cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Turkiya taomlari
Mutaxassisliklar koʻpincha joylar uchun nomlanadi va turli xil tayyorgarlik uslublariga koʻra atalishi mumkin. Masalan, Urfa kabobi Adana kabobiga qaraganda kamroq achchiq va qalinroqdir. Chet eldagi turk oshxonasida esa kabob kabi goʻshtga asoslangan taomlar keng tarqalgan. Turkiyadagi taomlar asosan guruch, sabzavot va non mahsulotlariga toʻgʻri keladi.
Nonushta
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Simit-2x.JPG/220px-Simit-2x.JPG|right|thumb| Simit.Kunjut urugʻlari bilan bezatiladigan dumaloq non. Turkiyada keng tarqalgan nonushta mahsuloti. Anʼanaviy turk dasturxonlari xilma-xil taomlarga boydir. Oddiy porsiya pishloq (beyaz peynir, kaşar va boshqalar), sariyog ʻ, zaytun, tuxum, muhammara, pomidor, bodring, murabbo, asal va qaymoq, sukuk (kolbasaga oʻxshash achchiq turk goʻshti), pastırma, börek, simit, poğaça, qovurilgan xamir (pishi nomi bilan tanilgan), shuningdek, shoʻrvalar Turkiyada ertalabki ovqat sifatida isteʼmol qilinadi. Nonushta uchun maxsus pomidor, yashil qalampir, piyoz, zaytun moyi va tuxumdan tayyorlanadigan menemen deb ataladi. Nonushta menyusi quymoqni ham oʻz ichiga oladi (viloyatga qarab taom muhlama, mihlama va yogʻlash deb ham ataladi). Yana bir munosibligi — bu turk tuxumlari deb ham ataladigan, qaynatilgan tuxum va yogurtdan tayyorlangan Bolqon turk taomlari boʻlmish çılbır, ham oʻziga xos uslubga ega taomlardan hisoblanadi. Nonushtada har doim turk choyi taqdim etiladi. Turkchadan tarjima qilinganda nonushta soʻzi „ kahvaltidan oldin“ degan maʼnoni anglatadi.
Uyda tayyorlandigan taomlar
Turk xalqining ajoyib odatlaridan biri shuki, ular asosan uyda yaqinlar atrofida pishiriladigan ovqatlarini afzal koʻrishadi. Yangi joriy etilgan turmush tarzi yosh avlodni tashqarida ovqatlanishga undasa-da, turklar imkon qadar uyda ovqatlanishga harakat qilishadi. Odatdagi taom shoʻrva bilan boshlanadi (ayniqsa qishda), undan soʻng sabzavotdan (zaytun moyi yoki maydalangan goʻsht bilan), qozonda qaynatilgan goʻsht yoki dukkaklilardan (odatda goʻsht yoki qiyma bilan), koʻpincha turk palovi bilan yoki undan oldin pishiriladi. Makaron yoki bulgʻor palovi bilan birga salat yoki tort (sarimsoq, tuz va bodring boʻlaklari bilan suyultirilgan sovuq qatiqli idish) shular jumlasidan. Yozda koʻp odamlar shoʻrva oʻrniga zaytun moyi bilan pishirilgan sabzavotlardan (zeytinyağlı ovqatlar) sovuq taom isteʼmol qilishni xush kurishadi.Asosiy taomdan oldin yoki keyin tovuq, goʻsht yoki baliq plastinkasi ham dasturxonga tortilishi mumkin.
Restoranlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/Food_fromTurkey.jpg/220px-Food_fromTurkey.jpg|thumb| Turk oshxonasining betakror uygʻunligi: shu jumladan börek va sarma. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cf/Adana_Kebap.jpg/220px-Adana_Kebap.jpg|thumb| Mazzali va mashxur [[Adana kebabı|Adana kabobi.]] Fast-food mashhurlik kasb etayotgan va koʻplab yirik xorijiy fast food tarmoqlari butun Turkiya boʻylab ochilgan boʻlsa-da, turklar hali ham birinchi navbatda turk oshxonasining boy va keng taomlariga sodiq qoladilar. Bundan tashqari, baʼzi anʼanaviy turk taomlari, xususan, köfte, döner, kokoreç,kumpir, midye tava, börek va gözleme kabi ovqatlar Turkiyada tez tayyorlanadigan taom sifatida xizmat qiladi. Tashqarida ovqatlanishga majbur boʻlish esa asosan yirik tijorat shaharlarida keng tarqalgan. Esnaf lokantasi (doʻkondorlar va savdogarlar uchun restoranlar degan maʼnoni anglatadi) keng tarqalgan boʻlib, arzon narxlarda anʼanaviy turk taomlarini taklif qiladi. Mazzali taomlari bilan barcha mijozlarni oʻziga jalb etishda xizmat qiladi.
Yozgi oshxona
Issiq turk yozida taom koʻpincha baqlajon va qalampir yoki kartoshka kabi qovurilgan sabzavotlardan iborat boʻlib, yogurt yoki pomidor sousi bilan birga tortiladi. Menemen va çılbır yozgi taomlar boʻlib, tuxumga asoslangan. Qoʻy pishloq, bodring, pomidor, tarvuz va qovun ham yozda yengil taom tayyorlaydi. Shirinlik oʻrniga helvani yaxshi koʻradiganlar yozgi helvani afzal koʻrishadi. Ular buni odatdagidan koʻra engilroq va kamroq shirinlik deb istimol qilishadi.
Asosiy ingredientlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Manti_of_Kayseri.jpg/220px-Manti_of_Kayseri.jpg|thumb| [[Manti|Kayseri mantisi.]] Turk taomlarida odatiy foydalaniladigan ingredientlar: qoʻzichoq, tovuq, mol goʻshti, baliq, guruch, baqlajon, yashil qalampir, piyoz, sarimsoq, yasmiq, loviya, qovoq, noʻxat va pomidor mahsulotlarini sanab oʻtish mumkin. Yongʻoqlar, ayniqsa pista, kashtan, bodom, findiq va yongʻoqlar ziravorlar bilan birga turk oshxonasida alohida oʻrin tutadi. Shirinliklarda keng qoʻllaniladi va sevib isteʼmol qilinadi. Semolina unidan esa revani va irmik helvasi deb ataladigan tort tayyorlanadi.
Zaytun. Tez-tez turli xil nonushta va meze stollarida keng tarqalgan boʻlib, Beyaz pishloq va yogurt börek, manti, kabob va cacık kabi koʻplab taomlarning bir qismidir. Zayitun foydaliligi jihatdan ham muhim ahamiyatga ega mahsulotlardan biridir.
Yogʻ va yogʻ mahsulotlari
Sariyog ' yoki margarin, zaytun moyi, kungaboqar yogʻi, kolza yogʻi va makkajoʻxori yogʻi pishirish uchun keng qoʻllaniladigan yogʻlar ruyhatidan joy olgan.Olmoxon yongʻogʻi, yeryongʻoq va yongʻoq yogʻlari ham ishlatiladi. Quyruk yogʻi (qoʻyning dumba yogʻi) baʼzan kabob va goʻshtli taomlarda ham ishlatiladi.
Mevalar
Usmonli oshxonasida meva koʻpincha goʻshtga garnitür sifatida hamroh boʻlgan. Olxoʻri, oʻrik, anor, nok, olma, uzum va anjir va koʻplab sitrus mevalari turk oshxonasida yangi yoki quritilgan holda eng koʻp ishlatiladigan mevalardir. Misol uchun, komposto (kompot) yoki hoşaf (forscha khosh âb, soʻzma-soʻz „chiroyli suv“ degan maʼnoni anglatadi) goʻsht yoki palovning asosiy yon taomlaridan biridir. Dolma va Pilav odatda smorodina yoki mayizni oʻz ichiga oladi. Etli Yaprak Sarma (goʻsht va guruch bilan toʻldirilgan uzum barglari) Usmonli oshxonasida esa nordon olxoʻri bilan pishirililadi. Turk shirinliklarini tayyorlashdaa odatda yangi mevalardan koʻp ham foydalanilmaydi, lekin quritilgan navlar doimiy ravishda foydalaniladi.
Baqlajon (patlıcan) turk oshxonasida alohida oʻrin tutadi.
Goʻshtlar
Baʼzi hududlarda asosan faqat toʻy marosimlarida yoki Qurbon bayramida etli palov (goʻshtli palov ) sifatida isteʼmol qilinadigan goʻsht sanoat ishlab chiqarishi yoʻlga qoʻyilgandan beri kundalik ratsionga aylangan. Ilgari isteʼmol qilinmagan dana goʻshti hozir keng qamrovli tarzda tarqalgan boʻlib, mijozlar tomonidan koʻp isteʼmol qilinadi.
Sutli mahsulotlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Fresh_ayran.jpg/160px-Fresh_ayran.jpg|right|thumb|298x298px| Koʻpikli yangi [[ayron]] Yogurt turk oshxonasida muhim element hisoblanadi. Aslida, inglizcha yogurt yoki yogurt soʻzi turkcha yogurt soʻzidan olingan. Yogurt deyarli barcha goʻshtli taomlar (kabob, kofte), sabzavotli taomlar (ayniqsa, qovurilgan baqlajon, qovoq, qiyma bilan ismaloq va boshqalar), meze va manti (qiyma goʻshtli xamirning buklangan uchburchaklari) deb ataladigan taomlarga hamroh boʻlishi mumkin. Qalinroq, yogʻliroq nav, süzme yogurt yoki „suzilgan yogurt“ zardobdan yogurt tvorogini suzish orqali tayyorlanadi. Eng keng tarqalgan turk ichimliklaridan biri ayran qatiqdan tayyorlanadi. Bundan tashqari, yogurt koʻpincha tortlar, shoʻrvalar va pishiriqlar tayyorlashda ham keng foydalaniladi. Kashk — fermentlangan va suzilgan nordon yogurt boʻlib, uni mustaqil ravishda pishloq sifatida isteʼmol qilish yoki shoʻrvalar tarkibi sifatida foydalanishga yordam beradi.
Pishloqlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/93/Beyaz_peynirli_yumurta.jpg/220px-Beyaz_peynirli_yumurta.jpg|thumb| Tuxumli oq pishloq link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/Otlu_tulum_peyniri.jpg/220px-Otlu_tulum_peyniri.jpg|thumb| Tulum navlari: markaz „Otlu tulum peyniri“ yoki oʻtlar bilan Tulum, [[Anqara|Anqarada]] Turkiyada asosan qoʻy sutidan koʻp turdagi pishloqlar tayyorlanadi. Bu pishloqlar uzoq vaqt mobaynida tayyor boʻladi, nisbatan past yogʻli tarkibga ega boʻladi. Pishloqning koʻp turlarini ishlab chiqarish alohida mintaqalarda mahalliy odat hisoblanadi. Turkiyada 193 xil pishloq mavjud, ammo bu pishloqlardan faqat 8 tasi geografik koʻrsatkichga ega.
Shoʻrvalar
Turk taomlari odatda yupqa shoʻrva (chorba) bilan boshlanadi. Shoʻrvalar, odatda, asosiy tarkibiy qismi nomi bilan ataladi, eng keng tarqalgan turlari mercimek (yasmiq) chorbasi, yogurt va bugʻdoy (koʻpincha pyuresi) tarhana chorbasi deb nomlanadi. Kamyob turdagi shoʻrvalar odatda kundalik ovqatlanish ratsionning bir qismi boʻladi, Shoʻrvaning ikkinchisi ham toʻyimli qishki ovqat sifatida isteʼmol qilinadi. Oddiy turk nonushtasi ommalashishidan oldin, shoʻrva baʼzi odamlar uchun odatiy ertalabki taom hisoblanadi. Shoʻrva turlari link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/96/Yayla_%C3%A7orbas%C4%B1.jpg/220px-Yayla_%C3%A7orbas%C4%B1.jpg|thumb| Yayla chorbasi yogurtli shoʻrva deb ham ataladi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Sulu_koftes.jpg/220px-Sulu_koftes.jpg|thumb| Sulu kofte link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Ezogelin_soup%2C_bread%2C_and_water.jpg/220px-Ezogelin_soup%2C_bread%2C_and_water.jpg|thumb| Ezogelin shoʻrva
Pishiriqlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Turkish_Lahmacun.jpg/200px-Turkish_Lahmacun.jpg|thumb|230x230px| [[Lahmakun|Lahmacun xizmat qilishga tayyor.]] link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/Mara%C5%9F_b%C3%B6re%C4%9Fi.jpg/200px-Mara%C5%9F_b%C3%B6re%C4%9Fi.jpg|thumb|222x222px| Maraş Börek pishloq, kartoshka, ismaloq va boshqa koʻplab plomba bilan boʻlishi mumkin Turk oshxonasida turli xil shoʻr va shirin pishiriqlar turlari mavjud. Xamirga asoslangan taomlar anʼanaviy turk oshxonasining ajralmas bir boʻlagiga aylangan.
Qatlamli xamirdan foydalanish Oʻrta Osiyoning ilk turklarining koʻchmanchi xarakteriga asoslangan.
Börek — yupqa (qalin xamir) bilan tayyorlanadigan shoʻr pishiriqlarning umumiy nomi boʻlib, u yupqa qatlamlardan iborat xamirli taomdir. Qaynatilgan qatlamlari, pishloq va maydanozdan tayyorlangan Su Böreği eng koʻp isteʼmol qilinadigan xamirli ovqatlardan biridir. Çiğ börek (tatar böreği nomi bilan ham tanilgan) qovurilgan va qiyma bilan toʻldirilgan. Koʻl böreği yana bir mashhur börek turi boʻlib, oʻz nomini shakliga koʻra olgan pishiriqdir, masalan, fincan (kofe piyola), muska (talisman), gul böreği (atirgul) yoki Sigara böreği (sigareta) va shu kabilar. Boshqa anʼanaviy turk böreklariga Talaş böreği (sabzavot va mayda tugʻralgan goʻsht bilan toʻldirilgan phyllo xamiri), Puf böreği ham kiradi. Laz böreği — Qora dengiz mintaqasida keng tarqalgan shirin burek turidir.
Roʻmol
Roʻmol — ayollar bosh kiyimi; boshga oʻraladigan toʻrtburchak shaklidagi mato. Jun, ip, ipak, sunʼiy tolalardan toʻqib, matolardan tikib tayyorlanadi, Doka R., shol R., gʻijim R., tivit R. va boshqa xillari bor. Amaliy bezak sanʼatida murabba shakldagi matoga ip, ipakda kashta tikib ham tayyorlanadi; Urta Osiyo xalqlari orasida, shuningdek, katta R. ichidan oʻraladigan peshanaband turi ham mavjud.
Turkiya taomlari
Pishiriqlar
Poğaça — xamirga asoslangan shoʻr pishiriqlar uchun qoʻyilgan maxsus nomdir. Xuddi shunday çörek ham shirin, ham shoʻr pishiriqlar uchun ishlatiladigan boshqa maxsus nomlaridan biridir
Gözleme taomi qishloq joylariga xos boʻlgan ovqat boʻlib, ismaloq, pishloq va petrushka, qiyma goʻsht yoki kartoshka kabi turli xil toʻyimli mahsulotlar solingan lavash noni yoki filo xamiridan tayyorlanadigan mazzali taomlar sarasiga kiritilgan boʻlib, katta panjarali moslamada (anʼanaga sodiq qolgan holda maxsus qopchalarda) ishlab chiqiladi.
Lahmakun (arabchada goʻshtli xamir ) — ziravorlangan qiyma, pomidor, qalampir, piyoz yoki sarimsoq qatlami bilan qoplangan yupqa yassi non. Nihoyatda mazzali taomdir.
Açma — Turkiyaning deyarli koʻp joylarida uchraydigan yumshoq non mahsuloti. Açma nonining shakli bir qarashda xuddi simitga oʻxshaydi. Asosan sir bilan qoplangan va odatda nonushta yoki gazak sifatida isteʼmol qilinadigan turklarning eng yoqimli nonushtasidir.
Haybatulloh
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Haybatulloh (, romanizatsiya qilinganda Heybatollāh) — Eronning Kermanshah ustoni, Sonqor tumani markazida joylashgan Gavrud okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Haybatulloh aholisi 231 nafarni tashkil qilib, ular 47 ta oiladan iborat boʻlgan.
Turkiya taomlari
Palov va makaron
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/Mant%C4%B1.jpg/200px-Mant%C4%B1.jpg|right|thumb|220x220px| [[Manti|Yogurt va sarimsoq, qizil qalampir kukuni va eritilgan sariyog 'bilan ziravorlangan manti.]] link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/Pilav.JPG/200px-Pilav.JPG|right|thumb|221x221px| Oddiy turk palovi. Orzo bilan guruch.
Sabzavotli idishlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/%C4%B0mam_bay%C4%B1ld%C4%B1_AvL.JPG/220px-%C4%B0mam_bay%C4%B1ld%C4%B1_AvL.JPG|thumb| [[Imambayildi|Imom bayildi.]] link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cd/Zucchini_Fritters_-_Lunch_at_Yanyali_Fehmi_Lokantasi_%286421047753%29.jpg/220px-Zucchini_Fritters_-_Lunch_at_Yanyali_Fehmi_Lokantasi_%286421047753%29.jpg|thumb| [[:en:Mücver|Mücver]] Doʻlma — bu toʻldirilgan va toʻyintirilgan sabzavotlar uchun ishlatiladigan taom nomidir. Yuqorida aytib oʻtilganidek, zaytun moyi bilan pishirilgan sabzavotlar kabi, zaytun moyi bilan doʻlmada goʻsht solinmaydi. Turli xildagi sabzavotlar bilan toʻldiriladi, koʻpincha yashil qalampir (biber dolmasi), baqlajon, pomidor yoki qovoq / qovoq (kabak dolmasi), tok barglari (barg dolmasi) shular jumlasidandir. Agar uzum barglari ishlatilsa, ular birinchi navbatda shoʻr suvda tuzlanadi. Biroq, doʻlma faqatgina bu kabi turlar bilan cheklanmaydi yaʼni shunday turlari ham borki, oʻz oʻrnida koʻplab mijozlarga xush keladi; xususan boshqa sabzavotlar va mevalar goʻsht yoki palov aralashmasi bilan toʻldirilgan turi. Masalan, artishok dolmasi (enginar dolmasi) Egey mintaqasiga xos xususiyatlaridan biri. Dolmada ishlatiladigan plombalar tayyorlash uchun oʻyilgan sabzavot qismlari, ziravorlar bilan palov yoki qiyma goʻshtdan iborat boʻladi.
Mercimek köfte, köfte deb ataladi ammo tarkibida gusht boʻlmaydi. Buning oʻrniga, qizil yasmiq piyoz, tomat pastasi va boshqalar bilan birga asosiy ingredient sifatida ishlatiladi.
Turk taomlariga qiziqishi yuqori boʻlganlar biladiki, qovurilgan baqlajon va qalampir Turkiya ahlida keng tarqalgan yozgi taomlarninf eng rohatbaxsh ovqatidir. Unga qatiq yoki pomidor sousi va sarimsoq qoʻshib istemol qilinadi.
Mücver bu maydalangan qovoq hamda qovoq bilan kartoshka, tuxum, piyoz, arpabodiyon yoki pishloq va un bilan tayyorlanadigan oʻziga xoslikka ega taomdir. Uni pechda qovurish yoki pishirish mumkin.
Palov. Mazzali va mashxur palovni garnir yoki asosiy taom sifatida berish ham mumkin, biroq bulgur pilavı (qaynatilgan va maydalangan bugʻdoydan tayyorlangan palov — bulgʻor) ham sevib isteʼmol qilinadi. Kuru fasulye (oq loviya), nohut (nohut), mercimek (yasmiq), börülce (qora koʻzli noʻxat) va boshqalar bilan piyoz, sabzavot, qiyma, tomat pastasi va guruch bilan qoʻshilgan taomlar har doim keng tarqalgan. Sababi bu ovqat tejamkor va toʻyimlidir.
Turşu shoʻr suv bilan tuzlangan bodring boʻlib, odatda uning tarkibiga sarimsoq qoʻshiladi. Koʻpincha bu usul ishtahani ochuvchi sifatida isteʼmol qilinadi. U bodringdan tortib qovoq va turli xil sabzavotlardan tayyorlanadi. Egey dengizi sohilidagi shaharlarda turşu suvi ichimlik sifatida ham isteʼmol qilinadi. Bu tuzlangan „Torsh“ (nordon) sabzavotlarga ishora qiluvchi forscha „Torshi“ nomidan kelib chiqqan deb taʼkidlanadi.
Tuxumli idishlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/97/MenemenIstanbul.jpg/220px-MenemenIstanbul.jpg|thumb| [[Menemen (taom)|Menemen (chapda tomondagi) turk nonushtasining bir qismi sifatida dasturxonga tortiladi.]]
Meze va salatlar
Zaytun, etuk kaşar kashhar pishloqi, oq pishloq, turli xil aralash tuzlangan tuzlardan tashqari, tez-tez isteʼmol qilinadigan turk mezelariga quyidagilar kiradi:
Dolma va sarma
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/Sarma.jpg/230px-Sarma.jpg|thumb|223x223px| turkcha barglar sarma Doʻlma turkiy tilda doʻlmoq feʼlining „toʻldirilgan (yoki toʻldirilgan)“ feʼlining ogʻzaki otidir va „toʻldirilgan narsa“ maʼnosini beradi. Sarma turk tilidagi sarmak feʼlining „oʻrash“ feʼlining ogʻzaki otidir va oddiygina „oʻralgan/oʻralgan“ degan maʼnoni anglatadi. Dolma va sarma turk oshxonasida alohida oʻziga xos muhim ahamiyat kasb etadi. Uni meze yoki asosiy taom sifatida isteʼmol qilish ham mumkin. Sabzavotli taom yoki goʻshtli taom sifatida pishirish ham maqsadga muvofiq. Agar goʻsht aralashmasi bilan qoʻyilsa, u odatda yogurt va oregano va qizil qalampir kukuni kabi ziravorlar bilan issiq holda tortiladi. Agar aralashma faqat vegan retsepti boʻlsa, unda faqat zaytun moyi, guruch yoki bulgʻor, shuningdek, yongʻoq va mayiz, ayniqsa qora smorodina bilan uygʻunlikda kelishi lozim.
(Zaytun moyi bilan toʻldirilgan barglar) — guruch-ziravorlar aralashmasi bilan toʻldirilgan va zaytun moyi bilan pishirilgan tok barglaridan tayyorlangan sarma. Bu turdagi dolma tarkibida goʻsht yoʻq, sovuq holda beriladi va turkchada „oʻrash“ degan maʼnoni anglatuvchi sarma deb ham ataladi. Usmonli oshxonasida zeytinyağlı dolmani shirin qilish uchun aralashmaga qora smorodina, mayiz, anjir yoki gilos kabi quritilgan mevalar, dolchin va xushboʻy qalampir qoʻshilgan. Tok barglari (yaprak) faqat guruch va ziravorlar bilan emas, balki goʻsht va guruch, etli barg sarma bilan ham toʻldirilishi mumkin edi, bu holda u koʻpincha yogurt bilan issiq boʻlgan. Sarma soʻzi shirinliklarning ayrim turlariga, masalan, fistiq sarma (oʻralgan pista) uchun ham qoʻllaniladi.
Qovun dolmasi behi yoki olma dolmasi bilan birga saroyning oʻziga xos taomlaridan biri boʻlgan (qiyma, piyoz, guruch, bodom solingan, tandirda pishirilgan xom qovun). Hozirgi kunda Turkiyada dolmaning koʻp navlari tayyorlanadi. Dolma retseptlarining toʻliq roʻyxatini keltirishning iloji boʻlmasa-da, qovoq („kabak“), baqlajon („patlıcan“), pomidor („domates“), qovoq („balkabagi“), qalampir („biber“), karam („lahana“) (qora yoki oq karam), paqir (" pazy ") va midiya („midye“) doʻlmalari eng keng tarqalgan turlarini tashkil qiladi. Saroy oshxonasida quritilgan gilos oʻrniga, odatda zaytun moyida pishirilgan dolmani toʻldirishga smorodina qoʻshiladi. Doʻlmaning boshqa turi — mumbar dolmasi boʻlib, u uchun qoʻylarning ichak pardasi achchiq guruchli palov-yongʻoq aralashmasi bilan toʻldirilgan tarzdagi koʻrinishda boʻladi.
Goʻshtli idishlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/Meal_in_Turkey.jpg/250px-Meal_in_Turkey.jpg|thumb|228x228px| Qarniyarik link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Kokore%C3%A7_in_Ankara.jpg/250px-Kokore%C3%A7_in_Ankara.jpg|thumb|230x230px| Anqaradagi Kokorech taomi link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/Pastirma_with_three_eggs.jpg/250px-Pastirma_with_three_eggs.jpg|thumb|230x230px| [[Bostirma|Pastırma uchta tuxumli, umumiy turkiy nonushta taomidir]]
Kabob
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/Alinazik.jpg/250px-Alinazik.jpg|right|thumb|234x234px| Sarimsoq-baqlajon pyuresi ustida vermishelli palov, panjara qilingan pomidor va yashil bulgʻor qalampiri ustida Alinazik kabob. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ad/D%C3%B6ner_kebab_slicing.jpg/200px-D%C3%B6ner_kebab_slicing.jpg|right|thumb|327x327px| [[Doner kabob|Doner oʻyilgan.]] link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/%C4%B0skender_Kebap.jpg/200px-%C4%B0skender_Kebap.jpg|right|thumb|232x232px| [[Iskandar kabob|Iskender kabobi]] link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Basturma_or_Pastroma_from_Armenia_2.JPG/220px-Basturma_or_Pastroma_from_Armenia_2.JPG|thumb| [[Bostirma|Pastirma — bu juda koʻp tajribali, havoda quritilgan davolangan mol goʻshti|234x234px]] Kabob. Turk oshxonasida juda keng tarqalgan hamda turli xil goʻshtli taomlar jamlanmasini oʻz ichiga oladi. Turkiyadagi kabob nafaqat panjara yoki shishgan goʻshtlarni, balki güveç va güveçlarni ham oʻz ichiga oladi.
Turkiya turli xil baliqlarni oʻz ichiga olgan dengizlar bilan oʻralgan. Baliqlar buğulama (brakonerlik) usulida panjara qilinadi, qovuriladi yoki sekin pishiriladi. Buğulama — limon va maydanoz qoʻshilgan baliq, bugʻda pishirilishi uchun pishirish paytida yopiladi. Pilaki atamasi turli sabzavotlar, jumladan, tandirda piyoz bilan pishirilgan baliq uchun ham qoʻllaniladi. Qora dengiz mintaqasida baliq odatda qalin joʻxori uni bilan qovuriladi. Baliq ham sovuq holda isteʼmol qilinadi; dudlangan (isleme) yoki quritilgan (chiroz), konservalangan, tuzlangan yoki tuzlangan (lâkerda). Turkiyada baliq tuz yoki xamirda ham pishiriladi. Pazıda Levrek — bu dengiz mahsulotlarining ixtisosligi boʻlib, pazı barglarida pishirilgan levrekdan iborat. Baliq restoranlarida baliq dolma (toʻldirilgan baliq), baliq iskender (Iskender kabobidan ilhomlangan), baliq sharlari yoki papillotli baliq kabi boshqa ajoyib baliq turlarini topishingiz mumkin. Sabzavot, piyoz va un bilan tayyorlangan baliq shoʻrvasi qirgʻoq shaharlari va shaharlarida keng tarqalgan. Istanbulning Eminönü va boshqa qirgʻoqboʻyi tumanlarida pomidor, oʻt va piyoz qoʻshilgan nonda pishiriladigan panjara baliq mashhur fastfud hisoblanadi. Turkiyaning ichki qismlarida alabalık alabalık keng tarqalgan, chunki u chuchuk suv baliqlarining asosiy turi hisoblanadi. Sohil boʻyidagi mashhur dengiz mahsulotlari mezelariga toʻldirilgan midiya, qovurilgan midiya va tarator sousi bilan qovurilgan kalamar (kalamar) kiradi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0b/Trachurus_trachurus_fish_7218_Nevit.JPG/220px-Trachurus_trachurus_fish_7218_Nevit.JPG|thumb| Istavrit baliq bozorida namoyish etilmoqda|234x234px
Pishiriqlar
Turk oshxonasining dunyoga mashhur shirinliklaridan biri Paxlavadir. Paxlava asosan pista yoki yongʻoqdan tayyorlanadi.
Kadaif ('Kadayif') turkiy shirinlik boʻlib, unda maydalangan yufka ishlatiladi. Kadaifning har xil turlari mavjud boʻlib : tel (sim) yoki Burma ((siqish) kadayif, ikkalasini ham yongʻoq yoki pista bilan tayyorlash mumkin.
„Kadayıf“ yorligʻini koʻtargan boʻlsa-da, ekmek kadayıfi „tel kadayıf“ dan butunlay farq qiladi. Künefe va ekmek kadayifi sirop va sariyogʻga boy boʻlib, odatda qaymoq (uygʻongan sariyogʻ) bilan xizmat qiladi. Künefe ichida eritilgan pishloqli sim kadayif boʻlib, pista yoki yongʻoq bilan issiq qilib beriladi.
Sutdan tayyorlangan shirinliklar orasida eng mashhurlari muhallebi, su muhallebisi, sutlach (guruch pudingi), keşkul, kazandibi (yuzasi kuyganligi uchun „qozon“ning pastki qismini bildiradi) va tavuk goʻgʻsu (shirin, jelatinli sut) shular jumlasidan. Shuningdik Puding deserti qozondibiga juda oʻxshaydi, unga juda nozik tozalangan tovuq koʻkragi qoʻshiladi, bu esa chaynalgan tuzilishni beradi). Oʻrta er dengizi mintaqasining oʻziga xos xususiyati haytali boʻlib, u sirop bilan shirinlangan atirgul suviga solingan kraxmalli puding va muzqaymoq (yoki maydalangan muz) boʻlaklaridan iborat oʻzgacha shirinlikdir.
Helva (halva): un helvasi (un holvasi odatda kimdir vafot etganidan keyin pishiriladi), irmik helvasi (irmik va qaragʻay yongʻogʻi bilan pishiriladi), yoz helvasi (yongʻoq yoki bodomdan tayyorlangan ), tahin helvasi (maydalangan kunjut), kos helva, pishmaniye (ip halvasi). Bu holvalar pishirilishi jihatdan ham bir biridan farq qiladi.
Boshqa mashhur shirinliklar orasida; Revani (irmik va kraxmal bilan), shakarpare, kalburabasma, dilber dudagʻi, vezir parmağı, hanım koʻbeği, kemalpaşa, tulumba, zerde, höşmerim, paluze, irmik tatlısi/peltesi, lokma nomli qandolatlar ham mavjuddir.
Güllaç odatda Ramazonda xizmat qiladigan Turklar uchun eng sevimli shirinlik boʻlib, u sut va gul suviga solingan juda yupqa, katta xamir qatlamlaridan iborat, anor urugʻi va yongʻoq bilan uygʻunlikda birgalikda xizmat qiladi. Bir hikoyatda aytilishicha, Saroy oshxonalarida oʻsha qoʻshimcha yupqa xamir qatlamlari „namoz“ bilan tayyorlanar ekan, agar fillo xamirni ochishda namoz oʻqilmasa, bunday yupqa qatlamlarni hech qachon olish mumkin emas, deb ishonilgan.
Aşure qaynatilgan loviya, bugʻdoy va quritilgan mevalarni oʻz ichiga olgan shirin shoʻrva deb taʼriflash mumkin. Baʼzan bu shirinlika dolchin va gul suvi qoʻshiladi. Afsonaga koʻra, u birinchi marta Nuh kemasida pishirilgan va bitta idishda 7 xil ingredientdan iborat boʻlgan. Barcha Anadolu xalqlari ayniqsa Muharram oyida oshura pishirgan va hozir ham pishirishadi.
Baʼzi anʼanaviy turk shirinliklari odatda mevaga asoslangan boʻladi: Masa ayva tatlısi (behi), incir tatlısi (anjir), kabak tatlısi (qovoq), elma tatlısi (olma) va armut tatlısi (nok). Mevalar qozonda yoki pechda shakar, chinnigullar va dolchin bilan birga pishiriladi. Sovutgandan keyin yongʻoq yoki pista va qaymoq orqali bezatiladi.
Uyda tayyorlangan pechenelar. Pechene odatda turkchada kurabiye deb ataladi.Turk oshxonasida eng keng tarqalgan pechene turlari: achibadem kurabiyesi (faqat tuxum, shakar va bodom bilan tayyorlanadi), un kurabiyesi (un kurabiye) va cevizli kurabiye (yongʻoqli kurabiye). Yana bir xamirga asoslangan shirinlik — ay çöreği ham shu pechenega oid shirinliklar sirasiga kiradi.
Tahin-pekmez anʼanaviy kombinatsiyadir, ayniqsa qishloq joylarida. Tahin — kunjut xamiri va pekmez — uzum siropi. Ular alohida sotiladi. Shuni unutmaslik kerakki, tahin isteʼmol qilishdan oldin albatta aralashtiriladi va undan soʻng isteʼmol qilinadi.
Usmoniylar davrida ovqatdan keyin hazm qilish uchun isteʼmol qilinadigan va „rahat xulkum“ deb atalgan Lokum (turk lokumi) turli xil navlarga ega boʻlgan yana bir mashhur shirinlik / konfetdir. Odatda uni ovqat hazim qilishda foydali deb hisoblashadi.
Cezerye. Cevizli (yongʻoq) sukuk (oʻzining sukuk/sujuk shakliga oʻxshash, Cherkes mintaqasida Churchkhela nomi bilan ham tanilgan) va pestil (meva terisi) boshqa keng tarqalgan shirinliklar qatoriga kiritilgan. Hozirgacha bu shirinliklar aholi orasida oʻz qadr qimmatiga egadir.
Marzipan. Bu shirinlik badem ezmesi yoki fıstık ezmesi (maydalangan pistadan tayyorlanadi) deb ataladi. Turkiyada keng tarqalgan qandolatlardan yana bir mashxur va sevimli shirinlik hisoblanadi.
Turk shirinligi kabi yana bir jele — macun. Manisa / Izmirning Mesir macunu (bu Macun bahorning birinchi kunida Usmonlilar saroyida tarqatilganligi sababli „nevruziye“ deb ham atalgan) 41 xil ziravorni oʻz ichiga oladi. Haligacha „mesir macunu“ sogʻliq uchun foydali va shifobaxsh taʼsirga ega ekanligiga ishonishadi va isteʼmol qilishni kanda qilishmaydi. Lokumda boʻlgani kabi, nane macunu (yalpiz bilan tayyorlangan) ogʻir ovqatlardan keyin ovqat hazm qilish uchun doimiy isteʼmol qilingan. Toʻpqopi bogʻlarida shifobaxsh taʼsirga ega boʻlgan bu kabi oʻtlar va gullar saroy bosh shifokori „hekimbaşı“ va farmatsevtlar nazorati ostida oʻstirilgan va ular bu oʻtlardan maxsus macun va sherbet (sharbat) tayyorlashda foydalanganlar.
Dondurma (turk saqichli muzqaymoq), quritilgan mevali muzqaymoq. Muzqaymoq gul barglari kabi atirgul suvi bilan salep kukuni yoki makkajoʻxori kraxmaliga asoslangan muzqaymoqlarning bir nechta turlari mavjud boʻlib, bu muzqaymoqlarni yoshu qari birdik sevib tatib kurishadi.
Doʻlma, palov, goʻshtli taomlar va boshqa shirinliklarda ishlatiladigan quritilgan mevalar, hamda, shirinlik sifatida bodom yoki yongʻoq bilan isteʼmol qilinadi. Shuningdik anjir, uzum, oʻrik eng koʻp tarqalgan quritilgan mevalarni misol keltirish mumkin.
Kaymak (qaymoq-sariyogʻ) koʻpincha shirinliklar bilan birga tortiladi.
Turk choyi va turk qahvasi, shakarli yoki shakarsiz, odatda kechki ovqatdan keyin yoki kamdan-kam hollarda shirinliklar bilan birga tortiladi. Biroq turk choyini doimiy sevib ichishadi.
Koʻcha taomlari
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0c/Turkish_pahlava.jpg/220px-Turkish_pahlava.jpg|thumb| Turk choʻllari [[Dondurma bilan xizmat qiladi|327x327px]]
Spirtli ichimliklar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Rak%C4%B1_toasting.jpg/200px-Rak%C4%B1_toasting.jpg|right|thumb|245x245px| Raki bilan tost qilish, odatiy raki stakanlarida Turk xalqining aksariyati Islom diniga eʼtiqod qilsa-da, alkogolli ichimliklarni hamma joyda uchratishingiz mumkin va mahalliy aholida ham keng tarqalgan. Rakı (inglizchada Rake talaffuzi [ɾaˈkɯ]) Turkiyadagi eng mashhur spirtli ichimliklardan biri aynan mana shu ichimlikdir. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/70/Efes_stout.jpg/200px-Efes_stout.jpg|right|thumb|250x250px| Turk pivo brendi, Efes Pilsen Bomonti, Marmara 34 va Efes Pilsen kabi bir nechta mahalliy lager brendlari va Turkiyada ishlab chiqarilgan Skol, Beck’s, Miller, Foster’s, Carlsberg va Tuborg kabi xalqaro pivolarning oʻziga xos kichik tanlovi mavjud. Turkiyada bunday brenddagi pivolar ayniqsa bugungi kunda juda ham mashhur boʻldi. Xususan Gara Guzu, Feliz Kulpa, Pablo va Graf kabi baʼzi turk pivo brendlari mavjud. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/Turkish_wine_regions_map.png/300px-Turkish_wine_regions_map.png|thumb|253x253px| Turkiyadagi vino ishlab chiqaruvchi hududlar Sevilen, Kavaklıdere, Doluca, Corvus, Kayra, Pamukkale va Diren kabi turk brendlari tomonidan ishlab chiqarilgan turli xil mahalliy vinolar mavjud boʻlib, ular sharob ishlab chiqarishga taʼsir qiluvchi iqlim sharoitlarining oʻzgarishi bilan mashhurlikka erishmoqda. Turkiyada uzumning bir qator navlari yetishtiriladi.Xususan Qizil sharob ishlab chiqarish uchun asosan quyidagi uzum turlaridan foydalaniladi; Marmara mintaqasida, Pinot noir, Adakarasi, Papazkarasi, Semillion, Kuntra, Gamay, Cinsault; Egey mintaqasida, Carignane,Çalkarası,, Merlot, Cabernet Sauvignon, Alicante Bouschet ; Qora dengiz mintaqasida va mamlakatning sharqiy qismida, Öküzgözü.Boğazkere ; Markaziy Anadoluda, Kalecik Karasi, Papazkarasi, Dimrit ; Oʻrta er dengizi mintaqasida, Sergi Karasi, Dimrit. Oq sharobga kelsak, uzumlarni quyidagicha sanab oʻtish mumkin; Marmara viloyatida, Chardonnay, Riesling, Semillion, Beylerce, Yapıncak ; Egey mintaqasida muskat va semillion ; Qora dengiz mintaqasida, Narince ; Ommaviy ishlab chiqarishdan tashqari, shaxsiy fermer xoʻjaliklarida vino ishlab chiqarish va ularni mahalliy joylarda sotish ham keng yoʻlga quyilgan. Mehmonlar turli xil „uy qurilishi“ sharoblarini Markaziy Anadoluda (Kapadokya/ Kapadokiya mintaqasi — Nevshehir), Egey qirgʻoqlarida (Salchuq va Bozcaada (Egey dengizidagi orol) topishlari mumkin.
Alkogolsiz ichimliklar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5b/Turkish_tea2.jpg/150px-Turkish_tea2.jpg|thumb|333x333px| Turk choyi link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b7/2019-07-26_Turkish_Coffee.jpg/200px-2019-07-26_Turkish_Coffee.jpg|thumb|250x250px| [[Turk qahvasi]] Nonushtada va hattoki kun boʻyi ham turklar qora choy ichishadi. Choy asosan ikkita choynak bilan tayyorlanadi. Yuqori qozonda tayyorlangan kuchli achchiq choy quyidan qaynoq suv qoʻshib suyultiriladi.Turk qahvasi (kofe) odatda ovqatdan keyin yoki shirinlik bilan birga ichiladi.
Ayran (qatiqli ichimlik) eng keng tarqalgan sovuq va yoqimli ichimlik boʻlib, baliq va boshqa dengiz mahsulotlaridan tashqari Turkiyadagi deyarli barcha taomlarga hamroh boʻlgan holda istemol qilinadi. Bu lassiga oʻxshash yogurt va suv aralashmasidir. Taʼmga koʻra, tuz bilan tortilishi ham mumkin.
Şalgam suyu (yumshoq yoki achchiq fermentlangan qora sabzi sharbati) odatda kabob bilan birlashtiriladigan yoki raki bilan birga tortiladigan yana bir muhim alkogolsiz ichimliklardan biridir.
Boʻza qishki anʼanaviy ichimlik boʻlib, u tariq vinosi sifatida ham tanilgan noyob (dolchin va baʼzan leblebi bilan sovuq holda beriladi) ichimliklar sarasidir.
Sahlep qishda tayyorlanadigan yana bir sevimli taom (dolchin bilan birgalikda va albatta issiq boʻlgan holda). Sahlep yovvoyi orkide ildizlaridan olinadi va turk muzqaymoqlarida ham ishlatiladi. Bu kofe Afrikadan keltirilgunga qadar Gʻarbiy Yevropada mashhur ichimlik boʻlib keng tarqalgan edi.
Limonata (limonad) juda mashhur yaxna ichimlik boʻlib anʼanaviy ravishda paxlava va boshqa shirinliklar bilan ajoyib tarzda mijozlarga tortiladi. Baʼzan limonad qulupnay aromati bilan ham xizmat qiladi. Bu esa odatda çilekli limonata deb ataladi.
Sharbat (turkcha sherbet) har xil turdagi ingredientlardan, ayniqsa mevalar, gullar yoki oʻtlardan tayyorlanishi mumkin boʻlgan siropdir. Masalan, nok, behi, qulupnay, olma, shoxli gilos, anor, apelsin, atirgul barglari, atirgul barglari yoki qizilmiya va ziravorlar shular jumlasidandir. Sharbat albatta sovuq suv bilan suyultiriladi.
Klassik turk oshxonasida hoşof (forscha „Xosh-ab“ soʻzidan olingan boʻlib, „chuchuk suv“ degan maʼnoni anglatadi) muqobil ravishda goʻshtli taomlar va palov (palov) bilan birga istemol qilinadi.
Bhedargandj
Bhedarganj (ভেদরগঞ্জ ,Bhedarganj) — Bangladeshning markaziy qismidan joy olgan shahar va munitsipalitet, xuddi shu nomdagi kichik tumanning maʼmuriy markazi ham mavjud. Munitsipalitet 1997-yilda tashkil etilgan. Shaharning maydoni 2.19km². 2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, shaharda 6844 kishi yashagan, ulardan erkaklar 49,30%, ayollar — mos ravishda 50,70%. Aholining savodxonlik darajasi 45,5% ni tashkil etadi (Bangladeshda oʻrtacha 43,1%).
Barataki
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Barataki (, romanizatsiya qilinganda Barātakī) — Eronning Siston va Balujiston ustoni, Xash tuman okrugi tarkibidagi Irandegan tumani, Qahnuk okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Barataki aholisi soni 24 nafarni tashkil qilib, ular 5 ta oiladan iborat boʻlgan.
Rabot (Ayniy tumani)
Rabot (Ayniy tumani) (Работ (деҳа, н. Айнӣ))  — Tojikiston Respublikasining Ayniy tumani, Anzob  jamoatiga qarashli daha. Dahadan jamoat markazigacha 4 km, tuman markaziga 31 km.
Aholisi
Aholisi - 250 kishi.
Aït Si Amar
Aït Si Amar — Jazoirning Boumerdès viloyatining Kabylie shahrida joylashgan qishloq.
Joylashuvi
Qishloq atrofida Isser daryosi, Khachna togʻ tizmasidagi Ammal shahri mavjud.
Garvey Vilyam
Garvey Vilyam, Harvi Uilyam (Harvey William) (1578.1.4, Folkston, Kent grafligi — 1657.3.6, London) — ingliz vrachi va tabiatshunosi. Ilmiy fiziologiya va embriologiya asoschilaridan biri. Qon aylanishi haqidagi taʼlimotni yaratgan. Xususan odam va hayvonlar gavdasida doim maʼlum miqdordagi qon berk doirada aylanib yurishini isbotlab bergan. Bu jarayonda yurak asosiy rol oʻynashini koʻrsatib, yurakdan qon arteriyalar orqali chiqib, venalar orqali qaytishini aniqlagan, yurak har gal qisqarganda chiqadigan qon miqdorini belgilagan. Umrining oxirgi yillarida hayvonlarning individual rivojlanishini oʻrgangan. Epigenez nazariyasini birinchi boʻlib taʼriflab bergan.
Harvard universiteti
Harvard universiteti — Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi qadimiy va taniqli universitetlardan biri. 1636-yilda kollej sifatida tashkil etilgan. Boston shahri yaqinidagi Cambridge shahrida joylashgan. 1639-yildan kollejga oʻz mulkining yarmi va kutubxonasini vasiyat qilib qoldirgan ingliz vaziri, sanʼat bakalavri J. Harvard nomi bilan ataladi. 19-asrning 1-choragida universitetga aylantirilgan. Universitet ijtimoiy, tabiiy va yuridik fanlar, tibbiyot, pedagogika, amaliy fizika, siyosiy iqtisod, muhandislik va boshqa sohalar boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. Universitetda 20 mingga yaqin talaba taʼlim oladi. Kutubxonasi (1638-yil tashkil etilgan) da 8 millionga yaqin asar saqlanadi.
Mehtar Anbar madrasasi
Mehtar Anbar madrasasi (Attor madrasasi) — Oʻzbekiston Respublikasi, Buxoro viloyati, Buxoro shahrining tarixiy markazida joylashgan 2 qavatli madrasa inshooti. Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan. Hozirda madrasada Mehtar Anbar nomli mehmonxona faoliyat koʻrsatmoqda.
Tarixi
Madrasa 1870-yillarda Buxoro amirligi poytaxtining Mehtar Anbar guzarida, oʻzbek hukmdori Muzaffarxon (1860–1885) hukmronligi davrida bunyod etilgan.
Sovetlar hukmronligi oʻrnatilgandan soʻng madrasada talabalarning oʻqitilishi tugatilgan.
Hozirda inshootda Mehtar Anbar nomli mehmonxona oʻz faoliyatini olib boryapti.
Madrasa inshooti, Buxoro shahri meʼmoriy yodgorligi sifatida, 2019-yilda tasdiqlangan Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Buxoro shahridagi Koʻkaldosh MFYga qarashli Bahouddin Naqshband nomidagi koʻchada joylashgan.
Meʼmorchiligi
Madrasa inshooti pishiq gʻishtdan 2 qavatli qilib qurilgan, 22 ta hujradan iborat.
Marсus Garvey
GARVI (Garvey) Markus (1887, Yamayka o. — 1940. 10. 6, London) — Yamayka milliy qahramoni, amerikalik negrlarning "Ortga — Afrikaga" deb ataluvchi millatchilik ruhidagi harakati (garvizm)ning gʻoyaviy rahbari; negrlarning ahvolini yaxshilash boʻyicha Umumjahon assotsiatsiyasi asoschisi (1914). Yamayka mamlakatini oʻzini-oʻzi boshqarish huquqiga ega boʻlishi uchun kurashgan. Xalq siyosiy partiyasi (1929) va b. tashkilotlar tuzgan.
S (maʼnolari)
S:
Baurjan Jolchiyev
Baurzhan Dzholchiyev (1990-yil 8-mayda tugʻilgan) — qozogʻistonlik futbolchi, oʻynagan oxirgi klubi „Astana“. Xalaqaro maydonda Qozogʻiston milliy futbol jamoasini himoya qiladi. Hujumchi sifatida oʻynaydi.
Tobol
2011-yil iyun oyida mavsum oʻrtasida Baurjan „Tobol“ jamoasiga oʻtgan va u yerda 2011/2012-yilgi UEFA Chempionlar Ligasida ishtirok etgan. 2012-yilgi mavsum boshida u mart va aprel oylarida ikki marta oyning eng yaxshi futbolchisi unvoniga sazovor boʻlgan. 2012-yilning 1-iyunida Baurjan Qozogʻiston terma jamoasida Qirgʻizistonga qarshi oʻyinda debyut qilgan.
Astana
2014-yilning mart oyida Jolchiyev „Astana“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan. 18-avgust kuni u UEFA Chempionlar Ligasi pley-offining birinchi oʻyinida jamoasi bilan APOEL FCni magʻlub etganida jamosiga gʻalaba keltirgan yagona golni kiritgan.
2017-yilning dekabrida Jolchiyev soʻnggi oʻyinidan ikki yil oʻtib, 2018-yilning yanvarida „Ordabasi“ga oʻtishi haqida xabarlar tarqalgan edi.
Yutuqlari
- Qozogʻiston kubogi 2-oʻrin sohibi: 2009-yil
- Qozogʻiston kubogi sohibi: 2011-yil
- Sports.kz tomonidan oyning eng yaxshi futbolchisi: 2012-yil mart, 2012-yil aprel
- Qozogʻiston Superkubogi: 2015-yil
Futbol boʻyicha 2001-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi
2001-yilgi Oʻzbekiston ligasi mavsumi. Oliy liga professional klublari oʻrtasidagi 10-Oʻzbekiston chempionati. 2001-yil 10-martdan 25-noyabrgacha 2 raundda (bir oʻyin uyda va safarda) oʻtkazildi.
Umumiy koʻrinish
Unda, 18 jamoa ishtirok etdi va Neftchi Fargʻona chempionlikni qoʻlga kiritdi.
Willendorf Venerasi
thumb|right|250px thumb|left|150px|Yon ko'rinish Villendorf venerasi (Venus von Willendorf) — Gravett madaniy davriga oid uncha katta boʻlmagan ayol haykali. Avstriyaning Agsbax kommunasidagi Vaxau qoʻrgʻonidagi Villendorf hududi yaqinidagi qadimiy qabrlardan birida arxeolog Joseph Szombati tomonidan 1908-yil avgust oyida topilgan. Galgenberg Venerasi bilan birgalikda Vena tabiiy tarix muzeyidan (Avstriya) joy olgan.
Tavsifi
11 sm oʻlchamdagi haykalcha bu hududda uchramaydigan oolit davri ohaktoshidan oʻyib yasalgan va qizil oxra bilan boʻyalgan. Bu oʻsha davr qadimgi xalqlarining harakatlarini koʻrsatishi mumkin. 2015-yilgi maʼlumotlarga koʻra, haykalcha 29 ming 500 yoshda. Ushbu haykalcha yasalgan joyi, tayyorlash usuli va madaniy maqsadi haqida deyarli hech narsa maʼlum emas.
Ayol shakli realistik uslubda yasalgan. Uning koʻkragi, qorni va sonlari katta va yumaloq. Aniq oʻyilgan chiziqlar kindik, jinsiy aʼzolar va koʻkrakka qorishib turgan qoʻllarni aks ettiradi. Uning bosh qismida sochlar yoki bosh kiyim aniq koʻrinadi; yuzga oid chizgilar umuman koʻrinmaydi.
Ayrim ekspertlar haykalni hind-yevropa davrigacha boʻlgan Yevropada gi unumdorlik xtonik maʼbudasi sanalgan Ona Yer bilan birlashtiradi. 2005-yilda haykalchaning narxi 60 million dollarga baholangan.
Madaniyatda
2008-yil avgust oyida haykal topilganligining 100 yilligi munosabati bilan Avstriya pochtasi gologrammali maxsus pochta toplamini chiqardi. Markalar toʻplamidagi Villendorf Venerasining tasviri 80 ta alohida tasvirdan iborat boʻlib, 3d effekt yaratadi.
„O‘n uchinchi jangchi“ badiiy filmida Villendorflik Veneradan ona ajdod — „Vandallarning onasi“ obrazini yaratishda namuna sifatida foydalanilgan. Kartina Maykl Kriktonning romani asosida suratga olingan. Filmda haykalcha metalldan yasalgan va boshi yoʻq tarzida aks etadi.
Mejova
Mezhova ( Межова  ; Межевая   ) — Ukrainaning Dnepropetrovsk viloyati Sinelnikov tumanidagi shahar tipidagi aholi punkti. Unda Ukrainaning hromadalaridan biri bo'lgan Xromada Mejova posyolkasi ma'muriyati joylashgan. Aholisi: 7,022 (2022 est. )dan iborat.
Gardeniya
Gardeniya (Gardenia) — roʻyandoshlar oilasiga mansub doim yashil butalar turkumi. Barglari yaxlit, etli, yaltiroq, qarama-qarshi joylashgan. Gullari xushboʻy, oq, sargʻish yoki binafsha rang, shoxlarining uchida yoki barg qoʻltigʻida joylashgan. Gultoji karnaysimon, 5—9 boʻlakli. Rezavor meva tugadi. 250 tacha turi bor, asosan tropik zonalarda usadi. Baʼzi tur lari, mas, qatmaqat gulli G. (G. ﬂ orida), sitriodora G. (G. Citriodora) xushboʻy va manzarali oʻsimlik sifatida xonalarda oʻstiriladi.
Haley Skarupa
Haley Rae Skarupa (1994-yil 3-yanvarda tugʻilgan) — PWHPA va Amerika milliy jamoasida oʻynagan amerikalik xokkeychi.
Faoliyati
Oʻrta maktabni tugatgach, Skarupa ota-onasi oʻqigan Boston kollejiga oʻqishga kirishga qaror qilgan. NCAAda toʻrt mavsum davomida u 144 oʻyinda 244 ball toʻplagan. Bu Boston kolleji tarixidagi erkaklar va ayollar uchun ikkinchi eng yuqori natija boʻlgan. U 2015-yil va 2016-yillarda Patty Kazmaier xotira mukofoti finalchisi boʻlgan.
2015-yilgi NWHL draftida u Milliy Xokkey Ligasi (NWHL) New York Riveters jamoasi tomonidan jamoa tarkibigi tanlangan.
NWHLda uch mavsumda Skarupa 34 oʻyinda 45 ochko toʻplagan va 2017-yilgi NWHL All-Star oʻyinida ishtirok etgan.
2019-yil may oyida Skarupa 2019—2020-yilgi mavsumdagi PWHPA jamoasiga qoʻshilgan. Bir necha oy oʻtgach, u NHLning Washington Capitals jamoasiga xokkeychi sifatida ishga qabul qilingan.
Xalqaro jamoalar
U 2015-yilgi IIHF ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida, shuningdek, 2016-yil va 2017-yillardagi jahon chempionatlarida qatnashib, har safar oltin medalni qoʻlga kiritgan.
Skarupa 2018-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida AQShning xokkey boʻyicha ayollar jamoasida oʻynagan.
U 2011-yil va 2012-yilgi mavsumda jami uchta oltin medalni qoʻlga kiritgan.
Shaxsiy hayoti
Skarupa Marylend shtatining Rockville shahrida oʻsgan va u Wootton oʻrta maktabini tamomlagan.
Suyuq kristalli display
thumb| LCD televizor thumb| Samolyotda ma'lumot taxtasi thumb| Nokia 6630 mobil telefonining rangli LCD displeyi Suyuq kristalli displey (LCD displey, LCD; suyuq kristall indikator, LCD;liquid crystal display, ) — suyuq kristalllardan iborat ekran.
Suyuq kristalli displey kompyuter monitorlarida (shuningdek, noutbuklarda), televizorlarda, telefonlarda, raqamli kameralarda, elektron kitoblarda, navigatorlarda, planshetlarda, elektron tarjimonlarda, kalkulyatorlarda, soatlar va shunga oʻxshash elektron qurilmalarda grafik yoki matnli maʼlumotlarni koʻrsatish uchun xizmat qiladi.
Tarixi
thumb| LCD soat Suyuq kristallar 1888-yilda avstriyalik botanik F. Reynitser tomonidan, 1927-yilda esa hozirgi vaqtdagi suyuq kristall displeylarda keng qoʻllaniladigan Freedericksz birikmasi rus fizigi Frederiks V. TO. tomonidan topildi.
60 - yillarda RCA suyuq kristallardagi elektro-optik effektlarni va displey qurilmalari uchun suyuq kristalli materiallardan foydalanishni oʻrgandi. 1964-yilda Jorj Halmeier dinamik tarqalish effektiga (DSM) asoslangan birinchi suyuq kristalli displeyni yaratdi. 1968-yilda RCA birinchi marta suyuq kristalli monoxrom Ekranni taqdim etdi. 1973-yilda Sharp DSM-LCD-ga asoslangan birinchi C LCD kalkulyatorini chiqardi. Suyuq kristalli displeylar elektron soatlarda, kalkulyatorlarda, oʻlchash asboblarida qoʻllanila boshlandi. Keyin qora va oq tasvirni aks ettiradigan matritsali displeylar paydo boʻldi.
1970-yil dekabr oyida Shveysariyaning Hoffmann-LaRoche kompaniyasi tomonidan oʻralgan nematik effekt (TN-effect) patentlandi. 1971-yilda AQShda Jeyms Ferguson xuddi shunday patent oldi va ILIXCO TN effektiga asoslangan birinchi LCD-larni ishlab chiqardi. TN effekti asosida birinchi LCD displeylarni ishlab chiqardi. TN texnologiyasi kalkulyatorlar va birinchi elektron soatlar ishlab chiqarishda ishlatilgan, ammo katta ekranlar ishlab chiqarishda yaroqsiz edi.
1983-yilda Shveysariyada passiv matritsali LCD-STN (Super — TwistedNematic)uchun yangi nematik material ixtiro qilindi. Ammo bunday matritsalar oq nurga sariq yoki koʻk rang berdi. Ushbu kamchilikni bartaraf etish uchun Sharp mutaxassislari Double STN deb nomlangan dizaynni ixtiro qilishdi. 1987-yilda Sharp 3 dyuymli birinchi rangli suyuq kristalli displeyni, 1988-yilda dunyodagi birinchi 14 dyuymli TFT LCD displeyni ishlab chiqdi.
1983-yilda Casio TV-10 LCD ekranli birinchi koʻchma qora va oq televizorni, 1984-yilda TV-1000 LCD ekranli birinchi rangli portativ televizorni, 1992-yilda QV-10 LCD displeyli birinchi videokamerani chiqardi. .
2019-yil boshida televizor ishlab chiqarish uchun dunyodagi eng yirik LCD panel etkazib beruvchisi Xitoyning BOE Technology kompaniyasi hisoblanadi. 2009-yil 1-oktabrda Tayvanning Innolux Corporation kompaniyasi tomonidan tashkil etilgan.), Samsung.
Texnik xususiyatlari
LCD displeylarning eng muhim xususiyatlari:
Qurilma
Strukturaviy ravishda displey quyidagi elementlardan iborat:
Butun matritsada har bir hujayrani alohida-alohida nazorat qilish mumkin, ammo ularning soni ortib borishi bilan kerakli elektrodlar soni ortib borishi qiyinlashadi. Shuning uchun deyarli hamma joyda chiziqlar va ustunlar uchun manzil ishlatiladi.
Hujayralar orqali oʻtadigan yorugʻlik tabiiy boʻlishi mumkin-substratdan aks ettirilgan (orqa yorugʻliksiz LCD displeylarda). Lekin koʻpincha sunʼiy yorugʻlik manbai ishlatiladi, tashqi yorugʻlikdan mustaqillikdan tashqari, u ham olingan tasvirning xususiyatlarini barqarorlashtiradi. LCD piksel tarkibi:
Agar filtrlar oʻrtasida suyuq kristallar boʻlmasa, birinchi filtr tomonidan uzatiladigan yorugʻlik ikkinchi filtr tomonidan deyarli butunlay bloklanadi.