cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qorakoʻllu qishlog'i (Ozarbayjon)
Tarixi
15-oktyabr kuni Ozarbayjon prezidenti Ilhom Aliyev ozarbayjon qoʻshinlari tomonidan Fuzuli viloyatining Qoradagʻli, Xatinbuloq, Qorakoʻllu qishloqlari hamda Xoʻjavend viloyatining Bulutan, Melikjonli, Kamartuk, Tyakya, Tagʻaser qishloqlari ozod qilinganini eʼlon qildi. (Ozarbayjon SSR — NKMning Hadrut viloyati boʻlgan yillari davrida).
Aholisi
1978-yilda qishloqda 1334 kishi istiqomat qilgan.
Iqtisodiyoti
Qishloq aholisi chorvachilik, bugʻdoy yetishtirish va ipakchilik bilan shugʻullangan.
Madaniyati
Qishloqda sakkiz sinfli maktab, madaniyat uyi, kutubxona, kasalxona, aloqa boʻlimi, telefon kabinasi va boshqalar joylashgan.
Bаhovuddin Аminjonov
Bahovuddin Aminjonov (1904-yil, Buxoro — 1938-yil, Toshkent) — shifokor, 1922-yilda Germaniyada oʻqish uchun Buxoro Xalq Sovet Respublikasi tomonidan yuborilgan 55 talabadan biri. Yalta shahridagi „Oʻzbekiston“ sanatoriyasida shifokor boʻlib ishlagan.
Faoliyati
Bahovuddin Aminjonov 1904-yilda Buxoro shahrida mudarris Aminjon Ziyovuddinov oilasida tugʻilgan. Otasi Aminjon Ziyovuddinov „Yosh buxoroliklar“ partiyasining faol aʼzolaridan boʻlgan. U 1920-yilda Buxoro amirligi qulashi natijasida tuzilgan Buxoro Xalq Sovet Respublikasida bir qator nufuzli vazifalarda, jumladan, kitobchilik palatasida ilmiy xodim boʻlib ishlagan.
Qatagʻon qilinishi
Bahovuddin Aminjonov 1937-yilning yanvarida qamoqqa olingan. Unga 1922—1929-yillarda Germaniya va Polsha davlatlarida o‘qigan, „Mustaqil Turkiston“ aksilinqilobiy tashkiloti aʼzosi, Polshaning razvedkasiga josuslik maqsadida yollangan degan tuhmatlar qoʻyadilar. 1938-yil 8-oktyabrda otishga hukm qilingan.
1961-yilning 18-aprelida Moskva shahrida SSSR Oliy Sudi harbiy kollegiyasi Bahovuddin Aminjonovni asossiz jazolangan deb topadi. U 1961-yil 26-iyulda to‘liq oqlanadi.
Luras
Luras Italiyaning Sardiniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Olbia-Tempio provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 87,03 km2. 2618 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Saint-Laurent-sur-Manoire
Saint-Laurent-sur-Manoire Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Dordogne departamenti Périgueux tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
765 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 73,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,4 km2.
Mets Sariar
Mets Sariar — Armanistonning Shirak viloyati Akhuryan tumanidagi qishloq.
Janubiy okean
thumb|Janubiy okean Janubiy okean — Dunyo okeani (Atlantika, Hind, Tinch okeanlari)ning Antarktidani oʻrab turgan qismining shartli nomi. Dastlab golland geografi B. Varenius 1650-yilda mustaqil okean sifatida ajratgan. Okeanning chegarasi Janubiy Amerika, Afrika, Avstraliya materiklarining va Tasmaniya hamda Yangi Zelandiya o.larining jan. chekkalari orqali oʻtkazilgan shartli chiziq va jan. qutbiy doyra, 35—60° j. k.lar orqali oʻtkazilgan. Antarktika atlasida Janubiy okeanning shartli chegarasi qilib Antarktika konvergensiya zonasi (55° j. k. yaqinida) hisoblanadi. Janubiy okeanni alohida okean qilib ajratishda iqlimning sovuqligi, gidrologik sharoitlar asos qilib olingan. Ammo keyingi tadqiqotlar natijasida Janubiy okeanning Atlantika, Tinch va Hind okeanlarga yondosh sektorlarida uning iqlimiy va gidrologik sharoitlari oʻsha okeanlarnikiga oʻxshashligi maʼlum boʻldi. Dengizchilik amaliyotida Janubiy okean termini qoʻllanilmaydi, chunki dengizchilikka oid oʻquv qoʻllanmalarida bu tushuncha uchramaydi.
Güney (Yığılca)
Güney — Turkiyaning Düzce viloyati Yigʻilja tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 200 nafar (2022).
Bagʻdod (Oʻzbekiston)
Bagʻdod — shaharcha, Fargʻona viloyati Bagʻdod tumanoʻ markazi. Tumanning shimoli-sharqiy qismida. Katta Fargʻona kanali yaqinida. 1894-1962 yillarda Se-rovo deb atalgan. Yaqin temir yoʻl stansiyasi — Furqat. Bardoddan Fargʻonagacha boʻlgan masofa 70 km. Aholisi 12,8 ming kishi (2000). asosan, paxtachilik bilan shugʻullanadi. Mebel, poyabzal f-kalari, qishloq xoʻjaligi mashinalarini taʼmirlash ustaxonasi, aksiyadorlik jamiyatlari, tumanlara-ro taʼminot bazalari (neft, kimyo va boshqalar), kichik va xususin korxonalar, telestudiya mavjud. 3 umumiy taʼlim maktabi, 2 litsey, 2 kutubxona. 1 aloqa boʻlimi, 1 kasalxona, 2 poliklinika, muzey va 25 dan ziyod maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari bor.
Vescemont
Vescemont Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Belfort tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
742 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 104,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,1 km2. Dengiz sathidan 458 – 988 m balandlikda joylashgan.
Union Star
Union Star AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. DeKalb County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
404 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 0,7 km2. Shundan 0,7 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 293 m balandlikda joylashgan.
Nominalizm
Nominalizm - universaliylar masalasida real narsalarning haqiqatan ham mavjudligiga shubha bilan qarovchi yoʻnalish. Ularning fikricha, hech qanday real narsa mavjud emas, faqat ularning nomlarigina mavjud, oʻzlari esa mavjud emas.
Nominalizm (lot. nomen — ism, nom) — oʻrta asr sxolastik falsafasidagi yoʻnalish. Realizmga qarama-qarshi ravishda N. olamda faqat yakka narsalar, predmetlar mavjud, umumiy tushunchalar (universaliylar) esa faqat narsalarning nomlaridangina iborat deb, yoki inson aql-idrokida boʻladigan sof tafakkur hosilalari (konseptlar, moʻtadil N.ning "konseptualizm" nomi shundan) deb hisoblaydi. Vakillari: I. Rosselin, Dune Skot, U. Okkam. N. 11 —12-asrlarda paydo boʻldi, ayniqsa, 14—15-asrlarda rivojlandi.
Bohas-Meyriat-Rignat
Bohas-Meyriat-Rignat Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ain departamenti Bourg-en-Bresse tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
727 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 30,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 23,5 km2. Dengiz sathidan oʻrtacha 264 – 555 m balandlikda joylashgan.
NGC 3510
NGC 3510 Kichik Arslon yulduz turkumidagi SBm tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1785-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Evklaz
Evklaz (yun. — yaxshi, yengil va — buzilish, maydalanish) — orolli silikatlar kichik sinfiga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi A12Ve2[8YU4]2(ON)2, aralashmalari: Oye, Mp, Si, baʼzan U, V, 8p R. Monoklin singoniyada kristallanadi. Rangsiz, sutrangoq, och sariq, och havo rang, yashil. Shishasimon yaltiraydi; shaffof yoki yarim shaffof. Qattiqligi 7,5, zichligi 3—3,1 g/sm3. Odatda, flyuoritfenakitbartrandit formatsiyali gidrotermal konlarda uchraydi. Muskovit, kvars, flyuorit, fenakit, bertrandit bilan assotsiatsiyada boʻlib, baʼzan granitli pegmatitlarda hosil boʻladi. E.ning yirik shaffof kristallari 1sinf qimmatbaho toshi hisoblanadi. Berill rudalarining eng asosiy komponentlaridan biri. Asosiy konlari Kolsva (Shvetsiya), AltoMomos (Ekvador), Kashmir (Hindiston), Rossiya Federatsiyasi (Saxa, Baykalorti, Janubiy Ural), Oʻrta Osiyoda mavjud. Oʻzbekistonda Sargardon volfram konida topilgan.
Evkommiya
Evkommiya (Yeisotppa) — evkommiyadoshlar oilasiga mansub barg toʻkadigan ikki uyli daraxtlar turkumi. Xitoy (1000-yildan beri), Vyetnam, Gʻarbiy Yevropadagi ayrim mamlakatlar, Shimoliy Afrika, AQShda, Oʻrta Osiyo va Zakavkazyeda (kichik maydonlarda) oʻstiriladi. E.ning qayragʻochsimon turi (Ye. shlyuUyez) Xitoyda oʻsadi. Boʻyi 15–20 m, barglari oddiy, tuxumsimon yoki ellipssimon, ketmaket joylashgan, yonbargchasiz. Gullari mayda, ikki jinsli. Mevasi choʻziq qanotchali yongʻoqcha, sovuqqa chidamli. E.ning yogʻoch va urugʻidan tashqari hamma qismida guttaperchash sut naychalari boʻladi. Bargida 2—4%, tana va shoxlari poʻstlogʻida 5—6%, iddiz poʻstlogʻida 9—12% guttapercha bor. E. guttaperchasi juda sifatli. Uning 74% ini gutta, 20% ini smola tashkil qiladi. E. poʻstlogʻining qaynatmasi, damlamasi va ekstrakti gipertoniya kasalligini davolashda qoʻllaniladi. Urugʻidan, ildiz bachkisi va parxish qilib, shuningdek yashil qalamchalaridan koʻpaytiriladi.
Bdellidae
Bdellidae - Bdelloidea super oilasiga mansub hayvonlar oilasi.
Breuschwickersheim
Breuschwickersheim Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Bas-Rhin departamenti Strasbourg-Campagne tumani tarkibiga kiradi.
Bdellidae
taksonomiya
Bdellidae oilasiga mansub avlod (2022):
Breuschwickersheim
Aholisi
1194 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 234,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,1 km2. Dengiz sathidan 153 – 211 m balandlikda joylashgan.
Evenklar muxtor okrugi
Evenklar muxtor okrugi, Evenkiya — Rossiya Federatsiyasi Krasnoyarsk oʻlkasi tarkibidagi muxtor okrug. 1930-yil 10 dekabrda tashkil etilgan. Sharqiy Sibirda joylashgan. Maydoni 767,6 ming km².
Klein Bünzow
Klein Bünzow Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Ostvorpommern tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 34,78 km2. 813 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Evenklar muxtor okrugi
Aholisi 17,7 ming kishi (2002), asosan, evenk, ket va ruslar, shuningdek, saxa, ukrain va boshqalar millat vakillari ham yashaydi. Shahar aholisi 29,2%. 3 maʼmuriy tumanga boʻlingan. Markazi — Tura shaharchasi.
Klein Bünzow
Hududi
Klein Bünzowning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Evenklar muxtor okrugi
Tabiati. Evenklar muxtor okrugio. Oʻrta Sibir yassitogʻligining markaziy qismini egallaydi. Okrugning baland joyi — Putorana platosi (eng baland joyi — Kamen togʻi, 1701 m). Okrugda Tunguska toshkoʻmir havzasining koʻp qismi; Quyi Tunguska va Toshloq Tunguska atroflarida temir rudasi, rangli metallar, grafit, islandiya shpati, neft, gaz konlari bor. Iqlimi keskin kontinental. Qishi davomli, sovuq. Yanv.ning oʻrtacha temperaturasi Vanavarada — 26,9°, Turada — 36,8°. Iyulniki Turada 15,5°, Vanavarada 16,6°. Yillik yogʻin 300–500 mm. Vegetatsiya davri shim.da 60 kun, jan.da 115 kun. Toʻngib yotgan yer koʻp. Asosiy daryolari — Yeniseyning oʻng irmoqlari: Quyi va Toshloq Tunguska. Koʻl (shu jumladan, Yessey, Vivi, Agata) koʻp. Togʻoʻrmon podzollashgan tuproqlar tarqalgan. Hududining katta qismi tayga zonasida boʻlib, tilogʻoch, qoraqaragʻay, chekka shim.da siyrak oʻrmonlar va yoʻsinlishaynik kabi tundra oʻsimliklari oʻsadi. Sobol, tiyin, qoʻngʻir ayiq, rosomaxa, burunduq, ondatra, latcha, tulki, boʻri, oq tovushqon, shim. bugʻusi, los, karqur, qur, chil yashaydi. Miloddan avvalgi 2-ming yillikda evenklar hozirgi hududda oʻrnashganlar. Ularning asosiy mashgʻulotlari ovchilik, bugʻuchilik, baliq ovlash boʻlgan. 17-asrning 1-yarmida Evenklar muxtor okrugio. hududini Rossiya egalladi. Shundan keyin yasoq soligʻi joriy etildi, talonchilik siyosati oqibatida tub aholining asosiy qismi qirilib ketdi. 1930—32 yillarda geologlar topgan toshkoʻmir, islandiya shpati, qurilish materiallari va tuz kabi foydali qazilma konlari asosida sanoat ishlab chiqarish vujudga keddi. Evenklar muxtor okrugio. hududida Putorana, Tungus, markaziy Sibir qoʻriqxonalari bor.
Evenklar muxtor okrugio.da oziq-ovqat, oʻrmon, yogʻochsozlik, sellyuloza-qogʻoz, elektroenergetika, yoqilgʻi, poligrafiya, mashinasozlik va metallsozlik, konchilik sanoatlari rivojlangan. Okrugning asosiy xoʻjalik tarmoklari — moʻynachilik va bugʻuchilik. Evenklar muxtor okrugio. Krasnoyarsk oʻlkasida tayyorlanadigan moʻynaning 13% ni (sobol, kumushrangqora tulki, oq suvsar, tiyin, ondatra) beradi. Moʻyna tayyorlashning 55% ni ov mahsulotlari, 45% ni darrandachilik tashkil qiladi. Darrandachilik fermalarida qora toʻlki va koʻk tulki boqiladi. Krasnoyarsk oʻlkasidagi bugʻuyushg U3qismiga yaqini Evenklar muxtor okrugio. hissasiga toʻgʻri keladi. Konchilik rayonlarida bugʻu yaylovlari degradatsiyaga uchragan. Tabiiy sharoiti aholi yashashi uchun ancha noqulay. Sut chorvachiligi va dehqonchilik (kartoshka, sabzavot), baliq ovlash rivojlangan.
Quyi Tunguska va Toshloq Tunguska daryolarida kema qatnaydi. Aviatransport rivojlangan. Qattiq qoplamali avtomobil yoʻllari uz. 117 km. Bugʻu transporti katta ahamiyatga ega. Okrug oʻlkashunoslik muzeyi, teatr faoliyat koʻrsatadi.
Aminjon Ziyovuddinov
Aminjon Ziyovuddinov (1890-yil Buxoro — ?) — „ Yosh buxoroliklar “ partiyasi aʼzosi, kitobchilik palatasida ilmiy xodim. Yaltadagi „Oʻzbekiston“ sanatoriyasida shifokor boʻlib ishlagan Bahovuddin Aminjonovning otasi.
Faoliyati
1890-yili Buxoro shahrida tug‘ilgan. Buxoro madrasalarida tahsil olgan. Yoshlikdagi doʻsti Azimjon Sharipov bilan birga taʼlim olgan. Talabalik yillarida boshqa taraqqiyparvarlar qatori Buxoro jadidlari qatoriga qoʻshilishgan. Aminjon Ziyovuddinov „Yosh buxoroliklar“ tashkilotining faol aʼzolaridan bo‘lib, Buxoro tarixiga oid kitoblar bilimdoni edi. Ular Buxoro amirligining eski boshqaruv tizimini isloh qilish va uni zamonaviy boshqaruvga oʻzgartirishga harakat qilgan. Buxoro jadidlarining bu intilishlari Buxoro amiri Said Olimxon va uning tarafdorlari tomonidan jiddiy qarshilikka uchraydi. Buning natijasida koʻplab „Yosh buxoroliklar“ tashkiloti aʼzolari amirlikdan badargʻa qilinadi. Shundan keyin taraqqiyparvarlar Sovet davlati bilan hamkorlik yoʻliga oʻtgan.
1914-yil yosh tarixchi olim Ahmad Zakiy Validiy To‘g‘on Buxoro shahriga birinchi marta kelganida Aminjon Ziyovuddinovning uyida yashab, maslahatlar olgan. Aminjon Ziyovuddinov 1920-yil amirlikning ag‘darilishi natijasida vujudga kelgan Buxoro Xalq Sovet Respublikasida qator nufuzli vazifalarda ishlagan. 1921-yilda bu safar siyosiy maqsadni koʻzlab Buxoro zaminiga kelgan Zaki Validiy yana Aminjon Ziyovuddinov xonadonida mehmon bo‘lgan. Bu esa uning Buxoro siyosiy hayotidagi oʻrni yuqoriligidan darak beradi .. Oʻgʻli Bahovuddin dastlab jadid maktabida savod chiqargan, so‘ng madrasa taʼlimini olib fors, arab tillarini mukammal o‘rgangan. Aminjon Ziyovuddinov 1922-yilning kuzida oʻgʻlini Germaniyaga oʻqishga joʻnatadi. 1938-yil qatagʻonlari Bahovuddin Aminjonovni ham chetlab oʻtmagan. 1938-yil 8-oktyabrda otishga hukm qilingan.
Janubiy Olamushuk
Janubiy Olamushuk — Andijon viloyati Jalolquduq tumanidagi shaharcha (1947 yildan). Tumanning shim.dagi adirda joylashgan. Yaqin temir yo'l stansiyasi – Gurunchmozordan 6 km. Aholisi 6,7 ming kishi (2000), asosan oʻzbeklar. Janubiy Olamushuk 1943 yil neft konining topilishi munosabati bilan vujudga kelgan. Aholining koʻpchiligi neft konida ishlaydi. Janubiy Olamushukda 2 umumiy taʼlim maktabi, musiqa maktabi, tikuvchilik fabrikasi, avtokorxona, madaniy-maishiy xizmat kombinati, savdo shoxobchalari, fizioterapiya sanatoriysi bor. Oʻrta osiyolik tarixchi Narshaxiy (10-asr 1-yarmi) hozirgi Janubiy Olamushuk yaqinida Koh qishlogʻi boʻlganligi, uning yonida "Raboti sarhang" qabristoni borligini yozgan.
Monti
Monti Italiyaning Sardiniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Olbia-Tempio provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 123 km2. 2485 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Oris (shahar)
Aris — (qoz. Арыс) Qozogʻiston Respublikasi Janubiy Qozogʻiston viloyatidagi shahar. Shahar aholisi 2013-yilgi statistika boʻyicha 41,586 kishini tashkil qildi.
Evolventa va evolyuta
Evolventa va evolyuta (lot. yeuo1iSh8, yeuo1uyepI$ — yechilgan, yechiluvchi) — differensial geometriya tushunchasi. / egri chiziqning egrilik markazlari geometrik oʻrni boʻlgan t egri chiziq / ning evolyutasi deyiladi; / egri chiziq oʻz evolyutasiga nisbatan evolventa deyiladi (rasmga q.). t egri chiziqning evolventasi / ni AV ipning t chiziqqa oʻralayotgan yoki undan yechilayotgan V uchining trayektoriyasi sifatida hosil qilish mumkin. Evolyuta soʻzi "yoyilma" maʼnosini ham biddiradi.
E. va e.dan texnikada keng foydalaniladi, mas, tishli gʻildiraklar evolventa profilli qilib yasaladi.
Evkalipt
thumb
2014
2014-yil (MMXIV) — chorshanba kunidan boshlangan oddiy yil. 3-ming yillik va 21-asrning 14-yili, 2010-yillarning esa 5-yilidir. Oʻzbekistonda 2014-yil Sogʻlom bola yili deb nomlandi.
Evkalipt
Evkalipt (Yeisa1urgi8) — mirtadoshlarga mansub doim yashil daraxt yoki butalar turkumi; dorivor oʻsimlik. Avstraliya va uning atrofidagi orollarda 500 dan ortiq turi tarqalgan. Tropik va subtropiklarda koʻp ekiladi (mas, Braziliyada E. ekilgan maydonlar Avstraliya, Ispaniya, Janubiy Sharqiy Osiyo mamlakatlari va boshqalardagidan koʻproq). Gʻarbiy Gruziya, Qrim va Ozarbayjonda E.ning sharsimon, kulrang va xivchinsimon turlari oʻstiriladi. Tanasi baquvvat, balandligi 80–100 m gacha, shoxshabbasi siyrak. Barglari etli, chekkalari tekis. Gullari oq, baʼzan ochsargʻish va toʻqqizil, ikki jinsli, barg qoʻltigʻidan chiqib qalqon yoki roʻvaksimon toʻpgul hosil qiladi, mevasi koʻp urugʻli koʻsakcha. E. issiqsevar va namsevar oʻsimlik. Unumdor yerlarda yaxshi oʻsadi. 500 yilgacha yashaydi. Barglari yoz davomida teriladi, lekin kuzda terilgan bargi tarkibida tibbiyotda va parfyumeriyada ishlatiladigan efir moyi koʻp. Quruq bargi tarkibidagi efir moyi miqdori 1,5—3%. E.ning boshqa 20 ga yaqin turi manzarali oʻsimlik sifatida hamda yogʻochi (qurilish va qogʻoz sanoati) uchun oʻstiriladi. E. tez oʻsuvchan boʻlgani tufayli (bir yidda 4–5 m oʻsadi) botqoq yerlarda ekilganda botqoqlarni quritib, tuproq tarkibini yaxshilashda muhim rol oʻynaydi. Urugʻidan koʻpaytiriladi.
Saint-Léon-d'Issigeac
Saint-Léon-d'Issigeac Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Dordogne departamenti Bergerac tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
121 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 21,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,7 km2.
Guardo
Guardo Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Palencia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 62,83 km2. Aholisi — 7297 kishi (2010).
L'Aquila
L'Aquila Italiyaning Abruzzo mintaqasida joylashgan shahardir. L’Aquila provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 466,87 km2. 73 150 nafar aholi istiqomat qiladi (2009).
Algebra
Algebraʼ (arab. الجبر "Al-Jabr") — matematikaning bir sohasi. Algebraning asosiy masalasi — toʻplamlarda kiritilgan matematik amallarni oʻrganish. Shunday matematik amallar borki, ular butunlay arifmetik amallarga oʻxshamaydi (mas., oʻrin almashtirish yoki assotsiativlik qonuniga boʻysunmaydigan amallar mavjud). Arifmetikadan tayin sonlar ustida birinchi toʻrt amal oʻrganiladi. Algebrada esa bu amallarning har qanday son va son boʻlmagan boshqa matematik ob’ektlar uchun oʻrinli umumiy xossalari tekshiriladi. Bunday hosil qilinadigan natijalarning umumiy boʻlishiga erishish uchun miqdorlarning qiymatlari harflar bilan belgilaninib, harfiy ifodalar ustida bajariladigan amallarning qoida va qonunlari koʻrsatiladi, ifodalar shaklini oʻzgartirish va tenglamalarni yechish qoidalari oʻrganiladi. Algebraning turlari juda ko‘p
Etimologiya
Buyuk olim Abu Abdullo Muhammad ibn Muso al-Xorazmiy „Al-jabr val-muqobala“ asarida dunyoda birinchi marta Algebrani izchil bayon qilgan. Asar lotin tiliga tarjima qilinib, „Algebra“ nomi bilan jahonga tarqatilgan.
Jasliq (Qoʻngʻirot tumani)
Jasliq — Qoraqalpogʻiston Respublikasiga qarashli qishloq. Qoʻngʻirot tumani tarkibiga kiradi.
Bolozon
Geografiyasi
Maydoni — 4,9 km2. Dengiz sathidan oʻrtacha 261 – 673 m balandlikda joylashgan.
Correll (Minnesota)
Correll AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Big Stone County, Minnesota|Big Stone
Aholisi
34 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 36,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,93 km2. Shundan 0,93 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 299 m balandlikda joylashgan.
Brumath
Brumath Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Bas-Rhin departamenti Strasbourg-Campagne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
8930 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 302,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 29,5 km2. Dengiz sathidan 136 – 189 m balandlikda joylashgan.
Southampton (New York)
Aholisi
56,790 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 765,6 km2. Shundan 359,7 km2 quruqlik, 405,9 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 8 m balandlikda joylashgan.
Coudures
Coudures Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Landes departamenti Mont-de-Marsan tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
397 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 34,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,5 km2.
Brakiterapiya
Braxiterapiya odatda bachadon boʻyni, koʻkrak, teri, qiziloʻngach saratoni uchun samarali davolash usuli sifatida qoʻllaniladi.
Davolash natijalari shuni koʻrsatdiki, braxiterapiyaning saraton kasalligini davolash tezligi jarrohlik va tashqi nurli radioterapiya (TNR) bilan solishtirish mumkin yoki bu usullar bilan birgalikda qoʻllanilganda yaxshi natija beradi. Braxiterapiya oʻzi yoki TNR va kimyoterapiya kabi boshqa davolash usullari bilan birgalikda qoʻllanilishi mumkin.
Dozani yuborish muddati
Radiatsiya manbalarini oʻsimta mavjud hududga joylashtirish vaqtinchalik yoki doimiy boʻlishi mumkin.
Vaqtinchalik braxiterapiya nurlanish manbalarini olib tashlashdan oldin maʼlum bir vaqtga (odatda bir necha daqiqa) joylashtirishni oʻz ichiga oladi. Muayyan davolanish muddati turli xil omillarga bogʻliq boʻladi, kerakli dozani yuborish tezligi va saraton turi, hajmi va joylashishi. Kuchsiz doza tezligi (KDT) va impulsi doza tezligi (IDT) braxiterapiyasida manba odatda olib tashlanishidan oldin 24 soatgacha joyida qoladi, yuqori doza tezligi (YDT) braxiterapiyasida esa bu vaqt odatda bir necha daqiqani tashkil qiladi.
Jarayon
thumb| Brakiterapiya protsedurasining odatiy bosqichlari
Dastlabki rejalashtirish
Braxiterapiyani oʻtkazish uchun oldin klinik tekshiruvdan oʻtkaziladi. Oʻsimtaning shakli va hajmini va uning atrofdagi toʻqimalar va organlar bilan aloqasini oʻrganish uchun rentgenografiya, ultratovush, kompyuter tomografiyasi (KT) va magnit-rezonans tomografiya (MRT) lardan foydalaniladi.Ushbu manbalarning koʻpchiligidan olingan maʼlumotlar oʻsimta va uning atrofidagi toʻqimalarning 3D tasvirlarini yaratish uchun ishlatilishi mumkin.
Bu maʼlumotlardan nurlanish manbalarini taqsimlashni optimal rejasi tuziladi. Bu nurlanishni davolash joyiga yetkazish uchun ishlatiladigan manba tashuvchilarni (aplikator) qanday joylashtirishni koʻrib chiqishni oʻz ichiga oladi. Aplikatorlar radioaktiv boʻlmagan igna yoki plastik kateterdir. Amaldagi aplikatorning oʻziga xos turi davolanayotgan saraton turiga va maqsadli oʻsmaning xususiyatlariga bogʻliq boʻladi.
dastlabki rejalashtirishda davolanish vaqtida kam nurlanish oladigan va koʻp nurlanish oladigan nuqtalar paydo boʻlishining oldini olishga yordam beradi, chunki ular davolanishning muvaffaqiyatsizligiga va yon taʼsirga olib kelishi mumkin.
Kiritish
Radioaktiv manbalarni oʻsimta joyiga yetkazib berishdan oldin, aplikatorlarni toʻgʻri joylashtirish kerak.
Rentgen, floroskopiya va ultratovush kabi tasvirlash usullari odatda aplikatorlarni toʻgʻri joylashtirishga yordam berish va davolash rejasini yanada takomillashtirish uchun ishlatiladi. KT skanerlari va MRT ham ishlatilishi mumkin. Aplikatorlar kiritilgandan soʻng, ular harakatlanishiga yoʻl qoʻymaslik uchun yopishqoq lenta yordamida teriga nisbatan ushlab turiladi. Aplikatorlar toʻgʻri holatda ekanligi tasdiqlangandan soʻng, batafsil davolanishni rejalashtirish uchun qoʻshimcha tasvirlash amalga oshirilishi mumkin.
2003-yildan 2012-yilgacha AQSh shifoxonalarida braxiterapiya (ichki nurlanish terapiyasi) bilan kasalxonaga yotqizish darajasi 45-64 yoshdagi kattalar orasida yillik oʻrtacha 24,4 foizga va 65-84 yoshdagi kattalar orasida oʻrtacha 27,3 foizga kamaygan.
Radiatsiya manbalari
Braxiterapiya uchun tez-tez ishlatiladigan nurlanish manbalari (radionuklidlar).
Tarixi
Braxiterapiya 1901-yilda Per Kyuri Anri-Aleksandre Danlosga oʻsimtaga radioaktiv manba qoʻyish mumkinligini taklif qilgan paytdan boshlanadi. Radiatsiya oʻsimtaning kichrayishiga sabab boʻlganligi aniqlandi. XX asr boshlarida braxiterapiyani qoʻllash usullari Parijdagi Kyuri institutida Danlos tomonidan va Nyu-Yorkdagi Sent-Lyuk va Memorial kasalxonasida Robert Abbe tomonidan kashf qilingan.
Parijdagi radiy tadqiqot laboratoriyasida amerikalik fizik Uilyam Dueyn radiy sulfat eritmalaridan radon-222 gazini olish usulini aniqladi. Tarkibida 1 gramm radiy boʻlgan eritmalar “sogʻilgan” va har birida taxminan 20 millikyurili radon izotoplari hosil qilingan. Bu izotoplar endokurioterapiya deb nomlangan braxiterapiyaning dastlabki shaklida foydalanish uchun Parij boʻylab tarqatildi.
Dueyn 1913-yilda AQSHga keldi va Garvardda fizika professori yordamchisi va Garvard saraton komissiyasining fizika boʻyicha tadqiqotchisi sifatida birgalikda ishladi. 1901-yilda tashkil etilgan sraton komissiyasi Dueynni saraton kasalligini davolashda radiy emanatsiyasidan foydalanishni tekshirish uchun yollagan. 1915-yilda u Bostonda birinchi "radium sigirini" yaratdi va minglab bemorlar undan hosil boʻlgan radon-222 bilan davolandilar.
Unionville (Missouri)
Unionville AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. Putnam County okrugi tarkibiga kiradi.
Brakiterapiya
Tarixi
Interstitsial radiy terapiyasi 1930-yillarga kelib keng tarqalgan. Radon bilan toʻldirilgan oltin urugʻlari 1942-yildan 1958-yilgacha ishlatilgan. Oltin urugʻlar Gino Failla tomonidan taxminan 1920-yilda gamma nurlarini oʻtkazayotganda beta nurlarini himoya qilish uchun tanlangan.
Unionville (Missouri)
Aholisi
1972 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Brakiterapiya
Tarixi
Kobalt ignalari Ikkinchi jahon urushidan keyin ham qisqa muddat foydalanilgan.
Unionville (Missouri)
Geografiyasi
Maydoni — 5,2 km2. Shundan 5,2 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Brakiterapiya
Tarixi
Iridiy mashhur boʻlishidan oldin radon va kobalt radioaktiv tantal va oltin bilan almashtirildi. Birinchi marta 1958-yilda ishlatilgan iridiy bugungi kunda braxiterapiya uchun eng koʻp ishlatiladigan sunʼiy manba hisoblanadi.
«Maʼlumot Oʻzbekiston Milliy Universiteti Fizika Fakulteti tomonidan tarjima qilindi»
Berlancourt (Oise)
Berlancourt Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Compiègne tumani tarkibiga kiradi.
Sibir Davlat Aerokosmik Universiteti
Sibir Davlat Aerokosmik Univesiteti (Сибирский государственный аэрокосмический университет) - Sibirda joylashgan universitet.
Berlancourt (Oise)
Geografiyasi
Maydoni — 7,2 km2. Dengiz sathidan 62 – 102 m balandlikda joylashgan.
Doʻstiy (Koʻshoniyon)
Doʻstiy  (Дӯстӣ)  — Tojikiston Respublikasi Xatlon viloyati Qoʻshoniyon tumani, Boxtariyon  jamoatiga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 3 km, tuman markaziga 22 km.
Aholisi
Aholisi — 1503 kishi.
NGC 3511
NGC 3511 Crater yulduz turkumidagi SBc tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1786-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Olbia
Olbia Italiyaning Sardiniya mintaqasida joylashgan shahardir. Olbia-Tempio provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 376,10 km2. 48 200 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).
Vétrigne
Vétrigne Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Belfort tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
441 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 176,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,5 km2. Dengiz sathidan 357 – 472 m balandlikda joylashgan.
Qashi (Qoʻngʻirot tumani)
Qashi — Qoraqalpogʻiston Respublikasiga qarashli qishloq. Qoʻngʻirot tumani tarkibiga kiradi.
FIFA Jahon chempionati
Ushbu maqola erkaklar assotsiatsiyasi futbol turniri haqida. Ayollar turniri uchun FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatiga qarang .thumb|FIFA Jahon chempionati 1978 FIFA Jahon kubogi, odatda oddiygina Jahon kubogi deb ataladi, bu sportning global boshqaruv organi boʻlgan Xalqaro futbol federatsiyasi (FIFA) aʼzolarining katta erkaklar terma jamoalari tomonidan oʻtkaziladigan xalqaro futbol musobaqasi. Chempionat 1930 yilda oʻtkazilgan ilk turnirdan boshlab har toʻrt yilda bir marta oʻtkazib kelinmoqda, 1942 va 1946 yillarda Ikkinchi jahon urushi tufayli oʻtkazilmagan. Amaldagi chempion 2018 yilda Rossiyada boʻlib oʻtgan turnirda ikkinchi marta chempionlikni qoʻlga kiritgan Fransiya hisoblanadi.
Joriy format saralash bosqichini oʻz ichiga oladi, qaysi jamoalar turnir bosqichiga saralashini aniqlash uchun oldingi uch yil davomida oʻtkaziladi. Turnir bosqichida 32 ta jamoa, shu jumladan avtomatik ravishda saralashdan oʻtgan mezbon davlat(lar) mezbon davlat(lar)da bir oy davomida chempionlik uchun kurashadilar.
2018-yilgi futbol bo‘yicha jahon chempionatidan boshlab yigirma bitta final turniri o‘tkazildi va jami 79 ta terma jamoa ishtirok etdi. Kubokni sakkizta terma jamoa qoʻlga kiritdi. Braziliya besh marta gʻalaba qozongan va ular har bir turnirda oʻynagan yagona jamoadir. Jahon kubogining boshqa gʻoliblari Germaniya va Italiya boʻlib, har biri toʻrttadan unvonga ega; Argentina, Fransiya va ilk g‘olib Urugvay, har biri ikkitadan unvonga ega; Angliya va Ispaniya esa bittadan unvonga ega.
Jahon chempionati dunyodagi eng nufuzli futbol assotsiatsiyasi turniri, shuningdek, dunyodagi eng koʻp koʻrilgan va kuzatiladigan yagona sport musobaqasidir. 2006 yilgi Jahon chempionatining barcha oʻyinlarining umumiy tomoshabinlari soni 26,29 milliardni tashkil etdi va final oʻyinini taxminan 715,1 million kishi tomosha qildi, bu sayyoramiz aholisining toʻqqizdan bir qismidir.
Jahon chempionatiga 17 davlat mezbonlik qilgan. Braziliya, Fransiya, Italiya, Germaniya va Meksika ikki martadan, Urugvay, Shveytsariya, Shvetsiya, Chili, Angliya, Argentina, Ispaniya, AQSh, Yaponiya va Janubiy Koreya (birgalikda), Janubiy Afrika va Rossiya mezbonlik qilgan. bir marta. Qatar 2022 yilgi turnirga mezbonlik qiladi va 2026 yilda Kanada, AQSh va Meksika birgalikda mezbonlik qiladi, bu esa Meksikaga uchta jahon chempionatida oʻyinlar oʻtkazgan birinchi davlat boʻlish sharafini beradi.
Tarix
Asosiy maqola: FIFA Jahon chempionati tarixi
Avvalgi xalqaro musobaqalar
Dunyodagi birinchi xalqaro futbol oʻyini 1872 yilda Glazgoda Shotlandiya va Angliya oʻrtasida boʻlib oʻtgan qiyin oʻyin edi. Millatlar oʻrtasidagi birinchi xalqaro turnir, birinchi Britaniya uy chempionati 1884-yilda boʻlib oʻtgan. 20-asrning boshlarida futbol dunyoning boshqa qismlarida mashhurligi oshgani sayin, u koʻrgazmali sport turi sifatida oʻtkazildi. 1900 va 1904 yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida medallar berilmagan (ammo Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi ularning maqomini retroaktiv ravishda rasmiy tadbirlarga aylantirgan) va 1906 yilgi Oʻzaro oʻyinlarda.
FIFA 1904 yilda tashkil etilganidan soʻng, 1906 yilda Shveytsariyada Olimpiya oʻyinlari doirasidan tashqarida boʻlgan davlatlar oʻrtasida xalqaro futbol turnirini oʻtkazishga harakat qildi. Bu xalqaro futbol uchun juda dastlabki kunlar edi va FIFAning rasmiy tarixi musobaqani muvaffaqiyatsiz deb taʼriflaydi.
Olimpiya musobaqasi faqat havaskor jamoalar oʻrtasida davom etayotganligi sababli, ser Tomas Lipton 1909 yilda Turinda Ser Tomas Lipton Trophy turnirini tashkil qildi. Lipton turniri turli millatlarning alohida klublari (milliy jamoalar emas) oʻrtasidagi chempionat edi, ularning har biri. butun bir xalqning vakili edi. Musobaqa baʼzan Birinchi Jahon Kubogi deb taʼriflanadi va unda Italiya, Germaniya va Shveytsariyaning eng nufuzli professional klublari ishtirok etadi, ammo Angliya FA musobaqa bilan bogʻlanishdan bosh tortdi va professional jamoani yuborish taklifini rad etdi. . Lipton okrugi Durhamdan havaskor boʻlgan West Oklendni taklif qildi, oʻrniga Angliyani ifodalash. Gʻarbiy Oklend turnirda gʻolib chiqdi va 1911 yilda oʻz unvonini muvaffaqiyatli himoya qilish uchun qaytib keldi. Lipton musobaqasidan oldin, 1876 yildan 1904 yilgacha " futbol boʻyicha jahon chempionati " deb hisoblangan oʻyinlar etakchi ingliz va Shotlandiya klublari oʻrtasidagi uchrashuvlar edi, masalan, 1895 yilda " Sanderlend " OFK va „ Midlotian FC“ oʻrtasidagi oʻyin. yutuq.
1914 yilda FIFA Olimpiya turnirini „havaskorlar oʻrtasidagi futbol boʻyicha jahon chempionati“ sifatida tan olishga rozi boʻldi va tadbirni boshqarish mas’uliyatini oʻz zimmasiga oldi. Bu 1920 yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida Misr va Yevropaning 13 jamoasi ishtirok etgan va Belgiya gʻalaba qozongan davlatlar oʻrtasida dunyodagi birinchi qitʼalararo futbol musobaqasiga yoʻl ochdi. Urugvay 1924 va 1928 yillardagi keyingi ikkita Olimpiya futbol turnirlarida gʻolib chiqdi. Bular, shuningdek, birinchi ikkita ochiq jahon chempionati edi, chunki 1924 yil FIFAning professional davrining boshlanishi edi.
Ikkinchi jahon urushidan oldingi jahon chempionatlari
left|thumb|FIFA president [[Jules Rimet convinced the confederations to promote an international football tournament]] utbol boʻyicha Olimpiya oʻyinlarining muvaffaqiyati tufayli FIFA prezidenti Jyul Rimening harakatlantiruvchi kuchi sifatida yana oʻzining xalqaro turnirini Olimpiadadan tashqarida oʻtkazishga kirishdi. 1928 yil 28 mayda Amsterdamda boʻlib oʻtgan FIFA kongressi jahon chempionatini oʻtkazishga qaror qildi. Urugvay hozirda ikki karra rasmiy futbol boʻyicha jahon chempioni boʻlgan va 1930-yilda mustaqillikning 100 yilligini nishonlash munosabati bilan FIFA Urugvayni ilk Jahon kubogi turniriga mezbon mamlakat deb eʼlon qildi.
Tanlangan davlatlarning milliy assotsiatsiyalari jamoani yuborishga taklif qilindi, ammo musobaqa oʻtkaziladigan joy sifatida Urugvayning tanlanishi Yevropa tomonlari uchun Atlantika okeani boʻylab uzoq va qimmat sayohatni anglatardi. Haqiqatan ham, hech bir Yevropa davlati musobaqa boshlanishiga ikki oy qolganiga qadar jamoa yuborishga vaʼda bermagan. Rimet oxir-oqibat Belgiya, Fransiya , Ruminiya va Yugoslaviya jamoalarini safarga chiqishga koʻndirdi. Hammasi boʻlib 13 ta davlat qatnashdi: Janubiy Amerikadan yetti nafar, Yevropadan toʻrtta va Shimoliy Amerikadan ikkita.. thumb|[[Centenario Stadium|Estadio Centenario, the location of the first World Cup final in 1930 in Montevideo, Uruguay]] Birinchi ikkita Jahon kubogi oʻyinlari 1930 yil 13 iyulda bir vaqtning oʻzida boʻlib oʻtdi va Fransiya va AQSh mos ravishda Meksikani 4: 1 va Belgiyani 3: 0 hisobida magʻlub etishdi. Jahon chempionatlari tarixidagi ilk gol fransiyalik Lyusen Loran tomonidan kiritildi. Finalda Urugvay Montevideoda 93 000 kishi koʻz oʻngida Argentinani 4-2 hisobida magʻlub etdi va jahon chempionatida gʻolib chiqqan birinchi davlatga aylandi. Jahon chempionati tashkil etilgandan soʻng, FIFA va XOQ havaskor oʻyinchilarning maqomi boʻyicha kelishmovchiliklar yuzaga keldi va shuning uchun futbol musobaqadan olib tashlandi.1932 yil Yozgi Olimpiya oʻyinlari. XOQ va FIFA oʻzaro kelishmovchiliklarni ishlab chiqqandan soʻng, Olimpiya futboli 1936 yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlariga qaytdi, ammo endi nufuzli jahon chempionati soyasida qoldi.
Erta Jahon kubogi musobaqalari oldida turgan muammolar qitʼalararo sayohat va urush qiyinchiliklari edi. Janubiy Amerikaning bir nechta jamoalari 1934 yilgi Jahon chempionati uchun Evropaga borishga tayyor edilar va Braziliya va Kubadan tashqari barcha Shimoliy va Janubiy Amerika davlatlari 1938 yilgi turnirni boykot qildilar. Braziliya Janubiy Amerikadagi yagona jamoa boʻlib, ikkalasida ham raqobatlashdi. Germaniya va Braziliya mezbonlik qilishga intilgan 1942 va 1946 yillardagi musobaqalar  Ikkinchi jahon urushi va uning oqibatlari tufayli bekor qilindi.
Ikkinchi jahon urushidan keyingi jahon chempionatlari
thumb|The opening game of the [[Maracanã Stadium in Rio de Janeiro, Brazil, shortly before the 1950 FIFA World Cup]] 1950 yilda Braziliyada boʻlib oʻtgan Jahon chempionati birinchi boʻlib britaniyalik ishtirokchilarni oʻz ichiga olgan. Britaniya jamoalari 1920-yilda, qisman oʻzlari urush olib borgan mamlakatlarga qarshi oʻynashni istamaganliklari uchun va qisman futbolga chet el taʼsiriga qarshi norozilik sifatida  FIFAdan chiqdilar, lekin FIFA taklifiga binoan 1946-yilda qayta aʼzo boʻlishdi. Turnir, shuningdek, oldingi ikki jahon chempionatini boykot qilgan 1930 yil chempioni Urugvayning qaytishini koʻrdi. Urugvay " Marakanazo " (portugalcha: Marakanaço) deb nomlangan oʻyinda mezbon Braziliyani magʻlub etib, yana turnir gʻolibiga aylandi.
1934 yildan 1978 yilgacha boʻlgan turnirlarda har bir turnirda 16 ta jamoa qatnashgan, 1938 yil bundan mustasno, Avstriya saralashdan soʻng Germaniyaga singib ketgan va 15 jamoa bilan turnirni tark etgan va 1950 yilda Hindiston, Shotlandiya va Turkiya musobaqani tark etgan. 13 ta jamoa ishtirokidagi turnir. Ishtirokchi davlatlarning aksariyati Yevropa va Janubiy Amerikadan, kichik ozchilik Shimoliy Amerika, Afrika, Osiyo va Okeaniyadan edi. Bu jamoalarni odatda Yevropa va Janubiy Amerika jamoalari osonlikcha magʻlub etishardi. 1982 yilgacha Evropa va Janubiy Amerikadan tashqarida birinchi bosqichdan chiqib ketgan yagona jamoalar: AQSh, 1930 yilda yarim finalchilar; Kuba, 1938 yilda chorak finalchilar; Shimoliy Koreya , 1966 yilda chorak finalchilar; va Meksika , 1970 yilda chorak finalchilar.
32 ta jamoani kengaytirish
thumb|Interior view of the [[Soccer City in Johannesburg, South Africa, during a match at the 2010 FIFA World Cup]] Turnir 1982 yilda 24 ta,  va 1998 yilda 32 tagacha kengaytirildi  , shuningdek, Afrika, Osiyo va Shimoliy Amerikadan koʻproq jamoalar ishtirok etishiga imkon berdi. Oʻshandan beri ushbu mintaqalar jamoalari koʻproq muvaffaqiyat qozonishdi, bir nechtasi chorak finalga chiqdi: Meksika, 1986 yilda chorak finalchilar ; Kamerun , 1990 yilda chorak finalchilar ; Janubiy Koreya , 2002 yilda toʻrtinchi oʻrinni egallagan ; Senegal , AQSH bilan birga , 2002 yilda ham chorak finalga chiqqan; Gana , 2010 yilda chorak finalchilar; va Kosta-Rika, 2014-yilda chorak finalchilar. Shunga qaramay, Yevropa va Janubiy Amerika jamoalari ustunlik qilishda davom etmoqda, masalan, 1994, 1998, 2006 va 2018-yillardagi chorak finalchilarning barchasi Yevropa yoki Janubiy Amerikadan bo‘lgan va shu paytgacha barcha turnirlarning finalchilari ham bo‘lgan.
2002 yilgi FIFA Jahon chempionati saralash bosqichida ikki yuzta jamoa qatnashdi ; 2006 yilgi futbol boʻyicha jahon chempionatiga 198 ta davlat yoʻllanmani qoʻlga kiritishga uringan boʻlsa, rekord darajadagi 204 davlat 2010 yilgi FIFA Jahon chempionati saralashiga kirishgan.
48 ta jamoani kengaytirish
2013-yil oktabr oyida Zepp Blatter Karib dengizi futbol ittifoqi mintaqasiga jahon chempionatidagi o‘rinni kafolatlash haqida gapirgan edi. FIFA haftalik jurnalining 2013-yil 25-oktabr sonida Blatter shunday deb yozgan edi: „Sport nuqtai nazaridan men globallashuvga nihoyat jiddiy eʼtibor qaratishini va Afrika va Osiyo milliy assotsiatsiyalari FIFAda munosib maqomga ega boʻlishini istardim. Jahon chempionati Evropa va Janubiy Amerika konfederatsiyalari jahon chempionati yoʻllanmalarining koʻpchiligiga daʼvogar boʻlishi mumkin emas.“  Bu ikki mulohazalar sharhlovchilarga Blatter oʻzini FIFA prezidentligiga qayta saylanish uchun ilgari surishi mumkinligini koʻrsatdi.
Jurnal eʼlon qilinganidan soʻng, Blatterning FIFA prezidentligi uchun boʻlajak raqibi, UEFA prezidenti Mishel Platini Jahon chempionatini 40 ta milliy assotsiatsiyaga yetkazish niyatida ekanligini, bunda ishtirokchilar sonini 8 taga koʻpaytirish niyatida ekanini aytdi. Platini UEFAga qoʻshimcha yoʻllanma, ikkitadan Osiyo Futbol Konfederatsiyasi va Afrika Futbol Konfederatsiyasiga, ikkitasi KONKAKAF va KONMEBOL oʻrtasida taqsimlanishini va Okeaniya Futbol Konfederatsiyasiga kafolatlangan joy ajratishini aytdi. Platini nima uchun jahon chempionatini kengaytirishni xohlayotganini aniq aytdi. U shunday dedi: "[Jahon chempionati] jamoalarning sifatiga asoslanmaydi, chunki sizda jahon chempionatida eng yaxshi 32-o‘yin yo‘q… lekin bu yaxshi murosa…. Bu siyosiy masala, nega bunday bo‘lmasin? koʻproq afrikaliklar bormi? Raqobat butun dunyodagi barcha odamlarni jalb qilishdir. Agar ishtirok etish imkoniyatini bermasangiz, ular yaxshilanmaydi ".
2016-yil oktabr oyida FIFA prezidenti Janni Infantino 2026-yilda 48 jamoa ishtirokida bo‘lib o‘tadigan Jahon chempionatini qo‘llab-quvvatlashini maʼlum qildi. 2017-yil 10-yanvarda FIFA 2026-yilgi jahon chempionatida 48 ta finalchi jamoa bo‘lishini tasdiqladi.
2015 FIFA korruptsiya ishi
2015 yil may oyiga kelib, FIFA oʻyinlari uchun 2015 yilgi korruptsiya ishi, poraxoʻrlik, firibgarlik va pul yuvish boʻyicha ayblovlar va jinoiy ayblovlar tufayli FIFA oʻyinlari uchun ommaviy axborot vositalari va marketing huquqlarini (soxta takliflar) buzish,  FIFA rasmiylari bilan 24 yil davomida umumiy qiymati 150 million dollardan ortiq pora olganlikda ayblangan. May oyi oxirida AQSh Adliya vazirligi 14 kishiga nisbatan reket, firibgarlik va pul yuvishda ayblanib, 47 ta ayblov eʼlon qildi. Oʻshandan beri, xususan, 29 may va 3 dekabr kunlari FIFAning oʻndan ortiq amaldorlari hibsga olingan. 2015-yil may oyi oxiriga kelib, FIFAning jami to‘qqiz nafar xodimi hamda sport va teleradiokompaniyalarning besh nafar rahbari korrupsiyada ayblangan edi. Oʻshanda FIFA prezidenti Zepp Blatter 2016 yilning fevralida oʻz lavozimidan voz kechishini eʼlon qilgan edi
2015-yil 4-iyun kuni Chak Bleyzer FQB va Shveytsariya hukumati bilan hamkorlikda o‘zi va FIFAning o‘sha paytdagi ijroiya qo‘mitasining boshqa aʼzolari 1998 va 2010 yillardagi jahon chempionatlarini targ‘ib qilish uchun pora olganini tan oldi. 2015-yil 10-iyun kuni Shveytsariya hukumati Zepp Blatterning ofislaridan kompyuter maʼlumotlarini musodara qildi. Oʻsha kuni FIFA 2018 va 2022 yilgi turnirlarni taqdirlashda poraxoʻrlik bilan bogʻliq ayblovlar tufayli 2026 yilgi FIFA Jahon chempionati uchun tender jarayonini keyinga qoldirdi. Oʻsha paytdagi bosh kotib Jérom Valke shunday dedi: „Vaziyat tufayli, hozircha har qanday tender jarayonini boshlash bemaʼnilik deb oʻylayman.“ 2015-yil 28-oktabrda Blatter va FIFA vitse-prezidenti Mishel Platini prezidentlikka potentsial nomzod 90 kunga diskvalifikatsiya qilindi; OAVga bergan bayonotlarida ikkalasi ham oʻzlarining aybsizligini taʼkidladilar.
2015-yilning 3-dekabrida FIFAning ikki nafar vitse-prezidenti may oyida yetti nafar FIFA xodimi hibsga olingan Tsyurix mehmonxonasida poraxo‘rlikda gumonlanib hibsga olindi. Shu kuni AQSh Adliya vazirligi tomonidan qoʻshimcha 16 ta ayblov eʼlon qilindi.
Ikki yillik Jahon kubogi taklifi
Ikki yilda bir marta o‘tkaziladigan Jahon chempionati rejasi birinchi marta Saudiya Arabistoni Futbol Federatsiyasi tomonidan 2021-yil 21-mayda bo‘lib o‘tgan FIFAning 71 — kongressida taklif qilingan va „Arsenal“ning sobiq bosh murabbiyi Arsen Venger hamda Afrika va Osiyodagi milliy federatsiyalar tomonidan ko‘pchilik tomonidan qo‘llab-quvvatlangan. Biroq, FIFA tomonidan oʻtkazilgan soʻrovnoma va FIFA Kengashining 2021 yil 20 oktyabrdagi muhokamasiga koʻra, koʻpchilik futbol ishqibozlari hali ham toʻrt yillik Jahon chempionati tsiklini qoʻllab-quvvatlamoqda va UEFA va KONMEBOL kabi qitʼa konfederatsiyalari bu rejaga qoʻshilmagan.
Boshqa FIFA turnirlari
thumb|The [[BC Place in Vancouver hosting a 2015 Womenʼs World Cup match]] Ayollar futboli uchun tenglashtirilgan turnir, FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati birinchi marta 1991 yilda Xitoyda oʻtkazilgan. Ayollar turniri miqyosi va profiliga koʻra erkaklarnikiga qaraganda kichikroq, lekin oʻsib bormoqda; 2007 yilgi turnirda qatnashuvchilar soni 120 nafarni tashkil etdi, bu 1991 yildagidan ikki baravar koʻp
Erkaklar futboli 1896 va 1932 yillardan tashqari barcha yozgi Olimpiya oʻyinlariga kiritilgan. Boshqa koʻplab sport turlaridan farqli oʻlaroq, Olimpiadadagi erkaklar futbol turniri yuqori darajadagi turnir emas va 1992 yildan boshlab har bir jamoa bilan 23 yoshgacha boʻlgan turnirlar uchtadan oʻtishga ruxsat berilgan. — yoshli futbolchilar. Ayollar futboli 1996 yilda Olimpiadada debyut qilgan.
FIFA Konfederatsiyalar kubogi jahon chempionatidan bir yil oldin jahon chempionati mezbon davlat(lar)ida boʻlajak Jahon chempionatiga liboslar mashqi sifatida oʻtkaziladigan turnir edi. Unda FIFA Jahon chempionati chempioni va mezbon mamlakat bilan bir qatorda oltita FIFA konfederatsiyasi chempionatlarining har birining g‘oliblari bahslashadi. Birinchi nashr 1992 yilda boʻlib oʻtgan va oxirgi nashr 2017 yilda oʻynagan. 2019-yil mart oyida FIFA 2021 -yilda FIFA klublar o‘rtasidagi jahon chempionatining kengayishi munosabati bilan turnir endi faol bo‘lmasligini tasdiqladi.
FIFA shuningdek, yoshlar futboli (FIFA U-20 Jahon chempionati, FIFA U-17 Jahon chempionati , FIFA U-20 Ayollar Jahon chempionati , FIFA U-17 Ayollar Jahon chempionati), klub futboli (FIFA Klublar oʻrtasidagi Jahon chempionati) va futzal (FIFA futzal boʻyicha Jahon chempionati) va plyaj futboli (FIFA Plaj futboli boʻyicha Jahon chempionati) kabi futbol variantlari. Oxirgi uchtasida ayollar versiyasi yoʻq, garchi FIFA ayollar oʻrtasidagi klublar oʻrtasidagi jahon chempionati taklif qilingan.
FIFA U-20 ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati har bir Ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatidan bir yil oldin oʻtkaziladi va ikkala turnir ham bitta tender jarayonida beriladi. U-20 turniri katta musobaqalar uchun liboslar mashqi vazifasini oʻtaydi.
Kubok
Asosiy maqola: FIFA Jahon chempionati kubogi left|thumb|Queen [[Elizabeth II presenting the Jules Rimet trophy to 1966 World Cup winning England captain Bobby Moore]] 1930 yildan 1970 yilgacha Jyul Rime kubogi Jahon kubogi gʻolibi jamoaga topshirildi. U dastlab oddiygina Jahon kubogi yoki Coupe du Monde sifatida tanilgan, ammo 1946 yilda u birinchi turnirni tashkil etgan FIFA prezidenti Jyul Rime sharafiga oʻzgartirildi. 1970 yilda Braziliyaning turnirdagi uchinchi gʻalabasi ularga kubokni doimiy ravishda saqlab qolish huquqini berdi. Biroq, kubok 1983 yilda oʻgʻirlangan va hech qachon qaytarib olinmagan, shekilli, oʻgʻrilar tomonidan eritib yuborilgan. thumb|The current trophy (held by France forward [[Ousmane Dembélé in 2018) has been presented since 1974]] 1970 yildan keyin FIFA Jahon kubogi kubogi sifatida tanilgan yangi kubok ishlab chiqildi. Yetti mamlakatdan kelgan FIFA ekspertlari taqdim etilgan 53 ta modelni baholab, nihoyat italiyalik dizayner Silvio Gazzaniga ishini tanladilar. Yangi kubok balandligi 36 sm (14,2 dyuym) boʻlib, 18 karatli (75%) oltindan yasalgan va ogʻirligi 6,175 kg (13,6 funt). Poydevorda ikki qatlamli yarim qimmatbaho malaxit bor, kubokning pastki tomonida esa 1974 yildan beri FIFA Jahon kubogi gʻolibi nomi va yili yozilgan. Gazzaniga tomonidan kubokning tavsifi quyidagicha edi: „Chiziqlar poydevordan koʻtarilib, spiral shaklida koʻtarilib, dunyoni qabul qilish uchun choʻziladi. Haykalning ixcham tanasining ajoyib dinamik tarangligidan aralashish paytida ikki sportchining figuralari koʻtariladi. gʻalaba lahzasi.“
Ushbu yangi kubok gʻolib mamlakatga doimiy ravishda berilmaydi. Jahon kubogi gʻoliblari kubokni faqat oʻyindan keyingi bayram tugaguniga qadar oʻzlarida saqlab qolishadi. Ulardan soʻng darhol oltin asl nusxa emas, balki oltin bilan qoplangan nusxa beriladi.