykallar bilan bezatildi; dahshatli maxluqlar bilan olishayotgan xudolar va qahramonlar (Gerakl, Tesey, Persey va boshqalar)ning qatʼiy tasvirlari yaratildi; ularning hajmdorligi ibodatxonalardagi meʼmoriy shakllar bilan uygʻun. Ioniy uslubidagi ibodatxonalarning haykaltaroshlik frizlari dinamikasi va murakkab kompozitsiyasi bilan ajralib turadi. Dastlabki oʻzaro bogʻlanmagan kam shaklli frizlardan oʻzaro uygʻun va koʻp shaklli yaxlit kompozitsiyalarga oʻtish kuzatiladi, ilk frontonlardagi relyeflar (Kerkira o.dagi Artemida ibodatxonasi) dumaloq haykallar bilan almashadi.
Haykaltaroshlikda kichik bronza haykallar („Fivalik Apolon“, miloddan avvalgi 7-asr 1-yarmi)dan yalangʻoch oʻsmir (kuros)lar va uzun koʻylakli qiz (kora)lar shaklini yasashga oʻtildi. Harakatsiz shakllar oʻrniga harakatlarni shartli ifodalash yuzaga keldi („Delosli Nike“, miloddan avvalgi 6-asr oʻrtalari). Haykaltaroshlar inson mimikasini ifoda vositasi sifatida kam qoʻllasalarda, ayni vaqtda boy hajm, kiyimlar burmalarining goh qatʼiy, goh nafis talqini bilan ifodali obraz qurilishiga erishdilar. Arxaika haykallarida ayrim mahalliy farklar kuzatiladi: ioniy uslubidagi kora va kuroslar lirik va hayotbaxsh obrazlari, shakllarning mayinligi bilan qatʼiy qiyofali va keskin shaklli doriy uslubidagi haykallardan ajralib turadi. Bu davrda yunon koʻzalari (amfora va boshqalar) tugal shakllandi, buyumlarga butun yuzasi qoplab gilama usulida mujassamotlar yaratildi, shartli qatʼiy chiziqlar va geometrik uslubdagi naqshlar oʻrnini syujetli sahnalarning tez-tez qoʻllanishi egaladi. Korinf, keyinroq Afina (7—6-asrlar)da qora shaklli uslub qaror topdi (Klitiy, Eksekiy, Amasis va boshqalar), qora shakli uslubdan qizil shakli uslubda koʻzalar yasashga oʻtish yuzaga keldi (Andokid va boshqalar).
Klassika (miloddan avvalgi 5-asr — 4-asr 3-choragi)da shaharlar rivojlandi, muntazam tarhli shahar tipi shaklandi (Milet, Pirey), shaharlarni toʻgʻri burchakli koʻchalar toʻri bilan qismlarga boʻlish, turar joylarni majmua tarzida qurish kabi asosiy qoidalar yuzaga keldi. Polislarning oʻziga xos ramzi boʻlgan ibodatxonalarning tipik xususiyatlari individuallik bilan qoʻshilib ketgan, bir tipdagi qurilishlarda yagona order tuzilishidagi nisbat va koʻlamlarnigina oʻzgartirib takrorlanishi bilan har bir shahar — davlat bosh inshootlarida oʻziga xos meʼmoriy qiyofalar yaratishga erishildi. Shu jihatdan umumiy tarhli va order elementlari boʻlgan Afina Afayi (taxminan miloddan avvalgi 500—480, Egin o.da), Gera II („Poseydon ibodatxonasi“, miloddan avvalgi 5-asr 2-choragi, Poseydoniyada), Zevs (miloddan avvalgi 468—456, Olimpiyada) ibodatxonalari oʻziga xos sifatlari bilan bir-biridan farqlidir.
Miloddan avvalgi 6—5-asrlar chegarasida tasviriy sanʼatda keskin oʻzgarishlar roʻy berdi, haykaltarosh va rassomlar inson qiyofasi va uning harakatini mukammal ifoda etdilar, fronton, frizlarda koʻp shaklli lavhalarni dadil bajardilar. Klasika boshida yuzaga kelgan „qatʼiy uslub“ hususiyatlari koʻzalarga ishlangan tasvirlarda aniq ifodasini topdi (Epiktet, Yevtimid, Yefroniy). Qizil shakllar uslubida ijod qilgan Brig afsonaviy mavzular bilan bir qatorda maishiy lavhalar (bazm, maktabdagi mashgʻulotlar, stadiondagi atletlar)ni ham yaratdi. „Qatʼiy uslub“ miloddan avvalgi 5-asr 1-yarmidagi haykaltaroshlikda ham koʻzga tashlanadi; Egin o.dagi Afina Afayi ibodatxonasi frontoni, Olimpiyadagi Zevs ibodatxonasi fronton va metoplari kabi sanʼat durdonalari yaratildi. Klassikaning ilk davrida qahramonlar obrazlari bilan bir qatorda koʻtarinki ruhdagi real obrazlar ham yuzaga keldi (Miron va boshqalar). Inson tanasini mukammal ishlanishi yunon sanʼatiga umrboqiy gʻoyalar (goʻzallikning xunuklik ustidan gʻalabasi)ni ifodalash imkonini berdi. Miloddan avvalgi 5-asr oʻrtalarida klassika sanʼati („yuksak klassika“ deb nomlangan) gullab yashnadi. Perikl davrida Afina Elladaning siyosiy va badiiy markaziga aylandi. Vayron boʻlgan Akropolda Fidiy boshchiligida mohir meʼmorlar va haykaltaroshlar ishladi: tasviriy ansambllar hosil qilindi, yangi ibodatxonalar bunyod etildi, haykallar oʻrnatildi, goʻzallik va uygʻunlik tarannum etildi (maʼbudlarning yuksak mavqei, tantanalarda viqor bilan yurishlari, kentavrlar bilan olishuvlari va boshqalar). Ozod ellin fuqarolik ruhi, gʻoyaviy, axloqiy va jismoniy mukammalligi Fidiy asarlarida, Parfenon bezaklarida, Poliklet haykallari, Polignot koʻzalari, freskalar, terrakota haykallari, relyef va tangalarda yorqin ifodalangan.
Miloddan avvalgi 4-asr boshlarida yunon polislari demokratiyasi inqirozi bilan ayrim shaxslar xohishi polislar xohishini siqib chiqardi. Diniy inshootlar qurish oʻrnini insonning kundalik hayoti bilan uzviy bogʻliq boʻlgan inshootlar (palestr, teatr va boshqalar) qurish egalladi (jumladan, Epi davrdagi teatr, miloddan avvalgi 350—330 va boshqalar).
Vazifasiga mos aniq kompozitsiyali yunon teatrlari jahon meʼmorligidagi tomosha inshootlarining keyingi taraqiyotiga asos boʻldi. Memorial ansambllarda inson shaxsini abadiylashtirish anʼanalari yuzaga keldi (mas, Galikarnasl&t maqbara, taxminan miloddan avvalgi 353). Tasviriy sanʼatda inson xarakteriga qiziqishning ortishi haykaltaroshlik portretlarini rivojlanishini taʼminladi. Afsonaviy kompozitsiyalarda kurash dramatizmi, insonning ruhiy qudrati va jismoniy shijoatini tasvirlagan Skopas ijodida voqelikdagi qarama-qarshiliklar oʻtkir ifodasini topdi, bu jihatdan Praksitel haykallari, Lisipp asarlari diqqatga sazovor.
Ellin davri (miloddan avvalgi 4-asr oxiri — 1-asr) yunon madaniyati mintaqalarining kengayishi uning Aleksandr davlati va uning vorislari davlati tarkibiga kirgan xalqlar madaniyati bilan oʻzaro qoʻshilishi bilan belgilanadi (qarang El[[li[[nizm). Afina badiiy hayot markazi mavqeini yoʻqotdi. Kichik Osiyoning yirik shaharlari yangi qarash (nuqtai nazar)larni yaratuvchiga aylandi, qurilish beqiyos darajada oʻsdi, koʻplab muntazam tarhli yangi shaharlar yuzaga keldi (Istanbul va boshqalar), yirik inshootlar qurildi (Istanbuldagi Faros mayogʻi), mahobatli meʼmoriy ansambllar bunyod etildi (Pergamdagi Akropol) oddiy uydan bosh saroygacha boʻlgan turar joy tipi shakllandi, anʼanaviy ichki hovli tarhli uylar ustunlar bilan oʻralgan peristilga aylantirildi. Elin haykallaridagi qiyofalar qoʻrquv, davrni fojiaviy anglash bilan yoʻgʻrilgan. Ellin davri sanʼatiga mintaqaviy maktablar, yoʻnalishlarning hamda badiiy obrazli masalalarning rangbarangligi xos: haykal portretlar rivojlandi, klassikaning inson — fuqaro uygʻunligi oʻrniga buyuklarni ulugʻlash qaror topdi. Ijtimoiy kelib chiqishi har xil boʻlgan odamlarga, ularning yoshidaga xarakterli xususiyatlarga qiziqish ortdi. Yunoniston Rim tomonidan zabt etilishi bilan ellinlar sanʼati gʻoliblar madaniyatining rivojlanishi bilan qoʻshilib, uni oʻzining koʻp asrlik anʼanalari bilan boyitdi, shuningdek, oʻzining mustaqilligini ham yoʻqotib bordi.
Teatri — yunon dramasi va teatri Dionis sharafiga oʻtkaziladigan qishloq xoʻjaligi bayramlaridan boshlangan. Uning asosida tabiatning qishki oʻlik mavsumi va bahorgi uygʻonish davri bilan bogʻliq qadimiy yer egalarining oʻyinlari yotadi. Miloddan avvalgi 4—1-asrlargachaYunon teatri. 1. Getera niqobi. 2. Tropik kahramonniqobi. 3. Andromedaning teatr libosidagi tasviri (vazadagi rasm). 4. Tragik aktyor (fil suyagidan ishlangan haykalcha).dramatik chiqishlarda xor asosiy rol oʻynagan. 6-asrning 2-yarmida alohida ijrochi — aktyor (dramaturgning oʻzi) paydo boʻldi. Esxil sahnaga 2 aktyorni olib kirdi. Sofokl esa sahna dekoratsiyasida tasviriy bezaklardan keng foydalandi, fojialarda 3 aktyor paydo boʻldi. Aktyorlar, asosan, niqob kiyib oʻynaganlar. Teatr yunonlar hayotida alohida oʻrin egalladi. Ayniqsa, quldorlik davri gullagan paytda teatr ahamiyati yanada ortdi. Teatr, asosan, 3 qism: orxestr, tomoshabinlar uchun joy va chodirdan iborat boʻldi. Bulardan eng qadimiysi orxestryumaloq maydon boʻlib, unda aktyor va xor ijrochilari tomosha koʻrsatganlar. Dastlab barcha tomoshabin orxestr atrofida oʻtirganlar, keyinchalik omma uchun alohida joylar ajratilgan. Teatr binolaridan qadimiysi Afinadagi Dionis teatri binosi hisoblanadi. Keyingi eng katta Afina teatri miloddan avvalgi 4-asrning 2-yarmida qurildi. Teatrda tragediya va komediyadan tashqari mifologik syujetga ega satirik spektakllar ham qoʻyilgan. Dastlab ayollar rolini erkaklar niqob kiyib ijro etgan, Esxil, Sofokl, Yevripid, Aristofan kabi buyuk dramaturglarning ijodida Yunoniston quldorlik demokratiyasining ravnaqi va ziddiyatlari aks etdi. Mifologik syujetli pantomimik raqslar keng tarqaldi. Ularda ayol aktyorlar ham qatnashdi. El[[li[[nizm davrida (miloddan avvalgi 3—1-asrlar) teatr Sharqda yunon madaniyatini targʻib qilishda asosiy vositalardan biriga aylandi. Teatrlar nafaqat yirik savdo markazlarida, balki kichik shaharlarda ham qurila boshladi. Dionis sharafiga oʻtkaziladigan bayramlarda tragediya va komediyalar namoyish etildi. Qishloq komediyasi yoʻqola bordi. Yangi komediyalar (Menandr, Filemon va boshqalar) oʻzaro hayotiy munosabatlarni, inson ichki kechinmalarini aks ettirdi. Miloddan avvalgi 5-asrda Yunonistonda mimlarmaishiy va hajviy harakterdagi kichik sahnalar yuzaga keldi. El[[li[[nizm davrida ilk bor professional aktyorlar ijod qildi. Aktyorlar uyushmasi paydo boʻldi. Bu davrda aktyorlar katta hurmatga, yuridik huquqga ega boʻlganlar. Tomosha koʻrsatish uchun aktyorlar hatto urush paytlarida ham xohlagan yerlariga borish, oʻzlari va narsalariga daxlsizlik huquqi berilgan. Aktyorlarning oʻzlari esa har qanday harbiy xizmatdan ozod etilganlar (miloddan avvalgi 3-asr boshlarida bu haqda maxsus qonun qabul qilingan). Yunoniston teatri jahon teatrining rivojlanishida muhim rol oʻynadi.
Musiqasi
Olimp avlos chalish yoʻllarini hamda garmoniya (enarmonika) qonunlarini, lesboslik Terpandr kifarani kashf qilganlar. Olimpning shogirdi kritlik Talet xor qoʻshiqchiligini kiritgan. Musiqa, ayniqsa, xor qoʻshiqchiligi katta ijtimoiy ahamiyatga ega boʻlib, vatanparvarlik ramzi darajasiga koʻtarilgan. Harbiy (marshsimon) kuylari bilan birga lirika yoʻnalishidagi janrlar (mas, Sapfoning ishqiy qoʻshiqlari, Pindarning gimn va odshtari, elegiya) rivoj topgan.
Yunoniston tragediya va komediyasida musiqa muhim dramaturgik vazifalarni bajargan. Uning ijodkorlari (Esxil, Frinix, Sofokl, Yevripid va boshqalar) kuylarni ham yaratib, dramatik asarlarga xor va raqslar, yakka xonandalik shakllarini kiritgan. „Antigona“ (Sofokl) tragediyasidagi xor Afinaning milliy madhiyasiga aylangan. Ellinizm davrida katta cholgʻu ansambllar, organ kabi musiqa cholgʻu asboblari paydo boʻlgan.
Yunoniston musiqa madaniyatiga Kichik Osiyo hamda Yaqin Sharq xalqlari musiqa anʼanalari taʼsir etgan. Oʻz navbatida, Yunoniston musiqasi hamda musiqa nazariyasi Sharq musiqa ilmi (Yunus alKotib, Ibn Surayj, Ishoq alMavsiliy, Forobiy, alKindiy, AbulFaraj, Isfahoniy va boshqalar)da rivoj topgan. 9-asrda Bagʻdodda Aristotel, Aristoksen, Nikomax, Ptolemey va boshqalarning koʻpgina musiqa risolalari arab tiliga tarjima qilingan. Forobiy Aristotel tizimini, al-Kindiy yangi platoniklar gʻoyalarini rivojlantirgan. Yunoniston musiqa nazariyasida qaror topgan tushunchalar (musiqa, melodiya, ritm, gamma, monodiya, garmoniya, diatonika va boshqalar) hozirgi musiqashunoslikda ham joriy etilmoqda.
Thekke Kidangoor
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Budjetni tartibga solish
Budjetni tartibga solish — har bir quyi byudjet daromadlari va xarajatlarini muvozanatga keltirish maqsadida Davlat byudjeti mablagʻlarini har yili rejali qayta taqsimlash jarayoni. Byudjet tizimi daromadlarini taqsimlashning asosiy vazifasi OʻzR Davlat byudjeti daromadlarini alohida byudjetlar oʻrtasida shunday qayta taqsimlashdan iboratki, ulardan har biri oʻziga ajratilgan barcha harajatlarni qoplaydigan mablagʻlar bilan taʼminlangan boʻlishi shart .
Kemerkaya, Bolvadin
Kemerkaya — Afyonkarahisar viloyatining Bolvadin tumanidagi qishloqlardan biri.
Bola
thumb|180px|Xalqaro bolalar kuni munosabati bilan chiqarilgan SSSR markasida bola tasviri (1979) Bola — asosiy maʼnosi — bolalik davridagi inson. Bolalikning yosh chegaralari turli madaniyatlarda, hayotiy sikl nazariyalarida va huquqiy tizimlarda farq qiladi. Umuman olganda, bola deb tugʻilish paytidan boshlab to jinsiy balogʻatga yetguncha boʻlgan davrdagi insonga aytiladi. Qiz — ayol jinsidagi bola; Oʻgʻil — erkak jinsidagi bola.
Bola sogʻligʻiga bagʻishlangan tibbiyot boʻlimi pediatriya deb aytiladi.
Tarixiy maʼlumotlar
Olimlar bola haqidagi taʼlimot eramizdan oldingi IV asrda tibbiyot otasi Gippokratning "Bola tabiati haqida" nomli kitobi bilan boshlangan deb hisoblaydilar. Keyinchalik (I—II asrlar) bolalarni tarbiyalash va parvarishlash haqida Sels, Galen va Soranlar yozadilar. Keyingi 15 asr davomida amalda oldin Galen va Soran tomonidan bayon etilganlar takrorlandi. Lekin, koʻp bolalar oʻlimi, muhtojlarga yordam beruvchi tashkilotlarning paydo boʻlishi, shuningdek Yevropaning ayrim davlatlarida tashlandiq va boquvchisini yoʻqotgan bolalar uchun tarbiya uylarining ochilishi XV-XVII asrlarda bolalar organizmining oʻziga xos xususiyatlariga qiziqish uygʻonishiga sababchi boʻldi — bolalarni tarbiyalash va parvarishlashga bagʻishlangan koʻp sonli asarlar chop etildi.
Bolalik davrlari
Bola — doimo oʻsuvchi va rivojlanuvchi organizm, har bir yosh bosqichida maʼlum morfologik, fiziologik va psixologik xususiyatlarni egallab boradi. Postnatal (tugʻilgandan keyingi) davrda quyidagilar farqlanadi:
Balogʻatga (voyaga) yetish yoshi
Shuningdek qarang — Balogʻatga yetish
Bola rivojlanishi
thumb|240px|Foydali uy ishlarida ishtiroki
Bola rivojlanishi — goʻdakning ulgʻayishi jarayonida uning jismoniy va psixologik rivojlanishi bilan kechuvchi jarayon va mexanizmlarni oʻrganishga bagʻishlangan fan yoʻnalishi.
Oʻsmirlik (oʻspirinlik) davri
Bolaning jinsiy balogʻatga yetish yuz beradigan va organizm rivojlanishining yuqoriroq darajasiga oʻtish davri — balogʻatga yetish.
Oʻsmir — yoshi bolalikdan oʻspirinlikga oʻtayotgan yigit yoki voyaga yetgan qiz. Hozirgi fan oʻsmirlik yoshini davlat (yashash mintaqasi) va madaniy-milliy xususiyatlarga, shuningdek jinsiga bogʻliq ravishda aniqlaydi (12-14 yoshdan 15-17 yoshgacha).
2011-yilga dunyoda milliarddan ortiq oʻsmir mavjud deb hisoblanadi.
Bozon ibn Soson
Bozon ibn Soson (arabcha: باذان ابن ساسان) – forslarning yetakchisi va Xusrav II davrida (590-628) Yamandagi sosoniylar hokimi. U Sanodan turib hukmronlik qilgan.
Muhammad alayhissalom Islom e’tiqodini targ‘ib qila boshlaganlaridan so‘ng, Bozon bu yangi e’tiqod haqida Xusravga xabar yuborgan. Muhammad alayhissalom Xusravga maktub yo‘llab, unga Islomni qabul qilishni taklif qilgan edilar. Xusrav maktubni yirtib tashlagan va Bozonga Madinaga Muhammad alayhissalomni Xusravning oldiga – Ktesifonga olib kelish uchun bir necha kishi yuborishni buyurgan. Bozon bu ish uchun ikki kishini yuboradi. Bu ikki kishi Muhammad alayhissalomni uchratib, ular bilan birga kelishni talab qilganlarida, u zot rad etganlar. Ularga Xusravning o‘g‘li Kubod II tomonidan taxtdan ag‘darilgani va o‘ldirilgani, xuddi maktubni yirtgandek uning qorni ham yirtilganini xabar beradilar. Shuningdek, agar Bozon Islomni qabul qilsa, taxtini saqlab qolishini bildirganlar. Ikki kishi Xusrav haqidagi xabarni olib, Bozonning oldiga qaytishadi. Bozon bu xabarning rostligi ayon bo‘lishini kutadi. Xabar to‘g‘ri chiqqach, Bozon islomni qabul qiladi. Elchi sifatida yuborilgan ikki kishi, Yamanda va Yaman tashqarisida yashovchi forslar Bozondan o‘rnak olib, Islomga kiradilar. Shundan so‘ng Bozon Muhammad alayhissalomga xabar yuborib, Islomni qabul qilgani haqida xabar beradi. U turli qirolliklarning o‘sha paytda yamanlik arablar bilan savdo aloqalari bo‘lgan hududlariga, masalan, forslar nazoratidagi Seylon, Malaya, Malayana, Bettella (Potala) va boshqalarga xabarlar yuborgan hamda bu joylarda masjidlar qurishni buyurgan.
Scheffau am Wilden Kaiser
Scheffau am Wilden Kaiser Avstriyaning Tirol yerida joylashgan kommunadir. Kufstein (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 31.45 km2. 1333 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Kurtak
Kurtak — 1) yuksak oʻsimliklarning novda kurtagi. Kurtak. uchki qismida oʻsish konusi boʻlgan boshlangʻich poya va oʻzaro zich joylashgan har xil yoshdagi bargchalardan (vegetati v Kurtak.) yoki ular bilan birga oʻrnashgan boshlangʻich gul va tuigullardan (generativ Kurtak.) iborat. Boshlangich gul Kurtak. gʻuncha deyiladi. Qishlaydigan Kurtak. sirtdan qoʻngʻir qobiq (shakli oʻzgargan barglar) bilan qoplangan. Kurtak. novdaning uchida (uchki Kurtak.), barg qoʻltigʻida (barg Kurtak.) yoki poyaning boshqa qismlari, ildiz, baʼzan barglarda (qoʻshimcha Kurtak.) boʻladi. Bahorda yozilmaydigan va novdada rivojlanmay turgan Kurtak. uyqudagi (yashirin) Kurtak. deyiladi. Oʻsimlik kesilganida yoki singanida bunday Kurtak.dan yangi novda oʻsib chiqadi. Oʻsimliklarning bu xususiyatidan bir tur oʻsimlikni boshqa tur oʻsimlikka payvandlashda foydalaniladi;2) baʼzi umurtqasiz hayvonlar (boʻshliqichlilar, halqali chuvalchanglar va boshqalar)da ova organizmida rivojlanayotgan jinssiz yoki jinsiy yosh organizm. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 200
Anthony Dirrell
Anthony Dirrell (1984-yil 14-oktyabrda tugʻilgan) — amerikalik professional bokschi. U 2019-yilda va undan oldin 2014-2015-yillarda super o‘rta vaznda WBC yo‘nalishi bo‘yicha ikki karra chempion bo‘lgan. U 2004-yilgi Olimpiada bronza medali sovrindori Andre Dirrellning ukasi, u ham professional bokschi boʻlgan.
Professional faoliyati
Anthony Dirrell professional debyutini 2005-yil 27-yanvarda Genri Dyuksga qarshi o‘tkazdi. Dirrell uni birinchi raundda toʻxtatdi. Dirrell oʻzining navbatdagi jangini 2005-yil 11-fevralda Dewayne Warrenga qarshi oʻtkazdi. Dirrell Warrenni birinchi raundda ikki marta va ikkinchi raundda yana ikki marta nokautga uchratdi. Dirrell texnik nokaut bilan gʻalaba qozondi.
Dirrell oʻzining beshinchi jangini 2005-yil 13-avgustda Gabriel Riveraga qarshi oʻtkazdi. Rivera toʻrtta jangda magʻlub boʻlmagan boʻlsa-da, ikkinchisida Dirrell texnik nokaut bilan gʻalaba qozondi. Dirrell oltinchi jangini Kevin Buttsga qarshi oʻtkazdi, unda Dirrell uni birinchi raundda nokautga uchratdi.
2015-yil 24-aprelda Anthony Dirrell Premier Boxing Champions vs. Badou Jek Chikagodagi UIC pavilionida, ringga tushadi.
Dirrell va boshqalar.
Dirrellning navbatdagi jangi 2015-yilning 24-aprelida Chikagodagi UIC pavilionida Badou Jekka qarshi bo‘lib o‘tdi. Challenger Jek oʻzining birinchi toʻliq magʻlubiyatini Dirrellga topshirdi, natijada 31 yoshli shved oʻrta raundlarda kurashni nazorat qilib, kuchli zarba va ishonchli tajovuzga tayanib, Dirrelldan ustun keldi va koʻpchilik qarorida gʻalaba qozondi.
WBC bahsi va jarohati
Badou Jek super oʻrta vazn toifasida WBC chempionlik kamarini boʻshatganidan soʻng, WBC prezidenti Maurisio Sulaymon Dirrellga vakant kamar uchun Kallum Smithga qarshi kurashishni buyurdi. Smith Butunjahon boks super seriyasiga kirganidan soʻng, vakant chempionlik uchun kurash Dirrell va Devid Benavidez oʻrtasida boʻlishi eʼlon qilindi. 5-avgust kuni WBC Dirrell jarohati tufayli musobaqada qatnasha olmasligini va vakant jahon chempionligi uchun jang Benavides va Ronald Gavril oʻrtasida boʻlishini eʼlon qildi.
Dirrell va boshqalar. Benavidez
2019-yil 23-fevral kuni Dirrell WBC yo‘nalishi bo‘yicha № 2 Avni Yildirimga qarshi bo‘sh bo‘lgan WBC supero‘rta vazn toifasidagi chempionlik unvoni uchun jang o‘tkazdi. Dirrell yaxshi kurashdi, lekin Yildirim bilan baʼzida qiyinchilik tugʻdirdi. Jang oʻn ikki raundga moʻljallangan edi, ammo ring boʻylab shifokor jangni toʻxtatishni tavsiya qildi, chunki Dirrell yettinchi raundda tasodifiy bosh bilan toʻqnashuv natijasida chap koʻzining kesilishi bilan shugʻullanayotgan edi. Toʻxtash vaqtida Dirrell ikkita koʻrsatkich boʻyicha oldinda edi, 96-94 va 96-94, uchinchi hakam Yildirimga 98-92 hisobini qoʻydi, bu Dirrell uchun texnik boʻlinish qarorida gʻalaba qozonishi uchun yetarli edi.
Rahmatullo Fuzaylov
Rahmatullo Qayumovich Fuzaylov (1978-yil 16-avgust, Dushanbe) — tojik va rus futbolchisi, himoyachi, Tojikiston terma jamoasi futbolchisi.
Anthony Dirrell
Dirrell va Devis
Oʻzining birinchi chempionlik himoyasida Dirrell Devid Benavidez bilan toʻqnash keldi. Xuddi shu kamarning sobiq sohibi Benavidez magʻlubiyatga uchramagan va ringda biror marta ham kamarni boy bermagan. Juda raqobatbardosh jangda Dirrell dastlabki toʻrt raundda yaxshi kurash olib bordi. Biroq, Dirrell beshinchi raundda Benavidez zarbasidan yomon jarohat olganidan keyin hamma narsa janubga qarab keta boshladi. Toʻqqizinchi raundda Benavidez Dirrellga oʻq uzganidan soʻng, Dirrellning burchagi kurashni toʻxtatishga qaror qildi.
NGC 2456
NGC 2456 Silovsin yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Anthony Dirrell
Dirrell va Devis
Oʻzining navbatdagi jangida Dirrell Superoʻrta vazn toifasida WBC chempionligi uchun eliminatorda Kayron Devisga qarshi jang qildi. Jang durang bilan yakunlandi, ikkala jangchi ham bittadan bittadan 115-113 hisobida gʻalaba qozonishdi, uchinchi hakam esa jangni 114-114 hisobida durang bilan yakunladi.
Rahmatullo Fuzaylov
Biografiya
Faoliyatini Tojikiston va Oʻzbekiston klublarida oʻtkazgan. Fargʻona „Neftchi“ tarkibida ikki marta Oʻzbekiston chempionatining kumush medallarini qoʻlga kiritdi, Oʻzbekiston kubogi sohibi boʻldi.
NGC 2456
Ushbu obyektni John Herschel 1831-yilda kashf etgan.
Anthony Dirrell
Ring tashqarisida
2007-yil 16-iyunda HBO Boxing After Dark diktori Larri Merchant tomonidan Dirrell hozirda Hodjkin boʻlmagan limfoma uchun kimyoterapiya olayotganligini eʼlon qildi. 2008-yilda kimyoterapiyani tugatgandan soʻng u yana boks bilan shugʻullanishga ruxsat oldi.
Naohiro Ishikawa
Naohiro Ishikawa (石川 直宏; 12-may 1981-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Anthony Dirrell
Ring tashqarisida
2008-yil 28-yanvarda Dirrell qurolli talonchilikda gumon qilinib, Flint shahridagi qamoqxonada bir kechada ushlab turilgan. Biroq, hech qanday ayblovlar qoʻyilmagan. Dirrellning bobosining taʼkidlashicha, oʻgʻirlik sodir boʻlgan paytda Dirrell Hodgkin boʻlmagan limfoma uchun kimyoterapiya oʻtash uchun ketayotgan edi.
Rahmatullo Fuzaylov
Biografiya
2007-yilning yozida oilaviy sabablarga koʻra Tojikistonga qaytib keldi va u erda SSKA-Pomir (Dushanbe) jamoasida oʻynadi. 2008-yil boshida u Rossiyaga qaytish niyatida edi. Mart oyida u Irkutsk Zvezda bilan shartnoma imzoladi, ammo mavsum oʻrtalarida u nihoyat Tojikistonga qaytdi.
Naohiro Ishikawa
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 2003-yili 7-dekabr Hong Kong terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 6 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
NGC 2456
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Rahmatullo Fuzaylov
Biografiya
2008-yildan buyon Tojikiston chempionatida „Energetik“, „Vaxsh“, „Regar-TadAZ“, SSKA-Pomir klublarida to‘p surgan. 2012-yilning sentyabr oyida himoyachi sifatida o‘ynab, gvardiyaga qarshi oʻyinda (4:0) 4 ta gol urdi.
Rahmatulloning aka-ukasi Hakim va Hikmat ham futbolchi va futbol murabbiyi.
Ouzinkie (Alaska)
Ouzinkie AQShning Alaska shtatida joylashgan shahardir. Kodiak Island okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 19,9 km2. Shundan 15,6 km2 quruqlik, 4,3 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 13 m balandlikda joylashgan.
Decatur (Georgia)
Decatur AQShning Georgia shtatida joylashgan shahardir. DeKalb okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
19335 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,8 km2. Shundan 10,8 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 318 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Decatur manzarasi.
Radosław Sobolewski
Radosław Sobolewski (1976-yil 13-dekabrda tugʻilgan) — polshalik nafaqadagi futbolchi, yarim himoyachi sifatida oʻynagan. Polsha terma jamoasi sharafini himoya qilgan. Hozirda I ligadagi Wisła Kraków klubi bosh murabbiyi.
Klublardagi faoliyati
Bialystokda tugʻilgan Sobolewski faoliyatini Jagiellonia Białystok da boshlagan. 1998-yilda Wisła Plockga oʻtgan va klubda toʻrt yil oʻynadi. 1998-yil 7-martda „Wisła Plock“ jamoasida Rakov Chestochowa ga qarshi oʻyinda debyut qildi. 2003-yil yanvar oyida Dyskobolia Grodzisk Wielkopolski jamoasiga qoʻshildi va klubda 2004-yil dekabrigacha qoldi. 2005-yilda Wisła Krakówga qaytib, jamoa bilan 2004—2005, 2007—2008, 2008—2009 va 2010—2011-yilgi mavsumlarda Ekstraklasa chempionligini qoʻlga kiritdi.
Xalqaro faoliyati
Sobolewski 2006-yilda Germaniyada boʻlib oʻtgan Jahon chempionati final bosqichi uchun 23 kishilik milliy terma jamoaga tanlangan. Ushbu turnirda Germaniyaga qarshi jamoasining ikkinchi guruh bosqichidagi oʻyinida ikki marta qoidabuzarlik qilgani uchun qizil kartochka oldi. Turnirda qizil rangni olgan toʻrtinchi futbolchi va jahon chempionatida qizil kartochka olgan birinchi polshalik futbolchi boʻldi.
Radosław Sobolewski 2007-yil 20-noyabr seshanba kuni terma jamoadagi faoliyatini yakunladi.
Murabbiylik faoliyati
2019-yil 7-avgustda Wisła Płock ning bosh murabbiy etib tayinlandi.
2022-yil 3-oktyabrda Brzęczek ishdan boʻshatilgach, Wisłaning yangi bosh murabbiyi boʻldi.
Statistika
.
Lübben (Spreewald)
Lübben Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Dahme-Spreewald tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 119,91 km2. 14 122 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Janubiy Karolina universiteti Aiken
Janubiy Karolina Aiken universiteti (USCA yoki USC Aiken) Janubiy Karolina shtatining Aiken shahridagi davlat universitetidir. U Janubiy Karolina Universiteti tizimining bir qismi boʻlib, bakalavriat dasturlari bilan bir qatorda magistrlik darajasini ham taklif etadi. Qoʻshimcha magistratura kurslari va daraja dasturlari Janubiy Karolina Universitetining Kengaytirilgan Graduate Campus dasturi orqali taklif etiladi. Janubiy Karolina Aiken universiteti 30 dan ortiq asosiy taʼlim yoʻnalishlari boʻyicha bakalavr darajalarini, shu jumladan Palmetto kolleji orqali onlayn biznes boshqaruvi boʻyicha bakalavr darajasini berar ekan.
Akademiklar
Janubiy Karolina Aiken universiteti Amerikaning eng yaxshi kollejlari boʻyicha US News &amp; World Report qoʻllanmasining 2023-yilgi nashrida AQSh janubidagi „mintaqaviy universitetlar“ orasida 49-oʻrinni egalladi. 2019-yilda universitet AQSh janubidagi eng yaxshi davlat mintaqaviy kollejlari orasida 1-oʻrinni egallagan ekan. Universitet tez-tez uchta davlat mintaqaviy kollejlari qatoriga kirdi va oʻn bir marta birinchi oʻrinni egalladi: 2002, 2003, 2006, 2007, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2015, 2016, 2018, 20202
NGC 2457
NGC 2457 Silovsin yulduz turkumidagi Sbc tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Ralph Copeland 1874-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Cervià de Ter
Cervià de Ter Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Girona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 9,62 km2. Aholisi — 895 kishi (2010).
Ibn Daqiq al-Iyd
Ibn Daqiq al-Iyd (arab. ابن دقيق العيد; 1228–1302), Arabistonning Yanbu shahrida arab qabilalaridan Banu Qushayrda tug‘ilgan. U islom fiqhi va aqidasi asoslari bo‘yicha buyuk musulmon olimlardan biri va shofe’iy maktabida nufuzli shaxs sanaladi. Ibn Daqiq al-Iyd ustozi Ibn Abdussalomning qo‘li ostida shofe’iy fiqhini o‘rgangan bo‘lsa-da, u molikiy fiqhida ham yetuk olim edi. U Misrda shofe’iy mazhabining bosh qozisi bo‘lib xizmat qilgan. Ibn Daqiq al-Iyd Zahabiy, Nuvayriy va keyingi avlodning boshqa yetakchi olimlariga hadis ilmidan saboq bergan. Ibn Daqiq juda ko‘p kitoblar yozgan, ammo uning Navaviy qirq hadisiga yozgan sharhi eng mashhuri bo‘lgan. Bu asarda u Navaviy tuzgan va “al-Arba’in an-Navaviyya” deb nomlanuvchi qirqta hadisni sharhlagan. Uning sharhi shu qadar mashhur bo‘ladiki, Ibn Daqiqdan iqtibos keltirmasdan qirq hadis haqida jiddiy kitob yozish har qanday olim uchun deyarli imkonsiz bo‘lib qoladi.
Karl Marks (Qorasuv tumani)
Karl Marks (Карл Маркс) — Qirgʻiziston Respublikasining Oʻsh viloyati Qorasuv tumaniga qarashli qishloq. Qizil-Qishloq ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 2 322 kishi.
Le Breuil (Rhône)
Le Breuil Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Rhône departamenti Villefranche-sur-Saône tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,6 km2. Dengiz sathidan 225 – 391 m balandlikda joylashgan.
Ovacık (Cide)
Ovacık — Kastamonu viloyatining Cide tumaniga qarashli qishloq.
Tarix
Qishloq nomi 1927-yil yozuvlarida Düzce deb qayd etilgan.
Geografiya
Qishloq Kastamonu shahar markazida joylashgan 159 km, Cide shahar markaziga 15 km uzoqlikda.
Kursk magnit anomaliyasi
Kursk magnit anomaliyasi -Rossiyadagi eng yirik magnit anomaliyasi. Umumiy maydoni 120 ming km² ga yaqin. Ikki asosiy magnit anomaliyasidan tashqil topgan; oʻz. kariyb 600 km, eni 150–250 km, asosan, RFning Kursk, Belgorod, Oryol viloyatlarida joylashgan. Kursk magnit anomaliyasia.ni ilk bor rus olimi P. B. Inoxodsev aniqlagan (1783). 1919-yildan Kursk magnit anomaliyasia.da muntazam geologik va geofizik tekshirishlar olib borildi. 1923-yil Shchigri shahri yonida 167 m chuqurlikda burgʻi kovagi kovlanib, temir ruda qatlami ochildi.
Kursk magnit anomaliyasia. hududi geologik jihatdan tokembriy tor jinslaridan iborat. Ularning orasida magnetit-temirli-kvarsit qatlamlari bor. Proterozoy davri slanetslari izoklival bukilma hosil etgan. Vaqt oʻtishi bilan Kursk magnit anomaliyasia.dagi temirli kvarsitlar shiddatli nurab, gematit-martitli temir rudalarining boʻsh qoplamini hosil qilgan. Undagi temirning miqdori 50% dan ortiq. Bu qoplamlar siderit bilan sementlashib, zich sideritmartitli ruda turini vujudga keltirgan. Ularda 53—57% temir, 3,6—13% qumtuproq, 0,15—0,49% oltingugurt, 0,03% fosfor bor.
Riviera Beach (Maryland)
Riviera Beach AQShning Maryland shtatida joylashgan shahardir. Anne Arundel County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
12695 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 8,4 km2. Shundan 6,9 km2 quruqlik, 1,5 km2 esa suv maydonidir.
Schlaiten
Schlaiten Avstriyaning Tirol yerida joylashgan kommunadir. Lienz (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 36.64 km2. 494 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Asheboro (Shimoliy Karolina)
Asheboro AQShning Shimoliy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Randolph County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
24130 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Formazza
Formazza Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Verbano-Cusio-Ossola provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 131 km2. 432 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Asheboro (Shimoliy Karolina)
Geografiyasi
Maydoni — 39,9 km2. Shundan 39,7 km2 quruqlik, 0,2 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 237 m balandlikda joylashgan.
Iftixor (Tursunzoda aholi punktlari)
Iftixor (Ифтихор) — Tojikiston Respublikasining Tursunzoda tumani, Istiqlol shahariga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 5 km, tuman markaziga 18 km.
Vyt-lès-Belvoir
Vyt-lès-Belvoir Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Montbéliard tumani tarkibiga kiradi.
Iftixor (Tursunzoda aholi punktlari)
Aholisi
Aholisi — 2040 kishi.
Vyt-lès-Belvoir
Aholisi
172 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 22,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,6 km2. Dengiz sathidan 516 – 845 m balandlikda joylashgan.
Xurshid Doʻstmuhammad
Xurshid Doʻstmuhammad (asl ismi Xurshid Doʻstmuhamedov) (1951.8.1, Toshkent) — yozuvchi, jurnalist. Toshkent universitetining jurnalistika fakultetini tugatgan (1973). „Fan“ nashriyoti hamda „Fan va turmush“ jur.da muharrir va boʻlim muharriri (1973— 83), „Qishloq haqiqati“ gaz.da muxbir (1983-84), „Yosh kuch“ jur.da boʻlim muharriri, bosh muharrir oʻrinbosari, bosh muharrir (198495), Respublika Prezidenta devonida masʼul xodim (1995—97), „Hurriyat“ gaz.da bosh muharrir (1997—2002) va Ommaviy axborot vositalarini demokratlashtirish va qoʻllab-quvvatlash ijtimoiy-siyosiy jamgʻarmasida hamrais (1997—2004). „Oʻzbekiston matbuoti“ jur.ning bosh muharriri (2002—05), Oʻzbekiston Jurnalistlari ijodiy uyushmasining rais oʻrinbosari (2004 — 05). Oʻzbekiston „Milliy tiklanish“ demokratik partiyasi Markaziy kengashi raisi (2004). Dastlabki kitobi — „Hovli etagidagi uy“ (1989). Shundan keyin yozuvchining „Panoh“, „Oromkursi“, „Soʻroq“, „Sof oʻzbekcha qotillik“, „Mahzuna“, „Ibn Mugʻanniy“, „Yolgʻizim — Siz“, „Koʻz qorachigʻidagi uy“, ayniqsa, „Jajman“ (1997) asarlari, shuningdek, „Hijronim mingdir mening“ (2000) qissa va hikoyalar toʻplami, „Yolgʻiz“ qissa va maqolalar toʻplami, „Bozor“ (2000) romani nashr etilgan. X. D., shuningdek, qatagʻon qurbonlaridan birining fojiali taqdiriga bagʻishlangan „Hamid Aʼlamovning aytolmagan gaplari“ xotiraessesi va „Jurnalist boʻlmoqchimisiz?“ (2002) risolasi, „Chayongul“ kinossenariysi muallifi (2000). X. D. 1 va 2 chaqiriq Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining deputata. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi deputati, Axborot va kommunikatsiya texnologiyalari masalalari qoʻmitasi raisi (2005-yildan).
Ghukasavan
Ghukasavan — Armanistonning Ararat viloyati Masis tumanidagi qishloq.
Nusse
Nusse Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Herzogtum Lauenburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 6,22 km2. 1037 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Nussening hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
NGC 2458
NGC 2458 Silovsin yulduz turkumidagi E-S0 tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Parsons 1851-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Makoto Tanaka
Makoto Tanaka (田中 誠; 8-avgust 1975-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 2004-yili 25-aprel Mojariston terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 32 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
Kurtak payvand
Kurtak payvand — bir oʻsimlik ka ikkinchi oʻsimlikning kurtagini ulash, payvandlash usullaridan biri. Kurtak payvandda payvandtagga bitta kurtak ulanadi. Kurtak payvand iyul oxiridan sentabr oʻrtasigacha oʻtkaziladi. Kurtak payvand qilishdan 4—5 kun oldin koʻchatzor sugʻoriladi, payvandtag ildiz boʻgʻzidan 15—20 sm gacha barcha yon shoxlar olib tashlanib, hoʻl latta bilan tozalanadi. Kurtaklar hosilga kirgan, nav xususiyati yaxshi, sogʻlom daraxtlarning kun salqin vaqtda ke-silgan qalamchalaridan olinadi. Qalamchadagi barglar 0,5—1 sm band qoldirib kesiladi. Tayyor qalamchalar payvandlash vaqtigacha hoʻl chipta, poxol qabilarga oʻralib, salqin joyda saqlanadi.
Payvandlash usuli: payvandtag poʻstlogʻi yogʻochlik qismigacha 3 sm uzunlikda „T“ shaklida payvandlash pichogʻi bilan tilinadi, soʻngra poʻstloq sal ochiladi, bu joyga bir oz yogʻochlik qismi bilan kesib olingan kurtak oʻrnatiladi va chipta, polietilen plyonka bilan bogʻlanadi. Payvandlash ishi tugagach, koʻchatzor qondirib sugʻoriladi. Ulangan kurtaklar 15—16 kunda tutadi. Tutgan kurtakdagi barg bandi tushgan boʻladi yoki barmoq bilan sal tegilsa, tushib ketadi; tutmaganda barg bandi qurib, kurtak poʻstlogʻi burishib qoladi. Bunday holda payvandtagning qarama-qarshi tomonidan qayta payvandlanadi. Payvand toʻtib ketgach, kurtak ulangan joydan yuqorisi erta koʻklamda kesib tashlanadi. Vaycha payvand ham kurtak payvandga kiradi, bu usulda asosan, yongʻoq, anjir, pekan payvandlanadi.
Nutteln (Holstein)
Nutteln  Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Steinburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 6,97 km2. 277 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Nuttelnning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Robinwood
Robinwood AQShning Maryland shtatida joylashgan shaharlardan biri. Washington County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
4731 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 9,8 km2. Shundan 9,8 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Flassá
Flaçà Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Girona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 6,67 km2. Aholisi — 1070 kishi (2010).
Neofobiya
Neofobiya (νέος νέος — „yangi“ + φόβος φόβος — „qoʻrquv“) — yangi narsadan qoʻrqish, xususan, doimiy va asossiz qoʻrquv hisoblanadi. Yumshoq shaklda u yangi narsalarni sinab koʻrishni istamaslik yoki odatdagidan voz kechish sifatida namoyon boʻlishi mumkin. Bolalar kontekstida bu atama odatda nomaʼlum yoki yangi ovqatlardan qochish tendentsiyasiga ishora qilish uchun ishlatiladi. Oziq-ovqat neofobiyasi, deb atash ham mumkin, bu bolalar psixologiyasining muhim muammosi deb hisoblanadi.
Biotibbiyot tadqiqotlarida neofobiya koʻpincha taʼmni oʻrganish bilan bogʻliq qoʻrquv deb qaraladi.
Misollar
Norvegiyalik kalamushlar va uy sichqonlari neofobiya darajasini oshirgan deb qaraladi, chunki ular maʼlum maʼnoda odamnikiga aylandi, chunki odamlar ularni oʻldirish uchun muntazam ravishda yangi usullarni (masalan, sichqonchani qopqonlari) ixtiro qiladilar.
Uilson, Anton Robert oʻzining „Prometheus Rising“ kitobida ) neofobiya odamlarda bolalarni tarbiyalashni boshlagandan keyin instinktiv ravishda paydo boʻladi, degan nazariyani ilgari surgan. Uilsonning neofobiya haqidagi qarashlari asosan salbiy, uning fikricha, insoniyat madaniyati va g‘oyalari bizning texnologiyalarimiz kabi tez rivojlanmayotganining sababi shu deb hisoblaydi. Uning modeli Tomas Kuhning "Ilmiy inqiloblar tuzilishi " g‘oyasini o‘zida mujassam etgan, yangi g‘oyalar, qanchalik isbotlangan va ravshan bo‘lsa-da, ularni „yangi“ deb hisoblaydigan avlodlar o‘lib, ularning o‘rniga g‘oyalarni anʼanaviy va eski deb hisoblaydigan avlodlar almashgandagina amalga oshadi.
Le Perréon
Le Perréon Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Rhône departamenti Villefranche-sur-Saône tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1340 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 92,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 14,5 km2. Dengiz sathidan 253 – 783 m balandlikda joylashgan.
Demorest (Georgia)
Demorest AQShning Georgia shtatida joylashgan shahardir. Habersham okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1465 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 244,2 nafar kishi.
Kurtakxoʻr
Kurtakxoʻr (Gmetocera ocellana F.) -kapalaqlar turkumining parvonalar oilasiga mansub hasharot. Oʻrta Osiyo, Gʻarbiy Yevropa, Uzoq Sharq, Shimoliy Amerikada tarqalgan. Kapalagi sariqkulrang, oldingi qanotining orqasida keng oq yoʻli bor, qanotlari yozilganda 1,5 sm. Lichinkasi avval oq, keyin pushtirang, oʻz. 10–13 mm. Gʻumbagi oʻz. 6,5—8,0 mm, qorin boʻgʻimlarida tikanlari bor. Qurti oʻz. 9–12 mm, jigarrang. K. barcha meva daraxtlari — olma, nok, shaftoli, olxoʻri va boshqalarning kurtagi, gʻunchasi, guli, bargini, yozning ikkinchi yarmida mevalarini zararlaydi. K.ning birinchi va ikkinchi yoshdagi qurtlari yupqa pilla ichida, poʻstloq yoriqlarida, koʻpincha kurtaklarga yopishgan quruq barglar ostida qishlaydi. Koʻklamda qurtlari rivojlanayotgan kurtaklarni tyoshib ovqatlanadi (kurtaklardan qurt chiqindisi bilan ifloslangan qoramtir shira tom-chilari chiqib turadi). Qurtlar meva barglarini oʻzlari ajratgan iplar bilan oʻrab, yaltiroq pilla ichida gʻumbakka aylanadi. May oyining 2-oʻn kunligida gʻumbakdan kapalaqlari uchib chiqadi. Bitta urgʻochi kapalak barg ustiga 70—180 tagacha tuxum qoʻyadi.
Kurash choralari: koʻzda yoki erta bahorda meva daraxtlarining tanasidagi eski poʻstloqlari tozalanadi, butaladi, shoxlari siyraqlanadi, qurigan shoxlar qirqib, yoqiladi. Bahorda lichinkalarini yoʻqotish uchun olma va boshqa mevali daraxtlarga gullashdan avval yoki guldan tushganidan keyin fozalon (2,0—4,0 l/ga) yoki karbofos (1,0—3,0 l/ga) preparatlari sepiladi.
Sulton Alimuhamedov.
Keszü
Keszü Vengriyaning Baranya tumanidagi qishloqdir.
Norihiro Nishi
Norihiro Nishi (西 紀寛; 9-may 1980-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 2004-yili 25-aprel Mojariston terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 5 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
Daisan
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Daisan (Manjurcha:; 1583-yil 19-avgust – 1648-yil 25-noyabr) Sin sulolasining nufuzli manjur shahzodasi va davlat arbobi.
Nurhachi hukmronligi
1607-yilda Nurxachining Ula qabilasiga va uning ittifoqchisi Bujantayga qarshi yurishi paytida Daisan jang maydonida Šurxaci va Kuyenga yordam berishi bilan ajralib turdi. Uning sa'y-harakatlari uchun unga "Guyen Baturu" unvoni berildi (so‘zma-so‘z: "qahramonni kashf etuvchi").
1616-yilda Nurxachi o‘zini xon deb e'lon qilib, So‘nggi Jin sulolasini o‘rnatganida, Daisan Nurxachiy tomonidan ma'muriyatga yordam berish uchun birinchi maxsus unvonga ega bo‘ldi. Bu katta beile sifatida tanilgan bo‘lib, qolgan joylarni Amin, Manggultay va Xong Tayji to‘ldirardi.