cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Boulder City (Nevada)
Demografiyasi
Shahar aholisi yosh taqsimotiga koʻra, 20,4% 18 yoshgacha, 5,3% 18 yoshdan 24 yoshgacha, 21,3% 25 yoshdan 44 yoshgacha, 29,3% 45 yoshdan 64 yoshgacha, 23,7% 65 yosh yoki yoshi kattaroqdir. Aholining oʻrtacha yoshi 47 yosh. Har 100 ayolga 97,8 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 96 erkak toʻgʻri keladi.
Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 50 523 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 60 641 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 42 041 dollarni, ayollarniki esa 30 385 dollarni tashkil qilgan. Shaharning jon boshiga toʻgʻri keladigan daromadi 29 770 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 4,7 foizi va aholining 6,7 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlarning 9,4 foizi va 65 yoshdan oshganlarning 5,3 foizi qashshoq hisoblanadi.
Cheklangan trafik
Cheklangan trafik (bandwidth cap, data cap — „trafik qopqogʻi“, „maʼlumot qopqogʻi“) yoki trafik limiti deb veb trafikka qoʻyilgan cheklovga aytiladi. Internet-provayderlar trafik limitini koʻp foydalanuvchilari bor kanalga bosimni kamaytirish uchun qoʻyishadi. Xorijda shuningdek Fair Access Policy („odil foydalanish siyosati“) yoki Usage-based billing („isteʼmolga asoslangan hisob“) deb ham ataladi.
Funksiya (matematika)
thumb|250px|funksiyasining grafigi. Funksiya — matematikaning eng muhim va umumiy tushunchalaridan biri. Funksiyaning turlari koʻp boʻlib, eng koʻp qoʻllaniladigani bu chiziqli funksiyadir yaʼni f(x)=ax+b. Oʻzgaruvchi miqdorlar orasidagi bogʻlanishni ifodalaydi. Funksiyani aniqlovchi qonuniyatlar f,g,v,T,..... Harflari bilan belgilanadi. y=f(x), Bunda x - argument, y esa funksiya hisoblanadi
Dyé
Dyé Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Avallon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
175 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 16,8 km2.
Ryasinka (qishloq)
— Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Shal aqin tumanidagi qishloq. Kato kodi — 595633400.
Manbalar
Kichik matn
Chechen-Ingush Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi
Tashkil topishi
1936-yilning 5-dekabrida SSSRning yangi konstitutsiyasi qabul qilinishi bilan Chechen-Ingush avtonom viloyati Shimoliy Kavkaz hududidan chiqarilib, Chechen-Ingush Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasiga aylantirilgan.
Ikkinchi jahon urushida
1941-yilning 24-iyun sanasidan 10-iyul sanasigacha respublikaning 17 mingdan ortiq aholisi xalq militsiyasi armiyasi tarkibiga yozilgan. Ulardan 10 ming nafarga yaqini vaynaxlar boʻlishgan. Chechen-Ingushetiya hududida 317-o'qchi diviziya va 80% togʻlilardan tashkil topgan 114-chi Chechen-Ingush otliq diviziyasi (general Kirichenko qoʻmondonligi ostidagi 4-chi kazak otliq korpusi tarkibida) tuzilgan. Ushbu harbiy tuzilmalar Mozdok-Malgobek operatsiyasida jang qilishgan. Qayd etilganlardan tashqari, respublikada 242-togʻ otishma diviziyasi, 16-muhandislik brigadasi, 4-havo manyovr brigadasi, avtobatalyon, miltiq yurish diviziyasi va bir qancha zaxira boʻlinmalari tashkil etilgan.
1941-yilning noyabr oyidan boshlab Grozniyda 114-chechen-ingush otliq diviziyasi tuzila boshlangan. Boʻlinmada xizmat qilish uchun meyor qilib belgilangan 600 nafardan koʻproq koʻngillilar uchun roʻyxatdan oʻtgan. Biroq, uning shakllanishini yakunlanmay qoladi. 1942-yilning boshida chechenlar va ingushlarni harbiy xizmatga chaqirishni toʻxtatish va ular orasidan taniqli jangchilarni mukofotlamaslik toʻgʻrisida maxfiy buyruq chiqarildi. Bir guruh chechen va ingush zobitlari hukumatdan Chechen-Ingushetiya aholisi orasidan koʻngillilarni yollashni soʻrashadi. 1942-yilda diviziya asosida Stalingrad jangida qatnashgan 255-chi alohida chechen-ingush otliq polki tuzilgan.
Aholisi
Respublika aholisining dinamikasi: Chechen-Ingush Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasining aholisi tarkibi :
Madaniyatda
"Zama" vokal-instrumental ansambli repertuari (Время) Ali Dimayev rahbarligida „Mening Chechen-Ingushetiyam“ qoʻshigʻi ijro etilgan.
Goltoft
Goltoft Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Schleswig-Flensburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 3,09 km2. 226 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Goltoftning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Lee Novak
Lee Paul Novak (1988-yil 28-sentyabrda tugʻilgan) — ingliz professional futbolchisi, hujumchi sifatida oʻynaydi. "Wallsend Boys Club" klubining sobiq yoshlar jamoasi o'yinchisi, u o'zining katta faoliyatini Shotlandiyaning Gretna klubida boshlagan. U 2008-yilda Gateshead 3000 funt sterling evaziga qo'shilgan edi. U 2009-yil yanvarida "Huddersfield Town"ga 150 000 funt sterlingga o'tishni qo'lga kiritdi. 2008-09-yilgi mavsumni divizionning eng yaxshi to'purari sifatida yakunlaganligi sababli klubga Shimoliy konferensiyadan chiqishga yordam berdi. U 2012-yilgi pley-off finalida g'alaba qozonib, "Terriers"ga birinchi Ligadan chiqishga yordam berdi. U 2013-yilda Chempionship klubi Birmingem Siti bilan shartnoma imzolagan va 2015-16-yilgi mavsumni Chesterfild Birinchi Ligasida ijarada oʻtkazgan.
Ilk martabasi
Newcastle upon Tyne, Tyne va Wear da tug'ilgan Novak Nyukasl Yunaytedni qo'llab-quvvatlab katta bo'lgan. Novak o'zining katta faoliyatini Shotlandiyaning "Gretna" jamoasida boshlagan, 2007-yil avgust oyida Nyukaslga qaytib, Shimoliy Premer-ligada "Nyukasl Bluy Star"da sobiq Gretna jamoadoshlari Daniel Louson, Darren Kasson va Devid Nikolls bilan birga o'ynash uchun qaytib kelgan. U Osett Albionga qarshi o'yinda Blue Star uchun xet-trik qayd etdi. Blue Star bilan birga u Stockport County va Preston North End bilan muvaffaqiyatsiz sinovlarni o'tkazdi. U 2007-08-yilgi mavsumda 27 ta gol urganidan so'ng 2008-yilning iyul oyida o'z iltimosiga ko'ra transfer ro'yxatiga kiritilgan. U Avstraliyaga ko'chib o'tishni o'ylab ko'rdi.
Gateshead
Novak 1-noyabr kuni Ewen Fields da “Hyde United” ustidan 5:2 hisobida gʻalaba qozonib, birinchi boʻlimda toʻrtta gol urib, uch daqiqalik xet-trikni oʻz ichiga olgan Ian Bogining Geytsxed oʻyinida katta taassurot qoldirdi. O'n sakkiz kundan so'ng u Gateshead xalqaro stadionida King's Lin ustidan 3:2 hisobida g'alaba qozonib, yana bir xet-trik qayd etdi. U 2008-yil noyabr oyida Shimoliy Konferensiyada oyning eng yaxshi futbolchisi deb topildi. Xaddersfild Taun menejeri Li Klark Novak bilan 2009-yil yanvarida shartnoma imzoladi, chunki Novak 2008-09-yilgi mavsumning birinchi qismida Gateshead uchun 21 o'yinda 17 ta gol urdi; bitim dastlabki 50 000 funt sterling edi, agar u Xaddersfilddagi ko'rinishga erishsa, yana 100 000 funtga ko'tariladi.
Novak yana 17 ta oʻyinda maydonga tushib, 11 ta gol urdi va Geytsxedga Shimoliy konferensiyaning pley-off bosqichiga chiqishga yordam berdi. Novak finalda qanot himoyachisi Ueyn Fillips OFK Telford Yunaytedga qarshi o'yinda (1:0) yagona gol muallifi bo'lib, Geytsxedni konferentsiya premerligiga olib chiqdi. Novak mavsumni 26 ta gol bilan Shimoliy Konferensiyada eng yaxshi to'purar sifatida yakunladi. Mavsum yakunida u klubning yilning eng yaxshi futbolchisi deb topildi.
Birmingham City
thumb| Novak 2014-yilda " Birmingem City"da o'ynagan 2013-yil may oyida Novak o'zining sobiq Xaddersfild menejeri Li Klark bilan birlashish uchun Birmingem City bilan shartnoma tuzishga rozi bo'ldi. U Birmingemdagi ilk golini Irlandiyada mavsumoldi safarida “ Shemrok Rovers” ga 4:0 hisobida magʻlub boʻlganida urdi va oʻz maydonida “Uotford”ga 1:0 hisobida magʻlub boʻlgan uchrashuvda debyut qildi.
Charlton Athletic
Novak 2016-yilning 1-iyulida Birmingem City bilan shartnomasi tugaganidan soʻng, 1-liga klubi “Charlton Atletik”ga tekinga oʻtdi. Novak klubdagi ilk golini 2016-yilning 10-sentabrida “Flitvud Taun”ga qarshi oʻyinda (2:2) kiritdi
Scunthorpe United
Novak 2017-yilning 31-avgustida tekin transfer evaziga 1-liganing boshqa klubi Skuntorp Yunaytedga qoʻshildi; u ikki yillik shartnoma imzoladi.
Uning shartnomasi 2018-19-yilgi mavsum oxirida Skuntorp tomonidan uzaytirildi.
Minturn (Arkansas)
Aholisi
114 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 81,4 nafar kishi.
Braziliya bayrog'i madhiyasi
Tarix
Qoʻshiq matni shoir Olavo Bilac tomonidan yozilgan bo'lsa, musiqasi esa Rio-de-Janeyroning oʻsha paytdagi meri Francisco Pereira Passosning iltimosiga binoan Francisko Braga tomonidan bastalangan. Madhiya ilk marta 1906-yil 9-noyabrda taqdim etilgan. Madhiya dastlab Rio-de-Janeyro maktab oʻquvchilari tomonidan shahar maktablarida bayroqlarni almashtirish marosimlarida kuylashga moʻljallangan edi. Qoʻshiq matnida yoshlik kuchiga ishora shundan kelib chiqqan. Taxminan oʻsha paytda, madhiya Braziliya Davlat madhiyasining oʻrnini bosishi mumkin boʻlgan, ammo oʻsha paytda rasmiy matni mavjud emasligi sababli bu qarordan voz kechishgan.
Bayroq madhiyasi (barcha boshqa vatanparvarlik madhiyalari va qoʻshiqlari kabi) oʻtmishda, ayniqsa, 1964-1985 yillardagi harbiy diktatura davrida mashur boʻlgan. U hanuzgacha 19-noyabr (Bayroq kuni), shuningdek, bayroqni almashtirish marosimlari va bir qancha tadbirlarda ijro etib kelinadi.
Protokol
Bayroqni almashtirish marosimlari harbiy muassasalarda, maktablarda va hokazolarda, shuningdek vaqti-vaqti bilan Braziliya poytaxti Braziliadagi Praça dos Tres Poderesda, Braziliya hukumati binosi ustidagi bayroqni almashtirish chogʻida yangraydi. Eski bayroq tushirilganda bayroq madhiyasi, yangi bayroq koʻtarilayotganda esa Davlat madhiyasi yangraydi. Bayroqning doimiy koʻrinishida (davlat bayrogʻi har doim minimal uzilishlarsiz koʻrsatiladigan joylarda), masalan, Praça dos Três Poderesdagi yuqorida tilga olingan bayroq holatida, birinchi navbatda yangi bayroq koʻtariladi, davlat madhiyasi yangraydi va shundan keyingina eski bayroq tushiriladi.
Vengriya
Vengriya yoki Mojariston (Magyarorszag) (rasman: Vengriya Respublikasi yoki Mojariston Respublikasi)(Magyar Koztar-sasag) — Yevropaning markaziy qismida, Dunay daryosining oʻrta oqimida joylashgan davlat. Maydon 93 ming km2. Yevropa Ittifoqi, Yevropa Kengashi, NATO, Jahon banki, Jahon savdo tashkiloti, Turkiy davlatlar tashkiloti va BMTning aʼzosidir.
Aholisi 9,772,756 million kishi (2019). Poytaxti Budapesht shahri. Maʼmuriy jihatdan 19 viloyat (mede) ga boʻlinadi. Budapesht alohida maʼmuriy birlik qilib ajratilgan. Mamlakatning rasmiy tili Mojar tili.
Davlat tuzumi
Vengriya — demokratik davlat. Amaldagi konstitutsiyasi 1949-yil 20-avgustda qabul qilingan (keyinchalik oʻzgarish va qoʻshimchalar kiritilgan). Davlat boshligʻi — prezident (2000-yildan F. Madl). Prezident mamlakat qurolli kuchlarining bosh qoʻmondoni hisoblanadi, hukumat boshligʻini tayinlaydi, qamal yoki favqulodda holat eʼlon qilish huquqiga ega. Uning vakolat muddati — 5 yil Qonun chiqaruvchi organi — parlament — Davlat majlisi. Uni aholi yalpi teng va yashirin ovoz berish yoʻli bilan 4 yil muddatga saylaydi. Ijroiya hokimiyat organi Vazirlar Kengashi boʻlib, unga bosh vazir boshchilik qiladi.
Tabiati
Aholining 97 % Mojarlar, shuningdek olmonlar, slovaklar, xorvatlar, ruminlar, yahudiylar, serblar, slovenlar, polyaklar, loʻlilar va b. ham yashaydi. Aholining oʻrtacha zichligi: 1 km: ga 115 kishi toʻgʻri keladi, 62 % aholi shaharlarda istiqomat qiladi. Dindorlar asosan katoliklar (64 %) va protestantlar (23 %). Rasmiy tili — mojar tili. Yirik shaharlari: Budapesht, Mishkols, Debresen, Seged, Pech.
Tarixi
Vengriya hududida dastlabki manzilgohlar paleolit davrida paydo boʻlgan. Bu yerda skif, illiriy, kelt qabilalari yashagan. Mil. av. 1-asr oxiri va mil. 2-asr boshlarida ularni Rim imperiyasi zabt etgan. Keyinchalik, xalqlarning buyuk koʻchishi davrida Vengriya hududida olmon va turkiy elatlar kelib joylashgan. 6-asrda slavyanlar kelgan. Hozrigi vengmojarerlarning ajdodlari mil. davr boshlarida Qora dengiz boʻylarida yashar edi. Koʻchmanchi chorvador mojar qabilalari 9-asr oxirlarida gʻarbga siljib, hozirgi Vengriya hududiga kelib joylashgan. Vengriya davlatining shakllanishida 997 yil xristianlikning qabul qilinishi va knyaz Ishtvan Ining taxtga oʻtirishi muhim rol oʻynadi. U 1000-yilda oʻzini qirol va davlatni qirollik deb eʼlon qildi. 10-asrning ikkinchi yarmidan boshlab dehqonchilik rivoj topdi, yerga xususiy mulkchilik kuchaya bordi. Moʻgʻullarning hujumi (1240—41) Vengriyani vayron qildi. Bu davrda qirol Bela JV (1235—70) Avstriyaga qochdi. 1242-yilda bosqinchilar ketgach, qirol qaytib kelib, mamlakat xoʻjaligini qayta tiklash, mamlakatni mustahkamlash choralarini koʻrdi: mayda va oʻrta dvoryanlarga imtiyozlar berdi, qoʻshni davlatlar bilan aloqa oʻrnatdi. Uning vafotidan keyin feodal tarqoqlik kuchaydi. Karl Robert (1308—42) va uning oʻgʻli Layosh (Lyudovik) (1342—82) davrida hokimiyat markazlashtirilib, mamlakatning iqtisodiy taraqqiyotiga eʼtibor berildi.
15-asr boshidan Vengriyaga turklar taxdid soldi. Dastlab 1416, 1418 yillarda turklar Vengriya jan.ga bostirib kirdi. Mamlakatdagi feodal tarqoqlik turklarga qarshi muvaffaqiyatli kurash olib borishga xalaqit berdi. Ichki nizolar kuchaydi, dehqonlarni ekspluatatsiya qilish zoʻraydi. Oʻzaro urushlar, dehqonlar gʻalayoni mamlakatni tobora zaiflashtirdi. Moxach yaqinida mojarlar sulton Sulaymon armiyasilan yengilib (1526), Vengriyaning markaziy va janubiy qismi Turkiyaga (150 yil davomida) qaram boʻlib qoldi, gʻarbiy va shimoliy qismi Avstriyaga oʻtdi. Mojar dvoryanlari Avstriya monarxi Ferdinand Gabsburgni oʻz qiroli deb tan oldi. Vengriyaning sharqida Transilvaniya knyazligi tashkil topdi, keyinchalik u ham Avstriyaga qaram boʻlib qoldi (1858).
18-asr dan boshlab chet el zulmiga qarshi ozodlik kurashi kuchaydi, bu kurash Ferens II rahbarligida 10 yil davom etib, pirovardida magʻlubiyatga uchradi. 1711-yilgi Satmar sulhiga muvofiq, Avstriya oʻz taʼsirini butun Vengriya hududiga oʻtkaza boshladi. Gabsburglar oʻtkazgan qator islohotlar va „maʼrifatli absolyutizm“ siyosatiga qaramay, 18-asr oxiridagi Fransuz burjua inqilobi taʼsirida Vengriyada Avstriya hukmronligiga qarshi norozilik kuchaydi. 1848-yil 15-martda Vengriyada pomeshchiklar tuzumi va Avstriya zulmiga qarshi inqilob boshlandi. 1849-yil 5-yanvarda Avstriya qoʻshinlari Vengriya poytaxtiga kirdi. Vengriyaning barcha qonunlari bekor qilindi, mamlakat Avstriyaning viloyatiga aylantirildi. 1867-yil Avstriya hukumati venrep hukmron doiralari bilan kelishib Avstriya-Vengriya monarxiyasini tuzdi.
Logofobiya
Logofobiya yoki glossofobiya (λόγος λόγος — soʻz, nutq va γλῶσσα γλῶσσα — til) — logonevroz (kekeleme) va mutizm bilan bogʻliq boʻlgan obsesif nutq qoʻrquvi hisoblanadi.
Vengriya
Asosiy siyosiy partiyalari va kasaba uyushmalari
Vengriya ishchi partiyasi (1918-yilda asos solingan Vengriya Komunistik partiyasining vorisi, 1948-yildan Vengriya mehnatkashlar partiyasi deb atalgan. 1989-yil 7-oktabrdagi 14-sʼezdda partiya faoliyatini toʻxtatish va uning negizida sotsialistik ishchi partiyasini tuzishga qaror qilindi. Bu partiya 1993-yil martidan Vengriya ishchi partiyasi deb ataladigan boʻldi), Vengriya sotsialistik partiyasi (1989-yilda tashkil etilgan), Vengriya demokratik forumi (siyosiy tashkilot sifatida 1987-yilda tuzilgan), Erkin demokratlar ittifoqi (1988-yilda asos solingan va siyosiy partiya tarikasida 1989-yilda shakllangan). Kasaba uyushmalari: Mustaqil kasaba uyushmalari demokratik ligasi (1988-yilda mustaqil kasaba uyushmalarini birlashtirish maqsadida tuzilgan), Vengriya kasaba uyushmalari federatsiyasi (Umumvengriya kasaba uyushmalari negizida barpo etilgan; Taʼsis sʼezdi 1990-yilda boʻlgan).
Xoʻjaligi
Vengriya — industrial-agrar mamlakat. Sanoati ilgʻor texnika bilan qurollangan, qishloq xoʻjaligi yuksak darajada rivojlangan. Yalpi ichki mahsulotda sanoatning ulushi 35,5 %, qishloq va oʻrmon xoʻjaligining ulushi 12 %.
Peng Cheng
2016 — 2017-yilgi mavsum
Peng 2016-yil 14-aprelda Jing Yang bilan juftlik hosil qilgan.
Vengriya
Xoʻjaligi
Sanoatining yetakchi tarmoklari: mashinasozlik, qora va rangli metalurgiya, elektronika, oziq-ovqat, mebel va yengil sanoat. Yoqilgʻi-energetika balansida koʻmir asosiy oʻrin egallaydi (Tatabanya, Oroslan, Borshod, Mechek va boshqalar konlar). Neft va tabiiy gaz qazib olish rivojlangan. Elektr energiya asosan issiqpik elektr stansiyalarida hosil qilinadi (yiliga oʻrtacha 32,5 mlrd. kVtsoat elektr energiya hosil qilinadi). Qora metallurgiya asosan chetdan keltiriladigan ruda va koks asosida ishlaydi. Bu tarmoqning asosiy markazlari: Mishkols, Ozd va Dunayvarosh. Boksit-alyuminiy sanoati hal qiluvchi ahamiyatga ega (Almashfyuzit, Ayka, Tatabanya, Inot, Nirad-Deaki va boshqalar). Mashinasozlikning asosiy tarmoqlari — elektr texnika, priborsozlik, aloqa vositalari, hisoblash texnikasi, tibbiyot asbob-uskunalari ishlab chiqarish, shuningdek transport vositalari, ayniqsa kemasozlik, temir yoʻl vagonlari, avtobus ishlab chiqarish („Ikarus“ zavodlari) rivojlangan. Metall qirqish stanoklari, kimyo, yengil, oziq-ovqat sanoati uchun asbob-uskunalar, qishloq xoʻjaligi mashinalari, yoritish priborlari ham ishlab chiqariladi. Mashinasozlikning asosiy markazlari: Budapesht, Dyor, Mishkols, Sekeshfexervar va Debresen. Farmatsevtika korxonalari Budapesht va Debresenda joylashgan. Kimyo sanoati (maʼdanli oʻgʻitlar, organik sintez mahsulotlari ishlab chiqarish) muhim ahamiyatga ega. Yengil sanoat tarmoqlari orasida toʻqimachilik, tikuvchilik, poyabzal ishlab chiqarish (Budapesht, Dyor, Seged, Pech va boshqalar shaharlarda), oziq-ovqat sanoati (vinochilik, meva-sabzavot konserva, un tortish, qand-shakar, goʻsht sanoati va boshqalar) rivojlangan.
Qishloq xoʻjaligida asosiy oʻrinni dehqonchilik oladi. Haydaladigan yerning 2/3 qismiga gʻalla ekiladi. Texnika ekinlaridan qand lavlagi, kungaboqar, tamaki, shuningdek kartoshka yetishtiriladi. Sabzavotchilik, bogʻdorchilik va uzumchilik mahsulotining anchagina qismi chet ellarga chiqarib sotiladi. Chorvachilikning asosiy tarmoqlari— choʻchqachilik va parrandachilik. Qoramolchilik, qoʻychilik va sut mahsulotlari yetishtirish ham rivojlangan. Balaton koʻlida va Dunay daryosida baliq ovlanadi.
Transporti
Temir yoʻl va avtomobil transporti Vengriya transportining asosini tashkil kiladi. Temir yoʻllarning uz. — 7752 km (2277 km elektrlashtirilgan), avtomobil yoʻllarining uz. —30 ming km dan ortiq, ichki suv yoʻllarining uz. 1,6 ming km ni tashkil etadi. Dunay daryosida kemalar katnaydi; u kanal orqali Balaton koʻli bilan tutashtirilgan. Asosiy porti — Budapesht sh.
Vengriya chetga asosan mashinalar va asbobuskunalar, ximikatlar, elektr ashyolari, boksit, dori-darmon, kiyim-kechak, qishloq xoʻjaligi va oziq-ovqat sanoati mahsulotlari chiqaradi. Chetdan xom ashyo, yoqilgʻi, yengil va yuk avtomobillari, traktorlar, don kombaynlari, maʼdanli oʻgʻitlar va b. sotib oladi. Chet el sayyohligi rivojlangan. Vengriya iktisodiyotiga xorijiy sarmoya jalb etish surʼatlari ancha yuqori. Vengriyaning tashqi savdodagi mijozlari — Gʻarbiy va Sharqiy Yevropa mamlakatlari. Pul birligi — forint.
Tibbiy xizmatga Sogʻliqni saqlash vazirligi rahbarlik qiladi. Vengriyada 90 mingdan ortiq oʻrinli kasalxonalar bor; 30 mingga yaqin shifokor tibbiy yordam koʻrsatadi. Shifokorlarni Budapesht, Seged, Pech, Debresendagi tibbiyot institutlari tayyorlaydi.
Nichke-Suv (Novqat tumani)
Nichke-Suv (Ничке-Суу) — Qirgʻiziston Respublikasining Oʻsh viloyati Novqat tumaniga qarashli qishloq. Intimoq ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Kompton effekti
Artur Xolli Kompton tomonidan kashf etilgan komptonning tarqalishi (kompton effekti deb ham ataladi) zaryadlangan zarracha, odatda elektron bilan oʻzaro taʼsirdan keyin yuqori chastotali fotonning tarqalishidir. Agar bu foton energiyasining pasayishiga (toʻlqin uzunligining oshishiga) olib keladigan boʻlsa (bu rentgen yoki gamma-nurli foton boʻlishi mumkin), bu Kompton effekti deb ataladi. Foton energiyasining bir qismi teskari elektronga oʻtkaziladi. Teskari Kompton tarqalishi zaryadlangan zarracha oʻz energiyasining bir qismini fotonga oʻtkazganda sodir boʻladi.
Vengriya
Xalq maorifi, ilmiy va madaniymaʼrifiy muassasalari
Vengriyada 8 yillik majburiy boshlangʻich taʼlim joriy etilgan. Davlatga, cherkovga qarashli, xususiy oʻrta oʻquv yurtlari bor. Vengriyada 887 oʻrta maxsus oʻquv yurti va 91 oliy oʻquv yurti hamda kollejlar ishlaydi. Budapesht universiteti Vengriyadagi eng yirik oliy oʻquv yurtidir. Pech sh.dagi universitet (1367-yil tashkil etilgan) ham mamlakatdagi eng qad. oʻquv yurtlaridan. Vengriyada Vengriya Fanlar akademiyasi, geol., zootexnika, farmakokimyo va boshqa ilmiy tadqiqot institutlari bor. Yirik kutubxonalari: Davlat kutubxonasi, Budapesht universiteti, parlament kutubxonalari. Vengriyada Milliy muzey (1802-yil tashkil etilgan), Milliy galereya, Tasviriy sanʼ-at, tabiiyot-tarix, ilmiy-texnologiya (hammasi Budapesht sh.da), Shopron sh.da Ferens List, Sekeshfexervarda qirol Ishtvan muzeylari mavjud.
Kompton effekti
Nazariy qism
right|thumb| 1-rasm: Kompton tajribasining sxematik diagrammasi. Chapdagi [[grafit nishonida komptonning tarqalishi sodir boʻladi. Yoriq tanlangan burchak ostida tarqalgan rentgen fotonlarini oʻtkazadi. Tarqalgan fotonning energiyasi ionlanish kamerasi bilan birgalikda oʻngdagi kristallda Bragg tarqalishi yordamida oʻlchanadi; kamera bitta tarqalgan fotonlarning energiyasini emas, balki vaqt davomida toʻplangan umumiy energiyani oʻlchashi mumkin edi.]] Kompton sochilishi elastik boʻlmagan sochilishga misol boʻla oladi. Voqea sodir boʻlgan foton laboratoriya ramkasida energiyani yoʻqotadi, bu koʻp asrlik amaliyot egiluvchan tarqalish bilan aniqlangan — sm ramkada tegishli massalar bir xil boʻlib qolsa ham, yangi turlar yaratilmaydi va kinetik energiya saqlanib qolmaydi. elastik toʻqnashuv. Komptonning dastlabki tajribasida (1-rasmga qarang) rentgen nurlari fotonining energiyasi (≈17 keV) atom elektronining bogʻlanish energiyasidan sezilarli darajada katta edi, shuning uchun elektronlar tarqalishdan keyin erkin deb hisoblanishi mumkin edi. Yorugʻlikning toʻlqin uzunligi oʻzgarishiga Kompton siljishi deyiladi. Yadroda Kompton tarqalishi mavjud boʻlsa-da, Kompton tarqalishi odatda atomning faqat elektronlari ishtirokidagi oʻzaro taʼsirni anglatadi. Kompton effekti Artur Xolli Kompton tomonidan 1923 yilda Sent-Luisdagi Vashington universitetida kuzatilgan va keyingi yillarda uning aspiranti YH Vu tomonidan tasdiqlangan. Kompton kashfiyoti uchun 1927 yilda fizika boʻyicha Nobel mukofotiga sazovor boʻldi.
Nichke-Suv (Novqat tumani)
Aholisi
Aholisi - 1 538 kishi.
Logofobiya
Uning variantlari bor: umuman gapirishdan qoʻrqish yoki notanish odamlar bilan gaplashish qoʻrquvi, ommaviy nutq qoʻrquvi (peirafobiya ) va sahna qoʻrquvi, duduqlanish (lalofobiya ), individual soʻzlardan qoʻrqish (verbofobiya ) lar misol boʻlishi mumkin.
Kompton effekti
Nazariy qism
Taʼsir juda muhim, chunki u yorugʻlikni faqat toʻlqin hodisasi sifatida tushuntirib boʻlmasligini koʻrsatadi. Tomsonning tarqalishi, zaryadlangan zarralar tomonidan tarqalgan elektromagnit toʻlqinning klassik nazariyasi, past intensivlikdagi toʻlqin uzunligidagi siljishlarni tushuntirib bera olmaydi: klassik tarzda, elektr maydonining zaryadlangan zarrachani nisbiy tezlikka tezlashtirishi uchun etarli intensivlikdagi yorugʻlik nurlanish bosimining orqaga qaytishiga olib keladi va tarqalgan yorugʻlikning Doppler siljishi bilan bogʻliq, ammo toʻlqin uzunligidan qatʼi nazar, etarli darajada past yorugʻlik intensivligida effekt oʻzboshimchalik bilan kichik boʻladi. Shunday qilib, agar biz past intensivlikdagi Kompton tarqalishini tushuntirmoqchi boʻlsak, yorugʻlik oʻzini zarrachalardan tashkil topgandek tutishi kerak. Yoki elektronni erkin deb hisoblash mumkin degan taxmin notoʻgʻri boʻlib, natijada yadro massasiga teng boʻlgan cheksiz elektron massasi paydo boʻladi (masalan, rentgen nurlarining elastik tarqalishi haqidagi quyidagi izohga qarang). Komptonning tajribasi fiziklarni yorugʻlik energiyasi yorugʻlik toʻlqinining chastotasiga proportsional boʻlgan zarrachaga oʻxshash ob’ektlar oqimi (fotonlar deb ataladigan kvantlar) sifatida qarash mumkinligiga ishontirdi.
Logofobiya
Fobiya qisman boʻlishi mumkin, bu holda u selektiv mutizm deb ataladi. Masalan, logofobiya bilan ogʻrigan odam yaqin odam bilan ravon gaplashadi, kamroq yaqinlari bilan logonevrozni boshdan kechiradi va begonalar bilan gaplasha olmaydi, ulardan va ular bilan ogʻzaki aloqani talab qiladigan vazifalardan oʻzini olib qochadi, suhbatlashishni hohlamaydi.
Oqibatlari
Logofobiyaning oqibati odatda ijtimoiy fobiya, oʻziga ishonchsizlik va oʻzini oʻzi qadrlashning pasayishi boʻlib, mas’uliyatdan qochish, jamoat joylari, gapirishni talab qiladigan vazifalar, nufuzli ishdan bosh tortish va turmush darajasining pasayishi hisoblanadi. Ijtimoiy doira asta-sekin torayib boradi, konfor zonasi cheklangan boʻladi. Bu, oʻz navbatida, psixo-emotsional stressning paydo boʻlishining omili boʻlib xizmat qiladi, u duduqlanishni, logofobiyaning oʻzini kuchaytirishi va nevrotik doiraning boshqa buzilishlarini keltirib chiqarishi bilan tavsiflanadi.
Bundan tashqari, turli xil giyohvandlik, yomon odatlar va manias xavfini oshiradi. Misol uchun, tamaki chekish, alkogolizm yoki giyohvandlik „jasorat uchun“, yoki profilaktik marosimlarni oʻtkazish odati, masalan, xoch belgisini qoʻyish, ibodat qilish va obsesif-kompulsiv buzuqlikka aylanish.
Kompton effekti
Nazariy qism
2-rasmda koʻrsatilganidek, elektron va foton oʻrtasidagi oʻzaro taʼsir natijasida elektronga energiyaning bir qismi beriladi (uni orqaga qaytarish), qolgan energiyaning fotoni esa asl nusxadan boshqa yoʻnalishda chiqariladi, shuning uchun tizimning umumiy impulsi ham saqlanib qoladi. Agar tarqoq foton hali ham etarli energiyaga ega boʻlsa, jarayon takrorlanishi mumkin. Ushbu stsenariyda elektron erkin yoki erkin bogʻlangan deb hisoblanadi. Komptonning individual sochilish jarayonlarida impulsning saqlanishini Bothe va Geiger hamda Kompton va Simon tomonidan eksperimental tekshirish BKS nazariyasini rad etishda muhim ahamiyatga ega boʻldi.
Logofobiya
Oqibatlari
Yomon soʻzlar ham koʻpincha nutqqa tushadi, agar odam stress holatida boʻlsa, ommaviy nutq paytida noqulayliklar tugʻdiradi. Qoʻrquvni siqib chiqarish, vaqt olish va fikrlarini yigʻish uchun odam turli xil soʻzlarni aytadi. Kelajakda ular duduqlanish kabi uzoq vaqt davomida nutqda oʻrnatilishi mumkin boʻlib qoladi.
Kompton effekti
Nazariy qism
Komptonning tarqalishi fotonlar materiya bilan oʻzaro taʼsirlashganda toʻrtta raqobatlashuvchi jarayonlardan biridir. Yumshoq rentgen nurlari orqali koʻrinadigan yorugʻlikka mos keladigan bir necha eV dan bir necha keV gacha boʻlgan energiyalarda foton toʻliq soʻrilishi mumkin va uning energiyasi oʻz atomidan elektronni chiqarib yuborishi mumkin, bu fotoelektr effekti deb nomlanadi. Yuqori energiyali fotonlar 1.022 MeV va undan yuqori yadroni bombardimon qilishi va elektron va pozitron hosil boʻlishiga olib kelishi mumkin, bu jarayon juft ishlab chiqarish deb ataladi; hatto yuqori energiyali fotonlar (kamida 1.67 MeV chegaraviy energiyadan tashqari)1.67 MeV, ishtirok etgan yadrolarga qarab), fotoparchalanish deb ataladigan jarayonda yadrodan nuklon yoki alfa zarrachani chiqarib yuborishi mumkin. Komptonning tarqalishi intervensiya energiya mintaqasidagi eng muhim oʻzaro taʼsir boʻlib, foton energiyalari fotoelektr effektiga xos boʻlganidan kattaroq, lekin juft ishlab chiqarish chegarasidan kamroq.
Logofobiya
Fazalari
Mutaxassislar duduqlanishning uchta asosiy shaklini ajratib koʻrsatishadi:
Kompton effekti
Hodisaning tavsifi
right|thumb|200x200px| 2-rasm: Toʻlqin uzunligi foton \lambda chapdan keladi, dam olish holatidagi nishon va toʻlqin uzunligining yangi foton bilan toʻqnashadi \lambda' burchak ostida chiqadi \theta . Nishon orqaga buriladi va tushayotgan energiyaning burchakka bogʻliq miqdorini olib ketadi. 20-asr boshlariga kelib rentgen nurlarining moddalar bilan oʻzaro taʼsirini oʻrganish boʻyicha tadqiqotlar yaxshi yoʻlga qoʻyildi. Maʼlum toʻlqin uzunligidagi rentgen nurlari atomlar bilan oʻzaro taʼsirlashganda, rentgen nurlari burchak boʻylab tarqalib ketishi kuzatildi. \theta bilan bogʻliq boʻlgan boshqa toʻlqin uzunligida paydo boʻladi \theta. Klassik elektromagnetizm tarqalgan nurlarning toʻlqin uzunligi boshlangʻich toʻlqin uzunligiga teng boʻlishi kerakligini bashorat qilgan boʻlsa-da, koʻplab tajribalar tarqoq nurlarning toʻlqin uzunligi dastlabki toʻlqin uzunligidan uzunroq (kamroq energiyaga toʻgʻri keladi) ekanligini aniqladi.
Logofobiya
Mumkin sabablari
Psixologik:
Funksiya
Funksiya (functio — „bajarish“, „amalga oshirish“) (tilshunoslikda) — muayyan til, til birligi, lisoniy shaklning u yoki bu vazifani bajarish qobiliyati; tilning kishilik jamiyatidagi roli, vazifasi; til tizimining barcha sathlarida uning birliklari oʻrtasidagi bogʻliqlik yoki munosabatlar. Til birligi funksiyasini belgilash uning muayyan til (til tizimi)dagi rolini aniqlashni koʻzda tutadi, mas, gapda kommunikativ (biror narsa, voqea haqida xabar berish) va nominativ (ushbu voqeani atash) funksiyalar ajratilishi mumkin. Har bir til birligi maʼlum maqsad uchun xizmat qiladi, yaʼni muayayn funksiyani (vazifani) bajaradi, shuning uchungina boshqa til birligidan farq qilgan holda mavjud boʻladi. Til birliklarining koʻplab funksiyalari — oʻxshatish, ajratish, farqlash funksiyalari ajratiladi; ana shu funksiyalarga muvofiq ravishda til birliklarining oʻzlari ham farqlanadi, ajratiladi. Masalan, fonema turli soʻz va morfemalarni farklash yoki ular orasiga chegara qoʻyish uchun xizmat qiladi.
Kompton effekti
Hodisaning tavsifi
1923 yilda Compton Physical Review jurnalida zarrachaga oʻxshash impulsni yorugʻlik kvantlariga bogʻlash orqali rentgen nurlarining siljishini tushuntirgan maqola chop etdi (Eynshteyn 1905 yilda fotoelektr effektini tushuntirishda yorugʻlik kvantlarini taklif qilgan edi, ammo Kompton Eynshteynning asosiga asoslanmagan. ish). Yorugʻlik kvantlarining energiyasi faqat yorugʻlik chastotasiga bogʻliq. Kompton oʻz maqolasida toʻlqin uzunligining siljishi va rentgen nurlarining tarqalish burchagi oʻrtasidagi matematik bogʻliqlikni har bir tarqalgan rentgen fotoni faqat bitta elektron bilan oʻzaro taʼsir qiladi, deb hisoblab chiqdi. Uning maqolasi oʻzining kelib chiqqan munosabatini tasdiqlagan tajribalar haqida hisobot bilan yakunlanadi:
Logofobiya
Mumkin sabablari
Fiziologik:
Funksiya
Funksiyalar nafaqat til birliklarini, balki tilning oʻzini tizim sifatida tavsiflashda ham oʻrganiladi. Tilning asosiy funksiyalari: kommunikativ (muomala, aloqa qilish funksiyasi), bilish, aks ettirish, shakllantirish, aloqa oʻrnatish, nominativ (borlikdagi narsa va hodisalarni nomlash, atash), ekspressiv (ifoda, bayon funksiyasi), apellyativ (murojaat, undash, daʼvat funksiyasi) va boshqa Til funksiyalari qatorida uning sathiy funksiyalari — fonologik, morfologik va boshqa funksiyalari ham koʻrsatiladi. Funksional nuqtai nazardan til tizimi koʻp oʻlchovli tuzilma boʻlib, uning namoyon boʻlish shakllari (ogʻzaki va yozma til), ijtimoiy maqsadvazifasi (adabiy til, ijtimoiy guruxlar tillari, argo va boshqalar), estetik yunalganligi (poetik til) va boshqa jihatlari farklanadi.
Pesto
Pesto yoki Pesto alla Genovese (ingliz tilida: Genoese Pesto) — sous Italiyaning Liguriya poytaxti Genuya shahrida tayyorlangan. U anʼanaviy ravishda maydalangan sarimsoq, Yevropa qaragʻay yongʻoqlari, tuz, rayhon barglari va zaytun moyi bilan aralashtirilgan Parmigiano-Reggiano (Parmesan pishloqi sifatida ham tanilgan) yoki Pecorino Sardo (qoʻy sutidan tayyorlangan pishloq) kabi qattiq pishloqdan tayyorlanadi.
Tarixi
thumb| Trenette pesto bilan Pestoning qadimgi davrlarda Rim davrigacha boʻlgan ikki turi borligi taxmin qilinadi. Qadimgi rimliklar sarimsoq, tuz, pishloq, oʻtlar, zaytun moyi va sirkani (va baʼzan qaragʻay yongʻoqlari) maydalash orqali tayyorlangan moretum deb nomlangan shunga oʻxshash xamirni isteʼmol qilishgan. Rim oshxonasida bu pastadan foydalanish, muallif moretum tayyorlash haqida batafsil maʼlumot beradigan qadimiy sheʼrlar toʻplami Vergiliana ilovasida keltirilgan. Oʻrta asrlarda Genuya oshxonasida mashhur sous agliata boʻlib, u asosan sarimsoq va yongʻoq pyuresi edi, chunki sarimsoq liguriyaliklarning, ayniqsa, dengizchilarning dasturxonida asosiy taom edi.
Pesto alla genovese uchun retsept keyingi yillarda tez-tez qayta koʻrib chiqildi (Emanuele Rossi tomonidan qayd etilgan qayta koʻrib chiqish 1865-yilda, Rattoʻs Cucinieradan bir necha yil oʻtgach sodir boʻlgan) va u qisqa vaqt ichida Liguriya oshpazlik anʼanalarining asosiy qismiga aylandi. Har bir oilada koʻpincha oʻziga xos pesto retsepti mavjud (anʼanaviy masalliqlardan biroz farq qilishi mumkin). Bu pesto retseptlari koʻpincha bir-biridan farq qilishining asosiy sababidir.
Pesto retseptlari Amerika gazetalarida 1920-yillarning oxirlaridayoq, George Rectorning 1928-yilda mualliflik huquqi bilan himoyalangan sindikatlangan retsepti boʻyicha tarqala boshlagan. 1944-yilda The New York Times import qilingan konservalangan pesto pastasini eslatib oʻtdi. 1946-yilda Sunset jurnali Angelo Pellegrini tomonidan pesto retseptini nashr etdi. Pesto Shimoliy Amerikada 1980-1990 yillargacha mashhur boʻlmagan.
Masalliqlar va tayyorlash
Pesto anʼanaviy ravishda marmar idishda yogʻoch toʻqmoq bilan tayyorlanadi. Avval sarimsoq va qaragʻay yongʻoqlari idishga solinadi va qaymoq holiga keltiriladi, soʻngra yuvilgan va quritilgan rayhon barglariga tuz qoʻshiladi va qaymoqsimon konsistensiyaga qadar maydalanadi. Shundan keyingina Parmigiano-Reggiano va Pecorino aralashmasi qoʻshiladi. Pishloqni qoʻshishda ozgina zaytun moyi ham qoʻshiladi. Qattiq koʻzada (yoki oddiygina havo oʻtkazmaydigan plastik idishda) zaytun moyi qatlami bilan qoplangan pesto muzlatkichda bir haftagacha saqlanishi mumkin va keyinroq foydalanish uchun muzlatilishi mumkin.
Hamrohlar
thumb| [[Florensiya|Florensiyadagi restoranda pesto alla genovese bilan Pappardelle]] thumb| Pista di [[Bronte pestosi bilan fusili]] Pesto asosan Genovese minestronida ishlatiladi. Italiyadan tashqarida pesto baʼzan maydalangan mol goʻshti, pomidor va maydalangan qaynatilgan kartoshka bilan birga tortiladi.
Peng Cheng
2016 — 2017-yilgi mavsum
Juftlik 2017-yilgi Toʻrt qitʼa chempionatida qatnashib, Xalqaro konkida uchish ittifoqi chempionatining birinchi musobaqasi ishtirok etib, beshinchi oʻrinni egallagan. 2017-yilgi qishki Osiyo oʻyinlarida Peng / Jin juftligi Yu / Chjan juftligidan keyin kumush medalni qoʻlga kiritgan. Shu bilan ularning mavsumi yakunlangan.
Islandiya
Islandiya (Island), Islandiya Respublikasi (Lydveldid Island) — Atlantika okeanining shimoliy qismidagi Islandiya orolda joylashgan davlat. Maydon 103 ming km2. Aholisi 368 ming kishi (2021-yil). Maʼmuriy jihatdan 23 okrug (sisla)ga, ular esa jamoalarga bo'linadi. Poytaxti — Reykyavik shahri.
Oydin Hojiyeva
Ijodi
Ilk kitobi — „Shabnam“ (1970). „Manzillar“ (1971), „Men sevgan qoʻshiq“ (1972), „Orzu guli“ (1974), „Tarovat“ (1976), „Dostonlar“ (1980), „Xushxabar“ (1983), „Mushfiq onajon“ (1983), „Chashmalarni izlayman“ (1986), „Tamal toshi“ (1988), „Ishonch yulduzlari“ (1989), „Koʻzimning oqu qorasi“ (1996), „Panohim“ (1998) kabi sheʼriy toʻplamlar muallifi. Ijodida inson qalbi kechinmalari xalqona ohanglarda oʻziga xos talqi-nini topgan („Navo“, 1977). Vatanga muhabbat, maʼnaviy poklik, til bilan dil rostligi, hayotning abadiy va unu-tilmas orzu-armonlari, inson matonati, xalqning beqiyos goʻzal, olija-nob qalbini kuylash, odamlarga munis, mehribon dardkash boʻlmoq istagi H. ijodining bosh mavzusi hisoblanadi. H. 90-yillarda ham vatan-parvarlik mavzuida turkum sheʼr va dostonlar yozdi („Dard“, „Ozod soʻz yolqinlari“, „Ziyorat“ va boshqalar). Badiiy ijodni ijtimoiy faoliyat bilan qoʻshib olib borgan shoiraning „Ruhimizga yongʻin tushmasin“, „Meni iztirobga solar bu oʻylar“, „Millatning qay-gʻusi nima?“ kabi publitsistik asarlarida til masalalari, oʻzbsj xotinqizlarining ogʻir dala mehnati muammolari aks etdi. Sh. Petefi, A.Mitskevich, R.Kazakova, M.Dilboziy, Gulruxsor, M.Abdulqosimova, F.Ungarsinova va boshqa shoirlarning sheʼrlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan. Sheʼrlari rus, ukrain, qozoq, qirgʻiz, tojik, belorus, fransuz, ingliz va urdu tillarida nashr etilgan. Oydin Hojiyeva taniqli adabiyotshunos Ibrohim G'ofurov bilan turmush qurgan. Shoira 2023-yil 14-may kuni Toshkentda vafot etdi.
Pesto
Variatsiyalar
Pesto turli xil retseptlarda tayyorlanadi, baʼzilari anʼanaviy va baʼzilari zamonaviy, chunki pesto otining oʻzi urib tayyorlangan har qanday narsa uchun umumiy atamadir.
Islandiya
Davlat tuzumi
Islandiya —parlamentar respublika. Amaldagi konstitutsiyasi 1944-yil 17 iyunda qabul qilingan. Davlat boshligʻi — prezident (Gvyuniy Yavuhenson), u aholi tomonidan toʻgʻridan to'g'ri saylov yoʻli bilan 4-yil muddatga saylanadi. Qonun chiqaruvchi hokimiyatni prezident bilan alting (bir palatali parlament) birgalikda amalga oshiradi. Ijrochi hokimiyatni ham prezident amalga oshiradi va hukumatni tayinlaydi.
Hojimuqon
Hojimuqon (asl ism-sharifi Muqon Mungaytpasov) (1871, hozirgi Oqmoʻla viloyati Qorayetgel qishlogʻi — 1948.12.8, Janubiy Qozogʻiston viloyati Aris qishlogʻi) — qozoq polvoni, yunon-rum kurashi boʻyicha pro-fessional kurashchilar oʻrtasida jahon chempioni (1909, Riga; 1911, Varshava). Toʻy kurashlarida chiniqqan H. 1901-yilda Omsk sirkida ilk bor professional kurashchi bilan bellashgan. Peterburgga taklif etilgan. 2 yil davomida yunon-rum kurashi ustalari bilan birga shugʻullangan. 1904-yil parijda oʻtkazilgan xalqaro musobaqada gʻolib chiqib, xalqaro maydonda tanilgan. U Yevropa mamlakatlarida asosan Vengriya, Germaniya, Polsha, Fransiya, Afgʻoniston, Xitoy kabi mamlakatlarda oʻtkazilgan musobaqalarda qatnashib, 48 ta medalni qoʻlga kiritgan. H. Oʻzbekistonda ham boʻlgan, 1926-yil Toshkentda rus polvoni K.Buldni yenggan. H. "Qozoq oʻlkasining qahramoni" faxriy un-vonini olgan (1927). Ikkinchi jahon urushi davrida H. shahar-qishloqlarda polvonlik tomoshalari koʻrsatib toʻplagan mablagʻini harbiy samolyot yasash uchun topshirgan. Oʻrdaboshi tumani markazida H. muzeyi bor (2001-yil ochilgan).
Pesto
Variatsiyalar
Palatifini assotsiatsiyasi tomonidan pesto alla genoveseni UNESCOning nomoddiy madaniy merosi roʻyxatiga kiritish boʻyicha taklif tayyorlanmoqda. Ikki yilda bir marta xalqaro Genovese Pesto al Mortaio tanlovi boʻlib oʻtadi, unda 100 nafar finalchi anʼanaviy idish va toʻqmoq yordamida yuqoridagi masalliqlardan foydalanib pesto tayyorlaydi, keyin esa 30 nafar mahalliy va xalqaro hakamlar tomonidan baholanadi. thumb|221x221px| Yangi pishirilgan pesto non Ushbu sousning biroz boshqacha versiyasi Provansda mavjud boʻlib, u yerda pistou deb nomlanadi. Pesto alla genovesedan farqli oʻlaroq, pistou odatda faqat zaytun moyi, rayhon va sarimsoq bilan tayyorlanadi: pishloq qoʻshilishi mumkin boʻlsa-da, odatda anʼanaviy pistou sousiga yongʻoq qoʻshilmaydi, chunki u yerda qaragʻay daraxtlari oʻsmaydi. Pistou odatda au pistou shoʻrvasida ishlatiladi — pistou taʼmiga ega sabzavotli shoʻrva. Ammo, sousda dastlab rayhon yoʻq edi; oʻrniga pishloq va zaytun moyi asosiy tarkibiy qismlar edi.
Oydin Hojiyeva
Mukofotlari
"O'zbekiston xalq shoiri" unvoni(1992).
"El-yurt hurmati" ordeni bilan taqdirlangan (1999).
Hojimuqon
thumb|Hojimuqon
Zahiriddin Muhammad Bobur nomidagi Andijon viloyat kutubxonasi
Zahiriddin Muhammad Bobur nomidagi Andijon viloyat kutubxonasi — Andijon viloyatida joylashgan kutubxona.
Islandiya
Tabiati
Aholisining 99 % islandlar. Qolgan qismi nemis, norveg va danlar. Rasmiy til — island tili. Dindor aholining 93 % protestant (lyuteran). Aholining 91 % shaharlarda yashaydi. Yirik shaharlari: Reykyavik, Koupa-vogur, Akureyri.
Pesto
Pestoning noanʼanaviy variantlari
Narxlari yoki masalliqlarning mavjudligiga bogʻliq ravishda baʼzan anʼanaviy qaragʻay yongʻoqlari oʻrniga bodom, Braziliya yongʻogʻi, kaju, funduk, makadamiya, pekan, pista, yongʻoq yoki hatto yeryongʻoqlardan foydalanish mumkin. Bundan tashqari, yongʻoqlar anʼanaviy tarzda ishlatilgan boʻlsa-da, baʼzi retseptlar yongʻoqni qovurishni talab qiladi. Xarajat tufayli supermarketlarda sotiladigan pestolarda qoʻshimcha toza zaytun moyi koʻpincha arzonroq yogʻlar bilan almashtiriladi: makkajoʻxori yogʻi, paxta yogʻi, uzum yogʻi, kolza yogʻi, safor yogʻi, soya yogʻi, kungaboqar yogʻi yoki boshqa oʻsimlik moylari. Yevropa supermarketlari uchun baʼzi pesto ishlab chiqaruvchilari kartoshka boʻlaklari yoki kartoshka kraxmaldan ham foydalanadilar, ammo ular anʼanaviy ravishda kuchli taʼmni yumshatadi. Chet elda baʼzi pesto retseptlari rayhon yoki qaragʻay yongʻoqlarini boshqa oʻtlar va koʻkatlar bilan almashtiradi, masalan:
Zahiriddin Muhammad Bobur nomidagi Andijon viloyat kutubxonasi
Kutubxona Tarixi
Ilk bor Andijonda 1907-yilda kutubxona-qiroatxonasi ochilgan. 387 nusxadagi ijtimoiy-siyosiy qoʻlyozmalarni ichiga olgan. Ayrimlari hozirda ham saqlanib turibdi. 1922-yilga kelib Andijon Yangi shaxarida 7412 nusxadagi qoʻlyozma va kitoblarga ega boʻlgan „Markaziy kutubxona“ ochilgan boʻlsa, „Eski shahar“ hududida 1226 nusxadagi qoʻlyozma va kitoblarga ega boʻlgan „Lenin“ kutubxonasi ochilgan va keyinchalik u yer okrug yoki shahar kutubxonasi deb nomlangan. 1940-yilda shahar kutubxonasi negizida viloyat universal ilmiy kutubxonasi tashkil etilgan. Shu davrda kutubxona fondi 83132 nusxa adabiyotlardan iborat boʻlgan. 1965-yilda kutubxona 500 ming nusxa jamgʻarmaga moʻljallangan 3 qavatlik bino andozasini olgan. 1966-yilda kutubxonaga „Zahiriddin Muhammad Bobur“ nomi berildgan. Kirish qismida lelengradlik haykaltarosh tomonidan ishlangan Zahiriddin Muhammad Bobur haykali oʻrnatilgan.
Kutubxona Hozirgi Kunda
2019-yil may oyida kutubxona binosida kapital taʼmirlash boshlangan va hozirda butunlay zamonaviy koʻrinishga kelgan. Kutubxonada kitob olish, kitob saqlash, kitobxonlarga xizmat koʻrsatish, ilmiy-metodik, axborot va informatika, avtomatlashtirish, menejment va marketing hamda Xorijiy adabiyotlar boʻlimlari mavjud. Bugungi kunda kutubxona fondi 550 ming nusxaga yaqin adabiyotlardan iborat boʻlib, viloyatdagi 478 ta ommaviy kutubxonalarga metodik rahbarlik qiladi.
Islandiya
Tarixi
Islandiya hududiga taxminan 870 - yildan odamlar koʻchib kelib, kimsasiz orolni oʻzlashtira boshlaganlar. Ularning koʻpchiligi norveglar boʻlgan. Skandinaviyaning boshqa mamlakatlari, jumladan, Shvetsiyadan kelganlar ham bor edi. Ular mamlakatni Island — Muzlar mamlakati deb atadilar. 11-asr oxiriga kelib bu yerdagi qishloq xoʻjaligi xonadonlari 4,5 mingga yetdi. Yaylov chorvachiligi, dengiz ovi aholining asosiy mashgʻuloti edi. Dengiz sayyohligi rivojlanib, 10-asrning 80-yillarida islandlar Grenlan-diyani kashf qildilar va taxminan 1000-yilda Shimoliy Amerikaga yetib bordilar. Islandiyaga koʻchib kelgan kishilar tomonidan tuzilgan Xalq majlisi — alting 930 yilda oʻzining birinchi yigʻilishini oʻtkazdi. Orolning tashqi dunyodan ajralganligi, xoʻjalik turmushining oʻziga xos xususiyatlari tufayli bu yerdagi urugʻchilik munosabatlari uzoq vaqtgacha saklanib qoldi. 13-asrgacha si-yosiy hokimiyat xalqdan butunlay ajralmagan edi, oddiy erkin kishilar — bondlar asosiy ijtimoiy qatlam boʻlgan. Islandiya tarixining shu davri adabiyotda "Xalq hokimiyati davri" deb yuri-tiladi. Oʻrta asrlarga kelib yakka qishloq xoʻjaligi xonadoni asosiy xoʻjalik va boshlangʻ-ich jamoat yacheykasiga aylandi. Ammo 1262—64 yillarda Islandiyaning asilzodalari oʻrtasidagi ichki nizolardan foydalangan Norvegiya davlati uni oʻziga boʻy-sundirib oldi, 1380-yildan esa u (Norvegiya ham) Daniya bilan uniya (ittifoq)da boʻlgan. 1397-yildan Kalmar ittifoqi tarkibida. 1537-yildan yana Daniya qara-mogʻida.
Vengriya
Matbuoti, radioeshittirishi va telekoʻrsatuvi
Vengriyada bir qancha gazeta va jurnallar nashr etiladi. Eng yiriklari: „Deyli nyus“ („Kundalik yangiliklar“, ingliz va olmon tillaridagi kundalik gazeta, 1979-yildan), „Kurir“ (mustaqil kundalik gazeta, 1990-yildan), „Madyar nemzet“ („Mojar millati“, kundalik siyosiy gazeta, 1938-yildan), „Madyar xirlap“ („Mojar gazetasi“, kundalik siyosiy gazeta, 1968-yildan), „Nepsabadshag“ („Xalq erki“, kundalik gazeta, 1942-yildan), „Nepsava“ („Xalq soʻzi“, kundalik gazeta, 1873-yildan), „Sabadshag“ („Ozodlik“, haftalik gazeta, 1990-yildan), „Kortarsh“ („Zamondosh“, oylik adabiy jurnal, 1957-yildan), „Madyar shayto“ („Vengriya matbuoti“, oylik jurnal, 1960-yildan), „May magazin“ („Zamonaviy jurnal“, oylik jurnal, 1981-yildan). Vengriya telegraf agentligi (MTI) 1880-yilda, Vengriya radiosi 1924-yilda, Vengriya televideniyesi 1957-yilda tashkil etilgan.
Islandiya
Tarixi
19-asr 2-yarmidan island millatining tashkil topishi natijasida mustaqillik uchun kurash kuchaydi. 1874—1903-yillari Islandiya baʼzi muxtor huquklarga ega boʻldi. Birinchi jahon urushi davrida Islandiyaning Daniyaga qaramligi zaiflashdi. Islandiyaning AQSH va Buyuk Britaniya bilan iqtisodiy hamda siyosiy munosabatlari kuchaydi. Ozodlik kurashi avj olgach, Daniya Islandiyani Daniya-I. uniyasi bilan cheklangan mustaqil davlat deb tan oldi (1918). Islandiyaning doimiy betarafligi eʼlon qilindi. 1944-yil maydagi referendum natijasida Islandiya xalqi Daniya bilan uniyani bekor qildi va shu yil 17 iyunda Islandiya Respublika deb eʼlon qilindi.
Vengriya
Adabiyoti
Adabiyotining tarixi xalq ogʻzaki ijodidan boshlanadi. Uning ayrim parchalari oʻrta asrlarga oid lotin tilidagi risolalarda saqlanib qolgan. Nomaʼlum muallifnimg „Mojarlarning ishlari“ risolasi shu jumladandir. Mojar tilidagi dastlabki yozma adabiyot obidalari — „Qabr ustidagi vaʼz“, „Assizlik Fransiskning sarguzashti“ asarlari 13—14-asrlarga mansub. Yaus Pannonius va Balint Balashshi 15— 16-asrlarda lirik sheʼrlari bilan mashhur boʻldilar. Turklar zulmiga qarshi mustaqillik yoʻlidagi kurashga bagʻishlangan asarlar milliy adabiy tilning shakllanishiga barakali taʼsir qildi. Vengriya Zrinining „Siget falokati“ epik dostonida milliy birlik gʻoyasi madh etildi. Vengriya Dyondyoshining epik asarlari 17-asr mojar klassitsizmining namunasidir. 18-asrda maʼrifatchilik adabiyoti paydo boʻldi. Bu davrda „Agis“, „Faylasuf“, „Tarimenning sayohati“ asarlarining muallifi D. Beshshenei, demokratik ruhdagi „Doroteya“ hajviy eposi bilan shuhrat qozongan Vengriya Chokonai-Vitez ijodi muhim. Y. Katoni, Vengriya Vyoryoshmarti, milliy madhiya matnining muallifi F. Kyolchei romantik asarlari bilan tanildi. 19-asrning 40 yil larida adabiyotda realizm kurtaklari koʻrina boshladi. Y. Etvyosh „Qishloq notariusi“, „1514-yilda Vengriya“ romanlarida eski feodal tartiblarini tanqid qildi, Doji boshchiligidagi dehqonlar qoʻzgʻolonini aks ettirdi. „Pahlavon Yanosh“, „Milliy qoʻshiq“ epik dostonlarining muallifi Shandor Petyofi mojar sheʼriyatini xalqchillik, demokratizm, realizm goyalari bilan boyitdi. Petyofi sheʼriyati 1848—49 yillar inqilobida zoʻr ahamiyat kasb etdi. Bu davrda Ya. Aranning Toldi haqidagi poemalar trilogiyasi („Toldi“, „Toldi kechasi“, „Toldining muhabbati“) va qator sheʼrlarida dehqonlarning feodal tuzumga qarshi noroziliklari ifodalandi.
Mojar adabiyotiga shoir E. Adi katta hissa qoʻshdi. Uning „Mojar dashtida“, „Mojar yakobinchisi qoʻshigʻi“, „Dyord Doji nevarasi“, „Jangovar yoʻl“ kabi asarlari jamiyatni qayta qurish ruhi bilan sugʻorilgan. 1- va 2-jahon urushlari orasidagi davrda mojar inqilobiy lirikasining yirik vakili A. Yojef asarlari keng tarqaldi. Ispan milliy ozodlik kurashida general Lukach nomi bilan shuhrat qozongan yozuvchi Mate Zalka qator asarlarida, shuningdek „Doberdo“ romanida ozodlik yoʻlidagi kurashchilar obrazini yaratdi, mehnatkashlar ongining uygʻonishini haqqoniy tasvirladi. Vengriya adabiyotining yirik vakillari L. Meshterxazi, A. Berkeshi, I. Dobozi, L. Erdyosh asarlari yangi insonning shakllanishi masalalariga bagʻishlangan. Tanikli shoirlardan D. Iyesh, I. Shimon, G. Garai lirik asarlari, Y. Darvashning „Badmast yomgʻir“ romani va D. Fekyotning „Vrach oʻlimi“, F. Shantining „Soat yigirma“, I. Erkenning „Totovlar xonadoni“ qissalari ijtimoiy mavzuning chuqur tahlil etilishi, ruhiy holat tasvirining teran falsafiyligi bilan Vengriya adabiyotida alohida oʻrin oladi.