cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Masadon
Tarixi
Masadon qishlog’i joylashgan hudud o’tgan asrning boshlarida qamishlar o’sib to’qay bo’lgan. Bu yerga dastlab Suzoqdan Toshmat va Jiyanboy ko’chib kelishgan. Ular o’z oilalari, qarindoshlari va do’stlari bilan birgalikda yerni tozalab, dehqonchilik qilib ishladilar. 1929-yilda ular O’rozbekov nomidagi kolxozni tashkil etishdi. Shamshidin Yoqubov kengash rahbari etib saylanadi. Kolxoz keyinchalik Juma Ota, Shermat Ota, Ahmadjon Rejavaliev, Maman Ota, Nishonov, Ahmedov, Oymirza Bo’taboev, A'zamjon Yoqubov, Uzoq Axmarqulov va boshqalar tomonidan boshqarilgan. 1938-yilda O’rozbekov qatag’on qurboni bo’lganidan so’ng kolxoz Molotov (Vyacheslav Mixaylovich Molotov nomiga berilgan (haqiqiy familiyasi – Skryabin) deb o’zgartirildi. 1950-yilda qo’shni Iris qishlog’idagi Namuna kolxozi ham Molotov kolxoziga qo’shildi. Ushbu kolxoz 1954-yilda Kirov nomidagi kolxoz bilan birlashtirildi.
Namuna kolxozi 1932-yilda hozirgi Iris qishlog’ida tashkil topib, qo’shni Teyit qishlog’ining dehqonlari ham birlashgan. Ushbu kolxozda birinchi ayol traktorchi Iris Xudayberdieva ishlagan. Manbalarda yozilishicha 1934-yilda bir qator badavlat boyvachchalar Irisning ishdagi muvaffaqiyatini ko’ra olmay, uni qiynoqqa solib o’ldirgan. Irisni o’ldirganlarning barchasi Sovet hukumati tomonidan jazolangan. U vafot etganidan so’ng uning nomi qishloqqa berilgan. O’sha paytda kolxoz Cho’ka-Tepa qishloq kengashiga qarashli edi. Keyinchalik hozirgi qishloq hukumati tarkibiga qo’shilgan. Bu jamoat 1950-yilda Molotov kolxoziga, 1954-yilda kichik kolxozlarga birlashib, Kirov nomidagi kolxozga qo’shilgan.
Qishloqda tavallud topgan taniqli shaxslar
Kurmanbek Bakiyev - Qirgʻizistonning ikkinchi prezidenti.
Montignac-de-Lauzun
Montignac-de-Lauzun Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Lot-et-Garonne departamenti Marmande tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 20,4 km2.
Jabel
Jabel Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna maydoni – 66,39 km2. 568 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Jabelning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Ararat shahri, Armaniston
Taʼlim
2016-yilgi maʼlumotga koʻra, Ararat shahrida 4 ta davlat taʼlim maktablari mavjud. Shuningdek, shahar oʻzining tibbiy markazi, bir necha sanʼat va sport maktablariga ega.
Egizak shaharlar
Ararat bilan birodarlashgan shahar:
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Eskiyol (Kelkit)
Tarixi
Qishloqning eski nomi „Bandola“ deb atalagan. Mintaqada sodir boʻlgan urushlar taʼsirida aholi punkti vayron boʻlganligi sababli 1516-yil manbasida xarob (boʻsh) qishloq sifatida qayd etilgan. Mintaqada Usmonli hokimiyati tomonidan boshlangan koʻchirish siyosati natijasida 1530 va 1591-yil manbalarida „Bandula“ sifatida qayd etilgan aholi punkti faqat musulmonlar yashaydigan juda koʻp aholisiga ega aholi punkti sifatida koʻrilgan. Jalalilar qoʻzgʻolonlari vaqtida aholi punktiga salbiy taʼsir koʻrsatgan va uning qoʻshilgan Kelkit tumanida boʻlgani kabi aholisi ham sezilarli darajada kamaygan. 1642-yilgi avariz daftarida qishloqda faqat 1 ta musulmon oilasi qayd etilgan. 1835-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra (faqat erkaklar hisoblangan) qishloqdagi 4 ta xonadonda 14 nafar erkak aholi yashagan. Turkiya Respublikasining tashkil topishi bilan Kelkit tumanidagi qishloqlar orasida joylashgan aholi punktining Bandola nomi bilan 1950-yillarning oxiriga kelib oʻzgartirilib, 1960-yilgi aholini roʻyxatga olishdan buyon hozirgi nomi bilan manbalarga kiritila boshlandi.
518
Vafot etgan
🇷🇺
Manciano
Manciano Italiyaning Toskana mintaqasida joylashgan kommunadir. Grosseto provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 372 km2. 7207 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Volkswagen Group China
„Volkswagen Group China“ Xitoy bozorida taxminan 3,14 million dona (2017) avtomobil sotadi va savdo boʻyicha Xitoyda eng katta brenddir. Xitoy bozori guruhning asosiy bozorlaridan biridir. Volkswagenning Xitoyda olib boriladigan operatsiyalari butun avtomobillarni, ularning qismlari va butlovchi qismlarini, dvigatellar va uzatish tizimlarini ishlab chiqarish, sotish va xizmat koʻrsatish, shuningdek, import qilinadigan avtomobillarni sotish va ularga xizmat koʻrsatishdan iborat. Kompaniyaning mahalliy ishlab chiqarilgan va import qilingan avtomobillari XitoydaVolkswagen, Audi, SEAT, Skoda, Bentley va Lamborghini kabi turli markalar ostida sotiladi.
Volkswagen Group China — bu Xitoyning avtomobilsozlik sanoatidagi eng katta, eng qadimgi va eng muvaffaqiyatli xalqaro hamkordir. U Xitoy bilan aloqani 1978-yilda boshlagan va 25-yildan koʻproq vaqt davomida Xitoy avtomobil bozorida yetakchi oʻrinni egallab keladi. Xitoyda uning birinchi qoʻshma korxonasi — Shanghai Volkswagen Automotive Co., Ltd 1984-yil oktabr oyida tashkil etilgan. Ushbu qoʻshma korxona hozirda SAIC Volkswagen deb nomlanadi. SAIC Volkswagen 2018-yil oxiriga qadar Shanxay yaqinidagi Anting shahrida elektromobil zavodini qurishni rejalashtirdi va 2020-yildan boshlab-yiliga 300 000 elektromobilni ishlab chiqarishi kutilayapti.
Ikkinchi va undan kattaroq qoʻshma korxona FAW-Volkswagen Automotive Company Ltd 1991-yil fevral oyida Changchun shahrida tashkil etilgan. VW va Audi markali avtomobillar ishlab chiqaradi. 2018-yilda FAW-Volkswagen-ning Audi boʻlimi bilan ish olib boruvchi kompaniya 2020-yilga kelib Xitoyda ishlab chiqarilgan ikki million dona Audi avtomobili sotilishini aytdi. 2017-yil oxiriga kelib, jami 777 ming avtomobil sotilgan.
Tarix
1984-yilda Volkswagen Shanxayda yengil avtomobillar ishlab chiqarish boʻyicha 25 yillik shartnoma imzoladi. Oʻsha paytda avtomobil ishlab chiqaruvchilar ishlab chiqarish zavodida koʻpchilik ulushga ega boʻla olmaganligi sababli, Volkswagen korxonasi 50 foiz chet ellik egalik huquqiga ega edi.
Bugungi kunda, guruh mamlakatda avtomobil ishlab chiqarish va importga qoʻshimcha ravishda, mijozlar va sanoat uchun qismlar yetkazib berish va xizmat koʻrsatishni oʻz zimmasiga oladigan 16 ta vakillik kompaniyalariga ega.
2004-yil may oyiga kelib, Volkswagen Group oʻzining kuchli tomonlarini Xitoyning Volkswagen Group (VGC) ga asos solishga yoʻnaltirdi, uni savdo va marketing, texnologiya, xaridlar, kadrlar, moliya va hukumat aloqalari uchun masʻul boʻlgan olti kishilik boshqaruv guruhi boshqaradi. VGC vazifalariga Volkswagen guruhining xitoylik sherik kompaniyalarini nazorat qilish va yangi biznes segmentlarini tashkil etish kiradi.
Shanxay Volkswagen avtomobilsozlik kompaniyasi
1984-yilda Volkswagen Group va Shanxay avtomobilsozlik korporatsiyasi (hozirgi SAIC Motor) oʻrtasida Shanxay Volkswagen Automotive Co., Ltd. qoʻshma korxonasi tashkil etildi . (SVW). Bosh qarorgohi Shanxayda joylashgan boʻlib, aksiyadorlari (2010-yil holatiga koʻra) — Volkswagen AG (40 %), Volkswagen (Xitoy) Invest (10 %), SAIC (50 %). Ushbu 45 yillik muddatga moʻljallangan muddatli korxona 2030-yilgacha davom etadi.
Shanxay Volkswagen Automotive Co., Ltd. (SVW) — Xitoy oʻzining islohotlarini boshlaganidan beri birinchi marta avtomobil ishlab chiqaradigan qoʻshma korxona boʻlib, tashqi dunyoga debyut qiladi va Shanxayning shimoli-gʻarbidagi Anting International Auto City- da joylashgan. Volkswagen va Skoda brendlari ostida avtomobillar ishlab chiqaradigan SVW, hozirda jami oʻn ikkita model seriyasini taklif etadi. 2009-yil oktabr oyiga kelib, SVW jami besh milliondan ortiq avtomobilni ishlab chiqardi va bu Xitoyda eng koʻp avtomobil ishlab chiqaradigan avtomobilsozga aylandi.
Shanxay Volkswagen va Skoda hamkorligi
2005-yil aprel oyida Skoda rasman Shanxay Volkswagenning rasmiy brendiga aylandi. 2006-yil sentabr oyida Shanxay Volkswagen Skoda — birinchi Xitoyda ishlab chiqarilgan Skoda — sotuvga chiqarildi va Xitoycha nom eʼlon qilindi.
Shanxayning birinchi Volkswagen Skoda rusumidagi modeli boʻlgan Octavia, 2007-yil 6-iyunda bozorga chiqdi. Octavianing muvaffaqiyatidan soʻng, Shanxay Volkswagen Fabiani 2008-yilda va 2009-yilda Superbni ishga tushirdi.
FAW-Volkswagen avtomobilsozlik kompaniyasi
1991-yil fevral oyida tashkil etilgan FAW-Volkswagen Avtomobilsozlik Kompaniyasi (FAW-VW) — bu First Automobile Works (FAW), Volkswagen AG, Audi AG va Volkswagen (China) Co., Ltd. tomonidan birgalikda moliyalashtirildigan keng koʻlamli avtomobilsozlik kompaniyasi. Bu Xitoyda iqtisodiyoti rivojlangan birinchi zamonaviy avtomobil sanoat bazasi edi. Yillar davomida rivojlanishi bilan FAW-Volkswagen har kuni minglab transport vositalarini ishlab chiqaradi.
FAW-Volkswagen dunyoga taniqli ikkita marka — Volkswagen va Audining ilgʻor texnologiya va jihozlari bilan 10 turini ishlab chiqaradi. Volkswagen Jetta, New Bora, Golf, Sagitar, Magotan, Volkswagen CC, Audi A6L, Audi A4L, Audi Q3 va Audi Q5 avtomobillari isteʼmolchilar orasida juda mashhur. FAW-Volkswagen Xitoyda yetuk ishlab chiqarish bazasi boʻlib, A-, B- va C-rusumdagi avtomobillarning toʻliq portfeliga ega.
Audi FAW-Volkswagenda
Audi AG, 20-yildan koʻproq vaqt davomida Xitoyda ishlab chiqarish tajribasiga ega boʻlib, Xitoyda mahalliy ishlab chiqarishni amalga oshirgan birinchi global avtomobil markasi edi.
Audi 100 ni litsenziyali ishlab chiqarish toʻgʻrisida bitimlar 1988-yil 13-avgustda imzolangan boʻlib, bu muddat bir-yil davom etgan muzokaralar yakunini belgilab qoʻydi. Qoʻshma korxona toʻgʻrisidagi bitim Audi 100-ni ishlab chiqarish va rejalashtirish uchun texnologiyani topshirish, shuningdek sotishdan keyingi qoʻllab-quvvatlashni oʻz ichiga oladi. Bundan tashqari, Germaniyaning Audi kompaniyasida 500 ga yaqin xitoylik ishchilarga malaka oshirish orqali ekspertiza oʻtkazildi. Bundan tashqari, Audi kompaniyasining 30 ga yaqin xodimi ishlab chiqarishni qoʻllab-quvvatlash uchun Changchunga yuborilgan.
Nusrat Inoqov
Nusrat Inoqov (1935-yilda tugʻilgan — 1989-yil 19-iyunda vafot etgan) — oʻzbekistonlik xonanda. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist.
Volkswagen Group China
Audi FAW-Volkswagenda
1993-yil noyabr oyida FAW va Volkswagen AG kompaniyasining oʻsha paytdagi boshqaruvi raisi, 1991-yil oxirida tashkil etilgan FAW-Volkswagen qoʻshma korxonasiga Audi ishlab chiqarishi va V6 dvigatellar zavodini integratsiyalash toʻgʻrisida niyat xati imzoladi. 1995-yil dekabr oyida shartnomalarni imzolash natijasida, Audi FAW-Volkswagen Automotive Company Ltd nomidagi qoʻshma korxonaning 10 foiz ulushini sotib oldi. Volkswagen AG 30 foizni nazorat qiladi, FAW esa 60 foiz ulushini saqlab qolishda davom etadi.
Nusrat Inoqov
Tarjimai holi
1914-yil 12-martda Andijon shahrida tugilgan. Otasi - Mirzaboy ogli Mansurbek hoji, onasi - Oyshaxonlar ziyolilardan bolgan. Yoshligidan musiqa va teatrga qiziqishi bolgan. Bunga Ozbekiston xalq artisti Abbos Bakirovning unga qoshni bolganligi katta rol oynagan. Xamza nomidagi musiqa bilim yurtini tamomlagan. 1934-yil ish faoliyati yuzasidan Toshkentga kochib otgan. Osha yillari Katta Fargona kanali qurilishida konsertlarda xizmat qilgan. Tohkentda yashagan paytlarda Muhammadjon Mirzayev bilan birgalikda ijodiy hamkorlikda faoliyat olib borgan. 1970-yil Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan. 1972-yilda Andijonga butunlay qaytib keladi. Bu yerda bir qancha vaqt ijodiy faoliyat olib borgan.
1995-yil 16-noyabrda vafot etgan.
Volkswagen Group China
Audi FAW-Volkswagenda
Qoʻshma korxona tomonidan ishlab chiqarilgan birinchi Audi mahsuloti, Audi 200 rusumli dvigatelli V6 dvigatelli, oʻzgartirilgan Audi 100 1996-yil may oyida ishlab chiqarila boshlandi. Audi 200 (Audi 100 modelining feyslifti), 2.6 va 2.4 litrli V6 dvigatellari va 4 silindrli, 1,8 litrlik turbo quvvat bloki bilan ishlab chiqarishda 1999-yil yoziga qadar qoldi Changchun zavodida mahalliylashtirish darajasi 60 foizni tashkil etdi.
Akhurik
Akhurik — Armanistonning Shirak viloyati Akhuryan tumanidagi qishloq.
Biya (daryo)
Biya — Oltoy oʻlkasidagi daryo, Ob daryosining eng yirik oʻng irmogʻi; Teles koʻlidan boshlanadi. Uz. 301 km, havzasining maydoni 37 ming km². B.ning yuqori qismi togʻlar orasidan, oʻrta qismi sertepa yerlardan, quyi qismi Lebed (oʻng) irmogʻi quyilgach, keng vodiydan oqadi. B. koʻproq qor va yomgʻir suvlaridan toʻyinadi. Oʻrtacha yillik suv sarfi Biysk shahri yonida 477 m³/sek. Noyab.dan aprelgacha muzlaydi. B. quyilish joyidan 225 km masofada kema qatnaydi. Yogʻoch oqiziladi.
Biyanxu
Biyanxu (xitoycha Bo Yanxu, Bay Yanxu) (71882) - 19-asr 6070- yillarida doʻngon (xueyszu) xalqining Shim.Gʻarbiy Xitoydagi Sin sulolasi zulmiga qarshi koʻtargan qoʻzgʻoloni rahbarlaridan biri. Sianfu (Shensi viloyati)da, dehqon oilasida tugʻilgan. 1862-yildan qoʻzgʻolonda ishtirok etgan va 1868-yilga kelib uning rahbarlaridan biriga aylangan. Shensi viloyatidan chekinib, Gansu viloyatida 1869—72 yillarda kurash olib borgan. Xitoyning ichki viloyatlarida qoʻzgʻolon magʻlubiyatga uchragach, B. qolgan kuchlar bilan (1872-yil oxiri — 1873-yil boshlari) Sinszyanga chekinib uygʻurlar bilan hamkorlikda sin qoʻshinlariga qarshi kurashni davom ettirgan. Sinszyandagi qoʻzgʻolon tormor keltirilgach, B. 5 ming kishilik qoʻshini bilan 1877-yil Rossiya hududiga oʻtib ketgan.
Surcuolm
Surcuolm Shveysariyaning Graubünden kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Surselva (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 6.47 km2. 107 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Wolfskirchen
Wolfskirchen Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Bas-Rhin departamenti Saverne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
335 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 32,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,4 km2. Dengiz sathidan 222 – 355 m balandlikda joylashgan.
Braye
Braye Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Soissons tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
131 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 100,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,3 km2. Dengiz sathidan 57 – 148 m balandlikda joylashgan.
519
Vafot etgan
🇷🇺
Roquebrune (Gironde)
Roquebrune Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Langon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
217 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 33,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,5 km2.
Zizifus
Zizifus (Zizyphus) — jumrutdoshlarga mansub daraxt yoki butalar turkumi, ekiladigan meva daraxti. Osiyo, Afrika va Avstraliyaning tropik va subtropik hududlarida 100 ga yaqin turi oʻsadi. Oʻrta dengiz va Sharqiy Osiyoda Mavritaniya Z.i (Z. mauritiana) va chin yuyubu yoki unabi (Z. jujuba) ekiladi. Qurgoqchilikka, issiqqa va sovuqqa chidamli. Yengil tuproklarda yaxshi usadi. Mevasida (jiydasida) kand, S vitamini koʻp, yangiligida yeyiladi, quritiladi. Sukatlar, kompot, pastila tayyorlanadi. Oʻrta Osiyoda unabi turi oʻstiriladi (qarang Chilonjiyda).
Biqin
Biqin — gavdaning bir qismi; qorin boʻshligʻining yon devori, serbar muskullar (tashqi va ichki qiyshiq muskullar, koʻndalang muskul), qorin pardadashqaridan teri va teri osti yogʻ qatlamlari va ularning bagʻrida tarqalgan qon tomirlari va nervlardan iborat. B. yuqoridan pastki qovurgʻa ravoqlari, pastdan yonbosh suyagining ustki qirrasi, orqa tomondan — 11 qovurgʻaning uchidan yonbosh suyagiga oʻtkazilgan tik chiziq (belning tashqi chegarasi) va old tomondan qorin toʻgʻri muskulining tashqi qirrasi bilan chegaralangan. B. orqa tomondan belga, old tomondan qorin boʻshligʻining oldingi devoriga ulanib ketadi. B. ichki yuzasining bel tomonida (qorin boʻshligʻida) buyrak, buyrak usti bezi, siydik yoʻllari, qon tomirlari va ichakning bir qismi bor.
Yuqori Burluk
Yuqori Burluk (Жоғарғы Бұрлық) Qozogʻisonning Shimoliy viloyati Yuqori Burluk tumanida joylashgan qishloq.imntaou qishlogi okrugiga kiradi.Kato kodi -593243300.
Aholisi
1999-yilgachaq qishloq aholisi 453 kishidan iborat boʻlgan( 224 erkak bola 229 ayol . 2009-yilgi sanoq natijalariga koʻra qishloqdan 357 kishi yashagan ( 172 erkak va 185 ayol).
Taqvim
thumb
Ibroyim Yusupov
Ibroyim Yusup ov 1929-yil 5-mayda tugʻilgan. Qoraqalpogʻiston, Chimboy tumani Azot ovulida — Oʻzbekiston va Qoraqalpogʻiston (1975-yil) xalq shoiri, Oʻzbekiston Qahramoni (2004). Qoraqalpoq pedagogika institutini tugatgan (1949). Shu Institutda oʻqituvchi (1949-1961), „Amudaryo“ jur. bosh muharriri (1961—1962), N. Dovqorayev nomidagi Tarix, til va adabiyot institutida ilmiy xodim, sektor mudiri, Qoraqalpogʻiston Yozuvchilar uyushmasining raisi (1965—1980), „Sovet Qoraqalpogʻistoni“ gaz.ning bosh muharriri (1980— 1985), Qoraqalpogʻiston maʼnaviyat va maʼrifat markazining raisi (1985-2000).
Taqvim
Taqvim yoki kalendar (calendarium — „qarz daftari“) — yil, oy, hafta va kunlar hisoblashni yuritish tizimi. Quyosh, Oy, sayyoralarning koʻrinma harakati, kun bilan tunning almashinuvi, Oy fazalari va yil fasllarining davriy ravishda takrorlanib turishiga asoslanadi. Taqvimning paydo boʻlishi odamning xoʻjalik faoliyatini yuritish ehtiyoji bilan bogʻliq. Odamlar Quyoshning chiqib botishini kuzatib — kun, Oy oʻrogʻining avval kattalashib, soʻng kichrayishiga qarab — oy, yil fasllarining davomida Quyoshning ufqdan qanchalik koʻtarilishini kuzatib yil tushunchalariga kelishgan. Asta-sekin vaqtni yana ham aniqroq hisoblash ehtiyoji bilan soat, minut birliklari, mifologik anʼanalar asosida hafta tushunchasi kiritilgan. Vaqt hisobini toʻgʻri yuritish uchun dastlabki rasadxonalar qurilgan, quyosh soati oʻylab topilgan.
Ibroyim Yusupov
Dastlabki sheʼrlari 20-asr 40-yillarining oʻrtalarida eʼlon qilina boshlagan. 30 dan ortiq sheʼriy va nasriy toʻplamlari bor. „Qirq qiz“ (A. Shomuratov bilan hamkorlikda, 1965), „Aktrisaning iqboli“ (1967), „Umirbek laqqi“ (1971), „Mangu buloq“ dramalari, „Ajiniyoz“ librettosi muallifi. Yusupovning „Kun chiqish yoʻlovchisiga“, „Qoraqalpoqni koʻp maqtamang koʻzimcha“, „Qora tol“, „Turnalar“ va boshqalar sheʼrlari qoraqalpoq adabiyotining yuksak namunalaridir. Shuningdek, Yusupovning „Akatsiya gullagan joyda“, „Gilamchi xotin haqida haqiqat“, „Dala armonlari“, „Mangu buloq“ singari dostonlari ham 20-asr qoraqalpoq adabiyotining eng katta yutuqlari hisoblanadi.
Taqvim
Taqvim hisobining asosiy birligi — ysh. Yil esa oylarga, oylar esa kunlarga boʻlingan. Bu 3 tushuncha 3 xil astronomik hodisa — mos tartibda Yerning Quyosh atrofida aylanishi, Oyning Yer atrofida aylanishi va Yerning oʻz oʻqi atrofida aylanishi bilan bogʻliq. Bu 3 hodisaning davomiyligi ancha murakkabligi yilni oylarga, oyni kunlarga boʻlishni murakkablashtiradi. Bu masala turli xalqlarda turli usulda hal etilgan va shu tarzda quyosh taqvimi (shamsiy taqvim), oy taqvimi (qamariy taqvim) hamda oy-quyosh taqvimi (shamsiyqamariy taqvim) ishlab chiqilgan.
Bella
Bella (ital. Bella) Italiyaning Potensa mintaqasida joylashgan kommunadir.
Taqvim
Quyosh taqvimi ning asosiy birligi — tropik yil. Uning uzunligi ketmaket ikki bahorgi tengkunlik oraligʻidan iborat boʻlib, 365, 2422 kun, yaʼni 365 kun 5 soat 48 min. 46 sek.ga teng. Dastlabki shamsiy taqvimdan foydalangan qadimgi misrliklar bir yilni 365 kun deb olishgan. Bir yil 30 kunlik 12 oyga boʻlingan va yil oxirida qoʻshimcha 5 kun qoʻshilgan. Qadimgi Rimda ham bir yilni 365 kun deb olingan, lekin yilning oylarga boʻlinishi yana ham murakkabroq boʻlgan. Bundan tashqari qadimgi Misr va Rim taqvimlarida yil uzunligi tropik yildan taxminan 6 soatiga qisqa boʻlgani uchun bahorgi teng kunlik har 4 yilda 1 kunga surilgan va bu ham chalkashliklarga sabab boʻlgan. Ularni bartaraf etish uchun Rim konsuli Yuliy Sezar mil. av. 46-yilda yunon astronomi Sozigen taklifiga muvofiq taqvim islohotini oʻtkazadi: har 4 yildan biri 366 kunlik (kabisa) deb qabul qilinadi. Bu taqvim Yulian taqvimi deb yuritiladi. Yulian taqvimida bir yil 12 oyga boʻlinib toq oylar 31 kun, juft oylar 30 kun, faqat fevral oyi 28 kun (kabisa yili 29 kun). Dunyoning koʻp mamlakatlarida hozirgacha oylarning Yuliy taqvimdagi nomlari qoʻllanadi.
Ibroyim Yusupov
„Buloqlar qaynaydi“ (1960), „Oltin qirgʻoq“ (1962), „Dala armonlari“ (1967), „Choʻl toʻrgʻayi“ (1972), „Qora tol“ (1988) va boshqalar asarlari oʻzbek tilida nashr etilgan.
Bella
Aholisi 4995 kishi (31-12-2018), shundan 325 nafari xorijliklar. Aholi zichligi — 50,1 nafar kishi/km². Bella 99,71 km² ga teng maydonni egallaydi, shaharning joylashgan joyi dengiz sathidan 662 metr balandlikda. Kommuna yuqori seysmik xavfli xududda joylashgan. Pochta indeksi — 85051. Telefon indeksi — 0976.
Munitsipal saylovlar 2017-yil 11-iyun kuni bo‘lib o‘tdi va Leonardo Sabato Bella meri etib saylandi.
Kommuna Fuqarolik xizmatlari uchun medali bilan taqdirlangan. Kommunaning homiylari, muqaddas Iosif va muqaddas shahid Piy boʻlib. 19-mart va may oyining uchinchi yakshanbasida muqaddaslar kuni nishonlanadigan.
Ibrohim Yusupov
Ibrohim Yusupov (1935.5.3, Urganch) — balet artisti, baletmeyster, rejissor Oʻzbekiston xalq artisti (1983). Toshkent xoreografiya bilim yurtini (1955), Moskva teatr sanʼati institutini (1964) tugatgan. Navoiy nomidagi opera va balet teatri pedagog va repetitor, 1977 — 78 yillar Varshava katta teatrida mumtoz raqs oʻqituvchisi boʻlib ishlagan. Alberto (A.Adan, "Jizel"), Zigfrid (P.Chaykovskiy, "Oqqush koʻli"), Garmodiy (A.Xachaturyan, "Spartak"), Bunyod (M.Ashrafiy, "Semurgʻ"), Shahriyor (N.RimskiyKorsakov, "Shahrizoda") va boshqalar Yu. sahnada yaratgan eng yaxshi obrazlaridir. "Toʻmaris", "Spartak", "Muhabbat va qilich", "Ming bir kecha", "Semurgʻ", "Medeya", "Chipollino", "Korsar", "Temur Malik", "Uch palma" kabi spektakllarni sahnalashtirgan. Uning "Toʻmaris", "Temur Malik" spektakllari asosida filmbaletlar, shuningdek, "Tojikfilm"da "Sharq afsonasi" filmbaleti ishlangan. Yu. ijodi raqslardagi aniq chizgilari, muayyan uslubga mutanosibligi, mumtoz raqslarga alohida eʼtibori, oʻzbek milliy raqs harakatlarini balet raqslariga ustalik bilan uygʻunlashtira olishi bilan ajralib turadi. Misr, Suriya, Hindiston, Yaponiya, Singapur, Seylon, Gonkong, Livan, Vengriya, Vyetnam kabi mamlakatlarda gastrolda boʻlgan.
Ibroyim Yusupov
Jahon adabiyoti klassiklarining asarlarini qoraqalpoq tiliga tarjima qilgan („Mangu buloqlar“, 1986). Berdaq nomidagi Qoraqalpogʻiston Davlat mukofoti laureati (1974). Ibroyim Yusupov fQoraqalpog‘iston davlat madhiyasi muallifi hisoblanadi. Uning „Qadrdon so‘qmoqlar“ sheʼrini Muhammad Ali o‘zbek tiliga tarjima qilgan.
Taqvim
Yuliy taqvimda bir yil tropik yildan 11 daqiqa 14 soniya ortiq boʻlgani uchun bu farq har 400-yilda taxminan 3 kunni tashkil qiladi. Bu farq yigʻilib 16-asrda 10 kunga yetgan, natijada bahorgi teng kunlik 11 mart ga toʻgʻri kelib qolgan. Bu nomutanosiblik xristianlarning diniy bayramlarini belgilashda chalkashlik keltirib chiqarar edi. Shuning uchun Yuliy taqvimdagi xatolikni tuzatish uchun Rim papasi Grigoriy XIII 1582-yil 24 fevralda italiyalik vrach va matematik Luidji Lullio loyihasi boʻyicha taqvim islohotini oʻtkazadi: 1) 1582-yil 4 okt.dan keyingi kun 15 okt. deb olinadi va bahorgi teng kunlik 21 martga qaytariladi; 2) toʻrtga boʻlinadigan yillar Yuliy taqvimdagi kabi 366 kun deb olinadi; 3) har 400-yilda 3 kun chiqarib tashlanadi — 400 ga boʻlinmaydigan yillar 365 kunlik (yaʼni oddiy) yil deb eʼlon qilinadi. U Grigoriy taqvimi deb yuritila boshladi. Sanalarni Grigoriy taqvimiga muvofiq hisoblash yangi uslub deb ataldi. Sanalarni avvalgidek Yulian taqvimi asosida hisoblashda davom etish esa eski uslub nomini olgan. Grigoriy taqvimi 16-asrdan boshlab asta-sekin dunyoning koʻpchilik mamlakatlariga tarqaldi. Oʻzbekistonda ham u 1918-yil 14 fevraldan qoʻllab kelinadi.
Yil uzunligi va oy-kunlarga boʻlinish taqvimga muvofiq yuritilsa, yillar hisobi alohida kelishuv bilan belgilanishi lozim. Qachon birinchi yil deb olinishi bilan bu masala hal boʻladi va istalgan sanani hisoblash imkoni tugʻiladi. Bunday kelishuv taqvim bilan birga xronologiya deb ataladi. Grigoriy taqvimi qabul qilingan mamlakatlarning koʻpchiligida xronologiya Iso Masihning tugʻilgan kunidan boshlanadi, yaʼni Iso (as) tugʻilgan kun 1-yilning 1 yanvari deb qabul qilingan. Tarixning mana shu sanasigacha davri eski era (miloddan avval), keyingi davri esa yangi era (milodiy) deb ham ataladi.
Oy taqvimida asosiy birlik vazifasini sinodik oy oʻtaydi. Oy Yer atrofida aylanishi davomida Quyoshning toʻgʻrisiga kelishi oy boshi deyiladi. Bu vaqtda Oy koʻzga koʻrinmaydi, 1—2 kundan keyin u gʻarbda kechqurun oʻtkir oʻroq („yangi oy“) shaklida koʻrinadi. Oy taqvimida 12 oy bir yilni tashkil etadi. Sinodik oy 29,5306 sutka, yaʼni 29 kun 12 soat 44 min. 3 sek. boʻlgani uchun bir yil taxminan 354 kunga teng boʻladi.
Hozir Oy taqvimi arab mamlakatlarida amal qiladi. 20-asrgacha u asosiy aholisi musulmon boʻlgan mamlakatlar, jumladan, bizning yurtimizda ham qoʻllangan va hijriy (aniqrogʻi hijriy-qamariy) taqvim deb atalgan. Hijriy taqvimda xronologiya paygʻambar Muhammad (as)ning Makkadan Madinaga koʻchib borgan (arabcha hijrat) kunidan boshlanadi. Bu sana Yulian taqvimida 622-yil 16 iyul juma kuniga toʻgʻri kelishi aniqlangan. Hijriy taqvimda 12 oydan toqlari 30, juftlari esa 29 kun. Bunda bir yil 354 kun boʻlib, 12 sinodik oydan qisqa boʻlgani uchun har oʻttiz yildan 11 tasi kabisa deb olinadi. Kabisa yilning soʻnggi oʻn ikkinchi oyi (zulhijja) 30 kun boʻladi. Hijriy taqvimda oʻttiz yillik davrlar (1-yildan 30-yilgacha, 31-yildan 60-yilgacha va h.k.) qoʻllanadi. Har oʻttiz yillik davrning 2, 5, 7, 10, 12, 15, 17, 19, 21, 24, 27 va 29 yillari kabisadir. Masalan, hijriy 1426-yil kabisamiyoʻqmi ekanligini aniqlash uchun undan 30 ga karrali qismi chegirib tashlanadi: 1426 — 30x47=1426 — 1410=14, demak, bu yil oddiy ekan, 1427-yilda esa qoldiq 15 chiqadi va kabisa boʻlishini koʻrsatadi.
Musulmon Sharqi, jumladan Oʻrta Osiyo xalqlari tarixi, klassik va madaniy yodgorliklarida sanalar hijriy-qamariy taqvimda berilgan. Shuning uchun bunday yodgorliklar oʻrganilganda hijriy sanalarni milodiy, yaʼni Yuliy-Grigoriy taqvimiga oʻtkazish masalasiga duch kelinadi. Bir holatda bu masalani taqribiy hal etish — hijriy yilga mos milodiy yilni hisoblash kifoya qilsa, ikkinchi holatda uni aniq hal etish — tayin hijriy sanaga milodiy boʻyicha qaysi kun toʻgʻri kelishini topish lozim boʻladi. Manbashunoslar ishini yengillatish mak, sadida turli mutanosiblik jadvallari tuzilgan. Jadval boʻlmagan taqdirda maxsus qoidadan foydalanish mumkin: hijriy yil N bilan, milodiy yil M bilan belgilansa, u holda:M=N-S+622, N=M-622+ Mu2622" Mas, manbalarga koʻra Alisher Navoiy hijriy 844-yilning 17 ramazonida tavallud topgan, yaʼni N=844. Endi 844:33 taqriban 25,6 ga tengligi uchun M=844+622-25,6= 1440,6. Odatda, bu natija 1440/1441 (yaʼni 1440 yo 1441) koʻrinishda yoziladi. Qoidani bir oz oʻzgartirib, mikrokalkulyatorda hisoblashga moslash mumkin:M=N*354: 365+622, N=Mx365: 354-622.
Bir taqvimdagi tayin A kunga ikkinchi taqvimda qaysi V kun toʻgʻri kelishini aniqlash lozim boʻlsa, u holda dastavval har ikki taqvim uchun mutanosibligi maʼlum kun — boshlangʻich hisob nuqtasi olinadi. Xususan, hijriy va Yuliy-Grigoriy taqvimlari uchun boshlangʻich nuqta sifatida hijriy 1-yilning 1-muharrami milodiy 622-yil 16-iyulga mos kelishi olinishi mumkin. Soʻng birinchi taqvimga muvofiq A kungacha necha kun oʻtgani hisoblanadi va boshqa taqvimda shuncha kun oʻtsa, qaysi sana chiqishi topiladi.
Shunday qilib, taqvimlar oʻrtasidagi mutanosiblik ularning xronologiyasiga (erasiga) ham bogʻliqdir. Turli xalqlarda ming yillar mobaynida turlicha eralar qoʻllangan. Xitoyda yil hisobi hukmdor Xuan Di podsholigi boshlangan sana — mil. av. 2637-yildan hisoblangan. Qadimgi Misrda yagona uzluksiz yil qisobi boʻlmagan — har bir faraon taxtga oʻtirishi bilan yil hisobi boshidan boshlangan. Qadimgi Bobilda Nabonassar podsholigi boshlangan mil. av. 747 i.dan hisoblangan era qoʻllangan. Yunonistonda xronologiyaga 1-Olimpiada boshlangan yil — mil. av. 776-yil asos qilib olingan. Qadimgi Rimda yil hisobi afsonaviy qahramon Romul shaharga asos solgan sana — mil. av. 753-yildan boshlangan. Keyinchalik imperator Diokletian (Daqʼyonus) hukmdorligi boshlangan eraga oʻtilgan, u mil. 284-yilga toʻgʻri keladi („Daqʼyonusdan (almisokdan) qolgan“ degan ibora shundan kelib chiqqan).
„Dunyoning yaratilishi“dan boshlangan eraning bir necha varianti ham bor. Jumladan, qadimgi yahudiy taqvimi boʻyicha dunyoning yaratilishi mil. av. 3761-yil, Vizantiya taqvimi boʻyicha esa mil. av. 5508-yil sodir boʻlgan. Hozirgi vaqtda koʻpchilik mamlakatlarda qabul qilingan yangi era — „Iso Masix tugʻilgan kun“dan boshlangan era qoʻllanadi.
Grigoriy XIII islohoti taqvim vaqtini astronomik vaqtga yaqinlashtirgan boʻlsa ham taqvimning ichki tuzilishidagi oylardagi kunlar soni bir xil emasligi, haftalarning oylar ichida boʻlinib ketishi kabi noqulayliklar saqlanib qolgan. Shuning uchun mukammalroq taqvim loyihalarini ishlab chiqishga urinishlar boʻlgan. Masalan, Hindiston hukumatining tashabbusi bilan taqvimni isloqqilish masalasi 1953-yilda BMTga qoʻyilgan. BMTning Iqtisodiy va ijtimoiy kengashi (EKOSOS) doimiy taqvim loyihasini maʼqullagan. Unga koʻra har bir choraqda 13 ta toʻliq yetti kunlik hafta (hammasi boʻlib bir yilda 364 kun) va yil oxirida qoʻshimcha bir kun (31-dekabr oʻrniga) — Tinchlik bayrami kuni belgilangan. Kabisa yillari esa, shuningdek, 6- va 7-oylar orasida yana bir kun — Kabisa yil bayrami qoʻshiladi. Qoʻshimcha kunlar haftalar va oylar hisobga kiritilmaydi (yaʼni ular qaysi oy va haftaning kunlari boʻlishi koʻrsatilmaydi). Bu loyiha boʻyicha har chorakning birinchi oylari (yanvar, aprel, iyul, oktyabr) 31 kundan, qolgan oylar esa roppa-rosa 30 kundan tashkil topishi kerak. Shunda xaftasiga bir kun dam olish kuni hisoblansa, hamma oylardagi ish kunlari soni doimiy — 26 kundan boʻladi. Har bir xalqning milliy bayramlari borligi va dam olish kuni 2 kun kilib belgilanganligi tufayli, bu loyixani ayrim mamlakatlar maʼqullamadi. Shuning uchun 1956-yildan keyin taqvim islohoti oldingy siljimadi. Keyinchalik boshqa taqvimlar loyihalari taklif qilindi, lekin ularni hayotga joriy etish masalasi ochiq qolmoqda.
New Trier (Minnesota)
New Trier AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Dakota County, Minnesota|Dakota
Taqvim
Taqvim tarixi — insoniyat sivilizatsiyasining uzviy ajralmas boʻlagi. Tashqi olam toʻgʻrisidagi bilimlar koʻpaygan sari va turli davrlarda xalq xoʻjaligi ehtiyojlari bilan bogʻliq ravishda taqvimlar takomillashib bordi. Maye, oy taqvimining paydo boʻlishini ibtidoiy odamning turmush tarzi bilan bogʻlash mumkin. U davrlarda ovchilik va termachilik odam faoliyatining asosini tashkil qilgan edi. Asta-sekin dehqonchilik va chorvachilikka oʻtilishi oy-quyosh taqvimi va kuyosh taqvimining paydo boʻlishiga olib keldi. Keyingi ikki yuz yillik taqvimlarning ichki tuzilishini takomillashtirishga intilish bilan tarixga kirdi. 18-asr oxiridagi Yevropadagi sanoat toʻntarishi, 19-asrdagi industrlashtirish, 20-asrdagi fan va texnika inqilobi taqvimni takomillashtirish muammosini dolzarb qilib qoʻydi.
Yurakning o'tkazuvchanlik tizimi
Yurakning oʻtkazuvchanlik tizimi (PCS) — bu atipik mushak tolalaridan (yurak oʻtkazuvchi mushak tolalari) tashkil topgan va yurakning turli qismlarining muvofiqlashtirilgan ishini taʼminlaydigan yurakning anatomik shakllanishlari (tugunlar, toʻplamlar va tolalar) majmuasi (atria va qorinchalar) hisoblanadi, hamda, normal yurak faoliyatini taʼminlashga qaratilgan vazifalarni oʻz ichiga oladi.
Taqvim
Fan-texnika taraqqiyotining xalq xoʻjaligini elektronlashtirish, kompleks mexanizatsiyalashtirish, EHM va kompyuterlarni xalq xoʻjaligiga keng joriy qilish bilan bogʻliq hozirgi bosqichida doimiy taqvimlar tuzish muammosi dolzarb boʻlib qoldi. Lekin oxirgi paytlarda taqvimni isloh qilish masalasi koʻtarilmay turibdi.
Yurakning o'tkazuvchanlik tizimi
PSS yurakning nasos funksiyasi samarali boʻlishi uchun zarur boʻlgan millionlab individual yurak mushaklari hujayralarining qisqarishini aniq muvofiqlashtirishni taʼminlaydi. PSSning ahamiyati shunchalik yuqoriki, unga bir nechta alohida monografiyalar va ilmiy ishlar amalga oshirilgan.
New Trier (Minnesota)
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Santo Tomé del Puerto
Santo Tomé del Puerto Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Segovia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 56,87 km2. Aholisi — 351 kishi (2010).
New Trier (Minnesota)
Aholisi
112 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 205,9 nafar kishi.
Yurakning o'tkazuvchanlik tizimi
Gistologiyasi
Yurakning atipik mushak tolalari maxsus ixtisoslashgan oʻtkazuvchan kardiomiotsitlar boʻlib, ular koʻp innervatsiya qilingan, oz miqdordagi miofibrillar va koʻp miqdorda sarkoplazmaga ega hisoblanadi. right|thumb| Sinus tugunining mikrografisi. Tugundagi mushak tolalari yurak miotsitlariga oʻxshaydi, lekin ular ingichka, toʻlqinsimon shaklga ega va gematoksilin-eozin bilan kamroq boʻyalgan. Sur’atda nerv tolasi tugunga ulashgan: sinus tuguni adashgan nervining shoxlari bilan oʻzaro taʼsir qiladi.
New Trier (Minnesota)
Geografiyasi
Maydoni — 0,54 km2. Shundan 0,54 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 299 m balandlikda joylashgan.
Akhuryan kayaran
Akhuryan — Armanistonning Shirak viloyati Akhuryan tumanidagi qishloq.
Montignac-Toupinerie
Montignac-Toupinerie Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Lot-et-Garonne departamenti Marmande tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
110 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 12,8 nafar kishi.
Moulin-sous-Touvent
Moulin-sous-Touvent Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Compiègne tumani tarkibiga kiradi.
Montignac-Toupinerie
Geografiyasi
Maydoni — 8,6 km2.
Moulin-sous-Touvent
Aholisi
194 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 11,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 17,7 km2. Dengiz sathidan 68 – 158 m balandlikda joylashgan.
Kargow
Kargow Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Maydoni — 69,08 km2. 731 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Kargowning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Matematik xaritagrafiya
Matematik xaritagrafiya - xaritalarni matematik asosi (proyeksiya, masshtab, geodezik asos va komponovka) haqidagi fan boʻlib, uning vazifasi haritagrafik proyeksiyalar nazariyasini va haritagrafik toʻrlarni tuzish metodlarini ishlab chiqish, ulardagi xatoliklar (shakl, maydon, burchak va boshqalar)ni kelib chiqish sabablarini va taqsimlanishini har tomonlama tadkiq etish hamda ularni amalda qoʻllash usullarini oʻrganishdan iborat.
Tarakan
thumb|Xaritasi Tarakan — orol va Indoneziyaning Shimoliy Kalimantan provinsiyasining eng yirik shahri hisoblanadi. Orol shahri shimoliy Borneoda, provinsiya qirgʻogʻining oʻrtasida joylashgan. Shahar chegaralari orol bilan keng tarqalgan (jumladan, Tarakan Barat tumani sohilidagi bir nechta kichik orollar). Bir paytlar mustamlakachilik davrida yirik neft qazib oluvchi mintaqa boʻlgan Tarakan Tinch okeani urushi davrida katta strategik ahamiyatga ega boʻlgan va mojaro boshida Yaponiyaning birinchi nishonlaridan biri boʻlgan. Bu Indoneziyaning yangi tashkil etilgan (2012-yilda) Shimoliy Kalimantan viloyatidagi yagona shahar. Indoneziya Statistikasiga koʻra, 2010-yilgi aholini roʻyxatga olish boʻyicha shaharda 193,370 aholi tashkil etgan boʻlsa, 2020-yilgi aholini roʻyxatga olish koʻrsatkichi boʻyicha 242,786 aholi bor edi.
Geografiyasi
Shahar Tarakan orolida joylashgan boʻlib, 25 25,080 gektarni yaʼni 2.700 ×10^9 kv.ft ni tashkil etgan, gektar yerdan iborat. Shaharning 27,5% podzol tuproq va 57,63% latosol tuproqdan iborat. Shahar 0 - 110 m oraligʻida joylashgan dengiz sathidan ancha yuqori.
Etimologiya
Rivoyatlarga koʻra, mahalliy Tidunglar miloddan avvalgi 1076-yilda Tarakanda oʻz shohliklarini oʻrnatgan. Asrlar davomida oʻz poytaxtlarini bir necha marta koʻchirgach, milodiy 1571-yilda ular oʻz saltanatlarini Tarakanning sharqiy qirgʻogʻiga joylashgan boʻlsalarda allaqachon Islom taʼsiri ostida edi. Tarakan nomi Tidung tilidan olingan: tarak (uchrashuv joyi) va ngakan (yemoq)degan maʼnoni anglatadi. Shunday qilib, Tarakan dastlab dengizchilar va savdogarlar uchun Tidung hududida ovqatlanish, dam olish va ovlarini sotish uchun uchrashadigan joy edi.
Neft
left|thumb| 1905-yildan 1914-yilgacha suratga olingan Tarakandagi neft omborlari va iskala left|thumb| Gollandiya mustamlakasi davrida Tarakandagi iskala va neft barrellari, taxminan. 1925-yil Gollandiyalik tadqiqotchilar 1863-yilda neftning oqib chiqishini qayd etishgan. 1905-yilda Royal Dutch Shell kompaniyasining oʻtmishdoshi Koninklijke Nederlandsche Petroleum Maatschappijga neft konsessiyasi berildi. Bir yildan soʻng neft qazib olish yiliga 57 928 barreldan ortiq neft ishlab chiqarish bilan boshlandi. Ishlab chiqarish oʻsishda davom etdi va 1920-yillarda Tarakan yiliga besh million barreldan koʻproq hosil berdi, bu butun Gollandiyaning Sharqiy Hindistonidagi umumiy neftning uchdan bir qismini tashkil etdi.
Bu yerda ishlab chiqarilgan neft odatdagi asfalt asos oʻrniga kerosin asosiga ega edi. Tarakan neft konlari gʻayrioddiy past quyilish nuqtasi bilan yengil, nordon xom neft ishlab chiqaradi. 1940-yilga kelib, orolda toʻrtta neft yuklash tirgaklari boʻlgan neftni qayta ishlash zavodi mavjud edi va Sharqiy Hindistondagi beshta yirik neftni qayta ishlash markazlaridan biri edi.
Ikkinchi jahon urushi
Sakhalin va Formosadagi Yaponiya neft konlari Yaponiya sanoatini taʼminlash uchun zarur boʻlgan neftning atigi oʻn foizini taʼminladi. Yaponiya neftni qayta ishlash zavodlaridagi Kaliforniya xom neftining zaxiralari 26 yil 26-da Qoʻshma Shtatlar Yaponiyaga eksportini toʻxtatganda isteʼmol darajasi boʻyicha ikki yildan kamroq vaqt ichida yaʼni 1941-yil iyul oyida tugaydi. Yaponiya Sharqiy Hindistondagi muqobil neft manbalarini tortib olishga tayyorgarlik koʻrish uchun toʻrt oy oʻtgach, Qoʻshma Shtatlar va Buyuk Britaniyaga qarshi harbiy harakatlar boshladi. Yaponiya 10-da Gollandiyaning Sharqiy Hindistoniga urush eʼlon qildi. 1942-yil yanvar oyida, ertasi kuni yapon qoʻshinlari Tarakanga keldilar. Gollandiya kuchlari bir oy oldin Yaponiyaga urush eʼlon qilgan.
Yaponiya dekabr oyida Miri neft konini, yanvarda Balikpapan, fevralda Sumatra va mart oyida Java neft konlari va neftni qayta ishlash zavodlarini egallab oldi. Neft texniklari bosib olingan ob’ektlarda ishlab chiqarishni saqlab qolish uchun bosqinchi qoʻshinlarga hamrohlik qilishdi. Taiyo Maru bortida Yaponiyadan minglab qoʻshimcha neft muhandislari va texniklaridan iborat guruh joʻnab ketdi, biroq 800 ga yaqini kema Kyushuning janubi-gʻarbiy qismida USS Grenadier tomonidan choʻkib ketdi. 1942-yil may Ushbu yoʻqotishga qaramay, Tarakan xom nefti (kamroq miqdordagi Manchjuriya slanets distillatlari bilan aralashtirilgan) 1942-yilda yapon dizel yoqilgʻisi uchun asosiy xom ashyo boʻldi Kaliforniya xom neftining zaxira zaxiralari esa 1943-yilgacha Yaponiya benzini va qoldiq yoqilgʻi uchun asosiy xom ashyo boʻlib qoldi. left|thumb| Tarakan jangi paytida ittifoqchi desant kemalari (1945).
Mustaqillik davri
1940-yillar oxirida Indoneziya inqilobidan keyin Tarakan yangi respublika tarkibiga kirdi. Prezidentning 1963-yil 22-sonli farmoniga binoan tuman sifatida boshqarilgan. 1981-yilda Tarakanga 1981-yil 47-sonli hukumat qonuniga muvofiq Samarinda, Balikpapan va Bontang bilan birga Sharqiy Kalimantandagi toʻrt shahardan biri boʻlgan shahar nizomi berilgan edi.
Massa Marittima
Massa Marittima Italiyaning Toskana mintaqasida joylashgan kommunadir. Grosseto provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 284 km2. 8805 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Tarakan
Demografiyasi
Tarakan 2010-yilgi aholini roʻyxatga olishda 193,370 kishini tashkil etgan, ammo 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda bu raqam 242,786 ga oshgan. Mahalliy aholiga Dayak xalqining kichik guruhi boʻlgan Tidung kiradi. Bundan tashqari, shaharda Indoneziyaning boshqa qismlaridan, masalan, Bugis, Javanese va xitoylik indoneziyaliklar koʻp millatli aholi yashaydi. Shahar aholisining 85% musulmonlar, taxminan 10% xristianlar, 1,3% hindular, 0,04% buddistlar va 0,03% konfutsiychilar.
Taʼlimi
27 ta bolalar bogʻchasi, 65 ta boshlangʻich maktab, 21 ta oʻrta maktab va 12 ta oʻrta maktab mavjud. Shuningdek, shaharda beshta oliy taʼlim muassasasi mavjud boʻlib, ularning eng eʼtiborlisi Borneo Tarakan universiteti boʻlib, u ham shahar va viloyatdagi yagona davlat universitetilaridan biri hisoblanadi. thumb| Borneo Tarakan universiteti rektori binosi
Ibodat joylari
left|thumb| Al-Maarif masjidi, Tarakan 235 ta masjid, 93 ta cherkov, toʻrtta Xitoy buddist ibodatxonasi va bitta hindu ibodatxonasi mavjud. Eng yirik masjidlardan biri Al-Maarif masjidi 1961-yilda qurilgan va Markaziy Tarakan tumanida joylashgan. Shahardagi yagona hindu ibodatxonasi Pura Giri Jagat Nata 1994-yilda ochilgan va undan asosan baliyalik muhojirlar tomonidan foydalaniladi. Tarakan islom markazi nafaqat masjid vazifasini bajaradi, balki islomni oʻrganish va turli islomiy tadbirlar uchun ham foydalaniladi. Mashhur mahalliy sayyohlik joyi, u 2012-yilda ochilgan.
Aloqasi
Shaharda internet tarmogʻi uchun 4G va boshqa telekommunikatsiya xizmatlaridan foydalanish imkoniyati mavjud. Indoneziyaning aksariyat shaharlarida boʻlgani kabi, shahardagi yagona optik tolali xizmat koʻrsatuvchi provayder Telkomselga qarashli davlatga tegishli IndiHome hisoblanadi. Shaharda Balikpapan va Samarindaga ulangan optik tolali kabellar mavjud boʻlib, ular Shimoliy Kalimantan provinsiyasining boshqa viloyatlariga ham xizmat qiladi.
Transporti
Bir nechta paromlar Tarakanga xizmat koʻrsatib, uni sharqiy Borneoning boshqa shaharlari bilan bogʻlab turadi ular: Shimoliy Kalimantandagi Nunukan, Sharqiy Kalimantandagi Berau va Balikpapan va Sabahdagi Tavau kabi shaharlardir. Port, shuningdek, Indoneziyaning boshqa orollari — Sulavesi va Java shaharlari bilan aloqalarni taʼminlaydi. thumb| Prezident Joko Vidodo tomonidan Juvata xalqaro aeroportining yangi terminalining ochilishi thumb| Tarakan shahar hokimiyati
Pichoq
250px|thumb|right|Oshxona pichogʻi 250px|thumb|right|Choʻntak pichogʻi Pichoq — bir tomoni charxlab oʻtkirlangan, plastinkasimon uzunchoq keskir asbob. Odatda, tigʻ va dastadan iborat boʻladi. Tigʻ qattiq metalldan boʻlib, bir yoki ikkala tomoni ham oʻtkirlanib yasalgan boʻlishi mumkin. Pichoq asosan tigʻ va dasta (sop) dan iborat.
Tarifi
Tigʻ pichoqning kesadigan qismi hisoblanadi. Dastasi (sopi) yogʻoch, suyak, plastmassa va baʼzan temirdan ishlanadi. Ular suqma, yorma va naqshdor boʻladi. Dasta mustahkam turishi uchun mis halqachalar — gul-band qoʻyiladi. Tuzilishiga koʻra, pichoq toʻgʻri, qayqi, bodomcha; oʻlchamiga koʻra — oʻrtasuyamlik, gezlik, bolapichoq, chalabuzar, mardona; bezatilishiga koʻra — sodda, guldor, chilmixgulli, rufta, sadafli, dandop sopli va boshqa; yasalish usuliga koʻra, chust (tus) pichogʻi, poytug pichoq, qoʻqop pichoq, qorasuv pichoq, shahrixon pichogʻi, xiva pichogʻ xillarga boʻlinadi. Ishlatilishiga qarab, pichoqlar oʻtkir uchli va toʻmtoq uchli qilib yasalishi; buklama (pakki); tugmacha va prujinali (tugmachasi bosilganda tigʻi irgʻib ochiladigan) boʻlishi mumkin. Pichoqni shikastlanishdan saqlash uchun maxsus moslama gʻilof — qinga solib qoʻyiladi. Qin gazlama, metall, temir, charm, yogʻoch va boshqalardan yasalib, unga turli badiiy oʻyma naqshlar qilinadi.
Oʻzbekistonda ilgari pichoqlar asosan temirchilik doʻkonlarida tayyorlangan, hozir mahalliy sanoat korxonalarida hamda xususiy kichik korxonalar (doʻkonlar)da ishlab chiqariladi. Pichoqlar uy-roʻzgʻor va xoʻjalikda, bogʻdorchilik, kosibchilik, ovchilik va boshqalarda qoʻllanadi. 250px|thumb|right|Ishchi pichogʻi
Konstruksiyasiga koʻra
mashina va mexanizmlarning kesuvchi, qirquvchi va oʻyuvchi qismlari. Yogʻochsozlik sanoati, yogʻoch oʻymakorligi, oziq-ovqat sanoa-ti, qishloq xoʻjaligi mashinalarida, taxta tilish, faner yoʻnish, yogʻoch oʻyish, silos va somon maydalash, karam qirqish va boshqa ishlarni bajarish uchun moʻljallangan pichoqlar boʻladi. Ular freza, disk, oʻtkir uchli plastina va boshqa koʻrinishda yasaladi. Elektrotexnikada rubil-niklar va shtepsellardagi qisqichlar ham P. deb ataladi.
Michigan City (Shimoliy Dakota)
Michigan City AQShning Shimoliy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Nelson okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
294 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 222,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,35 km2. Shundan 1,32 km2 quruqlik, 0,03 km2 esa suv maydonidir. thumb|left|250px|Michigan City manzarasi.
Cameron Price
Cameron Price (1985-yil 24-sentyabrda tugʻilgan)  — avstraliyalik jurnalist, Sidneydagi Seven News nashri muxbiri hisoblanadi.
U ilgari Sky News Australia uchun Sidney muxbiriboʻlib ishlagan va Nine News uchun Brisben muxbiri boʻlgan.
Faoliyati
Prace Queensland universitetida jurnalistika bakalavrini oldi va faoliyatining boshida Toowoombadagi WIN televideniyasi hamda Brisbendagi Nine News telekanalida muxbir sifatida ishlagan.
2011-yilda Prays Walkley Young Avstraliyada yilning eng yaxshi jurnalisti mukofotiga nomzod boʻldi.
Uning Nine News Kvinslenddagi faoliyati munozarali yakuniga yetdi, u yangiliklar byulleteni paytida jonli yangiliklar krossini soxtalashtirishda ishtirok etgani uchun yana ikki kishi bilan birga ishdan boʻshatildi. „Choppergate“ nomi bilan mashhur boʻlgan tadbirda yangiliklar boshlovchisi Eva Milich „Beerwah yaqinida“ boʻlgan vertolyotda boʻlgan Praceni kesib oʻtdi, ammo keyinroq maʼlum boʻlishicha, vertolyot Kut-Tha togʻidagi Nine Network vertolyot maydonchasida 90 kilometr uzoqlikda boʻlgan. Price Ninega qarshi sud ishini boshladi, biroq ikki tomon suddan tashqari kelishuvga erishdilar. Prace ishdan boʻshatilgan haftada „Nine Network“dagi lavozimni egallash uchun Sidneyga koʻchib oʻtishi kerak boʻlgan edi.
Prace 2011-yilda Sky News telekanaliga prodyuser sifatida qoʻshildi va Sidneyda efirga uzatiladigan muxbir rolini qabul qiladi. Narx 2016-yil aprel oyida Sky News’ni tark etdi va keyingi oy Seven News’ga muxbir sifatida qo‘shiladi. Shuningdek, u vaqti-vaqti bilan Sunrise uchun hisobot beradi.
Karim Yusupov
Karim Rahimovich Yusupov (1910.10.10, Zangiota tumani Xonobod qishlogʻi) — xalq seleksioneri, usta dehqon, sabzavotchilik amaliyoti novatori, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan agronom (1965). Mehnat faoliyatini oʻzi tugʻilib oʻsgan qishloqda tuzilgan kzda kolxozchi dehqon sifatida boshlangan (1931). Oʻrta Osiyo qishloq xoʻjalik instituti qoshidagi ishchi fakultetini tugatgan (1933). Buxoro viloyati Qiziltepa tumanida bosh agronom (1933—41), Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, Toshkent viloyati Qorasuv tumani oʻrmon xoʻjaligida (1945—50), Oʻrta Chirchiq tumanidagi jamoa xoʻjaligida bosh agronom (1951—60), Oʻzbekiston sabzavot, poliz ekinlari va kartoshkachilik ilmiy tadqiqot institutida ilmiy xodim (1960-82). Mustaqil holda sabzavot seleksiyasi bilan shugʻullandi va yakka tanlov asosida yirik mevali, oʻrta kechpishar (135 kunda pishadigan), tupi kuchli oʻsadigan (poyasi 1,5—2 m), serhosil (har tupida 8—10 kg), sifatli, kasalliklarga chidamli, vazni 0,3—1,2 kg, hosildorligi 500—600 s/ga (1000 gacha), eti mazali, urugʻi kam, mashhur "Yusupov" pomidor navini yaratdi (ChudorinkaX Marglob). Mazkur nav 1960-yildan Oʻzbekistonning barcha viloyatlarida, shuningdek, qoʻshni respublikalarda rayonlashtirilgan. "Yusupov" navli pomidor" kitobi (1967) muallifi. "Shuhrat" medali bilan mukofotlangan (1994).
Qorasuv (tuman, Qoʻstanoy viloyati)
Qorasuv tumani — Qoʻstanoy viloyatining janubi-sharqiy hududida joylashgan. 1939-yili tashkil topgan. Tuman yer maydoni 12,8 ming km². Aholisi 29,327 kishi (2010). Tuman Shimoliy Qozogʻiston va Akmola viloyatlari bilan, shuningdek Qoʻstanoy viloyatining Sarikoʻl, Avliyokoʻl, Altinsarin, Navruzim tumanlari bilan chegaradosh.
Aholisi
Tuman aholisining milliy tarkibi (1-yanvar 2010-yil) :
2007-yili 1-yanvarda tuman aholisi 30915 kishini tashkil qildi, shulardan: qozoqlar — 9775, ruslar −10322, ukrainlar — 4402, beloruslar −1669, olmonlar −1420, boshqalari — 3327.
NGC 4014
NGC 4014 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi S0-a tipli galaktikadir.