cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Somalilend
Qurolli kuchlari
Somalilend qurolli kuchlari — Somalilend politsiya kuchlari va ichki xavfsizlik kuchlari bilan birga tan olinmagan Somalilend Respublikasining asosiy harbiylashtirilgan kuchi; Bu tuzilmalar birgalikda Somalilendning haqiqiy kuchini tashkil qiladi. Ayni paytda Somalilandda 5000 ga yaqin muntazam qurolli kuchlar mavjud.
Iqtisodi
Somaliland iqtisodiyotining asosini chorvachilik, Berbera porti orqali yuk tashish, shuningdek, chet elda yashovchi ushbu tan olinmagan mamlakat fuqarolarining pul o'tkazmalari tashkil etadi. Somalilend mustaqillikka erishganidan beri mamlakatda iqtisodiy o'sish kuzatildi, ammo aholining muhim qismi hali ham qashshoqlikda yashaydi.
Transporti
Quruqlik transporti Somalilandga tovarlar va odamlarni tashish uchun asosiy transport turi hisoblanadi. Mamlakat ichidagi yuklar va odamlar harakatining 99% dan ortig'i Somalilendning avtomobil transporti tizimiga bog'liq, xususan, boshqa transport turlari, masalan, temir yo'l tarmog'i mavjud emas. Somalilend Qizil dengizning strategik janubiy qirg'og'ida (Adan ko'rfazi) taxminan 800 km ga cho'zilgan qirg'oq chizig'i bo'ylab joylashgan. Berbera porti Somalilendning asosiy dengiz porti va yaqinida Somali yarimoroli uchun muhim mintaqaviy port hisoblanadi.
Ta'limi
Somalilendning o'z ta'lim vazirligi bor, xuddi Puntlend kabi, ular markaziy vazirlikdan mustaqil va shuning uchun undan mablag' olmaydi. Fuqarolar urushi boshlanishi bilan ta'lim bilan bog'liq vaziyat keskin yomonlashdi. Maktab ta'limiga g'amxo'rlik mahalliy hokimiyati zimmasiga yuklatildi. Jins, ta'lim sifati bo'yicha ta'lim olish imkoniyati bilan bog'liq bir qator muammolar paydo bo'ldi, moddiy resurslar, mablag'lar va pedagogik kadrlarning keskin yetishmasligi. Biroq, Somalilend Somalidagi bepul boshlang'ich ta'limni joriy etgan birinchi mintaqa edi. Mamlakatda oliy ta'lim faqat o'rta ta'limni tugatgandan keyingina mumkin. Ular asosan Xargeysa shahrida joylashgan. Ushbu universitetlardan biri Abaarso Tech. Bundan tashqari, aholi uchun ingliz tili kurslari tashkil etilgan bo‘lib, shahardagi oddiy maktablarda o‘qituvchilar haftasiga ikki marta ishlaydi.
Wray (Colorado)
Wray  — AQShning Colorado shtatidagi Yuma okrugining uy boshqaruvi munitsipaliteti. Colorado tekisligida joylashgan shahar Denverdan 170 mil sharqda, Nebraska shtati chegarasidan 9 mil gʻarbda va Kanzas shtati chegarasidan 25 mil shimoli-gʻarbda joylashgan. AQShda 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda aholi soni 2 358 kishini tashkil qilgan.
Yamaçlı, Yüreğir
Yamaçlı — Adana viloyatining Yuregir tumanidagi mahallalardan biri.
Wray (Colorado)
Tarixi
Wray nomli pochta boʻlimi 1882-yildan beri faoliyat koʻrsatmoqda. Shahar nomi chorvador John Wray sharafiga nomlangan.
Wray 1993-yilda Milliy fuqarolik ligasi tomonidan „Umumamerika shahri“ deb nomlangan.
Geografiyasi
Wray shahri 40.07667°N, -102.22583°W (40.076721, −102.225873) koordinatalarda 34- va 385-sonli AQSh avtomagistrallari kesishmasi yaqinida joylashgan. Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosi maʼlumotlariga koʻra, shaharning umumiy maydoni 3.0 sqmi ni tashkil qiladi.
Iqlimi
Wray yarim qurgʻoqchil kontinental iqlimga ega.
Tonga (xalq)
Tonga, tongaliklar — Tonganing asosiy aholisi. 105 ming kishiga yaqin (1990-yillar oʻrtalari). Shuningdek, Avstraliyada ham yashashadi. Polineziya guruhiga mansub tilda soʻzlashadi. Dindorlari — xristianlar (asosan, metodistlar), bir qismi katoliklar. T. oʻziga xos madaniyatlarini saklab qolganlar. Asosiy mashgʻuloti — dehqonchilik.
Wray (Colorado)
Demografiyasi
2000-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 2187 kishi, 888 xonadon va 547 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 739,6 nafar kishi. Shaharning irqiy tarkibi 94,42 % oq tanli, 0,09 % afro-amerikalik, 0,27 % tubjoy amerikalik, 0,09 % osiyolik, 3,48 % boshqa irqlardan va 1,65 % ikki yoki undan ortiq irqdan edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 10,01 % ni tashkil etadi.
Shaharda 888 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 30,3 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 51,9 foizi er-xotinlar, 7,8 foizi eri boʻlmagan, 38,3 foizi esa oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 35,1 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 18,5 foizida esa 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor edi.
Shahar aholisi yosh taqsimotiga koʻra 26,7 % 18 yoshgacha, 7 % 18 yoshdan 24 yoshgacha, 24,6 % 25 yoshdan 44 yoshgacha, 21,3 % 45 yoshdan 64 yoshgacha, 20,3 % 65 yosh yoki yoshi kattaroqlarni tashkil qiladi. Aholining oʻrtacha yoshi 39 yoshni tashkil etadi. Har 100 ayolga 88,7 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 85,1 erkak toʻgʻri keladi.
Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 29,052 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 38,942 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 26,847 dollarni, ayollarniki esa 19,250 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 16 547 dollarni tashkil etadi. Oilalarning qariyb 11,3 foizi va aholining 14,5 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlganlarni tashkil qiladi.
Sogʻliqni saqlash
Shahar va uning atrofidagi hududga Wray Community District kasalxonasi xizmat koʻrsatadi.
= Galereya =
Tonga (bantu)
Tonga, tonka, batonga — Zambiya va Zimbabvedagi bantu guruhiga mansub xalq. 1,65 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari). Dindorlarining aksariyati anʼanaviy eʼtikrdlarga sigʻinadi. Xristianlar, sunniy musulmonlar ham bor. Asosiy mashgʻuloti — dehqonchilik, qisman chorvachilik.
Şehitler, Narman
Şehitler — Erzurum viloyatining Narman tumanidagi qishloqlardan biri.
Mahalla (telekanal)
Teleradiokanalning asosiy vazifa va funksiyalari
„Mahalla“ teleradiokanalining asosiy vazifa va faoliyat yunalishlari quyidagilardan iborat: — mamlakat aholisini oʻzbek xalqining koʻp asrlik tarixi davomida fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi sifatida shakllangan noyob milliy tuzilma mahalla institutining jamiyat va davlatning barqaror rivojlanishidagi aholi uchun muxim ijtimoiy masalalarni hal etish, — kuchli davlatdan kuchli fuqarolik jamiyatiga oʻtish borasidagi maqsadli vazifani amalga oshirishdagi oʻrni va ahamiyati haqida keng xabardor etish, shuningdek, mahallaning xar tomonlama rivojlanishi va samarali faoliyatini taʼminlovchi tashkiliy-huquqiy mexanizmlarni yoʻlga qoʻyish boʻyicha tajribasini yoritish; — mahalla institutining jamiyatda yuksak maʼnaviy qadriyatlarni qaror toptirish, milliy urf-odat va anʼanalarga hurmat bilan munosabatda boʻlish, mamlakatda tinchlik va barqarorlikni asrash va mustahkamlash, millatlararo va konfessiyalararo totuvlikni mustahkamlash, — joylarda jamoat xavfsizligi va huquq-tartibotni taʼminlashdagi oʻrni va ahamiyatini ochib beruvchi dasturlarni tayyorlash.
Telekanalning muharririyatlari
„Mahalla“ telekanali koʻrsatuvlari 2015-yilning 7-yanvar kuni soat 18:00 dan efirga uzatila boshlandi. Telekanal tarkibida „Ijtimoiy-huquqiy dasturlar“, „Maʼnaviy-tarbiyaviy dasturlar“, „Badiiy-maʼrifiy dasturlar“ hamda „Tok-shou dasturlari“ muharririyatlari mavjud.
„Ijtimoiy-huquqiy dasturlar“ muharririyati oldiga qoʻyilgan asosiy vazifa mamlakat aholisini oʻzbek xalqining koʻp asrlik tarixi davomida fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organi sifatida shakllangan noyob milliy tuzilma-mahalla institutining jamiyat va davlatni barqaror rivojlantirish, aholi uchun hayotiy muhim ijtimoiy masalalarni hal etish, kuchli davlatdan kuchli fuqarolik jamiyatiga oʻtish borasidagi oʻrni va ahamiyati haqida keng xabardor etish, kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni, hunarmandchilik, kasanachilik va oilaviy biznesni rivojlantirish, shuningdek, mahallani har tomonlama rivojlantirish va uning samarali faoliyatini taʼminlaydigan tashkiliy-huquqiy mexanizmlarni yoʻlga qoʻyish boʻyicha tajribasini keng yoritish.
„Maʼnaviy-tarbiyaviy dasturlar“ muharririyati tomonidan mahalla institutining jamiyatda yuksak maʼnaviy qadriyatlarni qaror toptirish, milliy urf-odat va anʼanalarga hurmag bilan munosabatda boʻlish, mamlakatimizdagi tinchlik va barqarorlik, millatlararo totuvlikni asrash va mustahkamlash, mahallalarning oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash, oilalarda sogʻlom maʼnaviy muhitni, oʻzaro hurmat va totuvlikni shakllantirish, yoshi ulugʻ insonlarga nisbatan gʻamxoʻrlik va eʼtiborni kuchaytirishdagi oʻrni va ahamiyatini ochib beradigan dasturlar tayyorlanadi.
„Badiiy-maʼrifiy dasturlar“ muharririyati oldiga oʻsib kelayotgan yosh avlodni, ayniksa, qizlarni tarbiyalashga koʻmaklashish, erta nikohlarning oldini olish, yigit- qizlarni sogʻlom va mustahkam oila qurishga maʼnaviy-ruhiy jihatdan tayyorlash, toʻy va boshqa tantana hamda marosimlarni ortiqcha dabdabasiz oʻtkazish, mahallada aholi bandligini taʼminlash, mahallaning ijtimoiy infratuzilmasi darajasi va sifatini oshirish, bolalar hamda sport maydonchalarini jihozlash, hududlarni obodonlashtirish va koʻkalamzorlashtirish, yoshlarni maʼnaviy jihatdan tarbiyalash kabi masalalarni hal kilishdagi faoliyatini keng yoritish vazifasi qoʻyilgan.
„Tok-shou dasturlari“ muharririyatining vazifasi demokratik huquqiy davlat va ochiq fuqarolik jamiyatini shakllantirish, ijtimoiy masalalarni hal etishda mahalla institutining oʻrni, aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlariga manzilli moddiy-maʼnaviy yordam tashkil etish borasidagi ilgʻor tajribalarni ommalashtirish, mahallaning pensiya, ijtimoiy va tibbiy taʼminot, xalq taʼlimi, madaniyat va sport organlari, jamoat tuzilmalari bilan qariyalar va nogironlarga doimiy gʻamxoʻrlik koʻrsatish, diniy maʼrifat, kasb-hunar kollejlari va litsey bitiruvchilarni ishga joylashtirish boʻyicha ijtimoiy sherikligini kengaytirish, shuningdek, mahallaning qonunchilikka rioya qilish va davlat boshqaruvi idoralarining ushbu masalalar boʻyicha faoliyati ustidan jamoat nazorati tizimidagi vazifalarini kuchaytirishga qaratilgan tok-shou dasturlarini tashkil etish va keng ommaga etkazishdan iborat.
Keyingi yillarda telekanal auditoriyasi kengayishi, reyting koʻrsatkichlari oshishida retro dasturlarning oʻrni alohida ekanligini ham eʼtirof etish joiz. OʻzMTRK arxivida saqlanayotgan va oʻzbek televideniesining bebaho boyligi hisoblangan retro filmlar, qiziqchi va sanʼatkorlarning chiqishlari namoyish etilishi tomoshabinlar tomonidan iliq kutib olindi.
Yelkana
right|thumb| Yelkana (Xudo egalik qiladi yoki kasb qiladi, Ibron.) xotinlari bilan right|thumb| Ikki xotin bilan Yelkananing yana bir gravyurasi Yelkana (Elkana) (אלקנה) — levilik, paygʻambar va qozi Samuilning otasi.
Yelkana Efrayim qabilasining togʻli hududida, Ram (yoki Armafema yoki Ramafayim) shahrida yashagan; taqvodor inson sifatida har yili Siloga sajda qilish va Xudoga qurbonliklar keltirish uchun borar edi.
Yelkananing ikkita xotini bor edi: Anna (Xanna) va Fennana. Ikkinchisining farzandlari bor edi va Anna uzoq vaqt davomida bepusht boʻlib, Xudoga oʻgʻil berishini soʻradi. Uning oʻgʻli Samuil tugʻilganda, u oliy ruhoniy Iliya qoʻl ostida Xudoga xizmat qilish uchun ibodatxonaga topshirildi.
Meshpolvon
Meshpolvon, 1995-yil mashhur rejissor Melis Abzalov tomonidan ishlangan hamda, Oʻzbekiston xalq shoiri Anvar Obidjon asari asosida suratga olingan sarguzasht-komediya film. Filmda bosh rolni Dias Rahmatov jonlantirgan boʻlib, kartinada Meshpolvonning podsho Sepkilshohga qarshi kurashi tasvirlangan.
Təzəkənd (Beylagan)
Təzəkənd (shuningdek, Tazakend) — Ozarbayjonning Beylagan tumanidagi qishloq va munitsipalitet. 2880 nafar aholi istiqomat qiladi.
Dezoksiribonukleaza
Dezoksiribonukleaza (Desoxyribonucleasa) — dezoksiribonuklein kislotalar (DNK) ning gidrolitik parchalanishi — depolimerlanishini tezlatadigan ferment; gidrolazlar sinfiga mansub. D. meʼda osti bezida, tirik organizmning deyarli barcha hujayralarida va mikroorganizmlarda boʻladi. Meʼda osti bezi D.si yaxshi oʻrganilgan. Bu ferment katabolik funksiyani bajaradi (qarang Katabolizm), u ovqatdagi DNK ni ichaklarda oson soʻriladigan nukleotidlarga aylantiradi. Undan tashqari, replikatsiya va reperatsiya (buzilgan DNK strukturasini tiklash) jarayonida qatnashadi. D. preparati qoramolning meʼda osti bezidan tayyorlanadi. Adenoviruslarishnt koʻpayishini toʻxtatadi va ekssudatning yopishkrkligini kamaytiradi. Adenoviruslar qoʻzgʻatadigan kasalliklar (konʼyunktivit, keratit, yuqori nafas yoʻllarining yalligʻlanishi), bronxoektaziya, oʻpka abssessi, pnevmoniyada buyuriladi.
Nassef Sawiris
Nassef Onsi Sawiris (1961-yil 19-yanvarda tugʻilgan) misrlik milliarder tadbirkor va Onsi Savirisning uchta oʻgʻlining eng kichigi (uning akalari Nagib va Samih). 2021-yil oktabr holatiga koʻra, uning boyligi 8,7 milliard AQSh dollariga baholandi, bu uni eng boy arab va toʻrtinchi eng boy Afrikalikka aylandi.
Yoshligi
Nassef Sawiris oʻrta maʼlumotni Deutsche Evangelische Oberschule Kairoda olgan. Keyinchalik u oʻqishini Chikago universitetida davom etirdi va u erda 1982-yilda iqtisod boʻyicha bakalavr diplomini oldi Sawiris kopt nasroniy.
Karyera
Sawiris 1982-yilda Orascom guruhiga qoʻshildi va 1995-yilda otasi Onsi Sawirisdan boshqaruv nazoratini oʻtkazgandan soʻng Orascom Construction kompaniyasining qurilish faoliyatini nazorat qildi. 1998-yilda kompaniya roʻyxatga olinganidan keyin u Orascom Construction Industries bosh direktori boʻldi. U 2004-yilda OCI SAE kompaniyaning 50 % ulushini sotib olganidan keyin Besix boshqaruv kengashida va 2017-yilgacha ish haqi va nomzodlar qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan.
U 2004-yildan 2007-yilgacha Qohira va Iskandariya fond birjalari direktorlar kengashi aʼzosi boʻlgan, shuningdek, 2008-yil iyulidan 2010-yil iyunigacha DIFX xalqaro moliyaviy birjasida boshqaruvchi direktor boʻlgan.
2013-yil yanvar oyida u OCI NV sobiq bosh kompaniyasi OCI SAEni sotib olgandan keyin bosh direktori boʻldi. 2015-yilda u LafargeHolcim boshqaruv kengashi aʼzosi etib saylandi, 2008-yildan beri Lafarge SA boshqaruv kengashida ishlaydi.
2015-yil oktabr oyida Sawiris oʻzining NNS Holding Sàrl Luxembourg investitsiya kompaniyasi orqali Adidas AG ulushini sotib olgani xabar qilingan edi. 2016-yilda Germaniyaning Gerzogenaurach shahridagi Adidas AG kompaniyasining nazoratchi direktori etib tayinlangan.
2018-yilning iyul oyida Sawiris NNS guruhi va amerikalik milliarder Ues Edens tomonidan birgalikda egalik qiluvchi va nazorat qilinadigan NSWE kompaniyasi tomonidan 55 % nazorat paketini sotib olgandan soʻng, Saviris Toni Xia oʻrniga Aston Villa FC raisi lavozimiga kelishi eʼlon qilingan edi. 2019-yil avgust oyida, Aston Villa Premyer-ligaga koʻtarilgandan soʻng, Toni Syaning qolgan aktsiyalari NSWE tomonidan sotib olindi va bu klub ustidan toʻliq nazorat oʻrnatildi.
2020-yil oktabr oyida Sawiris Avanti Acquisition Corpga asos soldi, asosiy maqsadli sotib olish kompaniyasi.
Shaxsiy hayoti
Sawiris Sheringa turmushga chiqqan, ularning toʻrt farzandi bor, Qohirada yashaydilar va Nyu-Yorkda qarorgohlari bor. Sawiris nasroniy.
Ava Max
Amanda Ava Koci ( Amanda Kochi ; 1994-yil 16-fevralda tug'ilgan), professional ravishda Ava Maks nomi bilan tanilgan, amerikalik qo'shiqchi va qo'shiq yozuvchisi. Maks 2016-yilda Atlantic Records bilan shartnoma imzoladi va u orqali 2018-yil avgust oyida “ Sweet but Psycho ” qoʻshigʻini chiqardi. Buyuk Britaniya, Germaniya, Avstriya, Shveysariya, Shvetsiya va Yangi Zelandiya kabi 22 mamlakatda birinchi o'rinni egallaganidan so'ng bu uning yutuq singli bo'ldi. Qo'shiq Avstraliyada ikkinchi o'rinni egalladi va AQShning Billboard Hot 100 ro'yxatida 10-o'rinni egalladi. 2020-yil mart oyida Maks “ Kings &amp; Queens ” qoʻshigʻini chiqardi, u Billboard Hot 100 roʻyxatida 13-oʻrinni va UK Singles Chartda 19-oʻrinni egalladi. 2020-yil sentyabrida uning “ Heaven &amp; Hell ” debyut studiyaviy albomi chiqdi, u Buyuk Britaniya albomlar jadvalida ikkinchi va AQSh Billboard 200 roʻyxatida 27-oʻrinni egalladi. 2020-yil noyabr oyida “ My Head & amp; My Heart ” qoʻshigʻi chiqdi, u Billboard Hot 100 roʻyxatida 45-oʻrinni va UK Singles Chartda 18-oʻrinni egalladi.
Yevdor
Yevdor (Εύδωρος) — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj.
Ava Max
Yoshlik
Maks 8 yoshida oilasi bilan Virjiniyaga ko'chib o'tdi va u erda Xempton Roadsda o'sdi. Virjiniya shtatida yashayotganida, u Chesapeakedagi Greenbrier Mall -da ko'plab Radio Disney qo'shiq tanlovlarida qatnashgan va 10 yoshida Norfolkdagi NorVa -da debyut qilgan va u erda 1987-yilda Uitni Xyustonning " I Wanna Dance with " qo'shig'ini ijro etgan. Kimdir (Meni sevadigan) " . Maks tez-tez Floridaga qo'shiq tanlovlarida qatnashish uchun sayohat qildi va Amanda Kay taxallusi ostida musiqa chiqara boshladi . 13 yoshida Maks Ava ismini o'ylab topdi va o'sib ulg'ayganida Amanda deb atalishini yoqtirmasligini aytib, uni o'zining birinchi ismi sifatida qabul qildi.
Yevdor
Gomerning Iliadasida eslatib oʻtilgan. Hermes va Polimela oʻgʻli. Polimela tuqqandan soʻng, u turmushga chiqdi. Bolani bobosi Polimelaning otasi oʻgʻil sifatida tarbiyalagan.
Troya urushi ishtirokchisi. U oʻzini tez yuguruvchi va jasur jangchi sifatida koʻrsatdi. Troya devorlari ostiga Mirmidonlarning ellikta kemasini olib kelgan Axill ularga beshta qoʻmondon qoʻydi. Ulardan biri Yevdor edi.
Immun sistemasi
alt=See caption|thumb| [[Kuydirgi bakteriyalarini (sabzirang/chapda) qamrab olayotgan leykotsitning (sariq/oʻngda) skanerli elektron mikroskopdagi tasviri — oʻlchov chizigʻi 5 µm (shartli rangda)
Yevdor
Saloniklik Yevstafiya Solunskiy sharhlarida Axill Yevdorni Patroklga qoʻriqchi sifatida tayinlaganligi koʻrsatilgan. Jang paytida u peonlarning yetakchisi Pirexm tomonidan oʻldirilgan.
Ava Max
Karyera
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Ava_Max_Logo.png/220px-Ava_Max_Logo.png|right|thumb| "Max Cut" ni aks ettiruvchi Max logotipi Maks 2013-yilda “Take Away the Pain” qoʻshigʻini chiqardi, 2015-yil iyul oyida Kanada dueti Project 46 tomonidan remiks qilingan. Bir necha yillar davomida uning demolari rad etildi va prodyuserlar va qo'shiq mualliflari tomonidan qaytarilmadi. Shuningdek, u bir nechta jinsiy zo'ravonlik holatlariga duch kelgan. 2014-yilda Maks kanadalik prodyuser Cirkut bilan Chateau Marmontda kechki ovqat paytida uchrashdi. Cirkut ham akasining tanishi edi. Maks unga " Tug'ilgan kuningiz bilan" qo'shig'ini kuyladi, bu ikkala musiqachini birga ishlashga, yuzlab qo'shiqlar yozishga va 2016-yil iyul oyida SoundCloud -da "Anyone but you" qo'shig'ini chiqarishga olib keldi. Qo'shiq diqqatni tortdi va Maks bilan elektron pochta orqali bog'langan turli rekord yorliqlarning e'tiborini tortdi va natijada uni 2016-yilda Atlantic Records bilan rekord shartnoma imzolashga olib keldi. Maks Cirkut bilan ishlash uning hayotini o'zgartirganini tan oldi, chunki u ijodiy bo'g'ilib qolganidan keyin musiqa sanoatini tark etishni o'ylardi.
Immun sistemasi
— masshtabi 5 ]] Immun sistemasi organizmni kasalliklardan himoya qiluvchi biologik jarayonlar tarmogʻidir. U viruslardan tortib parazit chuvalchanglarga qadar turli xil patogenlar, shuningdek, saraton hujayralari, hatto yogʻoch qirindilarigacha taniydi, ularga immunologik javob qaytaradi va ularni organizm sogʻlom toʻqimalaridan ajratib turadi. Koʻpgina biologik turlarda immun sistemasi ikkita asosiy kichik guruhdan iborat. Tugʻma immun sistemasi xilma-xil holatlar va taʼsirlarga oldindan shakllantirib qoʻyilgan immun javoblar orqali himoyani taʼminlaydi. Adaptiv immun sistemasi oldin oʻzi duch kelgan molekulalarni osonlik bilan tanib olish orqali keyingi har bir stimulga moslashtirilgan javob qaytaradi. Ikka sistemalar ham oʻz funksiyalarini bajarish uchun molekulalar va hujayralardan foydalanadilar.
Ava Max
Karyera
22 yoshida shartnoma imzolaganidan so'ng, u o'zining sahna nomi sifatida foydalanish uchun familiya izlay boshladi va oxir-oqibat Maksga qaror qildi. Bu ism erkak va ayollik elementlarini birlashtirgani uchun tanlangan. 2016 yildan 2017 yilgacha Maks o'zining logotipida Maksdagi "A" o'rnini bosuvchi sifatida ko'rilgan "Max Cut" nomli soch turmagini qabul qildi. 2017 yil 4 avgustda Maks Le Youth guruhining "Clap Your Hands" qo'shig'ida ishtirok etdi, u erda u ikki xil ohangni kuyladi.
2018–2021: O'tish va jannat va do'zax
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Ava_Max_at_the_Rix_FM_Festival_in_Gothenburg_%2848534902657%29_%28cropped%29.jpg/150px-Ava_Max_at_the_Rix_FM_Festival_in_Gothenburg_%2848534902657%29_%28cropped%29.jpg|thumb| Maks 2019-yil avgust oyida Gothenburg Rix FM festivalida chiqish qiladi
Immun sistemasi
Deyarli barcha organizmlar qaysidir bir turdagi immunitetga ega. Bakteriyalar virusli infeksiyalardan himoya qiluvchi fermentlar koʻrinishidagi rudimentar immunitetga ega. Boshqa sodda immun mexanizmlari qadimgi oʻsimliklar va hayvonlarda rivojlangan va ularning zamonaviy avlodlarigacha saqlanib kelmoqda. Ushbu mexanizmlar fagotsitoz, defensin deb ataladigan antimikrob peptidlar va komplement tizimini oʻz ichiga oladi. Jagʻli umurtqalilar, shu jumladan odamlar, yanada murakkab mudofaa mexanizmlariga, patogenlarni yanada samaraliroq aniqlashga adaptatsiya qilish qobiliyatiga ega. Adaptiv (yoki orttirilgan) immunitet immunologik xotirani hosil qiladi, bu esa xuddi shu patogen bilan keyingi toʻqnashuvlarga kuchliroq javob berish imkonini beradi. Shu kabi orttirilgan immunitet jarayoni emlashning asosini tashkil etadi.
Immun sistemasining disfunksiyasi autoimmun kasalliklar, yalligʻlanish kasalliklari va saratonga olib kelishi mumkin. Immunitet tanqisligi immun sistemasi odatdagidan kuchsiz boʻlganida yuzaga keladi, natijada takroriy va hayot uchun xavfli infeksiyalar yuqishi mumkin. Odamlarda immunitet tanqisligi ogʻir kombinatsiyalangan immunitet tanqisligi kabi irsiy kasallik, OIV / OITS kabi orttirilgan kasalliklar yoki immunosupressiv dorilarni qoʻllash natijasida kuzatilishi mumkin. Autoimmunitet giperaktiv immunitet tizimining normal toʻqimalarga xuddi begona organizmlarga hujum qilishi kabi javobi natijasida yuzaga keladi. Keng tarqalgan autoimmun kasalliklarga Hashimoto tiroiditi, revmatoid artrit, 1-tur qandli diabet va tizimli qizil yuguruk kiradi. Immunologiya immun sistemasining barcha jihatlarini oʻrganadi.
Qavatma-qavat himoya
Immun sistemasi hoʻjayin organizmni infeksiyalardan har bir qavatda spetsifiklikni oshirish orqali himoya qiladi. Fizik bariyerlar bakteriyalar va viruslar kabi patogenlarning organizmga kirishiga toʻsqinlik qiladi. Agar patogen bu toʻsiqlarni buzib oʻtsa, tugʻma immun sistemasi darhol, ammo spetsifik boʻlmagan javob qaytaradi. Tugʻma immun sistemasi barcha hayvonlarda mavjud. Agar patogenlar tugʻma immunitet reaksiyasidan qochib qutulsa ham, umurtqali hayvonlarda tugʻma reaksiya orqali faollashuvchi ikkinchi himoya qatlami — adaptiv immun sistemasi bor. Bu immun sistemasi patogenni tanib olishni oshirish uchun infeksiya vaqtida oʻz reaksiyasini moslashtiradi. Keyinchalik bu kuchaygan javob reaksiyasi patogen yoʻq qilingandan keyin immunologik xotira shaklida saqlanib qoladi va adaptiv immun sistemasi ushbu patogen bilan har safar toʻqnashganda tezroq va yanada kuchliroq hujumlarni uyishtirishiga imkon beradi. Har ikkala turdagi immunitet guruhlari ham immun sistemasining oʻziniki boʻlgan va oʻziniki boʻlmagan molekulalarni tanib olishiga tayanadi. Immunologiyada oʻzikini boʻlgan molekular sifatida immun sistemasi tomonidan tanib olinadigan organizm komponentlariga aytiladi. Aksincha, yot molekulalar begona molekulalar sifatida taniladigan molekulalardir. Yot molekulalarning bir sinfi antigenlar (ilgari antitana generatorlari deb nomlangan) boʻlib, ular maxsus immun retseptorlariga bogʻlanadigan va immun javob chaqiradigan moddalardir.
Yuza bariyerlar
Kimyoviy bariyerlar ham infeksiyadan himoya qiladi. Teri va nafas yoʻllari mikroblarga qarshi peptidlar, masalan, β- defensinlarni chiqaradi. Soʻlak, koʻz yoshlari va ona sutidagi lizotsim va fosfolipaza A2 kabi fermentlar ham antibakterialdir. Hayz koʻrishdan keyingi vaginal sekretsiyalar biroz kislotali boʻlgani uchun kimyoviy bariyer sifatida ishlasa, spermada patogenlarni oʻldirish uchun defensin va rux mavjud. Oshqozonda xlorid kislotasi yutilgan patogenlarga qarshi kimyoviy himoya vazifasini bajaradi.
Siydik-tanosil va oshqozon-ichak trakti ichidagi kommensal flora oziqa va joy uchun patogen bakteriyalar bilan raqobatlashadi va baʼzi hollarda ular yashaydigan muhitni, masalan, pH yoki temirni oʻzgartirib, biologik toʻsiq vazifasini bajaradi. Natijada, patogenlar soni kasallik keltirib chiqarish uchun yetarli miqdorda boʻlish ehtimoli kamayadi.
Tugʻma immun sistemasi
Organizmga kira olgan mikroorganizmlar yoki toksinlar tugʻma immun sistemasining hujayralari va mexanizmlari bilan toʻqnashadi. Tugʻma javob odatda mikroblar qolip tanuvchi retseptorlar (ingl: pattern recognition receptors — mikroorganizmlarning koʻplab guruhlarida uchraydigan oʻxshash qismlarni tanish) tomonidan tanilganda yoki shikastlangan yoki stressga uchragan hujayralar ogohlantirish signallarini yuborganda boshlanadi. Tugʻma immunitet himoyasi spetsifik emas, yaʼni bu tizimlar patogenlarga umumiy usulda javob qaytaradi. Bu immun sistemasi patogenga qarshi uzoq muddatli immunitetni taʼminlamaydi. Tugʻma immun sistemasi koʻpchilik organizmlarda xoʻjayin himoyasining dominant va oʻsimliklarda yagona sistemadir.
Immun sezgirlik
Tugʻma immun sistemasidagi hujayralar patogenlar tomonidan ishlab chiqarilgan molekulyar tuzilmalarni tanib olish uchun qolip tanuvchi retseptorlardan foydalanadi. Ular, asosan, dendritik hujayralar, makrofaglar, monotsitlar, neytrofillar va epiteliy hujayralari kabi tugʻma immun tizimining hujayralari tomonidan chiqariladigan oqsillar boʻlib ikki guruhdagi molekulalarni aniqlash uchun xizmat qiladi. Ular patogenga aloqador molekulyar qoliplar (PAMQ) — mikrobial patogenlar bilan bogʻliq boʻlgan va hujayra shikastlanishi yoki hujayra oʻlimi paytida ajralib chiqadigan xoʻjayin hujayralarining tarkibiy qismlari bilan bogʻliq — jarohatga aloqador molekulyar qoliplardir (JAMQ).
Hujayradan tashqari yoki endosomal PAMQlarni tanib olish tollga oʻxshash retseptorlar (TLR) deb nomlanuvchi transmembran oqsillari orqali amalga oshiriladi. TLRlar ularga qiyshiq odatiy strukturaviy motiv beruvchi leytsinga boy takrorlashlar (LRR) ega. Tollsimon retseptorlar birinchi marta Drosophilada topilgan va sitokinlar sintezi hamda sekretsiyasini va tugʻma yoki adaptiv immunitet reaksiyalari uchun zarur boʻlgan boshqa xoʻjayin mudofaa dasturlarini faollashtiradi. Odamlarda oʻnta tollsimon retseptorlar aniqlangan.
Tugʻma immun sistemasidagi hujayralar ichida infeksiyani yoki hujayra shikastlanishini taniydigan qolip tanuvchi retseptorlar (PRRs) mavjud. Ushbu „sitosolik“ retseptorlarning uchta asosiy sinfiga NODsimon retseptorlar, RIGsimon retseptorlar va sitosolik DNK sensorlar mansubdir.
Tugʻma immun hujayralari
alt=See caption|right|thumb| Oddiy sirkulyatsiya qiluvchi inson [[Qon|qonining skanerli elektron mikroskopdagi tasviri. Tasvirda qizil qon tanachalari, bir nechta kichik oq qon hujayralari, shu jumladan limfotsitlar, monotsitlar, neytrofillar va koʻplab mayda disk shaklidagi trombotsitlarni koʻrish mumkin.]] Baʼzi leykotsitlar (oq qon hujayralari) mustaqil, bir hujayrali organizmlar kabi harakat qiladi va tugʻma immun sistemasining ikkinchi tarmogʻi hisoblanadi. Tugʻma leykotsitlarga "professional" fagotsitlar (makrofaglar, neytrofillar va dendritik hujayralar) kiradi. Bu hujayralar kattaroq patogenlarga jismoniy hujum qilish orqali yoki mikroorganizmlarni yutib, keyin oʻldirish orqali patogenlarni taniydi va yoʻq qiladi. Tugʻma javobda ishtirok etadigan boshqa hujayralar orasida tugʻma limfoid hujayralar, semiz hujayralari, eozinofillar, bazofillar va tabiiy killerlar mavjud.
Fagotsitoz patogenlar yoki zarralarni yutib yuboradigan fagotsitlar tomonidan amalga oshiriladigan hujayraviy tugʻma immunitetning muhim xususiyatidir. Fagotsitlar odatda patogenlarni topish maqsadida tanani kuzatuvga oladi, lekin sitokinlar tomonidan spetsifik joylarga chaqirilishi ham mumkin. Patogen fagotsit tomonidan yutilganidan soʻng, u fagosoma deb ataladigan hujayradagi vezikulaga tushadi va keyinchalik u lizosoma deb ataladigan boshqa pufakcha bilan birlashib, fagolizosoma hosil qiladi. Patogen ovqat hazm qilish fermentlarining faolligi yoki fagolizosomaga respirator portlashi natijasida chiqariladigan erkin radikallar tufayli nobud boʻladi. Fagotsitoz oziqa moddalarini oʻzlashtirish usuli sifatida rivojlandi va uning roli patogenlarni yutish orqali himoya mexanizmgacha kengaydi. Fagotsitoz xoʻjayn himoyasining eng qadimgi shaklidir, chunki fagotsitlar ham umurtqali, ham umurtqasiz hayvonlarda aniqlangan.
Neytrofillar va makrofaglar fagotsitlar boʻlib, ular patogenlarni ortidan quvish uchun tana boʻylab kezib yuradilar. Neytrofillar odatda qon oqimida boʻladi va fagotsitlarning eng koʻp turi hisoblanib, umumiy sirkulyatsiyadagi leykotsitlarning 50-60 % ni tashkil qiladi. Yalligʻlanishning oʻtkir fazasida neytrofillar xemotaksis jarayonida yalligʻlanish joyiga oʻtadi va odatda infeksiya joyiga keladigan birinchi hujayralardir. Makrofaglar toʻqimalarda joylashgan koʻp funksiyali hujayralar boʻlib, fermentlar, kompliment oqsillari va sitokinlarni oʻz ichiga olgan bir qator kimyoviy moddalar ishlab chiqaradi, shu bilan birga ular tanani eskirgan hujayralar va boshqa qoldiqlardan tozalovchi hamda antigen taqdim qiluvchi hujayralar sifatida esa adaptiv immunitet tizimini faollashtiradi.
Dendritik hujayralar — tashqi muhit bilan aloqada boʻladigan toʻqimalardagi fagotsitlardir; shuning uchun ular asosan teri, burun, oʻpka, oshqozon va ichaklarda joylashgan. Ular neyronal dendritlarga oʻxshashligi uchun shunday nomlangan, chunki ikkalasi ham ingichka uchli soxta oyoqchalarga ega. Dendritik hujayralar toʻqimalar bilan tugʻma va adaptiv immun sistemalari oʻrtasida koʻprik boʻlib xizmat qiladi, chunki ular T hujayralariga antigenlarni taqdim etadi. T hujayralar adaptiv immunitet tizimining asosiy hujayralaridan biridir.
Granulotsitlar sitoplazmasida granulalar saqlovchi leykotsitlardir. Ushbu toifaga neytrofillar, semiz hujayralari, bazofillar va eozinofillar kiradi. Semiz hujayralari biriktiruvchi toʻqimalarda va shilliq pardalarda joylashgan boʻlib, yalligʻlanish reaktsiyalarini regulyatsiya qiladi. Ular koʻpincha allergiya va anafilaksiya bilan aloqador boʻladi. Bazofillar va eozinofillar neytrofillarga oʻxshash. Ular parazitlardan himoya qiluvchi kimyoviy mediatorlarni ajratib chiqaradi va allergik reaksiyalarda, masalan, astmada muhim rol oʻynaydi.
Tugʻma limfoid hujayralar (ingl: innate lymphoid cells — ILC) umumiy limfoid progenitor hujayralaridan kelib chiqadigan va limfoid naslga tegishli boʻlgan tugʻma immunitet hujayralari guruhidir. Ushbu hujayralar rekombinatsiyani faollashtiruvchi gen yoʻqligi tufayli antigen-spetsifik B yoki T hujayra retseptorlari (TCR) yetishmasligi bilan belgilanadi. ILClar miyeloid yoki dendritik hujayra markerlarini namoyon etmaydi.
Tabiiy killerlar (TK) tugʻma immun tizimining tarkibiy qismi boʻlib, mikroblarga bevosita hujum qilmaydigan limfotsitlardir. Aksincha, TKlar oʻsma hujayralari yoki virus yuqtirgan hujayralar kabi jarohatlangan xoʻjayin hujayralarini yoʻq qiladi va bunday hujayralarni „yetishmayotgan oʻz“ (ingl: missing self) deb nomlanuvchi holat orqali tanib oladi. Bu atama MHC I (asosiy gistomoslik kompleksi) deb ataladigan hujayra yuzasi markerining hujayralarda kam miqdorda namoyon etilishi bilan tavsiflanadi. Bu holat xoʻjayin hujayralarining virusli infeksiyalar bilan zararlanishida kuzatiladi. Normal tana hujayralari TKlar tomonidan tanib olinmaydi va hujumga uchratilmaydi, chunki ular xoʻjayin MHC antigenlarini oʻzida ishlab chiqaradi. Ushbu MHC antigenlari tabiiy killer immunoglobulin retseptorlari tomonidan tanib olinadi va TKlar ularga tegmaydi.
Yalligʻlanish
Yalligʻlanish immunitet tizimining infeksiyaga eng birinchi javoblaridan biridir. Yalligʻlanish belgilariga toʻqimalarga qon oqimining koʻpayishi natijasida yuzaga keladigan qizarish, shish, mahalliy harorat va ogʻriq kiradi. Yalligʻlanish eykosanoidlar va sitokinlar tomonidan chaqiriladi, ular oʻz navbatida shikastlangan yoki infeksiyalangan hujayralar tomonidan ishlab chiqariladi. Eykosanoidlarga isitma va yalligʻlanish bilan bogʻliq boʻlgan qon tomir kengayishini keltirib chiqaradigan prostaglandinlar va maʼlum turdagi oq qon hujayralarini (leykotsitlar) jalb qiluvchi leykotrienlar kiradi. Keng tarqalgan sitokinlar orasida leykotsitlar oʻrtasidagi aloqa uchun masʼul boʻlgan interleykinlar; xemotaksisga yordam beruvchi xemokinlar va hujayralarda oqsil sintezini toʻxtatuvchi viruslarga qarshi taʼsirga ega boʻlgan interferonlar mavjud. Oʻsish omillari va sitotoksik omillar ham ajratilishi mumkin. Ushbu sitokinlar va boshqa kimyoviy moddalar immunitet hujayralarini infeksiya joyiga jalb qiladi va patogenlar yoʻqotilgandan keyin har qanday shikastlangan toʻqimalarni davolashga yordam beradi. Inflammasomalar deb ataladigan qolip tanuvchi retseptorlar sitosolik PAMQ va JAMQlarga javoban hosil boʻlgan koʻp oqsilli komplekslar (NLR, ASC adapter oqsili va prokaspaza-1 effektor molekulasidan iborat) hisoblanadi. Ularning vazifasi yalligʻlanish sitokinlari boʻlgan IL-1b va IL-18ning aktiv formalarni hosil qilishdir.
Gumoral himoya
Komplement tizimi biokimyoviy kaskad boʻlib, begona hujayralar yuzalariga hujum qiladi. U 20 dan ortiq turli xil oqsillarni oʻz ichiga oladi va antitanalar tomonidan patogenlarni oʻldirish jarayonini „toʻldirgani“ uchun shunday nomlangan. Komplement tugʻma immun javobning asosiy gumoral komponenti hisoblanadi. Koʻpgina turlar, jumladan, oʻsimliklar, baliqlar va baʼzi umurtqasizlar kompliment sistemasiga ega. Odamlarda bu immun javobi komplementning ushbu mikroblarga yopishgan antitanalarga bogʻlanishi yoki komplement oqsillarining mikroblar yuzasidagi uglevodlar bilan bogʻlanishi orqali faollashadi. Bu tanib olish signali tez oʻldirish jarayonini ishga tushiradi. Bu javobning tezligi kompliment oqsillarining ketma-ket proteolitik faollashuvidan keyin sodir boʻladigan signal amplifikatsiyasi natijasidir. Komplement oqsillari dastlab mikrob bilan bogʻlangandan soʻng, ularning proteaza faolliginiyati aktivlashadi, bu esa oʻz navbatida boshqa komplement proteazalarini faollashtiradi va shu kabi davom etadi. Bu musbat feedback orqali nazorat qilinadigan va dastlabki signalni amplifikatsiya qiladigan katalitik kaskadni hosil qiladi. Kaskad immun hujayralarini oʻziga jalb qiladigan peptidlar sinteziga, qon-tomir oʻtkazuvchanligining oshishiga va patogen yuzasini opsonizatsiya (qoplanishi) qilinishiga olib keladi. Komplement depozitsiyasi plazma membranasi butunligini buzgan holda hujayralarni bevosita oʻldirishi ham mumkin.
Adaptiv immun sistemasi
alt=diagram showing the processes of activation, cell destruction and digestion, antibody production and proliferation, and response memory|thumb| Birlamchi immun javobdagi jarayonlarning umumiy mexanizmi Adaptiv immun sistemasi birinchi boʻlib dastlabki umurtqali hayvonlarda rivojlangan va immunologik xotira bilan bir qatorda kuchli immunitetg imkon bergan. Bunda har bir patogen nishon antigen tomonidan „eslab qolinadi“. Adaptiv immun javob antigen-spetsifik boʻlib, antigen taqdim etish jarayoni davomida maxsus yot antigenlarni tanib olishni talab qiladi. Antigen spetsifikligi maʼlum patogenlar yoki patogen bilan kasallangan hujayralarga moslashtirilgan javoblarni shakllantirishga imkon beradi. Ushbu moslashtirilgan javoblarni chiqarish xususiyati „xotira hujayralari“ tomonidan saqlanib turadi. Agar patogen organizmga bir necha marta yuqsa, spetsifik xotira hujayralari uni tezda yoʻq qilishda foydalaniladi.
Antigenni tanib olish
Adaptiv immun sistemasi hujayralari leykotsitlarning maxsus turi limfotsitlar hisoblanadi. B va T hujayralar limfotsitlarning asosiy turlari boʻlib, suyak koʻmigidagi gematopoetik asos hujayralaridan kelib chiqadi. B hujayralar gumoral immun javobda, T hujayralari esa hujayraviy immun javobda ishtirok etadi. T killerlar faqat I sinf MHC molekulalari bilan bogʻlangan antigenlarni taniydi, T helperlar va regulyator T hujayralari esa faqat II sinf MHC molekulalari bilan bogʻlangan antigenlarni taniydi. Antigen taqdim etishning ushbu ikkita mexanizmi ikki xil T hujayralarining turli vazifalarini aks ettiradi. Uchinchi, γδ T hujayralarining kichik subtipi boʻlib, MHC retseptorlari bilan bogʻlanmagan antigenlarni taniydi Ikki tomonlama musbat T hujayralari ayrisimon bezdagi turli xil oʻziniki boʻlgan antigenlar bilan toʻqnashadi, bunda yod uning ayrisimon bezda rivojlanishi va faoliyati uchun zarurdir. Bundan farqli oʻlaroq, B limfotsit antigen spetsifik retseptori B limfotsitlar yuzasida boʻladigan antitana molekulasi hisoblanadi va antigen protsessing jarayonlarisiz nativ (qayta ishlanmagan) antigenlarni taniydi. Bu kabi antigenlar patogenlar sirtida uchrovchi yirik molekulalar boʻladi, lekin tashuvchi molekula bilan birikkan kichik gaptenlar ham antigen boʻlishi mumkin. B limfotsitlarning har bir nasli turlicha antitana chiqaradi, shuning uchun B limfotsit antigen retseptorlarining ummumiy toʻplami inson tanasi ishlab chiqarishi mumkin boʻlgan barcha antitanalarni ifodalaydi. B yoki T limfotsitlar oʻzlariga tegishli antigenlar bilan toʻqnashishganda, ular boʻlinadi va oʻsha antigenni nishonga oluvchi klon hujayralar hosil qiladi. Bu klonal seleksiya deyiladi
T-limfotsitlarga antigen taqdimoti
B limfotsitlar ham T limfotsitlar ham oʻzida maxsus nishonlarni taniydigan retseptor molekulalarni saqlaydi. T limfotsitlar faqatgina antigenlar (patogenning kichik fraksiyalari) qayta ishlangach va MHC molekulalari bilan birgalikda taqdim etilganidan soʻng yot nishon (masalan patogen)ni taniydi
Hujayraviy immunitet
T limfotsitlarning ikkita asosiy kichik guruhi mavjud: T killerlar va T helperlar. Bundan tashqari, immun reaksiyasini modulyatsiya qilishda rol oʻynaydigan regulyator T limfotsitlar ham mavjud.
T killerlar
T killerlar viruslar (va boshqa patogenlar) bilan zararlangan hamda shikastlangan yoki disfunksional hujayralarni oʻldiradigan T limfotsitlarning kichik guruhidir. B limfotsitlarida boʻlgani kabi, T limfotsitning har bir turi har xil antigenni taniydi. T killerlar I sinf MHC molekulalari bilan kompleks hosil qilgan spetsifik antigenga T limfotsitlar retseptori orqali bogʻlangach faollashadi. Ushbu MHC — antigen kompleksini tanib olinishida CD8 deb ataladigan T limfotsitdagi ko-retseptori yordamga keladi. Keyin T limfotsitlar butun tana boʻylab I sinf MHC retseptorlari bilan bogʻlangan antigenlarni izlashga tushishadi. Faollashgan T limfotsitlar shunday hujayralar bilan kontaktda boʻlganda, oʻzidan sitotoksinlar ajratadi va masalan perforin sitotoksini hujayra membranasida teshiklar hosil qiladi. Granulizin (proteaza) deb ataladigan boshqa toksinning hujayraga kirishi nishon hujayrani apoptozga uchratadi. Viruslar replikatsiyasining oldini olishda xoʻjayin hujayralaeining T limfotsitli oʻldirilishi muhim rol oʻynaydi. T limfotsit faollashuvi qattiq boshqarib turiladi va odatda juda kuchli MHC/antigen faollashish signalini yoki T helperlar tomonidan taqdim etiladigan qoʻshimcha faollashtirish signallarini talab qiladi (pastga qarang).
T helperlar
T helperlar ham tugʻma ham adaptiv immun javoblarini regulyatsiya qiladi va maʼlum bir patogenga organizm qanday javob qaytarishini belgilab beradi. Bu hujayralarda sitotoksik faollik yoʻq va zararlangan hujayralar yoki patogenlarni toʻgʻridan toʻgʻri yoʻq qilmaydi. Buning oʻrniga ular boshqa hujayralarni ushbu vazifalarni bajarishga yoʻnaltirish orqali immun reaktsiyasini nazorat qiladilar.
T helperlar yuzassida II sinf MHC molekulalari bilan bogʻlangan antigenni taniydigan T retseptorlar saqlaydi. MHC/antigen kompleksi, shuningdek, T helperning CD4 ko-retseptorlari tomonidan ham taniladi. Bu ko-retseptor T limfotsitlar aktivatsiyasi uchun maʼsul boʻlgan T limfotsit molekulalarini jalb etadi. T helperlar MHC /antigen kompleksi bilan T killerlarga qaraganda kuchsiz bogʻlanishga ega. Yaʼni T helperni faollashtirish uchun uning koʻplab retseptorlari MHC/antigen kompleksi bilan bogʻlanishi kerak. Ammo, T killerning yagona MHC/antigen kompleksi bilan bogʻlanishi uni faollashtira oladi. T helperlar faollashishi uchun shuningdek ular antigen taqdim etuvchi hujayralar bilan uzoqroq muddat aloqada boʻlish kerak Tinchlik holatida boʻlgan T helperlarning faollashuvi koʻplab hujayralar faoliyatiga taʼsir koʻrssatuvchi sitokinlar ajralishiga sabab boʻladi. T helperlar tomonidan ajratilgan sitokin signallari makrofaglar mikrobitsidal funksiyasini va T killerlar faoliyatini kuchaytiradi. Bundan tashqari, T helper aktivatsiyasi T limfotsitlar yuzasidagi molekular miqdorini koʻpaytiradi. Bunday molekulalardan biri CD40 ligand boʻlib, antigen hosil qiluvchi B limfotsitlar faollashishida qoʻshimcha stimulyatsiyalovchi signal vazifasini oʻtaydi.
Gamma delta T limfotsitlar
Gamma delta T limfotsitlar (γδ T limfotsitlar) CD4+ va CD8+ (αβ) T limfotsitlarga nisbatan muqobil T limfotsit retseptorlarini tutadi va T helperlar, sitotoksik T limfotsitlar va tabiiy killerlarga oʻxshash xususiyatga ega boʻladi. γδ T limfotsitlarda javob reaksiyalari hosil boʻladigan holatlar toʻliqligicha maʼlum emas. Boshqa anʼanaviy boʻlmagan oʻzgarmas TCRlarga ega limfotsitlar (masalan, CD1d retseptori bilan chegaralangan tabiiy T killerlar) kabi γδ T limfotsitlar tugʻma va adaptiv immunitet orasida turadi. Bir tomondan γδ T limfotsitlar adaptiv immun tizimi sifatida TCR genlarining joylashuvini oʻzgartirish orqali retseptorlar xilma-xilligini oshiradi va xotira fenotipini rivojlantiradi. Boshqa tomondan cheklangan TCR yoki tabiiy killer retseptorlari qolip tanuvchi retseptorlar vazifasini bajarib, tugʻma immun sistemasi guruhi boʻla oladi. Misol uchun, koʻp miqdordagi Vγ9/Vδ2 T limfotsitlar mikroblarda koʻp uchrovchi molekulalarga soatlar ichida javob qaytaradi va epiteliydagi Vδ1+ T limfotsitlar taʼsirlangan epiteliy hujayralariga javob qaytaradi.
Gumoral immun javobi
B limfotsitlar sirtidagi antitanalar patogenni aniqlagach uning maxsus yot antigeni bilan bogʻlanadi. Bu antigen/antitana kompleksi keyin B hujayralar tomonidan yutiladi va u peptidlarga proteoliz qilinadi. B limfotsitlar keyin bu antigenik peptidlarni yuzasidagi II sinf MHC molekulalari orqali hujayra sirtiga chiqaradi. Bu MHC va antigen kombinatsiyasi mos T helperni oʻziga jalb qiladi. Natijada bu T helper oʻzidan limfokinlar ajratadi va oʻsha B limfotsitni faollashtiradi. Keyin B limfotsitlar boʻlinib koʻpaygan sayin, uning avlodlari (plazma hujayralar) oʻsha antigenni tanuvchi millionlab nusxadagi antitanalarni sekretsiya qiladi. Bu antitanalar qon plazmasi va limfada aylanib yuradi va bu antigenlarni ajratuvchi patogenlarga bogʻlanadi va yoki kompliment aktivatsiyasi orqali yoʻqotish uchun belgilanadi yoki fagotsitlar tomonidan yutilib yoʻqotiladi. Antitanalar bosqinchilarni toʻgʻridan toʻgʻri bakterial toksinlarni bogʻlash orqali yoki bakteriya hamda viruslar hujayraga kirish uchun foydalanadigan retseptorlarni oʻzgartirish orqali neytrallashi ham mumkin.
Yangi tugʻilgan chaqaloqlar oldin mikroblar bilan toʻqnashmagan va infeksiyaga chalinish uchun moyil boʻladi. Ona tomonidan bir necha bosqichdagi himoya taʼminlanadi. Homiladorlik davrida IgG antitanalari onadan bolaaga platsenta orqali oʻtkaziladi va natijada bola tugʻilganda uning antitanalari (antigen spetsifikligi onaniki bilan bir xil) miqdori yuqori darajada boʻladi. Koʻkrak suti yoki ogʻiz suti tarkibida antitanalar boʻlib, chaqaloq oshqozon-ichak traktida bola oʻzining antitanalrini sintezlaguncha bakteriyal infeksiyalarga qarshi himoya vazifasini bajarib turadi. Bu passiv immunitet hisoblanadi. Chunki chaqaloq aslida hech qanday xotira hujayralari yoki antitanlar hosil qilmaydi shunchaki ularni olib turadi. Bu passiv immunitet odatda qisqa muddatli boʻlib, bir necha kundan bir necha oylargacha davom etadi. Tibbiyotda himoyalovchi paasssiv immunitet bir individdan ikkinchisiga sunʼiy ravishda olib oʻtkaziladi.
Immunologik xotira
B va T limfotsitlar faollashganda va koʻpaya boshlaganda, ular avlodlarining bir qismi uzoq yasshovchi xotira hujayralariga aylanadi. Bir jonzod hayoti davomida har bir toʻqnashgan spetsifik patogenini eslab qoladi va agar patogen qayta aniqlansa, kuchli javob qaytaradi. Bu „adaptiv“ holat boʻlib, organizm hayoti davomida uni oʻsha patogenga moslashishga va kelajakdagi infeksiyalarga tayyor turishiga yordam beradi. Immunologik xotira passiv qisqa muddatli yoki faol uzoq muddatli xotira shaklida boʻlishi mumkin.
Fiziologik regulyatsiya
alt=The initial response involves antibody and effector T-cells. The resulting protective immunity lasts for weeks. Immunological memory often lasts for years.|right|thumb| Patogenning dastlabki toʻqnashishidan (yoki birinchi vaksinatsiya) boshlab faol immunologik xotira rivojlanishi va ushlab turilishigacha boʻlgan muddat. Immun tizimi organizmdagi fiziologik regulyatsiyaning koʻp jihatlarida ishtirok etadi. Immun sistemasi endokrin va nerv sistemasi   kabi boshqa tizimlar bilan chambarchas bogʻlangan. Immun sistemasiembrionogenezda (embrionning rivojlanishi), shuningdek, toʻqimalarning tiklanishi va regeneratsiyada ham hal qiluvchi rol oʻynaydi.
Gormonlar
Gormonlar immun tizimining sezgirligini oʻzgartirib, immunomodulyator sifatida harakat qilishi mumkin. Masalan, ayol jinsiy gormonlari ham adaptiv, ham tugʻma immun reaksiyalarining maʼlum immunostimulyatorlari hisoblanadi. Qizil yugurik kabi baʼzi avtoimmun kasalliklar ayollarda koʻproq kuzatiladi va boshlanish davri koʻpincha balogʻat yoshiga toʻgʻri keladi. Bunga teskari, testosteron kabi erkaklik jinsiy gormonlari immunosupressiv taʼsirga ega koʻrinadi. Prolaktin, oʻsish gormoni va D vitamini kabi gormonlar ham immun tizimini regulyatsiya qiladi.
D vitamini
Hujayraviy tadqiqotlar D vitaminining retseptorlari va immun sistemasida qandaydir vazifasi borligini koʻrsatsa-da, D vitamini yetishmovchiligi immun kasalliklari xavfini oshirishi yoki D vitaminli qoʻshimchalar immun kasalliklari xavfini kamaytirishi toʻgʻrisida klinik isbot mavjud emas. Amerika Qoʻshma Shtatlari Tibbiyot Institutining 2011-yilgi hisobotida aytilishicha, „immun sistemasi funksiyasi, autoimmun kasalliklar va infeksiyalarga aloqador oqibatlarni kalsiy yoki vitamin D qabul qilish bilan bogʻlab boʻlmaydi va koʻpincha baxs-munozaralidir“.
Uyqu va dam olish
Immun sistemasi uyqu va dam olish tomonidan taʼsirlanadi va uyqudan qolish immun funksiyasiga zararli taʼsir etadi Infeksiyaga javoban hosil boʻlgan interleykin-1 va oʻsmani nekrozlovchi faktor α kabi sitokinlar kompleks feedback xalqalarida ishtirok etadi va tez koʻz harakati boʻlmagan (REM) uyquni regulyatsiya qilishda rol oʻynaydigan koʻrinadi Shunday qilib, infeksiyaga qarshi immun reaksiyasi uyqu siklining oʻzgarishiga, shu jumladan REM uyqusiga nisbatan sekin toʻlqinli uyquning oshishiga olib kelishi mumkin.
Kam uxlaydigan odamlarda yaxshi dam olgan odamlarga qaraganda faol emlashlarning taʼsiri pasayishi, antitana ajralishining kamayishi va immun javobining kuchsiz boʻlishi kuzatiladi. Bundan tashqari, NFIL3 kabi oqsillar ham T limfotsitlar differensiatsiyasi va ham sirkad ritmi bilan chambarchas bogʻliqligi koʻrsatilgan. Kam uxlash tufayli paydo boʻladigan tabiiy yorugʻlik va qorongʻulik sikllarining buzilishi bu oqsillarga taʼsir etadi..Ushbu buzilishlar yurak kasalliklari, surunkali ogʻriqlar va astma kabi surunkali kasalliklarning kuchayishiga olib kelishi mumkin.