cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kalimba
Tuzilishi
Rezonator korpusida (u turli xil shakllarda boʻlishi mumkin) yogʻoch, bambuk yoki metalldan yasalgan hamda tovush manbai boʻlib xizmat qiladigan taxtachalar qatori yoki bir nechta qatorlari mavjud. Eng oddiy namunalar tekis shaklda boʻlsa, murakkablarida toshbaqa kosachasi, oʻyilgan yogʻoch, ichi boʻsh qovoq va boshqalardan yasalgan boʻshliq rezonatori mavjud. Rezonator taxtasiga tilchalar biriktiriladi (4-30). Yuqori ostona tilchalarning jarangdorligini cheklaydi. Kalimba chalinganida (tik turganda, yurganda, oʻtirganda) qoʻllarning kaftlari bilan toʻgʻri burchak ostida egik holda, yon tomonlarga mahkam bosiladi yoki tizza ustida ushlab, ikkala qoʻlning bosh va koʻrsatkich barmoqlari bilan chertiladi va tilchalarning erkin (yuqori) uchlarini qoʻyib yuborib, ularni tebranishga keltiradi. Kalimbalar turli oʻlchamlarda boʻladi; korpus uzunligi 100-350 mm, eni 3-5 mm tilchalar uzunligi 30-100 mm. Kalimba ohang qatori tilchalar soniga bogʻliq.
Qiziq jihati shundaki, dumaloq teshikli korpus rezonator vazifasini bajaradi. U yogʻochdan butun yoki ichi boʻsh tarzda hamda quritilgan qovoq yoki toshbaqa kosachasidan yasalishi mumkin.
Kendall Gretsch
Kendall Gretsch (1992-yil 2-aprelda tugʻilgan) — amerikalik triatlonchi, biatlonchi va changʻichi. U yozgi Paralimpiya va qishki Paralimpiya oʻyinlarida qatnashgan va yozgi Paralimpiya va qishki Paralimpiya oʻyinlarida oltin medallarni qoʻlga kiritgan kamyob sportchilardan biri.
Taʼlim
Gretsch Sent-Luisdagi Vashington universitetida biotibbiyot muhandisligi boʻyicha ilmiy darajaga ega boʻlgan. U Alpha Omicron Pi sorority aʼzosi boʻlgan.
2018-yilgi Qishki Paralimpiya oʻyinlari
Gretsch 2018-yilgi Qishki Paralimpiya oʻyinlarida debyut qilgan va ayollar oʻrtasidagi 6 km masofaga choʻzilgan biatlon musobaqasida oltin medalni qoʻlga kiritganidan. Oxir oqibat, u Olimpiya yoki Paralimpiya oʻyinlarida biatlon musobaqasida oltin medalni qoʻlga kiritgan birinchi amerikalik boʻlgan. Uning medali, shuningdek, Qoʻshma Shtatlar tomonidan 2018-yilgi Qishki Paralimpiya oʻyinlarida koʻp sport musobaqasining ochilish kunida qoʻlga kiritilgan birinchi oltin medal boʻlgan.
Gretsch, shuningdek, changʻi sporti musobaqasining bir qismi boʻlgan ayollar oʻrtasida 12 km masofaga yugurish musobaqasida gʻolib boʻlganidan keyin 2018-yilgi Qishki Paralimpiya oʻyinlarida oltin medalni qoʻlga kiritgan. Bu uning ikkinchi Paralimpiya oltin medali va changʻi sportida qoʻlga kiritgan birinchi oltin medali boʻlgan.
Gretsch Qoʻshma Shtatlar vakili boʻlgan ikkita Paralimpiya oʻyinlarda oltin medal sovrindorlaridan biri boʻlgan, ikkinchisi Daniel Cnossen, Olimpiya yoki Paralimpiya oʻyinlarida medal qoʻlga kiritgan birinchi erkak biatlonchi.
2020-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlari
Gretsch paratriatlon boʻyicha 2020-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida Amerika Qoʻshma Shtatlari vakili sifatida oʻzining debyut Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida ishtirok etgan. U oʻzining birinchi yozgi Paralimpiya oʻyinlarida birinchi medalini qoʻlga kiritgan. U paratriatlon boʻyicha ayollar oʻrtasidagi PTWC musobaqasida Paralimpiya chempioni boʻlgan, ayni paytda u amaldagi jahon chempioni avstraliyalik Lauren Parkerni magʻlub etib, tegishli musobaqada oltin medalni qoʻlga kiritgan.
Shuningdek, u yozgi Paralimpiya va qishki Paralimpiya oʻyinlarida oltin medalni qoʻlga kiritgan beshinchi amerikalik va uchinchi amerikalik ayol boʻlgan.
2021-yilgi Para qor sporti boʻyicha jahon chempionati
U ayollar o‘rtasida 7,5 ball bilan oltin medalni qo‘lga kiritgan. Norvegiyaning Lillehammer shahrida bo‘lib o‘tgan 2021-yilgi para-qor sporti bo‘yicha jahon chempionatida chang‘i sporti bo‘yicha musobaqalarga kirishgan. Shuningdek, u ayollar o‘rtasidagi 10 ta o‘yinda ham oltin medalni qo‘lga kiritgan va ayollar oʻrtasida Yakka tartibdagi oʻtkazilgan biatlon musobaqasida gʻolib boʻlgan. Chang‘ida yugurish bo‘yicha ayollar o‘rtasida uzoq masofaga yugurish bahslarida kumush medalni qo‘lga kiritgan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Ji-soo biografiyasi
Ji -Su, shuningdek, Ji-su, Jee-su yoki Jee-soo deb yoziladi, koreyscha taxalussidir.Uning maʼnosi ismning har bir boʻgʻinini yozish uchun ishlatiladigan hanjaga qarab farqlanadi. Janubiy Koreya hukumati tomonidan berilgan nomlarda foydalanish uchun roʻyxatga olinishi mumkin boʻlgan hanjalarning rasmiy roʻyxatida “ ji ” oʻqilishi bilan 46 ta hanja va “ soo ” oʻqilishi bilan 67 ta hanja mavjud.
Diazotlash
Diazotlash — aromatik aminlarga mineral kislotalar ishtirokida nitrit kislota taʼsir ettirib aromatik diazobirikmalar hosil qilish usuli. D. tezligi aminobirikmaning tuzilishiga hamda reaksiyada ishtirok etuvchi anionning tabiatiga bogʻliq. Aromatik yadroda manfiy oʻrinbosarlari (NO2, SO3H, SOON, S1 va b.) boʻlgan aminlar musbat oʻrinbosarlar (SN3, ON, OSN3 va b.)ga nisbatan tezroq diazotlanadi. Brom ionlari D. jarayonini tezlashtiradi. Hosil boʻluvchi diazobirikmalarning beqarorligi sababli D. nisbatan past (0° dan 25° gacha) temperaturada oʻtkaziladi. D. koʻpgina aromatik birikmalar sanoatida, ayniqsa, azoboʻyoqlar olishda keng qoʻllaniladi.
Shal
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cf/Kheyrabaad.jpg/220px-Kheyrabaad.jpg|thumb| Xayrobod, Shol yaqinidagi xarobalarning rasmi Shal ( Tati : چال, Čâl )  — Eron, Qazvin viloyati, Buin Zahra tumanidagi shahar va Shol tumani markazi hisoblanadi. 2006- yilgi aholining ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, uning aholisi 15,104 nafar va 3,348 oiladan iborat bo'lgan. Shaldagi xalq asosan tati tilida so'zlashadilar.
Nomsiztepa (Qashqadaryo viloyati, Kasbi tumani, Denov, IV—VIII asrlar)
Nomsiztepa — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: IV—VIII asrlar. Qashqadaryo viloyatining Kasbi tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Denov” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Scott Mellanby
Scott Edgar Mellanby (talaffuzi: Skott Edgar Mellanby) (1966-yil 11-iyunda tugʻilgan) — kanadalik sobiq professional xokkeychi, murabbiy va ijrochi. U, asosan, NHLdagi faoliyati davomida oʻng qanotda oʻynadi, vaqti-vaqti bilan chap tomonga oʻtdi. Scott Mellanby Kanadadagi sobiq xokkey kechasi koʻrsatuvi prodyuseri Ralf Mellanbyning oʻgʻlidir.
Kollej
Mellanby 1984-yilda NHLga kirish loyihasida Filadelfiya Flyers tomonidan 27-oʻrinda deb baholangan. Chaqiruvdan soʻng Mellanby Viskonsin-Madison universitetiga bordi va u yerda ikki mavsum oʻynadi. u yerda Scott Mellanby Kanada milliy xokkey jamoasi bilan ham raqobatlashdi. Scott Mellanby kollejdagi faoliyatini 72 o‘yinda 35 gol va 82 ochko bilan yakunladi.
Professional
WCHAdagi ikkinchi mavsumi tugaganidan soʻng Scott Mellanby darhol NHLdagi birinchi ikkita oʻyinini oʻtkazdi. Scott Mellanby NHLdagi debyutini 1986-yil 22-martda Nyu-York Rangers jamoasiga qarshi oʻtkazdi. 1989-yilda Mellanby doʻstiga yordam bermoqchi boʻlganida bardagi janjaldaqatnashdi va chap qoʻlidagi singan pivo shishasidan qattiq jarohat oldi. Toʻrtta tendon, nerv va qoʻl arteriyasi kesilgan edi.
Mellanby 1993-yilda NHL kengaytirish loyihasida Edmonton Oilers jamoasi tomonidan eʼtiborsiz qoldi, bu esa unga yangi Florida Panthers tomonidan daʼvo qilinishiga imkon berdi. Bu Mellanby oʻzining eng yaxshi yillarini oʻtkazadigan jamoa edi. Shuningdek, Scott Mellanby 1993-yil 9-oktabrda Panterlarning franchayzing tarixidagi ilk golini urdi va 1996-yilda Yulduzlar o‘yinida o‘ynadi.
Mellanby 2001-yilning fevralida St-Luis Blues jamoasiga almashtirildi va bu harakat uning faoliyatini jonlantirdi. Scott Mellanby 2002-2003-yilgi mavsumda 57 ochko toʻpladi, bu 1996-yildan beri eng yuqori koʻrsatkich edi. Keyin Mellanby 2004-yilning yozida Atlanta Thrashers jamoasi bilan erkin agent sifatida shartnoma imzoladi va Scott Mellanby 2006-2007-yilgi mavsum uchun Atlanta jamoasi bilan qayta shartnoma imzoladi. 2006-yil 23-noyabrda Scott Mellanby „Trashers“ va „Washington Capitals“ jamoalari oʻrtasidagi jang uchun bitta oʻyinni toʻxtatgan edi.
Isteʼfosi
Mellanby 2007-yil 24-aprelda nafaqaga chiqqanini eʼlon qildi.
Pensiyaga chiqqanidan soʻng, Mellanby uch yil davomida Vancouver Canucks tashkilotida bosh menejer Mike Gillisga yordamchi va xokkey operatsiyalari boʻlimining maxsus maslahatchisi sifatida ishladi.
Shaxsiy hayoti
Mellanby va uning rafiqasi Susanning bir qizi Courtney va ikki oʻgʻli Carter va Nikolas bor. Mellanby ham autizm bilan bogʻliq koʻplab sabablarga aralashadi, chunki uning oʻgʻli Karterda ham autizm bor. NHL xodimlari Olaf Kolzig va Bayron Dafo bilan birga Mellanby Autizmga qarshi sportchilar tashkilotining asoschisi hisoblanadi.
Irravadiyalik delfin
Irravadiyalik delfin (Orcaella brevirostris) — delfinlar oilasining Orcaella jinsiga mansub suvli sutemizuvchilar turi (Delphinidae).
Tashqi koʻrinish
Delfinlar oilasining boshqa vakillaridan farqli oʻlaroq, Irravadiya delfinlarining tumshugʻi yoʻq va boʻyni egiluvchan. Bu xususiyatning sababi boshning orqasida koʻrinadigan burmalardir. Boshi qavariq, peshonasi ogʻiz boʻylab kengayadi. Koʻkrak qanotlari keng va uchburchak shaklida. Dorsal qanotlari ham uchburchak shaklida boʻlib, ularning uzunligi butun tananing uzunligining uchdan ikki qismini tashkil qiladi. Rangi kulrang-koʻkdan koʻk-kulranggacha oʻzgaradi. Tishlari tor, uchli, uzunligi taxminan 1 sm. Irravadiya delfinlarining ogʻirligi 114-143 kg, tana uzunligi 146-275 sm ni tashkil etadi. Shuningdek, erkak delfinlarlar odatda kattaroq va uzunroq dorsal qanotlarga ega. Irravadiyalik delfinlarining oshqozoni boʻlinmalarga boʻlingan.
Yashash joyi
Bu turdagi Delfinlar Hind okeanining Bengal koʻrfazidan Avstraliya shimoligacha boʻlgan qirgʻoq suvlarida yashaydilar.
Kambodjadagi delfinlar populyatsiyasi 2022-yilga kelib yoʻq boʻlib ketgan deb hisoblanadi.
Xulq-atvor
Irravadiya delfinlari 3-6 delfinlardan iborat guruhlarda yashaydi. Ular bir guruhdan ikkinchisiga oʻtishlari mumkin. Shuni etib oʻtish kerakki, hududni oʻrganayotganda, delfinlar boshlarini suvdan koʻtarib, ularni oʻrab turgan hamma narsani koʻrish uchun aylanadilar. Ular juda sekin suzadilar. Irravadiya delfinlari paydo boʻlganda, havo yutish uchun boshning faqat yuqori qismini ochib beradi. Nafas olish juda tez amalga oshiriladi va shoʻngʻinlarning faqat 14 foizi chayqalishlar bilan amalga oshiriladi.
Jeff Bagwell
Jeffri Robert Bagvell (1968-yil 27-mayda tug'ilgan) - amerikalik sobiq professional beysbolchi va murabbiyi bo'lib,u butun 15 yillik Beysbol Oliy Ligasi (MLB) faoliyatini Xyuston Astros bilan o'ynagan.
Dastlab 1989-yilda havaskorlar loyihasida Hartford universitetidan Boston Red Sox to'rtinchi bosqich tanlovi bo'lgan Bagvell 1990-yilda Astrosga almashtirildi.Bagvell 1991-yilda Milliy Liga (NL) yilning eng yaxshi futbolchisi deb topildi va 1994-yilda NLning eng qimmat o'yinchisi mukofotini (MVP) qo'lga kiritdi.Begvell va uzoq vaqtdan beri Astrosning ikkinchi o'yinchisi Kreyg Bigjio "Qotil B" nomi bilan tanilgan va jamoa o'z faoliyati davomida barqaror muvaffaqiyatlarga erishgan; Xyuston 1994- yildan 2005-yilgacha bo'lgan o'n ikki mavsumning o'n birida NL Markaziy divizionida birinchi yoki ikkinchi o'rinni egalladi. O'sha davrda Astros olti marta pley -off yo'llanmasini qo'lga kiritdi va 2005-yilda Bagwellning yolg'iz World Series ko'rinishi bilan yakunlandi.
PlayStation 4
PlayStation 4 (PS4) Sony Interactive Entertainment tomonidan ishlab chiqarilgan sakkizinchi avlod videooʻyin konsolidir. Bu platforma 2014-yil 15-noyabrda Shimoliy Amerikada, 2014-yil 29-noyabrda Yevropa, Janubiy Amerika va Avstraliyada, 2014-yil 22-fevralda esa Yaponiyada chiqarildi. Sony kompaniyasining PayStation 4, Microsoft kompaniyasining Xbox One va Nintendo kompaniyasining Wii Uva Switch konsollari bilan raqobatlasha oladi.
Rose Anderson
Rose Anderson (l 1988-yil 23-martda tugʻilgan, Edinburg ) — shotlandiyalik ayol basketbolchi. Hozirda Angliya Basketbol Ligasida UWIC Archers jamoasida oʻynaydi va 2012-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarida Britaniya jamoasi tarkibida boʻlgan.
Faoliyati
Anderson Edinburghdagi Portobello oʻrta maktabida oʻqidi. Shotlandiya oʻsmirlar basketbol terma jamoasida bir muddat oʻynadi va Buyuk Britaniyaning 20 yoshgacha boʻlgan basketbol terma jamoasi sardori boʻlgunga qadar asta-sekin yosh toifadagi jamoadan koʻtarildi va Edinburgh Kool Kats safida faoliyatini davom ettirdi. 2006-yilda Shimoliy Oklahoma kollejiga stipendiya asosida kirib Amerika Qoʻshma Shtatlariga koʻchib oʻtdi. Keyin 2008-yilda Markaziy Oklahoma Universitetiga oʻqishga kirishdan. Kollejdagi ichki tartib qoidalar tufayli Anderson oʻzining soʻnggi mavsumida Universitet basketbol jamoasida oʻynay olmadi va shu orada eshkak eshish bilan shugʻullandi.
Anderson hozirda UWIC Archers jamoasida Angliya Basketbol Ligasining 1-ayollar divizionida oʻynaydi. 2011—2012-yilgi mavsumda jamoasi bilan Divizionda gʻolib chiqdi. Bu klub tarixida ilk gʻolibligi edi. Rose birinchi marta Olimpiadada Buyuk Britaniya safida 18 ta kuchli tayyorlantiriluvchi oʻyinchilar guruhining aʼzosi boʻldi va 23-iyun kuni yakuniy tarkib eʼlon qilinganida, tarkibga kiritilgandi.
Rose 2012-yil 28-iyulda Buyuk Britaniyaning birinchi oʻyinida Avstraliyaga qarshi oʻynaganida, Anderson Olimpiada oʻyinlarida basketbol oʻynagan birinchi shotlandiyalik xokkeychi boʻldi, chunki Britaniya erkaklar jamoasida ikki shotlandiyalik oʻyinchi boʻlgan boʻlsa ham, ular oʻz oʻyinlarini Avstraliyaga qarshi oʻtkazmaganlar.
Shaxsiy hayoti
Andersonning akasi bokschi Kenny Anderson boʻlib, faoliyatining maʼlum jabhalarida basketbol maydoni oʻrniga ringga chiqishni oʻylagan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Kümbet Camii
Tarixi
U X asrda Kars va uning atrofida hukmronlik qilgan Arman Bagratuni podsholigi davrida arman-gruzin cherkovi sifatida qurilgan boʻlib, yaqin atrofda yashovchi arman va gruzinlarga ibodat qilish imkoniyatini bergan. Qirol Abas tomonidan qurilgan cherkov besh yil ichida qurib bitkazildi. Bu bino, shuningdek, ibodat joyidan koʻra, nasroniylik uchun buyuk muqaddaslikka ega boʻlgan 12 havoriyni xotirlash uchun qurilgan.
1064-yilda musulmonlar hukmronligiga oʻtgan mintaqadagi bu cherkov keyinchalik masjidga aylantirildi va Kümbet masjidi deb nomlandi. Mintaqa Rossiya tasarrufiga oʻtgandan soʻng, masjid rus pravoslav cherkoviga aylantirilgan. 1918-yilda esa turklar hukmronligi ostiga oʻtgach, yana masjidga aylantirilgan. 1964-yilda muzeyga aylantirildi va Karsdagi qazishmalardan olingan tarixiy ashyolar bu yerda namoyish etila boshlandi. Qars muzeyi sifatida ham tanilgan bu eski ibodatxona 1981-yilgacha oʻz faoliyatini davom ettirdi. 1993-yildan masjid sifatida foydalaniladi.
Arxitektura
Bino toʻgʻri burchakka ega boʻlib, ular toʻrtta markaziy rejalashtirilgan ustunlar bilan kengayadi. Gumbaz konussimon shaklda, gumbaz ostidagi boʻshliqlar ichi dumaloq, tashqi tomoni esa beshburchak. Binoning asosiy kirish eshigi gʻarbiy tomonda joylashgan. Janub va shimoliy tomondan ikkita kirish eshigi ham bor. Apsis yarim doira shaklida. Bundan tashqari, diametri 12 metr boʻlgan gumbaz ostidagi asosiy boʻshliq apsisni oʻz ichiga oladi. 8 ta yupqa va uzun tonozli kamarli derazalardan foydalanilgan. Havoriylar cherkovi mahalliy kesilgan bazalt toshdan qilingan. Arxitektura jihatidan u arman cherkovlariga xos meʼmoriy xususiyatlarga ega.
Mega
Mega — 1990-yil 23-oktabrda tashkil etilgan va Megamedia kompaniyasiga tegishli boʻlgan Chili televizion tarmogʻi.
Bangoran
Bangoran — Markaziy Afrika Respublikasi shimolidagi Bamingui-Bangoran profekturasida joylashgan shaharchalardan biri.
XFL
Liga 2018-yilda WWE restling-promoushn egasi Vins Makmen tomonidan u 2001-yilda asos solgan xuddi shu nomdagi liganing qayta ishga tushirilishi va vorisi sifatida tashkil etilgan. Makmen XFLni Milliy Futbol Ligasi (NFL) bilan solishtirganda kamroq maydondan tashqari bahsli va tezroq, soddaroq oʻyinga ega liga yaratish uchun asos solgan. XFlning bu iteratsiyasida uning ajdodidagi kabi restlingdan ilhomlanib qilingan koʻngilochar elementlar yoʻq. Liga va uning jamoalari dastlab Makmenning Alpha Entertainment kompaniyasiga tegishli edi. Jamoalar AQSh boʻylab NFL jamoalari hozir yoki yaqinda vakil boʻlgan hududlar boʻylab joylashgan.
2020-yilning ilk mavsumida bor-yoʻgʻi besh haftalik oʻyindan soʻng, liga faoliyati COVID-19 pandemiyasi tufayli asta-sekin oʻz faoliyatini toʻxtatdi va 13-aprelda bankrotlik haqida ariza berdi. 2020-yil 3-avgust kuni aktyor, produser, sobiq restler va „Mayami Xarrikeyn“ sobiq himoyachisi Dueyn Jonson va uning uzoq yillik ish hamkori Deni Garsiya auksiondan bir necha soat oldin XFLni 15 million dollarga sotib olish uchun konsorsiumni RedBird Capital Jerri Kardinal bilan boshqargan. Hozirda liga 2023-yilning fevralida qaytishni rejalashtirmoqda.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
„Jasurlik uchun“ medali
"Jasurlik uchun" medali — Vatan himoyasi va harbiy burchni bajarishda koʻrsatilgan Jasurlik uchun SSSRning davlat mukofoti.
Medal tarixi
1938-yil 19-oktabrdagi birinchi farmon bilan 62 nafar harbiy xizmatchi „Jasurlik uchun“ medali bilan taqdirlandi. Birinchi farmon (1938-yil 22-oktabr) ushbu medal bilan Hasan koʻli yaqinida bir guruh diversantlarni qoʻlga olgan Qizil Armiya chegarachilari N.E.Gulyayev va B.F.Gulyayevni taqdirladi. Jangovar topshiriqlarni namunali bajarganliklari, Xasan koʻli hududini himoya qilishda koʻrsatgan jasorati uchun 1938-yil 25-oktabrdagi Farmoni bilan 1326 nafar harbiy xizmatchilar, qoʻmondonlik xodimlarining oila aʼzolari, kasalxona xodimlari va savdo floti taqdirlandilar. Ulugʻ Vatan urushi boshlanishidan oldin SSSR davlat chegaralarini himoya qilishda va Sovet-Finlandiya urushida Jasurlik uchun 26 mingga yaqin harbiy xizmatchilar medal bilan taqdirlangan.
Ulugʻ Vatan urushi davrida 1941-yildan 1945-yilgacha boʻlgan davrda 4 milliondan ortiq mukofotlar berildi.
Ulugʻ Vatan urushi yillarida Qizil Armiya askarlarining bir qismi toʻrtta, beshta va hatto oltita (S.V. Gresov) „Jasurlik uchun“ medallari bilan taqdirlangan.
„Jasurlik uchun“ medali yaratilganidan buyon front askarlari orasida alohida hurmat va qadriyatga ega boʻldi.
Umuman olganda, „Jasurlik uchun“ medali 4,6 millionga yaqin kishiga topshirildi.
Pyotr Shoroxov
Pyotr Mixaylovich Shoroxov (1840-yil, Semipalatinsk — 1914-yil, Toshkent) — rus generali, Oʻrta Osiyo yurishlari ishtirokchisi.
Tarjimai holi
Pyotr Mixaylovich Shoroxov 1840-yilda Semipalatinskda tugʻilgan.
Omsk shahridagi Sibir Kadetlar Korpusida tahsil olgan.
Keyinchalik turli sapyor batalonlarida xizmat qilgan. Oʻrta Osiyoni bosib olish uchun Verniy (hozirgi Olmaota)dan Qoʻqon va Buxorogacha boʻlgan deyarli barcha yurishlarda qatnashgan. Pishpek, Chimkent, Toshkent[1], Qoʻqon va boshqa qalʼa shaharlarini egallashda qatnashgan.
General-mayor unvonigacha koʻtarilgan. 1906-yil 18-iyundagi eng yuqori buyruq bilan general-leytenant unvoniga koʻtarilib, uniforma, pensiya, qurol-yarogʻ va kiyim-kechak bilan ishdan boʻshatilgan.
1914-yilda Toshkentdagi Botkin qabristonidagi Gorizdro oilasi qabristoniga dafn etilgan.
Qiziq faktlar
Pyotr Mixaylovichning kelini — Antonina Alekseyevna taniqli toshkentlik doktor, professor boʻlgan.
Aydın Güven Gürkan
Aydin Guven Gurkan (1941-yil 10-mayda tugʻilgan, Elazigʻ — 2006-yil 22-yanvar, Istanbul) — turk siyosatchisi, oʻrinbosari va sobiq Mehnat va ijtimoiy xavfsizlik vaziri.
Hayotiy
Otasi davlat xizmatchisi boʻlgani uchun boshlangʻich va oʻrta taʼlimni Anadoluning turli viloyatlarida tamomlagan va 1963-yilda Anqara universiteti Siyosiy fanlar fakulteti Moliya va iqtisod boʻlimini tamomlagan.
1981-yilda YÖK tizimi va bosimlarga norozilik bildirish uchun universitetni tark etgan Gurkan 1983-yilda siyosatga kirib, Xalq partiyasidan 17-muddat Antaliya deputati etib saylandi. Gurkan 1984-yilda HP Bosh kotibi, 1985-yilda esa partiya raisi etib tayinlangan. SODEP raisi Erdal İnönü bilan birlashish mavzusida aloqalarni davom ettirib, 1985-yil 3-noyabrda sodir boʻlgan qoʻshilish meʼmorlaridan biri boʻldi. U Sotsial-demokratik Populistik partiya nomini olgan birlashgan partiyaning birinchi asoschisi bo'ldi va keyinchalik bu vazifani Erdal İnönüga topshirdi. O'sha yilning sentabr oyida SHP raisi o'rinbosari etib saylangan Aydin Güven Gurkan, 1987-yil 29-noyabrda ikkinchi marta SHP raisi o'rinbosari etib tayinlandi.
Gurkan, 1987-yil 29-noyabrda boʻlib oʻtgan umumiy saylovlarda parlamentga kirmay, faol siyosatdan bir muddat tanaffus oldi. Keyinchalik faol siyosatga qaytgan Gurkan, 1991-yil 30-iyulda bo'lib o'tgan qurultoyda SHP Partiya Majlisiga a'zo etib saylandi va partiya tomonidan faol ravishda tayinlandi. 1991-yilgi saylovlarda Icheldan deputat etib qayta saylangan. Partiya guruh rais o’rinbosari lavozimini egallagan Gurkan, bir muddat Mehnat va ijtimoiy xavfsizlik vaziri lavozimini ham egalladi. Gurkan 2002-yilda Yangi Turkiya partiyasiga (YTP) qo'shilgan.
Nemis va ingliz tillarini biladigan Gurkanning turli ma'ruza matnlaridan tashqari ko'plab nashr etilgan maqolalari va "Taraqqiyotning ijtimoiy-iqtisodiy muammolari" nomli kitobi bor.
Oshqozon saratoniga chalingan va 1,5 yil davolangan Gurkan 2006-yil 22-yanvarda vafot etdi. Istanbulning Anadolu tarafidagi Tuzla qabristoniga dafn qilindi. Rassom Serap Aksoy bilan turmush qurgan Gurkanning qizi bor edi.
Aşağıkavacık
Aşağıkavacık — Turkiyaning Anqara viloyati Nallihan tumanidagi qishloq.
Diakritik belgilar
Diakritik belgilar (yun. diakritikos — farqlovchi, farqlashga xizmat qiluvchi) — satrlar ustiga yoki ostiga, kamdan-kam hollarda ichiga qoʻyiladigan, harflarga asoslangan yozuvlarda ishlatiladigan belgilar. D. b. ayrim belgi — harf mohiyatini oʻzgartirish yoki uni aniklashga xizmat qiladi. D. b.ning kuyidagi turlari farqlanadi: a) harfga yangicha funksiya yuklaydigan belgilar (mas, oʻzbek kirill alifbosidagi — y, yo, gʻ, q va b., oʻzbek lotin alifbosidagi —o’ (oʻ), Ya(q) va b.); b) tovushning variantlarini ifodalovchi belgilar (mas, frans. yo, yo, yo, bular yana maʼno farqlash xususiyatiga ham ega). Ayrim D. b. harfni ajratib oʻqishlikni koʻrsatadi (mas, frans.— I). Prosodik D. b. harf ifodalovchi tovushning choʻziq yoki qisqaligini, urgʻu va uning turlarini, tonni bildiradi (mas, Vyetnam tilida, xitoy tili uchun lotin grafikasi asosidagi baʼzi loyihalarda). D. b. baʼzi transkripsiyalar tizimida va xalqaro alifbolar loyihalarida katta ahamiyatga ega. Ayni bir xil D. b. turli milliy yozuvlarda turlicha funksiyani bajaradi. D. b. eng koʻp uchraydigan tillar — fransuz, polyak, chex, portugal, lotin, litva tillaridir. Turkiy tillarda, xususan, oʻzbek tilida ham D. b. mavjud. D. b. arab yo’zuvipa ham keng qoʻllanadi, bularning ahamiyati ayniqsa turli arab va b. musulmon mamlakatlarda Qurʼoni Karimni tilovat qilishda muhim ahamiyat kasb etadi, yaʼni bir xil oʻqilishini taʼminlaydi. Araf alifbosi asosidagi boshqa xalqlar yozuvlari ham bundan mustasno emas (mas, fors, urdu va b. tillarda). D. b. hind yozuv tizimlarida ham uchraydi, bularda dimoqda hosil boʻladigan undoshlarni farqlaydi, shuningdek, choʻziqlik va qisqalikni koʻrsatadi (mas, "i" va "ji). Baʼzi olimlar som (arab, yahudiy) tillarida ham D. b. mavjud deb taʼkidlaydilar, bunda unli tovushlar undoshlar ostiga nukta va chiziqcha qoʻyish bilan anglashiladi.
Vitaliy Slastyonin
Vitaliy Aleksandrovich Slastyonin (1930-yil 5-sentyabr, Ulala - 2010-yil 13-iyun, Moskva) pedagogika sohasidagi sovet va rus olimi, pedagogika fanlari doktori (1977), professor, Rossiya Ta'lim akademiyasining haqiqiy a'zosi (1992)., Rossiya Federatsiyasida xizmat ko'rsatgan fan arbobi (1996).
1952-yilda Slastyonin Moskva davlat pedagogika institutini tamomlagan. Uning “Oʻlkashunoslikning pedagogik asoslari” nomli ilmiy ishi SSSR Oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligining oltin medali bilan taqdirlangan.
1956-yilda u "O'quvchilarni vatanparvarlik va baynalmilal tarbiyalash maktabi komsomolining ishi" mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi va 13 yil davomida Tyumen davlat pedagogika institutida ishladi: assistent, keyin katta o'qituvchi.1957-yilda 27 yoshida oʻquv va ilmiy ishlar boʻyicha prorektor boʻldi.
1969—1977-yillarda O'quv-uslubiy bo'lim boshlig'i, RSFSR Ta'lim vazirligining Oliy va o'rta pedagogik ta'lim muassasalari Bosh boshqarmasi boshlig'ining o'rinbosari.
1977-yilda “Sovet maktabi oʻqituvchisining kasbiy tayyorgarligi jarayonida uning shaxsini shakllantirish” mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi va Moskva davlat pedagogika institutiga qaytdi. V.I.Lenin, 1978-yilda Boshlangʻich ta’lim pedagogikasi kafedrasi mudiri etib saylandi. 1979-yilda professor ilmiy unvoni berilgan. 1982-yilda ta’lim fakulteti dekani etib saylandi.
Jazo ijrosini tugatish
Jazo ijrosini tugatish — mahkumning sud tayinlagan jazo muddati oʻtab boʻlishi, OʻzR JIK 163- moddasida nazarda tutilgan hollarda mahkumning jazo oʻtash muddatidan ilgari ozod qilinishi, sud hukmi bekor qilinishi va ish yurutishning tugatilishi, jazoning shartli hukm bn almashtirilishi, mahkumning vafoti bilan tugaydi.
Osman Bölükbaşı
thumb|260x260px| [[Harry S. Truman|Garri S. Trumanning Vashingtonda Millat partiyasi rahbari Usmon Bölükbaşı bilan uchrashuvi (1949-yil 12-aprel).]] Hoji Usmon Bölükbaşı (1913, Mucur - 2002-yil 6-fevral, Anqara) - „Anadolu boʻroni“ va " T (I)RT Usmon " laqablari bilan tanilgan turk siyosatchisi. 1950, 1954, 1957, 1961, 1965 va 1969-yillardagi Turkiya umumiy saylovlarida deputat sifatida parlamentga kirgan.
Hayot
U 1913-yilda Kirshehirning Mucur, keyin Nevshehirning Hojibektosh shahriga tutashgan Hasanlar qishlogʻida tugʻilgan. Oʻrta taʼlimni Istanbul Erkaklar Liseyida tamomlagan. Oliy taʼlimni Fransiyaning Nensi universiteti, fan fakulteti, matematika boʻlimida tamomlagan. 1937-yilda shu yerni tamomlagan. 1938-yilda Turkiyaga qaytib, Qandilli rasadxonasida assistent boʻlib ishlay boshladi. 1940-yilda Haydarpasha oʻrta maktabida dars bera boshladi. 1946-yilda u Demokratik partiyaga qoʻshildi va partiya bosh inspektori etib tayinlandi. Biroq u 1947-yilda Respublika Xalq partiyasi hukumatiga qarshi keskin siyosat olib borishni istagan guruh bilan birga Demokratik partiyadan chiqib ketdi.
U 1948-yil iyul oyida Millat partiyasining asoschilaridan edi. 1949-yilda Ismet Inönü va Jalol Bayarga qarshi fitna uyushtirgani uchun hibsga olingan boʻlsa-da, qisqa vaqtdan soʻng ozodlikka chiqdi. 1950-yilgi Turkiya umumiy saylovlarida Millat partiyasining yagona deputati sifatida Kırşehirdan Turkiya Buyuk Millat Majlisiga kirdi. Uning partiyasi 1953-yilda sekulyarizmga qarshi siyosat ishlab chiqarganligi sababli yopildi. Shundan soʻng, 1954-yil fevral oyida u bir guruh sobiq Millatlar partiyasi a’zolari bilan Respublikachi Millatlar partiyasini tuzdi va uning raisi etib saylandi.
1954-yilgi umumiy saylovlarda bu viloyatning deyarli barcha ovozlari bilan qaytadan Kirshehir deputatligiga saylanganida, Demokratik partiya hukumati Kirshehirni tumanga aylantirdi va Nevshehir bilan bogʻladi. Kirshehir 3 yil tuman boʻlib qoldi. Bu davrda u hukumatni tanqid qildi. U 1957-yilning iyul oyida Turkiya Oliy Millat Majlisini haqorat qilgani uchun hibsga olingan. 1957-yil iyun oyida Kirshehir viloyat sifatida qayta tiklandi, ammo sobiq tumanlar boʻlgan Avanos, Kozaklı va Hojibektash Nevshehirda qoldi. Hasanlar qishlogʻi yana viloyatga aylangan Kirshehir bilan bogʻlanmagan va Nevshehirga qoldirilgan. Bu holatda, 1957-yil oktabr oyida Turkiyada boʻlib oʻtgan umumiy saylovlarda u Respublikachi Millat partiyasidan saylangan 4 deputat orasida edi. Saylov kuni qamoqxonada boʻlgani uchun u Anqara markaziy qamoqxonasining 10-boʻlimida mahbuslar oldida parlament qasamyodini qabul qildi.
1958-yilda DP ga qarshi koalitsiya tuzish maqsadida Respublikachi Millat partiyasi va Turk Dehqon partiyasining birlashishi natijasida tashkil etilgan Respublika Dehqon Millat partiyasi raisi etib saylandi. U 1959-yilda 10 oylik qamoq jazosiga hukm qilingan.
27-maydagi davlat toʻntarishidan soʻng 1961-yil 6-yanvardan 1961-yil 15-oktabrgacha Respublika Dehqon millati partiyasining Taʼsis majlisidagi vakili boʻlib ishladi. 1961-yilgi umumiy saylovlardan soʻng u murosasiz pozitsiyani egalladi va koalitsion hukumatga qoʻshilishdan bosh tortdi. 1962-yil iyun oyida Ismet Inönü tomonidan tashkil etilgan koalitsion hukumatga Respublika Dehqon Millat partiyasi qoʻshilgach, 28 deputat bilan partiyani tark etib, Millat partiyasini qayta tuzdi va uning raisi etib saylandi. Millat partiyasi 1965-yil fevralida Suat Hayri Ürgüplü boshchiligidagi koalitsiya hukumatiga qoʻshilgan boʻlsa-da, u vazirlar mahkamasidagi lavozimni egallamadi va hukumatni ham tanqid qildi. U oʻz doʻstlari bilan asos solgan Respublikachi Dehqon millati partiyasi 1969-yilda Millatchi Harakat partiyasi nomini oldi.
U 1972-yilda Millat partiyasi rahbariyatidan isteʼfoga chiqdi. Uning oʻrniga Bosh shtab sobiq rahbari Jemal Tural tayinlandi. 1973-yil 9-sentabrda u 1961-yildan beri saylangan Anqara deputatligidan iste’foga chiqdi va faol siyosatdan chekindi. 2002-yil 6-fevralda Anqarada vafot etdi.
U isteʼfodagi elchi va sobiq MHP Anqara deputati Deniz Bölükbaşıning otasi.
Olim Navkarov
Olim Navkarov (tugʻ. 1983-yil 30-mart, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — oʻzbek futbolchisi, hujumchisi. 2010—2011-yillarda Oʻzbekiston milliy terma jamoasi safida 11 oʻyin oʻtkazib, ikkita gol urgan.
Faoliyati
Olim Navkarov faoliyatini 2004-yilda Toshkentning „Traktor“ jamoasida boshlagan. 2007-yilgacha ushbu klubda oʻynagan. Keyin Toshkentning „Lokomotiv“ jamoasida uch mavsum toʻp surgan, 2010-yilda u „Qizilqum“da ijara asosida oʻynagan. Keyin „Andijon“, Samarqandning „Dinamo“si, yana Toshkentning „Lokomotiv“, „Olmaliq“, yana „Qizilqum“da oʻynadi. 2015-yilda Olim „NBU-Osiyo“ klubida Birinchi ligada ishtirok etgan. 2016-yilda ham Birinchi liga jamoalari: „Oqtepa“ va „Nurafshon“da oʻynagan.
2010-yildan Olim Navkarov Oʻzbekiston terma jamoasiga jalb etila boshlandi. Bir qator oʻrtoqlik uchrashuvlarida maydonga tushgan. Shuningdek, 2011-yil yanvar oyida Oʻzbekiston terma jamoasi bilan birgalikda 2011-yil Qatarda boʻlib oʻtgan Osiyo kubogida ishtirok etib, Oʻzbekiston terma jamoasi yarim finalga qadar yetib bordi. Olim Navkarov Oʻzbekiston milliy terma jamoasi safida jami 11ta oʻyin oʻtkazib, 2ta gol urgan.
Microsoft Project
Microsoft Project, Microsoft tomonidan ishlab chiqilgan va sotiladigan dasturiy taʼminot. Loyiha menejerga rejani ishlab chiqish, topshiriqlarni resurslarga ajratish, taraqqiyotni kuzatish, budjetni boshqarish va uni tahlil qilishda yordam berish uchun moʻljallangan.
La Red
La Red — 1991-yilda asos solingan va Albavisión-ga tegishli Chili televizion tarmog'i.
Antikiteriya mexanizmi
Antikythera mexanizmi  — bu analog kompyuterning eng qadimgi namunasi sifatida tasvirlangan qadimgi yunoncha qoʻlda ishlaydigan qurilma   astronomik pozitsiyalar va tutilishlarni oʻnlab yillar oldin bashorat qilish uchun ishlatilgan. Bundan tashqari, qadimgi Olimpiya oʻyinlari sikli boʻlgan Olimpiadaga oʻxshash atletika oʻyinlarining toʻrt yillik tsiklini kuzatish uchun ham foydalanish mumkin edi.
Bu artefakt 1901-yilda Gretsiyaning Antikitera oroli qirgʻogʻida halokatga uchragan kema qoldiqlari orasida edi. 1902-yil 17-mayda unda arxeolog Valerios Stais tomonidan tishli asbob borligi aniqlangan. Ushbu parchalarning toʻrttasida tishli mexanizmlar mavjud, boshqalarida esa yozuvlar mavjud. Eng katta tish taxminan 13 santimetr diametrli va dastlab 223 tishga ega edi.
2008-yilda Kardiff universitetida Mayk Edmunds va Toni Frit boshchiligidagi guruh qobiq bilan qoplangan mexanizmning boʻlaklari ichidagi tasvirni zamonaviy kompyuter rentgen tomografiyasi va yuqori aniqlikdagi sirt skanerlashidan foydalangan va bir vaqtlar qobiqning tashqi korpusini qoplagan eng zaif yozuvlarni oʻqigan. mashina. Bu shuni koʻrsatadiki, u Oy va Quyoshning zodiak boʻylab harakatlarini kuzatish, tutilishlarni bashorat qilish va Oyning tartibsiz orbitasini modellashtirish imkonini beradigan 37 ta bronza tishli toʻrga ega edi, bu erda Oyning tezligi uning perigeyidagidan koʻra yuqoriroqdir. apogey. Mexanizmning bir qismi yoʻqolganligi haqida spekülasyonlar mavjud va u beshta klassik sayyoralarning pozitsiyalarini ham hisoblab chiqdi.
Rayni Fox
Rayni Fox (1956-yil 24-mayda tugʻilgan) — 1970-yillarning oʻrtalaridan 1980-yillarning boshlarigacha faol boʻlgan amerikalik sobiq tennischi.
Antikiteriya mexanizmi
Asbob yunon olimlari tomonidan ishlab chiqilgan va qurilgan boʻlib, taxminan 87-yilga toʻgʻri keladi.Miloddan avvalgi, yoki 150 dan 100 gacha Miloddan avvalgi, yoki 205-yilgacha Miloddan avvalgi. Qanday boʻlmasin, u kema halokatidan oldin qurilgan boʻlishi kerak, bu koʻplab dalillar bilan taxminan 70-60 yillarga toʻgʻri keladi.Miloddan avvalgi. Boshqa ekspertlar kalibrlash sanasi sifatida miloddan avvalgi 204-yilning yozida sanani taklif qilishga qoʻshilmaydilar. Xuddi shunday murakkablikdagi mashinalar XIV asrda Richard of Wallingford va Jovanni de Dondi astronomik soatlarigacha paydo boʻlmadi.
Rayni Fox
Yoshligida Fox 1973-yilgi Orange Bowl musobaqasida yakkalik bahslarida Mima Jaušovecdan magʻlubiyatga uchrab, ikkinchi oʻrinni egallagan. 1974-yilda u AQShning 18 yoshli qizlari oʻrtasidagi yakkalik bahslarida gʻolib chiqdi. Fox ikki yil davomida Rollins kollejida oʻqigan va 1975-yil avgustida professional boʻlgan.
Antikiteriya mexanizmi
Antikythera mexanizmining barcha maʼlum boʻlaklari hozirda Afinadagi Milliy arxeologiya muzeyida, bir qator badiiy rekonstruktsiyalar va nusxalar bilan birga qanday koʻrinishi va ishlaganligini koʻrsatish uchun saqlanmoqda.
Rayni Fox
Fox faoliyati davomida „Katta dubulgʻa“ turkumiga kiruvchi barcha toʻrtta turnirda ishtirok etgan. Uning eng yaxshi natijasi Helen Cawley bilan 1977-yilda Fransiya ochiq chempionatida juftliklar finaliga chiqish boʻldi, u yerda ular Regina Maršíkova va Pam Tiguarden tomonidan uchta setda magʻlub boʻlishdi. Uning yakkalik bahslaridagi eng yaxshi natijasi 1977-yilda Avstraliya Ochiq chempionatida chorak finalga qadar yetib borgan va u yerda ikkinchi raqam ostidagi Sue Barkerga yutqazgan. Wimbledon chempionatida u 1977 va 1979-yillarda uchinchi bosqichga chiqdi.
Antikiteriya mexanizmi
Kashfiyot
thumb| Derek J. de Solla Price (1922-1983) Antikitera mexanizmi modeli bilan Kapitan Dimitrios Kontos (Δημήτριος Κοντός) va Simi orolidagi shimgichli gʻavvoslar ekipaji 1900-yil bahorida halokatga uchragan Antikitera kemasini topdilar va 1900-19001-yillarda Yunoniston qirollik dengiz floti bilan birinchi ekspeditsiya paytida artefaktlarni topdilar. Rim yuk kemasining bu qoldiqlari {{Convert|45|m}Gretsiyaning Antikitera orolidagi Glyphadia nuqtasidan uzoqda. Jamoa koʻplab yirik artefaktlarni, jumladan bronza va marmar haykallarni, kulolchilikni, noyob shisha idishlarni, zargarlik buyumlarini, tangalarni va mexanizmni qoʻlga kiritdi. Mexanizm 1901-yilda, ehtimol, oʻsha yilning iyul oyida vayronalar ostidan olingan.
Rayni Fox
U yaxshi tezlik bilan u yakkalikdan koʻra juftlik bahslarida muvaffaqiyat qozondi. WTA turnirida u Helen Cawley bilan Shveysariya va Avstriyada ikkita juftlik chempionligini va Bunny Bruning bilan Shimoliy Amerikada uchta Avon Futures juftlik chempionligini qoʻlga kiritdi. Foks 1977-yil yanvar oyida Tasmanian Open musobaqasida finalda uchta setda Lesley Bowreyni magʻlub etib, yakkalik baxslarida chempionlikni qoʻlga kiritdi.
Antikiteriya mexanizmi
Kashfiyot
Vayronalardan olingan barcha ashyolar saqlash va tahlil qilish uchun Afinadagi Milliy arxeologiya muzeyiga topshirildi. Oʻsha paytda mexanizm korroziyaga uchragan bronza va yogʻoch boʻlagidan biroz koʻproq boʻlgan; Bu ikki yil davomida eʼtibordan chetda qoldi, muzey xodimlari esa haykallar kabi yanada yaqqolroq boyliklarni birlashtirish ustida ishladilar. Dengiz suvidan olib tashlangandan soʻng, mexanizm ishlov berilmagan, natijada deformatsion oʻzgarishlar yuz bergan.
Rayni Fox
Fox Jahon seriyalarida 1975 (Pittsburgh Triangles), 1976 (Cleveland Nets) va 1978 (Phoenix Racquets) da oʻynagan.
U tadbirkor va marshal Arthur Borinskyga turmushga chiqqan edi 2006-yilda u MetroWest yahudiy sport shon-shuhrat mukofoti sohiblari qatoriga kiritildi. Fox hozirda Nyu-Jersi shtatining Chatham shahrida professional tennis murabbiyi.
Antikiteriya mexanizmi
Kashfiyot
2012 va 2015-yillarda Antikythera halokat joyida buyumlarni qidirish natijasida bir qancha sanʼat buyumlari va mexanizm topilgan xazina kemasi bilan bogʻliq boʻlishi yoki boʻlmasligi mumkin boʻlgan ikkinchi kema topildi. Diskda toʻrtta „quloq“ bor, ularda teshiklari bor va baʼzilar uni " tishli gʻildirak " sifatida Antikitera mexanizmining bir qismi boʻlishi mumkin deb oʻylashgan. Biroq, bu mexanizmning bir qismi boʻlganligi toʻgʻrisida ozgina dalillar mavjud; bu disk mebel qismidagi bronza bezak boʻlganligi ehtimoli katta.
Kelib chiqishi
Antikythera mexanizmi odatda birinchi maʼlum boʻlgan analog kompyuter deb ataladi. Uning qurilishi miloddan avvalgi II asrda yunon astronomlari tomonidan ishlab chiqilgan astronomiya va matematika nazariyasiga tayangan va u miloddan avvalgi II asr oxirlarida yoki miloddan avvalgi I asrning boshlarida qurilgan deb taxmin qilinadi.
2014-yilda Karman va Evans tomonidan olib borilgan tadqiqot, Saros dial-da miloddan avvalgi 205-yilning 28-aprelida boshlangan yangi oydan koʻp oʻtmay boshlangan astronomik qamariy oy sifatida boshlangan sanani aniqlashga asoslanib, taxminan miloddan avvalgi 200-yilga oid yangi sanani ilgari surdi. Pol Iversen tomonidan 2017-yilda nashr etilgan tadqiqot shuni koʻrsatdiki, qurilma prototipi haqiqatan ham Rodosdan boʻlgan, ammo bu model Gretsiyaning shimoli-gʻarbiy qismidagi Epirus mijozi uchun oʻzgartirilgan; Iversenning taʼkidlashicha, u kema halokatidan bir avlod oldin qurilgan boʻlishi mumkin, bu sanani Jons ham tasdiqlagan.
2014-yilda qoʻshimcha shoʻngʻinlar amalga oshirildi, 2015-yilda esa mexanizmni koʻproq kashf qilish umidida davom etish rejalashtirildi. Besh yillik tergov dasturi 2014-yilda boshlanib, 2019-yil oktabr oyida yakunlandi, yangi besh yillik sessiya 2020-yil may oyida boshlanadi
Tavsif
Asl mexanizm, aftidan, Oʻrta er dengizidan bitta qobiqli boʻlak boʻlib chiqdi. Koʻp oʻtmay, u uchta asosiy qismga boʻlindi. Boshqa kichik boʻlaklar tozalash va ishlov berish vaqtida sinib ketgan va yana bir qismi Kusto ekspeditsiyasi tomonidan dengiz tubida topilgan. Boshqa boʻlaklar hali ham saqlashda boʻlishi mumkin, ular dastlabki tiklanishidan beri ochilmagan; F fragmenti shu tarzda 2005-yilda topilgan. Maʼlum boʻlgan 82 ta boʻlakdan ettitasi mexanik ahamiyatga ega boʻlib, mexanizm va yozuvlarning aksariyat qismini oʻz ichiga oladi. Bundan tashqari, kasr va toʻliq boʻlmagan yozuvlarni oʻz ichiga olgan 16 ta kichik qism mavjud.
Kichik qismlar
Topilgan kichikroq boʻlaklarning koʻpida koʻrinadigan qiymatli hech narsa yoʻq; biroq baʼzilarida baʼzi yozuvlar bor. 19-qismda orqa eshikning muhim yozuvlari mavjud, shu jumladan bitta „…76 yil…“ kallippik siklga ishora qiladi. Boshqa yozuvlar orqa terishlarning vazifasini tasvirlab berganga oʻxshaydi. Ushbu muhim kichik boʻlakdan tashqari, yana 15 ta kichik boʻlakda yozuv qoldiqlari mavjud.
Mexanika
Oxirgi soʻrovlar natijasida vayronalardan olingan aniq maʼlumotlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar Freethning 2006-yildagi " Tabiat " maqolasiga qoʻshimchada batafsil keltirilgan.
Operatsiya
Mexanizmning old tomonida ekliptikani ifodalovchi sobit halqali kadran mavjud boʻlib, oʻn ikkita zodiacal belgilar teng 30 graduslik sektorlar bilan belgilangan. Bu Bobilliklarning har bir burj belgisiga ekliptikaning oʻn ikkidan birini teng ravishda belgilash odati bilan mos keladi, garchi yulduz turkumlari chegaralari oʻzgaruvchan boʻlsa ham. Bu siferblatdan tashqarida aylanuvchi boshqa halqa bor, u Sothic Misr taqvimidagi oylar va kunlar, 30 kunlik oʻn ikki oy va besh oraliq kun bilan belgilangan. Oylar yunon alifbosiga koʻchirilgan oylar uchun Misr nomlari bilan belgilangan. Misr taqvimi kabisa kunlarini eʼtiborsiz qoldirdi, shuning uchun u taxminan 120-yil ichida toʻliq zodiak belgisidan oʻtdi.
Mexanizm toj tishli uzatmasi orqali eng katta uzatmaga ulangan kichik qoʻl krankini (hozir yoʻqolgan) aylantirish orqali boshqarildi, A boʻlagining old tomonida koʻrinadigan toʻrt tishli tish, b1 deb nomlangan. Bu toʻgʻri Misr kalendar kuniga oʻrnatiladigan oldingi terishdagi sana koʻrsatkichini koʻchirdi. Yilni tanlab boʻlmaydi, shuning uchun siz hozirda belgilangan yilni bilishingiz kerak yoki Bobil efemerlari jadvalining orqa tarafidagi turli xil kalendar tsikli koʻrsatkichlari bilan koʻrsatilgan davrlarni koʻrib chiqishingiz kerak, chunki koʻpchilik yilni belgilab beradi. kalendar davrlari yil bilan sinxron emas. Krank sana koʻrsatkichini toʻliq aylanish uchun taxminan 78 kun harakatlantiradi, shuning uchun mexanizm yaxshi holatda boʻlsa, maʼlum bir kunni terish orqali urish oson boʻlar edi. Qoʻl krankini aylantirish harakati mexanizm ichidagi barcha qulflangan tishlarning aylanishiga olib keladi, natijada Quyosh va Oyning holati, oy fazasi, tutilish va taqvim davrlari va ehtimol sayyoralarning joylashuvi bir vaqtning oʻzida hisoblab chiqiladi.
Operator, shuningdek, orqa tarafdagi ikkita katta siferblatda spiral terish koʻrsatkichlarining holatidan xabardor boʻlishi kerak edi. Koʻrsatgichda metalldagi spiral kesiklarni kuzatib boradigan „izdoshi“ bor edi, chunki terishlar koʻrsatkichlarning toʻrt va beshta toʻliq aylanishini oʻz ichiga oladi. Koʻrsatkich spiralning har ikki uchidagi terminal oyiga yetib borganda, davom etishdan oldin koʻrsatgichning izdoshini qoʻlda spiralning boshqa uchiga oʻtkazish kerak edi.
Old yuz
Old siferblatda ikkita konsentrik dumaloq tarozi mavjud. Ichki oʻlchov burjning yunon belgilarini, darajalarga boʻlinish bilan belgilaydi. Sirt bilan bir tekisda joylashgan va kanalda ishlaydigan harakatlanuvchi halqa boʻlgan tashqi shkala kunlar kabi koʻrinadigan narsalar bilan belgilanadi va kanaldagi halqa ostida bir qator mos keladigan teshiklarga ega.
Mexanizm kashf etilganidan beri bu tashqi halqa 365 kunlik Misr taqvimini ifodalaydi deb taxmin qilingan. Biroq, yaqinda oʻtkazilgan tadqiqotlar bu taxminni shubha ostiga qoʻyadi va uning 354 intervalga boʻlinganligini tasdiqlaydi.
Agar kimdir 365 kunlik prezumpsiyaga obuna boʻlsa, bu mexanizm Yulian taqvimi islohotidan oldin paydo boʻlgan deb tan olinadi, ammo Ptolemey III ning abortiv taqvimida koʻrinib turganidek, Sotik va Kallippik tsikllar allaqachon 365 1⁄4 kunlik quyosh yiliga ishora qilgan. Miloddan avvalgi 238 yildagi islohot. Raqamlar uning taklif qilingan sakrash kunini aks ettirmaydi (6-qism), lekin tashqi taqvim siferblatini quyosh yilidagi qoʻshimcha chorak kunning taʼsirini qoplash uchun oʻlchovni bir tomonga burish orqali ichki siferblatga qarshi siljitish mumkin. har toʻrt yilda bir kun.
Biroq, agar kimdir 354 kunlik dalillarga obuna boʻlsa, unda eng koʻp talqin bu uzuk 354 kunlik oy taqvimining namoyonidir. Mexanizmning taxminiy qurilish davrini va Misr oylari nomlarining mavjudligini hisobga olsak, bu 1950-yilda Richard Entoni Parker tomonidan taklif qilingan Misr fuqarolik oy taqvimining birinchi namunasi boʻlishi mumkin Mexanizmning qolgan metonik uzatmasi bilan sinxron boʻlgan kashf qilinmagan tishli uzatmalar ushbu shkala boʻylab koʻrsatgichni boshqarishni nazarda tutadi. Halqaning pastki teshiklarga nisbatan harakatlanishi va roʻyxatga olinishi 76 yilda bir marta kallippik tsiklni tuzatishga yordam berdi, shuningdek, qulay quyoshli interkalatsiyani osonlashtirdi.
Shuningdek, terish Quyoshning ekliptikadagi holatini yilning joriy sanasiga toʻgʻri keladi. Yunonlarga maʼlum boʻlgan Oyning va beshta sayyoraning orbitalari ekliptikaga etarlicha yaqin boʻlib, u oʻz pozitsiyalarini aniqlash uchun qulay havola boʻladi.
Boshqa oylar rekonstruksiya qilindi, garchi mexanizmning baʼzi rekonstruksiyalari Misr interkalar oyining besh kunini oʻtkazib yuborsa ham. Zodiak terimida burj aʼzolarining yunoncha yozuvlari mavjud boʻlib, ular yulduzcha emas, balki tropik oy versiyasiga moslashtirilgan deb hisoblanadi: thumb| 2007-yilgi reaksiyaning old paneli
Shuningdek, zodiak terishda maʼlum nuqtalarda bir nechta bitta belgilar mavjud (qayta qurish bu erda:). Ular zamonaviy almanaxning kashshofi boʻlgan parapegma bilan bogʻlangan boʻlib, uning old tomonida yuqorida va terish ostida yozilgan. Qoʻngʻiroqlar ustidagi parapegma oʻqiydi (kvadrat qavslar taxmin qilingan matnni bildiradi): Kadrlar ostidagi parapegmada shunday deyilgan:
Kamida ikkita koʻrsatkich ekliptikadagi jismlarning holatini koʻrsatdi. Oy koʻrsatkichi Oyning holatini koʻrsatdi va oʻrtacha Quyosh koʻrsatkichi ham koʻrsatildi, ehtimol joriy sana koʻrsatkichi sifatida ikki baravar koʻpaydi. Oyning holati aylana orbita boʻylab bir tekis harakatni koʻrsatadigan oddiy oʻrtacha Oy koʻrsatkichi emas edi; U Oyning elliptik orbitasining tezlashishi va sekinlashishini taxminan epitsiklik uzatmalardan foydalangan holda aniqladi.
Shuningdek, u 8,88 yillik tsiklda ekliptika atrofida elliptik orbitaning presessiyasini kuzatdi. Quyoshning oʻrtacha pozitsiyasi, taʼrifiga koʻra, joriy sana. Taxminlarga koʻra, Oyning holatini toʻgʻri aniqlash uchun bunday ogʻriqlar olinganligi sababli, Quyoshning elliptik anomaliyasini (Yerning Quyosh atrofidagi orbitasini) kuzatish uchun oʻrtacha Quyosh koʻrsatkichiga qoʻshimcha ravishda „haqiqiy quyosh“ koʻrsatkichi ham boʻlishi mumkin edi, ammo bu haqda hech qanday dalil yoʻq. hozirgi kungacha topilgan mexanizm xarobalari. Xuddi shunday, xarobalar orasida yunonlarga maʼlum boʻlgan beshta sayyora uchun sayyora orbitasi koʻrsatkichlari ham yoʻq. Quyidagi taklif qilingan sayyora koʻrsatkichlarini uzatish sxemalariga qarang.
Mexanik muhandis Maykl Rayt, lavozimga qoʻshimcha ravishda oy fazasini taʼminlash mexanizmi mavjudligini koʻrsatdi. Koʻrsatkich oy koʻrsatkichiga oʻrnatilgan kichik toʻp edi, yarim oq va yarim qora boʻlib, u fazani (yangi, birinchi chorak, yarim, uchinchi chorak, toʻliq va orqa) grafik tarzda koʻrsatish uchun aylanadi. Ushbu funktsiyani qoʻllab-quvvatlaydigan maʼlumotlar Quyosh va Oyning burchakli aylanish sifatidagi pozitsiyalarini hisobga olgan holda mavjud; mohiyatan, bu toʻpning aylanishiga tarjima qilingan ikkalasi orasidagi burchakdir. Bu differensial tishni, ikkita burchakli kirishni jamlaydigan yoki farqlaydigan tishli tartibga solishni talab qiladi.
Orqa yuz
Mexanizmning orqa tomonida beshta siferblat bor: ikkita katta displey, Metonik va Saros va uchta kichikroq indikator, Olimpiada dial deb ataladigan, u yaqinda oʻyinlar siferblatasi deb qayta nomlandi. Olimpiada yillarini kuzatib boring (u eng yaqindan kuzatib boradigan toʻrt yillik tsikl Halieiad), Kallippik va Exeligmos.
Metonik terish mexanizmning orqa tomonidagi asosiy yuqori siferblatdir. Bir necha jismoniy birliklarda aniqlangan metonik tsikl 235 sinodik oyni tashkil etadi, bu juda yaqin (13 milliondan bir milliondan kam) tropik 19 yil. Shuning uchun bu oy va quyosh taqvimlari oʻrtasida konvertatsiya qilish uchun qulay intervaldir. Koʻrsatkich yangi oydan yangi oygacha hisoblangan sinodik oyga ishora qiladi va hujayrada Korinf oy nomlari mavjud.