cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Omerta kodeksi
Bu kodeks dastlab Italiyaning janubida paydo boʻlgan. U yerlarda qaroqchilik uzoq vaqt gullab-yashnagan. Camorra, Cosa Nostra, Ndrangheta, Sacra Corona Unita, Soseta Fodjana va boshqa jinoiy toʻdalarda shunga oʻxshash kodekslar yaratilgan va mustaxkamlanib borilgan. Shunga oʻxshash kodekslar keyinchalik boshqa Oʻrta yer dengizi mamlakatlaridagi jinoiy guruhlarda ham ishlatila boshlangan. Ular orasida Ispaniya, Gretsiya (Krit orollari) va Fransiya (yaʼni Korsika)lardagi turli jinoiy toʻdalarda Janubiy Italiyanikiga oʻxshash kodekslar amalda boʻlgan.
Mohiyati
Oxford Reference maʼlumotnomasiga koʻra, „omerta“ soʻzi italyan tilidan olingan. U ispanchada „hombredad“ (erkaklik) va italyancha „umiltà“ (kamtarlik) degan maʼnolarda ishlatilgan. Sobiq xavfsizlik xodimi, „Mafiya va mafioz“ (1900) kitobining muallifi Antonio Kutrera bu soʻz sitsiliyacha „omu“ (odam) soʻzidan kelib chiqqan deb hisoblagan va 1970-yillarda Italiya parlamenti huzuridagi antimafiya komissiyasi ushbu masalani koʻrib chiqishga qaror qilgan. Bu soʻzning rasmiy kelib chiqish versiyasi. Xuddi shu Kutreraning soʻzlariga koʻra, omerta dastlab sukut kodeksi hisoblangan. Unga rioya qilgan har bir kishi har qanday soʻroq paytida (hatto hibsga olingan shaxs aybsiz boʻlsa ham) jim turishga majbur edi. Bu kodeksni qatʼiy kuchga ega ekani borasida Kutrera keltirgan afsonalarga koʻra, yarador oʻz qotiliga: „Agar omon qolsam, seni oʻldiraman, agar oʻlsam, seni kechiraman“, degan gapni keltirdi.
Turli manbalar omerta bilan bogʻliq turli tamoyillar va qoidalarni beriladi. Asosiy tamoyil — yuzaga kelgan muammolarni hal qilish uchun hokimiyat va huquqni muhofaza qilish organlari bilan hamkorlik qilishni butunlay taqiqlash deb hisoblanadi. Antonio Kutreraning soʻzlariga koʻra, agar guruh aʼzosi maʼlumot beruvchilikda gumon qilinsa (cascittuni) bu guruh uchun jiddiy haqoratdir. Guru yo bu haqorat uchun qasos olishga, yoki qasos olish uchun odam (rasmiy hokimiyat shaxsida emas) topishga majburdir. Omertaga, hatto biror kishi jinoyat qurboni boʻlgan taqdirda ham, yordam soʻrab hokimiyat vakillariga murojaat qilish qatʼiyan man etilgan : Toʻda aʼzosiga boshqalarning ishlariga aralashmaslik, sodir etilgan jinoyatlar haqida har qanday vaziyatda ham hokimiyatga xabar bermaslik buyurilgan. Shu bilan birga, agar jiddiy sabablar mavjud boʻlsa, jabrlanuvchi huquqbuzar yoki uning oilasi bilan qonli adovat odatlariga koʻra muomala qilish huquqiga ega edi. Hibsga olingan shaxs jinoyatda aybsiz boʻlgan taqdirda ham, unga belgilangan muddatni qamoqda oʻtash va jinoyatning mafiyaga aloqador yoki aloqador boʻlmaganidan qatʼi nazar, politsiyaga hech qanday maʼlumot bermaslik talab qilingan. Omerta odatlarini buzganlik uchun oʻlim bilan qasos qilgan.
„Noj“ nashri guruhning barcha aʼzolari istisnosiz rioya qilishlari kerak boʻlgan omertaning quyidagi qoidalarini eslatib oʻtadi :
Yozuvchi Rik Porelloning soʻzlariga koʻra, omerta himoyachilari oʻz sheriklariga qarshi guvohlik berishga uringanlarni qoralagan („ular yo qoʻrqoq yoki ahmoqdir“); politsiyaga murojaat qilmasdan oʻz xavfsizligini taʼminlay olmaganlar (ham qoʻrqoqlar, ham ahmoqlar)); jinoyatning haqiqiy aybdorini huquqni muhofaza qilish organlariga xiyonat qilgan (bu qoʻpol kuch ishlatishga qoʻpol kuch bilan javob bermaslik bilan barobardir)); kim yaradorga unga suiqasd qilganning ismini bergan („agar u tuzalib ketsa, u albatta muvaffaqiyatsiz qotildan oʻch olishni xohlaydi“).
Omertaga qarshi kurash
1963-yilda gangster Jo Valachi birinchi boʻlib omerta bandini buzadi. Yaʼni u AQSh Senati qoʻmitasida koʻrsatma berib, birinchi boʻlib mafiya mavjudligini ochiq tan oladi va shu tariqa oʻzining „qon qasamini“ buzdi.. Sitsiliyaning oʻzida pentito (pentito, „tavba qilgan“) — omertadan voz kechgan odamlar paydo boʻla boshladi. Eng mashhur „pentito“ lardan biri Italiyadagi birinchi shunday maʼlumot beruvchi Tommaso Bussetta boʻlib, u prokuror Jovanni Falkonga Cosa Nostra va Sitsiliya mafiya komissiyasining tuzilishini oʻrganishda katta yordam bergan (jumladan, mafiyaning yuqori shaxslari haqida maʼlumot bergan). 1973-yilda politsiyaga taslim boʻldi, ammo uning koʻrsatmalari shubha bilan qabul qilindi va uning oʻzi ruhiy kasal deb tan olindi.
Stefan Kuntz
Kuntz 1993—1997-yillar oraligʻida Germaniya terma jamoasi sharafini himoya qilgan. Germaniya terma jamoasi bilan1994-yilgi FIFA Jahon kubogi chorak finaliga chiqqan va UEFA Euro 1996 gʻolibi boʻlgan. U 25 ta oʻyinda 6 ta gol urgan. Shu jumladan, Euro-1996 yarim finalida Angliyani magʻlub etgan oʻyinda jamosiga katta foyda keltirgan.
Klubdagi karyerasi
Kuntzning futbolchilik faoliyati 1983-yildan 1999-yilgacha davom etgan. U Bundesligada 449 ta oʻyinda maydonga tushib, 179 ta gol urgan. Kuntz VfL Bochum, Bayer 05 Uerdingen, 1 FC Kaiserslautern va Arminia Bielefeld hamda Turkiyaning Beshiktosh JK jamolari uchun oʻynagan. 1986 va 1994-yillarda Kuntz Bundesligadagi eng yaxshi toʻpurar boʻlgan.
Omerta kodeksi
Sportda
2015-yilda velosiped sportini mustaqil isloh qilish komissiyasi (Cycling Independent Reform Commission) Xalqaro velosipedchilar ittifoqi prezidentiga bergan hisobotida, omerta tamoyillari aslida velosipedda amal qilishini isbotlab berdi. Bu qoida doping masalalari muhokamasini oldini olishga qaratilgan. Bu aytilmagan sukut kodeksini buzgan va doping haqida gapirishga uringanlar samarali ravishda sportdan haydalgan yoki aksariyat velosipedchilar tomonidan chetlatilgani taʼkidlangan. .
Stefan Kuntz
Klubdagi karyerasi
1995-yilda Kuntz vatandoshining iltimosiga binoan Turkiyaning „Beşiktaş“ jamoasiga oʻtdi. Kuntz oʻzining Ligadagi debyutini 1995-yil 13-avgustda „Kayserispor“ga qarshi safar oʻyinida 1:1 hisobida yakunlangan oʻyinda oʻtkazgan. 1995-yil 24-sentyabrda u oʻzining birinchi golini debyut oʻyindan 5-hafta oʻtib Istanbulspor"ga qarshi oʻz uyida 5:2 hisobida yakunlagan uchrashuvda kiritdi.
Xalqaro darajadagi oʻyinlar
Euro-1996da Kuntz yarim finalda Angliya bilan 1:1 hisobidagi durang bilan yakunlangan oʻyinda jamoasi uchun muhim rol oʻynadi. Oʻyinda Angliya oldinga chiqib olganidan keyin koʻp oʻtmay hisobni tenglashtirdi, shuningdek, penaltilar oʻyinida beshinchi penaltini u amalga oshirdi. Kuntz xalqaro oʻyinlardagi faoliyati davomida 25 ta oʻyin oʻtkazib, 6 ta gol urdi. Eng ahamiyatli jihati bu oʻyinlarning hech biri Germaniyaning magʻlubiyati bilan yakunlanmadi (20 gʻalaba, penaltilar seriyasidan keyin bitta gʻalaba va toʻrtta durang), bu magʻlubiyatsiz oʻyinlar boʻyicha Germaniya uchun rekorddir.
Futbolchilikdan keyingi faoliyati
2006-yildan 2008-yilgacha Kuntz VfL Bochum klubining sport direktori boʻlgan. 2008-yildan 2016-yilgacha u 1. Kayzerslautern FKning boshqaruv kengashi raisi boʻlgan.
Oʻyinchi sifatida
Kaiserslautern
Individual tarzdagi muvaffaqiyatlari
Menejer sifatida
Germany U21
Hüselitz
Hüselitz Germaniyaning Saksoniya-Anhalt yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Stendal (tuman) tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 13,48 km2. 280 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Hududi
Hüselitzning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Autréville-Saint-Lambert
Autréville-Saint-Lambert Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Meuse departamenti Verdun tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
43 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 11,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,9 km2. Dengiz sathidan 166 – 343 m balandlikda joylashgan.
Plevrit
Plevrit — plevra varaqalarining yalligʻlanishi boʻlib, plevra sathida fibrinsimon holat sodir boʻladi yoki uning boʻshligʻida ekssudat yigʻiladi. U odatda ikkilamchi kasallik — oʻpkadagi koʻpgina patologik jarayonlarning yoki kam hollarda plevra boʻshligʻiga yaqin turuvchi boshqa organ va toʻqimalar (koʻkrak qafasi, koʻks oraligʻi, diafragma, diafragma osti maydoni) kasalliklarning sindromi yoki acorati hisoblanadi. Birlamchi plevrit juda kam uchraydi va shikastlanish yoki plevra mezoteliomasi oqibati hisoblanadi. Quruq (fibrinsimon) va
ekssudatli (nam) plevritlar farqlanadi.
Etiologiyasi
Plevritlar, asosan, yuqumli va yuqumsiz yoki aseptik, kamroq allergiya paydo boʻladigan boshqa kasalliklarning asorati sifatida vujudga keladi. Ko‘pgina hollarda ko‘p sonli bakterial- pnevmokokk, streptokokk, stafilokokk, virusli infeksiyalar, sil tayoqchasi, etiologik omil hisoblanadi. Brutselloz, ich terlama zaxm, exinokokk, xavfli o‘smalar, limfogranulematoz, shikastlar, plevra ichiga qon quyilganda, o‘pka
infarktida, hiriktiruvchi toʻqima kasalliklarida — revmatizm, qizil yugurik, qon yaratilishi sistemasi, buyraklar, jigar va boshqa
Klinikasi
Quruq plevritning asosiy alomati nafas vaqtida yonboshida ogʻriq va quruq yoʻtal paydo boʻlishidir. Bemor har nafas olganida og‘riq seziladi, shuning uchun ular qisqa, yuzaki nafas olishga o‘tadi va bu hol nafas qisishidagidek tasavvur tugʻdiradi. Tana harorati yuqori yoki meʼyorda bo‘lishi mumkin. Harorat egri chizig‘i xarakteri maʼlum darajada infeksiya tabiati bilan belgilanadi. Bemor koʻzdan kechirilganda, koʻkrak qafasi shikastlangan,
yarmining harakati biroz chegaralanganini koʻrish mumkin. Yallig‘langan plevra ustini urib ko‘rish ko‘pincha og'riq keltirib chiqaradi. Auskultatsiyada plevraning yallig‘langan qismi ustida krepitatsiyani eslatuvchi plevra ishqalanish shovqini eshitiladi, bular orasidagi farq shundaki, krepitatsiya faqat nafas olish cho‘qqisida, plevraning ishqalanish shovqini esa nafas olish va chiqarish fazalarida eshitiladi. Quruq plevritda rentgenologik tekshirish diafragma yonida pastki yon qismlarida hammadan koʻra ko‘proq seziladigan juda yengil
gomogen soya borligini ko‘rsatib beradi. Kasal tomonda diafragma harakatlarining baʼzida orqada qolishi ko‘riladi. Quruq plevrit, odatda, I —2 hafta davomida odamning sog‘ayib
ketishi bilan tugallanadi, og‘iq bosilib, harorat normal bo‘lib qoladi. Lekin bu kasallik uzoq davom etib, bitishmalar paydo boʻlishi va plevraning bir-biriga yopishib qolishiga ham olib kelishi mumkin.
Ekssudativ plevrit bilan og‘igan kasallar nafas olish vaqtida og‘iq turishi, quruq hamda ogʻriqqa sabab boʻladigan yo‘tal, isitma, darmon qurishidan noliydi. Kasallik ko‘pincha et uvushishi va haroratning yuqori ko‘tarilishi bilan birdan boshlanadi. Harorat 2—3 hafta yuqori bo‘lib turishi mumkin. Plevra bo‘shlig‘idagi suyuqlik miqdori ortib borgan sayin og‘riq bosiladi, bansirash esa kuchayadi. Shu bilan bir vaqtda darmon qurishi va umumiy holsizlik ortib boradi. Bemor koʻzdan kechirilganda terisi oqargan bo‘lib ko‘rinadi. Kasalning holati majburiy bo‘lishi mumkin. Ekssudativ plevrit endigina avj olib kelayotgan paytda bemor, asosan, sog‘lom tomonini bosib yotadi, ekssudat paydo bo‘lganidan keyin esa kasal
tomoni bilan yotishni afzal ko‘radi, chunki bunda nafas vaqtida ogʻriq kamayadi. Bemorning majburan oMirib olganligi ko‘ks oralig‘ining surilib qolganini yoki perikardda ekssudat borligini ko‘rsatadigan alomat bo‘lib xizmat qilishi mumkin. Nafas tezlashgan bo‘lib, ko‘pincha og‘riq bilan o‘tadigan quruq yoMal tufayli uzilib turadi.
Ekssudat toʻplanib qolgan joyda ovoz tebranishi xiyla susayadi. Ekssudativ plevritda juda muhim alomat yurakning sog‘lom tomonga surilib qolishidir. Bunda yirik tomirlaming bosilishi va surilib qolishi tobora zo'rayib boradigan gipoksiya, sianoz, qattiq hansirash, bo‘yinturuq venalarining tepib turishi bilan birga davom etishi mumkin. Perkussiya qilib ko‘rilganda, plevra bo‘shlig‘idagi suyuqlik miqdorining tez koʻpayib borishi perkutor tovushning sezilarli darajada kalta tortib qolishiga sabab bo‘ladi, shu bilan birga,
suyuqlikning ustki chegarasi rentgenologik tekshirishda yaxshi koMinib turadigan qiyshiq chiziqni (Ellis-Damuazo-Sokolov) hosil qiladi.
Laboratoriya tahlili
Leykositoz, eritrotsitlar cho‘kish tezligining oshishi, eozinofiliya, limfopeniya va gemoglobinning o‘zgarishi aniqlanadi. Pirke reaksiyasi (silni aniqlash uchun teriga
qoʻyiladigan allergik sinama) koʻpincha musbat natija beradi.
Davolash
kasal yonboshlab yotishi yoki ko‘krak qafasini chuqur nafas chiqarish fazasida qattiq bog‘lab qoʻyish tavsiya qilinadi. Bemorlar ovqatni tez-tez, oz miqdorda yeb turishi kerak. Ovqat
yuqori kaloriyali, vitaminlarga, ayniqsa, A hamda B, C guruh vitaminlariga boy bo‘lishi lozim. Bu vitaminlarbemorlarga preparat shaklida ham buyuriladi. Shuningdek, kislorod terapiyasi va kompleksiga asosan, nafas gimnastikasi kiradigan davolash fizkulturasi tavsiya etiladi: davolash gimnastikasi ekssudatning surilishiga yordam beradi va plevrada
chandiq hosil bo‘lishining oldini oladi. Muhim davo chorasi plevrani punksiya qilish, yaʼni plevra bo‘shlig‘idan ekssudatni chiqarib tashlashdir.
Serdar Berdimuhamedov
Serdar Gurbanguliyevich Berdimuhamedov (Serdar Gurbangulyýewiç Berdimuhamedow) — turkman davlat va siyosat arbobi. Turkmaniston prezidenti, 2022-yil 12-mart kuni boʻlib oʻtgan saylovda saylanib, 19-martda lavozimga kirishdi.
Turkmanistonning ikkinchi prezidenti Gurbanguli Berdimuhamedovning yagona oʻgʻli.
Burevestnik (Qo'stanay viloyati)
Aholi
1999-yilda qishloqdagi aholisi soni 1988 kishini tashkil etgan (shundan 983ta erkaklar va 1005ta ayollar). 2009-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, qishloqda 1573 kishi (783 erkak va 790 ayol) yashagan.
Takayasu kasalligi
Takayasu kasalligi
Ta`rifi
Takayasu [kasallik |kasalligi] yirik  arteriyalarning, asosan aorta va uning shoxlarining  yallig`lanishi bo'lib, odatda 50 yoshdan oldin rivojlanadi. Sinonimlar: Takayasu sindromi, Takayasu arteriti, nospesifik aortoarterit, aorta yoyi sindromi.
Kasallik surunkali yallig'lanish va qon tomirlari devorlarining shikastlanishi bilan kechib, tizimli vaskulit sifatida tasniflanadi. Takayasu arteriti aortadan chiqqan qon tomirlari devorlarining barcha qatlamlariga ta'sir qiladi. Shuning uchun kasallik ko'pincha nospesifik aortoarterit deb ataladi
Aorta yoyining arteriyalari – o`mrov osti va uyqu arteriyalariga ham zararlanishi mumkin. Kamdan kam hollarda patologik jarayonda yonbosh, toj, tutqich (mezenterik) va o'pka arteriyalari ishtirok etadi. thumb|Aorta segmentlari
Tarixi
Kasallik birinchi marta 1856-yilda ingliz jarrohi Uilyam Sevori tomonidan tasvirlangan, ammo kasallik nomini yapon oftalmologlari ishidan olgan, ulardan biri Mikito Takayasu edi. U ko'rishning pasayishi shikoyati bilan 21 yoshli ayolni tekshirdi va ko'zning to'r pardasi arteriyalaridagi o'zgarishlar va radial arteriyada pulsning yo'qligi o'rtasidagi bog'liqlikni sezdi. Yaponiyada sindromni Takayasu nomi bilan nomlash odat tusiga kirgan, chunki aynan shu mamlakatda kasallik 20-asrning oʻrtalariga qadar koʻproq uchragan. Takayasu arteritining belgilari qon tomirlarining shikastlanish darajasiga bog'liq. Asosiy alomatlar – yelka arteriyalarda pulsning yo'qligi yoki turli a'zolardagi qon bosimining farqi, shuningdek, aorta shovqinlari. Kompyuter tomografiyasida aorta va uning shoxlari torayishi (stenoz) yoki tiqilib qolishi (okklyuziya) kuzatiladi.
Etiologiyasi
Takayasu kasalligining sababi hali ishonchli tarzda aniqlanmagan. Kasallik tashqi yoki ichki agentga (allergen) o'ziga xos bo'lmagan reaksiya sifatida qaraladi. Ushbu reaktsiyaning markazida immunitet tizimi noto'g'ri ravishda o'z arteriyalariga hujum qiladigan autoimmune mexanizm yotadi. Ushbu mexanizmni qo'zg'atuvchi mumkin bo'lgan omillar orasida infektsiya (xususan, sil kasalligi), viruslar, dorilar va boshqalar mavjud.
Kasallikning kelib chiqishida ko'pincha quyidagi kasalliklar sabab bo'ladi:
Takayasu kasalligi bilan og'rigan bemorlarda tekshiruvda inson leykotsitlari  antigenlari  - HLA-B52 va HLA-B39 aniqlanadi. Bundan tashqari, HLA-B52 bilan og'rigan bemorlar uchun kasallikning yanada og'ir kechishi xarakterlidir.
Tarqalishi
Takayasu arteritining tarqalishi dunyoning turli mintaqalarida juda xilma-xildir. Ko'pincha kasallik Yaponiya, Hindiston, Xitoy, Koreya va Osiyo, Yaqin Sharq va Janubiy Amerikaning boshqa mamlakatlarida uchraydi. Yevropa va Shimoliy Amerikada kamdan-kam uchraydi.
Turli xil aholi tadqiqotlariga ko'ra, Yevropa va Shimoliy Amerikada Takayasu arteriti bilan kasallanish 1 million aholiga 2,6 holatni tashkil qiladi. Sharqiy Osiyoda tarqalish 100 baravar yuqori. Yaponiyada o'tkazilgan uch yillik epidemiologik kuzatuv natijalariga ko'ra, yiliga 1 million aholiga 150 ta holat aniqlangan
Rossiyada ko'pincha miyani qon bilan ta'minlaydigan braxiosefalik arteriyalarning aortoarteriti va aorta yoyi shoxlari va torako-abdominal aortaning birgalikdagi shikastlanishini topishingiz mumkin.
Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlarida tushayotgan aortaning aortoarteriti, shuningdek, buyrak arteriyalari aortaarteriti tez-tez tashxis aniqlanadi. Yaponiyada asosan aorta ko`tariluvchi qismi va uning yoyi shoxlari ta'sirlanadi
Paul Dukes
Ser Pol Genri Dyuks KBE (1889-yil 10-fevral – 1967-yil 27-avgust) — britaniyalik MI6 zobiti va muallifi.
Takayasu kasalligi
Belgilari
Kasallik ma'lum bir bosqichda davom etadi. Dastlabki bosqichda klinik ko'rinish tizimli yallig'lanish jarayoni tufayli o'ziga xos bo'lmagan simptomlarni o'z ichiga oladi. Bunday alomatlar vazn yo'qotish, zaiflik va qorin, mushaklar va bo'g'imlarda og'riqni o'z ichiga oladi. Ko'pincha kasallikning boshlanishida isitma uzoq vaqt davom etadi, eritrotsitlar  cho'kish tezligining (ECHT) tezlashishi va anemiya kuzatiladi. Biroq, bu davrda bemorlarning 10% hech qanday shikoyatlarni bildirmaydi.
Kızılhisar, Besni
Kızılhisar — Adıyaman viloyatining Besni tumaniga qarashli qishloq.
Paul Dukes
Erta hayot va oila
Pol Rossiyadagi Petrograd konservatoriyasida musiqa boʻyicha karerasini davom ettirishdan oldin Caterham maktabida tahsil olgan.
Kızılhisar, Besni
Tarixi
Qishloq 1919-yildan beri shu nomga ega.
Georgiy Plexanov
Georgiy Valentinovich Plexanov [1856.29.11 (11.12), Tambov gubernyasi — 1918.30.5, Terloki yaqini, Finlandiya, hozirgi Zelenogorsk, Sankt-Peterburgda dafn qilingan] — Rossiya va xalqaro sotsial demokratik harakat arbobi, faylasuf. Vladimir Lenin tashkil qilgan "Iskra" gazetaning rahbarlaridan biri. RSDRP 2-sʼyezdidan keyin mensheviklarnnng yetakchilaridan boʻlib qoldi. Bolsheviklarnnnt fiqolarini tanqid qilib, Rossiyada hali inqilobiy vaziyat yetilmagan, deb hisobladi. Fevral inqilobini xayrixohlik bilan kutib oldi. Oktabr toʻntarishiga salbiy munosabatda boʻldi. Falsafa, sotsiologiya, estetika, din, shuningdek, tarix va iqtisodiyotga oid asarlar yezdi. "Tarixga monistik qarashning rivojlanishi masalasiga doyr" (1885), "Materializm tarixi boʻyicha ocherk" (1896), "Tarixda shaxsning roli masalasiga doyr" (1898) kabi falsafiysotsiologik asarlarida tarixni materialistik tushunishni rivojlantirdi, jamiyat hayotini tushunishda dialektik metodni qoʻlladi. "Tarixni yaratuvchi qahramonlar" toʻgʻrisidagi gʻoyani rad etdi, "xalq, butun millat tarix qahramoni boʻlishi kerak" deb hisobladi. Estetika sohasida realizm mavqeida turdi, sanʼatga ijtimoiy hayotning oʻziga xos shakli sifatida qaradi.
Takayasu kasalligi
Belgilari
Kasallikning avj olish bosqichida, yallig'lanish tufayli tomirlarning bo`shlig`i torayib ketganda, alohida organlar va to'qimalarda ishemiya belgilari yuzaga kela boshlaydi.
Kızılhisar, Besni
Geografiyasi
Qishloq Adıyaman shahar markazidan 46 kilometr uzoqlikda joylashgan. Besni shahar markaziga 8 km uzoqlikda.
Takayasu kasalligi
Belgilari
Takayasu kasalligi uchun qo'llarning ishemiya belgilari xarakterlidir: bir yoki ikkala o`mrov osti, yelka va bilak arteriyalarda pulsatsiyaning yo'qligi, qo'llarda og'riq va zaiflik, qo'llarning sovuqligi, kasallangan va sog'lom qo'llarda  qon bosimining farq qilishi aniqlanadi. Shuningdek, xarakterli alomat oyoqlarda bosim yuqoriligidir.
Nospesifik aortoarterit bilan ko'rish ba'zan yomonlashadi, bir ko'zda to'satdan ko'rlik paydo bo'ladi, ikki tomonlama ko'rlik paydo bo'lishi ham mumkin
Paul Dukes
Karyera
„Yuz yuzli odam“ nomi bilan tanilgan Dyuks niqoblardan foydalanishni davom ettirdi, bu unga bir qator shaxsni oʻz zimmasiga olishga yordam berdi va koʻplab bolshevik tashkilotlariga kirish imkonini berdi. Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi, Komintern va siyosiy politsiya yoki CHEKAga muvaffaqiyatli kirib keldi. Dyuks, shuningdek, Siyosiy byuroning ichki ishi bilan tanishdi va maʼlumotni Britaniya razvedkasiga uzatdi.
Takayasu kasalligi
Belgilari
Agar umurtqa va uyqu arteriyalar zararlangan bo'lsa, nevrologik alomatlar paydo bo'ladi: bosh aylanishi, ish qobiliyatining pasayishi, diqqat pasayishi, hushidan ketish. Ushbu alomatlar markaziy asab tizimining (MNS) tegishli qismlarining ishemiyasini ko'rsatadi.
Jaruko
Jaruco Kubaning Mayabeque mintaqasida joylashgan munisipalitetdir.
Pleonazm
Pleonazm (yun. pleonasmos — ortiqchalik) — bir xil yoki sinonimik ifoda vositalarining (til birliklarining) semantik jihatdan takror holda qoʻllanishi. P. tejamlilik prinsipiga zid hodisadir. Biroq shunga qaramay u uslubiy vazifa bajarishga asoslanadi. Pleonastik qoʻllanish uchun shakliy takror asosiy mezon boʻla olmaydi, balki mavjud maʼnoning qayta takrorlanishi asosdir. Nutqda takrorlanayotgan birliklarning turi (qoʻshimcha, soʻz, gap)ga qarab, P.ni quyidagi turlarga ajratish mumkin: 1. Leksik P.lar; 2. Semantik P.lar; 3. Affiksal P.lar; 4. Leksik-affiksal P.lar. 5. Sintaktik P.lar.
Paul Dukes
Karyera
U Britaniyaga taniqli qahramon sifatida qaytib keldi va 1920-yilda qirol Jorj V tomonidan ritsar unvoniga sazovor boʻldi, u Dyuklarni „barcha askarlar ichida eng ulugʻi“ deb atagan. Bugungi kunga kelib, Dukes josuslikdagi jasoratlari asosida ritsar unvoniga sazovor boʻlgan yagona shaxsdir. U 1939-yilda qisqa muddat xizmatga qaytdi va fashistlar tomonidan Chexoslovakiyani bosib olganidan keyin gʻoyib boʻlgan taniqli chex tadbirkorini topishga yordam berdi. U, shuningdek, Gʻarb dunyosiga yoga joriy etishda yetakchi shaxs edi.
Pleonazm
Agar sinonim yoki semantik jihatdan yaqin boʻlgan soʻzlar leksik birlik sifatida birikib, oʻzaro aniqlovchi — aniqlanmish munosabatida boʻlsa, ular leksik P.lar hisoblanadi: koʻppak it, tuz namak, interval oraligʻi, mayda mikroblar kabi. Bunday tavtologik xarakterdagi P.lar koʻpincha oʻzlashma soʻzning maʼnosini toʻla anglamaslik yoki hisobga olmaslik natijasida unga shu soʻzning oʻzbekcha sinonimini qoʻshish tufayli vujudga keladi. Baʼzi leksik P.larda aynan bir tushunchaning takrori mavjud boʻlsa-da, oʻzlashma soʻz semantikasida maʼno siljishi roʻy beradi: bosh-oyoq sarpo (forscha "sar-po" — bosh-oyoq), lahm goʻsht (arab. "lahm" – goʻsht).
Jaruko
Shahar Gavananing sharqida,San-Xose de las-Laxas va Santa Kruz del Norte o'rtasida joylashgan.Munitsipalitet Habana del Este (Gavana shahar okrugi),Santa-Kruz del Norte,Madruga va San-Xose de las-Laxas bilan chegaradosh.
Paul Dukes
Yozish
Uning " Qizil tun va ertangi kun " kitobida bolshevizmning yuksalishi va qulashi haqida hikoya qilinadi va u dunyo boʻylab koʻp kezib, ushbu mavzu boʻyicha maʼruzalar oʻqidi. Dyuksning boshqa kitoblari quyida keltirilgan.
Takayasu kasalligi
Belgilari
Agar buyrak arteriyalari ta'sirlangan bo'lsa, siydikda qon (gematuriya) paydo bo'lishi mumkin. Buyrak arteriyalarining trombozi kam uchraydi. thumb|uyqu arteriyasi stenozi
Pleonazm
Oʻzbek tilida semantik P. ham keng tarqalgan: oyoq bilan tepmoq, koʻz bilan koʻrmoq, qari chol, maxfiy sir kabi (tepish oyoq orqali, koʻrish koʻz orqali sodir boʻlishi; chol boʻlgach, uning qariligi, sir boʻlgandan keyin maxfiyligi aniq narsa). Mazkur misollardagi semantik ortiqchaliklar nutqda taʼsirchanlikni, taʼkidni oshirish maqsadlariga xizmat qiladi.
Paul Dukes
Shaxsiy hayot
U 1967-yil 27-avgustda Janubiy Afrikaning Keyptaun shahrida 78 yoshida vafot etdi.
Jaruko
Yarukoning Eskaralari (zinapoyalari) tekislikdan ko'tarilib, hududning ko'rinishini ta'minlaydi.Hudud park sifatida himoyalangan va Gavana va plyajlardan tashrif buyuradigan joy.
Takayasu kasalligi
Patogenezi
Takayasu sindromining rivojlanish mexanizmi autoimmun jarayon bilan bog'liq deb qaraladi. Tizimli irsiy kasalliklari bo'lgan bemorlarda qo'zg'atuvchilar – allergenlar  yoki yuqumli omillar ta'sirida arteriyalarga zarar yetkazadigan antitelolar ishlab chiqarila boshlaydi. Qonda antitelolar – IgG va IgA darajasi ko'tariladi va qon aylanish tizimida aylanib yuradigan, tomirlar endoteliyasiga joylashib, yallig'lanishni qo'zg'atadigan immun komplekslar shakllana boshlaydi.
Pleonazm
Affiksal P.lar qoʻshimchalarning takrorlanishi natijasida vujudga keladi: kuylashaylikkuylaylik, koʻkimtirroq (-imtir va roq), singlisi (-i va -si) va boshqa leksik-affiksal P.larda oʻzak-negiz anglatgan maʼno qoʻshimcha orqali yana takror ifodalanadi. Mas, toʻqayzor, oʻrmonzor soʻzlarining oʻzagida oʻrin maʼnosi ham, jamlik maʼnosi ham anglashiladi. Kulolchi, omborxona, yotoqxona soʻzlarida ham pleonastik qoʻllanish kuzatiladi. Bunday hollarda pleonastik qoʻllanishga hojat yoʻq. Til doimo oʻta aniqlikka intilar ekan, unda ortiqchalikning yuzaga kelishi tabiiydir. Ortiqchaliklar esa koʻpincha uslubiy vazifa uchun xizmat qiladi. Tavtologiya ham P.ning bir koʻrinishi hisoblanadi.
Takayasu kasalligi
Patogenezi
Yallig'lanish jarayoni tufayli arteriyaning ichki qatlamida (intima) tolali granulomalar hosil bo'ladi, elastik tolalar parchalanib ketadi, tomir devorining silliq mushak hujayralari nobud bo'ladi. Ko'pincha trombozlar rivojlanadi. Yallig'lanish qon tomirlarida turli xil o'zgarishlarga olib keladi. Dastlabki bosqichda tomirlar devorlari qalinlashadi. Ushbu bosqichda tomirning bo`shlig`i toraymaydi.
Pleonazm
Neʼmat Mahkamov.
Takayasu kasalligi
Patogenezi
Agar kasallik rivojlanib ketaversa, segmentar stenozlar hosil bo'ladi, ya'ni tomirning to'liq yopilishigacha turli joylarda arteriya bo`shlig`i torayadi. Stenoz tufayli qon oqimi buziladi va organlar zarur miqdorda kislorod va oziq moddalarni olmaydilar - ishemiya rivojlanadi. Tegishli terapiya o'z vaqtida amalga oshirilmasa, yallig'lanish qo'shni to'qimalar va organlarga tarqalishi mumkin. Bemorlarning 7-22% da anevrizmalar hosil bo'ladi, ya'ni tomirning 2 martadan ko'proq kengayadi, devorlari hilpillab qoladi.
Hüttenrode
Hüttenrode Germaniyaning Saksoniya-Anhalt yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Maydoni — 18,63 km2. 1191 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Takayasu kasalligi
Patogenezi
Qon tomirlari ichi bekilib qolganda, organizm yangi sharoitlarga moslashadi va kollateral qon aylanishini rivojlantiradi. thumb|anevrizma
Katta siqilish
thumb| Katta siqilish animatsiyasi Katta siqilish - bu koinotning yakuniy taqdirining faraziy ssenariysi bo'lib, unga ko'ra koinotning kengayishi oxir-oqibat teskari tomonga o'zgaradi va koinot qayta siqiladi, natijada kosmik miqyos omili nolga yetadi, bu hodisadan keyin koinot reformatsiyasi boshlanadi, yangi Katta Portlash sodir bo'ladi. Dalillarning aksariyati bu farazning to'g'ri emasligini ko'rsatadi. Buning o'rniga, astronomik kuzatishlar koinotning kengayishi tortishish kuchi ta'sirida sekinlashmasdan emas, balki tezlashayotganini ko'rsatadi, bu koinotning issiqlik o'limi bilan yakunlanishi ehtimoli ancha yuqori ekanligini ko'rsatadi.
Takayasu kasalligi
Tasnifi
Takayasu kasalligining bir nechta tasnifi mavjud, ammo ularning hech biri universal qabul qilinmagan.
Katta siqilish
Umumiy tasavvur
Big Crunch ssenariysi butun koinotdagi materiyaning zichligi yetarlicha yuqori bo'lib, tortishish kuchi Katta portlash bilan boshlangan kengayishni yengib o'tishini taxmin qiladi. FLRW kosmologiyasi o'rtacha energiya zichligi, Habbl parametri va kosmologik doimiylik asosida kengayish oxir-oqibat to'xtab qoladimi yoki yo'qligini taxmin qilishi mumkin. Agar metrik kengayish to'xtagan bo'lsa, u holda qisqarish muqarrar ravishda sodir bo'ladi, vaqt o'tishi bilan tezlashadi va koinotni o'ziga xos gravitatsion kollaps bilan tugallanadi.
"Katta sakrash" deb nomlangan aniqroq nazariya shuni ko'rsatadiki, olam o'zi boshlangan holatga tushib, keyin yana bir Katta portlashni boshlashi mumkin, shuning uchun koinot abadiy davom etadi, lekin kengayish bosqichlaridan o'tadi (Katta portlash) va qisqarish (Katta Siqilish).
Takayasu kasalligi
Tasnifi
Nospesifik aortoarteritda arteriyalarning bir necha turlari ajratiladi
Katta siqilish
Umumiy tasavvur
1990-yillarning oxiri va 2000-yillarning boshidagi eksperimental dalillar (yaʼni, uzoqdagi oʻta yangi yulduzlarni standart shamlar sifatida kuzatish va kosmik mikrotoʻlqinli fonning toʻgʻri yechilgan xaritasi) koinotning kengayishini sekinlashtirmaydi degan xulosaga olib keldi, tortishish kuchi aksincha ortadi. 2011-yilgi fizika bo'yicha Nobel mukofoti ushbu kashfiyotga hissa qo'shgan tadqiqotchilarga berildi.
Fizik Rojer Penrouz umumiy nisbiylikka asoslangan nazariyani ilgari surdi, unga ko'ra koinot barcha materiya parchalanib, yorug'likka aylanmaguncha kengayib boradi. Koinotdagi hech narsa u bilan bog'liq bo'lmagan vaqt yoki masofa shkalasiga ega bo'lmagani uchun, u Katta portlash bilan bir xil bo'ladi (natijada keyingi Katta portlash bo'lib, keyingi siklni boshlaydigan Katta Siqilish turiga olib keladi). Penrouze va Gurzadyan konformal siklik kosmologiyaning belgilarini kosmik mikroto'lqinli fonda potensial ravishda topish mumkinligini taklif qildilar; 2020-yil holatiga ko'ra, ular aniqlanmagan.
Takayasu kasalligi
Tasnifi
Takayasu kasalligining faollik darajalarining yagona tasnifi mavjud emas. Amaliy foydalanish uchun eng qulayi Birmingem vaskulit faolligi shkalasi asosida nospetsifik aortoarterit uchun maxsus yaratilgan shkaladir. U uchta bo'limni o'z ichiga oladi: patologik jarayonning klinik, laboratoriya va instrumental belgilari.
Katta siqilish
Fizik nazariyalardan empirik ssenariylarga
Agar skalyar maydon tomonidan rivojlanayotgan va noldan yetarlicha pastga o'tadigan monoton kamayuvchi potensial tomonidan boshqariladigan kvintessensiya shakli qora energiya va joriy ma'lumotlarning (ayniqsa, qora energiyadagi kuzatuv cheklovlari) (asosiy) tushuntirishi ham to'g'ri bo'lsa, tezlashuvchi kengayish sodir bo'ladi. Koinotning qisqarishi yaqin kelajakdagi 100 million yil ichida qisqarishga teskari bo'ladi. Andrey-Ijas-Steinhardt tadqiqotiga ko'ra, ssenariy "tabiiy ravishda siklik kosmologiyalar va kvant tortishish haqidagi so'nggi taxminlarga" mos keladi. Tadqiqot shuni ko'rsatadiki, sekin qisqarish fazasi "koinot kengayishning yangi bosqichiga o'tgunga qadar 1 milliard yil muddatgacha davom etadi".
Effektlar
Pol Devis taxminan 100 milliard yil o'tgach sodir bo'ladigan, Katta siqilish sodir bo'ladigan ssenariyni ko'rib chiqdi. Uning modelida qisqaruvchi koinot taxminan teskari kengayish bosqichiga o'xshab rivojlanadi. Birinchi navbatda, galaktikalar klasterlari, keyin esa galaktikalar birlashadi va CMB fotonlari ko'k rangga o'tishi bilan kosmik mikroto'lqinli fonning (CMB) harorati ko'tarila boshlaydi. Yulduzlar oxir-oqibat bir-biriga shunchalik yaqinlashadiki, ular bir-biri bilan to'qnashishni boshlaydilar. CMB M tipidagi yulduzlarga qaraganda issiqroq bo'lgandan so'ng (Devis modelidagi Katta siqilishdan taxminan 500 000 yil oldin), ular endi o'z issiqliklarini tarqata olmaydilar va bug'lanib ketguncha o'zlarini "pishiradilar"; Bu O-tipli yulduzlar Katta siqilishdan taxminan 100 000 yil oldin qaynab ketguncha ketma-ket issiqroq yulduzlarga aylanishda davom etadi. So'nggi daqiqalarda koinotning harorati shunchalik yuqori bo'larki, atomlar va atom yadrolari parchalanib, allaqachon birlashayotgan qora tuynuklarga singib ketadi. Katta siqilish paytida koinotdagi barcha materiya Katta portlashga o'xshash cheksiz issiq, cheksiz zichlikdagi yagonalikka aylanadi. Katta inqirozdan keyin yangi koinotni yaratadigan yana bir Katta portlash sodir bo'lishi mumkin.
Takayasu kasalligi
Tasnifi
Klinik ko'rinishning tabiatiga ko'ra nospesifik aortoarteritning ikki bosqichi ajratiladi:
O'tkir - ikkinchi bosqichga o'tishi tez sodir bo`ladi. O'tkir bosqich tez rivojlanishiga qaramay, og'ir bosqichiga o'tisi ancha uzoq davom etadi.
Surunkali - sekin, 10 yilgacha davom etishi mumkin, lekin ko'pincha asoratlarga olib keladi.
Asoratlari
Sindromning eng xavfli asoratlari thumb|Depiction of a person suffering from a heart attack (Myocardial Infarction)
Diagnostikasi
Takayasu kasalligi tashxisi va davosi bilan turli mutaxassislar shug`ullanishadi: revmatologlar, kardiologlar, nevrologlar, oftalmologlar va qon tomir jarrohlar.
Jahon amaliyotida tashxisni tasdiqlash uchun Amerika revmatologlari uyushmasi (Amerika Revmatologiya kolleji) mezonlari qo'llaniladi:
Laboratoriya ma`lumotlari
Takayasu arteriti bilan og'rigan bemorlarda aniqlangan laboratoriya o'zgarishlari o'ziga xos emas, ya'ni kasallikni aniq ko'rsatadigan ko'rsatkichlar mavjud emas.
Klinik qon tekshiruvi yengil anemiya, eritrotsitlar cho'kish tezligining oshishi (ECHT), leykotsitoz (oq qon hujayralari darajasining oshishi) va o'rtacha trombotsitoz (trombotsitlar darajasining oshishi) ni aniqlashi mumkin.
Biokimyoviy qon testini o'rganishda
Siydikni tekshirishda o'rtacha proteinuriya va mikrogematuriya qayd etiladi.
Immunologik tadqiqotlar jarayonida IgG, IgA antitelolari darajasining oshishi aniqlanadi.
Angiografiya. Bu qon tomirlarining kontrastli rentgenologik tekshiruvidir. Invaziv diagnostika usuli o'rganilayotgan tomirga kateter kiritiladi, u orqali esa maxsus kontrastli bo'yoq yuboriladi va bo'yoq qon tomirini to'ldirganda rentgenogramma olinadi. thumb|Takayasu arteriti bilan og'rigan bemorning ko'z tubida lazerli Doppler gologrammasi yordamida o'lchanadigan markaziy retinal arteriya (qizil) va vena (ko'k)dagi qon oqimining puls to'lqini. Ilgari tashxisni tasdiqlash uchun angiografiya ishlatilgan, ammo endi kamroq invaziv usullar ko'proq qo'llaniladi: ultratovushli angiodoplerografiya, kompyuter va magnit-rezonans tomografiya (KT va MRT), fluorodeoksiglyukoza bilan pozitron emissiya tomografiyasi (PET). Qon tomir ultratovush tekshiruvi, KT va MRT qon tomirlari devorlarini, aorta yoki arteriyalarning bo`shlig`i va tomirlardagi qon oqimini baholashga imkon beradi. Takayasu kasalligining xarakterli belgilariga stenoz, okklyuziya, arteriya bo'shlig'ining notekisligi, stenozdan keyingi kengayish (vazodilatatsiya), stenoz tomir atrofidagi kollateral arteriyalar va anevrizmalar kiradi.
Fluordeoksiglyukoza bilan PET. Skanerlashdan oldin radioaktiv preparat tomir ichiga yuboriladi. U faol yallig'lanishli joylarda to'planadi va arterial devorning shikastlanish darajasini ko'rsatadi. Boshqa usullar bilan taqqoslaganda, tadqiqot shikastlangan arteriyalarning anatomiyasi va morfologiyasini aniqroq tavsiflash imkonini beradi.
Reoensefalografiya (REG). Bosh miya tomirlarini diagnostika qilish usuli. Tadqiqotning mohiyati shundaki, yuqori chastotali kuchsiz elektr toki boshning to'qimalari orqali o'tadi va maxsus jihozlar miyaning elektr qarshiligini qayd etadi. Tadqiqot venoz va arterial tizimlarning umumiy funksionalligini baholaydi. REG yordamida Takayasu sindromida miyaga qon ta'minoti kamayganini ko'rishimiz mumkin.
Miyaning elektroensefalografiyasi (EEG). Miya funksional faollligining pasayishi aniqlanadi.
Qon tomir biopsiyasi. Kamdan-kam hollarda amalga oshiriladi, chunki katta tomirlarning gistologik tekshiruvi odatda faqat qon tomir muolajalari yoki autopsiya paytida o`tkazilishi mumkin. Kasallikning dastlabki bosqichida granulomatoz yallig'lanish belgilari aniqlanadi - granuloma-tugunlarning shakllanishi.
Davosi
Nospesifik aortoarteritni to'liq davolash mumkin emas. Biroq, o'z vaqtida va samarali davolanish yordamida remissiyaga erishish va o'limga olib keladigan asoratlarni rivojlanishining oldini olish mumkin. Buning uchun belgilangan terapiyaga to'liq rioya qilish kerak, patologiyani davolash kamida bir yil davom etishi kerak.
Takayasu arteritini davolash konservativ (dori) va jarrohlik usullarini o'z ichiga oladi.
Konservativ davo
Medikamentoz terapiya bir muncha vaqt kasallikning rivojlanishini to'xtatadi. Terapevtik usullarning maqsadi qon bosimini normallashtirish, yallig'lanish jarayonini va o'ziga xos immunitet reaktsiyasini kamaytirish, gemodinamikani tiklash va ishemiyani yo'q qilishdir.
Terapiyaning yapon modeli faol fazada Prednizolonni tayinlashni nazarda tutadi (ECHT doimiy ravishda 20 mm / soat). Prednizolonning dozasi 1-3 oy davomida o'zgarmaydi, keyin dozasi 3-12 oygacha kamayadi. Prednizolonning dozasini kamaytirishning zaruriy sharti ECHTning 20 mm / soat dan kamayishi.
Shu bilan birga, tashxis qo'yilgandan keyingi dastlabki ikki yil davomida preparatning dozasini kuniga 16 mg dan pastga tushirish tavsiya etilmaydi. Dozani yanada pasaytirish faqat ECHT 3-6 oy davomida 10 mm / soat dan kam bo'lgan ko`rsatkichlarda amalga oshiriladi. Agar kuchayganlik belgilari bo'lmasa va ECHT uzoq vaqt davomida normal bo'lsa, preparat bekor qilinadi. Ushbu yondashuv yaxshi natijalarga olib keladi, shu jumladan bemorlarning 30 foizida tananing perioferik qismlarining qon ta'minoti yaxshilanadi.
Amerika davolash modeli ham prednizolonni tayinlashni o'z ichiga oladi, ammo boshqa sxema bo'yicha. Dozani bir oy davomida saqlanadi. Agar simptomlar bir oydan ko'proq vaqt davomida yo'qolmasa, dozasi uch oy davomida o'zgarmaydi va immunitet tizimini pasaytiradigan sitotoksik dorilardan biri qo'shiladi: Azatioprin, Metotreksat, Siklofosfan (Siklofosfamid). Agar ushbu dorilarni qo'llash Prednizolonning dozasini kamaytirishga va keyinchalik uni bekor qilishga imkon bergan bo'lsa, terapiya samarali hisoblanadi.
Sitotoksik preparatni remissiyaga erishilgandan boshlab bir yil davomida olish kerak. Agar remissiya yuzaga kelsa, Prednizolonning dozasi 6 oy davomida asta-sekin kamaytiriladi va keyingi 6 oy ichida Prednizolonni bekor qilish kerak.
Agar Prednizolon bilan davolash kerakli natijani bermasa, Metotreksat buyuriladi. Davolash minimal dozalar bilan boshlaniladi, so'ngra preparatni ko`tara olmaslik bo'lmasa, asta-sekin oshiriladi. Ko`tara olmaslik bo'lsa, doza bir necha dozalarga bo'linadi va faqat 1-2 haftadan so'ng mumkin bo'lgan maksimal ruxsat etilgan maksimal dozaga oshiriladi.
Agar Prednizolon va Metotreksat bilan terapiya paytida remissiya yuzaga kelsa va ECHT ko'rsatkichlari normal holatga qaytsa, Metotreksatni qabul qilganidan keyin bir oy o'tgach, Prednizolonning dozasini kamaytirish tavsiya etiladi. Yallig'lanish jarayoni qayta boshlanganda, Prednizolon residivdan oldin belgilangan dozada buyuriladi. Agar terapiya boshlanganidan 12 oy o'tgach, dozani kamaytirish mumkin bo'lmasa, individual muqobil davolash rejimi tanlanadi.
Siklofosfamid toksik  tufayli uzoq muddatga tavsiya etilmaydi.
Biologik preparat Actemra (Tostilizumab) an'anaviy immunosupressiv terapiyaga qo'shilishi mumkin va u Prednizolonning umumiy dozasini kamaytirish uchun ham qo'llaniladi. Preparatni qo'llashning maksimal muddati - 40 oy.
Yurak-qon tomir asoratlarining oldini olish uchun, agar qarshi ko`rsatmalar bo'lmasa, asetilsalitsil kislotasining kichikroq dozalarini qo'llash mumkin.
Uyqu va umurtqa arteriyalarning sezilarli darajada torayishi bilan og'rigan bemorlarda qon bosimining pasayishi nevrologik asoratlarni keltirib chiqarishi mumkinligini yodda tutish kerak.
Jarrohlik yo`li bilan davolash thumb|stentlash Agar buyrak arteriyasi stenozi tufayli qon bosimi ko'tarilsa va bemorda o'tkir davrda fibrotik o'zgarishlar paydo bo'lsa, jarrohlik davolash tavsiya etiladi. Shuningdek, operatsiya hayot uchun xavfli asoratlar aniqlansa va ichki organlar va tizimlarning disfunktsiyasi rivojlansa ham amalga oshiriladi. Operatsiya barqaror remissiyaga erishgandan so'ng amalga oshiriladi.
Plazmaferez.Agar davolanish istalgan natijani keltirmasa yoki faqat vaqtinchalik ta'sir ko'rsatsa, qon tomir jarrohlar yordamiga murojaat qilinadi. Operatsiya yordamida residivlarning oldini olish, shuningdek, shikastlangan tomirlarning o'tkazuvchanligini imkon qadar tiklash mumkin.
Endarterektomiya. Bu arteriyalar devorlaridan xolesterin pilakchalarini olib tashlashni o'z ichiga oladi. Bu orqali tomirning bo`shlig`ini tozalash va qon oqimini tiklash mumkin.
Shuntlash. Endovaskulyar stentlash paytida arteriyaning ichiga silindrsimon to'rli karkas kiritiladi, bu tomirni mexanik ravishda kengaytiradi. Bu Takayasu kasalligining fibrotik bosqichida og'ir stenoz, arterial gipertenziya yoki ishemiya bilan og'rigan bemorlarda qo'llaniladi.
Endovaskulyar stentlash.
Angioplastika. Puchaygan balonli kateter son yoki chov arteriyadagi punksiya yo`li bilan kiritiladi, toraygan joyga keltiriladi va keyin shishiriladi, shu sababli arteriya bo`shlig`i kengayadi. Bu qon bosimini normallantiradi va periferik tomirlarda pulsni tiklashga yordam beradi. Natijada, ikkilamchi arterial gipertenziya shuningdek, yurak etishmovchiligi yo'qoladi. To'liq tiklanish 3-5 yil ichida sodir bo'ladi. Ushbu davolashdan keyin o'lim havfi 10% dan oshmaydi.
Avillers-Sainte-Croix
Aholisi
70 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 12,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,5 km2. Dengiz sathidan 212 – 239 m balandlikda joylashgan.
Ushahidi
thumb| Ushahidi logotipi|right|400px Ushahidi – katta hajmdagi ma’lumotlarni to’plash, ma’lumotlarni vizuallashtirish va interaktiv xaritalarni yaratish uchun foydalaniladigan bepul va ochiq kodli dasturiy ta’minot platformasi.
Takayasu kasalligi
Oqibati
Maxsus davolashsiz Takayasu sindromining o'tkir shakli tez rivojlanadi va koronar etishmovchilik bilan asoratlanadi. Takayasu kasalligining og'ir oqibatlari hayotga xavf tug'diradi va birinchi navbatda bemorning mehnat qobiliyati yo`qolishiga, keyin esa uning nogironligi va o'limiga olib keladi. Takayasu arteriti bilan og'rigan bemorlarda insult yoki miokard infarkti o'limning keng tarqalgan sababidir.
Ushahidi
Missiya
Ushahidi suahilicha „guvohlik“ degan ma’noni anglatadi. Ushbu dastur shaxslar va guruhlarga atrof-muhit monitoring, sog’liqni saqlash, inson huquqlari monitoring, saylov monitoring, zo’ravonliksiz namoyishlar, ofatlar va ularni xaritada ko’rsatish kabi barcha turdagi loyihalar uchun yangilanadigan multimedia xaritalarini yaratishda hamkorlik qilish imkonini beradi.
Takayasu kasalligi
Oqibati
Kasallikning surunkali shakli uzoq muddatli davom etadi. Kollateral qon aylanishining rivojlanishi tufayli bemorning ahvoli uzoq vaqt davomida qoniqarli bo'lib qoladi. Agar sindrom erta bosqichda aniqlansa va immunitet tizimini pasaytiradigan dori vositalaridan foydalangan holda o'z vaqtida terapiya boshlangan bo'lsa, unda jarrohlikgacha yetib bormaydi va bemorlarning hayot sifatini yaxshilash mumkin.
Ushahidi
Missiya
Dasturiy ta’minot kraudsorsning g’oyasiga asoslangan. Ushahidi turli manbalardan olingan turli xil ma’lumotlar bilan ishlaydi: Internet, SMS, MMS, ovozli xabarlar, bloglar, Twitter, fotosuratlar, videolar va tarmoqdagi boshqa ma’lumotlar, shu bilan voqealarning vaqtinchalik va geofazoviy arxivini yaratadi. Birinchi bo’lib ommaviy axborot vositalarini tanlash har bir loyihani joylashtirishning madaniy va iqtisodiy xususiyatlari bilan bog’liq. Asosiy e’tibor SMS xabarlarga qaratilgan, chunki ular dastlab Internet qamrovining kichik maydoni mobil texnologiyalarning ajoyib mashhurligi bilan qoplanadigan mamlakatda asosiy ma’lumot manbai bo’lib xizmat qilgan.
Foydalanuvchilar statistik ma’lumotlarni ko’rsatadigan, muayyan hodisani tavsiflovchi turli faktlarni taqdim etadigan hisobotlardan tashqari, xizmat xaritadagi tegishli nuqtaga biriktirilgan foto va video materiallarni to’playdi. Xaritalar bilan ishlash uchun Google Maps, Yahoo map, OpenStreetMap dan foydalanish mumkin. Ushahidi vaziyatni kuzatish uchun foydali bo’lishi mumkin bo’lgan turli xil variantlarni qo’llab-quvvatlaydi. Bularga, masalan vaqt navigatsiyasi kiradi, buning yordamida faqat ma’lum bir davrda sodir bo’lgan voqealarni tahlil qilish mumkin.
Takayasu kasalligi
Profilaktikasi
Remissiyani saqlab qolish, kasallikning kuchayishini va asoratlarni rivojlanishini oldini olish uchun ikkilamchi profilaktika zarur. Bunga quyidagilar kiradi:
Ushahidi
Tarixi
Birinchi platforma “Ushahidi” Keniya inqirozi munosabati bilan 2008-yil yanvar oyida yaratilgan. Prezidentlik saylovlaridan so’ng zo’ravonlik dalillari to’planib, Google xaritalariga joylashtirildi. Keyinchalik platforma dunyo bo’ylab yuzlab tashkilotlar orasida mashhurlikka erishdi, ular undan turli kraudsorsing loyihalarini yaratishda foydalanganlar. U 2010-yilda Gaiti va Chilidagi zilzilalar, Avstraliya va Amerika Qo’shma Shtatlaridagi suv toshqini paytida, Hindiston, Meksika, Afg’oniston va Livandagi saylovlarni kuzatishda ajralmas edi.
Takayasu kasalligi
Manbalar
1.     Дядык А. И., Зборовский С. Р. Артериит Такаясу // Здоров’я України. Кардиология. — 2012. — № 1. — С. 60–61.
Thinking, Fast and Slow
Kitobda Kahneman, koʻpincha Amos Tverskiy bilan hamkorlikda oʻnlab yillar davomida olib borgan tadqiqotlari sarhisob qilingan. Bu uning faoliyatining barcha uch bosqichini oʻz ichiga oladi: uning bilimga moyillik toʻgʻrisidagi dastlabki olib borgan ishlari, istiqbollar nazariyasi hamda keyinchalik baxt haqidagi ishlari.
Shuningdek, bu kitobda Kahnemanning Isroil mudofaa kuchlari va uning tadqiqotchi sifatida taʼlim olishiga hissa qoʻshgan turli boʻlimlar hamda hamkasblari bilan olib borgan ishlaridan koʻplab tushunchalar ham keltirilgan sanaladi.
Takayasu kasalligi
Manbalar
2.      Князькова И. И., Шаповалова Л. В. Диагностика неспецифического аортоартериита (болезнь Такаясу) // Здоров’я України. — 2014. — № 3. — С. 42–43.
3.      Kоthari S. S. Takayasu's arteritis in children — a review // Images Pediatr Cardiоl. — 2001. — Vоl. 3, № 4. — P. 4–23.https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3232509/
5.      Hedna V. S., Patel A., Bidari S. et al. Takayasu’s Arteritis: is it a reversible disease? Case repоrt and literature review // Surg Neurоl Int. — 2012. — № 3. — Р. 132.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23227437/
6.      Насонов Е. Л., Баранов А. А., Шилкина Н. П. Васкулиты и васкулопатии. — Ярославль, 1999. — 616 с.
7.      Watts R., Al-Taiar A., Mooney J., Scott D., Macgregor A. The epidemiology of Takayasu arteritis in the UK // Rheumatology (Oxford). — 2009. — Vol. 48, № 8. — Р. 1008–1011.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19542212/
8.      Yadav M. K., Leeneshwar H., Rishi J. P. Pulseless cardiоmyоpathy // J Assоc Physicians India. — 2006. — Vоl. 54, № 1. — P. 814–816.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17214280/
9.      Бережной В. В., Герман Е. Б. Болезнь Такаясу (неспецифический аортоартериит) // Современная педиатрия. — 2015. — № 8. — С. 34–40.
10.  Лыскина Г. А., Костина Ю. Ю. Современные аспекты лечения неспецифического аортоартериита (артериита Такаясу): анализ эффективности вариантов базисной терапии у детей // Педиатрия. — 2017.— № 3. — С. 86–93.
11.  Руководство по детской ревматологии / под ред. Н. А. Геппе, Н. С. Подчерняевой, Г. А. Лыскиной. — М.: ГЭОТАР-Медиа, 2011. — 720 с.
12.  Смитиенко И. О., Атясова Е. В., Новиков П. И. Методы визуализации сосудистого воспаления при артериите Такаясу // Русский медицинский журнал. — 2017. — № 7. — С. 442–445.
13.   Karapolat I., Kalfa M., Keser G. et al. Comparison of F18-FDG PET/CT findings with current clinical disease status in patients with Takayasu's arteritis // Clin Exp Rheumatol. — 2013. — Vol. 31 (1 Suppl 75). — Р. S15–21.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23075530/