cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bobur nomidagi Oʻsh davlat akademik oʻzbek musiqali drama teatri
Teatr tarixi
thumb|left|200px| [[Boltihoji Sultonov ]] thumb|right|350px| [[:ru:Зайнобиддинов, Журахон|Joʻraxon Zaynobiddinov, Oʻsh taʼlim boshqarmasi boshligʻi profsoyuz ishchilari birinchi sʼezdi ishtirokchilari bilan, 1920-yil ]] Tashkiliy qiyinchiliklarga qaramay, teatr oʻz repertuarini yangi, gʻoyaviy badiiy yetuk asarlar hisobiga kengaytirib bordi. Bu ishda teatrga SSSR xalq artisti Rahim Pirmuhamedov, Oʻzbekiston xalq artistlari Hikmat Latipov (1932-1933-yillar), Qudrat Xoʻjayevlar katta amaliy yordam koʻrsatdilar. Ularning kuch-gʻayratlari bilan Oʻsh teatri sahnasida Rahmonberdi Madazimov tomonidan „Ikki kommunist“, „Gulsara“, „Oʻrtoqlar“, „Alisher Navoiy“ kabi koʻplab yirik asarlar sahnalashtirildi. Komil Yashin va Muzaffar Muhamedovning „Gulsara“ musiqali dramasi sahnaga qoʻyilishi katta voqea boʻldi. Gulsaraning inqilobiy shijoati, erk va or-nomus uchun kurashi, minglab xotin-qizlarning koʻzini ochdi, ozodlikka intilish tuygʻusini kuchaytirdi.
1934 yil avgust oyida yetmish kishidan iborat teatr jamoasi Leningrad shahriga gastrolga bordi. Teatr repertuari „Farhod va Shirin“, „Layli va Majnun“ kabi oʻzbek asarlaridan iborat edi. Ammo leningradlik sanʼat shinavandalari ularni shu qadar qizgʻin, shu qadar samimiy kutib oldilarki, ozgina muddatga moʻljallangan gastrol salkam bir oy davom etdi. Ijodiy jamoa korxonalarda, oʻquv yurtlarida, afsonaviy „Avrora“ kreyserida ijodiy uchrashuvlar oʻtkazishdi, 22 ta konsert berishdi. Gastrol soʻnggida artistlarni Leningrad viloyati partiya qoʻmitasining birinchi kotibi S. M. Kirov qabul qildi va oʻynalgan spektakllar, konsertlar leningradliklarda chuqur taassurot qoldirganini alohida taʼkidladi. Qabul marosimida Oʻrinboy Rahmonov ham ishtirok etdi va suhbat tugagach, teatr jamoasi bilan birga Sergey Kirov bilan rasmga tushdi. S. M. Kirov 1934 yili vafot etgandan soʻng, 1936 yili teatr uning nomi bilan ataldi.
1934 yili Toshkentda ilgʻor paxtakorlarning slyoti oʻtkazildi. Slyotda konsert berish uchun Oʻzbekiston Markaziy ijroiya qoʻmitasining raisi Yoʻldosh Oxunboboyevning taklifi bilan Oʻsh teatri Toshkentga ijodiy safarga ketdi. Slyot qatnashchilari hofiz Abdulla taroq Fayzullayev, artistlar Oʻrinboy Rahmonov, Tojixon Hasanova, Roziyaxon Moʻminova, Laylixon Moidova, Qodirjon Hamidov, Gʻulomjon Isroilovlarning chiqishlarini zoʻr olqishlar bilan kutib oldilar. 1934 yili teatr Moskvaga ham gastrolga borib keldi. 26-may-4-iyun 1939 yili Moskvadagi qirgʻiz sanʼati birinchi dekadasida qatnashib keldi va M. I. Kalinin bilan uchrashdi. 1939 va 1940 yillari Oʻrinboy Rahmonov teatr jamoasi bilan birga Bishkekka (Frunzega) gastrolga bordi.
1939 yili teatrning yetakchi artistlari Roziyaxon Moʻminova va Abdulla taroq Fayzullayev Qirgʻizistonda birinchi boʻlib Kirgiz SSRda xizmat koʻrsatgan artist faxriy unvonini olishgan. Ikkinchi jahon urushi boshlanganidan soʻng, koʻplab teatr aktyorlari oʻz ixtiyori bilan frontga ketishdi. Oʻrinboy Rahmonov urush maydonida jiddiy yaradorlanib, Oʻshga yuborildi va 1942 yili teatrning badiiy rahbari etib tayinlandi va u 1949 yilgacha teatrga rahbarlik qildi.
Ikkinchi jahon urushi davrida teatr sanʼatkorlari oʻzlarining Vatan oldidagi burchlarini chuqur his etib, frontda boʻlib, soldatlarga madaniy xizmat koʻrsatdilar. Oʻrinboy Rahmonov, Tojixon Hasanova, E. Boʻtayeva, M. Otaboyevlar jangchilarni mardlikka, qaxramonlikka undadilar. Shu yillarda Oʻrinboy Rahmonov tomonidan Komil Yashinning „Boʻron“, „Oʻlim bosqinchilarga!“, Sobir Abdullaning „Qurbon Umarov“, Uygʻunning „Hayot qoʻshigʻi“, Bil-Belotserkovskiyning „Chegarachilar“, Korneychukning „Front“ asarlarini sahnaga qoʻyib, teatr jamoasi mehnatkashlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashga munosib hissa qoʻshdilar.
Ijodiy jamoaning kamolotga erishuvida teatrning badiiy rahbari Oʻrinboy Rahmonov tomonidan Hamzaning „Boy ila xizmatchi“, „Maysaraning ishi“, K. Trenyovning „Lyubov Yarovaya“, Shillerning „Makr va muhabbat“, Sobir Abdullaning „Tohir va Zuhra“, Oʻrdubodiyning „Besh soʻmlik kelin“, Hurshidning „Farhod va Shirin“, Komil Yashinning „Gulsara“, Uygʻunning „Navbahor“, „Oltinkoʻl“ asarlarini sahnalashtirilishi alohida bosqich boʻldi.
Teatrda shuningdek Ch. Aytmatovning „Momo yer“, K. Yashinning va M. Muhamedovning „Dilorom“, V. Shekspirning „Otello“ asarlari sahnalashtirildi. Teatr ellikinchi-olmishinchi yillarga kelib mustamlaka va qaram mamlakatlarda milliy ozodlik harakatining avj olishi, mazlum xalqlarning ozodlik, demokratiya uchun kurashi mavzuiga, aniqrogʻi xorijiy Sharq yozuvchilarning shu mavzudagi asarlariga murojaat etdi. Yozuvchi Sohib Jamolning „Guli siyoh“, „Afsonaviy shaxs“ asarlari asosida ishlangan musiqali dramani tomoshabinlar mamnuniyat bilan kutib oldilar. Ijodiy jamoa kamolot pillapoyalaridan dadil koʻtarilib borib, jahon va rus adabiyoti klassiklarining asarlariga murojaat qila boshladi. Birdaniga uchta klassik asar: N. Gogolning „Revizor“ va „Uylanish“, Karlo Gotssining „Malika Turandot“ sahnaga qoʻyildi va teatrning yetakchi aktyori Joʻraxon Rahmonov ularda bosh rollarni ijro etdi. Keyingi yillarda Sh. Rashidovning „Qudratli toʻlqin“, K. Trenyovning „Lyubov Yarovaya“, „Qizil galstuk“, F. Shillerning „Makr va Muhabbat“, K. Goldonining „Ikki xoʻjayinning bir quli“, A. Ostrovskiyning „Momaqaldiroq“, N. Boytemirovning „Urqiya“, „Toʻy oldidan toʻpolon“, „Sevgi, jaz va shayton“ asarlari sahnada muvaffaqiyatli qoʻyildi. Teatrning yetakchi artisti Joʻraxon Rahmonov qirgʻiz tilini aʼlo darajada bilgani uchun Oʻsh shahrida qirgʻiz drama teatri (1974 yili qurilgan) tuzilguncha qirgʻiz yozuvchilarining klassik va zamonaviy dramalarini Bobur nomli teatrida sahnalashtirishida faol qatnashgan. Joʻraxon Rahmonov qirgʻiz dramaturglari pesalaridagi rollarni sof qirgʻiz tilida ijro etgan. Bu bilan u mustaqil Qirgʻiziston tuzilguncha qirgʻiz tilini teatr sahnasida targʻibot-tashviqot qilgan. 14-25-oktyabr 1958 yili teatr jamoasi Moskva shahrida Qirgʻiziston sanʼati va adabiyoti ikkinchi dekadasida qatnashdi. 1967 yili teatr qardosh Tojikistonda gastrolda boʻldi. Gastrol muvaffaqiyatli oʻtganligi uchun jamoa Tojikiston SSR madaniyat vazirligining faxriy yorligʻi bilan taqdirlandi va teatr aktyori Dildorbek Rahmonov ijrosidagigi rollar yuqori baholandi. Jamoa 11-17-iyul 1967 yili Moskvada Qirgʻiziston madaniyati va sanʼati kunlarida qatnashdi. 4-14-sentyabr 1969 yili Oʻzbekistonda Qirgʻiziston adabiyoti va sanʼati dekadasida qatnashdi. 2-10-aprel 1970 yili Vladimir Lenin 100-yilligiga bagʻishlangan SSSR xalqlari sanʼati bayramida qatnashdi. 1-10-iyun 1974 yili Qirgʻiziston SSR va Qirgʻiziston Kompartiyasi 50-yilligiga bagʻishlangan SSSR xalqlari sanʼati „Olatogʻ bahori“ 5-festivalida qatnashdi.
Teatr jamoasi 1974 yili qardosh Oʻzbekiston poytaxti Toshkentda gastrolda boʻldi. Teatr jamoasi ilgari bir necha marta Oʻzbekiston poytaxtida gastrolda boʻlsa-da, bu safargisi dastur koʻlami jihatidan birinchi katta gastrol edi. Toshkentlik sahna muxlislariga toʻrt spektakl — Sharof Rashidovning „Qudratli toʻlqin“ musiqali dramasi, Joʻra Mahmudovning „Sohibjamol“ lirik fojiasi, Qosimali Jontoʻshevning „Moʻylovli qiz“ musiqali komediyasi va Umarjon Ismoilovning „Rustam“ musiqali dramasi hamda katta konsert dasturi namoyish etildi. Tomoshabinlar har bir spektakl va konsertni mamnuniyat bilan kutib oldilar. Safar davomida teatr jamoasi sanʼatni targʻib qilishda muxim rol oʻynagan gastrollarni Oʻzbekistonda muvaffaqiyatli oʻtkazganligi uchun Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi rayosatining faxriy yorligʻi bilan mukofotlandi. Hamma oʻynagan bosh rollari yuksak baholanib, teatrning yetakchi aktyori Joʻraxon Rahmonovga Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi rayosatining 5-iyul 1974 yildagi 164 sonli qaroriga asosan „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist“ faxriy unvoni bilan taqdirlandi. Ushbu faxriy unvonni qirgʻizistonlik faqat ikkita artistgina olgan.
1977 yili teatrda quvonchli voqea yuz berdi. Teatr 1977 yilning birinchi yarim yillik yakunlari boʻyicha Butunittifoq sotsialistik musobaqasida Ittifoq teatrlari ichida ikkinchi oʻrinni egalladi. Teatr nomiga KPSS Markaziy Qoʻmitasi Siyosiy byurosi aʼzoligiga nomzod, SSSR madaniyat vaziri P. N. Demichev va madaniyat xodimlari kasaba uyushmalari MQ raisi M. Pashkovdan tabrik telegrammasi keldi va teatr diplom va faxriy yorliq bilan taqdirlandi.
1978 yili SSSR xalqlari dramaturgiyasi va teatr sanʼati ikkinchi Butunittifoq festivalining yakunlari boʻyicha teatr „Urqiya“, „Toʻy oldidan toʻpolon“, „Sevgi, jaz va shayton“spektakllari uchun SSSR madaniyat vazirligi, SSSR yozuvchilar uyushmasi, madaniyat xodimlari kasaba uyushmasi Markaziy Qoʻmitasining diplomi bilan taqdirlandi. Teatr qoshida uchta havaskorlar studiyasi ishlab turibdi. Bu studiyalarning asosiy vazifasi raqsga, ashula aytishga, soz chalishga ixlosmand, qobiliyatli yoshlarni tanlab, ulardagi isteʼdodni tarbiyalash, shu yoʻl bilan teatr uchun munosib oʻrinbosarlar yetkazishdan iborat.
Oʻsh shahrida tugʻilgan, Toshkent viloyati Yangiyoʻl tumani ijroiya qoʻmitasi raisi oʻrinbosari Azizullo Sultonovich Izzatullayev Oʻzbekiston SSR Kompartiya Markaziy Qoʻmitasining birinchi kotibi Sharof Rashidovdan oʻzining bobosi Rahmonberdi Madazimov va togʻalari Oʻrinboy va Joʻraxon Rahmonovlar tashkil etib, ishlab ijod qilgan Kirov nomidagi Oʻsh oʻzbek drama teatrining yangi binosini qurilishiga va jihozlash uchun mablagʻ ajratishga amaliy yordam berishini soʻragan. 1979 yilda, teatr yangi binoga koʻchib oʻtdi.
70 — 80 yillarda teatr SSSR teatr va koʻngilochar muassasalari umumittifoq tanlovida uch marta ikkinchi va uchinchi oʻrinlarni, SSSR madaniyat vazirligi, Oʻzbekiston va Qirgʻiziston Oliy Kengashlari faxriy yorliqlari bilan taqdirlandi. 1980 yili teatrning 50 yillik yubileyi boʻlib oʻtdi.
1984 yil 13-20-oktyabrida teatr jamoasi Leningrad shahriga safarga bordi. Gastrol davomida Leningradning Estrada teatri binosida „Nurxon“, „Qonli sarob“, „Oy tutilgan tunda“, „Birinchi oʻqituvchi“ spektakllari hamda „Biz Oʻshdanmiz“ deb nomlangan konsert dasturi namoyish etildi. SSSR xalq artisti Kirill Lavrov oʻshlik sanʼatkorlarni Aktyorlar uyiga taklif etdi. Bu yerdagi ijodiy muloqot qirgʻizistonlik sanʼat ahlida zoʻr taaʼsurot qoldirdi. 1990 yili teatrning 60 yillik yubileyi nishonlandi. Respublikaning oliy rahbariyati va Oʻzbekiston madaniyati va sanʼati arboblari ishtirokida tantanalar boʻlib oʻtdi. Shu yili Bishkek shahrida oʻtgan xalqaro „Navroʻz“ festivalida teatr „Ravshan va Zulxumor“ musiqali dramasi bilan qatnashib, ikkinchi oʻrinni egalladi. Teatr sahnasida Abdulla Oripovning „Jannatga yoʻl“ dramasi qoʻyildi. Asarga toshkentlik rejissor Hamid Qahramonov rejissyorlik qildi. Hamza nomli Toshkent milliy akademik teatri binosida boʻlib oʻtgan Markaziy Osiyo teatrlari festivalida „Jannatga yoʻl“ spektakli namoyish etildi va festival diplomiga sazovor boʻldi. 1990 yilning 2 va 3-fevral kunlari ijodiy jamoa Toshkentdagi Xalqlar doʻstligi saroyida konsert berdi. 4200 tomoshabin sigʻadigan bu ulkan koshona shu kunlarda tomoshabinlar bilan toʻldi va ular oʻshlik sanʼatkorlarni gulduros qarsaklar bilan olqishladilar.
Teatrning yangi tarixi
1992-yili avvalgi Kirov nomi oʻrniga teatrga Z. M. Bobur nomi berildi. Teatrga Bobur nomi berilishi tantanasida respublika va viloyat rahbariyati, shuningdek, Hamza nomli Oʻzbek milliy akademik drama teatrining aktyori, SSSR xalq artisti Nabi Rahimov hamda Fargʻona vodiysi teatr arboblari, jamoatchilik vakillari ishtirok etdilar.
2002 yilda ajoyib yozuvchi Chingiz Aytmatovning tavsiyasi bilan teatrda Qozogʻiston dramaturgi Muxtor Shaxanovning „Chingizxon bilan ketgan sir“ asari sahnalashtirildi. Bu asarni sahnaga rejissor Karim Yoʻldoshev qoʻydi. Bu asarni ijodiy jamoa Qozogʻistonning Chimkent viloyati Turkiston va Sayram tumanlarida boʻlib oʻtgan gastrollarda qoʻydi. Shuningdek, teatr ijodiy jamoasi oʻsha kunlarda qozoq yozuvchisi M. Shahanovning 60 yilligini nishonlash tadbirlarida ishtirok etdi. 2002 yil iyun oyida „Teatr sanʼati orqali oʻzaro hamkorlik koʻpriklari“ nomli xalqaro teatr festivali Oʻsh shahrida oʻtkazildi. Festivalda Fargʻona viloyati oʻzbek va rus teatri, Namangan viloyati teatri, Sterlitamak drama teatri, Oloy tumani teatri, Jalolobod viloyati teatri, Xoʻjand viloyati drama teatri, Qozogʻistonning Jetisay teatri, Oʻsh qirgʻiz drama teatri ishtirok etishdi. Oʻsh oʻzbek teatri festivalda ikkinchi oʻrinni qoʻlga kiritdi. Bir necha aktyorlar diplom bilan taqdirlandi. 2003 yilda taniqli shoir va yozuvchi Abdulhamid Choʻlpon 100 yilligi munosabati bilan Oʻzbekiston xalq shoiri Toʻlan Nizom asari asosida „Choʻlpon“ dramasi qoʻyildi.
Qirgʻiziston Respublikasi teatr sanʼatiga qoʻshgan yuksak hissasini hisobga olib 2004 yili Oʻsh oʻzbek musiqali drama teatriga akademik maqomi berildi.
Teatr 2004 yili Qirgʻiziston teatrlararo festivalida gʻolib chiqib, teatrga „Qirgʻizistonda eng aʼlo teatr“ diplomi berildi. Mazkur koʻrik yil sayin oʻtkazilib, 2006, 2007, 2009 yillari ham teatr ana shunday faxrli diplomlarga sazovor boʻldi.
2006 yili Qirgʻiziston Respublikasi madaniyat va axborot vazirligi qarori bilan teatrga „Davlat teatri“ maqomi berildi.
2006 yilning mart oyida teatr Turkiyaga safarga ketdi. Jamoa Anqara, Istanbul, Antaliya, Alaniya, Bursa shaharlarida gastrolda boʻldi. Tomoshabinlarga klassik qoʻshiq va raqslardan iborat konsert va T.Nizomning „Choʻlpon“ asari qoʻyildi. 2007 yil aprel oyida Tojikiston Madaniyat vazirligi tashabbusi bilan professional teatrlar xalqaro festivali tashkil etildi. Bu festivalda teatr dramaturg S. Rayevning „Malikaning koʻz yoshi“ asarini koʻrsatdi. Ijodiy jamoa ikkinchi oʻrinni egalladi. Shuningdek, 2007 yilda Tojikiston rejissori Barzu Abdurazzoqov bilan hamkorlikda teatr ijodiy jamoasi Tojikiston dramaturgi Temur Zulfiqorovni „Munojot“ asarini sahnalashtirdi. 2008 yilda Turkmanistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi, rejissor Ovlaquli Hoʻjaquli teatrda Alisher Navoiyning „Layli va Majnun“ asarini sahnalashtirdi.
2009 yili tajribakor — eksperimental teatrlarning xalqaro festivalida qatnashish uchun teatr jamoasi Misr Arab Respublikasining poytaxti Qohira shahriga taklifnoma oldi. 2009 yili 23-28-sentyabr kunlari teatrning 90 yilligi munosabati bilan Bishkek shahrida gastrollar boʻlib oʻtdi. Teatr Chingiz Aytmatov nomli milliy rus drama teatri sahnasida besh spektakl: „Malikaning koʻz yoshi“, "Munojot", „Layli va Majnun“, „Bu chollar yomon chollar“, „Makka sari olis yoʻl“ hamda „Biz Oʻshdanmiz“ deb nomlangan konsert dasturini poytaxt tomoshabinlariga namoyish etdi. Tomoshabinlar ijodiy jamoaning konsert dasturini va chiqishlarini iliq kutib oldi. Teatr jamoasi Qirgʻiziston madaniyat vazirligi, Qirgʻiziston oʻzbek milliy-madaniy markazi, Qirgʻiziston — Oʻzbekiston doʻstlik jamiyati, Oʻzbekistonning Qirgʻizistondagi elchixonasi faxriy yorliqlari bilan taqdirlandi.
Markaziy Osiyo teatrlari orasida, teatr birinchi marta spektakllarni ikki tilda sahnalashtirishni amalga oshirishni yoʻlga qoʻydi. Misol uchun, 1974 yilda SSSR xalq artisti Darqul Quyukova teatr sahnasida rolni qirgʻiz tilida oʻynadi. Bu Chingiz Aytmatovning „Ona dalasi“ asari edi. 2010 yil aprel oyi oxirida Chingiz Aytmatovning „Qiyomat“ asari sahnalashtirildi. Sanʼatkorlarning mahoratini mutaxassislar va tomoshabinlar yuqori baholashdi. 2010 yilning may oyida dramaturg S. Rayevning „Malikaning koʻz yoshi“ asarini sahnalashtirgan edi. 2010 yil oxirlarida jamoa Oʻzbekiston dramaturgi Nasrullo Qobulning „Fitna“ asarini tayyorladi. Keyinchalik teatr ijodiy jamoasi oldin qoʻyilgan asarlar ustida ishladi — „Makkaga olis yoʻl“, „Malikaning koʻz yoshi“, „Layli va Majnun“, „Bu chollar yomon chollar“. 2012 yilda toʻrtta yangi asar sahnalashtirildi: Inom Tursunovning „Ilonlar malikasi“, B. Jakiyevning „Qalbga ozor yetmasin“, dramaturg A. Abdugʻafurovning „Aql va Ochkoʻzlik“, „Yolgʻon imperiyasiga sayohat“. 2012 yil fevral oyida teatr ijodiy jamoasi tomonidan Sharqning buyuk shoirlari va davlat arboblari Alisher Navoiyga va Zahiriddin Muhammad Boburga bagʻishlangan „Nazm va navo“ nomli anjuman va konsert dasturi tayyorlandi. Unda Oʻsh shahrining ziyolilari, oliygoh va maktablar oʻqituvchilari, Oʻzbekistonning Andijon va Fargʻona shaharlaridan kelgan taniqli madaniyat arboblari ishtirok etishdi. Bundan tashqari, teatr ijodkorlari kuchi bilan Sharq mumtoz musiqasiga asoslangan „Shoshmaqom“ katta konsert dasturi tayyorlandi. Ijodiy jamoa Turkiyaning Istanbul shahrida xalq musiqa festivalida ishtirok etdi va u yerda sovrinli oʻrinni qoʻlga kiritdi. Ijodiy jamoaning Qirgʻizistonning janubiy viloyatlari boʻylab oʻtgan gastrollari muvaffaqiyatli oʻtkazildi. Jalolobod shahrida oʻtgan bolalar spektakllari respublika festivali teatrga katta mashhurlik olib keldi. 2012 yil 28-31-may kunlari Bishkek shahrida boʻlib oʻtgan Markaziy Osiyo koʻcha teatrlari uchinchi xalqaro festivalida 14 ta yosh isteʼdodli xonanda oʻzining sanʼatini namoyish qilishdi va sovrinli oʻrinlarni qoʻlga kiritishdi. 2014 yili teatr guruhi Janubiy Koreyada oʻtkazilgan sanʼat va madaniyat arboblari „Ekspo-Aziya“ tadbirida qatnashib keldi.
Bu davr mobaynida teatrda koʻplab iqtidorli aktyorlar, rejissorlar, xoreograflar yetishib chiqishdi: 11 ta xalq, 31 ta xizmat koʻrsatgan artistlar, 7 ta respublikada xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari. Koʻplari orden va medallar, SSSR, Oʻzbekiston, Qirgʻiziston, Tojikiston Respublikalari faxriy yorliqlari bilan taqdirlandi. Teatr bir necha marta Bishkek, Toshkent, Andijon, Olmaota, Sankt-Peterburg, Turkiya shaharlarida oʻtkazilgan xalqaro teatr festivallari gʻolibi boʻldi. Hozirgi vaqtda teatrda 2 ta xalq, 11 ta xizmat koʻrsatgan, 2 ta xizmat koʻrsatgan sanʼat aroblari, 16 ta Qirgʻiziston madaniyat aʼlochilari ijodiy ish bilan shugʻullanadi. Jamoa tashkil boʻlgandan buyon 600 tadan oshiq asarni sahnalashtirdi, rus, oʻzbek, tojik, qirgʻiz va jahon klassikasining eng mashhur asarlariga va shuningdek zamonaviy jahon xalqlari dramaturgiyasiga murojaat etdi.
2014 yil 29-noyabrda Markaziy Osiyoning eng keksa teatrlardan biri boʻlgan Bobur nomli Oʻsh Davlat akademik oʻzbek musiqali drama teatrining 95-yilligi munosabati bilan teatrda yubiley konsert berildi. Teatr ijodiy jarayonining yuksak darajaga koʻtarilishida Oʻzbekiston Respublikasining sanʼat arboblari: Razzoq Hamroyev, Qudrat Xoʻjayev, Asad Ismatov, Abbos Bakirov, Javod Obidov, Tamaraxonim, Soib Xoʻjayev, Galiya Izmaylovalarning, xalq hofizlari Joʻraxon Sultonov, Maʼmurjon Uzoqovlarning hamda Mamajon Rahmonov, Hafiz Abdusamatov, Toshpoʻlat Tursunov, Sotimxon Inomxoʻjayev kabi teatrshunos olimlarning salmoqli hissalari bor. Komil Yashin, Abdulla Qahhor, Uygʻun, Izzat Sulton, Said Ahmad, Maqsud Shayxzoda kabi alloma adiblarning asarlari repertuarini hamisha boyitib kelgan.
Oʻzbekiston sanʼat ustalari Oʻsh oʻzbek teatri uchun ijodkorlar yetishtirishda. tarbiyalashda, ijodiy malakalarini oshirishda chinakam jonbozlik qildilar. Teatr aktyorlarining 50 foizi Mannon Uygʻur nomidagi Toshkent davlat sanʼat institutini tamomlagan. Hozirgi kunda ham Oʻzbekiston sanʼat arboblari Olimjon Salimov, Hamid Qahramonov, Tojiboy Isroilov, Karim Yoʻldoshev, Gʻulomjon Hojiqulov, Yorqinoy Hotamova, Dehqon Jalilov va boshqalarning teatrga koʻrsatayotgan ijodiy yordamlari tahsinga sazovordir. Oʻzbekiston qahramoni, xalq shoiri Abdulla Oripov, Qozogʻiston xalq shoiri, dramaturg Muxtor Shaxanov, Turkmanistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi Avliyoquli Hoʻjaquli, Tojikistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari Joʻrabek Murodov, Joʻrabek Nabiyev, Malika Qalandarova, rejissor Barzu Abdurazzoqov, Qirgʻiziston xalq artisti Almaz Sarliqbekovlar bilan ijodiy hamkorlik, master-klass mashgʻulotlari natijasi oʻlaroq polotno spektakllar yaratildi, ular teatr repertuarini bezadi, aktyorlar mahoratini oshirishga ijodiy zamin boʻldi. 10-16-fevral 2017 yili teatr jamoasining Oʻzbekistonning Andijon, Namangan va Fargʻona viloyatlariga ijodiy gastrollari boʻlib oʻtdi. Fargʻona shahrida boʻlib oʻtgan yakunlovchi tadbirda Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri oʻrinbosari A. Ikromov va Qirgʻiziston Respublikasi Bosh vaziri oʻrinbosari J. Razakov qatnashdilar. Oʻzbekiston Respublikasi hukumati moliyaviy yordamida teatrda Pirimqul Qodirovning „Yulduzli tunlar“ asari asosida „Bobur tugʻyoni“ spektaklini sahnalashtirildi.
2018-yilda Chingiz Aytmatovning 90 yilligi munosabati bilan „Dengiz boʻylab chopayotgan olapar“ asari asosida „Umid yulduzi“ spektakli Oʻzbekistonlik rejissyor Tojiboy Isroilov tomonidan sahnalashtirildi.
Teatr ijodiy jamoasi ijodiy safarlar bilan Namangan shahriga (2018-yil may) va 2018-yilning iyun oyi oxirida Toshkent shahrida borib keldi. „Umid yulduzi“ spektakli Oʻzbek milliy akademik drama teatrining sahnasida namoyish etildi. Teatrda Tojiboy Isroilovning „Osmonning bagʻri keng“ spektakli sahnalashtirildi.
2018-yil 19-21-sentyabr kunlari Toshkentdagi O'zbek milliy akademik drama teatrining ijodiy uchrashuvlari va gastrollari boʻlib oʻtdi. Oʻsh teatri sahnasida ular Oʻzbekiston xalq artisti Dilbar Ikromova, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artistlar Fathulla Masyudov, Madina Muxtorova, Muyassar Berdikulovalar ishtirokida „Qora olma“ spektaklini sahnalashtirishdi.
Oʻzbekiston hukumati teatr binosini rekonstruksiya qilish uchun 7 million dollar ajratdi. 2023 yilda teatrning 105 yillik yubileyini yangi binoda o‘tkazish rejalashtirilgan.
Teatr artistlarining xotirasi
Mahalliy hokimiyat qarorlariga asosan teatr asoschilarining nomlari Oʻsh viloyatining koʻchalariga qoʻyilib abadiylashtirildi.
Teatr repertuari
Teatr tuzilgandan beri 600 dan ziyod asarlar sahnalashtirilgan
Bundan tashqari, teatr sahnasida koʻplab konsert dasturlari qoyilgan.
Keles (tuman)
Keles tumani — Turkiston viloyatining janubida joylashgan. Maydoni 3,4 ming km2 (viloyatning 2,6 %). 2018-yil 8-iyunda tashkil topgan. Aholisi 145,263 kishi (2022). Tumanning maʼmuriy markazi — Abay qishlogʻi.
Aholisi
Tuman aholisi 2022-yilgi maʼlumot boʻyicha 145,263 kishini tashkil qildi. Aholisining oʻrtacha zichligi 1 km²-ga 42,1 kishidan toʻgʻri keladi. Tuman aholisining asosiy qismini qozoqlar tashkil qiladi — 93 % tashkil qiladi, shuningdek oʻzbeklar, ruslar, tojiklar va boshqa millatlar ham istiqomat qilishadi.
Milliy tarkibi
2022-yil 1-yanvar oyidagi statistikaga koʻra tuman aholisi 145 263 kishi tashkil qildi. Tuman aholisining milliy tarkibi quyidagicha:
Iqlimi
Iqlimi keskin kontinental, qishi iliq, yozi issiq va qurgʻoq. Yanvar oyining yillik oʻrtacha harorati −3-9 °C, iyulda 24°-26 °C. Yogʻingarchilikning yillik miqdori gʻarbiy qismida 450 mm, sharqiy qismida 650 mm.
Beichlingen
Beichlingen Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Sömmerda tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 19,07 km2. 564 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Beichlingenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Ilmitdin Rafitdinov
Rafitdinov Ilmitdin — 1912-yili tugʻilgan, Kitob rayoni Obikanda qishlogʻidan, sobiq quloqning oʻgʻli, oʻtmishda bosmachilikda ishtirok etganlikda hibsga olingan, hibsdan qochib ketgan, hibsga olingan vaqtda aniq mashgʻuloti boʻlmagan. Qurollangan bosmachilar guruhiga kirganlikda, qurolli oʻgʻirliklarda ishtirok etganlikda va jabrlanuvchini oʻldirishda ayblangan.
American Ultra
American Ultra 2015-yilda chiqarilgan jangari-komediya filmdir. Film rejissori — Nima Nourizadeh, ssenaiy muallifi — Max Landis. Filmda bosh rollarni Jesse Eisenberg, Kristen Stewart, Topher Grace, Connie Britton, Walton Goggins, John Leguizamo, Bill Pullman va Tony Hale ijro etgan.
Film premyerasi 2015-yilning 21-avgustda boʻlib oʻtgan.
Qosim Niyozov
Niyozov Qosim — 1893-yili tugʻilgan, Kitob rayoni Qoraxona qishlogʻidan, 1934-yili oʻgʻirliklari uchun 3 yilga qamalgan, 1936-yili hayvon oʻgʻirlagani uchun 6 yilga qamoqqa hukm etilgan, jazo muddatini oʻtamay qamoqdan qochgan, hibsga olingan vaqtda aniq mashgʻuloti boʻlmagan. Qurollangan bosmachilar guruhi tarkibiga kirganlikda, 8 marta kolxoz xoʻjaligiga qurolli bosqin qilishda ishtirok etganlikda ayblangan.
Logan Tom
thumb Logan Maile Lei Tom (1981-yil 25-mayda tugʻilgan) amerikalik voleybolchi, plyaj voleybolchisi va Isroil ayollar milliy voleybol jamoasining hozirgi bosh murabbiyi. 19 yoshida Logan 2000-yilda Sidneyda boʻlib oʻtgan Olimpiada oʻyinlarida qatnashganida Amerika olimpiya voleybol jamoasiga tanlangan eng yosh ayol boʻldi. U amerikalik xizmatni qabul qilish va himoya qilishda barqarorlikni taʼminlovchi mahoratli koʻp qirrali oʻyinchi boʻlib, shu bilan birga jamoaga kuchli hujum va himoyani taʼminlaydi. U 2000-yildan 2012-yilgacha milliy terma jamoaning asosiy o'yinchisi boʻlgan. 2008-yilgi Olimpiadada Tom AQSh terma jamoasiga kumush medalni qoʻlga kiritishda yordam berdi va eng yaxshi toʻpurar deb topildi, 2012-yilgi Olimpiadada terma jamoa bilan yana bir kumush medalni qoʻlga kiritdi. U, shuningdek, 2004 FIVB Jahon Gran-prisining eng qimmat oʻyinchi nomiga sazovor boʻlgan. 2021-yil oktabr oyida u Kley Stenli va Todd Rojers bilan birga Xalqaro Voleybol Shon-sharaf zaliga kiritildi.
Oʻrta maktab va shaxsiy hayoti
Logan Tom 1981-yilda Kaliforniyaning Napa shahrida Kristin va Melvin Tom oilasida tugʻilgan. Uning otasi Filadelfiya Eagles va Chikago Ayiqlari bilan NFLda toʻqqiz yil davomida himoyachi boʻlgan. U onasi va katta akasi Lendon bilan Yuta shtatining Solt-Leyk-Siti shahrida oʻsgan boʻlsa-da, u yozni otasi va uning qarindoshlari bilan Gavayida sörf qilishni oʻrgangan.
2003-yilning yozida u Ayollar Sport Jamgʻarmasining jamoaviy toifasida „Yil sportchisi“ mukofotining sakkiz finalchisidan biri sifatida tanlandi.
Stenford universiteti
Tom 1999-yildan 2002-yilgacha Stenford universitetida oʻqigan, ammo o'qishni tugatmagan. U 2002-yil dekabr oyida Xalqaro aloqalar boʻyicha oʻz yoʻnalishini tamomlashdan uyalmasdan Stenforddan 50 birlik qoldirdi, bu kollejdagi atletika huquqining oxirgi muddati edi. U 2014-yilning yozida Stenfordni rasman tamomlagan. 2013-yil oktabr oyida Tom Stenford universitetining atletika shon-shuhrat zaliga kiritildi.
1999-yil
Tom Amerika Voleybol Murabbiylari Assotsiatsiyasi (AVCA) va Yilning eng yaxshi Milliy Pac-10 talabasi deb topildi va NCAA tarixida haqiqiy birinchi kurs talabasi sifatida AVCA First Team All-America mukofotini olgan toʻrtinchi voleybolchi boʻldi.
U NCAA yarim finalida amaldagi chempion Long Beach shtatiga qarshi oʻyinda 29 marta yutqazganidan soʻng NCAA Final Four All-Turnir jamoasi deb nomlandi. Uning jamoasi NCAAning Penn shtatida ikkinchi oʻrinni egalladi.
2000-yil
Tom 2000-yilgi Olimpiadada AQSh milliy voleybol jamoasida oʻynab, bir yarim oy mavsumni oʻtkazib yubordi. Tom Stenford atletikasi tarixida Olimpiadada qatnashgan va keyin Stenford uchun kurashga qaytgan birinchi ayoldir.
2001-yil
Tom voleybol boʻyicha Honda mukofoti sovrindori, Pac-10 boʻyicha yilning eng yaxshi oʻyinchisi va uning ketma-ket uchinchi birinchi jamoasi All-Amerika sharafiga sazovor boʻlishdan tashqari, AVCA milliy oʻyinchisi deb topildi.
U oʻz jamoasini 2001-yilgi Milliy chempionatda eng yuqori oʻrindagi va ilgari magʻlub boʻlmagan Long-Bich shtati ustidan olib borganidan soʻng NCAA ayollar voleybol chempionatining eng zoʻr oʻyinchisi deb topildi, chunki u 12 ta ball va 5 ta blokni amalga oshirdi. NCAA yarim finalida Nebraskaga qarshi besh blok.
2002-yilda u mamlakatdagi eng yaxshi ayol voleybolchi sifatida Honda Sports mukofotini qoʻlga kiritdi.
2002-yil
U ketma-ket ikkinchi yil AVCA milliy oʻyinchisi deb topildi va NCAA tarixida ketma-ket toʻrt yil davomida Amerikaning birinchi jamoasi deb nom olgan uchinchi oʻyinchiga aylandi. U ketma-ket ikkinchi yil voleybol boʻyicha Honda mukofoti sohibi boʻldi va ketma-ket ikkinchi yil Pac-10 yilning eng yaxshi voleybolchisi deb topildi.
2003-yilda u mamlakatning eng yaxshi kollej voleybolchisiga berilgan Honda Sports mukofotining gʻolibi sifatida takrorlandi.
Olimpiya va xalqaro faoliyati
Tomning birinchi professional chiqishi 2003-yil 18-yanvarda Braziliya Superligasining MRV/Minas jamoasida, ular bilan shartnoma imzolaganidan roppa-rosa ikki hafta oʻtib, 2003-yil 4-yanvarda bo'ldi.
Tom 2000-yilgi Sidney Olimpiadasida (4-oʻrin), 2004-yil Afina Olimpiadasida (5-oʻrin), 2008-yil Pekin Olimpiadasida (kumush medal) va 2012-yilgi London Olimpiadasida (kumush medal) ishtirok etgan. Tom 2008-yilgi Olimpiya oʻyinlarining „Eng yaxshi toʻpurari“ deb topildi.
Gravity Falls
Gravity Falls Disney Channel va Disney XD telekanallari uchun Alex Hirsch tomonidan yaratilgan animatsion teleserialdir. Multserial 2012-yilning 15-iyunidan 2016-yilning 15-fevraliga qadar efirga uzatilgan. Serial yozgi taʼtilni Stan (Hirsch ovoz bergan) amakisinikida oʻtkazayotgan Dipper Pines (Jason Ritter ovoz bergan) va uning egizi Mabel (Kristen Schaal ovoz bergan) ismli opa-ukaning sarguzashtlari haqida hikoya qiladi. Voqealar Oregon shtatidagi Gravity Falls nomli xayoliy shaharda boʻlib oʻtadi.
Logan Tom
Olimpiya va xalqaro faoliyati
2004 - 2007-yillarda u Afina Olimpiadasida 5-oʻrinni qoʻlga kiritganidan soʻng, milliy terma jamoadan tanaffus oldi. Shunga qaramay, u Italiya, Shveysariya va Ispaniyada professional oʻynashni davom ettirdi. U shuningdek, plyaj voleyboliтш oʻynagan. U 2006-yilda AVPning eng yaxshi yangi voleybolchisi boʻldi va 2007-yilda 14 ta eng yaxshi oʻntalikni qayd etdi.
Gravity Falls
Serialning 2012—2016-yillar orasida ikki mavsumi ishlanib, Disney Channel va Disney XD telekanallari orqali efirga uzatildi. Ikkinchi mavsumning soʻnggi qismi „Weirdmageddon 3: Take Back The Falls“, deb nomlanib, 2016-yilning 15-iyunida efirga uzatildi.
Gravity Falls tanqidchilar tomonidan xush qarshilandi. Seriak koʻplab mukofotlarga sazovor va nomzod boʻldi, jumladan ikki marta Emmy Awards, uch marta Annie Awards va bir marta BAFTA Childrenʼs Awardga loyiq koʻrildi.
Logan Tom
Olimpiya va xalqaro faoliyati
2007-yilda u FIVB Jahon kubogining eng qimmat oʻyinchisi boʻlish uchun uchta nomzoddan biri deb topildi, chunki u deyarli uch yil ichida AQSh jamoasi bilan birinchi xalqaro turnirida Jahon kubogida oʻrtacha 4,10 ball toʻpladi.S
2008-yil 15-sentabrda Xyogo, Kobe va Tosu, Saga shaharlarida joylashgan Hisamitsu Springs ayollar voleybol jamoasi oʻzining qoʻshilishini eʼlon qildi.
U 2010-yilgi jahon chempionatida eng yaxshi qabul qiluvchi deb topildi.
Logan Puerto-Rikoning Kaguas shahrida boʻlib oʻtgan 2011 NORCECA chempionatida eng yaxshi server mukofoti va oltin medalni qoʻlga kiritdi.
Tom 2016-yilgi mavsumda Indoneziyaning Jakarta Pertamina Energi klubiga qoʻshildi va ularni chempionat pley-offiga olib chiqdi. Yangi Zelandiyaning „Harbor Raiders“ klubi Tom ular bilan oʻynashini eʼlon qildi va u ularga mahalliy liga chempionligini yutishda yordam berdi. Keyin u 2017/18-yilgi mavsumda Isroilning „Makkabi XT Haifa“ klubiga qoʻshildi.
Vebsaytdagi faoliyati
2010-yilda Tom voleybol boʻyicha Volleyball 1on1 veb-sayti bilan ishlay boshladi, u yerda u onlayn oʻqituvchi sifatida interaktiv videolar orqali oʻzining murabbiylik qobiliyatini namoyish etadi.
Jismoniy shaxslar
2003-yil Pan-Amerika kubogi „Eng yaxshi qabul qiluvchi“
2003-yil Montreux volley ustalari „Eng yaxshi qabul qiluvchi“
2003-yil Yeltsin kubogi turniri „Eng yaxshi server“
2004-yil FIVB Jahon Gran-prisi „Eng qimmat oʻyinchi“
2004-yil FIVB Jahon Gran-prisi „Eng yaxshi toʻpurar“
2004-yil FIVB Jahon Gran-prisi „Eng yaxshi server“
2010-yilgi Jahon chempionati „Eng yaxshi qabul qiluvchi“
2011-yil NORCECA chempionati „Eng yaxshi server“
Klublar
2005/06 Shveysariya voleybol ligasi -16x16px< Chempion, Volero Tsyurix bilan
2005/06 Voleybol Shveysariya Liga kubogi -16x16px Volero Tsyurix bilan kubok gʻolibi
Sunniylar
Sunitlar (Сөнөд) — moʻgʻullarning Nirun boʻlimi tarkibiga kirgan qabilalardan biri. Hozirgi vaqtda Ichki Moʻgʻulistonning Shilin-Gol viloyati hududida yashaydigan janubiy moʻgʻul etnik guruhi. Baʼzi boshqa moʻgʻul xalqlariga ham kiritilgan.
Logan Tom
Klublar
2012/13 Braziliya voleybol Superligasi -16x16px Unilever Vôlei bilan chempion
Sunniylar
Etnonim
Sonod (sunit) soʻzi moʻgʻulcha shönö (oʻrta moʻgʻulcha süni) soʻziga koʻplik affiksini qoʻshish orqali hosil boʻlgan, bu ularning oʻrmon zonasida yashashi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Moʻgʻul tilidan shönö kecha deb tarjima qilingan.
Tarixi
Moʻgʻullarning maxfiy tarixida Chingizxonning ajdodlari Kayduning uchta oʻgʻli boʻlganligi, eng kichigi Chaochjin Ortegay boʻlganligi aytiladi. Uning kenja oʻgʻlidan Sonid qabilasi paydo boʻlgan. Shunday qilib, XI asrning oʻrtalarida sunniylar paydo boʻldi. XII asr oxirigacha sunniylar taygada oʻrmon xalqlari bilan birga yashagan. Kabtorun shoxchasi sunniylar orasida tilga olinadi. Ular paydo boʻlganidan beri mahalliy moʻgʻullarning Nirun boʻlimining bir qismi boʻlgan. XIII asr boshlarida Buyuk Moʻgʻul davlatining tashkil topishi bilan sunniylarning bir qismi minganlarga tobe boʻlib qoldi, qolganlari bir necha guruhlarga boʻlinib, chap va oʻng qanotlarga kirdilar. Tuluy vafotidan keyin Ogedey oʻgʻliga asosan sunniylardan iborat boʻlgan bir mingan berdi. Buyuk Xon avlodlari hukmronligi ostida boʻlgan ikkinchisi, bir muddat moʻgʻul tuprogʻida yashagan. Biroq Moʻgʻuliston davlati Yuan qulagandan soʻng sunniylar Chaxar Tumen tarkibiga kirdi va chap qanotning toʻrt otokidan biri hisoblana boshladi. Chaxar tumenlar tarkibiga avgalar, avganarlar, aoxanlar, daurlar, durben xuxetslar (durbetlar), xeshigtenlar, mu-myanganlar, naymanlar, onnigutlar, xuchitlar, sunnitlar, uzumchilar, shuningdek, oʻratlar kirgan. XVI asr boshlarida chaharlar sharqqa hijrat qilganlarida, sunniylar ular bilan birga ketib, Xinganning janubiy yonbagʻirlariga joylashdilar va XVI-XVII asrlar boshida gʻarbga koʻchib oʻtib, oʻz yurtlariga qaytdilar. XVII asrda janubiy Moʻgʻulistonning manjurlar tomonidan bosib olinishi bilan sunniylar daryoning oʻrta oqimining janubiy yerlariga kelishdi. Kerulen Xalxa Shola Setsen Xon homiyligida. 1638-1639-yillarda sunniylar yana oʻz vatanlariga qaytishdi. Sunniylardan Qing hokimiyati Silingol parhezining bir qismi sifatida ikkita xoshunni tashkil etdi, ular hozirgacha yashaydilar.
Logan Tom
Klublar
2015/2016 Indoneziya voleybol ligasida (Proliga) Jakarta Pertamina Energi bilan ikkinchi oʻrinni egallagan.
Aritmiyaga qarshi moddalar
Aritmiyaga qarshi moddalar, antiaritmik dorilar — yurak aritmiyasini davolash va oldini olish uchun ishlatiladigan moddalar (novokainamid, xinidin, etmozin, lidokain va boshqalar). Ular turli sabablarga kura buzilgan yurak qisqarishlari maromini tartibga solib turadi (normallashtiradi).
Logan Tom
Klublar
2017 Yangi Zelandiya ligasi -16x16px Harbour Raiders bilan chempion
Sunniylar
Qayta joylashtirish
Buryatlarning etnik guruhlari orasida quyidagi klanlar qayd etilgan: selenga buryatlari orasida sunud, xususan tabangutlar (sunud (sungud) jinsi) ; Xuxur (kichik turkum) Sunit xori-buryat urugʻi Sharaid tarkibida
Logan Tom
Klublar
2017/18 Isroil davlat kubogi -16x16px Kubok gʻolibi, Makkabi Xayfa bilan
Sunniylar
Qayta joylashtirish
Hozirgi vaqtda sunniylar Ichki Moʻgʻulistonning Shilin Gol viloyatining Sunid Yuqi, Sunid Zuoqi va Eren Xoto shahar tumanlari xoshunlari hududida yashaydi.
Logan Tom
Klublar
2017/18 Isroil Premer-ligasi -16x16px Chempion, “Makkabi Xayfa” bilan
Sunniylar
Qayta joylashtirish
Moʻgʻulistonda sunniylar Sharqiy viloyatning Xalxgol somonida va Suxbaator viloyatining Asgat somonida roʻyxatga olingan. Sunniylar Xalxa moʻgʻullari, darigʻlar   va darxatlar orasida qayd etilgan.
Logan Tom
Klublar
2018/19 Isroil Premer-ligasi -16x16px Chempion, “Makkabi Xayfa” bilan
Gulbarg
[[Fayl:Bluete-Schema.svg|thumb|260x260px| Gulning kesimdagi sxematik tasviri: 1 Guloʻrin
2 Gulkosabarglar3 Gulbarglar4 Changchi
5 Urugʻchi]] Gulbarg (pétalum πέταλον — barg, gul) — yopiqurugʻli oʻsimliklar gulidagi gulkosaning ichki shakli oʻzgargan bargi. Gulning gulbarglar jamlanmasiga gultoj deyiladi (corolla). Gulbarglar kosa ichida joylashgan.
Tuzilishi
Gultojdagi gulbarglarning soni har xil. Gulbarglarning kelib chiqishi vegetativ barglar bilan bogʻliq boʻlishi mumkin, ammo koʻpchilik turlarda ular qalinlashgan va oʻsib ketgan steril changchilardir. Gulbarglarning asosi yonida baʼzan qoʻshimcha tuzilmalar hosil boʻladi, ular birgalikda gultojchalar deb ataladi. Gulkosabarglar singari, gultoj gulbarglari ham oʻzlari bilan qoʻshilib oʻsishi (qoʻshilib osgan gultoj) yoki oʻzi qolishi mumkin (erkingulbargli yoki alohida gulbargli gultoj). Gultojning maxsus ixtisoslashgan turi — kapalakgullilar turidagi gultoj — Dukkaklilar oilasidagi Kapalakgullilar turidagi oʻsimliklarda kuzatiladi.
Gulbarg koʻpincha ikki qismdan — bukik joy deb ataladigan yuqori, keng qismidan va gulhamishabahor deb ataladigan barg poyasiga oʻxshash pastki, tor qismidan iborat. Gulhamishabahor karam oilasidagi baʼzi oʻsimliklarningmasalan, lakfiol, xantal gulbarglariga xosdir. right|thumb|300x300px| Koʻrinadigan yorugʻlikdagi (chapda) va [[Ultrabinafsha nurlanish|ultrabinafshada gi (oʻngda) shimgich guli, oʻng rasmdagi qorongʻu joy nektar koʻrsatkichi.]] Gultoj, odatda, gulning eng koʻzga koʻrinadigan qismi boʻlib, kosachadan kattaroq oʻlchamlari, ranglari va shakllari turli-tumanligi bilan farq qiladi. Odatda gulning tashqi koʻrinishini aynan gultoj yaratadi. Gultoj gulbarglari turli pigmentlarga bogʻliq: antotsian (pushti, qizil, koʻk, binafsharang), karotinoidlar (sariq, toʻq sariq, qizil), antoxlor (limon sariq), antofein (jigarrang). Oq rang pigmentlarning yoʻqligi va yorugʻlik nurlarining aks etishi bilan bogʻliq. Qora pigment boʻlmaydi, gullarning juda toʻq rangi esa juda quyuq toʻq binafsharang va toʻq qizil ranglardir. Baʼzi oʻsimliklarning gultojlari ultrabinafsha nurda yorugʻlikdagidan farq qiladi — ular turli naqshlar, dogʻlar, chiziqlarga ega. Bularning barchasini asalarilar koʻrishlari mumkin, ular uchun ultrabinafshadagi turli rangdagi joylar nektarni koʻrsatuvchi (ingl. Nectar guide ) boʻlib xizmat qiladi.
Gullarning xushboʻy iforini, asosan, gulbarglar va gulkosa barglarining epiderma hujayralarida, baʼzi oʻsimliklarda esa — osmoforlarda (sekret toʻqimalariga ega boʻlgan turli shakldagi maxsus bezlar) hosil boʻladigan efir moylari tomonidan yaratiladi. Chiqariladigan efir moylari odatda darhol bugʻlanadi.
Gultojning roli changlatuvchi hasharotlarni jalb qilishdir. Bundan tashqari, quyosh nurlari spektrining bir qismini aks ettiruvchi gultoj, kunduzi changchi va urugʻchilarni haddan tashqari qizib ketishdan himoya qiladi, kechasi esa yopilganda, ular sovib ketishiga yoki sovuq shudringdan zararlanishiga toʻsqinlik qiladigan kamerani yaratadi. Koʻpincha, pastga qaragan gulbarglar hajmi kattalashadi, boshqalaridan farq qiladigan rangga ega va hasharotlar (masalan, binafshalar, orxideyalar) yoki gulchanglarni saqlash uchun „qoʻnish joyi“ ni tashkil qiladi.
Terminologiya
Terminologiya Karl Linneyga borib taqaladi, u uni 1735-yilda Flos („gul“) atamasi oʻrniga kiritgan. Ruscha lepestok soʻzi qadimgi ruscha „lepest“ — „barg“ soʻzidan hosil qilingan kichraytirish-erkalash soʻzidir.
Buvayda memorial majmuasi
Buvayda majmuasi Qoʻqon ning shimolida joylashgan boʻlib, bizgacha saqlanib qolgan ikki xonali uchta maqbara diqqatni tortadi: Shohi Jalil, Boʻston-buva va Bibi-Buvayda.
Qadimda Ipak yoʻlining asosiy yoʻllaridan biri bu yerdan oʻtgan va bu mintaqada savdo va madaniy aloqalar rivojlanishida muhim ahamiyat kasb etgan. Podsho pirim mozori («Tsar-mentor») — Buvayda tumanidagi Shohi Jalil maqbarasi joylashgan qabriston nomi. Shoir Ziyovuddin Hukandiy (1867-1923) oʻz she’rlarida Fargʻona ning imomi Podsho pirim (Shohi Jalil)ni tilga oladi. Aholi orasida Podsho pirim mozorining muqaddasligiga shubha qilgan yoki uni haqorat qilgan kishi muqarrar ravishda jazoga tortiladi (qarg'ish, teskari fotiha, duoyi bad) degan fikrlar keng tarqalgan. Shu bois Qoʻqon xonligi tarixida podsho pirim mozori alohida oʻrin tutadi.
Shoxi Jalil Podsho-Pirim maqbarasi
Podsho-Pirim majmuasi binolarining eng qadimgi joylari XV-XVI asrlarga taalluqli.
Bu majmuaning oʻzagini Fargʻona vodiysi dagi islom daʼvatchisi Shohi Jalil maqbarasi tashkil etadi. Imom vafotidan keyin xalq uning qabrini ehtirom qiladi. Keyinchalik qabr ustiga maqbara o'rnatilib, uning yonida asta-sekin qabrlar soni kengayib bordi. Majmua ikkita hovlidan iborat: koʻndalang yoyilgan toʻrtburchak shaklidagi hovli, XV asrga oid portal gumbazli darvozaxona va XX asr boshlarida old tomondan ochilgan masjid yaqqol ko'rinib turadi.
Buston-Buva maqbarasi
Maqbarani ikkita silindrsimon minora (guldasta) bo'lgan monumental portal sharqqa yo'naltirilgan kirish joyini ajratib turadi. Pishgan gʻishtdan qurilgan toʻgʻri burchakli (15x7,2 m) bino gumbaz bilan qoplangan ikkita xonadan: lansetli qabr toshli qabr (sag'ana) va yodgorlik xonasidan iborat. Zioratxona xochsimon, qabr esa kvadrat. Maqbara bezaksiz, portal ganchga oʻyilgan quyosh belgisi saqlanib qolmagan.
Bibi-Buvayda maqbarasi
Maqbara pishiq gʻishtdan qurilgan boʻlib, kichkina ikki xonadan iborat. Portal XIX asr oxirida Fargʻonaga xos ikkita minora bilan bezatilgan. Har ikki xona katta gumbazlar bilan qoplangan.
Buvayda afsonalari
2004-yilda Bibi-Buvayda va Podsho-Pirim mozorlarida olib borilgan tadqiqot natijasida Bibi-Buvayda va Shohi Jalil bilan bogʻliq bir qancha rivoyatlar yozib olingan. Jumladan, Fargʻona vodiysi Podsho-Pirimga harbiy yurish paytida Bibi Buvaydaning oʻgʻli Shohi Jalil Sirdaryodan oʻtayotganda pistirmaga tushib, ogʻir yaralangan. Oʻz vasiyatiga koʻra, Qoʻradaraxt qishlogʻida Podsho-Pirim mozori oʻrniga dafn etilgan. Bu haqda qissai Shoh-i Jalilda ham riyoyat qilinadi.
Bibi-Buvayda rafiqasi Shohi Jalil bilan Madinaga yoʻl oldi, ammo Qoʻqonda vafot etib, qabrlari oʻsha yerda qolib, mozorga aylandi. Bibi-Buvaydani fargʻonalik ayollar alohida e’zozlashgan. Rivoyatlarga koʻra, u birinchi fargʻonalik ayollar qatorida islom dinini qabul qilgan. Har yili odamlar uning xotirasini sharaflash uchun bu erga kelishadi. Keyinchalik Bibi Buvayda mozori bilan bog'liq ba'zi xurofotlar paydo bo'ldi: «Bibi Buvayda mozoriga bormagan ayollarning taomlari mazali bo'lmaydi».
TBC Bank (Oʻzbekiston)
TBC Bank — Oʻzbekistondagi aksiyadorlik tijorat banki. Gruziyaning TBC Bank Group PLC kompaniyasi shuʼba bankidir. Oʻzbekistondagi birinchi raqamli bank.
Bank 2020-yil aprel oyida Markaziy bank litsenziyasini oldi va 2020-yil oktyabr oyida TBC Groupga tegishli boʻlgan va mobil ilova orqali chakana bank xizmatlarini taklif qiluvchi Space innovatsion fintech platformasi asosida tijorat faoliyatini boshladi. 2022-yilning iyul oyigacha bankning TBC UZ ilovasini 2,4 milliondan ortiq kishi yuklab olgan. Ayni paytda bank O‘zbekistonning to‘qqiz shahridagi o‘nta yangi avlod shou-rumlari va respublika bo‘ylab 33 ta „mijozlarni faollashtirish punktlari“ orqali o‘z faoliyatini olib bormoqda.
Tarixi
Bankning muassisi Gruziyaning TBC Bank Group PLC kompaniyasiga kiruvchi TBC Bankidir. Gruziyaning TBC Banki Oʻzbekiston moliya bozoriga oʻzing raqamli banki bilan kirishni rejalashtirayotgani 2019-yilning yanvar oyida maʼlum boʻldi. Oʻsha yilning aprel oyida bank Payme toʻlov xizmatining 51 % aksiyalarini 5,5 million dollarga sotib oldi. TBC Bank Oʻzbekistonda faoliyatini 2020-yil oktyabr oyida boshladi. Va Oʻzbekistondagi birinchi raqamli bank ka aylandi. Oʻsha yili yana bir raqamli bank — Anorbank ham tashkil qilindi.
2021-yilning sentyabr oyida Yevropa Tiklanish va Taraqqiyot Banki va Xalqaro moliya korporatsiyasi tashkilotlarinig har biri bankning 20 % dan aksiyasini 9,4 million dollarga sotib olgani maʼlum boʻldi. Kelishuvga koʻra tashkilotlar 2022-2024-yillarda qoʻshimcha investitsiya kiritishi koʻzda tutilgan.
2022-yilning avgust oyida bank oʻz aksiyadorlaridan umumiy 35,1 million dollar miqdorida qoʻshimcha investitsiya olgani maʼlum boʻldi. Summaning asosiy qismi — 21,1 million dollarni Gruziyaning TBC Bank Group kompaniyasi, qolgan qismni esa Yevropa Tiklanish va Taraqqiyot Banki va Xalqaro moliya korporatsiyasi tashkilotlarining har biri 7 million dollardan taqdim qilishdi.
Kim Jin-yong
Kim Jin-Ryong — nafaqadagi janubiy koreyalik futbolchi. Faoliyati davomida Janubiy Koreyaning bir nechta klublarida oʻynagan va xalqaro miqiyosida Janubiy Koreya sharafini himoya qilgan.
Ulsan Hyundai Horang-i
Professional faoliyatini 2005-yilda Ulsan Hyundai Horang-i jamoasida boshlagan. U Hauzen kubogida oʻynagan. Kim jiddiy jarohat olgan va 2005-yilgi K-ligada maydonga tusha olmagan. Uning jamoasi 2005-yilda K-liga chempioniga aylangan.
TBC Bank (Oʻzbekiston)
Tarixi
TBC Bank raqamli bank boʻlgani uchun xizmatlarini asosan mobil ilova orqali taqdim qiladi. Hozirda ilova orqali quyidagi xizmatlardan foydalanish mumkin: onlayn-mikroqarzlar, omonatlar, bank kartalarini ochish, toʻlovlar va kartadan-kartaga pul oʻtkazmalari.
Kim Jin-yong
Gyeongnam FC
U 2005-yilning dekabr oyida Gyeongnam FC bilan shartnoma tuzgan. 2006-yilgi mavsum oʻrtalarida jarohati uni faoliyatiga xalal bergan. 2007-yilgi mavsumoldi mashgʻulotlarida u jamoaning Braziliyadagi qishki yigʻiniga qoʻshilgan. Kimning olgan yana bir jiddiy jarohati tufayli u oʻsha mavsumda boshqa maydonga tusha olmagan. 2008-yilgi mavsumda u maydonga qaytgan va yaxshi oʻyinlar koʻrsatgan.
Seongnam Ilhwa Chunma
2009-yil yanvar oyida u Seongnam Ilhwa Chunmaga koʻchib oʻtgan. Kim Janubiy Koreya terma jamoasi aʼzosi Kim Dong Xyonga almashtirilgan. Jamoa 2010-yilda OChL gʻolibi boʻlgan.
TBC Bank (Oʻzbekiston)
Aksiyadorlari
2022-yil sentyabr holatiga bank aksiyalari uchta tashkilotga tegishli. Bular: TBC Bank Group PLC (60 %), Yevropa Tiklanish va Taraqqiyot Banki (20 %) va Xalqaro moliya korporatsiyasi (20 %).
Kim Jin-yong
Gangwon FC
2011-yil 4-iyulda u Gangwon FCga koʻchib oʻtgan.