Markaziy_Osiyoda_iqlim_o'zgarishi_oqibatlari
Qozog'iston
Qozog'iston mintaqadagi eng katta iqtisodiyotga ega bo'lgan davlat sanaladi. Qozog'istonda foydali qazilmalarni qazib olish hamda uni qayta ishlash, markaziy va janubiy Qozog'iston hududularida katta miqyosda qishloq xo'jalogidan foydalanish natijasida suv resurslarining isrof bo'lishi, qishloq xo'jaligi yer resurslari kimyoviy birikmalar bilan zaharlanishi, Sharqiy Qozog'iston hududlarida esa 2023-yil kuzatilgan katta o'rmon yong'inlari shular jumlasidandir. Qozog'iston 2023-yil iqlim o'zgarishi prognozlariga ko'ra Parij kelishuvi 1.5 gradus harorat chekloviga amal qilmayotganligi, mamlakat to'laqonli muqobil energiya resurslariga o'tmaganligi yoki mamlakatda energiya ishlab chiqarishda muqobil energiyaning ulushi atiga 3,5% ni tashkil etishi holatlari iqlim o'zgarishiga qarshi kurashishda Qozg'istonning eng katta kamchiliklaridan biri bo'lib sanalmoqda. Agarda Qozog;iston shu saylda dunyo davlatlariga o'rnak bo'ladigan bo'lsa iqlim o'zgarishi dunyo miqyosida 3-4* da tezlashishini prognoz qilishmoqda. Jumladan Qozog'iston Parij kelishuviga binoan o'z oldiga qo'ygan muqobil energiya istiqbollariga ham erishishi ishonmayapti jumaladan mamlakatda hozirda ishlab chiqarilayotgan jami energiyaning atiga 3,5% muqobil energiya manbalariga to'g'ri kelmoqda. Bu ko'rsatgich 2030-yilga kelib 10%, 2060-yilga kelib 70% ko'zlangan maqsadlarga ersishish juda pastligi va xalqaro maydon bunga ishonmasligini takidlab o'tdi. Qozog'istonda XXI asrdan gavdalangan yana yangi biri ekologik muommolardan biri bu sanoatlashuv natijasida havoning ifloslanish ko'rsatgichi hisoblanib, hozirgi kunda havoga ishlab chiqaruvchi korxonlar tamonidan 20 milliard tonnadan ziyod zaxarli gazlar chiqarilgan. Jumladan Qozog'istonda ishlab chiqarish va inson omili natijasida ayrim aholi yashash manzilgohlarida ruxsat etilgan ko'rsatgichdan 8-10 barobar ko'pni tashkil qilomoqsa. Qozog'istonning faqatgina 2 ta eng yirik Aqtau va Petropavlovskiy shaharlarida havoning me'yoriy tozaligi qayd etilgan. Qozog'sitonda yiliga atmosferaga 2,5 million tonna chiqindi gazlar chiqirilishi bu ko'rsatgich esa yiligi 100 ming tonnaga oshib borishi holati kuzatilmoqda. Agarda mamlakat vaqtida iqlimiy me'yorlarga e'tibor qaratmasa 2030-yulga kelib ushbu ko'rsatgich 3,6 million tonnani tashkiul etishi mumkin. Qoozg'istondagi yirik iqlim o'zgarishi natijasida sodir bo'lgan ekologik muomolaridan yana biri bu syuv resurslari isrof bo'lishidir. Qozog'sitonda hozirgi kunda kelib jami 35 ta gidrografik obyekt foyda;anishi ekologik jihatdan zaharlangan sanaladi. Bular qatoriga deyarli qurib bo'lgan Orol denhizi hamda Balxash ko'li, Kaspiy dengizi shular jumlasidandir. Qozog'istonning Balxash ko'lida iqlim oz;garishi natijasida tuzga kelgan ekologik muommolardan biri bu ko'l u o'z hajmini yo'qota boshladi. Ko'l suvlarida tuzlarning yuqori konsentratsiyasi, oltingugurt dioksidi, og'ir metallar va zaharli changlar miqdori toboro yildan yilga miqdori ko'payib bormoqda. Suvdan kuchli sayozlik va noratsional foydalanish muammosi mavjud. Kaspiy dengizi har yili o'z-o'zini tozalash qobiliyatini yo'qotmoqda. Neft resurslarini qazib olish esa G'arbiy Qozog'iston hududida iqlimiy me'yorlarning ko'tarilishi, sohil hududlarida neft mahsulotlarining dengiz suvini ifloslantirishi muommolarini keltirib chiqarmoqda.