cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Valeriy Volkov
Biografiya
U Toshkentdagi O‘zbekiston Rassomlar uyushmasi qoshidagi yosh o‘zbek rassomlarining malakasini oshirish kurslarida bo‘lib, unga Moskva rassomlik instituti professori Mixail Fedorovich Shemyakin dars bergan. 1944—1947-yillarda Valeriy Aleksandrovich otasi bilan Toshkent rassomlik bilim yurtida tahsil oldi. Shu bilan birga u sharqshunoslik professori V. M. Zummer bilan birga sanʼat tarixini o‘rganishga kirishadi va 1947-yilda Toshkentdagi O‘rta Osiyo Davlat universitetining sanʼat tarixi fakultetiga imtihonsiz o‘qishga qabul qilinadi. 1952-yilda sanʼatshunoslik fakultetini tamomlagan.
Zilixa Tamshibay (qishloq)
Zilixa Tamshibay (Зылиха Тамшыбай, 2017-yilgacha — Amangeldi ) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Koʻksu tumanidagi qishloq. Enbekshin qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Balpiq-biy qishlogʻidan taxminan 12 km shimoli-gʻarbda joylashgan. KATO kodi — 194839100.
Darai Nazarak
Darai Nazarak (Дараи Назарак)  — Tojikiston Respublikasining Tojikobod tumani, Qal'ai Labiob jamoatiga qarashli daha. Dahadan jamoat markazigacha 5 km, tuman markaziga 5 km.
Traeton
Traeton Qadimgi eronliklarning ya’ni perslarning o‘z tibbiyot xudolari bo‘lgan. U traeton deb atalgan. Bu nom mashhur Avesto kitobida ham uchraydi.
Darai Nazarak
Aholisi
Aholisi - 291 kishi.
Valeriy Volkov
Biografiya
1949-yildan buyon ichki va xalqaro koʻrgazmalarning doimiy ishtirokchisi. 1949-yildan Oʻzbekiston Rassomlar uyushmasi aʼzosi. 1956-yildan SSSR Rassomlar uyushmasi aʼzosi boʻlgan.
1966-yilda Volkovning Toshkentdagi uyi zilzila natijasida vayron boʻlgan. U oilasi bilan Moskvaga koʻchib oʻtdi.
1969-yilda Moskvada Chet el adabiyoti davlat kutubxonasida birinchi shaxsiy koʻrgazma boʻlib oʻtdi, unda Fransiyaga sayohat taassurotlari natijasida yaratilgan asarlar taqdim etildi. Ular Moskva Rassomlar uyushmasi rahbariyatidan rassomni tashkilotdan chiqarib tashlash va kasbiy faoliyatini taqiqlash tahdidi bilan jiddiy daʼvo qilishdi. Volkovni kollektor G. D. Kostaki himoya qildi. Ushbu voqeadan keyin Volkovning ishi SSSRda 10 yil davomida deyarli namoyish etilmadi.
1996-yilda Tretyakov galereyasida „Ozodlik izlashda …“ koʻrgazmasi boʻlib oʻtdi, unda rus millatiga mansub mavhum rassom A. M. Lanskiyning toshbosmalari va Valeriy Aleksandrovichning rasmlari Volkov tomonidan galereyaga sovgʻa sifatida taqdim etildi. Koʻrgazma katalogida Volkovning A. M. Lanskiy bilan tanishishi haqidagi xotiralari nashr etilgan.
Sayohatlar
1966-yildan beri Volkov Oʻzbekiston, Fransiya, Italiya, Angliya, Turkiya, Misr va AQShga tez-tez ijodiy safarlarda boʻldi.
1966-yilda uning rafiqasi, fransuz va italyan adabiyoti mutaxassisi Svetlana Yuriyevna Zavadovskaya tufayli chet elga birinchi sayohat — Fransiyaga boʻlib oʻtdi. Parijda u rassom A. M. Lanskiy bilan uchrashdi. Uchrashuv Lanskoyga Yuliya Nikolayevna Reitlinger tomonidan yuborilgan tavsiyanoma tufayli boʻlib oʻtdi va kelajakda ikki rassomning tanishuvi doʻstlik va yozishmalarga aylandi. Nadiya Leger bilan tanishishi tufayli, xuddi shu safarda, Volkov Fransiyaning janubida, Sankt-Pol de Vensdan unchalik uzoq boʻlmagan oʻz ustaxonasida Mark Chagallga tashrif buyuradi. Keyinchalik, 1978-yilda Valeriy Volkov Chagallning portretini chizdi va u haqida xotiralarni qoldirdi. Juftlik, shuningdek, Menerbes yaqinidagi Provansdagi qasrga tashrif buyurishdi, u yerda Rossiyada tugʻilgan mavhum rassom Nikola de Stael yashagan va ishlagan, oʻsha paytda allaqachon vafot etgan. Sayohatdan olgan taassurotlari asosida Volkov „fransuzcha“ asarlar turkumini yaratdi. 1988-yilda Volkov uch oy Misrda yashab, ishlagan. Sayohat yakunida Qohiradagi Sovet madaniyat markazida uning shaxsiy koʻrgazmasi boʻlib oʻtdi. Volkov Misrga qilgan safari haqidagi taassurotlari asosida bir qator asarlar yaratdi: "Buyuk Qohira. „Tungi arabesklar“ (1988—1989), „Qohira ko‘chalari“ (1988), „Qohiraning eski kvartalidagi oqshom“ (1989), „Nil daryosi shiddatlari“ (1990), „Asvan quyoshi“ (1989).
1995—1996-yillar oxirida Vashington va Nyu-Yorkdagi koʻrgazmalar bilan Qoʻshma Shtatlarga uch oylik sayohat boʻlib oʻtdi.
2000-yilda Ispaniyaga sayohat — Volkov Madrid, Navarra, Pamplona shaharlariga tashrif buyurdi. Sayohat taassurotlari asosida „Navarra“ kartinasi yaratildi (2000, Nijniy Tagil tasviriy sanʼat muzeyi kolleksiyasi).
Ijodi
Volkovning rassom sifatida shakllanishiga uning otasi A. Volkovning ahamiyati hal qiluvchi taʼsir koʻrsatdi. U orqali Valeriy Sharqning avangard, klassik sanʼati va madaniyati anʼanalarini idrok etdi. Uyga tez-tez otasining „Volkov brigadasi“ yosh rassomlar ijodiy guruhi tarkibiga kirgan shogirdlari tashrif buyurishdi - N. G. Karaxan, A. F. Podkovirov, P. Shchegolev, Oʻ. T. Tansiqboyev. Rassom Volkovning rang tuygʻusi Oʻrta Osiyoning joʻshqin dunyosi haqidagi bolalik xotiralari taʼsirida shakllangan.
1960-yillarga qadar Volkov majoziy rasm doirasida ishlagan. 1960-yillarning boshlarida rassom abstraktsiyaga murojaat qiladi. Bu davr uchun 1963-yildagi „Qizil nuqta“ kartinasi muhim ahamiyatga ega edi. Rassomlik uslubida mavhum ekspressionizmga, xususan, Nikolas de Staelning asarlariga yaqin boʻlgan rasm Volkov tomonidan ushbu usta asarlari bilan tanishishdan oldin yaratilgan.
Volkovning oʻzi abstraksionizm sohasidagi tajribalarini „nofigurative realizm“ — „Realisme non-Figuratif“ deb taʼriflagan.
Valeriy Volkov sanʼat boʻyicha bir qator maqolalar va nashrlar muallifi.
U rassomning „REALISME NON-FIGURATIF“ nomli kundalik albomida rassomning hunarmandchiligi va rassomlik tabiati haqida oʻz fikr-mulohazalarini qoldirgan, unda Fransiyaga qilgan sayohatlari va fransuz rassomlari bilan aloqalari esga olingan (1960—1971, Toshkent-Parij- Moskva. Albom, flomaster, 27x20 sm).
Adekvat taʼsirlovchi
Adekvat taʼsirlovchi, adek-vat taʼsirot — reseptorlarni tanlab qoʻzgʻatadigan oddiy fiziologik taʼsi-rot. Reseptorlar shu taʼsirotni sezishga moslashgan boʻladi. Masalan, koʻzga yorugʻlik; quloqqa tovush; teriga issiq, sovuq, bosim, tegish-taqalish; tomirga qon kimyoviy tarkibi va bosimining oʻzgarishi Adekvat taʼsirlovchi hisoblanadi.
Mil. av. 284
'''Mil. av. 284'''
Vafot etgan
🇷🇺
Toir Vohidov
Shaxmatdagi faoliyati
1993-yilda shaxmat bo‘yicha 10-jamoaviy Osiyo chempionatida O‘zbekiston terma jamoasi tarkibida kumush medalni olishga musharraf bo‘ladi. 1999-yili shaxmat bo‘yicha 12-jamoaviy Osiyo chempionatida oltin medalni qo‘lga kiritdi.
2003-yil 1-yanvarda Toir Vohidov o‘z faoliyatidagi FIDE reytingida 2546 ball bilan maksimal reytingga erishib, o‘zbekistonlik shaxmatchilar ro‘yxatida ikkinchi bo‘ldi.
2015-yilda Chittagongdagi xalqaro turnirda g‘olib chiqdi (A.Al-Raqib bilan 1-2-o‘rinlarda).
Evart (Michigan)
Evart AQShning Michigan shtatida joylashgan shahardir. Osceola okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1903 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 328,0 nafar kishi.
Toir Vohidov
Havolalar
Chessgames.com ma'lumotlar bazasida Toir Vohidov o'yinlari
Evart (Michigan)
Geografiyasi
Maydoni — 5,88 km2. Shundan 5,80 km2 quruqlik, 0,08 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 307 m balandlikda joylashgan.
Saint-Quentin-en-Tourmont
Saint-Quentin-en-Tourmont Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Somme departamenti Abbeville tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
334 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 9,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 34,3 km2. Dengiz sathidan 2 – 36 m balandlikda joylashgan.
Utuy Tatang Sontani
Utuy Tatang Sontani ijodi mustaqil Indoneziya adabiyotida alohida o'rin egallaydi, uning asoschilaridan biri. Garchi o'z vatanida uning ismi birinchi navbatda zamonaviy Indoneziya teatrining shakllanishi bilan bog'liq bo'lsa -da, Sontanining romanchi va yozuvchi sifatidagi innovatsion roli bundan kam emas. Ijodiy karerasini ona sundan tilidagi asarlar bilan boshlagan Utuy Tatang Sontani Indoneziya tilidagi so'zlarning taniqli rassomiga aylandi, bu o'z -o'zidan hayratlanarli hodisa. XX asrning boshidan boshlab rivojlandi. ommaviy hayot tili, matbuot, umumiy Indoneziya adabiyoti va keyinchalik ilm -fan sifatida indoneziya tili "ekvatorning marvarid marjonlari" aholisining mahalliy lahjalarini bekor qilmadi, balki ularning barchasini shioriga muvofiq lehimladi. XIV asr yava shoiri tomonidan tuzilgan bitta Indoneziya Bhinneika Tunggal Ika ("Turli xillikdagi birlik"). Mpu tantular. Ma'lumki, Indoneziya tilining asosini malay tili, aniqrog'i Malay arxipelagi aholisi savdo va qisman madaniy muloqotda ishlatgan. Hozirgi holatida, indoneziya tili ajoyib plastika, maftunkor ritm bilan ajralib turadi, qirg'oq qumini silab turgan to'lqinlar ovozini eslatadi. Va Utuy Tatang Sontani - bu tilning plastik san'atining ajoyib ustasi. Uning asl iste'dodi, sundan1 (kengroq qilib aytganda, butun Indoneziya) adabiyoti an'analariga asoslangan bo'lib, XX asr jahon adabiyotining ko'plab tendentsiyalarini o'zlashtirdi. Biroq, ular har doim shubhali va ba'zida aniq qo'rquv bilan yozuvchi uchun nazariyotchilarning har xil yangi vahiylariga nisbatan o'z -o'zidan maqsadga aylanmagan. Utuy Tatang Sontani, aslida, o'zini o'zi o'rgatgan va ko'pchilik singari, o'zini hayotni eng yaxshi ijod maktabi deb biladi. O'tkir ijtimoiy instinktli yozuvchi, gumanist va vatanparvar, u o'zining eng yaxshi asarlarida inqilobdan keyingi Indoneziya ziyolilarining ma'naviy izlanishlarini, individuallik va odamlarning tarqoqligini tarqatish fonida yangi joy qidirishni aks ettirgan. eski poydevorlarning qulashi.
Utuy Tatang Sontani gumanist sifatida
Utuy Tatang Sontani Indoneziya adabiyotiga 45 -avlod deb nomlangan yozuvchilar guruhi bilan kelgan, ya'ni. milliy qadr -qimmatni himoya qilish g'oyalari bilan Indoneziya inqilobi avlodi, bir tomondan, "umuminsoniy gumanizm". Uning asoschilari - Xayril Anvar, Idrus, Asrul Sani ijodiga xos bo'lgan yangi muammo, dunyoga yangi qarashni sezgan holda, u o'sha davrning asosiy adabiy oqimidan biroz chetda turib, o'z yo'lidan ketdi. hech bo'lmaganda o'zini va G'arbning zamonaviy yozuvchilardan biriga yo'naltirilgan. 45 -avlod nazariyotchilari tomonidan targ'ib qilingan "umuminsoniy gumanizm" g'oyalarini Utuy Tatang Sontani o'zining fojiali ovozi bilan emas, balki inson qadr -qimmati huquqini murosasiz himoya qilish nuqtai nazaridan idrok etdi. Dramaturg Sontani. Shu sababli, ko'p yillar o'tib, 1964 yilda, Indoneziya adabiyotida mafkuraviy kurash yana keskin ravishda kuchayganida, u ko'z yosh to'kkan nasihatlari bilan "Hatto eng adashgan odam ham Rabbiyning nurini sochadi, bu bo'lishi kerak bo'lgan" da'vogar madaniyat madaniyatining manifestiga qat'iy qarshi chiqdi. saqlandi. " 50 -yillarning birinchi yarmida. birinchi pog'onada yozuvchilar bor edi. Yava, sundan va boshqa "mahalliy" arxipelagi adabiyotlarining butun mamlakat bo'ylab Indoneziya adabiyotiga foydali, yangi ta'sirini olib kelgan yosh avlod V.T. Sundaniy kelib chiqishi va so'z boyligi bilan ular tomonidan qabul qilingan. Ammo, yana, u bu tendentsiya bilan birlashmadi, yuzini saqlab qoldi. Va nihoyat, 50 -yillarning oxiridan. u haqli ravishda Indoneziya Kommunistik partiyasi nazorati ostidagi "Xalq madaniyati jamiyati" (Lekra) ijodiy uyushmasining etakchi yozuvchilaridan biriga aylandi. Biroq, bu erda ham Utuy Tatang Sontani o'zini o'zi saqlab qoldi va adabiyotni soddalashtirib, tirik odamni quvib chiqarganda, KPIning mafkuraviy muhitiga maoizm ta'siri kuchaygan davrdagi inqilobiy shiorlar haqida hech qachon gapirmagan. u
Ijod yo'li
1965 yildagi o'ng qanot to'ntarishidan keyin Indoneziya adabiyoti tarixidan rasman o'chirilgan Utuy Tatang Sontani, muallifning ismini tilga olmasdan, vaqti-vaqti bilan sahnaga chiqqanday, er osti va uning pyesalaridan doimiy ravishda kirib kelishda davom etdi. 1969 yilda maxsus komissiya hatto uni (taqiqlangan boshqa ikki yozuvchi - Pramudya Ananta Tur va Sitor Situmorang bilan birga) Indoneziya adabiyotini rivojlantirishdagi xizmatlari uchun Davlat mukofoti mukofotiga ko'rsatishga jur'at etdi (Kompas, 09.22.1969). Albatta, o'sha paytdagi hokimiyat muhojir yozuvchi va ikki siyosiy mahbusni reabilitatsiya qilishni xohlamagan. Sovrinlar, asosan, urushdan oldingi davr yozuvchilariga, juda munosib, lekin uzoq vaqt davomida mamlakat tirik adabiyotiga mos kelmagan yozuvchilarga berildi. Ehtimol, Utuya Tatanga Sontani asarlarining eng hayratlanarli xususiyati - ular shu kungacha saqlanib qolgan toza tazelikdir. Bu gerbariyning qirrali quruq barglari emas, balki suvga cho'zilgan, quyoshga cho'zilgan tirik o'simliklar. Adabiy moda qanday o'zgarmasin, qanday yangi tendentsiyalar Indoneziya adabiy hayotini hayajonlantirmasin, yozuvchi asarlari to'la qonli hayot kechirishda davom etmoqda.
Maqolalari
Ikki yil o'tgach, Utuyu 17 yoshga to'lganida, u allaqachon Ban-dungda yashagan, u erda bir muncha vaqt Taman Sisvaning to'liq o'rta maktabida o'qigan. Buni tugatishning iloji bo'lmadi: otasi butunlay vayron bo'ldi va yigit shahar munitsipalitetidagi xizmatchiga kirishga majbur bo'ldi. Ko'p o'tmay, yosh muallifning birinchi romani "Ota tufayli" ("Mahala Bara") "Sunda diyorining chirog'i" gazetasida paydo bo'ldi, bu yosh aristokrat va bir qizning baxtli yakunlangan sentimental sevgi hikoyasi. o'sha davr asarlariga xos bo'lgan odamlar. Afsuski, nashr e'tiboridan chetda qoldi. Ammo o'sha yili "Sipataxunan" gazetasida chop etilgan ikkinchi roman muallifga shuhrat keltirdi. O'quvchilar Utuyaga maqtovli maktublar jo'natishdi va gazetalarda sharhlarni tasdiqlashdi. Utuy Tatang Sontani shunday eslaydi: "O'sha paytdan beri meni yozuvchi deb atashimga yordam bergan asar edi". Bu mamlakatimizda ikki marta nashr etilgan "Tambera" romanining sundan birinchi versiyasi. Ba'zilarga mahalliy Tamberaning Lontar orolidagi (kichik Banda arxipelagi) Gollandiya qal'asi komendantining jiyani Klaraga bo'lgan ishqiy muhabbati yoqdi, bu fojiali yakunlandi: u mahalliy, xafa bo'lgan, yosh bo'lgani uchun rad etildi odam o'z sevgilisini o'ldiradi. Boshqalarga Gollandiya bosqini boshida orol aholisining mustamlakachilikka qarshi kurashining mavzusi bo'lgan kitobning vatanparvarlik kayfiyati taassurot qoldirdi. Roman K. Marsning "Kapital" ning birinchi jildidagi "Gollandiya mustamlakachiligining tarixi ... sizga xiyonat, poraxo'rlik, qotillik va zo'ravonlik tasvirini beradi" degan satrlarni tasvirlab berganday tuyuldi. NS. Sontani mamlakat sharqidagi "ziravorlar orollari" dan birini qo'lga kiritishning barcha bosqichlarini aniq kuzatib turibdi: muskat yong'og'i savdosidan, mahalliy aholi bilan "do'stlik shartnomalari" dan, kichik er uchastkasini ijaraga berishdan, qal'a portugallar va inglizlarga qarshi kurash bahonasida va mahalliy aholining to'g'ridan -to'g'ri qul bo'lishidan oldin. Va eng muhimi, u aldangan odamlar qanday qilib to'planib, yirtqich musofirlarga qarshi kurashish uchun turishini ko'rsatdi. Yozuvchining diqqatini dramatik voqealarga, odamlarning dunyoqarashida sodir bo'layotgan o'zgarishlarga, Evropaning fikrlash tarziga aloqador bo'lgan mahalliy aholining ongiga qaratadi. "Tambera" da ko'plab anaxronizmlar mavjud va qahramonlarning o'zi, orol aholisi, ko'proq sundalik dehqonlarni eslatadi. Ammo muallif kundalik hayotning etnografik tafsilotlari bilan emas, balki sivilizatsiyalar o'rtasidagi aloqa, mustamlakachilik zulmi va unga qarshi norozilik muammosi bilan shug'ullanadi. Biz Tamberaning birinchi, sundan versiyasi bilan tanish emasmiz (u butunlay yo'qolib qolgani istisno qilinmaydi) va kitobning mohiyatini faqat uning 1949 yildagi, Indoneziya mustaqilligi e'lon qilinganidan keyin paydo bo'lgan qayta ko'rib chiqilgan versiyasi orqali baholash mumkin. . Bu nafaqat syujet mahorati, balki yozuvchining qahramonlar psixologiyasiga ajoyib kirib borishi, ularning harakatlarining yashirin, yashirin stimullarini ochib berish qobiliyati bilan ham hayratga soladi.
O‘z-o‘zini hurmat qilish
Oʻz-oʻzini hurmat qilish bu oʻz qadr-qimmatiga yoki qobiliyatiga ishonchdir. Oʻz-oʻzini hurmat qilish oʻzi haqidagi eʼtiqodlarni (masalan, „men sevaman“, „men loyiqman“), shuningdek, gʻalaba, umidsizlik, magʻrurlik va uyat kabi hissiy holatlarni oʻz ichiga oladi. Smith va Mackie (2007) buni shunday taʼriflagan: „Oʻz-oʻzini anglash — bu biz oʻz-oʻzimiz haqida nimani oʻylashimizdir; oʻz-oʻzini hurmat qilish — bu oʻz-oʻzini ijobiy yoki salbiy baholash, oʻz-oʻziga qanday munosabatda boʻlishdir“.
Oʻz-oʻzini hurmat qilish jozibali psixologik konstruksiyadir, chunki u akademik muvaffaqiyat, baxt , nikoh va munosabatlardan qoniqish va jinoiy xatti-harakatlar kabi maʼlum natijalarni bashorat qiladi. Oʻz-oʻzini hurmat qilish maʼlum bir xususiyatga koʻra yoki global miqyosda qoʻllanilishi mumkin. Psixologlar odatda oʻz-oʻzini hurmat qilishni doimiy shaxsiy xususiyat sifatida koʻrishadi (oʻzini oʻzi hurmat qilish xususiyati), ammo normal, qisqa muddatli oʻzgarishlar ham mavjud. Oʻz-oʻzini hurmat qilishning sinonimlari quyidagilarni oʻz ichiga oladi: oʻz-oʻzini qadrlash, oʻz-oʻzini sevish , oʻz-oʻzini ardoqlash.
Tarix
Oʻz-oʻzini hurmat qilish tushunchasi XVIII asrda paydo boʻlgan, u birinchi marta Shotlandiya maʼrifatparvari Devid Yumning asarlarida ifodalangan. Yumning taʼkidlashicha, oʻz-oʻzini qadrlash va oʻzi toʻgʻrisida yaxshi oʻylash muhim, chunki u odamlarga oʻz imkoniyatlarini toʻliq oʻrganishga imkon beradigan motivatsion funksiyani bajaradi.
Oʻz-oʻzini hurmat qilishni alohida psixologik konstruksiya sifatida aniqlash faylasuf, psixolog, geolog va antropolog William Jamesning (1892) ishidan kelib chiqadi. James ikki darajadagi ierarxiyaga ega boʻlgan oʻzining koʻp oʻlchovlarini aniqladi: bular moddiy oʻzim, ijtimoiy oʻzim va maʼnaviy oʻzimdir. Ijtimoiy oʻzini oʻzi qadrlash eng yaqin boʻlib, boshqalar tomonidan tan olingan barcha xususiyatlarni oʻz ichiga oladi. Moddiy oʻzini oʻzi qadrlash tana va mol-mulkning tasviri va oʻziga nisbatan tavsiflovchi tasvirlar va baholovchi dispozitsiyalarning ruhiy oʻzini oʻz ichiga oladi. Shaxsning oʻziga boʻlgan munosabati yigʻindisi sifatida oʻz-oʻzini hurmat qilishning bunday qarashi bugungi kungacha saqlanib qolgan.
1960-yillarning oʻrtalarida ijtimoiy psixolog Morris Rosenberg oʻz-oʻzini hurmat qilishni oʻzini oʻzi qadrlash hissi deb taʼrifladi va ijtimoiy fanlarda oʻz-oʻzini hurmat qilish uchun eng keng tarqalgan shkala boʻlgan Rosenberg oʻzini oʻzi hurmat qilish shkalasini (RSES) ishlab chiqdi.
XX asr boshlarida bixevioristik harakat aqliy jarayonlar, his-tuygʻular va kechinmalarni introspektiv oʻrganishni minimallashtirdi, introspeksiyani atrof-muhit bilan bogʻliq holda kuzatilgan xatti-harakatlar boʻyicha tajribalar orqali obyektiv oʻrganish bilan almashtirdi. Behaviorizm insonga takomillashgan hayvon sifatida qaraydi va psixologiyani kimyo yoki biologiyaga oʻxshash eksperimental fan sifatida koʻrishni taklif qiladi. Natijada, oʻz-oʻzini hurmat qilish boʻyicha klinik sinovlar eʼtibordan chetda qoldi, chunki bixevioristlar gʻoyani qatʼiy oʻlchovlarga kamroq javobgar deb bilishgan. XX asr oʻrtalarida fenomenologiya va gumanistik psixologiyaning yuksalishi oʻz-oʻzini hurmat qilishga qiziqishning yangilanishiga olib keldi. Oʻz-oʻzini hurmat qilish shaxsiy oʻzini oʻzi anglashda va ruhiy kasalliklarni davolashda markaziy rol oʻynadi. Psixologlar psixoterapiya va oʻzini yuqori baholaydigan odamlarning shaxsiy qoniqishlari oʻrtasidagi bogʻliqlikni soha uchun foydali deb hisoblashni boshladilar. Bu oʻz-oʻzini hurmat qilish konsepsiyasiga yangi elementlarning kiritilishiga olib keldi, jumladan, odamlar nima uchun oʻzlarini kamroq loyiq his qilishlari va nima uchun odamlar tushkunlikka tushishlari yoki qiyinchiliklarni oʻzlari hal qila olmasligi sabablari oʻrganila boshlandi.
1992-yilda siyosatshunos Frensis Fukuyama oʻz-oʻzini hurmat qilishni Platon ruhining „ruhdorlik“ qismi bilan bogʻladi.
1997-yildan boshlab oʻz-oʻzini baholashning asosiy yondashuvi oʻz-oʻzini baholashni toʻrtta oʻlchovdan biri sifatida oʻz ichiga oladi. Judge, Locke, and Durham (1997) tomonidan birinchi marta oʻrganilgan oʻzini oʻzi baholashning asosiy konsepsiyasi ishdan qoniqish va ish samaradorligini bashorat qilish qobiliyatiga ega ekanligini isbotladi. Oʻz-oʻzini hurmat qilish oʻz-oʻzini baholash uchun muhim boʻlishi mumkin.
Davlat siyosatida
Oʻz-oʻzini hurmat qilishning ahamiyati 1970-yillardan boshlab baʼzi hukumat va nodavlat guruhlar tomonidan maʼqullandi, shuning uchun oʻz-oʻzini hurmat qilish harakati haqida gapirish mumkin. Harakatning asosiy g‘oyasi shundan iborat ediki, o‘zini past baholash odamlar uchun muammolarning ildizi bo‘lib, uni ijtimoiy muammolar va disfunksiyalarning ildiziga aylantiradi. Harakatning yetakchi arbobi, psixolog Nathaniel Branden shunday dedi: „[Men] tashvish va tushkunlikdan tortib, yaqinlik yoki muvaffaqiyat qoʻrquvi, turmushdagi munosabatlar yoki bolalarni tahqirlashgacha boʻlgan yagona psixologik muammo haqida oʻylay olmayman, bularning bari oʻzini past baholash muammosiga borib taqaladi“.
Oʻz-oʻzini hurmat qilishga ishonch Gʻarb individualistik jamiyatlarining madaniy hodisasidir, chunki Yaponiya kabi kollektivistik mamlakatlarda oʻz-oʻzini hurmat qilish past boʻlmagan. Oʻz-oʻzini hurmat qilishning pastligi va uning koʻplab taxmin qilingan salbiy oqibatlari haqidagi tashvish Kaliforniyalik deputat Jon Vaskonsellosni 1986-yilda Kaliforniyada oʻz-oʻzini hurmat qilish va shaxsiy va ijtimoiy mas’uliyat boʻyicha ishchi guruhni tashkil etish va moliyalashtirish ustida ishlashga undadi. Vaskonsellosning taʼkidlashicha, ushbu ishchi guruh shtatning koʻplab muammolariga — jinoyatchilik va oʻsmirlarning homiladorligidan maktabda oʻqishga kirishish va ifloslanishgacha kurashishi mumkin. U oʻz-oʻzini hurmat qilishni oshirishni kasallikka qarshi emlash bilan solishtirdi: bu odamlarni hayot qiyinchiliklariga duchor boʻlishdan himoya qilishga yordam beradi.
Ishchi guruh Kaliforniyaning koʻplab okruglarida qoʻmitalar tuzdi va oʻz-oʻzini hurmat qilish boʻyicha mavjud adabiyotlarni koʻrib chiqish uchun olimlar qoʻmitasini tuzdi. Bu qoʻmita oʻz-oʻzini past baholash va uning taxminiy oqibatlari oʻrtasida juda kichik bogʻliqliklarni aniqladi, natijada oʻzini past baholash barcha ijtimoiy muammolarning ildizi emasligini va qoʻmita dastlab oʻylaganchalik muhim emasligini koʻrsatdi. Biroq adabiyotlarni koʻrib chiqib jamlangan maqola mualliflari hali ham oʻz-oʻzini hurmat qilish asosiy ijtimoiy muammolarga taʼsir qiluvchi mustaqil oʻzgaruvchi ekanligiga ishonishadi. 1995-yilda ishchi guruh tarqatib yuborildi va Oʻz-oʻzini hurmat qilish boʻyicha Milliy kengash, keyinroq Oʻz-oʻzini hurmat qilish milliy assotsiatsiyasi (NASE) tashkil etildi. U ishchi guruhning vazifasini oʻz zimmasiga oldi. Vaskonsellos va Jek Kanfild 2003-yilda uning maslahat kengashi aʼzolari boʻlgan va uning magistrlar koalitsiyasi aʼzolari Entoni Robbins, Berni Sigel va Gloriya Shtaynemlar edi.
Nazariyalar
Koʻpgina dastlabki nazariyalar oʻz-oʻzini hurmat qilish insonning asosiy ehtiyoji yoki motivatsiyasi ekanligini koʻrsatdi. Amerikalik psixolog Avraam Maslou oʻz-oʻzini hurmat qilishni inson ehtiyojlari ierarxiyasiga kiritdi. U „hurmat“ning ikki xil shaklini taʼriflagan: tan olish, muvaffaqiyat va hayrat ko‘rinishidagi boshqalar tomonidan hurmatga bo‘lgan ehtiyoj va o‘z-o‘zini sevish, o‘ziga ishonch, mahorat yoki qobiliyat shaklida o‘zini hurmat qilish zarurati. Boshqalarning hurmati ichki oʻz-oʻzini hurmat qilishdan koʻra nozikroq va osonlikcha yoʻqoladi deb ishonilgan. Maslouning soʻzlariga koʻra, oʻz-oʻzini hurmat qilish ehtiyoji qondirilmasa, odamlar uni izlashga intiladilar va oʻsish va oʻzini namoyon qila olmaydilar. Maslou, shuningdek, oʻz-oʻzini hurmat qilishning eng sogʻlom ifodasi „biz boshqalarga munosib boʻlgan hurmatda namoyon boʻladigan, shon-sharaf, shon-shuhrat va xushomadgoʻylikdan koʻra koʻproq namoyon boʻlishini“ taʼkidlaydi. Oʻz-oʻzini hurmat qilishning zamonaviy nazariyalari odamlarning oʻzlariga nisbatan yuqori hurmatni saqlashga undash sabablarini oʻrganadi. Sotsiometr nazariyasi oʻz-oʻzini hurmat qilish insonning ijtimoiy guruhdagi maqomi va qabul qilish darajasini tekshirish uchun rivojlanganligini taʼkidlaydi. Terrorni boshqarish nazariyasiga koʻra, oʻz-oʻzini hurmat qilish himoya funksiyasini bajaradi va hayot va oʻlim haqidagi tashvishlarni kamaytiradi.
Gumanistik psixologiya tarafdori Carl Rogers (1902—1987) koʻp odamlarning muammolarining kelib chiqishini ularning oʻzlarini mensimasligi va oʻzlarini qadrsiz va sevishga qodir emas deb hisoblashlari bilan izohladi. Shuning uchun Rogers mijozni soʻzsiz qabul qilish muhimligiga ishondi va bu amalga oshirilganda mijoz oʻzini oʻzi qadrlashni boshlashi mumkin edi. Mijozlar bilan boʻlgan terapiya mashgʻulotlarida u nima boʻlishidan qatʼiy nazar ijobiy munosabatni taklif qildi. Darhaqiqat, oʻz-oʻzini hurmat qilish konsepsiyasi oʻsha paytdan beri gumanistik psixologiyada har bir inson uchun ajralmas huquq sifatida qaraladi va quyidagi jumlada umumlashtiriladi: Har bir inson boshqalarning so'zsiz hurmatiga loyiqdir; u o'zini hurmat qilishga va hurmatga loyiqdir.
Oʻlchov
Oʻz-oʻzini hurmat qilish odatda hisobot inventarlari yordamida baholanadi.
Eng koʻp qoʻllaniladigan vositalardan biri Rosenberg oʻz-oʻzini hurmat qilish shkalasi (RSES) boʻlib, u 10 elementdan iborat. Shkala ishtirokchilardan oʻzlari haqidagi bir qator bayonotlar bilan rozilik darajasini koʻrsatishni talab qiladi. Muqobil oʻlchov Kupersmit inventarizatsiyasi turli mavzular boʻyicha 50 savoldan iborat batareyadan foydalanadi va subyektlardan kimnidir oʻziga oʻxshash yoki oʻxshamagan deb baholaganligini soʻraydi. Agar subyektning javoblari oʻzini-oʻzi hurmat qilishini koʻrsatsa, shkala ularni ham moslashtirilgan deb hisoblaydi. Agar bu javoblar ichki sharmandalikni ochib beradigan boʻlsa, bu ularni ijtimoiy ogʻishlarga moyil deb hisoblaydi.
Oʻz-oʻzini hurmat qilishning aniq koʻrsatkichlari 1980-yillarda qoʻllanila boshlandi. Ular bilvosita oʻz-oʻzini hurmat qilish bilan bogʻliq deb oʻylangan kognitiv qayta ishlashning bilvosita oʻlchovlariga tayanadi, shu jumladan, ism harfi vazifasi (yoki birinchi afzallik vazifasi) va yashirin assotsiatsiya vazifasi.
Bunday bilvosita choralar baholash jarayoni haqida xabardorlikni kamaytirish uchun moʻljallangan. Ulardan yashirin oʻz-oʻzini hurmat qilishni baholash uchun foydalanilganda psixologlar ishtirokchiga oʻziga tegishli stimullarni qoʻllaydilar va keyin odam ijobiy yoki salbiy stimullarni qanchalik tez aniqlashini oʻlchaydilar. Misol uchun, agar ayolga ayol va onaning oʻziga tegishli stimullari berilgan boʻlsa, psixologlar uning salbiy soʻz, yomon yoki ijobiy soʻz, mehribon soʻzini qanchalik tez aniqlaganini oʻlchaydilar.
Hayot davomida rivojlanish
Inson hayotidagi tajribalar oʻz-oʻzini hurmat qilishning asosiy manbai hisoblanadi. Bola hayotining dastlabki yillarida ota-onalar oʻz-oʻzini hurmat qilishiga sezilarli taʼsir koʻrsatadi va bolada boʻladigan ijobiy va salbiy tajribalarning asosiy manbai deb hisoblanishi mumkin. Ota-onalarning cheksiz mehr-muhabbati bolada gʻamxoʻrlik va hurmatni barqaror his qilishiga yordam beradi. Bu his-tuygʻular keyinchalik bola oʻsib ulgʻaygan sayin oʻz-oʻzini hurmat qilishiga taʼsir qiladi. Boshlangʻich maktabda oʻzini yuqori baholaydigan oʻquvchilarning ota-onalari gʻamxoʻr, qoʻllab-quvvatlovchi sifatlarga ega boʻlishadi, ular oʻz farzandlari uchun aniq standartlarni belgilaydilar va qaror qabul qilishda oʻz fikrlarini bildirishlariga imkon beradilar.
Hozirgacha olib borilgan tadqiqotlarda ota-onaning iliq, qoʻllab-quvvatlovchi uslublari (asosan obroʻli va ruxsat beruvchi) oʻz-oʻzini hurmat qiladigan bolalar bilan oʻzaro bogʻliqligi haqida xabar berilgan boʻlsa-da, bu tarbiya uslublari oʻz-oʻzini hurmat qilishning rivojlanishiga qandaydir sababchi taʼsir koʻrsatishi mumkin deb hisoblash mumkin. Sogʻlom oʻzini oʻzi qadrlashga hissa qoʻshadigan bolalik tajribalari tinglash, hurmat bilan gapirish, tegishli eʼtibor va mehr-muhabbatni taqdim qilish, yutuqlarni tan olish, xatolar yoki muvaffaqiyatsizliklarni tan olish va qabul qilishni oʻz ichiga oladi. Oʻz-oʻzini hurmat qilishning pastligiga hissa qoʻshadigan tajribalar orasida qattiq tanqid qilish, jismoniy, jinsiy yoki hissiy jihatdan zoʻravonlik, eʼtibordan chetda qoldirish, masxara qilish yoki har doim „mukammal“ boʻlishni kutish kabilar kiradi.
Maktab yoshida oʻquv yutuqlari oʻz-oʻzini hurmat qilishning rivojlanishiga muhim hissa qoʻshadi. Doimiy ravishda muvaffaqiyatga erishish yoki doimiy ravishda muvaffaqiyatsizlik oʻquvchilarning shaxsiy oʻzini oʻzi qadrlashiga kuchli taʼsir qiladi. Ijtimoiy tajribalar oʻz-oʻzini hurmat qilishning yana bir muhim omilidir. Bolalar maktabga borar ekan, ular oʻzlari va sinfdoshlari oʻrtasidagi farqlarni tushuna boshlaydilar. Ijtimoiy taqqoslashdan foydalangan holda bolalar turli mashgʻulotlarda sinfdoshlariga qaraganda yaxshiroq yoki yomonroq ish qilganligini baholaydilar. Bu taqqoslashlar bolaning oʻzini oʻzi qadrlashini shakllantirishda muhim rol oʻynaydi va ulardagi oʻziga nisbatan ijobiy yoki salbiy his-tuygʻularga taʼsir qiladi. Bolalar oʻsmirlik davridan oʻtgach, tengdoshlarining taʼsiri muhimroq boʻladi. Oʻsmirlar oʻzlarini yaqin doʻstlari bilan boʻlgan munosabatlariga qarab baholaydilar. Doʻstlar oʻrtasidagi muvaffaqiyatli munosabatlar bolalarning oʻzini oʻzi qadrlashi uchun juda muhimdir. Ijtimoiy qabul qilish ishonchni keltirib chiqaradi va oʻzini yuqori baholashga olib keladi, tengdoshlarning voz kechishi va yolgʻizlik oʻziga shubha tugʻdiradi va oʻzini past baholashga sabab boʻladi.
Oʻsmirlik yosh va oʻrta yoshda oʻsishda davom etadigan oʻz-oʻzini hurmat qilishning oʻsishini koʻrsatadi. Oʻrta yoshdan keksalikka qadar pasayish kuzatiladi, bu kichik yoki katta pasayish boʻladi. Oʻzgaruvchanlikning sabablari keksa yoshdagi salomatlik, kognitiv qobiliyat va ijtimoiy-iqtisodiy maqomdagi farqlar boʻlishi mumkin. Oʻz-oʻzini hurmat qilishning rivojlanishida erkaklar va ayollar oʻrtasida hech qanday farq topilmagan. Bir nechta kohort tadqiqotlari shuni koʻrsatadiki, taʼlim darajasidagi inflyatsiya yoki ijtimoiy media mavjudligi kabi ijtimoiy oʻzgarishlar tufayli avlodlar oʻrtasida oʻzini oʻzi qadrlashning umr koʻrish traektoriyasida farq yoʻq.
Uyat
Oʻzini past baholaydiganlar uchun uyat buning sabab boʻlishi mumkin. Uyat hissi odatda ijtimoiy qadrsizlanadigan vaziyat tufayli yuzaga keladi, masalan, ijtimoiy baholangan yomon ishlash. Kambagʻallik psixologik holatlarning yuqori reaksiyalariga olib keladi, bu ijtimoiy oʻziga tahdidni, yaʼni ijtimoiy oʻzini oʻzi qadrlashning pasayishi va uyatning kuchayishini koʻrsatadi. Uyatning bu oʻsishiga oʻziga rahm qilish bilan yordam berish mumkin.
Ardashev, Vladimir Aleksandrovich
Vladimir Aleksandrovich Ardashev (1870-yil 6-iyun, Perm - 1911-yil 25-dekabr, Yekaterinburg) - rus huquqshunosi. V.A. Leninning amakivachchasi sifatida tanilgan.
O‘z-o‘zini hurmat qilish
Xavfsiz va himoyaviy
Himoyachi yuqori oʻzini-oʻzi hurmat qiladigan odamlar ongli ravishda oʻziga ishonchsizlikni namoyon qiladi, bu ularning har qanday tanqidga juda salbiy munosabatda boʻlishiga olib keladi. Bu odamlar oʻz qadr-qimmatini saqlab qolishlari uchun boshqalardan doimiy ijobiy fikr-mulohazalarga ehtiyoj sezadilar. Takroriy maqtov zarurati maqtanchoqlik, magʻrur xatti-harakatlar yoki baʼzan hatto oʻz qadr-qimmatiga shubha qiladigan har qanday odamga nisbatan tajovuzkor va dushmanlik hissi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin, bu tahdid qilingan egotizm misolidir.
Journal of Educational Psychology oʻtkazgan tadqiqotlarga koʻra ular beshta davlat universitetida mehnatni integratsiyalashgan oʻrganish (WIL) dasturlarida ishtirok etgan 383 nafar Malayziya magistrantlaridan oʻz-oʻzini hurmat qilish va oʻzini oʻzi boshqarish kabi boshqa psixologik atributlar oʻrtasidagi munosabatni sinab koʻrishdi. Natijalar shuni koʻrsatdiki, oʻz-oʻzini hurmat qilish oʻziga ishonch va oʻz-oʻzini samaradorligi bilan ijobiy va muhim aloqaga ega, chunki yuqori oʻz-oʻzini hurmat qiladigan talabalar universitetda oʻzini past baholaganlarga qaraganda yaxshiroq natijalarga erishgan. Oliy taʼlim muassasalari va ish beruvchilar bakalavriatda o‘z-o‘zini hurmat qilish hissini rivojlantirish muhimligini taʼkidlashlari kerak, degan xulosaga keldi.
Yashirin va aniq
Yashirin oʻz-oʻzini hurmat qilish — bu odamning oʻz-oʻzidan, avtomatik yoki ongsiz ravishda oʻzini ijobiy yoki salbiy baholashga moyilligini anglatadi. Bu aniq oʻz-oʻzini hurmat qilishdan farq qiladi, bu esa koʻproq ongli va aks ettiruvchi oʻz-oʻzini baholashni talab qiladi. Aniq oʻz-oʻzini hurmat qilish ham, yashirin oʻz-oʻzini hurmat qilish ham nazariy jihatdan oʻz-oʻzini hurmat qilishning kichik turlaridir.
Ardashev, Vladimir Aleksandrovich
Biografiyasi
Vladimir Ardashevning onasi V.A. Leninning onasining singlisi bo'lgan. Hatto homiladorlik paytida ham opa-singillar, agar o'g'il bolalar tug'ilsa, farzandlariga Vladimir deb ism qo'yishga rozi bo'lishgan.
O‘z-o‘zini hurmat qilish
Yashirin va aniq
Biroq konstruksiya sifatida yashirin oʻz-oʻzini hurmat qilishning haqiqiyligi juda shubhali, chunki uning nafaqat aniq oʻz-oʻzini hurmat qilish va maʼlumot beruvchi reytinglari bilan zaif yoki mavjud boʻlmagan bogʻliqligi, balki bir nechta oʻlchovlarning muvaffaqiyatsizligi ham hisobga olinadi. bir-biri bilan bogʻlanish uchun yashirin oʻzini-oʻzi hurmat qilish.
Ardashev, Vladimir Aleksandrovich
Biografiyasi
Vladimir Aleksandrovich Ardashev 1911-yil dekabrda pnevmoniyadan vafot etgan.
Oilasi
U oila qurgan, ikki - Olga va Lidiya ismli qizlari bor.
O‘z-o‘zini hurmat qilish
Yashirin va aniq
Hozirgi vaqtda oʻz-oʻzini hurmat qilish yashirin vositalar yordamida ishonchli yoki toʻgʻri oʻlchanishi mumkinligi haqida juda kam ilmiy dalillar mavjud.
Narsisizm va tahdidli egotizm
Narsissizm — bu odamlarning oʻziga boʻlgan haddan tashqari muhabbatini ifodalovchi feʼl-atvori. Bu oʻz-oʻzini qadrlashning yuqori baholanishi bilan tavsiflanadi. Narsisizm oʻlchovlari boʻyicha yuqori ball olgan shaxslar „Agar men dunyoni boshqarganimda, bu juda yaxshi joy boʻlardi“ kabi soʻzlar ijrochilari sifatiga mos keladilar. Narsisizm va oʻz-oʻzini hurmat qilish oʻrtasida faqat oʻrtacha korrelyatsiya mavjud, yaʼni odam oʻzini yuqori baholagani holda past narsisizmga ega boʻlishi yoki oʻzini past baholagani holda yuqori narsisizmga ega boʻlishi mumkin. Biroq korrelyatsiya tahlili ustunlik hissi yoki narsisizmning oʻzini-oʻzi hayratga solish jihatlari bilan chegaralanganda, narsisizm va oʻz-oʻzini hurmat qilish oʻrtasidagi korrelyatsiya kuchli boʻladi (odatda r = .50 yoki atrofida, lekin baʼzan b = .86 gacha). Bundan tashqari, oʻz-oʻzini hurmat qilish, hatto umumiy narsissizmni nazorat qilishda ham ustunlik hissi bilan ijobiy bogʻliqdir.
Biroq oʻziga boʻrttirilgan hurmatdan tashqari, narsisizm qoʻshimcha ravishda huquq, ekspluatatsiya va hukmronlik kabi xususiyatlar bilan belgilanadi. Bundan tashqari, ijobiy oʻzini oʻzi tasavvur qilish narsisizm va oʻzini oʻzi qadrlashning umumiy xususiyati boʻlsa-da, narsisistik oʻzini-oʻzi baholash boʻrttirilgan, narsistik boʻlmagan oʻz-oʻzini hurmat qilishda esa boshqalar bilan solishtirganda oʻziga nisbatan ijobiy qarashlar nisbatan oddiy. Shunday qilib, ijobiy oʻz-oʻzini hurmat qilish asosiy xususiyat sifatida boʻlishish va narsisizm yuqori oʻzini oʻzi hurmat qilish bilan tavsiflangan boʻlsa-da, ikkala konstruktsiya bir-birini almashtirib boʻlmaydi.
Tahdid qilingan egotizm narsistlarning egoiga tahdid soladigan tanqidga javob sifatida tavsiflanadi; ular koʻpincha dushmanlik va tajovuzkor munosabatda boʻlishadi.
Past
Oʻz-oʻzini hurmat qilishning pastligi turli omillar, jumladan, genetik, tashqi koʻrinish yoki vazn, ruhiy salomatlik muammolari, ijtimoiy-iqtisodiy holat, muhim hissiy tajribalar, ijtimoiy stigma, tengdoshlar bosimi yoki zoʻravonlik natijasida yuzaga kelishi mumkin.
Oʻzini past baholaydigan odam quyidagi xususiyatlardan baʼzilarini namoyon qilishi mumkin:  .
Oʻzini past baholaydigan odamlar oʻzlariga nisbatan tanqidiy munosabatda boʻlishadi. Baʼzilar oʻz qadr-qimmatini baholashda boshqalarning maʼqullashi va maqtoviga bogʻlangan boʻladilar. Boshqalari oʻzlarining yoqtirishlarini muvaffaqiyatlar bilan oʻlchashlari mumkin: boshqalar muvaffaqiyatga erishsalar, oʻzlarini qabul qiladilar, lekin muvaffaqiyatsizlikka uchrasalar, qabul qilmaydilar. Surunkali oʻzini past baholaydigan odamlarda psixotik kasalliklarni boshdan kechirish xavfi yuqori; va bu xatti-harakat psixotik alomatlarni shakllantirish bilan chambarchas bogʻliq.
Muolajalar
Metakognitiv terapiya, EMDR texnikasi, ongga asoslangan kognitiv terapiya, ratsional emotsional xulq-atvor terapiyasi, kognitiv xulq-atvor terapiyasi va xususiyat va konstruktiv terapiya bemorning oʻzini oʻzi qadrlashi darajasini yaxshilashi aniqlangan.
Uch davlat
Martin Ross tomonidan taklif qilingan ushbu tasnif oʻz-oʻzini hurmat qilishning uchta holatini shaxslarning „jasoratlari“ (gʻalabalar, sharaflar, fazilatlar) va „anti-feats“ (magʻlubiyatlar, sharmandalik, sharmandalik va boshqalar) bilan taqqoslaydi.
Buzilgan
Inson oʻzini qadrli yoki sevimli deb hisoblamaydi. U mag‘lubiyatdan, sharmandalikdan g‘am-g‘ussaga tushadi yoki o‘zini shunday ko‘radi va oʻziga „anti-feat“ deb nom beradi. Chunonchi, ular maʼlum bir yoshdan katta bo‘lishni epchillik deb hisoblasa, o‘zlariga qarshi kurash nomi bilan taʼriflab, „men qaridim“ deyishadi. Ular achinish, oʻzlarini haqorat qilish kabi xatti-harakatlar va his-tuygʻularni ifodalaydilar va qaygʻudan falaj boʻlib qolishlari mumkin.
Zaif
Shaxs odatda oʻzini ijobiy tasavvur qiladi. Biroq ularning oʻzini oʻzi qadrlashi, shuningdek, yaqinlashib kelayotgan anti-jasurlik xavfiga (magʻlubiyat, sharmandalik, sharmandalik, obroʻsizlanish kabi) nisbatan zaifdir, shuning uchun ular koʻpincha asabiylashadi va muntazam ravishda himoya mexanizmlaridan foydalanadilar. Oʻz-oʻzini hurmat qilish qobiliyati zaif odamlarni himoya qilishning odatiy mexanizmi qaror qabul qilishdan qochishdan iborat boʻlishi mumkin. Garchi bunday odamlar tashqi koʻrinishida oʻziga boʻlgan katta ishonchni namoyon etishi mumkin boʻlsa-da, asosiy haqiqat aksincha boʻlishi mumkin: oʻziga boʻlgan ishonch ularning kuchayishiga qarshi qoʻrquvi va oʻz-oʻzini hurmat qilishning zaifligidan dalolat beradi. Shuningdek, ular oʻz imidjini unga tahdid soladigan vaziyatlardan himoya qilish uchun boshqalarni ayblashga harakat qilishlari mumkin. Ular mudofaa mexanizmlarini qoʻllashlari mumkin, shu jumladan, oʻyinlarda va boshqa musobaqalarda magʻlub boʻlishga urinish, oʻz imidjini himoya qilish uchun oʻzlarini gʻalaba qozonish zaruratidan ommaviy ravishda ajratish va oʻzlari juda xohlashlari mumkin boʻlgan ijtimoiy qabul qilishdan mustaqillikni tasdiqlash. Tengdoshlar tomonidan qabul qilinmaslikdan qoʻrqib, ular xavfli qarorlar qabul qilish orqali notoʻgʻri hayot tanlashadi.
Lagunilla del Jubera
Lagunilla del Jubera Ispaniyaning La Rioja mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. La Rioja provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 34,3 km2. Aholisi — 320 kishi (2010).
O‘z-o‘zini hurmat qilish
Kuchli
Kuchli oʻzini-oʻzi hurmat qiladigan odamlar oʻzlarining ijobiy imidjiga va yetarlicha kuchga ega boʻlib, anti-feats oʻzlarining hurmatini boʻysundirmaydilar. Ular muvaffaqiyatsizlikdan kamroq qoʻrqishadi. Bu odamlar kamtar, quvnoq koʻrinadi va bu jasorat bilan maqtanmaslik va jasoratga qarshi qoʻrqmaslik uchun maʼlum bir kuchni koʻrsatadi. Ular oʻz maqsadlariga erishish uchun bor kuchlari bilan kurashishga qodir, chunki agar narsalar notoʻgʻri boʻlsa, ularning oʻzini oʻzi qadrlashiga taʼsir qilmaydi. Ular oʻzlarining xatolarini aniq tan olishlari mumkin, chunki ularning oʻz imidji kuchli va bu tan olish ularning oʻz imidjiga putur etkazmaydi yoki taʼsir qilmaydi. Ular ijtimoiy obroʻsini yoʻqotishdan kamroq qoʻrquv bilan koʻproq baxt va umumiy farovonlik bilan yashaydilar. Biroq oʻz-oʻzini hurmat qilishning hech bir turi buzilmaydi  va hayotdagi muayyan vaziyatlar yoki holatlar tufayli inson bu darajadan oʻzini oʻzi qadrlashning boshqa har qanday holatiga tushib qolishi mumkin.
Kontingent va shartsiz
Shartli va shartli boʻlmagan oʻz-oʻzini hurmat qilish oʻrtasida farqlar mavjud.
Shartli oʻzini-oʻzi hurmat qilish tashqi manbalardan kelib chiqadi, masalan, boshqalar aytadigan narsa, muvaffaqiyat yoki muvaffaqiyatsizlik, oʻz malakasi yoki munosabatlarga bogʻliq boʻlgan oʻzini oʻzi qadrlash kabilardan.
Shu sababli, shartli oʻzini-oʻzi hurmat qilish beqarorlik, ishonchsizlik va zaiflik bilan ajralib turadi. Shartli boʻlmagan oʻz-oʻzini hurmat qilish qobiliyatiga ega boʻlmagan odamlar „oʻz qadr-qimmatini tinimsiz izlashga moyil“. Biroq shartli oʻz-oʻzini hurmat qilishga intilish rozilikni olishga asoslanganligi sababli muvaffaqiyatsizlikka uchraydi, chunki hech kim doimiy maʼqullamaydi va norozilik koʻpincha depressiyani keltirib chiqaradi.
Shartli boʻlmagan oʻz-oʻzini hurmat qilish haqiqiy, barqaror va mustahkam sifatda tavsiflanadi. Bu „qabul qilinadigan davr, hayotning oʻzidan oldin maqbul, ontologik jihatdan maqbul“ degan ishonchidan kelib chiqadi. Insonning „ontologik jihatdan maqbul“ ekanligiga ishonish — bu uning maqbulligi „narsalar tasodifiy boʻlmagan tarzda“ ekanligiga ishonishdir. Bu eʼtiqodga koʻra ilohiyotshunos Paul Tillich taʼkidlaganidek, maqbullik insonning fazilatiga asoslanmaydi.
Xavfsiz boʻlmagan oʻzini-oʻzi hurmat qilish ontologik jihatdan maqbul va qabul qilinganligiga ishonishdan kelib chiqadi.
Domenga xos oʻzini oʻzi hurmat qilish
Global oʻz-oʻzini hurmat qilish odamlarning oʻzini toʻliq baholashiga qaratilgan boʻlsa, domenga xos oʻzini oʻzi hurmat qilish jihatlari hayotning turli sohalarida oʻzlarini qanday baholashlari bilan bogʻliq. Oʻz-oʻzini hurmat qilishning bunday funksional jihatdan ajralib turadigan jihatlari ijtimoiy, hissiy, tana bilan bogʻliq, maktab faoliyati bilan bogʻliq va ijodiy-badiiy sohalarda oʻz-oʻzini baholashni oʻz ichiga olishi mumkin.
Ular psixologik faoliyat, sogʻliq, taʼlim va ish bilan bogʻliq natijalarni bashorat qilishlari aniqlandi. Ijtimoiy sohada oʻziga past baho berish bir necha bor zoʻravonlik qurboni boʻlish uchun xavf omili sifatida aniqlangan.
Muhimligi
Abraham Maslowning taʼkidlashicha, agar insonning asosiy yadrosi boshqalar tomonidan va oʻzi tomonidan tubdan qabul qilinmasa, sevilmasa va hurmat qilinmasa, psixologik salomatlik haqida gap boʻlishi ham mumkin emas. Oʻz-oʻzini hurmat qilish odamlarga hayotga koʻproq ishonch, xayrixohlik va nekbinlik bilan qarashga imkon beradi va shu bilan oʻz maqsadlariga osonlik bilan erishadi va oʻzini namoyon qiladi.
Oʻz-oʻzini hurmat qilish odamlarning baxtga loyiq ekaniga ishonch hosil qilishi uchun muhim. Buni tushunish asosiy va universal foydalidir, chunki ijobiy oʻz-oʻzini hurmat qilish boshqa odamlarga hurmat va xayrixohlik bilan munosabatda boʻlish qobiliyatini oshiradi, shu bilan boy shaxslararo munosabatlarni qoʻllab-quvvatlaydi va buzgʻunchi munosabatlardan qochadi. Erich Fromm ga koʻra boshqalarning sevgisi va oʻzimizga boʻlgan sevgi muqobil emas. Aksincha, oʻziga nisbatan sevgi munosabati boshqalarni sevishga qodir boʻlgan barcha odamlarda topiladi. Oʻz-oʻzini hurmat qilish ish joyida ijodkorlikka imkon beradi va oʻqituvchilik kasblari uchun juda muhim shartdir.
Simli uyali aloqa
Ruxsat etilgan mahalliy telefon raqamlari, aksariyat hollarda, geografik telefon raqamlash rejasiga (yaʼni, ABC kodi) ishora qiladi va bu raqamning boshlang‘ich qismi maʼlum bir hududda — mamlakatning maʼlum bir mintaqasi, shahar, tuman, qishloq va boshqalarda („mahalliy aloqa“ nomi shundan kelib chiqadi) telefondan foydalanishni aks ettiradi. Qoida tariqasida, abonentga berilgan raqam qonuniy ravishda maʼlum bir jismoniy ulanish manziliga beriladi. Shu bilan birga, abonent o‘z raqamidan masofadan turib ham foydalanishi mumkin (bu bo‘yicha DID xizmati tavsifiga qarang).
O‘z-o‘zini hurmat qilish
Muhimligi
Yogyakarta tamoyillari, xalqaro inson huquqlari huquqi boʻyicha hujjat, LGBT odamlariga nisbatan kamsituvchi munosabatni koʻrib chiqadi, bu esa ularning oʻz qadr-qimmatini past qilib, inson huquqlarining buzilishiga, shu jumladan, odam savdosiga duchor qiladi. Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti 2000-yilda nashr etilgan „Oʻz joniga qasd qilishning oldini olish“ asarida tavsiya qiladiki, oʻquvchilarning oʻzini oʻzi qadrlashini kuchaytirish bolalar va oʻsmirlarni ruhiy tushkunlikdan himoya qilish, ularga qiyin va stressli hayotiy vaziyatlarni adekvat ravishda yengish imkonini berish uchun muhim ahamiyatga ega.
Simli uyali aloqa
Texnik nuqtai nazardan, mahalliy ulanish uyali aloqadan sezilarli darajada past bo‘ladi. Chunki simli ulanish diapazoni kirish nuqtasi o‘rnatilgan joydan kichik masofa bilan cheklanadi (mis kabel uchun, odatda, taxminan 100 metr). Uyali aloqada kirish nuqtasi telefon apparatida joylashgan va aloqa masofasi bir necha yuz metrdan bir necha kilometrgacha bo‘lgan tayanch stantsiya orqali amalga oshiriladi. Shuningdek, „mahalliy telefoniya“ tushunchasi mavjud boʻlib, u aholi punkti ichidagi telefon aloqasini tavsiflaydi. Simli telefoniya mobil telefondan ancha oldin paydo bo‘lgan va 100 yildan ortiq rivojlanish tarixida misli ko‘rilmagan mashhurlikka erishgan. Telefon suhbatlari simli telefoniya rivojlanishining eng yuqori cho‘qqisida jamiyat kundalik hayotining bir qismiga aylandi. Garchi „telefonlashtirish“, yaʼni zarur telefon uskunalarini o‘rnatish ishlari kabel tarmoqlarini yotqizish va umuman, dunyoning ayrim mintaqalarida aholining barcha qatlamlari uchun telefon aloqasidan (birinchi navbatda simli) foydalanishni taʼminlash jarayoni davom etayotgan bo‘lsa ham.
O‘z-o‘zini hurmat qilish
Muhimligi
Maʼlumki, oʻzini oʻzi qadrlash darajasi yuqori boʻlganlarda bu daraja past boʻlganlarga nisbatan stressni yengish qobiliyati va qiyin vazifalarni bajarish ehtimoli yuqori boʻladi.
Korrelyatsiyalar
1970-yillarning oxiridan 1990-yillarning boshigacha koʻpgina amerikaliklar oʻquvchilarning oʻzini oʻzi qadrlashi ularning maktabda olgan baholarida, tengdoshlari bilan munosabatlarida va keyingi hayotdagi muvaffaqiyatlarida hal qiluvchi omil boʻlib xizmat qiladi, deb oʻylashgan. Ushbu taxminga koʻra, baʼzi Amerika guruhlari talabalarning oʻzini oʻzi qadrlashini oshirishga qaratilgan dasturlarni yaratdilar. 1990-yillarga qadar ushbu mavzu boʻyicha kamdan-kam hollarda koʻrib chiqilgan va nazorat qilinadigan tadqiqotlar olib borildi.
Simli uyali aloqa
Jahon statistikasi maʼlumotlariga ko‘ra 2013-yilda dunyoda 1,16 milliardga yaqin statsionar aloqa abonentlari mavjud bo‘lgan.
O‘z-o‘zini hurmat qilish
Korrelyatsiyalar
Oʻshandan beri olib borilgan tengdoshlar tomonidan koʻrib chiqilgan tadqiqotlar avvalgi taxminlarni tasdiqlamadi. Oxirgi tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, oʻquvchilarning oʻziga boʻlgan hurmatini oshirish oʻz-oʻzidan baholarga ijobiy taʼsir koʻrsatmaydi. Roy Baumeister oʻz-oʻzini hurmat qilishning baholarni pasaytirishi mumkinligini koʻrsatdi. Oʻz-oʻzini hurmat qilish va akademik natijalar bilan bogʻliq munosabatlar yuqori oʻz-oʻzini hurmat qilish yuqori akademik natijalarga hissa qoʻshishini anglatmaydi. Bu shunchaki yuqori oʻz-oʻzini hurmat qilish ushbu koʻrsatkichga taʼsir qiluvchi ijtimoiy oʻzaro taʼsirlarning boshqa oʻzgaruvchilari va hayotiy voqealar tufayli yuqori akademik koʻrsatkichlar natijasida amalga oshirilishi mumkinligini anglatadi.