cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kaliy
Kaliy xlorat, Bertolle tuzi, KS1O3 — xlorat kislota (NSYU3)ning kaliyli tuzi. Rangsiz kristall modda, zichligi 2,32 g/sm3, suyuqlanish temperaturasi 356°. Suvda oz eriydi. Qizdirilganda parchalanadi va kislorod ajralib chiqadi. Organik moddalar va fosfor taʼsirida portlaydi. Zaharli. Gugurt sanoatida, pirotexnikada va tibbiyotda ishlatiladi.
Kaliy sianid, KCN — rangsiz kristall modda. Suyuqlanish temperaturasi 634,5°; zichligi 1,56 g/sm3. Suv, glitserin, formalin, metanol va suyuq ammiakda eriydi. Etanolda yomon eriydi, uglevodorodlarda erimaydi. KON taʼsir ettirib olinadi. Maʼdanlardan oltin va kumushni ajratib olishda, analitik kimyoda kumush, nikel va simob miqdorini aniqlashda, platinani kumushdan ajratib olishda ham galvanik usulda oltin va kumush yugurtirishda qoʻllaniladi. Oʻta zaharli, nafas yoʻllari toʻqimalarini falaj qilib qoʻyishi natijasida odam va hayvonlarning boʻgʻilib qolishiga olib keladi.
thumb|right|300px|Natriy-kaliy nasosi sxemasi
Aliqopu saroyi
Aliqopu saroyi — Isfahon (Eron)dagi meʼmoriy yodgorlik (15- 17-asrlar). Bosh tarzi baland, keng ravoqli saroy ansambli. Saroy asosan 15-asrda qurilgan, Abbos I davrida esa kengay-344tirilib yanada balandlashtirilgan. An-samblda saroy ahli va sarkardalar uchun qator xonalar (qabulxona, devonxona, qozixona va boshqalar), atrofi bogʻ boʻlib, uz. 6 km cha devor bilan oʻralgan. Baland darvoza (qrpu) orqali gumbazli miyonsaroyga kiriladi. Miyonsaroy bagʻali tilla halli boʻrtma naqshlar va gullayotgan daraxt tasviri bilan bezatilgan. Miyonsaroydan qabulxonaga oʻtiladi. Kdbulxona devorlaridagi tokchalarga mahalliy meʼmorlik an’analari asosida kosamonlar ishlanib, naqshlar bilan bezatilgan. Us t-ki qismidagi katta bolxona ustunlari nafis bezatilgan. Baʼzi xonalarning ichki devorlarida gulli naqshlar, bol-xonalarida devoriy rasmlar bor. Ularda muhabbat izhor etib turgan yigit va qiz, bogʻ ichida dam olayotgan ayol, Isfahon sa-roylaridagi aysh-ishrat, xursandchilik aks ettirilgan. Olimlarning fikricha, bu rasmlarni yaratgan ustalar orasida musavvir Rizo Abbosiy ham boʻlgan. Aholi Aliqopu saroyi ni muqaddas deb bilgan.
Said Rustamov
Said Xurshedovich Rustamov — oʻzbek diplomati. Oʻzbekistonning Birlashgan Qirollikdagi elchisi.
Biografiya
1997-yilda Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universitetini tugatgan.
1997-2010 — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligida turli lavozimlarda.
2010-2011 — O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi tashqi siyosat tahlili va strategiyasi bosh boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosari.
2011-2012 — Oʻzbekistonning Ispaniyadagi elchixonasi maslahatchisi.
2012-2013 — O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirining ijrochi yordamchisi.
2017-2018 — Oʻzbekistonning AQShdagi elchixonasi maslahatchisi.
2018-2019 — O‘zbekistonning Isroildagi elchisi.
2019-yildan — O‘zbekistonning Buyuk Britaniya va Shimoliy Irlandiya Birlashgan Qirolligidagi elchisi.
2021-yildan — Oʻzbekistonning Norvegiyadagi elchisi.
NGC 5552
Ushbu obyektni Albert Marth 1864-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Csákvár
Csákvár Vengriyaning Fejér okrugida joylashgan shaharchadir.
Sablières
Sablières Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ardèche departamenti Largentière tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 37,3 km2. Dengiz sathidan 314 – 1261 m balandlikda joylashgan.
Bobo Yaxso‘z ziyoratgohi
Bobo Yaxso‘z ziyoratgohi — Namangan viloyat Yangiqo‘rg‘on tumanida joylashgan ziyoratgoh.
IC 334
IC 334 Camelopardalis yulduz turkumidagi I/P tipli galaktikadir.
Gersten
Hududi
Gerstenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Germaniya Demokratik Respublikasi
Germaniya Demokratik Respublikasi (GDR) — 7-oktabr 1949-yilda Germaniyaning sovet qoʻshinlari tomonidan okkupatsiya qilingan hududlarida va Berlinning sharqiy (sovet) qismida tuzilgan sotsialistik davlat. Respublika 1990-yilning 2-dekabriga qadar mavud boʻlgan. Germaniya demokratik respublikasi (Deutsche Demokratische Republik), GDR —Markaziy Yevropadagi davlat (1990-yil 3-oktabrgacha mavjud boʻlgan). GDR Sharqiy Germaniya hududida 1949-yil 7-oktabrda tashkil etildi. Poytaxti Berlin shahri edi. Germaniya Birlashgan sotsialistik partiyasi (GBSP, 1946-yilda tuzilgan) ikki raisidan biri V. Pik (ikkinchi raisi O. Groteval edi) bu davlatning prezidenti boʻldi. GDR sobiq SSSR boshchiligidagi Varshava shartnomasining faol aʼzolaridan boʻlgan. Tashqi siyosatda sobiq Sovet Ittifoqi izidan bordi. Ichki siyosatda xususiy mulkchilikni tugatib, sotsializm qurish niyatini eʼlon qildi. Avvaliga koʻpgina nemislar fashizmga qarshi boʻlgan oʻz davlatini barpo etishda bajonidil katnashdi. Biroq, buyruqbozlikka asoslangan iqtisodiyot, maxfiy politsiya va GBSPning tanho hukmronligi asta-sekin aholining bu davlatdan hafsalasini pir qila boshladi. Sotsialistik rejali xoʻjalik sobiq GDRdagi kishilarni shaxsiy tashabbus va mustaqillikdan batamom mahrum etdi, iktisodiy taraqqiyotning harakatlantiruvchi kuchi boʻlmish oʻrta qatlam tugatib yuborildi, omilkorlik va mehnat faolligi falaj qilib qoʻyildi. Iqtisodiyotdagi mehnat unumdorligi gʻarb andozalariga nisbatan past edi. 1979-yilda bu koʻrsatkich gʻarb darajasining 46% ni va 1989-yilda 3040% ni tashkil etdi. Turmush darajasi, uy-joy taʼminoti past edi. Mana shularning hammasi GDR aholisining noroziligiga sabab boʻldi. Fuqarolarning GFRga qochib oʻtish hodisalari ommaviy tus oldi. Aholining ijtimoiy sohada koʻproq erkinlik berish va, nihoyat, gʻarbiy qardoshlar bilan birlashish haqidagi talablari kuchayib bordi. 1989-yil kuzida GDRda oʻtkir ijtimoiysiyosiy tanglik vujudga keldi. Berlinni va, umuman, nemis millatini ikkiga boʻlib turgan Berlin devori qulatildi (qarang Berlin va Berlin devorining qulatilishi). Natijada GBSP rahbariyati isteʼfoga chiqdi (1990-yil fevralda GBSP Demokratax sotsializm partiyasiga aylantirildi). Yangi hukumat Germaniya ni birlashtirish masalalari yuzasidan GFR hukumati bilan muzokara boshladi. 1990-yil may va avgust oylarida imzolangan ikkita davlat shartnomasida GDRni GFRga qoʻshish shartlari bayon etildi. Oʻsha yil 12 sentabrda Moskvada sobiq SSSR, AQSH, Buyuk Britaniya, Fransiya va ikkala Germaniya vakillari tomonidan Germaniya birligi masalasini uzil-kesil hal etish toʻgʻrisidagi shartnoma imzolandi. Unda Germaniyani birlashtirishga oid masalalarning butun majmui hal etib berildi. GDR oliy hokimiyat organi — Xalq palatasining qaroriga binoan 1990-yil 3-oktabrda GDR GFRga qoʻshildi va natijada yagona Germaniya davlati tashkil topdi.
Sergey Naumov
Sergey Nikolayevich Naumov (1874.6.7, Kaluga — 1933.11.12, Toshkent) — kimyogar. Turkiston universiteti professor (1920-yildan). 1920—24 yilda shu universitet tibbiyot boʻlimi dekani, laboratoriya mudiri (1924—25), organik kimyo kafedrasi mudiri (1925-yildan). N.ning naftenlar sohasidagi ilmiy tadqiqot ishlari katta ahamiyatga ega. N. tomonidan sintez qilingan 1,4-dimetilgeksametilen yangi modda sifatida tan olingan. U xinon va to-luxinondibromidlar tuzilishini, xossalarini oʻrganish sohasida chuqur izlanishlar olib bordi, 2,3-siklogek-sandion 1,4-dikarbon efirining tuzilishini topdi. Mazkur modda hosilalaridan xinoksalin, monooksim, dioksim, monogridrazon, bipirazolon, ozazon va boshqalarni sintez qildi. Uning ilmiy kuzatishlari natijalari oʻlaroq izomerlanish reaksiyalariga ancha aniklik kiritildi, turli efir moddalari sintezi amalga oshirildi. N.ning Oʻrta Osiyo togʻlarida uchraydigan tabiiy selitrani sintez sohasida qoʻllash borasidagi ishlari amaliy ahamiyat kasb etadi.
Oʻzbekistonda kimyo fanining rivojlanishi, milliy kadrlar tayyorlash, yangi yoʻnalishdagi ilmiy va ilmiy-uslubiy ishlarning yoʻlga qoʻyilishida N.ning xizmatlari katta. Uning shogirdlari orasida SYU.Yunusov, O.S. Sodiqov, h.Rustamov, K.S. Ahmedov kabi mashhur kimyogarlar bor. Oʻzbekiston milliy universitetining kimyo fakulteti professor S.N.Naumov nomi bilan ataladi.
Chinor bobo ziyoratgohi
Chinor bobo ziyoratgohi — Namangan viloyat Kosonsoy tumanida joylashgan ziyoratgoh.
Georgiyevka, Amur viloyati
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Georgiyevka ( Георгиевка  ) — Rossiyaning Amur viloyati Oktyabrskiy tumanidagi Korolinskiy aholi yashash punktiga qarashli qishloq. 2018-yilda aholi soni 38 kishini tashkil qilgan edi va 1 ta ko'cha mavjud.
Geografiya
Georgiyevka Yekaterinoslavkadan (tuman maʼmuriy hududi) 21 km shimolda avtomobil o'tish yoʻlida joylashgan. Koroli bu joyga eng yaqin qishloq.
Petal (Mississippi)
Petal AQShning Mississippi shtatida joylashgan shahardir. Forrest okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
10,454 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Geografiyasi
Maydoni — 25,1 km2. Shundan 25,0 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 48 m balandlikda joylashgan.
Termogravimetrik tahlil
Termogravimetrik tahlil (TGA) termal tahlil usuli boʻlib, harorat oʻzgarganda namunaning massasi vaqt oʻtishi bilan oʻlchanadi. Bu oʻlchov faza oʻtishlari, yutilish, adsorbsiya va desorbsiya kabi fizik hodisalar haqida maʼlumot beradi; shu jumladan kimyoviy hodisalar xemosorbtsiyalar, termal parchalanish va qattiq gaz reaktsiyalari haqida maʼlumot beradi.
Termogravimetrik analizator
Termogravimetrik analiz (TGA) termogravimetrik analizator deb ataladigan asbobda oʻlchanadi. Termogravimetrik analizator namunaning haroratini vaqt oʻtishi bilan oʻzgarganda doimiy ravishda massasini oʻlchaydi. Massa, harorat va vaqt termogravimetrik tahlilda asosiy oʻlchovlar hisoblanadi, shuningdek ushbu uchta asosiy oʻlchovdan koʻplab qoʻshimcha oʻlchovlar olish mumkin.
Odatda termogravimetrik analizator dasturlashtiriladigan nazorat haroratiga ega boʻladi. Harorat odatda doimiy tezlikda koʻtariladi va termal reaksiyaga kirishadi. Issiqlik reaktsiyasi turli atmosferalarda sodir boʻlishi mumkin, shu jumladan: atrof-muhit havosi, vakuum, inert gaz, oksidlovchi/qaytaruvchi gazlar, korroziy gazlar, karburizatsiya qiluvchi gazlar, suyuqlik bugʻlari shuningdek, turli bosimlar, jumladan: yuqori vakuum, yuqori bosim, doimiy bosim yoki boshqariladigan bosim.
TGA turlari
Termogravimetriyaning uch turi mavjud:
Termal barqarorlik
TGA materialning termal barqarorligini baholash maqsadida ishlatilishi mumkin. Istalgan harorat oraligʻida, agar modda termal barqaror boʻlsa, massa oʻzgarishi kuzatilmaydi. Arzimas massa yoʻqolishi oʻlchashda xatoliklarga sabab boʻlishi mumkin. Shuningdek, materialning yuqori haroratida ham foydalanish imkonini beradi. Bu haroratdan keyin material xususiyatlarini yuqota boshlaydi.
Oksidlanish va yonish
Materiallarning eng oddiy tavsifi reaksiyadan keyin qolgan qoldiq hisoblanadi. Misol uchun, yonish reaktsiyasida namunani normal sharoitda termogravimetrik analizatorga yuklash orqali tekshirish mumkin. Olingan TGA egri chizigʻi y oʻqi bilan boshlangʻich massaning ulushi sifatida egri chiziqning oxirgi nuqtasida qoldiqni koʻrsatadi.
Termogravimetrik kinetika
Turli materiallarning va yonish jarayonlarida ishtirok etadigan termal (katalitik yoki katalitik boʻlmagan) parchalanishning reaktsiya mexanizmlarini tushunish uchun termogravimetrik kinetikani oʻrganish kerak.
Parchalanish jarayonining faollashuv energiyalarini Kissinger usuli yordamida hisoblanadi.
Doimiy isitish tezligi keng tarqalgan boʻlsa-da, doimiy massa yoʻqotish tezligi oʻziga xos reaksiya kinetikasini koʻrish mumkin.
Golleville
Golleville Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Manche departamenti Cherbourg-Octeville tumani tarkibiga kiradi.
San Leucio del Sannio
San Leucio del Sannio Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan kommunadir. Benevento provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 9 km2. 3158 nafar aholi istiqomat qiladi.
Golleville
Aholisi
168 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 25,8 nafar kishi.
Jamie Tardif
Jamie Marc Tardif (1985-yil 23-yanvarda tugʻilgan) — kanadalik sobiq professional xokkey hujumchisi. Tardif qisqa vaqt davomida Milliy xokkey ligasida (NHL) Boston Bruins jamoasida ikkita oʻyinda maydonga tushgan.
Golleville
Geografiyasi
Maydoni — 6,5 km2.
Jamie Tardif
Jamoalardagi oʻyin faoliyati
Tardif Calgary Flames jamoasi tomonidan 2003-yilda NHLga kirish draftida 112-oʻrinda jamoa tarkibiga tanlangan. U 2001-yildan 2006-yilgacha Ontario xokkey ligasining Peterboro Petes jamoasi bilan oʻynagan. Flames jamoasi bilan shartnoma imzolay olmagan Tardif 2005-yilgi NHL kirish draftiga qayta nomzodini qoʻydi.
2006—2007-yilgi mavsumda Tardif ECHLning Toledo Storm jamoasi bilan professional oʻyinda debyut qilgan. Mavsum davomida Tardif Grand Rapids Griffins bilan mavsumni yakunlashdan oldin Manitoba Moose va Iowa Stars jamoalari bilan professional sinov shartnomalarini imzolagan.
2007-yil 26-iyulda Tardif Griffins jamoasi bilan 2007—2008-yilgi mavsum uchun shartnoma imzolagan. 2008-yil 15-aprelda 17 gol va 34 ochko toʻplaganidan soʻng, Jamie Griffins jamoasining NHLdagi filiali Detroit Red Wings jamoasi bilan ikki yillik boshlangʻich darajadagi shartnoma imzolagan.
Jamie 2010-yilning 8 avgustida Red Wings jamoasi bilan ikki tomonlama bir yillik shartnomaga qayta imzo chekkan.
2011-yil 5-iyulda Tardif Boston Bruins jamoasi bilan ikki yillik shartnoma imzolagan. 2012—2013-yilgi mavsumdagi shartnomasining ikkinchi yilida Tardif Bruinsning Providensdagi AHL filialidan chaqirib olingan va 2013-yil 2-fevralda Maple Leafs jamoasi ustidan 1:0 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda NHLdagi debyutini oʻtkazgan.
2013-yil 5-avgustda Tardif erkin agent sifatida Buffalo Sabers jamoasi bilan bir yillik shartnoma imzolagan. Sabers oʻquv-mashgʻulot yigʻinida qatnashgandan soʻng Rochester Americans jamoasiga transfer qilingan va u yerda 2013—2014-yilgi mavsumda 51 oʻyinda 18 gol va 37 ochko toʻplagan.
NGC 5553
NGC 5553 Choʻpon yulduz turkumidagi Sa tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni John Herschel 1831-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Mechanicsburg (Pennsylvania)
Mechanicsburg AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Cumberland County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
8802 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 6,7 km2. Shundan 6,7 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 140 m balandlikda joylashgan.
Ras El Ayun
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Ras-El-Aioun (arabcha: rạ̱s ạlʿywn, Jazoircha, arabcha talaffuzi: rạs lʿywn Ras Layoun, fransuz. Ras El Aioun) — Jazoirning shimoli-sharqida joylashgan shahar, Ras-El-Ayun tumanining tarkibiga kiradi.
Kirazcik, Taşköprü
Kirazcik — Kastamonu viloyatining Taşköprü tumaniga qarashli qishloq.
Elektromagnetizm
thumb|300x300px| Elektromagnit oʻzaro taʼsirlar ushbu plazma globusidagi porlash filamentlari uchun javobgardir
Kirazcik, Taşköprü
Tarixi
Qishloq nomi 1487-yilgi yozuvlarda Gilos sifatida qayd etilgan.
Elektromagnetizm
Fizikada elektromagnetizm — bu elektromagnit maydonlar orqali elektr zaryadli zarralar oʻrtasida sodir boʻladigan oʻzaro taʼsir hisoblanadi. Elektromagnit kuch tabiatning toʻrtta asosiy kuchidan biridir. Bu atomlar va molekulalarning oʻzaro taʼsirida hukmronlik qiluvchi kuch hisoblanadi. Elektromagnetizmni kombinatsiyasi deb hisoblash mumkin elektrostatika va magnetizm, ikkita alohida, ammo bir-biri bilan chambarchas bogʻliq hodisalar. Elektromagnit kuchlar har qanday ikkita zaryadlangan zarralar oʻrtasida paydo boʻlib, qarama-qarshi zaryadli zarralar orasidagi tortishish va bir xil zaryadli zarralar orasidagi itarishni keltirib chiqaradi, magnetizm esa faqat nisbiy harakatda zaryadlangan zarralar oʻrtasida sodir boʻladigan oʻzaro taʼsirdir. Ushbu ikkita effekt birlashib, zaryad zarralari atrofida elektromagnit maydonlarni hosil qiladi, bu esa Lorents kuchi orqali boshqa zaryadlangan zarralarni tezlashtirishi mumkin. Yuqori energiyada zaif kuch va elektromagnit kuch yagona elektr zaif kuch sifatida birlashtiriladi.
Elektromagnit kuch kundalik hayotda kuzatiladigan koʻplab kimyoviy va fizik hodisalar uchun javobgar hisoblanadi. Atom yadrolari va ularning elektronlari orasidagi elektrostatik tortishish atomlarni birga ushlab turadi. Elektr kuchlari va shuningdek, hayotning asosini tashkil etuvchi oqsillar kabi makromolekulalar, jumladan, turli atomlarning molekulalarga birlashishiga imkon beradi. Shu bilan birga, elektronlarning spin va burchak momentum magnit momentlari orasidagi magnit oʻzaro taʼsirlar ham kimyoviy reaktivlikda rol oʻynaydi; bunday munosabatlar asosan spin kimyosida oʻrganiladi. Elektromagnetizm zamonaviy texnologiyalarda ham hal qiluvchi katta rolni oʻynaydi: elektr energiyasini ishlab chiqarish, oʻzgartirish va taqsimlash, yorugʻlik, issiqlik va ovoz ishlab chiqarish va aniqlash, optik tolali va simsiz aloqa, sensorlar, hisoblash, elektroliz, elektrokaplama va mexanik motorlar va aktuatorlar.
Elektromagnetizm qadim zamonlardan beri oʻrganilib kelingan. Koʻpgina qadimgi civilizatsiyalar, shu jumladan yunonlar va mayyalar chaqmoq, statik elektr va magnitlangan temir javhari boʻlaklari orasidagi tortishishni tushuntirish uchun keng koʻlamli nazariyalarni yaratganlar. Biroq, faqat XVIII asrning oxirlarida olimlar elektromagnit oʻzaro taʼsirlarning tabiatini tushunish uchun matematik asoslarni ishlab chiqishni boshlaganlar. XVIII-XIX asrlarda taniqli olimlar va matematiklar Kulon, Gauss va Faradey elektromagnit maydonlarning shakllanishi va oʻzaro taʼsirini tushuntirishga yordam beradigan ism qonunlarini ishlab chiqdi. Ushbu jarayon 1860-yillarda kashf etilishi bilan yakunlandi Maksvell tenglamalari, klassik elektromagnit maydonlarning toʻliq tavsifini beradigan toʻrtta qisman differentsial tenglamalar toʻplami. Maksvell tenglamalari olimlar asrlar davomida oʻrganib kelgan elektr va magnetizm oʻrtasidagi munosabatlar uchun ishonchli matematik asosni taqdim etishdan tashqari, oʻzini oʻzi taʼminlaydigan elektromagnit toʻlqinlar mavjudligini ham bashorat qilgan. Maksvell bunday toʻlqinlar koʻrinadigan yorugʻlikni tashkil qiladi, deb taxmin qildi, keyinchalik bu haqiqat ekanligi koʻrsatildi. Darhaqiqat, gamma nurlari, rentgen nurlari, ultrabinafsha, koʻrinadigan, infraqizil nurlanish, mikrotoʻlqinlar va radio toʻlqinlarning barchasi faqat chastotalar oraligʻida farq qiluvchi elektromagnit nurlanish ekanligi aniqlandi.
Zamonaviy davrda olimlar elektromagnetizm teoremasini zamonaviy fizikaning, shu jumladan kvant mexanikasi va nisbiylik nazariyasining taʼsirini hisoblash uchun takomillashtirishni davom ettirdilar. Darhaqiqat, elektromagnetizmning nazariy taʼsiri, xususan, tarqalish „oʻrtasi“ (oʻtkazuvchanlik va oʻtkazuvchanlik) xususiyatlariga asoslangan yorugʻlik tezligini aniqlash Eynshteynning 1905-yilda maxsus nisbiylik nazariyasini ilhomlantirishga yordam bergan. Shu bilan birga, kvant elektrodinamika (QED) sohasi Maksvell tenglamalarini moddaning kvantlangan tabiatiga mos keladigan tarzda oʻzgartirgan. QEDda elektromagnit maydon yorugʻlikning fizik kvantlari boʻlgan fotonlar deb nomlanuvchi diskret zarrachalar bilan ifodalanadi. Bugungi kunda elektromagnetizmda hal qilinmagan koʻplab muammolar mavjud, masalan, magnit monopollarning mavjudligi va baʼzi organizmlar elektr va magnit maydonlarni sezish mexanizmi.
Nazariya tarixi
thumb| Elektr va magnitlanish haqidagi risolaning muqovasi Dastlab, elektr va magnetizm ikkita alohida kuch deb hisoblangan. Ushbu qarash nashr etilishi bilan oʻzgardi Jeyms Klerk Maksvell1873-yil elektr va magnetizm toʻgʻrisida risola unda ijobiy va salbiy zaryadlarning oʻzaro taʼsiri bitta kuch vositachiligida koʻrsatilgan. Ushbu oʻzaro taʼsirlar natijasida toʻrtta asosiy effekt mavjud boʻlib, ularning barchasi tajribalar bilan aniq namoyish etilgan:
1820-yil aprel oyida Xans Kristian Ørsted simdagi elektr toki yaqin atrofdagi kompas ignasini harakatga keltirishini kuzatgan. Kashfiyot paytida, Orsted hodisani qoniqarli tushuntirishni taklif qilmadi va hodisani matematik doirada namoyish etishga harakat qilmadi. Biroq, uch oy oʻtgandan keyin, u yanada chuqurroq tekshiruvlarni boshlagan. Koʻp oʻtmay, u oʻz topilmalarini eʼlon qildi va elektr toki sim orqali oʻtayotganda magnit maydon hosil qilishini isbotlagan. CGS magnit induktsiya birligi (oersted) uning elektromagnetizm sohasiga qoʻshgan hissasi sharafiga nomlangan.
Nautiluslar
Nautiluslar (Nautilus) - boshoyoqli mollyuskalar sinfining bitta turkumi. Tanasi koʻp kamerali, spiralga oʻxshab oʻralgan chigʻanoq ichida joylashgan. Chigʻanoq diametri 15—23 sm, vazni 1,8 kg gacha. Eng qadimgi mollyuskalar, hozirgacha faqat bir necha turi yashab qolgan. Chigʻanoq ogʻzidan N.ning boshi va koʻp sonli paypaslagichlari chiqib turadi. Boshqa boshoyoqli mol-lyuskalarga nisbatan soddaroq tuzilgan. Hind okeani sharqida va Tinch okean gʻarbida 100–750 m chuqurlikda yashaydi. Oʻlimtik va holsizlangan qisqichbaqa hamda balikdar bilan oziklanadi. Urgʻochilari 10 ta gacha yirik tuxum qoʻyadi.
Elektromagnetizm
Nazariya tarixi
Uning topilmalari elektrodinamika boʻyicha ilmiy jamoatchilik boʻylab intensiv tadqiqotlarga olib keldi. Ular fransuz fizigiga taʼsir koʻrsatdilar ANDR va oqim oʻtkazgichlari orasidagi magnit kuchlarni ifodalash uchun yagona matematik shakldagi André-Marie Ampèrening ishlanmalari. Orstedning kashfiyoti, shuningdek, energiyaning yagona kontseptsiyasiga katta qadam boʻldi.
Maykl Faraday tomonidan kuzatilgan, Jeyms Klerk Maksvell tomonidan kengaytirilgan va qisman Oliver Heavisayd va Geynrix Xerts tomonidan qayta tuzilgan bu birlashish XIX asr matematik fizikasining asosiy yutuqlaridan biri hisoblanadi. Bu juda katta oqibatlarga olib keldi, ulardan biri yorugʻlik tabiatini tushunish edi. Oʻsha davrning elektromagnit nazariyasi taklif qilganidan farqli oʻlaroq, yorugʻlik va boshqa elektromagnit toʻlqinlar hozirgi vaqtda fotonlar deb ataladigan kvantlangan, oʻz-oʻzidan tarqaladigan tebranish elektromagnit maydon buzilishlari shaklini oʻziga oladi. Har xil tebranish chastotalari elektromagnit nurlanishning turli shakllarini keltirib chiqaradi va eng past chastotalardagi radio toʻlqinlardan, oraliq chastotalarda koʻrinadigan yorugʻlikgacha, eng yuqori chastotalarda gamma nurlarigacha boʻladi.
Westside (Iowa)
Westside AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Crawford okrugi tarkibiga kiradi.
Pangeran Diponegoro
Diponegoro Bendara Pangeran Harya Dipanegara (yoki keng tarqalgan Pangeran Diponegoro nomi bilan tanilgan, 1785-yil 11-noyabr - 1855-yil 8-yanvar) Indoneziya Respublikasining milliy qahramonlaridan biri bo'lib, 1825-yildan 1830-yilgacha Gollandiyaga qarshi Diponegoro urushini yoki Java urushini boshqargan. Sharqiy Hindiston hukumati. Tarixda qayd etilishicha, Diponegoro urushi yoki Yava urushi Indoneziya tarixida eng ko'p qurbon bo'lgan urush sifatida tanilgan, ya'ni 8000 Gollandiyalik Sharqiy Hindiston askari, 7000 mahalliy aholi va 200 ming yavalik va 25 million Gulden moddiy yo'qotish boʻlgan.
Elektromagnetizm
Nazariya tarixi
Orsted elektr va magnetizm oʻrtasidagi munosabatni oʻrgangan yagona odam emas edi. 1802-yilda italiyalik huquqshunos olim Jan Domeniko Romagnosi Voltaik qoziq yordamida magnit ignani burdi. Tajribaning haqiqiy oʻrnatilishi toʻliq aniq emas va igna boʻylab oqim oqsa yoki yoʻq. Ushbu kashfiyot haqida 1802-yilda Italiya gazetasida nashr etilgan, ammo zamonaviy ilmiy jamoatchilik uni eʼtiborsiz qoldirgan, chunki Romagnosi bu jamoaga tegishli emas edi.
Pangeran Diponegoro
Kelib chiqishi
Diponegoro 1785-yil 11-noyabrda Yogyakartada tug‘ilgan. Pasitanlik Mangkaravati va uning otasi Gusti Raden Mas Suraja ismli, keyinchalik u taxtga Xamengkubuvana III unvoni bilan o‘tirgan.Shahzoda Diponegoro tug'ilganda Bendara Raden Mas Mustahar deb nomlangan, keyin Bendara Raden Mas Antavirya deb o'zgartirilgan. Uning islomiy ismi Abdulhamiddir. Otasi taxtga o'tirgandan so'ng, Bendara Raden Mas Antavirya Bendara shahzoda Harya Dipanegara nomi bilan shahzoda sifatida tugatildi. U ulg'aygach, shahzoda Diponegoro otasining shoh bo'lish istagini rad etdi. Uning fikricha, onasining mavqei imperatorning xotiniga o'xshamagani uchun uni bu lavozimni egallashga noloyiq his qilgan. Shahzoda Diponegoro ziyoli, o‘qiydigan va Yava-islom huquqi sohasida mutaxassis sifatida tanilgan edi. Shuningdek, u saroy hukumati masalalari va xalq bilan aralashishdan ko'ra diniy masalalarga qiziqqan. Shahzoda, shuningdek, saroyda yashashdan ko'ra, qizining katta bobosi, ya'ni Sulton Xamengkubuvana I ning malika turmush o'rtog'i Gusti Kangjeng Ratu Tegalrexoning qarorgohiga yaqin joylashgan Tegalrexoda yashashni afzal ko'rdi. Shahzoda Diponegoro o'sha paytda atigi 3 yoshda bo'lgan Sulton Xamengkubuvana V (1822) ga vasiylik a'zosi etib tayinlanganidan so'ng saroy masalalariga e'tibor bera boshladi. U bor-yo'g'i 3 yoshda bo'lganligi sababli, saroyning kundalik ma'muriyati Patih Danureja IV va Gollandiyalik rezident tomonidan nazorat qilingan. Shahzoda Diponegoro bu vasiylik usulini ma'qullamadi, shuning uchun u e'tiroz bildirdi.‌‌
Elektromagnetizm
Nazariya tarixi
Ilgari (1735) va koʻpincha eʼtiborsiz qoldirilgan elektr va magnetizm oʻrtasidagi bogʻliqlik haqida doktor Kukson xabar bergan. Hisobda shunday deyilgan:"Yorkshirdagi Ueykfilddagi savdogar katta qutiga juda koʻp pichoq va vilkalar qoʻygan … va qutini katta xonaning burchagiga qoʻyib, toʻsatdan momaqaldiroq, chaqmoq va boshqalar sodir boʻldi. … Baʼzi mix yotar bir peshtaxta ustida qutisini boʻshatish egasi, pichoq oldi shaxslar, deb mix yotar, pichoqlari tirnoqlarini oldi, deb kuzatilgan. Buning ustiga butun son sinab koʻrildi va xuddi shunday qilish kerak edi va bu katta Tirnoqlarni, qadoqlash ignalarini va boshqa ogʻirlikdagi temir narsalarni olish uchun …" E. T. Whittaker 1910-yilda ushbu voqea chaqmoqni "poʻlat magnitlash kuchi bilan hisobga olish uchun javobgar deb taxmin qilgan va bu shubhasiz 1751-yilda Franklinni Leyden idishlarini boʻshatish orqali tikuv ignasini magnitlashga urinishiga olib keldi.
Westside (Iowa)
Aholisi
299 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 78,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,81 km2. Shundan 3,81 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 425 m balandlikda joylashgan.
Abdulloh ibn Abdurahmon Burnamaziy
Abdulloh ibn Abdurahmon Burnamaziy — (899—yil vafot etgan) muhaddis bo‘lgan.
Abu Ahmad Abdulloh ibn Abdurrahmon ibn Maoz ibn Husayn Burnamaziy Abdulloh ibn Abdurahmon Burnamaziy yetuk muhaddis olim bo‘lib, uning hadis ilmi borasida shakllanishida oilaviy muhitning ahamiyati katta boʻlgan. Zero, uning ilk ustozi ham oʻz otasi muhaddis Abdurrahmon ibn Maoz boʻlgan. Abdulloh ibn Abdurahmon Burnamaziy hadislarni otasidan rivoyat qilgan. Ali ibn Noʻʼmon Kabuzanjakasiy Abdulloh ibn Abdurahmon Burnamaziydan rivoyat qilgan.
FLEX (Kelajak liderlari almashinuvi)
thumb| 2019 yil iyun FLEX yil yakuni yigʻilishi Future Leaders Exchange (FLEX) — AQSH Davlat departamenti tomonidan Ozodlikni qoʻllab-quvvatlash toʻgʻrisidagi qonundan moliyalashtirish orqali boshqariladigan stipendiya talabalari almashinuvi dasturi. Dastur Yevrosiyodagi, asosan sobiq Sharqiy hududdan boʻlgan oʻrta maktab oʻquvchilari (15-19 yoshli) uchun Qoʻshma Shtatlarda bir yil vaqtini oʻtkazish, amerikalik mezbon oilada yashash va Amerika maktabida oʻqish imkoniyatini beradi. 2019-yilda dasturga Armaniston, Ozarbayjon, Chexiya, Estoniya, Gruziya, Gretsiya, Vengriya, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Latviya, Litva, Moldova, Moʻgʻuliston, Chernogoriya, Polsha, Ruminiya, Serbiya, Slovakiya, Tojikiston, Turkmaniston va Ukraina davlatlaridagi yoshlar qamrab olingan. Dastur, asosan, yetakchilik qobiliyatlari va madaniy ongni rivojlantirishga qaratilgan.
Ushbu almashinuv dasturidagi raqobat shiddatli. Taxminan ellikta nomzoddan faqat bittasi tanlab olinadi.
Dastur 1992-yilda sobiq senator Bill Bredlining „AQSh va Yevrosiyo oʻrtasida uzoq muddatli tinchlik va oʻzaro aloqani taʼminlashning eng yaxshi yoʻli yoshlarga demokratiyani tajribadan oʻtkazish orqali oʻrganish imkonini berishdir“ degan qaroridan keyin yaratilgan. 1993-yilda tashkil etilganidan buyon Yevrosiyoning 12 davlatidan (dasturda qatnashgan yana ikki davlat — Belarus va Oʻzbekiston) 18 000 dan ortiq oʻrta maktab oʻquvchilari dastur davomida AQShda tahsil oldilar.
Dastlab dasturga sobiq Sovet Ittifoqi ichida boʻlgan davlatlar kiritilgan. Soʻnggi yillarda u Moʻgʻulistondan tashqari Bolqon va Markaziy va Sharqiy Yevropadagi mamlakatlarni ham qamrab oldi.
Elektromagnetizm
Asosiy kuchlar
right|thumb|220x220px| Dumaloq qutblangan elektromagnit nurlanish toʻlqinining elektr maydoni vektorining koʻrinishi. Elektromagnit kuch-bu maʼlum boʻlgan toʻrtta asosiy kuchlardan biri va ikkinchi eng kuchli (kuchli yadro kuchi dan keyin), cheksiz diapazon bilan ishlaydi. Boshqa asosiy kuchlar:
FLEX (Kelajak liderlari almashinuvi)
2014-yil 1-oktyabrda Rossiya ushbu dasturdagi qatnashuvchilar qatoridan chiqdi. AQShda qolgan rossiyalik talabalarga Rossiya ushbu grantni yakunlash uchun ruxsat berdi va keyingi nashrlarda rossiyalik talabalar Ukraina va boshqa mamlakatlardan kelgan talabalar bilan almashtirildi.
Elektromagnetizm
Asosiy kuchlar
Boshqa hamma kuchlar (masalan, ishqalanish, aloqa kuchlari va boshqalar) ushbu toʻrtta asosiy kuchdan kelib chiqadi va ular asosiy boʻlmagan kuchlar deb nomlanadi.
Pangeran Diponegoro
Diponegoro hayotining oxiri
U hibsga olinib, Pollux kemasi yordamida Manadoga surgun qilinmoqchi bo'lganida, shahzoda Diponegoro allaqachon zaif holatda edi, dengiz kasalligi tufayli qusgan va bezgak bilan kasallangan edi. Samolyotda general-gubernator van den Boschning yordamchisi bo'lgan leytenant Knoerle Diponegoroning surgunini kuzatib bordi. Ko'pincha ularning ikkalasi suhbatga kirishardi va suhbatlardan biri Diponegoro Knoorledan yevropaliklar urushda mag'lub bo'lgan rahbarlarni qarindoshlaridan uzoqda joylashgan uzoq orolga surgun qilish odat tusiga kiradimi yoki yo'qligini so'raganida edi. Bu savolni olgan Knoorl, shahzoda Diponegoroga ham 40 yoshida surgun qilingan Napoleon Bonapart bilan bir xil munosabatda bo'lganligini aytdi. Knoorlning so'zlariga ko'ra, Gollandiya Sharqiy Hindiston hukumati qo'lga olingan va Elba oroliga surgun qilingan Napoleon qochib qutulib, yana bir urush olib borishi va keyin mag'lub bo'lib, undan ham xavfsizroq orolga, ya'ni Sankt-Peterburgga surgun qilinishini istamaydi. Shahzoda Diponegoro va uning hamrohlari, ya'ni rafiqasi, ikki farzandi va uning 23 nafar izdoshi 1830-yil 12-iyun kuni Manadoga yetib kelishdi. Dastlab Diponegoro Tondanoda joylashmoqchi edi, biroq Knoorle mahalliy aholidan biri Pietermaat tomonidan Kiai haqida xabar berdi. Madja va uning 62 nafar izdoshlari Ambondan Tondanoga endigina yetib kelishgan edi, natijada Knoorle Kiai Madja bilan uchrashmaslik uchun Diponegoro vaqtincha Manado qal'asida hibsga olinishiga qaror qildi. Diponegoro Fort Manado yoki Fort Nieuw Amsterdamda 1830-yil iyunidan 1833-yil iyunigacha bo'lgan. Manadoda bir necha yil o'tgach, u 1833-yil iyul oyida Makassarga ko'chirilgan va u yerda Fort Rotterdamda ushlab turilgan, chunki gollandlar qamoqxonani ushlab turish uchun etarlicha kuchli emas deb hisoblashgan. Mahbus bo'lishiga qaramay, uning rafiqasi Ratnaningsih va uning bir qancha izdoshlari uni surgunda kuzatib borishdi va u 1837-yilda 16 yoshli Gollandiya shahzodasi Genrix kabi taniqli mehmonlarni qabul qildi.
FLEX (Kelajak liderlari almashinuvi)
Rossiyaning hamkorlikni toʻxtatish qarorining asosiy sababi 16 yoshli almashinuv dasturi talabasi Rossiyaga qaytishdan bosh tortgani va jinsiy orientatsiyasi tufayli AQShdan boshpana izlagani boʻlgan. U gomoseksual juftlik bilan uchrashgan va ulardan AQShda qolish uchun yordam soʻragan. U ana shu juftlikning vasiyligi ostiga olingan. Rossiya rasmiylari AQShni rossiyalik talabalarga nisbatan mas’uliyatsizligi uchun tanqid qildi.
Ali ibn Ahmad al-Xuzoʼiy
Ali ibn Ahmad al-Xuzoʻiy milodiy 1020-yil (hijriy 411-yil)ning safar oyida Buxoroda vafot etgan.
Pangeran Diponegoro
Maqolalar
https://id.m.wikipedia.org/wiki/Diponegoro
Havolalar
https://id.m.wikipedia.org/wiki/Diponegoro
Abu Amr Bujayriy
Abu Amr Bujayriy — (IX asrda yashagan) muhaddis, roviy.
Abu Amr Usmon ibn Muhammad ibn Bujayr ibn Hozim ibn Roshid Hamadoniy Samarqandiy Bujayriy Muhaddis Abu Hafs Bujayriyning akasi Abu Amr Bujayriy IX asrda yashab ijod qilgan bo‘lib, hadislarni Mavlo ibn Hoshim va Husayn ibn Asvad Kufiydan rivoyat qilgan. Abu Amr Bujayriydan Abdurrahmon ibn Fath Siroj Samarqandiy kabi allomalar hadis rivoyat qilgan.
Elektromagnetizm
Asosiy kuchlar
Taxminan aytganda, atomlar orasidagi oʻzaro taʼsirda ishtirok etadigan barcha kuchlarni elektr zaryadlangan a tom yadrolari va atomlar ning elektronlari oʻrtasida harakat qiluvchi elektromagnit kuch bilan izohlash mumkin. Elektromagnit kuchlar, shuningdek, bu zarrachalarning harakatlari bilan impulsni qanday koʻtarishini tushuntiradi. Bunga tanamizdagi alohida molekulalar va ob’ektlardagi molekulalar oʻrtasida harakat qiluvchi molekulalararo kuchlar natijasida kelib chiqadigan oddiy moddiy ob’ektlarni „itarish“ yoki „tortish“ boʻyicha biz boshdan kechiradigan kuchlar kiradi. Elektromagnit kuch kimyoviy hodisalarning barcha shakllarida ham ishtirok etadi
Atom ichidagi va molekulalararo kuchlarni tushunishning zaruriy qismi bu elektronlar harakatining impulsi natijasida hosil boʻlgan samarali kuchdir, masalan, elektronlar oʻzaro taʼsir qiluvchi atomlar orasida harakatlanayotganda ular oʻzlari bilan impulsni olib yurishadi. Elektronlar toʻplami cheklangan boʻlib, ularning minimal impulsi tufayli albatta ortadi Pauli chiqarib tashlash printsipi. Moddaning molekulyar miqyosdagi harakati, shu jumladan uning zichligi elektromagnit kuch va elektronlarning oʻzlari olib boradigan impuls almashinuvi natijasida hosil boʻlgan kuch oʻrtasidagi muvozanat bilan belgilanadi.
Klassik elektrodinamikasi
1600-yilda, Uilyam Gilbert uning ichida taklif qildi De Magnete, bu elektr va magnetizm, ikkalasi ham ob’ektlarni jalb qilish va itarishga qodir boʻlsa-da, alohida effektlar edi. Dengizchilar chaqmoq chaqishi kompas ignasini bezovta qilish qobiliyatiga ega ekanligini payqashgan. 1752-yilda Benjamin Franklin tomonidan taklif qilingan tajribalar 10-yilda oʻtkazilgunga qadar chaqmoq va elektr oʻrtasidagi bogʻliqlik tasdiqlanmadi.1752-yil may fransuz Tomas-Fransua Dalibard tomonidan 40 ft uçurtma oʻrniga temir tayoq va u bulutdan elektr uchqunlarini muvaffaqiyatli chiqarib oldi.
Sunʼiy elektr toki va magnitlanish oʻrtasidagi bogʻliqlikni birinchi boʻlib kashf etgan va nashr etganlardan biri Gian Romagnosi boʻlib, u 1802-yilda simni voltaik qoziq boʻylab ulash yaqin atrofdagi kompas ignasini burishganini payqadi. Biroq, taʼsir 1820-yilgacha, Orsted shunga oʻxshash tajribani oʻtkazgunga qadar maʼlum boʻlmadi. Orstedning ishi Amperga elektromagnitizm nazariyasini yaratishga taʼsir qildi, bu mavzuni matematik asosga qoʻydi.
Klassik elektromagnetizm deb nomlanuvchi elektromagnetizm nazariyasi 1820—1873-yillar oraligʻida turli fiziklar tomonidan ishlab chiqilgan boʻlib, u Jeyms Klerk Maksvellning risolasini nashr etish bilan yakunlangan boʻlib, oldingi ishlanmalarni yagona nazariyaga birlashtirgan va elektromagnit tabiatni kashf etgan. yorugʻlikdan. Klassik elektromagnitizmda elektromagnit maydonning harakati Maksvell tenglamalari deb nomlanuvchi tenglamalar toʻplami bilan tavsiflanadi va elektromagnit kuch Lorents kuch qonuni bilan beriladi.
Klassik elektromagnetizmning oʻziga xos xususiyatlaridan biri shundaki, klassik mexanika bilan yarashish qiyin, lekin u maxsus nisbiylik bilan mos keladi. Maksvell tenglamalariga koʻra, yorugʻlikning vakuumdagi tezligi universal konstanta boʻlib, faqat boʻsh joyning elektr oʻtkazuvchanligi va magnit oʻtkazuvchanligiga bogʻliq. Bu klassik mexanikaning uzoq vaqtdan beri davom etayotgan poydevori boʻlgan Galiley oʻzgarmasligini buzadi. Ikki nazariyani (elektromagnitizm va klassik mexanika) uygʻunlashtirish usullaridan biri yorugʻlik tarqaladigan nurli efir mavjudligini taxmin qilishdir. Biroq, keyingi eksperimental harakatlar efir mavjudligini aniqlay olmadi. Hendrik Lorentz va Anri Puankarening muhim hissalaridan soʻng, 1905 yilda Albert Eynshteyn klassik kinematikani klassik elektromagnetizmga mos keladigan yangi kinematik nazariya bilan almashtirgan maxsus nisbiylik nazariyasini joriy qilish bilan muammoni hal qildi. (Qoʻshimcha maʼlumot olish uchun maxsus nisbiylik tarixiga qarang.)
Bundan tashqari, nisbiylik nazariyasi shuni anglatadiki, harakatlanuvchi mos yozuvlar doiralarida magnit maydon nolga teng boʻlmagan elektr komponentli maydonga aylanadi va aksincha, harakatlanuvchi elektr maydon nolga teng boʻlmagan magnit komponentga aylanadi va shu bilan hodisalar bir xil tanganing ikki tomoni ekanligini aniq koʻrsatib beradi. Shuning uchun „elektromagnetizm“atamasi. (Qoʻshimcha maʼlumot uchun qarang klassik elektromagnetizm va maxsus nisbiylik va klassik elektromagnetizmning kovariant formulasi).
Chiziqli boʻlmagan hodisalarga kengaytma
Maksvell tenglamalari chiziqli boʻlib, manbalarning oʻzgarishi (zaryadlar va oqimlar) maydonlarning mutanosib oʻzgarishiga olib keladi. Chiziqli boʻlmagan dinamika elektromagnit maydonlar chiziqli boʻlmagan dinamik qonunlarga muvofiq materiya bilan birlashganda paydo boʻlishi mumkin. Bu, masalan, Maksvell nazariyasini Navier-Stoks tenglamalari bilan birlashtirgan magnithidrodinamika fanida oʻrganiladi.
Miqdorlar va birliklar
In elektromagnit CCS tizim, elektr toki orqali aniqlangan asosiy miqdor Ampkoʻprik qonuni va qabul qiladi oʻtkazuvchanlik oʻlchovsiz miqdor sifatida (nisbiy oʻtkazuvchanlik) vakuumdagi qiymati birlik. Elektromagnit CGS tizimida elektr toki Amper qonuni orqali aniqlangan asosiy miqdor boʻlib, oʻtkazuvchanlikni vakuumdagi qiymati birlik boʻlgan oʻlchovsiz miqdor (nisbiy oʻtkazuvchanlik) sifatida qabul qiladi. Natijada, yorugʻlik tezligining kvadrati ushbu tizimdagi miqdorlarni oʻzaro bogʻlaydigan baʼzi tenglamalarda aniq koʻrinadi. Elektromagnetizmning fizik qonunlari uchun formulalar (masalan Maksvell tenglamalari) qaysi birliklar tizimidan foydalanishiga qarab sozlanishi kerak. Buning sababi shundaki, mexanik birliklarda boʻlgani kabi si va CGSdagi elektromagnit birliklar oʻrtasida birma-bir yozishmalar mavjud emas. Bundan tashqari, CGS ichida turli xil „sub-tizimlar“ ga, shu jumladan Gauss, „ESU“, „EMU“ va Heaviside-Lorentzga olib keladigan elektromagnit birliklarning bir nechta ishonchli tanlovi mavjud. Ushbu tanlovlar orasida Gauss birliklari bugungi kunda eng keng tarqalgan va aslida „CGS birliklari“ iborasi koʻpincha CGS-Gauss birliklariga murojaat qilish uchun ishlatiladi.
Ilovalar
Elektromagnetizmni oʻrganish elektr zanjirlari va yarim oʻtkazgichli qurilmalarning qurilishi haqidagi maʼlumotlarni beradi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Handrup
Handrup Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Emsland tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 14,60 km2. 879 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Handrupning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Vézac (Cantal)
Vézac Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Cantal departamenti Aurillac tumani tarkibiga kiradi.
Abu-l-Arab
Abu-l-Arab (أبو العرب — Abu-l-Arab Muhammad ibn Ahmad ibn Tamim at-Tamimiy) — molikiy faqihi, muhaddis va tarixchi.
Abu-l-Arab al-Qayravoniy hamda al-Mag‘­ribiy nisbalari bilan ham zikr qilinadi. Obro‘li oilaga mansub bo‘lgan Abu-l-Arabning katta bobosi Tammom xalifa Horun ar-Rashid (786-809-yillar) davrida Shimoliy Afrikada boshqaruv va harbiy vazifalarda faoliyat olib borgan, baʼzi voqealarda bevosita ishtirok etgan va maʼlum muddat Bag‘dodda hibsda ham bo‘lgan. Otasi esa ko‘proq ilm bilan mashg‘ul bo‘lgan.
Vézac (Cantal)
Aholisi
1061 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 71,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 14,9 km2.
Temir
Temir (Ferrum), Fe — Mendeleyev davriy sistemasining VIII guruxiga mansub kimyoviy element. Tartib raqami 26; atom massasi 55,847. Temir 4 ta barqaror izotop: 54Fe(5,84%), 56Fe(91,68%), 57Fe(2,17%) va 58Fe(0,31%) dan iborat. Temir qadimdan ishlatib kelingan. Inson dastlab metiorit temirini bilgan. Temirning qad. xalkdar tilida atalishi bunga dalildir: qad. misrliklar tilida "benipet" — "osmon temiri" maʼnosini bildiradi; qad. yunoncha sideros, lotincha sidus — yulduz, osmon jismi bilan bogʻlaydilar. Mil. av. 14-asrlardagi xettlar yozuvida Temir haqida osmondan tushgan metall deb eslanadi. Roman tillarida Temirning rumocha atalish negizi saklanib qolgan (mas., frans. fer, ital. ferro).
Abu-l-Arab
Taʼlimi
Abu-l-Arab yoshlik yillaridan ilmga rag‘bat qilgan. Shimoliy Afrikaning peshqadam olimlaridan Sahnunning shogirdi bo‘lgan. Shuningdek, Yahyo ibn Umar al-Andalusiy, Iso ibn Miskin, Himos ibn Marvon va Ibn al-Haddod al-Mag‘ribiy kabi faqihlardan taʼlim olgan. Abu-l-Abbos Tammom va Abu Jaʼfar Tamim nomli ikki o‘g‘li b-n birga Ibn Abu Zayd, Abu-l-Hasan ibn Ziyod, Hasan ibn Saʼid al-Harrot, Hasan ibn Mas’­ud, Muhammad ibn Horis al-Xushaniylar Abu-l-Arabdan taʼlim olganlar.
Faoliyati
Abu-l-Arab fotimiylarning Tunisga kelishi va ag‘labiylarning ular bilan kurashishiga guvoh bo‘ladi. Murabbiylik, kotiblik bilan shug‘ullangan va manbalarda 3500 dan ortiq kitobni ko‘chirgani zikr qilingan.
Temir
Mil. av. 2000-yillarda Osiyoning garbiy qismida Temirni rudalardan olish usuli topilgan; shundan keyin Temir Misr, Yunonistonda ham ishlatiladigan boʻldi; jez davrini temir davri egallay boshladi.
Sof Temir oq tusli yaltiroq metall. Zichligi 7,874 g/sm³, suyuqlanish temperaturasi 1535°, qaynash temperaturasi 2750°. 4 shakl oʻzgarishga ega (a, r, u va 5T.). Bulardan a Temir hajmiy markazlashgan kub shaklida kristallanadi, zichligi 7,87 g/sm³, 769° ga qadar barqaror, ferromagnit xossaga ega. Bu temperaturada oT. oʻzining ferromagnitligini yoʻqotib, paramagnit xossa namoyon qiladi va RT. ga aylanadi, lekin bu vaqtda uning kristallik tuzilishida deyarli oʻzgarish boʻlmaydi. 917° da rT. uT. ga (zichligi 7,59 g/sm³, 1000°da) aylanadi.
1394° da polimorf oʻzgarish sodir boʻlib, uT. 8T. ga (zichligi 7,41 g/sm³) aylanadi; 5T 1535° da suyuqlanadi. Suyuq Temirning zichligi 7,024 g/sm³ (1538° da), 6,962 g/sm³ (1600°), 6,76 g/sm³ (1800°). Temir elektr tokini yaxshi oʻtkazadi. Temir odatdagi temperaturada passiv, lekin nam havoda tez zanglaydi. Qizdirilganida deyarli barcha metallmaslar bilan reaksiyaga kirishadi. Temir suyultirilgan kislotalar bilan reaksiyaga kirishib, kislorodsiz sharoitda 2 valentli Temir tuzlarini hosil qiladi; konsentrlangan HNO3 va H2SO4 da Temir passivlanadi. Temir odatdagi sharoitda ishqorlarda erimaydi. Temir oʻz birikmalarida Q2, Q3 valentli, lekin uning —2, Q4 va Q6 valentli mahsulotlari ham maʼlum. Temir koʻpgina kompleks birikmalar hosil kiladi. Masalan, kaliy geksatsianoferrat (II) — K4 [Fe(CN)6] — sariq rangli kristall modda (sariq qon tuzi). Bu tuz eritmadagi Gʻe3Q ionini ochishda qoʻllanadi. Kaliy geksatsianoferrat (III) — K3[Fe(CN)6] — zaharli qizgʻish kristall modda (qizil qon tuzi) analitik kimyoda Fe2Q ionini ochishda ishlatiladi. Temir texnikada, asosan, choʻyan va poʻlat holida olinadi. Tarkibidagi uglerod miqdoriga koʻra, Temir yumshoq Temir (<0,2%S), poʻlat (0,21,7%S) va choʻyan (1,75%S)ga boʻlinadi. Texnikada temir va uning rudalari qora metallar deb ataladi. Texnik sof Temir elektromagnitlar oʻzaklari va elektr mashinalari yakorlari, akkumulyatorlar plastinalari uchun materialdir. Temir kukuni payvandlashda, shuningdek, misni sementatsiyalashda ishlatiladi. Temirning sunʼiy radioaktiv izotoplari 55/ye(T|Gʻ2q2,6 soat) va 59/ye (T|Gʻ2q 45,6 sutka) — izotop indikatorlar.
Temir zamonaviy texnika uchun eng zarur metallardan biri. Lekin sof Temir yumshoq boʻlgani uchun oz ishlatiladi. Temir birikmalari sanoat, qishloq xoʻjaligi. va qurilish ishlarida keng qoʻllanadi.
Temir birikmalari. Temirning bir nechta karbonili maʼlum. Pentakarbonil Gʻe(SO)5 — sariq rangli, uchuvchan, zaharli suyuqlik. Suyuqlanish temperaturasi —20°, qaynash temperaturasi 102,5°, zichligi 1460 kg/m³; 60° da parchalana boshlaydi. Organik erituvchilarda eriydi. 180—200° va 16—20 MPa bosim ostida GʻeQ5SO> Gʻe(SO)5 reaksiyasi asosida olinadi. Gʻe2(SO)9 — oltinsimonsariq kristallar; parchalanish temperaturasi 100°. Organik erituvchilarda oz eriydi. Havoda astasekin oksidlanadi. Osongina dissotsiyalanadi:Gʻe2(SO)9 ^Gʻe(SO)5 QGʻe(SO)4; hosil boʻlgan Gʻe(SO)4 tezda turli ligandlarni (fosfinlar, toʻyinmagan organik birikmalar va boshqalar) biriktirib olib komplekslar beradi. Gʻe(SO)5 ni fotoliz qilish yoʻli bilan olinadi. Gʻe3(SO)|2 — qoramtiryashil kristallar; 140—150° da parchalanadi. Organik erituvchilarda oz eriydi. Gʻe2(SO), ni qizdirish yoʻli bilan olinadi. Temir karbonillari magnitlar, magnitofon lentalariga yugurtiriladigan oʻta yupqa qatlam, turli detallar, pigmentlar, ferritlar, katalizatorlar tayyorlash uchun qoʻllanadigan karbonil temir kukunlari ishlab chiqarish.da, temirorganik birikmalar sintezida ishlatiladi.
Temirning kristallogidrat koʻrinishidagi nitratlari olingan. Geksagidrat Fe(NO,)26H2O — och yashil kristallar. Suyuqlanish temperaturasi 60,5°. 100 g suvda 24° da 86,95 g (suvsiz tuz hisobida) eriydi. Suvsiz Fe(NO,)2 va uning gidratlari beqaror, xavoda osongina oksidlanadi. Nonagidrat Fe (NO3)39H2O — och binafsha rangli gigroskopik kristallar. Suyuqlanish temperaturasi 50,1°; zichligi 1810 kg/m³.100 g suvda 20° da 82,48 g (suvsiz tuz hisobida) eriydi. Geksagidrat Fe(NO3)36H2O — rangsiz, gigroskopik kristallar; zichligi 1680 kg/m³; suvda, etanolda, atsetonda eriydi. Temir nitrat gidratlari Temir qirindilariga 20—30% li HNO3 eritmasini taʼsir ettirib olinadi. Suvni tozalashda koagulyant, gazlamalarni boʻyashda xurush sifatida, oksid kattalizatorlar sintezida qoʻllanadi.
Temir oltingugurt bilan sulfidlar hosil qiladi: Temir (P)sulfid FeS, Temir disulfid FeS2 va boshqa Tabiiy Temir sulfidlari (pirit va markazit FeS2, pirrotin Fe7S8) Yer poʻstida keng tarqalgan (qarang Oltingugurt) Temir ning 2 ta xloridi maʼlum: Temir (II) xlorid GʻeS12 va Temir (Sh)xlordi GʻeS13 Temir (II) xlorid GʻeS12 rangsiz kristallar; oksidlanishi sababli havoda sargʻayadi. Suyuqlanish temperaturasi 677°, qaynash temperaturasi 1026°; zichligi 3,162 g/sm³. Suvda, etanolda, atsetonda eriydi. Temir qirindilariga 500° da gaz holatdagi xlorid kislota taʼsir ettirib yoki GʻeS13ni vodorod bilan kaytarib olinadi. Organik sintezda katalizator, GʻeS13 olishda, antianemik preparatlar komponenti sifatida qoʻllanadi.
Temir(Sh)xlorid GʻeS13 — toʻq kizil tusli kristallar. Suyuqlanish temperaturasi 309°, qaynash temperaturasi 320°; zichligi 2,898 g/sm³. Suvda, spirtda, atsetonda eriydi. Tabiatda molizit minerali koʻrinishida uchraydi. 400—500° da Temirga quruq holdagi xlor yoki 500° da Gʻe2O3 ga xlorid kislota taʼsir ettirib hosil qilinadi. Suvni tozalashda koagulyant, gazlamalarni boʻyashda xurish, katalizator sifatida, analitik kimyoda SCN~, Sn2Q ionlarini ochishda, fenol va yenollarni aniklashda qoʻllanadi.
Sagnes-et-Goudoulet
Sagnes-et-Goudoulet Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ardèche departamenti Largentière tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
138 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 5,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 24,3 km2. Dengiz sathidan 1080 – 1527 m balandlikda joylashgan.
IC 335
IC 335 Fornax yulduz turkumidagi S0 (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Maydanak majmuasi
„Maydanak“ majmuasi — 1980-yilda foydalanishga topshirilgan qoʻmondonlik-oʻlchov majmuasi. Maydanak platosining sharqiy choʻqqisi, Shahrisabz shahridan 45 km janubda 2750 m balandlikda joylashgan.