cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Shotlandiya ayollar futbolining yillik mukofotlari
Shotlandiya ayollari futbolida oyning eng yaxshi futbolchisi
Shotlandiya futbolidagi har bir yuqori (SWPL / SWFL) diviziyadagi klublar oʻzlarining eng yaxshi oʻyinchisi uchun ovoz berishdi. PSL Team Sports tashkiloti oyning eng yaxshi futbolchisi mukofotiga homiylik qildi. Oy oxirida har bir diviziyada eng koʻp ovoz toʻplagan oʻyinchi „Oyning eng yaxshi futbolchisi“ unvoniga ega boʻladi. Shuningdek, gʻoliblar oʻz klubi uchun PSL Team Sports tashkiloti tomonidan berilgan 50 funt sterling qiymatiga teng vaucherga ega boʻldilar. 2013-yilgi Shotlandiya ayollar Premier-ligasi mavsumi uchun oyning eng yaxshi futbolchisi sovrindorlari 2013-yil Shotlandiya ayollar futbolida yilning eng yaxshi oʻyinchisi mukofotlarida nomzod boʻlganlar.
G‘o‘zaning botanik ta’rifi
G‘o‘zaning botanik ta’rifi- G‘o‘zaning ildiz tizimi baquvvat o‘qildiz bo‘lib, o‘simlikning butun hayoti davomida shakllanib boradi. Urug‘ murtagidayoq hosil bo‘lgan birlamchi ildizchadan asosiy o‘qildiz rivojlanadi. U o‘sgan sari birinchi tartib yon ildizlar, ulardan esa ikkinchi tartib ildizlar o‘sib chiqadi va hokazo. O‘qildiz yon ildizlarning yosh qismlari tuk bilan qoplangan bo‘ladi. G‘o‘za ana shu tukchalari yordamida yerdan suv va unda erigan moddalarni so‘rib oladi. G‘o‘za ildiz tizimi yerga 2,4—2,6 m chuqurlikkacha o‘sib kiradi. Ularning asosiy qismi 0—50 sm li qatlamda tarqalgan bo‘ladi. Poyasi tik, shoxlanuvchi, pishiq. Vegetatsiya davri oxirida bo‘yi 70—150 sm ga yetadi va asosiy poyasida 20—25 ta va undan ortiq barg bo‘ladi. Barglari navbat bilan joylashgan, yupqa yoki qalin, yon bargchalari bor; rangi och yashildan to‘q yashilgacha; shakli tuxumsimon cho‘ziq-oval lansetsimondan, cho‘ziq, keng uchburchaksimongacha, barg plastinkasi chuqur yoki yuza o‘yilgan yuraksimon shaklda, 3—7 bo‘lmali. Barg plastinkasi bo‘yining yarmigacha va deyarli asosigacha qirqilgan bo‘ladi. Barglar har doim quyosh nurlariga perpendikular joylashadi. Quyosh botgandan keyin ularning cheti egilib qoladi. G‘o‘zada ikki xil: o‘suv (monopodial) va hosil (simpodial) shoxlar bo‘ladi. Ular asosiy poyadagi barglar qo‘ltig‘idagi kurtaklardan o‘sib rivojlanadi. Barg yozilishiga qarab, monopodial shox chiqayotganini bilish mumkin, chunki bu vaqtda ichki o‘sish nuqtasi ko‘rinmaydi. Birinchi chin barglar qo‘ltig‘ida, tasodifiy hollardan tashqari, me’yorli rivojlangan monopodial shoxlar bo‘lmaydi.
G'uzorobod
Guzaribod (Гузарибод Gʻuzaribod ) — Tojikiston shimolidagi Soʻgʻd viloyatidagi qishloq. Ayniy tumanidagi Rarz mahallasi tarkibiga kiradi.
Qabla
Qabla (Қабла)  — Tojikiston Respublikasining Qubodiyon tumani, Eshmurod jamoatiga qarashli daha. Dahadan jamoat markazigacha 3 km, tuman markazigacha 12 km.
Aholisi
Aholisi —8637 kishi Taqsimoti maʼmurii Ҷumhurii Toҷikiston — D 2017.
Tondoshka
Tondoshka ( Тондошка  ) — Rossiya Federatsiyasining Oltoy Respublikasidagi Turochak tumanidagi Tondoshenskoye posyolkasidagi qishloq posyolkasi. 2016-yilda aholi soni 294 kishini tashkil etgan. 13 ta ko'cha mavjud.
Poʻlat dubulgʻa
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f1/Naziuniformen_1934.jpg/220px-Naziuniformen_1934.jpg|right|thumb| 1934 yilda Poʻlat dubulgʻa aʼzolari "Poʻlat dubulgʻa, front askarlari ittifoqi", (Stahlhelm, Bund der Frontsoldaten, Stalhelm) — 1918-1933 yillardagi nemis antikonservativ-monarxistik siyosiy va jangari tashkiloti.
Tarixi
1918-yil dekabrda Magdeburgda Birinchi jahon urushida Germaniya magʻlub boʻlganidan keyin revanshist ofitserlar tomonidan tuzilgan tashkilot. Yahudiylar va sotsialistlarga tashkilotga aʼzo boʻlish taqiqlangan edi.
„Poʻlat dubulgʻa“ tashkilotining asos solingandan boshlab Frants Seldte fashistlar hokimiyati tepasiga kelganidan keyin tashkilot hujum otryadlariga kiritilgunga qadar mavjud boʻlgan. Tashkilot mohiyatan Teodor Dusterbergning Germaniya milliy partiyasining (Deutschnationale Volkspartei) harbiy qanoti edi.
Reyxsverning hajmi Versal shartnomasi shartlariga koʻra cheklanganligi sababli, „Poʻlat dubulgʻa“ aʼzolari oʻzlarini nemis armiyasining " zaxirasi ", „qora“, yaʼni maxfiy Reyxsver deb bilishgan. 1930-yilda „Poʻlat dubulgʻa“ larning soni 500 mingga yetdi.
1929 yilda Poʻlat dubulgʻa boshqa oʻng qanot (millatchi, antikommunistik va antidemokratik) tashkilotlar va partiyalar — NSDAP, Germaniya milliy xalq partiyasi, Reyxslandbund (Reyxslandbund) va Pan-German Ittifoqi bilan birlashdi. Geynrix Bryuning hukumatiga, sotsial-demokratik va kommunistik partiyalarga qarshi " Garzburg fronti " deb nomlangan.
1932 yil 13 martda „Poʻlat dubulgʻa“ mustaqil partiya sifatida prezidentlik saylovlarida qatnashdi, uning nomzodi Teodor Dusterberg („mustaqil“) 6,8 % ovozni qoʻlga kiritdi.
1951 yilda tashkilot Der Stahlhelm e. V. - Bund der Frontsoldaten — Kampfbund für Europa (Poʻlat dubulgʻa — Front askarlari ittifoqi — Evropa uchun kurash ittifoqi) ''nomi bilan qayta tashkil etildi. U''ni feldmarshal Albert Kesselring boshqargan. Tashkilot hali ham mavjud, garchi uning siyosiy ahamiyati yoʻq boʻlsa ham.
Tashkiliy tuzilmasi
Oliy organi — Front safidagi askarlarning milliy kongressi (Reichsfrontsoldatentag), okrugning oliy organi — front askarlarning okrug kongressi (Gaufrontsoldatentag), okrug kongresslari oʻrtasida — tuman kengashlari (Gauvorstand), eng yuqori mansabdor shaxs- okrug raisi (Gauvorsitzender), lavozimi boʻyicha okrug qoʻmondoni (Gaufürer) boʻlib, diviziya fyureri unvoniga ega, okrugning oliy organi frontdagi askarlarning tuman qurultoyi (Kreisfrontsoldatentag), okrug oʻrtasida. Kongresslar — tuman kengashi (Kreisvorstand), eng yuqori mansabdor shaxs — okrug raisi (Kreisvorsitzender), u lavozimi boʻyicha okrug qoʻmondoni (Kreisfürer) boʻlgan va brigadefyurer unvoniga ega, mahalliy guruhning eng yuqori organi — umumiy yigʻilish. (Generalversammlung), umumiy yigʻilishlar orasida — mahalliy guruhning boshqaruvi (Ortsgruppenvorstand), mahalliy guruhning eng yuqori mansabdor shaxsi polk fyurer darajasiga ega mahalliy guruhning raisi (Ortsgruppenvorsitzender) hisoblanadi.
Yoshlar tashkilotlari — Jungstahlhelm, Scharnhorst Union (Sharnhorstbund), Langemark talabalar doirasi (Studentenring Langemark). Ayollar tashkiloti — Qirolicha Luiza Ittifoqi (Bund Königin Luise).
Oʻrinlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/G_Lebrecht_Uniformen_Abzeichen_Fahnen_der_NSDAP_Stahlhelmbund_usw_ca_1932_27_Tafel_17_Dienstgradabzeichen_des_Sta._Stahlhelm_Wehrsta_Wehrstahlhelm_Kragenspiegel_M%C3%BCtzen_Nazi_Freikorps_uniforms_insignia_Propaganda_booklet_No_copyright_C.jpg/400px-thumbnail.jpg|right|thumb|400x400px| „Poʻlat dubulgʻa“ tashkiloti unvonlari va nishonlari. Tugma teshiklarining rangi:
qora — piyodalar,
sariq — otliqlar,
toʻq sariq — xabarchilar va radio,
pushti — avtomobillar va tanklar,
qizil (+ aiguillette) — Bundesfuhrer Frans Seldte shtab-kvartirasi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a8/Stahlhelm_%28N%26H%29_obverse_1.JPG/220px-Stahlhelm_%28N%26H%29_obverse_1.JPG|thumb| Po'lat dubulgʻa nishoni, 1918-1933
Wall Street
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/97/Wall_Street_Sign_%281-9 %29.jpg/220px-Wall_Street_Sign_%281-9 %29.jpg|thumb| Koʻcha belgisi Wall street — Nyu-York shahrida joylashgan Quyi Manxettenning moliyaviy okrugidagi sakkiz blokli koʻcha. U gʻarbdagi Brodveydan Janubiy koʻchagacha va sharqda Sharqiy daryo tomongacha boradi. „Wall street“ atamasi butun Qoʻshma Shtatlar moliyaviy bozorlari, Amerika moliyaviy xizmatlar sanoati, Nyu-Yorkda joylashgan moliyaviy manfaatlar yoki Moliyaviy tumanning oʻzi uchun metonimga aylangan. Wall streetni oʻz ichida joylashtirgan Nyu-York dunyoning asosiy moliyaviy markazi sifatida tasvirlangan.
Arpaşen, Göle
Arpaşen — Turkiyaning Ardaxon viloyatining Göle tumaniga qarasli qishloq.
Wall Street
Wall street XVII asrda Nyu Amsterdamning tarkibida boʻlganida Golland tilida „de Waalstraat“ nomi bilan tanilgan, ammo bu nomning kelib chiqishi turlicha. Koʻchada haqiqiy devor 1685-yildan 1699-yilgacha mavjud boʻlgan. XVII asrda Wall street qul savdosi bozori va qimmatli qogʻozlar savdosi maydoni boʻlgan, XVIII asr boshida (1703) Nyu-Yorkning birinchi shahar hokimiyati Federal Xoll shu koʻchada joylashgan. XIX asrning boshlarida bu hududni turar-joylar ham, korxonalar ham egallagan, ammo biznes tobora rivojlanib borgan va Nyu-Yorkning moliyaviy sanoati Wall streetda markazlashgan. XX asrda Wall streetda bir nechta osmonoʻpar binolar qurilgan, jumladan, bir vaqtlar dunyodagi eng baland bino boʻlgan 40 Wall street shu koʻchada qad rostlagan.
Wall street hududida umumiy bozor kapitallashuvi boʻyicha dunyodagi eng yirik fond birjasi boʻlgan Nyu-York fond birjasi, shuningdek, Nyu-York Federal zaxira banki hamda koʻplab tijorat banklari va sugʻurta kompaniyalari joylashgan. Manxetten markazidagi Wall street yaqinida bir qancha boshqa tovar birjalari, jumladan Nyu-York tovar birjasi va boshqa tovar fyuchers birjalari, shuningdek, Amerika fond birjasi mavjud. Birjalarda qilgan bizneslarini qoʻllab-quvvatlash uchun koʻplab brokerlik firmalarining yaqin atrofda ofislari boʻlgan. Biroq, Wall Street faoliyatining bevosita iqtisodiy taʼsiri butun dunyo boʻylab tarqaladi.
Wall street Sharqiy daryodan Brodveygacha choʻzilgan va osmonoʻpar binolar bilan oʻralgan tor burilishli koʻcha, shuningdek, Nyu-York fond birjasi binosi va Federal Xoll milliy yodgorligi va uning gʻarbiy burchagida One Wall Street binosi joylashgan. Koʻcha yaqinida bir nechta metro liniyalari va parom terminallari, shuningdek, Jahon savdo markazi (1973-2001) va Yangi Jahon savdo markazi bor.
Dastlabki yillar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/CastelloPlanOriginal.jpg/220px-CastelloPlanOriginal.jpg|thumb| Asl shahar xaritasi oʻng tarafdagi devorni koʻrsatuvchi 1660-yildagi Castello rejasi deb nomlangan Gollandiyalik „de Waalstraat“ (soʻzma-soʻz: Vallon koʻchasi) qanday qilib oʻz nomini olgani haqida turli xil hisoblar mavjud. Ikki qarama-qarshi tushuntirishni koʻrib chiqish mumkin.
Yana bir izoh shundaki, koʻcha nomi tubjoy amerikaliklar, qaroqchilar va inglizlarning bosqinlaridan himoya qilish uchun qurilgan Yangi Amsterdam aholi punktining shimoliy chegarasidagi devor yoki devordan (aslida yogʻoch palisada) olingan. Devor tuproqdan qurilgan va 15 ft balandlik va 2,340 ft uzunlikka ega boʻlgan.
Gollandcha „wal“ soʻzini „qoʻriqxona“ deb tarjima qilish mumkin boʻlsa-da, u Nyu Amsterdamning baʼzi ingliz xaritalarida faqat „De Val Straat“ sifatida paydo boʻlgan, boshqa ingliz xaritalarida esa bu nom „De Waal Straat“ sifatida koʻrsatilgan.
Korucak, Pütürge
Tarixi
Korucak ilgari maʼmuriy boʻlinma sifatida qishloq boʻlgan boʻlsa, 2012-yilgi qonun oʻzgarishidan keyin mahallaga aylangan.
Wall Street
Dastlabki yillar
Taxminning bir versiyasiga koʻra:"Manxetten orolidagi qizil tanli odamlar materikga o'tishdi, u yerda gollandlar bilan shartnoma tuzildi va shuning uchun bu joy "Tinchlik trubasi" deb nomlandi, ularning tilida Xoboken deyilgan. Ammo oradan ko‘p o‘tmay Gollandiya gubernatori Kieft bir kechada odamlarini u yerga jo‘natib, butun aholini qirg‘in qildi. Ulardan bir nechtasi qochib qutuldi. Ular sodir bo'lgan voqeani tarqatdilar va bu qolgan barcha qabilalarni barcha oq ko'chmanchilarga qarshi qo'zg'atdi. Ko'p o'tmay, Nieuw Amsterdam o'zining endi g'azablangan qizil tanli qo'shnilariga qarshi himoya qilish uchun qo'shaloq palisad qurdi va bu bir muncha vaqt  Nieuw Amsterdam shahrining shimoliy chegarasi bo'lib qoldi. Sobiq devorlar orasidagi bo'shliq endi Wall Street deb ataladi va uning ko'rinishi hali ham odamlarga qarshi qo'rg'ondir.."
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c5/Wall_Street_IRT_008c.JPG/220px-Wall_Street_IRT_008c.JPG|left|thumb| Wall street metro bekatidagi kafelda Nyu-Amsterdam devorining tasviri, 4 -ga xizmat qiladi. 1640-yillarda asosiy piket va taxta toʻsiqlar koloniyadagi uchastka turar-joylarini bildirgan. Keyinchalik, Gollandiyaning West Indiya kompaniyasi nomidan Piter Stuyvesant ham afrikaliklarni, ham oq tanli qullarni qoʻllagan holda, shahar hukumati bilan yanada jiddiy istehkomni, mustahkamlangan 12 ft devor qurilishda hamkorlik qildi. 1685-yilda tadqiqotchilar Wall streetni belgilangan chiziq boʻylab yotqizdilar. Devor oʻsha paytda qirgʻoq chizigʻi boʻlgan Pearl koʻchasidan boshlanib, Brodveydagi indeys yoʻlini kesib oʻtgan va boshqa qirgʻoq chizigʻida (bugungi Trinity Place) tugagan. Oʻsha yerdan janubga burilib, qirgʻoq boʻylab eski qal’a hududida tugaydi. Ushbu hududda dastlab mahalliy savdogarlar aksiya va obligatsiyalarni sotib olish va sotish uchun turli joylarda toʻplanishdi va vaqt oʻtishi bilan oʻzlarini ikki sinfga — auksionchilar va dilerlarga boʻlishdi. Wall street, shuningdek, egalari oʻz qullarini kun yoki haftada yollashlari mumkin boʻlgan bozor edi. 1699-yilda qal’a buzib tashlandi va 1700-yilda Wall va Nassauda yangi shahar hokimiyati qurildi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/New_York_slave_market_about_1730.jpg/220px-New_York_slave_market_about_1730.jpg|thumb| Nyu-Yorkdagi qul bozori taxminan 1730-yil Qullik 1626-yilda Manxetten qonunlariga kiritilgan, ammo 1711-yil 13-dekabrgacha Nyu-York shahar umumiy kengashi Wall streetni afrikaliklar va hindu qullarni sotish va ijaraga berish uchun shaharning birinchi rasmiy qul bozoriga aylantirdi. Qul bozori 1711-yildan 1762-yilgacha Uol va Pearl koʻchalari burchagida ishlagan. Bu tomi va yon tomonlari ochiq boʻlgan yogʻoch konstruksiya koʻrinishida boʻlgan, ammo devorlar keyingi yillar davomida qoʻshilgan boʻlishi mumkin. U yer taxminan 50 kishini sigʻdira olardi. Shahar u yerda sotib olingan va sotilgan har bir kishidan soliq toʻlash orqali qullarni sotishdan bevosita foyda koʻrgan.
XVIII asrning oxirlarida Wall street etagida daraxtzor boʻlgan, daraxtlar ostida savdogarlar va chayqovchilar qimmatli qogʻozlar bilan savdo qilish uchun toʻplanishardi. Foyda ikki tomonda ham yaxshi boʻlgan. 1792-yilda savdogarlar Nyu-York fond birjasining asosi boʻlgan Buttonwood kelishuvi bilan aloqalarini rasmiylashtirdilar. Shartnoma gʻoyasi bozorni komissiya tuzilmasi bilan „tuzilmaviy“ va „manipulyativ auksionlarsiz“ qilish edi. Shartnomani imzolagan shaxslar bir-biridan standart komissiya stavkasini olishga kelishib oldilar; imzolamagan shaxslar hali ham ishtirok etishlari mumkin edi, lekin muomala qilish uchun yuqori komissiya tomonidan to‘lov undiriladi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/New_York_City_Hall_1789b.jpg/220px-New_York_City_Hall_1789b.jpg|thumb| 1855-yildagi gravyurada Wall streetning taxminiy koʻrinishi, shu jumladan asl Federal zal, ehtimol u [[George Washington|Jorj Vashingtonning inauguratsiyasi paytida, 1789-yilga qurilgan.]] 1789-yil 30-aprelda Jorj Vashington Federal zalning balkonida qasamyod qilgan paytda Wall street AQShning birinchi prezidentlik inauguratsiyasiga sahna boʻlgan. Bu, shuningdek, Huquqlar to‘g‘risida Bill qabul qilingan joy edi. Birinchi Gʻaznachilik kotibi va „Amerika Qoʻshma Shtatlarining dastlabki moliyaviy tizimining meʼmori“ boʻlgan Aleksandr Hamilton, shuningdek, qayiqlari bilan mashhur Robert Fulton ham Trinity cherkovi qabristoniga dafn etilgan.
XIX asr
Tarixchi Charlz R. Geisstning taʼkidlashicha, Wall streetdagi biznes manfaatlari va oʻsha paytgacha Qoʻshma Shtatlar poytaxti Vashingtondagi rasmiylar oʻrtasida doimiy ravishda „tortishuv“ mavjud edi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Brooklyn_Museum_-_Wall_Street_Manhattan_-_George_Bradford_Brainerd.jpg/170px-Brooklyn_Museum_-_Wall_Street_Manhattan_-_George_Bradford_Brainerd.jpg|left|thumb| Wall street c. 1870-87-yillar 1840 va 1850-yillarda aholining koʻpchiligi orolning pastki qismida biznes xizmatlaridan foydalanish koʻpayganligi sababli Midtown Manxettenga koʻchib oʻtdi. Fuqarolar urushi shimoldagi iqtisodiyotning gullab-yashnashiga olib keldi va Nyu York kabi „mamlakatning bank markazi sifatida oʻz-oʻzidan paydo boʻlgan“ shaharlarni „Eski dunyo kapitali va yangi dunyo ambitsiyalari“ bilan bogʻlab, yanada farovonlikka olib keldi. J.P. Morgan yirik trestlarga asos soldi. John D. Rokfellerning Standard Oil kompaniyasi Nyu-York shahriga koʻchib oʻtdi. Tarixchi Tomas Kessnerning fikricha, 1860-1920-yillarda iqtisodiyot „qishloq xo‘jaligidan sanoatga, moliyaga“ o‘zgardi va Nyu York bu o‘zgarishlarga qaramay o‘zining yetakchilik mavqeini saqlab qoldi. Nyu York dunyoning moliyaviy poytaxti sifatida Londondan keyin ikkinchi oʻrinni egalladi.
1884-yilda Charlz Dow asosan temir yoʻllar sohasida aksiyalardan kuzatib, 11 ta aksiyadan oʻrtacha narxlarini koʻrib chiqdi. Downing dastlabki hisob-kitoblariga kiritilgan kompaniyalardan baʼzilari American Tobacco Company, General Electric, Laclede Gas Company, National Lead Company, Tennessee Coal &amp; Iron va United States Leather Company edi. Narxlar doimiy ravishda koʻtarilganda, u buni buqa bozorining holati deb hisoblagan. Agar oʻrtacha koʻrsatkichlar tushib qolsa, bu ayiq bozori deyilgan. U narxlarni qoʻshib, Dow Jones sanoat indeksining oʻrtcha qiymatini olish uchun aksiyalar soniga boʻlgan va shu tariqa butun fond bozorida oʻz mavqeyini egalla di. 1889-yilda birja hisobotining asl nusxasi yaʼni Mijozlarning tushdan keyin maktubi The Wall Street Journaliga asos solinishiga olib keldi. Keyinchalik Nyu York shahrida nashr etilgan nufuzli xalqaro kundalik biznes gazetasiga aylangan. 1896-yil 7-oktabrdan soʻng u Downing kengaytirilgan aksiyalari roʻyxatini nashr eta boshladi.
XX asr boshlari
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/Wallstreetbmb.jpg/220px-Wallstreetbmb.jpg|thumb| Wall streetdagi portlash, 1920-yil. Federal zal milliy yodgorligi oʻng tomonda. Biznes sohasini yorituvchi Jon Bruks oʻzining „Bir marta Golkonda“ kitobida XX asrning boshlanishini Wall Streetning gullagan davri deb hisoblagan. „The Corner“ nomi bilan tanilgan J.P. Morgan &amp; Company shtab-kvartirasi joylashgan Wall street 23 manzili „moliyaviy Amerika va hatto moliyaviy dunyoning geografik va metaforaviy ham aniq markazi“ boʻlgan..
Wall streetning hukumat organlari bilan munosabatlari doim ham ijobiy boʻlmagan. Masalan, 1913-yilda rasmiylar 4 dollarlik aksiyalarni transfer soligʻini taklif qilganda, birja kotiblari norozilik bildirishgan. Boshqa paytlarda, shahar va shtat rasmiylari moliyaviy firmalarni shaharda biznesni davom ettirishga undash uchun soliq imtiyozlari orqali choralar koʻrgan.
1905-yilda Wall street 60 manzilida pochta bo‘limi qurilgan. Birinchi jahon urushi yillarida, vaqti-vaqti bilan Milliy gvardiya uchun mablagʻ yigʻish harakatlari boʻlib oʻtdi.
1920-yil 16-sentabrda Moliyaviy tumanning eng gavjum burchagi boʻlgan Wall and Broad Street burchagiga yaqin joyda va Morgan Bank ofislari yonida kuchli portlssh sodir boʻldi. 38 kishi halok bo‘ldi, 143 kishi og‘ir yaralandi. Jinoyatchilarni topishning imkoni boʻlmagan. Biroq, portlash oʻsha paytda davom etayotgan Qizil Qoʻrquv (jamiyat yoki davlat tomonidan kommunizm, anarxizm yoki boshqa soʻl mafkuralarning potentsial yuksalishidan keng tarqalgan qoʻrquvni targʻib qilish. Bu koʻpincha siyosiy tashviqot sifatida tavsiflanadi) ni kuchaytirishga yordam berdi. The New York Times xabari:"Uoll-strit va Brodveyning pastki qismida sukunat kecha tunda butunlay o'zgardi, chunki yuzlab odamlar osmono'par binolarga yetkazilgan zararni ta'mirlash uchun yorug'lik chiroqlari ostida ishladilar.  ... Tabiiyki, eng ko'p zararni portlash nuqtasiga yaqin joylashgan tahlil idorasi  ko'rdi. Deraza og'irliklari uchun ishlatiladigan materialdan bo'lgan quyma temir shlyuzlarning old qismi   ellik joyidan  teshilgan. Har bir shlyuz toshga bir-ikki dyuym kirib, qismlarda diametri uch dyuymdan bir futgacha bo'lgan o'yiqlikni vujudga keltirdi.   Har bir oynani himoya qiladigan bezak temir panjarasi singan yoki sindirilgan. ... tahlil idorasi qattiq zarar ko'rdi. ... Go'yo qandaydir ulkan bir kuch binoni ag'darib tashlagan va keyin uni yana joyiga qaytarib  tik qo'ygandek bo'ldi, ramkani shikastlamay qoldirib, ichkaridagi hamma narsani aralashtirib yuborganga o'xshardi."
- 1920
Hudud koʻplab tahdidlarga duch kelgan. 1921-yilda bitta bomba tahdidi detektivlarning „Wall streetdagi bomba portlashining takrorlanishining oldini olish“ uchun hududni yopishiga olib keldi.
Reglament
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/Crowd_outside_nyse.jpg/170px-Crowd_outside_nyse.jpg|thumb| 1929-yildagi halokatdan keyin Wall va Broad koʻchalardagi olomon. Oʻng tomonda Nyu-York fond birjasi binosi. Aksariyat odamlar „Morgan uyi“ (Wall street 23) va Federal Xoll milliy yodgorligi (Wall street 26) oʻrtasida chap tomonda joylashgan Wall Streetda toʻplanishgan. 1929-yil sentabr fond bozori oʻzining eng yuqori choʻqqisi chiqdi. 1929-yilning 3-oktabrida bozorda pasayish boshlandi va u 14-oktabrgacha davom etdi. 1929-yil oktyabr oyida Yal e shtatining taniqli iqtisodchisi Irving Fisher xavotirga tushgan investorlarni Wall streetdagi „pullari xavfsiz“ ekanligiga ishontirdi. Bir necha kundan so‘ng, 24-oktabrda aksiyalar qiymati keskin tushib ketdi. 1929-yildagi fond bozorining qulashi Buyuk Depressiyaga olib keldi, unda ishchilarning toʻrtdan bir qismi ishsiz qoldi. Oshxonalari, firmalarning ommaviy musodara qilinishi va narxlarning tushishiga olib keldi. Bu davrda Moliyaviy okrugning rivojlanishi toʻxtab qoldi.
Yangi kelishuv yillarida, shuningdek, 1940-yillarda Wall street va moliyaga kamroq eʼtibor qaratildi. Hukumat faqat kreditga asoslangan qimmatli qogʻozlarni sotib olish amaliyotini cheklab qoʻydi, ammo bu siyosat asta yumshay boshladi. 1946-yildan 1947-yilgacha aksiyalarni „marjada“ sotib olish mumkin emas edi, yaʼni investor hech qanday qarz olmasdan aksiya qiymatining 100 foizini toʻlashi kerak edi. Biroq, bu marja talabi 1960-yilgacha toʻrt marta qisqartirildi, Federal rezerv marja talablarini 90 % dan 70 % gacha kamaytirdi. Ushbu oʻzgarishlar investorlarga aksiyalarni kreditga sotib olishni biroz osonlashtirgan. Rivojlanayotgan milliy iqtisodiyot va farovonlik 1960-yillarda tiklanishga olib keldi, 1970-yillarning boshlarida Vetnam urushidan keyin baʼzi pasayishlar kuzatildi. Savdo hajmi oshdi. 1967-yilda Time Magazine maʼlumotlariga koʻra, aksiya hajmi kuniga 7,5 million ni tashkil etgan, bu esa „tranzaksiyalarni tozalash va mijozlar hisoblarini yangilash“ uchun ortiqcha qogʻoz yetishmovchiligini ni keltirib chiqardi.
1973-yilda moliyaviy hamjamiyat 245 million dollar miqdorida zarar koʻrdi, bu hukumatning vaqtinchalik yordamiga turtki boʻldi. Islohotlar oʻtkazildi, qimmatli qogʻozlar va birja komissiyasi doimiy komissiyalarni bekor qildi, bu esa „brokerlarni investorlarning biznesi uchun bir-biri bilan erkin raqobatlashishga“ majbur qildi. 1975-yilda SEC NYSE „394-qoidasi“ ni bekor qildi, bu esa „aksiyadorlik bitimlarining koʻpchiligi Katta Kengash doirasida amalga oshirilishini“ talab qildi. 1976-yilda banklarga aksiyalarni sotib olish va sotishga ruxsat berildi, bu birja brokerlari uchun koʻproq raqobatni taʼminladi. Islohotlar umumiy narxlarni pasaytirdi, bu esa koʻproq odamlarning fond bozorida ishtirok etishini osonlashtirdi. Har bir aksiya sotuvi uchun broker komissiyalari kamaydi, lekin hajmi oshdi.
Reygan yillari telekommunikatsiya va aviatsiya kabi sohalarni tartibga solish boʻyicha milliy saʼy-harakatlar bilan kapitalizm va biznes uchun yangi yoʻnalishlar belgilandi. Iqtisodiyot 1980-yillarning boshlarida tanazzulga yuz tutgan davrdan keyin yuqori oʻsishni boshladi. The New York Times gazetasida chop etilgan hisobotda aytilishicha, bu yillardagi pulning qadrsizlanishi va oʻsishi giyohvand moddalar isteʼmolini keltirib chiqardi, kokainni keng qabul qilish bilan birga, haqiqiy foydalanuvchilarning umumiy foizi juda kichik edi. Bir muxbir shunday deb yozdi:"Uoll-stritdagi giyohvand moddalar sotuvchisi muvaffaqiyatli yosh rahbar ayollarga o'xshardi. Chiroyli kiyingan va ko'zoynak taqqan. U o'zining 1983-yilda ishlab chiqarilgan Chevrolet Camaro mashinasida quyi Brodveydagi Marine Midland Bank filiali qarshisidagi to'xtash taqiqlangan hududda to'xtardi. Yo‘lovchi o‘rindig‘idagi mijoz muvaffaqiyatli yosh tadbirkorga o‘xshardi. Ammo sotuvchi unga kokaini bo'lgan yopilgan plastik konvertni uzatadi. U naqd pul olayotganida, savdoni yaqin atrofdagi binoda federal narkotik agentlari  kuzatib turishgan. Mijozning o'zi - maxfiy agent bo'lib,  Uoll-stritdagi giyohvandlik subkulturasining usullari, hiyla-nayranglari va konvensiyalarini o'rganayotgan edi."
- Peter Kerr in The New York Times, 1987.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/1_Wall_Street.jpg/170px-1_Wall_Street.jpg|left|thumb| 1 Wall street. Wall street va Brodvey. 1987-yilda qimmatli qogʻozlar bozori pasayib ketdi va nisbatan qisqa muddatli tanazzuldan soʻng, uning atrofidagi hududlar hisob-kitobga koʻra 100 000 ish joyini yoʻqotdi. Telekommunikatsiya xarajatlari pasayib borayotganligi sababli, banklar va brokerlik firmalari Moliyaviy hududdan uzoqroqda arzonroq joylarga koʻchib oʻtishga majbur boʻlishdi. Koʻchmoqchi boʻlgan firmalardan biri NYSE edi. 1998-yilda NYSE va shahar hukumati 900 million dollarlik shartnoma tuzdilar, bu esa NYSEni daryo boʻylab Jersi-Siti shahriga koʻchirishdan saqlab qoldi. Bitim „shahar tarixidagi korporatsiyaning shaharni tark etishiga yoʻl qoʻymaslik uchun eng yirik bitim“ deb taʼriflangan.
XXI asr
2001-yilda Big Board, baʼzilar NYSE deb ataganidek, dunyodagi „eng yirik va eng nufuzli fond bozori“ sifatida taʼriflangan. 2001-yil 11-sentabrda Jahon Savdo Markazi vayron qilinganida, hujumlar kommunikatsiya tarmog‘ini „majruh“ qilib qo‘ydi va Moliyaviy okrugdagi ko‘plab binolarni vayron qildi. Wall streetdagi binolarning o‘zi ozroq zarar ko‘rgan. Hisob-kitoblarga koʻra, Wall streetdagi „eng yaxshi ofis maydoni“ ning 45 foizi yoʻqolgan. NYSE hujumdan deyarli bir hafta o‘tib, 17-sentabr kuni qayta ochilishga qaror qildi. Shu vaqt ichida Rokfeller guruhi biznes markazi 48 Wall Streetda qoʻshimcha ofislarini ochdi. Shunga qaramay, 11-sentabrdan keyin moliyaviy xizmatlar sohasi tanazzulga yuz tutdi, davlat nazorat idorasining hisob-kitoblariga koʻra, yil oxiridagi bonuslar 6,5 milliard dollarga kamaygan.
Hududda avtomobil portlashidan himoyalanish uchun rasmiylar beton toʻsiqlar qurdilar va vaqt oʻtishi bilan ularni yanada estetik jihatdan jozibali qilish yoʻllarini topdilar va har bir ustunga 5000-8000 dollar sarfladilar. Wall streetning bir qismi, shuningdek, mahalladagi bir qancha boshqa koʻchalar maxsus moʻljallangan ustunlar bilan toʻsib qoʻyilgan:"... Rojers Marvel ustunlarning yangi turini yaratdi, uning keng va qiya yuzalari odamlarga o'tirish uchun joy taklif qiladiganga o'xshardi. Nogo deb ataladigan bollard Frenk Gerining g'ayrioddiy madaniyat saroylaridan biriga o'xshaydi. Uning bronza yuzalari aslida Uoll-stritdagi savdo uylarining katta eshiklarini aks ettiradi. Piyodalar tarixiy Trinity cherkovi atrofidan Uoll-stritga yo'l olganlarida, ularning orasidan osongina o'tib ketishadi. Biroq, mashinalar o'tib keta olmasdi."
- Blair Kamin in the Chicago Tribune, 2006 Guardian muxbiri Endryu Klark 2006-yildan 2010-yilgacha boʻlgan yillarni „gʻalayonli“ yil deb taʼriflagan, bu davrda Amerikaning yuragi „qorongʻu botqoqqa botgan“ ishsizlik darajasi 9,6 % atrofida edi, uylarning oʻrtacha narxi 2006-yildagi 230 000 dollardan 183 000 dollarga tushib qoldi. Davlat qarzi 13,4 trillion dollarga oshgan, ammo muvaffaqiyatsizliklarga qaramay, Amerika iqtisodiyoti yana „qayta tiklandi“. Bu ogʻir yillarda nima boʻldi? Klark shunday xotirlaydi:"Barcha mas'uliyatni moliyachilarga yuklash uchun vaziyat juda nozik. Aksariyat Uoll-strit banklari AQSHning xavfli ipoteka kreditlarini aylanib o'tmagan; ular Countrywide Financial va New Century Financial kabi firmalardan kreditlar sotib olib, foydalanishdi.  Banklar ahmoqlik va beparvolik bilan bu kreditlarga yetarlicha baho bermadilar.  Standard & Poor's va Moody's kabi noto'g'ri kredit reyting agentliklariga tayandilar, katta ipoteka bilan ta'minlangan qimmatli qog'ozlarni  ko'r-ko'rona tasdiqladilar ...."
- The Guardian reporter Andrew Clark, 2010.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2d/Trinity_Church_NYC_004b.JPG/170px-Trinity_Church_NYC_004b.JPG|left|thumb| Trinity cherkovi Wall streetda gʻarbga qaraydi. 2008-yilning birinchi oylari Federal rezerv raisi Ben Bernankening „taʼtil va dam olish kunlarida ishlashiga“ sabab boʻlgan va „favqulodda harakatlar seriyasini“ amalga oshirgan juda mashaqqatli davr bosib oʻtildi. U AQSH banklarini mustahkamladi va Wall street firmalariga Fed’s Discount Window deb nomlangan avtomobil orqali toʻgʻridan-toʻgʻri qarz olish imkonini berdi. Oʻsha paytda bu saʼy-harakatlar juda ziddiyatli edi, ammo 2010-yil nuqtai nazaridan, federal harakatlar toʻgʻri qaror boʻlgan koʻrinadi. Maykl Stolerning The New York Sun gazetasidagi hisobotida bu hududning „finiksga oʻxshash tirilishi“ tasvirlangan, „mamlakatning uchinchi yirik biznes tumani“da turar-joy, savdo, chakana savdo va mehmonxonalar gullab-yashnamoqda deyilgan. Shu bilan birga, investitsion hamjamiyat taklif etilayotgan huquqiy islohotlar, jumladan, kredit karta stavkalari va kreditlash talablari kabi masalalarni koʻrib chiqadigan Wall street islohoti va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisidagi qonundan xavotirda edi. NYSE oʻzini elektron birjaga aylantirish uchun ikkita savdo maydonchasini yopdi. 2011-yil sentabr oyidan boshlab moliyaviy tizimdan norozi bo‘lgan namoyishchilar Wall street atrofidagi bog‘lar va maydonlarda Wall Streetni egallang shiori bilan norozilik bildirishdi.
2012-yil 29-oktabrda Nyu-York va Nyu-Jersi shaharlari „Sendi“ to‘foni sabab suv ostida qolgach, Wall street zarar koʻrdi. Sendining 14 fut balandlikdagi boʻroni, mahalliy rekord qayd etib, yaqin atrofdagi katta koʻchalarni suv bosishiga sabab boʻldi. NYSE ob-havo bilan bogʻliq sabablarga koʻra yopildi, bu 1985-yil sentabr oyida Gloriya toʻfoni va 1888-yilgi Blizzarddan keyin birinchi ikki kunlik ob-havo bilan bogʻliq sabablardan keyin birinchi marta yopilish edi.
Arxitektura
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5a/Federal_Hall_and_George_Washington_statue_in_New_York_City.JPG/220px-Federal_Hall_and_George_Washington_statue_in_New_York_City.JPG|right|thumb| Federal zal milliy yodgorligi link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/USA-NYC-New_York_Stock_Exchange.JPG/220px-USA-NYC-New_York_Stock_Exchange.JPG|right|thumb| Nyu-York fond birjasi binosining tasvirlari Wall street arxitekturasi odatda Oltinlangan asrga asoslangan. Qadimgi osmonoʻpar binolar koʻpincha oʻnlab yillar davomida korporativ arxitekturada keng tarqalmagan murakkab jabhalar bilan qurilgan. Wall streetda koʻplab diqqatga sazovor joylar mavjud boʻlib, ularning baʼzilari banklarning bosh qarorgohi sifatida qurilgan. Bularga quyidagilar kiradi:
Hudud uchun yana bir asosiy langar — Broad Street burchagidagi Nyu-York fond birjasi binosi hisoblanadi. Unda Nyu-York fond birjasi joylashgan boʻlib, u listing kompaniyalarining bozor kapitallashuvi boʻyicha dunyodagi eng yirik fond birjasi hisoblanadi. . 2018-yil 30 iyun holatiga koʻra narxi 28,5 trillion AQSh dollarini tashkil etgan. Shahar maʼmuriyati 1998-yilda uni Moliyaviy okrugda qoldirish qilish uchun katta soliq imtiyozlarini taklif qildi. Binoni qayta qurish rejalari 11-sentabr hujumlari tufayli kechiktirildi. Birja hali ham bir xil hududni egallaygan. Ayirboshlash katta hajmdagi texnologiya va maʼlumotlar uchun joydir. Masalan, toʻgʻridan-toʻgʻri birja maydonchasida ishlaydigan uch ming kishini joylashtirish uchun 3500 kilovatt elektr energiyasi, birgina savdo maydonchasida 8000 telefon sxemasi va yer ostida 200 milya optik tolali kabel kerak boʻladi.
Ahamiyati
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Manhattan_in_the_distance_%28Unsplash%29.jpg/300px-Manhattan_in_the_distance_%28Unsplash%29.jpg|alt=see caption|thumb|300x300px| Quyi Manxettenning moliyaviy okrugi, shu jumladan Wall street, dunyoning asosiy moliyaviy markazi
Nyu York iqtisodiyotida
Moliya professori Charlz R. Geysstning yozishicha, birja „Nyu-York iqtisodiyoti bilan chambarchas bogʻlangan“. Wall street maoshi, ish haqi, bonuslar va soliqlar nuqtai nazaridan Nyu-York shahri, uch shtat metropolitan hududi va Qoʻshma Shtatlar iqtisodiyotining muhim qismi hisoblanadi. Wall streetni ichida da joylashtirgan Nyu-York shahri dunyoning iqtisodiy jihatdan eng qudratli shahri va yetakchi moliya markazi deb ataladi. Shunday qilib, Wall street iqtisodiyotidagi pasayish „mahalliy va mintaqaviy iqtisodlarga jiddiy taʼsir koʻrsatishi“ mumkin. 2008-yilda fond bozoridagi pasayishdan soʻng, pasayish soliqqa tortiladigan daromadning 18 milliard dollarga kamayganini, „kvartiralar, mebellar, avtomobillar, kiyim-kechak va xizmatlar“ uchun kamroq toʻlovni anglatadi.
Shahardagi moliyaviy ish oʻrinlarining soni va sifati boʻyicha hisob-kitoblar turlicha. Hisob-kitoblarga koʻra, 2008-yilda Wall street firmalarida 200 000 ga yaqin kishi ishlagan. Boshqa hisob-kitoblarga koʻra, 2007-yilda 70 milliard dollar foyda olgan moliyaviy xizmatlar sanoati shahar daromadining 22 foizini tashkil qilgan. Boshqa hisob-kitoblarga koʻra (2006-yilda) moliyaviy xizmatlar sohasi shahar ishchi kuchining 9 % va soliq bazasining 31 % ni tashkil qiladi. Manxetten instituti xodimi Stiv Malanga tomonidan 2007-yildagi qoʻshimcha hisob-kitoblarga koʻra, qimmatli qogʻozlar sanoati Nyu York shahridagi ish oʻrinlarining 4,7 foizini, ish haqining 20,7 foizini tashkil qiladi. Malan Nyu-Yorkda 175 000 ta qimmatli qogʻozlar sanoatida ish oʻrinlari mavjudligini taxmin qildi (ikkalasi ham). Wall street maydoni va shahar markazi har yili oʻrtacha 350 000 dollar soliq toʻlaydi. 1995 va 2005-yillar oraligʻida sektor har yili taxminan 6,6 % ga oʻsdi, bu ijobiy koʻrsatkichdir, ammo boshqa moliya markazlari undan ham tezroq oʻsib bordi. 2008-yilda oʻtkazilgan yana bir hisob-kitoblarga koʻra, Wall street shahardagi shaxsiy daromadning toʻrtdan bir qismini va Nyu-Yorkdagi soliq tushumlarining 10 foizini taʼminlagan. 2013-yil avgust oyida 163 400 ta ish oʻrinlarini sanab oʻtgan shahar qimmatli qogʻozlar sanoati shahar moliya sektorining eng katta segmentini va muhim iqtisodiy vositani tashkil etishda davom etmoqda. 2012-yilda Nyu-York shahridagi xususiy sektor ish oʻrinlarining 5 foizini,) tashkil etgan.) shahar soliq tushumining 8,5 foizini (3,8 milliard AQSh dollari) va shahar umumiy ish haqining 22 foizini, shu jumladan oʻrtacha ish haqi 360,700 AQSh dollarini tashkil etgan.
2000-yillarda yettita yirik Wall Street firmalari Bear Stearns, JPMorgan Chase, Citigroup, Goldman Sachs, Morgan Stanley, Merrill Lynch va Lehman Brotherslar edi. 2008-2010-yillardagi tanazzul davrida ushbu firmalarning koʻpchiligi, shu jumladan Lehman ham oʻz faoliyatini toʻxtatdi yoki boshqa moliyaviy firmalar tomonidan sotiladigan narxlarda sotib olindi. 2008-yilda Lehman bankrotlik toʻgʻrisida ariza berdi, Bear Stearnsni J.P. Morgan Chase AQSH hukumati majburlashi bilan sotib oldi va Merrill Linch Amerika banki tomonidan xuddi shunday tarzda sotib olindi. Ushbu muvaffaqiyatsizliklar Wall streetning halokatli qisqarishini koʻrsatdi, chunki moliya sanoati qayta qurish va oʻzgarishlarni boshdan kechirmoqda edi. Nyu-York moliya sanoati shaharda ishlab chiqarilgan barcha daromadlarning deyarli toʻrtdan bir qismini taʼminlaganligi va shahar soliq tushumlarining 10 foizini va shtatning 20 foizini tashkil qilganligi sababli, pasayish hukumat gʻaznalariga katta taʼsir koʻrsatgan. Xabar qilinishicha, Nyu York meri Maykl Blumberg toʻrt yil davomida Goldman Sachsni Jahon Savdo Markazining vayron boʻlgan hududi yaqinidagi Moliyaviy okrugda 43 qavatli shtab-kvartirasini qurishga koʻndirish uchun 100 million dollardan ortiq soliq imtiyozlarini qoʻllagan. 2009-yilda vaziyat biroz salbiy edi. Boston Consulting Group tahlili shuni ko‘rsatdiki, tanazzul tufayli 65 000 ish o‘rinlari yoʻqotilgan. Ammo 2010-yilda Manxettendagi koʻchmas mulk narxlari har yili 9 % ga koʻtarilib, 2010-yilda oʻrtacha bonuslar 124 000 dollardan ortiq boʻlgan belgilar bor edi.
Midtown Manhattanga qarshi
Nyu York fond birjasining talabi shundaki, brokerlik firmalari „Wall street atrofida toʻplangan“ ofislariga ega boʻlishi kerak edi, shuning uchun kotiblar har hafta birja sertifikatlarining qogʻoz nusxalarini etkazib berishlari mumkin boʻlgan. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, shahar markazi 1911-yilga kelib moliyaviy xizmatlar koʻrsatish markaziga aylangan. Ammo texnologiya rivojlanib borar ekan, XX asrning oʻrtalari va keyingi oʻn yilliklarida kompyuterlar va telekommunikatsiyalar qogʻoz bildirishnomalar oʻrnini egalladi. Koʻpgina moliyaviy firmalar Midtown Manhettenga koʻchib oʻtishlari mumkinligini eʼtirof etdilar. Misol uchun, Donaldson, Lufkin &amp; Jenrettening sobiq investitsiya firmasi Wall street firmasi sifatida tasvirlangan, ammo uning bosh qarorgohi Midtowndagi Park Avenueda joylashgan. Hisobotda Wall streetdan migratsiya tasvirlangan:"Moliya sanoati asta-sekin Uoll-strit atrofidagi ko'chalardagi tarixiy uyidan Manxetten markazidagi yanada kengroq va jozibali ofis minoralariga ko'chib o'tmoqda. Morgan Stanley, J.P. Morgan Chase, Citigroup va Bear Stearns shimolga ko'chib o'tdi."
Shunga qaramay, Nyu York fond birjasi binosi Wall street uchun asosiy markaz boʻlib qolmoqda. Goldman Sachs va Merrill Lynch kabi baʼzi „eski gvardiya“ firmalari (Bank of America tomonidan 2009-yilda sotib olingan) „moliyaviy tumanga qattiq sodiq“ boʻlib qoldilar va Deutsche Bank kabi yangilari tumanda ofis maydonini tanladilar. Xaridorlar va sotuvchilar oʻrtasidagi „yuzma-yuz“ savdo deb ataladigan narsa NYSEning poydevori boʻlib qolmoqda.
Nyu Jersi iqtisodiyotida
Wall street firmalari 1980-yillarda Nyu-Jersi shtatida gʻarbga yoʻnalganidan soʻng Wall street faoliyatining toʻgʻridan-toʻgʻri iqtisodiy taʼsiri Nyu-York shahridan tashqariga chiqdi. Moliyaviy xizmatlar sanoatida, asosan, „arka ofis“ rollarida bandlik Nyu-Jersi iqtisodiyotining muhim qismiga aylandi. 2009-yilda Wall streetdagi ish haqi shtatda deyarli 18,5 milliard dollar miqdorida toʻlangan. Sanoat oʻsha yili Nyu-Jersi yalpi ichki mahsulotiga 39,4 milliard dollar yoki 8,4 foiz hissa qoʻshdi.
Wall street ish bilan band boʻlgan eng muhim hudud Jersi-Siti shahrida joylashgan. 2008-yilda „Wall Street West“ bandligi Jersi-Siti shahridagi xususiy sektor ish oʻrinlarining uchdan biriga hissa qoʻshgan. Moliyaviy xizmatlar klasterida uchta asosiy sektor mavjud edi: 60 foizdan ortigʻi qimmatli qogʻozlar sanoatiga toʻgʻri kelgan, 20 foizi bank sohasida va sugʻurta boʻyicha 8 foiz.
Bundan tashqari, Nyu-Jersi Wall street operatsiyalarini qoʻllab-quvvatlash uchun asosiy texnologik infratuzilmaga aylandi. Amerika Qoʻshma Shtatlarida sotiladigan qimmatli qogʻozlarning katta qismi Nyu-Jersida amalga oshiriladi, chunki barcha yirik fond birjalari uchun AQShning qimmatli qogʻozlar bozoridagi elektron savdo maʼlumotlar markazlari Shimoliy va Markaziy Jersi shtatlarida joylashgan. Qimmatli qogʻozlar boʻyicha kliring va hisob-kitob ishchi kuchining katta qismi ham shtatda joylashgan. Bunga AQShning qimmatli qogʻozlar depozitariysi boʻlgan Depository Trust Company, Depozitariy Trust &amp; Clearing Corporation, Milliy qimmatli qogʻozlar kliring korporatsiyasi, Ruxsat etilgan daromadli kliring korporatsiyasi va Rivojlanayotgan bozorlarni kliring korporatsiyasining bosh kompaniyasi ning aksariyat qismi kiradi.
Wall streetdagi ish bilan bevosita bogʻliqlik Nyu-Jersi uchun muammoli boʻlishi mumkin. Shtat 2007-yildan 2010-yilgacha boʻlgan davrda ipoteka inqirozi natijasida moliyaviy xizmatlar sohasida bandlik bazasining 7,9 foizini yoʻqotgan.
Raqobatchi moliyaviy markazlar
Koʻchaning moliyaviy markaz sifatidagi ahamiyati haqida New York Times tahlilchisi Daniel Gross shunday yozgan: "Rivojlanayotgan va tobora integratsiyalashgan global moliyaviy bozorlarda — aloqalar, veb-saytlar va savdo platformalarining keng, neyron spagetti — N.Y.S.E. endi epitsentr emasligi aniq. Bu Nyu-York ham emas. Eng yirik investitsiya fondlari majmualari Valley Forge, Pa., Los-Anjeles va Bostonda joylashgan bo'lib, savdo va pul boshqaruvi butun dunyo bo'ylab tarqalmoqda. Sovuq urush tugaganidan beri xorijda, rus oligarxlarining Shvetsariyadagi bank hisob varaqlarida, Xitoy ishlab chiqarish magnatlarining Shanxay omborlarida va Singapur, Rossiya hukumatlari tomonidan nazorat qilinadigan mablag'lar kassalarida katta kapital mablag'lari shakllana boshladi. Dubay, Qatar va Saudiya Arabistoni 2,5 trillion dollarni tashkil qilishi mumkin."
- Daniel Gross in 2007
Misol tariqasida Kanzas-Siti shahrida joylashgan BATS deb nomlanuvchi muqobil savdo platformasi boʻlib, u „Qoʻshma Shtatlar qimmatli qogʻozlari savdosi bozorida 9 foizlik ulushga ega boʻlish uchun kutilmaganda“ paydo boʻlgan. Firmani AQSHning Nyu-Jersi shtatida kompyuterlari va Nyu-York shahrida faqat ikkita sotuvchisi bor; qolgan 33 nafar xodim Kanzasdagi markazda ishlaydi.
Moliyaviy belgi sifatida
Wall street konseptual maʼnoda moliyaviy va iqtisodiy kuchni ifodalaydi. Amerikaliklar uchun u baʼzan elita va hokimiyat siyosatini ifodalashi mumkin va uning roli butun mamlakat tarixida, xususan, XIX asr oxiridagi Oltin asr davridan boshlab, munozaralarga sabab boʻlgan. Wall street koʻplab amerikaliklar savdo, kapitalizm va innovatsiyalar orqali rivojlangan deb biladigan mamlakat va iqtisodiy tizimning ramziga aylangan.
„Wall street“ atamasi butun Qoʻshma Shtatlar moliyaviy bozorlari, Amerika moliyaviy xizmatlar sanoati yoki Nyu-Yorkdagi moliyaviy manfaatlar uchun metonimga aylangan. Wall street moliyaviy manfaatlar bilan sinonimga aylandi, koʻpincha salbiy maʼnoda ishlatiladi. 2007-yildan 2010-yilgacha boʻlgan subprime ipoteka inqirozi paytida, Wall street moliyalashtirish sabablardan biri sifatida ayblangan edi. AQSh hukumati muammoli aktivlarga yordam berish dasturi bilan banklar va moliyaviy qoʻllab-quvvatlovchilarni qutqardi, biroq qutqaruv koʻpincha siyosiy sabablarga koʻra, jurnalistlar hamda jamoatchilik tomonidan tanqid qilindi Huffington Postdagi tahlilchi Robert Kuttner qutqaruvni Citigroup kabi yirik Wall Street firmalariga yordam bergani va Chikagodagi ShoreBank kabi kichikroq jamoat taraqqiyoti banklariga yordam berishni eʼtiborsiz qoldirgani sifatida tanqid qilgan. Huffington Post gazetasining bir yozuvchisi FQBning talonchilik, firibgarlik va jinoyatchilik haqidagi statistik maʼlumotlarini koʻrib chiqdi va agar Berni Madoff tomonidan sodir etilgan 50 milliard dollarlik firibgarlikni hisobga olsak, Wall street „Qoʻshma Shtatlardagi eng xavfli mahalla“ degan xulosaga keldi.
Enron, WorldCom va Global Crossing kabi yirik firmalar firibgarlikda aybdor deb topilganda, koʻpincha Wall streetni ayblashardi, garchi bu firmalarning shtab-kvartirasi Wall streetda emas, balki butun mamlakat boʻylab joylashgan. Koʻpchilik Sarbanes-Oksli qonunchiligi biznes muhitini „haddan tashqari ogʻir“ qoidalar bilan susaytirganidan shikoyat qiladi. Vashington qonun chiqaruvchilari, masalan, avtoulov sotuvchilari kabi manfaatdor guruhlar koʻpincha oʻz manfaatlarini Wall street emas, balki Meyn-strit bilan ittifoqdosh sifatida koʻrsatishga harakat qilishgan, garchi tahlilchi Piter Overbi Milliy jamoatchilik radiosidagi avtomobil sotuvchilari isteʼmol kreditlari uchun 250 milliard dollardan ortiq mablagʻ yozganligini va Wall street bilan haqiqiy aloqalarga egaligini taxmin qilgan.
- Richard Ramsden of Goldman Sachs, 2010.
Moliyaviy sohadagi boshqa kishlar, jamoatchilik va siyosatchilar tomonidan nohaq tanqid qilinganiga ishonishadi. Masalan, Entoni Skaramuchchi 2010-yilda prezident Barak Obamaga oʻzini „dushman siyosatchilar“ tomonidan „tayoq bilan urilgan“ pinata kabi his qilishini aytgan.
Amerika tarixidagi turli shaxslarning moliyaviy qonunbuzarliklari baʼzan butun moliyaviy investitsiyalarga soya soladi va William Duer, Jim Fisk va Jey Gould (oxirgi ikkisi AQShni yoʻq qilishga urinishda ishtirok etgan deb ishoniladi) kabi nomlarni oʻz ichiga oladi. 1869-yilda oltin bozori, shuningdek, „investorlardan milliardlab pul olgan“ Bernard Madoff kabi zamonaviy shaxslar nomi ham mavjud .link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Wall_Street_%26_Broadway.JPG/170px-Wall_Street_%26_Broadway.JPG|thumb| Wall street uchun koʻcha belgisi Brodvey bilan burchakda, 1-Wall street oldida
1987-yilgi Oliver Stounning Wall street filmi madaniy tilda oʻziga xos „ochkoʻzlik yaxshi“ iborasini ishlatgan Gordon Gekkoning timsolini yaratdi. Xabar qilinishicha, Gekko Wall streetdagi bir nechta real hayotdagi shaxslar, jumladan korporativ bosqinchi Karl Ikan, sharmanda qilingan birja treyderi Ivan Boesky va investor Maykl Ovitsga asoslanib bu obrazni yaratgan. 2009-yilda Stoun filmning kutilmagan madaniy taʼsirga ega boʻlganini, bu ularni korporativ ochkoʻzlikdan qaytarishga emas, balki koʻplab yoshlarni film tufayli Wall streetdagi kasblarni tanlashiga sabab boʻlgani izohlandi.
Wall street firmalari, shu bilan birga, Habitat for Humanity, shuningdek, Gaitida oziq-ovqat dasturlari, Sudandagi travma markazlari va Bangladeshdagi suv toshqini paytida qutqaruv qayiqlari kabi loyihalarga oʻz hissalarini qoʻshganlar.
Transport
Wall street tarixan qatnov manzili boʻlganligi sababli, unga xizmat koʻrsatish uchun koʻplab transport infratuzilmasi ishlab chiqilgan. Wall streetning sharqiy chekkasi yaqinidagi 11-Pier New York Waterway, NYC Ferry, New York Water Taxi va SeaStreak uchun gavjum terminaldir. Downtown Manhattan Heliport ham Wall streetga xizmat qiladi.
Wall street ostida uchta Nyu-York metrosi mavjud:
Zarkoron
Aholisi
Aholisi -5074 kishi.
Bona Sforza
Bona Sforza d'Aragona (1494-yil 2-fevral – 1557-yil 19-noyabr) Polsha qirolichasi va Litva Buyuk Gertsogi Sigismund I ning ikkinchi xotini Bari va Rossano gersoginyasi. U 1447-yildan boshlab Milan gersogligini boshqargan Sforza uyining omon qolgan aʼzosi edi.
Aqlli, kuchli va shuhratparast Bona Polsha-Litva siyosiy va madaniy hayotida faol ishtirok etgan. Chicken War davrida davlat daromadlarini koʻpaytirish uchun u turli iqtisodiy va qishloq xoʻjaligi islohotlarini, jumladan Buyuk Litva Buyuk Knyazligida keng qamrovli Wallach islohotini amalga oshirgan. Tashqi siyosatda u Usmonlilar imperiyasining ittifoqchisi boʻlgan va Gabsburglarga qarshi chiqqan. Uning avlodlari Neapolitan soʻmlariga ega boʻlishgan.
Bolalik
Bona oilasi bilan Milandagi Sforza qal'asiga koʻchib oʻtgan. U yerda milanliklar isyon koʻtarishidan va taxtga Francheskoni oʻrnatishidan qoʻrqib, Ludovikoning doimiy nazorati ostida yashashgan. Xavfni kamaytirish uchun Lyudoviko bolani oiladan ajratib, Bonaning onasiga Bari va Rossanoni bergan. Rejalar 1499-1504 yillardagi Italiya urushi sababli toʻxtatilgan: Fransiya qiroli Lyudovik XII Ludovikoni taxtdan agʻdarib va Francheskoni Parijga olib ketgan. Milanda hech narsa qolmaganligi sababli, uning qolgan oilasi 1500-yil fevral oyida Neapolga joʻnab ketishgan. Biroq, urush Neapol Qirolligiga etib bordi va uning onasi tomonidan katta amakisi Neapol qiroli Frederik taxtdan agʻdarilgan. Bona boshqa qarindoshlari bilan birga vaqtincha Ischiadagi Aragon qal'asida yashiringan.
1502-yilning apreliga kelib, Bona aka-ukalaridan birgina omon qolgan. U onasi bilan Bari shahridagi Castello Normanno-Svevoga doimiy yashash uchun k8'chib oʻtgan, u yerda mukammal taʼlim olishni boshlagan. Uning oʻqituvchilari orasida italiyalik gumanistlar Krisostomo Kolonna va Antonio de Ferraris bor edi. Ular unga matematika, tabiatshunoslik, geografiya, tarix, huquq, lotin tili, klassik adabiyot, ilohiyot va bir nechta musiqa asboblarini chalishni oʻrgatishgan.