cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pank-rok
Tarixi
Punk jurnalining birinchi soni 1976-yil 1-yanvar kuni chiqdi. Lou Reed va Ramones guruhlari haqida yozilgan maqolalar bilan bir qatorda John Holmstromning avtobiyografik komiksi «Joe», Leqs Mcneilning karikaturalari yer olgan edi. Punkning birinchi soni 3000 dona bosildi va faqatgina New York da tarqatildi. Jurnalning eng ohirgi soni 1979-yilda 25000 dona bosiladi.
NGC 887
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Pank-rok
Tarixi
Punk madaniyati 1980—1990-yillarda Angliyadan Shimoliy Amerikaga yoyildi va hardcore degan yangi bir musiqiy yoʻnalishpaydo buldi. Yevropalilarning musiqasiga qaraganda tez va agressiv boʻlgan bu yangi tarz paydo boʻlganidan keyin Skate Punk va Straight Edge kabi boshqa tarzlar ham oʻrtaga chiqdi.
1980-yillarda Amerikada punk rockning yana bir yoʻnalishi — «granj» paydo boʻldi. Nirvana va Pearl Jam kabi grunge guruhlarining ijodlarida heavy punk tasiri sezilib turar edi. Bu guruhlar orqali kelgan muvaffaqiyat boshqa punk yoʻnalishlarini yoʻlini ochdi va power-pop, pop-punk yoʻnalishlari paydo boʻldi.
Pop-punk guruhlariga misol qilib Simple Plan, Good Charlotte va Sum 41 guruhlarini keltirishimiz mumkin.
Punk madaniyati
Punk, oʻz kiyinish tarzi, falsafasi, adabiyoti va tashqi koʻrinishi bilan keng tarqalgan bir madaniyatdir. Bu madaniyatdan hozirgi kunimizgacha yana bir qancha tarzlar kelib chiqgan.
"Punk" soʻzining maʼnosi
Punk soʻzi ingliz tilida birinchi boʻlib fohisha manosini anglatadi. Funk va Wagnalls yangi inglizcha lugʻatlarda quyidagicha tariflangan:
Tuff
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/64/Bandelier-Pockmarked_Cliff.jpg/200px-Bandelier-Pockmarked_Cliff.jpg|thumb|294x294px| Bandelier milliy yodgorligidan payvandlangan tüf, [[Nyu-Meksiko]] link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Tufo_Necropoli_della_Banditaccia.JPG/220px-Tufo_Necropoli_della_Banditaccia.JPG|thumb| Banditacciadagi qabrdan [[Cerveteri|etrusk tüf bloklari]] link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Tuffstein_Haus.jpg/220px-Tuffstein_Haus.jpg|thumb| Germaniyadagi tuf uyi Tuf, vulqon otilishi paytida ventilyatsiyadan chiqarilgan vulqon kulidan yasalgan jinslarning bir turi. Chiqib ketish va cho'kishdan so'ng, kul qattiq toshga aylanadi. 75% dan ortiq kulni o'z ichiga olgan jinslar tuf, 25% dan 75% gacha kul bo'lgan jinslar esa tufli deb ta'riflanadi (masalan, tüfli qumtosh). Qumli vulkanik materiallardan tashkil topgan tüf vulkanik qumtosh deb atash mumkin.
Plantation (Sarasota County (Florida)
Plantation AQShning Florida shtatida joylashgan shahardir. Sarasota County okrugi tarkibiga kiradi.
Tuff
Tuf nisbatan yumshoq jinsdir, shuning uchun u qadim zamonlardan beri qurilish uchun ishlatilgan. Italiyada keng tarqalganligi sababli, rimliklar uni ko'pincha qurilish uchun ishlatishgan. Rapa Nui xalqi undan Pasxa orolidagi moai haykallarining ko'pini yasash uchun foydalangan.
Pank-rok
Baʼzı Punk Guruhlar
Bu musiqiy tarz nomi oltida ijod qilgan ilk guruh — Sex Pistols guruhidir.
Plantation (Sarasota County (Florida)
Aholisi
4168 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Tuff
Tufni magmatik yoki cho'kindi jins sifatida tasniflash mumkin. U odatda magmatik petrologiya kontekstida o'rganiladi, garchi u ba'zida sedimentologik atamalar yordamida tasvirlangan bo'lsa ham.
Plantation (Sarasota County (Florida)
Geografiyasi
Maydoni — 6,3 km2. Shundan 6,3 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Pank-rok
Baʼzı Punk Guruhlar
v.hkz.
Tuff
Vulkan kuli
Vulqon otilishi natijasida chiqariladigan materiallarni uch turga bo'lish mumkin:
Saint-Valbert
Saint-Valbert Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Saône departamenti Lure tumani tarkibiga kiradi.
Tuff
Vulkan kuli
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Tuff_shards.jpg/220px-Tuff_shards.jpg|right|thumb| Yupqa kesmada ko'rinadigan tüfning yorug'lik mikroskopidagi tasviri (uzun o'lcham bir necha mm): O'zgartirilgan shisha parchalarining (kul bo'laklari) kavisli shakllari shisha qisman o'zgargan bo'lsa-da, yaxshi saqlanib qolgan. Shakllar kengayuvchi, suvga boy gaz pufakchalari haqida hosil bo'lgan. Tefra issiq vulqon gazlarining tez kengayishi natijasida vulqon ichidagi magma parchalanishi natijasida hosil bo'ladi. Magma odatda portlaydi, chunki unda erigan gaz eritmadan tashqariga chiqadi, chunki u yuzaga oqganda bosim pasayadi. Ushbu shiddatli portlashlar vulqondan uchib ketishi mumkin bo'lgan material zarralarini hosil qiladi. 2 dan kichik qattiq zarralar mm diametrli (qum kattaligi yoki undan kichikroq) vulqon kullari deyiladi.
Vulkanik kul yana mayda kullarga bo'linadi, zarrachalarining o'lchamlari 0,0625 dan kichik. mm diametrli va qo'pol kul, zarracha o'lchamlari 0,0625 gacha mm va 2 diametri mm. Tuf mos ravishda qoʻpol tüf (qoʻpol kul tüf) va mayda tüf (nozik kul tüf yoki chang tüf) ga boʻlinadi. Ko'pincha qo'pol zarralardan tashkil topgan konsolidatsiyalangan tefra lapilliston deb ataladi (zarralar 2). mm dan 64 gacha mm diametrli) yoki aglomerat yoki piroklastik breksiya (64 dan ortiq zarralar) mm diametrli) tufdan ko'ra.
Saint-Valbert
Geografiyasi
Maydoni — 3,9 km2. Dengiz sathidan 283 – 418 m balandlikda joylashgan.
Tuff
Vulkan kuli
Vulkan kullari tarkibi jihatidan juda xilma-xil bo'lishi mumkin, shuning uchun tuflar ular hosil bo'lgan kul tarkibiga ko'ra yana tasniflanadi. Yuqori kremniyli vulkanizmdan kul, ayniqsa kul oqimlarida, asosan, vulqon shishasi bo'laklaridan iborat va asosan shisha parchalaridan hosil bo'lgan tüf vitrik tüf deb ta'riflanadi. Shisha parchalari odatda notekis shaklga ega yoki uchburchak shaklida bo'ladi. Ular magmada erigan gazlar tezda eritmadan chiqib ketishi natijasida hosil bo'lgan son-sanoqsiz mayda pufakchalarning parchalangan devorlari.
IC 4407
IC 4407 Sunbula yulduz turkumidagi NF (hali noaniq) tipli obyektdir.
Tuff
Vulkan kuli
Asosan alohida kristallardan tashkil topgan kuldan hosil boʻlgan tuflar kristall tuflar, asosan maydalangan togʻ jinslaridan tashkil topgan kuldan hosil boʻlgan tuflar esa litik tuflar deb taʼriflanadi.
Almohaja
Almohaja Ispaniyaning Aragón mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Teruel provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — km2. Aholisi — 29 kishi (2010).
Tuff
Transport va litifikatsiya
Vulkanik kulning shamollatgichdan uzoqlashishining eng to'g'ri yo'li, otilish ustunining bir qismi bo'lgan kul bulutlari kabidir. Ular er yuzasiga xos tarzda yaxshi saralangan va er bo'ylab bir xil qalinlikdagi adyolni hosil qilishga moyil bo'lgan yotqizilgan qatlamlar sifatida tushadi. Ustunning qulashi transportning yanada ajoyib va buzg'unchi shakliga olib keladi, u piroklastik oqimlar va to'lqinlar shaklini oladi, ular xarakterli ravishda yomon ajratiladi va past erlarda to'planadi. To'lqinli konlar ba'zan yuqori tezlikda oqimga xos bo'lgan cho'kindi tuzilmalarni ko'rsatadi, masalan, qumtepalar va antidunlar. Er yuzasida allaqachon to'plangan vulqon kullari yomg'ir suvi bilan aralashganda yoki suv yoki muz tanasiga otilishi orqali loy oqimlari (laharlar) sifatida tashilishi mumkin.
Etarlicha issiq bo'lgan vulqon kulining zarralari sirtga cho'kib ketgandan keyin bir-biriga payvandlanadi va payvandlangan tüf hosil qiladi. Payvandlash 600 C dan ortiq haroratni talab qiladi. Agar toshda no'xat o'lchamdagi tarqoq bo'laklar yoki fiamma bo'lsa, u payvandlangan lapilli -tuf deb ataladi. Payvandlangan tüflar (va payvandlangan lapilli-tuflar) ignimbritlarda bo'lgani kabi, yiqilib tushishi yoki kul oqimidan to'planishi mumkin. Payvandlash jarayonida shisha parchalari va pomza parchalari bir-biriga yopishadi (nuqta kontaktlarida bo'yinbog'), deformatsiyalanadi va siqiladi, natijada evtaksitik mato paydo bo'ladi. Payvandlangan tüf odatda riolitik tarkibga ega, ammo barcha kompozitsiyalarning namunalari ma'lum.
Kul oqimlari ketma-ketligi bir nechta sovutish birliklaridan iborat bo'lishi mumkin. Bularni payvandlash darajasi bilan farqlash mumkin. Sovutish moslamasining asosi odatda pastki sovuq yuzadan sovutish tufayli payvandlanmagan va oqimdagi suyuqliklarning payvandlash darajasi va ikkilamchi reaksiyalari oqim markaziga qarab yuqoriga ko'tariladi. Payvandlash sovutish moslamasining yuqori qismiga qarab kamayadi, bu erda qurilma tezroq soviydi. Payvandlash intensivligi, shuningdek, cho'kindi yupqaroq bo'lgan joylarga va manbadan masofaga qarab kamayishi mumkin.
Sovuqroq piroklastik oqimlar payvandlanmagan va ular tomonidan yotqizilgan kul qatlamlari nisbatan mustahkamlanmagan. Biroq, sovutilgan vulqon kuli tezda toshga aylanishi mumkin, chunki u odatda vulqon shishasining yuqori miqdoriga ega. Bu termodinamik jihatdan beqaror material bo'lib, er osti suvlari yoki dengiz suvlari bilan tez reaksiyaga kirishadi, shishadan gidroksidi metallar va kaltsiyni yuvadi. Seolitlar, gillar va kaltsitlar kabi yangi minerallar erigan moddalardan kristallanadi va tüfni sementlaydi.
Tuflar, shuningdek, cho'kma muhiti bo'yicha, masalan, ko'l tüfi, suv osti tüfi yoki suv osti tüfi yoki kulni tashish mexanizmi bo'yicha, masalan, tushuvchi tüf yoki kul oqimi tüfi bo'yicha tasniflanadi. Eroziya va kul konlarining qayta joylashishi natijasida hosil bo'lgan qayta ishlangan tüflar, odatda, eol tüf yoki oqim tüf kabi transport agenti tomonidan tavsiflanadi.
Hodisalar
Tuflar portlovchi vulkanizm sodir bo'lgan joyda to'planish potentsialiga ega va shuning uchun joylashuvi va yoshi bo'yicha keng tarqalgan.
Yuqori kremniyli vulkanizm
Riyolit tüflarida pemzasimon, shishasimon bo'laklar va kvarts, ishqorli dala shpati, biotit va boshqalar bilan mayda skoriyalar mavjud. Islandiya, Lipari, Vengriya, Amerikaning janubi-gʻarbiy qismidagi havza va tizma va Yangi Zelandiya bunday tüflar koʻzga koʻringan hududlar qatoriga kiradi. Uelsning qadimgi jinslarida, Charnvud va boshqalarda shunga o'xshash tüflar ma'lum, ammo barcha holatlarda ular silislanish (ularni opal, kalsedon va kvarts bilan to'ldirgan) va devitrifikatsiya orqali sezilarli darajada o'zgaradi. . Dumaloq korroziyalangan kvarts kristallarining tez-tez bo'lishi, masalan, riolitik lavalarda uchraydi, ularning haqiqiy tabiatini ko'rsatishga yordam beradi.
Payvandlangan ignimbritlar juda katta hajmga ega bo'lishi mumkin, masalan, 631 000 yil oldin Vayomingdagi Yellowstone Kalderadan otilib chiqqan Lava Creek Tuff. Bu tufning asl hajmi kamida 1000 km3. Ma'lumki, Lava Creek tüfi 1980-yildagi Sent-Yelens tog'ining otilishi cho'kindilaridan kamida 1000 baravar kattaroqdir va u vulqon portlash indeksi (VEI) 8 ni tashkil etgan, bu oxirgi 10 000 yil ichida ma'lum bo'lgan har qanday otilishdan kattaroqdir. Kul oqimi tüflari 7000 km2 Yangi Zelandiyaning Shimoliy oroli va taxminan 100000 km2 Nevada. Kul oqimi tüflari toshqin bazaltlari hajmiga teng keladigan yagona vulqon mahsulotidir.
Amerika Qo'shma Shtatlarining shimoli-sharqidagi Tioga Bentonitning tarkibi kristalli tüfdan tüf slanetsgacha o'zgaradi. U shamol tomonidan ko'tarilgan kul sifatida dengizga tushib, tubiga cho'kdi. Yoshi devon davri boʻlib, Virjiniyaning markaziy qismidagi ventilyatsiyadan chiqqan boʻlib, u yerda tüf maksimal qalinligi taxminan 40 meters. .
Mafik vulkanizmi
An'anaviy mafik vulkanizm kam kul hosil qilsa-da, hosil bo'lgan kul mahalliy darajada muhim konlar sifatida to'planishi mumkin. Bunga Gavayi orolidagi Pahala kulini misol qilib keltirish mumkin, uning qalinligi 15 meters. . Bu konlar ham tezda palagonitga, oxir oqibatda esa lateritga aylanadi.
Kimberlitlar
Ultramafik tüflarning paydo bo'lishiga Afrika janubidagi va boshqa mintaqalardagi olmos konlaridagi maarlarda kimberlitning sirt konlari kiradi. Kimberlitning asosiy navi quyuq zangori-yashil, serpantinga boy brekchi (ko'k-tuproq) bo'lib, u yaxshilab oksidlanganda va ob-havodan o'tib, mo'rt jigarrang yoki sariq massaga aylanadi ("sariq-tuproq"). Ushbu brechkalar gaz-qattiq aralashmalar sifatida joylashtirilgan va odatda intruziv quvurlarga o'xshash tuzilmalarni hosil qiluvchi diatremalarda saqlanadi va qazib olinadi. Chuqurlikda ba'zi kimberlit brekchilari parchalanmagan tog 'jinslaridan yasalgan diklarning ildiz zonalariga kiradi. Er yuzasida maar konlarida ultramafik tüflar paydo bo'lishi mumkin. Kimberlitlar olmosning eng keng tarqalgan magmatik manbai bo'lganligi sababli, maardan diatremaga ildiz zonasi dikkalariga o'tishlari batafsil o'rganilgan. Diatremefacies kimberlite tuf emas, balki ultramafik brekchi deb ataladi.
Komatiliklar
Komatiit tuflari, masalan, Kanada va Janubiy Afrikaning yashil tosh zonalarida joylashgan.
Muhimligi
Tufning asosiy iqtisodiy qiymati qurilish materialidir. Qadimgi dunyoda tüfning nisbiy yumshoqligi, u odatda mavjud bo'lgan joylarda qurilish uchun ishlatilganligini anglatadi. Tuf Italiyada keng tarqalgan bo'lib, rimliklar uni ko'plab binolar va ko'priklar uchun ishlatishgan. Masalan, Ventoten orolining butun porti (hali ham foydalanilmoqda) tüfdan o'yilgan. Miloddan avvalgi IV asrda Rim shahrini himoya qilish uchun qurilgan Serviya devori ham deyarli butunlay tufdan qurilgan. Rimliklar, shuningdek, tüfni kichik, to'rtburchaklar toshlarga kesib tashladilar, ular opus reticulatum deb nomlanuvchi naqshda devorlarni yaratish uchun foydalandilar.
Rim va Neapolda qurilish toshi sifatida ko'p ishlatiladigan peperino traxit tüfidir. Pozzolana shuningdek, parchalangan tüf, lekin asosiy xarakterga ega, dastlab Neapol yaqinida olingan va tsement sifatida ishlatilgan, ammo bu nom har doim ham bir xil xususiyatga ega bo'lmagan bir qator moddalarga nisbatan qo'llaniladi. Germaniyaning Eyfel mintaqasida traxit, pomzasimon tüf gidravlik ohak sifatida keng ishlangan.
Germaniyaning Eyfel mintaqasidagi tuf Frankfurt, Gamburg va boshqa yirik shaharlarda temir yo'l stantsiyalari va boshqa binolarni qurishda keng qo'llanilgan. Rochlitz Porfirdan foydalangan holda qurilishni Colditz qal'asidagi ibodatxona kirishining tashqarisidagi mannerist uslubidagi haykaltarosh portalida ko'rish mumkin. Rochlitz Porphyr savdo nomi Germaniyada 1000-yildan ortiq arxitektura tarixiga ega bo'lgan Saksoniyaning o'lchovli toshining an'anaviy belgisidir. Karyerlar Rochlitz yaqinida joylashgan.
Nevada shtatidagi Basin va Range provinsiyasida tüf va ignimbritda joylashgan, AQSh Energetika Departamentining ishlatilgan yadro reaktori va boshqa radioaktiv chiqindilar uchun terminal ombori bo'lgan Yucca tog'i yadro chiqindilari ombori. Kaliforniyaning Napa vodiysi va Sonoma vodiysida vino bochkalarini saqlash uchun tüfdan yasalgan maydonlar muntazam ravishda qazib olinadi.
Rano Rarakudan kelgan tufdan Pasxa orolidagi Rapa Nui xalqi mashhur moai haykallarining aksariyatini yasashda foydalangan.
Tefroxronologiya
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/Pilar_Formation_outcrop.jpg/220px-Pilar_Formation_outcrop.jpg|thumb| Radiometrik tanishish uchun ishlatiladigan metatuff yotoqlarini ko'rsatadigan Pilar shakllanishi Tuflar geologik jihatdan bir zumda va ko'pincha katta hududda to'planadi. Bu ularni vaqt-stratigrafik belgilar sifatida juda foydali qiladi. Tuflar va boshqa tefra konlarini shu tarzda ishlatish tefroxronologiya deb nomlanadi va ayniqsa to'rtlamchi davr xronostratigrafiyasi uchun foydalidir. Alohida tuf to'shaklari kimyoviy tarkibi va fenokristal birikmalariga ko'ra "barmoq izlari" bo'lishi mumkin. Tuf to'shaklari uchun mutlaq yoshni K-Ar, Ar-Ar yoki uglerod-14 bilan aniqlash mumkin. Koʻpgina tüflarda topilgan tsirkon donalari juda chidamli boʻlib, hatto mezbon tüfning shistgacha boʻlgan metamorfizmiga ham bardosh bera oladi, bu esa qadimgi metamorfik jinslarga mutlaq yoshni belgilash imkonini beradi. Misol uchun, Pilar formatsiyasidagi metamorflangan tüf to'shagidagi tsirkonlarning tanishuvi Pikuris orogeniyasining dastlabki dalillarini keltirdi.
Etimologiya
Tuf so'zi italyancha tufo so'zidan olingan.
Supero`tkazuvchanlik
Superoʻtkazuvchanlik — bu elektr qarshiligi yoʻqolgan va magnit oqim maydonlari materialdan chiqarib yuborilgan baʼzi materiallarda kuzatiladigan jismoniy xususiyatlar toʻplami. Ushbu xususiyatlarni koʻrsatadigan har qanday material superoʻtkazgichdir. Oddiy metall oʻtkazgichdan farqli oʻlaroq, uning harorati pasayganda qarshilik asta-sekin pasayadi, hatto mutlaq nolga yaqin boʻlsa ham, oʻta oʻtkazgich xarakterli kritik haroratga ega boʻlib, uning ostida qarshilik keskin nolga tushadi. Oʻta oʻtkazuvchan simning halqasi orqali oʻtadigan elektr tokiquvvat manbaisiz cheksiz davom etishi mumkin.
Superoʻtkazuvchanlik fenomeni 1911 yilda golland fizigi Heike Kamerlingh Onnes tomonidan kashf etilgan. Ferromagnetizm va atom spektral chiziqlari kabi, superoʻtkazuvchanlik faqat kvant mexanikasi bilan tushuntirilishi mumkin boʻlgan hodisadir. Bu Meissner effekti, superoʻtkazgichning oʻta oʻtkazgich holatiga oʻtish paytida uning ichki qismidan magnit maydon chiziqlarini toʻliq chiqarib yuborish bilan tavsiflanadi. Meissner effektining paydo boʻlishi shuni koʻrsatadiki, oʻta oʻtkazuvchanlikni klassik fizikada mukammal oʻtkazuvchanlikning idealizatsiyasi sifatida tushunish mumkin emas.
1986 yilda baʼzi kuprat — perovskit keramika materiallari 90 K (-183 ° C) dan yuqori kritik haroratga ega ekanligi aniqlandi. Bunday yuqori oʻtish harorati anʼanaviy superoʻtkazgich uchun nazariy jihatdan imkonsizdir, bu materiallarni yuqori haroratli oʻta oʻtkazgichlar deb atashga olib keladi. Arzon boʻlgan sovutuvchi suyuq azot 77 K da qaynatiladi va shuning uchun undan yuqori haroratlarda oʻta oʻtkazuvchanlikning mavjudligi past haroratlarda kamroq amaliy boʻlgan koʻplab tajribalar va ilovalarni osonlashtiradi.
Tasnifi [ manbani tahrirlash ]
Asosiy maqola: Superoʻtkazuvchilar tasnifi
Superoʻtkazuvchilarni tasniflash uchun koʻplab mezonlar mavjud. Eng keng tarqalganlari:
Magnit maydonga javob [ manbani tahrirlash ]
Superoʻtkazgich I turdagi boʻlishi mumkin, yaʼni u bitta tanqidiy maydonga ega boʻlib, uning ustida barcha oʻta oʻtkazuvchanlik yoʻqoladi va undan pastda magnit maydon superoʻtkazgichdan butunlay chiqarib yuboriladi; yoki II toifa, yaʼni u ikkita muhim maydonga ega boʻlib, ular orasidagi izolyatsiyalangan nuqtalar orqali magnit maydonning qisman kirib borishiga imkon beradi. Bu nuqtalar vorteks deb ataladi. Bundan tashqari, koʻp komponentli superoʻtkazgichlarda ikkita xatti-harakatning kombinatsiyasiga ega boʻlish mumkin. Bunday holda, superoʻtkazgich turi-1,5 ga teng.
Amaliyot nazariyasiga koʻra [ manbani tahrirlash ]
Agar uni BCS nazariyasi yoki uning hosilalari bilan izohlash mumkin boʻlsa, anʼanaviy yoki noanʼanaviy , aks holda. Shu bilan bir qatorda, superoʻtkazgich tartib parametri tizimning nuqta guruhi yoki fazo guruhining ahamiyatsiz boʻlmagan qaytarilmas tasviriga koʻra oʻzgartirilsa, oʻta oʻtkazgich noanʼanaviy deb ataladi.
Kritik harorat boʻyicha [ manbani tahrirlash ]
Superoʻtkazgich odatda yuqori haroratli hisoblanadi, agar u 30 K (-243,15 ° C) dan yuqori haroratda oʻta oʻtkazuvchanlik holatiga erishsa;  Georg Bednorz va K. Aleks Myullerning dastlabki kashfiyotidagi kabi. Shuningdek, u suyuq azot yordamida sovutilganda oʻta oʻtkazuvchanlikka oʻtadigan materiallarga murojaat qilishi mumkin — yaʼni faqat T c  > 77 K da, lekin bu odatda faqat suyuq azotli sovutish suvi etarli ekanligini taʼkidlash uchun ishlatiladi. Past haroratli oʻta oʻtkazgichlar kritik harorati 30 K dan past boʻlgan materiallarga tegishli va asosan suyuq geliy bilan sovutiladi (T c > 4,2 K). Ushbu qoidadan istisnolardan biri yuqori haroratli oʻta oʻtkazgichlarga xos boʻlgan xatti-harakatlar va xususiyatlarni koʻrsatadigan temir pniktidli superoʻtkazgichlar guruhidir, ammo guruhning baʼzilari 30 K dan past haroratga ega.
Materiallar boʻyicha [ manbani tahrirlash ]
"Yuqori: Superoʻtkazuvchi elementar qattiq jismlarning davriy jadvali va ularning eksperimental kritik harorati (T). Pastki: Superoʻtkazuvchi ikkilik gidridlarning davriy jadvali (0–300 GPa). Nazariy bashoratlar koʻk rangda va eksperimental natijalar qizil rangda koʻrsatilgan." Superoʻtkazuvchilar materiallar sinflariga kimyoviy elementlar (masalan, simob yoki qoʻrgʻoshin), qotishmalar (masalan, niobiy-titan, germaniy-niobiy va niobiy nitridi), keramika (YBCO va magniy diborid), oʻta oʻtkazuvchan pniktidlar (ftor qoʻshilgan yoki LaOFeAlar kabi) kiradi. (fulerenlar va uglerod nanotubalari; ammo bu misollarni kimyoviy elementlar qatoriga kiritish kerak, chunki ular butunlay ugleroddan iborat).
Superoʻtkazuvchilarning elementar xususiyatlari [ manbani tahrirlash ]
Superoʻtkazuvchilarning bir nechta fizik xususiyatlari materialdan materialga farq qiladi, masalan, kritik harorat, oʻta oʻtkazuvchanlik boʻshligʻining qiymati, tanqidiy magnit maydon va oʻta oʻtkazuvchanlik vayron boʻlgan kritik oqim zichligi. Boshqa tomondan, asosiy materialdan mustaqil boʻlgan xususiyatlar sinfi mavjud. Meysner effekti, magnit oqim yoki doimiy oqimlarni kvantlash, yaʼni nol qarshilik holati eng muhim misollardir. Ushbu „universal“ xususiyatlarning mavjudligi oʻta oʻtkazgichning buzilgan simmetriyasi va diagonaldan tashqari uzoq masofa tartibining paydo boʻlishi bilan bogʻliq. Superoʻtkazuvchanlik termodinamik fazadir, va shuning uchun mikroskopik tafsilotlardan koʻp jihatdan mustaqil boʻlgan maʼlum farqlovchi xususiyatlarga ega.
Off diagonal uzoq masofa tartibi Kuper juftlarining shakllanishi bilan chambarchas bogʻliq. VF Vayskopfning maqolasida Kuper juftlarining paydo boʻlishi, juftlarning bogʻlanishiga olib keladigan jozibador kuchning kelib chiqishi, cheklangan energiya boʻshligʻi va doimiy oqimlarning mavjudligi uchun oddiy jismoniy tushuntirishlar keltirilgan.
Nol elektr toki qarshiligi [ manbani tahrirlash ]
CERN da tezlatgichlar uchun elektr kabellari. Ham massiv, ham ingichka kabellar 12500 A uchun baholanadi. Yuqori: LEP uchun oddiy kabellar ; pastki: LHC uchun superoʻtkazgichga asoslangan kabellar
Tashlab qoʻyilgan Texas Superoʻtkazuvchi Super Kollayderdan (SSC) oldindan tuzilgan oʻta oʻtkazgich tayogʻining koʻndalang kesimi.
Baʼzi materiallar namunasining elektr qarshiligini oʻlchashning eng oddiy usuli uni elektr zanjiriga I oqim manbai bilan ketma-ket joylashtirish va natijada namunadagi V kuchlanishni oʻlchashdir. Namuna qarshiligi Ohm qonuni bilan R = V / I sifatida berilgan. Agar kuchlanish nolga teng boʻlsa, bu qarshilik nolga teng degan maʼnoni anglatadi.
Superoʻtkazuvchilar, shuningdek, hech qanday kuchlanishsiz oqimni ushlab turishga qodir, bu xususiyat MRI apparatlarida topilganlar kabi superoʻtkazuvchi elektromagnitlarda qoʻllaniladi. Tajribalar shuni koʻrsatdiki, oʻta oʻtkazuvchan bobinlardagi oqim yillar davomida hech qanday oʻlchovsiz buzilishsiz davom etishi mumkin. Eksperimental dalillar hozirgi hayotning kamida 100 000 yilligini koʻrsatadi. Doimiy oqimning ishlash muddati uchun nazariy hisob-kitoblar sim geometriyasi va haroratga qarab, koinotning taxminiy umridan oshib ketishi mumkin. Amalda, oʻta oʻtkazuvchan gravimetrlarda oʻta oʻtkazuvchan bobinlarga kiritilgan oqimlar 27 yildan ortiq (2022-yil avgust holatiga koʻra) saqlanib qolgan. Bunday asboblarda oʻlchash printsipi massasi 4 gramm boʻlgan oʻta oʻtkazuvchan niobiy sferaning levitatsiyasini kuzatishga asoslangan.
Oddiy oʻtkazgichda elektr tokini ogʻir ionli panjara boʻylab harakatlanadigan elektronlar suyuqligi sifatida koʻrish mumkin. Elektronlar doimiy ravishda panjaradagi ionlar bilan toʻqnashadi va har bir toʻqnashuvda oqim tomonidan olib boriladigan energiyaning bir qismi panjara tomonidan soʻriladi va issiqlikka aylanadi, bu esa panjara ionlarining tebranish kinetik energiyasidir. Natijada, oqim tomonidan olib boriladigan energiya doimo tarqalib ketadi. Bu elektr qarshilik va Joule isitish fenomeni.
Superoʻtkazgichda vaziyat boshqacha. Anʼanaviy superoʻtkazgichda elektron suyuqlikni alohida elektronlarga ajratib boʻlmaydi. Buning oʻrniga, u Kuper juftlari deb nomlanuvchi bogʻlangan elektron juftlaridan iborat. Ushbu juftlik fononlarning almashinuvidan elektronlar orasidagi jozibador kuch tufayli yuzaga keladi. Bu juftlik juda zaif va kichik termal tebranishlar aloqani buzishi mumkin. Kvant mexanikasi tufayli, Kuper juft suyuqligining energiya spektri energiya boʻshligʻiga ega, yaʼni suyuqlikni qoʻzgʻatish uchun etkazib berilishi kerak boʻlgan minimal D E energiya mavjud. Shuning uchun, agar D E dan katta boʻlsakT tomonidan berilgan panjaraning issiqlik energiyasi, bu erda k — Boltsman doimiysi va T — harorat, suyuqlik panjara tomonidan tarqalmaydi. Shunday qilib, Kuper juft suyuqligi oʻta suyuqlikdir, yaʼni u energiyani yoʻqotmasdan oqishi mumkin.
II turdagi superoʻtkazgichlar deb nomlanuvchi oʻta oʻtkazgichlar sinfida, shu jumladan barcha maʼlum boʻlgan yuqori haroratli superoʻtkazgichlarda, kuchli magnit maydon bilan birgalikda elektr toki qoʻllanilganda, nominal oʻta oʻtkazuvchanlik oʻtish darajasidan unchalik past boʻlmagan haroratlarda juda past, lekin nolga teng boʻlmagan qarshilik paydo boʻladi. elektr toki sabab boʻlishi mumkin. Bu magnit vortekslarning harakati bilan bogʻliqelektron super suyuqlikda, bu oqim tomonidan olib boriladigan energiyaning bir qismini tarqatadi. Agar oqim etarlicha kichik boʻlsa, vortekslar harakatsiz boʻlib, qarshilik yoʻqoladi. Ushbu taʼsirdan kelib chiqadigan qarshilik oʻta oʻtkazuvchan boʻlmagan materiallar bilan solishtirganda juda kichik, ammo sezgir tajribalarda hisobga olinishi kerak. Biroq, harorat nominal oʻta oʻtkazuvchanlik oʻtish darajasidan etarlicha pastga tushganda, bu vortekslar „girdob oynasi“ deb nomlanuvchi tartibsiz, ammo statsionar fazaga aylanishi mumkin. Ushbu vorteksli shisha oʻtish harorati ostida materialning qarshiligi haqiqatan ham nolga aylanadi.
Fazali oʻtish[ manbani tahrirlash ]
Superoʻtkazuvchilar fazaga oʻtishda issiqlik sigʻimi (c v, koʻk) va qarshilik (r, yashil) harakati Superoʻtkazuvchi materiallarda oʻta oʻtkazuvchanlikning xarakteristikalari harorat T kritik haroratdan pastga tushirilganda paydo boʻladi T c. Ushbu kritik haroratning qiymati materialdan materialga farq qiladi. Anʼanaviy superoʻtkazgichlar odatda 20  K dan 1 K gacha boʻlgan kritik haroratga ega. Masalan, qattiq simob 4,2 K kritik haroratga ega. 2015 yil holatiga koʻra anʼanaviy superoʻtkazgich uchun topilgan eng yuqori kritik harorat H 2 uchun 203 K ni tashkil qiladi. S, taxminan 90 gigapaskal yuqori bosim talab qilingan boʻlsa-da. Cuprate superoʻtkazgichlari ancha yuqori kritik haroratga ega boʻlishi mumkin: YBa2 Cu 3 O 7 kashf etilgan birinchi kuprat superoʻtkazgichlardan biri boʻlib, uning kritik harorati 90 K dan yuqori, simob asosidagi kupratlar esa 130 K dan yuqori kritik haroratga ega boʻlgan. harorat hali aniq emas. Biroq, ikkita elektronli juftlik ishtirok etishi aniq, garchi juftlikning tabiati (toʻlqinga qarshitoʻlqin) munozarali boʻlib qolmoqda.
Xuddi shunday, kritik haroratdan past boʻlgan qattiq haroratda, kritik magnit maydondan kattaroq boʻlgan tashqi magnit maydon qoʻllanilganda, oʻta oʻtkazuvchan materiallar oʻta oʻtkazuvchanlikni toʻxtatadi. Buning sababi, Gibbs energiyani boʻshatishdirSuperoʻtkazuvchi fazaning magnit maydoni bilan kvadratik ravishda ortadi, normal fazaning erkin energiyasi esa magnit maydondan taxminan mustaqildir. Agar material maydon boʻlmaganda oʻta oʻtkazuvchan boʻlsa, superoʻtkazuvchi fazaning erkin energiyasi normal fazadan past boʻladi va shuning uchun magnit maydonning baʼzi cheklangan qiymati uchun (noldagi erkin energiyalar farqining kvadrat ildiziga mutanosib). magnit maydon) ikkita erkin energiya teng boʻladi va normal fazaga fazali oʻtish sodir boʻladi. Umuman olganda, yuqori harorat va kuchli magnit maydon oʻta oʻtkazuvchan boʻlgan elektronlarning kichikroq qismiga olib keladi va natijada Londonning chuqurroq kirib borishiga olib keladi.tashqi magnit maydonlar va oqimlarning. Fazali oʻtishda kirish chuqurligi cheksiz boʻladi.
Superoʻtkazuvchilar fazaga oʻtish tartibi uzoq vaqt munozaralarga sabab boʻldi. Tajribalar shuni koʻrsatadiki, oʻtish ikkinchi darajali, yaʼni yashirin issiqlik yoʻq. Biroq, tashqi magnit maydon mavjudligida yashirin issiqlik mavjud, chunki oʻta oʻtkazuvchanlik fazasi normal fazaga qaraganda kritik haroratdan pastroq entropiyaga ega. Eksperimental ravishda isbotlangan , natijada magnit maydon kritik maydondan oshib ketganda, natijada fazaga oʻtish oʻta oʻtkazuvchan materialning haroratining pasayishiga olib keladi.
1970-yillardagi hisob-kitoblar shuni koʻrsatdiki, elektromagnit maydondagi uzoq masofali tebranishlarning taʼsiri tufayli u aslida zaif birinchi darajali boʻlishi mumkin. 1980-yillarda oʻta oʻtkazgichning vorteks chiziqlari katta rol oʻynaydigan tartibsizliklar nazariyasi yordamida nazariy jihatdan koʻrsatildiki, oʻtish II turdagi rejimda ikkinchi darajali va birinchi tartibli (yaʼni, yashirin issiqlik) .) I turdagi rejim ichida va bu ikki mintaqa trikritik nuqta bilan ajratilgan .  Natijalar Monte-Karlo kompyuter simulyatsiyalari tomonidan kuchli quvvatlandi.
Meissner effekti [ manbani tahrirlash ]
Asosiy maqola: Meissner effekti
Superoʻtkazgich zaif tashqi magnit maydon H ga joylashtirilsa va uning oʻtish haroratidan pastroq sovutilsa, magnit maydon chiqariladi. Meysner effekti maydonning toʻliq chiqarib yuborilishiga olib kelmaydi, aksincha, maydon superoʻtkazgichga faqat juda kichik masofaga kirib boradi, u  Londonning kirish chuqurligi deb ataladigan l parametri bilan tavsiflanadi va materialning asosiy qismida eksponent ravishda nolga tushadi. . Meysner effekti oʻta oʻtkazuvchanlikning belgilovchi xususiyatidir. Koʻpgina superoʻtkazgichlar uchun Londonning kirib borish chuqurligi 100 nm ni tashkil qiladi.
Meysner effekti baʼzan mukammal elektr oʻtkazgichda kutilishi mumkin boʻlgan diamagnetizm turi bilan chalkashib ketadi : Lenz qonuniga koʻra, oʻzgaruvchan magnit maydon oʻtkazgichga qoʻllanilganda, u oʻtkazgichda qarama-qarshi magnit hosil qiluvchi elektr tokini keltirib chiqaradi. maydon. Mukammal oʻtkazgichda oʻzboshimchalik bilan katta oqim paydo boʻlishi mumkin va natijada paydo boʻlgan magnit maydon qoʻllaniladigan maydonni toʻliq bekor qiladi.
Meissner effekti bundan farq qiladi — bu oʻta oʻtkazuvchanlikka oʻtish paytida yuzaga keladigan spontan haydashdir. Aytaylik, bizda doimiy ichki magnit maydonga ega boʻlgan normal holatda material bor. Materialni kritik haroratdan pastroq sovutganda, biz Lenz qonuniga asoslanib, biz kutmagan ichki magnit maydonning keskin chiqib ketishini kuzatamiz.
Meissner effektiga aka-uka Frits va Xaynts London fenomenologik tushuntirish berdi, ular superoʻtkazgichdagi elektromagnit erkin energiya minimallashtirilgan holda minimallashtirilganligini koʻrsatdilar.
Bu erda H — magnit maydon va l — London kirish chuqurligi.
London tenglamasi sifatida tanilgan ushbu tenglama superoʻtkazgichdagi magnit maydon sirtdagi har qanday qiymatdan eksponent ravishda parchalanishini bashorat qiladi.
Ichida magnit maydoni kam yoki umuman boʻlmagan oʻta oʻtkazgich Meysner holatida deyiladi. Qoʻllaniladigan magnit maydon juda katta boʻlsa, Meissner holati buziladi. Ushbu buzilish sodir boʻlishiga qarab, superoʻtkazgichlarni ikki sinfga boʻlish mumkin. I turdagi superoʻtkazgichlarda, qoʻllaniladigan maydonning kuchi H c kritik qiymatdan oshib ketganda, superoʻtkazuvchanlik keskin ravishda yoʻq qilinadi. Namuna geometriyasiga qarab, oraliq holatni olish mumkin , barokko naqshidan  iborat boʻlgan magnit maydonni oʻz ichiga olgan normal materialning maydonlari boʻlmagan oʻta oʻtkazuvchan material hududlari bilan aralashtirilgan. II turdagi superoʻtkazgichlarda, qoʻllaniladigan maydonni kritik qiymatdan oʻtgan H c 1 koʻtarilishi aralash holatga olib keladi (shuningdek, vorteks holati deb ham ataladi) bunda magnit oqimning ortib borayotgan miqdori materialga kirib boradi, ammo elektr tokining oqimiga qarshilik koʻrsatilmaydi. chunki oqim unchalik katta emas. H c 2 ikkinchi kritik maydon kuchida oʻta oʻtkazuvchanlik yoʻq qilinadi. Aralash holat aslida elektron supersuyuqlikdagi vortekslar tufayli yuzaga keladi, baʼzan fluxonlar deb ataladi, chunki bu girdoblar tomonidan olib boriladigan oqim kvantlangan. Niobiy va uglerod nanotubalaridan tashqari eng sof elementar superoʻtkazgichlar, I turdagi, deyarli barcha nopok va birikma superoʻtkazgichlar esa II toifadir.
London lahzasi [ manbani tahrirlash ]
Aksincha, aylanuvchi oʻta oʻtkazgich spin oʻqi bilan aniq tekislangan magnit maydon hosil qiladi. Effekt, London momenti Gravity Probe B da yaxshi qoʻllanildi. Ushbu tajriba toʻrtta oʻta oʻtkazuvchan giroskopning magnit maydonlarini ularning aylanish oʻqlarini aniqlash uchun oʻlchadi. Bu eksperiment uchun juda muhim edi, chunki u boshqa xususiyatsiz sharning aylanish oʻqini aniq aniqlashning bir necha usullaridan biridir.
Superoʻtkazuvchanlik tarixi [ manbani tahrirlash ]
Asosiy maqola: Superoʻtkazuvchanlik tarixi Heike Kamerlingh Onnes (oʻngda), oʻta oʻtkazuvchanlikning kashfiyotchisi. Pol Ehrenfest, Hendrik Lorentz , Niels Bor uning chap tomonida turishadi. Superoʻtkazuvchanlik 1911 yil 8 aprelda Xeyke Kamerlingh Onnes tomonidan kashf etilgan, u sovutgich sifatida yaqinda ishlab chiqarilgan suyuq geliydan foydalangan holda kriyojenik haroratlarda qattiq simobning qarshiligini oʻrgangan. 4,2 K haroratda u qarshilik keskin yoʻqolganini kuzatdi. Xuddi shu tajribada u 2,2 K da geliyning oʻta suyuqlikka oʻtishini, uning ahamiyatini tushunmagan holda ham kuzatdi. Kashfiyotning aniq sanasi va sharoitlari faqat bir asrdan keyin, Onnesning daftarlari topilgandan keyin qayta tiklandi. Keyingi oʻn yilliklarda oʻta oʻtkazuvchanlik bir qancha boshqa materiallarda kuzatildi. 1913 yilda qo‘rg‘oshin 7 K, 1941 yilda niobiy nitridi 16 K da o‘ta o‘tkazuvchanligi aniqlandi.
Oʻta oʻtkazuvchanlik qanday va nima uchun ishlashini aniqlashga katta kuch sarflandi; muhim qadam 1933 yilda, Meysner va Ochsenfeld oʻta oʻtkazgichlar qoʻllaniladigan magnit maydonlarni chiqarib yuborishini aniqlaganlarida sodir boʻldi, bu hodisa Meissner effekti deb nomlana boshladi. 1935-yilda Fritz va Xaynts London Meysner effekti oʻta oʻtkazuvchi tok tomonidan olib boriladigan elektromagnit erkin energiyani minimallashtirish natijasi ekanligini koʻrsatdi.
London konstitutsiyaviy tenglamalari [ manbani tahrirlash ]
Oʻta oʻtkazuvchanlik uchun birinchi boʻlib ishlab chiqilgan nazariy model butunlay klassik edi: u London konstitutsiyaviy tenglamalari bilan umumlashtiriladi. U 1935 yilda aka-uka Frits va Xaynts London tomonidan, magnit maydonlar oʻta oʻtkazgichlardan chiqarib yuborilishi aniqlanganidan koʻp oʻtmay ilgari surilgan. Ushbu nazariya tenglamalarining asosiy gʻalabasi ularning Meysner effektini tushuntirish qobiliyatidir , bunda material oʻta oʻtkazuvchanlik chegarasini kesib oʻtganda barcha ichki magnit maydonlarni eksponensial ravishda chiqarib yuboradi. London tenglamasidan foydalanib, superoʻtkazgich ichidagi magnit maydonning sirtgacha boʻlgan masofaga bogʻliqligini aniqlash mumkin.
London tomonidan superoʻtkazgich uchun ikkita tashkiliy tenglama:
Lapedona
Lapedona Italiyaning Marche mintaqasida joylashgan kommunadir. Fermo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 15 km2. 1159 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Supero`tkazuvchanlik
London konstitutsiyaviy tenglamalari [ manbani tahrirlash ]
Birinchi tenglama Nyutonning oʻta oʻtkazuvchan elektronlar uchun ikkinchi qonunidan kelib chiqadi.
Anʼanaviy nazariyalar (1950-yillar) [ manbani tahrirlash ]
1950-yillarda kondensatsiyalangan materiyaning nazariy fiziklari bir juft ajoyib va ​​muhim nazariyalar orqali „anʼanaviy“ superoʻtkazuvchanlikni tushunishga erishdilar: fenomenologik Ginzburg-Landau nazariyasi (1950) va mikroskopik BCS nazariyasi (1957).
1950 yilda Landau va Ginzburg tomonidan oʻta oʻtkazuvchanlikning fenomenologik Ginzburg-Landau nazariyasi ishlab chiqilgan. Landauning ikkinchi darajali fazali oʻtish nazariyasini Shredingerga oʻxshash toʻlqin tenglamasi bilan birlashtirgan bu nazariya oʻta oʻtkazgichlarning makroskopik xususiyatlarini tushuntirishda katta muvaffaqiyatga erishdi. Xususan, AbrikosovGinzburg-Landau nazariyasi superoʻtkazgichlarni hozirda I va II toifa deb ataladigan ikkita toifaga boʻlinishini bashorat qilishini koʻrsatdi. Abrikosov va Ginzburg 2003 yilgi ishlari uchun Nobel mukofotiga sazovor boʻlishdi (Landau boshqa ishlari uchun 1962 yil Nobel mukofotini olgan va 1968 yilda vafot etgan). Ginzburg-Landau nazariyasining toʻrt oʻlchovli kengaytmasi, Koulman-Vaynberg modeli kvant maydon nazariyasi va kosmologiyada muhim ahamiyatga ega.
Shuningdek, 1950 yilda Maksvell va Reynolds va boshqalar. superoʻtkazgichning kritik harorati, tarkibiy elementning izotopik massasiga bogʻliqligini aniqladi. Bu muhim kashfiyot oʻta oʻtkazuvchanlik uchun javob beradigan mikroskopik mexanizm sifatida elektron — fonon oʻzaro taʼsiriga ishora qildi.
BCS nazariyasi 1958 yilda N. N. Bogolyubov dastlab variatsion argumentdan olingan BCS toʻlqin funksiyasini elektron Gamiltonianning kanonik oʻzgarishi yordamida olish mumkinligini koʻrsatganida mustahkamroq asosga oʻrnatildi. 1959 yilda Lev Gor’kov BCS nazariyasi kritik haroratga yaqin Ginzburg-Landau nazariyasiga qisqarganligini koʻrsatdi.
Boshqa tarix [ manbani tahrirlash ]
Superoʻtkazuvchanlikning birinchi amaliy qoʻllanilishi 1954 yilda Dadli Allen Bakning kriotron ixtirosi bilan ishlab chiqilgan. Kritik magnit maydonining qiymatlari bir-biridan keskin farq qiluvchi ikkita superoʻtkazgich birlashtirilib, kompyuter elementlari uchun tez va oddiy kalit ishlab chiqariladi.
1911 yilda oʻta oʻtkazuvchanlikni kashf qilganidan koʻp oʻtmay, Kamerlingh Onnes oʻta oʻtkazgichli oʻrashlar bilan elektromagnit yasashga harakat qildi, ammo nisbatan past magnit maydonlar u tekshirgan materiallarda oʻta oʻtkazuvchanlikni yoʻq qilishini aniqladi. Koʻp oʻtmay, 1955 yilda GB Yntema  oʻta oʻtkazuvchan niobiy simli oʻrashlari bilan kichik 0,7 tesla temir yadroli elektromagnitni qurishga muvaffaq boʻldi. Keyin, 1961 yilda JE Kunzler, E. Buehler, FSL Xsu va JH Vernik  hayratlanarli kashfiyot qilishdi: 4,2 kelvinda niobiy qalay., uch qismli niobiy va bir qism qalaydan tashkil topgan birikma 8,8 tesla magnit maydonida kvadrat santimetr uchun 100 000 amperdan ortiq oqim zichligini qoʻllab-quvvatlashga qodir edi. Niobiy qalay moʻrt va ishlab chiqarish qiyin boʻlishiga qaramay, 20 tesla gacha boʻlgan magnit maydonlarni hosil qiluvchi supermagnitlarda juda foydali boʻldi. 1962 yilda TG Berlincourt va RR Hake  niobiy va titanning egiluvchan qotishmalari 10 teslagacha boʻlgan ilovalar uchun mos ekanligini aniqladilar. Darhol Westinghouse Electric Corporation va Wah Chang korporatsiyasida niobiy-titanli supermagnitli simni tijorat ishlab chiqarish boshlandi.. Niobiy-titan niobiy-qalaynikiga qaraganda kamroq taʼsirchan oʻta oʻtkazuvchanlik xususiyatlariga ega boʻlsa-da, niobiy-titan, shunga qaramay, eng koʻp ishlatiladigan „ishchi“ supermagnit materialiga aylandi, bu koʻp jihatdan uning juda yuqori egiluvchanligi va ishlab chiqarish qulayligi natijasidir. Shu bilan birga, niobiy-qalay va niobiy-titan MRI tibbiy tasvirlagichlarida, katta yuqori energiyali zarracha tezlatgichlari uchun magnitlarni bükme va fokuslashda va boshqa koʻplab ilovalarda keng qoʻllaniladi. Evropa superoʻtkazuvchanlik konsorsiumi Conectus 2014 yilda oʻta oʻtkazuvchanlik ajralmas boʻlgan global iqtisodiy faoliyat taxminan besh milliard evroni tashkil etdi, MRI tizimlari esa bu umumiy miqdorning qariyb 80 foizini tashkil etdi.
1962 yilda Jozefson nozik bir izolyator qatlami bilan ajratilgan ikkita superoʻtkazgich boʻlagi orasidan oʻta oqim oʻtishi mumkinligi haqida muhim nazariy bashorat qildi. Hozir Jozefson effekti deb ataladigan bu hodisa SQUIDlar kabi oʻta oʻtkazuvchan qurilmalar tomonidan qoʻllaniladi. U magnit oqim kvantining eng aniq mavjud oʻlchovlarida qoʻllaniladi PH 0  =  h / (2 e), bu erda h — Plank doimiysi. Kvant Hall qarshiligi bilan birlashtirilgan, bu Plank doimiyligini aniq oʻlchashga olib keladi. Jozefson 1973-yilda ushbu asari uchun Nobel mukofoti bilan taqdirlangan
2008 yilda oʻta oʻtkazuvchanlikni hosil qiluvchi mexanizm deyarli cheksiz elektr qarshiligiga ega boʻlgan baʼzi materiallarda superizolyator holatini keltirib chiqarishi mumkinligi taklif qilindi. ​​2020 yilda oʻta oʻtkazuvchan Bose-Eynshteyn kondensatini (BEC) birinchi ishlab chiqish va oʻrganish BEC va Bardin-Kuper-Shriffer rejimlari oʻrtasida „silliq oʻtish“ mavjudligini koʻrsatadi
Idocha Vikipediya
Idocha Vikipediya — Vikipediyaning ido tilidagi boʻlimi. Idocha Vikipediya 2004-yilning 13-may oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.
Supero`tkazuvchanlik
Yuqori haroratli oʻta oʻtkazuvchanlik [ manbani tahrirlash ]
Asosiy maqola: Yuqori haroratli oʻta oʻtkazuvchanlik Superoʻtkazuvchilar materiallarning xronologiyasi. Ranglar turli xil materiallar sinfini ifodalaydi:
Idocha Vikipediya
Hozirgi ahvoli
2023-yil 1-September boʻyicha Idocha Vikipediyada maqolalar mavjud. foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan,  foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni —. Teranligi (bugun):
IC 2799
IC 2799 Arslon yulduz turkumidagi SB tipli galaktikadir.
Supero`tkazuvchanlik
Yuqori haroratli oʻta oʻtkazuvchanlik [ manbani tahrirlash ]
1986 yilgacha fiziklar BCS nazariyasi 30 K dan yuqori haroratlarda oʻta oʻtkazuvchanlikni taqiqlaydi deb ishonishgan. Oʻsha yili Bednorz va Myuller lantanga asoslangan kuprat perovskit moddasi boʻlgan lantan bariy mis oksidida (LBCO) oʻta oʻtkazuvchanlikni aniqladilar, uning oʻtish harorati 30 K 35 K (fizika boʻyicha Nobel mukofoti, 1987). Tez orada lantanni itriy bilan almashtirish (yaʼni, YBCO ni yaratish) kritik haroratni 90 K dan yuqoriga koʻtarishi aniqlandi
Idocha Vikipediya
Hozirgi ahvoli
Idocha Vikipediya barcha Vikipediya boʻlimlari orasida maqolalar soni boʻyicha -oʻrinda (.September.2023).
Supero`tkazuvchanlik
Yuqori haroratli oʻta oʻtkazuvchanlik [ manbani tahrirlash ]
Bu haroratning sakrashi alohida muhandislik ahamiyatiga ega, chunki u suyuq geliy oʻrnini bosadigan sovutgich sifatida suyuq azotga imkon beradi. Suyuq azotni nisbatan arzon, hatto joyida ham ishlab chiqarish mumkin. Yuqori haroratlar qoʻshimcha ravishda suyuq geliy haroratida paydo boʻladigan baʼzi muammolarning oldini olishga yordam beradi, masalan, kriyojenik liniyalarni toʻsib qoʻyishi va kutilmagan va potentsial xavfli bosimning oshishiga olib kelishi mumkin boʻlgan muzlatilgan havo tiqinlarining paydo boʻlishi.
Oʻshandan beri koʻplab boshqa kuprat oʻtkazgichlari kashf qilindi va bu materiallardagi oʻta oʻtkazuvchanlik nazariyasi nazariy kondensatsiyalangan moddalar fizikasining eng muhim muammolaridan biridir. Hozirda ikkita asosiy gipoteza mavjud — rezonansli-valentlik bogʻlanish nazariyasi va tadqiqot hamjamiyatida eng koʻp qoʻllab-quvvatlanadigan spin tebranishi. Ikkinchi gipoteza yuqori haroratli oʻta oʻtkazgichlarda elektron juftlashuviga paramagnonlar deb nomlanuvchi qisqa masofali spin toʻlqinlari vositachilik qilishini taklif qildi. [ shubhali — muhokama ]
2008 yilda gologramma ikkilik yoki AdS/CFT yozishmalar nazariyasidan foydalanadigan gologramma superoʻtkazuvchanlik Gubser, Hartnoll, Herzog va Horowitz tomonidan maʼlum materiallarda yuqori haroratli superoʻtkazuvchanlikning mumkin boʻlgan izohi sifatida taklif qilingan.
2008 yil fevral oyida yuqori haroratli superoʻtkazgichlarning temir asosidagi oilasi topildi. Tokio texnologiya instituti xodimi Hideo Xosono va uning hamkasblari 26 K dan past oʻta oʻtkazuvchi oksipniktid boʻlgan lantan kislorodli ftorli temir arsenidini (LaO 1−x F x FeAs) topdilar. Samarium bilan F x FeAs 55 K da ishlaydigan superoʻtkazgichlarga olib keladi
2014 va 2015 yillarda vodorod sulfidi (H
2S) oʻta yuqori bosimlarda (taxminan 150 gigapaskal) avval bashorat qilingan va keyin oʻtish harorati 80 K boʻlgan yuqori haroratli superoʻtkazgich ekanligi tasdiqlangan.  Bundan tashqari, 2019 yilda lantan aniqlangan. gidrid (LaH
10) 170 gigapaskal bosim ostida 250 K da oʻta oʻtkazgichga aylanadi.
2018-yilda Massachusets texnologiya instituti fizika bo‘limining tadqiqot guruhi sovutish va kichik elektr zaryadini qo‘llash orqali bir qatlam taxminan 1,1 daraja burchak ostida burilgan ikki qavatli grafenda o‘ta o‘tkazuvchanlikni aniqladi. Tajribalar yuqori haroratli muhitda oʻtkazilmagan boʻlsa ham, natijalar klassik, ammo yuqori haroratli superoʻtkazgichlar bilan kamroq bogʻliq, chunki begona atomlarni kiritish kerak emas. Oʻta oʻtkazuvchanlik effekti elektronlarning grafen qatlamlari orasidagi girdobga aylanishi natijasida yuzaga kelgan .". Ular bitta zarracha rolini oʻynaydi va grafen qatlamlari boʻylab juftlashishi mumkin, bu esa oʻta oʻtkazuvchanlik uchun zarur boʻlgan asosiy shartlarga olib keladi.
2020 yilda Nature jurnalida 270 gigapaskal bosim ostida vodorod, uglerod va oltingugurtdan tayyorlangan xona haroratidagi oʻta oʻtkazgich (kritik harorat 288 K) tasvirlangan. Biroq 2022-yilda maqola muharrirlar tomonidan qaytarib olindi, chunki fonni olib tashlash protseduralarining haqiqiyligi shubha ostiga qoʻyilgan edi. Toʻqqiz muallifning barchasi xom maʼlumotlar maqolaning asosiy daʼvolarini qatʼiy qoʻllab-quvvatlashini taʼkidlaydi.
Ilovalar [ manbani tahrirlash ]
Asosiy maqola: Superoʻtkazuvchanlikning texnologik qoʻllanilishi
0:10 YBCO ning oʻta oʻtkazuvchan levitatsiyasi videosi Superoʻtkazuvchi magnitlar maʼlum boʻlgan eng kuchli elektromagnitlardan biridir. Ular MRI / NMR mashinalarida, massa spektrometrlarida, zarracha tezlatgichlarida ishlatiladigan nurli boshqaruv magnitlarida va baʼzi tokamaklarda plazmani cheklovchi magnitlarda qoʻllaniladi. Ular, shuningdek, pigment sanoatida boʻlgani kabi, zaif magnit zarralar kamroq yoki magnit boʻlmagan zarrachalar fonidan olinadigan magnit ajratish uchun ham qoʻllanilishi mumkin. Ular, shuningdek, yuqori elektr toklari tomonidan qoʻyilgan cheklovlarni engib oʻtish uchun yirik shamol turbinalarida ishlatilishi mumkin, sanoat darajasi 3,6 megavattli oʻta oʻtkazuvchan shamol tegirmoni generatori Daniyada muvaffaqiyatli sinovdan oʻtkazildi.