cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dover (Minnesota)
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Jazoir tillari
Arab tili
1963 yilgi Jazoir konstitutsiyasi arab tilini rasmiy til deb belgiladi va bu 1976 yilgi konstitutsiyaga kiritildi. 1976 yilgi konstitutsiyaning 3-moddasiga koʻra u yerda shunday deyilgan: „Jazoir arab tili milliy va rasmiy tildir“. Ikkala konstitutsiyada ham berber va fransuz tillari qayd etilmagani. Britaniyaning rasmiy foydalanishi uchun geografik nomlar boʻyicha doimiy qoʻmita (PCGN) shunday dedi: „arab tili Jazoirning oʻziga xosligi va dinini ifodalovchi til sifatida erta tanlangan va berber va fransuz tillariga rasmiy munosabat asosan salbiy boʻlgan“.Lekin Kobiliyada arab tili keng ishlatilinmaydi.
Dover (Minnesota)
Geografiyasi
Maydoni — 2,59 km2. Shundan 2,59 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 352 m balandlikda joylashgan.
Jazoir tillari
Arab tili
Sahroi Kabirda badaviylarning ancha konservativ dialektlari gapiriladi, ular Sahara nomi ostida birlashtirilgan. Tindufdan kelgan koʻplab Sahro qochqinlari Hasaniya lahjasida gaplashadilar.
Jazoirdagi koʻpchilik yahudiylar baʼzan oʻz jamoalarida yahudiy-arabcha deb ataladigan arab lahjalarida gapirishadi.
1962-yilda Jazoir mustaqillikka erishgach, Misr va Suriyadan arab oʻqituvchilarini olib kelib, oʻz bilimini oshirishga harakat qildi. Martin Regg Kon Toronto Star gazetasida koʻplab oʻqituvchilar malakaga ega emasligi haqida xabar berdi. 1963 yilda Jazoirdagi 1 300 000 savodli odamdan 300 000 kishi adabiy arab tilini oʻqiydi. Mohamed Benrabah, „Tilni saqlash va tarqatish: Jazoirda fransuz“ kitobi muallifi, bu yil davomida „standart arab tilining til bilimi nisbatan past boʻlganini“ aytdi. Jazoirdagi fransuz tili sindromi“ kitobi muallifi Malika Rebay Maamri 2009 yilga kelib, „ Klassik arab tili hali ham yuqori darajadagi taʼlim darajasida oʻzlashtirilmagan“, deb aytdi.
Berber tili
Berber tillari Jazoirning bir qancha qismlarida soʻzlashadi, lekin koʻplari Kabilida, Ores togʻlarida va Saharada (Tuareg) soʻzlashadi. Finikiyaliklar kelishidan oldin, Berberlar Jazoir boʻylab tarqalib ketishgan, chunki Tifinaghning dastlabki yozuvlari keyinchalik tasdiqlaydi. Punik, lotin va arab tillarining oʻsishiga qaramay, berber tili 1830 yilda fransuz bosqinidan keyin ham Jazoirning asosiy tili boʻlib qoldi.
Arab tili Jazoirning yagona rasmiy tili boʻlib qolmoqda, garchi berber tili yaqinda milliy til sifatida tan olingan.
Fransuz tili
CIA World Factbook’da fransuz tili Jazoirning lingua franca ekanligi taʼkidlangan. PCGN taʼkidlashicha, „aslida fransuz tili Jazoirning lingua francasidir“ va hukumat fransuz tilini yoʻq qilishga qaratilgan saʼy-harakatlariga qaramay, u hech qachon lingua franca boʻlishni toʻxtatmagan. Jazoir fransuz tilida soʻzlashuvchilar soni boʻyicha ikkinchi oʻrinda turadi. 2008 yilda 11 200 000 jazoirlik (33%) fransuz tilini oʻqish va yozishni bilgan.
1963 va 1976 yilgi konstitutsiyalarda fransuzlar va berberlar haqida so‘z yuritilmagan. PCGN taʼkidlashicha, fransuzlar va berberlarga nisbatan rasmiy munosabat juda past. Kabiliyada fransuz va berber tillarida gaplashiladi.
Fransuz tili standart maktab oʻquv dasturining bir qismi boʻlib, hamma uchun tushunarlidir. 18.000.00 jazoirliklar fransuz tilini va oʻqishi biladi. Etnologning hisob-kitoblariga koʻra, 111 000 kishi bu tilda birinchi til sifatida gaplashadi, asosan qolgan fransuz-jazoirliklar va fransuz tilida soʻzlashuvchi xonadonlardagi odamlar. Jazoirliklarning uchdan ikki qismi fransuz tilini „oqilona keng“ tushunchaga ega va yarmi ikkinchi til sifatida gapiradi. Fransuz tili ommaviy axborot vositalarida va tijoratda keng qoʻllaniladi, kundalik hayotda Jazoirning yirik shaharlarida, Jazoir arablari bilan deglosik kombinatsiyasida gapiradilar.
Ingliz tili
Ingliz tili global lingua franca maqomi tufayli oʻrta maktabdan boshlab oʻqitiladi. Biroq, oz sonli jazoirliklar ingliz tilida gaplashadi, ularning aksariyati yoshlardir.
Rus tili
thumb| Il-76 samolyoti Jazoir harbiy-havo kuchlarida xizmat qiladi. Harbiy-texnik hamkorlik har doim rus tilini oʻrganishda muhim yordam boʻlib kelgan. Rus tilini oʻrganish Jazoirda 1958-yildan, mamlakatni fransuzlar boshqargan paytdan boshlanadi. Biroq mustaqillik eʼlon qilingandan keyin madaniy aloqalar yanada mustahkamlandi.
2003 yildan boshlab, ANDRda rus tili mamlakatning eng yirik universiteti — Algiers universitetida oʻrganiladi. Talabalar materialni toʻrt yil davomida oʻrganadilar. Har yili oʻndan bir oz koʻproq rusiyzabon jazoirlik maktabni bitiradi. Bundan tashqari, Rossiya Tashqi ishlar vazirligining saʼy-harakatlari tufayli 2000-yillarning oʻrtalarida Oran universitetida SSSR davrida mavjud boʻlgan til kurslari qayta tiklandi. Koʻpincha rus tilini tibbiyot sohasi vakillari, davlat xizmatchilari va geologlar oʻrganadilar.
Hoppenrade
Hoppenrade Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Güstrow tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 28,76 km2. 771 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Hoppenradening hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Orhangazi (Yığılca)
Orhangazi — Turkiyaning Düzce viloyatiYığılca tumaniga qarashli qishloq hisoblanadi Aholisi 79 nafardan iborat (2022)
Vincenzo Cabianca
right|thumb|339x339px| Vincenzo Cabianka Vincenzo Cabianca (1827-yil 21-iyun, Verona — 1902-yil 21-mart, Rim)  — Macchiaioli guruhining italyan rassomi.
Hayoti
left|thumb|195x195px| Jovanni Boldinining portreti, Cabianka tomonidan chizilgan U Veronada kambag;al oilada tugʻilgan. U Verona akademiyasida Giovanni Caliari qoʻl ostidagi badiiy taʼlimni boshladi, soʻngra 1845—1847-yillarda Venetsiya akademiyasida tahsil oldi Giuzeppe Mazzinining muxlisi boʻlgan u „Yosh Italiya“ harakati bilan aloqador boʻlib, 1848-yilda Boloniya mudofaasida qatnashayotganda asirga olingan Ozod qilinganidan keyin u 1849-yildan 1853-yilgacha Venetsiyada yashadi.
Bekkaria Chezare
BEKKARIA (Beccaria) Chezare (1738.15.3, Milan - 1794.28.11) -italyan maʼrifatparvar adibi, huquq doktori (1758). Sudlarning qonunga asoslanmay turib, aybdorga jazo tayin etilishiga, ayblanuvchilarni qiynoqqa solib, iqror qildirish usuliga qarshi chiqqan. Oʻlim jazosini umrbod qamoq bilan almashtirishni, tan jazosini umu-man qoʻllanmaslikni yoqlagan. Qonun hamma narsadan ustuvorligini, fuqa-rolar esa qonun va sud oldida tengligini taʼminlash zarur, deb hisoblagan. Har qanday jinoyat uchun tegishli ja-zoni muqarrar ravishda zudlik bilan ijro etish, odil sudlovni chek tashlash yoʻli bilan saylanadigan maslahatchilar tomo-.nidan olib borish tarafdori boʻlgan. B.ning "Jinoyat va jazo toʻgʻrisida" asarida olgʻa surilgan gʻoyalar Yevropadagi koʻpchilik davlatlarning qonunlarida oʻz aksini topgan.
NGC 3580
NGC 3580 Arslon yulduz turkumidagi S0 tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Wilhelm Tempel 1877-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Başköy (Sarıkamış)
Başköy (Sarıkamış) — Kars viloyati, Sarıkamış tumaniga qarashli qishloq.
Tarixi
Qishloq 1928-yildan buyon shu nomda yuritiladi
Joylashuvi
QIshloq Kars viloyati markazidan 103 km, Sarıkamış tuman markazidan 49 km uzoqlikda joylashgan
Magnoliya
Magnoliya (Magnolia) — magnoliyadoshlar oilasiga mansub doim yashil yoki barg toʻkadigan daraxtlar turkumi. Sharqiy va Jan.-Sharqiy Osiyo, Shimoliy Amerikaning jan.-sharqi hamda Markaziy Amerikada 80 ga yaqin turi bor. Oʻzbekistonda 3 turi manzarali oʻsimlik sifatida oʻstiriladi. Shundan yirik gulli M. doim yashil manzarali daraxt sifatida tarqalgan. Oʻzbekistonda oʻstiriladiganining bargi kuzda toʻkiladi. Boʻyi 10–13 m oraligʻida. Barglari ellipssimon yoki tuxumsimon, yaltiroq, bandli, ketma-ket joylashgan. Gullari yirik, oq, xushboʻy, yakka. Bargi tarkibida efir moylari, glyukozidlar, poʻstlogʻi va ildizida alkaloidlar bor. Bargidan tayyorlangan suyuq eksrakt qon bosimini pasaytirishda qoʻllanadi.
Ekskursiya
Ekskursiya (lotincha: — sayr qilish) — bilimni boyitish, amaliy tajriba hosil qilish yoki madaniy-maʼrifiy maqsadida diqqatga sazovor joylar (madaniyat maskanlari, tabiatning goʻzal goʻshalari, muzeylar, korxonalar va h.k.)ga jamoa boʻlib borish. Koʻpincha turizm bilan birga amalga oshiriladi.
6-iyul
6-iyul — Grigoriy taqvimida yilning 187- (kabisa yilida 188-) kuni. Yil yakuniga 178 kun qoladi.
Bayramlar
Yana qarang: Turkum:6-iyul bayramlari
Voqealar
right|85px|Gibel g-ji Blanshar Yana qarang: Turkum:6-iyul voqealari
Tavalludlar
Yana qarang: Turkum:6-iyulda tugʻilganlar
Vafot etganlar
Yana qarang: Turkum:6-iyulda vafot etganlar
Ekskorioz
Ekskorioz — tokning zamburugʻ kasalligi. Tok zangida, barg va novdalarida qora uzunchoq dogʻ va yoʻlyoʻl chiziqlar koʻrinishida paydo boʻladi. E. kasalligi tez tarqaladi, chiziqlar oʻrnida yoriqlar hosil boʻladi. Poʻstloq ingichka uzun boʻlaklarga boʻlinib koʻcha boshlaydi, novda oʻsib chiqqan joy yoʻgʻonlashadi. Novdaning asosi yoʻgonlashib (shishib), oziq moddalar oʻtmay qoladi. Novdalarda choʻzinchoq qoramtir dogʻlar paydo boʻlishi mumkin. Kech kuzda novdalar uchi oqaradi, ularda ham dogʻ paydo boʻladi. E. yomgʻir koʻp yoqqan yilda juda tez rivojlanadi. Kasallik qoʻzgʻatuvchisi novda oʻsib chiqqan joylarda mitseliy koʻrinishida qishlaydi.
Civitella Roveto
Civitella Roveto Italiyaning Abruzzo mintaqasida joylashgan kommunadir. L’Aquila provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 45,33 km2. 3402 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Magnoliyadoshlar
Magnoliyadoshlar (Magnoliaceae) — ikki urugʻpallali oʻsimliklar oilasi. Daraxt va butalardan iborat. Barglari yaxlit, baʼzan boʻlakchali, cheti tekis, gullari yirik, toʻgʻri, ikki jinsli (kamdankam bir jinsli). Changchilari koʻp. Amerika va Osiyoning tropik va subtropik mintaqalarida 14 turkumi (240 ga yaqin turi) bor. Magnoliya, loladaraxt kabi turkumlarining turlari manzarali oʻsimlik sifatida ekiladi.
Narbolia
Narbolia Italiyaning Sardiniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oristano provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 40,49 km2. 1737 nafar aholi istiqomat qiladi.
Ekslibris
Ekslibris (lot. — kitobdan) — kitobning biror kimsaga mansubligini koʻrsatuvchi belgi. Kitobning muqovasi yoki zehiga relyef hosil qilib ishlanadigan (superekslibris) va muqovaning ichkari tomoniga yopishtirib qoʻ’yiladigan (qogoz E.) xillari bor. Gravyura usulida tayyorlanadigan E. Germaniyada 16-asrda paydo boʻlgan. E. yirik grafika ustalari (A. Dyurer, X. Xolbeyn Kichkina, A. I. Kravchenko. V. A. Favorskiy va boshqalar) tomonidan yaratilishi grafikaning mustaqil janrini yuzaga keltirdi. Oʻzbekistonda rassomlar V. Kaydalov, V. Kedrin, Q. Basharov, M. Kagarov, M. Starovoyt, V. Parshin va boshqalar koʻplab E.lar yaratgan.
Saint-Vivien (Dordogne)
Saint-Vivien Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Dordogne departamenti Bergerac tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
277 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 32,2 nafar kishi.
Hontanx
Hontanx Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Landes departamenti Mont-de-Marsan tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
533 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 17,6 nafar kishi.
Panorama
thumb|300px|360 darajali panorama (stereografik proyeksiyali) Panorama (yun. πᾶν „barcha“ + ὅραμα „koʻrinish“) deb keng burchakdan koʻrinishli har qanday tasvirga aytiladi. Atamani XVIII asrda yashab, ijod qilgan irland musavviri Robert Barker yaratgan. U oʻzi chizgan Edinburg va London keng rasmlarini panorama deb atagan.
Christopher Abad
Christopher Abad — amerikalik xaker, muzey kuratori, rassom, tarmoq muhandisi va dasturchi. Yashirin iqtisodiyot bilan bogʻliq ixtisoslashuv tabaqalanishi tahlil qilish kabi kiberjinooiy ishlari ibilan mashhur.
Panorama
Panorama (pan... va yun. horama— koʻrinish) — tasviriy sanʼat turi; aylana tarxli zal devoriga gorizon-tal qoplab ishlangan kartina. Illyuziya yordamida vokeani jonli gavdalantirish maqsadida kartina oldiga butafor va real narsalar (binolar, joylar, turli maketlar, kishilar, hayvonlar, narsalarning shakllari) joylashtiriladi. P. sunʼiy yoritishga moʻljallanadi. Tomoshabinlar P.ni zal markazidagi maxsus maydonchadan koʻradilar. Dastlabki P. 18-asr oxirida (irland rassomi R.Barker tomonidan) yaratilgan, 19-asrdan keng tarqalgan, batal janridagi P. ommalashgan.
Yeşilyayla, Çaycuma
Yeşilyayla - Turkiyaning Zonguldak viloyati,Çaycuma tumanidagi qishloq.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Bouvresse
Bouvresse Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Beauvais tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,8 km2. Dengiz sathidan 211 – 226 m balandlikda joylashgan.
Yongalik, Gümüşova
Yongalık — Turkiyaning Düzce viloyati Gümüşova tumaniga qarashli qishloq .Aholisi 252 nafar (2022).
Birrhard
Birrhard Shveysariyaning Aargau kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Brugg (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 3.00 km2. 651 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Gary Becker
thumb|200px|right|Gary Stanley Becker (2008) Gary Becker (1930) - amerika iqtisodchisi, inson kapitali (ish kuchining shakllanishi) nazariyasi asoschilaridan biri. Ilmiy ishlari ijtimoiy muammolar (oilaviy munosabatlar, jinoyatchilik, irqiy kamsitish va boshqalar) ni iqtisodiy tahlil qilish masalalariga bagʻishlangan. Nobel mukofoti laureati (1992).
Birrhard
Hududi
Birrhardning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Franz Beckenbauer
thumb|Beckenbauer 1974
Cras-sur-Reyssouze
Cras-sur-Reyssouze Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ain departamenti Bourg-en-Bresse tumani tarkibiga kiradi.
Franz Beckenbauer
BEKKENBAUER (Beckenbauer) Frans (1945) — nemis futbolchisi, murabbiy. Yevropaning eng yaxshi futbolchisi deb tan olingan (1972, 1976). Jahon (1974) va Yevropa chempioni (1972), Yevropa chempionlari kubogi egasi (1974, 1975, 1976). GFR futbol terma jamoasi murabbiysi (1987 — 90). Bu jamoa 1990-yil jahon chempioni boʻlgan.
Cras-sur-Reyssouze
Aholisi
907 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 65,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 13,9 km2. Dengiz sathidan oʻrtacha 195 – 229 m balandlikda joylashgan.
Balıklı (Sarıkamış)
Balıklı  — Kars viloyati, Sarıkamış tumaniga qarashli qishloq.
Tarixi
Qishloq 1928-yildan buyon shu nomda yuritiladi
Joylashuvi
QIshloq Kars viloyati markazidan 111km, Sarıkamış tuman markazidan 57 km uzoqlikda joylashgan
Erstein
Erstein Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Bas-Rhin departamenti Sélestat-Erstein tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
9632 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 265,3 nafar kishi.
Union Vale (New York)
Union Vale AQShning New York shtatida joylashgan shahardir. Dutchess okrugi tarkibiga kiradi.
Erstein
Geografiyasi
Maydoni — 36,3 km2. Dengiz sathidan 147 – 157 m balandlikda joylashgan.
Union Vale (New York)
Aholisi
4,877 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 98,0 km2. Shundan 97,6 km2 quruqlik, 0,3 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 151 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Union Vale manzarasi.
Santa Cruz de Boedo
Santa Cruz de Boedo Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Palencia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 25,51 km2. Aholisi — 66 kishi (2010).
7-iyul
7-iyul — Grigoriy taqvimida yilning 188- (kabisa yilida 189-) kuni. Yil yakuniga 177 kun qoladi.
Bayramlar
Yana qarang: Turkum:7-iyul bayramlari
Tavalludlar
Yana qarang: Turkum:7-iyulda tugʻilganlar
Ekspansiya
Ekspansiya (lotincha — kengaytirish, yoyish) — yangi hududlarni, boshqa mamlakatlardagi bozorlarni egallash, taʼsir doirasini kengaytirish yoʻlidagi harakat. Ekspansiyaning hududiy, iqtisodiy, siyosiy ko'rinishlari boʻladi.
Wildwood (Missouri)
Wildwood AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. St. Louis County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
34549 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 172 km2. Shundan 171,0 km2 quruqlik, 1,0 km2 esa suv maydonidir.
Charlie Savage
Charlie William Henry Savage (2003-yil, 2-mayda tugʻilgan) — uelslik professional futbolchi, "Manchester United" klubi yarim himoyachisi. U Uels terma jamoasini turli xalqaro yoshlar darajasidagi musobaqalarda himoya qilgan va sobiq Uels terma jamoasi futbolchisi Robbie Savagening oʻgʻlidir.
Yoshligi
Charlie Lesterda tugʻilgan va Manchester Grammar maktabida oʻyigan, Savagening otasi, sobiq Uels terma jamoasi futbolchisi Robbie Savagening izidan Manchester United yoshlar safiga qoʻshildi.
Xalqaro faoliyati
Savage Uelsni 17 yoshgacha, 18 yoshgacha, 19 yoshgacha va 21 yoshgacha boʻlgan yoshlar terma jamoalari safida himoya qilgan. U 2021-yil sentyabrida Xorvatiyada bo‘lib o‘tadigan o‘rtoqlik turniriga 19 yoshgacha bo‘lgan yoshlar terma jamoasiga chaqirilgan va Avstriyaga 3:2 hisobida jamoasi bilan mag‘lub bo‘lgan oʻyinda gol urgan. 2022-yil sentyabr oyida Savage birinchi marta Uelsning 21 yoshgacha boʻlgan terma jamoasiga chaqirilgan.
Oʻyin uslubi
Savage otasi kabi markaziy yarim himoyachi sifatida himoyalanishda ham, oldinga borishda ham oʻzini koʻrsata oladi. Koʻp oʻxshashliklarga qaramay, Savage bu oʻxshashlikni koʻrmasligini aytdi va u otasi kabi qatʼiyatli texnikasi balan oʻyinchidan koʻra koʻproq, toʻpni oʻzi bilan koʻproq ushlab turadigan yarim himoyachi ekanligini aytdi.
NGC 3581
NGC 3581 Kil yulduz turkumidagi EN (emission tumanlik) tipli galaktik tumanlik, oʻta yangi yulduz qoldigʻidir.
Ushbu obyektni John Herschel 1834-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Ixtiyor Abdullayev
Abdullayev Ixtiyor Baxtiyorovich (oʻzb. — Abdullaev Ixtiyor Baxtiyorovich; 1966-yil 22-may, Fargʻona viloyati Uchkoʻprik tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati raisi (2018-2019), Bosh prokurori (2015-2018), Oliy Majlis Senatining aʼzosi (2010-2015), Oʻzbekiston Prezidentining kadrlar boʻyicha davlat maslahatchisi (2009-2015), Oʻzbekiston Prezidentining huquqni muhofaza qiluvchi idoralar boʻyicha davlat maslahatchisi (2006-2009) lavozomlarida ishlagan.
Biografiya
1966-yil 22-mayda Fargʻona viloyati Uchkoʻprik tumani Toʻqaytepa qishlogʻida tugʻilgan.
Ta'lim
Maʼlumoti boʻyicha huquqshunos. 1990-yilda Perm davlat universitetining yuridik fakultetini bitirgan.
Mehnat faoliyati
1988—1990-yillar Jinoyat ishlari boʻyicha Fargʻona shahar sudi sud ijrochisi. 1990—1993-yillar Fargʻona viloyati adliya boshqarmasida maslahatchi, bosh maslahatchi, 1993—1995-yillarda Jinoyat ishlari boʻyicha Fargʻona shahar sudi raisi vazifasini bajaruvchi, 1995—1997-yillarda Fargʻona viloyati sudi raisi, jinoyat ishlari boʻyicha sudlov hayʼati raisi, 1997—2000-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat idoralari faoliyatini muvofiqlashtirish boʻyicha Davlat maslahatchisi xizmatining fuqarolik va amnistiya masalalari boʻyicha referenti, 2000—2001-yillarda Jinoyat ishlari boʻyicha Andijon viloyati sudi raisi, 2001—2002-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat idoralari faoliyatini muvofiqlashtirish boʻyicha Davlat maslahatchisi oʻrinbosari, 2002—2006-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirining birinchi oʻrinbosari, 2006—2009-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat idoralari faoliyatini muvofiqlashtirish boʻyicha Davlat maslahatchisi, 2007—2009-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Amaldagi qonun hujjatlari monitoringi instituti direktori, 2009—2015-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining kadrlar boʻyicha davlat maslahatchisi lavozimlarida faoliyat yuritgan. 2015-yildan 2018-yilgacha Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori. 2018-yil 31-yanvardan 2019-yil 11-fevralgacha — Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati raisi. 2010-2015-yillarda — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Qonunchilik va sud-huquq masalalari qoʻmitasi aʼzosi.
Qamoqdagi hayoti
Ixtiyor Abdullayev oʻziga berilgan jazo muddatini Toshkent viloyati Zagiota tumanidagi 22-sonli jazoni ijro etish muassasasida oʻtamoqda. Qamoqda I. Abdullayev chinni sexida idishlarga naqsh solish bilan shugʻullanadi. "«Sobiq bosh prokurorga uning otasi va o‘g‘li bir qancha OAV orqali jamoatchilik va prezidentga murojaat qilgani, unga nisbatan qiynoqlar qo‘llanilgani va hozirda uni yaqinlari bilan ko‘rishtirishmayotgani, izolyatsiyada saqlanayotgani haqida bayonotlar berishayotganini aytdim. U kishi «hammasi yaxshi bo‘ladi, bu gaplar prezidentimizga yetib borsa, adolat qiladilar»dan nariga o‘tmadi. Ta’kidlash kerakki, ikki sobiq bosh prokuror ham o‘ta ehtiyotkorlik bilan muomalada bo‘ldi. To‘g‘rirog‘i, komissiyalarning nimaligi, qayergacha bora olishini o‘tmishdagi faoliyati orqali yaxshi biladigan bu mulozimlar vaziyatni murakkablashtirib o‘tirishmadi. Har holda menga shunday tuyuldi»"
Oilasi
Otasi, Abdullayev Baxtiyor Abdullayevich — Sirdaryo viloyati Davlat yoʻl harakati xavfsizligi xizmati boshligʻi boʻlgan. Ayni paytda nafaqada.
Qudasi, Eshonxoʻjayev Alisher Azizxoʻjayevich — Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati raisining maslahatchisi lavozimida ishlagan, 2018-yil dekabrda hibsga olingan. 17 yilga ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlangan. Q udasi, Dehqonov Bahodir Akbaraliyevich — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi raisining oʻrinbosari lavozimida ishlagan. 2019-yil fevralda hibsga olingan. Pora olish va bir qancha jinoyatlarda ayblanib, 5 yilga ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlangan.
Dovray (Minnesota)
Dovray AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Murray County, Minnesota|Murray
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
57 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 88,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,65 km2. Shundan 0,65 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 468 m balandlikda joylashgan.
Ekspeditsiya
Ekspeditsiya (lotincha: — tartibga keltirish, yurish) —1) biror narsa (mas, xatxabarlar, yuk va shahrik.)ni joʻnatish, tarqatish; 2) muayyan narsani joʻnatuvchi, tarqatuvchi muassasa, korxona boʻlimi; 3) biror maxsus (ilmiy, harbiy) topshiriqqa ega boʻlgan shaxslar guruhi, otryadning safari; shundan tadbir qatnashchilari guruhi.
Kosmik nurlar quyi tizimi
Kosmik nurlar quyi tizimi (CRS yoki Kosmik nurlar tizimi) NASA Voyajer dasturining Voyager 1 va Voyajer 2 kosmik kemalaridagi asbob boʻlib, u kosmik nurlarni aniqlash boʻyicha tajribadir. CRS tarkibiga yuqori energiyali teleskop tizimi (HETS), past energiyali teleskop tizimi (LETS) va elektron teleskop (TET) kiradi. U energetik zarralarni aniqlash uchun moʻljallangan va baʼzi talablar asbob ishonchli boʻlishi va etarli zaryad oʻlchamlariga ega boʻlishi kerak edi. U shuningdek, Galaktika yoki Yer Quyoshidan protonlar kabi energetik zarralarni ham aniqlay oladi. thumb|313x313px| CRS qizil rang bilan belgilangan thumb| CRS diagrammasi
2019-yil holatiga koʻra, CRS ikkala Voyager kosmik kemasida ham faol qolgan asboblardan biri boʻlib, u 3-110 MeV va kosmik nurlar yadrolari 1-500 MeV/n dan elektronlarni aniqlay olishi bilan tavsiflanadi. Barcha uchta tizim qattiq holat detektorlaridan foydalangan. CRS har bir kosmik kemada beshta maydon va zarracha tajribalaridan biri boʻlib, maqsadlardan biri quyosh shamoli haqida chuqurroq tushunchaga ega boʻlishdir. Boshqa tadqiqot ob’ektlari, shu jumladan sayyora magnitosferalaridan va quyosh tizimidan tashqaridagi elektronlar va yadrolar.
Umumiy koʻrinish
thumb| CRS [[Pufak kamerasi|pufak kamerasida yoki bulut kamerasida aniqlanishi mumkin boʻlgan juda kichik zarrachalarni aniqlaydi, bu maʼlum zarralar harakatlanayotganda qilgan izlarini koʻrsatishi mumkin, chunki ular atom oʻlchamiga qaramay kichik pufakchalarni qoʻzgʻatadi.]] Ushbu tadqiqot uchun asl tadqiqot sohalari:
Yuqori energiyali teleskop tizimi:
Elektron teleskopi (TET):
TET har bir detektor orasida turli qalinlikdagi volframli sakkizta qattiq holat detektoridan iborat. Detektorlar va volfram qatlamlari bir-birining ustiga qoʻyilgan. Volfram qatlamlari 0,56 gacha mm dan 2,34 gacha mm qalinligi va changni yutish vazifasini bajaradi. Har bir TET qattiq holat detektori 4,5-maydonga ega sm 2 va 3 ga teng mm qalinligi.
CRS 1970-yillarda ishlab chiqilishi davomida minus 49 daraja F (minus 59 daraja C) haroratgacha ishlashi uchun sinovdan oʻtkazildi.
Ishlash harorati
Oʻzining rivojlanishi davomida CRS minus 49 daraja F (minus 45 daraja) haroratgacha ishlay oladi deb hisoblangan. 2019-yilgacha asbob Voyager 1 va Voyager 2 da ishlagan, biroq 2019-yilning yozida Voyager 2 da quvvatni biroz tejash kerak edi. Bu vaqtda CRS uchun isitgich oʻchirilgan, bu CRS haroratining eng past nominal ish haroratidan pastga tushishiga olib keldi. Qurilma minus 74 daraja Farangeytgacha (minus 59 daraja Selsiy) sovib ketdi, lekin u hali ham bu haroratda ishlashda davom etdi.
Natijalar
thumb| Bu 2011-2012-yillarda Voyager 1 tomonidan qayd etilgan kosmik nurlarning zarbalarini koʻrsatadi, u nihoyat Geliosferadan chiqib ketgan deb taxmin qilingan vaqt. thumb| Voyager tomonidan 2013-yil iyun holatiga koʻra kashf etilgan [[Quyosh tizimi|tashqi Quyosh tizimining koʻrinishi ]] right|thumb|300x300px| Voyajer 2 2018-yil 5-noyabrda geliosferani tark etgani xabar qilingan 1977-yilda geliy (He), uglerod, azot, kislorod va neonning quyosh minimal davridagi spektrlari oʻsha yili Voyagersdagi CRS asbobi yordamida oʻlchandi. 1977-yildagi quyosh minimal darajasi-yil oxiriga toʻgʻri keldi va sayyoralararo, galaktik va anomal energiya spektrlarini kuzatish mumkin edi. left|thumb|500x500px| Yorliqli diagramma, CRS oʻngdagi bomda, lekin kameralarning chap tomonida. Bu magnitometr bumini yoki plazma tajriba antennalarini koʻrsatmaydi.
Havolalar
((stub))
Neoneli
Neoneli Italiyaning Sardiniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oristano provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 48 km2. 791 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Lenin maqbarasi
Lenin maqbarasi (1953-yildan 1961-yilgacha Lenin va Stalin maqbarasi) (Russian: Mavzoley Lenina ), Moskva markazidagi Qizil maydonda joylashgan Lenin maqbarasi sifatida tanilgan, Sovet rahbari Vladimir Leninning soʻnggi maskani. Uning saqlanib qolgan jasadi 1924-yilda oʻlimidan koʻp oʻtmay, (urush davridagi kamdan-kam holatlar bundan mustasno) omma oldida namoyish etilgan. Aleksey Shchusevning yaratgan kichik, ammo monumental granit tuzilishli yodgorligi qadimiy maqbaralarning baʼzi elementlarini oʻz ichiga oladi. Masalan, Qadam maqbarasi, Kir II maqbarasi va maʼlum darajada Yozuvlar ibodatxonasi asosida yaratilgan.
right|thumb| Lenin maqbarasining birinchi yogʻoch versiyasi, 1925-yil mart thumb| Vladimir Lenin maqbarasidagi yoshlar, 1968-yil. Lenin 1924-yil 21-yanvarda vafot etdi. Ikki kundan soʻng, meʼmor Aleksey Shchusevga jasadni motam tutuvchilar koʻrishi uchun mos boʻlgan inshoot qurish topshirildi. Qizil maydonda, Moskva Kreml devori yonidagi yogʻoch qabr 27-yanvar kuni tayyor boʻldi va oʻsha kuni Leninning tobuti unga qoʻyildi. Keyingi olti hafta ichida qabrga 100 000 dan ortiq odam tashrif buyurdi. May oyining oxiriga kelib, Shchusev qabrni kattaroq, yanada yaxshiroq qabr bilan almashtirdi va Leninning jasadi meʼmor Konstantin Melnikov tomonidan ishlab chiqilgan sarkofagga oʻtkazildi. Yangi yogʻoch maqbara 1924-yil 1-avgustda ommaga ochildi.
Patolog Aleksey Ivanovich Abrikosov Leninning oʻlimidan koʻp oʻtmay uning jasadini moʻmiyolagan edi, Boris Zbarskiy va Vladimir Vorobyevga jasadni doimiy bir xillikda saqlab qolish vazifasi yuklangan. Ilya Zbarskiy Moskva universitetini tugatgach, otasining yordamchisi boʻlib, Leninning jasadi ustidagi ishlarni qadimgi Misr ruhoniylari ishiga oʻxshatadi. 1925-yilda Boris Zbarskiy va Vorobyev hukumatni devorlarda va hatto tananing oʻzida mogʻor topilganidan keyin yogʻoch konstruksiyani almashtirishni talab qilishdi. 1930-yilda marmar, porfir, granit va labradoritdan (Aleksey Shchusev, IA Fransuz va GK Yakovlev tomonidan) yangi maqbara qurib bitkazildi. Maqbara, shuningdek, Sovet rahbarlarining Qizil maydondagi paradlarni nishonlashlari uchun tomosha stendi boʻlib xizmat qildi.
1973-yilda haykaltarosh Nikolay Tomskiy yangi sarkofagni yaratdi.
1924-yil 26-yanvarda Moskva garnizoni boshligʻi maqbaraga faxriy qorovul oʻrnatish toʻgʻrisida buyruq chiqardi. Ruslar uni „Birinchi raqamli qorovul“ deb atashadi. 1993-yildagi Rossiya konstitutsiyaviy inqirozi voqealaridan keyin faxriy qorovul tarqatib yuborildi. 1997-yilda Aleksandr bogʻidagi nomaʼlum askar qabrida „Birinchi raqamli qorovul“ qayta tiklandi.
1941-yil oktabr oyida Leninning jasadi maqbaradan olindi va Moskvani Germaniyaning fashist qoʻshinlari bosib olish xavfi paydo boʻlganida, Sibirdagi Tyumenga evakuatsiya qilindi. Urushdan keyin u qaytarib berildi va qabr qayta ochildi.
1924—1972-yillarda Lenin qabrini 10 milliondan ortiq kishi ziyorat qilgan.
Iosif Stalinning moʻmiyolangan jasadi 1953-yil mart oyida vafot etganidan to 1961-yil oktabrigacha, Stalin destalinizatsiya va Xrushchevning hokimiyatga kelishi doirasida olib tashlangan va Kreml devori nekropoliga devorlardan tashqarida koʻmilgangacha, Leninning yonida joylashgan.
Leninning jasadi Panteonga topshirilishi kerak edi, ammo stalinizatsiyadan keyin loyiha bekor qilindi.
Loyihani tanlash va qurish
Sarkofag ostidagi podvalning ogʻirligi 20 tonnani tashkil etdi, u qalin qum qatlamiga oʻrnatildi va taxta atrofida qoʻriqlanadigan qoziqlar oʻrnatildi — u ogʻir tanklar hududdan oʻtib ketganda ham qabrni tebranishdan himoya qildi. Boshqa monolitlarning ogʻirligi 1 tonnadan 10 tonnagacha. Qurilish uchun jami 2900 m² sayqallangan granit kerak boʻlib, uning har bir kvadrat metri uchun oʻrtacha uch kun davomida qayta ishlandi. Qizil kareliya kvartsitining yuqori plitasi granit ustunlariga qoʻyilgan boʻlib, ularning har xil turlari SSSRning barcha respublikalaridan Moskvaga maxsus olib kelingan.
Tosh maqbara 16 oy ichida — 1930-yil oktyabriga qadar qurilgan. Yogʻochga qaraganda, yangi bino uch metr balandroq qurilgan, tashqi hajmi 4,5 baravar — 5800 m³ va ichki hajmi 12 marta, 2400 m³ gacha koʻtarilgan. Uning umumiy ogʻirligi taxminan 10 000 tonnani tashkil etdi. Maqbara Qizil maydonning eng baland nuqtasini egallagan.
Qurilish jarayonida maqbara va nekropol yagona meʼmoriy loyihaga keltirildi: turli xarakterli qabr toshlari va yodgorliklar olib tashlandi, Nikolskaya va Spasskaya minoralaridagi individual va jamoaviy dafnlar birlashtirildi, panjara qayta loyihalashtirildi va oʻrnatildi. Maqbaraning ikki tomonida oʻn ming oʻrinli mehmon stendlari oʻrnatildi.
Intererlar
Sarkofagning ustki pogʻonali plitasi toʻrtta koʻzga koʻrinmaydigan metall ustunlar bilan mustahkamlangan boʻlib, bu plita havoda osilib turgandek taassurot uygʻotadi. Pastki plita qizgʻish jasper bilan qoplangan. Sarkofag ikkita egilgan konussimon oynadan iborat boʻlib, ular bronza ramka bilan birlashtiriladi. Yoritgichlar va yorugʻlik filtrlari ramkaning yuqori qismiga oʻrnatilgan — ular jonlantiruvchi pushti rang beradi va isitishni kamaytiradi. Sarkofagning ikki tomonida jangovar va mehnatkash bronza bannerlar joylashgan boʻlib, ular maxsus yoritish tufayli atlas rangga oʻxshaydi. Boshida eman va dafna novdalari bilan bezatilgan SSSR gerbi tasvirlangan. Oyogʻida lenta bilan oʻralgan novda shoxlari bor.
Janoza zalidan oʻng tomondagi zinapoyaga chiqish Qizil maydonga olib boradi.
Tanani saqlash
Moʻmiyochilar duch keladigan asosiy muammolardan biri terida, ayniqsa yuz va qoʻllarda qora dogʻlar paydo boʻlishi edi. Ular turli xil reagentlar yordamida muammoni hal qilishga muvaffaq boʻlishdi. Boris Zbarskiy Leninning jasadini saqlab qolish yoʻllari ustida ish olib borar ekan, konservatsiya uchun ishlatiladigan tibbiy xloroformni tozalashning yangi usulini ixtiro qildi. Misol uchun, agar ajinlar yoki rang oʻzgarishi paydo boʻlsa, u sirka kislotasi va suv bilan suyultirilgan etil spirti eritmasi bilan davolanadi. Vodorod periks toʻqimalarning asl rangini tiklash uchun ishlatilishi mumkin. Nam dogʻlar xinin yoki fenol kabi dezinfeksiyalash vositalari bilan olib tashlandi.
1991-yilda Sovet Ittifoqi qulagunga qadar davom etgan saqlash ishlari Sovet hukumati tomonidan moliyalashtirildi. Oʻsha paytda hukumat moliyaviy yordamni toʻxtatdi va shaxsiy xayr-ehsonlar keyin konservatsiya xodimlarini qoʻllab-quvvatladi. 2016-yilda Rossiya hukumati avvalgi qarorini bekor qildi va jasadni saqlab qolish uchun 13 million rubl sarflashni rejalashtirayotganini aytdi.
<span class="anchor" id="Leninʻs_Mausoleum_today">Zamonaviy kun
right|thumb| Vladimir Putin Lenin maqbarasi oldida right|thumb| Lenin maqbarasi 2009-yilda Rossiya Kommunistik partiyasining mitingi paytida. thumb| Lenin maqbarasidagi 154-Preobrajenskiy polkining orkestri. Maqbara seshanba, chorshanba, payshanba, shanba va yakshanba kunlari soat 10:00 dan 13:00 gacha ochiq. Tashrifchilar hali ham Leninning jasadini koʻrish uchun navbatda turishibdi, lekin navbatlar avvalgidek uzoq emas. Kirish bepul. Maqbaraga tashrif buyuruvchilarga ruxsat berilmasdan oldin, qurollangan politsiya yoki harbiy qoʻriqchilar ularni tekshiradi. Ziyoratchilar qabr ichida hurmat koʻrsatishlari shart: maqbara ichida suratga olish va filmga olish, suhbatlashish, chekish, qoʻllarni choʻntagiga solib yurish, shlyapa kiyish (agar ayollar boʻlmasa) taqiqlanadi.
1991-yildan beri Leninning jasadini Kreml devori nekropoliga olib chiqish va u yerga dafn etish masalasi muhokama qilinmoqda. Prezident Boris Yelsin rus pravoslav cherkovi koʻmagida qabrini yopish va Leninni onasi Mariya Aleksandrovna Ulyanova yoniga Sankt-Peterburgdagi Volkov qabristoniga dafn etish niyatida edi. Uning vorisi Vladimir Putin bunga qarshi chiqdi va Leninning qayta dafn etilishi Sovet hokimiyatining yetmish yillik davrida fuqarolar avlodlari soxta qadriyatlarga rioya qilganliklarini bildirishini aytdi.
Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin maqbara koʻrinishida bir qancha oʻzgarishlarga uchradi. Birinchi sezilarli oʻzgarishlardan biri markaziy tribunaga olib boradigan zinapoyalarga darvozalarni joylashtirish edi. Qoʻriqchi olib tashlangandan soʻng, bu tribunadan ruxsatsiz foydalanishning oldini olish uchun kerak edi. 2012-yildan boshlab maqbara 1983-yilda maqbaraga biriktirilgan bino qurilishi natijasida poydevor rekonstruksiya qilindi. Binoda bir paytlar Siyosiy byuro aʼzolari minbarga koʻtarilish uchun foydalangan eskalator joylashgan. 1995-96-yillarda Boris Yelsin tribunadagi eskalatordan emas, zinapoyadan foydalangan. Endi tribunadan foydalanilmayapti, shuning uchun eskalatorni olib tashlashga ruxsat berildi. Bino 2013-yilda taʼmirlash uchun yopilgan. Nihoyat, 2013-yil 30-aprelda 1-may „Bahor va mehnat kuni“ bayrami munosabati bilan ochildi. 2018-yilda RIA Novosti Leningrad viloyati qonun chiqaruvchi majlisi deputati Vladimir Petrov maqbaradan Leninning jasadini olib chiqish masalasini tekshirish uchun maxsus komissiya tuzishni taklif qilgani haqida xabar bergan edi. Petrov murdani sintetik smoladan tayyorlangan nusxa bilan almashtirishga taklif qilib koʻrdi. Kommunistik partiya aʼzosi deputat Dmitriy Novikov Petrovning taklifiga keskin qarshi chiqdi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Alfa-zarrachalar spektroskopiyasi
Alfa-spektrometriya (shuningdek , alfa (-zarracha) spektroskopiyasi sifatida ham tanilgan) alfa-emitter boʻlgan radioaktiv nuklid tomonidan chiqarilgan alfa zarrachalarining energiyasini miqdoriy oʻrganishdir.
Chiqarilgan alfa zarralari mono-energetik (yaʼni beta-parchalanish kabi energiya spektri bilan chiqarilmagan) boʻlgani uchun energiyalari koʻpincha parchalanishdan farq qiladi, ular qaysi radionukliddan kelib chiqqanligini aniqlash uchun ishlatilishi mumkin.
Chiqarilgan alfa zarralari mono-energetik (ya'ni beta-parchalanish kabi energiya spektri bilan chiqarilmagan) bo'lgani uchun energiyalari ko'pincha parchalanishdan farq qiladi, ular qaysi radionukliddan kelib chiqqanligini aniqlash uchun ishlatilishi mumkin.
Alfa-spektrometrlar — radioaktiv yadrolar chiqarayotgan alfa (a)-zarralar energiyasini oʻlchaydigan asbob. Ishlash tarzi a-zarralarning magnitik tahliliga (magnit A.-s.) yoki ularning ionlovchi taʼsirlarini tadqiq qilishga (ionlash kamerasi) asoslangan. a-zarralarning energetik spektri (na-fis strukturasi)ni oʻrganish yadro fi-zikasida katta ahamiyatga ega. Spektrlar yadroning energetik sathlari toʻgʻrisida maʼlumot beradi. Odatda, mahsul yadroning energetik sathlari bir-biriga yaqin boʻladi. Masalan, Ra226 yadrosining ik-kinchi va uchinchi uygʻongan holati ener-giyalari farqi 20-43 keV. Shuning uchun a-spektrometrlarning energetik sathlar bir-biriga yaqin boʻlgan guruhlarini aj-rata olish qobiliyati katta boʻlishi ke-rak. Hozirgi zamon magnit a-spektrometri energetik sathlar farqi 0,07% boʻlgan chiziqlarni ajrata oladi.
Eksperimental usullar
alt=Graphic showing how mono-energetic emissions will not show as a single sharp peak due to energy losses depending on emission path. Longer paths (lines not perpendicular to source and detector) will lose energy to the air they pass through. Paths originating within the source material will additionally lose energy passing through the source material.|thumb|300x300px| Chiqarilgan mono-energetik alfa zarralarining turli yo'llari energiyani yo'qotishi va shuning uchun chiziq spektrida signalning kengayishiga olib kelishiga misol. Barcha yo'llar havo va detektor oynasiga energiya yo'qotadi. Uzunroq yo'llar ko'proq energiya yo'qotadi. iii va iv yo'llari manba materialining o'zidan o'tadigan energiya yo'qolishini ham ko'rsatadi. Qizil o'qlar zarracha aniqlangan energiya kattaligini ko'rsatadi. Metall diskka bir tomchi sinov eritmasini qo'yish odatiy holdir, keyin diskda bir xil qoplama hosil qilish uchun quritiladi. Keyinchalik bu sinov namunasi sifatida ishlatiladi. Agar diskda hosil bo'lgan qatlamning qalinligi juda qalin bo'lsa, spektrning chiziqlari pastroq energiyaga qadar kengaytiriladi. Buning sababi shundaki, alfa zarralari energiyasining bir qismi faol material qatlami orqali harakatlanayotganda yo'qoladi.
Suyuqlik sintilatsiyasi
Muqobil usul - suyuqlik sintilatsiyasini hisoblash (LSC) dan foydalanish, bu erda namuna to'g'ridan-to'g'ri sintillash kokteyli bilan aralashtiriladi. Shaxsiy yorug'lik emissiya hodisalari hisoblanganda, LSC asbobi radioaktiv parchalanish hodisasi uchun yorug'lik energiyasi miqdorini qayd qiladi. Suyuqlik sintilatsiyasini hisoblash yo'li bilan olingan alfa spektrlari LSC usulining ikkita asosiy ichki cheklovlari tufayli kengayadi: (1) tasodifiy söndürme radioaktiv parchalanishda chiqariladigan fotonlar sonini kamaytiradi va (2) chiqarilgan fotonlar so'rilishi mumkinligi sababli. bulutli yoki rangli namunalar bo'yicha ( Lambert-Beer qonuni ). Suyuq ssintilatsiya spektrlari diskda yotqizilgan faol moddaning qatlami juda qalin bo'lganda, namuna tomonidan alfa-zarrachalarning yutilishi natijasida yuzaga keladigan buzilishdan ko'ra, Gauss kengayishiga duchor bo'ladi.
Alfa spektrlari
thumb|300x300px| To'rt [[Izotoplar|izotop uchun alfa energiyasiga qarshi intensivlik, chiziq kengligi tor va nozik tafsilotlarni ko'rish mumkinligiga e'tibor bering.]] thumb|300x300px| To'rtta izotop uchun alfa energiyasiga qarshi intensivlik, chiziq kengligi keng va ba'zi nozik tafsilotlarni ko'rish mumkin emasligiga e'tibor bering. Bu tasodifiy ta'sirlar alfa parchalanishida hosil bo'ladigan ko'rinadigan fotonlar sonining o'zgarishiga olib keladigan suyuqlik sintilatsiyasini hisoblash uchundir. Chapdan o'ngga cho'qqilar 209 Po, 239 Pu, 210 Po va 241 Am bilan bog'liq. 239 Pu va 241 Am kabi izotoplarning bir nechta alfa chizig'iga ega bo'lishi (qizi) yadro turli xil diskret energiya darajalarida bo'lishi mumkinligini ko'rsatadi.
Suyak boʻgʻim sili
Suyak-boʻgʻim sili epidemiologiyasi soʻnggi oʻn yilliklarda katta oʻzgarishlarga uchradi. Agar avvalgi oʻn yilliklarda suyak-boʻgʻim sili bilan koʻproq bolalar kasallangan boʻlsa, endilikda u asosan keksalarda yuz beradi (P.G. Kornev, 1973). Bundan tashqari, soʻnggi yillarda keksa kishilardagi sil kasalligi xarakteridagi kasalliklarning 72-75 foizi suyak-boʻgʻim sili hissasiga toʻgʻri kelmoqda.
Alfa-zarrachalar spektroskopiyasi
Alfa spektrlari
Kalibrlash: MCA energiyada ishlamaydi, kuchlanishda ishlaydi. Energiyani kuchlanish bilan bog'lash uchun aniqlash tizimini kalibrlash kerak. Bu erda detektor ostiga ma'lum energiyaning turli xil alfa chiqaradigan manbalari joylashtirilgan va to'liq energiya cho'qqisi qayd etilgan.
Suyak boʻgʻim sili
Aʼzolarda uchrashi
Suyak-boʻgʻim sili koʻpincha bel va koʻkrak umurtqalarini zararlantiradi (sil spondiliti suyak-boʻgʻim silining barcha formalaridagi holatlarning 40 foizini tashkil qiladi). Koʻpincha bu kasallik tos suyagi bilan son suyagini tutashtiruvchi (20 foizi) va tizza boʻgʻimlarida uchraydi. Yassi suyaklarda (qovurgʻalar, koʻkrak, kalla suyaklarida), bilak suyaklarida va barmoq boʻgʻimida (falanga), shuningdek yelka va boldir suyagi bilan tovon suyagini biriktiruvchi boʻgʻimlarda birmuncha kam uchraydi.
Etiologiyasi
Suyak-boʻgʻim silining turli formalari rivojlanishiga tana jarohatlari va infeksiyaning virulentlik darajasi oʻz taʼsirini koʻrsatadi, ammo, birinchi navbatda, organizm qarshilik koʻrsatish qobiliyatining darajasi asosiy rol oʻynaydi. Agar organizmning qarshilik koʻrsatish qobiliyati yuqumli kasallik bilan ogʻrigan bolalarda keyinchalik yuz bergandek tez pasayib ketsa, jarayon (yashirin infeksiya) tezda faollashishi mumkin.
Alfa-zarrachalar spektroskopiyasi
Alfa spektrlari
Yupqa plyonkalar qalinligini o'lchash: radioaktiv manbalardan alfa zarrachalarining energiyalari yupqa plyonkalardan o'tishdan oldin va keyin o'lchanadi. Farqni o'lchash va SRIM yordamida biz yupqa plyonkalarning qalinligini o'lchashimiz mumkin.
Suyak boʻgʻim sili
Patolo-anatomik manzarasi
Oʻzgarishlar asosida spesifik sil granulemasining paydo boʻlishi va rivojlanishi yotadi. Suyak sili spesifik osteomiyelitning paydo boʻlishi bilan xarakterlanadi. Osteomiyelitning kelib chiqishi spesifik qoʻzgʻatuvchining mavjudligi va nospesifik osteomiyelitning paydo boʻlishiga oʻxshashligi, sensibilizatsiyaning yuqori darajada ekanligi va bemornnig allergizatsiyasi bilan aniqlanadi (S.I.Derijonov). Jarayon birinchi navbatda naysimon suyaklarning metafiz va epifizlarini jarohatlaydi, ularda toʻqimalarning kazeoz parchalanishi avj oladi. Suyakda kichkina boʻshliqlar paydo boʻladi, ularda eriyotgan qandga oʻxshash yumshoq dumaloq sekvestrlar koʻzga tashlanadi. Sil osteomiyelitida (ostitda) umurtqalarning gʻovak moddalari ham darhol nekrozga uchraydi va bu hoi toʻqimalarning kazeoz parchalanishi bilan davom etadi. Nekroz sohasida sovuq abssess rivojlanadi. Patologik jarayon asosan umurtqalarning oldingi qismiga taʼsir koʻrsatadi. Bunday hollarda buzilgan qism pastroqdagi umurtqaga „oʻtiradi“, buning natijasida umurtqaning deformatsiyalashishi avj oladi, bukurlik („qibbus“) paydo boʻladi. Umurtqaning sil kasalligi tufayli deformatsiyasi ponasimon shaklda boʻladi. Sovuq abssess birlamchi oʻchoqdan anchagina olisgacha, umurtqa va qovurgʻa bilan qorin orasidagi mushak boʻylab pastga yoʻnalib, chov sohasigacha yetib borishi, hatto sonning oldingi yuzasigacha oʻtishi mumkin. Xaltachasimon granulema deb ataluvchi sovuq abssessda biriktiruvchi gʻovak toʻqima ham, boʻshliqlari ham yalligʻlanadi. Birlamchi ostit (preartrit turi) va ikkilamchi artritni bir-biridan farqlash kerak. Ularga jarayonning boʻgʻim boʻshligʻiga oʻtishi xosdir.
Boʻgʻim sili
Boʻgʻim sili birlamchi ostit kabi boshlanadi, biroq bu turda jarayon boʻgʻimga yondosh suyakning gʻovak qatlamiga taʼsir koʻrsatadi. Boʻgʻim silining sinovial, fungoz va suyak turlari tafovut qilinadi. Sinovial turida ekssudatning boʻgʻimning sinovial pardalaridan koʻp miqdorda ajralishi bilan taʼriflanadi. Ekssudat butunlay surilib ketishi mumkin. Bunda guruch doni deb ataluvchi fibrin ajraladi (bu holda bemorning zararlangan qoʻl yoki oyogʻining harakati cheklanadi). Fungoz turi yalligʻlanish jarayoni ustunlik qilganda paydo boʻladi. Granulyatsion toʻqima boʻgʻimning butun boʻshligʻini tezda toʻldirib, boʻgʻim kapsulasiga va yon-atrofdagi toʻqimalargacha yetib boradi. Natijada boʻgʻim sezilarli darajada kattalashadi, uning ustidagi teri oqimtir tusga kiradi va yupqalashadi, „oq oʻsma“ („tumor alba“) paydo boʻladi. Sinovial pardalardan boʻgʻim boʻshligʻiga va teri osti toʻqimalariga novdasimon granulyatsion oʻsma („lipoma arborescens“) oʻsib boradi. Granulyatsion toʻqima suyakkacha ham oʻsib boradi: suyak uchlarining yaqinlashuvi natijasida boʻgʻim boʻshligʻi torayadi va suyakning chirish kasalligi („caries siccase“) yuzaga keladi. Boʻgʻim silining suyak turi boʻgʻimning reaktiv yalligʻlanish fonidagi birlamchi ostit manzarasi bilan taʼriflanadi. Yalligʻlanish jarayoni koʻpincha infiltrativ xarakterga ega boʻladi. U oʻsib boruvchi boʻgʻim kontraturasini keltirib chiqaradi, bu hoi oqma yaralar paydo boʻlishi va patologik chiqishlar yuz berishi, shuningdek ikkilamchi infeksiyaning qoʻshilishi bilan davom etadi.
Alfa-zarrachalar spektroskopiyasi
Alfa yemirilish kinematikasi
Parchalanish energiyasi Q ( reaksiyaning Q-qiymati deb ham ataladi) massaning yo'qolishiga to'g'ri keladi.
Alfa-parchalanish yadro reaktsiyasi uchun:<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"> <mrow class="MJX-TeXAtom-ORD"><mstyle displaystyle="true" scriptlevel="0"><mrow class="MJX-TeXAtom-ORD">        </mo>   <mrow class="MJX-TeXAtom-ORD"> </mo>  <mrow class="MJX-TeXAtom-ORD"><mo> </mo> <mn> </mn> </mo> <mrow class="MJX-TeXAtom-ORD"> </mo>  <mrow class="MJX-TeXAtom-ORD"><mo> </mo> <mn> </mn> </mo>  <mo> </mo><mi> </mi>   <annotation encoding="application/x-tex">  </math>, (bu erda P - asosiy nuklid va D - qizi).
, yoki ko'proq ishlatiladigan birliklarni qo'yish uchun: Q (M eV ) = -931,5 D M ( Da ), (bu erda D M = SM mahsulotlar - SM reaktivlari ).
T ning o'lchami mahsulotlar massalarining nisbatiga bog'liq va impulsning saqlanishi tufayli (parchalanish momenti = 0) buni hisoblash mumkin:
Balabantaş (Sarıkamış)
Balabantaş — Kars viloyati, Sarıkamış tumaniga qarashli qishloq.
Alfa-zarrachalar spektroskopiyasi
Alfa yemirilish kinematikasi
Alfa zarrasi yoki 4 He yadrosi ayniqsa kuchli bog'langan zarradir. Bu nuklonga bog'lanish energiyasi A=56 ga yaqin maksimal qiymatga ega bo'lishi va og'irroq yadrolar uchun muntazam ravishda kamayib borishi bilan birgalikda A>150 bo'lgan yadrolar alfa zarrachalarini chiqarish uchun ijobiy Q a -qiymatlariga ega bo'lgan vaziyatni yaratadi.
Balabantaş (Sarıkamış)
Tarixi
Qishloq 1928-yildan buyon shu nomda yuritiladi
Alfa-zarrachalar spektroskopiyasi
Alfa yemirilish kinematikasi
Masalan, eng og'ir tabiiy izotoplardan biri,<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"> <mrow class="MJX-TeXAtom-ORD"><mstyle displaystyle="true" scriptlevel="0"><mrow class="MJX-TeXAtom-ORD">  <mn> </mn>  </mo>   <mn> </mn> <mo> </mo>   <mn> </mn>    <annotation encoding="application/x-tex">  </math> (to'lovlarni hisobga olmaganda):
Balabantaş (Sarıkamış)
Joylashuvi
QIshloq Kars viloyati markazidan 107km, Sarıkamış tuman markazidan 53km uzoqlikda joylashgan