Markaziy_osiyo_temir_yo'li
Sovet hukumati davrida Oʻrtaosiyo temir yoʻllari Uzbek SSR, Turkman SSR, Tojik SSR, qisman Qirgʻiz SSR temir yoʻllari tarmoqlarini birlashtirar edi. Temir yoʻl boshqarmasi Toshkentda joylashgan edi. Oʻtgan asrning 20-yillarida va undan keyinroq Oʻrta Osiyo temir yoʻllarida qayta qurish ishlari olib borildi.Yangi liniyalar qurildi: Amudaryo-Termiz (1925), termiz-Jarqoʻrgʻon va Farg;ona-Qizil-Qiya (1926), Andijon-Tentyoqsoy (1927), Jarqoʻrgʻon-Dushanbe, Dushanbe-Yangi-Bozor, Asaka-Shahrixon, Qorasu-Oʻsh, Jalolobod-Koʻk-Yongʻoq (1928-1932-yillar), Konibodom-Shoʻrob (1933), Uchqoʻrgʻon-Toshkoʻmir (1935). Ikkinchi Jahon urushi yillarida temir yoʻl Oʻrta Osiyoni Kavkaz va SSSR markazi bilan aloqani taʼminlar edi. Uning oʻtkazuvchanlik salohiyatini sezilarli darajada oshirish, joylarda noyob materiallar va ehtiyot qismlarini ishlab chiqarish choralari koʻrildi. Qisqa muddat ichida Toshkent-Angren (1941-1945) va Amudaryo-Dushanbe liniyalarida 9ta choʻyan quyish va 3 ta poʻlar quyish sexlari qurildi. Urushdan keyingi yillarda hozirgi Oʻzbekiston hududida yangi temir yoʻl uchastkalari qurildi: Salar-Barraj (1947), Charjou-Qoʻngʻirot (1957), Navoiy-Uchquduq va Jizzax-Sirdaryo (hozirgi Mahnat) (1962), Keles-Oʻzbekiston (1966), Barraj-Hojikent (1967), Superfosfat (hozirgi Maroqand)- Qashqadaryo (1970), Termiz-Qoʻrgʻon-Tobe (1974), Naymankoʻl-Nukus (1975), Nukus-Chimboy (1980). 1963-yildan beri Kavkazorti temir yoʻli bilan bogʻlaydigan parom kechuvi faoliyat olib bormoqda, bu yuklarni vagonlardan tushirmasdan yetkazish imkonini beradi. Qoʻngʻirot Beyneu (408 km) muhim temir yoʻl liniyasi hisoblanadi, uning 1972-yilda ishga tushirilishi natijasida Oʻrta Osiyo SSSRning ovropa qismiga chiqish imkonini oldi. Bu liniyaning ekspluatatsiya qilish tajribasi uning muhim ahamiyatga ega ekanligini koʻrsatdi. 1990-yilda 1 mlrd tonna yuk va 1.3 mln yoʻlovchilar bu yoʻl orqali tashildi. 1982-yilda Termiz shahri tumanida Amudaryo orqali birlashtirilgan avtomobil-temir yoʻl koʻprigi ishga tushirildi, bu oʻz oʻrnida Afgʻoniston bilan transport-iqtisodiy aloqalarni mustahkamlashga yordam berdi. 1931-yilda Oʻrtaosiyo temir yoʻlida Ashhobod-Dushak va Ashhobod-Bami uchastkasida jahon tajribasida ilk bor teplovoz orqali tortatigan muntazam yoʻlovchi va yuk tashish boshlandi. 1974-yilda yoʻl SSSR temir yoʻl tarmogʻida birinchi boʻlib teplovoz orqali tortishga butunlay oʻtib ketdi. 1933-yilda vagon xizmati va vagon uchastkalari tashkil qilindi, 1935-yilda Ashhobod, Charjou, qarshi, Termiz, Hovost stantsiyalarida vagon taʼmirlash punktlari va Kogon, Qoʻqon va Samarqand stantsiyalarida vagon depolari qurildi. Vagonlarni Ishlab chiqarish- taʼmirlash texnikaviy bazasini takomillashtirish boshlandi. 1980-yillar ohiriga kelib temir yoʻlda zarur texnik uskunalar, texnologik uskunalar va mexanizmlar bilan jihozlangan 16 ta vagon deposi faoliyat olib borar edi. Toʻqimachi, Andijon, Ashhobod stantsiyalarida yoʻlovchi vagonlarni taʼmirlash-taʼminlash punktlari, 16 ta yarimvagon va plarformalarni tayyorlash punktlari, 13 ta yopiq va izotermik vagonlarni kompleks tayyorlash punktlari, 5 ta yuvish-bugʻlash stantsiyalari va muzlatgich boʻlimlarini taʼminlash punktlari tashkil etildi. Sirdaryo stantsiyasida muzlatgich boʻlimlarni taʼmirlaydigan muzlatgich deposi qurildi. Temir yoʻlda 18 ta asosiy lokomotiv depolari faoliyat olib borar edilar, ularda lokomotivlarning barcha turdagi texnik mxizmat va joriy taʼmirlash ishlari olib borilardi. Yoʻlning deyarli asosiy yerlarida qum va shagʻal ballasti shebenga oʻzgartirildi. Asosiy yoʻlning butun uzunligi boʻylab ogʻir turdagi strelka oʻtkazgichlar, P50 va P65 termik ishlov berilgan relslar qoʻyilgan. Qumadan himoya qilish inshootlarining umumiy uzunligi 2660 km (barcha yoʻllarning 40 % dan oʻrtiq) ni tashkil etardi. 1971-yilda Toshkent temir yoʻl uzelining shahar cheti liniyalarini doimiy tok asosida elektrlashtirish boshlandi, 1990-yildan esa yuk va yoʻlovchi tashishlar oʻzgaruvchan tokli elektrovozlarda amalga oshirilmoqda. Chenkeldi-Keles-Toshkent yoʻlovchi-Hovost, Keles-Dalaguzor, Toshkent temir yoʻl uzeli(Toʻqimacho-Xamza-Toshkent-tovarniy) uchastkalri elektrlashtirildi. Oʻzgaruvchan tok asosida 267 km va doimiy tok asosida 67 km temir yoʻli elektrlashtirildi. VL60, VL80 rusumli elektrovozlar, ER9E rusumli elektropoezdlari ekspluatatsiya qilindi. Mustaqillik yillari davomida o'zbekistonda yangi poʻlat izlarni (magistral) shakllantirish boʻyicha ulkan ishlar qilindi. Qizilqum choʻllarida Navoiy-Uchquduq-Sultonuvaystogʻ-Nukus temir yoʻllari qurildi, Amudaryo orqali temir yoʻl-avtomobil qoʻshma koʻprigi barpo etildi, murakkab togʻ sharoitida Toshguzar-Boysun-Qumqoʻrgʻon temir yoʻli qurildi. Mavjud boʻlgan temir yoʻl tarmogʻini modernizatsiyalashga ham muhim ahamiyat berilmoqda. Osiyo tarraqiyot bankining jalb qilingan mablagʻlari evaziga 2 ta yirik investitsiya loyihasi amalga oshirildi va Toshkent-Samarqand-Buxoro uchastkasida yoʻllar qayta tiklandi, Keles-Buxoro uchastkasida 600 km dan ortiq boʻlgan uzunlikdagi optik tolali aloqa liniyalarini yotqizish yakunlandi. Toʻqimachi-Angren temir yoʻl liniyasini elektrlashtirish ishlari yakunlandi. Yangi Yangiyer-Jizzax va Yangiyer-Farhod temir yoʻl liniyalarini qurish ishlari yakunlandi. „ Oʻzbekiston temir yoʻllari“ DATK Oʻzbekiston respublikasi hududida joylashgan sobiq Oʻrta Osiyo temir yoʻllari bazasida 1994-yil 7-noyabrda tashkil topgan.