cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Buyruq № 227
Baxolar va natijalar
"Biz… buyruqni oʻqib boʻlgach, bir soat davomida hayratda qoldik. Men Moskvada bir necha kundan keyin oʻzimga keldim. Shu kunlarda menga vaqt o‘tishi to‘xtagandek tuyuldi. Undan oldin urush toʻp kabi, dastlab baxtsizliklar toʻpi kabi tugadi, keyin 1941-yil dekabr oyida bu toʻp boʻshasha boshladi, lekin keyin yana yangi baxtsizliklar toʻpi kabi yaralana boshladi. Birdan, men bu buyruqni oʻqiganimda, hamma narsa toʻxtagandek boʻldi. Endi hayot harakati kelajakda qandaydir sakrashdek tuyuldi — yoki sakrash yoki oʻlish!"
Madaniyatda
«227-sonli buyruq» — Yegor Letovning asari.
Shoxilak
Shoxilak — shoʻradoshlar oilasiga mansub butacha. Boʻyi 15—75 sm, barglari yaxshi rivojlanmagan, gullari ikki jinsli, gulyonbargchalari yoʻq, gulqoʻrgʻoni 4 tishchali, changchisi 2 ta, toʻpguli tigʻiz, qalami, silindrsimon yoki ovalsimon, seret boshokdan iborat. Mevasi yumaloqovalsimon. Urugʻi tuksiz, silliq. Sh. iyul—avgustda gullab meva beradi. Oʻzbekistonda taqir va shoʻrxok yerlarda keng tarqalgan.
Jacob Mellis
Jacob Alexander Mellis (1991-yil 8-yanvarda tug'ilgan) - ingliz professional futbolchisi.
Chelsi
Mellis Nottingemda tug'ilgan va o'z faoliyatini "Sheffild Yunayted"da tarbiyalanuvchi sifatida boshlagan, undan oldin Premer-liganing "C helsi" klubiga 1 million funt sterling evaziga qo'shilgan. U 2008-yilda bosh murabbiy Pol Klement qo‘l ostida Angliya yoshlar kubogi finaliga qadar yetib borgan “Chelsi” jamoasi a’zosi edi, biroq javob o‘yinining 90-daqiqasida “Chelsi” “Manchester Siti” ga umumiy hisobda 4:2 hisobida mag‘lub bo‘lgani uchun maydondan chetlatilgan edi. 2008-09-yilgi mavsumda u 13 ta o'yinda maydonga tushib, 3 ta gol urgan "Chelsi"ning o'rinbosarlari safida muntazam o'ynadi.
Mellis Barnsleydagi debyutini ertasi kuni Preston North End ustidan 2:0 hisobida g'alaba qozondi. U o'zining birinchi Barnsley golini keyingi o'yinda 2011-yil 5-fevralda "Lester Siti "ga 4:1 hisobida mag'lub bo'lganida urdi. U keyingi o'yinda 7 kundan keyin Ipsvich Townga qarshi o'yinda gol urdi. Mellis o'n beshta o'yinda maydonga tushdi va ikki marta gol urdi.
Mellisning jamoadoshi Billi Klifford "Chelsi"ning Kobxem mashg'ulot shtab-kvartirasiga granata olib kelganini tan olib, jarimadan qutulib qoldi. "Chelsi" tomonidan ozod etilganidan so'ng, Mellis "Kuinz Park Reynjers" da sudlandi.
Barnsley
2012-yilning 18-iyunida Mellis Chempionship jamoasi Barnsley bilan ikki yillik shartnoma imzoladi. 2012-yil 21-iyulda Roterxem Yunaytedga qarshi mavsumoldi o‘rtoqlik o‘yini chog‘ida Mellis Nyu-York stadionida 2012-yil 12-martda ochilganidan beri ilk golini kiritdi.
Torrance
Torrance AQShning California shtatida joylashgan shahardir. Los Angeles okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
145438 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 53,233 km2. Shundan 53,038 km2 quruqlik, 0,195 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 27 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px| Torrance manzarasi.
Andarvasht
Andarvasht — Mascho Koʻhiston tumani Ivan-Tojki qishloq fuqarolar yigʻiniga qarashli qishloq. Andarvashtdan mahalla markazigacha boʻlgan yoʻl 27 km, tuman markazigacha 35 km ni tashkil qiladi. Aholisi 151 kishi (2017 y.), tojiklar.
Rohatiy (Tursunzoda aholi punktlari)
Rohatiy   (Роҳатӣ) — Tojikiston Respublikasining Tursunzoda tumani, Istiqlol shahariga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 2 km, tuman markaziga 5 km.
Aholisi
Aholisi — 905 kishi.
Graal-Müritz
Graal-Müritz Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Bad Doberan tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 8,34 km2. 4236 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Avliyo Margaret afsonasi
right|thumb|429x429px| Margaret kodeksining sahifasi Avliyo Margaret afsonasi ( Szent Margit legendája  ) O'rta asrlar venger adabiyotining muhim qismidir. Matnning yagona namunasi 1510 - yilda Lea Raskay tomonidan ko'chirilgan Margaret kodeksida saqlanib qolgan. Afsonada Vengriyalik Avliyo Margaretning hayoti hamda ijodi toʼgʼrisida soʼz yuritiladi.
Margaret kodeksi
Margaret Kodeksi yo'qolgan avvalgi kitobning nusxasi hisoblanadi. Afsona dastlab XIV asrda lotin tilida yozilgan va tez orada venger tiliga tarjima qilingan. Hujjat 1510 - yilda XVI asr boshlarida mashhur venger rohibasi Lea Raskay tomonidan ko'chirilgan. Ráskay, shuningdek, boshqa bir qator eski venger asarlarini saqlab qolgani uchun avlodlar tomonidan qadrlanadi.
U kitobni shunchaki nusxa ko'chiribgina qolmagan, balki o'z orfografiyasini ham qo'llagan, shuningdek, bir nechta jilolar qo'shgan.
Ahamiyati
Afsonada Sankt-Margaret hayotining juda ham kam ma'lum bo'lgan qismlarini ochib beradi va O'rta asrlar Vengriya monastirlari hayoti toʼgʼrisidaida haqiqiy rasm beradi. Shuningdek, XIII asrda Buda hamda Pest kunlari haqida tushuncha beradi.
Derevenka Kuznechixa (Xarovsk tumani, Vologda)
Derevenka Kuznechixa (Деревенька Кузнечиха)  — Rossiya Federatsiyasining Vologda viloyati Xarovsk tumanida joylashgan qishloq. Xarovsk viloyati markaziga avtomobil yo'li bilan masofa 8 km.
Aholisi
Aholisi - 5 kishi (2010).
UEFA Chempionlar Ligasi 2011—2012
UEFA 2011/12 Chempionlar ligasi — Yevropa klublari asosiy futbol turnirining 57-chi mavsumi. Final matchi Myunxenning, Olmoniya «Allianz Arena» stadionida 19-may 2012 yilda o'tkaziladi.
Kola yong'og'i
thumb| Kola yongʻogʻi Kola yongʻogʻi atamasi odatda Sterculiaceae kakao oilasiga, keyin Gulxayridoshlar (Sterculioideae kenja oilasi) tarkibiga kiruvchi Cola turkumi oʻsimliklarining ayrim turlarining urugʻlarini anglatadi. Ushbu kola turlari Afrikaning tropik tropik oʻrmonlarida o‘sadigan daraxtlar. Ularning tarkibida kofein bo‘lgan urugʻlari turli xil gazlangan alkogolsiz ichimliklarga qo‘shiladi. thumb| [[Cola acuminata|Kola acuminata gulda : Köhlerning Medizinal-Pflanzen dan rangli plastinka]] thumb| Kola acuminata mevali, shuningdek Köhlerning Medizinal-Pflanzen mevasidan thumb| Kola yongʻoqlari Burkina-Fasoning [[Uagadugu shahridagi markaziy bozorda sotuvga yoyilgan]] Kola yongʻogʻi kofeinli yongʻoq boʻlib, Cola turkumining doimiy yashil daraxtlari, birinchi navbatda Cola acuminata va Cola nitida turlaridan iborat. Cola acuminata, balandligi taxminan 20 metr boʻlgan doimiy yashil daraxt bo‘lib, uzun, tuxumsimon barglari bor. Daraxtlar binafsha-jigarrang chiziqli krem rangli gullar va odatda 5 ta bo‘lakdan iborat yulduz shaklidagi mevalarga ega. Har bir follikulaning ichida oʻnga yaqin prizmatik urugʻlar oq urugʻ qobigʻida rivojlanadi. Yongʻoqning xushboʻy hidi shirin va atirgulga oʻxshaydi. Kofeinni olish uchun yongʻoqni qaynatish mumkin.
Kola yongʻoqlarida tarkibida taxminan 2-4% kofein va teobromin, shuningdek taninlar, alkaloidlar, saponinlar va flavonoidlar mavjud.
UEFA Chempionlar Ligasi 2011—2012
Qatnashchilar
Birinchi kvalifikatsion raund
Ikkinchi kvalifikatsion raund
Kola yong'og'i
Foydalanish
Kola yongʻogʻi achchiq taʼmga ega va tarkibida kofein mavjud. U koʻplab Gʻarbiy Afrika mamlakatlarida isteʼmol qilinadi. U koʻpincha tantanali marosimlarda ishlatiladi, boshliqlar yoki mehmonlarga taqdim etiladi. Xalq tabobatida kola yongʻogʻi maydalanganda va asal bilan aralashtirilganda ovqat hazm qilishni yaxshilash uchun foydali hisoblanadi va yoʻtalga qarshi vosita sifatida qo‘llaniladi.
UEFA Chempionlar Ligasi 2011—2012
Qatnashchilar
Uchinchi kvalifikatsion raund (chempion kvalifikatsiyasi)
Uchinchi kvalifikatsion raund (nochempion kvalifikatsiyasi)
Bordu (Kemin tumani)
Aholisi
Aholisi - 464 kishi.
UEFA Chempionlar Ligasi 2011—2012
Qatnashchilar
Pley-off raundi (chempion kvalifikatsiyasi)
Pley-off raundi (nochempion kvalifikatsiyasi)
Guruh bosqichi
Pley-off
Guruh bosqichi
Guruh bosqichida 32 jamoa qatnashadi: 22 jamoa, to'g'ridan-to'g'ri yo'l olgan va 10ta kvalifikatsion raundda g'olib jamoa (beshta chempion va beshta nochempion kvalifikatsion raunddan).
Jamoalar 8 guruhga 4 jamoadan bo'linishadi. Birinchi va ikkinchi o'rinni olgan jamoalar pley-offga chiqishadi. Uchinchi o'rin egallagan jamoalar Yevropa ligasiga 1/16 finaliga yo'llGanma olishadi.
1/4 final
Birinchi uchrashuvlar 27-28 mart kunlari, javob uchrashuvlari 3-4-aprel kunlari bo’lib o’tadi.
Yarimfinal
Birinchi uchrashuvlar 17-18-aprel kunlari, javob uchrashuvlari 24-25-aprel kunlari bo’lib o’tadi.
Final
Final uchrashuvi 19-may kuni Germaniyaning Myunxen shahridagi Allianz Arena oʻyingohida boʻlib oʻtadi.
Kola yong'og'i
Kola retsepti
1880-yillarda Jorjiyadagi farmatsevt Jon Pemberton kola yongʻogʻidan olingan kofein va koka barglaridan ekstrakt olib, uni shakar, boshqa xushboʻy moddalar va gazlangan suv bilan aralashtirib, birinchi alkogolsiz ichimlik boʻlgan Coca-Colani ixtiro qildi. 2016-yildan boshlab, kola retsepti tarkibiga haqiqiy kola yongʻogʻi kirmaydi.
Zararkunandalar va kasalliklar
Kola oʻsimligi yong‘oqlari Balanogastris kola tomonidan zararlantiriladi. Kakaoni zararlovchi kuya Characoma strictigrapta lichinkalari yongʻoqni yorib kirib boradi. Savdogarlar baʼzan koʻchatlarga zarar yetmasligi uchun Rauvolfia vomitoria poʻstlogʻining ekstrakti yoki Xylopia va Capsicumning maydalangan mevalaridan foydalanadilar.
Kimyoviy tarkibi
Kola yongʻogʻidagi fitokimyoviy moddalarning dastlabki tadqiqotlari quyidagi tarkibiy qismlar mavjudligini koʻrsatadi :
Jamiyat va madaniyat
Igbo xalqining madaniy anʼanalarida kola yongʻoqlarini mehmonlarga yoki anʼanaviy yigʻilishda taqdim etish yaxshi niyatni bildiradi.
Kola yongʻogʻi marosimi Chinua Achebening 1958-yilda yozilgan "Things Fall Apart" romanida qisqacha tasvirlangan. Things Fall Apart asarida kola yongʻogʻi haqida aytilgan gaplardan biri: „Kola olib kelgan kishi hayot beradi“. Shuningdek, u Kris Abanining 2004-yilda nashr etilgan GraceLand romanida ham koʻzga tashlanadi.
Lütfiye
Lütfiye — Turkiyaning Bursa viloyatining İnegöl tumanidagi qishloq.
Revere (Missouri)
Revere AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. Clark County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
115 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Fidokor (futzal klubi)
Fidokor futzal klubi — Fargʻona viloyati Uchkoʻprik tumanining futzal klubi. 2020-yilda tashkil etilgan.
Joriy tarkibi
2023-yil 2-yanvar holatiga
Suelli
Suelli Italiyaning Sardiniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Cagliari provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 19 km2. 1171 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
North Hempstead (New York)
North Hempstead AQShning New York shtatida joylashgan shahardir. Nassau okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
226322 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
NGC 3347
NGC 3347 Antlia yulduz turkumidagi SBb tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni John Herschel 1834-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Yorugʻlik oʻtkazgich
Yorugʻlik oʻtkazgich - yorugʻlik energiyasini maʼlum masofaga yoʻnaltirib uzatuvchi qurilma. Metall bilan qoplangan, yaxshi silliqlangan, ichki sirti yorugʻlik nurini juda yaxshi kaytara oladigan silindr yoki konus shaklidagi naylardan iborat; ular, asosan spektrning koʻzga koʻrinadigan va infraqizil qismini oʻtkazadi. Optik tola (diametri 0,3 mm dan kichik Yo. oʻ.) deb ataluvchi shaffof dielektriklardan yasalgan, sirtiga metall krplangan tolalar ham Yo. oʻ. sifatida ishlatiladi. Tola oʻzagi doyra, olti yoqli koʻp burchak va kesik konus shaklida, krplamasi esa oʻzakka kiydirilgan nay koʻrinishida boʻladi. Yo. oʻ.larda nurlarning isrof boʻlmasdan tarqalishi yorugʻlikning toʻla ichki qaytishi hodisasiga asoslangan. Yorugʻlik energiyasining deyarli yutilmay, toʻla qaytishi uchun Yo. oʻ.larning oʻzagi nur sindirish koʻrsatkichi katta, qoplamasi esa nur sindirish koʻrsatkichi kichik boʻlgan moddalardan yasaladi. Nurlarning tolada batamom qaytib tarqalishi uchun tola uzunligi nur toʻlqin uzunligidan bir necha baravar katta boʻlishi kerak. Shunga koʻra, tola qanday nurga ishlatilishiga qarab, uning diametri har xil boʻladi: koʻzga koʻrinadigan nurlar (h=0,38—0,77 mkm) uchun tola diametri bir necha mikrometr, infraqizil nurlar (A.=0,77— 10 mkm) uchun bir necha oʻn mikrometr, ultrabinafsha nurlar (A=0,38—0,2 mkm) uchun esa juda kichik boʻlishi kerak. Optik tolalar oʻzaro parallel qilib zich yopishtiriladi. Yo. oʻ.lar qattiq yoki egiluvchan, chilvirsimon, kogerent qilib yasaladi. Bunday Yo. oʻ. (fiberskop) lardan tasvirlar, yorugʻlik oqimi yoki boshqa koʻrinishdagi nurlarni egri chiziq boʻylab uzatishda ishlatiladi. Fiberskoplardan periskop, endoskop, gastroskoplarda, atom reaktorlarning xavfli zonalarida, raketalarning soplosini kuzatish va b. maqsadlarda foydalaniladi.
Koʻp tolali qattiq Yo. oʻ. uncha murakkab boʻlmagan tasvirlarni uzatishda, ingichka naychalarning ichki devorini, odamning qorin, quloq, tomoq va b. organlarini koʻrishda yoki quloq, koʻz, tomoq va yurak operatsiyalarini bajarishda ishlatiladi. Tolali Yo. oʻ.ning boshi va oxiridagi tolalarni anik, bir tartibda joylashtirib, tasvirning shaklini oʻzgartirish, yaʼni kadrni bitta satrga, uzun shaklni kvadratga, toʻgʻri satrni halqaga aylantirish mumkin. Bunday Yo. oʻ. yordamida tasvirni oʻzgartiruvchi kinokamera bilan kinokadrlarni bitta satrga tushirsa boʻladi. Optik tola diametri 10 mkm ga teng boʻlganda 1 m uzunlikdagi kinolentaga 100000 ta tasvir tushirish mumkin. Tolali Yo. oʻ.dan qilingan igna obʼyektivli mikroskop operatsiyasiz tashhis qoʻyishda, oʻsmalarning tuzilishini aniqlashda ishlatiladi. Tolalari chalkashtirilgan Yo. oʻ.lar yordamida shifrlangan (maxfiy) tasvirni pochta yoki televideniye orqali uzatish mumkin. Tasvir qabul qilingan joyda xuddi shunday Yo. oʻ. yordamida anik va uz holiga keltirib qabul qilinadi. Yo. oʻ.lar texnikaning koʻp sohalarida, elektronoptika asbobsozligida keng ishlatiladi. Lampalardan foydalanish oʻrinsiz boʻlgan joylar (mas, porox zavodi sexlari) odatda Yo. oʻ.lar bilan jihozlanadi.
Sarkor (Tursunzoda aholi punktlari)
Sarkor   (Саркор) — Tojikiston Respublikasining Tursunzoda tumani, Istiqlol shahariga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 3 km, tuman markaziga 3 km.
Aholisi
Aholisi — 2388 kishi.
Yorugʻlikning sinishi
Yorugʻlikning sinishi -yorugʻlik ikki shaffof muhitning boʻlinish chegarasidan oʻtayotganda tarqalish yoʻnalishining oʻzgarishi (rasmga q.). Bir jinsli izotrop shaffof muhitlarning yassi va uzun boʻlinish chegarasida yorugʻlik nurlarining sinishi Snellius — Dekart sinishi qonuni boʻyicha yuz beradi. Bu qonunga binoan yorugʻlik tushish burchagi sinusining sinish burchagi sinusiga nisbati doimiy kattalikdir. Ushbu holatnitoʻla ichki qaytish hodisas i deyiladi. Yorugʻlikning sinish qonunini 1620 yilda golland olimi V. Snellius tajribalar natijalariga asoslanib ochdi. Pekin bu qonun nashr qilinmagan edi. Fransuz olimi R. Dekart 1627 yilda arab olimi AlHasan ibn alXaysamning asarlari ustida ishlashi natijasida yorugʻlik tezligini tashkil etuvchilarga ajratish orqali oʻzining yorugʻlikning sinishi qonunini yaratadi va 1637 yilda "Dioptrika" asarida nashr etadi. Shuning uchun ham bu qonunni Snellius — Dekart qonuni deyiladi.
Anthony Perkins
Anthony Perkins (talaffuzi: „Entoni Perkins“, 1932-yil 4-aprel — 1992-yil 12-sentyabr) amerikalik aktyor, rejissyor va qoʻshiqchi edi. Perkins Alfred Hitchcockning "Psycho" koʻrsatuvining shov-shuvli trilleridagi Norman Bates roli bilan yaxshi esda qoladi, bu esa uni pop-madaniyati va qoʻrqinchli filmlardagi nufuzli shaxsga aylantirgan. U koʻpincha kinoda oʻziga xos yovuz rollarni oʻynagan, garchi u oʻzining romantik boshlovchilari bilan mashhur boʻlgan. Perkins erkaklik va ayollik oʻrtasidagi chegarani bosib oʻtgan zaif aktyorlar davrini ifodalagan va u oʻziga ishonmaydigan personajlarni oʻynash bilan ajralib turardi.
Yoshligi
left|thumb| Chaqaloq Perkins onasi Janet bilan plyajda, c. 1933 Perkins 1932-yilning 4-aprelida Manxettenda, sahna va kino aktyori Osood Perkins (1892-1937) va uning rafiqasi Janet Esselstinning (niyasi Rane, 1894-1979) o‘g‘li bo‘lib tug‘ilgan. Uning otasi tomonidan katta bobosi yogʻoch oʻymakor Andrew Varick Stout edi.
Karyerasi
Hali Rollins kollejida oʻqiyotganda, Perkins uni kinoga tushish umidida yozgi taʼtilda Kaliforniyaga ketdi. MGM „Years Ago“ filmini ekranga moslashtirayotganini eshitib, u kasting rejissyori uni topib, sinab koʻrishiga umid qilib, shaharda qoldi.
Oʻsha yilning yozida Perkins oʻzining Jan Simmons va Spenser Tracy bilan birga „The Actress“ (1953) deb nomlangan filmda Fred Whitmarsh rolini ijro etganini bildi. Uni, shuningdek, marhum otasining doʻsti va hamkori boʻlgan George Cukor boshqargan. Filmda u Ruth Gordon Johnsning (Simmons) qiziqishi ortidan quvib, oilasining noroziligiga qaramay, sahnada chiqish qilmoqchi boʻlgan Harvard talabasi rolini oʻynadi. Film tijoriy umidsizlikka uchradi, garchi u eng yaxshi kostyum dizayni uchun Akademiya mukofotiga nomzod boʻlgan boʻlsa ham.
Parchalanish energiyasi
Parchalanish energiyasi - bu radioaktiv parchalanishga uchragan yadroning energiya oʻzgarishi hisoblanadi. Radioaktiv parchalanish - bu beqaror atom yadrosining ionlashtiruvchi zarrachalar va nurlanish chiqarish orqali energiyani yoʻqotish jarayoniga aytiladi. Bunday parchalanish yoki energiya yoʻqolishi natijasida bir turdagi atom (ona nuklid deyiladi) boshqa turdagi atomga (qizi nuklid deyiladi) aylanadi.
Yemirilishni hisoblash
Reaktivlarning energiya farqi odatda Q shaklida yoziladi:
Parchalanish energiyasi odatda MeV (mega elektronvolt) yoki keV (kilo elektronvolt) energiya birliklarida koʻrsatish mumkin:
Parchalanish energiyasi - bu ona va qiz atom va zarralar orasidagi delta (m) massa farqiga aytiladi. U nurlanish energiyasiga teng yaʼni E ga. Agar A radioaktiv faollik, yaʼni bir vaqtning oʻzida aylanadigan atomlar soni, M molyar massa boʻlsa, u holda nurlanish kuchi P :
yoki
Misol uchun: <sup id="mwPg">60 Co  parchalanadi   60 Ni ga. Delta (m) massa farqi  esa 0,003 ga teng boʻladi. Nurlangan energiyasi esa taxminan 2,8 MeV ni tashkil qiladi. Molyar ogʻirligi 59,93 ga teng. T =5,27 yil yarim umri foʻrmulaga mos keladi, bu yerda N - moldagi atomlar soni, T esa yarim yemirilish davri. Agregatlarga gʻamxoʻrlik qilish 60 Co uchun radiatsiya quvvati 17,9 Vt/g ni tashkil qiladi
Boʻylama toʻlqin
thumb|305x305px| Samolyot bosimi puls toʻlqinining harakati Boʻylama toʻlqin — bu muhitning tebranishi toʻlqin harakat yoʻnalishiga parallel („boʻylab“) va muhitning siljishi toʻlqin tarqalishining bir xil (yoki teskari) yoʻnalishi boʻlgan toʻlqinlar hisoblanadi. Zarralarning tebranish yoʻnalishi tebranishning tarqalish yoʻnalishida boʻlgan toʻlqin boʻylama toʻlqin deyiladi. Prujinaga osilgan yuk tebranishi, havodagi tovushning tarqalishi, suyuqlik va qattiq jismlarda tovushning tarqalishi boʻylama toʻlqinga misol boʻladi. Mexanik boʻylama toʻlqinlar siqish yoki siqish toʻlqinlari deb ham ataladi. Chunki ular muhit boʻylab harakatlanayotganda siqilish va kamayishni hosil qiladi va ular bosimning oshishi va pasayishiga olib keladi. Choʻzilgan Slinky oʻyinchoq uzunligi boʻylab toʻlqin rulonlar orasidagi masofa ortib boradi va kamayadi. Bunday toʻlqinlarga juda ham koʻp misollar keltirilgan. Bularga; tovush toʻlqinlari, bosimdagi tebranishlar, siljish zarralari, elastik muhitda tarqaladigan zarrachalar tezligi va seysmik P toʻlqinlari (zilzilalar va portlashlar natijasida hosil boʻlgan) kiradi. Toʻlqinning boshqa asosiy turi koʻndalang toʻlqin boʻlib, unda muhitning siljishi tarqalish yoʻnalishiga toʻgʻri burchak ostida boʻladi. Masalan, koʻndalang toʻlqinlar qattiq materiallardagi (lekin suyuqliklarda emas) baʼzi ommaviy tovush toʻlqinlarini tavsiflaydi. Bu materiallar ham qoʻllab-quvvatlaydigan (boʻylama) bosim toʻlqinlaridan farqlash uchun ularni '' kesish toʻlqinlari“ deb ham atashadi.
Nomenklatura
"Boʻylama toʻlqinlar" va „koʻndalang toʻlqinlar“ baʼzi mualliflar tomonidan oʻzlariga qulaylik uchun mos ravishda „L-toʻlqinlar“ va „T-toʻlqinlar“ deb qisqartirilgan. Ushbu ikkita qisqartma seysmologiyada (sevgi toʻlqini yoki uzun toʻlqin ) va elektrokardiografiyada (T toʻlqiniga qarang), baʼzi mualliflar „l-toʻlqinlar“ (kichik „L“) dan foydalanishni tanlaganlar. Bu yerda „t-toʻlqinlar“ oʻrniga, ular baʼzi mashhur ilmiy kitoblardan tashqari fizika yozuvlarida uchramaydigan soʻzlardan foydalanishgan.
Ovoz toʻlqinlari
Boʻylama toʻlqin garmonik tovush toʻlqinlari boʻlsa, chastota va toʻlqin uzunligi formula bilan tavsiflanishi mumkin. Buni quyidagi formula orqali aniqlanadi.
bu yerda:
X / c miqdori toʻlqinning x masofani bosib oʻtish vaqtini hisoblash formulasi hisoblanadi.
Toʻlqinning oddiy chastotasi (f) bilan belgilangan.
Toʻlqin uzunligini toʻlqin tezligi va oddiy chastota oʻrtasidagi bogʻliqlik sifatida hisoblash formulasidan foydalaniladi. Bu formula quyidagicha aniqlanadi.
Alish (Qadamjoy tumani)
Alish (Алыш) — Qirgʻiziston Respublikasining Botken viloyati Qadamjoy tumaniga qarasli qishloq. Absamat Masliyev ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Boʻylama toʻlqin
Ovoz toʻlqinlari
Ovoz toʻlqinlari uchun toʻlqinning amplitudasi, buzilmagan havo bosimi va toʻlqin keltirib chiqaradigan maksimal bosim oʻrtasidagi farqidan keltirib chiqarishgan. Ovozning tarqalish tezligi u tarqaladigan muhitning turiga, haroratiga va tarkibiga bogʻliq boʻladi.
Yorugʻlik qabul qilgichlar
Yorugʻlik qabul qilgichlar -elektromagnit toʻlqinlarni, yaʼni optik nurlanishlar energiyasini boshqa turdagi energiyaga aylantiradigan, yorugʻlik oqimini qayd qilish yoki oʻlchashga imkon beradigan qurilma. Ularning xossalarini, turlarini ifodalaydigan muhim parametrlari boʻsagʻa sezgirligi, oʻzgartirish koeffitsiyenti, spektral koʻrsatkichlari, vakt doimiysi va b. hisoblanadi. Yorugʻlik qabul qilgichlar issiqlik, fotoelektr, fotokimyoviy va vizual xillarga boʻlinadi. Radiometrlar, pnevmatik yoki optik akustik qabul qilgichlar, termoelementlar, termoustunlar, bolometrlar issiql i k Yorugʻlik qabul qilgichlar hisoblanadi. Fotoelektr Yorugʻlik qabul qilgichlar — tashqi va ichki fotoeffektga asoslangan, ularning ishi tushayetgan yorugʻlikning kvant energiyasi hv ga bogʻliq (y — Plank doimiysi, v — yorugʻlik chastotasi). Bunday Yorugʻlik qabul qilgichlarga tashqi fotoeffektli fotoelementlar, berkituvchi katlamli fotoelementlar — ventil fotoelementlar, ichki fotoeffektli fotoqarshiliklar, fotodiodlar, fotoelektron kuchaytirgichlar va foton hisoblagichlar misol boʻladi. Fotokimyoviy Yorugʻlik qabul qilgichlar elektromagnit nur taʼsirida fotokimyoviy reaksiyalar oʻtishiga asoslangan. Bunga zamonaviy fotografiyada ishlatiladigan barcha turdagi fotoqatlamlar taalluqli. Vizual Yorugʻlik qabul qilgichlar nurlarning fiziologik taʼsiriga asoslanadi (qarang Koʻz). Yorugʻlik qabul qilgichlar texnikada, ilmiy tadqiqotlarda, kimyo sanoati va h. k.larda muhim.
Boʻylama toʻlqin
Bosim toʻlqinlari
Yuqorida keltirilgan suyuqlikdagi tovush tenglamalari elastik qattiq jismdagi akustik toʻlqinlarga ham tegishli boʻlgan. Qattiq jismlar koʻndalang toʻlqinlarni (seysmologiyada S-toʻlqinlar deb nomlanadi) ham qoʻllab-quvvatlasa-da, qattiq jismdagi boʻylama toʻlqin tovush toʻlqinlari materialning zichligi, uning qattiqligiga bogʻliq boʻlgan tezlik va toʻlqin empedansi bilan mavjud boʻlib, ikkinchisi (tovushda boʻlgani kabi) tasvirlangan boʻladi Gaz materialning massa moduli boʻyicha hisoblanadi. 2022-yil may oyida NASA Perseus galaktikasi klasteri markazidagi qora tuynukning sonifikatsiyasi (bosim toʻlqinlari bilan bogʻliq astronomik maʼlumotlarni tovushga aylantirish) haqida xabar berdi.
Alish (Qadamjoy tumani)
Aholisi
Aholisi - 2 005 kishi.
Boʻylama toʻlqin
Elektromagnit
Maksvell tenglamalari — bu elektromagnit maydon hamda uning vakuum va muhitdagi elektr zaryadlari va oqimlari bilan bogʻliqlikni tavsiflovchi differensial yoki integral shakldagi tenglamalar sistemasi. XIX asrning oʻrtalarida toʻplangan eksperimental natijalar asosida Jeyms Klerk Maksvell tomonidan tuzilgan tenglamalar nazariy fizika tushunchalarining rivojlanishida muhim roʻl oʻynaydi. Toʻlqindan iborat boʻlgan elektr va magnit maydonlari toʻlqin yoʻnalishiga perpendikulyar boʻladi. Biroq plazma toʻlqinlari elektromagnit toʻlqinlar hisoblanmaydi. Zaryadlangan zarrachalarning zichlik toʻlqinlari, ular elektromagnit maydon bilan birlashishgan.
Heaviside Maksvell tenglamalarini umumlashtirishga urinishlaridan soʻng, Heaviside elektromagnit toʻlqinlarni „boʻsh boʻshliq“ yoki bir xil muhitda boʻylama toʻlqinlar sifatida topib boʻlmaydi degan xulosaga kelgan. Erkin fazoda yoki boshqa bir xil izotropik dielektriklarda elektromagnit toʻlqinlar qatʼiy koʻndalang tarzda hisoblangan. Shu bilan birga elektromagnit toʻlqinlar elektr va magnit maydonlarda boʻylama toʻlqin komponentni koʻrsatgan. Ular ikki sinuvchan materiallarni yoki bir xil boʻlmagan materiallarni, ayniqsa Zenneck to'lqinlari kabi interfeyslarda (masalan, sirt toʻlqinlari) oʻtkazishi mumkin boʻlgan.
Zamonaviy fizikaning rivojlanishida Aleksandru Proka (1897—1955) massiv vektor spin-1 mezonlariga tegishli boʻlgan oʻz nomi bilan atalgan (Proka tenglamalari) relativistik kvant maydon tenglamalarini ishlab chiqish bilan mashhur edi. Soʻnggi oʻn yilliklarda Shvetsiya Qirollik jamiyatidan Jan-Pyer Vijye va Bo Lenert kabi boshqa nazariyotchilar Maksvell tenglamalarining boʻylama toʻlqin elektromagnit komponenti sifatida foton massasini koʻrsatishga urinishda Proka tenglamasidan foydalanishgan. Bu esa boʻylama elektromagnit toʻlqinlar Dirac qutblangan vakuumda mavjud boʻlgan. Biroq, fotonning dam olish massasi deyarli barcha fiziklar tomonidan qattiq shubhalanadi va fizikaning standart modeliga mos kelmaydi degan fikrga kelishgan.
Sanitz
Sanitz Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Bad Doberan tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 82,37 km2. 5780 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Sanitzning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Saint-Florent (Loiret)
Saint-Florent Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loiret departamenti Orléans tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1597 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 88,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 18,0 km2.
Iqbol Xon (umumiy)
Muhammad Iqbol Xon - Pokiston armiyasining yuqori martabali generali, 1980-yildan 1984-yilgacha shtab boshliqlari qoʻmitasining uchinchi raisi sifatida faoliyat yuritgan.
Biografiya
Muhammad Iqbol Xon Jhelumdagi harbiy kollejni tamomlagan va 1944-yilda Britaniya Hindiston armiyasida xizmatga qabul qilingan U 2-chegara qo'shinlari polkida piyoda yo'lboshchilar safida leytinant sifatida ishlagan.1947 yilda Hindiston bilan Kashmir frontida birinchi urushda faol ishtirok etgan.
1965 yilda Hindiston bilan ikkinchi urushda qatnashganidan keyin, Iqbol 1969 yilda Harbiy razvedkaning Bosh direktori etib tayinlandi va Pokiston Xalq partiyasini (PPP) Avomi ligasiga qarshi qo'llab-quvvatlashda siyosiy ishtirok etadi.
1971–73 yillarda general-mayor Iqbol Kvettadagi 33-piyoda diviziyasini oʻzining GOC lavozimida boshqargan va Pokistonning Balujistonidagi qurolli isyonchi guruhlarga qarshi harbiy operatsiyalarni olib borgan.
General-mayor Iqbol 1976 yilgacha xizmat qilgan Ravalpindidagi armiya GHQda armiya shtab boshlig'i general Tikka Xon qo'l ostida Bosh shtab boshlig'i (CGS) lavozimiga tayinlangan 1976 yilda general-mayor. Iqbol uch yulduzli armiya generali darajasiga ko'tarildi va Lahorda joylashgan IV korpusning dala qo'mondoni etib tayinlandi.
1977 yilda general-leytenant Iqbol Pokistondagi Panjob viloyatini harbiy holat ma'muri sifatida o'z qo'liga oldi. Ziyo-ul-Haq 1977-yil 5-iyulda fuqarolik hukumatiga qarshi harbiy holat joriy qildi General-leytenant. Iqbol keyinchalik general-leytenant bo'lganida almashtirildi. Savar Xon IV korpus qo'mondonligini o'z zimmasiga oldi va V korpusning dala qo'mondoni etib tayinlandi va Pokistondagi Sindda harbiy holat boshqaruvchisi bo'lib xizmat qildi.
Birlashgan boshliqlar raisi (1980-1984)
1980 yilda general-leytenant. O'sha paytda harbiy xizmatda katta ofitser bo'lgan Iqbol to'rt yulduzli darajaga ko'tarildi, Birlashgan shtab boshliqlari qo'mitasi raisi etib tayinlandi.
Ibn Tabotabo
Ibn Tabotabo- Safiyuddin Muhammad ibn Ali ibn Tabotabo (arab. محمد بن علي بن طباطبا العلوي; 1262– 1309), “Ibn Tiqtaqo” nomi bilan ham tanilgan tarixchi edi.
U Hasan ibn Ali ibn Abu Tolibning bevosita avlodlaridan bo‘lgan. Taxminan milodiy 1302-yilda u islom tarixiga oid mashhur “al-Faxriy” asarini yozgan.
Siyosatshunos Vasileyos Sirosning fikricha, Ibn Tabotabo falsafasini Nikkolo Makiavelli falsafasi bilan taqqoslash mumkin.
Orqaliq
Orqaliq (qoz.; Арқалық) — Qozogʻiston Respublikasi Qoʻstanay viloyatidagi shahar. Maydoni 15,587 km2, aholisi 28,247 kishi (2013). Orqaliq shahri — sobiq Toʻrgʻay viloyatining maʼmuriy markazi boʻlgan. Hozirgi kunda viloyat ahamiyatiga ega shahar. Shaharga 1956-yili asos solindi va 1965-yili shahar mavqeini oldi. Orqaliq shahridan viloyat markazi Qoʻstanay shahrigacha masofa — 480 km, Ostonagacha — 670 km.
Aholisi
Shahar aholisi 2010-yil 1-yanvardagi maʼlumot boʻyicha, oʻziga boʻysunuvchi hududlar bilan qoʻshib hisoblaganda 40 813 kishini, Orqaliqning oʻzida — 24 940 kishini tashkil qildi. 2011-yil 1-yanvarda esa — 40 555 kishini, Orqaliqning oʻzida 27 751 kishini tashkil qildi (68,4 %).
Orqaliq shahri aholisining dinamika soni:
Milliy tarkibi (2010-yil 1-yanvar) :
Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi
{{Kitob bilgiqutisi }} Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasi — Oʻzbekiston Respublikasida chiqarilgan 2 tomli oʻzbekistonlik taniqli olimlar haqidagi ensiklopediya. Kitob o‘zbek tilida tayyorlangan. Kitobda Oʻzbekistonda faoliyat yuritayotgan olimlar haqida bio-bibliografik maʼlumotlar mavjud. Ilmiy jamoatchilik, ilm-fanga qiziquvchilar, keng kitobxonlar uchun mo‘ljallangan. thumb|Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasini [[CC BY 4.0 erkin litsenziyasi bilan tarqatish borasida „Science and Innovation“ xalqaro ilmiy jurnali va nashriyotining Vikimedia Jamgʻarmasiga yozgan maktubi]] thumb|Oʻzbekistonning taniqli olimlari ensiklopediyasini [[CC BY 4.0 erkin litsenziyasi bilan tarqatish borasida „Science and Innovation“ xalqaro ilmiy jurnali va nashriyotining Vikimedia Jamgʻarmasiga yozgan maktubi]] Kitob „Science and Innovation“ xalqaro ilmiy jurnali va nashriyoti tomonidan nashr etilgan. KItobning 1-tomi 2022-yilda nashr etilgan, 342 betdan va 2-tomi 2023-yilda nashr etilgan, 383 betdan iborat.
San Mamés de Campos
San Mamés de Campos Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Palencia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 15,54 km2. Aholisi — 66 kishi (2010).
Mouleydier
Aholisi
1059 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 124,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,5 km2.
Yorugʻlikning sochilishi
Yorugʻlikning sochilishi -muhitda tarqalayotgan yorugʻlik dastasining mumkin boʻlgan barcha yoʻnalishlarda ogʻishi. Muhitning har xil jinsliligi va yorugʻlikning modda zarralari bilan oʻzaro taʼsiri Yo. sta sabab boʻladi. Bunda yorugʻlikning intensivligi, spektri va qutblanishi oʻzgaradi. Yo. s. asosida molekulalar, suyukliklar va h. k.ning tuzilishi oʻrganiladi. Yorugʻlikning Reley sochilishi (Reley qonuni), yorugʻlikning molekulyar sochilishi, yorugʻlikning kombinatsion sochilishi va b. xillari mavjud.
Olmalik (Kemin tumani)
Olmalik (Алмалы) — Qirgʻiziston Respublikasi Chuy viloyatining Kemin tumanidagi qishloq. Olmalik ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 698 kishi.
NGC 3348
NGC 3348 Katta Ayiq yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1785-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Belaruslar
Belaruslar — xalq, Belarus respublikasining asosiy aholisi (7,9 mln. kishidan ortiq, 1992). Shuningdek, Rossiya Federatsiyasi (1206 ming kishi), Ukraina (440 ming kishi). Qozogʻiston (183 ming kishi), Latviya (120 ming kishi), Litva (63 ming kishi), Oʻzbekiston (63 ming kishi), Estoniya (27,7 ming kishi)da ham yashaydi. Polshada 300 ming kishiga yaqin. Belarus tilida soʻzlashadi. Dinga eʼtiqod qiluvchilari — asosan pravoslavlar, qisman katoliklar ham bor.
thumb| alt=A.| [[Belarus xalqining piramidasi.]] Alifbosi kirillitsaga asoslangan. thumb|200px|[[Repin, Ilya Efimovich|I. E. Repin Belarus,1892]] thumb|right|200px|Belaruslarning xatasi — uyi, Strochisidagi ochiq osmon tagidagi koʻrgazma Masihiylik diniga mansub, ichinora katoliklar ham bor. Belaruslar sharqiy slavyan xalqlariga mansub.
Tarixi
Belarus xalqining etnik asosini sharqiy slavyan qabilalari: dregobichlar, krivichlar, radimichlar, drevlyanlar, severyanlar, volinyanlar tashkil qilganlar. 9 — 11 asrlarda shu qabilalar Kiev Rusining tarkibi boʻldi. U parchlanib, knyazlik tarqqgandan keyin (13 — 14 asrlar) Buyuk Litva knyazligining, 1569-yildan Rech Pospolitayaning tarkibiga kirdi. 18-asrda Rossiyaga qoʻshildi. Shu asrdan boshlab belaruslarning madaniyati va turmush kechirishi koʻp oʻzgarishlarga uchradi. Hozirgi kunda belaruslar madaniyatining milliy etnografiyalik qadiriyatlari (milliy kiyimi, taom turlari, oilaviy dasturi) faqat chet joylarida saqlanib qolgan.
Milliy kasb-hunari
Milliy kasb-hunarlari — dehqonchilik (arpa, bugʻdoy, sholi, kartoshka, zigʻir yetishtirishadi) va mol chorvachiligi (sigir, choʻchqa va uy parrandalarini boqishadi) yahshi yoʻlga qoʻyilgan. Kulolchilik bilan, ustalik kasibi bilan, kiyim, oyoq kiyim tikish, turli buyumlarni toʻqish bilan shugʻullanadi.
Kiyimlari
Milliy kiyimlari erkaklari tizzasigacha etik, shim kiyadi, bellarini junli ipdan oʻrilib, uchlarini belbogʻ bilan boylaydi. Sirtki koʻrinishiga gullik matodan tikilgan nimcha, boshlariga qalpoq, qishda „magerka“, „kuchma“, „ablavuxa“ nomli qalpoqlar kiyishadi. Ayollari oldi koʻrinishi naqsh bilan oʻrnaklangan koʻylak, „andaran“ nomli nimcha kiyishadi. Rang-barang belbogʻlardi bogʻlaydi. Sochlarini oʻrmaklaydi. Erkaklar ham, ayollar ham qishda chapon, toʻn kiyishadi.
Taomlari
Milliy taomlari — kartochka va undan tayyorlangan taomlar (jur, zatirka, buraki, kletski). Goʻshtni bayram arafalarida isteʼmol qilishadi (machanku, studen, vereshaku). Asosiy milliy ichimliklari: kvas, qayin sharbati. Milliy uylari koʻpincha daraxtdan ishlanadi.
Tosh-Qoʻrgʻon (Qadamjoy tumani)
Tosh-Qoʻrgʻon (Таш-Коргон) — Qirgʻiziston Respublikasining Botken viloyati Qadamjoy tumaniga qarasli qishloq. Absamat Masliyev ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 2 738 kishi.
Ussana
Ussana Italiyaning Sardiniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Cagliari provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 32,85 km2. 3763 nafar aholi istiqomat qiladi.
Obchaka
Obchaka (2022-yil martigacha — Yarash) — Laxsh tumani Navrʻz qishloq jamoati. Obchakadan mahalla markazigacha 2 km, tuman markaziga 17 km. Aholisi 364 kishi (2017 y.), tojik va qirgʻizlar.
Falpota
Falpota — Hindistonning Panjob shtati Jalandhar tumanidagi Phillaur tehsiliga qarashli qishloq. Bara Pind pochta markazidan 2,4 km, Gorayadan 6,3 km, Fillaurdan 12,5 km, Jalandhardan 40,7 km va shtat poytaxti Chandigarhdan 123 km uzoqlikda joylashgan.
Taʼlim
Falpotada 2001-yilda tashkil etilgan panjabi oʻrta maktabi (GMS Falpota maktabi) mavjud. Maktab kunduzgi ovqatni ham taʼminlaydi.
Temir yoʻl
Eng yaqin poyezd stansiyasi Goraya shahrida va Ludhiana Jn temir yoʻl stansiyasi qishloqdan 28 km uzoqlikda joylashgan.
Havo
Eng yaqin ichki aeroport Ludhiana shahridan 44 km uzoqlikda va eng yaqin xalqaro aeroport Amritsarda 135 km uzoqlikda, boshqa eng yaqin xalqaro aeroport esa Chandigarhda joylashgan.
Xayrobod (Tursunzoda aholi punktlari)
Xayrobod   (Хайробод) — Tojikiston Respublikasining Tursunzoda tumani, Istiqlol shahariga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 3 km, tuman markaziga 20 km.
Aholisi
Aholisi — 609 kishi.
Rhineland
Aholisi
171 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
North Hudson (New York)
North Hudson AQShning New York shtatida joylashgan shahardir. Essex okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
240 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Geografiyasi
Maydoni — 474,5 km2. Shundan 466,5 km2 quruqlik, 8,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 472 m balandlikda joylashgan.
Sherali Turdiyev
Sherali Turdiyev — (1933, Zomin tumani — 2011, Toshkent) adabiyotshunos, Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasining muxbir aʼzosi (1969), Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi aʼzosi (1993).
Faoliyati
Oʻrta Osiyo davlat universiteti (Hozirgi Oʻzbekiston Milliy universiteti)ni tugatgan (1957). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Alisher Navoiy nomidagi Til va adabiyot institutida ishlagan. XX asr boshi va 1920—1930 yillar oʻzbek adabiyotining Behbudiy, Qodiriy, Ziyo Said singari namoyondalari asarlarini toʻplash va nashr etishda faol qatnashgan.
Mukofotlari
„Mehnat shuhrati“ ordeni bilan taqdirlangan (1999). U haqda „Fidoyi olim“ hujjatli filmi ishlangan.
Yeşilyurt, Dinar
Yeşilyurt — Afyonkarahisar viloyati Dinar tumaniga qarashli qishloq.
Tarixi
Qishloq nomi 1928-yil yozuvlarida Kızıl deb qayd etilgan.
Geografiyasi
Afyonkarahisar shahar markazidan 100 km, Dinar shahar markaziga 10 km uzoqlikda.
Bank-moliya akademiyasi
Bank-moliya akademiyasi, BMA — OʻzRda iqtisodiyot sohasida magistrlar tayyorlovchi oliy oʻquv yurti, Oʻzbekiston Banklar uyushmasiga qaraydi. 1996-yil 2-mayda Toshkent shahrida tashkil etilgan, BMA Respublika bankmoliya tizimi uchun jahon talablari darajasida mutaxassislar tayyorlaydi. BMAda bank ishi; moliya; soliq va soliqqa tortish; bankmoliya xodimlarining malaka oshirish fakultetlari bor. Akademiyaga 2 yillik amaliy ish stajiga ega boʻlgan bakalavr mutaxassislar tanlov asosida qabul qilinadi. 1997 — 98 ylarda akademiyaga 153 kishi qabul qilingan. Akademiyada 11 kafedra boʻlib, 19 professor-oʻqituvchilar, jumladan, 5 fan dri, professor, 11 fan nomzodi, dotsent ishladi (2000). Akademiya "Bank ishi", "Moliyani boshqarish", "Soliq ishi" mutaxassisligi boʻyicha magistr unvoni beradi. 2000-yil akademiyani 92 kishi bitirib chiqdi, ulardan 91 kishi dissertatsiya yoqlab magistr unvonini oldi.
Trinidad (California)
Trinidad AQShning California shtatida joylashgan shahardir. Humboldt okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
367 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,737 km2. Shundan 1,255 km2 quruqlik, 0,482 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 53 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px| Trinidad manzarasi.
Aszaló
Aszaló — Vengriyaning Borsod-Abauj-Zemplén tumanidagi qishloq. 2013-yilda u yerda 1860 nafar aholi istiqomat qilgan.
Tarixi
1824 va1854-yillarda yong'inlar qishloqning ko'p qismini yo'q qildi, ammo u ikki marta qayta tiklandi.
1960-yillarda bu hududda havo hujumidan mudofaa artilleriya raketa bazasi va harbiy baza qurilgan, biroq, ular 1980-yillarda yopilgan.
2011-yilgi aholini ro'yxatga olishda aholining 80 foizi vengriyalar va 20 foizi rumiyaliklar bo'lgan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Lingkungan
Atrof-muhit
Atrof-muhit - bu organizmga ta'sir qiluvchi barcha tashqi omillar, bu omillar tirik organizmlar  biotik omillar yoki tirik bo'lmagan  o'zgaruvchilar abiotik omillar  bo'lishi mumkin.
Atrof-muhit barcha ob'ektlar, kuchlar, tirik mavjudotlarning sharoitlari, shu jumladan odamlar va ularning xatti-harakatlari bilan fazoviy birlik sifatida tabiatning o'ziga ta'sir qiladi. Ekologiya fanida tabiat bir-biri bilan bog'liq bo'lgan tirik tizimlar to'qimasi sifatida qaraladi. Bu shuni anglatadiki, har bir tirik mavjudot ekologik hayotning uzluksizligi tamoyillari ta'sirida tirik tizimda moslashish jarayonida bo'ladi.
"Atrof-muhit - bu tabiatning o'ziga, hayotning uzluksizligiga, odamlar va boshqa tirik mavjudotlarning farovonligiga ta'sir qiluvchi barcha ob'ektlar, kuchlar, sharoitlar va tirik mavjudotlar, shu jumladan odamlar va ularning xatti-harakatlari bilan bo'lgan fazoviy birlik".
Indoneziya entsiklopediyasi da atrof-muhit - bu organizmdan tashqarida mavjud bo'lgan hamma narsa, jumladan: (1) jonsiz abiotik muhit, ya'ni tirik bo'lmagan tabiiy ob'ektlar yoki kimyoviy moddalar, harorat, yorug'lik kabi omillardan tashkil topgan organizmdan tashqaridagi muhit. tortishish, atmosfera va boshqalar. (2) yashash muhiti biotik, ya'ni o'simliklar, hayvonlar va odamlar kabi tirik organizmlardan tashkil topgan muhit.
Amerika entsiklopediyasi da ta'kidlanishicha, atrof-muhit - bu organizmlar atrofidagi muhitni shakllantiruvchi omillar, ayniqsa organizmlarning xatti-harakatlari, ko'payishi va barqarorligiga ta'sir qiluvchi komponentlar.
Mutaxassislar fikri
Munadjat Danusaputro ning fikriga ko'ra, atrof-muhit yoki yashash muhiti barcha ob'ektlar va kuchlar va sharoitlar, shu jumladan odamlar va ularning harakatlari bo'lib, ular odamlar joylashgan makonda topiladi va odamlar va boshqa tirik organizmlarning omon qolishi va farovonligiga ta'sir qiladi.
Ayni paytda, Otto Soemarvotoga ko'ra, atrof-muhit deganda tirik mavjudot undagi jonli va jonsiz narsalar bilan birga egallagan makon tushuniladi.
RM. Gatot P. Soemartono mutaxassislarning fikrlarini quyidagicha keltiradi:
Borovichene
Borovichene ( Боровичене) — Bolgariyaning Blagoevgrad viloyatidagi Petrich munisipalitetidagi qishloq. 2013-yil holatiga ko'ra 48 nafar aholi istiqomat qilgan.
Shoh valiulloh Ahmad Abdurahim
Shoh valiulloh Ahmad Abdurahim (1703—62) — islom ilohiyotining yirik namoyandasi, 18-asrda Hindiston musulmonlari oʻrtasida boshlangan diniy islohotchilik harakatining asoschisi. Ruhoniyning oʻgʻli. Diniy maktabni tamomlab, otasi asos solgan "Madrasai Rahimiya"da falsafa, ilohiyot va mantiqdan dars bergan. Hindistonda boburiylar saltanati inqirozga uchragan davrda uning taʼlimoti saltanat shuhratini tiklashga qaratildi. Sh.V. zodagonlar va ulamolar doirasidan tashqari, keng musulmonlar oʻrtasida ham ilm va maʼrifatni, axloqiy tarbiyani kuchaytirish, ilmsizlik va jaholatga qarshi kurash tarafdori boʻlib maydonga chiqqan. Sh.V.ning falsafa va ilohiyotga doir 50 dan ortiq asari bor.
Boroldoy (Kemin tumani)
Boroldoy (Боролдой) — Qirgʻiziston Respublikasi Chuy viloyatining Kemin tumanidagi qishloq. Boroldoy ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 1 893 kishi.
Xochanaxchiron
Xochanaxchiron  (Хоҷанахчирон) — Tojikiston Respublikasining Tursunzoda tumani, Istiqlol shahariga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 8 km, tuman markaziga 13 km.
Aholisi
Aholisi — 1267 kishi.
Lesxoz (Qadamjoy tumani)
Lesxoz (Лесхоз) — Qirgʻiziston Respublikasining Botken viloyati Qadamjoy tumaniga qarasli qishloq. Absamat Masliyev ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 464 kishi.
NGC 3350
NGC 3350 Kichik Arslon yulduz turkumidagi S0 tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni John Herschel 1831-yilda kashf etgan.
Villamagna
Villamagna Italiyaning Abruzzo mintaqasida joylashgan kommunadir. Chieti provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 12 km2. 2448 nafar aholi istiqomat qiladi.
Sinon ibn Sobit
Sobit ibn Qurraning (taxminan 830–901) o‘g‘li va Ibrohim ibn Sinonning (908–946) otasi boʻlgan Sinon Yuqori Mesopotamiyaning Harron shahridan boʻlgan mashhur astronom va matematiklar oilasiga mansub edi. Garchi Sinon Qohirning qisqa hukmronligi davrida (932–934) islomni qabul qilishga majbur bo‘lgan bo‘lsa-da, u va uning oilasi sobiylar deb nomlanuvchi yulduzlarga sig‘inuvchilar diniy sektasiga mansub edi. Abbosiy xalifasi sobiylarni quvg‘in qilgan va oxir-oqibat Sinon qisqa muddatga Xurosonga qochib ketadi. Uning bolalari sobiy bo‘lib qolgan: o‘g‘illari Ibrohim ibn Sinon va Sobit ibn Sinon (976-yilda vafot etgan) ikkalasi ham sobiy bo‘lib qolgan, bir qizi esa boshqa sobiy oilasiga turmushga chiqqan va Ibrohim ibn Hilol as-Sobiyni (925–994) dunyoga keltirgan.
NGC 3350
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Sinon ibn Sobit
Sinon ibn Sobit birinchi navbatda tabib sifatida tanilib, Bag‘dodda bir nechta kasalxonalar qurgan va shifokorlar uchun litsenziya tizimini nazorat qilgan bo‘lsa-da, u tibbiyot haqida hech narsa yozmagan. Uning siyosiy falsafa, matematika va astronomiyaga oid asarlari, axloq falsafasiga oid “Siyosat an-nufus” (“Nafslar boshqaruvi to‘g‘risida”) nomli qisqa risolasidan tashqari hammasi yo‘qolgan. Uning Aflotun respublikasidan ilhomlangan siyosiy falsafaga oid asari tarixchi Mas’udiy (956 yilda vafot etgan) tomonidan tanqid qilingan
Satow
Satow Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Bad Doberan tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 119,51 km2. 5601 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Satowning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Moulin-Neuf (Dordogne)
Moulin-Neuf Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Dordogne departamenti Bergerac tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
703 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 81,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,6 km2.
Tadami (Fukushima)
thumb| Tadami shahar hokimiyati Yaponiyaning Fukushima prefekturasida joylashgan shaharchadir. 1-mart, 2020-yil holatiga koʻra, shaharchada 1749 xonadonda 4117 nafar aholi istiqomat qiladi, shundan 45,88 foizi „keksa uy xoʻjaliklari“ toifasiga kirdi. Shaharchaning umumiy maydoni 747,56 kvadrat kilometrni (288,63 mi²) tashkil etadi. Tadami oʻzining qor festivali bilan mashhur boʻlib, u yerda Tadami qorlaridan yasalgan ulkan haykallar va yodgorliklarning nusxalarini koʻrish mumkin.
Geografiyasi
Tadami Fukushima prefekturasining Aizu mintaqasining togʻli gʻarbiy qismida joylashgan boʻlib, gʻarbda Niigata prefekturasi bilan chegaradosh.
Iqlimi
Tadami nam kontinental iqlimga ega, issiq yoz, sovuq qish bilan va kuchli qor yogʻishi bilan ajralib turadi. Tadamida oʻrtacha yillik harorat 11,1 °C, yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1749 mm, sentyabr oyi esa eng nam oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 24,4 °C atrofida, eng pasti esa yanvarda, −1,3 °C atrofida boʻladi.
Demografiyasi
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Tadami aholisi 1950-yillarda eng yuqori choʻqqiga chiqdi va soʻnggi 70 yil ichida barqaror ravishda kamaydi. Hozir bu bir asr oldingiga qaraganda ancha kam.
Tarixi
Hozirgi Tadami hududi qadimgi Mutsu provinsiyasining bir qismi boʻlgan va Edo davrida Aizu domenining bir qismini tashkil etgan. Meydzi restavratsiyasidan soʻng, u Fukushima prefekturasidagi Minamiaizu tumanining bir qismi sifatida tashkil etilgan. Inahoku qishlogʻi 1889-yil 1-aprelda zamonaviy munitsipalitetlar tizimining oʻrnatilishi bilan tashkil etilgan. U 1953-yil 3-noyabrda oʻz nomini Tadami deb oʻzgartirdi. Qishloq 1955-yil 20-iyulda qoʻshni Meiva qishlogʻi bilan qoʻshilish orqali kengaydi. Tadami 1959-yil 1-avgustda Asahi qishlogʻi bilan birlashgandan keyin shaharcha maqomiga koʻtarildi.
Saint-Germain-des-Prés (Loiret)
Saint-Germain-des-Prés Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loiret departamenti Montargis tumani tarkibiga kiradi.