Shaxmat_tarixi
XX-asrning 2-yarmida shaxmat
Jahon chempioni bo'lgach Fisher bironta ham rasmiy o'yin o'tkazmadi.1975-yilda chempionlik uchun yangi o'yindagi yangi raqibi sovet grossmeysteri Anatoliy Karpov vatandoshlari Lev Polugayevskiy,Spasskiy,Viktor Korchnoyni ketma-ket mag'lub etgandi. 1971-yilda FIDE kongressi 1975-yilgi jahon chempionligi uchun o'yinni o'yinlar soni cheklanmagan holda 6 tagacha g'alaba bilan o'tkazishga qaror qilindi.1974-yildagi FIDE kongressi oldidan Fisher ko'plab shartlar qo'ydi.FIDE kongressida SSSRning qarshiligi bilan uning talablari rad etildi.Shundan so'ng Fisher o'yinda ishtirok etishdan bosh tortdi.1975-yil 3-aprelda FIDE prezidenti Maks Eyve o'yinsiz Karpovni jahon chempioni deb e'lon qildi. 1970-yillarning ikkinchi yarmida Karpov o'zi ishtirok etgan ko'plab musobaqalarda g'olib chiqdi.1979-yil Monrealdagi "Yulduzlar musobaqasi"da birinchi o'rinni Tal bilan bo'lishib olib chempionligi tasdiqladi. 1978-yil Karpov Viktor Korchnoyga qarshi unvonini himoya qildi.O'yinning ahamiyati shundan iborat ediki ikki yil oldin Korchnoy siyosiy qochoq maqomida Niderlandiyadan siyosiy boshpana so'rab SSSRdan ketgandi.Karpov Korchnoyni +6-5=21 hisobda mag'lub etdi. 3 yildan so'ng nomzodlar siklida Korchnoy yana g'alaba qozondi.Ammo yangi o'yinda chempionning ustunligi allaqchon sezilarli edi. Huddi shu davrda 1952-yildan beri ilk marta ketma-ket ikkita olimpiada SSSR g'alabasi bilan tugamadi.1976-yil SSSR Isroil bilan munosabatlar sovuqlashgach Hayfadagi olimpiadani boykot qildi.Hayfada AQSH terma jamoasi g'alaba qildi.Ikki yildan so'ng Karpovsiz SSSR terma jamoasi Buenos-Ayres olimpiadasida Vengriyaga chempionlikni berdi. left|thumb| 1985-yilgi Jahon chempionati o'yinidan keyin [[Garri Kasparov]] 1984-yilda Karpovning navbatdagi raqibi 21 yoshli sovet grossmeysteri Garri Kasparov bo'ldi.U saralashda 63 yoshli Smislovni,yarim finalda Korchnoy mag'lub etildi.Kasparov 1979-yil Banya-Luka (Yugoslaviya) da 16 yoshida usta sifatida qatnashib grossmeysterlar ichida 2 ochko bilan g'olib bo'lganda dunyoga tanildi.Keyingi yillarda 1980-yilgi o'smirlar o'rtasidagi olimpiadada g'olib bo'ldi.SSSRning 49-chempionatida eng yosh g'olib bo'ldi.1980 va 1982-yillardagi olimpiadalarda g'olib chiqqan SSSR terma jamoasi tarkibida bo'ldi. 1984-yil yozida "SSSR terma jamoasi jahon termasiga qarshi" o'yinida (1970-yilgi o'yinni remeyki) Karpov va Kasparov boshchiligidagi Sovet jamoasi 21:19 hisobida g'alaba qozondi.6 ta g'alabaga qadar bo'lgan baxsda Karpov to'qqizinchi bo'limda to'rtinchi g'alabaga erishdi. Keyin uzoq davom etgan duranglar seriyasi davom etdi va 27-o'yinda amaldagi chempion g'alaba qildi.Ammo keyin Kasparov tashabbusni o'z qo'liga oldi va Kasparovning 47 va 48-o'yinlarda ketma-ket g'alabalaridan so'ng tarixda ilk bora FIDE prezidenti Florensio Kampomanes o'yinning davom etishi shaxmatchilarning sog'lig'iga zarar yetkazishi mumkinligini aytib,uchrashuvni to'xtatdi. Ikkala shaxmatchi ham uchrashuvni davom ettirishga tayyor ekanligini aytsada bu qarorga ta'sir qilmadi.Ko'p o'tmay bo'lib o'tgan FIDE kongressida "24 o'yinlik" o'yin formulasini qaytardi. Huddi shu raqiblar o'rtasidagi yangi o'yin 1985-yil kuzida bo'lib o'tdi.Unda 13:11 hisobida Kasparov g'alaba qozondi va o'n uchinchi chempion bo'ldi.1986-yil revansh baxsida ham Kasparov g'alaba qildi.1987-yil 12:12 hisobda Kasparov va Karpov baxsi tugadi va Kasparov chempionlikni saqlab qoldi.Sobiq chempion sifatida nomzodlar sikli g'olibi Andrey Sokolovni mag'lub etdi.1990-yilda Kasparov yana Karpov bilan chempionlik uchun baxsda qatnashdi.Kasparov 12,5:11,5 hisobida g'alaba qozondi. Karpov va Kasparov baxsi shaxmat tarixida shaxsiy to'qnashuvlarning o'xshashi yo'q baxslariga aylandi.Ular chempionlik uchun 5 ta o'yin o'tkazdi va ular o'zaro 144 ta partiya shaxmat o'ynashdi.