cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Emma Lundh
Liverpool
Lund Liverpoolni ikki yillik shartnomasidan oʻn oy oʻtgach tark etdi va Damallsvenskan klubi Vittsjö GIK bilan shartnoma imzolab Shvetsiyaga qaytdi. Unga 2017-yil fevral oyida koʻp yillar davomida charchoq toʻsqinlik qilganidan keyin unga skleroz tashxisi qoʻyilgan. U futbolchilik faoliyatini davom ettirdi va 2019-yil avgust oyida Elitettanda quyi ligaga tushib ketish ostonasida turgan IF Brommapojkarnaga qaytishga rozi boʻldi. U 2020-yilgi mavsum uchun yangi shartnomaga kelishib oldi, uning yaxshi formasi Brommapojkarnaga diviziondagi oʻrnini saqlab qolishga yordam berdi.
Xalqaro karyera
left|thumb| 2014-yilda Shvetsiya terma jamoasi safida Fransiyaga qarshi oʻynagan Lundh milliy yoshlar terma jamoalarida oʻynadi va 2014-yilning 8-fevralida Amiens shahrida Fransiyaga qarshi oʻyinda (3:0) Shvetsiyaning kattalar jamoasida debyut qildi U 2014-yil aprel oyida Portadaundagi Shemrok Parkda 2015-yilgi ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati saralashida Shimoliy Irlandiyaga qarshi oʻzining yirik xalqaro turnirdagi olk golini kiritdi.
2015-yil may oyida milliy terma jamoa bosh murabbiyi Pia Sundxage Lundni 2015-yilda Kanadada boʻlib oʻtadigan ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati uchun terma jamoa tarkibiga kiritdi.
2016-yilgi Olimpiadada kumush medal bilan taqdirlangan
Hunayn jangi
Jangdan oldin
Makkaning fath qilinishi Arabiston yarim oroli mushriklari uchun ogʻir zarba boʻldi va ular musulmonlarga zarba berishga qaror qildilar. Oʻsib borayotgan musulmon davlatiga qarshilik koʻrsatishga qaror qilgan qabilalar orasida Muhammad bolaligidan tarbiyalangan Jammitlar, Saadiiylar, Havazinlar, Saqiflar va Banu Saad qabilalari bor edi.
Makkaga yurishdan xabar topgan Havazinlar va ularning ittifoqchilari Banu Takif oʻz kuchlarini safarbar qildilar. Dushmanning niyatidan xabar topgan Muhammad payg'ambar 12 ming kishilik qo'shinni jihozlab, at-Toif tomon yurishni buyurdi. Bu Makka fath qilinganidan ikki hafta oʻtib sodir boʻldi.
Jangning boshlanishi
Molik ibn Avf hammani oilasi va chorvasini oʻzlari bilan olib ketishni buyurdi. Uning fikricha, bu hujumning oldini olish uchun qilingan. Durayd qabilasining keksa rahnamosi Molik ibn Avfga e’tiroz bildirdi, lekin ular unga quloq solishmadi. Havozinlar tor darada pistirma qurib, musulmonlarni kutishdi.
Shavvol oyining o'ninchi chorshanba kuni kechqurun musulmon qo'shini Hunayn vodiysiga yetib keldi. Musulmonlar o'zlarining son jihatdan ustunligini ko'rganlarida, o'zlarini kuchli his qildilar va dushmanlariga mensimay munosabatda bo'ldilar. Havozinlar kutilmaganda musulmonlarga hujum qilib, yerdan foydalanib, toshlar ortiga yashirinib, ularga zarba berishdi. Havozinlar musulmonlarga tosh otishni boshlaganlarida, musulmonlar orasida vahima boshlanib, ular chopishga shoshildilar.
Jangda qolganlar orasida bayroqdor Ali ibn Abu Tolib, Abbos, Fazal ibn Abbos, Usoma va Abu Sufyon ibn Harisa bor edi.
Jangning oxiri
Musulmonlarning qochib ketayotganini koʻrgan Muhammad dushman tomonga otildi va Abbosga daraxt tagida qasam ichgan sheriklarini chaqirishni buyurdi. Abbos esa baland ovozda sahobalarga xitob qila boshladi: “Daraxt tagida Muhammadga qasam ichgan sahobalar qani?!”. Abbosning nidosini eshitgan sahobalar birin-ketin Rasulullohning atrofiga toʻplana boshladilar: “Mana, men oldingizdaman, ey Allohning Rasuli! Men itoat etaman va itoat qilaman!”, toki uning atrofida 140 ga yaqin sahobalar shu tarzda toʻplandilar.
Jang paytida Muhammad payg'ambar qo'llariga bir hovuch tuproq olib: "Yuzlar buzilib ketsin", deb uni dushman tomon tashladi. Bu zamin barcha Havozinlarning koʻzini toʻldirib, saflarida sarosima va vahima keltirib chiqardi. Bundan foydalangan musulmonlar ularni itarib yubora boshladilar va Havozinlarni oila va chorva mollarini tashlab jang maydonini tark etishga majbur qildilar.
Jangdan keyin
Havozinlar jang maydonidan qochib, musulmonlar uchun 24000 ga yaqin tuya, 40000 qoʻy, 4000 unsiya kumush va 6000 oltin tanga qoldirdi.
Havozinlar ikkiga boʻlinib, biri at-Toif qalʼasiga, ikkinchisi Avtos vodiysiga qochib ketishdi. Abu Amirning bir otryadi Avtos vodiysiga, Muhammad payg'ambar esa At-Toivga borib qamal qildi. Avtos vodiysida Havozinlarni bosib o'tib, musulmonlar va Havazinlar eng kuchli jangchilar o'rtasida duel uyushtirdilar, odatga ko'ra, jang oldidan bo'lib o'tdi. Musulmonlar tomonida Abu Amirning o'zi chiqdi, u o'z navbatida 9 aka-uka - mashhur botirlarni o'ldirdi. Oxirgi dushmanni o'ldirgandan so'ng, ikki Havozin unga hujum qilib, uni o'ldirdi. Abu Amirning jiyani Abu Muso qoʻshinni boshqarib, dushmanni magʻlub etdi.
Gabon bayrogʻi
thumb| Gabon bayroqlari bilan namoyishchilar Gabon bayrogʻi (drapeau du Gabon) — uchta gorizontal yashil, sariq va koʻk chiziqlardan iborat trikolor. 1960-yilda kantonda fransuz uch rangli bayrogʻini oʻz ichiga olgan oldingi mustamlaka bayrogʻi oʻrniga qabul qilingan, u oʻsha yili mamlakat mustaqillikka erishganidan beri Gabon Respublikasining bayrogʻi boʻlib keladi. Hozirgi bayroqning dizayni trikolorni olib tashlashni va markazdagi sariq chiziqni kengaytirishni nazarda tutmoqda.
Tarixi
1839-yilda fransuzlar zamonaviy Gabon ustidan nazoratni qoʻlga kiritishdi, oʻshanda mahalliy boshliq oʻz yerlarining suverenitetini ularga topshirgan edi. 1885-yildagi Berlin konferensiyasi Fransiyaning hududga boʻlgan daʼvosini diplomatik tan olish orqali tasdiqladi va keyinchalik u 1910-yilda Fransiya Ekvatorial Afrikasining bir qismiga aylandi. Fransiyaning Gabon ustidan mustamlaka hukmronligi ostida hukumat mustamlakaga oʻziga xos mustamlaka bayrogʻidan foydalanishni taqiqladi. Buning sababi, ularda bayroq vatanparvarlik tuygʻusini kuchaytirishi va mustaqillikka itaruvchu kuch boʻlishi mumkinligidan xavotirda edilar. Biroq, Afrikada dekolonizatsiya harakatining kuchayishi bilan fransuzlar Gabonga fransuz hamjamiyatida oʻzini oʻzi boshqaradigan respublika sifatida cheklangan avtonomiya berishga majbur boʻldilar. Avtanomiya taklifni qoʻllab-quvvatlovchi referendum oʻtkazilgandan keyin 1958-yilda berilgan.
Gabon — fransuz mustamlakalarining „eng ilgʻorlaridan biri“ hisoblangan  — tezda yangi bayroq dizaynini ishlab chiqdi, bir yil oʻtib, 1959-yilda rasman qabul qilindi. Unda hozirgi bayroq bilan bir xil boʻlgan gorizontal uch rangli boʻlib, lekin markazdagi sariq chiziq uni oʻrab turgan yashil va koʻk chiziqlardan torroq edi. Fransiyaning uch rangli bayrogʻi kantonda joylashgan boʻlib, Gabon Fransiya bilan ushbu „ramziy aloqa“ ga ega boʻlgan yagona fransuz avtonom respublikasiga aylandi.
Gabon 17-avgustda mustaqil davlat boʻlishidan bir hafta oldin 1960-yil 9-avgustda bayroq biroz oʻzgartirildi. Oʻzgartirish kantondagi Trikolorni olib tashlashni va markazdagi sariq chiziqni kattalashtirishni va shu bilan boshqa ikkita bant bilan teng kenglikni berishni talab qildi.
Ramziyligi
Bayroqning ranglari va ramzlari madaniy, siyosiy va mintaqaviy maʼnolarga ega. Sariq rang mamlakat boʻylab kesib oʻtuvchi Ekvatorga ishora qiladi shuningdek, quyoshni ham anglatadi. Yashil Gabonning tabiiy resurslarini, shuningdek, uning „keng oʻrmonli maydoni“ning ramzidir. Moviy rang dengizni, xususan, mamlakat boʻylab „keng qirgʻoq“ga ega boʻlgan Janubiy Atlantika okeanini ifodalaydi. Whitney Smith Britannica Encyclopædia va Dorling Kindersley ning Complete Flags of World asarida markaziy bandni faqat sariq rangda tasvirlagan boʻlsa, World Factbook uni sariq va oltin rang sifatida tavsiflaydi.
Oʻziga xoslik
Gabon bayrogʻining nisbati 3:4 ga teng. Gabon qonunlari bilan mustahkamlangan bu noodatiy bayroq nisbati faqat uchta boshqa davlat bayroqlari tomonidan taqsimlanadi — Kongo Demokratik Respublikasi (baʼzi manbalarda nisbatlar 2:3), Papua-Yangi Gvineya va San-Marino. Bundan tashqari, mamlakat bayrogʻi qoʻshni mamlakatlardan farqli oʻlaroq, pan-afrikanizm harakatining yashil, sariq va qizil ranglarini ishlatmaydi. Afrikadagi boshqa sobiq fransuz mustamlakalaridan farqli oʻlaroq, bayroq Fransiya bayrogʻiga oʻxshash vertikal emas, balki gorizontal trikolordan iborat.
Hardi Sandxu
Hardi Sandxu (Harrdy Sandhu, Харрди Сандху, 1986-yil 6-sentyabr) — hindistonlik qoʻshiqchi, aktyor va sobiq kriketchi. Uning birinchi qoʻshigʻi Tequilla Shot edi va u Jaani tomonidan yozilgan Soch (2013) va Joker (2014) filmi bilan mashhur boʻldi va B Praak musiqasi. Sandhu aktyorlik debyutini Yaaran Da Katchup (2014) filmida qilgan. Sandxuning „Soch“ qoʻshigʻi 2016-yilda Bollywoodning Airlift filmi uchun qayta ishlangan. Uning „Naah“ qoʻshigʻi qoʻshiqchi Swasti Mehul bilan „Bala“ filmi uchun „Naah Goriye“ sifatida qayta yaratilgan. Sandxu Patialadagi British Co-Ed High Schoolning taniqli bitiruvchisi hamdir. 2021-yilda u hind kinosidagi debyutini Kabir Xonning 1983-yilgi kriket boʻyicha jahon chempionatiga asoslangan 83 -sport-dramasida qilgan. Oʻshandan beri u „Kod nomi: Tiranga“ (2022) josuslik dramasida rol ijro etgan.
Erta hayoti va martabasi
Sandxu oʻn yildan koʻproq vaqt davomida tez boulen sifatida kriket oʻynadi, lekin tirsagidan qattiq jarohat oldi va 2007-yilda uni oʻyinni tark etishga majbur boʻldi. Sandxu oʻz eʼtiborini sportdan qoʻshiq aytishga oʻtkazdi, oʻn sakkiz oy davomida vokal mashgʻulotlarini oʻtkazdi va 2011-yilda V. Grooves tomonidan yozilgan „This is Harrdi Sandhu“ nomli birinchi albomini chiqardi. Sandxu albomdan „Tequilla Shot“ qoʻshigʻining videosini chiqardi, ammo qoʻshiq va albom unchalik yaxshi chiqmadi. U hafsalasi pir boʻldi va agar keyingi bitta treki yaxshi chiqmasa, qoʻshiqchilikni tark etishga qaror qildi. 2013-yilda chiqarilgan „Soch“ nomli qoʻshiqni yaratish uchun soʻz muallifi Jaani va musiqa direktori B Praak bilan uchrashdi. Sandxu „Backbone“ qoʻshigʻida ham ishtirok etgan Zenith Sandxu bilan turmush qurgan. U aktyor sifatida debyutini 2014-yilda panjabi tilidagi „Yaaran Da Katchup“ filmida qilgan. Film oʻrtacha ekanligini isbotladi. Ammo u qoʻshiqchi sifatida Jaani va B Praak bilan „Joker“, „Backbone“, „Horn Blow“, „Yaar Ni Milya“ kabi treklari bilan xitlarni berishda davom etdi va bu katta xit boʻldi. Keyinchalik 2017-yilda u Nora Fatehi soʻzlari Jaani va musiqasi B Praak boʻlgan „Naah“ qoʻshigʻini chiqardi. 2018-yilda Naahning katta muvaffaqiyatidan soʻng, u xuddi shu jamoa bilan „Kya Baat Ay“ qoʻshigʻini chiqardi, bu ham katta hit boʻldi. Oʻshandan beri har ikkala qoʻshiq YouTubeʼda alohida-alohida 500 milliondan ortiq koʻrilgan. Keyingi yillarda u „Superstar“, „Dance Like“, „Jee Karda“, „Titliaan Warga“ kabi boshqa treklarni chiqardi, ular ham xit boʻldi. Sandxu shuningdek, Bollywood filmlarida Good Newwzdan „Chandigarh“ va Baladan „Naah Goriye“ kabi treklarni kuylagan. Sandxu oʻzining Bollywooddagi debyutini 1983-yilgi kriket boʻyicha jahon chempionatida Hindistonning gʻalaba qozongan kampaniyasiga asoslangan 83 nomli sport drama filmida qildi. U 1983-yilgi jahon kubogi gʻolibi jamoasining muhim qismi boʻlgan sobiq Hindiston jamoasi tezkor boulni Madan Lal rolini ijro etgan. 2021-yil noyabr oyida u Jaani tomonidan yozilgan va bastalagan yangi „Bijlee Bijlee“ singlini va B Praak musiqasini Jaanining Desi Melodies musiqiy yorligʻi tomonidan chiqarilgan yangi singlni chiqardi. Qoʻshiq oʻzining ilgak raqsi qadami bilan birga 1,4 milliondan ortiq Instagram roliklarida virusga aylandi. 2022-yil avgust oyida Puma oʻzining eng yangi brend elchisi sifatida Harrdi Sandxuni imzoladi.
Matkarim Matsapayev
Matsapayev Matkarim  —  6408-sonli  ish  bo‘yicha  otuvga  hukm qilingan,  1888-yili tug‘ilgan. Xonqa rayoni Zinaxas qishloq sovetidan,  quloqqa  tortilgan,  1931-yili  davlat  majburiyatini  ba- jarmagani uchun  6 yilga qamalgan. Aholi orasida partiya va hukumat  tadbirlarini  barbod  qilishga  qaratilgan  sovetlarga  qarshi targ‘ibot  olib  borganliqsa,  kolxozchilarni  ishga  chiqmaslikka  va asosiy e’tiborini o‘zining shaxsiy xo‘jaligiga qaratishga chaqirganlikda,  bundan  tashqari  kolxozda  qo‘poruvchilik  bilan  shug‘ullanganlikda ayblangan.
Reichardtswerben
Reichardtswerben Germaniyaning Saksoniya-Anhalt yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Maydoni — 9,30 km2. 1266 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Hududi
Reichardtswerbenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
The Vanishing Duck
The Vanishing Duck — 1958-yilda katta ekranlarga chiqarilgan Amerika qisqa hajmli animatsion filmi. Film amerikalik animatorlar — William Hanna va Joseph Barbera tomonidan yaratilgan Tom va Jerry personajlariga asoslangan. Bu film MGM Cartoons tomonidan ishlab chiqarilgan hamda Metro-Goldwyn-Mayer tomonidan tarqatilgan sanaladi. Film rejissorlari — William Hanna va Joseph Barbera, produser — Fred Quimby, bastakor — Scott Bradley.
Piridastgir koʻchasi
Piridastgir koʻchasi — Qodiriya tariqati asoschisi Abdulqodir Giloniyning Buxoroda keng tarqalgan taxallusi. Shayxning ramziy qabri, masjid, minora, hovuz va quduq shu mavzeda joylashgan.
Saulxures-lès-Nancy
Saulxures-lès-Nancy Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Meurthe-et-Moselle departamenti Nancy tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
3986 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 569,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,0 km2. Dengiz sathidan 206 – 305 m balandlikda joylashgan.
Robin Hoodwinked
Robin Hoodwinked — 1958-yilda katta ekranlarga chiqarilgan Amerika qisqa hajmli animatsion filmi. Film amerikalik animatorlar — William Hanna va Joseph Barbera tomonidan yaratilgan Tom va Jerry personajlariga asoslangan. Bu film MGM Cartoons tomonidan ishlab chiqarilgan hamda Metro-Goldwyn-Mayer tomonidan tarqatilgan sanaladi. Film rejissorlari — William Hanna va Joseph Barbera, produser — Fred Quimby, bastakor — Scott Bradley.
Çakırören, Karataş
Çakırören — Adana viloyatining Karatash tumaniga qarashli mahalla.
Tarix
Mahallaning eski nomi Sırınsı. Sirinsining ma'nosi go'shtni eski usulda ko'p yillar davomida saqlashga yaroqli qilib, uni pastrami turiga aylantirish jarayonidir.
Geografiya
Adanadan 45 km, Qoratosh tumanidan 6 km uzoqlikda joylashgan.
Kia McNeill
Kia Janeen McNeill (1986-yil 15-mayda tugʻilgan)—amerikalik isteʼfodagi professional futbol himoyachisi, u yaqinda NWSLda Boston Breakers jamoasida oʻynagan. U ilgari Sent-Luis Athletica, Philadelphia Independence va Atlanta Beatda WPSda oʻynagan va AQSh U-23 ayollar futbol terma jamoasi aʼzosi edi.
Yoshligi
McNeill Konnektikut shtatining Avon shahrida tugʻilib oʻsgan va Avon oʻrta maktabida oʻqigan. Avonda u ayollar futbol jamoasini uchta ketma-ket M toifasidagi shtat chempionatiga va uchta magʻlubiyatsiz mavsumga olib borishga yordam berdi. U 2003-yilda Konnektikutda yilning eng yaxshi shtat oʻyinchisi deb topildi va ikki karra NSCAA oʻrta maktabi umumamerikalik boʻldi. U basketbol va trekda ham maktublar oldi. 2010-yilda McNeill Konnektikutdagi qizlar futbol murabbiylari assotsiatsiyasi shon-sharaf zaliga kiritildi.
Kristianstads DFF
Boston kollejida oʻqishni tugatgandan ikki kun oʻtgach, McNeill Damallsvenskandagi Kristianstads DFF aʼzosi sifatida professional faoliyatini boshlash uchun Shvetsiyaga uchib ketdi.
Atlanta Beat (WPS)
2010-yil fevral oyida McNeill Atlanta Beatga almashtirildi. U barcha 19 oʻyinni jami 1624 daqiqa oʻynagan.
Philadelphia Independence (WPS)
2011-yilgi WPS mavsumida McNeill Philadelphia Independence kengayish jamoasida oʻynadi. U 17 ta oʻyinning 17 tasini jami 1453 daqiqa davomida boshlab, bitta gol urdi.
Rossiyanka
WPS 2012-yil boshida faoliyatini toʻxtatgandan soʻng, McNeill WFC Rossiyanka uchun oʻynagan Leugh Ann Robinson, Yael Averbuch va Omolin Devis bilan kichik ish qildi. U bir marta maydonga tushdi va toʻliq toʻqson daqiqa oʻynadi.
Boston Breakers (NWSL)
2013-yil fevral oyida McNeill Milliy ayollar futbol ligasining ilk mavsumi uchun Boston Breakers bilan shartnoma imzolagani eʼlon qilindi. U Breakersning 2013-yilgi 22 ta mavsumdagi 21 ta oʻyinini boshladi, lekin diqqatini maktab va murabbiylik ishlariga qaratish uchun 2014-yilgi mavsumni oʻtkazib yuborishini eʼlon qildi.
Xalqaro maydonda
McNeill Ispaniyaning La Manga shahrida AQSh U-23 ayollar terma jamoasi safida ikkita uchrashuvda maydonga tushdi. U ilgari 19 yoshgacha boʻlgan ayollar terma jamoasi oʻyinchilarining bir qismi boʻlgan va Kanadada boʻlib oʻtgan Jahon chempionati saralash turnirida U-19 WNT uchun toʻrtta gol urgan.
Peshrav
Peshrav (fors. — oldinda yuruvchi) — 1) ashula yoʻllarida cholgʻu muqad-dima vazifasini bajaruvchi kuy tu-zilmasi. Bastakorlik ijodiyoti rivojlanishi jarayonida P. mustaqil cholgʻu kuy sifatida shakllangan. 14— 17-asrlarda "P." nomi ayrim ashula namunalariga ham ishlatilgani maʼlum; 2) Shashmaqom va Xorazm maqomlari tarkibidagi cholgʻu qism nomi. Shashmaqom majmuasidagi Dugoh ma-qomi mushkilot boʻlimida P.i Dugoh asari mavjud. Xorazm maqomlarida P. asosiy cholgʻu qismlaridan biri hisoblanadi; 3) kuy rivoji vositasi, us-lubi. Unga koʻra, har navbatdagi yuqoriroq joylashgan pardalardan biri zabt etilib, pogʻonama-pogʻona pastga qarab siljish orqali tayanch pardagacha kay-tib kelinadi. Deyarli barcha mumtoz cholgʻu kuylarda P. vositasi qoʻllanilgan. Keng maʼnoda maqom cholgʻu yoʻllari P. uslubi taʼsiri ostida bastalangan. P. tojik, uygʻur, ozarbayjon, turk, eron, arab va boshqa sharq xalklari musiqasida ham katta oʻrin tutadi. 20-asr uzbek bastakorlari (T.Jalilov, Yu.Rajabiy, K.Jabborov va boshqalar) P. xu-susiyatlaridan foydalanib ashula, ommabop qoʻshiqlar yaratishgan.
Ravshan Yunusov.
Barg burunli kaltakesak
Ceratophora tennentii, odatda karkidon agama, shox burunli kaltakesak va Tennentning barg burunli kaltakesaki sifatida tanilgan, Agamidae oilasiga mansub kaltakesaklar turi. Tur Shri-Lanka uchun endemik hisoblanadi.
Etimologiya
Umumiy nomi Ceratophora shox koʻtaruvchi degan maʼnoni anglatadi.
Tennentii nomi irlandiyalik siyosatchi James Emerson Tennent sharafiga berilgan, u Seylonning mustamlakachi kotibi boʻlgan (1845—1850).
Tavsif
C. Tennentii burnining uchida bargga oʻxshash qoʻshimchasi bor. Turning uzunligi dumi bilan birga 8 dyuymdan (20 sm) oshadi. Erkaklari odatda urgʻochilarga qaraganda koʻproq yashil rangga ega, ammo ular rangini qizil jigarranggacha oʻzgartirishi mumkin. Urgʻochilar odatda burunda qisqaroq qoʻshimchaga ega. C. tennentii unchalik chaqqon emas va yirtqichlardan qochish uchun tezlikdan koʻra koʻproq rangga tayanadi.
Boshi oval va biroz uzunroq. Qoʻshimchasi goʻshtli, yon tomondan siqilgan, bargga oʻxshash, uchida toʻgʻridan-toʻgʻri konussimon shkalasi bor. Toʻrtinchi barmoq ostidagi lamellar soni 23-30 dona.
Dorsum qizil jigarrangdan zaytun yashilgacha. Kattaroq yonbosh muskullar koʻproq yashil rangga ega. Boʻyinning mintaqasi va yon tomonlarida tushunarsiz belgilar mavjud. Quyruqda 20 ta toʻq jigarrang oʻzaro faoliyat bantlar mavjud va ular venter krem rangli.
Xulq-atvor
C. tennentii kunlikdir va shuning uchun odatda faqat kun davomida faol boʻladi. Ushbu gʻayrioddiy kaltakesakning xatti-harakati haqida juda kam narsa maʼlum.
Yashash joyi
C. tennentii Shri-Lankadagi Knuckles togʻlarining nam tropik togʻ bulutli oʻrmonlarida 760-1220 metr balandlikda joylashgan. Shuningdek, u bir qancha boshqa oʻrmonlarda ham qayd etilgan.
Parhez
C. tennentii hasharotlar va boshqa mayda artropodlar bilan oziqlanishi haqida xabar berilgan.
Koʻpaytirish
C. tennentii tuxum qoʻyadi va jinsiy yoʻl bilan koʻpayuvchi hayvondir.
Tahdidlar
C. tennentii uchun tahdidlar orasida oʻrmonlarni kesish, pestitsidlar, iqlim oʻzgarishi, oʻrmon yongʻinlari va bioakkumulyatsiya mavjud. Soʻnggi ikki asr davomida uning yashash joylarining katta qismi noqonuniy daraxt kesish va kardamon, qahva, choy va kauchuk plantatsiyalari uchun tozalangan.
Asirlik
2006-yil holatiga koʻra, barg burunli kaltakesak yoʻqolib ketish xavfi ostida boʻlganligi sababli himoyalangan, bu uning savdosini noqonuniy qiladi.
Tabiatni muhofaza qilish harakatlari
2000-yilda dengiz sathidan 1067 metrdan yuqori hududlar yuqorida himoyalangan va qoʻriqlanadigan oʻrmon sifatida belgilangan. Bu hududda kardamom yetishtirishdan voz kechish kerak edi. Biroq, tabiiy regeneratsiyadan koʻra, kardamom diapazoni mistflower (Eupatorium riparium) va lantana (Lantana camara) kabi invaziv begona oʻtlar tomonidan qabul qilindi. C. tennentii 2006-yilda IUCN tomonidan xavf ostida qolganlar roʻyxatiga kiritilgan.
Rackith
Rackith Germaniyaning Saksoniya-Anhalt yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Wittenberg (tuman) tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 18,99 km2. 663 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Abolitsiya
Abolitsiya — qonun yoki boshqa huquqiy hujjatni bekor qilish. Rimliklar abolitsiyani uch xil koʻrinishini farqlashgan:
Rackith
Hududi
Rackithning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Abolitsiya
1)  abolitio generalis sive publica ya'ni muayyan bayram munosabati bilan yoki ijtimoiy ofat vaqtida mahkumlarni ozod qilishdan iborat boʻlgan;
3) abolito privata, yaʼni xususiy ayblovchi tomonidan rad etishga imkoniyat berilishi.
Keyinchalik abolito specialis (jinoyat sudining harakatini yoʻq qilish) va amnistiya maʼnosidagi abolito generalis (oddiy abolito) farqlana boshlangan.
Andrey Rezantsev
Andrey Borisovich Rezantsev (1965-yil 15-oktabr, Torez, Ukraina SSR, SSSR) — rus va oʻzbek futbolchisi, yarim himoyachi va sport ustasi (1997-yildan).
Tarjimai hol
Ukrainaning Voroshilovgrad shahridagi sport maktab-internati oʻquvchisi.
1994—1998-yillarda  Rossiya oliy ligasida „Sovetlar qanotlari“ Samara klubidagi oʻyinlari bilan tanilgan. 1994—1998-yillarda  Rossiya oliy ligasida „Sovetlar qanotlari“ Samara klubidagi oʻyinlari bilan tanilgan. Rezansevning futbolchilik faoliyatining asosiy qismi murabbiy Aleksandr Averyanov bilan bogʻliq boʻlib, uning rahbarligida futbolchi 5 hil jamoada oʻynagan.
Umumiy hisobda Rezansev Rossiya chempionatining oliy ligasida 150 ta oʻyin oʻtkazib, 2 ta gol urgan.
1998-yilda Oʻzbekiston terma jamoasiga taklif etilgan va unda 7 ta oʻyin oʻtkazgan. Shundan 5 tasi XIII-Osiyo oʻyinlari uchrashuvlari boʻlgan.
Samaraning „Unit“ klubi tarkibida ishlagan.
Fadl ibn Abbos
Fadl ibn Abbos (611-639) Abdulloh ibn Abbosning ukasi va Islom payg'ambari Muhammadning amakivachchasi edi.
Biografiya
Fadl Muhammad alayhissalomning amakisi va Makkalik boy savdogar Al-Abbos ibn 'Abd al-Muttalib va Muhammad(s.a.v)ning xotini Maymunaning singlisi Luboba bint al-Horisning to'ng'ich o'g'li edi. U 630-yildagi Hunayn jangida “sobit turganlar” qatorida edi, shundan soʻng uning oilasi Madinaga hijrat qildi.
Fazl oʻzining amakivachchasi Safiya binti Mahmiyaga  uylandi va ularning Ummu Kulsum ismli bir qizi bor edi, u Muhammad(s.a.v)ning hayotligida tugʻilgan. U Kilab qabilasidan Amra binti Yazidga ham uylandi, ammo bu nikoh bir necha oydan keyin ajralish bilan yakunlandi.
Ukasi Abdullohning aytishicha, Fadl nihoyatda kelishgan yigit edi. 632-yilning mart oyida boʻlib oʻtgan Vidolashuv hajida u Muhammad(s.a.v)ning tuyasiga minib ketdi.
Janglarda ishtiroki
U musulmonlarning Vizantiya va Forslarga qarshi koʻplab janglarida qatnashgan. Rashidunlarning Levantga bostirib borishi paytida, Abu Ubayda ibn al-Jarroh Moʻab hududini tinchlantirgandan soʻng, Zubayr ibn al-Avvom va Fazl ibn Abbosni Amman shahrini boʻysundirish uchun yubordi. Voqidiy Said ibn Aamir al-Jumahiy koʻprik ustida sodir boʻlgan jangda guvohlik berib, musulmon qoʻshinlari old tomonida Zubayr va Fazl otlari ustida vizantiyaliklarga qarshi shafqatsizlarcha jang qilganini, Voqidiy yozuvida boʻlganidek, “har biri (Zubayr va Fazl) ming otliqlardek jang qildilar”, deb yozgan edi, chunki Vizantiya askarlari Zubayr va Fazlni koʻrib qoʻrqib, qochib ketishdi, Said ibn Amir esa Rashidun qoʻshinida qochgan vizantiya askarlarini soʻyayotganini, ba’zilari esa harbiy asir sifatida asirga olinganini aytdi. Keyin Zubayr Nicetas ismli Vizantiya qo'mondonini o'ldirishga muvaffaq bo'ldi va Amman shahrini bo'ysundirishda davom etdi.
Keyinchalik musulmon qo'shinlari Barqani (Kirenaika) taxminan uch yil davomida qamal qilishdi, natija bermadi. Keyin Oksirinxni zabt etishda ishtirok etgan Xolid ibn al-Volid paxta qoplari bilan to'ldirilgan katapulta qurishning radikal rejasini taklif qildi. Kech kirib, shahar qorovullari uxlab qolgach, Xolid, Zubayr ibn al-Avvom, uning oʻgʻli Abdulloh, Abdulrahmon ibn Abu Bakr, Fazl ibn Abbos, Abu Mas’ud al-Badriy va Abdul kabi eng zoʻr jangchilarini buyurdi. Katapulta ularni birin-ketin devor tepasiga ko'tardi va bu jangchilarning shaharga kirishiga imkon berdi, darvozalarni ochib, qo'riqchilarni o'ldirdi, shu tariqa musulmon qo'shinlarining kirib kelishi va shaharni egallashiga imkon berdi.
Tot Watchers
Tot Watchers — 1958-yilda katta ekranlarga chiqarilgan Amerika qisqa hajmli animatsion filmi. Film amerikalik animatorlar — William Hanna va Joseph Barbera tomonidan yaratilgan Tom va Jerry personajlariga asoslangan. Bu film MGM Cartoons tomonidan ishlab chiqarilgan hamda Metro-Goldwyn-Mayer tomonidan tarqatilgan sanaladi. Film rejissorlari — William Hanna va Joseph Barbera, produser — Fred Quimby, bastakor — Scott Bradley.
Rodrigo Ramallo
Rodrigo Luis Ramallo Cornejo  — boliviyalik futbolchi, „Always Ready“ va Boliviya terma jamoasi hujumchisi.
Rodrigoning otasi — Luis, mashhur boliviyalik futbolchi, 1994-yilgi jahon chempionati ishtirokchisi hisoblanadi.
Jamoalardagi faoliyati
Rodrigo Ramallo eng kuchli klub tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. 2010-yil 4-sentabrda u Boliviya chempionatida „Jorge Wilsterman“ga qarshi debyut qilgan. Oʻsha oʻyinda Rodrigo Ramallo jamoasi safidagi ilk golini urgan. Bunday yorqin debyutga qaramay, Rodrigo Ramallo darhol murabbiyning ishonchini oqlay olmadi. Shuning uchun faqat uchinchi mavsumida doimiy ravishda bazaga borishni boshlagan. „Strongest“ jamoasi bilan birga u ketma-ket ikki marta Boliviya chempioni boʻlgan.
2013-yilning yozida Rodrigo Ramallo „Jorge Wilsterman“ga oʻtgan. 4-avgust kuni „Real Potosí“ga qarshi oʻyinda u yangi klubida debyut qilgan. Rodrigo Ramallo yana birinchi o‘yindayoq jamoasidagi ilk golini kiritgan. „Wilsterman“ tarkibida u 40 ta oʻyinda 17 ta gol urib, oʻzini yaxshi koʻrsatgan.
2014-yilning yozida Rodrigo Ramallo oʻzining tugʻilgan „Strongest“ga qaytgan. 2015-yilning 18-fevralida Rodrigo Ramallo „Libertadores“ kubogi doirasida Braziliyaning „Internatsional“ klubiga qarshi o‘yinda gol urgan.
Xalqaro faoliyati
2013-yil 15-avgustda Rodrigo Ramallo Boliviya terma jamoasi safida Venesuelaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida debyut qilgan <span class="wikidata-claim" data-wikidata-claim-id="Q6110781$a15daf6a-470b-1d8a-6218-b7291c048673" data-wikidata-property-id="P569">. 2015-yilning 12-noyabr kuni JCh-2018 saralash bosqichi doirasida Venesuela terma jamoasiga qarshi o‘yinda Rodrigo Ramallo terma jamoadagi ilk gollarini urib, „dubl“ga erishgan.
2016-yilda terma jamoa tarkibida Rodrigo Ramallo AQSHda boʻlib oʻtgan Amerika kubogida ishtirok etgan. Turnirda u Panama va Chili jamoalariga qarshi oʻyinlarda maydonga tushgan.
Nomsiztepa (Toshkent viloyati, Boʻka tumani, Mirzabek, Ramadon)
Nomsiztepa — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Toshkent viloyatining Boʻka tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Mirzabek” MFY, Ramadon qishlogʻi, Oqtepa mahallasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Dreyze haykali
Dreyze haykali — Tyuringiy yerining Zyommerda shahridagi nemis qurol ustasi, ignali otish quroli tizimi ixtirochisi Iogann Nikolaus fon Dreyze sharafiga oʻrnatilgan.
Yodgorlik muallifi haykaltarosh Vilgelm Wandshnayder. Tantanali ochilish 1909-yil 20-noyabrda boʻlib oʻtdi.
1864, 1866 va 1870/71-yillardagi urushlar qurbonlar xotirasiga qoʻyilgan Dreyze harbiy memoriali sifatida tanilgan.
Yodgorlik Birinchi va Ikkinchi jahon urushlaridan omon qolgan. 1945-yilda mahalliy antifashistik qoʻmita yodgorlikni buzishni talab qildi. Qaror qabul qilish uchun 1946-yil may oyidagi „fashistik“ va „militaristik“ yodgorliklarni, kolleksiyalarni va boshqalarni yoʻq qilish toʻgʻrisidagi qaror asos boʻlgan. 1947-yil yanvar oyida monument vayron qilingan. Bugungi kungacha faqat yodgorlikning poydevori va Dreyze haykalining boshi saqlanib qolgan.
Tavsif
Bronzadan yasalgan yodgorlik qoʻsh haykal boʻlib, bu yodgorliklar uchun juda kam uchraydigan hodisa. Qisman charm fartuk bilan qoplangan sandonda oʻtirgan Nikolaus fon Dreyse oʻzining ixtirosi — ignali miltigʻini yonida turgan va poxod formasini kiygan prussiyalik askarga tushuntirmoqda. Guruh silliqlangan kulrang granitdan yasalgan tekis toʻrtburchak asosda turardi. Asos bezakli gʻishtdan qilingan. Haykalning balandligi ikki metrdan sal koʻproq, umumiy balandligi taxminan toʻrt yarim metr edi.
Ranies
Ranies Germaniyaning Saksoniya-Anhalt yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Salzland (tuman) tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 7,28 km2. 378 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Hindiston Premyer Ligasi
2010-yilda IPL YouTubeʼda jonli efirga uzatiladigan dunyodagi birinchi sport tadbiriga aylandi. 2019-yilda IPLning brend qiymati 6,3 milliard dollarni tashkil etdi.
IPL turnirining oʻn toʻrt mavsumi boʻldi. Hozirgi IPL chempioni Chennai Super Kings boʻlib, 2021-yilgi mavsumda gʻolib chiqdi.
Nouhou Tolo
Nouhou Tolo (talaffuzi:, Nuhu Tolo; 1997-yil 23-iyunda tugʻilgan) — baʼzan Nouhou (talaffuzi: Nuhu) nomi bilan tanilgan, kamerunlik professional futbolchi, Oliy ligada Seattle Sounders FC va Kamerun milliy jamoasi uchun chap qanot himoyachisi sifatida oʻynaydi. Nouhou 2021-yilgi Afrika millatlar kubogida Kamerunni himoya qildi.
Klubdagi faoliyati
Nouhou oʻz faoliyatini 2015-yilda Rainbow Bamenda klubi bilan boshlagan va u yerda bir mavsum oʻynagan. Kamerundagi jamoalar oʻrtasida uning huquqlariga kim egalik qilishiga oid shartnoma mojarosi dastlab Nouhouning Qoʻshma Shtatlarga oʻtishiga toʻsqinlik qildi, ammo 2016-yil aprel oyida u Seattle Sounders FC 2 klubi bilan shartnoma imzoladi. Nouhou 24 ta oʻyinda maydonga tushdi va bir necha daqiqada jamoani boshqardi.
Bosh direktor Gart Lagerwayning soʻzlariga koʻra, Nouhou 2017-yil 26-yanvarda Seattle Sounders FC bilan shartnoma imzoladi va 2016-yilda S2 uchun ajoyib oʻyin koʻrsatganidan keyin oʻzining birinchi jamoasi shartnomasini qoʻlga kiritdi. Nouhou birinchi professional golini 2017-yil 15-aprelda S2ga ijaraga berilganda kiritdi, ikkinchi gol esa S2 LA Galaxy II ustidan 2:1 hisobida gʻalaba qozonganda boʻldi.
Xalqaro faoliyati
2017-yil fevral oyida Nouhou 2017-yil Zambiyada boʻlib oʻtgan Afrika 20 yoshgacha boʻlganlar milllatlar kubogida Kamerun 20 yoshgacha terma jamoasini himoya qilish uchun chaqirildi. Nouhou 2017-yilning 27-fevralida 20 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi debyutini oʻtkazdi va turnirning guruh bosqichining birinchi oʻyinida Janubiy Afrikaga qarshi oʻyinda chap qanotda 3:1 hisobida magʻlub boʻldi.
Yutuqlari
Seattle Sounders FC
Kamerun
Individual
Urushda itlar
thumb| AQSh Harbiy-havo kuchlarining Belgiya Malinois samolyoti, M2A3 Bradley jangovar mashinasida, Kan Bani Sahd, Iroq, 2007-yil 13-fevralda missiyaga joʻnab ketishdan oldin. thumb| Simulyatsiya qilingan hibsga olish paytida Sor-Varanger garnizonining iti Urushdagi itlar qadim zamonlardan juda uzoq tarixga ega. Ularning jangovar tayyorgarliklaridan tortib, skautlar, soqchilar, xabarchilar, rahm-shafqatli itlar va kuzatuvchilar sifatida foydalanishgan, ularning qoʻllanilishi esa turlicha boʻlgan va baʼzilari zamonaviy harbiy boʻlimlarda qoʻllanilgan.
Tarixi
thumb| Pontik plastinkasida tasvirlangan [[Kimmeriylar|kimmeriya otliqlari, ularning jangovar itlari va yunon hoplitlari oʻrtasidagi jang]] Urushda itlardan misrliklar, yunonlar, forslar, sarmatlar, baganda, alanlar, slavyanlar, britaniyaliklar va rimliklar foydalangan edi.
Soʻnggi antik davrda Hun Atilla oʻz yurishlarida katta jangovar itlardan foydalangan. Oʻrta asrlarda Yevropa qirolligi oʻrtasidagi urush itlarining naslchilik sovgʻalari almashish uchun mos token sifatida koʻrilgan.
Uzoq Sharqda 15-asrda Vyetnam imperatori Lê Lợi 100 dan ortiq itlar toʻdasini boqdi, ularni Nguyen Xí boqdi va oʻrgatdi. Ularning mahorati uni komandiri darajasiga koʻtarish uchun etarlicha taʼsirli edi.
AQShda itlardan harbiy maqsadlarda birinchi rasmiy foydalanish Seminol urushi davrida boʻlgan. . Hounds Amerika fuqarolar urushida mahbuslarni himoya qilish, xabar yuborish va qoʻriqlash uchun ishlatilgan. General Grant urushdan oldin qochib ketgan qullarni ovlashga oʻrgatilgani uchun, janubiy qonli itlarning oʻramlari qanday qilib yoʻq qilinganini aytib beradi. Itlar, shuningdek, Amerika Birinchi Jahon urushi tashviqotida.
Vaqt jadvali
right|thumb| Suffolk okrugi maʼmuriyati binosi oldidagi urush itlari uchun monument, Hauppauge, Nyu-York Itlar koʻplab tsivilizatsiyalar tomonidan urushda ishlatilgan. Urush davom etar edi va ularning maqsadlari tubdan ozgaradi.
Rollar
right|thumb| AQSh armiyasining SP4 Bealock va [[Nemis ovcharkasi|nemis choʻpon skaut iti „Bosh“ Vetnamda patrul qilmoqda]] Itlar turli maqsadlarda ishlatilgan. Turli xil zotlar turli vazifalar uchun ishlatilgan, ammo har doim ishlovchilarning talablariga javob bergan. Urushdagi itlarning koʻplab rollari eskirgan va endi qoʻllanilmaydi, ammo zamonaviy urushda jangovar it tushunchasi hali ham tirik va yaxshi qolmoqda.
Jang
thumb| [[Afgʻoniston|Afgʻonistonda zirh kiygan harbiy ishchi it]] Qadim zamonlarda itlar, koʻpincha mastif tipidagi yirik zotlar, zirh yoki nayzali yoqalar bilan bogʻlangan va dushmanga hujum qilish uchun jangga joʻnatilgan. Ushbu strategiya turli tsivilizatsiyalar tomonidan qoʻllanilgan, masalan, rimliklar va yunonlar. AQSh armiyasining SOCOM kuchlari hali ham itlardan qochib ketayotgan dushmanlar yoki mahbuslarni qoʻlga olish yoki inson askarlar uchun juda qiyin yoki xavfli hududlarni (masalan, sudralib yuradigan joylar) qidirishda reydlarda ishlatadilar.
Ikkinchi jahon urushi paytida harakat qilingan yana bir dastur Nyu-Meksiko shtatining Santa Fe shahrida yashovchi Shveysariya fuqarosi tomonidan taklif qilingan. Uilyam A. Prestre yapon askarlarini oʻldirish uchun katta itlardan foydalanishni taklif qildi. U erda armiya ikki millionga yaqin itni tayyorlashga umid qilgan. Yapon himoyachilariga qarshi minglab itlarni qoʻyib yuboradigan desant kemasi bilan orollarga bostirib kirishni boshlash, soʻngra yapon himoyachilari sarosima ichida tarqalib ketishayotganda qoʻshinlar kuzatib borish edi. Oxir-oqibat, yapon-amerikalik askarlar mashgʻulotlarga koʻngilli boʻlishdi. Yana bir katta muammo itlar bilan bogʻliq edi; yoki ular juda itoatkor edilar, plyajni kesib oʻtish mashgʻulotlariga toʻgʻri javob bermadilar yoki snaryadlardan qoʻrqib ketishdi. Millionlab dollarlar noaniq natijalar bilan sarflanganidan soʻng, dasturdan voz kechildi.
Sovet Ittifoqi 1930-yillardan boshlab itlardan tankga qarshi maqsadlarda foydalangan. Ilgari tankga qarshi itlar minalar bilan jihozlangan va dushman tanklari ostida yugurishga oʻrgatilgan, bu minalarni avtomatik ravishda portlatib yuboradi. Biroq, itlar statsionar rus tanklari bilan oʻqitilgan va juda kamdan-kam hollarda harakatlanuvchi tanklar ostida yugurishgan. Rossiya va nemis tanklari mavjud boʻlganda, itlar yaxshi tanish rus tanklari tomon yugurishardi.
Logistika va aloqa
thumb| 1914-yil chegaralar jangi paytida itga tortilgan pulemyot aravalari bilan Belgiyalik karabinerlar thumb| Britaniyalik messenjer itlar oʻz xizmatchisi bilan, Birinchi jahon urushi. Taxminan Birinchi jahon urushi boshlanganda, koʻplab Yevropa jamoalari sut etkazib berish va shunga oʻxshash maqsadlarda kichik aravalarni tortib olish uchun itlardan foydalangan. Bir qancha Yevropa armiyalari bu jarayonni harbiy foydalanishga moslashtirdilar. 1914-yil avgust oyida Belgiya armiyasi itlardan Maksim qurollarini gʻildirakli aravalarda va taʼminotda tortish uchun ishlatgan yoki hatto aravalarida yaralangan. Allaqachon oddiy fuqarolik sharoitida va sotib olish va boqish uchun arzon boʻlgan itlar otlarga qaraganda qattiqroq va otishma ostida harbiy foydalanish uchun koʻproq mos edi. 1916-yil dekabr oyida itlar harbiy foydalanishdan rasman olib tashlandi.
Birinchi jahon urushi boshlanishida fransuzlarning 250 ta iti bor edi.Birinchi jahon urushi oxiriga qadar yuzlab itlarni oʻrgatib, tayyorlab qoʻygan (Gollandiya neytral boʻlib qoldi). Sovet Qizil Armiyasi Ikkinchi Jahon urushi paytida yaradorlarni yordam stantsiyalariga sudrab borish uchun ham itlardan foydalangan edi. Itlar qor va kraterlar orqali yuk tashish uchun juda mos edi.
Itlar koʻpincha janglarda xabarlarni tashish uchun ishlatilgan. Baʼzi xabarchi itlar boshqa aloqa ishlarini ham bajarishgan, masalan, telefon liniyalari yoki kabellarni bir joydan ikkinchisiga tortish.
Maskotlar
Itlar koʻpincha harbiy qismlar uchun birlik maskotlari sifatida ishlatilgan. Koʻrib chiqilayotgan it zobitning iti, boʻlinma asrab olishni tanlagan hayvon yoki ularning it sifatida boshqa rolda ishlaydigan itlaridan biri boʻlishi mumkin. Sinbad va Judi kabi baʼzi dengiz kuchlari itlarining oʻzlari harbiy xizmatchilar boʻlgan. Maskotning mavjudligi maʼnaviyatni koʻtarish uchun moʻljallangan edi va koʻpchilik Birinchi Jahon urushi xandaqlarida shunga oʻrganib qolgan. Bunga AQSh armiyasidagi serjant Stubbi misol boʻla oladi.
Aniqlash va kuzatish
Koʻpgina itlar minalarni topish uchun ishlatilgan. Ular jangovar sharoitlarda unchalik samarali emas edi. Dengiz minalarini aniqlovchi itlar er ostidagi yalangʻoch elektr simlari yordamida oʻqitildi. . Simlar itlarni larzaga solib, tuproq ostida xavf yashiringanini oʻrgatdi. Itning diqqati toʻgʻri yoʻnaltirilgandan soʻng, qoʻgʻirchoq minalar ekilgan va itlar ularning mavjudligini bildirishga oʻrgatilgan. Itlar minalarni samarali topishgan boʻlsa-da, bu vazifa itlar uchun juda qiyin boʻlib chiqdi, ular bir vaqtning oʻzida atigi 20 dan 30 daqiqagacha ishlashga qodir edi. Laboratoriya kalamushlari bilan oʻtkazilgan tajribalar shuni koʻrsatadiki, bu tendentsiya juda ekstremal boʻlishi mumkin; baʼzi sinovlarda kalamushlar hatto elektr toki urishiga yoʻl qoʻymaslik uchun ochlik nuqtasiga qadar burchakda oʻralashib qolishgan.
Itlar tarixan koʻp hollarda qochqinlar va dushman qoʻshinlarini kuzatish uchun ishlatilgan, bu qisman skaut itining vazifalariga mos keladi, lekin hidni birinchi taqdim etishda ishlov beruvchini ogohlantirish oʻrniga, hidni kuzatishda oʻzlarining hid bilish qobiliyatidan foydalanadilar.
Skautlar
thumb| Dengiz bosqinchilari skaut va xabarchi itlarni [[Bugenvil|Bugenvildagi frontga olib ketishdi, 1943-yil oxiri]] Barcha skaut itlarga odam va hayvon hidi oʻrtasidagi farqni oʻrgatish kerak. Baʼzi itlar snayperlar kabi bubi tuzoqlarini va yashirin dushmanlarni jimgina topishga oʻrgatilgan. Itning oʻtkir hid va eshitish tuygʻulari ularni bu xavflarni aniqlashda odamlarga qaraganda ancha samaraliroq qiladi. Eng yaxshi skaut itlar itoatkor kuzatuvchi itlar va tajovuzkor hujum itlariga nisbatan oraliq xarakterga ega deb taʼriflanadi. Skautchi itlar 1000 yard hududdagi qarama-qarshi tahdidni aniqlay oladi. Skautning bu usuli inson sezgilariga qaraganda samaraliroq. Skaut itlari Ikkinchi Jahon urushi, Koreya va Vetnamda Qoʻshma Shtatlar tomonidan pistirmalarni, qurol-yarogʻ omborlarini yoki suv ostida yashiringan dushman jangchilarini aniqlash uchun ishlatilgan, faqat suv chizigʻi ustidagi qamishdan nafas oluvchi somonlar koʻrsatilgan. Qoʻshma Shtatlar bir qancha itlar skautlari vzvodlarini boshqargan (individual patrullarga itlar va itlar guruhi asosida tayinlangan) va Jorjiya shtatining Fort-Benning shahrida itlarni tayyorlash uchun maxsus maktab mavjud edi.
Soqchilar
Harbiy maqsadlarda foydalanishning dastlabki usullaridan biri boʻlgan qoʻriqchi itlar lagerlarni yoki boshqa ustuvor hududlarni tunda va baʼzan kunduzi himoya qilish uchun ishlatilgan. Ular notanish odam borligidan soqchilarni ogohlantirish uchun qichqirar yoki qichqirardi. Vetnamda qoʻriqchi itlarni sinab koʻrish uchun sinov dasturi oʻtkazildi, Vetkongning Da Nang aviabazasiga muvaffaqiyatli hujumidan ikki kun oʻtgach (1965-yil 1-iyul). Qirqta itlar guruhi Vetnamga toʻrt oylik sinov muddati uchun joylashtirildi, guruhlar pulemyot minoralari/bunkerlari oldidagi perimetrga joylashtirildi. Bosqinchilarning aniqlanishi natijasida tezkor ravishda qoʻshimcha kuchlar kiritildi. Sinov muvaffaqiyatli oʻtdi, shuning uchun itlar yangi ishlovchilarga tayinlanganda, ishlovchilar AQShga qaytib kelishdi. Harbiy havo kuchlari zudlik bilan Vetnam va Tailanddagi barcha bazalarga itlar guruhlarini joʻnatishni boshladi.
Vetnamda Amerika qoʻshinlarining toʻplanishi USAF Janubi-Sharqiy Osiyo (SEA) bazalarida katta it boʻlimlarini yaratdi; Joylashtirilgandan keyin bir yil ichida itlar guruhlari tomonidan dushman kuchlari aniqlanganda bir nechta bazalarga hujumlar toʻxtatildi. Asirga olingan Vyetkong itlarga nisbatan qoʻrquv va hurmat haqida gapirdi. Qoʻriqchi itlarning muvaffaqiyati Vetnam va Tailanddagi bazalarga muvaffaqiyatli kirib bormaganligi bilan belgilandi. Amerika Qoʻshma Shtatlari urush itlari assotsiatsiyasining hisob-kitoblariga koʻra, urush itlari Vetnamda 10 000 dan ortiq AQShning hayotini saqlab qolgan. . Qoʻriqchi itlar, shuningdek, armiya, dengiz floti va dengiz piyodalari tomonidan katta bazalarning perimetrini himoya qilish uchun ishlatilgan.
Zamonaviy foydalanish
right|thumb| AQSh armiyasining ishchi iti Bagʻdod, Iroq sharqidagi Rusafa shahrida nishonga olingan bino tashqarisidagi vayronalar va axlatlar orasidan qidirmoqda. Harbiy roldagi zamonaviy itlar koʻpincha politsiya itlari yoki AQSh va Buyuk Britaniyada harbiy ishchi it (MWD) yoki K-9 deb ataladi. Ularning rollari qadimgi qarindoshlariniki kabi deyarli xilma-xildir, lekin ular front chizigʻida kamdan-kam qoʻllaniladi. 2011-yil holatiga koʻra, 600 AQSh MWD Iroq va Afgʻonistondagi mojarolarda faol ishtirok etgan.
Anʼanaga koʻra, ushbu politsiya tipidagi operatsiyalar uchun eng keng tarqalgan nasl nemis choʻponi boʻlgan; soʻnggi yillarda aniqlash ishlari uchun oʻtkirroq hidga ega boʻlgan kichikroq itlarga, patrullik va huquqni muhofaza qilish organlari uchun esa Belgiya Malinois va Golland Choʻpon kabi chidamliroq zotlarga oʻtildi. Bugungi kunda foydalanilayotgan barcha MWDlar mashgʻulotlardan soʻng bitta shaxs bilan bogʻlanadi. Bu odam ishlov beruvchi deb ataladi. Ishlovchi odatda bitta it bilan har ikkala martaba davomida qolmasa ham, odatda ishlov beruvchi it bilan kamida bir yil va baʼzan ancha uzoqroq hamkorlik qiladi.
Eng yangi itlar uchun taktik jiletlar kameralar va bardoshli mikrofonlar bilan jihozlangan boʻlib, ular itlarga audio va vizual maʼlumotlarni oʻz boshqaruvchilariga etkazishga imkon beradi.
1970-yillarda AQSh havo kuchlari butun dunyo boʻylab 1600 dan ortiq itlardan foydalangan. Bugungi kunda xodimlarning qisqarishi butun dunyo boʻylab joylashgan USAF it guruhlarini taxminan 530 ga qisqartirdi. Ushbu rollarda ishlaydigan koʻplab itlar hozirda itlarni harbiy foydalanish uchun oʻrgatadigan yagona Qoʻshma Shtatlardagi Leklend havo kuchlari bazasida oʻqitiladi. right|thumb| Koʻzni himoya qilish uchun koʻzoynakli harbiy ishchi it Oʻzgarishlar, shuningdek, itlar manfaati uchun qonunchilikka ham kiritilgan. 2000-yilgacha eski urush itlari evtanizatsiya qilinishi kerak edi. Yangi qonun nafaqadagi harbiy itlarni asrab olishga ruxsat beradi. Eʼtiborga molik holatlardan biri Lex ismli ishchi it boʻlib, uning qoʻriqchisi Iroqda oʻldirilgan.
Koʻplab yodgorliklar jangovar itlarga bagʻishlangan, jumladan, Kaliforniyaning Riverside shahridagi Mart Field Havo muzeyida;
Giyohvand moddalar va portlovchi moddalarni aniqlash
MWD va ularning fuqarolik hamkasblari yashirish harakatlariga qaramay, keng doiradagi psixoaktiv moddalarni hidlab, giyohvand moddalarni aniqlash boʻyicha xizmat koʻrsatadilar. Agar ular buni aniqlashga oʻrgatilgan boʻlsa, MWDlar deyarli har qanday moddaning kichik izlarini hidlashi mumkin, hatto u yopiq idishda boʻlsa ham. Giyohvand moddalarni aniqlash boʻyicha oʻqitilgan itlar odatda aeroportlar, nazorat-oʻtkazish punktlari va xavfsizlik va kontrabandaga qarshi choralar zarur boʻlgan boshqa joylarda kabi portlarda qoʻllaniladi.
MWD’ler portlovchi moddalarni aniqlash uchun ham oʻqitilishi mumkin. Giyohvand moddalarda boʻlgani kabi, oʻqitilgan MWDlar kichik miqdordagi portlovchi moddalarning keng spektrini aniqlay oladi, bu ularni kirish joylarini qidirish, xavfsiz qurilmalar ichida va nazorat punktlarida patrul qilish uchun foydali qiladi. Bu itlar bombani aniqlashda 98 % dan ortiq muvaffaqiyatga erishishga qodir. .
Qoʻrqitish
right|thumb| Abu Gʻrayb qamoqxonasida toʻq sariq rangli kostyum kiygan mahbusni amerikalik askar it bilan qoʻrqitmoqda. Afgʻoniston va Iroqdagi soʻnggi urushlar paytida Qoʻshma Shtatlar tomonidan mahbuslarga MWDlardan foydalanish bahsli boʻldi.
Iroq urushi: Qoʻshma Shtatlar Iroq qamoqxonalaridagi mahbuslarni qoʻrqitish uchun itlardan foydalangan. Abu Gʻrayb mahbusining suiisteʼmoli fosh qilinganidan keyin sud guvohligida, polkovnik Tomas M. Pappas soʻroq qilish uchun itlardan foydalanishni maʼqullagani aytildi. Askar Ivan L. Frederik soʻroqchilarga itlardan foydalanishga ruxsat berilganligini va fuqarolik shartnoma boʻyicha tergovchi unga itlar bilan shugʻullanuvchilar tashrif buyurishi kerak boʻlgan kameralar roʻyxatini qoldirganini aytdi. „Ularga ulardan foydalanishga ruxsat berildi… mahbuslarni qoʻrqitish“, dedi Frederik. Ikki askar, serjant Santos A. Kardona va serjant Maykl J. Smit, hibsga olinganlarga nisbatan qoʻpol muomalada boʻlganlikda ayblanib, tumshugʻi boʻlmagan ishchi itlarni ularga tahdid qilish va ularga hujum qilishga ruxsat berganlikda ayblangan. Prokurorlar eʼtiborni nashr etilgan fotosuratlarda aks etgan voqeaga qaratishgan, bu ikki erkak goʻyoki yalangʻoch mahbusni burchakka mahkamlab, qoʻrquvdan qoʻrqib ketayotganda itlarga uning har bir sonidan tishlashiga ruxsat bergan.
Guantanamo koʻrfazi: Iroqdagi mahbuslarni qoʻrqitish uchun itlardan foydalanish Guantanamo dengiz bazasidagi amaliyotlardan oʻrganilgan deb ishoniladi. AQShning Guantanamo harbiy-dengiz bazasidagi oddiy kuchlari tomonidan mahbuslarga itlardan foydalanish 2003-yil aprel oyida Donald Ramsfeld tomonidan taqiqlangan edi. Bir necha oy oʻtgach, Abu Gʻrayb qamoqxonasidagi zoʻravonliklar, jumladan, yalangʻoch mahbuslarni dahshatga solish uchun itlardan foydalanish fosh qilingan; Keyin Ramsfeld Iroqdagi oddiy AQSh kuchlari tomonidan ulardan foydalanishni taqiqlovchi navbatdagi buyruq chiqardi.