cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Goʻdak
Ona suti bilan boqish
Bolani ona suti bilan boqish bir yoshga toʻlgandan keyin ham tavsiya qilinadi, infeksiya tarqalishiga moyil joylarda esa ikki yoshgacha va undan ham koʻproq emizish mumkin. Qurʼoni Karimda (2:233) esa goʻdakni ikki toʻliq yoshga kirguncha emizish farz koʻrsatilgan. Jahon Sogʻliqni Saqlash Tashkiloti bolani ikki yoshgacha ona suti bilan boqish zarurligini taʼkidlab, bunga bir qancha sabablar keltiradi. Ikki yoshga toʻlganda bolaning hamma tishlari chiqadi va u ovqatni oʻzi isteʼmol qila oladi. Bundan tashqari, ona sutining tarkibida bor maxsus modda bolaning tishlarini qoplab ularni karies hosil boʻlishidan saqlaydi. Bu jarayonni turli sut aralashmalari esa taʼminlab berisholmaydi. Ona sutining afzal tomonlaridan yana biri uning tarkibidagi tez hazm boʻlib issiqlik almashinuvini taʼminlab turadigan suv (emgan bola suv ichmasa ham boʻlaveradi), goʻdakni energiyasini saqlab turadigan sut shakari, laktoza, yogʻ hujayralari va ularni tanaga singishini amalga oshiradigan lipaza (sut aralashmalarida bu fegment yoʻq) bor. Va nihoyat eng asosiysi, ona suti tarkibidagi immunoglobulin garmoni bolani infeksiyalardan himoya qilib, turli kasalliklardan saqlaydi.
Ona sutining yana bir yaxshi tomoni, uning tabiiy kontraseptiv funksiyasini bajarishligidir. Agar ona bolani har uch soat oraligʻida va kechqurun (negaki kontraseptiv funksiyasini oʻtovchi prolaktin garmoni kechqurun eng koʻp miqdorda ishlab chiqariladi) emizsa, bu onani birinchi oyi kirguncha bevaqt homiladorlikdan saqlaydi. Ikki yil, bugungi kunda tibbiyot fani tadqiqotlari asosida tavsiya etilgan navbatdagi bolani rejalashtirishga ona tanasining tayyor boʻlish muhlatidir.
Deering (Alaska)
Deering AQShning Alaska shtatida joylashgan shahardir. Northwest Arctic okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
122 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Geografiyasi
Maydoni — 13,6 km2. Shundan 13,3 km2 quruqlik, 0,3 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 2 m balandlikda joylashgan.
Apotemnofiliya
Apotemnofiliya (ἀπό ἀπό „tashqarida“ + „kesilgan“ + — philia) masochizm bilan birlashtirilgan jinsiy fetishizmning bir turi boʻlib, unda fetish rolini oʻz tanasining deformatsiyasi, nogironligi (masalan, oyoq-qoʻllarining yoʻqligi) oʻynaydi. Apotemnofiliyani akrotomofiliya bilan aralashtirib yubormaslik kerak, akrotomofiliya bu amputatsiyalanganlarga jalb qilish.
Apotemnofiliya (apotemnofiliya) atamasi birinchi marta 1977-yilda seksolog Jon Money tomonidan kiritilgan va uni noyob jinsiy ogʻish deb atagan.
Apotemnofiliya bilan ogʻrigan odamda ruhiy buzuqlik mavjud — tana holatining buzilishi (bu buzilishning misoli amputatsiyadan keyin xayoliy ogʻriqdir, odatda miya moslashishi bilan bir muncha vaqt oʻtgach yoʻqoladi). U sogʻlom aʼzoni amputatsiya qilishga intiladi, bunday operatsiyani shifokorlardan izlaydi, shu jumladan qora tibbiyot yoki oʻzini oʻzi soʻyish usullariga murojaat qiladi.
Shuningdek, buzilishning oʻziga xos sohasi mavjud — chap yuqori parietal lob (VPA), bu kasallikning nevrologik xarakterini tasdiqlaydi. Chap VPD boshqa turli sohalardan neyron aloqalarini oladi, yaʼni vizual, birlamchi somatosensor, ikkilamchi somatosensor, premotor va motor kortekslari.
Kuzgi soʻlish
Kurash choralari: sugoriladigan gidromorf tuproqlarda yuqori normada tez-tez sugormaslik; vegetatsiya davrida grunt suvlar sathini ildiz taraladigan qatlamdan pastroqda, yaʼni tuproq yuzasidan kamida 1 m chuqurlikda boʻlishini taʼminlash.
Madiva Rasulova.
Kuzgi teng kunlik
Kuzgi teng kunlik - Kuyosh osmon sferasining Shimoliy yarim sharidan Janubiy yarim shariga oʻtishida osmon ekvatorini kesish nuqtasi. Bu har yili 23-sentabrda sodir boʻladi. Bunda ufq tekisligi osmon ekvatorini teng ikkiga boʻladi. Bu kuni tun uzunligi bilan kunduzning uzunligi bir-biriga teng boʻladi.
Williamsburg (Colorado)
Williamsburg AQShning Colorado shtatida joylashgan shahardir. Fremont County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
714 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 68 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,5 km2. Shundan 10,5 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 1643 m balandlikda joylashgan.
Kemp Mill
Kemp Mill AQShning Maryland shtatida joylashgan shahardir. Montgomery County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
9956 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 6,2 km2. Shundan 6,2 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Chevrolet Malibu
Chevrolet Malibu — „General Motors“ tomonidan ishlab chiqilgan avtomobil. Yuksak harakatlanish xarakteristikasi, zamonaviy xavfsizlik tizimi va betakror interyeri bilan alohida ajralib turuvchi „Malibu“da yangi dizaynerlik ishlanmalari qoʻllanilgan: ikki sektsiyali Chevrolet radiator panjaralari, kuchli ksenon faralar, shuningdek, svetodiodli bejirim orqa faralar shular jumlasidandir.
Shinichi Morishita
Shinichi Morishita (森下 申一; 28-dekabr 1960-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1985-yili 4-iyun Malayziya terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 28 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
Chevrolet Malibu
Avtomobil yangi audio va navigatsiya tizimlari bilan jihozlangan. „Malibu“ oltita xavfsizlik yostiqchasi, bosh va boʻyin qismlarni himoya qiluvchi xavfsizlik pardalari bilan taʼminlagan.
GM Uzbekistan qoʻshma korxonasida ishlab chiqarilgan Chevrolet Malibu avtomobili yuksak harakatlanish xarakteristikasi, zamonaviy xavfsizlik tizimi va betakror interyeri bilan alohida ajralib turuvchi Malibuda yangi dizaynerlik ishlanmalari qoʻllanilgan: uzatmali dvigatel bilan jihozlangan. Ushbu modelda rul boshqaruvining yaxshilangani avtomobilning haydovchi harakatiga nisbatan tez va aniq reaksiyasini taʼminlaydi, izolatsiya qilingan oldingi rama shovqin va vibratsiyaning salonga kirishiga yoʻl qoʻymaydi. Malibu kuzovi konstruksiyasi mustahkam ishlangani avtomobilni yuqori tezlikda boshqarishda qoʻshimcha qulaylik yaratadi. Avtomobil yangi audio va navigatsiya tizimlari bilan jihozlangan.
Soʻm
2000-2004
2001-yilgi 50 soʻm va 2004-yilgi 100 soʻmlik tangalar maʼlum sanalarga atab chiqarilgan boʻlsada (mustaqillikning 10 yilligi, milliy valyutaning 10 yilligi), Markaziy bank tomonidan esdalik tangalar qatoriga kiritilmagan. 2001—2004-yillarda zarb qiligan 50 va 100 soʻmlik tangalar 2019-yil 1-iyuldan 1, 5 va 10 soʻm qiymatiga ega boʻlgan tangalar 2020-yil 1-martdan muomaladan chiqarilgan.
3-chiqarilishi (2018-yil)
2018-yil 2-iyuldan muomalaga kiritilgan.
Esdalik tangalar va ular haqida ma'lumotlar
Esdalik tangalari Markaziy bank tomonidan 1994-yildan beri zarb qilinadi. Tangalar qimmatli metallardan (10, 50 va 100 soʻmli), oddiy metallardan (25, 50, 100 va 500 soʻmli) va oltin qoplamali oddiy metallardan (1 va 10 soʻmli) zarb qilingan.
1992-1994
Barcha kupyuralarning old tomonida Oʻzbekiston gerbi, orqa tomonida Samarqand Registon maydonidagi Sherdor madrasasi tasviri tushirilgan Banknot raqamlari AB 12345678 (1—500 soʻmlar) yoki AB 1234567 (500—10 000 soʻmlar), banknotning old tomonida Oʻzbekiston gerbining ostida joylashgan. 1993-yil 15-noyabrda muomalaga kiritilgan, 1994-yil 1-avgustda muomaladan chiqarilgan. Bu seriyadagi banknotlar Angliyada „Harrison & Sons Ltd“ bosmaxonasida chop etilgan.
Charbonnières-les-Bains
Charbonnières-les-Bains Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Rhône departamenti Lyon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
4541 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 1107,6 nafar kishi.
Lukireh
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Lukire (, Rim. Lūkīreh ) — Eronning Kohgiluye va Boyer-Ahmad viloyati Kohgiluya tumanining Charusa tumanidagi Tayebi-ye Sarhadi-ye Gʻarbi qishloq tumanidagi qishloq. 2006-yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, aholi soni 109 nafar kishi va 21 ta oiladan iborat.
Lütjenwestedt
Lütjenwestedt Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Rendsburg-Eckernförde tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 22,31 km2. 595 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Lütjenwestedtning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Angionevrotik shish
Angionevrotik shish yoki Kvinke shishi turli xil biologik va kimyoviy omillar ta'sirida organizmda kelib chiqadigan reaksiya, ko'pincha allergik xususiyatga ega. Angionevrotik shish terida, teri osti to'qimalarida va bemorning ichki a'zolarining shilliq pardalarida o'zini namoyon qiladi. Kvinke shishi, birinchi navbatda, traxeyaning siqilishi va nafas olish yetishmovchiligi tufayli halqumga tarqalishi bilan xavflidir. Kasallik birinchi marta 1882-yilda uni tasvirlangan nemis shifokori Genrix Kvinke sharafiga nomlangan.
Klinik manzarasi
Angionevrotik shish oddiy qichimadan faqat terining shikastlanishi chuqurligida farq qiladi. Shuni ta'kidlash kerakki, qichima va angionevrotik shishning namoyon bo'lishi bir vaqtning o'zida yoki alohida bo'lishi mumkin.
Rivojlanish mexanizmi
O'tkir allergik reaktsiya uchta mexanizmning natijasi hisoblanadi: allergen, allergen bo'lmagan, kombinirlangan tip:
Davolash
Davolash uchun antigistaminlar,glyukokortikosteroidlar qo'llaniladi. Angionevrotik shishni davolash dorilarga qo'shimcha ravishda albatta allergen yoki boshqa qo'zg'atuvchi omillarni aniqlash va ularni yo'q qilishni o'z ichiga oladi. O'rtacha va og'ir reaksiyalar bo'lgan bemorlar kasalxonaga yotqizilishi kerak.
Birinchi yordam
Angionevrotik shish juda xavfli holat bo'lganligi sababli, bunday holda birinchi yordamni ko'rsatish juda muhimdir.
Irsiy shakl
Noallergik angionevrotik shishning alohida shakli mavjud: komplement tizimining C1-ingibitorining yetishmovchiligi bilan bog'liq bo'lgan irsiy angionevrotik shish. Erkaklar kasal bo'lish ehtimoli ko'proq, oilaviy tarix odatiy holdir, shish paydo bo'lishi mikrotravmalar va stress bilan qo'zg'atiladi. Ko'pincha laringeal shish paydo bo'ladi. Kasallik allergik shishdan boshqa tamoyillarga ko'ra davolanadi. Operatsiyadan oldin profilaktika choralarini ko'rish kerak.
NATO
NATO, Shimoliy Atlantika shartnomasi tashkiloti (North Atlantic Treaty Organization, NATO; Organisation du traité de l'Atlantique nord, OTAN) — Yevropa, Amerika Qoʻshma Shtatlari hamda Kanada kabi koʻpchilik mamlakatlar birlashgan jahondagi eng yirik harbiy va siyosiy jamlanmasi, yaʼni, „Yevropani tashqi taʼsirlardan himoya qilish“ uchun ushbu tashkilotga 4-aprel 1949-yil AQShda asos solingan. Tashkilot yaratilgan paytda 12 ta mamlakat aʼzo boʻlgan, hozirgi kunda esa aʼzolar soni 31 taga yetgan.
Tashkilot maqsadi
Shimoliy Atlantika shartnomasi ittifoqiga qoʻshilgan mamlakatlar 1949-yilda tinch aholini xavfsizligini mustahkamlash maqsadida oldilaridagi Shimoliy Atlantika doirasidagi davlatlar bilan birlashishgan. Ittifoqqa aʼzo mamlakatlar yaxlit mudofaa tizimini yaratish va dunyo xavfsizligini saqlashni oʻz oldilariga maqsad qilishgan. 2010-yilda NATO "Zamonaviy mudofaaning ilgʻor ishtiroki" ijtimoiy harakati uchta muhim vazifalarni taqdim etdi, bular: jamoaviy mudofaa, inqirozni oldini olish va hamkorlik asosida xavfsizlikni kuchaytirish. thumb|[[1949-yilda tashkilotga asos solinishi]]
Tuzilishi
NATO hozirgi kunda 30 mamlakatni oʻz ichiga olgan tashkilotdir. Ushbu tashkilot qamrovida yuzlab qoʻmitalar, guruhlar, xizmat boshqaruvlari yoki harbiylar va fuqarolar doirasi ostidagi rejalashtirish boʻlinmalari mavjud. Shuning bilan birga, tashkilot tarkibida mutahassislarni tayyorlash va tayyorgarlikdan oʻtkazish oʻquv markazlari faoliyat koʻrsatadi. NATO zarur qarorlar yoki choralar koʻrish shartnomalarini qabul qilish uchun mamlakat aʼzolarini ikki toifaga boʻladi — vositachilar hamda zahiralar guruhlari. Uchrashuvlar oʻtkazish va boshqa vazifalar yechimlarini tashkilotga aʼzo mamlakatlarni umumjamoa qiziqishlari va tassavuroti jamlanmasiga nazar tashlagan holda koʻrib chiqadi. Doimiy barcha operatsiyalar oʻtkazilish uchun mablagʻlar, tashkilot ostidagi harbiylarga, zarar koʻrgan fuqarolarga NATO budjetidan pul ajratiladi. Moliyaviy holat jarayonda qatnashayotgan mamlakatlar bilan birgalikda hal qilinib, NATO xazinasi moliyalashtiriladi.
Yadroviy barqarorlik guruhi
NATO davlatlarining mudofaa vazirlari va mudofaa rejalashtirish qoʻmitasi ishida qatnashadiganlar ba’zi muhim hollarda yoki favqulodda vaziyatlarda yadroviy rejalashtirish guruhi tarkibi ostida uchrashishadi. Bu guruh aʼzolari yigʻilganda yadroviy siyosat xavfsizlik, himoya, informatsiya sistemalari, boshqaruv, yadroviy qurollar keng doirada muhokama qilinadi va amalda targʻib qilinadi.
Oliy darajali guruh
Bu guruh NATOning rejalashtirish masalalari va yadroviy siyosat organlari boʻyicha oliy konsultativ organ sifatida ish yuritadi. Shuningdek, NATOning eng asosiy masalalarni ko'rib chiqishda bu guruh alohida rol oʻynaydi.
Tezkor tahliliy guruh
Ilk bor NATO mamlakatlari va hokimiyati boshliqlari 1999-yilning aprel oyida Vashingtondagi uchrashuvida Bolqon,Somali, Gaiti va boshqa hududlarda oʻtkazilgan alyans harakatlaridan NATO mamlakatlari oʻzlari orasida ommaviy inqirozga yuz tutayotganlari qayd etilgan. Ushbu holatdan soʻng 1990-yilda jahonning har bir burchagida tanilgan NATO tashkiloti tahlilchilari NATOni bu xatti-harakatlarini Shimoliy Atlantika kuchlari behuda yoʻqotilishi sifatida baholashdi. Shuning uchun hozirgi vaqtlarda ushbu tahliliy guruh NATOning, shu bilan birga Yevropa davlatlari hokimiyatlarining ochiq yuzini yaqqol va aniqlik bilan oʻrganishmoqda. Tahliliy guruh aʼzolari bosh kotib oʻrinbosarlarining nazorati ostida bir necha haftada bir marta yigʻilib, shu kungacha jahonda boʻlib oʻtgan hodisalarni tahlil qilishadi va ularga qarshi maxsus choralar qabul qilinadi.
Yuqori bosh qoʻmondonlik
Yuqori bosh qoʻmondonlik organi NATO tashkiloti ichida barcha bajarilgan harbiy yurishlar va hududlardagi barqarorlikni saqlash uchun qatʼiy javobgardir. Bu organ javobgarlikni oʻz boʻyniga olgani bois NATOdagi siyosiy va harbiy savollarga javob berish hamda tegishli tavsiyalarni joriy etish huquqiga egadir. Yuqori bosh qoʻmondonlik organi bir vaqtning oʻzida aʼzo mamlakatlar bosh kotiblari taʼsiridan erkin holda ish yuritadi va milliy hokimiyatga tegishli barcha savollarga yechim topishga javobgardir.
NATO maslahatdoshlari Organi
Bu Maslahat organiga aʼzo boʻlgan mamlakatlarining Tashqi ishlar vaziri (kamida yiliga ikki marta), mudofaa vaziri (zaruriy hollarda) va boshliqlari hamda NATO hukumati raislari ham qatnashishadi. Nato Maslahat organi uchrashuvlarida tashkilotning olib borayotgan ishlari strategiyasi va ustuvorligiga oliy darajada aniqlik kiritib koʻrib chiqiladi. Bu organ NATO olib borayotgan ishlarni tashkilotga aʼzo mamlakatlarning deklaratsiya tushunchalari bilan yoritib berish va bogʻliq muammolarni hal qilish, shuningdek asosiy qarorlar yechimini hal qilish huquqiga ega. NATOga aʼzo mamlakatlar tashkilot ichida teng huquqli sanaladi va NATO maslahat qoʻmitasi yigʻilishlari keng aylana stol atrofida oʻtkazilib, qoʻyilgan masalalar barchaning bir ovozli yechimi bilan hal qilinadi.
Sauvagney
Sauvagney Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Besançon tumani tarkibiga kiradi.
NATO
NATO maslahatdoshlari Organi
NATOning doimiy bosh kotibi bu organga raislik qiladi va elchining katta yordamchisi sifatida ish yuritadi. NATO Maslahat organi raisi har yili oʻtkaziladigan alifbo tartibi yoʻli bilan tashqi ishlar vaziri darajasida saylanadi. Organ Tashkilotning faoliyatini muvaffaqiyatli olib borish va barcha strukturalarini yaratish uchun maʼsul etib tayinlangan. Ushbu Maslahat organi yechimlari yigʻinlarda ishtirok etgan raislar oʻrinbosarlari, ularning maslahatchilari va konsultantlari, javobgarlik qoʻmitalari ishtirokida hamda iyerarxiya tartibidagi aniqliklar orqali ko’rib chiqiladi. NATO Maslahat organining Konsultativ boʻlimi, bunda ishtirok etgan barcha mamlakatlar vakillari va Bosh kotib qoʻl ostidagi yordamchilar siyosiy savollar boʻyicha Siyosiy Qoʻmitaga yondashib, muammolar oʻzaro baham koʻriladi. thumb|NATOning faoliyat doirasi kengayishi
Sauvagney
Aholisi
157 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 39,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,0 km2. Dengiz sathidan 204 – 251 m balandlikda joylashgan.
NATO
„Tinchlik yoʻlida hamkorlik“
„Tinchlik yoʻlida hamkorlik“ ishtirokchilari: Avstriya, Ozarbayjon, Armaniston, Belarus, Bosniya va Gertsogovina, Gruziya, Irlandiya, Qozog'iston, Qirg'iziston, Makedoniya, Malta, Moldova, Rossiya, Serbiya, Tojikiston, Turkmaniston, Oʻzbekiston, Ukraina, Finlandiya, Chernogoriya, Shvetsariya, Shvetsiya.
Nato Harbiy Qoʻmitasi
Qo’mita harbiy muammolarini oliy kengash bilan muhokama qilish uchun yiliga ikki marotaba yigʻiladi.
Harbiy qoʻmita vujudga kelishida NATO oʻzining harbiy tartibini uchga boʻldi va, ular quyidagilardan iborat: NATO harbiy qoʻmitasining vazifasi itttifoq mamlakatlari orasida, qolaversa dunyo davlatlari orasida oddiy aholi tinchligini birdamlik sifatida saqlash rejalarini takomillashtirish va bu ishlarni amaliy ravishda jonlashtirishdan iboratdir. Yevropa yuqori bosh qoʻmondonlini Nato oliy qoʻmondonligi (asosan amerikalik qoʻmondonlar) nazorat qiladi. Bu qoʻmondonlikga uch Yevropa harbiy teatr qoʻmondonligi nomini olgan koloniyalar boʻysinadi: Ushbu choralar orasida harbiy qoʻmita muammolarini NATO maslahatdoshlar qoʻmitasi tomonidan koʻrib chiqiladi.
Mudofaalar rejalashtirish qoʻmitasi
Tashkilotda 1967-yilning dekabridan Oliy harbiy va siyosiy organ rukni ostida Mudofaalar rejalashtirish qoʻmitasi tashkillashtirildi. Ushbu organ oʻzining qamrovliligi jihatdan Maslahat organi bilan teng huquqlidir. Bu qo’mita alyansning oliy harbiy hukumati sanaladi hamda strukturasi doimiy aʼzo davlatlar raislaridan tarkib topgan boʻlib, kamida ikki yilda bir marta harbiy aloqalar bilan xavfsizlikni ta’minlash borasidagi savollarni muhokamalash uchun mudofaa vazirlari orasida o’zaro yigʻinlar uyushtirilib, barcha masalalar hal qilinib turiladi. Qoʻmita NATOga aʼzo mamlakatlarni umumiy xavfsizligini taʼminlash va yuksaltirish nuqtai nazarini NATOning siyosiy hukumatiga tavsiya qilib keladi. Mudofaalar rejalashtirish qoʻmitasi har yillik shahar va mamlakatlar miqyosida tinch aholini xavfsizlik bilan ta’minlashga tayyorgarlik samaradorligini oshirishiga koʻmaklashadi. Inqiroz yuz berganda yoki jang vaqtida qoʻmita urush holatini baholash maslahatini taklif etib, harbiy kuchlardan foydalanilishi va yangi qoidalar ishlab chiqishni nazorat qiladi. Ushbu qoʻmita qarorlari bilan NATOning yuqorida sanab o’tilgan masalalari tez hal boʻlibgina qolmay, shu bilan birgalikda qo’mita ishtirokidagi tayyorgarliklar, yechimlarning qabul qilinishi katta ahamiyatga molikdir.
Bosh shtab
Bosh shtab NATOning harbiy qoʻmitasi raislari va yuqori bosh qoʻmondonlik organi bilan birgalikda oliy harbiy namoyandachilar hamda qurolli kuchlar ittifoqi sifatida NATO bosh qarorgohida oliy pogʻonalardan oʻrin olishgan. U Birlashgan ittifoq doirasida Yevropa mintaqasidagi ikki qoʻmondonlikni oʻz maqsadlariga yoʻnaltiradi. Asosiy qarorgoh Niderlandlarning Brunsam shahrida joylashgan; Asosiy qarorgoh — Italiyaning Neapol shahrida joylashgan.
Xalqaro harbiy shtat
Harbiy qoʻmitaga izchillik borasida xalqaro harbiy shtat yordam beradi va u maxsus harbiylardan tashkil topgan boʻlib, davlat ishlarini toʻgʻri yoʻnaltirish qoidasi bilan NATO asosiy qarorgohida faoliyat yuritadi. Ushbu qoʻmita NATOning yechimlarini tahlil qilib tayyorlaydi hamda harbiy hamkorlikni tashkilot aʼzolari oʻrtasida uchinchi ishtirokchi sifatida bitim tuzadi (bu yerda NATOning namoyandalari va unga aʼzo mamlakatlardan tashqari alohida keltirilyapdi). 2002-yilda shtat ishtirokidagi faoliyatda 16 mingga yaqin odam qatnashgan. Xalqaro harbiy shtat hay’ati NATO aʼzolari tomonidan tavsiya qilingan davogarlarni Harbiy qoʻmita yordamida saylangan toʻrt yulduzli qoʻmondon tomonidan boshqariladi. Ushbu qoʻmondon oʻziga boʻysinadigan beshta vitse-direktorlarga ega. Ularning har biri tegishli shtab ostida boʻlingan javobgarliklarga maʼsuldir (yaʼni rejalar va siyosat borasida, tahliliy amaliyotlar, bitimlar, mintaqalar xavfsizligi, qurolli va harbiy zahiralar). Shtab maslahatchilar guruhi, konsultantlar va nazoratchilarga ega.
Iqtisodiy qoʻmita
Mamlakatlar orasida hamma taraflama hamkorlik maqsadlarini hayotiylashtirish va NATO masalalariga oid shartnoma yaratish Iqtisodiy qoʻmita tomonidan oʻz boʻyniga olingan va ushbu qoʻmita aʼzolari mamlakatlar orasida qiziqtirgan savollar yaʼni iqtisodiy rivojlanish hamda xavfsizlikni taʼminlash maqsadi va mudofaaga qobiliyatli mamlakatlar orasida oʻtkaziladigan forumlarni koʻrib chiqadi. Bu qoʻmita tabiy jihatdan iqtisodiy hamkorlik masalalarini muhokama qilishda keng dunyoqarash va sharoit vaziyatlarini mudofaa qobiliyatiga tayyorlash nigohi bilan nazar soladi (budjetdagi harbiy chiqim mablagʻlari, mudofa komplekslari sanoati rivojlanishi, mudofa rejalarini amalga oshirish uchun muhim zahiralar bilan taminlash va hokazo). Bu masalalar doirasiga kiradigan savollar boʻyicha har yili NATO tashkilotchilari orasida oʻrtaga tashlanib iqtisodiy muammolar va xom-ashyolar borasida muhokamalar qilinib tadbiq qilinadi. Bunday yigʻinlarni tayyorlash va oʻtkazishga Iqtisodiy qoʻmita rahbarlik qiladi.
Qoʻmondonlik kotibi
thumb|200px|NATO bayrogʻi thumb|300px|NATOga mamlakatlarning aʼzo boʻlishi (Miniatura shaklida) Deyarli kun ora NATOning barcha qoʻmitalari faoliyatidagi xalqaro kotibiyat yigʻinini hokimiyatda tayinlangan aʼzo Qoʻmondon kotibi boshchiligida tashkillashtiriladi.
Qoʻmondonlik kotibi bir vaqtning oʻzida NATO maslahatdoshlar organi raisi, mudofalar rejalashtirish qoʻmitasi, yadroviy rejalar guruhi hamda NATOning boshqa barcha qoʻmitalarning rasmiy raisi vazifasiga tayinlangan. Ushbu shaxs muhokamalarni harakatlantirish va tashkillashtirish, shu bilan birgalikda amalda tadbiq qilish choralarini uning echimi va dunyoqarashiga asoslanib koʻrib chiqiladi. Qoʻmondonlik kotibining oʻzi NATO doirasidagi aʼzo mamlakatlar muammolarini muhokama qilishi, bahslar bilan oʻrtoqlashishi, oʻzining shaxsiy xizmatidan foydalanishi va qabul qilingan qarorlarni taqdim qilish borasida tegishli huquqlarni qabul qiladi. U NATOning tashqi koʻlamligi borasida asosiy raisi va alohida hokimiyat yoki jamiyat bilan aloqa qiladigan targʻibotchisi sanaladi. Baʼzi bir holatlarda bosh kotib oʻz oʻrnida boʻlmaganida, uning vazifalarini vaqtincha barcha qoʻmitalarning oʻrta darajadagi raisi, yaʼni bosh kotib oʻrinbosari egallab turadi.
Qoʻmondonlik kotibining boshqaruv vakolatiga xalqaro hamkorlar, Qoʻmondonlik kotibining xizmati uchun ajratilgan besh operatsiya boʻlimi, boshqarma xizmati va moliyaviy nazorat xizmatlari kiradi va qaʼtiy qoidalarga rioya qilib erkin foydalanish huquqiga ega. Bu boʻlimlarning har biriga Qoʻmondonlik kotibining yordamchilaridan biri rahbarlik qiladi. Yordamchi esa asosiy qoʻmita javobgarligi boʻlimining raisi hisoblanadi. Qoʻmondonlik kotibi NATO tashkilotining yuritayotgan ishlariga vazirlar darajasida ado etuvchi kotib sifatida javobgarlikni oʻz boʻyniga oladi.
NATOning ish yuritadigan rasmiy tillari ingliz tili va fransuz tilidir.
NATO mahkamasi qarorgohi Belgiya poytaxti Brussel shahridan oʻrin olgan.
Stoltenberg siyosati
NATOning yangi rahbari Yevro-Atlantika ittifoqi turli tomonlardan yangi tahdidlar bilan yuzlashayotgani haqida ogohlantirgan.Afinada Yunoniston Bosh vaziri Antonis Samaras bilan koʻrishgan Yens Stoltenberg Rossiyaning Ukrainadagi xatti-harakatlarini hamda Iroq va Suriyadagi janglardan vataniga qaytayotgan xorijlik jangarilarni Yevropa uchun yangi tahdid manbalari deya sanagan.
"Rossiya Ukrainada xalqaro huquq normalarini buzdi. Bu holat mavjud ishonchga jiddiy putur yetkazib, Yevro-Atlantika ittifoqi xavfsizligiga tahdid solmoqda. Yaqin Sharq va Shimoliy Afrikada esa “Islomiy davlat” va boshqa ekstremist guruhlar zoʻravonlik va beqarorlikka sabab boʻlmoqda. Uyiga qaytayotgan xorijlik jangarilar ham tinchligimizni xavf ostiga qoʻyyapti. Koʻplab tomonlardan turli shakllardagi tahdidlar bilan yuzlashyapmiz, - degan NATO Bosh kotibi."
Antonis Samarasga koʻra, Rossiya bilan toʻliq harbiy hamkorlikni qayta tiklash hozir imkonsiz, ammo Moskva bilan muloqotni davom ettirish kerak, deya oʻz fikrini qayd etgan.
"NATO-Rossiya kengashi doirasida toʻliq hamkorlikni qayta tiklash hozir imkonsiz. Lekin Rossiya bilan aloqa qilish yoʻllari ochiq qolishi va siyosiy muloqot davom etishi kerak. Yevropa xavfsizligini taʻminlashda Rossiyaning ishtiroki muhim. Bunga muammo yechimining bir qismi sifatida qarash kerak, - Antonis Samaras."
Rossiya harbiy samolyotlarining Yevropa osmonida faollashishi ortidan NATO harbiy hozirligini oshirayotgani haqida xabar bergan. Stoltenbergning aytishicha, ittifoq Boltiq, Shimoliy va Qora dengizlar uzra Rossiya amalga oshirayotgan havo reyslarini yaqindan kuzatib bormoqda. NATO Bosh kotibi Yens Stoltenbergning aytishicha, Rossiya Ukraina ichida va chegarasida harbiy kuch toʻplab, ilgʻor uskuna va havo mudofaasi tizimlarini oʻrnatmoqda degan fikrlarni yuritgan.Stoltenberg Moskvadan qoʻshinlarini ortga qaytarishni soʻrab, Ukraina sharqidagi ixtilofni tugatishga hissa qoʻshishga chaqirgan. Gʻarb nazarida Kreml isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan degan farazlar boʻlgan. Moskva bu daʼvolarga javoban har doim ayblovlarni inkor etgan.Ukraina Mudofaa vazirligi 2014-yilning 16-noyabridan to 18-noyabriga qadar Ukraina gʻarbida sodir boʻlgan toʻqnashuvlarda besh askarini yoʻqotganini, sakkiz nafari yaralanganini maʼlum qilgan.Olmoniya Tashqi Ishlar vaziri Frank-Valter Shtaynmeyer Ukraina hukumati va isyonchilarni 2014-yilning sentabr oyida Minskda imzolangan tinchlik shartlarini bajarishga chaqirgan.Birlashgan Qirollik Tashqi Ishlar vaziri Filip Xemmondning fikricha, tinchlik bitimini imzolagan Rossiyaga uning majburiyatlarini eslatib turish kerakligini taʼkidlagan.Ukraina Bosh vaziri Arseniy Yatsenyuk nazarida Ukraina va Rossiya rasmiylari neytral hududda masala boʻyicha muzokara qilishi lozimligini taʼkidlagan boʻlsa, Kreml bunga javoban Kiyevni sharqdagi isyonchilar bilan muloqotga chorlagan.Ukraina Prezidenti Petro Poroshenkoning Olmoniya matbuotiga aytishicha, kerak boʻlsa, Ukraina Rossiya bilan keng qamrovli urushga tayyorligini yashirib oʻtirmagan.
Sovet Ittifoqi, Rossiya
1949-yili Bitimning tuzilishida Sovet Ittifoqi deputatlari orasida mamlakatning xususiy xavfsizligiga rahna solmoqchi degan fikrlar yuritilgan. 1949-yili va 1954-yillarda Berlin shahrida AQSh, Buyuk Britaniya, Fransiya kabi mamlakatlarining tashqi ishlar vazirlari va SSSR mahkamasi raislari oʻrtasida boʻlib oʻtgan yigʻilishda NATOni mudofa borasida haddan ziyod chuqurlashib ketgan tashkilot sifatida Sovet Ittifoqi tomonidan tanqid qilingan. Keyinchalik oʻzining tashqi aloqalarini mustahkamlash uchun alyans bitimiga aʼzo boʻlib shu bilan birga NATOga aʼzo barcha mamlaktlarni SSSR bilan hamkorlik qilishiga chaqiradi va oradan bir necha yillar oʻtib hech bir asossiz ushbu hamkorlik bekor qilingan. NATOning xatti harakatlariga javoban Sovet Ittifoqi Yevropa taʼsirini oʻzining ravnaqi yoʻlida bartaraf etish uchun 1955-yil davlat ichidan harbiy blokni Sovet Ittifoqi yuritayotgan siyosatni tahlil etish borasida Varshava shartnomasini tuzadi. Varshava shartnomasi tashkiloti va Sovet Ittifoqi parchalanib ketishidan, soʻng NATO jamlanmasi xavflarni bartaraf etish mahkamasi borasida rasmiy bitim tuzdi va bu bitim oʻzining doirasiga Uzoq Sharq mamlakatlarini qamrab olish choralari qoʻyilgan edi. Va NATO oldindan Sovetlar xavfini bartaraf etish maqsadi ekanligini oshkora va yaqqol amerikalik publitsist Noam Xomsk, aytganidek bayon etib kelgan. Noam Xomsk iboralari:
"NATO oldidagi vazifalar xalqaro energetika sistemalarini nazorat qilish, dengiz yoʻllari, yer osti quvurlaridan oʻtgan barcha narsalarni Hukmdor nazorati sifatida yechish. deya NATO borasidagi fikrlarini omma oldida takidlagan."
2006-yilning aprel oyida A. I. Soljenitsin, „Moskovskie novosti“ gazetasi muhbirlari savoliga javob berayotib shuni eʼlon qilgan:
"NATO metodik va ustuvorlik jihatidan harbiy doirasini juda ham keskin tarzda rivojlantiryapti bunga sabab Rossiyani janub tomondan qamrab olishdir. Bu yerda ochiq ravishda rangli inqilobni xom ashyo bilan qoʻllab quvvatlashi Shimoliy Atlantikani Oʻrta Osiyoga qiziqishlari balanda ekanligini namoyon qiladi. Bunda faqat birgina eʼtirof qoladi shu ham boʻlsa erkinlikni yoʻqotib Rossiya atrofini butunlay oʻrab olishidir"
7-iyun 2007-yilda Rossiya prezidenti Vladimir Putin "Shimoliy Atlantikaning ishtirokchi mamlakatlari va „Dunyo tinchligiga birdamlik“ programmasida ishtirok qiladigan boshqa mamlakatlar orasidagi rozilik shartnomasi, 19-iyun, 1995-yilgi qabul qilingan qaror holati hamda unga qoʻshilgan masalalar" borasidagi № 99 federal qonuniga imzo chekdi. 2008-yilning yanvarida NATO ishlarini koʻrib chiqishi boʻyicha Rossiyaning doimiy hukumat boshligʻi vazifasini ijro etish uchun Dmitriy Rogozin tayinlandi va u oʻz oʻrnida Rossiya Federatsiyasi va Shimoliy Atlantika shartnomasi munosabatlarini jamiyatda qiziqtirgan savollarga mavjudiyatlik balandligi sifatini oshirdi.
Londonda joylashgan tadqiqotlar markazi Rossiyani Uchinchi Jahon urushiga turtki boʻladigan harakatlarda ayblagan. Havo makonini buzish, dengizda boshqa davlat hududiga kirish, Gʻarbga qarshi hujumlar uyushtirish niyatini namoyish qilish — bu Kremlning soʻnggi oylardagi qadamlari deya 2014-yilning noyabr oyida yangi hisobotida aynan shu haqida yozgan.2014-yilning fevral oyidan, to 2014-yilning oktabr oyiga qadar Rossiya harbiy samolyotlari NATOga aʼzo davlatlar havo chagaralarini qariyb 40 marta buzib oʻtgan. Bu „Yevropa yetakchilik tarmogʻi“ nomli tahliliy guruh maʼlumoti. Yana bir boshqa hisobotga koʻra, Rossiya qiruvchi samolyotining Daniyaga tegishli yoʻlovchi samolyot bilan toʻqnashishiga oz qolgan. Bundan tashqari, Shvetsiya suvlariga Rossiya suvosti kemasi kirgani taxmin qilingan. Aynan shunday taxminlar hamda Estoniya razvedkasi agentining oʻgʻirlanishi va Rossiyaning mashqlar paytida AQShga qarata raketa uzishini faraz qilishi guruhni izlanish oʻtkazishga majbur qilgan.
"Masala aslida nihoyatda jiddiy - deydi londonlik tahlilchi Jonatan Ayl - xavfsizlik kafolatlarini buzishga qaratilgan urinishlarga guvoh boʻlyapmiz. Vaholanki, Gʻarb sobiq kommunistik davlatlarga bu kafolatlarni bergan."
Kafolatlar yozma ravishda berilgan, Polshada esa chegara zastavalari bunyod etilgan. Bugunda ular kengaytirilmoqda, NATOga aʼzo davlatlar esa koʻproq mashqlar oʻtkazyapti, xuddi Ukrainadagidek.
"''Moskvaga urush boshlash niyatida emasligimizni namoyish qilishimiz zarur. Bizga mojaro kerak emas. Lekin Rossiyadan qoʻrqmaymiz. Shuni ular tushunsin - degan Ayl."
Ekspertlar fikricha, Rossiyaning hozirgi siyosati bir tarafdan Gʻarbning harbiy qudratini oʻrganishga, boshqa tarafdan mamlakat ichida Putin obroʻsini oshirishga qaratilgan degan iddaolar ilgari surilgan.Ammo harbiy tahdid jiddiy emas, deya fikr bildirgan Xalqaro strategik tadqiqotlar institutidan Duglas Barri.
"NATO yuzlashayotgani Sovet davridagidek katta havo kuchlari emas. Rossiya havo kuchlari undan ancha kichik, salohiyati ham 1980-yillardagi Sovet havo qoʻshinlarinikiga yetmaydi - degan u."
Shunga qaramay, sarmoyalar hajmining oshgani Rossiyaga harbiy parvozlarni koʻpaytirishga yordam bergan. 2015-yillarda Kreml qurolli kuchlarini zamonaviylashtirishni rejalagan.
"Bu Rossiya rahbariyatining ishtahasi naqadar yuqoriligidan darak beradi, - deya fikrini qayd etgan Barri."
Mutaxassislar fikricha, Rossiyaning asosiy maqsadi NATOning yanada kengayishiga chek qoʻyish va hatto sobiq kommunistik davlatlarni oʻz taʼsir doirasiga qaytarish deb hisoblashgan. NATO rahbarining taʼkidlashicha, Sovuq urush davri qaytgani yoʻq, ammo Rossiyaning harbiy harakatlari oʻrtadagi ishonchga putur yetkazishi mumkinligini matbuot anjumanida bildirib oʻtgan.Alyans tarqatgan maʼlumotga koʻra, oʻtgan ikki kun ichida 20 dan ortiq Rossiya harbiy samolyoti toʻrt guruhga boʻlinib ittifoqning havo chegaralarini kesib oʻtgan.2014-yilning oʻzida bunday holatlar soni 100 dan oshgan. Bu esa oʻtgan yilgi koʻrsatkichdan uch barobar koʻp demakligini mutaxasislar taʼkidlashgan.2014-yilning mart oyida Rossiya Qrimni oʻz hududiga qoʻshib olgandan keyin Rossiya va NATO aloqalari keskin sovuqlashgan. NATO, shuningdek, Moskvani sharqiy Ukrainadagi isyonchilarni qoʻllab-quvvatlayotganlikda ayblagan. NATO soʻzlovchisining aytishicha, Rossiya samolyotlarini toʻxtatish uchun Norvegiya, Birlashgan Qirollik, Portugaliya, Germaniya va Turkiyaga qarashli qiruvchi samolyotlar havoga koʻtarilgan. Bu nomaʼlum samolyotlar NATO hududiga kirganda doim rioya qilinadigan odatdagi tartib, deya bu holatni izohlagan NATO rasmiysi. NATOning sharqiy aʼzolari, xususan, Polsha va Boltiqboʻyi davlatlari, ayniqsa, Rossiyaning harbiy faolligidan norozi boʻlishgan. Ularning xavotirlariga javoban, AQSh yetakchiligidagi ittifoq mintaqada havo sarhadlarini qoʻriqlovchi samolyot va harbiy mutaxassislar sonini oshirgan.
Oʻzbekistonning NATO bilan hamkorligi
Oʻzbekiston va NATOning YeAHK doirasidagi maxsus yigʻilishlarida, jumladan YeAHKning tashqi ishlar va mudofaa vazirlari, elchilar, siyosiy qoʻmitalar, oliy harbiy-siyosiy qoʻmitalar, „Tinchlik yoʻlidagi fan“ boʻyicha Qoʻmitasi va fuqarolar muhofazasi boʻyicha Qoʻmitasi yigʻilishlarida ishtirok etib kelmoqda.
Xalqaro ilmiy-texnikaviy hamkorlikni rivojlantirishda NATOga aʼzo mamlakatlar bilan hamkorik, yaʼni NATOning Fan qoʻmitasi alohida ahamiyat kasb etadi. Soʻnggi yillardagi Oʻzbekistonning NATOga aʼzo davlatlar bilan hamkorligi tajribasi uning juda samarali ekanligini koʻrsatmoqda. Hozirgi paytda Oʻzbekistonda NATO bilan informatsion texnologiyalar, tibbiyot va boshqa qator loyihalar amalga oshirilmoqda. 2007-yil may va 2008-yil oktabr oylarida NATOning Fan qoʻmitasi raisi K.Uspelerning Oʻzbekistonga tashrifi hamkorlikning yanada yangi bosqichlarga koʻtarilishiga turtki boʻlgan.
2008-yil 3-aprelda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti I.A.Karimov NATO Bosh kotibi Ya.Sxefferning taklifiga binoan NATO/EAHKning Buharest shahridagi sammitida ishtirok etdi va Afgʻonistonda barqarorlikni taʼminlash maqsadida „6+3“ Guruhini tashkil etish tashabbusini ilgari surdi.
Budapesht memorandumi
Ukrainaning Yadro qurolini tarqatmaslik toʻgʻrisidagi shartnomaga qoʻshilishi munosabati bilan xavfsizlik kafolatlari toʻgʻrisidagi memorandum (Budapesht memorandumi)  — Ukrainaning Yadro qurolini tarqatmaslik toʻgʻrisidagi shartnomaga qoʻshilishi munosabati bilan xavfsizlik kafolatlari toʻgʻrisidagi davlatlararo hujjat. 1994-yil 5-dekabrda Ukraina, Rossiya, Buyuk Britaniya va AQSh rahbarlari tomonidan imzolangan.
Voqealar rivoji
1991-yil dekabr oyida SSSR tugatilgandan soʻng, uning hududida Sovet yadro qurollari joylashgan 4 ta mustaqil respublika paydo boʻldi: Rossiya, Ukraina, Qozogʻiston, Belarusiya. Taktik yadroviy oʻq-dorilarni Rossiyaga eksport qilish toʻgʻrisidagi qaror 1991-yil 21-dekabrda Olma- Otada imzolangan va „Yadro qurollari boʻyicha qoʻshma chora-tadbirlar toʻgʻrisida“gi Belovej kelishuvlari imzolanganidan koʻp oʻtmay qabul qilindi. 1992-yil bahorida sobiq SSSR hududidan barcha taktik yadro qurollari Rossiyaga olib ketilgan. Strategik yadro qurollarining taqdiri 1992-yil may oyida Rossiya, Ukraina, Qozogʻiston, Belarus va AQSh tomonidan Lissabon protokoli deb nomlanuvchi START-1 shartnomasiga qoʻshimcha kelishuv imzolanishi doirasida hal qilindi. Protokolda Belarus, Qozogʻiston, Rossiya va Ukraina START-1 shartnomasi shartlariga koʻra SSSRning vorislari ekanligi belgilandi. Protokolda, shuningdek, Belarus, Qozog‘iston va Ukrainaning imkon qadar tezroq yadro qurolidan xalos bo‘lish va yadro quroliga ega bo‘lmagan davlatlarning huquqlari bo‘yicha Yadro qurolini tarqatmaslik to‘g‘risidagi Shartnomaga qo‘shilish majburiyatlari ham belgilandi. 1991-yil oktyabr oyida Oliy Rada tomonidan eʼlon qilingan Ukrainaning yadrosiz maqomi boʻlishiga qaramay, Lissabon protokolini ratifikatsiya qilishda Ukrainaning pozitsiyasi qiyin vaziyatda qoldi. Ukraina hukumati yadroviy boʻlmagan maqom uchun tovon pulini 2,8 milliard dollarga baholadi va rasmiy ravishda yadro quroliga ega boʻlgan barcha kuchlardan (Rossiya, AQSh, Buyuk Britaniya, Fransiya va Xitoy) xavfsizlik kafolatlarini talab qildi. 1993-yil 18-noyabrda Oliy Rada START-1 shartnomasini bir tomonlama tuzatishlar bilan ratifikatsiya qildi, unda Ukraina yadro qurolini saqlab qolishni nazarda tutadi. AQSh va Rossiya bu ratifikatsiyani qabul qilmadi. Kuchli muzokaralardan soʻng, 1994-yil 3-fevralda Oliy Rada dastlabki START-1 shartnomasini va Lissabon protokolini ratifikatsiya qildi. thumb
Memorandum matni
Rossiya Federatsiyasi, Buyuk Britaniya va Shimoliy Irlandiya Birlashgan Qirolligi va Amerika Qoʻshma Shtatlari Ukrainaning mustaqilligi, suvereniteti va mavjud chegaralarini hurmat qilish YXHT Yakuniy akti tamoyillariga muvofiq Ukrainaga sodiqligini yana bir bor tasdiqlaydi.
Rossiya Federatsiyasi, Buyuk Britaniya va Shimoliy Irlandiya Birlashgan Qirolligi va Amerika Qoʻshma Shtatlari Ukrainaning hududiy yaxlitligi yoki siyosiy mustaqilligiga qarshi kuch ishlatish tahdidi yoki qoʻllanilishidan tiyilish majburiyatini tasdiqlaydi va ularning hech qanday quroli hech qachon boʻlmaydi. Ukrainaga qarshi qoʻllaniladi, oʻzini himoya qilish yoki boshqa yoʻllar bundan mustasno. yoki Birlashgan Millatlar Tashkiloti Nizomiga muvofiq boshqacha tarzda. Rossiya Federatsiyasi, Buyuk Britaniya va Shimoliy Irlandiya Birlashgan Qirolligi va Amerika Qoʻshma Shtatlari Ukrainaga YeXHT Yakuniy hujjati tamoyillariga muvofiq, oʻz manfaatlariga boʻysundirishga qaratilgan iqtisodiy majburlashdan voz kechish majburiyatini yana bir bor tasdiqlaydi. Ukrainaning oʻz suverenitetiga xos boʻlgan huquqlardan foydalanishi va shu bilan har qanday turdagi imtiyozlarni taʼminlash. Rossiya Federatsiyasi, Buyuk Britaniya va Shimoliy Irlandiya Birlashgan Qirolligi va Amerika Qoʻshma Shtatlari Ukrainaga yadro quroliga ega boʻlmagan davlat sifatida BMT Xavfsizlik Kengashi tomonidan zudlik bilan choralar koʻrishga intilish majburiyatini tasdiqlaydilar. Yadro qurolini tarqatmaslik, agar Ukraina tajovuzkorlik harakati qurboni yoki yadro qurolidan foydalangan holda tajovuz qilish tahdidi ob’ekti boʻlsa. Rossiya Federatsiyasi, Buyuk Britaniya va Shimoliy Irlandiya Birlashgan Qirolligi va Amerika Qoʻshma Shtatlari Ukrainaga Yadro qurolini tarqatmaslik toʻgʻrisidagi Shartnomaning yadro quroliga ega boʻlmagan har qanday davlatga qarshi yadro qurolidan foydalanmaslik majburiyatini tasdiqlaydi. yadroviy qurolga ega davlat yoki u bilan bogʻliq ittifoq shartnomasi bilan birgalikda harakat qilayotgan bunday davlat tomonidan ularga, ularning hududiga yoki qaram hududlariga, qurolli kuchlariga yoki ittifoqchilariga hujum qilingan hollar bundan mustasno. Ukraina, Rossiya Federatsiyasi, Buyuk Britaniya va Shimoliy Irlandiya Birlashgan Qirolligi va Amerika Qoʻshma Shtatlari ushbu majburiyatlar boʻyicha savol tugʻdiradigan vaziyat yuzaga kelsa, maslahatlashadilar. Ushbu Memorandum imzolangan paytdan boshlab amal qiladi.
Kujula Kadfiz
Kujula Kadfiz (Kadfiz I) -Kushon podsholigittt asoschisi (miloddan avvalgi 1-asr oxiri — milodiy 1-asr 1-yarmi). Koʻchmanchi yuyechjilar (toharlar)ning guyshuan — kushon qabilasiga mansub. Xitoy tarixiy yilnomalarida u Kiotszyuko nomi bilan maʼlum. Tarixiy haqiqatga yaqin taxminga koʻra, yuyechji qabilalari tomonidan Baqtriya istilo qilingandan (miloddan avvalgi 2-asr, 3-choragi) taxminan 100 yildan bir oz vaqt oʻtgach, K. K. kushonlar oʻrtasidagi oʻzaro taxt uchun kurashda qolgan 4 yuyechji qabilalari orasidagi oʻz tarafdorlari bilan Baqtriyaning jan.-gʻarbiy hududlarida oʻz hukmronligini oʻrvatgan. U parfyanlarning Baqtriyaning gʻarbiy hududlariga uyushtirgan tajovoʻzlariga qarshi harbiy harakatlar olib borgan. Baqtriyada yuzaga kelgan siyosiy vaziyat va harbiy kuchlar nisbati K. K. foydasiga oʻzgarmaganligi, uni Hindukush togʻlari osha Kobul (Gaofu) viloyatiga ketishga majbur qildi. U Kobul viloyatini boʻysundirib, viloyat hokimi sifatida tangalar zarb qilishni yoʻlga qoʻydi. Kobuliston hokimi boʻlgan vaqtda K. K. hali mustaqil siyosat olib bormagan. U Paropamisad (Kashmir)ning hind-yunon shohi Germeyning (miloddan avvalgi 1-asrning oʻrtalari) ustuvorligini kabul qilgan. Asta-sekin K.K.ning harbiy qudrati oshib borishi unga qoʻshni hududlarni oʻz tasarrufiga olishga imkoniyat berdi. Bu borada Hindistonning shim.-gʻarbiy hududlaridagi siyosiy parokandalik unga juda qoʻl kelgan. U oʻz eʼtiborini shu yerdarni bosib olishga qaratgan. Koʻp vaqt oʻtmay, u oʻz homiysi Germeyga qarashli hamma yerdarni oʻziga boʻysundirgan. Germeyga qarashli hududlarning qoʻshib olinishi kushon hokimligining qudratli davlatga aylanishiga olib keldi. Keyinchalik K.K. jan.dagi hind-parfyan shohi Gandofar hududlari (Gandhara, Araxosiya) hisobiga oʻz davlati chegarasini yanada kengaytirgan. Xitoy manbalarida qayd qilinishicha, K.K. 80 yil umr koʻrgan. Shundan taxminan 50 yilini yuyechji qabilalarini birlashtirishga, kushonlar qabilasining ustuvorligini oʻrnatishga, Kushon podsholigiga asos solishga va uni qudratli davlatga aylantirishga bagʻishlagan.
NGC 2352
NGC 2352 Katta It yulduz turkumidagi *Grp (karrali yulduz) tipli yulduzdir.
Ushbu obyektni William Herschel 1785-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
La Junquera
La Junquera Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Girona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 57,31 km2. Aholisi — 3106 kishi (2010).
Qorabuloq (Almati viloyati)
Qorabuloq — qishloq, Almati viloyati Yeskeldi tumaning (1968-yildan) markazi. Aholisi 15,964 (2012). Poydevori 1855-yili qurilgan. Verniy — Tekeli avtomobil yoʻli yoqasida joylashgan. Qorabuloqda qand zavodi, tegirmon, gʻisht zavodlari faoliyat yuritmoqda.
Qozogʻiston Telekommunikatsiyasi
Qozogʻiston telekommunikatsiyalari — bu Qozogʻiston SSR telekommunikatsiyalari asosida aloqa, axborotlashtirish va axborot qoʻmitasini davlat tomonidan tartibga solishda mobil aloqa, TV/radio va Internet yoʻnalishi boʻyicha ishlab chiqilgan va mamlakatning Geo-va demo omillari tufayli oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻlgan koʻp darajali va koʻp funktsional maʼlumotlar uzatish tuzilmasi.
Tarixi
Qozogʻiston telekommunikatsiyalari 90-yillarda sobiq SSSR telekommunikatsiya bazasida rivojlangan. Soʻngra, yangi ming yillikning boshida Qozogʻiston Respublikasi Hukumatining 4.12.2001dagi „Qozogʻiston Respublikasi telekommunikatsiya tarmogʻini rivojlantirish konsepsiyasi toʻgʻrisida“gi qarori asosida Davlat dasturi bilan jarayon tartibga solingan. Unga koʻra 2004-yilda bozorni monopoliyadan chiqarish boshlandi va davlat kompaniyalari bilan bir qatorda xususiy kompaniyalar paydo boʻldi. Asosan telekommunikatsiya xizmatlarini mintaqaviy yoritish uchun. 2000-yillarning birinchi oʻn yilligida Qozogʻistonning megapolislarida MMDS liniyalari oʻrniga optik tolali aloqa liniyalari (FOCL) oʻtqazilish boshlandi, respublikada hali ham ustunlik qilmoqda. Shuningdek 4G formati tarqatila boshlandi. 2013-yilgacha har yili Qozogʻistonda "Kitel " Xalqaro Markaziy Osiyo telekommunikatsiya koʻrgazmasi oʻtkazib kelinardi. 2013-yilda hukumat TKni rivojlantirish va mamlakat aholisi uchun ochiqligini taʼminlashga qaratilgan „Axborot Qozogʻiston — 2020“ yangi telekommunikatsiya dasturini tasdiqladi. 2000-yillardan boshlab Qozogʻistonda telekommunikatsiya bozorining mustaqil birlashmalari faoliyat koʻrsatmoqda: Qozogʻiston Milliy telekommunikatsiyalar assotsiatsiyasi, Qozogʻiston tele va radioeshittirishlar milliy assotsiatsiyasi, Qozogʻiston Internet assotsiatsiyasi va Qozogʻiston IT-kompaniyalari assotsiatsiyasi.
Aloqa
90-yillarning birinchi yarmida Qozogʻistonda statsionar aloqalar bilan bir qatorda Qozogʻiston Altel tomonidan joriy etilgan uyali aloqa paydo boʻldi, u „Qozogʻtelekom“ davlat aloqa operatori va Britaniyaning Wireless Technology Corporation Ltd ishtirokida yaratilgan. 20 million dollarlik xalqaro investitsiyalar bilan. Altel Qozogʻiston Respublikasining uyali aloqa bozorida davlatning besh yillik monopoliyasiga ega boʻldi, shuning uchun 1999-yil oxiriga qadar raqobat yoʻq edi va har bir abonent uchun oʻrtacha oylik toʻlov taxminan 700 dollarni tashkil etardi. Rossiya Federatsiyasida esa xuddi shu 300 dollarni tashkil etardi. 2000-yilda Qozogʻistonning uyali aloqa abonentlari soni 15000 kishidan oshmadi va uzatish stantsiyalari atigi 20 dan bir oz koʻproq uzatish stansiyalari qurildi. 1999-yilda Qozogʻistonda bir vaqtning ooʻzida Kcell va K-Mobile uyali aloqa tarmoqlari joriy etildi, keyinchalik u Beeline ga aylandi. 2007-yilda Qozogʻtelekom sobit aloqa abonentlarini mamlakat miqyosida IP-telefoniya formatiga oʻtkazishni boshladi.
Internet
Qozogʻiston Interneti (Kaznet) 1994-yildan beri mavjud, RelcomSL global Internet bilan xabar almashish imkoniyatiga ega boʻlgan Internet tamoyillariga asoslangan elektron pochta tarmogʻini tashkil qilgan. 1999-yilda „Kazaktelekom“ Milliy kompaniyasi (MK) ham internet xizmatlarini koʻrsata boshladi.
Televideniye
1990-yillarning oʻrtalariga qadar Qozogʻiston kompaniyalarining muqobil kabel, raqamli va sunʼiy yoʻldosh televideniyesi bilan taʼminlashga urinishlari fonida xorijiy investor tomonidan moliyalashtirilgan Olma-TV 2010-yilgacha asosiy kabel televideniesi operatori edi. 2005-yildan beri Qozogʻistonda televizion raqobat Olmaotada IP-televideniye ochilishi va 2009-yilda Qozogʻistondagi ID-TV interaktiv raqamli televideniyesining ishga tushirilishi hisobiga oshdi. Xorijiy kanallar koʻrsatuvini davlat tomonidan 75 foizga cheklovi tufayli, bu faqat oddiy Qozogʻiston TV-ga taʼsir koʻrsatdi, mamlakatda sunʼiy yoʻldosh va kabel televideniesiga talab oshdi.
Koʻrsatkichlar:
2000-yillargacha Qozogʻistonda statsionar aloqaning ustunligi 2010-yilga kelib 20 % gacha kamaydi. . 2012-yilda Qozogʻiston Respublikasi Statistika agentligimaʼlumotlariga koʻra, 4,271 million sobit aloqa abonentlari, 24,685 million uyali aloqa abonentlari va 9,4 million Internet foydalanuvchilari 2000-yilda 70 mingga nisbatan roʻyxatdan oʻtgan. 2014-yil boshidan boshlab 2 million raqamli televidenie foydalanuvchisi roʻyxatga olingan. Umuman olganda, 2014-yilda Qozogʻiston telekommunikatsiya bozori 6,3 milliard tenge boʻlib, 2013-yilga nisbatan 6 foiz oʻsishni koʻrsatdi va 58 % uyali aloqaga taluqli. Agar 2000-yilda 100 nafar qozogʻistonlikdan atigi 12 nafarida uyali telefon boʻlgan boʻlsa, 2014-yilda u 100 kishidan 76 tasini tashkil etgan. Ikkinchi oʻrinda Internet xizmatlari va statsionar kompyuterlar orqali maʼlumotlarni uzatish — 17 %. Mamlakatda pullik televideniening kirib borishi 44 %ni tashkil etdi, yirik shaharlarda — 60 % dan ortiq. Antennali televidenie xizmatlarining ulushi — 30,6 %. Shunday qilib, Qozogʻiston 2014-yilda 38-oʻrinni egallab, 2014-yilgi Networked Readiness Indexda Markaziy Osiyo mamlakatlari orasida tarmoq tayyorligi boʻyicha etakchi boʻldi. Shunga qaramay, 2014-yil boʻyicha Qozogʻiston Respublikasi yalpi ichki mahsulotida telekommunikatsiya 3 % dan oshmaydi. Taqqoslash uchun, Rossiya Federatsiyasida 2013-yilda telekommunikatsiya va aloqaning mamlakat yalpi ichki mahsulotidagi ulushi 8,6 % ni tashkil etadi. Qozogʻiston hukumati Qozogʻiston Respublikasi yalpi ichki mahsulotida telekommunikatsiya ulushini 4 % ga oshirishni rejalashtirmoqda:
2017-yil oxirida sanoat yaxshi oʻsish sur’atlarini koʻrsatdi, aslida 2016-yildagi yoʻqotishlardan keyin tiklandi. Qozogʻiston aloqa korxonalari 2017-yilning yanvar-dekabr oylarida sanoat tomonidan ishlab chiqarilgan 677,7 milliard tengega nisbatan 710,9 milliard tenge miqdorida xizmatlar koʻrsatdi bu 4.9 % koʻproq. Dollarda bozor 10 % ga oshdi.