cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zuluklar
Zuluklar (Hirudinea) — halqali chu-valchanglar tipining sinfi. Tanasining uz. bir necha sm dan 15 sm gacha, baʼzan undan ham uzunroq. Tanasi orqa va qorin tomondan yassilashgan, baʼzan silindrsimon, 33 ta tashqi hal-qadan iborat. 3. tanasining tashki hal-qalari soni ichki halqalari soniga teng boʻlmaydi, odatda, har bir ichki halqaga 3—5 ta tashqi (ikkilamchi) halqa toʻgʻri keladi. 400 ga yaqin turi chuchuk suv havzalari va dengizlarda tar-qalgan. Koʻpchilik 3. ning 2 soʻrgʻichi boʻlib, ulardan biri tanasining ol-dingi, ikkinchisi keyingi qismida joylashgan. Ogʻiz teshigi soʻrgʻich yoki Hartum bilan oʻralgan. 3. yirtqich (hartumli 3.) yoki parazit (jagʻli 3.) hayot kechiradi. Yirtqich 3. mayda umurtqasiz hayvonlar bilan oziklanadi, parazit 3. turli umurtqali hayvonlar va odam qonini soʻradi. Jagʻli 3. ichagining yon tomonidagi juda keng xaltalariga koʻp qon soʻrib oladi. 3. soʻlagi tarkibidagi girudin qonni ivitmaydi. 3. terisi orqali nafas oladi. Ayirish sistema-si — metanefridiylar. Jagʻli 3. ning qon aylanish sistemasi kon tomirlari devori epiteliysi boʻlmasligi bilan boshqa halqali chuvalchanglardan farq qiladi, qon tomiri tana boʻshligʻi qol-digʻidan hosil boʻladi. 3. germafrodit, urugʻlangan tuxumlarini pilla ichiga qoʻyadi. Lichinkasi pilla ichida oʻzga-rishsiz rivojlanadi. 2 kenja sinf: qad. (Archihirudinea) va haqiqiy 3. (Euhiru-dinea) ga boʻlinadi. Haqiqiy 3. hartumli (Rhynchobdellida) va jagʻli 3. (Gna-tobdellida) turkumlariga boʻlinadi. Tibbiyot 3. (Hiruda medicinalis) dan tromb hosil boʻlishi bilan bogʻliq qon tomirlari kasalliklari (gipertoniya, sklerozning boshlangʻich davrlari, insult va b.) ni davolashda foydalaniladi. Tibbiyot 3. maxsus zavodlarda koʻpaytiriladi. Ayrim 3. baliklarga jiddiy zarar yetkazadi. Oʻrta Osiyo suv xavzalarida chigʻanokli 3.(Glossiphoniacomplanata), soxta ot 3. (Haemopis sanguisida), turkiston 3. i (Limnatus turkistanica) uchraydi. Seylon va Zond arxipelagi tropik oʻrmonlarida quruklikda yashov-chi 3.(Haemodipsaceylomca) odam va sut emizuvchilar qonini soʻradi.
Ségalas (Lot-et-Garonne)
Ségalas Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Lot-et-Garonne departamenti Marmande tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
168 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 13,3 nafar kishi.
TR Knight
Teodor Raymond Knight — (1973-yil 26-martda tugʻilgan) amerikalik aktyor. U ABC telekanalidagi "Grey’s Anatomy" (2005-2009, 2020) tibbiy dramasidagi doktor Jorj OʻMalli roli bilan tanilgan, bu unga drama serialidagi eng yaxshi ikkinchi darajali aktyor uchun Primetime Emmi mukofotiga nomzod boʻlgan. 2007-yil.
Ségalas (Lot-et-Garonne)
Geografiyasi
Maydoni — 12,6 km2.
Prior Lake (Minnesota)
Prior Lake AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. Scott okrugi tarkibiga kiradi.
TR Knight
Karyerasi
Televizionda Knight qisqa umr koʻrgan Nathan Lane / Laurie Metcalf 2003 CBS teleseriali Charli Lourensning doimiy aʼzosi edi.
Prior Lake (Minnesota)
Aholisi
22796 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 570,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 47,47 km2. Shundan 39,99 km2 quruqlik, 7,49 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 289 m balandlikda joylashgan.
TR Knight
Karyerasi
2005-yilda Knight ABC tibbiy dramasi "Grey’s Anatomy" da doktor Jorj OʻMalli rolini oʻynadi. Xayoliy Sietl Greys kasalxonasida jarrohlik amaliyotchisi sifatida tanishtirilgan OʻMalli rezident darajasiga koʻtarildi, uning hamkasblari Meredith Grey (Ellen Pompeo), Cristina Yang (Sandra Oh), Izzie Stevens (Katherine Heigl) va Alex Karev (Justin Chambers) seriyaning asosiy nuqtasini tashkil etdi. Knight shou uchun tinglovdan oʻtganida, u bir mavsum davom etishini kutgan. 2009-yilda, beshinchi mavsum tugagandan soʻng, Knight shouning oltinchi mavsumi uchun qaytmasligi tasdiqlandi. Aktyorning so‘zlariga ko‘ra, uning ketishiga sabab ijrochi prodyuser Shonda Rhimes bilan „muloqotning uzilishi“, uning personajining ekranga chiqish vaqti kamligi va gey sifatida chiqish qarori sabab bo‘lgan.
Knight OʻMalley rolini ijro etgani uchun umuman ijobiy baholarga ega boʻldi va 59th Primetime Emmy Awards for Outstanding Supporting Actor in a Drama Series nominatsiyasini qoʻlga kiritdi.
Shaxsiy hayoti
Ritsar gey. 2013-yil 5-oktabrda Knight Nyu-Yorkning Gudzon shahrida balet raqqosasi va yozuvchi Patrik B. Lixiga turmushga chiqdi. Ular olti yil birga yashashgan.
Courcelles-sur-Vesle
Courcelles-sur-Vesle Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Soissons tumani tarkibiga kiradi.
Medinaceli
Medinaceli Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Soria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 205,37 km2. Aholisi — 813 kishi (2010).
Courcelles-sur-Vesle
Geografiyasi
Maydoni — 8,7 km2.
Al Iraqiya Universiteti
Sobiq nomlari: Islom universiteti.
Turi: Davlat universiteti.
Kansler: Ziyod al-Ani, Mahmud Rashid.
Iso Boyzoqov
Boyzoqov Iso (1900.3.10, Pavlodar viloyati Yertis tumani — 1946.3.9, Olmaota) — qozoq xalq oqini, bastakor. Toshkentdagi qozoqqirgʻiz maorif instituti (inpros)da oʻqigan (1924). Bu yerdagi havaskorlar toʻgaragida qatnashib, "Qizil bugʻdoy", "Yoshlarga" kabi ashulalar yozgan. Uning "Quralay suluv" (1925), "Choʻpon ertagi" (1926), "Oʻn bir kun va oʻn bir tun" (1938), "Oltoy etaklarida" (1939), "Kavkaz" (1941), "Oqboʻpa" (1945) kabi dostonlarida insonparvarlik, sevgiga sadoqat, mehroqibat gʻoyalari tarannum etilgan. B. haqida N. Anov "Qushiq qanoti" (1956) nomli roman yozgan.
Al Iraqiya Universiteti
Manzil: Adhamiya, Bagʻdod, Iroq.
Tarixi
Al Iroqiya universiteti — oliy taʼlim va ilmiy tadqiqotlar vazirligining bakalavriat va aspirantura yoʻnalishlarini oʻqitishga ixtisoslashgan davlat universitetlaridan biri boʻlib, u 1989-yilda tashkil etilgan. Universitet tibbiyot, stomatologiya, muhandislik kabi turli sohalarda keng ixtisosliklarga ega. Huquq, boshqaruv, sanʼat, taʼlim, media va islom fanlari.
Fakultetlar va kollejlar
Sanʼat fakulteti
Taʼlim kolleji
NGC 4111
NGC 4111 Canes Venatici yulduz turkumidagi S0-a tipli galaktikadir.
Al Iraqiya Universiteti
Fakultetlar va kollejlar
Ayollar taʼlimi kolleji
NGC 4111
Ushbu obyektni William Herschel 1788-yilda kashf etgan.
Al Iraqiya Universiteti
Fakultetlar va kollejlar
Axborot fakulteti
Islom fanlari fakulteti
Huquq kolleji
Menejment va iqtisod fakulteti
Tibbiyot fakulteti
Dunyo boʻylab taʼlim
Iroq universiteti oʻzining koʻplab boʻlimlarida butun dunyo boʻylab taʼlim izlovchilar uchun bilim oqimi boʻlishi uchun Poytaxt tomonidan qabul qilingan universitetlardan biri hisoblanadi. Universitet tashkil etilganidan buyon chet ellik talabalar sonining koʻpayishiga taʼsir koʻrsatadigan global miqyosda talabalarni qabul qilish va talabalarga 45 dan ortiq arab va boshqa mamlakatlarda maʼrifatli aql boʻlishga imkon beradigan turli fanlarni oʻrganishni taʼminlash sharafiga ega.
Manbalar
https://en.aliraqia.edu.iq/
Boyzoq dodxoh
Boyzoq dodxoh, Boyzoqbiy (1789—1864) — Avliyoota atrofidagi qozoqlarni boshqarish uchun Qoʻqon xoni tomonidan tayinlangan hokim (dodxoh). Katta juz tarkibidagi duglat qabilasining shimir urugʻidan. Qoʻqon xonligiga qarshi kayfiyatda boʻlgan Boyzoq dodxoh yashirincha oʻgʻli Oqmolda (Oqmulla) botir sarkorligidagi 1000 ta yigitni Avliyoota yaqinida turgan rus qoʻshinlariga yordamga yuborgan (1864). Bundan xabar topgan Qoʻqon xonligi amiri lashkari Alimqul uni Chimkentga chaqirtirib olib, qatl qilgan. 120 ta qozoq biylarining sardori boʻlgan Boyzoq dodxoh oʻlimi Alimqulga nisbatan obroʻli qozoklar ommasida kuchli adovat uygʻotdi. Ana shu adovat oqibatida ular ruslarga koʻngilli asqarzobit boʻlib xizmatga kirishgan. Boyzoq dodxoh oʻgʻilu qarindoshlari va yaqinlaridan 400 kishi general Chernyayev qoʻshini safida Toshkent yurishida qatnashdi. Chernyayev 1864-yilning 27-sentabrida Toshkentga qilgan yurishida Boyzoq dodxoh ning oʻgʻli Oqmulla yuklar ortilgan tuyalarni boshqarib borgan, boshqa oʻgʻillari esa yoʻl boshlovchi boʻlib xizmat qilishgan. Jambul viloyatida Boyzoq dodxoh ning yodgorliklari hanuzgacha saqlangan. Boyzoq dodxoh qozoq xalqini dehqonchilik bilan shugʻullanishga, oʻtroq hayot kechirishni oʻrgatishda koʻp mehnat sarflagan.
Zulfi tilla
Zulfi tilla, zulfizar (tilla soch tutami, jingalasi) — ziynat buyumi, ayollar sochiga taqiladigan bezak. Markaziy turunj shaklidagi toʻgʻnogʻich va undan yon tomonlariga qora ipak ipdan chikarilgan ikki qator shokiladan iborat. Toʻgʻnogʻich qismi yupqa kumush yaproqchalaridan iborat boʻlib, gajaksimon uchli shakl va tana qismdan iborat, yuzasi bosma naqsh, kesma chiziqlar (baʼzan oʻsimliksimon naqshlar) bilan bezatilgan, yirik rangli shisha koʻzlar oʻrnatilgan, quyi qismiga shokilalar osilgan. Ikki qator ipak shokilasiga koʻplab qubbachali (qoʻngʻiroqcha shaklida) popuklar biriktirilgan, uning uchi band ("baxt bandi") bilan yakunlangan. Yurganda va harakatlanganda ular tovush chiqarib jaranglagan.
Boqijon Toʻxliyev
Boqijon Toʻqliyev — (1954, Tojikiston) adabiyotshunos, Filologiya fanlari doktori (1992), professor.
Olim 1954-yilda Tojikiston Respublikasi Leninobod (hozirgi Soʻgʻd) viloyati, Asht tumani, Oʻzbek oqjar qishlogʻida tugʻilgan. Xoʻjand davlat pedagogika instituti(hozirgi Xoʻjand davlat universiteti)ni tugatgan (1974).
Faoliyati
Oʻrta maktabda oʻqituvchi, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Qoʻlyozmalar, Til va dabiyot institut lari, Tarix muzeyida ilmiy xodim, Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti da oʻqituvchi, oʻzbek tili va adabiyoti oʻqitish metodikasi kafedrasining mudiri (1989 yildan).
Asarlari
Uning „Oʻzbek tilini oʻrganamiz“ rasmli lugʻati (hammuallif, 1990), „Yusuf Xos Hojib va uning „Qutadgʻu Bilig“ asari“ (1994), „Bilim ezgulik yoʻli“ (1992), „Qutadgʻu bilig“ asarining poetikasi" (2004), „Oʻzbek tili oʻqitish metodikasi“ (hammuallif, 2010), „Oʻzbek tili“ (hammuallif, 2010), „Adabiyot oʻqitish metodikasi“ (2010), „Yusuf Xos Hojib va turkiy xalqlar folklori“ (2010) kitoblari chop etilgan.
Pari Mordeh-ye Bala
h<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Pari Mordeh-ye Bala (, shuningdek, Parī Mordeh-ye Bālā sifatida romanizatsiyalashtirilgan; Pari Mordeh) —Eron, Loriston viloyati, Xurramobod tumani, Papi tumani, Gerit qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholi soni 111 nafar kishi va 22 oiladan iborat.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Abetone
Abetone Italiyaning Toskana mintaqasida joylashgan kommunadir. Pistoia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 31 km2. 692 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Gerlafingen
Gerlafingen Shveysariyaning Solothurn (kanton) kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Wasseramt (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 1.91 km2. 4870 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
773
Vafot etgan
🇷🇺
Roye-sur-Matz
Roye-sur-Matz Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Compiègne tumani tarkibiga kiradi.
Malcolm Gets
Malcolm Gets (1963-yil 28-dekabrda tug'ilgan) - amerikalik aktyor. U Amerika televideniyesi Caroline in the City serialidagi Richard roli bilan mashhur. Gets, shuningdek, raqqos, qo'shiqchi, bastakor, pianist, vokalist va xoreograf. Uning birinchi yakkaxon albomi 2009-yilda PS Classics dan chiqdi.
Gets 2003-yilda Toni mukofotiga nomzod bo‘lgan (Muziklda bosh rol ijrochisi tomonidan ishqibozlik uchun eng yaxshi ijro) va 1995-yilda Obie mukofoti bilan taqdirlangan
Roye-sur-Matz
Geografiyasi
Maydoni — 10,6 km2. Dengiz sathidan 63 – 144 m balandlikda joylashgan.
Malcolm Gets
Hayoti va karyerasi
Gets Illinoys shtatining Waukegen shahrida tug'ilgan. Ota-onasi Angliyaning London shahrida o'sgan. U oilasi bilan Nyu-Jersiga ko'chib o'tdi. U olti yoshga to'lgunga qadar u yerda yashagan, oilasi Florida shtatidagi Geynsvillga ko'chib o'tgan. Akasi Erik, opasi Alison va singlisi Adrien.
Teatr
Gets "Amour" filmidagi ishi uchun 2003-yilda "Muziklda" bosh rol ijrochiligi uchun "Eng yaxshi ijro" uchun Toni mukofotiga nomzod bo'lgan.
Saint-Selve
Saint-Selve Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Bordeaux tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1632 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 92,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 17,7 km2.
Battenheim
Battenheim Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Haut-Rhin departamenti Mulhouse tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1322 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 78,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 16,8 km2. Dengiz sathidan 223 – 231 m balandlikda joylashgan.
Malida COVID-19 pandemiyasi
COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Malida ilk bor 2020-yil 25-mart kunida tarqaldi.
Epidemiyadan oldingi holat
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.
COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003-yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi.
Zulkifl maqbarasi
Zulkifl maqbarasi — Termiz yaqinida joylashgan meʼmoriy yodgorlik (11 — 12- asrlar). Rivoyat qilinishicha, bu yerga paygʻambar Zulkifl dafn etilgan. Tarixiy manbalarda abbosiylarning atoqli lashkarboshlaridan Ishoq ibn Kunaja (992/993-yillarda vafot etgan) ham shu yerda dafn etilgani qayd qilingan. Maqbaraning ayni qurilgan yillari mavjud emas, lekin binolar 11-12-asrlarga tegishli boʻlib, Mahmud Gʻaznaviy davrida bunyod etilgan.
Nomlanishi
Bu maqbarada paygʻambar Zul Kifl dafn etilgan degan taxminlar mavjud. Zul Kifl paygʻambar Ayyubning oʻgʻli hisoblanadi. Qur’on va hadisda bu zot haqida maʼlumotlar deyarli berilmagan. Paygʻambar Zul Kifl haqida Anbiyo (85-48-oyatlar) va Sod suralarida aytib oʻtiladi.
Zul Kifl soʻzi „kafolat egasi“ degan maʼnoni anglatadi.
Joylashuvi
Zul Kifl maqbarasi Amudaryo boʻyidagi Paygʻambar oroli  — Orol Paygʻambar qoʻriqxonasi hududida joylashgan. Paygʻambar Zul Kifl ayni shu yerda dafn etilganligi sababli ham orol Paygʻambar oroli deb nomlana boshlangan.
Tuzilishi
Amudaryodagi Paygʻambar orol ning janubiy qismida joylashgan masjid, goʻrxona va ularga tutash 2 xonadan tarkib topgan. Binolar turli davrlarda bunyod etilgan. Masjid murabba tarxli (maydoni 6,95 x 6,95 metr), gumbazli, oldi peshtoqli qilib qurilgan. Mehrobiga ganchkori giri naqsh ishlangan. Goʻrxona (maydoni 6 x 4 metr) masjid sathidan 1 metrcha baland qilib qurilgan, unda sagʻana saqlangan. Goʻrxonaning ikki eshigi orqali tutash qurilgan ikki xonaga oʻtish mumkin. Xonalar devoriga gʻishtlar mavjli shaklda terilgan.
Balxlik olim Muhammad ibn Valiy XVII asrda yozgan asari „Baxrul axror“ da paygʻambar Zul-Kiflning qabri haqida yozilgan.
Xalq orasida yurgan afsonalarda esa paygʻambar Zul-Kifl oʻz tanasini Amudaryoga tushirib, tobut qayerda toʻxtasa, oʻsha yerda dafn etishni vasiyat qilgan.
Boyirqu
Boyirqu — qad. turkiy qabila. Bargʻudjin (Barguzin) daryosi havzasi (chegarasi — shim. gʻarbda Baykal koʻli, gʻarbda Sayan togʻlari)da yashab, chorvachilik, ovchilik va temirchilik bilan shugʻullangan. 5-asrda Tedi (Tele) qabilalari birlashmasiga, keyinchalik turk va uygʻur xoqonliklari tarkibiga kirgan. 8-asr boshida Gʻarbiy Turk xoqonligining soʻnggi hukmdorlariga qarshi ketmaket yurishlar qilgan. 9— 10-asrlarda bir qismi Sharqiy Turkistonga kelib joylashib, u yerda yangi tashkil topgan uygʻur xonliklarining oʻzaro urushlarida ishtirok etgan. B. xususidagi soʻnggi maʼlumotlar 14-asrga doir yozma manbalarda uchraydi.
Zulkifl maqbarasi
Orol Paygʻambar qoʻriqxonasi
Orol Paygʻambar qoʻriqxonasi Amudaryo sohilida joylashgan boʻlib, uning janubiy qismida kichik ansambl shaklida maqbara bunyod etilgan. Shuningdek, u yerda katta gumbazli masjid, janubiy qirgʻoqqa tutash hududda kichik ibodatxona, gʻarbiy qismda esa ikki xona barpo etilgan.
Taʼmirlanishi
Zul Kifl maqbarasi 2018-yil boshida qayta taʼmir qilingan. Lekin hozirda mazkur hudud Afgʻoniston Oʻzbekiston chegarasida joylashganligi uchun ham ziyorat qilish imkoni mavjud emas.
Yalmonquloq
Yalmonquloq, kungaboqar sutlama — sutlamadoshlarga mansub bir yillik begona oʻt. Oʻrta Osiyoda tarqalgan. Ildizi shoxlanadigan oʻq ildiz. Poyasi tik, yakka oʻsadi, boʻyi 8 — 30 sm. Barglari belkuraksimon, ketmaket gʻuj boʻlib joylashgan. Gullari mayda, bir jinsli, soyabonsimon toʻpgulga yigʻilgan. Iyulavg.gacha gullab mevalaydi. Mevasi — koʻsakcha. Urugʻidan koʻpayadi. Bir tupi 600 dan koʻproq urugʻ beradi. Nihollari aprel—mayda oʻsib chiqadi.
Oʻsimlikning tanabarglarida oq sutlama shira boʻlib tarkibida zaharli modda (euforbin) bor. Paxta dalalari, bedapoyalar, gʻalla ekinlari orasida uchraydi. Yoʻl yoqalari, sugʻorish shahobchalari boʻylari, tashlandiq yerlarda, bogʻlarda oʻsadi.
Kurash choralari: urugʻlikni tozalash, oʻtoq qilish, angʻizni chuqur yumshatish.
Kökar
Kökar ( talaffuzi ) — Finlandiya, Aland arxipelagining janubi-sharqidagi orol munitsipaliteti hisoblanadi. Munitsipalitet 221 nafar aholi istiqomat qiladi (28-fevral 2023-yil)  va 2165,02 kvadrat kilometr (835,92 sq mi) maydonni egallaydi, shundan 2101,46 km 2 (811,38 sq mi) suvli maydonlar hisoblanadi. Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 3,48 nafar (9,0/kv milya).
Munitsipalitet bir tilda shvedcha. U erda Östra Långskär qo'riqxonasi joylashgan. Boshqa taniqli orollar orasida Kirkogårdsö bor.
Ulla-Lena Lundberg, fin yozuvchisi, 1947 yilda Kokarda tug'ilgan.
Diqqatga sazovor joylar [ manbani tahrirlash ]
Aziz Anna cherkovi qirol Gustav III davrida eski monastir cherkovi o'rnida qurilgan va Hamnyo orolida joylashgan. U monastir xarobalari yonida joylashgan. Qo'ng'iroq minorasi 19-asrda qurilgan. Qo'ng'iroq minorasini 1978 yilda kuzgi bo'ron vayron qilgandan keyin qayta tiklash kerak edi. Cherkovda yelkanli kemaning maketi osilgan. Bu Shimoliy Afrika qaroqchilari tomonidan qo'lga olingan, ammo keyinchalik qochishga muvaffaq bo'lgan mahalliy dengizchi tomonidan berilgan. Modelda 64 ta to'p mavjud.
Mahalliy muzey 1988 yilda ochilgan va uning maqsadi 19-asrdan 1940-yillarga qadar Kokar aholisining qanday yashaganligini ko'rsatishdir. 1913 yilda qurilgan hozirgi muzey binosi eski maktab bo'lgan.
There is also a Bronze Age site dating back to 1150–1050 BC. It was found in 1918.
Agliana
Agliana Italiyaning Toskana mintaqasida joylashgan shahardir. Pistoia (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 11 km2. 15 405 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).
Mustin (Mecklenburg)
Mustin  Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Parchim tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 26,08 km2. 445 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Mustinning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Boyken
Boyken — serhosil qishki olma navi. Oʻzbekistonda 19-asr oxiridan boshlab tarqalgan. 50- yillargacha koʻp ekilgan. Sovuqqa chidamli, koʻchati oʻtqazilgach, 6—7yili hosilga kiradi. Daraxtining balandligi 7–8 m, shoxshabbasining eni 5–6 m, mevasi 250—300 g, och sariq, quyoshga qaragan tomoni qizgʻish, eti oq, qimizak; sentabr oxirida uzib, martgacha saklash mumkin. Tupidan 500– 550 kg hosil olinadi. Oʻzbekistonning hamma viloyatlari uchun rayonlashtirilgan. Hozir kam uchraydi.
Sheldon (Shimoliy Dakota)
Sheldon AQShning Shimoliy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Ransom okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
116 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 203,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,57 km2. Shundan 0,57 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 332 m balandlikda joylashgan.
Zulfiqor (maʼnolari)
Zulfiqor:
774
Vafot etgan
🇷🇺
Shumanay
Shumanay — Qoraqalpogʻiston Respublikasi Shumanay tumanidagi shahar, tuman markazi. Nukusdan 75 km. Yaqin temir yoʻl stansiyasi —Qorabayli (22 km). Aholisi 30,2 ming kishi (2014). Aholisi va xoʻjaliklari Shumanay kanalidan suv oladi. Mahalliy tarixchilarning maʼlumotlariga koʻra, Sh. Amudaryo Kaspiy dengiziga quyilib turgan paytlarida va undan keyingi, Aybuyir (Jampiqqalʼa) etagi orqali Orol dengiziga quyilgan davrlarda bir qadar yirik aholi punkti boʻlgan. Amudaryo oʻzanini oʻzgartirgandan keyin Sh. hududi choʻlga aylangan va bir asrga yaqin qalin changalzor boʻlib yotgan. 1940-yillarning boshidan Sh. hududiga hozirgi Navoiy viloyatining Tomdi, Qoraqalpogʻistonning Xoʻjayli tumanlaridan yeri unumsiz boʻlib qolgan qishloqlar aholisi, qoʻychilik bilan shugʻullanuvchi chorvadorlar koʻchib kelishgan.
shahrida "Shumanay momigʻi" aksiyadorlik jamiyatiga qarashli paxta tozalash zavodi, gʻisht zavodi, xoʻjaliklararo koʻchma mexanizatsiyalashgan kolonna, qurilish-taʼmirlash boʻlinmasi, qishloq qurilishtaʼmirlash korxonasi bor. Avtokorxona, MTP, savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari ishlab turibdi. Umumiytaʼlim, bolalar musiqa, sport maktablari, 3 kasb-hunar kolleji, bioekosan markazi, kasb-hunar oʻrganish markazi mavjud. Madaniyat saroyi, markaziy kutubxona va uning tarmoqlari, sport majmuasi va boshqalar sport inshootlari bor. Markaziy tuman kasalxonasi va uning boʻlimlari, poliklinika va boshqalar tibbiy muassasalar aholiga xizmat koʻrsatadi. Tumanda 14 ta qishloq bor.
NGC 4112
Ushbu obyektni John Herschel 1835-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Zulfiqor
thumb|right|Zulfiqor qilichining ramziy tasviri Zulfiqor (ذُو ٱلْفَقَار, Ḏū-l-Faqār — „teshib oʻtuvchi“, „oʻtkir“) — Muhammad[SAV]ning ikki uchli qilichi. Badr jangida qoʻlga tushirgan. Arabistonda mashhur qilich boʻlgan. U Muhammad[SAV]dan oldin makkalik Munabbih ibn Hajjojga tegishli edi. Muhammad[SAV] vafotidan keyin hazrat Ali[RA]ga, soʻngra esa xalifalarga oʻtgan. Islom anʼanasida Zulfiqor sehrli deb hisoblanadi. Xususan u uzayishi yoki qisqarishi mumkin edi.
Sembas
Sembas Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Lot-et-Garonne departamenti Villeneuve-sur-Lot tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
149 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 11,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 12,8 km2.
Shvabiya yurasi
thumb| G'arbiy Svabiya Yura mintaqasi Shvabiya Yurasi Germaniyaning Baden-Vyurtemberg shahridagi tog' tizmasi bo'lib ba'zan ingliz tilida Svabiya Alp tog'lari deb ham ataladi. Tog' janubi-g'arbdan shimoli-sharqqa tomon 220 kilometrga cho'zilgan va 40 kilometrga 70 kilometr kenglikda joylashgan. Uning nomiga Svabiya viloyati nomi qo'shib aytilgan.
Svabiya Yurasi janubi-sharqda Dunay va shimoli-g'arbda Neckarning yuqori qismi bilan chegaralangan hududni egallaydi. Janubi-g'arbiy qismida u Qora o'rmonning baland tog'lariga ko'tariladi. Mintaqaning eng baland tog'i - Lemberg (1015 metr). Hududning ko'rinishi baland platoga o'xshaydi, u asta-sekinlik bilan janubi-sharqga tomon tushib boradi. Shimoli-gʻarbiy chekkasi tik choʻqqi ( Albtrauf yoki Albanstieg deb ataladi, 400 metr balandlikka koʻtariladi, o'rmonlar bilan qoplangan), tepasi tekis yoki yumshoq dumaloq joylari bor.
Iqtisodiy va madaniy nuqtai nazardan, Svabiya Yurasi tog' tizmasi atrofidagi hududlarni o'z ichiga oladi. Bu mashhur dam olish maskani ham hisoblanadi.
Geologiyasi
Svabiya Yurasining hududi asosan yura davrida dengiz tubini hosil qilgan ohaktoshdan iborat. Dengiz 50 million yillar oldin chekindi. Turli xil ohaktoshlarning uchta qatlami bir-birining ustiga qo'yilgan: qora yura, jigarrang yura va oq yura. Oq yura 99% kaltsiy karbonat kabi tozamohakdan tashkil topgan. Ohaktosh suvda eriganligi sababli, yomg'ir hamma joyda yoriqlar orqali oqib o'tadi va ular paydo bo'lguncha katta g'orlar tizimidan oqib o'tadigan yer osti daryolarini hosil qiladi. Shunday qilib, platoda deyarli daryolar, ko'llar yoki yer usti suvlarining boshqa shakllari mavjud emas.
Ba'zi joylarda faol vulqon maar va tepaliklarda izlarini qoldirgan. G'arbda Zollerngraben (tektonik faol mintaqadagi geologik chuqurlik) ba'zan yengil zilzilalar keltirib chiqaradi. Nördlinger Ries - katta meteorit krateridir (15 million yoshga ega).
Doimiy yomg'ir va boshqa ob-havo ta'siri asta-sekin butun diapazonni yo'q qiladi. Har yili hudud taxminan 2 mm marta kamayadi. Bir necha million yillar oldin tog'lar Shtutgartgacha yetib borgan. Ba'zi joylarda ohaktosh parchalanishga nisbatan ancha chidamli bo'lgan va shuning uchun asosiy tog'larning tanazzulga uchrashi kichik tog'larni ("Zeugenberge" - "guvoh tog'lar"i ) qoldirdi .Quruq g'orlardan tortib, faqat qayiq bilan kirish mumkin bo'lgan g'orlarga qadar juda ko'p turli xil turlarini topish mumkin. Ba'zida yer osti daryolaridan suvning oqadigan ajoyib joylari bor, masalan, Dunay irmog'i uchun manba bo'lgan Blautopfda shunday manzara mavjud. Shuningdek, g'ovakli ohaktosh tufayli Dunay Immendingen deyarli yo'q bo'lib ketgan. (1911, 1921, 1928 va 1943-yillarda u butunlay yo'q bo'lib ketgan), faqat bir necha kilometr pastda yana paydo bo'ladi. Dunay tomonidan yo'qotilgan suvning ko'p qismi Reyn daryosining irmog'i uchun buloq Aachtopf'da qayta tiklanadi.
Landshaft
thumb| Svabiya Yurasining odatiy manzarasi: Kornbühl tepasidagi Salmendinger Kapelle (chapel) Svabiya Yurasining katta qismi ko'pincha o'rmon bilan qoplangan yoki kichik qishloq xo'jaligi uchun tozalangan yumshoq va mo '' tadil tepaliklardan iborat. An'anaviy landshaftda o't maydonlari bilan juniper butalari bor. Bugungi kunda bu nisbatan kam uchraydigan ko'rinishga aylandi. Biroq, ba'zi hududlari Baden-Vyurtemberg hukumati tomonidan himoyalangan.
Eng baland hududi-1000 metr. Bu hudud Yuraning janubi-g'arbiy qismida, Großer Heuberg mintaqasida joylashgan.
Qazilma boyliklar
Qazilma boyliklar Svabiya Yurasining hamma joyida topish mumkin. Bu yerda ko'plab yirik va muhim tosh qoldiqlari topilgan. Holzmadenda, Weilheim unter Teck tashqarisida, Urwelt-Museum Hauff deb nomlangan kichik xususiy muzey tashrif buyuruvchilarga slanets konlarida qazilma qoldiqlarini "qazish" imkoniyatini beradi. Urwelt-Museum Hauffda dunyodagi eng katta toshlangan krinoid (dengiz nilufar) koloniyasi joylashgan bo'lib, o'lchami 18metr x 6 metr bo'lgan. va yoshi taxminan 180 million yilga teng.
Rim imperiyasi davrida
Yuraning janubida joylashgan bu hudud miloddan avvalgi I asrdan III asrgacha Rim imperiyasining bir qismi bo'lgan.
Rim yo'li Neckar daryosi bo'ylab va plato ustidan o'tgan. Hechingen-Shteynda 1970-yillarda ushbu yo'l bo'ylab Rim posti topilgan va ochiq muzeyga aylantirilgan.Bu yerda ham Rim xarobalari qazilmoqda va 1980-yillarning oxiridan beri muzeylar ochiq holda faoliyat olib bormoqda.
An'anaviy hayot
Svabiya Yurasida hayot juda og'ir edi. Suv yetishmasligi va tuproqning sifatsizligi uni qoloq hududga aylantirgan. Ko'pgina qishloqlar uchun suv olish uchun otda uzoq yo'l yurish kerak bo'lgan.Suvni uzoq vaqt turg'un saqlash maqsadida spirtli ichimliklar orqali dezinfeksiya qilish juda mashhur usulga aylangan edi.Spirt suv bilan aralashtiriladi va hatto chaqaloqlarga ham berilardi. 1880-yillarning oxirida zamonaviy suv ta'minoti tizimi (o'z davri uchun ajoyib) qurilgan, bu esa vaziyatni yengillashtirdi.
Tili
Mintaqadagi mahalliy aholi Swabian nemis deb nomlanuvchi aniq nemis lahjasida gaplashadi, bu hatto Yura bo'ylab ham o'zgarib turadi,bu esa standart nemis tilida so'zlashuvchilar uchun tushunishda qiyinchiliklarga olib keladi. Plato tepasida qo'llaniladigan dialekt ( Albschwäbisch) Svabiyadan sezilarli darajada farq qiladigan eng keng qo'llaniladigan dialekt hisoblanadi. Butun Svabiya mintaqasida hatto qishloq darajasiga qadar ko'plab iboralar va grammatika qoidalari juda mahalliylashtirilgan ammo tog'li hududlarning Svabiya lahjasi qo'shiq kuyi bilan ajralib turadi, ba'zi fe'l shakllari nafaqat standart nemis tilidan, balki Svabiyaning qolgan qismidan ham farqlanadi. Ilgari bu hududda Yahudiy, Pleißne va Romani tillarida ham gapirilgan.
An'analari
Bu yerda " Svabiya - Aleman " karnavali ko'plab qishloqlarda " Fastnacht ", "Fasnacht", "Fasnet" yoki "Fashing" deb nomlanadigan muhim an'anadir. Rottweildagi Fasnet bayrami alohida madaniy ahamiyatga ega. Alleman an'analariga xos jodugarlar va yaxshi ruhlar bo'lib, ular odatda qishni haydash uchun kelayotgan tabiat kuchlarini anglatadi. Turli rollar ko'pincha nasroniygacha bo'lgan davrda aniqlangan deb da'vo qilinadi va bu yerda aniq an'analar qishloqdan qishloqqa o'zgarib turadi, bu qahramonlar, yovuz odamlar va yaxshi va yovuz mavjudotlarning ajoyib xilma-xilligini yaratadi. Ko'pincha shunday bo'ladiki, bir shaharda Fasnetni nishonlashning kuchli an'anasi saqlanib qolgan bo'lsa, qo'shni shaharda deyarli hech qanday an'ana bo'lmaydi. Bu ko'p hollarda protestant islohotining oqibatlari va kalvinistik pietistlarning keyingi ta'siri bilan bog'liq bo'lib, ular bunday bema'ni, hatto majusiylarning xatti-harakatlariga qat'iy qarshilik ko'rsatdilar. Katolik mintaqalari bugungi kungacha kuchliroq Fasnet an'analariga ergashadi. Har qanday holatda ham, Svabiyadagi Fasnet bayrami O'rta Reyn bo'ylab bir vaqtning o'zida nishonlanadigan bayramlar bilan deyarli hech qanday umumiylikga ega emas, ular Germaniya bo'ylab yaxshi tanilgan, chunki ular har yili televideniya orqali namoyish etiladi. Svabiyaliklar shimoli-g'arbiy qo'shnilaridan farqli o'laroq, odatda dushanbasi va seshanba kunlari odatdagidek ishga borishlari kutiladi.
Sanoati
Shundan mashinasozlik va ilg'or muhandislik rivojlandi. Avtomobillar ixtiro qilinishi va yaqin atrofda Daimler-Benz kompaniyasining tashkil etilishi bilan avtomobil sanoati, keyinchalik elektronika va kompyuter sanoati ham rivojlandi. " Neckar-Alb " mintaqasi Germaniyadagi uchinchi yirik sanoat zonasi hisoblanadi. Eng mashhur kompaniya hali ham Daimler-Benz bo'lib, bugungi kunda oddiygina Daimler AG nomi bilan tanilgan, undan keyin Robert Bosch nomi bilan atalgan.
Hudud dunyodagi eng yuqori patent va aholi nisbatiga ega. Ko'pgina mahsulotlar yuqori texnologiyali toifaga kiradi. Hududda Kichik va oʻrta tadbirkorlik sektori (100-5000 nafar xodim) ustunlik qiladi..Natijada ishsizlik darajasi bu hududda juda past. Umuman olganda, mahsulotlar qimmat, lekin yuqori sifat bilan raqobatlashadi. Bir nechta tumanlar biznes uchun ayniqsa jozibador deb tan olingan, masalan Reutlingen Germaniyadagi yangi biznes ochish eng oson shahar sifatida tan olingan. Ta'lim resurslari yuqori darajada olib boriladi. Mintaqadagi maktablar va universitetlarning barchasi Germaniyada yuqori reytinglarga ega. Svabiya Yura va qo'shni mintaqa so'nggi 150 yil ichida Germaniyaning eng qashshoq mintaqalar ichida eng boy mintaqalaridan biriga aylandi.
Iqlimi
thumb| Svabiyadagi alp togʻlarida qorli manzara (2019-yil) Qishda tez-tez qor yog'adi. Chang'i sporti mashhur (tepaliklar tik yoki baland bo'lmasa ham) va bu yerda ko'plab kichik kurortlarni topish mumkin. Ko'pincha hudud shamolli va Germaniyaning qolgan qismiga qaraganda bir oz sovuqroq. Maxsus mikroiqlim tufayli Stetten am Kalten Markt shahri yaqinidagi kichik ob-havo stantsiyasi "Germaniyaning eng sovuq joyi" sifatida ma'lum va mashhur.
Hudud haqida
Swabian Yura nemis standartlari bo'yicha aholi zich joylashgan hudud emas. Kattaroq shaharlarning aksariyati mintaqadan tashqarida joylashgan bo'lsa-da, ular ko'pincha uning bir qismi hisoblanadi. Bu shaharlar ko'pincha Germaniyada eng yuqori ijara haqiga ega, platoning o'zi esa arzon hisoblanadi (Janubiy Germaniya standartlari bo'yicha). Ko'pgina shahar nomlari -ingen bilan tugaydi. Bu yerda bir qancha harbiy poligonlar boʻlgan, ulardan baʼzilari NATO qoʻshinlari tomonidan ham foydalanilgan. 100 yildan ortiq vaqt davomida mavjud bo'lgan Myunsingen poligonida yillar davomida biosfera rezervati qurilgan. Mintaqada bir nechta yirik va ko'plab kichik qo'riqxonalar mavjud.
Muhim shaharlari
thumb| Albstadt-Truchtelfingen
Svabiya Yurasining oldingi qismidagi shaharlar rasman unga tegishli emas.
Turistik hududlari
thumb| [[Hechingen yaqinidagi Burg Hohenzollern]] Bu joyda ko'plab qal'alar, monastirlar, cherkovlar, xarobalar va eski shaharlar mavjud.
Cherkovlar va monastirlari
thumb| Xonim Tsvifalten Abbeyning qarorgohi
Boshqa hududlar
Sayyohlar uchun Svabiya Yurasi bilan tanishishning yaxshi usuli bu Tuttlingen yoki Trossingendan Nördlingen yoki Aalenga olib boradigan "Milliy manzarali yo'l" bo'lgan Schwäbische Albstraße bo'ylab sayohat qilishdir.
Oziq-ovqati va ichimliklari
thumb| Musmehl, Brenntarning asosiy tarkibiy qismi
Ingliz va nemis tillarida terminologiya bo'yicha eslatmalar
Jura nomi  ( Yura davri bilan bog'liq) Jura tog'laridan kelib chiqqan bo'lib, geografik jihatdan Svabiya va Frankon platolari tarkibiga kiradi. Nemis tilida, hech bo'lmaganda, geologik doiralardan tashqarida, Alb so'zi deyarli hamma joyda Yura o'rnida ishlatiladi. So'zning kelib chiqishi noaniq. Bir nazariyaga ko'ra, u lotincha albus ("oq") so'zidan kelib chiqqan. Yana bir narsa shundaki, u hind-yevropagacha bo'lgan albhros ("tepalik") so'zidan olingan. Bu nemischa Alpe, Alm yoki Alp so'zlari bilan bog'liq bo'lib, " tog'li yaylov " degan ma'noni anglatadi. Tog'ning boshqa tillarda to'g'ridan-to'g'ri tarjimasi yo'q. Balki shuning uchun ham Schwäbische Alb ba'zan ingliz tiliga "Svabiya Alp tog'lari" deb tarjima qilingan va shuning uchun unchalik mashhur bo'lmagan Yura nomidan qochishgan. Biroq, bu hudud Alp tog'larining bir qismi emas (yaqin bo'lishiga qaramay) va nemis tilida hech qachon bunday deb atalmagan.
Zulfiya nomidagi davlat mukofoti
Zulfiya nomidagi davlat mukofoti — Oʻzbekiston Respublikasining Davlat mukofotlaridan biri. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining "Zulfiya nomidagi Davlat mukofotini taʼsis etish boʻyicha takliflarni qoʻllab-quvvatlash toʻgʻrisida" 1999-yil 10-iyundagi farmoniga binoan taʼsis qilingan. Maktab, litsey, kollej va oliy oʻquv yurtlarida aʼlo xulqi, zukkoligi, donoligi, tashabbuskorligi, oʻqishdagi muvaffaqiyatlari bilan alohida isteʼdodini namoyon qilib taʼlim olayotgan, istiqlol gʻoyalarini amalga oshirish yoʻlida astoydil mehnat qilayotgan 30 yoshgacha boʻlgan iqtidorli qizlarga adabiyot, madaniyat, sport, sanʼat, fan, taʼlim sohalaridagi alohida yutuqlari uchun beriladi. Mukofot Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrining bittadan vakillariga jami 28 nafarga beriladi. Mukofotning har biri eng kam oylik ish haqqining 50 baravari miqdorida tayinlangan. Zulfiya nomidagi davlat mukofoti sohibalari boʻlgan maktab, litsey, kollej oʻquvchilari tanlagan yoʻnalishlari boʻyicha oliy oʻquv yurtlariga imtihonsiz qabul qilinadi, ularga koʻkrak nishoni va diplomi topshiriladi. Mukofot Oʻzbekiston Respublikasi Xotin-qizlar qoʻmitasining raisi rahbarlik qiladigan komissiya xulosalari asosida Vazirlar Mahkamasi qarori bilan har yili 8-mart — Xotin-qizlar kuni bayrami arafasida berilgan. Shavkat Mirziyoyevning 2021-yilgi qarori bilan Zulfiya nomidagi davlat mukofoti komissiyasi Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash vazirligi qoshidagi jamoatchilik asosida faoliyat olib boradi va jamoatchilikka vazirning birinchi oʻrinbosari rahbarlik qiladi.
Erikli (Burdur)
Erikli — Turkiyaning Burdur viloyati Burdur tumanidagi qishloq.
Qishloq nomi 1925-yil yozuvlarida Hojiefe sifatida qayd etilgan. Ilgari Ko‘zluja qishlog‘ining mahallasi bo‘lgan bo‘lsa, 1948-yil 21-iyunda qishloq maqomiga ega bo‘lgan.
Manbalar
[
Yalligʻlanish
Yalligʻlanish — kasallik qoʻzgʻatuvchi zararli omillar (fiz., kimyoviy, biol.) taʼsiriga qarshi organizmning murakkab mahalliy nomaxsus himoya reaksiyasi. Shikastlangan soha Ya. reaksiyasi tufayli organizmning sogʻlom toʻqimalaridan ajralib qoladi; u joyga qondan immun hujayralar kelib, ular har xil destruktiv effektlarni rivojlantiradi. Arteriyalar va kapillyarlarning qon bilan toʻlishi Ya. oʻchogʻida qizarish va gipertermiyaga, tomirlar oʻtkazuvchanligining oshishi shish va ogʻriqqa sabab boʻladi (nerv oxiriga bosim boʻlganligi hisobiga). Leykotsitlar migratsiyasi (birinchi navbatda, neytrofillarning) va ularning faollashishi atrofdagi toʻqimalarning sitolizi va yiring hosil boʻlishiga olib keladi. Ya. oʻchoklari zararli omilni bostiruvchi asosiy mexanizmlarga fagotsitoz, hujayradan tashqari sitoliz, nomaxsus kontaktli killing hamda komplement tizimining sitolitik reaksiyalari hisoblangan gumoral reaksiyalar kiradi. Shu bilan bir vaqtda Ya. mahalliy va umumiy immunitetining rivojlanishiga turtki boʻladi. Ya. organizmning ilk reaksiyalaridan biri hisoblanib, u organizmni yot jismlardan himoya qilish yoki parchalangan oʻz hujayralaridan tozalash kabi vazifalarni bajaradi.
YA. uchta muhim tarkib (komponent)dan: alteratsiya (hujayra va toʻqimalarning shikastlanishigacha boʻlgan oʻzgarishlari), ekssudatsiya (suyuqlik va qon hujayralarining tomirlaridan chiqishi) va proliferatsiya (hujayralarning koʻpayishi va toʻqimalarning oʻsib ketishi)dan tashkil topgan. Ya. reaksiyalarining har qanday koʻrinishlarida bu uch komponent albatta mavjud boʻladi. Ulardan qaysi birining ustunligiga koʻra, Ya.ning uchta asosiy — alterativ, ekssudativ va proliferativ shakli farq qilinadi.
Alterativ Ya. koʻpincha ichki aʼzolar (yurak, jigar, buyrak)da yuzaga keladi. Ya.ning bu shakli baʼzi bir allergik reaksiyalar, kuchli toksik (mas, patogen mikroblar ajratadigan ekzotoksin) modsalar taʼsir etganda, autoimmun jarayonlarda vujudga keladi.
Ekssudativ Ya. boshqalariga nisbatan koʻproq uchraydi; Ya. oʻchogʻida tomirlarning tavsifi oʻzgarishi hisobiga tomir devorining oʻtkazuvchanligi oshadi, natijada qonning suyuq qismi va leykotsitlar tomirdan atrofdagi toʻqimaga chiqib, Ya. oʻchogʻida toʻplanadi (bu suyuqlik ekssudat deb ataladi). Agar ekssudat deyarli tiniq va tarkibida 8% gacha oqsil boʻlsa, seroz Ya. deb ataladi. Ekssudatda maxsus oqsillar — fibrinogen koʻp boʻlsa, fibrinoz Ya. deyiladi. Yiringli Ya.da ekssudatda juda koʻp miqdorda nobud boʻlgan leykotsitlar va boshqalar boʻladi.
Proliferativ Ya. hujayra elementlarining koʻpayishi, tugunlar hosil boʻlishi bilan ifodalanadi, bu zaxm, sil, toshmali terlama kabi kasalliklarda kuzatiladi.
YA. himoya, moslanish reaksiyasi boʻlsada, maʼlum sharoitlarda organizm uchun hayotiy zarur toʻqimalarning shikastlanishiga olib keladi. Ya.ning oqibatlari har xil, yalligʻlangan soha butunlay tuzalib ketishi, baʼzan toʻqimalarning talaygina qismiga putur yetgan boʻlsa, yalligʻlangan joy chandiqlanib qolishi ham mumkin. Agar Ya. ichki aʼzolarda boʻlsa, qoʻshni aʼzolarni bir-biriga tutash joylarida bitishma hosil boʻladi, natijada shikastlangan aʼzo funksiyasi oʻzgaradi.
YA.ning har qanday koʻrinishida shifokorga murojaat etish va uning koʻrsatmalariga amal qilish lozim. Yallig’lanishning klinik belgilari: Qizarish (rubor) arterial, keyin esa venoz giperemiya rivojlanishi bilan bog’liq. Mahalliy haroratning oshishi(color) yallig’lanish o’chog’ida katabolik jarayonlar intensivligining oshishi, shuningdek arterial giperemiya tufayli to’qimalarga ko’p miqdorda iliq arterial qon kiradi. Shish (tumor) ekssudatsiya mexanizmlariga asoslanadi Og’riq (dolor) yallig’lanish mediatorlari (gistamin, kininlar) tomonidan retseptorlarning tirnash xususiyati, shuningdek ekssudatning mexanik bosimi, atsidoz va giperosmiya natijasida yuzaga keladi. Disfunktsiya (functio leasa) hujayraning shikastlanishi va o’limining natijasidir.
Miño de Medinaceli
Miño de Medinaceli Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Soria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 56,25 km2. Aholisi — 100 kishi (2010).
Collings Lakes
Collings Lakes AQShning New Jersey shtatida joylashgan shahardir. Atlantic County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1726 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Yalligʻlanishga qarshi dorilar
Yalligʻlanishga qarshi dorilar — yalligʻlanish jarayonini susaytirishda qoʻllaniladigan dorilar; ular sirtga, ogʻiz orqali, rektal va inʼyeksion qoʻllash uchun moʻljallangan boʻlib, deyarli barcha dori shakllari holida ishlab chiqariladi.
YA.q.d.ni qoʻllash yalligʻlanish jarayoni qaysi aʼzoda kuzatilayotganligi, uning patogenezi va boshqalarga bogʻliq.
Rully (Oise)
Rully Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Senlis tumani tarkibiga kiradi.
Yalligʻlanishga qarshi dorilar
Farmakologik faol birikmalarning turli guruhlariga mansub koʻpgina dori vositalari yalligʻlanishga qarshi taʼsirga ega, ular yalligʻlanishning sabablari, tabiati va tasnifidan qatʼi nazar unga qarshi taʼsir koʻrsatadi.
Rully (Oise)
Aholisi
729 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 47,6 nafar kishi.
775
Vafot etgan
🇷🇺
776
Vafot etgan
🇷🇺
Rully (Oise)
Geografiyasi
Maydoni — 15,3 km2. Dengiz sathidan 72 – 147 m balandlikda joylashgan.
Proctor (Minnesota)
Proctor AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[St. Louis County, Minnesota|Saint Louis
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
3057 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 393,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,77 km2. Shundan 7,77 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 381 m balandlikda joylashgan.
Yalligʻlanishga qarshi dorilar
Infeksiya sababli yalligʻlanishda antibiotiklar va boshqalar kimyoterapevtik vositalar qoʻllaniladi, ular mikroorganizmlarning hayot faoliyatini susaytiradi va mikroflora muhitidagi yalligʻlanish jarayoniga nisbatan taʼsir qiladi. Alohida kimyoterapevtik vositalar (mas, sulfanilamidlar, tetratsiklinlar va boshqalar) ham yalligʻlanish jarayonlarini bartaraf etadi, lekin ularning samarasi kam.
Kimyoviy tuzilishiga koʻra Yalligʻlanishga qarshi dorilard. steroid va nosteroid guruhlarga boʻlinadi.
Buyrak usti bezlari poʻstlogʻi gormonlari va ularning sintetik oʻrindoshlari — glyukokortikoidlarning amaliy ahamiyati katta boʻlishiga qaramay, ulardan foydalanganda baʼzi noxush holatlar roʻy beradi. Shuning uchun ularni oʻz bilgicha qabul qilish yaramaydi.
Yalligʻlanishga qarshi steroid vositalarga rezorbtiv (gidrokortizon, prednizolon, deksametazon va boshqalar) va mahalliy taʼsir qiluvchi (flyuotsinolon atsetonid, flyumetazon pivalat, betametazon va boshqalar) glyukokortikoidlar kirib ularning taʼsiri immunodepressiv taʼsir bilan birgalikda namoyon boʻladi; nosteroid vositalarga karbon kislotalarning baʼzi hosilalari (pirazolon, oksikam va boshqalar) kiradi.
Bir qator ogʻriq qoldiruvchi dorilar ham Yalligʻlanishga qarshi dorilard. sifatida ishlatiladi. Bular yalligʻlanishga qarshi taʼsiri jihatidan glyukokortikoidlardan kuchsizroq, qoʻshimcha kasalliklarni ham nisbatan kam keltirib chiqaradi. Shu tufayli ogʻriq qoldiruvchi dorilar boʻgʻimlar, muskullar va ichki aʼzolar yalligʻlanishida keng qoʻllaniladi. Ular analgetik va isitma tushiruvchi taʼsirga ega. Koʻpgina dorivor oʻsimliklar (mas, boʻyimodaron, mavrak va boshqalar) baʼzi teri va shilliq qavatlar kasalliklarida yalligʻlanishga qarshi yaxshi naf beradi. Meʼdaichak yoʻllari yalligʻlanganda (ayniqsa bolalarda) shilimshiq holidagi dori buyuriladi. U bevosita yalligʻlanishga qarshi taʼsir etmay, faqat shilliq pardani oʻrab oladi va uni har xil taʼsirlardan saqlaydi.
Burishtiruvchi dorilar ham yalligʻlanishga qarshi kuchsizroq taʼsir etadi, ular asosan teri va shilliq pardalar yalligʻlanganda ishlatiladi. Burishtiruvchi dorilar toʻqimaning oqsil moddalari bilan birgalikda himoya qatlami hosil qilib, shilliq pardalarni va shikastlangan sirtlarni turli taʼsirotlardan saqlaydi va yalligʻlanish jarayonining avj olishiga yoʻl qoʻymaydi.
Aseptik yalligʻlanishda (ayniqsa, allergik yoki autoallergik toʻqimalar shikastlanganda) yalligʻlanishga qarshi steroid vositalarning immunodepressiv taʼsiri alohida ahamiyatga ega.
Immunodepressantlar, asosan, immunitet hujayra omiliga susaytiruvchi taʼsir koʻrsatib, sitostatik taʼsir hisobiga yalligʻlanishning proliferativ bosqichini bartaraf etadi.
YA.q.d. kelib chiqish sabablari turlicha boʻlgan yalligʻlanish kasalliklarini davolashda qoʻllaniladi. Ulardan koʻpincha revmatizmga qarshi vosita sifatida foydalaniladi. Yalligʻlanishga qarshi steroid vositalar miokarditlar, oʻtkir va surunkali nefritlar, gepatitlar va boshqalar ichki aʼzolarning yalligʻlanish kasalliklarini davolash uchun ishlatiladi. Glyukokortikoidlar dermatologiya (mas, ekzema, dermatitlar, neyrodermitlar va boshqalarda mahalliy qoʻllash uchun), oftalmologiya (keratit, konʼyunktivit, irit, bleforit va boshqalar), otorinolaringologiya (vazomotor va allergik rinitlar, tashqi eshitish yoʻllari yalligʻlanishi) amaliyotida qoʻllaniladi.
1887-yil Sariq daryo suv toshqini
1887-yilda Xitoyning Qing shahridagi Sariq daryo toshqini 1887-yil sentabr oyida boshlangan va tahminan 930 000 kishining hayotiga zomin bo‘lgan. Bu Xitoydagi eng koʻp talofot keltirgan suv toshqini boʻlib, qurbonlar soni boʻyicha uni Xitoydagi eng yirik ofatlardan biri deb hisoblanadi.
Tarixi
Asrlar davomida Xuanxe daryosi yaqinida yashovchi dehqonlar daryolarni toʻsib qoʻyish uchun dambalar qurdilar, vaqt oʻtishi bilan ular koʻtarilib, toshqinga yoʻl qoʻyilmagani uchun daryo tubiga choʻktirishga majbur boʻlishdi. 1887-yilda kuchli yomgʻir tufayli hajmi koʻtarilgan daryo taxminan 28-sentyabrda suv toshqinini keltirib chiqargan. Toʻfonning kuchini oʻlchash uchun xalqaro birlik mavjud emasligi sababli, u odatda yetkazilgan zarar darajasi, suvning chuqurligi va qurbonlar soniga qarab tasniflanadi.
Odatda Sariq daryoning suvlari Xenan provinsiyasidagi Chjenchjou shahri yaqinidagi Xuayuankoudagi dashtlarni kesib oʻtgan deb taxmin qilinadi. Hudud yaqinidagi pasttekisliklar tufayli toshqin Shimoliy Xitoy boʻylab juda tez tarqalib, taxminan 50000 sqmi maydonni egalladi. Toʻfondan keyin ikki million kishi boshpanasiz qoldi. Natijada paydo boʻlgan pandemiya va asosiy zaruriy mahsulotlarning yoʻqligi toʻgʻridan-toʻgʻri suv toshqini tufayli halok boʻlganlar kabi koʻplab odamlarning hayotiga zomin boʻldi. Bu tarixdagi eng yomon toshqinlardan biri edi, garchi 1931-yil oxiridagi Yangtze-Xuay daryosi toshqinida toʻrt million kishi halok boʻlgan boʻlishi mumkin. Oʻlganlar soni 2 000 000 kishidan ortiq.
Boyler
Boyler (boiler — qaynatkich, qozon) — issiqlik va qaynoq suv bilan taʼminlash tizimida suvni isitishga moʻljallangan qurilma.
Beblenheim
Beblenheim Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Haut-Rhin departamenti Ribeauvillé tumani tarkibiga kiradi.
777
Vafot etgan
🇷🇺
Beblenheim
Aholisi
943 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 168,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,6 km2. Dengiz sathidan 180 – 274 m balandlikda joylashgan.
Namibiyada COVID-19 pandemiyasi
COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Namibiyada ilk bor 2020-yil 11-mart kunida tarqaldi.
Epidemiyadan oldingi holat
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.