Stepan_Bandera
Tarixiy kontekst: Polsha ichidagi Sharqiy Galisiya
Polsha bilan urushda Galisiya armiyasining magʻlubiyati ZUNRning qulashiga va 1919-yil iyulidan Sharqiy Galisiyani (Gʻarbiy Ukraina) Polsha qoʻshinlari tomonidan toʻliq bosib olinishiga olib keldi. Antanta elchilari kengashi dastlab Polsha uchun faqat Ukraina aholisining huquqlarini hurmat qilish va muxtoriyat berish sharti bilan Sharqiy Galisiyani egallash huquqini tan oldi. Etnik ukrainlar esa Polsha hukumatini tan olishdan, Polsha armiyasida xizmat qilishdan bosh tortdilar, aholini roʻyxatga olish va Seymga saylovlarni boykot qildilar. Shu bilan birga, Polsha xalqaro fikrni hisobga olgan holda, milliy ozchiliklarning huquqlarini hurmat qilishni eʼlon qildi va buni oʻz konstitutsiyasida rasman mustahkamladi. 1923-yil 14-martda Antanta elchilari kengashi Polsha hukumatidan mintaqaga muxtoriyat berish, maʼmuriy organlarda ukrain tilini joriy etish va Ukraina universiteti ochish haqida kafolat olgan holda Polshaning Sharqiy Galisiya ustidan suverenitetini tan oldi. Bu shartlar hech qachon bajarilmagan. Polsha hukumati Galisiyadagi ukrain aholisini majburan assimilyatsiya qilish va polyonlashtirish siyosatini olib bordi, unga siyosiy, iqtisodiy va madaniy bosim oʻtkazdi. Ukraina tili rasmiy maqomga ega emas edi, faqat polyaklar mahalliy hukumatlarda lavozimlarni egallashlari mumkin edi. Polshalik koʻchmanchilar oqimi Galisiyaga toʻkildi, hukumat ularga yer va uy-joy berdi. Bunday siyosatdan norozilik ish tashlashlar, saylovlarni boykot qilishga olib keldi. 1920-yilda Chexoslovakiyada Gʻarbiy Ukraina hududida Polsha maʼmuriyatiga qarshi qurolli kurash usullarini qoʻllagan noqonuniy Ukraina harbiy tashkiloti (UVO) paydo boʻladi. Dastlab, u asosan UNR armiyasi va Ukraina Galisiya armiyasi faxriylaridan iborat edi. 1929-yilda UVO va bir qancha millatchi tashkilotlar negizida Ukraina millatchilari tashkiloti tuzildi. Tashkil etilganidan beri OUN Polsha davlatiga qarshi yashirin, noqonuniy faoliyat bilan shugʻullanib, Ukraina tomonining moʻtadil ijtimoiy kuchlari tomonidan amalga oshirilgan millatlararo totuvlikka erishish urinishlariga qarshi chiqdi. OUN-UVO faoliyatining asosiy hududi Sharqiy Galisiya boʻlib, uning ushbu mintaqadagi boshqaruv tuzilmasi „Gʻarbiy Ukraina yerlarida OUN ning mintaqaviy ijro etuvchi organi“. 1929-yil bahorida OUN va uning mintaqaviy ijroiya organi tashkil etilishi bilan Galitsiyada Polsha davlati va Ukraina milliy ozchiligi oʻrtasidagi munosabatlarning turli sohalariga qaratilgan bir qator ommaviy norozilik aksiyalari tashkil etildi. Polsha davlat va xususiy muassasalarini (birinchi navbatda, pochta va banklar) qurolli talon-toroj qilish orqali tashkilotning moliyaviy holatini taʼminlashga qaratilgan faoliyat ham faollashdi. 1930-yilning ikkinchi yarmida OUN Polshaga qarshi „Sabotaj harakati“ ni boshladi. Galisiyani davlat muassasalariga hujumlar toʻlqini qamrab oldi, polshalik yer egalarining uylari va mol-mulki ikki mingdan ortiq oʻt qoʻyildi. Bunga javoban 1930-yil 14-sentyabrdan noyabr oyining oxirigacha Polsha hukumati Kichik Polshaning sharqiy qismida „Tinchlashtirish“ nomi bilan mashhur boʻlgan, Polshaga qarshi terroristik harakatlar va qoʻporuvchilik harakatlarini bostirishga qaratilgan qator harbiy va politsiya choralarini koʻrdi.