cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Erkin Halilov
Tarjimai holi
Erkin Halilov 1977-yilda Toshkent Davlat universitetining yuridik fakultetini tamomlagan boʻlsa-da, mehnat faoliyatini muhandis sifatida boshlagan. 1990-yildan Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi deputati boʻlgan. 1993-yil noyabr oyida O‘zbekiston Oliy Majlisining muvaqqat raisi etib tayinlangan. Biroq, oʻz mutaxassisligi boʻyicha faoliyatini 1993-yil dekabr oyida boshlagan. 1995-yil fevral oyida Oliy Majlis raisi etib qayta tayinlangan, bu lavozimda 2005-yilning yanvarigacha faoliyat olib borgan, chunki konstitutsiyaviy tuzatishlar joriy Oliy Majlis Senat va Qonunchilik palatasidan iborat ikki palatali tuzilmaga aylantirilgan. 2004-yil dekabr oyida 2-Darxon saylov okrugidan deputat etib saylangan. Keyingi oyda Qonunchilik palatasi raisi etib tayinlangan. 2008-yilning 23-yanvarida Halilov oʻgʻli Sherzod bilan bogʻliq huquqiy mojaro tufayli isteʼfoga chiqishga majbur boʻldi. 2006-yil dekabr oyida uning oʻgʻliga besh nafar oʻsmir Timur Nurmetov, Davron Axmetov, Shohrux Alimov, Azamat Jalilov va Rixsiyev ismli shaxs koʻchada hujum qilgan. Keyin Halilov hujumchilarning hukmlarini odatdagidan qattiqroq boʻlishini talab qilganlikda ayblangan. Darhaqiqat, Nurmetov oʻn olti yarim yilga, Axmetov va Alimov oʻn olti yilga, Jalilov oʻn besh yarim yil va oʻsha paytda voyaga yetmagan Rixsiyev toʻqqiz yilga ozodlikdan mahrum etilgan. Bundan tashqari, mahkumlar sharoiti ogʻirligi maʼlum Jasliq qamoqxonasiga yuborilgan. Keyinchalik Oliy sud uning jazo muddatini qisqartiradi va mahkumlarni boshqa qamoqxonaga oʻtkazadi. Uning oʻrniga Dilorom Toshmuhamedova tayinlanadi.
Shaxsiy hayoti
Erkin Halilov Aziza Halilova bilan turmush qurgan. Uning isteʼfoga chiqishiga sabab bo‘lgan janjalda ishtirok etgan Sherzod va yana ikkita oʻgʻli bor.
Manbalar
<references responsive="1" group="">
Küçükkalecik, Afyonkarahisar
Küçükkalecik Afyonkarahisar viloyatining markaziy tumaniga tutashgan shaharchalardan biri.
Largo (Maryland)
Largo AQShning Maryland shtatida joylashgan shahardir. Prince George's County okrugi tarkibiga kiradi.
Ihlow (Fläming)
Ihlow  Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Teltow-Fläming tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 47,54 km2. 773 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Silley-Bléfond
Aholisi
59 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 13,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,3 km2. Dengiz sathidan 290 – 569 m balandlikda joylashgan.
Ihlow (Fläming)
Hududi
Ihlowning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Manhagen
Manhagen Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Ostholstein tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 9,63 km2. 388 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Manhagenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Largo (Maryland)
Aholisi
8408 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Riumors
Riumors Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Girona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 6,54 km2. Aholisi — 224 kishi (2010).
Largo (Maryland)
Geografiyasi
Maydoni — 7,9 km2. Shundan 7,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Xorazmiy (maʼnolari)
Xorazmiy:
Xorazmiy Isteʼdodli shoir, temuriylar davri adabiyotining yirik namoyandasi.
Reith im Alpbachtal
Reith im Alpbachtal Avstriyaning Tirol yerida joylashgan kommunadir. Kufstein (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 27.41 km2. 2679 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Budjet subvensiyasi
Budjet subvensiyasi — (lot . subvenire — yordamga kelmok; ing . subvention) — qonun hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda muayyan maqsadlarga sarflash sharti bn yuqori byudjetdan quyi byudjetga qaytarmaslik shartida ajratiladigan pul mablagʻlari („Byudjet tizimi toʻgʻrisida“ gi OʻzR Qonunining 3-m.si). ''Budjet subvensiyasi muayyan bir tadbirni moliyalashtirish uchun ajratiladi va undan maqsadli foydalanish tartibi buzilgan holda, qaytarilishi lozim. Bir qancha mamlakatlarda, mas., AQSh, Italiya, Germaniya, Yaponiyada Budjet subvensiyasi mahalliy boshqaruv organlariga markazdan tasdiqlangan, oʻz tashabbusi boʻyicha amalga oshiriladigan muayyan dasturlar yoki loyihalarni moliyalashtirish uchun beriladi.'' Budjet subvensiyasi byudjet dotatsiyasidan farqli ravishda qatʼiy maqsad yoʻlida va belgilangan muddat ichida sarflanishi kerak.
NGC 2364
NGC 2364 Yakkashox yulduz turkumidagi OCL (ochiq klaster) tipli ochiq klasterdir.
Ushbu obyektni John Herschel 1831-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Loyihaviy iqtisodiyot
Loyihaviy iqtisodiyot yoki maʼmuriy-buyruqbozlik iqtisodiyoti bu tizim amalda barcha moddiy resurslarga ijtimoiy aniqrogʻi davlat mulkchiligining hukmronligi va maʼmuriy organlar tomonidan iqtisodiy qarorlarning markazlashgan tartibda qabul qilinishi bilan xarakterlanadi. Foydalanadigan resurslarning hajmi, mahsulotning tarkibi va taqsimlanishi, ishlab chiqarishni tashkil qilish kabilarga tegishli barcha muhim qarorlar markaziy boshqarish organlari tomonidan qabul qilinadi.
Toru Sano
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1988-yili 27-yanvar Birlashgan Arab Amirliklari terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 9 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
Xorazm haqiqati
Xorazm haqiqati - ijtimoiy-siyosiy gazeta. Urganch shahrida haftada 2 marta chop etiladi. Muassisi: Xorazm viloyati hokimligi. Dastlab, 1920-yil 8 martdan "Inqilob quyoshi" nomi bilan nashr qilingan. 1939-yil 1-yanvardan hozirgi nomda. 1921-yil Xorazmga kelgan H.H. Niyoziy gazeta faoliyatini mustahkamlashga yordam bergan. Davlat va jamoat arboblari Karim Boltayev, Qurbon Beregin, Xudoybergan Devonov; yozuvchi va shoirlar Faqiriy, Mutrib, Partav, Chokar, Mugʻanniy, Sayd Nazariy, Umar Qurboniy, Mahmud Ismoilov, Eshmurod Devonov, Xayit Eshmurodov va boshqa gaz.ning ilk muxbirlari boʻlgan. Sahifalarida viloyat hayotiga doir iqtisodiyijtimoiy, maʼnaviy masalalar yoritib boriladi. 1996-yil 3-apreldan "Xorazm haqiqati" va "Xorezmskaya pravda" gaz.lari birlashgan tahririyati tashkil etildi.
Örenyeri (Kastamonu)
Örenyeri — Turkiyaning Kastamonu viloyati Kastamonu tuman idagi qishloq.
Xorazm haqiqati
Gaz.ga turli davrlarda Bekjon Rahmonov, Afzal Tagirov, Sharif Bulatov, Rahmat Majidiy, Qurbon Beregin, Otaxon Toshxoʻjayev, Egam Rahimov, Erkin Samandarov, Karim Qurbonov muharrirlik qilganlar. Hozirgi muharriri Rustam Iskandarov (1996-yildan). Adadi 3443 (2005).
Xmelnitskyi, Ukraina
Xmelnitskiy — familiyasi, ayol shakliga ega toponimi ham bor.
Viviers (Yonne)
Viviers Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Avallon tumani tarkibiga kiradi.
Xorazmiy (tarixchi)
Xorazmiy, Abu Abdulloh Muhammad ibn Ahmad ibn Yusuf alXorazmiy (10-asr) — tarixchi. Balxda tugʻilgan, somoniylar amiri Nuh ibn Mansur saroyida xizmat qilgan. Somoniylar vaziri Utbiyga atab qomusiy asar "Mafotih alulum" ("Ilmlar kaliti") nomli asar yozgan. Asarda arab tilida koʻp ishlatiladigan atamalarning izoxlari berilgan. Atamalar fanlar boʻyicha alohidaalohida boʻlim (15 boʻlim) qilib berilgan. Ayniqsa, maʼmuriy masalalarga (ish yuritish, soliqlar tartibi masalalari, suvdan foydalanish, shuningdek, obhavo) oid boʻlimlari muhim tarixiy ahamiyatga ega.
Viviers (Yonne)
Aholisi
121 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 13,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,3 km2.
Arlington (Georgia)
Arlington AQShning Georgia shtatida joylashgan shahardir. Calhoun, Early County, Georgia|Early okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1,479 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 155,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,3 km2. Shundan 10,3 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 91 m balandlikda joylashgan.
Kelebia
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Kelebia — Vengriya janubi Buyuk tekislik mintaqasi Baks-Kiskun okrugi hududidagi qishloq. Serbiyaning Voyvodina viloyatiga temir yoʻl kesishmasi shu yerda joylashgan.
Vengriyadagi xorvatlar bu qishloqni Kelebija deb atashadi.
Tarixi
left|thumb|150x150px| Kelebiyadan temir yoʻl kesishmasi orqali chiqish pasporti muhri. 1918-yilda chizilgan chegara bir qishloqni ikki davlatga, Vengriya va Serblar, xorvatlar va slovenlar qirolligiga ajratdi. Bugungi kunda munitsipalitetlar Vengriyada Kelebiya va Serbiyada Kelebiya deb ataladi.
Geografiyasi
U 66.7 km2 maydonni egallagan va 3019 nafar aholi istiqomat qiladi (2002).
Laurel (Maryland)
Laurel AQShning Maryland shtatida joylashgan shahardir. Prince George's County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
21945 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 9,900001 km2. Shundan 9,8 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 64 m balandlikda joylashgan.
Reith bei Seefeld
Reith bei Seefeld Avstriyaning Tirol yerida joylashgan kommunadir. Innsbruck Land (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 17.4 km2. 1185 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
NGC 2365
NGC 2365 Egizaklar yulduz turkumidagi SBa tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Albert Marth 1864-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Akova (Gulnar)
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Akova — Turkiyaning Mersin viloyati Gulnar tumaniga qarashli qishloq. Da36.4°N, 33.2°W Gulnarning g'arbida Toros tog'larida joylashgan. Gulnargacha bo'lgan masofa 25 km va Mersingacha 174 km. Qishloq aholisi 2012-yilda 115 edi.
Marne (Holstein)
Marne  Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Dithmarschen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 4,83 km2. 5825 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Marnening hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Voisines (Yonne)
Voisines Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Sens tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
378 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 13,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 27,2 km2.
Chénas
Chénas Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Rhône departamenti Villefranche-sur-Saône tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
458 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 55,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,3 km2. Dengiz sathidan 215 – 515 m balandlikda joylashgan.
Lenughi
Lenughi  — Armanistonning Armavir viloyati Armavir tumanidagi qishloq.
Sochaux
Sochaux Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Montbéliard tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
4492 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 2041,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,2 km2. Dengiz sathidan 317 – 398 m balandlikda joylashgan.
Rosas (Gerona)
Roses (Girona) Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Girona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 45,90 km2. Aholisi — 20418 kishi (2010).
Monosodium glyutamat
monosodium glyutamat (MSG) (E-621) lazzat oshiruvchi. Qator oziq-ovqat korxonalar va restoronlarda lazzat oshiruvchi sifatida foydalaniladi. Hususan, Xitoy, Yapon va Turk oshxonalarida foydalanadi. MSG vositasida yuzaga keladigan muammolar:bosh ogʻrigi, chanqash, ich ketishi, terlash, koʻkrakda siqilish, gardanda qizish va astma bilan ogʻriganlarda astma xurujlarining kuchayishi. MSG keltirib chiqargan muammolarga „Xitoy restorani sindromi“ ham deyiladi.
shirinlashtiruvchilar
maltodekstrin, glyukoza, glyukoza sharobi, fruktoz, dekstrozlar Turkiyada Amerikaning GM makkajoʻxorisidan tayyorlanmoqda. Chaqaloq boʻtqalari, pechenyelar, har qanday un mahsuloti, chips, tayyor shoʻrvalar, ichimliklar, qayta ishlangan goʻsht mahsulotlari, sosiskalar va har qanday tayyor mahsulotlar, xususan, fast food va asal ishlab chiqarishda qoʻllaniladi. Diabet, gormonal va immunitet tizimlarida muvozanat buzulishiga sabab boʻladi.
Arnoldsville (Georgia)
Arnoldsville AQShning Georgia shtatida joylashgan shahardir. Oglethorpe okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
357 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 70,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,4 km2. Shundan 4,4 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 243 m balandlikda joylashgan.
Satoru Mochizuki
Satoru Mochizuki (望月 聡; 18-may 1964-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Kuiish
Kuiish (qishloq xoʻjaligi ekinlari va daraxtlarda) — quyosh nurining toʻgʻri tushishi (oftob urishi) yoki ob-havoning keskin almashinuvi (issiq urishi, issiqga chalinishi) taʼsirida yuzaga keladigan shikastlanish; oʻsimliklarning zamburugʻlar (mas, mo-nilioz kasalligini paydo etadigan zamburugʻlar)dan hamda pestitsidlarni notoʻgʻri qoʻllashdan kelib chiqadigan za-rarlanishi ham K. deyiladi. K. poʻstloq, poya, novda, barg, gul, ayrim holdarda oʻsimlikning nobud boʻlishiga olib keladi. Issiq urishda tuprokda namning yetishmasligi tufayli oʻsimlikda suv balansi boʻziladi, vatijada barglar quriydi, hosil toʻkiladi va oʻsimlik nobud boʻladi. K. choʻldan qum koʻchirib keladigan issiq shamolli rayonlar (mas, Qoʻqon, Bekobod, Mir-zachoʻl guruhi va Surxondaryo viloya-tining jan. rayonlari)da ayniqsa koʻp kuzatiladi.
Kurash choralari: quyosh va is-siqdan himoyalash uchun daraxt tanalari ohak erimasi bilan oqlanadi, dala ihota daraxtzorlari barpo qilinadi, ekinlar oʻz vaqtida sugʻoriladi, qator oralariga ishlov beriladi, infeksiya taʼsirida yuzaga kelgan K.larda pes-titsidlar (ularni qoʻllash tavsiyalariga muvofiq) purkaladi.
Sulton Ashmuhamedov.
Paolo Veronese
2012-yil oktabrida Oʻzbekiston Davlat sanʼat muzeyida Veronese asari topilgani haqida xabar tarqatildi.
Gambell (Alaska)
Gambell AQShning Alaska shtatida joylashgan Villagedir. Nome okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
681 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Geografiyasi
Maydoni — 78,6 km2. Shundan 28,2 km2 quruqlik, 50,4 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 0 m balandlikda joylashgan. thumb|left|200px|Gambell manzarasi.
Yalpi milliy mahsulot
Yalpi milliy mahsulot (YaMM)- millliy xoʻjaliklarda bir yil davomida vujudga keltirilgan va bevosita isteʼmolchilarga borib tushishi mumkin boʻlgan tayyor pirovard mahsulot va xizmatlarning bozor bahosidagi qiymatidan iborat boʻladi.
YaMM milliy Iqtisodiyotda yil davomida ishlab chiqarilgan barcha pirovard mahsulot (xizmatlar) ning bozor baholaridagi summasi. Joriy yilda ishlab chiqilgan barcha mahsulotlar sotilmasligi mumkin, ularning bir qismi zaxiralarni toʻldiradi. Yaʼni YAMM xajmini hisoblab topishda zaxiralarning xar qanday oʻsishi hisobga olinishi zarur, chunki YaMM yordamida joriy yildagi barcha mahsulotlar (sotilgan yoki sotilmagan) hisobga olinadi. thumb|GNI PPP Per Capita Milliy ishlab chiqarishning yalpi hajmini toʻgri hisoblab chiqarish uchun, mazkur yilda ishlab chiqarilgan barcha mahsulot va xizmatlar bir marta hisobga olinishi zarur. YaMM hajmini topishda sotilgan va qayta sotilgan mahsulotlarni koʻp marta hisobga olishlarni bartaraf qilish uchun, xalq xoʻjaligining barcha barcha tarmoqlarida yaratilgan qoʻshilgan qiymatlar yigʻindisini olinadi.
Yalpi milliy mahsulot (DAROMAD) — (YAMM yoki YAMD) mamlakatning maʼlum muddat (odatda, oy, kvartal, yil) ichida umumiy iqtisodiy faoliyatini tavsiflovchi yakuniy makroiqtisodiy koʻrsatkichlaridan biri. YAMM davlatning bozor narxlarida ifodalangan barcha birlamchi daromadlari (ularning mamlakat hududida yoki uning tashqarisida ishlab chiqarish omillari tufayli yuzaga kelishidan qatʼi nazar) jami yigʻindisini koʻrsatadi. YAMM milliy hisoblar tizimi asosida hisoblanadi.
Hoz. zamon jahon iqtisodiyotida mamlakatlar oʻrtasida kapital harakatchanligi darajasi gʻoyat yuqori. Natijada bir mamlakat kapitalining qandaydir bir qismidan chet elda foydalaniladi. Ayni paytda esa mamlakatning baʼzi aktivlari (korxonalar, koʻchmas mulklar, qimmatli qogʻozlar) xorijiy fuqarolar va firmalar (norezidentlar)ning egaligida boʻladi. Norezidentlar oʻz mulklaridan olgan daromadlarining bir qismini vatanlariga oʻtkazib turishlari natijasida yalpi ichki mahsulot miqsori bilan tegishli mamlakat ixtiyoridagi amaldagi yalpi daromad (YAMM) miqdori bir-biriga teng kelmay qoladi. Shu bois YAMM hajmini toʻgʻri aniqlash uchun yalpi ichki mahsulotga mamlakatga uning chet ellardagi oʻz fuqarolari mulkidan tushgan daromadlar bilan mamlakatdan chiqib ketgan chet elliklar daromadlari oʻrtasidagi farqni qoʻshish kerak. Chet eldagi mulklardan tushgan daromadlar saldosi ijobiy boʻlsa YAMM hajmi yalpi ichki mahsulotdan koʻp, aksincha holatda kam boʻladi (qarang Milliy daromad, Yalpi ichki mahsulot).
Ulgurji savdo
Ulgurji savdo — katta partiyalarda tovar va mahsulotlarni oʻz mulkiga sotib olib, isteʼmolchilarga sotuvchi savdo turi. Ulgurji savdo — butun boricha, koʻp miqdorida, koʻtara savdo orqali tovar mahsulotlarini isteʼmolchilariga yoki ularni chakana tarzida savdo qiladigan haridorlarga tovarlar yirik va ulkan (partiya)lari bilan koʻtarasiga sotiladigan bozordir.
Auksion
Auksion (lot. auction) – maxsus kim-oshdi savdo bozorlari; tovarlarni talabgor haridorlarga sotish.
Auksionda savdo tovarlarning nisbatan cheklangan roʻyxati boʻyicha, ommaviy sotuvga qoʻyish yoʻli bilan oʻtkaziladi. Auksion eʼlon qilingan vaqtda va maʼlum davrda oʻtkaziladi. Bunda tovarlarning bozorga kelib tushish mavsumi va hajmi hisobga olinadi. Auksion savdosida namuna tovarlar roʻyxatda koʻrsatilgan tartibda savdoga qoʻyiladi, xaridorlar orasida eng yuqori narxni taklif qilgan kishi tovarni sotib oladi.
Auksionlarda sanʼat asarlari, noyob buyumlar, kolleksiyalar ham sotilishi mumkin. Savdo yarmarkalari maʼlum vaqtda oʻtkazilib, bu erda tovarlar ulgurji ravishda oldi-sotdi qilinadi. Tovar savdosi uning egasi bilan savdo firmasi oʻrtasida yuz berib, unda bevosita isteʼmolchi qatnashmaydi.
Laytonsville
Laytonsville AQShning Maryland shtatida joylashgan shahardir. Montgomery County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
335 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 2,5 km2. Shundan 2,5 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Kuyish
thumb|250px Kuyish (tibbiyotda) — yuqori harorat, kimyoviy moddalar (ishqor, kislota, ogʻir metallarning tuzlari va boshqalar), elektr toki va radioaktiv nurlar taʼ-sirida toʻqimalarning shikastlanishi. Shunga koʻra, termik K., kimyoviy moddalar va nurlar taʼsirida K. farq qilinadi. Turmush va ishlab chiqarishda yuqori temperatura taʼsirida K., yaʼni termik K. koʻp uchraydi.
K.ning ogʻir-yengilligi faqat K. darajasiga qarab emas, balki qancha joy kuyganligiga, yaʼni shikastlangan kishining butun gavda yuzasiga qarab (% hisobida) aniqlanadi.
K.da beriladigan birinchi yordam tutayotgan, yongan yoki kimyoviy moddalartoʻkilgan kiyimni yechib yoki qirqib olish, kuygan joyga aseptik bogʻlov qoʻyishdan iborat. I darajali K.da kuygan joyga 79° li spirt, arak,, odekolon, margansovkaning nimrang erit-masi surtiladi. Gavdaning koʻp qismi kuyganda bemorni tezlik bilan davolash muassasasiga olib borish kerak. Birinchi yordam koʻrsatishda kuygan joydagi pufakchalarni yorish, har xil malhamlar qoʻyish, xususan, siydik bogʻlash yaramaydi.
Yenbekshiqazaq (tuman)
Yenbekshiqazaq tumani — Almati viloyatining janubiy qismida joylashgan. Yer maydoni 8,3 ming km2. 1928-yil tashkil topgan. Aholisi 281,296 kishi (2013). Tuman markazi — Yesik shahri.
Aholisi
Tuman aholisi 281,296 kishi va 1 km2 33,8 kishidan toʻoʻgʻri keladi (2013). Tuman aholisi koʻp millatli hisoblanadi, milliy tarkibini quyidan koʻrishingizga boʻladi (2010) :
Ijtimoiy soha
Tumanda umumiy bilim beruvchi 75 maktab, gimnaziya, pedagogika, yuridik va tibbiyot kollejlar, 2 bolalar bogʻchasi, 2 muzey bor. Tuman kasalxonasi va shifoxonasi, qishloqlarda 6 kasalxona, 33 shifokorlik amblatoriya, 16 feldsher-akusherlik va 23 feldsher punkti v.h mahkamalar bor.
Iqlimi
Tuman iqlimi keskin kontinental. Qishi sovuq. Togʻli hududlarga qor koʻp yogʻadi (40 — 60 sm). Yanvar oyining oʻrtacha harorati −6 — 10 °C, ayrim paytarda harorat −28 — 30 °C gacha pasayadi. Yozi issiq va qurgʻoq. Iyul oyining oʻrtacha harorati 20 — 24 °C. Yogʻingarchilikning yillik oʻrtacha miqdori tekisliklarda 200 – 400 mm, togʻli hududlarda 550 – 700 mm.
Kémes
Kémes — Vengriyaning Baranya okrugidagi qishloq. Maydoni 6,89 km² va aholisi 2019 yilda 438 kishiga baholangan.
Chénelette
Chénelette Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Rhône departamenti Villefranche-sur-Saône tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
324 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 29,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,9 km2. Dengiz sathidan 552 – 940 m balandlikda joylashgan.
Marnerdeich
Marnerdeich Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Dithmarschen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 1,31 km2. 344 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Marnerdeichning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
NGC 2366
NGC 2366 Camelopardalis yulduz turkumidagi IBm tipli galaktikadir.
San Clemente Sasebas
San Clemente Sasebas Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Girona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 24,37 km2. Aholisi — 521 kishi (2010).
Partisipativ iqtisodiyot
Masalan, AQSh iqtisodiyoti hozirgi davrda oldingi erkin bozor iqtisodiyotidan sezilarli farq qiladi. Bu farqlar quyidagilarda koʻrinadi:
Shvetsiya iqtisodiyotida ham 90 %dan ortiq xoʻjalik faoliyati xususiy firmalarda toʻplangan boʻlsada, davlat iqtisodiy barqarorlikni taʼminlash va daromadlarni qayta taqsimlashda faol qatnashadi. Hozirgi vaqtda Xitoy Xalq Respublikasida davlatning markazlashgan holda iqtisodiyotga aralashuvi va rejalashtirish tizimi saqlanib qolgan holda bozor mexanizmlari muvaffaqiyat bilan qoʻllanilib, barqaror va tez surʼatlar bilan iqtisodiy oʻsishga erishmoqda.
Priozyorniy (Mendiqara tumani)
Priozyorniy (Приозёрный) — Qozogʻistonning Qoʻstanay viloyati Mendiqara tumanidagi qishloq. Sosnovskiy qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi - 395659300.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 226 kishini (112 erkak va 114 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 160 kishi (67 erkak va 93 ayol) yashagan.
Kuyindi tizmasi
Kuyindi tizmasi — Qurama togʻlarining shimoli-gʻarbiy tarmogʻi. Namangan viloyatida. Shimoliy-gʻarbdan janubi-sharqqa yoʻnalgan. Oʻz. 12 km, eng baland joyi 2229 m. Kuyindi tizmasining janubi-sharqdagi davomi Sulyukatogʻ tizmasi (2334 m) deb ataladi. Ikkala tizma tutashgan joyda Kamchik dovoni bor. Kuyindi tizmasi Ohangaron daryosi havzasiga qarashli Kuyindi va Kamchiq soylarining suvayirgʻichidir. Kuyindi tizmasining shimoli-sharqiy yon bagʻri ancha tik va kambar, soylar bilan kuchli parchalangan. Suvayirgʻich qismida alp tipidagi relyef shakllari, baʼzan chogʻroq supasimon yassi sirtlar mavjud.
Kuyindi tizmasi quyi triasning qizilnura svitasi jinslaridan tashqil topgan. Yon bagʻri konglomerat, qumtosh, alevrolit, tuf qatlamlaridan tuzilgan, ular, oʻz navbatida, qalin kvarsli porfir qatlami bilan qoplangan. Quyi qismida toʻq boʻz, yuqoriroqda nisba-tan qalin jigarrang tuproqlar mavjud. Oʻt oʻsimliklardan, asosan, bugʻ-doyiq, daraxtlardan archa oʻsadi. Yozgi yaylov sifatida foydalaniladi, yaylovlar mahsuldorligi gektariga 5—6 s. Togʻyon bagʻridan Kamchiqdovoni (tun-nellari) yoʻli oʻtgan. Kelajakda Toshkent—Andijon—Irkishtom magistral avtomobil yoʻli toʻliq foydalanishga topshirilganidan soʻng qadimgi Buyuk Ipak yoʻli eng serqatnov yoʻlga aylanadi.
Supermarket
Supermarket — bu xaridorning oʻziga-oʻzi xizmat koʻrsatishiga asoslangan keng tarmoqli savdo korxonasi. U tovarlarning deyarli hamma turlari bilan savdo qiladi. Supermarket xaridorlarga bepul maslahatlar beradi, tovarlarni buyurtma boʻyicha xaridor uyiga etkazadi, ularga madaniy-maishiy xizmat koʻrsatadi.
Reith bei Kitzbühel
Reith bei Kitzbühel Avstriyaning Tirol yerida joylashgan kommunadir. Kitzbühel (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 15.66 km2. 1708 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Ashburn (Georgia)
Ashburn AQShning Georgia shtatida joylashgan shahardir. Turner okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
4,152 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 377,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,8 km2. Shundan 11,7 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 130 m balandlikda joylashgan.
San Lorenzo de la Muga
San Lorenzo de la Muga Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Girona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 31,8 km2. Aholisi — 222 kishi (2010).
Leitersburg
Leitersburg AQShning Maryland shtatida joylashgan shahardir. Washington County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
523 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Veb qidiruv tizimi
Veb qidiruv tizimi - butunjahon internet tarmog'ida ma'lumotlarni qidirishga mo'ljallangan tizimdir.
Leitersburg
Geografiyasi
Maydoni — 4,6 km2. Shundan 4,6 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Joachimsthal (Barnim)
Joachimsthal  Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Barnim tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 120,18 km2. 3303 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Veb qidiruv tizimi
thumb|300px|right|[[Google bugungi kunda internet tarmog'ida eng mashhur va ommaviy qidiruv tizimiga aylangan.]]
Joachimsthal (Barnim)
Hududi
Joachimsthalning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Veb qidiruv tizimi
Some search engines also mine data available in newsgroups, databases, or open directories. Unlike Web directories, which are maintained by human editors, search engines operate algorithmically or are a mixture of algorithmic and human input.
Nobuyo Fujishiro
Nobuyo Fujishiro (藤代 伸世; 25-yanvar 1960-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Veb qidiruv tizimi
Tarixi
The very first tool used for searching on the Internet was Archie. The name stands for "archive" without the "vee". It was created in 1990 by Alan Emtage, a student at McGill University in Montreal. The program downloaded the directory listings of all the files located on public anonymous FTP (File Transfer Protocol) sites, creating a searchable database of file names; however, Archie did not index the contents of these files.
Nobuyo Fujishiro
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1988-yili 27-yanvar Birlashgan Arab Amirliklari terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 2 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
Martensrade
Martensrade Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Plön tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 19,53 km2. 989 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Shibonay (Temurmalik)
Shibonai — Temurmalik tumani jamoati dagi qishloq. Shibonaydan mahalla markazigacha 22 km, tuman markazigacha 4 km. Aholisi 1655 kishi (2017), tojiklar.
Martensrade
Hududi
Martensradening hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Veb qidiruv tizimi
Veb qidiruv tizimining ishlash tartibi
[matn kerak]
Ijtimoiy Veb qidiruvi
[matn kerak]
AQSh dollari
Dollar (ing . dollar, nem. "Taler" soʻzidan) — 1) Amerika Qoʻshma Shtatlari pul birligi. 1786-yildan muomalaga (kumush D.) kiritilgan. 1 D. = 100 sent. Xalqaro ifodasi USD. AQSH D. xalqaro hisob-kitoblarda keng qoʻllaniladi. Muomalada 100, 50, 20, 10, 5 va 1 D.li qogʻoz pullar; 1 va 0,5, 0,25 0,1 D.li tangalar va 5, 2, 1 sentli tangalar ishlatiladi. Xalqaro valyutalar kursi boʻyicha 1 AQSH dollari = 694 soʻm 83 tiyin (2002-yil 5 fev.). 2) Avstraliya pul birligi. 1966-yil fevralda Avstraliya funti oʻrniga muomalaga kiritilgan. 1 D.= 100 sent. Xalqaro ifodasi AUD. Xalqaro valyutalar kursi boʻyicha 1 AQSH D.= 1,97 Avstraliya D.; 3) Kanada pul birligi. 1 D.= 100 sent. Xalqaro ifodasi KYD. Xalqaro valyutalar kursi boʻyicha 1 AQSH D. = 1,53 Kanada D. Shuningdek, Bagama, Barbados Orollari, Beliz, Bermuda Orollari, Bruney, Gayana, Zimbabve, Kayman Orollari, Liberiya, Namibiya, Singapur, Solomon Orollari, Trinidad va Tobago, Fiji, Yamayka, Yangi Zelandiya pul birliklari ham D. deb ataladi.
Chakana savdo
Chakana savdo — tovarlarni soʻnggi isteʼmolchilarga sotuvchi savdo. Bu savdo bilan shug'ullanganda mustaqil doʻkonlar, maxsus doʻkonlar va supermarketlardan foydalaniladi.
AQSh dollari
AQSh dollari — AQSh milliy pul birligi.
Volgré
Aholisi
315 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 32,8 nafar kishi.
Chakana savdo
Chakana savdo — tovarlarni donalab yoki kichik toʻp bilan sotish va sotib olish; Chakana savdo tovarlarni shaxsiy yoki uy xoʻjaligida pirovard isteʼmolga sotishning asosiy shakli boʻlib, dehqon bozorlari, kichik doʻkonlar, supermarketlar orqali amalga oshiriladi (qarang Savdo).
AQSh dollari
$ belgisining kelib chiqishi
Uning kelib chiqishi boʻyicha oʻnlab tahminlar mavjud. Ular orasida kamroq ommalashgan, biroq eng haqiqatga yaqin boʻlgani asli irland millatiga mansub yangi orleanlik biznesmen Oliver Pollok tomonidan birinchi marta pesoni ifodalash uchun ishlatgan $ belgisi hisoblanadi. Oʻsha davrda ispan pul birligi hisoblangan pesoning koʻplik shakli qisqartmasi (ispancha pesos) «Ps» yoki «Pˢ» shaklida pul birligini ifodalashda qoʻllanib kelingan. Keyinroq katta «P» harfi ustiga kichik «s» harfi bostirib yozilgan. Oliver Pollok esa 1778-yil 1-aprel kuni kongressmen Robert Morrisga yozgan xatida bir miqdorni avval «Ps» belgisi bilan, keyin esa zamonaviy $ bilan yozdi. Bu birinchi marta ushbu belgi yozilgan hujjat sifatida tarixda qoldi. Keyinchalik rasmiy hujjatlarda Morris uni qoʻllay boshladi.
Volgré
Geografiyasi
Maydoni — 9,6 km2.
Chakana savdo
Yana qarang
Ulgurji savdo
AQSh dollari
Tarixi
Dollar so’zi o’rta asrlardagi dastlab 1519-yili Germaniyada paydo bo’lgan tanga nomi “Taller”dan kelib chiqqan. 1873 yilda taller Germaniyada butunlay muomaladan chiqib ketdi. Uning o’rniga marka kirib keldi. Biroq uning nomi xalq orasida qolib ketdi. O’sha paytlarda Angliya va Ispaniya koloniyalarida peso nomi bilan mashhur bo’lgan ispan tangalari muomalada bo’lgan. Bu tangalarni ko’p joylarda adashgan holda “dalar” deb atashar edi. Bizga mashhur bo’lgan dollar nomi ham uning dunyoga mashhur belgisi dollar ham o’sha paytda paydo bo’lgan. Uzun inglizcha ibora “piese of Eight”, ya’ni 1/8 (nimchorak) qog’ozda o’chirilgan 8 ga aylanib, oxir-oqibat bizga tanish bo’lgan dollar belgisi paydo bo'lgan. 1879-yilda AQSh hukumati davlatning rasmiy valyutasini muomalaga kiritish chog’ida unga hech ikkilanmay hammaga ma’lum va mashhur bo’lgan dollar nomini tanlashdi. O’sha paytda mashhur shaxslardan biri “Yangi Amerika o’zining yangi puliga juda eski nom tanladi” - degan edi. 1792-yilda muomalada bo’lgan AQSh pulining tarkibidagi sof oltin miqdori 1,6033 gr yoki 24,057 gr sof kumushdan tarkib topgan edi. 80 yillardan so’ng, ya’ni 1876-yilda mazkur oltin tangalar davlatning rasmiy pul birligi sifatida tan olingandan so’ng uning tarkibidagi sof oltin miqdori 1,50463 gr qilib belgilandi. Bu miqdor AQShda yana 30 yil, 1929-33 yillardagi jaxon iktisodiy krizisigacha amalda bo’ldi. Shu alfozda qabul qilingan “oltin zahirasi” haqidagi hujjatga binoan, tilla miqdori 0,88867 gr.ga, ya’ni 41 foizga tushirildi. Shu paytda Troya unsiyasining narxi 35 dollar edi. II-jahon urushidan keyin AQSh dunyodagi hukmronligini mustahkamlanishi bilan dollarning dunyodagi o’rni ham asta-sekin bilinib bordi. Marshal shartnomasiga asosan, vayrona holga kelgan Yevropaga AQSh investitsiyasi bilan birgalikda dollarning yirik oqimi ham kirib kela boshladi. Urush tufayli achinarli axvolga tushib qolgan Yevropada dollarning keng iste’molga kirishi qiyin kechmadi. Shu paytda Yevropaning markaziy banklarida dollarni istalgan Yevropa davlati pul birligiga yoki kelishilgan miqdordagi oltinga almashtirib olish mumkin edi. Biroq XX asrning 60-yillari o’rtalariga kelib, dollarning kadri tushib keta boshladi. Inflyatsiyaning o’sishi va AQSh savdo balansidagi tanqislik navbatdagi dollar deval’vatsiyasini keltirib chiqardi. 1971-yilning oxirida oltinning bir unsiyasi 38 dollarga chiqdi. Dollarning tarkibidagi oltin miqdori esa umuman to’xtatildi. 1973-yillar yana 10 foizga deval’vatsiya qilindi. 1974-yilning fevraliga kelib, oltinning bir unsiyasi dunyoning yirik birjalarida 150 dollarga ko’tarildi. Hozirgi kunda bu ko’rsatkich 260 dollarni tashkil etadi. 100 yil mobaynida dollar 10 barobar arzonlashdi. Ammo oltin standartidan voz kechilgan paytda dollar yer yuzining ko’pchilik aholisini ishonchini qozongan edi. Ko’plab davlatlarning norasmiy pullariga aylanib qoldi. Oxirgi yillarda esa Janubiy Amerika davlatlarining ko’pchiligida dollar asosiy pul o’rnida qo’llanilmoqda.
AQShdan boshqa yana 26 davlat pul birligi dollar nomi bilan yuritiladi. Zamonaviy “dollarchi” davlatlarning katta qismini Britaniya imperiyasidan mustaqil bo’lgandan so’ng qabul qilishgan. 1857-yilda Kanada Britaniya koloniyasidan domin’oniga aylangan vaqtdan boshlab, bu davlatning rasmiy pul birligiga aylandi. Shuning uchun ham hozirgi paytda zamonaviy Kanada banknotlarida ham Britaniya qirolichasi Yelizaveta II ni portreti aks etgan. Oxirgi muomalaga kiritilgan dollarlardan biri - bu Singapur dollaridir. 1967-yilda keng muomalaga kiritilgan ushbu banknotlar qushlar, kemalar, gullar va boshqa narsalar bilan bezatilgan. Bu pul dunyo pullari ichida ham eng chiroyli bo’lishiga da’vogarlik qiladi. Lekin zamonaviy AQSh dollarlari esa hamon XX asr boshidagi tasvirini o’zgartirganicha yo’q. Old qismi kulrang, orqasi yashil. Barcha banknotlar bir xil o’lchamda (157x67 mm). XX asr oxiriga kelib, pul qalbakilashtirish avjiga chiqqan paytda dollarning sodda ko’rinishi davr talabiga javob berolmay qoldi. Yaqin-yaqingacha pulni qalbakilashtirish juda oson edi. 1996-yilda chiqqan dollarning yangi nusxasi firibgarlar uchun jiddiy sinov bo’ldi.
Lopatinskiy tumani
Lopatinskiy tumani (Лопа́тинский райо́н) — Rossiyaning Penza viloyatidagi maʼmuriy va munitsipal tuman, Penza viloyatidagi yigirma yettitadan biri. Viloyatning janubi-sharqida joylashgan. Tumanning maydoni 1440 km2. Uning maʼmuriy markazi Lopatino qishlogʻi (selo) hisoblanadi. Aholisi: 14 942 (2010-yilgi aholi ro'yxati) ; 16 190 (2002-yil aholini ro'yxatga olish) Lopatino aholisi tuman umumiy aholisining 29,4% ni tashkil qiladi.
Ramsau im Zillertal
Ramsau im Zillertal Avstriyaning Tirol yerida joylashgan kommunadir. Schwaz (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 8.96 km2. 1531 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Solemont
Solemont Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Montbéliard tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
185 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 23,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,0 km2. Dengiz sathidan 394 – 831 m balandlikda joylashgan.
Nilufar Azamova
Nilufar Azamova (2004-yil, 10-martda tugʻilgan) oʻzbek badiiy gimnastikachisi, milliy terma jamoa aʼzosi.
Shaxsiy hayoti
Nilufar 2008-yili onasining xohishi bilan badiiy gimnastikaga qatnay boshlaydi. Va uning orzusi olimpiada oʻyinlarida qatnashish. O‘zbekistonda ga nomzod unvonini oldi.
Faoliyati
Azamova Moskvada boʻlib oʻtgan oʻsmirlar oʻrtasidagi 1-jahon chempionatida debyut qilib, jamoaviy hisobda 11-oʻrinni, koʻpkurashda 17-oʻrinni, 5 ta lenta bilan 14-oʻrinni va 5 halqada 20-oʻrinni egalladi.
2022-yilda u kattalar milliy guruhiga kirdi va qatnashib, Toshkentda, koʻpkurash va 5 halqa boʻyicha kumush, shuningdek, 3 ta lenta va 2 toʻp bilan oltin medalni qoʻlga kiritdi. Bir haftadan soʻng guruh bilan Bokuda bellashdi va koʻpkurashda 6-oʻrinni, 5 ta halqa va 3 ta lenta hamda 2 ta toʻp bilan 7-oʻrinni egalladi. Iyun oyida u Pesaroda boʻlib oʻtgan jahon chempionatida ishtirok etib, koʻpkurashda 8-oʻrinni, 5 ta halqa bilan 7-oʻrinni egalladi. Keyin u Pattayada boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatiga saralashdan oʻtib, jamoaviy bahslarda, koʻpkurashda va 3 ta lenta, 2 ta toʻp va 5 ta halqa bilan kumush medalni qoʻlga kiritdi. Avgust oyida Xurshidabonu 2021-yilda Koʻniyada boʻlib oʻtgan da ishtirok etib, guruh koʻpkurashda kumush, 3 ta lenta va 2 ta toʻp hamda 5 ta halqa bilan oltin medalni qoʻlga kiritdi.
Sentyabr oyida Abduraufova Sofiya shahrida boʻlib oʻtgan jahon chempionatida Xurshidabonu Abduraufova, Nargiza Jumaniyozova, Shaxzoda Ibragimova, Mumtozabonu Isxoqzoda, Mariya Pak hamda ikki nafar yakkalik qatnashuvchilar – Taxmina Ikromova va Yosmina Raximovalar bilan qatnashib, umumiy hisobda 18-oʻrinni va 3 ta lenta + 2 toʻp bilan 20-chi oʻrinni egalladi.
Alisher Usmonov
Forbes jurnalining ruscha versiyasiga koʻra, Rossiyadagi eng boy biznesmenlardan biri. Alisher Usmonov, shuningdek, The Sunday Times reytingiga koʻra, Buyuk Britaniyaning eng boy rezidentlaridan biri hisoblanadi. 2022-yilga kelib Usmonovning boyligi 19,5 milliard dollarga yetib, dunyoning eng badavlat 100 kishisi qatoridan joy oldi. Millioner turli xayriyalar ulashish bilan ham shugʻullanib keladi.
Usmonov oʻz boyliklarini Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin metall va togʻ-kon sanoatiga sarmoyalar kirgizish orqali orttirib olgan. U 2006-yilda „Metalloinvest“ OAJ aktivlarini (Mixaylovskiy GOK va Ural Steel) „Gazmetall“ OAJ (Lebedinskiy GOK va Oskol elektrometallurgiya zavodi) bilan birlashtirgan, Rossiya sanoat konglomerati, Metalloinvestning asosiy aksiyadoridir.
U nashriyotiga egalik qiladi. Shuningdek, Rossiyaning ikkinchi yirik uyali aloqa operatori Megafonning hammuallifi va dunyodagi eng yirik mis konlaridan biri hisoblangan Udokan mis konining egasidir. Usmonov Yuriy Milner bilan hamkorlik qilib, Digital Sky Technologies („DST“) kompaniyasining eng yirik investoriga aylandi. 2010-yil 16-sentyabrda Digital Sky Technologies (DST) oʻz nomini „Mail.ru Group“ ga oʻzgartirdi. Shuningdek, u bir qator xalqaro texnologiya kompaniyalarining ham aksiyalariga egalik qiladi.
U 2008-yildan 2022-yilgacha 3 marta Xalqaro qilichbozlik federatsiyasi (FIE) prezidenti boʻlgan.
2022-yil 28-fevralda Yevropa Ittifoqi Kengashi unga Rossiyaning Ukrainaga bosqini sababli „Ukrainaning hududiy yaxlitligi, suvereniteti va mustaqilligiga putur yetkazuvchi yoki tahdid soluvchi harakatlari“ uchun sanksiyalar kiritib, unga Yevropa Ittifoqi boʻylab sayohat qilishni taqiqlab, barcha aktivlarini muzlatgan. Buyuk Britaniya, AQSh , Yaponiya , Kanada va Avstraliya davlatlari ham sanksiyalarga qoʻshildi va 2022-yilning 16-martida Usmonov AQShning sanksiya nazorati boʻyicha asosiy roʻyxatidan joy olgan. Shuningdek, keyinroq, Usmonovga Shveysariya, Ukraina va Yangi Zelandiya ham sanksiyalar kiritdi. Yevropa Ittifoqining rasmiy nashri boʻlmish da Alisher Usmonov „Rossiya prezidenti Vladimir Putin bilan yaqin aloqada boʻlgan, Putinning sevimli Kremlparast oligarxi“ sifatida tilga olingan.
Alisher Usmonov 1980-yillarda firibgarlik va davlat mablagʻlarini oʻzlashtirishda ayblanib, olti yilni sovet qamoqxonasida oʻtkazgan, biroq keyinchalik hukm bekor qilingan. 2000-yilda u Oʻzbekiston Oliy sudi tomonidan ayblangan. Soʻngra „unga nisbatan qoʻzgʻatilgan ish soxtalashtirilgan va hech qanday jinoyat sodir etilmagan“ deb topilgan.
Hayotining boshlangʻich davri: taʼlim, qamoq, nikoh va ajrim
Usmonov Oʻzbekiston respublikasi, Namangan viloyatining Chust tumanida tugʻilgan. Oiladagi toʻrt farzandning eng kattasi boʻlgan Alisherning yoshligi davlat poytaxti, Toshkentda oʻtdi. Chunki uning dadasi Toshkent prokurori sifatida ishlar edi. Usmonov keyinchalik oʻqish maqsadida Moskvaga koʻchib oʻtdi. Dastlab qabul qilina olmaganidan keyin, bir yil oʻtgach, u Moskva davlat xalqaro munosabatlar institutiga qabul qilindi va uni 1976-yilda xalqaro huquq mutaxassisligi boʻyicha tamomladi. Keyin Toshkentga qaytib kelgan Usmonov da tashqi iqtisodiy uyushma direktori etib tayinlandi.
1997-yilda Usmonov Rossiya Federatsiyasi hukumati huzuridagi Moliya akademiyasini bank ishi mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. MGIMO Endowment veb-saytidagi tarjimayi holida Usmonov sotsiologiya fanlari nomzodi darajasiga ega ekanligi qayd etilgan. Ammo, Forbes maʼlumotlariga koʻra, Rossiya Davlat kutubxonasida yoqlangan nomzodlik dissertatsiya matni yoʻq.
1980-yil avgust oyida 26 yoshli Usmonov doʻstlari KGB maxsus boʻlimi tergovchisi Bahodir Nasimov, Oʻzbekiston SSR KGB raisi oʻrinbosarining oʻgʻli Muhammad Amin Nasimovlar bilan firibgarlik, korrupsiya va davlat mulkini oʻgʻirlash, jumladan, armiya zobitini oʻldirishda ayblanib, 8 yilga ozodlikdan mahrum etilgan. Sakkiz yillik qamoq jazosining olti yilini Oʻzbekistonning chekka hududlaridan biridagi qamoqxonada oʻtkazdi. 1986-yilda Usmonov „samimiy tavba“ va „namunali xulq-atvori uchun“ koloniyadan shartli ravishda ozod qilingan. Oradan 30 yil oʻtib (Sovet Ittifoqi parchalanganidan toʻqqiz yildan soʻng) unga nisbatan sudlanganlik hukmi 2000-yil iyul oyida, Oʻzbekiston Oliy sudi tomonidan „hukm — adolatsiz, hech qachon jinoyat sodir etilmagan va dalillar uydirma boʻlgan“ deb eʼlon qilindi. Usmonov TASS va Forbesga bu haqida quyidagicha xabar bergan: "Men va mening doʻstlarim Oʻzbekiston SSR rahbariyatidagi ichki mojaro qurboni boʻlganmiz, asosiy zarba esa oliy martabali ota-onalarimizga qaratilgan boʻlgan."
- Alisher Usmonov .
Yillar oʻtib Usmonovning jamoatchilik bilan aloqalar firmasi uning sudlanganligi va qamoqqa olingani haqidagi ma’lumotni Vikipediyadan oʻchirib tashlashga harakat qildi.
Alisher Usmonov bolaligida „Uch mushketyor“ asarini oʻqiganidan soʻng, qilich va mushketyorlar jangiga qiziqib qolgan va qilichbozlik bilan shugʻullangan. Ikki yillik mashgʻulotdan soʻng, respublikaning qilichbozlik boʻyicha yoshlar terma jamoasiga qabul qilingan va bir qancha vaqt oʻtgach, sport ustasi boʻlib, SSSR terma jamoasi aʼzosiga aylangan. Oʻsha vaqtda Sport saroyida badiiy gimnastika bilan shugʻullanadigan boʻlajak rafiqasi Irina Viner bilan ilk bor uchrashgan.
Musulmon boʻlgan Usmonov 1992-yilda yahudiy, badiiy gimnastika murabbiyi Irina Viner bilan turmush qurdi. Viner Putinga yaqin odam hisoblanib, uni sobiq badiiy gimnastikachi Alina Kabayeva bilan tanishtirgan. 2022-yil 4-mayda Usmonov Irina Viner bilan ajrashish haqida ariza berdi.
Putinning aligarx tarafdori
Usmonov Yevropa Ittifoqining rasmiy nashri boʻlgan da „Rossiya prezidenti Vladimir Putin bilan ayniqsa yaqin aloqaga ega boʻlgan Kremlparast oligarx“ sifatida tilga olingan. Xabarda shunday deyilgan: "Usmonov Vladimir Putinning sevimli oligarxlaridan biri. U rossiyalik amaldor-biznesmenlardan boʻlib, ularga moliyaviy oqimlarga xizmat koʻrsatish ishonib topshirilgan, biroq ularning pozitsiyalari Rossiya Federatsiyasining prezidentiga bogʻliq."
Boshlangʻich faoliyati
Usmonov Sovet Ittifoqi parchalanishidan oldingi yillarda plastik qoplar ishlab chiqaradigan xususiy „Agroplast“ kooperativini tuzib, millionerga (dollarda) aylangan edi. SSSR parchalanganidan keyin u yanada boyidi.
Usmonov 1990—1994-yillarda „Interkross“ AJ bosh direktorining oʻrinbosari sifatida ishlab, 1994—1998-yillarda „Interfin“ banklararo investitsiya-moliya kompaniyasini boshqargan. Shuningdek, 1994—1995-yillarda Moskva aviatsiya-sanoat korxonasi bosh direktorining maslahatchisi, 1995—1997-yillarda MAPO-bank raisining birinchi oʻrinbosari boʻlib ishlagan.
90-yillarning oxirida Usmonov Rossiyaning Gazprom davlat gaz kompaniyasining sarmoyaviy-xolding shoʻba korxonasi Gazprom Invest Holdings bosh direktori boʻlgan va uni oʻn yildan koʻproq vaqt davomida boshqarib, soʻngra 2014-yilda kompaniyani tark etgan.
1994—1998–yillarda Usmonov Interfin banklararo investitsiya-moliya kompaniyasi rahbari sifatida gaz uchun qarzdorliklarni undirgan. 1990-yillar oxirida Usmonov bilan uchrashdi; „Gazprom“ va „Interfin“ oʻz kuchlari va mablagʻlarini birlashtirib, Oskol elektrometallurgiya zavodi (OEMK) va Lebedinskiy konni qayta ishlash kombinatidagi nazorat paketlarini sotib oldilar va ularni Gazmetallga birlashtirdilar. 2002-yilda Usmonovning Interfin kompaniyasi Gazpromning ushbu kompaniyadagi ulushini sotib oldi va yagona nazorat paketi egasiga aylandi. 2005-yilda Usmonov bilan birgalikda Boris Ivanishvilidan Mixaylovskiy GOKni sotib oldi. 2006-yilda barcha qayd etilgan aktivlar Metalloinvestga birlashtirildi, Anisimov va Vladimir Skoch  Usmonov bilan birgalikda uning egalari boʻlishdi. 1999-yilda Vladimir Skochning ulushlari uning oʻgʻli ga oʻtdi.
USM Holding va Metalloinvest
Usmonov metall va togʻ-kon sanoati, telekommunikatsiya, texnologiya va ommaviy axborot vositalariga asosiy sarmoyalari bilan global konglomerat boʻlgan USMda 49 foiz iqtisodiy ulush va 100 foiz ovoz berish huquqiga ega. USM orqali va individual investor sifatida Usmonov turli manfaatlarga, jumladan temir rudasi va poʻlat, ommaviy axborot vositalari va internet kompaniyalaridagi ulushlarga ega.
U metall sanoatidagi xaridlarini boshqarish uchun biznes sherigi Vasiliy Anisimov bilan asos solgan Metalloinvest kompaniyasining hammuallifidir. 1990-yillardagi ssudalar asosida xususiylashtirish sxemalari orqali imperiyalar ustidan nazoratni qoʻlga kiritgan Rossiya magnatlaridan farqli oʻlaroq, Usmonov bir qator xaridlar orqali „Metalloinvest“ni qurdi. Metalloinvest Rossiyaning metall va togʻ-kon sanoati korxonalarining keng doirasiga egalik qiladi, shu jumladan Lebedinskiy GOK va Mixaylovskiy GOK; Oskol Elektrometallurgical Plant va Ural Steel poʻlat zavodlari va temir metallurgiya ishlab chiqaruvchi korxona - Ural Scrap Company kompaniyalariga ham egalik qiladi.
2006-yildan beri u Gallagher Holdings (hozirgi USM Holdings) orqali Avstraliyaning Medusa, Mt Gibson va Aztec Resources konchilik kompaniyalarining ulushlariga egalik qiladi. 2009-yilda Metalloinvest Holding Avstraliyaning oltin ishlab chiqaruvchi Medusa Mining kompaniyasidagi 10,37% ulushini sotib oldi. Usmonov dengiz ostidan oltin va mis qazib olishni rejalashtirgan, Toronto roʻyxatiga kiritilgan  (NUSMF) kompaniyasining doktor Mohammed Al Bawanidan keyin ikkinchi yirik aksiyadoridir. U, shuningdek, Gallagher Holdings orqali Perudagi temir rudasi qazib olayotgan Avstraliyaning Strike Resources kon kompaniyasining ulushini ham sotib oldi.
2015-yil noyabr oyida USM kibersport jamoasi Virtus.proga 100 million AQSH dollar sarmoya kiritdi.
2021-yilda USM va Metalloinvest Rossiyaning Kursk viloyatida dunyodagi eng yirik sanoatni tozalashga asoslangan HBI ekologik zavodlaridan birini qurish rejalarini eʼlon qildi.
Udokan Copper
2008-yilda Usmonov Sovet davrida topilgan va dunyodagi eng yirik mis konlaridan biri ekanligi isbotlangan Udokan mis koni litsenziyasini sotib oldi. Geologlarning hisob-kitoblariga koʻra, konda JORC tasnifi boʻyicha 26,7 million tonna mis rudasi bor.
2020-yilda Baikal Mining Company (Udokan Copper deb qayta nomlangan) 1949-yildan buyon olisda joylashganligi va ob-havo sharoiti keskin boʻlgani uchun tegilmagan holda saqlanib turgan Udokan konini qazib olishni boshladi. Udokanning rivojlanishi katodli mis va mis konsentrati ishlab chiqarish boʻyicha kon-metallurgiya zavodining birinchi bosqichini qurish, shuningdek, 12 million tonna rudaga qoʻshimcha ravishda 125 ming tonnagacha mis ishlab chiqarishni oʻz ichiga oladi.
Mail.Ru Group (VK deb qayta nomlangan)
2008-yilda Usmonov Yuriy Milner bilan tanishdi va tez orada DST va VK (Mail.ru Group) aksiyadoriga aylandi.
Usmonov 2013-yilda 17.9 foiz ulushi va 58,1 foiz ovoz berish ulushini 530 million dollarga sotgan vaqtda VKning 25,3% ulushiga va 60,6% ovoz berish ulushiga ega edi.