cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qurol sanoati
Stokgolm Xalqaro Tinchlik Tadqiqot Instituti (SIPRI) 2018-yilda qurol ishlab chiqarishga1822 mlrd dollar sarflanganini ma‘lum qildi. Bu harbiy xarajatlar jahon yalpi ichki mahsulotining 4 foizini tashkil qilgan 1990-yilga nisbatan nisbatan pasayishdir. Pulning bir qismi harbiy sanoatdan harbiy texnika va xizmatlar xarid qilish uchun sarflanadi. SIPRI maʼlumotlariga koʻra, 2018-yilda 100 ta eng yirik qurol ishlab chiqaruvchi kompaniyalar va harbiy xizmat koʻrsatuvchi kompaniyalarning (Xitoydan tashqari) umumiy qurol savdosi 420 milliard dollarni tashkil etgan. Bu 2017-yildagi sotuvdan 4,6 foizga koʻp boʻldi va eng yaxshi 100 ta qurol savdosining ketma-ket toʻrtinchi yil oʻsishini anglatadi. 2004-yilda xalqaro qurol savdosiga 30 milliard dollardan ortiq mablagʻ sarflandi (bu koʻrsatkich ichki qurol savdosini hisobga olmaganda). Institut maʼlumotlariga koʻra, 2014-18-yillarda asosiy qurollarni xalqaro oʻtkazish hajmi 2009-13-yillarga nisbatan 7,8 foizga va 2004—2008-yillarga nisbatan 23 foizga koʻp boʻlgan. 2014-18-yillarda beshta eng yirik eksportchi AQSh, Rossiya, Fransiya, Germaniya va Xitoy boʻlsa, beshta eng yirik importyor Saudiya Arabistoni, Hindiston, Misr, Avstraliya va Jazoir boʻlgan.
Koʻpgina sanoati rivojlangan mamlakatlar oʻzlarining harbiy kuchlarini taʼminlash uchun ichki qurol-yarogʻ sanoatiga ega. Baʼzi mamlakatlarda, shuningdek, oʻz fuqarolari tomonidan, birinchi navbatda, oʻzini himoya qilish, ov qilish yoki sport maqsadlarida foydalanish uchun qurol-yarogʻning qonuniy yoki noqonuniy ichki savdosi mavjud. Oʻqotar qurollarning noqonuniy savdosi siyosiy beqarorlikdan taʼsirlangan koʻplab mamlakatlar va mintaqalarda sodir boʻladi. Oʻq otish qurollari tadqiqoti maʼlumotlariga koʻra, dunyo boʻylab 100 ga yaqin davlatning 1000 dan ortiq kompaniyalari tomonidan ishlab chiqarilgan 875 million dona oʻqotar qurol dunyo boʻylab aylanmoqda.
Hukumatlar oʻz mamlakatlari armiyasiga yetkazib berish uchun shartnomalar tuzadilar; bunday qurol shartnomalari muhim siyosiy ahamiyatga ega boʻlishi mumkin. Siyosat va qurol savdosi oʻrtasidagi bogʻliqlik 1961-yilda AQSh prezidenti Dwight Eyzenxauer taʼriflagan harbiy-sanoat majmuasining rivojlanishiga olib kelishi mumkin, bu yerda qurolli kuchlar, savdo va siyosat Yevropaning koʻp tomonlama mudofaasining xarid qobiliyatiga chambarchas bogʻlangan. Baʼzilari ochiq, boshqalari xususiy boʻlgan turli korporatsiyalar koʻpincha milliardlab dollarga teng boʻlgan ushbu shartnomalar uchun taklif berishadi. Baʼzan, xalqaro Joint Strike Fighter uchun shartnomada boʻlgani kabi, raqobatbardosh tender jarayoni boʻlib oʻtadi, unda ishtirok etgan kompaniyalar tomonidan taqdim etilgan dizaynlarning mohiyati boʻyicha qaror qabul qilinadi. Boshqa paytlarda hech qanday savdo yoki raqobat boʻlmaydi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Mercedes_Benz_Unimog_Turkey_exhibition_side.JPG/220px-Mercedes_Benz_Unimog_Turkey_exhibition_side.JPG|right|thumb| 2007-yilda Xalqaro mudofaa sanoati yarmarkasida (IDEF) Unimog yuk mashinasi
Tarixi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f8/Ministry_of_Information_First_World_War_Official_Collection_Q30035.jpg/300px-Ministry_of_Information_First_World_War_Official_Collection_Q30035.jpg|thumb| Birinchi [[Birinchi jahon urushi|jahon urushi davrida qobiqlarni toʻldirish zavodida qobiqlarni boʻyash.]] Yangi davrda Angliya, Fransiya, Niderlandiya va Germaniyaning baʼzi davlatlari qurol ishlab chiqarishda oʻzini-oʻzi taʼminlashga muvaffaq boʻldi, buning natijasida malakali ishchilar Portugaliya va Rossiya kabi chekka mamlakatlarga koʻchib oʻtdi.
Zamonaviy qurol-yarogʻ sanoati XIX asrning ikkinchi yarmida birinchi yirik harbiy-sanoat kompaniyalarining yaratilishi va kengayishi mahsuli sifatida paydo boʻldi. Kichikroq davlatlar (va hatto Rossiya va Yaponiya kabi yangi sanoatlashgan mamlakatlar) oʻzlarining mahalliy resurslari va imkoniyatlari bilan zamonaviy harbiy texnikani ishlab chiqara olmagach, ular tobora koʻproq xorijiy firmalar bilan harbiy texnika, masalan, jangovar kemalar, artilleriya buyumlari va miltiqlarni ishlab chiqarishni boshladilar.
1854-yilda Britaniya hukumati Elsvik ordnance kompaniyasiga oʻzining eng soʻnggi oʻqli artilleriya qismlarini yetkazib berish boʻyicha shartnoma tuzdi. Bu xususiy sektorni qurol ishlab chiqarishga yoʻnaltirdi, qolgan qismi esa koʻproq xorijiy mamlakatlarga eksport qilindi. Armstrong birinchi xalqaro qurol sotuvchilardan biri boʻlib, oʻzining qurol tizimlarini butun dunyo boʻylab Braziliyadan Yaponiyagacha boʻlgan hukumatlarga sotgan. 1884-yilda u Elsvikda harbiy kemalar ishlab chiqarishga ixtisoslashgan kemasozlik zavodini ochdi — oʻsha paytda u jangovar kema yasashi va uni toʻliq qurollantirishi mumkin boʻlgan dunyodagi yagona zavod boʻlgan. Zavod koʻplab dengiz kuchlari, shu jumladan Yaponiya Imperator floti uchun harbiy kemalarni ishlab chiqargan. Bir nechta Armstrong kreyserlari 1905-yilda Tsusima jangida rus flotini magʻlub etishda muhim rol oʻynadi.
1861-yildagi Amerika fuqarolar urushida shimol janubga nisbatan kichik, ammo sezilarli ustunlikka ega edi, chunki u tumshuqli miltiqlarga qarshi foydalanish uchun (nisbatan kam sonli) nayzali miltiqlarni ishlab chiqarish qobiliyatiga ega boʻlgan.. Bu Gatling quroli kabi sanoatda ishlab chiqarilgan mexanizatsiyalashgan qurollarga oʻtishni boshladi.
Mudofaa sanoatidagi ushbu sanoat innovatsiyasi Prussiya tomonidan 1866- va 1870-71-yillarda Avstriya va Fransiyani magʻlubiyatga uchratganda qabul qilingan. Bu vaqtga kelib pulemyotlar qoʻshinlarga kira boshladi. Uning samaradorligining birinchi misoli 1899-yilda Bur urushi paytida va 1905-yilda rus-yapon urushi paytida tekshirib koʻrildi. Biroq, Germaniya qurol innovatsiyasi boʻyicha yetakchi boʻlgan va birinchi jahon urushida ittifoqchilarni deyarli magʻlub etgan holda bu yangilikdan foydalangan.
1885-yilda Fransiya savdoning bu borgan sari daromadli turidan foydalanishga qaror qildi va qurol eksportini taqiqlashni bekor qildi. Birinchi jahon urushigacha boʻlgan davr uchun meʼyoriy-huquqiy baza qurol eksporti yoʻlida ozgina toʻsiq qoʻyadigan laissez-faire siyosati bilan ajralib turardi. Birinchi jahon urushidagi qirgʻin tufayli qurol savdogarlari odium bilan „oʻlim savdogarlari“ deb hisoblana boshladilar va qurol sotishdan maksimal foyda olish uchun urushni qoʻzgʻatgan va davom ettirganlikda ayblandilar. Britaniyada bu ayblovlar boʻyicha oʻtkazilgan surishtiruv ularni tasdiqlovchi dalil topa olmadi. Biroq, urushga boʻlgan munosabatning dengiz oʻzgarishi, odatda, hukumatlar savdoni oʻzlari nazorat qilish va tartibga solishni boshladilar. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/Ministry_of_Information_First_World_War_Official_Collection_Q30049.jpg/220px-Ministry_of_Information_First_World_War_Official_Collection_Q30049.jpg|thumb| Birinchi jahon urushi paytida qobiqni toʻldirish zavodida snaryadlar toʻplami. Qurol savdosi hajmi XX asrda sezilarli darajada oshdi va undan siyosiy vosita sifatida foydalanila boshlandi, ayniqsa Sovuq urush davrida AQSh va SSSR butun dunyo boʻylab oʻzlarining ishonchli vakillariga, xususan, uchinchi dunyo mamlakatlariga qurol yetkazib berdilar.
Sektorlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0c/AK47.jpg/300px-AK47.jpg|right|thumb| [[AK-47|AK seriyali qurollar boshqa oʻqotar qurollarga qaraganda koʻproq ishlab chiqarilgan va butun dunyo boʻylab mojarolarda qoʻllanilgan.]]
Quruqlikka asoslangan qurol
Ushbu toifaga engil qurollardan tortib ogʻir artilleriyagacha boʻlgan hamma narsa kiradi va ishlab chiqaruvchilarning aksariyati kichikdir. Koʻpchilik uchinchi dunyo mamlakatlarida joylashgan. Toʻpponchalar, pulemyotlar, tanklar, zirhli transport vositalari va boshqa nisbatan arzon qurollarning xalqaro savdosi katta. Xalqaro miqyosda nisbatan kam tartibga solish mavjud va natijada koʻplab qurollar uyushgan jinoyatchilik, isyonchi kuchlar, terrorchilar yoki sanksiyalar ostidagi rejimlar qoʻliga tushadi.
Aerokosmik tizimlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/02/British_Mark_V_%28male%29_tank.jpg/220px-British_Mark_V_%28male%29_tank.jpg|alt=British Mark V Tank|thumb| Britaniya Mark V tanki Harbiy samolyotlar (har ikkala quruqlik va dengiz aviatsiyasi), oddiy raketalar va harbiy sunʼiy yoʻldoshlarni oʻz ichiga olgan bu bozorning texnologik jihatdan eng ilgʻor sektoridir. Bu, shuningdek, iqtisodiy nuqtayi nazardan eng kam raqobatbardosh hisoblanadi, butun bozorda bir nechta kompaniyalar hukmronlik qiladi. Eng yaxshi mijozlar va yirik ishlab chiqaruvchilar deyarli barchasi gʻarbiy dunyoda va Rossiyada joylashgan boʻlib, Amerika Qoʻshma Shtatlari birinchi oʻrinda turadi. Mashhur aerokosmik firmalar qatoriga Rolls Royce, Hindustan Aeronautics Limited, BAE Systems, Saab AB, Dassault Aviation, Sukhoi, Mikoyan, EADS, Leonardo, Thales Group, Lockheed Martin, Northrop Grumman, Technologeieson va Rayologeieson kiradi. Bundan tashqari,Yevrofighter kabi asosan qiruvchi samolyotlar ishlab chiqarish bilan shugʻullanadigan bir nechta koʻp millatli konsortsiumlar mavjud. 2001-yil oktabr oyida imzolangan tarixdagi eng yirik harbiy shartnoma Qoʻshma zarba beruvchi qiruvchi samolyotni ishlab chiqishni oʻz ichiga olgan.
Dengiz tizimlari
Dunyoning baʼzi buyuk davlatlari global mavjudlikni taʼminlash uchun katta dengiz kuchlarini saqlab qolishadi, eng yirik davlatlar samolyot tashuvchilari, atom suv osti kemalari va ilgʻor havo hujumiga qarshi mudofaa tizimlariga ega. Harbiy kemalarning aksariyati anʼanaviy tarzda ishlaydi, ammo baʼzilari yadroviy quvvatga ega. Odatda rivojlanayotgan mamlakatlar tomonidan Gʻarb hukumatlaridan sotib olingan ikkinchi qoʻl dengiz kemalarining katta global bozori ham mavjud.
Kiberxavfsizlik sanoati
Kiberxavfsizlik sanoati eng muhim mudofaa sanoatiga aylanmoqda, chunki kiberhujumlar 2013-yildagi NATO sharhida keltirilishicha, keyingi oʻn yil ichida mudofaa uchun eng katta xavflardan biri hisoblanadi. Shu sababli, kiberxavfsizlik sanoatiga doimiy ravishda oʻsib borayotgan raqamli qurilmalarga oʻtishni himoya qilish uchun, yangi dasturiy taʼminot ishlab chiqarish uchun yuqori darajadagi sarmoya kiritilgan. Harbiy sanoat uchun kuzatuv va razvedka maʼlumotlarini yigʻish uchun ishlatiladigan tizimlar uchun himoya vositalaridan foydalanish juda muhimdir.
Shunga qaramay, kiberhujumlar va kiberhujumchilar oʻz sohalarida Dynamic Trojan Horse Network (DTHN) Internet Worm, Zero-Day Attack va Stealth Bot kabi usullardan foydalangan holda yanada rivojlanmoqda. Natijada, kiberxavfsizlik sanoati axborot xavfsizligi (SIM), yangi avlod xavfsizlik devori (NGFW) va DDoS texnikasi kabi tizimlardan foydalangan holda kiberhujumlarga qarshi har qanday zaiflikni bartaraf etish uchun mudofaa texnologiyalarini yaxshilashga majbur boʻldi.
Kompyuterlar uchun tahdid kuchaygan sari kiberhimoyaga boʻlgan talab ortib boradi, natijada kiberxavfsizlik sanoati oʻsadi.
Xalqaro qurol uzatish
SIPRI (Stokgolm xalqaro tinchlik tadqiqot instituti) tadqiqot instituti maʼlumotlariga koʻra, 2010-14-yillarda asosiy qurollarni xalqaro oʻtkazish hajmi 2005—2009-yillarga nisbatan 16 foizga yuqori boʻlgan. 2010—2014-yillarda beshta eng yirik eksportchi AQSh, Rossiya, Xitoy, Germaniya va Fransiya, beshta eng yirik import qiluvchilar esa Hindiston, Saudiya Arabistoni, Xitoy, Birlashgan Arab Amirliklari va Pokiston edi. 2009-13- va 2014-18-yillar oraligʻida Yaqin Sharqqa qurol oqimi 87 foizga oshdi, boshqa barcha mintaqalar: Afrika, Amerika, Osiyo va Okeaniya va Yevropaga oqimning kamayishi kuzatildi.
SIPRI 2014—2018-yillarda 67 ta davlatni asosiy qurol eksportchilarini aniqladi. Ushbu davrdagi eng yirik 5 ta eksportchi qurol eksportining 75 foizini tashkil qilgan. 2014-18-yillar oraligʻida oʻzgargan besh yirik qurol eksportchilarining tarkibi 2009-13-yillarga nisbatan oʻzgarishsiz qoldi, lekin ularning umumiy qurol eksporti 10 foizga koʻp boʻlgan. 2014-18-yillarda AQSh, Fransiya va Germaniyadan qurol eksportida sezilarli oʻsish kuzatilishi mumkin, Xitoy eksporti biroz oʻsdi va Rossiya eksporti kamaydi.
2014-18-yillarda 155 ta davlat (barcha mamlakatlarning toʻrtdan uch qismi) asosiy qurollarni import qilgan. Ushbu davr mobaynida eng yaxshi 5 oluvchi qurol importining 33 foizini tashkil etdi. 2014—2018-yillarda qurol-yarogʻ importining 35 foizi Saudiya Arabistoni, Hindiston, Misr, Avstraliya va Jazoirga toʻgʻri kelgan. Ulardan Saudiya Arabistoni va Hindiston 2009-13- va 2014-18-yillarda ham eng yaxshi import qiluvchi beshlikka kirdi.
2014-18-yillarda asosiy qurol-yarogʻlarni xalqaro oʻtkazish hajmi 2009-13-yillarga nisbatan 7,8 foizga va 2004-08-yillarga nisbatan 23 foizga koʻp boʻldi. Eng yirik qurol importchisi Saudiya Arabistoni boʻlib, asosan AQSh, Buyuk Britaniya va Fransiyadan qurol import qilgan. 2009-13- va 2014-18-yillar oraligʻida Yaqin Sharqqa qurol oqimi 87 foizga oshdi. Shuningdek, Hindiston, Misr, Avstraliya va Jazoirni oʻz ichiga olgan holda, 2014-18-yillar mobaynida eng yaxshi beshlik import qiluvchilar umumiy qurol importining 35 foizini olgan.
2022-yilgi Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi National Shooting Sports Foundation jamgʻarmasi aʼzolarining eksport litsenziyasini olish imkoniyatini bir oylik vaqtdan atigi toʻrt kungacha oʻzgartirdi. Bunga AQSh Savdo vazirligi va ITAR bilan aloqador agentliklarning Ukrainaga qurol yetkazib berishni tezlashtirishi sabab boʻlgan. Bundan tashqari, Ukrainada qurol sotib olish uchun ruxsat olish uchun zarur boʻlgan vaqt ham bir necha oydan bir necha kungacha qisqardi.
Dunyoning eng yirik qurol eksportchilari
Raqamlar millionlarda ifodalangan SIPRI trend indikator qiymatlari (TIVs) hisob-kitoblari. Bu raqamlar haqiqiy moliyaviy oqimlarni anglatmasligi mumkin, chunki harbiy yordam koʻrsatilganda asosiy qurollarning narxi nolga teng boʻlishi mumkin. Quyida Stokgolm Xalqaro Tinchlik Tadqiqot Institutining hisob-kitoblari keltirilgan. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Sgraffite_marchand_d%27_Armes.jpg/300px-Sgraffite_marchand_d%27_Armes.jpg|thumb| [[Sgraffito, Liejdagi (Belgiya) Lambert Sevart qurol zavodida (XX asr boshlari).]] Umumiy global qurol eksporti soʻnggi 5 yilda 2010—2014-yillarga nisbatan qariyb 6 foizga oʻsdi va 2005—2009-yillarga nisbatan 20 foizga koʻtarilgan.
SIPRI bilan bir qatorda, xalqaro qurol-yarogʻ almashinuvi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni taqdim etadigan yana bir qancha manbalar mavjud. Bularga qurol eksporti boʻyicha milliy hukumatlarning hisobotlari, oddiy qurollar boʻyicha BMT reestri va AQSh razvedka agentliklari tomonidan tuzilgan rivojlanayotgan mamlakatlarga qurol eksporti haqidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan AQSh Kongressi tadqiqot xizmatining yillik nashri kiradi. Turli xil metodologiyalar va taʼriflar tufayli turli manbalar koʻpincha sezilarli darajada farq qiladi.
Xrisaor
thumb|210x210px| Pegas va Xrisaorning tugʻilishi Xrisaor (Χρυσάωρ, „oltin qilich“) — qadimgi yunon mifologiyasida Poseydon va Gorgona Meduzaning oʻgʻli, Persey Gorgonaning boshini kesib tashlaganida tugʻilgan. Qoʻlida oltin qilich bilan tugʻilgan. Pegasning ukasi.
Qurol sanoati
Urushdan keyingi dunyodagi eng yirik qurol eksportchisi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/28/Biggest_arms_sales_2013.png/270px-Biggest_arms_sales_2013.png|right|thumb|270x270px| 2013-yilda mamlakatlar boʻyicha qurol sotish ulushi. Manba SIPRI tomonidan taqdim etilgan. SIPRI „trend-indikator qiymatlari“ (TIV) dan foydalanadi. Bu qurollarning maʼlum birlik ishlab chiqarish xarajatlariga asoslanadi va transferning moliyaviy qiymatidan koʻra harbiy resurslarni oʻtkazishni anglatadi. * 1991-yilgacha Sovet Ittifoqi
Xrisaor
Xrisaor va okeanida Kalliroya dahshatli uch boshli Gerionning ota-onasidir.
Qurol sanoati
Dunyoning eng yirik qurol importchilari
Birliklar 1990-yillardagi narxlarda millionlab AQSh dollarlarida ifodalangan Trend indikator qiymatlarida berilgan. Bu raqamlar haqiqiy moliyaviy oqimlarni anglatmasligi mumkin, chunki harbiy yordam koʻrsatilganda asosiy qurollarning narxi nolga teng boʻlishi mumkin. Mamlakatlar urushga kirishi va chiqishi bilan qurol importi reytingi keskin oʻzgarib turadi. Eksport maʼlumotlari odatda kamroq oʻzgaruvchan boʻladi, chunki eksportchilar texnologik jihatdan ilgʻor va barqaror ishlab chiqarish oqimlariga ega. 5 yillik harakatlanuvchi oʻrtacha koʻrsatkichlar yillik tebranishlarsiz import hajmining aniqroq tasvirini taqdim etadi.
Asosiy qurol ishlab chiqaruvchilar roʻyxati
Bu urush iqtisodiyotidan eng koʻp foyda koʻradigan dunyodagi eng yirik qurol ishlab chiqaruvchilar va boshqa harbiy xizmat kompaniyalari roʻyxati, ularning kelib chiqishi ham koʻrsatilgan. Maʼlumotlar Stokgolm Xalqaro Tinchlik Tadqiqot Instituti (SIPRI) tomonidan 2020-yil uchun chop etilgan roʻyxatga asoslangan.
Xrisaor
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Qurol sanoati
Qurol nazorati
Qurol nazorati oʻq oʻqotar qurollar, oddiy qurollar va ommaviy qirgʻin qurollarini ishlab chiqish, ishlab chiqarish, zaxiralash, tarqatish va ulardan foydalanish boʻyicha xalqaro cheklovlarni nazarda tutadi. Bu odatda hukumatlarni kelishuvlar va shartnomalar orqali bunday cheklovlarni qabul qilishga ishontirishga intiladigan diplomatiyadan foydalanish orqali amalga oshiriladi, garchi u rozi boʻlmagan hukumatlarga ham majburlanishi mumkin.
Qurollarni nazorat qilish boʻyicha muhim xalqaro shartnomalar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e0/Global_weapons_sales_1950-2006.jpg/220px-Global_weapons_sales_1950-2006.jpg|thumb| 1950-2006-yillardagi global qurol savdosi
Xalqaro oʻquvchilarni baholash dasturi
Xalqaro oʻquvchilarni baholash dasturi (Programme for International Student Assessment) — turli davlatlarda 15 yoshli oʻquvchilarning savodxonligini (oʻqish, matematika, tabiiy fanlar) hamda bilimlarini amaliyotda qoʻllash qobiliyatini baholovchi dastur.
PISA testlari maktab oʻquvchilarining haqiqiy hayotda kerak boʻladigan hodisalarni tahlil qilish, ulardan xulosa chiqarish va muloqotga kirishish koʻnikmalarini qay darajada egallayotganini, taʼlim tizimining bu oʻzgarishlarga qanchalik moslashayotganini aniqlash maqsadida oʻtkaziladi. Ushbu dastur 1997-yilda joriy etilgan boʻlib, har uch yilda bir marta oʻtkaziladi, birinchi marta 2000-yilda oʻtkazilgan. Har uch yilda bitta fan yoʻnalishiga afzallik berilib, jami testlar majmuasining deyarli 50% shu fanga mansub boʻladi. 2000-yilda ilk bor oʻqish savodxonligiga urgʻu berilgan.
PISA tadqiqoti monitoring tadqiqoti boʻlib, u turli mamlakatlardagi taʼlim tizimlarida sodir boʻlayotgan oʻzgarishlarni aniqlash va solishtirish, taʼlim sohasidagi strategik qarorlar samaradorligini baholash imkonini beradi. 2000-2015-yillar oraligʻida oʻtkazilgan tadqiqot natijalari boʻyicha bugungi kunda Sharqiy Osiyoda — Xitoy, Koreya, Singapur, Yaponiya, Yevropada — Finlandiya, Estoniya, Shveytsariya, Polsha va Niderlandiya kabi mamlakatlarning oʻrta taʼlim tizimi yaxshi rivojlangan.
PISA test tarkibi
PISA testlari 5 ta yoʻnalish boʻyicha oʻqish, matematik savodxonlik, tabiiy-ilmiy fanlar, hamkorlikda muammolarni hal qilish va moliyaviy savodxonlik oʻtkaziladi. Testlarda asosiy eʼtibor oʻquvchilarning mazkur yoʻnalishlar boʻyicha eng asosiy tushunchalarni bilishi, bazaviy bilim va koʻnikmalarni egallagani, ulardan hayotiy vaziyatlarda foydalana olishiga qaratiladi.
Eugenio d'Ors haykali
Eugenio d'Ors haykali Paseo del Prado bulvari (Madrid, Ispaniya) oʻrtasida, Kasa Sindikal va Prado muzeyining esa roʻparasida joylashgan. U Katalan yozuvchisi, ziyoli va Franko davridagi madaniyat arbobi Eugenio d'Ors ning xotirasiga atab qurilgan. Yodgorlik mualliflari: meʼmor Viktor d'Ors (Evenio d'Orsning oʻgʻli), haykaltaroshlar Kristino Malta va Federiko Mares hisoblanadi.
Xalqaro oʻquvchilarni baholash dasturi
PISA test tarkibi
PISA sinovlarida toʻrt xil sinov usulidan foydalaniladi:
Eugenio d'Ors haykali
Tarix va tavsif
Eugenio d'Ors haykali loyihasining muallifi uning oʻgʻli, meʼmor Viktor d'Ors bo'lgan. Prado muzeyiga qaragan yodgorlikning old tomonidagi favvora yuqorisida bronza haykaltaroshlar guruhi joylashgan. Ushbu guruh orqasidagi granit devorida Eugenio d'Ors ning hayot va estetika haqidagi tasavvurini aks ettiruvchi aforizmlar toʻplami boʻlgan uzun yozuv mavjud.
Xalqaro oʻquvchilarni baholash dasturi
PISA test tarkibi
Bundan tashqari testlar bilan bir vaqtda oʻquvchilardan anketalar ham olish nazarda tutilgan.
Eugenio d'Ors haykali
Tarix va tavsif
Kasa Sindikalga qaragan yodgorlikning orqa tomonida haykaltarosh Federiko Mares ijodiga mansub Eugenio d'Ors ning tugʻilish va oʻlim sanalari tasvirlangan tosh medallioni joylashgan.
Xalqaro oʻquvchilarni baholash dasturi
PISA asosiy yoʻnalishlar
Oʻqish savodxonligi: Insonning matn shaklida berilgan maʼlumotlarni tushina olish va ularga reaksiya bera olish koʻnikmasi, jamiyat hayotida faol qatnashish jarayonida oʻqigan maʼlumotlaridan oʻz maqsadlari yoʻlida foydalana olish, bilim va imkoniyatlarini oshira olish layoqati.
Bu yerda, oʻqish savodxonligi tushunchasi keng maʼno kasb etadi. Bu yoʻnalish maqsadi oʻquvchining berilgan badiiy asardan parcha, biografiya, xat, hujjat, gazeta va jurnallardan olingan maqolalar, turli qoʻllanmalar, geografik kartalar kabi rangba-rang tematikadagi, tarkibida matnni ochib berishga moʻljallangan diagrammalar, rasmlar, kartalar, grafik va jadvallar berilgan matnni tushinishi, mazmuni haqida fikr yurita olish, matn mazmuniga baho berish va oʻqiganlari haqida oʻz fikrini bera olishi kabi kompetensiyalarini aniqlash hisoblanadi.
Matematik savodxonlik: ''Insonning matematikaning oʻzi yashayotgan olamdagi oʻrnini bilishi, matematik jarayonlarni toʻgʻri va toʻliq asoslay olishini tekshiradi. Shaxsning matematikadan yaratuvchan, qiziquvchan va fikrlovchi insonning hozirgi va kelajakdagi matematik bilimlarga boʻlgan ehtiyojini qondira oladigan darajada foydalana olishini taʼminlash bu boʻlimning asosiy maqsadidir.''
Bu boʻlimdagi savodxonlik terminidan bu boʻlim maqsadi odatda maktab dasturida beriladigan bilimlarni qay darajada oʻzlashtirganini aniqlash emasligni koʻrsatish uchun foydalanilgan. Asosiy eʼtibor matematik bilimlardan turli xil hayotiy vaziyatlarda fikrlash va intiutiv qaror qabul qilish talab qilinadigan turli uslublaridan qoʻllagan holda foydalana olish nazarda tutiladi. Lekin bu turdagi savollarga javob berishda maktab dasturida beriladigan bilim va koʻnikmalar zarur boʻlishi mumkin.
Bu yoʻnalish sinovlarida odatda hayotning turli sohalarida (tibbiyot, turar joy, sport va hk.) duch kelinishi mumkin boʻlgan matematikaga oid vaziyatlar taklif qilinadi.
Tabiiy-ilmiy fanlar savodxonligi: ''Hayotiy hodisalarda ilmiy usulda hal qilinishi mumkin boʻlgan muammolarni aniqlash, kuzatuv va tajribalar asosida xulosalar chiqarish kompetensiyasi. Bu xulosalar atrofimizdagi olamni tushinish va inson faoliyati natijasida unda sodir boʻlayotgan oʻzgarishlarni anglab yetish, shunga koʻra kerakli qarorlar qabul qila olish koʻnikmasini rivojlantirish bu boʻlimning asosiy maqsadidir.''
Bu savodxonlik asosi bizning maktablarimizda fizika (astronomiya elamentlari bilan birga), biologiya, kimyo va geografiya fanlari oʻqitilish jarayonida berilishi koʻzda tutilgan.
2000-yil
2000-yilda 32 davlatdan 265 000 oʻquvchilar test sinovidan oʻtgan. Ushbu yilda asosiy mavzu — oʻqish va oʻqilgan narsalarni tushunish qobiliyati tanlangan boʻlib, test savollarining uchdan ikki qismi aynan shu mavzuga bagʻishlangan.
2003-yil
PISA-2003 da 43 mamlakatdan 275 000 dan ortiq oʻquvchi ishtirok etdi. Oʻqish boʻyicha Finlandiya 543 ball bilan birinchi oʻrinni egalladi. Rossiya — 442 ball, AQSh — 495 ball, Serbiya — 412 ball olgan.
Matematika yoʻnalishida Gonkong 550 ball bilan birinchi oʻrinda, AQSh 483 ball, Italiya 466 ball, Rossiya 468 ball toʻplagan.
Tabiiy fanlar yoʻnalishi boʻyicha Finlandiya yetakchilik qilgan (549 ball).
2006-yil
2006-yilda oʻqish savodxonligi boʻyicha 57 davlat orasida Janubiy Koreya 556 ball bilan birinchi oʻrinni egallagan.
Matematika yoʻnalishida Taybey 549 ball bilan yetakchilik qilgan. AQSH 468 ball, Isroil 442 ball toʻplagan.
Tabiiy fanlar savodxonligi boʻyicha Finlandiya 563 ball bilan birinchi oʻrinda, Italiya 475 ball, AQSh 489 ball toʻplagan.
Jumatepa (Jizzax viloyati, Sharof Rashidov tumani)
Jumatepa — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: VI—VIII asrlar. Jizzax viloyatining Sharof Rashidov tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Uch ariq” MFY, Oʻzbekiston koʻchasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Jizzax viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Xalqaro oʻquvchilarni baholash dasturi
2009-yil
2009 — yilda tadqiqotda 74 davlat ishtirok etgan. Oʻqish savodxonligi boʻyicha Xitoyning Shanxay shahri 556 ball bilan yetakchilik qilgan. Koreya 539 ball bilan ikkinchi va Finlandiya 536 ball bilan uchunchi oʻrinni egallagan.
Matematika yoʻnalishida ham Xitoyning Shanxay shahri 600 ball bilan yetakchi, MDH davlatlaridan Rossiya 468 ball, Qozogʻiston 405 ball, Qirgʻiziston 331 ball toʻplagan.
Chayraz, Haymana
Chayraz — Turkiyaga qarashli Anqara viloyati Haymana tumanidagi qishloq.
Xalqaro oʻquvchilarni baholash dasturi
2012-yil
2012-yilda PISA da 65 ta davlat, jumladan, OECDga aʼzo 34 ta davlati ishtirok etdi.
Ishtirokchilarga anʼanaviy testlar bilan bir qatorda tadqiqot tarixida birinchi marta yangi turdagi masala, yaʼni — interaktiv masalalar (interactive problems) taklif qilindi.
2006-yilgi erkaklar shashka boʻyicha Gollandiya xalqaro chempionati
2006-yilgi erkaklar shashka boʻyicha Gollandiya xalqaro chempionati 2006-yil 7-apreldan 15-aprelgacha Kulemborg shahrida davra tizimida boʻlib oʻtdi.
Xalqaro oʻquvchilarni baholash dasturi
2015-yil
2015-yilda tadqiqotda 70 ta davlat ishtirok etdi Shu yili anʼanaviy testlar bilan bir qatorda, moliyaviy savodxonlik boʻyicha tadqiqotlar oʻtkazildi.
Singapur davlati oʻqish savodxonligi, matematik va tabiiy-ilmiy fanlar savodxonligi PISA tadqiqotining barcha yoʻnalishlari boʻyicha birinchilikni egallagan. MDH davlatlaridan oʻqish savodxonligi boʻyicha Qozogʻiston 427 ball (53 — oʻrin), matematik savodxonlik boʻyicha Rossiya 494 ball (23-oʻrin) va tabiiy fanlar boʻyicha Moldova 428 ball (50-oʻrin) toʻplagan.
2006-yilgi erkaklar shashka boʻyicha Gollandiya xalqaro chempionati
Kees Theissen oʻz gʻalabasi bilan Piet Rosenburg va Harma Wiersma natijalarini qaytargan holda oʻzining ketma-ket toʻrtinchi Gollandiya chempionligini qoʻlga kiritdi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Sekongo-Sterrenburg.jpg/200px-Sekongo-Sterrenburg.jpg|right|thumb|200x200px| Leopold Sekongo - Yoxan Sterrenburg — Kees Theissen
Xalqaro oʻquvchilarni baholash dasturi
2018-yil
PISA 2018 tadqiqotida Pekin, Shanxay, Tszyansu va Chjeszyan (Xitoy) va Singapur davlatlari oʻqish savodxonligi boʻyicha boshqa mamlakatlar qaraganda ancha yuqori ball toʻpladi. OECD mamlakatlari orasida Estoniya, Kanada, Finlandiya va Irlandiya oʻqish boʻyicha eng yaxshi natijalarni koʻrsatdi.
2006-yilgi erkaklar shashka boʻyicha Gollandiya xalqaro chempionati
— Ron Heusdens
Coincy (Moselle)
Coincy Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Moselle departamenti Metz-Campagne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
308 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 42,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,2 km2. Dengiz sathidan 194 – 259 m balandlikda joylashgan.
XXL (telekanal)
XXL — Fransiyada pornografiya va erotikaga bagʻishlangan telekanal. 1996-yilda yaratilgan va AB Sat sunʼiy yoʻldoshi tomonidan uzatilgan. Oʻsha paytda har oqshom pornografik dasturlarni translyatsiya qiladigan birinchi fransuz kanali boʻlgan. XXL oʻz dasturini soat 22:30da erotik film yoki tok-shou bilan boshlaydi, baʼzida sobiq pornografik kino aktrisalari mezbonlik qiladi. Yarim tundan boshlab ikkita pornografik filmni efirga uzatadi, ulardan ikkinchisi oʻtgan haftadagi takroriy koʻrsatuv boʻladi. Har seshanba kuni gey filmi va har chorshanba kuni esa havaskor aktyorlarning filmlari efirga uzatiladi. 2002-yilda voyaga etmaganlarni pornografik materiallardagi tasvirlarga nisbatan himoya qilish boʻyicha bahs-munozaralar paytida, fransuz televideniesidagi pornografik filmlarning yarmi ushbu kanalda boʻlganligi sababli kanal qattiq tanqid qilindi.
2013-yil 24-dekabrda XXL AB guruhi ijrochi direktori va Mark Dorsel (minoritar aktsiyadorlar) guruhidan tashkil topgan Thematic Netherlands BV assotsiatsiyasiga sotildi. Mark Dorselga kanal va uning VOD xizmatlari tahririyatini boshqarish ishonib topshirilgan.
340 (son)
340 (uch yuz qirq) — 339 va 341 sonlari orasidagi natural son.
Sakkizoyoq
«Sakkizoyoq, Ahtapot» (Octopussy) — Ian Fleming qalamiga mansub shu nomli asar asosida suratga olingan, Buyuk Britaniyalik afsonaviy superjosus James Bond haqidagi filmlarning oʻn uchinchisi. Bosh rolni aktyor Roger Moore ijro etgan.
Central Asia’s Got Talent
-{Central Asiaʼs Got Talent}- televideniye orqali namoyish etilgan Markaziy Osiyo isteʼdodlari shou-tanlovidir. Shouda toʻrt mamlakatdan nomzodlar qatnashdi: Oʻzbekiston, Qirgʻiziston, Qozogʻiston va Tojikistondan kelgan vakillar oʻz isteʼdodlarini namoyish etishdi.
Shou tashkilotchilari sirasiga Central Asiaʼs Got Talent Show bosh produseri Serik Akishev, Kertayev (Qozogʻiston), KTRK Broadcasting Corporation produseri Kanatbek Kultayev (Qirgʻiziston), TV Safina xalqaro departamenti rahbari Nargis Kassymova (Tojikiston) va Zoʻr telekanali produseri Timur Aliyev (Oʻzbekiston) kirishadi.
Hakamlar
Tanlov hakamlari ishtirokchi mamlakatlarning taniqli odamlari tomonidan namoyish etiladi.
Xulosa
12 ishtirokchi finalga yoʻllanma oldi. Ularning ikki nafari Tojikistondan, uch nafari Qirgʻizistondan va uch nafari Oʻzbekistondan. Tojikiston vakili boʻlmish 22 yoshli Chorshanbe Alovatov ushbu shou gʻolibi boʻldi.
Nomsiztepa-I (Jizzax viloyati, Sharof Rashidov tumani)
Nomsiztepa-I — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—VIII asrlar. Jizzax viloyatining Sharof Rashidov tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Pastki Soʻloqli” MFY, Toshkentlik koʻchasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Jizzax viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Tiago Alkantara
Tiago Alkantara( Ispancha: Alcántara; 1991-yil 11-aprelda tavallud topgan). Tiago — hozirgi kunda Angliya premyer ligasining Liverpul klubi hamda  Ispaniya milliy terma jamoasi markaziy yarim himoyachisi hisoblanadi. U shuningdek, Ispaniyaning Barselona va  Germaniyaning  Bavariya klubi futbolchisi boʻlgan.
Nomsiztepa-II (Jizzax viloyati, Sharof Rashidov tumani)
Nomsiztepa-II — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—VIII asrlar. Jizzax viloyatining Sharof Rashidov tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Pastki Soʻloqli” MFY, Toshkentlik koʻchasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Jizzax viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Tiago Alkantara
Hayoti
Tiago oʻz oilasida eng katta farzand boʻlib, Italiyada dunyoga kelgan. Uning ota-onasi braziliyalikdir. Tiago 14 yoshida Barselonaning La Masia akademiyasiga qabul qilinadi. Barselona futbol klubida 2009-yil debut qiladi. Ushbu klub bilan 4 ta La liga titulini, UEFA Chempionlar ligasi va Klublar oʻrtasida jahon chempionati kuboklarini qoʻlga kiritgandan soʻng, Bavariyaga 25€ mln evaziga transfer qilinadi. Germaniyada Tiago 16 ta sovrinni qoʻlga kiritdi, shu jumladan: ketma-ket yetti marta Bundesliga va UEFA Chempionlar Ligasi. Bavariyadagi soʻnggi mavsumida trebl qayt etdi. 2020-yilda u Liverpul klubi bilan 20 million funt sterling evaziga shartnoma imzoladi. Liverpul bilan u 2022-yilda Angliya kubogini qoʻlga kiritdi. Otasi — Mazinyo, onasi- Valéria Alcântara. Otasi 1994-yilgi futbol boʻyicha Jahon chempioni, onasi  Braziliya voleybol terma jamoasi aʼzosi boʻlgan. Akasi Rafinya Alkantara hozirgi kunda Real Soseydad klubi futbolchisi. Tiago Alkantara Ispaniya va Braziliya fuqarosi hisoblanadi.
Shaxsiy karyera
Tiago Alkantara — jahon miqyosidagi mashhur futbol yulduzi. Uning oʻyin uslubi Pep Gvardiola taktikasiga juda mos keladi. U Bavariya tarkibida UEFA Chempionlar Ligasi 2019-2020-yilgi mavsumi hamda Germaniya Bundesligasi tarkibidan joy olgan. Tiago turli klublarda toʻp tepgani sababli 5 tilda soʻzlashadi: Ispancha,  Portugalcha,  Kataloncha,  Nemischa hamda  Inglizcha.Thiago_Training_2019-04-10_FC_Bayern_Muenchen-2| 100px| thumb | Tiago mashgʻulotlarda
ʼʼMen klub maʼmuriyatidan faqat Tiagoni soʻradim va men ularga shart qoʻydim Tiago yoki hech kim — Xosep Gvardiola matbuot anjumanidanʼʻ
Havolalar
*https://www.liverpoolfc.com/team/first-team/player/thiago-alcantara *https://www.independent.co.uk/sport/football/liverpool-thiago-alcantara-premier-champions-league-b2048183.html
Qozon vokzalidagi Lenin haykali
V.I. Lenin haykali — V.I.Leninning gipsdan yasalgan haykali. U haykaltarosh G.D. Alekseyevning haykalidan nusxa koʻchirish yoʻli bilan yasalib, meʼmor S.Ye.Chernishev tomonidan Moskvadagi Kazanskiy temir yoʻl vokzalining markaziy kutish zaliga kirish eshigi oldida past tagkursiga oʻrnatilgan.
Yadgorlikning asli haykaltarosh G.D.Alekseyev tomonidan Proletarka fabrikasi ishchilari mablagʻlari hisobidan yaratilgan va 1925-yil 1-mayda oʻrnatilgan. Haykaltarosh oʻrnatishda ishtirok etish uchun shaxsan Tverga kelgan. Keyinchalik, haykaldan Moskvadagi Kazanskiy temir yoʻl vokzaliga oʻrnatish uchun gips nusxasi quyilgan. „Chorlovchi dohiy“ asari Lenin xotirasini abadiylashtirish komissiyasi tomonidan SSSRning koʻplab shaharlarida oʻrnatish maqsadida „koʻpaytirish va tarqatish“ uchun tasdiqlangan.
Lenin figurasi XIX asr realistik haykaltaroshlik anʼanasi boʻyicha gipsdan yasalgan va balandligi ikki metrga yaqin. Yuqoriga koʻtarilgan qoʻlning taklif qiluvchi imo-ishorasi kompozitsiyaning oʻziga xos xususiyati hisoblanadi.
Goltug nagara
Goltug nagara (qoʻltiq nogʻora, Qoltuq nağara) — ozarbayjon xalq zarbli cholgʻu asbobi. Ozarbayjon xalq musiqasida eng keng tarqalgan zarb vositalaridan biri.
Etimologiya
"Nagara" tarjimada „nogʻora“ va „goltug“ — „qoʻltiq“ degan maʼnoni anglatadi.
Tavsif
Ansambllar va orkestrlarning bir qismi sifatida ishlatiladi. Ikkala qoʻlning kaftlari va barmoqlari bilan oʻynaydi. (baʼzan ikkita engil tayoq yordamida). Oʻyin davomida slap, tremolo, trill va chertish kabi texnikalar qoʻllaniladi.
Kuchli ovoz dinamikasiga ega boʻlgan nagara turli xil timbr soyalarini chiqarib olish imkonini beradi va unda ochiq havoda ham oʻynash mumkin. Anʼanaviy folklor marosimlarida, xalq teatr oʻyinlarida, shuningdek, djanga, Yalla va boshqalar kabi raqslarda goltug nagara ishlatiladi. Uning korpusi yongʻoq, oʻrik va boshqa turdagi daraxtlardan qilinadi, membranasi esa qoʻy terisidan tayyorlanadi. Balandligi 350-360 mm, diametri 300-310 mm.
Suryakumar Yadav
Suryakumar Ashok Yadav (1990-yil 14-sentyabrda tugʻilgan)  — hindistonlik kriketchi, ODI va T20I formatlarida Hindistonda oʻynaydi. U mahalliy kriketda Mumbayni himoya qiladi va Hindiston Premer-ligasida Mumbay hindulari uchun oʻynaydi. U oʻng qoʻli koʻp qirrali zarba beruvchi va vaqti-vaqti bilan oʻng qoʻl bilan oʻrtacha tezlikda va aylanuvchi boulerdir. U Twenty20 International musobaqasida Hindiston kriket jamoasi uchun 2021-yil 14-mart kuni Angliyaga qarshi debyut qildi. U 2021-yilning 18-iyulida Shri-Lankaga qarshi bir kunlik xalqaro (ODI) debyutini Hindistonda oʻtkazdi.
Yoshligi
Bolaligidanoq Yadav kriket va badmintonga qiziqishni rivojlantirdi. Uning otasi Ashok Kumar Yadav Gʻazipurdan Mumbayga BARCda elektrotexnika muhandisi boʻlib ishlash uchun koʻchib oʻtdi. Yadav oʻz mahoratini Mumbay koʻchalarida oʻynab oʻrgangan. 10 yoshida otasi uning oʻyinga moyilligini koʻrdi va uni Anushakti Nagardagi BARC koloniyasidagi kriket lageriga kiritdi. Keyin u Elf Vengsarkar akademiyasiga borib, Mumbayda yosh guruhida kriket oʻynadi. U Pillai sanʼat, tijorat va fan kollejining bitiruvchisi.
Faoliyati
Suryakumar Yadav 2010-11 yilgi Ranji Trophy musobaqasida Dehliga qarshi birinchi toifadagi debyutini oʻtkazdi. U oʻz karerasini ajoyib boshladi, chunki u 73 ball bilan Mumbay uchun eng yaxshi gol urdi va Mumbayning birinchi inninglarida ellik ball toʻplagan yagona futbolchi edi. Oʻshandan beri u jamoaning doimiy aʼzosi hisoblanadi.
2018-yil oktyabr oyida u Hindiston C jamoasining 2018-19 Deodhar Trophy uchun terma jamoasiga kiritildi. 2019-yil oktyabr oyida u 2019-20 Deodhar Trophy uchun Hindiston C jamoasiga kiritildi. U 2020-21 yilgi Syed Mushtaq Ali Trophy musobaqasida Mumbay kriket jamoasi sardori boʻlgan.
Hindiston Premer-ligasi
left|thumb| Suryakumar Yadav reklamada, IPL 2015-yil U 2012-yilgi mavsum uchun Mumbay hindularidan IPL shartnomasini oldi. U mavsumda atigi bitta oʻyin oʻtkazdi va gol urmasdan chetlatildi.
U 2014-yilgi IPL auktsionlarida Kolkata Knight Riders tomonidan sotib olingan. U IPL 2015-yilda Mumbayga qarshi Eden Gardensda boʻlib oʻtgan oʻyinda gʻalaba qozongan. U tezda jamoaning vitse-sardoriga aylandi va jamoada muntazam oʻynadi. U 2018-yilgi IPL auktsionlarida Mumbay hindulari tomonidan 3.2 million krore (420 000 AQSh dollari) narxda sotib olingan.
Mumbay hindulari bilan taʼsirchan tajribadan soʻng, u INR 8Cr evaziga IPL 2022 mega auktsioni oldidan ular tomonidan saqlanib qoldi.
Xalqaro martabasi
2021-yil fevral oyida u Hindistonning Twenty20 International (T20I) jamoasiga Angliyaga qarshi oʻyinlar uchun kiritilgan. Bu uning Hindiston kriket jamoasiga birinchi xalqaro chaqiruvi edi. U Hindiston terma jamoasi safida T20I debyutini 2021-yil 14-mart kuni Angliyaga qarshi oʻtkazdi. Keyin u 18-mart kuni seriyaning toʻrtinchi oʻyinini oʻtkazdi va birinchi marta zarba berish imkoniyatiga ega boʻldi va xalqaro kriketda oltitaga toʻqnash kelgan birinchi toʻpni urib, T20 Internationalda buni amalga oshirgan birinchi hindistonlik boʻldi va gol urishni davom ettirdi. Ertasi kuni u Hindistonning Bir kunlik xalqaro (ODI) jamoasiga Angliyaga qarshi oʻyinlar uchun kiritildi. Uning 3-raqamdagi oʻyinini oʻzgartiruvchi koʻrsatkichlari uni sardori tomonidan „X Factor“ oʻyinchisi sifatida taʼriflashiga olib keldi.
2021-yil iyun oyida u Hindistonning One Day International (ODI) va Twenty20 International (T20I) jamoalarida Shri-Lankaga qarshi oʻyinda ishtirok etdi. U ODI debyutini 2021-yil 18-iyulda Hindiston terma jamoasi safida Shri-Lankaga qarshi oʻtkazdi. 2021-yil 21-iyulda Yadav Shri-Lankaga qarshi oʻzining birinchi ODI ellik golini urdi.
2021-yil iyul oyida Yadav Angliyaga qarshi oʻyin uchun Hindistonning sinov guruhiga oʻrinbosar sifatida chaqirildi. 2021-yil sentyabr oyida Yadav Hindiston terma jamoasining 2021-yilgi ICC Erkaklar oʻrtasidagi T20 jahon chempionati uchun terma jamoasiga kiritildi. Noyabr oyida u Yangi Zelandiyaga qarshi oʻyin uchun Hindistonning sinov guruhiga qoʻshildi.
2022-yil iyun oyida u Irlandiyaga qarshi T20I seriyasi uchun Hindiston terma jamoasiga kiritildi.
Xonobodim
Xonobod (1972—91 yillarda Sovetobod) — Andijon viloyatidagi shahar (1972-yildan). Qoradaryoning oʻng sohilida. Transport yoʻli stansiyasi (Xonobod). Viloyatning sharqida joylashgan. Viloyat markazi (Andijon sh.) dan 80 km. Aholisi 35,9 ming kishi (2004).
"Andijon suv ombori" muzeyi, 6 kutubxona, 4 kasb-hunar (sanoat, maishiy xizmat, kompyuter, ped.) kolleji ishlab turibdi. Markaziy kasalxona, bolalar poliklinikasi, tugʻruqxona va boshqa tibbiy muassasalar (200 oʻrin) aholiga xizmat koʻrsatadi. Tez tibbiy yordam boʻlimi, Sultonobod, Xidirsha qishloq vrachlik punktlari bor. Shahar hududidan mahalliy ahamiyatdagi Andijon — Xonobod avtotrassasi va Oʻsh — Bishkek xalqaro avtomobil trakti oʻtgan.
Parilar malikasi
Mifologiyada
Irlandiya folklorida qirol Finvarraning rafiqasi va sidlarning soʻnggi oliy malikasi Una yoki Unach deb atalgan (Oonagh или Uonaidh), Shimoliy Angliya va Quyi Shotlandiya balladalarida u Elflar, yaʼni parilar malikasi deb nomlangan.
Bu qahramon, shuningdek, Morgan nomi (Arturiana siklidagi pari Morgana) yoki yuqorida aytib oʻtilganidek Mab varianti bilan bogʻliq. Ingliz tilidagi „Bolalar balladalari“ toʻplamga kiritilgan (Child Ballads) „Tam Lin“ va „Qofiyachi Tomas“ nomli ikkita balladada malika nafaqat goʻzal va jozibali, balki qoʻrqinchli va halokatli sifatida ham taqdim etiladi. Afsonalardan biriga koʻra, Parilar malikasi mahliyo qiluvchi goʻzallikda yengil liboslarda oq otda yuradigan goʻzal sayyoh xonim sifatida koʻrinadi. Yana bir afsonada, Parilar malikasi har yetti yilda doʻzaxga soliq toʻlagan. Uning oʻynashlari esa qurbonlar sanalgan. Boshqa bir rivoyatga koʻra, malika oʻzi yoqtirgan erkakni yetti yil muddatga oʻz qirolligiga olib ketishi mumkin, faqat bir shart bilan, erkak u yerda boʻlgan vaqt davomida sukut saqlashi shart. Vaʼdasiga vafo qilib qaytganida u bashorat qila olish kabi gʻayritabiiy qobiliyatlarga ega boʻladi
Adabiyotda
William Shakespeare ham Edmund Spenser singari oʻz asarlarida Parilar malikasiga oʻxshash qahramonlarni yaratishda u haqdagi ertaklardan foydalangan: Spenser "Parilar malikasi" poemasida, Shekspir "Yoz tunidagi tush" komediyasida ushbu qahramondan foydalangan. Spenserning „Parilar malikasi“dagi qahramoni Gloriana deb atalgan. Bundan tashqari, Tanakvill nomi bilan ham yozilgan, bu ehtimol, Tarquiniusning rafiqasi Priska nomidan kelib chiqqan. Shekspirning soʻnggi asarida Oberonning rafiqasi boʻlgan parilar malikasi Titaniya deb atalgan. U bu ismni Rim maʼbudasi Diananing epiteti sifatida Ovidiydan olgan. Diana muntazam ravishda demonologik adabiyotlarda parilar qirolligi hukmdori sifatida tasvirlanadi. Masalan, Britaniya qiroli Jakov muallifligida „Demonologiya“da yozilishicha, Parilar malikasi „ruhlarning toʻrtinchi turiga mansub boʻlib, uni butparastlar Diana deb atashgan va uning sargardon saroyi ahlini oramizda parilar yoki bizning yaxshi qoʻshnilarimiz deb atashadi“.
J. M. Barri Piter Pan haqidagi eng qadimgi romanlardan biri „Kichik oq qush“da parilar malikasini Mab nomi bilan ataydi. Ammo u ijobiy tusdagi qahramon sanaladi.
Neobutparastlikda
Rim Dianasiga oʻxshash, oʻrmon arvohlari malikasi hisoblanib, Charlz Lelandning Aradia (Jodugarlar malikasi) toʻgʻrisidagi kontseptsiyasi asosida paydo boʻlgan ayrim yangi butparastlik harakatlari paydo boʻlishiga taʼsir koʻrsatdi
Lomefloksatsin
Lomefloksatsin - II avlod ftorxinolonlar guruhiga kiruvchi keng spektrli mikroblarga qarshi bakteritsid dori vositasi.
Farmakologik ta'siri
Ftorxinolonlar guruhiga kiruvchi keng ta'sir spektriga ega bo'lgan mikroblarga qarshi bakteritsid vosita. Bakteriyalarning superspirallanishga javob beradigan DNK-giraza fermentiga ta'sir ko'rsatadi, uning tetrameri bilan kompelks hosil qiladi (girazaning А2В2 subbirligi) va DNK repliktsiyasi va transkripsiyasini buzadi, bu esa mikrob hujayrasining o'limiga olib keladi. Beta-laktamaza ishlab chiqaruvchi qo'zg'atuvchilar lomefloksatsinning aktivligiga ta'sir qila olmaydi. Grammanfiy aerob mikroorganizmlarga nisbatan aktiv: Citrobacter diversus, Enterobacter cloacae, Escherichia coli, Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae, Moraxella catarrhalis, Proteus mirabilis, Pseudomonas aeruginosa (faqat siydik chiqarish yo'llari infeksiyalari uchun); grammusbat aerob mikroorganizmlar: Staphylococcus saprophyticus; 2 mkg/ml bo'lgan minimal bostiruvchi konsentratsiya daquyidagi mikroorganizmlarga nisbatan aktiv (ammo bu mikroorganizmlar keltirib chiqargan infeksiyalarda klinik samaradorligi tqat'iy nazorat ostidagi tadqiqotlarda o'rganilmagan): grammusbat aerob mikroorganizmlar: Staphylococcus aureus (jumladan metitsillinga chidamli shtammlar), Staphylococcus epidermidis (jumladan metitsillinga chidamli shtammlar); grammanfiy aerob mikroorganizmlar: Aeromonas hydrophila, Citrobacter freundii, Enterobacter aerogenes, Enterobacter agglomerans, Haemophilus parainfluenzae, Hafnia alvei, Klebsiella oxytoca, Klebsiella ozaenae, Morganella morganii, Proteus vulgaris, Providencia alcalifaciens, Providencia rettgeri, Serratia liquefaciens, Serratia marcescens; boshqa mikroorganizmlar: Legionella pneumophila. Preparatga chidamli: streptokokkning A, B, D va G guruhlari, Streptococcus pneumoniae, Pseudomonas cepacia, Ureaplasma urealyticum, Mycoplasma hominis va anaerob bakteriyalar. Mycobacterium tuberculosis hujayra ichida ham, hujayra tashqarisida ham joylashganda ta'sir ko'rsataveradi, ularning organizmdan chiqib ketish vaqtini qisqartiradi, infiltratlarning tezroq so'rilib ketishini ta'minlaydi. Ko'pchilik mikroorganizmlarga past konsentratsiyada ta'sir ko'rsatadi (90% shtammlarni yo'q qilishga qodir konsentratsiya odatda 1 mkg/ml dan ko'p bo'lmaydi). Rezistentlik kam xollarda rivojlanadi.
Farmakokinetikasi
Absorbsiyasi - 95-98%; oziq-ovqat iste'moli so'rilishni 12% ga kamaytiradi. TCmax - 0,8-1,5 soat. 100 mg ni og'iz orqali yuborishdan keyin Cmax 0,8 mkg/ml, 200 mg - 1,4 mkg/ml, 400 mg - 3-5,2 mkg/ml ni tashkil qiladi. Ovqatlanish Cmax ni 18% ga kamaytiradi va TCmax ni 2 soatgacha oshiradi. Plazmadagi Css 48 soatdan keyin aniqlanadi. Plazma oqsillari bilan bog'lanishi 10% ni tashkil qiladi. Lomefloksatsin organlar va to'qimalarga yaxshi kirib boradi, bu yerda uning kontsentratsiyasi plazmadagidan 2-7 baravar yuqori bo'lgan. Preparatning kichik bir qismi metabolitlarnni hosil qilish uchun metabollanadi. T1/2 - 8-9 soat; o'rtacha buyrak klirensi - 145 ml/min. Keksa bemorlarda plazma klirensi 25% ga kamayadi. Kreatinin klirensi (CC) 10-40 ml/min/1,73 m² ga kamayishi bilan T1/2 ortadi. Buyraklar tomonidan 70-80% kanalcha sekretsiyasi orqali chiqariladi (asosan o'zgarmagan holda, 9% - glyukuronidlar shaklida, 0,5% - boshqa metabolitlar shaklida); ichak orqali - 20-30%.