BMTning_iqlim_o‘zgarishi_bo‘yicha_konferensiyasi_(2021)
Samaradorlik
Climate Action Tracker (CAT) tadqiqot guruhining fikricha, konferentsiyada qabul qilingan qarorlar yetarli darajada samarali emas. Guruhning hisob-kitoblariga koʻra, hozirgi tendentsiyalarga koʻra, sayyoradagi oʻrtacha haroratning oshishi belgilangan chegaradan 1,5 ° C ga oshadi va 2,4 ° C ga yetadi. ima uchun 1,5 daraja? Parij kelishuvini tayyorlash jarayonida iqlim oʻzgarishi boʻyicha hukumatlararo panel (1988-yilda Jahon meteorologiya tashkiloti va YUNEP tomonidan tashkil etilgan) sayyoramiz uchun haroratning 1,5 darajaga koʻtarilishi nimani anglatishini oʻrganish vazifasini qoʻygan edi. Mutaxassislar 1,5 daraja va 2 daraja issiqlikdan kelib chiqadigan zarar oʻrtasida katta farq borligini aniqladilar. Haroratning 1,5 darajaga koʻtarilishi hali ham dengiz sathining koʻtarilishiga, issiqlik toʻlqinlarining, qurgʻoqchilikning, suv toshqinlarining, boʻronlarning va ekstremal ob-havoning boshqa shakllarining kuchayishiga olib keladi, ammo zarar 2 daraja koʻtarilishdan ancha kam boʻladi. Ekspertlarning toʻliq hisoboti bilan bu yerda tanishish mumkin. Glazgo sammiti tomonlarning 26-uchrashuvi edi, shuning uchun COP26 nomini oldi. Forum dastlab 2020-yilning noyabr oyida boʻlib oʻtishi kerak edi, biroq koronavirus pandemiyasi sababli qoldirilgan edi. Tadbirda 200 ga yaqin davlat vakillari, jumladan 120 nafar jahon yetakchilari ishtirok etdi. Sammitda Oʻzbekiston delegatsiyasi ham ishtirok etdi. Nima uchun COP26 muhim? Parij kelishuvining bir qismi sifatida mamlakatlar yaqin kelajakda CO2 emissiyasini kamaytirish boʻyicha milliy qatʼiy hissalar (NDCs) deb nomlanuvchi rejalarni tayyorlashga kelishib oldilar, asosan 2030-yilgacha. Shuningdek, ular har besh yilda bir marta uchrashib, ushbu majburiyatlarning yangilanishi haqida hisobot berishga kelishib oldilar. Birinchi besh yil 2020-yilda yakunlandi, ammo pandemiya mamlakatlarning birlashishiga xalaqit berdi. Aynan COP26da mamlakatlar yangilangan milliy rejalarini taqdim etishlari kerak edi. Parijda qabul qilingan majburiyatlar global oʻrtacha haroratning oshishini 1,5 daraja ichida ushlab turish uchun yetarli boʻlmagani uchun sammit ishtirokchilaridan yanada ulugʻvor dasturlar kutilgan edi. Sammitning rasmiy kun tartibida jami 4 ta masala bor edi: Ushbu asrning oʻrtalariga kelib uglerod chiqindilarini aniq nolga kamaytirish va maqsadni 1,5 daraja ushlab turish; Zaif jamoalarni iqlim oʻzgarishi taʼsiridan himoya qilish va ekotizimlarni tiklash; Ushbu maqsadlarni amalga oshirish uchun moliyaviy safarbarlik (rivojlangan mamlakatlar 2020-yilgacha rivojlanayotgan mamlakatlarga 100 mlrd. Muzokaralarda kelishuvga erishish, shu jumladan Parij kelishuvini amalga oshirish boʻyicha hisobot berish tartibini kelishish (Parij qoidalari). COP26 da nima qabul qilindi? Sammitning yakuniy hujjati Glazgo iqlim pakti edi. Mamlakatlar hujjatni 13-noyabr kuni, forumning rejalashtirilgan yakunidan bir kun kechroq va yumshoqroq matnda kelishib oldi. Annotatsiyalar bilan pakt matni The Washington Post tomonidan chop etilgan. Hujjatda global oʻrtacha harorat oʻsishini 1,5 daraja (bugungi kunda bu koʻrsatkich 1,1 daraja) doirasida ushlab turish maqsadi qlanib qolgan, biroq bunga „faqat birgalikda va tezkor global saʼy-harakatlar bilan“ erishilishi qayd etilgan. Mamlakatlar energiya isteʼmolini „toʻxtovsiz koʻmir“ — uglerodni ushlash texnologiyalaridan foydalanmasdan qazib olingan koʻmir va „samarasiz“ qazib olinadigan yoqilgʻi subsidiyalari asosida „bosqichma-bosqich kamaytirish“ boʻyicha „saʼy-harakatlarni kuchaytirish“ga kelishib oldilar. „Vashington Post“ gazetasining yozishicha, „koʻmir“ va „qazib olinadigan yoqilgʻi subsidiyalari“ ga toʻgʻridan-toʻgʻri murojaat qilish BMTning iqlim boʻyicha avvalgi kelishuvlariga nisbatan yutuqdir, ammo til „kamaytirilgan“ koʻmir va „samarasiz“ subsidiyalarga havolalar bilan yumshatilgan. Hujjat loyihasida „bosqichma-bosqich toʻxtatish“ (bosqichma-bosqich) iborasini qoʻllash ham rejalashtirilgan edi, ammo oxirgi lahzada Xitoy va Hindiston (dunyodagi birinchi va uchinchi koʻmir importchilari) boshqa rivojlanayotgan mamlakatlar guruhi nomidan turib turib oldilar.Uni „asta-sekin qisqartirish“ bilan almashtirish toʻgʻrisida. Bundan tashqari, mamlakatlar iqlim oʻzgarishiga qarshi kurash sur’atlarini tezlashtirishga kelishib oldilar, bu sammitning asosiy yutuqlaridan biriga aylandi. Tomonlar 2030-yilgacha karbonat angidrid chiqindilarini kamaytirish boʻyicha milliy rejalarini (NDC) „qayta koʻrib chiqish va mustahkamlash“ va ularni bir yil ichida, yaʼni 2022-yilda muhokama qilishga kelishib oldilar.