cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Enceladus
Kashf etilishi
Enselad 1789-yil 28-avgustda 	Uilyam Gerschel tomonidan Angliyaning Slof shahridagi rasadxona uyida o'zining 1,2 m (47 dyuym) 40 futlik yangi teleskopidan birinchi foydalanish paytida kashf etilgan. Uning zaif koʻrinadigan kattaligi (H V = +11.7) va ancha yorqinroq Saturn va Saturn halqalariga yaqinligi Enceladusni Yerdan kichikroq teleskoplar yordamida kuzatishni qiyinlashtiradi. Oldin kashf etilgan Saturnning ko'plab sun'iy yo'ldoshlari kabi, Enceladus birinchi marta Saturnning tengkunlik nuqtasida, Yer halqa tekisligi ichida bo'lganida kuzatilgan. Bunday paytlarda halqalardan porlashning kamayishi yo'ldoshlarni kuzatishni osonlashtiradi. Voyajer missiyalaridan oldin Enceladusning ko'rinishi Gerschel tomonidan birinchi marta kuzatilgan nuqtadan biroz yaxshilangan. Avval uning faqat orbital xarakteristikalari, massasi, zichligi va albedosini taxminiy baholash bilan ma'lum edi.
Nomlash
Enceladus yunon mifologiyasidagi gigant Encelad sharafiga nomlangan. Saturnning birinchi kashf etilgan yettita sunʼiy yoʻldoshining har birining nomlari kabi nom Uilyam Gerschelning oʻgʻli Jon Xerschel tomonidan 1847-yilda “Results of Astronomical Observations made at the Cape of Good Hope” nomli nashrida taklif qilingan. U bu nomlarni tanlagan, chunki yunon mifologiyasida Kronus nomi bilan tanilgan Saturn titanlarning rahbari edi.
Enceladusdagi geologik obyektlar Xalqaro Astronomiya Ittifoqi (XAI) tomonidan Bertonning "Ming bir kecha kitobi" tarjimasidagi qahramonlar va joylar nomi bilan atalgan.
Orbitasi va aylanishi
thumb|left|150px|Enceladus orbitasi (qizil) - Saturnning shimoliy qutb ko'rinishi
Enceladus - Dione, Tethys va Mimas bilan birga Saturnning asosiy ichki tabiiy yo'ldoshlaridan biri. U Saturn markazidan 238 000 km (148 000 mil) va bulut tepalaridan 180 000 km (110 000 mil) masofada, Mimas va Tethys orbitalari orasida aylanadi. U Saturnni har 32,9 soatda aylanib chiqadi, bu uning harakatini bir kecha-kunduzda kuzatish uchun yetarli tezlikdir. Enceladus hozirda 2:1 o'rtacha harakat orbital rezonansida Dione bilan aylanadi. Dione tomonidan bajarilgan har bir orbita uchun Saturn atrofida ikkita orbitani yakunlaydi. Bu rezonans Enceladusning orbital ekssentrikligini (0,0047) ushlab turadi, bu majburiy ekssentriklik deb ataladi. Bu nolga teng bo'lmagan ekssentriklik Enceladusning to'lqinli deformatsiyasiga olib keladi. Bu deformatsiyadan kelib chiqadigan issiqlik Enceladusning geologik faoliyati uchun asosiy isitish manbai hisoblanadi. Enceladus Saturnning E halqasining eng zich qismida, uning asosiy halqalarining eng chekkasida aylanadi va halqaning moddiy tarkibining asosiy manbai hisoblanadi.
Saturnning ko'pgina yirik tabiiy yo'ldoshlari singari, Enceladus ham o'zining orbital davri bilan sinxron ravishda aylanadi va bir yuzini Saturn tomon yo'naltiradi. Yerning Oyidan farqli o'laroq, Enceladus o'zining aylanish o'qi atrofida 1,5° dan ortiq burilish ko'rsatmaydi. Biroq, Enceladus shaklini tahlil qilish shuni ko'rsatadiki, u bir vaqtning o'zida 1:4 majburiy ikkilamchi aylanish-orbitada bo'lgan. Bu Enceladusni qo'shimcha issiqlik manbai bilan ta'minlashi mumkin edi.
E halqa manbayi
thumb|250px|right|Plumeda topilgan metanning kelib chiqishi
Tarkibiga koʻra kometalarga oʻxshash Enceladusdan olingan plumelar Saturnning E halqasidagi materialning manbai ekanligi koʻrsatilgan. E halqasi Saturnning eng keng va eng tashqi halqasidir (Fib halqasidan tashqari). Bu Mimas va Titan orbitalari orasida tarqalgan mikroskopik muzli yoki changli materialdan iborat juda keng, ammo tarqoq disk.
Matematik modellar shuni ko'rsatadiki, E halqasi beqaror, umr ko'rish muddati 10 000 dan 1 000 000 yilgacha; shuning uchun uni tashkil etuvchi zarralar doimo to'ldirilishi kerak. Enceladus halqa ichida, eng tor, lekin eng yuqori zichlik nuqtasida aylanmoqda. 1980-yillarda ba'zilar Enceladus halqa uchun zarrachalarning asosiy manbai ekanligiga shubha qilishgan. Bu gipoteza 2005-yilda Kassinining birinchi ikkita yaqin parvozi bilan tasdiqlangan.
CDA "Enceladus yaqinidagi zarralar sonining katta o'sishini aniqladi", bu Enceladusni E halqasining asosiy manbai ekanligini tasdiqladi. CDA va INMS maʼlumotlari tahlili shuni koʻrsatadiki, Kassini gaz buluti iyul oyidagi toʻqnashuv vaqtida uchib oʻtgan magnitometr va UVIS yordamida uzoqdan kuzatilgan, aslida janubiy qutb yaqinidagi havo teshiklaridan kelib chiqqan suvga boy kriovulqon plumesi boʻlgan.
Enceladus orbitasining yon tomondan ko'rinishi, Enseladus Saturnning E halqasi bilan bog'liqligini ko'rsatadi.
[[Fayl:PIA19061-SaturnMoonEnceladus-CurtainNotDiscrete-Eruptions-20150506.jpg|thumb|center|600px| Enceladusdagi otilishlar diskret reaktivlar kabi ko'rinadi, lekin buning o'rniga "parda otilishi" bo'lishi mumkin ( video animatsiya) ]]
Sirt xususiyatlari
thumb|Enceladus - egilgan terminator - shimol yuqoriga thumb|150px|left|Saturnga qarshi yarim sharning janubiy qutb ko'rinishi, singan joylari ko'k rangda (noto'g'ri rang)
Voyajer II 1981-yil avgust oyida Enceladusning sirtini batafsil kuzatgan birinchi kosmik kema boʻldi. Olingan eng yuqori aniqlikdagi tasvirlarni oʻrganish natijasida kamida besh xil relyef turi aniqlandi, jumladan, bir nechta kraterli yerlar, silliq (yosh) relyeflar va ko'pincha tekis joylar bilan chegaradosh tizmali yerlarning yo'llari kabilar. Bundan tashqari, keng chiziqli yoriqlar va chandiqlar kuzatildi. Silliq tekisliklarda kraterlarning nisbiy yetishmasligini hisobga olsak, bu hududlarning yoshi bir necha yuz million yildan kamroqdir. Shunga ko'ra, Enceladus yaqinda "suv vulqonizmi" yoki sirtni yangilaydigan boshqa jarayonlar bilan faollashgan bo'lishi kerak. Uning yuzasida hukmronlik qiladigan toza, toza muz Enceladusga Quyosh tizimidagi har qanday jismning eng ko'p aks ettiruvchi yuzasini beradi, vizual geometrik albedo 1,38 va bolometrik Bond albedosi bilan 0,81 ± 0,04 hisoblangan. U juda koʻp quyosh nurini aks ettirgani uchun uning yuzasi kunduzgi oʻrtacha harorat -198 °C (-324 °F) ga yetadi, bu Saturnning boshqa sunʼiy yoʻldoshlariga qaraganda biroz sovuqroq haroratdir.
2005-yil 17-fevral, 9-mart va 14-iyulda Kassini tomonidan uch marta uchib oʻtgan kuzatuvlar Enceladusning sirt xususiyatlarini Voyager II kuzatuvlariga qaraganda ancha batafsilroq ochib berdi. Voyajer II kuzatgan silliq tekisliklar ko'plab mayda tizmalar va chandiqlar bilan to'ldirilgan nisbatan kratersiz hududlarga aylandi. Qadimgi, kraterli yerlarda ko'plab yoriqlar topilgan, bu kraterlar paydo bo'lgandan beri sirt keng deformatsiyaga uchraganligini ko'rsatadi. Ba'zi hududlarda kraterlar yo'q, bu geologik jihatdan yaqin o'tmishdagi asosiy qayta tiklanish voqealarini ko'rsatadi. Yoriqlar, tekisliklar, gofrirovka qilingan yerlar va boshqa qobiq deformatsiyalari mavjud. Voyajer kosmik kemasi tomonidan yaxshi tasvirlanmagan hududlarda, masalan, janubiy qutb yaqinidagi g'alati erlarda bir nechta qo'shimcha yosh relyef hududlari aniqlandi. Bularning barchasi Enceladusning ichki qismi allaqachon muzlatilgan bo'lsa ham, bugungi kunda suyuq ekanligini ko'rsatadi.
Ta'sir kraterlari
Ta'sirli kraterlar Quyosh tizimidagi ko'plab jismlarda tez-tez uchraydigan hodisadir. Enceladus yuzasining katta qismi turli zichlikdagi va degradatsiya darajasidagi kraterlar bilan qoplangan. Kraterli yerlarning krater zichligi (va shuning uchun sirt yoshi) asosidagi bu bo'linishi Enceladusning bir necha bosqichda qayta tiklanganligini ko'rsatadi.
Kassini kuzatuvlari krater taqsimoti va hajmini yanada yaqinroq ko'rib chiqish imkonini berdi, bu esa Enceladus kraterlarining ko'pchiligi yopishqoq bo'shashish va yorilish natijasida qattiq degradatsiyaga uchraganligini ko'rsatdi. Yopishqoq relaksatsiya geologik vaqt shkalasi bo'yicha tortishish kuchiga suv muzida hosil bo'lgan kraterlar va boshqa topografik xususiyatlarni deformatsiya qilish imkonini beradi va vaqt o'tishi bilan topografiya miqdorini kamaytiradi. Bu sodir bo'lish tezligi muzning haroratiga bog'liq: sovuqroq, qattiqroq muzdan ko'ra issiqroq muzni deformatsiya qilish osonroq. Yopishqoq bo'shashgan kraterlar odatda gumbazli holga ega bo'ladilar yoki faqat ko'tarilgan, dumaloq halqa bilan kraterlar sifatida tan olinadi. Dunyazod krateri Enceladusdagi yopishqoq bo'shashgan kraterning yorqin namunasi bo'lib, ko'zga ko'ringan gumbazli holatga ega.
Tektonik xususiyatlar
thumb|left|200px|Markazda Labtayt Sulci yoriqlari va pastki chapda Ebony va Cufa dorsa bilan Enseladusning Yevropaga o'xshash yuzasi ko'rinishi, Kassini tomonidan 2005-yil 17-fevralda tasvirlangan.
Voyager II Enceladusda bir necha turdagi tektonik xususiyatlarni topdi, jumladan, oluklar , chandiqlar va oluklar tizmalar kamarlari. Kassini natijalari shuni ko'rsatadiki, tektonika Enceladusdagi deformatsiyaning dominant usuli, shu jumladan riftlar, qayd etilgan tektonik xususiyatlarning eng dramatik turlaridan biridir. Bu kanyonlarning uzunligi 200 km, kengligi 5–10 km, chuqurligi 1 km gacha boʻlishi mumkin. Bunday obyektlar geologik jihatdan yosh, chunki ular boshqa tektonik obyektlarni kesib o'tgan va jar yuzlari bo'ylab ko'zga ko'ringan o'tkir topografik relyefga ega.
Chuqur yoriqlar va yivli yo'laklardan tashqari, Enceladusda yana bir qancha tektonik relyeflar mavjud. Ushbu yoriqlarning ko'pchiligi kraterli yerlarni kesib o'tgan bantlarda topilgan. Bu yoriqlar, ehtimol, yer qobig'iga atigi bir necha yuz metrgacha tarqaladi. Ko'pchilik, ehtimol, ularning shakllanishi paytida zarba kraterlari tomonidan ishlab chiqarilgan zaiflashgan regolit tomonidan ta'sirlangan bo'lib, ko'pincha tarqaladigan yoriqning zarbasini o'zgartiradi deb taxmin qiladi.
Silliq tekisliklar
Voyager II tomonidan silliq tekisliklarning ikkita hududi kuzatilgan. Ular odatda past relyefga ega va kraterli yerlarga qaraganda ancha kamroq kraterlarga ega, bu nisbatan yosh sirt yoshidan dalolat beradi. Toʻgʻri tekisliklardan biri boʻlgan Sarandib Planitia hududida aniqlik chegarasigacha hech qanday zarba kraterlari koʻrinmasdi. Sarandibning janubi-gʻarbidagi silliq tekisliklarning yana bir hududi bir necha oluklar va chandiqlar bilan kesib oʻtgan. O'shandan beri Kassini Sarandib Planitia va Diyar Planitia kabi tekis tekisliklarni ancha yuqori aniqlikda ko'rib chiqdi. Kassini tasvirlarida bu hududlar past relyefli tizmalar va yoriqlar bilan to'ldirilganligini ko'rsatadi, ehtimol ular kesish deformatsiyasidan kelib chiqqan .. Sarandib Planitia ning yuqori aniqlikdagi tasvirlari bir qancha kichik zarba kraterlarini aniqladi, bu esa taxminiy zarba populyatsiyasiga qarab, sirt yoshini 170 million yil yoki 3,7 milliard yil deb hisoblash imkonini beradi.
Ichki tuzilishi
thumb|left|200px|Enceladusning ichki qismining modeli: silikat yadrosi (jigarrang); suv-muzga boy mantiya (oq); janubiy qutb ostida taklif qilingan diapir (mantiyada (sariq) va yadroda (qizil) qayd etilgan)
Kassini missiyasidan oldin Enceladusning ichki qismi haqida kam narsa ma'lum edi. Biroq, Kassini tomonidan amalga oshirilgan kuzatuvlar flybys Enceladus interyerining modellari uchun ma'lumot berdi, jumladan, massa va shaklni yaxshiroq aniqlash, sirtni yuqori aniqlikdagi kuzatishlar va interyerga oid yangi tushunchalarni anilash imkoni paydo bo'ldi.
Aqtaylaq
Aqtaylaq – Qozogʻiston Respublikasi, Ulitau viloyati, Janaarqa tumani, Bidayiq qishloq okrugidagi qishloq.
Geografik joylashuvi
Tuman markazi Janaarqa qishlogʻidan 10 km uzoqlikda, shimoli-sharqiy tomonida joylashgan.
Aholisi
1999-yil aholisi 97 kishini (50 nafari erkaklar va 47 nafari ayollar) tashkil qilgan boʻlsa, 2009-yil 389 kishini (188 nafari erkaklar va 201 nafari ayollar) tashkil qildi.
Enceladus
Ichki tuzilishi
Ommaviy va modellashtirilgan geokimyosidan tashqari, tadqiqotchilar Enceladusning shaklini ham farqlash va aniqlash uchun tekshirdilar. Porco va boshqalar. (2006) geologik va geokimyoviy dalillarga zid ravishda, gidrostatik muvozanatni nazarda tutgan holda, uning shakli ajratilmagan ichki makonga mos kelishini aniqlash uchun o'lchovlaridan foydalangan. Biroq, hozirgi shakl, shuningdek, Enceladusning gidrostatik muvozanatda emasligi va yaqin o'tmishda (differensiallangan ichki makon bilan) tezroq aylangan bo'lishi mumkinligi ehtimolini qo'llab-quvvatlaydi. Kassini tomonidan oʻtkazilgan tortishish oʻlchovlari yadro zichligi past ekanligini koʻrsatadi, bu yadroda silikatlardan tashqari suv ham borligini koʻrsatadi.
Yer osti suv okeani
Enceladusda suyuq suv borligi haqidagi dalillar 2005-yilda, olimlar uning janubiy qutb yuzasidan suv bugʻlari oqib chiqayotganini kuzatganlarida aniqlashgan. Hodisa davomida har soniyada 250 kg suv bugʻini 2189 km masofada toʻplana boshladi. Ko'p o'tmay, 2006-yilda Enceladusning plumeslari Saturnning E halqasining manbai ekanligi aniqlandi. Tuzli zarrachalar manbalari yo'lbars chiziqlari bo'ylab bir tekis taqsimlangan, holbuki "yangi" zarrachalar manbalari yuqori tezlikdagi gaz oqimlari bilan chambarchas bog'liq. "Tuzli" zarralar og'irroq bo'lib, asosan sirtga qaytadi, tezkor, yengil "yangi" zarralar esa E halqasiga chiqib ketadi va bu uning tuzsiz tarkibini hamda massa bo'yicha 0,5-2% natriy tuzlarini tushuntiradi.
Kassini 2010-yil dekabr oyidagi parvozlarining gravimetrik ma'lumotlari shuni ko'rsatdiki, Enceladus muzlagan yuzasi ostida suyuq suv okeani bo'lishi mumkin, ammo o'sha paytda yer osti okeani janubiy qutb bilan cheklangan deb hisoblangan. Okean katta ehtimol bilan, qalinligi 30-40 kilometr (19-25 mil) qalinlikdagi muz qoplamasi ostida joylashgan. Okean janubiy qutbda 10 kilometr (6,2 milya) chuqurlikda bo'lishi mumkin.
Issiqlik manbalari
2005-yil 14-iyuldagi parvoz paytida Kompozit infraqizil spektrometr (CIRS) janubiy qutb yaqinida issiq hududni topdi. Bu mintaqadagi harorat 85 dan 90 K gacha, kichik hududlarda 157 K (-116 ° C) gacha ko'tarilgan, bu harorat quyosh isishi bilan izohlash uchun juda issiq, ushbu hodisa janubiy qutb mintaqasining ayrim qismlari ichki qismdan isitilganligini ko'rsatadi. Hozir janubiy qutb mintaqasi ostida yer osti okeanining mavjudligi qabul qilingan, ammo u issiqlik manbasini tushuntirib bera olmaydi, taxminiy issiqlik oqimi 200 mVt/m 2 ni tashkil etadi, bu esa taxminan 10 baravar yuqori. Bu faqat radiogenik isitishdandir. thumb|200px|left|"Yo'lbars chiziqlari" deb nomlangan janubiy qutb yoriqlarining issiqlik xaritasi Kuzatilgan yuqori haroratlar va natijada paydo bo'ladigan plumelar uchun bir nechta tushuntirishlar taklif qilingan, jumladan, suyuq suvning yer osti rezervuaridan havo chiqarish, muzning sublimatsiyasi, klatratlarning dekompressiyasi va dissotsiatsiyasi bilan isitish, ammo bu to'liq tushuntirish emas. Enceladusning kuzatilgan issiqlik quvvatini keltirib chiqaradigan barcha issiqlik manbalari hali o'rganilmagan.
Enceladusdagi isitish, uning paydo bo'lishidan beri turli mexanizmlar orqali sodir bo'lgan. Uning yadrosidagi radioaktiv parchalanish dastlab uni qizdirgan bo'lishi mumkin, unda iliq yadro va yer osti okeani paydo bo'ldi, hozirda u noma'lum mexanizm orqali muzlashdan ko'ra yuqori haoratda saqlanadi. Geofizik modellar shuni ko'rsatadiki, suv toshqini isitishning asosiy issiqlik manbai bo'lib, ehtimol radioaktiv parchalanish va ba'zi issiqlik hosil qiluvchi kimyoviy reaktsiyalarga yordam beradi. 2007-yilda oʻtkazilgan tadqiqotda Enceladusning ichki issiqligi bashorat qilingan boʻlsa, agar suv toshqini taʼsirida hosil boʻlsa, u 1,1 gigavattdan koʻp boʻlmasligi mumkin, ammo Kassini maʼlumotlari 16 oy davomida janubiy qutbli yerning infraqizil spektrometri, ichki issiqlik ishlab chiqaradigan quvvat taxminan 4,7 gigavatt ekanligini ko'rsatadi va uning termal muvozanatda ekanligini ko'rsatadi.
To'lqinli isitish
To'lqinlarning isishi to'lqinlarning ishqalanish jarayonlari orqali sodir bo'ladi: orbital va aylanish energiyasi obyekt qobig'ida issiqlik sifatida tarqaladi. Enceladusning muz qobig'ining to'lqinli tarqalishi muhim ahamiyatga ega, chunki Enceladusda yer osti okeani mavjud. Kassini ma'lumotlaridan foydalangan holda kompyuter simulyatsiyasi 2017-yil noyabr oyida nashr etilgan va bu Enceladusning o'tkazuvchan va bo'laklangan yadrosidagi sirg'aluvchi tosh bo'laklarining ishqalanish issiqligi uning er osti okeanini milliardlab yillar davomida issiq saqlashi mumkinligini ko'rsatadi. Taxminlarga ko'ra, agar Enceladus o'tmishda ko'proq ekssentrik orbitaga ega bo'lsa, kuchaygan oqim kuchlari yer osti okeanini saqlab qolish uchun yetarli bo'lishi mumkin. Yaqinda oʻtkazilgan tahlilga koʻra, “yoʻlbars chiziqlari"ning muz qobigʻini teshuvchi toʻlqinli egilgan tirqishlar modeli bir vaqtning oʻzida toʻlqinlar siklidagi otilishlarning davom etishini, fazaning kechikishini va ushbu to'lqinning umumiy quvvat ishlab chiqarishini tushuntirishi mumkin.
Odat
Odat (psixologiyada) — oʻrganish boʻlib qolgan va muayyan vaziyatda bajarish individ uchun ehtiyojga aylangan xattiharakat. O. stixiyali tarzda shakllanishi, muayyan tarbiya mahsuli boʻlishi, harakterning barqaror xususiyatiga aylanishi, avtomatizm belgilariga ega boʻlishi mumkin. O.ning fiziologik asosi, malakanikn kabi, dinamik stereotip, yaʼni bosh miya katta yarim shari poʻstlogʻidagi nerv sistemasidir. O. faoliyatning turli soxalari (mehnat, oʻquv, sport va boshqalar)da vujudga kelib, inson xattiharakatining barcha tomonlari (axloqi, bilish jarayoni, madaniy-maishiy turmushi va boshqalar)ni qamrab oladi. O. foydali (mas, ertalabki gimnastika) va zararli (mas, chekish) boʻlishi mumkin. Foydali O. shaxening ijobiy hislatlari shakllanishiga yordam beradi. Mas, mehnat odati mehnatsevarlikni rivojlantiradi. Aksincha, zararli O.lar salbiy xususiyatlarni keltirib chiqaradi. Mas, vaqtni behuda oʻtkazishdan dangasalik, ishni oxiriga yetkazmaslikdan irodasizlik O.lari kelib chikali. O. tusini olgan xattiharakatlar kishiga mustahkam singib, uning tabiatiga — fazilati yoki illatiga aylanadi. Yoshlikdan ijobiy Olarni tarkib toptirib, salbiy O.larga qarshi kurashish taʼlimtarbiyaning muhim vazifasidir.
Enceladus
To'lqinli isitish
Oldingi modellar shuni ko'rsatadiki, Dionening rezonansli tebranishlari, agar okeanda katta miqdorda ammiak bo'lsa, Enceladus yer osti okeanini saqlab qolish uchun zarur bo'lgan davriy ekssentriklik o'zgarishlarini ta'minlashi mumkin. Enceladus yuzasi butun o'tmishda issiqlik oqimining kuchaygan davrlarini boshdan kechirganligini ko'rsatadi.
Radioaktiv isitish
Isitishning "issiq boshlanishi" modeli Enceladus alyuminiy, temir va marganetsning tez parchalanadigan qisqa muddatli radioaktiv izotoplarini o'z ichiga olgan muz va tosh sifatida boshlanganligini ko'rsatadi. Keyinchalik bu izotoplar taxminan 7 million yil davomida parchalanib ketganligi sababli juda katta miqdorda issiqlik hosil bo'ldi, natijada muz qobig'i bilan o'ralgan yadroda toshli materiallar mustahkamlandi. Radioaktivlikdan issiqlik vaqt o'tishi bilan kamayib ketishiga qaramasdan, Saturnning tortishish kuchidan kelib chiqadigan radioaktivlik va to'lqin kuchlarining kombinatsiyasi yer osti okeanining muzlashiga to'sqinlik qilishi mumkin. Hozirgi radiogenik isitish tezligi 3,2 × 10^15 ergs/s (yoki 0,32 gigavatt) ni tashkil qiladi, Enceladus muz, temir va silikat materiallardan iborat bo'lsada Enceladus ichida uzoq umr ko'radigan uran izotoplari, toriy va kaliy radioaktiv izotoplarini isitish kuzatilgan issiqlik oqimiga 0,3 gigavatt qo'shadi. Enceladuning mintaqaviy qalin yer osti okeanining mavjudligi silikat yadrosidagi radiogenik isitishdan ko'ra issiqlik oqimi ~10 baravar yuqori ekanligini ko'rsatadi.
Shakl va o'lchami
Enceladus muz va toshdan tashkil topgan nisbatan kichik tabiiy yo'ldoshdir. Shakli ellipsoiddir; uning diametri Kassinining ISS (Imaging Science Subsystem) asbobi tomonidan olingan tasvirlar asosida hisoblangan boʻlib, Saturniyaning pastki va aksil-qutblari oʻrtasida 513 km, yetakchi va orqa yarim sharlar oʻrtasida 503 km va shimoliy va janubiy qutblar oʻrtasida 497 km. Enceladus Yer Oyi diametrining yettidan bir qismiga teng. U Saturn tabiiy yo'ldoshlari orasida massasi va hajmi bo'yicha Titan (5150 km), Rea (1530 km), Yapetus (1440 km), Dione (1120 km) va Tetis (1050 km) dan keyin oltinchi o'rinda turadi.
Voyajer
Ikki Voyajer kosmik kemasi Enceladusning birinchi yaqin suratlarini yaratdi. Voyajer I 1980-yil 12-noyabrda 202 000 km masofada Enceladus yonidan birinchi boʻlib uchib oʻtdi. Bu masofadan olingan suratlar fazoviy oʻlchamlari juda past edi, biroq zarba kraterlari boʻlmagan, oʻta aks etuvchi sirtni koʻrsatdi. Voyager I, shuningdek, Enceladus Saturnning diffuz E halqasining eng zich qismida joylashganligini tasdiqladi. Voyajer olimlari sirtning ko'rinadigan yosh ko'rinishi bilan birgalikda E halqasi Enceladus sirtidan chiqadigan zarralardan iborat degan fikrni ilgari surdilar.
Voyager II 1981-yil 26-avgustda Enceladusga (87 010 km) yaqinroq o'tib, yuqori aniqlikdagi tasvirlarni olishga imkon berdi. Bu tasvirlar sirtning taxminiy yoshini ko'rsatdi. Shuningdek, ular yuza yoshi katta farqli boʻlgan turli hududlarga ega boʻlgan, oʻrta va baland shimoliy kenglikdagi ogʻir kraterli hudud va ekvatorga yaqinroq boʻlgan yengil kraterli hududni aniqladilar. Bu geologik xilma-xillik Mimasning qadimiy, og'ir kraterli yuzasi bilan farq qiladi, Mimas Saturnning Enceladusdan bir oz kichikroq bo'lgan boshqa yo'ldoshi. Geologik jihatdan yosh yuzalar ilmiy hamjamiyat uchun katta yangilik bo'ldi.
Kassini
thumb|left|200px|Kassini-Gyuygens kosmik kemasining animatsion 3D modeli
Enceladusning qolgan ko'plab sirlariga javoblarni 2004-yil 1-iyulda Kassini kosmik kemasi Saturn orbitasiga kirgunga qadar kutishga to'g'ri keldi. Voyager II tasvirlari natijalarini hisobga olgan holda, Enseladus Kassini missiyasini rejalashtiruvchilar tomonidan ustuvor maqsad deb hisoblangan va yerdan 1500 km masofada bir nechta maqsadli parvozlar, shuningdek, Enseladusdan 100 000 km masofada ko'plab "maqsadli bo'lmagan" imkoniyatlar rejalashtirilgan edi. Parvozlar Enceladusning yuzasi, shuningdek, oddiy uglevodorodlar izlari bo'lgan suv bug'ining topilishi haqida muhim ma'lumotlarni taqdim etdi. Ushbu kashfiyotlar Kassinining parvoz rejasini Enceladusga yaqinroq uchib o'tishga imkon berish uchun o'zgartirishga turtki bo'ldi, shu jumladan 2008-yil mart oyida uni sirtdan 48 km masofaga olib bordi. Kassini kengaytirilgan missiyasi 2008-yil iyulidan 2010-yil iyulgacha boʻlgan davrda Enceladusdan yettita yaqin parvozni oʻz ichiga oldi, jumladan, 2008-yilning ikkinchi yarmida 50 km masofada ikkita oʻtishni oʻz ichiga oldi. Kassini 49 km (30 milya) va plumes orqali 2015-yil 28-oktabrda uchib oʻtishni amalga oshirdi. Molekulyar vodorodning tasdiqlanishi abiqlanib, bu Enceladus dengiz tubida gidrotermal faollik sodir bo'lib, uning davomiylik imkoniyatini oshiruvchi mustaqil dalil bo'lar edi.
Kassini Enceladusning energiya manbai, ozuqa moddalari va organik molekulalarga ega okeani borligi haqida kuchli dalillar keltirdi, bu Enceladusni yerdan tashqaridagi hayot uchun potentsial yashash muhitini o'rganish uchun eng yaxshi joylardan biriga aylantirdi. Enceladusda Yupiterning yoʻldoshi Yevropada boʻlishi taxmin qilingan suv ancha qalinroq muz qatlami ostida joylashgandi.
Taklif etilgan missiyalar
2017-yilning noyabr oyida rossiyalik milliarder Yuriy Milner “nisbatan tez orada ishga tushirilishi mumkin boʻlgan Enseladusga arzon, xususiy moliyalashtirilgan missiyani” moliyalashtirishga qiziqish bildirgan. 2018-yil sentabr oyida NASA va Milner tomonidan asos solingan Breakthrough Initiatives missiyaning dastlabki kontseptsiyasi bosqichi uchun hamkorlik shartnomasini imzoladi. Kosmik kema arzon, massasi past boʻlardi va arzon raketada yuqori tezlikda uchirilishi mumkin edi. Koinot kemasi biotarkibdan namuna olish va tahlil qilish uchun Enceladus plumes orqali bitta parvozni amalga oshirishga yo'naltiriladi. NASA 2019-yil martidan 2019-yil dekabrigacha turli sharhlar orqali ilmiy va texnik ekspertizani taqdim etadi.
Walsheim
Walsheim Germaniyaning Rheinland-Pfalz yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Südliche Weinstraße tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 5,15 km2. 525 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Walsheimning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Ittihod (Dang’ara tumani, Tojikiston)
Ittihod  (Иттиҳод)  — Tojikiston Respublikasining Dangʻara tumani, Lolazor jamotiga qarashli daha. Dahadan jamoat markazigacha 96 km, tuman markaziga 102 km.
Aholisi
Aholisi - 665 kishi.
Almalı (Dashkasan)
Almalı (shuningdek, Almaly) — Ozarbayjonning Toshqasan tumani tarkibiga kiruvchi qishloq. Qishloq Zinzahal munitsipaliteti tarkibiga kiradi.
Ogahiy
Ogahiy (taxallusi; toʻliq ism-sharifi Muhammadrizo Erniyozbek oʻgʻli) (1809.17.12, Xiva yaqinidagi Qiyot qishlogʻi — 1874.14.12) — oʻzbek shoiri, tarixchi, tarjimon. Mirob oilasida tugʻilgan.
Xiva madrasalarida tahsil koʻrgan. Arab, fors, turk tillarini puxta egallagan. Xorazmning mashhur shoir va olimlari, adabiyot muxlislarining suhbatlarida ishtirok etgan. Sharq klassik asarlari, ayniqsa, Navoiy ijodini qunt bilan oʻrgangan. 1829-yilda amakisi va ustozi Munis vafot etgach, Xiva xoni Olloqulixon (1825—42) Ogahiyni Munisning oʻrniga mirob etib tayinlagan. Shu davrdan eʼtiboran Ogahiy xalq hayoti va saroy ishlari bilan shugʻullangan. Qizgʻin ijtimoiy-siyosiy mehnat bilan mashgʻul bir paytda otdan yiqilib, oyogʻi „shakarlang“ (shol) boʻlib qolgan (1845). 1857-yildan miroblik vazifasidan isteʼfo bergan. Umrining oxirigacha moddiy muhtoj, gʻamgin, kasalmand ahvolda kun kechirgan.
„Taʼviz ul-oshiqin“ devoni
Ogahiy ijodining mavzu doirasi keng. Ammo u qaysi mavzuga murojaat qilmasin, ishqni chetlab oʻtolmaydi. Ishq uning qalamida mavzuni yoritishda, gʻoyani ilgari surishda asosiy badiiy vosita; sheʼriyatida ishq — iymon, eʼtiqod, vatan, zakovat timsoli kabi lirik qahramonning oʻy-kechinmalari, faoliyati, dunyoqarashini harakatlantiruvchi kuch. Ogahiy devonida zamon va zamondoshlari tasviri ham katta oʻrin egallagan. Shoir oʻzi yashab ijod etgan murakkab davrni mahorat bilan badiiy umumlashtirganda, zamon va uning ahliga munosabat bildirganda, baho berganda, insonparvarlik, xalqparvarlik nuqtai nazaridan yondashgan. Ogahiy janr imkoniyatlariga ijodiy yondashib, ularni takomillashtirgan: oʻzigacha boʻlgan 7—8, 10—12 baytli gʻazal yozish tartibini 23 baytgacha yetkazgan, mustazod janrining qoʻsh orttirma misrali yangi shaklini kashf etgan: Ey yor, sango ushbu jahon bogʻi aro gul bir oshiqi hayron, diydoriga shaydo,Bir shuyftadur kokili mushkulinga sumbul ham holi parishon, ham boshida savdo.
Shoir aruzning juda koʻp bahrlaridan foydalangan. Uning gʻazallari „Shashmaqom“ning hamma kuylariga tushadi, Xorazm xalq ohanglariga mos keladi.
Tarixiy asarlari
Ogahiy „Riyoz uddavla“ („Saltanat bog'lari“, 1842), „Zubdat uttavorix“ („Tarixlar qaymogʻi“, 1843—46), „Jomeʼ ul-voqeoti sultoniy“ („Sultonlik voqealarini jamlovchi“, 1855), „Gulshani davlat“ („Davlat gul-shani“, 1865), „Shohidi iqbol“ („Iqbol guvohi“, 1872) va boshqa tarixiy asarlarida Olloqulixon, Rahimqulixon(1843—46), Muhammad Aminxon (1846 — 55), Sayid Muhammadxon (1856—64), Muhammad Rahim II (1864—1910) hukmronligi davrida Xorazmda yashagan oʻzbeklar, turkmanlar|turkman, qoraqalpoqlar|qoraqalpoq, qozoqlar|qozoq xalqlarining tarixi, madaniy va ijtimoiy hayoti, Xiva xonligining boshqa xonliklar bilan munosabati va boshqa tarixiy voqealar aks etgan.
Tarixiy shaxslarga bagʻishlangan asarlari
Ogahiyning yuksak insonparvarlik ruhi bilan sugʻorilgan gʻoyalari xon va shoir Feruzning siyosiy-maʼrifiy tarbiyasiga taʼsir qilgan. U tarixchi olim sifatida Xiva xonlariga, yirik tarixiy shaxslarga bagʻishlab qasidalar yozgan. Ogahiyning „Qasidai nasihat“ asari Feruzga bagʻishlangan. U oʻz nasihatlarida saltanatni boshqarishning yoʻl-yoʻriqlarini koʻrsatadi, mamlakat va xalqni adolat bilan idora etish yoʻllarini belgilab beradi. Qasida masnaviy janrida yozilgan boʻlib, unda shoirning siyosiy-maʼrifiy qarashlari yorqin aks etgan. Ogahiy fikricha, har qanday davlat boshligʻi hokimiyatni mustahkamlash uchun barcha ijobiy fazilatlarga ega boʻlishi lozim. Podshoh himmatli, shijoatli, adolatli, gʻayratli, saxovatli, hayoli, sof niyatli, madaniyatli, hamiyatli, kambagʻalparvar boʻlishi zarur. Hukmdor shu fazilatlarga ega boʻlsa, uning hokimiyati kamol topadi, mamlakati farovon boʻladi, degan fikrni ilgari suradi. Ogahiy davlatni boshqarishning yoʻllarini ham koʻrsatib oʻtgan. Shoirning fikricha, shoh shariat ahkomlariga qattiq amal qilmogʻi lozim. U aysh-ishratdan, fitna va gʻiybatdan, gʻaflatdan, yalqovlikdan, zulm-razolatdan, chaqimchilikdan, molparastlikdan uzoq boʻli-shi kerak. Feruz Ogahiyning davlatni boshqarish toʻgʻrisidagi maslahatlariga quloq tutgan, uning hikmatli baytlarini marmar toshlarga yozdirib, arzxonalarga qoʻydirgan, koʻp ezgu ishlarni amalga oshirgan. Shu bois ham Ogahiy tarixiy asarlari badiiy nasr sifatida hamda 19-asr Xorazm voqeligini haqqoniy aks ettiruvchi nodir tarixiy hujjatlar sifatida qimmatlidir.
Tarjima asarlari
Ogahiy „Ravzat us-safo“ (Mirxond), „Tarixi jahonkushoyi Nodiriy“ (Muhammad Maxdiy Astrobodiy), „Badoyeʼ ul-vaqoyeʼ“ (3. Vosifiy), „Miftoh ut-tolibin“ (Mahmud binni Shayx Ali Gʻijduvoniy), „Tabaqoti Akbarshohiy“ (Muhammad Muqim Hirotiy), „Tazkirai Muqimxoniy“ (Muhammad Yusuf Munshiy), „Ravzat us-safoyi Nosiriy“ (Rizoqulixon Hidoyat), „Axloqi Muhsiniy“ (Koshifip), „Qobusnoma“, „Zubdat ul-hikoyot“, „Sharhi daloil ulhayrat“ (Muhammad Voris), „Guliston“ (Saʼdiy), „Yusuf va Zulayho“ (Jomiy), „Shoh va gado“ (Hiloliy), „Haft paykar“ (Nizomiy) va boshqa tarixiy-badiiy asarlarni fors tilidan oʻzbekchaga tarjima qilgan. Ogahiy „Haft paykar“ni nasriy yoʻl bilan, „Guliston“ni qisqartirib, keng kitobxonlarga tushunarli qilib tarjima etgan. „Yusuf va Zulayho“ hamda „Shoh va gado“ dostonlarini esa baytma-bayt tarjima qilib (kirish qismidan tashqari), aniq ijodiy tarjima namunasini yaratgan. „Miftoh ut-tolibin“ (inv. № 8473), „Ravzat us-safoyi Nosiriy“ (D-125), „Tabaqoti Akbarshohiy“ (TNS—106), „Tazkirai Muqimxoniy“ (TNS—105), „Firdavs ul-iqbol“ (S—571), „Shohi-di iqbol“ (S—572), „Yusuf va Zulayho“ (TNS—117), „Taʼviz uloshi-qin“ asarlarining qoʻlyozma nusxalari Toshkent, Dushanba va Sankt-Peterburgda saqlanadi. „Zafarnoma“ (Ali Yaz-diy), „Bahoriston“, „Salomon va Ibsol“ (Jomiy), „Hasht behisht“ (Xus-rav Dexlaviy) asarlarining Ogahiy tarjimasi hanuzgacha topilmagan.
Xotira
„Taʼviz ul-oshiqin“ Xivada toshbosmada nashr etilgan (1905—09). Oʻzbekistonda koʻchalar, maktablar, Xorazm viloyati musiqali drama va komediya teatri, istirohat bogʻi va boshqa muassasalarga Ogahiy nomi berilgan. Qiyot qishlogʻida Ogahiy bogʻi tashkil etilib, shoirning uy muzeyi ochilgan; muzey oldida Ogahiyga haykal oʻrnatilgan.
Nepos kitobi
Nepos kitobi bugungacha saqlanib qolmagan, faqat bilvosita Eusebius orqali maʼlum boʻlib, uning Iskandariyadagi Papa Dionisiyning Neposni tanqid qilgan asarida iqtibos oʻrnida keltirgan.
Matndagi taʼlimotlardan biriga koʻra Iso yer yuziga qaytib, solih insonlar davrida 1000 yil davomida monarx sifatida hukmronlik qilishiga ishonish aytiladi. Bu eʼtiqod dastlabki cherkovda juda pravoslavlikkagina xos deb hisoblangan (masalan, Irenaeus va Justin shahidlari tomonidan qabul qilingan), ammo keyingi davr cherkovi Vahiy kitobini yanada allegorik deb hisoblay boshladi. Nepos bilan bahs, Eusebiusda topilganidek, aslida premillenializmning birinchi inkor etilishi edi. Rim papasi Dionisiy Nepos shaxsiyatini yuqori baholagan va shaxsan Neposni haqorat qilmasdan taʼlimotni tanqid qilishga uringan boʻlsa-da, uning fikrlariga qarshi matn (On the Promises (Vaʼdalar toʻgʻrisida)) yozishga harakat qildi.
Nepos kitobi Iskandariya atrofidagi qishloqlarda shu qadar mashhur ediki, Dionisiy uni rad etish uchun shaxsan u yerga borgan. Neposga va qatʼiy soʻzma-soʻzlikning oldingi pravoslavlik qoidalariga hurmat koʻrsatib, Nepos taʼlimotini inkor etishni xushmuomalalik bilan amalga oshirdi, qishloqdan kelganlar bilan samimiy suhbat qildi va qishloq ahli Nepos kitobidan olingan dalillarning har biriga qarshi chiqa boshladi.
Dionisiy taklif qilgan raddiya, Yahyo Vahiy kitobining muallifi emasligi haqidagi tushunchaga asoslangan edi, u xalq tomonidan yaratilgan deya hisoblangan. Bu Injil va Yuhannoga tegishli deb hisoblangan maktublar oʻrtasidagi stilistik farqlarga asoslangandi. Eusebiusning oʻzi Neposning talqinini yaʼni Ilohiy Bitikni „yahudiycha fikrlash bilan tushunish“ kerakligini targʻib qilish kerakligini aytib oʻtgan.
Neposning izdoshlari nepotiyaliklar deb atalgan.
Telba (roman)
"Telba" (rus. "Идиот" ) - Fyodor Mixaylovich Dostoevskiyning romani, birinchi marta "Russkiy vestnik" jurnalining 1868-yil sonida chop etilgan. Romanning g'oyasi yozuvchi tomonidan chet elda - Germaniya va Shveytsariyada bo'lganida ko'rib chiqilgan. "Telba" uchun birinchi qayd-yozuvlar 1867-yil 14-sentyabrda Jenevada yozib olingan. Roman davomi Italiyada yozilib, 1869-yil 29-yanvarda Florensiyada tugallangan. Dastlab u yozuvchining sevimli jiyani S. A. Ivanovaga bag'ishlangan edi. Romanga tayyorgarlik materiallari bo'lgan uchta daftar saqlanib qolgan (birinchi marta 1931-yilda nashr etilgan). Romanning qoralama ham, oq qoʻlyozmalari ham saqlanib qolgan.
Adabiyotlar
<references group="lower-alpha" responsive="" />
Körkuyu, Ceyhan
Koʻrkuyu — Turkiyaning Adana viloyati Jayhan tumaniga qarashli qishloq.
Saroytepa (Qashqadaryo viloyati, Shahrisabz tumani, Saroy, V—VII asrlar)
Saroytepa — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—VII asrlar. Qashqadaryo viloyatining Shahrisabz tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Saroy” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
NGC 7812
NGC 7812 Haykaltarosh yulduz turkumidagi Sb tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni John Herschel 1834-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Odat huquqi
Odat huquqi — jamiyatda uzoq vaqt amal qilinaverib, uning aʼzolari uchun oʻrganish boʻlib ketgan va davlat tomonidan ruxsat etilgan, lekin qonunlashtirilmagan tartib-qoidalar (odatlar) majmui. Odat huquqi normalari ijtimoiy normalardan biri boʻlib (ijtimoiy normalarga, shuningdek, huquqiy normalar, axloqiy, diniy normalar ham kiradi), kishilar hayotida yuzaga keladigan ijtimoiy munosa-batlarning aksar qismini tartibga soladi. Odat huquqi oʻzining 2 jihati bilan, yaʼni: xalqning huquqiy ongi, huquqiy mafkurasi bilan chambarchas bogʻlikligi; xalq orasida doimiy takrorlanib turuvchi, ammo yozilmagan, avloddan-avlodga meros boʻlib oʻtuvchi jamiyatning asl qonun-qoidalari ila hamohangligi bilan eʼtiborlidir. Odat huquqi normalari ish muomalasi odatlari, mahalliy odat va anʼanalar shaklida namoyon boʻladi.
Hozirga kelib, Odat huquqi normalari huquqning alohida bir manbai sifatida eʼtirof etilmoqda. Chunonchi, Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi Fuqarolik kodeksi boʻyicha, Odat huquqi normalari ilk bor huquqning manbai sifatida kiritildi. Unga koʻra, tadbirkorlik faoliyatining bironbir sohasida vujudga kelgan va keng qoʻllaniladigan, qonun hujjatlarida nazarda tutilmagan xulq-atvor qoidasi, bironbir hujjatda yozilganligi yoki yozilmaganligidan qatʼi nazar, ish muomalasi odati boʻlib hisoblanadi. Fuqarolik qonun hujjatlarida tegishli normalar boʻlmagan taqdirda, bu munosabatlarni tartibga solishda ma-halliy odat va anʼanalar qoʻllaniladi. Shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi Oila kodeksiga koʻra, qonun hujjatlarida oilaviy munosabatlarni tartibga solishga oid tegishli normalar boʻlmagan taqdirda, Oʻzbekiston Respublikasining qonun huj-jatlari tamoyillariga zid boʻlmagan mahalliy urfodat va anʼanalar qoʻllaniladi.
Mirodil Baratov.
Oddiy mehnat
Oddiy mehnat — hech qanday maxsus tayyorgarligi, malakasi, ixtisosi boʻlmagan odamning mehnati. Mas, yuk tashuvchi va yukni tushirib-ortuvchi, farrosh yoki qorovul bajaradigan ishlar qandaydir tayyorgarlik koʻrishni, muayyan malakaga, qobiliyatga ega boʻlishni talab etmaydi. Shuningdek, odamlarning uyroʻzgʻor va uy-xoʻjalik borasidagi bajaradigan ishlari ham Oddiy mehnathisoblanadi.
Turkmaniston shaharlari
Turkmaniston shaharlari: 2014-yil 1-yanvar holatiga Turkmanistonda 24 ta shahar bor edi. 2016-yilgi maʼmuriy-hududiy islohotlardan soʻng   shaharlar soni 47 taga koʻpaydi. 2018-yil 1-yanvar holatiga koʻra Turkmanistondagi shaharlar soni allaqachon 51 taga yetdi.
Sobiq shaharlar
Abadan shahri (sobiq Bezmeyn, Buzmeyn) 2013-yilda Ashxobod shahriga qoshildi.
Pavel Vinogradov
Shaxsiy hayot
Vinogradov Irina Valentinovna Vinogradova (qizlik fammiliyasi Zaxarova) bilan turmush qurgan. Ularning bitta farzandi bor. Uning sevimli mashgʻulotlariga oʻyin sporti, aviatsiya va kosmonavtika tarixi va astronomiya kiradi.
Turkmaniston shaharlari
Xarita
frameless|center|1000 px|Turkmaniston shaharlari xaritada Xarita legendasi:
Pavel Vinogradov
Ta'lim
Vinogradov 1977-yilda Moskva aviatsiya institutini tamomlagan.
Mukofotlar
Vinogradov Rossiya Federatsiyasi Qahramoni medali bilan taqdirlangan.
Tajriba
1977-yildan 1983-yilgacha Vinogradov qayta tiklanadigan transport vositalarini avtomatlashtirilgan interaktiv loyihalash tizimlari uchun dasturiy ta'minotni ishlab chiqish, aerodinamika va aerodinlarni tartibga solish modellarini ishlab chiqish, kompyuter grafikasi boʻyicha ixtisoslashgan. 1983-yilda RSC Energia bosh konstruktorlik byurosida ish boshladi. U "Soyuz-TM" va "Buran" kosmik kemalarining parvoz tartibini tekshirish, ekipajlarni tayyorlashning avtomatlashtirilgan tizimlarini yaratish ustida ishlagan. Shuningdek, u "Soyuz-TM", "Buran" kosmik kemasi va "Energia" raketalarini uchirishga tayyorgarlikda ishtirok etgan.
Kosmik parvoz tajribasi
right|thumb| Pavel Vinogradov ISSning Destiny laboratoriyasida. 1992-yil 3-martda u kosmonavtlar dasturiga tanlandi va keyingi ikki yilni mashgʻulotlarda oʻtkazdi. 1992-yil oktabrdan 1994-yil fevralgacha u GCTCda umumiy kosmik mashgʻulotlarni tugatdi. 1994-yil may oyidan 1995-yil fevraligacha u sinov-kosmonavtlarning malakasini oshirdi. Vinogradov 1995-yil 3-sentabrda uchirilgan Soyuz TM-22 reysi uchun zaxira bort muhandisi boʻlgan. U "Soyuz TM-24" parvoziga tayinlangan edi, ammo parvoz komandiri Gennadiy Manakov yuragi bilan bogʻliq muammolarga duch kelganida, butun ekipaj safdan chiqdi.
Soyuz TM-26
Vinogradov 1997-yil 5-avgustda kosmonavt Anatoliy Solovyev bilan "Soyuz TM-26"da bort muhandisi sifatida "Mir" kosmik stantsiyasiga uchdi. Ikki kunlik avtonom parvozdan soʻng, 7-avgust kuni "Soyuz" kosmik kemasi Mir bilan tutashdi. Ekipaj kuchli shikastlangan Spektr modulidagi elektr kabeli va jabduqlar/ulagichlarni ta'mirladi va yoʻqolgan quvvatning katta qismini tikladi. “Mir”dagi kislorod generatorlarini ham ta’mirlab, almashtirdilar. Vinogradov, Solovyev va ESA astronavti Leopold Eyharts 1998-yil 19-fevralda Yerga qaytishdi. "Soyuz" kapsulasi UTC vaqti bilan soat 09:10da Orqaliq shahridan 30 km uzoqqa qoʻndi. Missiya davomida Vinogradov kosmosda 197 kun, 17 soat va 34 daqiqa vaqt oʻtkazdi.
Ekspeditsiya 13
right|thumb| Pavel Vinogradov "Soyuz TMA-8" kosmik kemasiga qoʻnganidan koʻp oʻtmay tiklanish guruhi bilan suhbatlashmoqda. 2004-yil yanvar oyida Vinogradov ISS Ekspeditsiya 13 ekipaj komandiri sifatida mashgʻulotlarni boshladi. Missiya 2006-yil 29-martda Qozogʻistondagi Bayqoʻngʻir kosmodromidan Vinogradov va NASA astronavti Jeffri Uilyams bilan Soyuz TMA-8 bortida boshlangan. Vinogradov "Soyuz" komandiri sifatida xizmat qildi. Ikki kunlik avtonom parvozdan soʻng Soyuz TMA-8 2006-yil 31-martda XKSga qoʻshildi. O'z missiyasi davomida Vinogradov va Uilyams XKS bortida boʻlganlarida NASAning ikkita kema ekipajini qabul qildilar. Space Shuttle Discovery XKSga 2006-yil 6-15-iyul kunlari tashrif buyurdi. STS-121 ning asosiy maqsadi Kolumbiyadagi falokatdan keyin joriy qilingan yangi xavfsizlik va ta'mirlash usullarini sinab koʻrish, shuningdek, Germaniyadan ISSga materiallar, uskunalar va ESA astronavti Tomas Reyterni yetkazib berish edi. Kosmik kema Atlantis 9-21-sentabr kunlari STS-115 missiyasi davomida P3/P4 truss va uning quyosh qanotlarini XKSga olib keldi. Vinogradovni olib ketayotgan "Soyuz" kapsulasi 2006-yil 28-sentabr EDT vaqti bilan soat kechki 5:53da XKSdan tushirildi va 9:13da Arkaliq yaqinidagi Qozogʻiston dashtlariga tushdi. Vinogradovga NASA astronavti Jeffri Uilyams va kosmik parvoz ishtirokchisi Anusheh Ansoriy qoʻshildi. Vinogradov "Soyuz" kosmik kemasi va XKS bortida 182 kun, 23 soat va 44 daqiqa vaqt oʻtkazdi.
Ekspeditsiyalar 35 va 36
Pavel 2013-yilning martidan sentabrigacha ISS 35 va 36-ekspeditsiyalari bilan parvoz qilgan. 2013-yil 12-mayda Pavel Xalqaro kosmik stansiyaga qoʻmondonlikni qabul qildi.
Kosmik yurishlar
right|thumb| 13-ekspeditsiya komandiri Vinogradov kosmik yurishda qatnashmoqda. left|thumb| Pavel Vinogradov 2013-yil 19-aprelda Expedition 35 missiyasining birinchi kosmik yurishida. Vinogradov kosmonavtlik faoliyati davomida yetti marta koinotga chiqdi. Ushbu fazoga chiqishlardan beshtasi 1997 va 1998-yillarda uning Mir kosmik stansiyasi bortida ekanligida boʻlgan. Uning yetti marta fazoga chiqishining umumiy vaqti 38 soatu 25 daqiqa.
1997-yil 20-oktabrda Vinogradov Anatoliy Solovyov bilan Spektr moduli ichida oʻzining ikkinchi marta kosmosga chiqishini oʻtkazdi. Ikkilik kosmik sayohatni UTC vaqti bilan 09:40da boshladi. Kosmosga chiqish UTC vaqti bilan soat 16:18da tugadi. Kosmosga chiqishning davomiyligi 6 soat 38 daqiqani tashkil etdi.
1997-yil 3-noyabrda Vinogradov yana Anatoliy Solovyov bilan birga uchinchi marta kosmik yurishini yakunladi. Ikkita quyosh panellarini demontaj qildi va Sputnik 40ni joylashtirdi. Kosmosga chiqish UTC vaqti bilan soat 03:32da boshlandi va 09:36da tugadi. Ekskursiya 6 soatu 4 daqiqa davom etdi.
1997-yil 6-noyabrda Vinogradov yana Anatoliy Solovyov bilan birga oʻzining toʻrtinchi marta kosmik yurishini yakunladi. Ikkalasi butun EVA vaqtini quyosh panellarini oʻrnatishga sarfladilar. Kosmosga chiqish UTC vaqti bilan soat 00:12da boshlandi va 06:24da tugadi. Ekskursiya 6 soat 12 daqiqa davom etdi.
1998-yil 8-yanvarda Vinogradov yana Anatoliy Solovyov bilan birga beshinchi yurishini yakunladi. Duo jihozlarni olib, oqayotgan EVA lyukini tuzatdi. Kosmosga chiqish UTC vaqti bilan soat 23:08da boshlandi va 02:14da tugadi. Ekskursiya 3 soat 6 daqiqa davom etdi.
2006-yil 2-iyunda Vinogradov oʻzining oltinchi marta kosmosga chiqishini amalga oshirdi. Vinogradov va NASA astronavti Jeffri Uilyams 6 soat 31 daqiqa davomida kosmik stansiyaning tashqi koʻrinishi boʻylab ta'mirlash va tajribalar yigʻishdi. Astronavtlar ish jadvalidan ortda qolgach, ularning ekskursiyasi rejalashtirilganidan deyarli bir soat koʻproq davom etdi. Ikki kosmik sayohatchi oʻzlarining kosmik sayohatlarini GMT vaqti bilan soat 22:48da, Pirs oʻrnatish boʻlimi havo qulfidan tashqariga chiqqanlarida boshladilar. Kosmosda sayr qilish davomida ular ikkita asosiy ISS ta'mirlash ishlarini yakunladi. Vinogradov kosmik stansiyaning Elektron kislorod generatori orqali ortiqcha vodorodni bortga toʻkish uchun ishlatiladigan tiqilib qolgan ventilyatorni almashtirdi. Vinogradov va Uilyams, shuningdek, kosmik stantsiyaning vagonga oʻxshash Mobil Baza tizimidan asosiy koʻrinishlarni taqdim etadigan buzilgan videokamerani almashtirdilar. Kosmosga chiqish vaqtida Vinogradov uni avvalroq stansiyaning Strela krani bilan bogʻlab turgan oyoqni ushlab turuvchi adapterning kosmosga uchib ketishini kuzatdi. Kosmosga chiqish tonggi 1:19 da tugadi.
Rossiya Federal kosmik agentligi va Kanadaning Element 21 Golf Co golf uskunalari firmasi oʻrtasidagi kelishuv doirasida Vinogradov kosmosga kosmosda golf toʻpini urib yuborishi kerak edi. Biroq u bekor qilindi.
2013-yil 19-aprelda Pavel Vinogradov va Roman Romanenko navbatdagi EVA (Rossiya EVA 32)ni bajarishdi.
Kirrweiler (Pfalz)
Kirrweiler  Germaniyaning Rheinland-Pfalz yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Südliche Weinstraße tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 14,84 km2. 2070 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Kirrweilerning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Mozortepa (Navoiy viloyati, Karmana tumani)
Mozortepa — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—VIII asrlar. Navoiy viloyatining Karmana tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Yoshlik shaharchasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida.. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Höslwang
Höslwang Germaniyaning Bavariya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Rosenheim tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 16,18 km2. Aholisi — 1236 kishi (2010).
Hududi
Höslwangning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Khost (Matun) tumani
Xost (Matun) tumani ( خوست ولسوالۍ  ) Afgʻonistonning Xost viloyatining markaziy va sharqiy qismida joylashgan bo`lib. Tuman markazi — Xost shahridir. Xost aerodromi 2 mi Xost shahridan janubi-sharqdajoylashgan.
Tarix
Nodirshoh general boʻlganida, ogʻir soliq va talonchilik tufayli mahalliy aholi amirga qarshi isyon koʻtargan tumanda qoʻzgʻolonni bostirishga masʼul bo`lgan.
Britaniya davri
1879 yil 2 yanvarda general Roberts kichik qurolli kontingent bilan Kurram vodiysidagi Hazir Pirdan Matunga kirgan. Maqsad "daromadlari shu paytgacha mis bilan to'plangan murakkab bo'lmagan mamlakat" deb ta'riflangan tumanni tinchlantirish bo`lgan.
Sovet-Afg'on urushi
Sovet-Afg'on urushi paytida mujohid partizanlari Xost tumanini blokirovka qilib, barcha aloqa liniyalarini uzgandilar. Sovetlar 1987- yilda Xost-Gardez yo'lini qayta ochish va tumanga yordam berish uchun Magistral operatsiyasi bilan javob berishga majbur bo'lishdi. Xost okrugi 1987 yilda shiddatli janglarga sahna bo 'lgan, 1500 dan ortiq partizan va bir amerikalik maslahatchi DRA qo'shinlari tomonidan o'ldirilgan '' deb yozadi Tass rasmiy sovet axborot agentligi.
Bagʻdod (futbol klubi)
„Bagʻdod“ — Bagʻdod shahrining sovet va oʻzbek futbol klubi.
Tarixi
1991-yil mobaynida tashkil etilgan. Ikkinchi quyi ligada soʻnggi SSSR chempionatida debyut qilib, Oʻzbekiston Birinchi ligasida ketma-ket 6 mavsum (1992—1997) oʻynagan.
Yutuqlari
SSSRning ikkinchi quyi ligasi — zonal turnirda 12-oʻrin (1991). Oʻzbekiston Birinchi ligasi — 3-oʻrin (1993).
Ittifoq (Hisor tumani)
Ittifoq (Иттифоқ)  — Tojikiston Respublikasining Hisor tumani, Hisor shahariga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 3 km, tuman markaziga 9 km.
Aholisi
Aholisi — 1743 kishi.
Çatalhüyük, Ceyhan
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Chatalhuyuk — Turkiyaning Adana viloyati Ceyhon tumaniga qarashli qishloq. Bu yerda kurdlar istiqomat qiladi.
Châtillon-en-Vendelais
Châtillon-en-Vendelais Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Ille-et-Vilaine departamenti Rennes tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1551 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 48,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 31,8 km2.
Almuyiddin Zaynutdinov
Zaynutdinov Almuyiddin  —  55  yoshda,  o‘zbek,  Asaka  rayoni Asaka  qishlog‘idan,  diniy  xizmatchi,  Safarobod  qishlog‘i  masjidida  imom. Aksilinqilobiy isyonchi  guruhda  a’zo  bo‘lib,  uning yashirin  yig‘ilishlarida  qatnashgan,  sovet  hokimiyatiga  qarshi. O‘zbekistonda musulmon  davlat tuzish uchun targ‘ibot olib borgan, degan ayb qo‘yilgan.