cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Adrar viloyati
Demografiya
left|thumb|200x200px| Ona va qiz hunarmandchilik sotmoqda, Adrar viloyati
Reil
Reil Germaniyaning Rheinland-Pfalz yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Bernkastel-Wittlich tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 12,14 km2. 1055 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Reilning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
IC 1248
IC 1248 Ajdaho yulduz turkumidagi SBc tipli galaktikadir.
Bağcığaz (Safranbolu)
Tarixi
Qishloq 1928-yildan beri shu nomga ega.
Tengi (Ola-Buqa tumani)
Tengi (Тенги) — Qirgʻiziston Respublikasining Jalolobod viloyati Ola-Buqa tumaniga qarasli qishloq. Koʻk-Serek ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Bağcığaz (Safranbolu)
Joylashuvi
Qishloq Karabük shahar markazidan 42 km, Safranbolu shahar markazidan 34 km uzoqlikda joylashgan.
Tengi (Ola-Buqa tumani)
Aholisi
Aholisi - 2 833 kishi.
East Duke (Oklahoma)
East Duke AQShning Oklahoma shtatida joylashgan shahardir. Jackson okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
424 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,1 km2. Shundan 1,1 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Cervara di Roma
Cervara di Roma Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan kommunadir. Rim provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 32 km2. 477 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Elmer (Oklahoma)
Elmer AQShning Oklahoma shtatida joylashgan shahardir. Jackson okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
96 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,1 km2. Shundan 1,1 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 399 m balandlikda joylashgan.
Járdánhaza
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Járdánháza — Vengriyaning shimoli-sharqidagi Borsod-Abauj-Zemplén okrugidagi qishloq.
Andreas Brehme
Andreas „Andi“ Brehme (Andreas Brehme; 1960-yil 9-noyabr, Gamburg) — nemis futbolchisi, qanot himoyachisi va yarim himoyachisi. 1990-yilgi Jahon chempionati finalida gʻalaba toʻpini kiritgan. (Nestor Sensinining Rudi Vyollerga nisbatan qoʻpolligi uchun penaltini golga aylantirgan). Keyinchalik murabbiylik bilan shugʻullangan.
Eldorado (Oklahoma)
Eldorado AQShning Oklahoma shtatida joylashgan shahardir. Jackson okrugi tarkibiga kiradi.
Andreas Brehme
Futbolchilik faoliyati
Brehme Gamburgda tugʻilgan va faoliyatini mahalliy „Barmbek Uhlenhorst“ klubida boshlagan.
Eldorado (Oklahoma)
Aholisi
446 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,0 km2. Shundan 2,0 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 443 m balandlikda joylashgan.
Afgʻoniston iqtisodiyoti
Afg‘oniston iqtisodiyoti xarid qobiliyati paritetiga (PPP) asoslangan yalpi ichki mahsulot (YaIM) hajmi bo‘yicha dunyoda 103-o‘rinda turadi. Taxminan 40 million aholiga ega Afgʻonistonning YaIM (PPP) miqdori taxminan 77 milliard dollarni tashkil etadi, ayirboshlash kursi 20 milliard dollar (2020) va aholi jon boshiga YaIM (PPP) taxminan 2000 dollarni tashkil qiladi. Mamlakatning umumiy tashqi qarzi 2022-yil holatiga koʻra 0 ga teng. Afgʻoniston iqtisodiyoti chet elliklarning kirib kelishi, milliy infratuzilmaning yaxshilanishi, qoʻshni va mintaqaviy davlatlar bilan koʻproq savdo aloqalarining oʻrnatilishi, qishloq xoʻjaligi va togʻ-kon sanoatining kengayishi hisobiga yaxshilanishda davom etmoqda.
Xususiy mulk
Xususiy mulk — ayrim sohibkorlarga qarashli yollanma mehnatga asoslangan va oʻz egasiga foyda keltiruvchi mulkdir. Oʻzbekiston Respublikasining mulkchilik toʻgʻrisidagi qonunida (7-modda), xususiy mulk oʻz mol-mulkiga xususiy egalik qilish, undan foydalanish va uni tasarruf etish huquqidan iboratdir deb koʻrsatilgan. Shu bilan birga xususiy mulk boʻlgan mol-mulkning miqdori va qiymati cheklanmasligi taʼkidlanadi.
Afgʻoniston iqtisodiyoti
Afgʻoniston NATOga qoʻshilgach, boshqa mamlakatlarning unga siyosiy ishonchli kuchaydi va shu sababli chet elliklar hamda xalqaro hamjamiyat tomonidan kelgan milliardlab dollarlik yordamlar hajmi ham oʻsdi. Hozirda Afgʻoniston 5 milliard dollarga yaqin mahsulot import qiladi va 1,8 milliard dollardan ortiq qonuniy mahsulotlarni (asosan yangi va quritilgan mevalarni) eksport qiladi. Kelgusi yilda mamlakatning yillik eksporti 2 milliard dollarga yetishi taxmin qilinmoqda.
Andreas Brehme
Futbolchilik faoliyati
1981—1986-yillarda aynan shu klubda " Kayzerslautern „da oʻynagan va 1998-yilda faoliyatini yakunlagan. 1986-yildan 1988-yilgacha “Bavariya" da oʻynagan 1987-yilda Bundesligada gʻolib chiqdi va Yevrokubok finaliga chiqgan. Shundan soʻng u „ Internasionale“ ga oʻtgan, u yerda 1988- yildan 1992-yilgacha oʻynagan, 1989-yilda A Seriya va 1991-yilda UEFA kubogini qoʻlga kiritgan. Germaniyaga qaytishdan oldin Brehme 1992/93-yilgi mavsumda " Real Saragosa "da La Ligada oʻynagan. Qayserslauternga qaytib, u 1996-yilda DFB -Pokal chempionligini qoʻlga kiritgan, ammo jamoa quyi ligaga tushib ketgan. Brehme klubda qoldi va keyingi yili jamoaning elitaga qaytishi va Bundesligada gʻalaba qozonishiga katta hissa qoʻshgan.
Xususiy mulk
Bozor iqtisodiyotiga xos mulkiy poliformizmni Xususiy mulk transformatsiyasi yuzaga keltiradi. Xususiy mulk oʻz sohiblari ixtiyori bilan birlashganda jamoa mulki hosil boʻladi. Xususiy mulk milliylashtirilganda u davlat mulkiga aylanadi.
Andreas Brehme
Futbolchilik faoliyati
Germaniya terma jamoasi tarkibida Brehme 1986-yilgi jahon chempionatida ishtirok etgan. Yarim finalda u Fransiyaga qarshi jarima zarbasidan gol urgan. Ammo uning jamoasi finalda Argentinaga magʻlub boʻlgan. 1990-yilgi jahon chempionatining yarim finalida u Angliyaga qarshi oʻyinda jarima zarbasini ham amalga oshirgan. Finalda Germaniya Argentinadan qasos olgan. Brehme yagona golni penaltidan kiritgan. Terma jamoa uchun Brehme gol uraolmagan yagona penalti 1985-yilning 12-iyunida Angliyaga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida berilgan. Piter Shilton uning zarbasini qaytardi. Brehme 1990-yilgi jahon chempionatida Angliyaga qarshi oʻyinda ham oʻzining 11 metrlik jarima zarbasini golga aylantirgan. Brehme oʻzining 86 oʻyinining soʻnggisini 1994 yilgi Jahon chempionatida oʻtkazgan va Germaniya chorak finalga chiqgan.
Afgʻoniston iqtisodiyoti
Bir trillion dollardan ortiq qiymatga baholanuvchi qazib olinmagan foydali qazilma konlariga ega boʻlishiga qaramay, Afgʻoniston dunyodagi eng kam rivojlangan mamlakatlardan biri boʻlib qolmoqda. Mamlakatda ishsizlik darajasi 23% dan ortiq va aholisining qariyb yarmi qashshoqlik chegarasidan pastda yashaydi. Bularning barchasi ortida turgan asosiy omil Afgʻonistonda davom etayotgan urush boʻlib, bu nafaqat yirik xorijiy sarmoyadorlarning investitsiyasini va yordamlarni yetkazib berishni toʻxtatibgina qolmay, balki butun aholi salomatligiga ham taʼsir qiladi. Afgʻoniston iqtisodiyotini yaxshilash uchun uzoq vaqtdan beri chet el investitsiyasini qidirib keladi. NATO Afgʻonistondan chiqib ketganidan soʻng, Qoʻshma Shtatlardagi Biden maʼmuriyati Afgʻonistonning 9,5 milliard dollarlik aktivlarini musodara qilishga qaror qildi.
Andreas Brehme
Yutuqlari
“Kayzerslautern"
Xususiy mulk
Xususiy mulk bozor iqtisodiyotining tayanchi sifatida bir qator belgilar bilan tavsiflanadi: Xususiy mulk iqtisodiy resurslar, yaratilgan mahsulot va xizmatlarni, umuman boylikni yakka tartibda ayrim kishilar yoki oilalar tomonidan oʻzlashtirilishini taʼminlaydi. Xususiy mulk sohiblari turli toifadagi kishilar, chunonchi tadbirkorlar, ishchilar, xizmatchilar, dehqonlar, yer egalari va rantyelar boʻlishi mumkin. Xususiy mulk oʻz egasiga iqtisodiy hokimiyat beradi, yaʼni uni boshqarish funksiyasi bilan taʼminlaydi. Mulk obʼyektini mulqdorning oʻzi yoki uning nomidan menejerlar boshqaradi. Xususiy mulk oʻz soxibiga naf keltirishi shart. Xususiy mulk oʻz soxibiga iqgasodiy mustaqillik beradi, yaʼni mulk soxibi uni uz bilganicha ishlatadi. Mulk egasi muqobil iktisodiy tanlov qoidasiga binoan, nima ish qilishini belgilab oladi, u mulkini biznesga qoʻyadi, sotadi, garovga beradi yoki merosga qoldiradi.
Andreas Brehme
Yutuqlari
Inter
Germaniya terma jamoasi
Xususiy mulk
Xususiy mulk iqtisodiy roʻyobga chiqishi — oʻz egasiga mulkiy daromad keltirishi yoki uning isteʼmol ehtiyojini qondirishi kerak. Davlat qabul qilgan qonunlar va yozilmagan qoidalar, yaʼni shakllangan anʼanalar va mulkiy udumlar Xususiy mulkga egalik qilishni, mulkiy huquqni taʼminlaydi. Oʻzbekistonda Xususiy mulk daxlsizligi Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va mulk toʻgʻrisidagi qonunlarda eʼtirof etilgan.
Oʻzbekistonda Xususiy mulk davlat mulkini xususiylashtirish, uni hosil etishga ruxsat berilishi natijasida yuzaga keldi va xususiy korxonalar, fermer va dehqon xoʻjaliklari, xususiy banklar, tomorqa, xonadondagi molmulk va pul jamgʻarmalari, qimmatli qogʻozlar Xususiy mulk obʼyektiga aylandi.
Xususiy mulk, uni iqtisodiy roʻyobga chiqarish usuli jihatidan 2 turga boʻlinadi; 1) ayrim kishilarga qarashli boʻlgan tanho individual Xususiy mulk Bu mulkka egalik mulkdorning oʻzining faoliyati orqali yuz beradi, yakka tartibda egasi tomonidan boshqariladi, u keltirgan daromad ulushlarga ajralmagan holda toʻlatoʻkis egasiga tegadi; 2) korporativ, guruxiy Xususiy mulk Bu ulushbay, sherikchilikka asoslangan mulk bulib, aksiyadorlik jamiyatiga xos. Uning egalari aksiyadorlar hisoblanadi, ularning mulkiy ulushi qoʻlidagi aksiyalar qiymati bilan oʻlchanadi. Xususiy mulkning bu turida mulkning iqtisodiy roʻyobga chiqishi alohida emas, balki mulkdorlar guruhi doirasida yuz beradi. Bu mulkni aksiyadorlarning oʻzlari emas, balki yollangan menejerlar boshqaradi, undan kelgan daromad aksiyadorlar urtasida ulushbaychilik qoidasiga binoan taqsimlanib dividend shakliga kiradi. Mayda Xususiy mulk individual bulsa, yirik Xususiy mulk korporativ Xususiy mulk tavsifiga ega.
Xususiy mulk amal qilishi jihatidan 2 xil boʻladi: birinchisi biznesga xizmat qiluvchi mulk boʻlib kapital sifatida harakatda boʻladi va egasiga fonda keltiradi; ikkinchisi isteʼmolga xizmat qiluvchi mulk boʻlib, xonadonda ishlatiladi. Bu mulk isteʼmol buyumlar va pul mablagʻidan iborat, xonadonning tirikchilik ehtiyojlarini qondiradi. Xususiy mulkning iqtisodiyotdagi roli xususiy sektorning yalpi ichki mahsulotdagi hissasi va xususiy molmulkning milliy boylikdagi hissasiga bogʻliq. Xususiy mulk davlat mulkini xususiylashtirish va mulkdorlar topgan daromadning jamgʻarilib, mulk obʼyektini kengaytirish yoʻli bilan koʻpayadi. Xususiy mulk bozor tizimida ustuvor boʻlsada, boshqa mulk shakllarini inkor etmaydi, ular bilan yonmayon amal qiladi, mulkiy poliformizm taʼminlanadi.
Basketbol boʻyicha Oʻzbekiston ayollar terma jamoasi (18 yoshgacha)
18 yoshgacha Basketbol boʻyicha Oʻzbekiston ayollar terma jamoasi — Oʻzbekiston basketbol federatsiyasi tomonidan boshqariladigan Oʻzbekiston milliy basketbol jamoasi. U 18 yoshgacha (18 yoshgacha) ayollar basketboli bo‘yicha xalqaro musobaqalarda mamlakatni himoya qiladi.
Xususiy mulk
Ahmadjon Oʻlmasov.
Almáskeresztúr
Almáskeresztúr — Vengriyaning Baranya okrugidagi qishloq.
Afgʻoniston iqtisodiyoti
Afgʻonistonning milliy valyutasi afgʻoni (AFN) boʻlib, uning kursi 1 AQSh dollariga 88 afgʻonini tashkil qiladi. Afgʻonistonning markaziy banki Da Afgʻoniston bankidir. Mamlakatda bir qator mahalliy banklar, jumladan Afgʻoniston xalqaro banki, Azizi banki, New Kabul banki va Pashtany banki faoliyat yuritadi. Afgʻonistonda xorijiy valyutalardan foydalanish rasman taqiqlangan. Kriptovalyutadan foydalanish ham hukumat tomonidan taqiqlangan.
NGC 68
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Yapon xalq ertaklari
Kengroq ma'noda, "yapon xalq ertaklari" og'zaki ravishda uzatiladigan xalq hikoyasi degan ma'noni anglatadi. Namunalarning tizimli to'plamiga folklorshunos Kunio Yanagita asos solgan. Yanagita " dan to'g'ridan-to'g'ri tarjima qilingan "  " so'zini yoqtirmasdi (Yanagita bu atama u xalq ertaklarini to'plagan haqiqiy eski xalqqa tanish emasligini va boshqa xalqlarning kelishuvlari bilan "qo'shilishni" xohlamasligini aytdi. mamlakatlar ) Shuning uchun u xalq ertaklarining barcha ijodiy turlariga (ya'ni  bo'lmagan, ko'proq reportaj bo'lgan turlarga) taalluqli bo'lish uchun  (ja: míĩ, "qadimgi ertaklar") atamasidan foydalanishni taklif qildi.
Umumiy koʻrinish
Yapon folklorining namunaviy namunasi, shubhasiz, momotaro ( shaftoli bolasi ) va  qatoriga kiritilgan boshqa xalq ertaklarini o'z ichiga oladi: o'rtasidagi jang. Qisqichbaqa va maymun, Shita-kiri Suzume (til bilan kesilgan chumchuq), Hanasaka Jiisan (gul ochayotgan chol) va Kachi-kachi Yama.
Hozirgina nomlari tilga olingan bu hikoyalar folklorshunos Kunio Yanagita tomonidan yaratilgan haqiqiy xalq ertaklari deya hisoblanadi. Edo davrida bu ertaklar professional yozuvchilar tomonidan moslashtirilgan va kusazōshi deb nomlangan shaklda yog'ochdan bosilgan (qarang. Chapbooks ), ammo bu yerda ertaklarning bir qator mahalliy variantlari ham to'plangan.
West Chester (Pennsylvania)
West Chester AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Chester County okrugi tarkibiga kiradi.
Willwerscheid
Willwerscheid Germaniyaning Rheinland-Pfalz yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Bernkastel-Wittlich tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 2,46 km2. 63 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Willwerscheidning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Yapon xalq ertaklari
Umumiy koʻrinish
Yuqorida ta'kidlab o'tilganidek, asl bo'lmagan xalq ertaklari allaqachon yozishga sodiq qolgan ertaklar bo'lib, eng birinchisi malika Kaguya (yoki "Bambuk kesuvchi haqidagi ertak ") ertagi bo'lib, 10-asrga to'g'ri kelgan monogatar romantikasining namunasidir. asrda, saqlanib qolgan qoʻlyozmalar ancha keyinroq boʻlsa ham. Matnda, masalan, otashga chidamli "  (yoki salamandr ) mo'ynali kiyimi" haqida so'z yuritiladi, bu uning muallifining katta darajada kitob bilimi va o'rganishidan dalolat beradi.
West Chester (Pennsylvania)
Geografiyasi
Maydoni — 4,8 km2. Shundan 4,8 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 133 m balandlikda joylashgan.
Yapon xalq ertaklari
Umumiy koʻrinish
O'rta asrlarda yaratilgan soxta xalq ertaklarining boshqa namunalari - "Uji Shui Monogatari" (13-asr) bo'lib, ular orasida Kobutori Jisan — yonog'ida dumbali chol — va Somon Millioner mavjud. Bu va Konjaku Monogatarishu (12-asr) turli tabiatdagi hikoyalar uchun umumiy atama bo'lgan setsuwa deb nomlangan bir qancha ertaklarni o'z ichiga oladi. Ikkala asar ham Hindiston ertaklari, Xitoy ertaklari va Yaponiya ertaklaridan iborat qismlarga bo'lingan. Konjaku Monogatarishuda xalq ertaklari shaklida tanish bo'lgan Kintaro afsonasining dastlabki rivojlanishini ko'rish mumkin.
Afgʻoniston iqtisodiyoti
Iqtisodiy tarixi
Afgʻonistonda amir Abdurahmonxon (1880—1901) va uning oʻgʻli Habibulloxon (1901—1919) hukmronlik qilganda savdo-sotiqning katta qismi hukumat nazoratida edi. Bu monarxlar davlat hokimiyati hamda harbiy salohiyatini oshirishga intilgan, shuning uchun davlat monopoliyalarida tovarlarni sotish hamda yuqori soliqlarni oʻrnatish orqali pul yigʻishga harakat qilgan. Bu oʻsha davrda Afgʻonistonning uzoq muddatli rivojlanishini sekinlashtirdi. Gʻarb texnologiyalari va ishlab chiqarish usullari afgʻon hukmdori buyrugʻi bilan joriy etildi, lekin umuman olganda, bu tadbir ham faqat oʻsib borayotgan armiyaning moddiy-texnik talablariga muvofiq holda joriy etilgan. Qurol va boshqa harbiy materiallar ishlab chiqarishga alohida eʼtibor qaratilgan. Bu jarayon afg‘on podshohlari tomonidan Kobulga taklif qilingan oz sonli xorijiy mutaxassislar qo‘lida edi. Bundan tashqari holatlarda, o‘sha davrda afg‘on bo‘lmaganlar, xususan, g‘arbliklarning Afg‘onistonda yirik korxonalar qurishlari mumkin emas edi.
Alzenau
Alzenau Germaniyaning Bavariya yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Aschaffenburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 59,33 km2. Aholisi — 18 697 kishi (2010).
Écorcei
Écorcei Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Orne departamenti Mortagne-au-Perche tumani tarkibiga kiradi.
Yapon xalq ertaklari
Umumiy koʻrinish
"Xalq ertaklari"ga mos keladigan yaponcha so'z yillar davomida rivojlanib keldi. Edo davrim kelganidan boshlab bu atama  ishlatilgan, ya'ni otogii-shu tomonidan aytilgan ertaklar, Daimyo xo'jayinini yotoqxonada ko'ngil ochish uchun yollangan professional hikoyachilar. Bu atama Meydzi davrida (19-asr oxiri), minva kabi import qilingan atamalar qoʻllanila boshlanganda valyutada saqlanib qolgan. Taisho davrida dōwa so'zi (lit. "bolalar hikoyasi", ertaklar yoki märchen uchun qarz tarjimasi ) ishlatilgan. Keyinchalik Yanagita yuqorida bayon etib o'tilganidek, mukashi-banashi "qadimgi ertaklar" dan foydalanishni ommalashtirdi.
Alzenau
Hududi
Alzenauning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Yapon xalq ertaklari
Folklorda hayvonlar
Tilsiz chumchuq : Farosh ayol guruch kraxmalini o'ragan chumchuqning tilini kesib tashladi. Chumchuqni tozalovchi ayolning qo'shnilari muntazam oziqlantirishgan, shuning uchun chumchuq kelmaganidan keyin ular uni qidirish uchun o'rmonga ketishdi. Ular chumchuqni topdilar va ziyofat va raqsdan keyin (chumchuq tayyorlagan), qo'shnilarga ikkita quti o'rtasida tanlov berildi; biri katta, biri kichik. Qo'shnilar kichik qutini tanlab olishdi va u boylik bilan to'ldi. Yuvuvchi ayol bu boyliklarni ko'rib, qayerdan kelganini eshitib, chumchuqning oldiga bordi. U ham xursand bo'ldi va ikkita quti o'rtasida tanlov qildi. Yuvuvchi ayol eng katta qutini oldi va boylik orttirish o'rniga uni shaytonlar yutib yubordi.
Afgʻoniston iqtisodiyoti
Iqtisodiy tarixi
Mustaqillikdan keyingi davrda Da Afgʻoniston banki paxta yetishtirishni kuchli moliyalashtirdi; bir vaqtlar mamlakatning Qunduz viloyatidagi Spinzar Cotton kompaniyasi dunyodagi eng yirik paxta yetkazib beruvchilardan biri boʻlib, paxtaning asosiy qismi Sovet Ittifoqiga eksport qilinar edi. Afgʻonistondagi mevalar asosan Britaniya nazoratidagi Hindistonga eksport qilingan.
Zamonaviy davrda Afgʻoniston iqtisodiyotini rivojlantirishning birinchi koʻzga koʻringan rejasi 1952-yilgi Helmand Valley Authority loyihasi boʻlib, u AQShning Tennessee Valley Authority loyihasining namunasi edi va mamlakatda asosiy iqtisodiy ahamiyatga ega boʻlishi kutilgan edi. 1950-yillarda Afgʻonistonda ishlagan amerikalik pudratchi Glenn Foster afgʻon xalqi haqida shunday degan: "Ularning ratsionida ko'p taom bo'lmasligi mumkin, lekin mamlakatda deyarli ochlikni ko'rmaysiz va tilanchilar kamdan-kam uchraydi. Garchi odamlar ko'p bo'lsa ham, mamlakat ularning barchasini boqishga qodir."
Afgʻoniston 1979-yilgi Sovet istilosi paytida ogʻir iqtisodiy qiyinchiliklarga duch keldi va undan keyingi fuqarolar urushi mamlakatning cheklangan infratuzilmasining koʻp qismini vayron qildi hamda iqtisodiy faoliyatning normal shakllarini buzdi. Oxir-oqibat, Afgʻoniston anʼanaviy iqtisodiyotdan markazlashtirilgan rejalashtirilgan iqtisodiyotga oʻtdi va 2002-yilgacha bu yoʻl erkin bozor iqtisodiyotiga almashtirildi. Yalpi ichki mahsulot 1980-yillardan beri savdo va transport tizimining notekis rivojlanishi, shuningdek, ishchi kuchi va kapitalning yoʻqolishi tufayli sezilarli darajada kamaydi. Ichki nizolarning davom etishi mamlakatni qayta tiklash yoki xalqaro hamjamiyatning Afgʻonistonga yordam taqdim etishi boʻyicha ichki harakatlariga jiddiy toʻsqinlik qildi.
Xalqaro valyuta jamgʻarmasi maʼlumotlariga koʻra, Afgʻoniston iqtisodiyoti 2004-yilning mart oyida yakunlangan moliyaviy yilda 20 foizga oʻsgan, keyingi 12 oy ichida 30 foizga oʻsgan. Oʻsish, asosan, xalqaro yordam va qurgʻoqchilikning tugashi bilan bogʻliq boʻlgan. 2002-yildan 2021-yilgacha Afgʻonistonga milliardlab dollar xalqaro yordam kirdi, biroq uning katta qismi harbiy yordam edi. 2003-moliya yilida 4 milliard AQSh dollarini tashkil etgan YaIM XVJ tomonidan afyun ishlab chiqarishdan tushgan tushumni qoʻshgandan keyin qayta hisoblab chiqilganda 6,1 milliard dollarga yetgan. 2010-yilda mamlakatda bitiruvchilarning oʻrtacha ish haqi bir kishi-soat uchun 0,56 dollarni tashkil etdi. Afgʻonistonni 2026-yilga kelib bug‘doy, guruch, parrandachilik va sut mahsulotlari yetishtirish bilan o‘zini o‘zi taʼminlashi kutilmoqda.
Yaqinda Tolibon hukumatining qayta tiklanishi Afgʻonistonga xalqaro taraqqiyot yordamini vaqtincha toʻxtatib qoʻyishga olib keldi. Jahon banki va Xalqaro valyuta jamgʻarmasi ham oʻsha davrda toʻlovlarni toʻxtatdi. Shu munosabat bilan Tolibonning maʼnaviy rahbari Haybatulloh Oxundzoda shunday dedi: „Qachonki, Afgʻoniston xalqi birgalikda ishlasa va chet el yordamiga tayanmasa, mamlakat iqtisodiyoti qayta quriladi“. Biden maʼmuriyati Afgʻoniston markaziy bankiga tegishli 9 milliard dollarga yaqin aktivlarni muzlatib qoʻydi, natijada Tolibon moddiy tomondan toʻsqinlikka uchradi. Soʻnggi suv toshqini, zilzila va ocharchilik butun mamlakat boʻylab koʻplab afgʻonlar uchun yanada salbiy iqtisodiy vaziyatni yuzaga keltirdi.
Dehqonchilik va chorvachilik
Qishloq xoʻjaligi Afgʻonistonning eng muhim bandlik manbai boʻlib qolmoqda: Afgʻoniston aholisining 60-80 foizi shu sektorda ishlaydi, biroq sugʻorish tizimining yetarli darajada taraqqiy etmaganligi, qurgʻoqchilik, bozorga chiqish imkoniyati yoʻqligi va boshqa tuzilmaviy toʻsiqlar tufayli u YaIMning uchdan bir qismidan kamrogʻini tashkil qiladi. Aksariyat afg‘on dehqonlari asosan oʻzi uchun mahsulot yetishtiruvchi dehqonlardir. left|thumb|200x200px| Kobuldagi qishloq xoʻjaligi koʻrgazmasi, 2009-yil left|thumb|200x200px| Afgʻonistonning Osiyoda mashhur boʻlgan [[Anor|anorini qayta ishlayotgan ishchilar (anaar).]] left|thumb|200x200px| Afgʻon [[Uzum|uzumlari]] Afgʻonistonda 2018-yilda ishlab chiqarilgan mahsulotlar:
Boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlari kichikroq miqdorda ishlab chiqariladi.
Afgʻonistonda hozirda yiliga taxminan 1,5 million tonna yangi meva yetishtiriladi va bu koʻrsatkichni sezilarli darajada oshirish mumkin. Mamlakat eng yaxshi mevalar, ayniqsa, anor va uzum, shuningdek, shirin qovun va tut mevalarini yetishtirish bilan mashhur. Afgʻonistonda yetishtiriladigan boshqa mevalar orasiga olma, o'rik, olcha, anjir, apelsin, shaftoli, nok, qulupnay ham kiradi. Fermer xo‘jaliklari soni muttasil ortib borishi bilan birga mamlakatda issiqxonada sabzavot yetishtirish ham kengaymoqda.
Afg‘onistonning shimoliy va g‘arbiy viloyatlari qadimdan pista yetishtirish bilan mashhur. Soʻnggi yillarda janubiy viloyatlardagi fermerlar Amerika pista daraxtlarini yetishtirishni boshladilar. Mamlakat sharqidagi viloyatlar, xususan Xust va Paktio qaragʻay yongʻoqlari bilan mashhur. Shimoliy va markaziy viloyatlar bodom va yong'oq bilan mashhur. Afgʻonistonning markaziy qismidagi Bomiyon viloyati yuqori sifatli kartoshka yetishtirish bilan mashhur boʻlib, 2020-yilda 370 000 tonna kartoshka yetishtirgan. Nangarhor, Kunar va Lagmon mamlakatdagi yirik apelsin va limon fermalarini topish mumkin boʻlgan viloyatlardir. Nangarhorda zaytun, yeryong'oq va xurmo yetishtiriladigan fermalar ham bor. Bu mahsulotlarni yetishtirish mamlakatning boshqa viloyatlariga ham tarqalgan. Mahalliy aholining baʼzilari soʻnggi paytlarda Hilmand va Balx viloyatlarida oz sonli banan koʻchatlarini ekishgan.
Bugʻdoy va don yetishtirish Afgʻonistonning anʼanaviy qishloq xoʻjaligi tarmogʻi hisoblanadi. Mamlakat g‘alla yetishtirishda o‘zini-o‘zi taʼminlay olishga yaqin turibdi. Oʻzini taʼminlash uchun unga qoʻshimcha 1-3 million tonna bugʻdoy kerak boʻladi, bu esa yaqin kelajakda amalga oshishi kutilmoqda. thumb| Afgʻonistonning yangi va quritilgan mevalaridan namunalar thumb| [[Nangarhor|Nangarhor viloyatidagi Jalolobod yaqinidagi Kobul daryosi]] Afgʻonistonda chorvachilik asosan qoramol, qoʻy va echkilardan iborat. Mamlakatning issiq hududlarida parrandachilik keng tarqalgan.
NGC 6033
NGC 6033 Ilon yulduz turkumidagi Sbc tipli galaktikadir.
Afgʻoniston iqtisodiyoti
Dehqonchilik va chorvachilik
Afgʻonistondagi ekin maydonlari 7,5 million gektardan ortiq ekanligi maʼlum qilingan. 2015-yilda bugʻdoy yetishtirish taxminan 5 million tonnani tashkil etdi, pitomniklar 119 000 gektar yerni, uzum yetishtirish esa 615 000 tonnani tashkil etdi. 2012-yilda bodom yetishtirish 56 ming tonnaga, paxta yetishtirish 45 ming tonnaga ko‘tarilgani xabar qilingan edi. Afgʻonistonda 8100 gektar (20 ming akr) qishloq xoʻjaligi yerlari zafaron yetishtirish uchun ishlatiladi, bunday yerlar mamlakatning gʻarb, shimol va janubida joylashgan.
NGC 6033
Ushbu obyektni Albert Marth 1864-yilda kashf etgan.
Écorcei
Aholisi
299 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 31,8 nafar kishi.
Jarqoʻrgʻon koʻchasi (Toshkent)
Koʻcha yoʻnalishida Toshkent yogʻ-moy kombinati, oilaviy poliklinika, „Yangi davr“ mahalla guzari, nuroniylar profilaktoriysi, shaxsiy turar joy va maʼmuriy binolar, kinoteatr, maktab, bogʻcha, savdo majmualari, sanoat korxonalari va ularning bazalari, avtobus bekatlari, umumiy ovqatlanish maskanlari va turli servis xizmatlari joylashgan. Yaqinida stadion, kasb-hunar kolleji, akademik litsey, bozor va aloqa boʻlimi bor.
Goldbach (Unterfranken)
Goldbach (Unterfranken) Germaniyaning Bavariya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Aschaffenburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 10,97 km2. Aholisi — 9655 kishi (2010).
Madisonville (Texas)
Geografiyasi
Maydoni — 11,1 km2. Shundan 10,7 km2 quruqlik, 0,4 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 76 m balandlikda joylashgan.
Écorcei
Geografiyasi
Maydoni — 9,4 km2.
Goldbach (Unterfranken)
Hududi
Goldbachning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Ahmad al-Marvarruziy
Ahmad ibn Omir ibn Bashar ibn Homid al-Marvarruziy ash-Shofiʼiy (Abu Homid) – usul bo‘yicha faqih bo‘lgan. Basraga borgan va u yerda yashab, tahsil olgan hamda qozilik darajasiga ko‘tarilgan. Basra faqihlari undan taʼlim olganlar. Uning eng ko‘zga ko‘ringan shogirdi Abu Hayyon at-Tavhidiy bo‘lgan.
Xususiy mulk
Xususiy mulk ham, boshqa har qanday mulk shakllari kabi, oʻzining ijobiy va salbiy tomonlariga ega. U, soʻzsiz, tashabbuskorlik va tadbirkorlikni, mehnatga maʼsuliyatlilik munosabatlarini ragʻbatlantiradi. Shu bilan birga, tovar ishlab chiqarish sharoitida u xufyona daromad orttirishga intilish hissini tugʻdiradi. Mulkchilikning bu shaklini tan olish xalq xoʻjaligida uni qoʻllash foydali boʻlgan boʻgʻinlarni aniqlash, uni tartibga solishning moliyaviy va huquqiy mexanizmlarini shakllantirishni taqozo qiladi. Lekin xususiy mulkchilikni bunday tan olish uni mutlaqlashtirish bilan umuman bogʻliq emas. Bu mulk sotib olingan ishlab chiqarish vositalari asosida mustaqil xoʻjalik yuritish yoki davlat korxonalari, kooperativ firmalar, magazin, oshxona va shu kabilarni sotib olish orqali vujudga kelishi mumkin.
Ahmad al-Marvarruziy
Ahmad al-Marvarruziy milodiy 973-yil (hijriy 362-yil) vafot etgan.
NGC 6033
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Basketbol boʻyicha Oʻzbekiston ayollar terma jamoasi (16 yoshgacha)
16 yoshgacha Basketbol boʻyicha Oʻzbekiston ayollar terma jamoasi — Oʻzbekiston basketbol federatsiyasi tomonidan boshqariladigan Oʻzbekiston milliy basketbol jamoasi. U 16 yoshgacha (16 yoshgacha) ayollar basketboli boʻyicha xalqaro musobaqalarda mamlakat sharafini himoya qiladi.
Lytle (Texas)
Lytle AQShning Texas shtatida joylashgan shahardir. Atascosa, Medina County, Texas|Medina, Bexar County, Texas|Bexar okrugi tarkibiga kiradi.
IC 1249
IC 1249 Hercules yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Lytle (Texas)
Aholisi
2383 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 229,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,5 km2. Shundan 10,4 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 220 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Lytle manzarasi.
Xususiy mulk
Turli shakldagi mulklarning birikib ketishi natijasida aralash mulk paydo boʻladi. Bu mulk alohida olingan obʼektning turli mulkdorlar ishtirokida oʻzlashtirilishini bildiradi.
Sara-Koʻl (Ola-Buqa tumani)
Sara-Koʻl (Сара-Көл) — Qirgʻiziston Respublikasining Jalolobod viloyati Ola-Buqa tumaniga qarasli qishloq. Koʻk-Serek ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 327 kishi.
Xususiy mulk
Yana qarang
Shaxsiy mulk
Privé-eigendom
Afgʻoniston iqtisodiyoti
Oʻrmon xoʻjaligi
2010-yilgi hisobotga koʻra, Afgʻonistonning atigi 2,1% (yoki 1,350,000 ga) qismi oʻrmon bilan qoplangan. So‘nggi yillarda Afg‘oniston bo‘ylab shaharlarda ko‘chat o‘tqazish bo‘yicha muayyan ishlar yoʻlga qo‘yildi. Hatto Tolibonning yetakchisi ham ko‘proq daraxt ekishga chaqirgan. Milliy miqyosda daraxt kesish noqonuniy etib belgilangan.
West Conshohocken
West Conshohocken AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Montgomery County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1497 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 2,3 km2. Shundan 2,2 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir.
Afgʻoniston iqtisodiyoti
Baliqchilik
Afgʻoniston dengizga chiqa olmaydi, fuqarolari okeanga toʻgʻridan-toʻgʻri kirish imkoniga ega emaslar. Mamlakatda bir qancha suv omborlari, koʻllar, hovuzlar, daryolar va soylar mavjud boʻlib, ular baliq yetishtirish uchun qulay iqlim sharoitiga ega. Tarixiy jihatdan zamonaviy baliq fermalari mavjud emasligi sababli baliq afgʻon ratsionining kichikroq qismini tashkil qilgan. Baliqchilik faqat koʻl va daryolarda, xususan Amu, Hilmand va Kobul daryolarida boʻlgan. Ko‘plab baliqchilik xo‘jaliklari tashkil etilishi tufayli baliq isteʼmoli keskin oshdi. Mamlakatda ularning 2600 dan ortigʻi bor. Eng yiriklari milliy suv havzalarida joylashgan boʻlib, ular kichik baliq xoʻjaliklarini baliq tuxumlari bilan taʼminlaydi.
Savdo va sanoat
thumb|280x280px| Lapis Lazuli yoʻnalishi xaritasi Afgʻonistonning geografik joylashuvi uni iqtisodiy jihatdan xavfsiz qiladi. Lapis Lazuli yoʻlagi Afgʻonistonni Turkmaniston bilan bogʻlaydi va oxiri Yevropaning biror joyida tugaydi. Boshqa shunday savdo yoʻllari Afgʻonistonni qoʻshni Eron, Pokiston, Tojikiston va Oʻzbekiston bilan bogʻlaydi. Mamlakat Xitoy va Hindiston bilan havo yoʻllari orqali ham toʻgʻridan-toʻgʻri savdo qiladi. U toʻrtta xalqaro aeroportga ega, jumladan: poytaxtdagi Kobul xalqaro aeroporti, mamlakat shimolidagi Mozori Sharif xalqaro aeroporti, gʻarbdagi Hirot xalqaro aeroporti va Qandahordagi Ahmad Shoh Baba xalqaro aeroporti. Shuningdek, butun mamlakat boʻylab oʻndan ortiq mahalliy aeroportlar mavjud. Ariana Afghan Airlines va Kam Air hozirda Afgʻonistonning yagona aviakompaniyasi hisoblanadi. Mamlakatning milliy temir yo‘l tarmog‘i asta-sekin kengayib, Markaziy Osiyoni Pokiston va Eron bilan bog‘lamoqda. Unga Markaziy Osiyodan tashqari import tovarlari Erondan ham poyezdlarda keladi. left|thumb| [[Tojikiston bilan chegaraga yaqin Qunduz viloyatidagi Shirxon Bandar porti (2011)]] Afgʻoniston-Pokiston tranzit savdo bitimi (APTTA) Afgʻoniston va Pokiston yuk mashinalariga ikki mamlakat ichida yuklarni tranzit qilish imkonini beradi. AQSh homiyligidagi ushbu qayta koʻrib chiqilgan APTTA kelishuvi afgʻon yuk mashinalariga Hindistonga eksportni Pokiston orqali Vagah oʻtish nuqtasigacha tashish imkonini ham beradi. Afgʻoniston boʻylab oʻndan ortiq rasmiy chegara oʻtish punktlari mavjud. Ular orasida Faroh viloyatidagi Abu Nasar porti, Paktika viloyatidagi Angur Ada, Faryob viloyatidagi Aqina, Zobul viloyatidagi Badinay , Paktio viloyatidagi Dand av Patan, Xust viloyatidagi Gʻulomxon, Balx viloyatidagi Hayraton, Hirot viloyatidagi Islom Qal’a, Qunduz viloyatidagi Shirxon Bandar, Hirot viloyatidagi Torgʻundi, Nangarhor viloyatidagi Torxam chegara punkti, Qandahor viloyatidagi Spin Boldak, Vaxandagi Vaxjir va Nimroz viloyatidagi Zaranj kiradi. Mamlakat, shuningdek, Pokistondagi ikkita yirik dengiz portiga: Balujistondagi Gvadar portiga va Sinddagi Qosim portiga qonuniy kirish huquqiga ega. Afg‘oniston Erondagi ikkita yirik dengiz portiga, jumladan mamlakat janubidagi Bandar-Abbos va Chabahor portiga qonuniy kirish huquqiga ham ega. thumb| Katta temir yoʻl xizmati yoʻqligi sababli Afgʻonistonda transport xizmati asosan avtomobil va havo orqali amalga oshiriladi Afgʻoniston tabiiy resurslarga boy, ular orasida tabiiy gaz, neft, koʻmir, marmar, oltin, mis, xromit, talk, barit, oltingugurt, qoʻrgʻoshin, rux, temir rudalari, tuz, qimmatbaho, yarim qimmatbaho toshlar va koʻplab noyob tuproq elementlari mavjud. 2006-yilda AQSh Geologik xizmati Afgʻonistonda 1.000 million metr kubga yaqin tabiiy gaz, 570 million metr kub neft va kondensat zaxiralari borligini aniqlagan. 2007-yilgi baholashga koʻra, Afgʻonistonda katta miqdorda ochilmagan yoqilgʻi boʻlmagan mineral resurslar konlari mavjud. Geologlar shuningdek, zumrad, yoqut, sapfir, granat, lapis lazuli, spodumen, laʼl, turmalin va zabarjad kabi rangli toshlar hamda qimmatbaho toshlarning koʻp konlari mavjudligini aniqlagan.
Afg‘onistonda kamida 1 trillion dollar miqdorida foydalanilmagan foydali qazilma konlari bor. Pentagonning eslatmasida aytilishicha, Afgʻoniston "Litiyning Saudiya Arabistoni "ga aylanishi mumkin. Baʼzilarning fikricha, qazib olinmagan foydali qazilmalarning qiymati 3 trillion dollargacha baholanadi. Mamlakatning Hilmand viloyatidagi Xonashin karbonatitlarida taxminan 1 million tonna noyob yer elementlari mavjud. thumb|300x300px| Afgʻoniston eksportining mutanosib jadvali, 2019-yil (afyunni hisobga olmaganda) Hozirda Afg‘oniston Xitoyning 2,8 milliard dollarlik investitsiyasiga va hukumat yillik daromadi taxminan 400 million dollarni o‘z ichiga olgan China Metallurgical Group Corporation bilan mis qazib olish bo‘yicha kelishuvga ega. Mamlakatning Luvgar viloyatida joylashgan Aynak mis koni dunyodagi eng yirik konlaridan biridir. Unda kamida 11 million tonna yoki 33 milliard dollarlik mis borligi taxmin qilinadi.
Oldingi hukumat Sarupul viloyatining Balxob tumanida mis qazib olish, shu jumladan, Badaxshon viloyatida oltin qazib olish boʻyicha jarayonlarni oʻrganish va rivojlantirish uchun Centar investitsiya guruhi hamda uning operatsion kompaniyasi Afgʻoniston Gold and Minerals Co. bilan 30 yillik shartnoma imzolagan. Mis shartnomasiga 56 million dollarlik investitsiya jalb etilgan va oltin shartnomasiga 22 million dollar sarmoya kiritilgan.
Mamlakatning yaqinda eʼlon qilingan yana bir xazinasi 130 mi uzoqlikda joylashgan Hojigak temir rudasi konidir. Bu kon Kobulning gʻarbiy qismida joylashgan boʻlib, unda poʻlat ishlab chiqarish uchun ishlatiladigan taxminan 1,8 milliarddan 2 milliard tonnagacha mineral mavjud. Steel Authority of India Limited (SAIL) boshchiligidagi AFISCO yetti kompaniyadan iborat Hindiston konsorsiumi va Kanadaning Kilo Goldmines Ltd. kompaniyasi birgalikda Hojigak temir konini rivojlantirishga 14,6 milliard dollar sarmoya kiritishi kutilgan. Afgʻonistonda bir qancha ko‘mir konlari ham mavjud.
Afgʻonistonning oʻtmishdagi muhim resursi birinchi marta 1967-yilda qazib olingan tabiiy gaz boʻlgan. 1980-yillarda gaz eksportidan tushgan daromad yiliga 300 million dollarni tashkil etgan (umumiy daromadning 56% qismi). Ushbu eksportning 90% ga yaqini import va qarzlarni toʻlash uchun Sovet Ittifoqi hisobiga ketgan. Biroq, 1989-yilda Sovet qoʻshinlari olib chiqilayotganda, tabiiy gaz konlari jinoyatchilar tomonidan qoʻporuvchilik qilishning oldini olish uchun yopilgan. Gaz ishlab chiqarish 1980-yildan boshlab eng yuqori darajasi boʻlgan 8,2 million metr kubdan kamaya boshlagan va 2001-yilda 600 ming metr kubni tashkil etgan. 2010-yilda Karzay maʼmuriyati davrida tabiiy gaz ishlab chiqarish qayta tiklangan.
Afgʻoniston hukumati va Xitoy milliy neft korporatsiyasi (CNPC) 2011-yil oxirida Amudaryo boʻyida, shimoliy Sarupul, Joʻzjon va Foryob viloyatlarida uchta neft konini oʻzlashtirish boʻyicha shartnoma imzolagan edi. Keyinchalik CNPC yiliga 240 ming metr kub neft qazib olishni boshlaganini malum qildi. 2023-yil boshida Shinjon Markaziy Osiyo neft va gaz kompaniyasi Afg‘oniston Islom Amirligi bilan ham shunday shartnoma imzoladi. Rossiya ham Afgʻonistonga neft va gaz yetkazib berishdan manfaatdor edi.
Iqtisodiy rivojlanish va tiklanish
thumb|300x300px| Chapdan oʻngga: Hindiston bosh vaziri [[Narendra Modi, Eron prezidenti Hasan Ruhoniy va Afgʻoniston prezidenti Ashraf Gʻani 2016-yil may oyida Chabahor porti tranziti boʻyicha kelishuvni imzolash chogʻida]] Afgʻoniston 1930-yillarda oddiy iqtisodiy rivojlanish dasturini amalga oshirishga kirishdi. Hukumat banklarga asos solgan, qogʻoz pullarni joriy qilgan, universitet tashkil etgan, boshlangʻich, oʻrta hamda texnik maktablarni kengaytirgan va talabalarni chet elga taʼlim olish uchun yuborgan. 1952-yilda u Hilmand va Argʻandab vodiylarini sugʻorish hamda yerlarni oʻzlashtirish orqali iqtisodiy rivojlanishni boshqarish uchun Hilmand vodiysi maʼmuriyatini tuzdi, bu sxema mamlakatning eng muhim kapital resurslaridan biri boʻlib qolgan.
1956-yilda hukumat uzoq davom etgan rivojlanish rejalarining birinchisini eʼlon qildi. 1970-yillarning oxiriga kelib, ular rejalashtirish jarayonidagi kamchiliklar, uning yetarli darajada moliyalashtirilmaganligi va amalga oshirish uchun zarur boʻlgan ishlarda malakali menejerlar hamda texnik xodimlarning yetishmasligi tufayli muhim natijalarga erisha olmadilar. left|thumb| Afgʻoniston Birlashgan Banki Da Afgʻoniston banki mamlakatning markaziy banki boʻlib xizmat qiladi. Afgʻoni (AFN) milliy valyuta boʻlib, uning kursi 1 AQSh dollariga 88 afgʻonini tashkil qiladi. Mamlakatda Afgʻoniston xalqaro banki, Kobul banki, Azizi banki, Pashtany banki, Standard Chartered banki va First Micro Finance Bank kabi oʻndan ortiq turli banklar faoliyat yuritadi. Koʻpgina operatsiyalar uchun naqd pul hali ham keng qoʻllaniladi. Xususiy investitsiyalar toʻgʻrisidagi qonun tegishli kompaniyalarga uch yildan yetti yilgacha soliq taʼtillari va toʻrt yillik eksport tariflari berishni hamda bojlaridan ozod qilishni nazarda tutgan. Biznes uchun qulay muhitni yaxshilash natijasida 2003-yildan beri Afgʻonistonda telekommunikatsiya sohasiga 1,5 milliard dollardan ortiq sarmoya kiritildi va 100 000 dan ortiq ish o‘rinlari yaratildi.
Afgʻoniston Jahon savdo tashkiloti, SAARC, IHT, IKT aʼzosi va ShHTda kuzatuvchi maqomiga ega. U Janubiy Osiyoni Markaziy Osiyo va Yaqin Sharq bilan bog‘lashga qaratilgan "Buyuk Ipak yo‘li" savdo loyihasini yakunlashga intiladi. Shu tariqa Afg‘oniston mamlakat orqali o‘tadigan savdodan, jumladan Trans-Afg‘oniston quvuridan katta to‘lovlar olishi mumkin bo‘ladi. Tashqi ishlar vaziri Zalmay Rasul „maqsad — oʻsishi savdo, xususiy tadbirkorlik va sarmoyaga asoslangan Afgʻoniston iqtisodiyotiga erishish“ ekanini taʼkidlagan. Mutaxassislarning fikricha, bu gʻoya mintaqa iqtisodiyotida inqilob yasaydi. thumb| Kobulning Xayr Xona mahallasidagi savdo markazi Davom ettirilgan milliy mega loyihalar qatoriga mamlakat shimolidagi Qo‘shtepa kanali loyihasi va Yangi Kobul shahri kiradi. Boshqa kichikroq rivojlanish loyihalari orasiga Qandahordagi Aino Mena va Jalolobod sharqidagi Gʻozi Amanulloh Xon shaharchasi kiradi. Shunga oʻxshash loyihalar gʻarbda Hirot, shimolda Mozori-Sharif, sharqda Xost va boshqa shaharlarda ham mavjud. Bu loyihalar nafaqat mamlakatdagi koʻplab ishchilar va zavodlarga foyda keltirmoqda, balki xorijdagi badavlat afgʻon investorlarini ham jalb qilmoqda.
Afg‘onistonda 5000 ga yaqin zavod bor. Ularning aksariyati mahalliy mulk sifatida boshqariladi, kichikroq qismi esa xorijiy investorlarni jalb qilgan. Zavodlarda qurilish materiallari, mebel, uy-roʻzgʻor buyumlari, kiyim-kechak, oziq-ovqat, ichimliklar va boshqalar ishlab chiqariladi. Mamlakat boshqa mamlakatlardan qariyb 500 million dollarga yaqin to‘qimachilik mahsulotlarini import qiladi. Afg‘onistonning qo‘lda to‘qilgan gilamlari eksport uchun eng mashhur mahsulotlardan biridir. Boshqa mahsulotlarga qoʻlda ishlangan antiqa nusxalar, shuningdek teri va moʻynalar kiradi. Afgʻoniston kashmir eksporti boʻyicha dunyoda uchinchi oʻrinda turadi.
Afgʻoniston Islom Amirligi hokimiyatga qaytganidan soʻng, mamlakat katta likvidlik inqirozi va banknotlarning yetishmasligidan aziyat chekdi. Tashqi donorlar Afgʻonistonning sogʻliqni saqlash, taʼlim va boshqa muhim tarmoqlarini qoʻllab-quvvatlash uchun mablagʻni keskin qisqartirganligi sababli, koʻplab afgʻonlar daromadlarini yoʻqotdilar. Jahon oziq-ovqat dasturining (WFP) baholash tizimiga koʻra, mamlakatda deyarli 20 million kishi oziq-ovqat xavfsizligining 3-darajali „inqiroz“ yoki 4-darajali „favqulodda“ darajasidan aziyat chekdi. Inqirozning ayollar va qizlarga taʼsiri ayniqsa ogʻirroq edi. Yangi Islom Amirligi qo‘l ostidagi rasmiylar hududlarga aloqa xizmatlarini ko‘rsatishda davom etmoqda. Hukumat 2022-yilning mart-sentyabr oylari orasida 61 milliard afgʻoni miqdorida boj toʻplagan.
Turizm
Afgʻonistonda turizm 1977-yilda eng yuqori choʻqqisiga chiqqan. Mamlakatga dunyoning turli burchaklaridan koʻplab sayyohlar, jumladan Yevropa va Shimoliy Amerika kabi uzoq mamlakatlardan ham tashrif buyurishdi. Bularning barchasi 1978-yil aprel inqilobi boshlanishi bilan yakunlandi. Biroq, Afgʻonistonda turizm u dunyodagi eng xavfli mamlakatlardan biri sifatida obroʻga ega boʻlishiga qaramay, yana asta-sekin oʻsib bordi. Har yili Afgʻonistonga 20 mingga yaqin xorijiy sayyohlar tashrif buyurishadi. Sayyohlarga qurolli jinoyatchilar faoliyat yuritishi maʼlum boʻlgan joylardan qochish tavsiya etiladi.
Kobul shahrida Serena mehmonxonasi, Inter-Continental Kabul mehmonxonasi va Safi Landmark mehmonxonasi kabi koʻplab mehmonxonalar mavjud. Shuningdek, Qandahor, Hirot, Mozori Sharif, Jalolobod, Bomyon, Fayozobod va boshqalarda ham kam sonli mehmonxonalar mavjud. Katta shaharlarda masjidlar yaqinida joylashgan avtobus terminallari, afgʻon uslubidagi restoranlar va kichik doʻkonlar mavjud. thumb| [[Badaxshon viloyati]] thumb| [[Bomiyon viloyati|Bomiyon viloyatidagi Band-e Amir milliy bogʻi]] thumb| [[Hirot|Hirotdagi Hirot qal’asi]] thumb| [[Qandahor viloyati|Qandahor viloyatidagi Dahla toʻgʻoni]] Quyida Afgʻonistonning sayyohlar tashrif buyuradigan diqqatga sazovor joylari keltirilgan:
Asosiy maʼlumotlari
Quyidagi jadvalda 2002—2020-yillardagi asosiy iqtisodiy koʻrsatkichlar (XVJ xodimlarining 2021—2026-yillardagi hisob-kitoblari bilan) keltirilgan. 5% dan past inflyatsiya yashil rangda koʻrsatilgan. Yillik ishsizlik darajasi maʼlumotlari Jahon bankidan olingan, biroq Xalqaro valyuta jamgʻarmasi ularni ishonchsiz deb biladi. thumb|249x249px| Mamlakatlarda 2019-yilga kelib [[YIM jon boshi hisobi boʻyicha mamlakatlar roʻyxati|aholi jon boshiga YaIM (nominal)]] Yalpi milliy jamgʻarma: YaIMning 22,7% i (2017)
Citonice
Citonice Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 597 ga yaqin aholisi bor.
Afgʻoniston iqtisodiyoti
Asosiy maʼlumotlari
YaIM — tarmoqlar boʻyicha tarkibi:
Amerikaning qizil olmaxoni
thumb|220x220px thumb Amerika qizil olmaxoni -(Tamiasciurus hudsonicus) hozirgi vaqtda Tamiasciurus jinsida  tasniflangan daraxt olmaxonlarining  uchta turidan  biri bo'lib, qarag'ay olmaxonlari  deb nomlanadi. Amerika qizil olmaxon turli xil qarag'ay, Shimoliy Amerika qizil va chickaree olmaxonlari sifatida tanilgan. thumb thumb
Afgʻoniston iqtisodiyoti
Asosiy maʼlumotlari
Eslatma: maʼlumotlar afyun ishlab chiqarishni oʻz ichiga olmaydi
Amerikaning qizil olmaxoni
Ozuqasi
thumb Jon James Odubonning "Shimoliy Amerikaning jonli to'rt oyoqlilari" asarida bo'lgani kabi, Hudson ko'rfazi olmaxoni deb ham ataladi (shuning uchun tur nomi mavjud). Sincap kichik, 200–250 g (7.1–8.8 oz), yil davomida eksklyuziv hududni himoya qiladigan sutkalik sutemizuvchilardir. U asosan ignabargli konuslarning urug'lari bilan oziqlanadi va Shimoliy Amerika bo'ylab ignabargli daraxtlar keng tarqalgan joylarda keng tarqalgan, AQShning Tinch okeani sohillari bundan mustasno, bu yerda uning amakivachchasi Duglas sincap topilgan. thumb
Afgʻoniston iqtisodiyoti
Asosiy maʼlumotlari
YaIM — yakuniy foydalanish boʻyicha tarkibi:
Amerikaning qizil olmaxoni
Tarqalishi
Amerika qizil  olmaxonlar  Shimoliy Amerika qit'asida keng tarqalgan. Ularning assortimenti quyidagilardan iborat: Kanadaning ko'p qismi, daraxt qoplami bo'lmagan shimoliy hududlar, Albertaning janubiy yarmi va Britaniya Kolumbiyasining janubi-g'arbiy sohillari bundan mustasnodir. Amerikalik qizil olmaxonlar juda ko'p va ularning ko'p qismida tabiatni muhofaza qilish haqida tashvishlanmaydi. Amerikalik qizil olmaxonlar Newfoundlandda paydo bo'lgan va u yerda o'nlab yillar davomida ko'p yashagan. Biroq, Arizona shtatidagi qizil larning izolyatsiya qilingan populyatsiyasi soni sezilarli darajada kamaygan. 1987-yilda aholining bu qismi yo'qolib ketish xavfi ostida turgan turlar ro'yxatiga kiritilgan. thumb thumb|Ovqatlanayotgan qizil olmaxonning videosi
Ko'payishi
Amerikalik qizil olmaxonlar o'z-o'zidan ular ovulyatorlar. Urg'ochilar estrusga atigi bir kun kiradilar, lekin ovulyatsiyadan oldin o'z hududidan chiqib ketishadi va bu kashfiyotchilar yaqinlashib kelayotgan estrusni reklama qilish uchun xizmat qilishi mumkin. Estrus kuni ya'ni urg`ochi olmoxonlarni ortidan erkak olmaxonlar ta'qib etib quvishar ekan. thumb
Afgʻoniston iqtisodiyoti
Asosiy maʼlumotlari
Qishloq xoʻjaligi mahsulotlari: bugʻdoy, sut mahsulotlari, uzum, sabzavotlar, kartoshka, tarvuz, qovun, guruch, piyoz, olma
Sanoat tarmoqlari: kichik miqdorda gʻisht, mato, sovun, mebel, poyabzal, oʻgʻit, kiyim, oziq-ovqat mahsulotlari, alkogolsiz ichimliklar, mineral suv, sement ishlab chiqarish; qoʻlda toʻqilgan gilamlar; tabiiy gaz, koʻmir, mis
Ishchi kuchi: 8,478 million (2017) mamlakatning dunyodagi oʻrni: 58
Ishchi kuchi — tarkibi boʻyicha: qishloq xoʻjaligi 44,3%, sanoat 18,1%, xizmatlar 37,6% (2017)
Qashshoqlik chegarasidan past aholi: 54,5% (2017)
Byudjet:
Eksport: 1,48 milliard dollar (2020) mamlakatning dunyodagi oʻrni: 164
Eksport tovarlari: oltin, uzum, afyun, meva va yongʻoqlar, hasharotlar smolalari, paxta, qoʻlda toʻqilgan gilamlar, tosh sovun, temir-tersak (2019)
Eksport hamkorlari: Birlashgan Arab Amirliklari 45%, Pokiston 24%, Hindiston 22% va Xitoy 1% (2019)
Import: 6,98 milliard dollar (2020) mamlakatning dunyodagi oʻrni: 125
Import tovarlari: bugʻdoy uni, radioeshittirish uskunalari, qayta ishlangan neft, tamaki prokati, samolyot qismlari va sintetik matolar (2019)
Import hamkorlari: Birlashgan Arab Amirliklari 23%, Pokiston 17%, Hindiston 13%, Xitoy 9%, AQSh 9%, Oʻzbekiston 7% va Qozogʻiston 6% (2019)
Valyuta va oltin zaxiralari: 7,187 milliard dollar (2017) mamlakatning dunyodagi oʻrni: 85
Joriy hisob balansi: 1,014 milliard dollar (2017) mamlakatning dunyodagi oʻrni: 49
Valyuta: Afgʻoni (AFN)
Ayirboshlash kurslari: 1 AQSh dollariga 88 afgʻoni
Amerikaning qizil olmaxoni
Nasl berishi
thumb Erkaklar estrus urg'ochi olmaxon bilan juftlashish imkoniyati uchun bir-biri bilan raqobatlashadilar. Estrusli urg'ochilar 4 dan 16 gacha erkaklar bilan juftlashadi. Homiladorlik 31 dan 35 kungacha davom etishi haqida xabar berilgan. Urg'ochilar bir yoshda birinchi marta nasl berishlari mumkin, ammo ba'zi urg'ochilar ikki yoshga yoki undan kattaroq nasl berishni kechiktirar ekan.