cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chiroqchi
Ilk tarixi. Kishmishtepa (V-XIII asrlar)
XII asrda Oʻrta Osiyoga safar qilgan Abdulkarim ibn Muhammad as-Somoniyning "Kitab-al-ansab" asarida nomi tilga olingan Xushminjakas yoki Xushminchkat shahri, olim Shamsuddin Kamoliddinovning fikricha, xuddi shu Kishmishtepa boʻlishi mumkin.
Kishmishtepa, tasodifan, topilgan. Mahalliy bolalar kumush va tilla tangalari bor xazina topib olishgan. Hozirgacha, aholi bu yerdan uy-roʻzgʻor buyumlari topishadi. Topilmalar orasida eng mashhuri, Ummaviylar sulolasi vakili hamda butun dunyo sevib oʻqiydigan „Ming bir kecha“ning qahramoni Horun ar-Rashidning ukasi Ma'mun ar-Rashidning surati solingan kumush tangadir.
Chiroqchi nomining kelib chiqishi
thumb|Oʻzbek Jangchisi tasviri, taxminan 1557—1564-yillar, Chiroqchiliklarning ajdodi shunday koʻrinishga ega boʻlishgan. [[Safaviylar ]]
XVIII asrning oʻrtalariga doir manbalarda Chiroqchi qal’asi borligi haqida maʼlumot berilgan. Akademik V. V. Bartoldning fikricha, Chiroqchi undan ham avvalroq, Ubaydulloxon davrida ham mavjud boʻlgan.
Poyon Ravshanning „Sohibqiron tugʻilgan joy yoxud Zanjirsaroy qissasi“ asarida „Chiroqchi“ soʻzining kelib chiqishi haqida qiziq fikr keltiriladi. Aytishlaricha, Temurning onasi Buxoroga ketayotganida, uni toʻlgʻoq tutadi. Kechqurun boʻlganligi sababli ular xotirjam bir yer izlashadi. Uzoqdan chiroq koʻrishadi. Borishsa, bir chayla, ichida esa bir momo oʻtiribdi. Shu kecha, oʻsha chaylada, Temur dunyoga keladi. Taxmin qilganingizdek, bu yerda keyin „Chiroqchi“ nomidagi qishloq paydo boʻladi.
Chiroqchi soʻzi „chiroq alangasiga qarab fol ochuvchi“ maʼnosini ham bildiradi. Balki, bironta chiroqchi yashagan boʻlsa, oʻshaning nomi qishloq nomiga oʻtib ketgan boʻlishi ham mumkin.
„Chiroqchi“ soʻzining tarixi haqida, bu yerga 1882-yil sayohat qilgan rus zobiti V.Krestovskiy ham oʻz fikrini bildirib oʻtgan. Uning fikricha, shaharning nomi sopoldan chiroq yasovchi hunarmand va butun chiroqchilarning piri, avliyo Chiroqchi ota nomiga qoʻyilgan. Ammo tarixda bunday inson oʻtganligi haqida boshqa biron bir maʼlumot qolmagan. Chiroqchi ota qabrining qayerdaligi ham nomaʼlum. Bu xalq orasidagi afsonadan boshqa narsa boʻlmasa kerak. Shuning uchun ham bu soʻzning etimologiyasi hali koʻp izlanish va mehnatni talab qiladi.
Chiroqchi Buxoro amirligi davrida (XVIII asrning ikkinchi yarmi — 1920)
Chiroqchi Buxoroning katta bekliklaridan edi. Chiroqchi shahri amirlikning muhim shaharlaridan biri boʻlgan. Chiroqchi atrofidagi yirik shaharlar Qarshi va Shahrisabzga qaramasdan toʻgʻridan toʻgʻri Buxoro amiriga boʻysungan. Bu shaharda shahzodalardan biri beklik qilgan.
Shahrisabz orqali oʻtuvchi karvon yoʻli togʻli va oʻtish qiyin boʻlganligi uchun Chiroqchidan oʻtuvchi yoʻl (Jom orqali) Samarqand va Qarshini bogʻlovchi eng qulay yoʻl boʻlgan. Bu yerdan hatto Afgʻoniston va Hindistondan kelayotgan karvonlar ham oʻtishgan.
1820-yilda Buxoro amirligiga safari chogʻida, tarixchi va sayohatchi Meyendorff Chiroqchi va Gʻuzorni oʻzining Voyage d’Orenbourg à Boukhara, fait en 1820 … asarida villes considerables yani „kattagina shaharlar“ deb ataydi.
XIX asrda Chiroqchi himoya devori bilan oʻralgan kichik istehkom boʻlgan. Bu haqda mojoristonlik (asli yahudiy) mashhur sayohatchi va tarixchi Herman Vamberi oʻzining „Oʻrta Osiyoga sayohat“ asarida keltirib oʻtadi. Uning shohidlik qilishicha, Buxoro amiri Muzaffar ad-Din (yoki Muzaffariddin) bosh koʻtargan shahrisabzliklarni bostirishga kelganda Chiroqchida turgan.
1873-yilda Buxoroga safar qilgan AQShning Moskvadagi konsuli Yujin Shuylir, Chiroqchida bir kun qoladi. Uning guvohlik berishicha, Chiroqchi oʻsha paytlarda aksar qismi xarobaga aylangan kichik shahar boʻlgan.
Bu davrda Chiroqchi bekligi hududi Shahrisabzning Tezob-Qand qishlogʻicha yoyilgan.
Abdulahadxon davrida Chiroqchida qoʻzgʻolon koʻtarishga urinish boʻlganini Sadriddin Ayniy oʻzining „Xotiralar“ kitobida soʻzlab beradi. Unda aytilishicha, mahalliy mulozimlarning bedodliklaridan bezor boʻlgan chiroqchiliklar qoʻzgʻolon koʻtarishga ahd qilishadi. Lekin, keyinchalik fikrlarini oʻzgartirib, Buxoro amiriga 200 kishilik hay’at jonatishga qaror qilishadi. Oʻzlarining gʻarib hayotini bildirish uchun ular eski anʼanaga koʻra qora kigizdan meksikaliklarning ponchosiga oʻxshagan kiyim hozirlaydilar. „Qora kigizli“ ikki yuz odam Buxoroda ancha mishmish va xavotir oʻygʻotadi. Buxoro amiri avvaliga ularga yaxshi muomala qiladi ammo keyinchalik xiyla ishlatib ularni hibsga otadi. Baʼzi qismini esa qatl qildiradi.
1880-yildan 1886-yilgacha Chiroqchi bekligini Muzaffar ad-Dinning oltinchi oʻgʻli va boʻlgʻusi Buxoro amiri Abdulahadning ukasi, Sayyid Olimxonning amakisi Sayyid Mir Abdussamad boshqargan. Nokamtarona xulqi va isrofgarchiligi uchun otasi tomonidan Chiroqchi qozisining toʻliq nazorati ostiga olingan. 1882-yilda Chiroqchiga boʻlgan V.Krestovskiyning tavsiflashicha, Sayyid Mir Abdussamad „oʻzining kichik ukasi Sayyid Mir Mansurga juda oʻxshaydigan, soqol-moʻylabsiz, 20 yoshlar chamasidagi, oriqdan kelgan yosh yigit“ boʻlgan. Uning yana guvohlik berishicha, „amir (Muzaffar ad-Din) bu oʻgʻlini choʻrtkesarligi uchun unchalik yoqtirmagan, hatto Shahrisabzga kelsa ham, uni koʻrish uchun Chiroqchiga kirib oʻtmagan“. Mir Abdussamadni akasi amir Abdul-Ahad ham xush koʻrmagan. 1886-yil 4-sentabr tunida, Chiroqchi begi hibsga olinadi va Buxoroga joʻnatiladi. Umrining qolgan qismini, bek Buxoroning Xoʻja Gʻofur mahallasida „uy qamogʻida“ oʻtkazadi".
Krestovskiyning gaplarini oʻsha-yilda Chiroqchida boʻlgan ingliz sayohatchisi Henri Lansdell ham tasdiqlaydi. Uning „Rus Oʻrta Osiyosi“ nomli kitobida Chiroqchi begi huzurida boʻlganligi tasvirlangan:
"Biz Shaharni ertalab 9.20 da, amirning izvoshida tark etdik va Qarshiga Qashqadaryo vodiysi orqali oʻtadigan yoʻl boʻyicha safarimizni davom ettirdik. Biz bogʻlar va haydalgan yerlar boʻylab bir soatcha sekin izvosda yurdik, keyin qumli lekin oʻsimliklar bilan qoplangan ochiq choʻlga chiqdik. Shahrdan uncha uzoq boʻlmagan yerda Sharmitan qishlogʻi joylashgan ekan va shahardan olti milcha masofada ikkinchi qishloq bor ekan, ammo biz birontasida ham toʻxtamadik. Bir qancha irmoqlarni kesib oʻtdik va chap tomonimizda Hisor tizimiga tegishli togʻlar uzoqdan koʻrinib turardi.
Chiroqchiga bir millar qolganda olti nafar bashang kiyingan otliqni uchratdik va ular amirning oʻgli Chiroqchi begi tarafidan meni kutib olish va ahvolimni soʻrash uchun joʻnatilganliklarini aytishdi. Ular bizni shaharga boshlashdi, devor bilan oʻralgani uchun uni shahar deyish toʻgʻriroq boʻladi, boʻlmasa, katta bozorli qishloq desa ham boʻlardi; va ular yana bekning juma kuni boʻlganligi uchun masjidga ketganligini, lekin qaytgandan keyin bizni qabul qilishini aytishdi. Bizni ikki soatcha keyin chaqirishdi va bekning uyi deyarli daryo qirgʻogʻida joylashganini koʻrdik. Uning qarorgohi loy devor bilan oʻralgan va kichikcroq kvadratlarga boʻlingan toʻrtburchak shaklidagi hovlidan iborat ekan. Uning bir tarafida devor boʻylab bir qator xonalar ketgan. Kirayotganimizda qarorgoh xodimi mening sovgʻalarimni qabul qildi va soʻng bizni 18 yoshlar chamasidagi lekin biroz kattaroq koʻrinuvchi, zarrin chopon va oltin hoshiyali qizgʻish rangli salla oʻragan yosh yigit oʻtirgan xonaga boshlashdi. U biz uchratganlar ichida eng koʻrkam kiyingani edi va biz koʻrgan oddiy kiyimdagi otasidan ziynat bobida ancha oʻzib ketgan edi. U bizga ilgari bironta ham ingliz bu yerlarga kelmaganini va ularning mamlakatini koʻrgani kelganim uchun mendan juda xursand ekanligini aytdi.
Men undan Angliyaga tashrif buyurishini soʻradim. U esa „Bu faqat otamga boʻgliq“, deb javob berdi.
U mening qadimgi noyob buyumlar bilan qiziqishimni eshitgan va Buxoroga bironta qadimiy buyum topish uchun odam joʻnatgan ekan. Menimcha, u meni yozuvchi deb eshitgan boʻlsa kerak, deb oʻylayman va buni undan yashirganim ham yoʻq. Yozuvchiligimni aytish orqali nima uchun tinmay yozib olayotganimni tushuntirdim. Chunki yozib olayotganim sharqliklar koʻzida katta jinoyat boʻlib koʻrinishi va mendan shubhalanishlari uchun yoʻl ochishi mumkin edi. Menimcha, shuning uchun ham bek menga, suhbatimizning oxirdida, ularning yurti haqida biron yomon narsa yozmasligimni umid qilishini qoʻshib qoʻydi. Meni qay darajada mehmondoʻstlarcha kutib olishgani haqida oʻz yurtimga borib koʻp narsalar ayta olishim mumkinligini aytdim, aytganda ham samimiy, yurakdan aytdim.
Men bildimki, otliq xabarchi Buxorodan, qushbegidan bu yergacha ikki kunda yetib kelishibdi. Bu narsa biroz shoshilish ishtiyoqimizni oshirdi, chunki oʻsha kun biz bor-yoʻgʻi 13 milgina yoʻl bosib oʻtgan edik; rus sahrosida esa biz bu masofani bir soatdan sal koʻproq vaqtda bosib oʻtardik. Undan tashqari, biz 12 ga 8 fut oʻlchamli xonaga nochorgina joylashtirilgan edik; xonaning devorlari loydan qilingan boʻlib, hatto suvalmagan edi. Teshiklarga tiqilgan yoʻgʻoch choʻplar kiyimlarimizni osib qoʻyish uchun ekan. Xonada yana ikkita shaloq karavot bor edi. Shaharda sayohatimizni kechiktirishimizga arzigulik biron narsa yoʻq edi. Chiroqchi oldin Shahrisabzga boʻysungan, ammo hozirda, hisobotga koʻra, pulini isrof qilib sovuruvchi va har-yilgi poytaxtdan Kitobdagi yozgi qarorgohiga kelayotganida yoʻlda oʻgʻlinikiga toʻxtab oʻtmaydigan otasidan shikoyat qiluvchi mana shu bekbola tarafidan boshqarilardi.
Amir oʻz oʻgʻillarini — baʼzilari juda yosh edi — xuddi Chiroqchidagidek xonlik boʻyicha bek yoki voliy sifatida taqsimlab chiqqan edi. Shunga qaramasdan, mening kuzatishimcha, amirning oʻgʻillari ularga katta hurmat koʻrsatuvchi katta yoshli qozilar bilan oʻralgan edi. Chiqqanimizdan keyin bekdan yana bir yasalgan ot va bir nechta sarpo sovgʻa oldik.
Ertasi kuni ertalab 6.30 da, quyosh chiqqandan keyin, biz Qarshiga qarab yoʻl oldik. Qarshi bu yerdan 47 mil masofada edi va uni biz oʻsha kunning oʻzidayoq bosib oʻtmoqchi edik. Bir qancha mulozimlar bizni shahardan tashqarigacha kuzatib qoʻyishdi, ular bilan birga yigirma nafarcha otliq guruhi boʻldik. Ulardan biri mendan qizamiqqa qarshi dori berishimni iltimos qildi. Men unga keyingi bekatda narsalarimizni ochgan paytimizda berishimni aytdim. Yoʻlimiz Chiroqchida 1300 fut balandlikdan Qarshiga kelib 800 fut balandlikkacha tushuvchi Qashqadaryo vodiysi boʻylab ketgan edi. Chiroqchidan Qoratikangacha vodiy biroz qisqaradi, lekin hamma joyda suv, oziq-ovqat va yonilgʻi topsa boʻladi."
1883-yilda Buxoro amirligiga sayohat qilgan harbiy kapitan Arxipov, Chiroqchini ham oʻrganadi. Uning aytishicha, Chiroqchi shahrida oʻsha paytda 500 atrofida oila istiqomat qilgan. Uning yana guvohlik berishicha, shahar devorlari deyarli xarobaga holiga tushgan. Ichimlik suvi, yem-xashak va yoqilgʻi moʻl-koʻl boʻlgan. Qashqadaryo sersuvligi dehqonchilik uchun qulay sharoit yaratgan. Hatto, ekin payti, Qarshi va Samarqanddan ham kelib ishlashgan. Chiroqchi bekligidan olinadigan xiroj (hosilning beshdan bir qismi) 100,000 tanga, yoki 25,000 rus rubliga teng boʻlgan.
1920-yil Chiroqchi Shahrisabz, Kitob, Yakkabogʻ bilan bir qatorda, Buxoro Xalq Sovet Respublikasiga qarshi bosh koʻtardi va Sharqiy Buxorodagi bosmachilar harakatining markazlaridan biriga aylandi. Ammo Qizil Armiya tomonidan shavqatsizlarcha bostirildi. 1920-yil 1-sentabrda, Chiroqchi oʻz mustaqilligini yoʻqotdi va shoʻrolar hukumatiga boʻysundirildi.
Shoʻrolar davri
Ikkinchi Jahon Urushidan keyin bu yerda bir qancha nemis va polyak asirlar, qochoqlar ham vaqtinchalik boshpana topgan. Ularning baʼzilari bu yerda vafot etishgan. Chiroqchida 11 polyak asiri dafn etilgan. Oʻsha vaqt bu yerda polyaklar armiyasining 18-piyoda polki joylashgan.
1977-yilgacha Chiroqchi shahar tipidagi qishloq boʻlgan. 1977-yil 24-noyabrida Ozbekiston Oliy Kengashi Rayosatining qarori bilan Chiroqchiga tumanga qarashli shahar maqomi berildi.
Osori atiqalari
Chiroqchi shahri binolari asosan xom gʻisht va paxsadan qurilgani bois, bizgacha qadimgi binolar yetib kelmagan. Shaharni orab turgan devorlar ham shoʻrolar hujumi natijasida vayron etilgan.
XIX asrda Chiroqchida, vohaning boshqa yirik shaharlari kabi, katta jome masjid boʻlgan. Lekin u hozirgi kunimizgacha saqlanib qolmagan.
Shoʻrolar meʼmorchiligiga oid yozgi va yopiq ikkita kinoteatr, madaniyat klubi, kutubxona, Ulugʻ Vatan Urushi qatnashchilariga bagʻishlangan muzey-majmua mavjud.
Ijtimoiy-iqtisodiy ahvoli
Shaharda paxta tozalash zavodi va remont-texnika stansiyasi ishlab turibdi. Bundan tashqari gilamchilik fabrikasi ham bor. Shahar aholisi asosan mayda tijorat, tomorqa xoʻjaligi va uy chorvachiligi orqasidan daromad qiladi.
2005-yilda „Ulugʻ“ masʼuliyati cheklangan jamiyati, Turkiyaning „Kitsan sanayi“ korxonasi bilan hamkorlikda paxta tolasini qayta ishlab undan kalava va trikotaj mahsulotlari ishlab chiqaruvchi qoʻshma korxona ochdi. Nizom jamgʻarmasi 600,000 AQS dollari boʻlgan bu korxona 100 ga yaqin yangi ish joylarini ochdi.
CZN Burak
Burak Özdemir — (1995-yil 24-martda tugʻilgan) — CZN Burak turk oshpazi. "CZN" Burak Özdemirning taxallusi. Otasining Lalelidagi toʻqimachilik doʻkonining nomi Cinzano boʻlgan va bu soʻzning tez-tez notoʻgʻri talaffuz qilinishidan "CZN" kelib chiqqan. Oilada 5 kishi boʻlgan. Otasi İsmail Özdemir, onasi Didem Bozbura, singillari Uğur va Aylin.
Ish faoliyati
Burak Özdemir 2010-yildan 2014-yilgacha Dogus Holding kompaniyasida menejer boʻlib ishlagan. Burak 2015-yil sentyabrdaTurkiyadagi Hilton Garden restoranida ovqatlar va ichimliklar menejeri sifatida faoliyat yuritgan. Hozirda u Hatay Medeniyetler Sofrasga egalik qiladi, bu besh boʻlimdan iborat boʻlgan restoranlar tarmogʻi: Taksim, Aksaray, Etiler va Dubay va Tojikistondagi xorijdagi filiallari.
Sogʻligi
2022-yilning may oyida ijtimoiy tarmoqlarda „Burak uchun duo“ postlari tarqaldi, chunki Burak Özdemir miya shishi bilan kasallangani haqida mish-mishlar tarqaldi. Buning sababi, Burak Özdemir Instagramda kasalxona karavotida tushgan suratini joylashtirdi, u operatsiya holatida tekshiruvga kirgani haqida edi. Unda oʻsimta borligi haqidagi mish-mishni Burak Özdemirga yaqin manbalar ham, oʻzi ham inkor etdi.
Zarkamar (Tursunzoda aholi punktlari)
Zarkamar  (Заркамар) — Tojikiston Respublikasining Tursunzoda tumani, Istiqlol shahariga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 4 km, tuman markaziga 9 km.
Aholisi
Aholisi — 2602 kishi.
Lazer asboblar
Lazer asboblar — 1) lazer nuridan foydalanib turli materiallarni payvandlash, kesish, chiniqtirish va parmalash, gaz quvurlarini qirqish uchun moʻljallangan asbob va jihozlar. Ular bilan ishlov berilganda materialda mexanik zoʻriqish paydo boʻlmaydi, payvandlangan choklar, ochilgan teshiklar juda aniq (0,003–1 mm) chiqadi. Lazer asboblar lazer nurini zarur joyga muayyan yoʻnalishda yoʻnaltirib beradigan optik tizimdan iborat. Ular bilan istalgan qattiqlikdagi materiallarga, hatto olmos, rubin va boshqalarga ishlov berish mumkin. Lazer nuri zichligini oshirish va ishlov berilayotgan joyni cheklab turish uchun Lazer asboblarda turli optik tizilmalardan foydalaniladi. Lazer asboblardan foydalanilganda ish unumdorligi ham juda yuqori boʻladi. Masalan, teshiklarni parmalaydigan lazer jihozlar bilan har minutda 60—240 ta teshikni parmalash mumkin. U lazer kallak, optik tizim, boshqarish tizimi, tok bilan taʼminlash manbai, sovitish tizimlardan iborat; 2) biol. va tibbiyotda qoʻllaniladigan asboblar. Lazer nuridan foydalanib jarrohlik operatsiyalarini oʻtkazish (mas, koʻz toʻr pardasini operatsiya qilish), terapiya usulida davolash, fizioterapiyada boʻgʻinlarni davolash mumkin; 3) qudratli lazer nuridan foydalanib dushman kuchlari va texnikasiga talofat yetkazadigan lazer qurollar. Lazer asboblardan kosmonavtikada ham foydalanish mumkin.
Temir xotin (film)
„Temir xotin“ — Sharof Boshbekovning shu nomli asari boʻyicha, rejissor Isamat Ergashevning 1990-yilda suratga olingan kinofilmi. Film qishloq hayotidagi tashvishlarni yoritadi.
Mazmuni
Mexanizator Qoʻchqor aka oddiy qishloq hayoti kechiradi. Bir kuni uyga odatdagidek ichib kelib, toʻpolon qilganidan soʻng, uning xotini bolalarni koʻtarib, uydan ketadi („saboq“ boʻlsin, deya). Shu kuni Qoʻchqor akaning uyiga uning tanishi boʻlmish shaharlik muhandis-robotexnik Olimtoy keladi. Olimtoy shu qishloqqa paxta teruvchi ginoid-robotni olib kelib, sinov ishlarini boshlamoqchi boʻladi. Qoʻchqor akaga robot yoqib qoladi, unga „Alomat“ degan ism qoʻyadi. Hatto u bilan oila qurish uchun doʻsti Dasayevni olib kelib, unga nikoh oʻqittiradi. Bu orada Alomat qishloqlik odamlar hayotini tahlil qilib, kognitiv dissonansga uchraydi va yuqori kuchlanishli transformatorga ulanib, xudkushlik qiladi. Olimtoy buni Qoʻchqor akadan koʻradi, u robotni oʻta mushkul ishlar bilan qiynab yuborganini taʼkidlaydi. Qoʻchqor aka bu ayblovlarni rad etadi, Alomatga har oʻzbek ayoli qiladigan kundalik ishining yarmini ham yuklamaganini aytadi.
Tasviriy guruh
Abbos Toʻlaganov, Bobur Rahmonov
Saundtrek
"Oq va qora", Farrux Zokirov va Yalla ansambli, Yulduz Usmonova.
Brea de Tajo
Brea de Tajo Ispaniyaning Madrid mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Madrid provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 44,33 km2. Aholisi — 556 kishi (2010).
Georgina Haig
Georgina Haig (1985-yilning 3-avgustida tugʻilgan ) — avstraliyalik kino va televideniye aktrisasi, avstraliyada bolalar uchun moʻljallangan "Fil va malika" serialidagi roli, shuningdek, „ Fringe“, " Cheksiz " va " Bir paytlar " Amerika teleseriallaridagi rollari bilan tanilgan.
NGC 2688
NGC 2688 Katta Ayiq yulduz turkumidagi S0 tipli galaktikadir.
Georgina Haig
Bolalik va taʼlim
Haig Melburnda, rassom Gillian Xeyg va avstraliyalik ssenariy muallifi va kino ijodkori Rassell Haig oilasida tugʻilgan, Rasselning loyihalari orasiga BMX Bandits, The Cup, Cash and Company va Blue Heelersni kiradi. U Mornington yarim orolida oʻsgan. Uning bitta ukasi bor, aktyor va model Julian Haig.
NGC 2688
Ushbu obyektni William Parsons 1858-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Georgina Haig
Bolalik va taʼlim
Yoshligida u baletni qiziqqan va Qirollik raqs akademiyasida oʻqigan. Haig oʻrta maktabda taʼlim olish uchun Red Hill Consolidated Schoolda, keyin esa Toorak kollejida oʻqigan. U Edinburgning Oltin gertsogi mukofotiga sazovor boʻlgan. U Melburn universitetiga Sanʼat yo‘nalishi boʻyicha oʻqishga qabul qilindi, lekin Lattitude Global Volunteering bilan Xanoy Fan va Texnologiya Universitetida Vetnamda ingliz tilidan dars berish uchun o‘qishni bir yilga kechiktirgan. Keyin u oʻqishni davom ettirish uchun Melburnga qaytib keldi va Gʻarbiy Avstraliya sahna sanʼati akademiyasiga aktyorlik fakultetiga qabul qilindi. 2008-yilda 23 yoshida o‘qishni bitirgan.
Karyera
Drama maktabining birinchi yilida Haig Avstraliyaning ikkita badiiy filmida rol oʻynadi , „Yoshlar“ va "Yoʻl poezdida" filmlari. U Underbelly kriminal dramasining ikki faslida rol oʻynadi. 2009-yildan 2010-yilgacha u "Fil va malika " bolalar teleserialida ham rol oʻynagan.
2010-yilda u " Crawl " trilleridagi ijrosi uchun „Eng yaxshi ayol roli uchun Scream Festival“ mukofotini qoʻlga kiritdi. U boshqa bir qancha aktrisalar qatorida "Titanlarning gʻazabi " filmidagi Andromeda rolini oʻynash uchun kastingdan oʻtdi. Oxir oqibat rol Rosamund Pikega nasib etdi. Haig 2012-yilda suratga olingan „Ajoyib oʻrgimchak odam“ filmidagi Gven Steysi roli uchun ham kastingdan oʻtdi, biroq rolni Emma Stounga boy berdi.
Breitenfeld am Tannenriegel
Breitenfeld am Tannenriegel Avstriyaning Shtiriya yerida joylashgan kommunadir. Leibnitz (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 4.41 km2. 204 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Georgina Haig
Karyera
2012-yilda u xalqaro miqyosda mashhur boʻlgan avstraliyalik "Sapphires " filmida tol oʻynadi va Amerika FOX ilmiy-fantastik " Fringe „ serialida Genrietta Bishop rolida ishtirok etdi.  U Raqs Akademiyasida paydo boʻldi va “Moody Rojdestvo " komediya seriyasining epizodida rol oʻynadi.
U avstraliyalik komediyachi Lourens Leung va turmush oʻrtogʻi Josh Mapleston bilan 2014-yilda Avstraliyaning ABC telekanalining " Maksimum Choppage " nomli kung-fu komediyasida birga ishlagan. Oʻsha yili u " Bir paytlar " filmining toʻrtinchi mavsumida qirolicha Elza rolini oʻynadi.
2020-yil mart oyida Haig Jessika Maraisni Reychel Rafter rolini oʻrnini egallashi maʼlum ''boʻldi. U "Backed to the Rafters'' " serialining davomida Raychel Rafter rolini ijro etadi.
Shaxsiy hayot
2014-yil iyun oyida Haig senariynavis va aktyor Josh Maplestonga turmushga chiqdi. 2017-yil mart oyida ularning qizi Greta dunyoga keldi.
Hampton (Arkansas)
Hampton AQShning Arkansas shtatida joylashgan shahardir. Calhoun okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1325 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 202,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,8 km2. Shundan 7,8 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 61 m balandlikda joylashgan.
Fitzbek
Fitzbek Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Steinburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 10,24 km2. 378 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Fitzbekning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Semerville
Aholisi
97 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 9,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,1 km2.
Adatoprakpınar
Adatoprakpınar — Turkiyaning Anqara viloyati Poʻlatli tumaniga qarasli qishloq. Qishloqda kurdlar istiqomat qilgan.
Barby (Savoie)
Barby Fransiyaning Auvergne-Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Savoie departamenti Chambéry tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
3399 nafar aholi istiqomat qiladi (2016). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 1371 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,5 km2. Dengiz sathidan 292 – 655 m balandlikda joylashgan.
Bığır (Ismailli)
Bigʻir — Ozarbayjonning Ismoilli tumanidagi qishloq.
Narimon (Qorasuv tumani)
Narimon (Нариман) — Qirgʻiziston Respublikasining Oʻsh viloyati Qorasuv tumaniga qarashli qishloq. Narimon ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 9 901 kishi.
Germigney (Jura)
Germigney Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Dole tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
77 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 14,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,3 km2. Dengiz sathidan 220 – 254 m balandlikda joylashgan.
Arevadasht
Arevadasht  — Armanistonning Armavir viloyati Baghramyan tumanidagi qishloq.
Bosworth
Bosworth AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. Carroll County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
380 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 1,4 km2. Shundan 1,4 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 233 m balandlikda joylashgan.
NGC 2689
NGC 2689 Katta Ayiq yulduz turkumidagi S0 tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Parsons 1858-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Marsaglia
Marsaglia Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Cuneo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 13 km2. 294 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Lassad Nouioui
Lassad Nouioui (8-mart 1986-yilda tugʻilgan) — tunislik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyut uchrashuvini 2009-yili oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 3ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
Chakin choʻr bilga
Chakin Choʻr Bilga - 8 asr boshlarida Panch (Panjikent)ni boshqargan turkiy hokim.
Friesack
Friesack Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Havelland tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 83,67 km2. 2541 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Friesackning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Bassens (Savoie)
Bassens Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Savoie departamenti Chambéry tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
3920 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 1264,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,1 km2. Dengiz sathidan 280 – 564 m balandlikda joylashgan.
Lazgi
Lazgi — Xorazm xalq kuyi va raqsi. Erkaklar (jangovar va qahramonlik ruhida) va ayollar (lirik, hazilomuz) raqslari farqlanadi.
Afsonaviy o‘zbek raqqosalari Tamaraxonim, Mukarrama Turg‘unboyeva va Gavhar Matyoqubova har bir harakatga sayqal bergan holda, Xorazm xalq raqslarini mukammallikka olib kelganlar va shu bilan jahon sahnasini zabt etganlar.
Xalqaro e'tirof
Lazgi 2019-yil 13-dekabr kuni ,,Xorazm raqsi – lazgi” nomi ostida YUNESKOning insoniyat nomoddiy madaniy merosi reprezentativ ro‘yxatiga kiritilgan. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning 2020-yil 28-sentabrda ,,Lazgi xalqaro raqs festivalini tashkil etish va o‘tkazish to‘g‘risida”gi PQ 4843-sonli qarori qabul qilingan. Qarorga ko‘ra, 2022-yildan boshlab har ikki yilda bir marta ,,Lazgi” xalqaro raqs festivali 25-30-aprel kunlari Xiva shahrida o‘tkazilishi belgilangan. Ixtiyor Baxtiyorov tomonidan tasvirga olingan ,,Lazgi” hujjatli filmi ,,Art Stream”, ,,Fifflondon”, ,,Blackboards”, ,,Lift-Off Season Awards”, va ,,IFFT” kabi qator xalqaro tanlovlarda ,,Raqs haqidagi eng yaxshi hujjatli film” sifatida munosib ko‘rilib, mukofotlangan.
Dubai Opera sahnasida “Lazgi – qalb va muhabbat raqsi” balet postanovkasining xalqaro premyerasi o‘tkazilgan.
Ijro uslubi
Kuy kichik muqaddima va 3 qismdan iborat. 6/8 oʻlchovli gul ufori usulida ijro etiladi. Raqs sekin va oddiy harakatlar bilan boshlanadi — oldin barmoqlar, bilaklar, yelka va keyin butun tana jonlana boshlaydi. Soʻngra birdaniga qoʻl, oyoq, tana ishtirok etadigan murakkab harakatlar ulanib ketadi. Kuyning bir qismi takrorlangan holda raqs harakatlari almashib boradi. Kuy harakteri oʻzgarishi va surʼat tezlashishi bilan raqs tobora qizgʻinlasha borib, keskin holda tamom boʻladi.
Yaratilishi
Lazgining qadim tarixi olovning kashf qilinishi bilan bog‘liq bo‘lib, zardushtiylik diniga borib taqaladi. Zardushtiylikning muqaddas kitobi bo‘lmish “Avesto”da bu haqida yagona ma’lumotlarning borligi olimlar tomonidan ta’kidlangan. Xorazm xalq og‘zaki ijodida lazgining yaratilishi haqida turli xil afsona va rivoyatlar bor. Masalan, jonning tanaga kirish jarayonini ifodalishi haqida, iqlimning sovuq bo‘lganligi va olov yoqib isinish uchun turli harakatlar orqali raqsning paydo bo‘lganligi haqidagi ma’lumotlarni lazgining yaratilishiga bog‘lashadi. Qadimgi lazgi to‘g‘risida shunday afsona bor. Inson tanasi dastlab loydan yasalib, alohida-alohida bo‘lgan ekan. Jonga ,,tanaga kir” deb buyuribdilar jon tanaga kirib birdan qo‘rqib qaytib chiqadi. ,,Kir tanaga” deb qayta buyuradilar. U ,,qo‘rqaman” debdi. Shunda ilohiydan bir kuy taralibdi. Bu kuyga maftun bo‘lgan jon tanaga qanday kirganini o‘zi bilmay qolibdi. Oldin barmoqlariga, panjalariga, bilaklariga, yelkalariga jon kirib, inson tirilibdi. Bu ilohiydan kelgan “Lazgi” kuyi ekan.
Turlari
Hozirgi davrda Xorazmda lazgi raqsining 8 turi mavjud bo‘lib, ular:
Bulardan tashqari, XX asr oʻrtalaridan boshlab soʻz bilan ijro etiladigan, turli ijrochilar tomonidan yallali lazgilar yaratilgan: "Kimni sevar yorisan" (K. Otaniyozov), "Loyiq" (A. Otajonov va M. Rahimov), "Sani oʻzing bir yona" (O. Hayitova, B. Jumaniyozov), "Gal-gal" (B. Hamdamov), "Parang roʻmol" (O. Xudoyshukurov), "Xorazmning lazgisi" (O. Otajonov), "Oʻyna-oʻyna" (K. Rahmonov), "Ajoyib" (T. Shomurodov) va boshqalar. lazgining kuy va usulidan Sh. Ramazonov "Xorazmcha syuita"sida, M. Yusupov "Xorazm qoʻshigʻi" operasi va "Gulsanam" baletida, B. Giyenko "Xorazm mavzulariga syuita"sida, S. Yudakov "Xorazmcha bayramona yurish"ida, M. Bafoyev "Xorazmcha kaprichchio"sida unumli foydalanishgan.
Komiljon Otaniyozov
Komiljon Otaniyozov tengdosh do‘stlari Abdusharif Otajonov va Matniyoz Yusupovlar bilan o‘z davrida lazgini zamonaga mos ravishda ko‘rsatish, keyingi avlodlarga yetkazish borasida ulkan ishlarni amalga oshirganlar. 1958-yili Xorazm surnay lazgisi asosida bastakor Abdusharif Otajanov unga o‘ziga xos usul va avjlarni kiritib, shoir Xushnud Abdullaning ,,Loyiq” radifli g‘azali bilan ashula variantini ishlagan. Bundan ilhom olib lazgining cholg‘u qismiga yangi jilo berib, Komiljon Otaniyozov yuqorida nomi keltirilgan lazgiga o‘xshamagan yangi uslubda o‘ziga xos bir turini ijod qilgan. Qo‘shiqni boshlang‘ich qismiga chorlov uslubida ,,Omon-ey, omon!” degan so‘zi asosida muqaddima qilib, asosiy lirik qismiga Komil Xorazmiy so‘zlaridan foydalanib, betakror yalla variantini yaratganlar. Komiljon Otaniyozov tashabbusi bilan hamkasb do‘sti Matniyoz Yusupov tomonidan 1960-yilda nashr qilingan (I.Akbarov bilan hamkorlikda) ,,O‘zbek xalq muzikasi”ning VII tomiga Lazgi va Surnay Lazgisi  kuylarining notalari kiritilgan. Lazgini keng ommaga targ‘ib qilish uchun Komiljon Otaniyozov taklifi bilan ,,Maftuningman” filmiga ,,Lazgi” raqsi kiritilgan.
Mezel
Mezel Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Puy-de-Dôme departamenti Clermont-Ferrand tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1755 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 208,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,4 km2.
Lamballe
Lamballe Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Côtes-d'Armor departamenti Saint-Brieuc tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
10.563 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 138,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 76,1 km2.
Lazer spektroskopiya
Lazer spektroskopiya - optik spektroskopiya sohasi; gazsimon, suyuq va kristall holatdagi moddalarning atomlari va molekulalari spektrlarini lazer nurlari yordamida tadqiq qiladi. Lazer spektroskopiya kvant elektronika va optik spektroskopiya chegarasida vujudga kelgan. Lazerlar yaratilgandan soʻng Lazer spektroskopiyasi jadal rivojlana boshladi. Lazer nurining oʻziga xos xususiyatlari odsiy (kogerent boʻlmagan) yorugʻlikni qoʻllaganda kuzatish mumkin boʻlmagan jarayonlarni kuzatishga imkon beradi. Lazer spektroskopiyaning keng spektral diapozonda nur chastotasini uzluksiz oʻzgartirishga imkon berish, nanosekund, pikosekund va femtosekund davomatli yorugʻlik impulslarini olish uslublarini yaratish, nurni toʻlqin uzunligiga teng oʻlchamli joyga fokuslashga imkon berish xossalari quyidagi masalalarni yechishga imkon berdi: 1) yorugʻlikning muhitlarda yuz beradigan kombinatsion va Mandelshtam — Brillyuen sochilishi spektral chiziqlarining tarkibi va shaklini oʻrganish; 2) atom va molekulalarning selektiv ravishda uygʻongan holatlarga oʻtkazish va ularning shu holatlardagi yashash vaqtini topish hamda pastki holatlarga relaksatsiya qilish va kimyoviy reaksiyalarga turtki berish qonuniyatlarini tek-shirish; 3) atom va molekulalarda, suyuk va qattiq jismlarda koʻp fotonli oʻtishni (bir nechta fotonning bir paytda birgalikda yutilishini) kuzatish hamda jismlarning katta kuvvatli lazer nuri ostida yemirilish jarayonining tabiatini oʻrganish; 4) lazer nuri taʼsirida yuz beradigan fluoressensiya yordamida atom va molekulalarning toʻqnashuvi natijasida spektral chiziqlarning kengayishi va surilishini aniklash, toʻqnashuvlar chastotasini oʻlchash va toʻqnashuvlarlarda energiyaning bir zarradan ikkinchisiga uzatilishini tadqiq qilish; 5) atomli va ionli gazlarni sovitib, ularning temperaturasini 1K dan ham pastga tushirish qonuniyatlarini aniklash; 6) izotoplarni lazer nuri taʼsiri ostida selektiv ajratib olish; 7) atmosferani zaharlovchi har xil gazlarni masofadan turib tekshirish va ularning tarkibini aniklash; 8.) biomolekulalar va hujayralarda yuz beruvchi tez va oʻta tez jarayonlarni oʻrganish va alohida tanlangan yolgʻiz hujayraga lazer nurini fokuslab, uni selektiv ravishda uygotish.
Fizika, kimyo, biol., metrologiya va boshqafan sohalarining nazariy va amaliy masalalarini yechishda Lazer spektroskopiyadan keng foydalanilmoqda. Ad.: Lazernaya spektroskopiya atomov i molekul [per. s angl.], M., 1979. Maruf Krsimjonov.
Sergey Doronchenko
Sergey Viktorovich Doronchenko (Сергій Вікторович Доронченко; 1966-yil 26-noyabr, Orjonikidze) — sovet va ukrainalik futbolchi, yarim himoyachi.
Futbolchi karerasi
U SSSR chempionatining birinchi ligasida Krasnodar „Kuban“ tarkibida katta futbolda oʻynay boshladi. 1985-yilda u SKA Rostov-na-Donu klubi uchun oliy ligada bitta oʻyin oʻtkazdi.
Bir necha yil oʻtgach, u birinchi va ikkinchi liganing bir nechta klublarini oʻzgartirdi, bir yildan koʻproq vaqt davomida hech qayerda qolmadi (Kubandan tashqari).
1991-yilda u oʻsha yili 1-liga debyutanti boʻlgan "Novbahor" tarkibida muvaffaqiyatli mavsum oʻtkazdi. Ammo 1992-yilda MDH davlatlarining yagona chempionatini oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilinmagani uchun u Markaziy Osiyo klubini tark etib, Ukrainaning „Vorskla“ klubiga oʻtdi. Uning uchun, uzilishlar bilan, u 1995-yilgacha oʻynadi. Tanaffuslar boshqa mamlakatlar chempionatlarida qisqa muddatli faoliyati bilan bogʻliq edi: 1993-yilda u „Etar“ uchun Bolgariya futbol chempionati oliy ligasida oʻynadi va 1994-yilda Rossiya futbol chempionati oliy ligasida Togliatti „Lada“ klubi uchun 24 ta oʻyin oʻtkazdi.
1996-1999-yillarda Rossiya va Ukrainaning bir qancha klublarida toʻp surgan. U futbolchilik faoliyatini 1999-yilda Qaragʻandaning „Shaxtyor“ klubida yakunlagan.
Faoliyatini yakunidan soʻng
2008-yildan beri „Kuban“ klubida sport direktori. 2011-yilning mart oyida u „Kuban“ning sobiq futbolchisi Nikola Nikezich tahdidlar tufayli shartnomani bekor qilishga majbur boʻlganini aytganidan keyin janjalga tushib qolgandi. RFU axloq qoʻmitasining 2011-yil 18 apreldagi qarori bilan Doronchenko 2011/12-yilgi mavsum oxirigacha oʻz lavozimidan chetlatildi. Biroq, keyin, 10-may kuni, RFU Apellyatsiya qoʻmitasi bu sanktsiyalarni bekor qildi.
2015-yil 24 iyulda Doronchenko endi Kuban bilan aloqasi yoʻqligini tasdiqladi.
Simone Boye Sørensen
Simone Boye Sørensen (1992-yil 3-martda tugʻilgan) — Daniyalik professional futbolchi, Superliga klubi Arsenal va Daniya terma jamoasida himoyachi sifatida oʻynaydi.
Jamoalardagi faoliyati
2012-yilda Boye San Antoniodagi Texas universitetida oʻqidi va u yerda UTSA Roadrunners uchun kollej futbolida oʻynadi. Boye Amerika mavsumidan soʻng Daniyaning BSF klubiga qaytdi.
Boye 2013-yilda Daniya Elitedivisionenda Brøndby IF bilan shartnoma imzoladi va klub darajasida markaziy yarim himoyachi sifatida ishga tushirildi. Bir xil darajada qulay himoya yoki hujum qilib, u UEFA Ayollar Chempionlar Ligasida Brøndby vakili boʻldi. U 2014-yilda Daniyada yilning eng yaxshi futbolchisi deb topildi. Keyinchalik u Brøndby kapitani etib tayinlandi. 2017-yil iyun oyida u Damallsvenskandagi Rosengård klubi bilan shartnoma imzoladi.
2021-yilning 22-iyulida Boye Angliyaning Arsenal klubi bilan shartnoma imzolagani eʼlon qilindi.
Xalqaro karyera
Boye 2011-yilning dekabr oyida Sao Paulo xalqaro turnirida Chili ustidan 4:0 hisobida gʻalaba qozongan Daniya ayollar terma jamoasida debyut qildi. U 83-daqiqada Mariann Gajhede Knudsenning oʻrniga maydonga tushdi.
2013-yilgi Algarve kubogida olgan jarohati Boyeni Daniya terma jamoasining UEFA ayollar oʻrtasidagi Yevro-2013 dagi ishtirok uchun kurashdan chetda qoldirdi. 2014-yilning noyabrida milliy murabbiy Nils Nielsen oʻz jamoasini Daniya erkaklar terma jamoasining sardori Daniel Agger kabi himoyaviy fazilatlarni namoyon etgan Boye atrofida qurayotgani haqida xabar berilgan edi.
2017-yilda Boye Daniyaning UEFA ayollar oʻrtasidagi Yevro-2017 terma jamoasiga kiritildi.
Yutuqlar
Brondby IF
FC Rosengård
Bóstan (Roʻdakiy tumani)
Bóstan  — Roʻdakiy tumanidagi Sultanabad qishloq fuqarolar yigʻiniga qarashli qishloq. Bóstandan tuman markazigacha 22 km, mahalla markazigacha 5 km uzoqlikda joylashgan. Aholisi 1908 kishi (2017 y.), tojiklar.
Hardy (Arkansas)
Hardy AQShning Arkansas shtatida joylashgan shahardir. Sharp, Fulton County, Arkansas|Fulton okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
772 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 14,0 km2. Shundan 13,4 km2 quruqlik, 0,6 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 115 m balandlikda joylashgan.
Talbotton (Georgia)
Talbotton AQShning Georgia shtatida joylashgan shahardir. Talbot okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1019 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 125,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,1 km2. Shundan 8,1 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 223 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Talbotton manzarasi.
Hoffman (Shimoliy Karolina)
Hoffman AQShning Shimoliy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Richmond County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
616 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 8,9 km2. Shundan 8,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 140 m balandlikda joylashgan.
Chinchón
Chinchón Ispaniyaning Madrid mintaqasida joylashgan shahardir. Madrid provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 115,9 km2. Aholisi — 5344 kishi (2010).
Osvensim konslageri
Osvensim konslageri (Konzentrationslager Auschwitz; shuningdek KL Auschwitz yoki KZ Auschwitz deb ham ataladi) Ikkinchi jahon urushi va Holokost davrida fashistlar Germaniyasi tomonidan bosib olingan Polshada (1939-yilda Germaniyaga qoʻshilgan qismida 40 dan ortiq konsentratsion va qirgʻin lagerlaridan iborat kompleks edi. Lager 3 qismdan iborat: Osvensim I O svensimdagi asosiy lager (Stammlager); Osvensim IOsvensim II-Birkenau, gaz kameralari boʻlgan konsentratsion va qirgʻin lageri; Osvensim IOsvensim III-Monowitz, IG Farben kimyoviy konglomerati uchun mehnat lageri . Lagerlar natsistlarning yahudiylar masalasini yakuniy hal etishining asosiy joyiga aylandi.
Germaniya 1939-yil sentabrda Polshaga bostirib kirib, Ikkinchi jahon urushini qoʻzgʻatgandan soʻng, Shutsstaffel (SS) Osvensim I armiya kazarmasini harbiy asirlar lageriga aylantirdi.
Siyosiy mahbuslarni Osvensimga dastlabki tashish deyarli lager tashkil etilgan paytda faqat polshaliklardan iborat edi. Dastlabki ikki yil davomida mahbuslarning asosiy qismi polyaklar boʻlgan.
1940-yil may oyida lagerga mahbuslar olib kelingan. Mahbuslar eng arzimas sabablarga koʻra kaltaklangan, qiynoqqa solingan va qatl etilgan. Sovet va polshalik asirlarning birinchi gaz bilan oʻldirilishi 1941-yil avgust oyida Osvensim I ning 11-blokida sodir boʻlgan. Osvensim II qurilishi keyingi oyda boshlandi va 1942-yildan 1944-yil oxirigacha yuk poyezdlari Germaniya tomonidan bosib olingan butun Yevropadan yahudiylarni lagerning gaz kameralariga yetkazib berdi. Osvensimga yuborilgan 1,3 million kishidan 1,1 million nafari oʻldirilgan. Qurbonlar soniga 960 000 yahudiy (ulardan 865 000 nafari yetib kelganida gazdan nobud qilingan), qolgan o‘limlar 74 000 etnik polyaklar, 21 000 siganlar, 15 000 sovet harbiy asirlari va 15 000 ga yaqin boshqa yevropaliklar soni bilan bog‘liq. Gazdan tashqari ochlik, charchoq, kasallik, individual qatl yoki kaltaklash orqali oʻldirilgan. Boshqalar tibbiy tajribalar paytida oʻldirilgan.
Kamida 802 mahbus qochishga harakat qildi, 144 nafari omadli boʻldi va 1944-yil 7-oktyabrda gaz kameralarini boshqaradigan mahbuslardan iborat ikkita Sonderkommando boʻlinmasi muvaffaqiyatsiz qoʻzgʻolonni boshladi. Holokost tugaganidan keyin faqat 789 Schutzstaffel xodimi (15 foizdan koʻp boʻlmagan) sudga tortilgan. Bir necha kishi, jumladan, lager komendanti Rudolf Xoss qatl qilindi. .
1945-yil yanvar oyida Sovet Qizil Armiyasi Osvensimga yaqinlashdi. Urush tugashi bilanoq, SS lager aholisining koʻp qismini gʻarbga Germaniya va Avstriya ichidagi lagerlarga joʻnatdi. Sovet qoʻshinlari lagerga 1945-yil 27-yanvarda kirishdi, bu kun 2005-yildan beri Xolokostni Xotiralash Xalqaro kuni sifatida nishonlanadi. Urushdan keyingi oʻn yilliklarda Primo Levi, Viktor Frankl va Elie Wiesel kabi omon qolganlar oʻzlarining tajribalari haqida xotiralar yozdilar va lager Xolokostning asosiy ramziga aylandi. 1947-yilda Polsha Osvensim I va II oʻrnida Osvensim-Birkenau davlat muzeyiga asos solgan va 1979-yilda YuNESKO tomonidan Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan.
Tarixi
Milliy sotsializm (natsizm) mafkurasi „irqiy tozalik“, yevgenika, antisemitizm, pangermanizm va hududiy ekspansionizm elementlarini birlashtirgan, deb yozadi Richard J. Evans . 1933-yilda Germaniyada fashistlar hokimiyatni qoʻlga kiritgan paytda ham, undan soʻng ham nemis yahudiylariga qarshi zoʻravonlik harakatlari hamma joyda keng tarqaldi va ularni ayrim kasblardan, jumladan, davlat xizmati va qonunchilikdan chetlashtirgan qonunlar qabul qilindi.
Taʼqib va iqtisodiy bosim yahudiylarni Germaniyani tark etishga undadi; ularning korxonalari bozorlarga kirishdan mahrum qilindi, gazetalarda reklama qilish taqiqlandi va davlat shartnomalaridan mahrum qilindi. 1935-yil 15-sentyabrda Reyxstag Nyurnberg qonunlarini qabul qildi. Birinchisi, „Reyx fuqaroligi toʻgʻrisida“gi qonun „Oʻz xulq-atvori bilan nemis xalqiga va Reyxga sadoqat bilan xizmat qilishga tayyor va munosib ekanliklarini koʻrsatgan nemis yoki qarindosh qon fuqarolari“ va Germaniya qoni va nemis shaʼnini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonun „Germaniya yoki qarindosh qon“ boʻlganlarga yahudiylar oʻrtasida nikoh va nikohdan tashqari munosabatlar taqiqlangan.
1939-yil sentabrida Germaniya Polshaga bostirib kirgach Gitler Polsha rahbariyati va ziyolilarini yo‘q qilishni buyurdi. Osvensim atrofidagi hudud birinchi Gau Silesia 1941-yilda Germaniya Reyxiga qoʻshildi. Osvensimdagi lager 1940-yil aprel oyida dastlab Polsha siyosiy mahbuslari uchun karantin lageri sifatida tashkil etilgan. 1941-yil 22-iyunda Gitler yangi hududlarni qoʻlga kiritish maqsadida Sovet Ittifoqiga bostirib kirdi. Osvensimda birinchi marta sovet harbiy asirlari 1941-yilning avgustida kelgan. Oʻsha yilning oxiriga kelib, koʻpchilik tarixchilar Xolokostning birinchi bosqichi deb hisoblagan davrda, 500 000-800 000 Sovet yahudiylari oddiy nemis askarlari va mahalliy hamkorlar tomonidan ommaviy otishmalarda oʻldirilgan. 1942-yil 20-yanvarda Berlinda boʻlib oʻtgan Wannsee konferensiyasida Reynxard Geydrich yahudiylar masalasining yakuniy yechimini bayon qildi va 1942-yil boshidan boshlab yuk poyezdlari butun bosib olingan Yevropadan yahudiylarni Polshadagi nemis qirgʻin lagerlariga yetkazdi: Osvensim, Beljek, Chelomno, Majdanek, Sobibor va Treblinka lagearidan mahbuslar olib kelingan. Aksariyat mahbuslar yetib kelganlarida ularga qarshi gaz qoʻllanilgan.
Oʻsish
Birinchi Jahon urushi davrida vaqtinchalik ishchilar uchun lager va keyinchalik Polsha armiyasi kazarmasi, Osvensim I lager majmuasining asosiy lageri va maʼmuriy shtab-kvartirasi edi. Krakovdan janubi-gʻarbda joylashgan bu joy birinchi marta 1940 yil fevral oyida Sicherheitspolizei (xavfsizlik politsiyasi) inspektori va Oliy SS va politsiya boshligʻi Erich fon dem Bax-Zelevskiyning oʻrinbosari Arpad Vigand tomonidan polshalik mahbuslar uchun karantin lageri sifatida taklif qilingan. Konsentratsion lagerlar inspeksiyasi rahbari Richard Glyuks Germaniyaning Oranienburg shahridagi Zaksenxauzen konslagerining sobiq komendanti Valter Eysfeldni tekshirish uchun yubordi. Osvensim oʻsha paytda 22 ta gʻishtli binolardan iborat boʻlib, ulardan sakkiztasi ikki qavatli. 1943 yilda ikkinchi qavat boshqalarga qoʻshildi va sakkizta yangi blok qurildi.
Birinchi ommaviy transport
Birinchi ommaviy transport — 728 nafar polshalik erkak siyosiy mahbuslar, shu jumladan katolik ruhoniylari va yahudiylari — 1940-yil 14-iyunda Polshaning Tarnov shahridan yetib keldi. Mahbuslarga 31 dan 758 gacha seriya raqamlari berildi. 1940-yil oxiriga kelib, SS, Gestapo va mahalliy politsiya tomonidan patrul qilingan 40 kvadrat kilometrlik (15 kvadrat milya) zona yaratish uchun lager atrofidagi yerlarni musodara qildi. 1941-yil mart oyiga kelib, lagerda 10 900 kishi qamoqqa olingan, ularning aksariyati polyaklar edi.
Mahbusning Osvensim bilan birinchi uchrashuvi, agar ular roʻyxatga olingan boʻlsa va toʻgʻridan-toʻgʻri gaz kamerasiga yuborilmagan boʻlsa, Arbeit macht frei belgisi bilan darvoza yonidagi mahbuslarni qabul qilish markazida boʻlgan, u erda ularga tatuirovka qilingan, soqolini olgan, dezinfektsiya qilingan va chiziqli qamoqxona formasi berilgan.1942—1944-yillarda qurilgan markazda hammom, kir yuvish va kiyimlarni tozalash uchun 19 ta gaz kamerasi mavjud edi. Osvensim I mahbuslarni qabul qilish markazi Osvensim-Birkenau davlat muzeyining mehmonlarni qabul qilish markaziga aylangan.
Krematorium I, birinchi gazlar
Krematorium I, 2016-yilda suratga olingan, urushdan keyin qayta tiklangan    Krematoriy I qurilishi 1940-yil iyun oyining oxiri yoki iyul oyining boshida Osvensimda boshlangan. Dastlab ommaviy qotillik uchun emas, balki lagerda qatl etilgan yoki boshqa yoʻl bilan vafot etgan mahbuslar uchun moʻljallangan edi, krematoriy avgust oyidan boshlab ishlay boshladi. 1942-yil may oyiga kelib I krematoriyda uchta pech oʻrnatildi, ular birgalikda 24 soat ichida 340 jasadni yoqib yuborishi mumkin edi.
Birinchi eksperimental gazlash taxminan 1941-yil avgust oyida boʻlib oʻtdi, oʻshanda Lagerfyurer Karl Fritssh Rudolf Xyosning koʻrsatmasi bilan bir guruh sovet harbiy asirlarini Osvensim I ning 11-blokidagi yertoʻlaga Zyklon B kristallarini tashlab oʻldirgan. Ikkinchi guruh 3-5-sentabr kunlari 600 sovet harbiy asirlari va 250 ga yaqin kasal Polsha asirlari gaz bilan oʻldirilgan Keyinchalik oʻlikxona kamida 700-800 kishini sigʻdira oladigan gaz kamerasiga aylantirildi. Zyklon B xonaga shiftdagi yoriqlar orqali tashlangan.