cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Belgrad
Muzeylar
Taxminan 95 000 nusxa milliy va xalqaro filmlar bilan Yugoslaviya kino arxivi mintaqadagi eng katta va dunyodagi eng yirik 10 ta arxiv roʻyxatiga kirgan. Muassasa, shuningdek, kinoteatr va koʻrgazma zali bilan birga Yugoslaviya kino arxivi muzeyini ham boshqaradi. Arxivni saqlash bilan bogʻliq koʻp yillik muammolar 2007-yilda yangi zamonaviy depozitariy ochilganda hal qilindi. Yugoslaviya kino arxivida Charli Chaplinning asl hassasi hamda Avgust va Lui Lumierning birinchi filmlaridan biri ham namoyish etilgan. Belgrad shahar muzeyi 2006-yilda shahar markazidagi yangi binoga koʻchib oʻtdi. Muzeyda miloddan avvalgi davrlarda Belgrad shahrining tarixini oʻz ichiga olgan bir qator kolleksiyalar mavjud.
Yugoslaviya tarixi muzeyida Yugoslaviya davriga oid kolleksiyalar mavjud. Rasmlardan tashqari, eng qimmatli ashyolar Apollo 11 ekipaji Neil Armstrong, Bazz Oldrin va Maykl Kollinz tomonidan 1969-yilda Belgradga tashrif buyurganlarida sovgʻa qilingan Oy qoyalaridir. Muzeyda Iosif Stalinning 260 ta brilliant va olmosli qilich ham bor, uni Stalinning oʻzi sovgʻa qilgan. Fan va texnologiya muzeyi 2005-yilda Dorćoldagi birinchi shahar elektr stansiyasi binosiga koʻchib oʻtgan.
Arxitekturasi
Belgrad arxitekturasi asrlar davomida rivojlangan. Markaziy Yevropa shaharlariga xos koʻrinishiga ega boʻlgan Zemun binolaridan tortib Yangi Belgradning modernistik binolarigacha ajralib turadi. Eng qadimgi meʼmorchilik yodgorligi Kalemegdan bogʻida joylashgan. Kalemegdan tashqarisida geografik joylashuvi, tez-tez sodir boʻladigan urushlar va vayronagarchiliklar tufayli qadimgi binolar mavjud emas, faqat XVIII asrga tegishlilari uchraydi.
Belgraddagi eng qadimgi jamoat inshooti turkiy turbadir, eng qadimgi uy esa XVIII asr oxirida Dorćolda qurilgan oddiy suvoqli uydir. Usmonlilar hukmronligi davrida shahardagi binolar islom meʼmorchiligi uslubida qurilgan. Jamoat binolaridan masjidlar, sudlar, madrasalar va boshqalar qad rostlagan. Qoida tariqasida, uy hovlisida bogʻlar boʻlgan. Ularning toshdan qurilgan yertoʻlalari, pastki qavati biroz oldinga chiqib turgan va tomi esa biroz tikkaroq boʻlib, koshinlar qoplangan. XIX asrdan boshlab Belgrad Gʻarb madaniyati taʼsirida sharqona shaharchadan zamonaviy arxitekturaga ega, neoklassitsizm, romantizm va akademik sanʼat taʼsirida butunlay oʻzgargan shaharga aylandi. Serb arxitektorlari XIX asr oxirida Serbiya milliy teatri, Eski saroy, sobor cherkovi va keyinchalik, XX asr boshlarida Milliy Assambleyani yevropaliklar bilan birga qurganlar.
Ikkinchi jahon urushidan keyingi davrlarda Yugoslaviyada qishloqdan shaharga koʻchib kelgan odamlarning katta oqimi uchun tez va arzon narxlarda uy-joy qurildi. 1950-yillarning oʻrtalaridan boshlab modernistik yoʻnalishlar Belgrad meʼmorchiligida yuqori oʻrinni egalladi va hamon hukmronlik qilmoqda. Belgrad Yevropadagi ikkinchi eng qadimgi kanalizatsiya tizimiga ega.
Serbiya Klinik Markazi 34 gektar maydonni egallagan va 50 ga yaqin binolardan iborat. Klinik markazda bemorlar uchun 3150 oʻrin mavjud, bu raqam Yevropada  va dunyodagi eng yuqori koʻrsatkich hisoblanadi.
Turizm
XX asrda Yevropa va Osiyoni bogʻlagan asosiy temiryoʻllardan biri Orient Express Bolqon hududidan oʻtgan. Belgrad asrlar davomida sayohatchilar uchun mashhur hudud boʻlib kelgan. 1843-yilda Dubrovačka koʻchasida (hozirgi Kralj Petar koʻchasi) Serbiya knyazi Mihailo Obrenovich Belgraddagi birinchi mehmonxonani qurdirgan. Koʻpchilik oʻsha paytda binoning narxi va kattaligi tufayli knyazning bu harakatini tanqid qilgan. Biroq bino tez orada knyazlikning eng badavlat fuqarolari yigʻiladigan obyektga aylangan. Ommaviy tilda bu bino staro zdanje deb ham atalgan (maʼnosi: „eski bino“). Staro zdanje 1903-yilgacha mehmonxona boʻlgan, 1938-yilda buzib tashlangan. XIX asrning ikkinchi yarmidan boshlab Staro zdanjedan tashqari boshqa yana koʻplab mehmonxonalar qurildi: Nacional, Grand, Kosančićev Venac, Srpski Kralj, Srpska Kruna. Bundan tashqari Grčka Kraljica yaqinida Kalemegdan, Terazijeda Bolqon, Parij va London mehmonxonalari barpo etilgan.
Belgrad 1884-yildan keyin paroxodlar va temir yoʻllar orqali boshqa shaharlar bilan aloqalarni yoʻlga qoʻyadi. Natijada tashrif buyuruvchilar soni koʻpayadi va yangi mehmonxonalar ularni qabul qila boshlaydi. Savamalada Bosna va Bristol mehmonxonalari ochilgan. Koʻplab mehmonlar tashrif vaqtida Gavrilo Princip Park yaqinida qurilgan Solun va Orient mehmonxonasini tanlashadi. Orient Express orqali kelgan sayyohlar asosan Vilson maydonidagi Petrograd mehmonxonasida toʻxtashadi. Uzun Mirkova va Pariska koʻchasining burchagida joylashgan Srpski Kralj mehmonxonasi urushlararo davrda (1918-yildan 1939-yilgacha) Belgraddagi eng yaxshi mehmonxona hisoblangan. Ikkinchi jahon urushi paytida vayron qilingan.
Benzil xlorid
Benzil xlorid (xlormetil benzol), S6NSN2S1 — organik birikma. Mol. m. 126,59. Oʻtkir gʻidli rangsiz suyuqlik. Zichligi 1100 kg/m3, suyuqlanish temperaturasi — 39°, qaynash temperaturasi 179°. Suvda erimaydi; spirt, xloroform va boshqa organik erituvchilarda yaxshi eriydi. Suv qoʻshib qizdirilganda sekin-asta gidrolizlanib, benzil spirt hosil qiladi. Nukleofil va elektrofil almashinish reaksiyalariga oson kirishadi. Kuchsiz oksidlovchilar taʼsirida benzaldegidga aylanadi. Sanoatda tarkibida 1% RS13 boʻlgan toluolni katalizator ishtirokida 90 — 100° gacha qizdirib, undan xlor oʻtkazib olinadi. Benzil xlorid plastmassa, plyonka, elektr izolyatsion qoplama va lok ishlab chiqarishda foydalaniladigan benzil spirt, benzoy kislotaning murakkab efirlari, benzilsianid va ayniqsa benzilsellyuloza olish uchun ishlatiladi.
Belgrad
Turizm
Belgraddagi diqqatga sazovor joylar qatoriga shaharning tarixiy hududlari va binolar kiradi. Ular orasida Skadarlija, Milliy muzey va uning yonida joylashgan Milliy teatr, Zemun, Nikola Pashich maydoni, Terazije, Talabalar maydoni, Kalemegdan qal’asi, Knyaz Mihailova koʻchasi, Parlament binosi, Avliyo Sava cherkovi va Eski saroy kiradi. Buning ustiga Dunay daryosining ikki tomonida koʻplab bogʻlar, yodgorliklar, muzeylar, kafe-restoranlar va doʻkonlar mavjud. Tepalik ustida joylashgan Avala yodgorligi va Avala minorasidan shahar manzaralarini tomosha qilish mumkin. The Guardian gazetasi maʼlumotlariga koʻra, Dorcol mahallasi Yevropadagi eng yaxshi mahallalar oʻntaligiga kiradi. left|thumb|Qirollik majmuasi Dedinje elita mahallasi Topcider va Koshutnjak bogʻlari yaqinida joylashgan. Beli dvor (Oq saroy) yaʼni qirollik oilasi qarorgohi boʻlgan Karadjorđevichlarning uyi tashrif buyuruvchilar uchun ochiq. Saroyda koʻplab qimmatbaho sanʼat asarlari mavjud. Jumladan Rembrandt, Nikola Pussin, Sebastian Burdon, Paolo Veronese, Canaletto, Crespi, Winterhalter, Ivan Mestrovich va boshqalarning asarlari saroyni bezab turibdi. Yaqin atrofda joylashgan Josip Broz Titoning „Gullar uyi“ deb nomlangan dam olish maskani sobiq Yugoslaviya prezidentining hayot faoliyatini aks ettiradi. Yodgorlikni 2004-yilda oʻn bir mingdan ortiq kishi, 1982—2012-yillarda esa 17 milliondan ortiq kishi ziyorat qilgan.
Ada Ciganlija — Sava daryosidagi orol, Belgradning eng katta sport majmuasi va dam olish maskani. Bugungi kunda hudud Savaning oʻng qirgʻogʻi bilan ikkita yoʻl orqali tutashib, sunʼiy koʻl hosil qilgan. Belgradning issiq yozlarida hordiq chiqarish uchun eng mashhur joy sifatida tan olingan. Golf, futbol, ​​basketbol, ​​voleybol, regbi, beysbol va tennis kabi turli sport turlari uchun 7 kmli (4 milya) uzun plyajlar va sport inshootlari mavjud. Yoz oylarida kuniga 200 000 dan 300 000 gacha kishi orol atrofida choʻmilishadi. thumb|Shaharning eski mahallalaridan [[Skadarlija]]
Bungee jumping, suv changʻisi va peyntbol kabi ekstremal sport turlari mavjud. Orolda velosiped haydash, sayr qilish yoki yugurish mumkin boʻlgan koʻplab yoʻlaklar mavjud. Belgradda Ada orolidan tashqari daryolarda yana 16 ta orol mavjud boʻlib, orollarning koʻplaridan hali ham foydalanilmaydi. Ular orasida Savaning quyilishida joylashgan Katta urush oroli jonli yovvoyi tabiat (ayniqsa qushlar) vohasi sifatida ajralib turadi. Bu hudud yaqin atrofdagi Kichik urush oroli bilan birgalikda tabiat qoʻriqxonasi sifatida shahar hukumati tomonidan muhofaza qilinadi. Belgrad shahar hududida 37 ta qoʻriqlanadigan tabiiy resurslar mavjud boʻlib, ulardan sakkiztasi yaʼni „Straževica yerlari“, „Mašin Majdan-Topcider“, „Kalemegdan qalʼasidagi hudud“, „Barajevodagi tashlandiq karyer“, „Karagacha vodiysi“, „Ovcadagi Artezian qudugʻi“, „Kapela loess yerlari“ va „Sremchitsadagi koʻl“ geo-meros obyektlari hisoblanadi. Qolgan 29 ta joy biologik xilma-xillik obyektlaridir.
Serbiyaning turizm daromadining yarmi Belgrad hududiga toʻgʻri keladi. 2012-yilda shaharning sayyohlardan tushgan daromadi 500 million yevroni tashkil qilgan.
2016-yilda bir million roʻyxatdan oʻtgan sayyohlarning tashrifi bilan turizmdan tushgan daromad qariyb bir milliard yevroga yetgan. 2019-yilda 100 000 dan ortiq sayyoh 742 ta daryo kreyserida kelgan. Turizmning oʻrtacha yillik oʻsish miqdori 13% — 14% ni tashkil etmoqda.
Belgraddan „Dunay velosiped yoʻli“ (EuroVelo 6) deb nomlanuvchi veloyoʻlak oʻtgan. Veloyoʻlakning uzunligi — Fransiyaning Atlantika qirgʻogʻidan Qora dengizdagi Konstansa shahrigacha choʻzilgan.
Tungi hayot
Belgradda tonggacha ochiq boʻlgan koʻplab klublarni shahar boʻylab topish mumkin. Belgradning tungi hayotining eng taniqli xususiyati Sava va Dunay daryolari boʻylab yoyilgan barlar (splav) hisoblanadi. thumb|Belgrad tungi hayoti Bosniya va Gersegovina, Xorvatiya va Sloveniyadan kelgan sayyohlar doʻstona muhit, koʻplab klublar va barlar, arzon ichimliklar, sezilarli til toʻsiqlari yoʻqligi tufayli Belgrad tungi hayotini oʻz poytaxtlaridan afzal koʻradilar. Shahardagi madaniy tadbirlar uchun eng mashhur joylardan biri SKC (Talabalar madaniyat markazi) boʻlib, u Belgrad saroyi minorasi roʻparasida joylashgan. Markazda koʻpincha taniqli mahalliy va xorijiy guruhlar ishtirokidagi kontsertlar oʻtkaziladi. SKC shuningdek, turli sanʼat koʻrgazmalari, ommaviy munozaralar va muhokamalar hududi hisoblanadi.
Hallock (Minnesota)
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Belgrad
Tungi hayot
Shimoliy Serbiyaning Starogradska deb nomlanuvchi qismida Belgrad shoirlari va sanʼatkorlari yigʻilgan Skadarliyada mahallasi XIX—XX asrlarda mashhur boʻlgan. Skadar koʻchasi (Skadarliya markazi) va uning atrofidagi mahalla Belgradning eng yaxshi va eng koʻhna anʼanaviy restoranlari (serb tilida kafanas deb ataladi) bilan oʻralgan. Mahallaning bir tomonida XIX asrning birinchi yarmida tashkil etilgan Belgradning eng qadimgi pivo zavodi joylashgan. Shahardagi eng tarixiy qahvaxonalaridan biri Znak pitanja hisoblanadi.
The Times gazetasining yozishicha, Yevropaning eng yaxshi tungi hayotini Belgradda topish mumkin. 2009-yildagi Lonely Planet nashriyoti (sayohat boʻyicha qoʻllanmalar nashr etadi) 1000 Ultimate Experiences qoʻllanmasida Belgradni dunyoning eng yaxshi 10 ta shaharlari orasida 1-oʻringa qoʻygan.
Hallock (Minnesota)
Aholisi
981 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 185,7 nafar kishi.
Hadishahr (Koʻhistoni)
Hadishahr — Mascho Koʻhiston tumani Ivan-Tojki qishloq fuqarolar yigʻiniga qarashli qishloq. Hadishahrdan mahalla markazigacha boʻlgan yoʻl 6 km, tuman markazigacha 14 km ni tashkil qiladi. Aholisi 990 kishi (2017 y.), tojiklar.
Belgrad
Sport
Belgradda mingga yaqin sport inshootlari mavjud boʻlib, ularning aksariyati barcha turdagi sport tadbirlariga xizmat koʻrsatishga qodir.
Ada Ciganlija orolidagi koʻl va plyajlar shaharning eng muhim dam olish joylaridan biridir. Ada Ciganlija jami 8 km uzunlikdagi plyajlari, koʻplab bar, kafe, restoran va sport inshootlari bilan ayniqsa yoz oylarida koʻplab sayyohlarni oʻziga jalb qiladi. Koshutnjak bogʻi koʻp sonli yugurish va velosiped yoʻllari, yopiq va ochiq basseynlari hamda barcha sport turlari uchun sport inshootlari bilan juda mashhur. U Ada Ciganlijadan atigi 2 km uzoqlikda joylashgan boʻlib, „Belgradning kislorod zavodi“ deb nom olgan.
XX asrning 60-70-yillarida Belgradda suv sporti boʻyicha birinchi jahon chempionati oʻtkazilgan. Shahar 1973-yilda futbol boʻyicha Yevropa chempionati va 1973-yilgi Yevropa kubogi finaliga ham mezbonlik qilgan. Belgradda 1962-yilda yengil atletika boʻyicha Yevropa chempionati, 1969-yilda Yevropa yopiq inshootlardagi basketbol oʻyinlari, 1961- va 1975-yilda erkaklar va ayollar oʻrtasida voleybol boʻyicha Yevropa chempionati va 1978-yilda havaskor boks boʻyicha jahon chempionati kabi bir qator yirik xalqaro tadbirlar oʻtkazildi.
Belgrad 2000-yillarning boshidan beri deyarli har yili yirik sport tadbirlariga mezbonlik qiladi. Ulardan baʼzilari: EuroBasket 2005, gandbol boʻyicha Yevropa chempionati, 2012-yilda ayollar uchun gandbol boʻyicha jahon chempionati, 2005-yilda erkaklar va ayollar uchun voleybol boʻyicha Yevropa chempionati, 2006- va 2016-yillarda suv polosi boʻyicha Yevropa chempionati, 2007-yilgi Yevropa yoshlar Olimpiya festivali va 2009-yilgi yozgi Universiada musobaqalaridir. Belgrad 2017-yilda yengil atletika va basketbol boʻyicha Yevropa chempionatiga mezbonlik qildi. 2018- va 2022-yillarda EuroLeague Final Four turnirlari oʻtkazildi. Soʻnggi yillarda tennis, futzal, dzyudo, karate, kurash, eshkak eshish, kikboksing, stol tennisi va shaxmat kabi sport turlari boʻyicha jahon va qitʼa chempionatlari ham oʻtkazilmoqda.
Shaharda Serbiyaning ikkita eng yirik va eng muvaffaqiyatli futbol klublari — Red Star Belgrad va Partizan Belgrad joylashgan. Red Star Belgrad 1991-yilda UEFA Chempionlar Ligasida gʻolib chiqqan, „Partizan“ esa 1966-yilgi UEFA Chempionlar Ligasida ikkinchi oʻrinni egallagan. Belgradda ikkita yirik stadion bor: Marakana (Red star stadioni) va Partizan stadioni.
19384 tomoshabinga moʻljallangan Shtark Arena Yevropadagi eng yirik yopiq arenalardan biri hisoblanadi. Undan yirik sport tadbirlari va katta kontsertlar vaqtida foydalaniladi. 2008-yil may oyida Shtark Arenada 53-Evrovidenie qoʻshiq tanlovi oʻtkazilgan. Aleksandar Nikolić holi 1992-yilgi Yevropa chempioni boʻlgan KK Partizan va KK Crvena zvezda basketbol klublarining asosiy maskani hisoblanadi.
Belgrad 1992- va 1996-yillardagi Yozgi Olimpiada oʻyinlariga mezbonlik qilish uchun ariza bergan nomzodlardan biridir. 1992-yilda shahar „ Barselona“ga magʻlub boʻldi va 1996-yilda oʻyinlar Atlantada boʻlib oʻtdi. Belgradda 1988-yildan beri har yili yugurish marafoni oʻtkazilib kelinadi.
Moda va dizayn
1996-yildan beri har yarim yillikda (kuz-qish va bahor-yoz) butun shahar boʻylab moda haftaliklari oʻtkaziladi. Koʻplab serbiyalik va xorijiy dizaynerlar hamda moda brendlari Belgrad moda haftaligida oʻz ishlari bilan qatnashadilar. London moda haftaligi bilan hamkorlikda tashkil etilgan festival Georg Styler va Ana Lyubinkovich kabi mahalliy isteʼdodlarning xalqaro faoliyatini boshlashga yordam bergan. Belgradda tugʻilgan Buyuk Britaniya moda dizayneri Roksanda Ilincic ham Belgradda tez-tez koʻrgazmalar oʻtkazib turadi.
Modaga qoʻshimcha ravishda, Belgradda har yili Karim Rashid, Daniel Libeskind, Patrisiya Urquiola va Konstantin Grcich kabi xalqaro arxitektorlar va dizaynerlarni jalb qiladigan ikkita yirik dizayn koʻrgazmalari oʻtkaziladi. Ular Mikser festivali va Belgrad dizayn haftaligidir. Festivallarda maʼruzalar, koʻrgazmalar va tanlovlar oʻtkaziladi. Bundan tashqari, Sacha Lakich, Ana Kraš , Bojana Sentaler va Marek Djordjevich kabi xalqaro dizaynerlarning ham asli kelib chiqishi Belgraddan.
Musiqasi
1980-yillarda Belgrad Yugoslaviyadagi „yangi musiqiy toʻlqin“ ning asosiy markazlaridan biri boʻlgan. VIA „Idols“, „Ekatarina Velika“ (EKV) va „Sharlo Acrobat“ nomli musiqiy guruhlar mavjud edi. Boshqa taniqli Belgrad rok guruhlari ichidan „Riblja Čorba“, „Bajaga i Instruktori“ ajralib turadi. 2008-yilda Belgradda Evrovidenie qoʻshiq tanlovi boʻlib oʻtdi.
Koʻrgazmalar va festivallar
Belgrad anʼanaviy ravishda koʻplab turli koʻrgazma va festivallarga mezbonlik qiladi:
Ommaviy axborot vositalari
Serbiyadagi eng muhim ommaviy axborot vositalarining markazi Belgradda joylashgan. Shaharda davlat teleradiokompaniyasi boʻlgan Serbia Radio Television (RTS) milliy teleradiokompaniyasining asosiy shtab-kvartirasi joylashgan. Eng mashhur tijoriy teleradiokompaniya RTV Pink boʻlib, oʻzining mashhur koʻngilochar dasturlari bilan tanilgan. Eng mashhur tijorat teleradiokompaniyalaridan yana biri bu B92 boʻlib, oʻz televideniyesi, radiostansiyasi, musiqa va kitob nashr etish bosmaxonasiga ega, shuningdek, Serbiya internetidagi eng mashhur veb-saytga boshchilik qiladi. Belgraddan efirga uzatiladigan boshqa telekanallarga 1Prva (sobiq Fox televizija), Nova, N1 kiradi.
Belgradda nashr etiladigan yuqori tirajli kundalik gazetalarga Politika, Blic, Alo!, Kurir va Danas kiradi. Ikkita sport gazetasi — Sportski žurnal va Sport va bitta iqtisodiyot sohasi yangiliklarini aks ettiruvchi gazeta — Privredni pregled mavjud. Harper’s Bazaar, Elle, Cosmopolitan, National Geographic, Menʼs Health, Grazia kabi litsenziyalangan jurnallarning Serbiyadagi boʻlimlari mavjud. 24 sata gazetasini bepul tarqatish 2006-yilning kuzida tashkil etilgan.
Taʼlim
Belgradda uchta davlat universiteti va bir nechta xususiy oliy taʼlim muassasalari mavjud. 1808-yilda grande école (Fransiyadagi taʼlim tizimining bir koʻrinishi) sifatida tashkil etilgan Belgrad universiteti Serbiyadagi eng qadimgi oliy taʼlim muassasasi hisoblanadi. XIX asrda shaharning koʻrinishi oʻzgara borgan sari bir nechta universitet binolari Belgrad arxitekturasi va madaniy merosining tarkibiy qismi sifatida tan olingan. 90 000 ga yaqin talaba roʻyxatga olingan Belgrad universiteti Yevropadagi eng yirik universitetlardan biri hisoblanadi. Bulardan tashqari Belgradda „Vinchaa“ Yadro fanlari instituti, Nikola Tesla nomidagi Elektrotexnika instituti, Mixajlo Pupin instituti mavjud.
1973-yil 21-mayda shahardagi sanʼat akademiyalari Sanʼat universiteti tarkibidagi fakultetlarga aylantirildi. Bu oliygoh Belgraddagi ikkinchi universitet boʻldi. 2011-yilda Belgraddagi davlat universitetlari yana bittaga koʻpaydi. Harbiy Akademiya va Harbiy Tibbiyot Akademiyasidan iborat ikki fakultetni oʻz ichiga olgan Harbiy Mudofaa Universitetiga asos solindi.
Shuningdek, shaharda 195 ta boshlangʻich maktab va 85 ta oʻrta maktab mavjud. Boshlangʻich maktab tizimida 162 oddiy maktab, 14 maxsus maktab, 15 sanʼat maktabi va 4 kattalar maktabi, oʻrta maktab tizimida 51 kasb-hunar maktabi, 21 gimnaziya, 8 sanʼat maktabi va 5 maxsus maktab mavjud. Serbiya Respublikasi Statistika instituti maʼlumotlariga koʻra, 2016-yilda Belgrad okrugida 126525 kishi boshlangʻich, 60099 kishi oʻrta, 147828 kishi oliy maʼlumotga ega boʻlgan.
Transport
Belgraddagi jamoat transporti avtobus, tramvay va trolleybus yoʻnalishlaridan iborat. Shahar statistikasi sektori maʼlumotlariga koʻra, 2018-yilda Belgradda:
Ermenonville
Geografiyasi
Maydoni — 16,6 km2. Dengiz sathidan 71 – 122 m balandlikda joylashgan.
Belgrad
Transport
Deyarli barcha jamoat transporti Belgrad shahar transport kompaniyasiga tegishli. Yagona liniyalarda xususiy tashuvchi transport turlari ham mavjud. Shahar atrofidagi aholi punktlari bilan transport aloqalarini „Lasta“ kompaniyasi olib boradi. Kompaniya, shuningdek, shaharlararo yoʻlovchilarni tashishni ham oʻz zimmasiga olgan.
Shahar atrofidagi temir yoʻl transporti (Beovoz) Zheleznice Srbije temir yoʻl kompaniyasi tomonidan amalga oshiriladi. Beovoz 1992-yilda ish boshlagan va hozirda shaharning gʻarbiy, shimoli va janubidagi chekka hududlarni uning markazi bilan bogʻlaydigan toʻrtta liniyaga ega. Belgrad metro yoki boshqa tezyurar shahar transportiga ega boʻlmagan Yevropadagi soʻnggi yirik metropoliya shaharlaridan biridir. Belgrad metrosining qurilishi boshlangan, ammo tugallanmagan. Shahar markazida buning uchun qurilgan ikkita yer osti stansiyasi (Karađorđev bogʻi va Vukov Spomenik) dastlab Beovoz shahar poyezdlari tarmogʻiga kiritilgan. Keyinchalik 2010-yil 1-sentyabrga qadar Beovozdan alohida JSST BG shahar poyezdlar tizimi yaratildi. 2021-yil noyabr holatiga koʻra, Belgrad metrosida qurilish ishlari olib borilmoqda. Birinchi liniyasi 2028-yilning avgustigacha ishga tushishi rejalashtirilgan. thumb|Mostar yoʻloʻtkazgichi thumb|Belgrad shahri. 2022-yil, 5-iyul, Markaziy Yevropa vaqti bilan 1:48; Xalqaro kosmik stansiyadan olingan right|thumb|{{legend|blue|A boʻlimi (Batajnica-Dobanovci)}}{{legend|red|B boʻlimi (Dobanovci-Bubanj Potok)}}{{legend|green|C boʻlimi (Bubanj Potok-Pančevo)}}
Belgradni Novi Sad bilan bogʻlaydigan tezyurar temir yoʻl 2022-yil 19-martda oʻz ishini boshlagan. Subotica va Budapesht tomon yoʻl qurilishi davom etmoqda, temiryoʻlni janub tomondagi Nish va Shimoliy Makedoniya tomon uzaytirish rejalari mavjud.
Shahar X va VII panyevropa transport koridorlari (Markaziy va Sharqiy Yevropadagi transport yoʻlaklari tizimi, yaʼni temir yoʻllar, avtomobil yoʻllari va boshqalar) boʻylab joylashgan. Avtomobil yoʻllari tizimi shimolda Novi Sad va Budapeshtga, janubda Nishga, gʻarbda Zagrebga oson yetib olishni taʼminlaydi. Chernogoriyaning Obrenovac okrugi tomon yangi ekspress yoʻli qurilishi 2017-yilning martida boshlangan. Belgrad E70 va E75 avtomobil yoʻllarini bogʻlaydi. Bir yarim milliondan ortiq aholi va eskirgan shahar rejasi orqali Belgrad ogʻir transport vaziyatiga duch kelmoqda.
Ikki yirik daryo — Dunay va Savaning qoʻshilish joyida joylashgan Belgradda 11 ta koʻprik mavjud. Ulardan eng muhimlari Branko koʻprigi, Ada koʻprigi, Pupin koʻprigi va Gazela koʻprigidir. Bundan tashqari, „ichki magistral yarim halqa“ deyarli tayyor boʻlib, Sava daryosi boʻylab yangi Ada koʻprigi va Dunay daryosi boʻylab yangi Pupin koʻprigini oʻz ichiga oladi, bu shahar ichida qatnovni osonlashtirdi va Gazela hamda Branko koʻprigi boʻylab aholining faol harakatini yengillashtiradi.
Belgrad porti Dunay boʻyida joylashgan boʻlib, shaharga daryo orqali tovarlarni qabul qilish imkonini beradi. Shaharga Nikola Tesla nomidagi Belgrad xalqaro aeroporti xizmat koʻrsatadi. Aeroport shahar markazidan 12 km (7,5 milya) gʻarbda, Surchin yaqinida joylashgan. 1986-yilda aeroport orqali deyarli 3 million yoʻlovchi sayohat qilgan boʻlsa-da, 1990-yillarda bu raqam kamaydi. 2000-yilda aeroport qayta tiklangan. Shundan soʻng yoʻlovchilar soni 2004- va 2005-yillarda taxminan 2 millionga yetdi. 2008-yilda aeroport  3 milliondan ortiq yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi. Nikola Tesla aeroportining 4 milliondan ortiq yoʻlovchiga ega boʻlgan rekordi 2014-yilda yangilandi. Nikola Tesla aeroporti Yevropadagi eng tez rivojlanayotgan ikkinchi yirik aeroportga aylandi. Raqamlar barqaror oʻsishda davom etmoqda. 2019-yilda aeroport 6 milliondan ortiq mijozni oʻz manziliga yetkazdi.
Faxriy fuqarolari
Serbiya poytaxtining birinchi faxriy fuqarolari ikkinchi jahon urushi paytida shaharni ozod qilishga rahbarlik qilgan va 1945-yilda ushbu unvonni olgan generallar edi. Bu unvon 1954-yilda rasman tasdiqlangan.
Unvon Serbiya fuqarosiga ham, boshqa har qanday davlat fuqarosiga ham beriladi. U siyosatchi yoki davlat arbobi, nodavlat tashkilot vakili yoki rassom boʻlishi ham mumkin. Belgradning faxriy fuqaroligiga nomzod fan, sanʼat sohasida yoki gumanitar faoliyat bilan shugʻullanishi, shaharda bu yoʻnalishlarni rivojlantirishga hissa qoʻshishi kerak. Bu unvonni berish toʻgʻrisidagi qarorni shahar majlisi (parlamenti) qabul qiladi. Nomzodlar shahar Kengashi yoki kamida 20 nafar deputat tomonidan aniqlanadi.
Belgradning faxriy fuqarosi unvonini olgan shaxsga Assambleyaning rasmiy yigʻilishida muhrlangan qogʻozdagi rasmiy xat beriladi. Serbiya fuqarosi uni shahar kunida, boshqa davlat vakili esa Belgradga tashrifi davomida oladi.
1954-yilda xorijiy davlat rahbari, Efiopiya imperatori Haile Selassie birinchi marta Belgradning faxriy fuqarosi boʻlgan. Undan keyingi xorijiy davlatlar rahbarlaridan bu unvonga Javoharlaʼl Neru, Jamol Abdul Nosir, Norodom Sixanuk, Leonid Brejnev va boshqalar munosib koʻrildi. 1983-yilda Yugoslaviya prezidenti vafotidan keyingina bu unvon Fransiya prezidenti Fransua Mitteranga berildi. Unvon 1985-yildan boshlab 20 yildan ortiq vaqt davomida hech kimga berilmadi. Uzoq tanaffusdan soʻng Nelson Mandela uni 2007-yilda qabul qilib oldi.
XXI asr boshida Bill Geyts va Michael Schumacher Belgradning faxriy fuqarolari nomzodi sifatida koʻrsatilgan. Serb tarixchisi Aleksandr Zivotich buni sotsialistik blokning parchalanishi va globallashuv, jamiyat yangi qahramonlarni tanlayotgan davrda tushuntirgan.
Belgrad mukofotlari
Har yili 16-apreldan 19-aprelgacha, poytaxtda „Belgrad kunlari“ oʻtkaziladi. Tadbirlar davomida Serbiya poytaxti nomidan shaharga xizmati singan kishilarga bir necha nominatsiyalarda mukofot beriladi:
Xalqaro hamkorlik va unvonlar
Belgrad turli shaharlar bilan beshta birodarlik shartnomasi va oʻn toʻqqizta hamkorlik shartnomasi imzolagan.
Belgradning birinchi qardosh shahri Coventri edi. Ular oʻrtasidagi birinchi aloqalar 1953-yilda oʻrnatilgan.
Belgradning qardosh shaharlar roʻyxati :
Boshqa doʻstlik va hamkorlik, protokollar, memorandumlar :
Belgrad Serbiyaning va dunyoning koʻplab mamlakatlaridagi xalqaro mukofotlarga sazovor boʻlgan, jumladan, Fransiyaning Faxriy legion ordeni (1920-yil 21-dekabrda qoʻlga kiritgan; Belgrad Lyej, Lyuksemburg va Volgograd bilan birga ushbu sharafga sazovor boʻlgan), Chexoslovakiya urush xochi (1925-yil 8-oktabrda mukofotlangan), Yugoslaviyaning Karadorje yulduzi ordeni (1939-yil 18-mayda berilgan) va Yugoslaviyaning Xalq Qahramoni ordeni (1974-yil 20-oktabrda, Ikkinchi jahon urushi davrida fashistlar nemislari istilosi agʻdarilganining 30 yilligi munosabati bilan berilgan). Bu ordenlarning barchasi Birinchi va ikkinchi jahon urushi davridagi urush harakatlari uchun olingan. 2006-yilda Financial Times jurnali Belgradga Janubiy Yevropaning kelajak shahri unvonini berdi.
Damashq qamali
Damashq qamali 1400-yilda Temuriylar imperiyasi va Misr Mamluklari oʻrtasida kelib chiqqan boʻlib, ushbu 2 davlatning oʻzaro urushi davridagi hal qiluvchi ahamiyatga ega qamal hisoblanadi. Turli xil manbalarda koʻra ushbu qamal haqida har xil rivoyatlar mavjud. Ulardan eng mashxuriga koʻra, qamaldan soʻng Mamluklar sultoni An-Nasr Faraj uzur soʻrash maqsadida imomlarni Amir Temur huzuriga yuboradi. Biroq, Temur ularni (tahminan 30 mingdan ortiq aholini) masjid ichida yoqib yuboradi.
Temuriylar imperiyasi va Mamluklar davlati oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar 1385-yilda oʻrnatilgan boʻlib, ushbu vaqt davomida Mamluklar davlati sultonlari Amir Temur bilan oʻzaro munosabatlarda oʻzlarining dushmanlik alomatlarini yaqqol namoyish qildi hamda Amir Temur ga qarshi kurashish uchun Usmonlilar imperiyasi va Sivas qirolligi bilan harbiy ittifoq tuzishga harakat qildi. Buning natijasida Mamluklar davlati va Temuriylar imperiyasi oʻrtasida urush yuzaga keldi. Urush natijasiga koʻra Mamluklar davlati Mustamlakachi davlatdan vassal davlatga aylandi.
Lipsheim
Lipsheim Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Bas-Rhin departamenti Strasbourg-Campagne tumani tarkibiga kiradi.
Damashq qamali
Boshlanish sabablari
Temur Chingizxondan keyingi Markaziy Osiyo dagi hukmdorlardan biri edi. Uzoq va tinimsiz kurashlar orqali u Moʻgʻullar imperiyasini qayta tiklashga intildi.
Lipsheim
Aholisi
2527 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 505,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,0 km2. Dengiz sathidan 146 – 150 m balandlikda joylashgan.
Damashq qamali
Boshlanish sabablari
Suriya shaharlariga hujum qilishdan avval Temur Damashqqa elchi yuborgan va u shaharning Mamluk noibi Sudun tomonidan qatl etilgan. 1400-yilda Misrning mamluk sultoni Nosir-ad-Din Faraj bilan urush boshlab, Mamluklarning Suriyadagi hududlariga bostirib kiradi. Temur qoʻshinlari 1400-yil noyabrida Halabni egalladi U shahar tashqarisida 20 000 bosh suyagidan iborat minora qurishni buyurib, koʻplab aholini qirgʻin qildi. Halabni egallagandan soʻng, Temur oʻz yurishini davom ettirdi va u erda Xamani, yaqin atrofdagi Homs va Baalbek bilan birga Damashqni qamal qildi.
Qamal
Mustaqil guvohlar tomonidan tasdiqlangan, ayniqsa ayanchli voqealardan biri mashhur Umaviylar masjidi va boshqa koʻplab binolarning yoqib yuborilishi edi. Taniqli imomlar va diniy ruhoniylar Temur huzuriga borib, Alloh nomidan shafqat so‘radilar. Temur ularni ayollari va bolalari bilan masjidlarda boshpana topishlariga ishontirdi. Shunday qilib, ular 30 000 dan ortiq kishini tashkil qilganda; eshiklarni qulflab, tiriklayin yoqib yubordi.
Natija
Damashq qoʻlga kiritilgandan soʻng, Temur imperiyasi endi mintaqada paydo boʻlgan yana bir kuch — Usmonli imperiyasi bilan chegaradosh edi. Temur keyinchalik Anqara jangi Usmonli sultoni Boyazidni magʻlub etish uchun ketadi.
Bouliac
Bouliac Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Bordeaux tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
3248 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 433,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,5 km2.
Saint-Geours-de-Maremne
Saint-Geours-de-Maremne Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Landes departamenti Dax tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 43,5 km2.
La Fuente de San Esteban
La Fuente de San Esteban Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Salamanca provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 77,04 km2. Aholisi — 1453 kishi (2010).
Entomofil oʻsimliklar
Entomofil oʻsimliklar (yun. — hasharot va — sevaman) — hasharotlar vositasida (chetdan) changlanuvchi oʻsimliklar. Bunday oʻsimliklar oʻziga jalb qiluvchi maʼlum belgixususiyatlarga ega boʻladi. Mas, moychechak, boʻtakoʻz kabi oʻsimliklarning guli chiroyli, yorqinligidan hasharotlarni oʻziga jalb qiladi. Raffleziyasimonlar va tropik mintaqadagi orxislar esa badboʻy hid taratadi (shu sababli ularga oʻlimtik yoki axlatlarda koʻpayadigan pashsha va qoʻngʻizlar qoʻnadi). Hasharotlar guldan gulshira oladi yoki shu gulning changi bilan oziqlanadi. Guldangulga qoʻngan hasharot biron gulning changchisidan olgan changni boshqa gulning urugʻchisiga tushiradi, shu tariqa urugʻchi changlanadi.
Sujebi
Sujebi (kor. 수제비) — bug'doy xamiri va turli xil sabzavotlardan tayyorlangan chuchvaraga o’xshagan an'anaviy koreys sho'rvasi. Ta'mi va retsepti kalkuksuni eslatadi, faqat ikkinchisida xamir pichoq bilan kesiladi, sujebi uchun esa xamir qo’llar bilan bo’linadi.
Sujebi bulyoni odatda quritilgan hamsi, mollyuskalar va suv o'tlaridan tayyorlanadi. Boy ta'mga ega bo'lish uchun masalliqlarni uzoq vaqt qaynatish kerak. Ushbu bulyonga kimchi va turli xil sabzavotlar, ko'pincha qovoq va kartoshka qo'shiladi.
KXDRda ovqat "ttidoguk" (kor. 뜨더국) deyiladi va milliy oshxona boyligi hisoblanadi.
Lewistown (Montana)
Lewistown AQShning Montana shtatida joylashgan shahardir. Fergus County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
6083 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 4,9 km2. Shundan 4,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 1204 m balandlikda joylashgan.
Qozoqovul (qishloq)
Qozoqovul — Buxoro viloyati Kogon tumanidagi qishloq. Qozoq millatiga mansub aholi istiqomat joyi. Oʻtmishda choʻl etagida joylashgan. Davrlar oʻtishi bilan atrofida oʻtroq aholi oʻrnashib, ovul sifatidagi ijtimoiy-maishiy ahamiyatini yoʻqotgan va oʻtroq qishloqlar bilan aralashib ketgan.
Jaloliddini Rumiy (Muʼminobod)
Jaloliddini Rumiy — Muʼminobod tumani Balxobiy QFYga qarashli qishloq. Jaloliddini Rumiydan mahalla markazigacha boʻlgan masofa 1 km, tuman markazigacha 22 km. Aholisi 1252 kishi (2017), aholi tarkibi tojiklar.
Beneveni Florio
Florio Beneveni (yashagan yillari nomaʼlum) — italyan, asli Dubrovnikdan (lotincha nomi — Ragusa), 1708—1727-yillarda rus xizmatida, 1718—1725-yillarda Rossiyaning Buxorodagi elchixonasi boshligʻi.
Rossiya imperiyasida lavozimga kelishi
1714-yilda Rossiyaga kelgan, ammo 1708-yildan boshlab rus xizmatida graf Pyotr Andreyevich Tolstoy tomonidan Istanbulga elchi sifatida ishga qabul qilingan. „1708-yilda Konstantinopolda muxtor elchi boʻlgan graf Tolstoy meni xizmatga qabul qildi…“ deb yozgan Benevini. U fors, turk, tatar va italyan tillarini yaxshi bilgan. 1710-yil noyabrda, Pyotr I ning turk yurishi boshlangandan soʻng, Tolstoy va 1712-yil aprelda ozod qilingan Konstantinopolning Yetti minorali qal’asida saqlangan Rossiya elchixonasining qolgan qismi bilan birga hibsga olingan. Prut shartnomasi tuzilgandan soʻng, P. A. Tolstoy, P. P. Shafirov, M. B. Sheremetev, feldmarshalning oʻgʻli B. P. Sheremetev va elchixonaning boshqa barcha aʼzolari, shu jumladan F. Beneveni, Rossiya shartnoma shartlarini bajarishini garovga olgan oylar olti kishi yana qamoqqa tushishgan. Elchi qamoqdagi va keyingi hayotini shunday tasvirlab yozgan: „…Prut jangidan soʻng, vakolatli vazirlar baron Shafirov va general-mayor Sheremetev Konstantinopolga kelganida, Yedikuladan ozod etilganimizdan soʻng, yuqorida tilga olingan graf Tolstoy meni baron Shafirovga biriktirdi va men unga tarjimon boʻlib xizmat qildim. Mahalliy ishlarda butun vafo va gʻayrat bilan, xavfli holatlarda oʻz jonimni ayamasdan, bunga yuqorida tilga olingan vazirlar guvohlik berishi mumkin, bu yerda mahbuslar olti oy davomida bitta qamoqxonaning shafqatsiz xulosasida oʻtirdik. 1714-yilda, yuqorida tilga olingan vazirlar Rossiyaga qaytib kelgach, men tashqi ishlar kollegiyasining Sharq ekspeditsiyasida tarjimon boʻlib ishladim. 1715-yilning 1-yanvarida imperator janoblarining farmoniga binoan Konstantinopoldan Sankt-Peterburgga kelgan chet ellik kamina Florio Beneveniga elchixonada tarjimon boʻlishini buyurdi. Yiliga 300 rubl, oyiga 10 rubl ovqat uchun, yiliga jami 420 rubl maosh oldim“ 1717-yilda Sarevich Aleksey Petrovichni ortga qaytish missiyasi bilan P. A. Tolstoy qoʻl ostida Venaga, soʻngra Neapolga tarjimon sifatida yuborilgan.
Buxorodagi elchilik
1718-yilda Neapoldan qaytib kelgach, Sharq ekspeditsiyasining kotibi etib tayinlandi. Pyotr I unga Rossiyadan qaytgan buxorolik elchi Qulibek bilan birga Buxoroga borishni buyuradi, buning uchun Astraxanda hibsga olingan. Qulibek Shamaxa va Tehron orqali Buxoroga 1721-yilda yetib keldi. Sayohat va Buxoroda boʻlgan vaqt davomida Benevini Oʻrta Osiyo xonliklarining ichki ahvoli, siyosiy kurashi, xalqaro munosabatlari, Oʻrta Osiyo xonliklarining ichki ahvoli toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻzida aks ettiruvchi „Buxorodagi sobiq elchi Flori Benevenining qisqacha jurnali“ asarini yuritadi. Rus armiyasining Forsga yurishi haqidagi taassurot, xonlarning oʻzlari va ularning yaqin doiralari, saroylardagi axloqi haqida maʼlumot beradi. Buxoroliklarning oʻz hududlarida qanday tovarlari bor va ularni qayerda sotadi, buni elchi koʻrib, aniqlagan.
Florio Beneveni Buxoro bilan harbiy shartnoma tuzishning mumkin emasligi haqida shunday xulosaga keladi:„…agar oʻsha xon va uning butun saroyi va butun oʻzbeklar bunga toʻliq moyil boʻlgan boʻlsa, keyin buni qaytarib boʻlmaydi. Bu amalda… bu odamlar tabiatan juda oʻzgaruvchan va yolgʻonchidir va birinchi soatda nima gapirsa, keyingi soatda ular oʻzini oʻzi inkor etadi“1723-yil martida oʻz missiyasini bajarilgan deb hisoblab, Tashqi ishlar kollegiyasidan Buxoroni tark etishga ruxsat soʻragan. Ammo qaytishga faqat 1725-yilda ruxsat olgan. Turli sabablarga koʻra buxorolik amaldorlar ketishga ruxsat bermaganlar va Benevini qochish yoʻlini qidira boshlagan. Shergʻozixon Beneviniga oʻz tarafiga oʻtishni va unga Rossiyaga qaytish yoʻlini kafolatlashini taklif qiladi. Elchi bunga rozi boʻlib,1725-yil 8-aprelda Xivaga qochib oʻtadi.
Xiva xoni Shergʻozixon Fors yurishidan keyin Bekovich-Cherkasskiy ekspeditsiyasining magʻlubiyati uchun qasos olinishdan qoʻrqib, Rossiya bilan yarashishga harakat qilgan. 1725-yil avgustda rus elchisi bilan birga Rossiyaga elchisini yarashtirish uchun yuborgan. Sayohatlari davomida shunday yozgan:„…23 kun ichida Xivadan Yoyiqgacha, Guryevga 30-avgustda yetib keldik… u yerda 8 kun dam olishga majbur boʻldik“U bilan birga Bekovich ekspeditsiyasining asirga olingan 92 nafar ishtirokchisi yetib keldi. Dekabr oyida Benevini yetti yillik yolgʻiz elchilikdan soʻng Buxoro va Xiva xonlarining oʻsha paytda tirik boʻlmagan Pyotr I ga maktublari bilan Moskvaga kelgan. Ikki yil oʻtgach, Benevini oʻz vataniga qoʻyib yuborildi va u yerdan Rossiyada xizmat qilish uchun qaytib kelmagan.
Çukurkışla
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Çukurkışla — Turkiyaning Adana viloyati Tufanbeyli tumanidagi qishloq.
Entomofaglar
Entomofaglar (yun. — hasharot, — yeb qoʻyuvchi) — hasharotlar bilan oziqlanuvchi parazit va yirtqich mikro yoki makroorganizmlar. E.ning eng muhim guruhlari: hasharotlar; mikroorganizmlar (bakteriyalar, zamburugʻlar va viruslar); eng sodda hayvonlarga mansub bir hujayrali organizmlar (1200 ga yaqin tur). Bulardan tashqari E.ga zararkunanda hasharotlar bilan oziqlanadigan suvda ham quruqda yashovchilar, sudralib yuruvchilar va qushlar kiradi. E.ning juda kam turlari zararkunanda hasharotlar epizootiyasini qoʻzgʻatishi, nasl berishni kamaytirishi yoki ularning kasallik qoʻzgʻatuvchilarga, insektitsidlar taʼsiriga nisbatan sezgirligini oshirishi mumkin. Shunday E.ga sporoviklar va knidosporidiylar, shuningdek, kamdankam xivchinlilar hamda gaplosporidiylar sinfining vakillari kiradi. Chala oʻzgarish bilan rivojlanuvchi (ninachilar, beshiktervatlar, bahorgi kapalaklar, toʻgʻriqanotlilar, quloqqazgichlar, qandalalar, tripslar) va toʻliq oʻzgarish bilan rivojlanadigan (qoʻngʻizlar, toʻrqanotlilar, tuyaboʻyinlar, buloqchilar, tangaqanotlilar, pardaqanotlilar va ikki qanotlilar) hasharotlar yirtqichlik bilan hayot kechiradi. Entomofagkanalarning koʻpchiligi fitoseyidlar oilasining vakillaridir, baʼzilarigina bdellid, stigimeid, xeyletid, gemisarkoptid va boshqalar oilaga mansub. Hasharotlar paraziti 5 turkum: qoʻngizlar, tengqanotlilar, tangaqanotlilar, pardaqanotlilar va ikki qanotlilar vakillari orasida uchraydi. Oʻsimliklarni biologik himoya usulida pardaqanotlilar va ikki qanotlilar turkumiga mansub turlar katta ahamiyatga ega (qarang Parazitizm).
Xoʻjayinga ixtisoslashiga koʻra, E. 3 biologik guruhga: monofaglar (bir yoki ikki tur xoʻjayinni zararlaydi), oligofaglar (bir oiladagi bir necha uruqqa mansub turlar hisobiga yashaydi) va polifaglarga (har xil turkumga mansub koʻpgina turlarni zararlaydi) boʻlinadi. Organizmlararo munosabatning yana bir shakli — antibioz yoki organizmlararo antagonistik oʻzaro munosabat (mikroorganizmlar yoki yuksak oʻsimliklarning boshqa organizmlar rivojlanishiga toʻsqinlik qiluvchi yoki uni nobud qiladigan moddalar ajratishi) farqlanadi. Dehqonchilik biotsenozida E.dan xonqizi qoʻngʻizlari, oltinkoʻzlar, taxin pashshalar, sirfidlar, sassiqqoʻngʻizlar va boshqalar katta ahamiyatga ega. Oʻsimliklarni biologik himoya usulida E.dan trixogramma va gabrobrakondan foydalaniladi (yana qarang Foydali hasharotlar).
Pierre-Auguste Renoir
Pierre-Auguste Renoir (talaffuzi: Pyer-Ogyust Renuar; 25-fevral, 1841–3-dekabr, 1919) fransuz impressionist rassomi boʻlgan, grafik va haykaltarosh; impressionizm namoyandasi. 50-yillarda chinni, parda, yelpigʻichlarga racm (gul) ishlash bilan shugʻullangan. 1862—64 yillar nafis sanʼat maktabida oʻqigan. Shu davrda K. Mone, A. Sisley, F. Bazil bilan tanishgan. Dastlabki asarlarini G. Kurbe, E. Mane taʼsirida yaratgan. 60—70-yillar chegarasida plenerda ijod qilishga oʻtgan R. inson shaklini oʻzgaruvchan nur havo muhitida tasvirlaydi ("Senada choʻmilish", 1869; "Loja", 1874), tabiat bilan uygʻun tabiiy muhit, insonlar munosabati, hayotiy vaziyatlar rassomni oʻziga tortadi, ayniqsa, bayramona hayot tarzi (bal, raqs, sayr va h.k.)da joʻshqin va quvnoq hayotni aks ettiradi ("Mulen de la Galet", 1876 va boshqalar); ayollar obrazi rassom ijodida goʻzal maftunkorligi bilan alohida oʻrin tutadi ("Tushlikdan soʻng", "Soyabonlar" — 1879; "Yalangoch ayol", 1876; "J. Samori portreti", 1877 va boshqalar). R. hayot oqimidan aniq yulib olingan, ayni paytda muhrlangan lahzali asarlar yaratib, impressionizm asoschilaridan biriga aylandi; monoxrom rangtasvirda ajoyib kolorist sifatida namoyon boʻldi ("Qora kiyimdagi qizlar", 1883); yengil va mayin chizigʻi bilan ajralib turuvchi rasmlar yaratdi.
Mascalucia
Mascalucia Italiyaning Sitsiliya mintaqasida joylashgan kommunadir. Catania provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 16 km2. 26 284 nafar aholi istiqomat qiladi.
Boock (Vorpommern)
Boock  Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Uecker-Randow tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 12,90 km2. 603 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Boockning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Toʻlqin (Oʻzbekiston tumani)
Toʻlqin  — Oʻzbekiston Respublikasining  Fargʻona viloyatiga qarasli qishloq. Oʻzbekiston tumani tarkibiga kiradi.
NGC 3742
NGC 3742 Kentavr yulduz turkumidagi SBab/P tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni John Herschel 1835-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
12-dekabr
12-dekabr — Grigoriy taqvimida yilning 346- (kabisa yilida 347-) kuni. Yil yakuniga 19 kun qoladi.
Bayramlar
Yana qarang: Turkum:12-dekabr bayramlari
Voqealar
right|80px|Mona Liza Yana qarang: Turkum:12-dekabr voqealari
Tavalludlar
Yana qarang: Turkum:12-dekabrda tugʻilganlar
Vafot etganlar
Yana qarang: Turkum:12-dekabrda vafot etganlar
Arzu (Roʻdakiy tumani)
Arzu  — Roʻdakiy tumanidagi Chorgultepa qishloq fuqarolar yigʻiniga qarashli qishloq. Arzudan tuman markazigacha 7 km, mahalla markazigacha 7 km uzoqlikda joylashgan. Aholisi 485 kishi (2017 y.), tojiklar.
Damlalı
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Damlalı — Turkiyaning Adana viloyati Tufanbeyli tumanidagi qishloq.
Romantika
Romantika ijobiy hissiyotlar, fidokorlik, iliq munosabatlar (doʻstlikdan to muhabbatgacha) bilan xarakterlanuvchi hayot shaklidir. Jiddiy va ratsional pragmatizmga qarama-qarshi qilib koʻrsatiladi. Romantika soʻzining maʼnosi "savdoyi", oshiq" ma'nolarini ham anglatadi.
Jonibek
Jonibek (7-1357) - Oltin Oʻrda xoni (1342—57), Oʻzbekxonning ikkinchi oʻgʻli. Rus va Litva knyazlarining ichki ishlariga aralashgan. Moskvaning ulugʻ knyazlari Semyon Ivanovich Gordiy va Ivan II Ivanovich Krasniy J.ga qaram boʻlishgan. J. oʻz hukmronligi davrida Jan. Ozarbayjonni Oltin Oʻrdaga qoʻshish uchun kurashib Tabrizni egallagan (1356) va u yerda oʻgʻli Berdibekni hokim qilib qoldirgan. J. oʻz hokimiyatini mustahkamlash uchun Oltin Oʻrdada islom dinini tarqata boshlagan (masjid va madrasalar qurdirgan, ulamolarni saroyga jalb etgan). Toj-taxt uchun boʻlgan kurashda bir guruh fitnachilar tarafidan oʻldirilgan. J. oʻlimidan sal avval Tabrizda qoʻzgʻolon boʻlib, xalq Oltin Oʻrda noibini haydab chiqargan. Jaloyiriylar bu voqeadan foydalanganlar va hokimiyat amir Uvays qoʻliga (1356—74) oʻtgan.
/ld.-Grekov B. D.,Yakubovskiy A. Yu., Oltin Oʻrda va uning qulashi, T., 1956.
Entropiya
Entropiya ( — aylanish, oʻzgarish) — 1) termodinamikada — har qanday termodinamik tizimning holat funksiyalaridan biri (8). Oʻz holiga qoʻyilgan (tashqi kuch taʼsir etmayotgan) berk tizimda jarayon qaysi yoʻnalishda sodir boʻlishini ifodalaydi.Birinchi marta termodinamik tizimning holati funksiyasi sifatida termodinamika tarkibiga kiritilgan), energiyaning qaytmas tarqalishi yoki energiyaning samarasizlig o'lchovini bildiradi (chunki Tizimning barcha energiyasini foydali ishga aylantirish sarflab bo'lmaydi). Fizikada termodinamik entropiya nomidan foydalanadilar; Termodinamik entropiya odatda muvozanat (qaytariladigan) jarayonlarni tavsiflash uchun ishlatiladi. Termodinamikaning II qonuni (qarang Termodinamika) jarayonlarning yoʻnalishini avvaldan aytib berish imkoniga ega emas. Bu qonunni taʼriflagan Rudolf Clausius 1865-yilda jarayonlarning bir tomonlama kechishiga olib keluvchi cheklashni tahlil qilib, 8 funksiyani kiritdi va uni entropiya deb atadi; 2) statik fizikada — tizim holatining termodinamik ehtimolini ifodalovchi kattalik.
Halma (Minnesota)
Halma AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Kittson County, Minnesota|Kittson
Lewistown Heights (Montana)
Lewistown Heights AQShning Montana shtatida joylashgan shahardir.
Halma (Minnesota)
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Lewistown Heights (Montana)
Aholisi
365 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Entropiya
Entropiyaning xossalari: 1) tajriba natijasi toʻgʻri boʻlsa, yaʼni R larda birontasi birga, qolganlari nolga teng boʻlsa, noaniqlik oʻlchami — entropiya ham nolga teng boʻladi; 2) tajriba natijalari teng ehtimolli boʻlsa, entropiya maksimal qiymatga ega boʻladi; 3) bir-biriga bogʻliq boʻlmagan ikki tajriba entropiyasi ularning entropiyalari yigʻindisiga teng.
Belfield (Shimoliy Dakota)
Belfield AQShning Shimoliy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Stark okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
800 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 286,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,82 km2. Shundan 2,80 km2 quruqlik, 0,03 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 788 m balandlikda joylashgan.
Halma (Minnesota)
Geografiyasi
Maydoni — 2,36 km2. Shundan 2,33 km2 quruqlik, 0,03 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 304 m balandlikda joylashgan.
Rohr (Aargau)
Rohr  Shveysariyaning Aargau kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Aarau (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 3.40 km2. 3112 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Saint-Gor
Saint-Gor Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Landes departamenti Mont-de-Marsan tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
251 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 4,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 60,3 km2.
Anpan
thumb| Ginza Kimuraya Anpan (kẖんパン, yánkálんパン) - ko'pincha qizil loviya pastasi bilan to'ldirilgan yapon shirinliklaridan biri. Anpan, shuningdek, oq loviya (shiro-an), yashil loviya (uguisu-an), kunjut (goma-an) va kashtan (kuri-an) kabi boshqa plomba bilan ham tayyorlanishi mumkin.
Tarix
Anpan birinchi marotaba 1875- yilda Meyji davrida Yasunei Kimura ismli odam tomonidan yaratilgan., Yasube Kimura  imperator armiyasining ko'tarilishi va samuraylarning ijtimoiy sinf sifatida shakllanishi boqibatida shini yo'qotgan samuray. Meyji davrida Yaponiya tobora modernizatsiya qilinayotgan davr edi va ishini yo'qotgan ko'plab samuraylarga ular uchun mutlaqo yangi bo'lgan ish berildi. Nonvoyning roli ana shunday ishlardan biri edi.
Keyinchalik, Meyji imperatorining tarafdorlar, anpanni yaxshi ko'radigan Yamaoka Tesshu ismli bir kishi, Meyji davridan oldin Yaponiya hukmdorlari bo'lgan Tokugavalardan imperatorga tashrif buyurganlarida anpanlarni sovg'a qilishni so'radi. Tokugavalar Yasubeydan imperator uchun biroz narsa tayyorlashni so'rashdi. Yasubey anpan tayyorlashda ko‘p mehnat qilgan va ularning tashqi ko‘rinishiga ham e’tibor bergani uchun har bir bulochkaning o‘rtasini tuz solingan sakura bilan bezatgan. Ushbu anpan 1875 -yil 4 - aprelda Meiyji imperatoriga taqdim etilgan. Imperator Yasubeyga har kuni anpan tayyorlashni buyuradi va imperator anpan yeydi, degan mish-mishlar tufayli nonning, ayniqsa, anpanning mashhurligi mamlakat bo'ylab tarqala boshlaydi.
Yaponiya ommaviy madaniyatiga ta'siri
Anpan ko'pincha bo'yoq rangini quritish uchun jargon sifatida ishlatiladi.
Clannad animesi reklamasida bosh qahramon Nagisa Furukava har doim o'ziga "anpan" yeyishni eslatib turadi
Gintama animesida Sagaru Yamazaki anpan tanovul qilish marosimini o'tkazadi, bu marosim sifatida mashhur yapon televideniyasi detektiv dramalariga efirga yuzlantiradi va oxir-oqibat bu tufayli aqldan ozadi (205-qism).
Tokusatsu qismida Denshi Sentai Denjiman, Daigoro Oume / DenjiBlue ( Kenji Ohba o'ynagan) qahramonlari anpanni yaxshi ko'radi. Serial tugallangach ancha vaqt o'tib, u Gokaiger va boshqalar filmlarida paydo bo'la boshlaydi. Goseiger va Gokaiger vs. Gavan anpan sotmoqda nomida ko'plab kinolar mavjud.