cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Italiya
Iqtisodiyoti
Italiya — yuksak rivojlangan industrial-agrar mamlakat. Dunyoda eng rivojlangan 10 davlatning biri. Yalpi ichki mahsulotda sanoatning ulushi 31,6%, qishloq xoʻjaligi ulushi 2,9%, xizmat koʻrsatish soqasi 65,5% (1997). Italiyada 12 mln.dan ziyod aholi xizmat koʻrsatish sohasida, 6,5 mln. kishi sanoatda, 1,5 mln. kishi qishloq xoʻjaligida band.
Qishloq xoʻjaligining yetakchi tarmoklari — dehqonchilik (58%) va chorvachilik (42%). Unumdor yerlarning 34,3% (19,6 mln. gektar) haydalib, ekin ekiladi, 11% bogʻ, tokzor va zay-tunzor, 19,2% maysazor va yaylov. Asosiy don ekinlari — bugʻdoy, makka-joʻxori, suli, arpa, sholi. Qand lav-lagi, uzum, zaytun, sitrus mevalar va sabzavot ham yetishtiriladi. Vino ishlab chiqarish hajmi jihatidan Italiya dunyoda yetakchi oʻrinlardan birida turadi. Italiya yiliga 6 mln. tonnaga yaqin turli xil hoʻl meva beradi, uning salkam 60% mamlakat shimolidagi ixtisoslashgan fermer xoʻjaliklarida yetishtiriladi. Janubiy viloyatlarda bodom, yongʻoq, fundukzorlar koʻp. Uzum hosili yiliga 10 mln. tonna (uning 90% kayta ishlanib, vino qilinadi), sitrus mevalar xrsili yiliga 3,3 mln. tonna, pomidor hosili 5,5 mln. tonna. Chorvachiliqsa qoramol (8,8 mln. bosh), choʻchqa (9,6 mln. bosh) va qoʻy (12,2 mln. bosh) boqiladi. Mamlakat shimolida sut va goʻsht chorvachiligi ustun. Baliqchilik yaxshi rivojlangan.
Transporti
Yoʻlovchilarning 90% dan koʻprogʻi, yuklarning 80% dan ortigʻi avtomobil transportida tashiladi. Avtomobil yoʻllari uz. −304 ming km, temir yoʻl uz. — 19,6 ming km. Chetga yuboriladigan va chetdan olinadigan yuklarning aksariyati dengiz transporti orqali tashiladi (eksport kjlarining 60-65%, import yuklarining 80-90%). Asosiy dengiz portlari: Genuya, Triyest, Venetsiya, Neapol.
Tashqi savdosi
Italiya iqtisodiyoti koʻp jihatdan tashqi savdoga bogʻliq. Italiya chetga sanoat mashina-uskunalari, transport vositalari, yozuv va hisob mashinalari, kimyo va qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, kiyim-kechak va poyabzal, neft mahsulotlari va b. chiqaradi. Chetdan neft, koʻmir, temir rudasi, qora va rangli metallar, paxta, shuningdek, mashinalar, yogʻoch, qogʻoz, oziq-ovqat keltiradi. Savdo-sotikdagi asosiy mijozlari: Yevropa iqtisodiy hamja-miyati mamlakatlari, AQSH, Rossiya. Pul birligi — lira.
Tibbiy xizmati
Italiyada davlat davolash muassasalaridan tashqari xususiy shifokorlik ham keng tarqalgan. Shifokorlar universitetlarning 27 tibbiyot fakultetida tayyorlanadi. Kurortlar, ayniqsa, maʼdanli suv va loy-balchikdar vositasida davolovchi sanatoriy koʻp. Eng mashhurlari: Montekatini-Terme, Fyuji, Salsomajore, Kastellammare-di-Stabiya, AbanoTerme, Kapri.
Maorifi, madaniy-maʼrifiy va ilmiy muassasalari
Italiyadagi zamonaviy xalq taʼlimi tizimi 19-asrning 2-yarmidan tarkib topa boshlagan. 1859-yilda 6-9 yoshdagi bolalarning majburiy taʼlimi toʻgʻrisida qonun (Kazati qonu-ni) qabul qilingan edi. Italiyada 6-14 yoshdagi bolalar uchun majburiy 8 yillik taʼlim joriy etilgan. Davlat maktablari bilan birga, asosan, diniy tashkilotlar taʼminotidagi xususiy maktablar ham mavjud. Xalq taʼlimi tizimiga quyidagilar kiradi: 3-5 yoshli bolalar uchun majburiy boʻlmagan maktabgacha tarbiya muassasalari, majburiy maktablar (6- 11 yoshli bolalar uchun 5 yillik boshlangʻich va 3 yillik quyi oʻrta maktab), majburiy maktab negizida oʻrta umumiy taʼlim va hunar taʼlimi beradigan toʻliqoʻrta umumiy taʼlim maktablitseylari (5 yil taʼlim beradigan mazkur oʻquv yurtini bitirganlar universitetga kirish huquqini oladi), oʻrta ped. oʻquv yurtlari (boshlangʻich maktab muallimlarini tayyorlovchi 4 yillik oʻqituvchilar institutlari va maktabgacha tarbiya muassasalari tarbiyachilarini tayyorlovchi 3 yillik ped. maktablari), hunar oʻquv yurtlari (malakali ishchilarni tayyorlovchi 3 yillik hunar institutlari, oʻrta texnika maʼlumotli xodimlarni tayyorlovchi texnika institutlari), oʻrta badiiy va musiqa oʻquv yurtlari, oliy oʻquv yurtlari (universitet va oliy maktablar). Italiyada 27 ta universitet, 50 dan ortiq davlat va xususiy oliy maktablari hamda xususiy universitetlar bor. Yirik universitetlari: Bolonya universiteti, Rim universiteti, Neapol universiteti, Milan, Bari, Genuya va b. shaharlardagi universitetlar. Italiyada 150 yirik kutubxona, jumladan, Rimda 31, Milanda 19, Neapolda 19, Florensiyada 9, Turinda 6 kutubxona bor. 170 dan ortiq muzey va rasm galereyalari mavjud. Eng mashhurlari: Rimdagi Milliy muzey, Julia muzeyi va villasi, Borgeze muzeyi va galereyasi, antik sanʼat galereyasi, zamonaviy sanʼat milliy galereyasi, Florensiyadagi Milliy muzey, arxeologiya muzeyi, rasm galereyasi (jumladan, Uffitsi galereyasi), Messina, Neapol, Palermo, Peruja, Venetsiyadagi muzeylar.
Matbuoti, radioeshittirishi va telekoʻrsatuvi
Italiyada bir qancha gaz. va jurnallar nashr etiladi. Eng yiriklari: „Messagero“ („Xabarchi“, kundalik gazeta, 1878-yildan), „Corriera della sera“ („Kechki xabarnoma“, kundalik gazeta, 1876-yildan), „La Stampa“ („Matbuot“, kundalik gazeta, 1868-yildan), „Discussione“ („Bahs“, haftalik jurnal, 1953-yildan), „Mondo operaio“ („Ishchi dunyosi“, haftada 2 marta chiqadigan jurnal, 1948-yildan), „Panorama“ (haftalik jurnal, 1962-yildan), „Unità“ („Birlik“, kundalik gazeta, 1924-yildan), „Repubblica“ („Respublika“, kundalik gazeta, 1976-yildan). Italiyada 1924-yildan radioeshittirish, 1954-yildan telekoʻrsatuvlar olib boriladi. Italiya radioeshittirish va telekoʻrsatuvlar xizmati — RAI-TV 1924-yilda tashkil etilgan. Ajensiya Natsionale Stampa Assochata (ANSA) axborot agentligi 1945-yildan, Ajensiya Jornalistika Italia (AJI) axborot agentligi 1950-yildan beri ishlaydi.
Adabiyotining ilk namunalari oʻrta asrlarda lotin tilida yaratilgan (asosan, liniy qasidalar, afsonalar, voqeiy qissalar toʻqilgan). Italyan adabiyotida antik yunon va rim adabiyoti anʼanalari va sharq madaniyatining taʼsiri kuchli boʻlgan. 12-13-asrlarda xalq tilida diniy va dunyoviy adabiyot namunalari („Novellino“, „Yetti do-nishmand kitobi“ va boshqalar) yaratildi. 13-asrda tashkil topgan „Yoqimli yangi us-lub“ falsafiy sheʼriyat maktabi namoyandalari (G. Gvinitselli, G. Kavalkanti, Chinoda Pistoya, D. Freskobaldi) chin muhabbatni kuyladilar. Italiya adabiyotining buyuk vakili Dante ijodi shu maktab taʼsirida shakllan-di va rivoj topdi. Uning ijodi italyan adabiyoti va adabiy tilini rivojlantirishga katta hissa qoʻshdi. Italiyada gumanistik dunyokarash va yangi adabiyot erta vujudga keldi. F. Petrarka, J. Bokkachcho, L. Ariosto va b. adiblar istibdodni, diniy jaholatni fosh etdilar. U rta asrlarda Italiyada komediya janri rivojlandi. Bu janrda B. Bibbiyena, N. Makiavelli, P. Aretino ajoy-ib asarlar yaratishdi.
16-asr boshlarida milliy adabiy til shakllandi, adabiyotda gumanistik dunyoqarash hukmronlik qildi, yangi adabiy janrlar paydo boʻldi. Ammo 16-asr 2-yarmida mamlakatda roʻy bergan umumiy tanazzul taʼsirida reaksiya kuchaydi. Mikelanjelo Buonarroti, J. Bruno, T. Tasso va b. adiblar gumanizm anʼanalarini davom ettirdilar. 17-asrda formalistik oqimlar, barokko uslu-bi qaror topdi. 18-asrda „niqoblar ko-mediyasi“ninghimoyachisi K. Gotssi yangi asarlari bilan maydonga chikdi. K. Goldoni milliy realistik komediya janri nazariyasini va oʻnlab ajoyib komediyalarni yaratdi.
18-asr oxiri va 19-asr boshlarida Italiya adabiyotida inqilobiy klassitsizm oqimi ustunlik qildi. V. Alfyeri jangovar tragediyalar („Brut I“, „Brut II“, „Saul“ va hokazo) yaratdi. Napoleon yurishlari davrida vatanparvarlik ruhidagi adabiyot yuzaga keldi (U. Foskoloning roman, tragediyalari). A. Mandzoni romanlari („Ozodlik tantanasi“, „Beshinchi may“ va boshqalar)da mehnatkash xalq vakillarining mardonavor kura-shi, shoir J. Leopardi asarlari („Italiyaga“, „Axloqiy lavhalar“ kabi toʻp-lamlar)da Italiya xalqining musibatli qayoti tasvirlandi. 19-asr 30-yillaridan adabiyot milliy ozodlik kurashi goyalarining targʻibotchisi boʻlib xizmat qildi. Budavrda, ayniqsa, tarixiy roman, romantik drama, sheʼriyat keng rivoj topdi.
Italiya milliy mustaqillikka erishgandan soʻng ham adabiyotda milliy ozodlik uchun kurash anʼanalari davom etdi (R. Jovanolining „Spartak“ romani va boshqalar). Verizm (Italiya naturalizmi) oqimining namoyandalari — J. Kaduchchi, J. Verga, M. Serao, G. Deledda, L. Pi-randello va b. oʻz asarlarida mehnat-kash xalq hayotini haqqoniy aks ettirdilar. 19-asr oxirlarida Italiya adabiyotida tushkunlik ruhidagi neoromantizm, futurizm oqimlari paydo boʻldi. Birinchi jahon urushidan keyin mamlakatda fa-shistlar diktaturasi oʻrnatilgach, de-mokratik adabiyot va matbuot taqiqlanib, fakat „sof sanʼat“ ruhidagi asarlar nashr etildi. 30-yillar oxiridan Italiya demokratik adabiyoti yana rivojlana boshladi. Ikkinchi jahon urushi yillarida Qarshilik koʻrsatish harakati milliy madaniyat va adabiyot rivojiga madad berdi.
Urushdan keyingi yillarda Italiya adabiyotida bir qator yosh shoir va adiblar (I. Kalvino, M. Venturi, J. Vas-sani, D. Pea va boshqalar) paydo boʻldi. Neorealizm yetakchi oqimga aylandi. 60-90 yillarda realistik adabiyot yangi bosk,-ichda rivojlandi. Uning yirik vakillari — V. Pratolini, A. Moravia, I. Kalvino, L. Shashi, M. Venturi, L. Malebra, S. Kvazimodo, E. Montale, D. Fo va b. Italiya adabiyoti rivojiga sal-mokli hissa qoʻshdilar. K. Goldoni („Ikki boyga bir malay“), K. Gotssi („Baxtli gado“), R. Jovanoli („Spartak“), Sh. Perro („Qizil qalpoqcha“), J. Rodari („Salom bolalar“), Dante, J. Bokkachcho va b.ning asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan.
Meʼmorchiligi
Etrusklar va Qad. Rim meʼmorlik ansambllari va uy-joy binolari Italiyaning eng kad. meʼmoriy obidalaridir (qarang Rim). Ilk oʻrta asrlardan Rimdagi bazilika (Santa-Mariya Majore, 5-asr, Santa Anessa, 7-a.,) va markazi gumbazli cherkovlar (San-Stefano Rotondo, 5-asr), shuningdek, Ravenna yodgorliklari majmuasi va b. yodgorliklar saklangan. 11 −13-asrlarda roman uslubida barpo qilingan binolar vujudga keldi (Milandagi Sant-Ambrojo bazilikasi, 11-asr, Aretssodagi Santa-Mariya della Pove cherkovi, 12-asr va boshqalar). Ayrim insho-otlarda Vizantiya meʼmorligining taʼsiri seziladi (Venetsiyadagi avliyo Mark sobori, 11-asr, Palermodagi sobor). 11 −12-asrlarda Pizadagi sobor maydoni majmuasi kad. meʼmorlik anʼanalari uslubida barpo etilgan. Shaharlarning tez surʼatlar bilan rivojlanishi mahobatli diniy-maʼmuriy binolar bilan bir qatorda shahar devorlari, darvoza, minora, turar joy binolari, ratushalar qurishni ham taqozo etdi. 13-14-asrlarda gotika rivoj top-di (Milan, Orvyeto, Florensiya soborlari). Katta shaharlar vujudga kela boshlagach, qurilishning yangi tamo-yillari paydo boʻldi (jamoat va mada-niyat binolariga alohida ahamiyat bilan qarala boshladi). B. Mikelanjelo, D. Bramante, J. Vinola va b. atokli meʼmorlar Rim va Venetsiyada mahrbatli binolar barpo qildilar. Barokko meʼmorlari (16-asr) koʻp shaharlarda badavlat xonadonlar uchun ulkan ansambllar, shaxsiy qoʻrgʻonlarni xiyobonli, kolonnadali va favvorali qilib qurdilar. Binolarning hashamiga, saloba-tiga alohida ahamiyat berildi (L. Ber-nini, F. Borromini). Rimdagi avliyo Pyotr sobori bilan Navon maydoni (16- 17-asrlar) goʻzal meʼmoriy ansambllardan hisoblanadi. 18-asrdan klassitsizm rivoj topib, bu uslub Milan va Neapol shaharlaridagi ansambl va teatr bi-nolarida iz krldirdi. 20-asrda modernizm (Turindagi koʻrgazma zali), neoklassitsizm (Rimdagi sport markazi), 60-yillardan esa organik meʼmorlik ta-moyillari shakllandi. Zamonaviy maʼ-muriy inshoot va binolar qurishda sathning kengligi va qulayligiga, yangicha yechimlarga alohida ahamiyat berildi (Rimdagi Termini vokzali, sport saroyi, Paduyadagi Italiya banki binosi).
Musiqasi
Italiya — mashhur ashulachilar, opera, zamonaviy nota yozuvi va fortepiano vatani. Uvertyura, simfoniya, kantata va b. musika janrlari Italiyada yara-tilgan. Barkarola, gondolyera, frotol-la, vilanella kabi qoʻshiq turlari, galyarda, sitsiliana, tarantella raqslari folklor asosida paydo boʻlgan. Xalq musiqasining boy manbalari cherkov va Italiya professional musiqasiga zamin boʻlgan. Uygʻonish davrida dunyoviy musiqa rivojlandi. 14-asrda Are Nova maktabi, 15-16-asrlarda musika akademiyalari yuzaga keldi. 16-17-asrlarda vokal-cholgʻu musiqaning oratoriya, kantata singari yangi turlari paydo boʻldi. Florensiya va Neapolda gomofoniya uslubi taraqqiyoti taʼsirida opera sanʼati shakllandi. Ya. Perining „Dafna“ (1594) operasi mazkur janrning ilk namunasidir. K. Monteverdi tarixda birinchi boʻlib ommaviy opera teatrini ochdi (1637). 18-asrda opera va milliy ashula sanʼati keng rivojlandi, belkanto uslubi paydo boʻldi. Florensiya, Bolonya, Neapol teatrlarida J. Pergolezi, A. Salyeri, J. Paiziyello va b.ning rang-barang operalari sahnalashtirildi. 18-asrda buff opera shakllandi, yangi opera teatrlari ochildi. A. Vivaldi, D. Skarlatti, J. Tartini kabi sozanda kompozitorlar konsert, sonata janrlariga asos soldi. N. Paganini oʻzining noyob ijrochilik mahorati va romantik asarlari bilan mashhur. 19-asr opera sanʼati ijtimoiysiyosiy karashlar taʼsirida rivojlandi. J. Rossini, V. Bellini, G. Donitsetti, J. Verdi operalarida xalqning ozodlikka intilishi oʻz ifodasini topdi. 19-asr oxirida R. Le-onkovallo, Sh. Puchchini va b. kompozitorlarning operalarida hayotni haq-qoniy ifodalashga yoʻnalgan verizm uslubi yuzaga kelgan. O. Respigi, A. Kazella va b.ning ijodida musiqiy impressionizm hamda neoklassitsizm uslublari rivoj topgan. Ikkinchi jahon urushidan soʻng Italiya musiqasida tinchlik, ozodlik uchun, fashizmga karshi kurash mavzulari muhim oʻrin oldi. 50-yillardan avangardizm taʼsiri kuchaydi. L. Dalla-pikkola, L. Berio, L. Nono asarlarida ichki ziddiyat oxanglari yangraydi, yuksak gʻoyaviy ifoda vositalarining murakkabligi, toʻqimaliligi bilan qoʻshilib ketadi.
Zamonaviy italyan kompozitorlari orasida R. Vlad, J. F. Gedini, I. Montemetssi, G. Petrassilar alohida ajralib turadi. Mashhur dirijyorlari: A. Toskanini, P. Arjento, V. De Sabata, G. Kantelli, V. Ferrero, K. Sekki, K. Abbado; xonandalari: J. Simonato, R. Skotto, A. Stella, R. Tebaldi, J. Bekki, T. Gobbi, E. Karuzo, M. Del Monako, L. Pavarotti va b. Teatrlaridan „La Skala“ (Milan), „San-Karlo“ (Neapol), „Feniche“ (Venetsiya), Rim operasi va b. jahonga mashhur. 1970-yillardan Italiya estrada sanʼati namoyandalari jahon miqyosida tanilgan (T. Kutuno, A. Chelentano, A. va R. Pauer, J. Morandi, R. Kara, Pupo, R. Fogli, F. Papetti va boshqalar). Yangi musika korporatsiyasi (1923-yildan), Musiqashunoslar jamiyati, 14 ta konservatoriya, koʻpgina musiqa litseylari, maktablari, ilmiy institutlari (jumladan, Verdi merosini oʻrganish instituti) bor. Venetsiya, Florensiya, Verona kabi shaharlarda har yili musiqa festivallari oʻtkaziladi.
Oʻzbekiston teatrlarida Italiya kompozitorlari (J. Rossini, J. Verdi, J. Puchchini, R. Leonkavallo, V. Bellini va boshqalar)ning operalari („Sevilya sar-taroshi“, „Traviata“, „Rigoletto“, „Aida“, „Otello“, „Chiochio-San“, „Masharabozlar“, „Luchiya de Lamermur“ va boshqalar) muvaffaqiyatli sahnalashtirilgan.
Teatr sanʼatining kurtaklari xalq marosimlari, karnaval bayramlari va oʻyinlariga borib taqaladi. Oʻrta asrlarda katolik cherkoviga manzur boʻlgan liturgik drama, misteriya, lauda janrlari ustun edi. Uygʻonish davrida dunyoviy pyesalar, komik janr rivojlandi. 16-18-asrlarda professional teatr vujudga keldi, sahnalarni dekoratsiya bilan bezash tartib-qoidalari ishlab chiqildi. Xalq ijodi taʼsirida „niqoblar komediyasi“ rivoj topdi. 18-asrda teatr sanʼatiga maʼrifatparvarlik gʻoyalari singdirildi. K. Goldonining dramaturgiyadagi isloqotchilik faoliyati katta roloʻynadi. 18-asr oxirlarida inqilobiy harakatning avj olishi natijasida jahon dramaturglarining eng yaxshi asarlari sahnalashtirildi. E. Rossi, T. Salvini, E. Duze, A. Ristori kabi atoqli artistlar yeti-shib chikdi. 19-asrda va 20-asr boshlarida Italiya adabiyotidagi, ayniqsa dramaturgiyadagi oqim va tamoyillar teatrda oʻz ifodasini topdi. Fashistlar diktaturasi yillarida Italiya teatri butunlay tush-kunlikka uchradi. Fashizm tor-mor etilgach, demokratik kuchlar taʼsirida Italiya teatri yana jonlandi. L. Viskonti, E. De Filippe, J. Streler, L. Sku-arsina gumanistik ruxdagi asarlarni sahnalashtirdi. Dastlabki doimiy teatr („stabile“)lar vujudga keldi. Rim, Milan, Genuya, Turin teatrlari jahon klassikasi va mahalliy mualliflarning asarlarini koʻrsata boshladi. Kuchma truppalar ham mavjud. V. Gasman, J. Le Lullo, F. Dzefirelli kabi rejissorlar, A. Proklamer, G. Mauri, P. Stoppa, V. Marikoni va b. aktyorlar mashhur.
Kinosi
1895-yil „Milan vokzaliga kelgan poyezd“ nomli birinchi hujjatli film (rejissor I. Pakkoni) yaratildi. 1901 i. Florensiya va Rimda dastlabki kinoteatrlar ochildi. Ammo 1904 i. Turinda hujjatli-xronika filmlari studiyasi ochilganidan keyin ha-qiqiy italyan kinematografiyasi vujudga keldi. 1905-yilda F. Alberini bilan D. Santoni Rimda oʻz kinostudiya-sini tashkil etdi (1906-yildan u „Chi-nes“ deb atala boshladi). 1905-06 yillardan Turin va Milandagi kinofirmalar badiiy filmlar ishlab chiqarishga kirishdi. 1905-yilda „Chines“ ommaviy sahnalarga boy boʻlgan birinchi italyan filmi — „Rimning ishgʻol qilinishi“, soʻng-ra Italiyaning birlashtirilishiga bagʻishlangan turkumli kartinalarni yaratdi. 1909-10 yillarda „Kitilina“, „Makbet“, „Anita Garibaldi“, „Don Karlos“, „Otello“, „Beatriche Chenchi“ va b. filmlar ekranga chiqarildi. Italiya kinosi 1913-yilda yuksak pogʻonaga koʻtarildi, uning 497 filmi xorijiy kino bozorini toʻldirib yubordi. Bu davrda M. Kazerini, E. Benchivenga, D. Le Liguoro, E. Guatssioni, L. Maji, B. Negroni, D. Pastrone kabi rejissorlar ijod qildilar. Fashistlar xukmronligi davrida (1922-43) Italiya kino sanʼati natsizmning tashvikrt vositasiga aylandi. Shunga karamay, A. Blazetti va M. Kamerini suratga olgan filmlarda Italiya hayotidagi illatlar fosh qilindi. Ikkinchi jahon urushidan soʻng Italiya kino sanʼatida haqiqiy voqelikni aks ettiradigan progressiv yoʻnalishdagi filmlar yaratila boshladi. L. Viskonti, J. D. Santis, P. Jermi, Ch. Dzavettini, E. de Filippo va b. Italiya xalqining fashizmga qarshi kurashini, oddiy insonning hayotini kinotasmalarda real aks ettirdilar („Rim, soat II“, „Zaytunlar ostida tinchlik yoʻq“, „Chochara“ va boshqalar). Keyingi yillarda „Ita-lyancha nikoh“, „Italyancha ajralish“, „Har kimniki oʻziga…“, „Sakko va Van-setti“, „Ular Sharqqa boradilar“, „Kungaboqar“ kabi filmlar yaratildi. Italiyadagi 40 dan ortiq kinofirma yiliga 200 dan ziyod film ishlab chiqaradi. Kinoaktyorlar orasida A. Manyani, J. Mazina, S. Loren, J. Lol-labrijida, K. Kardinale, S. Sandrelli, M. Mastroyanni, J. M. Volonte, F. Nero, A. Sordi, U. Tonyassi, M. Vitti, M. Plachido va b. mashhur. 1970-90 yillardagi eng yaxshi filmlardan „Peshayvon“ (rejissor E. Skola), „Gul ki-shining fojiasi“ (rejissor B. Bertoluchchi), „Ayollar shahri“ (rejissor F. Fellini), „Uch oga-ini“ (rejissor F. Rozi)ni koʻrsatish mumkin.
Oʻzbekiston — Italiya munosabatlari
Italiya (Italia), rasman Italiya Respublikasi, Evropaning janubida Appenin yarim oroli va Oʻrta dengiz havzasida joylashgan eng yirik orollar, Sitsiliya va Sardiniya orollarini oʻz ichiga oladi. Italiya oʻzining shimoliy chegaralarini Alp togʻlari orqali Fransiya, Shveytsariya, Avstriya, Sloveniya bilan boʻlishadi. Undan tashqari Italiya hududida San Marino va Vatikan mustaqil davlatlari joylashgan.
Italiya juda uzoq va buyuk tarixga ega. U er Etruriya va Rim kabi koʻplab Evropa madaniyatlarining beshigi sanaladi, keyinchalik Buyuk Evropa Renesansi ham aynan Italiyada boshlangan. Italiyaning poytaxti Rim shahri Gʻarb tsivilizatsiyasining oʻchoqlaridan biridir, shu bilan birga u Katolik Cherkovining markazi hisoblanadi.
Bugungi kunda Italiya demokratik respublika boʻlib, YaIMning hajmi boʻyicha 7-oʻrinda, aholining turmush darajasi boʻyicha jahonda 8-oʻrinda turuvchi rivojlangan mamlakatdir. Italiya hozirgi Evropa Ittifoqining ilk taʼsischi 6 mamlakatidan biridir (1957-yil imzolangan Rim Bitimi), shuningdek u Buyuk Sakkizlik (G8) mamlakatlari, Evropa Kengashi, Gʻarbiy Evropa Ittifoqining aʼzosi sanaladi. 2007-yil 1-yanvardan Italiya Birlashgan Millatlar Tashkiloti Havfsizlik Kengashining aʼzosi hisoblanadi.
Geografiyasi
Italiya oʻzining vulqonlari bilan ham mashhurdir: Etna — Evropadagi eng katta harakatdagi vulqon. Undan tashqari Vulkano, Stromboli va Vezuvi vulqonlari ham Italiya vulqonlaridir. Italiyada daryolarga juda boy, ulardan Po va Adige eng mihimlaridir. Po daryosi 652 km uzunlikda boʻlib, shundan 480 km joyida kema qatnovi yoʻlga qoʻyilgan. Adige daryosining uzunligi 410 kmni tashkil qiladi. Ularning ikkovi ham gʻarb tomonga oqadi va Adriatika dengiziga quyiladi. Italiya daryolari koʻp bulishiga qaramasdan mayda va sayozdir. Italiyaning shimoliy qismida ham yarim orol qismida ham bir qancha koʻllar bor. Garda, Magiore, Komo, Trasimeno shular jumlasidandir.
Aholisi
ISTAT (Italiya Statistika Qoʻmitasi)ning soʻngi baholashiga koʻra 2007-yilning fevral oyi holatiga Italiyada aholisi 59.206.382 kishini tashkil qiladi. Italiya aholi soni boʻyicha Evropada toʻrtinchi (Germaniya, Frvntsiya va Buyuk Britaniyadan soʻng), jahonda 22-oʻrinda turadi. Aholi sonining oʻsishi asosan immigrantlar va 79,81 yilni tashkil qiluvchi oʻrtacha hayot uzunligining oʻsishi bilan bogʻliq. Aholi zichligi boʻyicha Italiya bir kvadrat kilometrga 196 kishi bilan Evropada beshinchidir. Savodxonlik koʻrsatkichi 98% ni tashkil qiladi, majburiy maktab taʼlimi 6 yoshdan 18 yoshgachadir. Butun aholining taxminan 2/3 qismi shaharlarda yashaydi, lekin ushbu koʻrsatkich boshqa gʻarbiy Evropa mamlakatlaridan ancha kamdir.
Viloyat, Provinsiya va Munitsipalitetlari
Italiya 20 ta viloyatga (regione) boʻlingan. Ulardan beshtasi mahalliy qonunchilikka oʻzgartirish kiritish huquqiga ega boʻlgan maxsus avtonom viloyat maqomiga ega. Ular oʻz navbatida 109 provintsiya (province) va 8.101 munitsipalitetdan (comuni) tashkil topgan.
Iqtisodiyoti
Xalqaro Valyuta Fondining maʼlumotlariga koʻra 2006-yil Italiyaning yalpi ichki mahsuloti (YaIM) hajmi 1.852.585 AQSh dollarni tashkil qilgan va bu koʻrsatkich jahon mamlakatlari orasida 7-oʻrinni egallaydi. Iqtisodiyotni strukturaviy jihatdan sanoat mahsulotlari 29%, xizmatlar 69% va qishloq xoʻjaligi 3% ni tashkil qiladi. Iqtisodiy Hamkorlik va Taraqqiyot Tashkilotining maʼlumotiga koʻra Italiya 2004-yilda sanoat mahsulotlari eksporti boʻyicha 6-oʻrinni egallagan. Shimolda kapitalistik iqtisodiyot sanoatga ixtisoslashgan xususiy kompaniyalardan tashkil topgan boʻlsa, janubiy qismlarda qishloq xoʻjaligi rivojlangan. Italiyada Mafiya mamlakat iqtisodiyotida katta ulushga ega va bu 127 milliard AQSh dollarini tashkil etadi; uyushgan jinoyatchilik Italiya YaIMning 7% ni tashkil qiladi. Xom ashyoning katta qismi va energiya tashuvchilarining qariyb 75% import qilinadi. Soʻnggi oʻn yillikda Iqtisodiyot va Valyuta Ittifoqi talablariga binoan Italiya qattiq fiskal siyosat olib bordi va kichik inflyatsiya koʻrsatkichiga ega boʻldi. 1999-yil Evro tadbiq etilishi bilanoq Italiya uni qabul qildi.
Groton Long Point
Aholisi
668 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 1,1 km2. Shundan 1,1 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Mingbuloq tabiat yodgorligi
Minguloq Tabiat yodgorligi — Namangan viloyati Mingbuloq tumani (sobiq Zadaryo) hududida joylashgan.
Yer maydoni
Mingbuloq tabiat yodgorligi jami 2 ta uchatkadan iborat. Shimolda Achchiqkoʻl kollektori, janubda Damkul kollektori oqib oʻtadi.
Birinchi uchastka
Birinchi uchastkaning umumiy yer maydoni 531.1 hani tashkil etib, „Istiqbol“ va „Gigant“ massivlari bilan chegaralanadi. Hududning janubiy qismi dengiz sathidan 330 metr, shimoliy qismi 330 metr, sharqiy qismi 329 metr, gʻarbiy qismi esa dengiz sathidan 329 metr balandlikda joylashgan.
Tashkil etilishi
Mingbuloq tabiat yodgorligi Xalq deputatlari Namangan viloyati soveti ijroiy kometetining 1991-yil 28-dekabrdagi 164/14-sonli qarori bilan tashkil etilgan. Namangan oʻrmon xoʻjaligiga qum tepaliklarini yodgorlik sifatida saqlab turish va undagi hayvonot olamini rivojlantirib kelgusi avlodga qoldirish maqsadida Zadaryo rayon soveti prizidumining 1991-yil 12-dekabrdagi 127/15 son qarorida aniqlangan shartlar asosida (Mingbuloq tumani) Ilʼich nomli sovxozida (hozirgi Fargʻona) 1000 ha qum tepaliklaridan iborat yaylov yerlar ajratilgan boʻlib, bugungi kundagi yer maydoni 872,6 ha ni tashkil etadi.
Tabiat yodgorligini tashkil etishdan maqsad choʻl majmualarini va Namangan viloyati hududidagi Aqqum qumlari qoldiqlarini saqlab qolishdan iborat.
Elmir Sharipov
Elmir Sharipov Bayjan oʻgʻli (1949-yil 19-may Buxoro viloyati Kogon) — zaxiradagi podpolkovnik.
Hayoti
Elmir Bayjan oʻgʻli Sharipov 1949-yil 19-mayda Oʻzbekiston Respublikasi, Buxoro viloyati, Kogon shahrida tugʻilgan. 1982-yilda oilasi bilan Ozarbayjonga koʻchib oʻtgan. Turmush oʻrtogʻi — Zulayxo Roʻziyevna Sharipova. 1953-yil 10-mayda tugʻilgan. Zaxiradagi harbiy unvoniga ega. Qorabogʻ urushi qatnashchisi. Millati — turkman. Oʻgʻli Marat Sharipov Elmir 1977-yil 17-iyunda tugʻilgan. Maʼlumoti oliy, Moskva ijtimoiy universiteti (Darbend filiali)da tahsil olgan, kasbi boʻyicha bosh dizayner.
Taʼlimi
1971-yilda Volskiy oliy harbiy bilim yurtini (harbiy institutini) tamomlagan. 1977-yilda transport harbiy akademiyasida tahsil olgan.
Harbiy xizmat
1971-yildan 1982-yilgacha u Tinch okeani va Kaspiy flotlarining birlashgan kema va qirgʻoq boʻlinmalarida xizmat qilgan.
Ish faoliyati
Dastlab u dengiz zobiti, keyin esa Tinch okeani flotining dengiz va qirgʻoq boʻlinmalarida xizmat qilgan. 1989-yilda yoshi tufayli u Kaspiy flotdan zahiraga yuborilgan. 1991-yilda oʻz ixtiyori bilan Ozarbayjon Respublikasi Milliy armiyasi safiga qoʻshilgan va Shix posyolkasida tuzilgan havo desant-shturm brigadasiga tayinlangan. Uning qoʻmondoni polkovnik Zadir Riza oʻgʻli Rizayev edi. Koʻpchilik uni Zaur Rizayev sifatida tanigan, avvaliga Elmir Sharipov millati oʻzbek boʻlgani uchun urush hududiga kiritilmagan, keyin esa 1992-yilda Lochin jang maydoniga joʻnatilgan. Bir paytlar Elmir Sharipov ofitser kadr sifatida orqa front taʼminoti tashkilotchisi boʻlganligi sababli turli harbiy qismlarni qurol-yarogʻ, oʻq-dori, yoqilgʻi, oziq-ovqat va boshqa narsalar bilan taʼminlashga muvaffaq boʻlgan edi. Shu yili Sharipovaga oddiy harbiy unvon – „Mayor“ unvoni berildi.
1991-yildan 1995-yilgacha u arman bosqinchilari bilan janglarda qatnashgan motorli miltiq brigadasida xizmat qilgan.
1995-yildan 1999-yilgacha Boku oliy dengiz floti maktabida front boʻlimi bosh oʻqituvchisi boʻlib ishlagan va „Birinchi darajali oʻqituvchi“ malakasiga sazovor boʻlgan. E.Sharipov tashabbusi bilan Ozarbayjon milliy taomlari asosida „askarlarni boqish“ taʼlim dasturi takomillashtirgan.
1997-yilda podpolkovnik unvonini olgan va 1999-yilda yoshi oʻtganligi sababli nafaqaga chiqqan.
2018-yilning 4-may kuni Ozarbayjon tarixi milliy muzeyida Elmir Sharipovning „Ozarbayjon Brest-Litovsk qal’asi himoyasida“ kitobining taqdimoti boʻlib oʻtdi.
Kitobning ilmiy maslahatchisi professor Nurulla Aliyev, kitobning taqrizchilari dotsent Mehmon Sulaymonov, Sabuhi Ahmadov. Kitob Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti huzuridagi „Strategik tadqiqotlar markazi“ koʻmagida chop etilgan.
Kitob 1941-yil iyun oyida Ikkinchi jahon urushi yillarida ozarbayjonlik jangchilarning Brest-Litovsk qal’asini fashistik nemis bosqinchilaridan himoya qilishdagi ishtirokiga bagʻishlangan.
Holany
Holany Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 500 ga yaqin aholisi bor.
NGC 1996
NGC 1996 Sigir yulduz turkumidagi *Grp (karrali yulduz) tipli yulduzdir.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Schwarzau im Gebirge
Schwarzau im Gebirge Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shaharchadir. Neunkirchen (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 190 km2. 763 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Zokir Batrayev
Zokir Batrayev, Zokir Sulton oʻgʻli Batrayev (1936-yil 11-oktyabr, SSSR, Oʻzbekiston SSR, Buxoro) — rassom, oʻqituvchi, Tatariston (1992) va RF Rassomlar uyushmasi aʼzosi (1993), Tatariston Respublikada xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1991), Qozon davlat arxitekturasi — Qurilish universitetining xizmat koʻrsatgan xodimi (2005), professor, YuNESKO Xalqaro tasviriy sanʼat assotsiatsiyasi (International Association of Art (IAA/AIAP), UNESCO) aʼzosi.
Tarjimai holi
1936-yil 11-oktyabrda Buxoroda tug‘ilgan. Oilasi bilan Saratov viloyatining Pugachev shahriga koʻchib oʻtgan, bolaligi shu yerda oʻtgan va tatar maktabida oʻqigan. Qozon Tasviriy sanʼat universitetini (1959), Toshkent teatr-badiiy institutini „Rassom-naqqosh“ mutaxassisligi (2012-yildan Mannan Uygʻur nomidagi Toshkent davlat rassomlik instituti) boʻyicha tamomlagan (1965).
1966—1968-yillarda RSFSR Badiiy jamgʻarmasining Tatariston boʻlimining rassomi.
1968-yildan 49 yil davomida Qozon davlat arxitektura-qurilish universiteti arxitektura fakultetida chizmachilik va dizayn oʻqituvchisi: 1968-yildan 1992-yilgacha „Arxitektura dizayni“ kafedrasi assistenti va katta oʻqituvchisi; 1977—1980-yillarda arxitektura fakulteti dekani ; 1992-yildan tasviriy sanʼat kafedrasida: 1992—2002-yillarda dotsent, 2002—2013-yillarda professor.
Ijodi
600 dan ortiq rasm va grafikalar muallifi. Xalqaro, Butunittifoq, Butunrossiya, milliy ko‘rgazmalarda qatnashgan: Tokio (1991), Moskva (1970-1990, 2000), Toshkent (1965), Gorkiy (1975), Ufa (1977), Boku (1983), Qozon (1970—2003-yillar). Shaxsiy koʻrgazmalari: Qozonda (Livadiya, 1974; KISI, 1975, 1985; Olimlar uyi, 1990, Rassomlar uyushmasining koʻrgazma zali, 1992; „Xazina“, 2011 ), Moskvada (1971, 1976, 1989, 1998, 2000) va boshqa shaharlarda oʻtkazilgan.
Uning asarlari Rossiya, Tokio (Yaponiya), Sietl (AQSh), Xarbin (Xitoy) sanʼat galereyalarida, Angliya, Fransiya, sobiq Yugoslaviya mamlakatlari, Turkiya, Misr, Vengriya, Isroil, Gretsiyadagi shaxsiy kolleksiyalarda saqlanadi. Uning oʻnga yaqin asari Tatariston Tasviriy sanʼat muzeyiga, 3 tasi esa Almetyevsk sanʼat galereyasiga joylashtirilgan.
Prattsville (Arkansas)
Prattsville AQShning Arkansas shtatida joylashgan shahardir. Grant okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
305 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 70,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,3 km2. Shundan 4,3 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 91 m balandlikda joylashgan.
Hudud ul-Olam
"HUDUD ul-OLAM" ("Olam chegaralari"), "Kitobi hudud al-Olam minal mashriq ilal magʻrib " — tarixiy-geografik asar. nomaʼlum muallif tomonidan fors tilida 982—83 yillarda Juzjon viloyatida yozilgan boʻlib, shu viloyat hokimi amir Abul Xoris Muhammad ibn Ahmadga bagʻishlangan. Bu asar oʻz zamonasida ham, 19-asr oxirigacha ham shu nom bilan hech qaysi manbada qayd etilmagan; 1258 yil qayta koʻchirilgan. Asar boshqa nom bilan mashhur boʻlganligi taxmin etiladi. Asar jami 60 bob (maqola)dan iborat boʻlib, muqad-•dimadan keyin quruqliklarning chegaralari, dengiz va qoʻltiqlar, orollar, togʻlar, konlar, daryolar, choʻllar va qumlar, soʻngra jahondagi viloyatlar taʼrifi berilgan, shuningdek koʻplab etnografik va iqtisodiy maʼlumotlar keltirilgan. Muallif yerning obod qismini 51 viloyatga boʻlgan va uning 45 tasi ekvatordan shim.da 1 tasi ekvator ustida, 5 tasi ekvatordan jan.da degan. U qitʼalar haqida fikr yuritib yunonlar zamo-nidayoq dunyo 3 qismga: Osiyoi Akbar (Katta Osiyo), Libiya (Afrika) va Urupo (Yevropa)ga boʻlinganini aytib, har birining chegarasini koʻrsatib bergan. Asarda Oʻrta Osiyo, xususan,Oʻzbekistonga doir geografik, etn. maʼlumotlar koʻplab uchraydi. Xususan, Buxoro, Poykend, Sugʻd, Tavo-vis, Karmana, Kushoniya, Samarq-and, Kesh, Termiz, Kot, Fargʻona, Shosh va boshqa shahar va viloyatlar taʼrifi keltirilgan.
Asarning yagona qoʻl yozma nusxasini Abdulfozil Gulpoygoniy 1892 yil Buxorodan topgan. 1893-yildan sharq-shunos A.G.Tumanskiyning shaxsiy kutubxonasida saklanib, 1924 yil Osiyo muzeyi fondiga berilgan. V.V.Bartold "H.ul-O." matnini soʻzboshi va izohlar bilan rus tilida (1930), V.F.Minorskiy ingliz tilida (1937) nashr ettirgan.
Ad.Hasanov H., Sayyoholimlar, T., 1981.
IC 3955
IC 3955 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi SB0 (ixcham choʻziq galaktika) tipli galaktikadir.
Qirgʻiz-Ota (Novqat tumani)
Qirgʻiz-Ota (Кыргыз-Ата) — Qirgʻiziston Respublikasining Oʻsh viloyati Novqat tumaniga qarashli qishloq. Qirgʻiz-Ota ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 5 377 kishi.
Podgorniy (Chuy viloyati)
Podgorniy (Подгорное) — Qirgʻiziston Respublikasi Chuy viloyatining Olamuddin tumanidagi qishloq. Tosh-Moʻynoq ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 959 kishi.
Fournaudin
Fournaudin Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Sens tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
131 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 14,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,0 km2.
Chazelles-sur-Lyon
Chazelles-sur-Lyon Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Loire departamenti Montbrison tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
4801 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 229,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 20,9 km2. Dengiz sathidan 414 – 631 m balandlikda joylashgan.
Sulutoʻr (Jambil tumani)
Sulutoʻr (Сұлутөр, 2022-yilgacha — Prigorodnoye ) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Jambil tumanidagi qishloq. Qoraoy qishloq okrugi maʼmuriy markazi. KATO kodi — 314047100.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 3586 kishini (1771 erkak va 1815 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 4500 kishi (2214 erkak va 2286 ayol) yashagan.
Muasfar
Muasfar soʻzi eski oʻzbek tiliga fors-tojik tili vositasida oʻtib oʻzlashgan, arabcha kalimadir. Muasfar — gulning bir turi bolib, u qizil rangga moyilroq sariq ranglidir.Alisher Navoiy asarlarida ham qollangan:
Tangi nafas etti oni asfar, Ul rang ilakim gulibmuasfar. (Layli va Majnun, 831)
Mazkur soʻz eski tojik tilida Firdavsiy ijodida ham yuqorida qayd etilgan shakl va maʼnoda qoʻllangan. Muasfar soʻzi yasamadir. Uning etimoni arab tilidagi صفر asosiga borib bogʻlanadi. Bu asosdan hozirgi arab tilida sariq, sariqlik, sariq rang maʼnolarida koʻp soʻzlar yasalgan. Lekin hozirgi eroniy va turkiy tillarda muasfar soʻzi qoʻllanmaydi.
Konrad Adenauer jamgʻarmasi
Konrad Adenauer jamgʻarmasi— siyosiy taʼlim markazi. GFR federal kansleri, Germaniya Xristian-demokratik ittifoqi partiyasi raisi Konrad Adenauer tuzgan. Dastlab "Ayxxols" siyosiy taʼlim markazi nomi bilan ish boshlagan (1956). "Ayxxols shahri siyosiy akademiyasi", "Xristian-demokratik maʼrifat jamiyati" va "Xalqaro hamdoʻstlik instituti" deb ham nomlangan. 1964-yildan K.Konrad adenauer jamgʻarmasi deb ataladi. Jamgʻarmaning asosiy vazifasi — kishilarga oʻz demokratik huquqlarini tushunib olishga yordam berish. K.A.J. faoliyati 3 yoʻnalishda olib boriladi: siyosiy taʼlim, tadqiqot va maslahatlar; akademik xizmat. 1-yoʻnalishda siyosiy taʼlimga qaratilgan seminarlar oʻtkaziladi. 2-yoʻnalish boʻyicha taraqqiyotning mavjud tamoyillari kuzatiladi, taxdil qilinadi. 3-yoʻnalishda "Maorif, oliy taʼlim va iqtidorli yoshlarni qoʻllab-quvvatlash" majmui asosiy vazifani oʻtaydi. Jurnalistlar uchun ham alohida dastur tayyorlangan. Germaniyada K.Konrad adenauer jamgʻarmasining 22 ta taʼlim markazi mavjud. Germaniyaning birlashuvi jamgʻarma faoliyati uchun yangi turtki boʻldi. Jamgʻarma yangi federal oʻlkalarda keng qamrovli ishlarni yoʻlga qoʻydi. Jamgʻarma sanʼat arboblari va siyosatdonlarni birlashtirishga, yozuvchilar, musiqachilar, rassomlar, aqliy mehnat bilan shugʻullanuvchi boshqa soha vakillari bilan aloqalar oʻrnatgan. Jamgʻarma tajribasi xalqaro miqyosda demokratik tamoyillarni qaror toptirishda keng qoʻllaniladi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti I. Karimov GFRga rasmiy tashrifi chogʻida (1993) jamgʻarma rahbarlari bilan uchrashdi va demokratiyani rivojlantirish borasida Oʻzbekiston bilan hamkorlik qilishga daʼvat etdi. Bu taklifga koʻra, jamgʻarma 1994-yil iyul oyida Oʻzbekistonda oʻz faoliyatini boshladi. Jamgʻarmaning Oʻzbekistondan tashqari Qozogʻiston va Qirgʻizistonda ham ish yuritishi uchun Toshkentda mintaqaviy vakolatxonasi ochildi. K.Konrad adenauer jamgʻarmasi oʻtkazayotgan siyosiy taʼlimga oid seminarlar, konferensiyalarda hokimliklar va mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish organlari vakillari, tadbirkorlar, ayollar, yosh olimlar, talabalar, ommaviy axborot vositalari vakillari ishtirok etadi. Seminarlarning asosiy mavzusi Oʻzbekistonda parlament islohotlari, siyosiy partiyalarning jamiyatdagi rolini oshirish, sud tizimini liberallashtirish va demokratlashtirish, nomarkazlashuv va mahalliy oʻzini oʻzi boshqarish organlarini rivojlantirish, kichik va oʻrta biznesga keng yoʻl ochish, ommaviy axborot vositalarini erkinlashtirish, yoshlar va siyosat, ayol va jamiyat kabi dolzarb mavzularga bagʻishlanadi. Jurnalistlarni qayta tayyorlash xalqaro markazi, "Zakovat" tadbirlarni axborot bilan qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi, "Iqbol" yoshlar markazi, "Ayol va jamiyat" instituti jamgʻarmaning asosiy hamkorlari hisoblanadi. Jamgʻarma oʻz tadbirlarini Oʻzbekistondagi koʻplab tashqilotlar bilan yaqin aloqada amalga oshiradi. Jamgʻarma faoliyatini qoʻllab-quvvatlovchi xayrixohlar K.Konrad adenauer jamgʻarmasining doʻstlari klubini tashqil etgan. Bu klubning 7000 dan ortiq aʼzosi bor. Jamgʻarmaga 2002-yil 1 avgust gacha Volfgang Shrayber rahbarlik qildi. U "Doʻstlik" ordeni bilan mukofotlangan(1997).
Ittifoq (Temurmalik)
„
Eslatma
= =Manba ==
Großhansdorf
Großhansdorf Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Stormarn tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 11,2 km2. 9148 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Großhansdorfning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Guilford Center
Guilford Center AQShning Connecticut shtatida joylashgan shahardir. New Haven County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
2603 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 5,9 km2. Shundan 5,8 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir.
Qizil-Unkur
Qizil-Unkur (Кызыл-Үнкүр) — Qirgʻiziston Respublikasining Jalolobod viloyati Bozor-Qoʻrgʻon tumaniga qarasli qishloq. Qizil-Unkur ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 308 kishi.
Ghizer Tehsil
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Ghizer Tehsil — tehsil,Ghizer tumanining maʼmuriy boʻlimi, Pokistondagi Gilgit-Baltistonning oʻta gʻarbiy qismi.
Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi natijalari (1992–1999)
Bu Oʻzbekiston milliy terma jamoasining 1992-yildan 1999-yilgacha oʻynagan futbol oʻyinlari roʻyxati
Horn Hill (Alabama)
Horn Hill AQShning Alabama shtatida joylashgan shaharchadir. Covington okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 7 km2. 235 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 33,6 nafar kishi.
Seigo Narazaki
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1998-yili 15-fevral Australia terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 77 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan. 1998-yilgi, 2002-yilgi, 2006-yilgi va 2010-yilgi Jahon chempionati musobaqalari ishtirokchisi hisoblanadi.
La Chevillotte
La Chevillotte Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Besançon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
76 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,1 nafar kishi.
Sinead Kerr
Sinead Houston Kerr (talaffuzi: Sined Hyuston Ker; 1978-yil 30-avgustda tugʻilgan) — Buyuk Britaniya vakili sifatida musobaqalarda qatnashgan sobiq ingliz muz raqqosasi. 2000-yilda ukasi John Kerr bilan juftlik hosil qilgan. Juftlik ikki karra (2009, 2011) Yevropa chempionatining bronza medali sohibi va 2004 — 2010-yillarda Britaniyaning milliy chempioni boʻlgan. 2010-yillarda Britaniyaning milliy chempioni boʻlgan. Juftlik 2006-yilda Italiyaning Turin shahrida bo‘lib o‘tgan qishki Olimpiya o‘yinlarida 10-o‘rinni, 2010-yilda Kanadaning Vankuver shahrida bo‘lib o‘tgan qishki Olimpiya o‘yinlarida 8-o‘rindan joy olgan.
La Chevillotte
Geografiyasi
Maydoni — 7,5 km2. Dengiz sathidan 413 – 455 m balandlikda joylashgan.
Sinead Kerr
Kerrlar juftligi 2011-yil aprel oyida konkida uchishdan isteʼfoga chiqqan.
Faoliyati
Sinead Kerr 8 yoshidan konkida uchishni boshlagan va taxminan bir yildan keyin figurali uchishga qiziqib qolgan. U 15 yoshida muz ustida raqs sport turi bilan shugʻullanishdan oldin yakka holda konkida uchuvchi sifatida mashq qilgan.
Schwarzenau (Quyi Avstriya)
Schwarzenau  Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shaharchadir. Zwettl (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 28.12 km2. 1508 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Sinead Kerr
John Kerr bilan
Sinead Kerr 2000-yilda ukasi John bilan juftlik hosil qilgan. Kerrlar 2000-yilda oʻzlarining birinchi British Nationals musobaqasida ishtirok etib, kumush medalni qoʻlga kiritgan va oʻzlarining xalqaro debyutida — Ondrej Nepala xotirasiga bagʻishlangan 2000 Ondrej Nepela Memorial turnirida toʻrtinchi oʻrinni egallagan.
Juftlik 2001-yilda oʻzlarining ilk Britaniya chempionligini qoʻlga kiritgan va oʻzlarining birinchi Yevropa chempionatida kuchli oʻntalikka kirgan hamda 2004-yilgi Jahon chempionatida oʻn toʻrtinchi oʻrindan joy olgan. Juftlik 2005-yilgi Jahon chempionatida bellashib,12-oʻringa koʻtarilgan. Ular Jayne Torvill va Christopher Dean juftligidan keyin Yevropa chempionatida kuchli oʻnlikka kirgan birinchi britaniyalik muz raqqoslari boʻlgan.
Kerrlar 2009 — 2010-yillarda oʻzlarining ilk Gran-pri finaliga yoʻllanma oldilar va u yerda 4-oʻrindan joy oldilar. JuftlikYevropa chempionatida 5-oʻrin, 2010-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida 8-oʻrin va Jahon chempionatida ham 5-oʻrinni egallagan.
Natijalari
GP: Gran-pri
Penelles
Penelles Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Lleida provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 25,37 km2. Aholisi — 502 kishi (2010).
Hirics
Hirics Vengriyaning Baranya okrugida joylashgan qishloqdir.
Taylor Dent
Sport faoliyatining ilk yillari va bel jarohati
Dent Nyuportda (2002), Bangkokda (2003), Memfisda (2003) va Moskvada (2003) ATP chempionligini qoʻlga kiritdi va gastrolda uchta boshqa musobaqaning finaliga chiqdi. Uning Memfisdagi gʻalabasi hali ham uning eng taʼsirli gʻalabasi deb ataladi, chunki u finalda boʻlajak dunyoning 1-raqamli Endi Roddikni magʻlub etdi.
Dent 2004-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ajoyib oʻynadi va u erda yarim finalgacha boʻlgan yoʻlni bosib oʻtdi va u erda oltin medal sohibi chililik Nikolas Massu tomonidan magʻlub boʻldi. U bronza medali uchun bahsda chililik Fernando Gonsalesga qarshi uchinchi setda 16-14 hisobida yutqazdi.
Dent, Liza Raymond bilan juftlikda, 2006-yilgi Xopman kubogini qoʻlga kiritdi va finalda Gollandiyani ikkita setda bittadan magʻlub etdi.
2006-yilda Dent bel va bel qismidagi muammo tufayli koʻp raqobatbardosh oʻyinlarda qatnashmadi. Dent 2007-yil 19 martda belini operatsiya qildi.
Jarohatdan qaytish
2008-yil 26-may kuni Dent yovvoyi karta oldi va Qoʻshma Shtatlardagi Karson raqibida oʻynadi. Bu uning 2006-yil fevralidan beri birinchi oʻyini edi. U birinchi davra uchrashuvida Sesil Mamiitga magʻlub boʻldi. 2008-yil iyul oyida Dent Rod-Aylend shtatining Nyuport shahrida boʻlib oʻtgan „Shon-sharaf zali“ tennis turnirida ikki mavsum davomida oʻzining birinchi ATP turnirida qatnashdi. U kanadalik Frenk Dancevichga uch setda yutqazdi.
2008-yil 12-noyabrda Dent Champaign raqibida Frederik Niemeyerga qarshi oʻzining birinchi qaytish uchrashuvida 6-3, 7-6 (3) hisobida gʻalaba qozondi. U bu gʻalabadan keyin ikkinchi raqam ostidagi amerikalik Robert Kendrikni magʻlub etdi. Uchinchi raundda Dent Sem Uorburgga qarshi bahsni tark etishga majbur boʻldi.
Dent oʻzining 56- raqamli himoyalangan reytingidan foydalanib, 2009-yilgi Australian Open musobaqasida oʻynadi, u erda u birinchi raundda Amer Delich tomonidan chetlatildi.
Saralash bosqichida u 2009-yilgi Sony Ericsson Open musobaqasining toʻrtinchi bosqichiga chiqdi va bu jarayonda Nikolas Almagro va Tommi Robredoni magʻlub etdi. U toʻrtinchi raundda Rojer Federerga 3:6, 2:6 hisobida yutqazdi. Hisob chizigʻiga qaramay, birinchi set juda qiziqarli uchrashuv boʻldi, Federerning eng uzun xizmat oʻyini chorak soatdan qisqaroq davom etdi; Dentda sakkizta uzilish nuqtasi bor edi. Buning ortidan u yomon formaga ega boʻldi, biroq Wimbledonga yoʻllanmani qoʻlga kiritib, saralash bosqichiga joker belgi orqali kirdi. U asosiy toʻrga yoʻllanmani qoʻlga kiritdi va birinchi davrada Daniel Gimeno Traverga besh setda magʻlub boʻldi.
U 2009-yilgi US Open uchun wild card oldi va 2005-yildan beri birinchi AQSh Open oʻyinida gʻalaba qozondi va Felisiano Lopesni 4-6, 7-6, 6-3, 7-5 hisobida magʻlub etdi. U ikkinchi davrada Ivan Navarroni 6-4, 5-7, 6-7, 7-5, 7-6 hisobida magʻlubiyatga uchratib, uchinchi bosqichga yoʻl oldi. Oʻyindan soʻng u hakam mikrofonini oldi va stadion boʻylab gʻalaba qozongan holda tomoshabinlarga qoʻllab-quvvatlaganliklari uchun minnatdorchilik bildirdi. Uchinchi raundda uni Endi Marrey 3-6, 2-6, 2-6 hisobida magʻlub etdi.
US Open musobaqasidan soʻng Dent Tulsa shahridagi Oklaxomadagi USTA Challenger musobaqasida gʻolib chiqdi.
2010-yilgi mavsumning ochilish marosimida u 2010-yilgi Avstraliya ochiq chempionatida asosiy toʻrga kirdi. U birinchi raundda Fabio Fognini 6:1, 6:2, 6:2 hisobida magʻlub etdi va oʻninchi raqam ostida tasniflangan Jo-Vilfrid Tsonga bilan toʻqnash keldi va unga yutqazdi.
2010-yil 25-mayda Rolan Garrosda Nikolas Lapenttiga qarshi oʻyinda Dent 240 da xizmat qildi. km/soat tezlikka erishdi va Fernando Verdasko va Endi Roddik oʻz oldiga qoʻygan yangi turnir rekordini oʻrnatdi (232 bilan). km/soat). Bundan tashqari, 2010-yil 23-iyunda boʻlib oʻtgan 2010-yilgi Wimbledon chempionatida Dent 148 marta Wimbledon turnirida qayd etilgan eng tez xizmat koʻrsatish boʻyicha rekord oʻrnatdi. mil/soat.
NGC 1997
NGC 1997 Oltin Baliq yulduz turkumidagi OCL (ochiq klaster) tipli ochiq klasterdir.
Taylor Dent
Jarohatdan qaytish
2010-yil 8-noyabrda Taylor Dent professional tennisdagi faoliyatini yakunlaganini eʼlon qildi.
Oʻyin uslubi
Zamonaviy tennischi uchun gʻayrioddiy boʻlgan Dent sof xizmat va voleybol oʻyin uslubini afzal koʻrardi. U kuchli xizmat va kuchli zarbalarga ega edi. U 243 tezlikda dunyoda toʻrtinchi eng tez xizmat koʻrsatdi km/soat. 2010-yilgi Wimbledon chempionatida u 238 tezlikda rekord oʻrnatdi. km/soat. (148 mil)
NGC 1997
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Taylor Dent
Shaxsiy hayoti
Dent sobiq ATP oʻyinchisi va 1974 Avstraliya Ochiq chempionati finalchisi Fil Dentning oʻgʻlidir. Taylorning onasi, yana turmushga chiqqan Betti Enn Grubb Styuart 1977-yilda Rene Richards bilan US Open juftlik finaliga chiqdi. Grubb Qoʻshma Shtatlardagi sobiq 10 ta yakkalik oʻyinchisi edi. Dentning oʻgay ukasi Brett Xansen-Dent Janubiy Kaliforniya universitetining tennis jamoasida oʻynab, NCAA erkaklar oʻrtasidagi tennis chempionatining yakkalik finaliga chiqqanidan soʻng qisqa vaqt davomida ATP trassasida oʻynadi.
Dentning birinchi amakivachchasi Misti Mey-Treanor dunyodagi eng yaxshi professional voleybolchilardan biri edi va u va uning jamoadoshlari 2004-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida, 2008-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida va 2012-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida oltin medallarni qoʻlga kiritdilar.