cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Geologiya va geofizika instituti
Institutdagi barcha ilmiy tadqiqotlarlar 11 laboratoriya.da olib boriladi. Institut Oʻzbekistonda geol. fanining turli yoʻnalishida olib borilgan fundamental tadqiqotlarning markazi boʻlib keldi. Xususan rudali konlarning tarqalish qonuniyatlarini oʻrganadigan fan — metallogeniyaning asoschilaridan biri H. M. Abdullayevning geol. fanining rivojlanishidagi xizmatlari beqiyos boʻldi. 1990-yillarda institutda metallogeniyaning yangi yoʻnalishi — statistik metallogeniyaga asos solindi. Institut Oʻzbekiston va Urta Osiyoda tadqiqotlar boʻyicha muvofiqlashtiruvchi bosh tashkilot hisoblanadi (Urta Osiyo petrografiya qoʻmitasi tashkil etilgan). Institutda geol.ning termometriya (termobarokimyo), mutlaq geoxronologiya (izotoplar geologiyasi), biokimyo, eksperimental petrografiya va mineralogiya, matematik geol., mikromineralogiya, texnologik geokimyo kabi yangi yoʻnalishlari tashkil qilindi. Yer poʻstining chuqur qismlari va yuqori mantiyasini kompleks oʻrganish (I. H. Hamroboyev, Ye. M. Butovskaya) "Yuqori mantiya", "Pomir-Himolay loyihasi", "Litosfera" xalqaro dasturlari doirasida amalga oshirildi. Bu tadqiqotlar natijasida Oʻrta Osiyoda Yer poʻstining chuqur qismlari haqida dastlabki maʼlumotlar olindi. Institutda geol. fanining fundamental yoʻnalishlari amaliyot bilan uzviy bogʻliq holda olib boriladi. Oʻzbekistonda bir qancha rudali maydonlar oʻrganildi, is-tiqboli aniqlandi. Muruntov, Charmiton, Koʻkpatos oltin konlari, Shovozsoy litiy koni ochildi. Institut Olmaliq, Navoiy va Marjonbuloq kon-metallurgiya kombinatlarining texnologik liniyalari qurilishida ishtirok etdi.
Amasra
Amasra ( yunoncha Amastris Ἄmásrís, gen . Ἀmostiros) — Turkiyaning Bartin viloyatidagi kichik Qora dengiz port shahri, ilgari Amastris nomi bilan atalgan malum buldi.
Shahar bugungi kunda o'zining plyajlari va tabiiy muhiti uchun juda qadrlanadi, bu esa turizmni aholisi uchun eng muhim faoliyatga aylantirgan. 2010 yilda aholi soni 6500 kishi edi. Amasrada ikkita orol bor: kattasi Buyuk ada ("Buyuk orol"), kichiki Tavşan adasi ("Quyon oroli"). Amasra qamalidan keyin Usmonli imperiyasi tomonidan qo'shib olingan ekan.
Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Geologiya va geofizika instituti
1990-yillarda institutda mineral xom ashyolarni baholash va qayta ishlash texnologiyalarini mineralogik-geokimyoviy asoslari boʻyicha yangi yoʻnalish tashkil qilindi.
Institutda qariyb 170 xodim, jumladan Oʻzbekistan Fanlar akademiyasi akad., 16 fan doktori va 34 fan nomzodi xizmat qiladi (2001). Bular orasida Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arboblari (I. H. Ham-roboyev, S. T. Badalov, Ye. M. Butovskaya, F. A. Usmonov), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan geologlar bor. Institutda olib borilgan ilmiy tadqiqotlarlar 5-marta A. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofo-ti bilan takdirlangan (1970, 1977, 1981, 1986, 1988). Ayni paytda institutda xalqaro dastur boʻyicha ham ilmiy tadqiqotlar ishlari bajariladi. 12 mamlakat (AQSH, Kanada, Xitoy va b.) bilan hamkorlikda Yer poʻsti chuqur qatlamlarining tuzilishi bilan metall konsentratsiyalarining oʻzaro bogʻliqligi; Fransiyaning Grenobl universiteti olimlari bilan hamkorlikda neft-gazli hududlarda texnogen zilzilalarning vujudga kelish omillari va ularni bashoratlash; Germaniya (Bavariya yeri)dagi Bayryoyt universiteti bilan hamkorlikda muzliklarning iqlim, tuproq hosil boʻlishiga va ekologiya taʼsiri muammolari ustida ilmiy tadqiqotlar ishlari bajarilmoqda.
Vandal Savage
Vandal Sevidj (Vandal Savage) DC Komiks olamidagi superyovuzdir. Qahramon yozuvchi Alfred Bester tomonidan yaratilgan va rassom Martin Nodell tomonidan chizilgan. Green Lantern Vol1 №10 komiksida debyut qilingan 1944-yil dekabrda.
Sevidj boqiydir va tarixdan oldingi davrlarda jinoiy ish boshlagan. U ajoyib taktik fikrlash va texnologik bilimga ega. Sevidj DC komikslar olamida eng koʻp takrorlanadigan yovuzlardan biridir.
Qahramon biografiyasi
Miloddan avvalgi 50000 yil oldin Vandal Sevidj CrO-magnon boʻri qabilasining yetakchisi edi. Bir kuni u Yerga tushgan meteoritning radiatsiya taʼsiri ostida qoldi. Shuning uchun u ajoyib aql va boqiylikka ega boʻldi.Shu bilan birga, yana bir belgi paydo boʻldi — boqiy odam — Ayiqlar Qabilasining yetakchisi Sevidjning qasdkor dushmani. U oʻziga meteorit boʻlagidan tumor yasadi, bu unga bir qator qobiliyatlarni, jumladan, tirilish orqali boqiylikni ham berdi.
IInqirozgacha boʻlgan koinotda Sevidj Yer-2 yaqinida edi. Biroq, kelajakni kashf etgan sehrgar tufayli, u Yer-1 va adolat Ligasining mavjudligi haqida bilib.
Tarixda birinchi iz Sevidj tanlangan bir guruh odamlar bilan birga yoʻqolgan Atlantis shahrini muvaffaqiyatli vayron qilganida qoldirdi. Ushbu guruh odamlar Sevidj bilan uning yetakchisi sifatida Illuminati sifatida tanilgan.
Biff Tannen
Biff Howard Tannen ― Kelajakka qaytib trilogiyasining asosiy yovuz qahramoni. Ushbu personajni filmlarda amerikalik aktyor Thomas F. Wilson gavdalantirgan.
Tavsif
Biff — baland boʻyli, atrofdagilarni kamsitadigan, tajovuzkor va ahmoq bezori yigit. Xususan, George McFly, uni uy vazifasini bajarishga majbur qilar edi, oqibatda oʻrniga oʻzi uy vazifasini bajarar edi. Biff va uning qarindoshlari xuddi shunday tasvirlangan.
Vandal Savage
Tanqid va sharhlar
2009-yilda Vandal Sevidj "IGNning 100ta eng yaxshi komikslar" yovuzligida 36-oʻrinni egalladi.
Biff Tannen
Tarjimai hol
Biff Tannen 1937-yil 26-martda Kaliforniyaning Hill Valley shahrida tugʻilgan. Biff juda baland boʻyli va kuchli yigit, juda yomon feʼl-atvori va shahardagi birinchi bezorilar qatorida boʻlgan. Biff unchalik aqlli emas va faqat oʻrta maktabni tugatishga muvaffaq boʻldi, chunki George McFly barcha uy vazifalarini Tannen uchun qilar edi va oxir-oqibat Biff Georgening boshligʻiga aylandi va uning Lorreynning eri boʻlish istagi hech qachon arimasdi.
Loʻlilar tarixi
thumb| A. Pettenkofen. Loʻlilar yoʻlda 1856-yil thumb| P. S. Kroyer. Ikki loʻli oʻz kulbasida. 1878-yil Loʻlilar tarixi rumiy (va uning turlari) tilida soʻzlashuvchi umumiy hind millatiga mansub etnik guruh tarixi boʻlib, ularning vakillari oʻzlarini loʻlilar diasporasi (Romani diaspora) deb ataydi.
Vandal Savage
Komikslardan tashqari
Birinchi marta „Bugungi kun afsonalari“ va „Kechagi kun afsonalari“ deb nomlangan " Kamon oʻqi " va „Flesh“ teleseriallari Krossoverida yovuz qahramon sifatida paydo boʻldi. Ular Vandal Sevidjni xassa bilan magʻlubiyatga uchratib, uni kulga aylantiradilar, ammo epizodning oxirida yovuz odamning kulini Malkolm Merlin toʻplab, Sevidj uning qarzdori ekanligini taʼkidlaydi. Qahramonni daniyalik aktyor Kasper Kramp ijro etgan. „Ertangi kun afsonalari“seriyasining asosiy antagonisti. U Kasper Kramp tomonidan ham ijro etildi.
Biff Tannen
Bolalar va nevaralar
2015-yilda Biffning Griff ismli nabirasi boʻladi (uni aktyor Tomas Uilson ham oʻynagan) — filmlarning oʻzida Biffning oʻgʻli yoki qizi borligi aytilmagan, ammo animatsion serialning kanonik boʻlmagan olamida Biff tarbiyalanmoqda. oʻgʻli — kichik Biff (Biff Jr.).
Loʻlilar tarixi
Afsonaviy kelib chiqishi tarixi
Loʻlilarning yozma tili boʻlmagani uchun kelib chiqishini aks ettiruvchi tarixiy hujjatlar yoʻq edi. Ogʻzaki oilaviy anʼanalar yaqin vaqtgacha 10 dan ortiq boʻlmagan ota-bobolari xotirasini saqlab kelgan, ammo bu ularning kelib chiqishi haqidagi bilim manbasi boʻla olmaydi. Bundan tashqari, M. Xyubshmanova soʻzlariga koʻra, loʻlilar oʻz kelib chiqish joyi Hindiston ekanini aniqlay olmagan, chunki Hindistonni u yerda yashovchi xalqlar alohida geografik mintaqa sifatida qabul qilmagan.
Shu munosabat bilan XVIII asr oxirigacha loʻlilarning kelib chiqishi haqida turli nazariyalar ilgari surilgan. Masalan, ularning kelib chiqishi XIV asrda nemis yahudiylaridan yoki Atlantis  aholisidan ekani taxmin qilingan. Eng mashhurlaridan biri (va loʻlilarning oʻzlari tarqatgan afsonalar bilan qoʻllab-quvvatlangan) loʻlilarning Misrdan kelib chiqishi haqidagi nazariya edi. Bundan tashqari, baʼzi mualliflar ularni toʻgʻridan-toʻgʻri qadimgi misrliklardan kelib chiqqan, deb taxmin qilgan. Boshqa mualliflar loʻlilar Hindistondan koʻchish paytida Misr hududi orqali oʻtgan yoki aksincha, Misrdan koʻchish paytida Hindistonga kirib oʻtgan, deb hisoblagan.
Yana bir keng tarqalgan nazariyada loʻlilar Gʻarbiy Osiyodan kelib chiqqani taxmin qilingan, xususan, ular Mesopotamiyadagi Sinjar shahri aholisining avlodlari yoki Gerodot eslatib oʻtgan Siginn qabilasining avlodlari bilan bogʻliq edi, deb yozgan Strabon, soxta Orfey va rodoslik Apolloniy. Mualliflarning muhim qismi loʻlilarni u yoki bu tarzda Vizantiyada tilga olingan bilan bogʻlab, ularni bevosita loʻlilar deb taʼriflagan yoki nomi faqat atinganlardan loʻlilarga oʻzgarganiga ishongan. Baʼzi mualliflar loʻlilar va atinganlar oʻrtasidagi aloqani rad etgan. thumb|  Loʻlilar lageri. 1856-yil thumb| A. Kozakevich . Karta oʻyinchisi. 1884-yil Qizigʻi shundaki, XVIII asrgacha adabiyotlarda loʻlilarning kelib chiqishi hind boʻlgani haqida kamida ikkita eslatma bo‘lgan. Italiyadagi Forli shahrining 1422-yilga oid yilnomasrida (lotincha: aliqui dicebant, quod erant de India — „baʼzilari Hindistondan ekanini aytdi“), deyiladi. Shuningdek, „Dunyo yilnomasi“ deb nomlanuvchi mashhur yahudiy hujjatida Ispaniya qiroli Filipp III 1602-yilda o‘z qirolligida yashagan “barcha qora tanlilar”ni o‘z qadimiy yeri Hindistonga borib yashashi uchun quvib chiqdi, deyilgan. Ammo ikkala eslatma ham, aftidan, quruq taxmin edi va ilmiy asosga ega bo‘lmagan.
Kelib chiqishi
Loʻlilarning ajdodlari kelib chiqishiga ko‘ra hind bo‘lgani XVIII asr oxirida aniqlangan. Ular tarixiy yilnomalar yuritmagan va og‘zaki rivoyatlarida tarixini saqlab qolmagan. Lo‘lilar va ajdodlarining qadimgi tarixi haqidagi farazlarning aksariyati lingvistik tadqiqotlarga asoslangan, so‘nggi o‘n yilliklar davomida ular qatoriga genetik usullar ham qo‘shilgan. Umumiy qabul qilingan nuqtai nazar shundan iboratki, loʻlilar ajdodlari Hindistonning shimoli-gʻarbiy mintaqalaridan (Hindistonning Gujarat, Rajastan va Kashmir kabi zamonaviy shtatlari) kelib chiqqan. Genetik tadqiqotlar maʼlumotlariga koʻra, ular hind-oriy tillarida so‘zlashgan boshqa xalqlardan taxminan milodiy V asr atrofida ajralib chiqqan.
Vizantiyadagi loʻlilar
Vizantiyadagi loʻlilar haqida ilk eslatma 1054-yilga taalluqli va u “Avliyo Georgiy manoqibi”da qayd etilgan. Manbaga koʻra, samariyaliklar-atsinganlar imperator Konstantin Monomaxga yovvoyi hayvonlarni qirib tashlashda yordam bergan. Ular Vizantiyaga Eron va Armaniston hududi orqali kelib qolgan va bu hududlarda qolishi loʻlilar tilida aks etgan. Krit orolida loʻlilar (atsingani) 1322-yildan beri maʼlum. Vizantiyada loʻlilar temirchilik bilan mashhur boʻlgan.
Yevropadagi loʻlilar
thumb| [[Bern devorlari yaqinidagi loʻlilar. XV asr gravyurasi]] thumb| [[Vincent van Gogh|Van Gog . Vagonlar bilan loʻlilar lageri. 1888-yil]]Lo‘lilar XIV asrda Bolqon yarim oroli bo‘ylab tarqalgan. Ular 1328-yilda Serbiyada, 1378-yilda esa Bolgariyada paydo boʻlgan. Lo‘lilar to‘dasi 1411-yilda Chexiyada, 1417-yilda Transilvaniyada ko‘zga tashlangan bo‘lsa, 1431-yilda Fransiyaning Turne hududiga borib qolgan va ular Bogemiyadan (lo‘lilar – bohémiens) kelib chiqqan deb hisoblangan. Shu tariqa ular 1500-yilda Shotlandiyaga, 1513-yilda Shvetsiyagacha etib borgan. Ayni paytda Yevropa Ittifoqi hududida 10 million lo‘li istiqomat qiladi.
Amerikadagi loʻlilar
Loʻlilar Amerikada 1539-yildan beri (Karib dengizi orollari) maʼlum boʻlib, u yerga Ispaniya va Portugaliya hududidan borib qolgan. Ularning bir qismi qul savdosida qatnashgan. Loʻlilarning Amerikaga ommaviy koʻchishi faqat XIX asrning ikkinchi yarmida boshlangan. XXI asrga kelib, Amerikadagi loʻlilarning umumiy soni 4 million kishiga yetdi, ulardan 1 millioni AQShda yashaydi.
Loʻlilar genotsidi
1935-1945 yillarda Germaniya, fashistlar Germaniyasining ittifoqchi davlatlari va Ikkinchi jahon urushi (1939-1945) davrida bosib olingan mamlakatlarda loʻli millatiga mansub odamlar genotsid qilindi. Soʻnggi tadqiqotlarga koʻra, loʻlilar genotsidi qurbonlari soni 200 000 — 1 500 000 kishini boʻlgan. Aziyat chekkanlar soni bundan ham ko‘p.
2012-yil 24-oktyabrda Berlinda fashistlar Germaniyasida genotsid qurboni bo‘lgan lo‘lilar xotirasiga bag‘ishlangan yodgorlik ochildi.
Vandal Savage
Komikslardan tashqari
Animatsiya seriyasidagi asosiy yovuz Yoshadolat ligasi, u yerda Yorugʻlik yetakchisi va animatsiya seriyasining asosiy antagonisti edi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Sydney Sweeney
Sydney Bernice Sweeney (1997-yil 12-sentabrda tugʻilgan)  — amerikalik aktrisa va model. U Netflix -ning „ Everything Sucks!“(2018) serialida asosiy eʼtiborni qozondi. U 2019-yildan HBO telekanalining " Euphoria „ oʻsmirlar uchun dramatik serialida Cassie Howard rolini va 2021-yildan “The white lotus" filmida Oliviya Mossbacher rolini oʻynagan. Filmda u Kventin Tarantinoning 2019-yilgi " Bir paytlar Hollywoodda " komediya-dramasida Mansonlar oilasining aʼzosi boʻlgan „Ilon“ koʻlini tasvirlagan Dianne va yaqinlashib kelayotgan Madam Web filmi Sony Oʻrgimchak-odam olamida paydo boʻladi.
Yoshligi
Sydney Bernice Sweeney 1997-yil 12-sentabrda Vashington shtatining Spokan shahrida tugʻilgan, onasi advokat va otasi tibbiyot sohasida ishlaydi. U oilaning ikki farzandining birinchisi. Uning Trent ismli akasi bor. Sweeney Aydaxo shtatning shimoli-gʻarbiy qismida Vashington chegarasidagi Panhandle mintaqasida, uning oilasi besh avloddan beri yashab kelayotgan koʻl boʻyidagi qishloq uyida oʻsgan.
Karyerasi
Sweeney 2018-yilda "Under the Silver Lake" nomli triller filmda rol oʻynagan. U taqvodor va itoatkor qiz Iden Spenser rolida "The Handmaid’s Tale" distopik tragediya seriyasining ikkinchi mavsumida takroriy rol oʻynagan. U, shuningdek , „Along Came the Devil“ qoʻrqinchli filmida qahramon rolini oʻynagan. Keyingi yili u „Clementine“ dramatik filmida, „Big Time Adolescence“ filmida va Kventin Tarantinonio „Bir paytlar Hollywoodda“ dramatik filmida paydo boʻldi. 2019-yildan Sweeney „Eyforiya“ dramatik serialida Cassie Howard „Bexayolik obroʻsiga ega oʻsmir“ rolini oʻynaydi.
Shaxsiy hayoti
Sweeney MMA jangchisi boʻlib, oʻrta maktabda kurash boʻyicha musobaqalarda qatnashgan.
Sweeney oʻzining har bir qahramoni uchun alohida kitoblar yaratishini aytdi, ular „interfaol kundaliklar/xronologiyalar/xotira kitoblari/qahramon tugʻilganidan boshlab ssenariyning birinchi sahifasigacha boʻlgan butun dunyoning rasmlari“ edi.
2020-yil dekabr oyida The Spokesman-Review nashri Sweeney oʻzining ona shahri Spokan shahridagi turli restoranlarga 12 ming dollar xayriya qilgani, bu mablagʻlarni uysizlar boshpanalarida ovqatlanish uchun ishlatganligi haqida xabar berdi.
Sweeney 2022-yil fevraldan oʻzining uzoq yillik sevgilisi, Chikagodagi restoranchi Jonatan Davino bilan unashtirilgan.
Tomás Estrada Palma
Tomas Estrada Palma (Tomás Estrada Palma; 1835-yil 9-iyul, Bayamo, Kuba — 1908-yil 4-noyabr, Santyago de Kuba) — kubalik siyosatchi, 1902-yil 20-maydan 1906-yil 28-sentyabrgacha Kubaning birinchi prezideniti.
Mustaqillik uchun kurash
Estrada Palma Sevilya universitetida huquq fakultetini tamomlagan. U orolning Ispaniyadan mustaqilligi uchun kurashda faol qatnashgan va 1868-1878 yillardagi Oʻn yillik urushda general unvoni bilan qoʻshinlarga qoʻmondonlik qilgan. Ispaniya kuchlari tomonidan magʻlub boʻlib, u Nyu-Yorkka hijrat qildi va u yerda Xose Marti bilan hamkorlik qildi.1895-yilda eʼlon qilingan inqilobiy hukumat Estradani Vashingtonga oʻz vakili sifatida yubordi va u erda amerikalik moliyachilar yordamida orolni Ispaniyadan 150 million dollarga sotib olish boʻyicha bajarilmagan rejani ishlab chiqdi. U Ispaniya-Amerika urushining boshlanishiga ham hissa qoʻshgan.
Prezident
Kuba Amerika mahsulotlariga bojxona tariflarini pasaytirish toʻgʻrisidagi qonunlarni qabul qilib, oʻz konstitutsiyasiga Qoʻshma Shtatlarga orolda harbiy bazalarini saqlashga ruxsat beruvchi Platt tuzatishini kiritganidan soʻng, ishgʻol rejimi bekor qilindi. Estrada hukumati Amerika kompaniyalarining Kubadagi faoliyatiga homiylik qildi. 1903-yil 16-fevralda Guantanamo qamoqxonasini AQSh harbiy bazasiga ijaraga berganlik haqida Amerika-Kuba shartnomasini imzolashdi.
1906 yilda ikkinchi prezidentlik saylovlarida Estrada Palma yana gʻalaba qozondi, lekin moʻtadil muxolifatning kuchli noroziliklari Estrada boshchiligidagi liberallarni AQShdan qoʻshin yuborishni soʻrashga majbur qildi. Buning natijasida okkupatsiya rejimi tiklandi. Estrada isteʼfoga chiqdi.
Sutka (daryo)
Sutka — Rossiya Federasiyasining Yaroslavl viloyatidagi daryo, Volga og'zidan 2764 km uzoqlikda Ribinsk suv omboriga quyiladi.
Daryoning uzunligi 81 km. Suv havzasining maydoni 609 km².
Gidrografiya
Sutka Myshkinskiy tumanining janubiy qismidagi Kozmodemyanka trakti yaqinidagi botqoqdan chiqadi va janubi-sharqga oqadi. Mishkinskiy tumani Ushakovo qishlog'i yaqinida daryo keskin shimolga buriladi; Azherovo qishlog'i yaqinida Ribinsk suv omborining Volga shoxiga oqadi.
Ilgari, daryo Mishkinskiy tumanini Mologskiy tumanidan quyi oqimdan ajratib, ikki tarmog'i bilan Volgaga oqib tushardi.
Daryo oʻzanining kengligi 10–25 m, chuqurligi 0,5–4,5 m.
Iqtisodiy va rekreasion qiymati
Daryoning pastki qismi Ribinsk suv omborining orqa suv omborida joylashgan bo'lib, bu qismga Volga bo'ylab sayohat qiluvchi kemalar kirishlari mumkin. O'n kilometrlik uchastka ( Verxne-Nikulskoye qirg'og'idan ) Rossiya Federasiyasining suv yo'llari ro'yxatiga kiritilgan.
Oʻrta va quyi oqimda daryo vodiysi dam olish va baliq ovlashga mos keladijozibador.
Tarixiy ma'lumotlar
19-asrda daryo bo'ylab 50 mil yuqori oqimga yog'och oqozishgan; shuningdek, Sutkada 5 tegirmon ham ishlagan. Sohil boʻyida 57 ta qishloq boʻlgan.
Daryoning quyi oqimida, Shestixino qishlog'i hududida yuvilgan tog' jinslari qirg'oqlarida ammonit faunasi bilan yura qumlari paydo bo'lib turadi.
Geometrik akustika
Geometrik akustika - akustikaning tovush nurlari haqidagi tasavvurlar asosida tovush tarqalishini oʻrganadigan boʻlimi. Asosan tovush nuri trayektoriyasi va toʻlqin sirti siljishini aniqlash bilan shugʻullanadi. Nurlarning eng oddiy koʻrinishi, yaʼni toʻgʻri chiziklar bir jinsli muhitlarda kuzatiladi. G. a. qonunlari geometrik optika (mas, yorugʻlikning qaytish va sinish) qonunlari kabidir. G. a. usullari akustikaning barcha boʻlimlari (molekulyar akustika, tovush akustikasi, gidroakustika, meʼmorlik akustikasi va h. k.) masalalarini hal qilishga tatbiq etiladi. G. a. qonunlari asosida tovushni bir jinsli boʻlmagan muhitlar (dengiz, atmosfera)da tarqalishining taqribiy nazariyasini yaratish mumkin.
Tojikistonda turizm
right|frameless|360x360px Tojikistonda turizm soʻnggi yillarda mamlakat iqtisodiyotining boshqa sohalrga qaraganda eng tez rivojlanayotgan tarmoqlaridan biri hisoblanadi. Tojikiston boy tarixiy-madaniy meros va tabiiy boyliklarga ega boʻlib, mamlakatga koʻplab xorijiy sayyohlarni jalb qilish uchun tarixiy obida va qadamjolar, shuningdek, real salohiyatga ega. Tojikiston Jumhuriyati hukumati yuqoridagi omillarni inobatga olib, turizm mamlakat siyosati iqtisodiyotidagi eng muhim sohalardan biri ekanligini ko'p marta e'lon qilgan.
Tojikiston – iqlimi, ob-havosi, tabiiy manzaralari, baland togʻlari, Tog'li Badaxshon muxtor viloyati hududini to'laqonli qamrab olgan ulkan muzliklari, shifobaxsh suvlari, koʻl va buloqlari, jonivorlari, oʻsimliklari, xalq an’analari jihatidan betakror boʻlgan O'rta Osiyoning mehmondo'st davlatlaridan biri hisoblanadi.
Sovet davri
1929-yilda SSSRda Rossiya turistik tashkiloti (Российская Организация Туризма) deb nomlangan proletar turistik jamiyati tuzildi. Oʻsha yilning oʻzida SSSRda “Inturist” nomi bilan Xorijiy turizm boʻyicha ittifoq jamiyati tuzildi, bu birinchi xorijiy turizm kompaniyasi edi. Bir necha sayyohlik shirkatlarining birlashishi natijasida 1930-yilda «Proletar sayyohlik sovetlari va ekskursiyalari ittifoqi» ixtiyoriy jamiyati tashkil etildi va barcha bu subyektlar butun SSSR, jumladan, Tojikiston SSSR hududida ham tashkil etildi. 1936-yil 17-yanvarda Markaziy Ijroiya Qo'mitasi VOPTEni bekor qilish to'g'risida qaror qabul qildi va uni SSSR Markaziy Ijroiya Qo'mitasi qoshidagi Umumrespublika sport kengashiga turizm va alpinizm sohasida ishlash uchun topshirdi. 1962-yilda shu asosda butun SSSRda Turizm boʻyicha Markaziy Kengash tashkil etilib, kollegiallik va jamoat rahbarlarini keng jalb etish tamoyili asosida faoliyat yuritdi.
Bu yillarda SSSRda bir qancha jamiyatlar tuzildi. Ushbu sanoatning asosi bo'lgan ushbu kompaniya yoki jamiyatlarning eng yiriklari "Inturist" (1964) "Sputnik" nomli yosh turistlar, harbiy sayohatlar (SSSR Mudofaasi ostida), SSSR Xalq ta'limi vazirligi qoshidagi bolalar turizmi edi. maktabdan tashqari tashkilotlar majmui. Bu korxonalarning barchasi Kasaba uyushmasiga bo'ysungan va mafkuraviy yo'nalishga ega edi. Ushbu davrda ko'rsatilgan xizmatlar bo'yicha SSSR Xalqaro turizm tashkilotiga a'zo 24 davlat orasida 20-o'rinni egalladi. Shuning uchun ham bu davrda hududning tabiiy geokomplekslaridan toʻliq foydalanilmagani aniq. Hozirda, mutaxassislarning fikricha, Tojikiston Respublikasida 900 dan ortiq geokomplekslar mavjud.
90-yillarning boshlarida Tojikiston Respublikasida turizmni rivojlantirishda oʻzgarishlar yuz berdi. Bunday jamiyatlarni tashkil etish bilan birga, viloyat aholisini ana shunday sharoitda salomatligini tiklashga e’tibor qaratildi, biroq moddiy-texnik baza, malakali mutaxassislar yetishmasligidan bu korxonalar kam zarar koʻrdi. Shuning uchun u turizm kompaniyalarini xususiylashtirishni boshladi va sanoatning quyidagi shakllarini yaratdi.
Shu maqsadda turizm sohasi faoliyatini tartibga soluvchi qonunlarni tubdan oʻzgartirish kerak edi.
Mustaqillik davri
SSSR parchalanganidan keyin Tojikiston mustaqillikka erishdi va turizm sohasida yana bir bosqich boshlandi.
Birinchi davr
Birinchi davr 1990—1998-yillarni qamrayilb oladi va mustaqillik davrida turizmning eng past darajasini ko'rsatdi. Chunki bu davrda respublika hududida fuqarolar urushi boshlanib, respublika iqtisodiyotiga 7 milliard AQSH dollaridan ortiq zarar yetkazdi va Tojikistonni iqtisodiy inqirozga soldi. Ana shu kamchiliklarning barchasiga qaramay, oʻtgan yillar davomida tub oʻzgarishlar roʻy berdi va bir qator yuridik kuchga ega boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilindi. Turistlar soni kamaydi va turistik tashkilotlar o'z faoliyatini to'xtatdi, ammo talab saqlanib qolindi. Tojikiston Vazirlar Kengashi 01.03.1990-yili, №38 sonli qaror asosi bo'yicha «Tojikistonda turizm sohasini tashkil etish to'g'risidagi», «Turizm Asotsasiyasini tashkil etish to'grisidagi» va shunga o'xshash bo'lgan turizmni rivojlantirish zamirida qabul qilingan qarorlardan iborat edi. Bu qarorlarninng qabul qilinishi Tojikistondagi turizm sohasini rivojlantirishga hissa qo'shganini bugungi kunda ushbu mamlakatga tashrif buyurayotgan xorijiy turistlar soni orqali bilib olsak bo'ladi.
Ikkinchi davr
1998-yildan hozirgi kungacha boʻlgan yillarni oʻz ichiga olgan ikkinchi davrda Tojikiston mustaqillikka erishgandan soʻng turizm sohasida katta yutuqlarga erishdi va bu davr mamlakat tarixida “Tojikiston turizmining oltin davri” nomi ila atala boshlandi.
Tojikistonni xalqaro turizmning global jarayoniga integratsiya qilish maqsadida 2008-yildan beri turizm sohasi xodimlari Berlin (Germaniya), Tokio (Yaponiya) va London (Buyuk Britaniya) va Moskva (Rossiya Federatsiyasi) shaharlarida oʻtkaziladigan jahonning eng yirik koʻrgazmalarida ishtirok etib kelmoqda. ishtirok etish va taqdim etish. Natijada bugungi kunda Tojikiston Respublikasi jahon sayyohlik hamjamiyati tomonidan 4 ta Ipak yoʻliga ega davlat sifatida e’tirof etilmoqda.
Shu davrda mamlakatimiz hukumatining suv resurslaridan samarali foydalanish siyosatini targʻib qilish maqsadida 2009-yildan buyon “Hayot uchun suv” dasturi doirasida har yili “Ismoili Somoni” va “Ozodi” choʻqqilarini zabt etish boʻyicha xalqaro ekspeditsiyalar tashkil etilmoqda. va tutildi. Ekspeditsiyada dunyoning turli davlatlaridan Fransiya, Ispaniya, Shvetsiya, Vengriya, Bolgariya, Litva, Ukraina, Rossiya va boshqa mamlakatlardan kelgan alpinistlar faol ishtirok etmoqda.
Joriy davr
left|thumb|408x408px| 2018-yil – Turizm va xalq hunarmandchiligini rivojlantirish yili. [[Fayzobod tumani]] Turizm sohasini yanada kengaytirish, bu boradagi mavjud imkoniyatlardan samarali foydalanish, turizm infratuzilmasini rivojlantirish, koʻrsatilayotgan xizmatlar sifatini oshirish, ichki va tashqi turizmni davlat tomonidan tartibga solish hamda qoʻllab-quvvatlash jarayonlarini kengaytirish, ushbu sohaga investitsiyalarni yanada koʻproq jalb etish va 2017-yilda iqtidorli kadrlar tayyorlash Tojikiston Respublikasi Hukumati huzurida Turizmni rivojlantirish qoʻmitasi tashkil etildi.
Bundan tashqari, Hukumat tegishli vazirlik va idoralar hamda mahalliy davlat hokimiyati organlari bilan birgalikda sohani yanada rivojlantirish va mavjud imkoniyatlardan foydalanishni kengaytirish, turizm infratuzilmasini rivojlantirish, xizmatlar sifatini oshirish, turizmni davlat tomonidan tartibga solish va qoʻllab-quvvatlashni kengaytirish, turizmni qoʻllab-quvvatlash, sayyohlik sohasini yanada kengroq jalb etish maqsadida sarmoya kiritish, barcha tegishli tuzilma va idoralar faoliyatini muvofiqlashtirish va bu borada malakali kadrlar tayyorlashni ta’minlash.
Tojikiston Jumhuriyati turizm sohasini rivojlantirish bo'yicha O'rta Osiyoda eng yaxshi va keng qator imkoniyatlarga ega bo'ldi. "BBC" nashriyoti statistikalari va xulosalari bo'yicha Tojikiston Jumhuriyati butun dunyo sayyohlari uchun eng jozibador davlatlar o'ntaligiga kiritildi (Buyuk Britaniya, 2012-yil); "Globe Sports" internet saytining ta'kid etilishicha sarguzashlar maqsadida sayohat qiladigan davlatar o'ntaligida Tojikiston Jumhuriyatini kiritgan ; "National Geographic" gazetasining nashr qilinishicha Pomir Shossesi "Eng Chiroyli Yo'llar" o`ntaligidan joy olgan ;
Zamonaviy dunyoda turizm infratuzilmasini qurishga katta e'tibor berilmoqda. Tojikiston Respublikasi davlat mustaqilligining 30 yilligiga tayyorgarlik koʻrish hamda “Qishloq taraqqiyoti, turizm va xalq hunarmandchiligi yillari” doirasida mamlakatimizda zamonaviy xizmat koʻrsatish obyektlari qurilib, foydalanishga topshirilmoqda, ularning barchasi turizm infratuzilmasining muhim tarkibiy qismlari hisoblanadi. Masalan, Darvoz tumanidagi “Chorchaman Hills”, Panjakent shahridagi “Sarazm Plaza ”, Xovaling tumanidagi “Manzara”, Moʻminobod tumanidagi “Childuxtaron” mehmonxonalarining foydalanishga topshirilishi sayyohlarni mamlakatimizning eng chekka hududlariga yaxshi sharoitlarda tashrif buyurish imkonini beradi..
2021 -yilda qishloqlarni obodonlashtirish, tarixiy obidalar yaqinidagi yoʻllarni rekonstruksiya qilish, sayyohlar qabulxonalari, kichik mehmonxonalar va boshqa zamonaviy xizmatlar koʻrsatish loyihalarini amalga oshirish maqsadida oʻzaro manfaatli hamkorlik asosida Tojikistonning toʻrtta tarixiy va sayyohlik maskani – “ Chilchorchashma ”, “ Ajinateppa ” va " Yamchun ”Jahon banki bilan hamkorlikda qayta qurilish ishlari olib borildi va rekonstruksiya qilindi..
Viza va qatnashish
Tojikistonda 2016-yilning 1-iyunidan boshlab mamlakatga sayohat yoki biznes uchun kelgan fuqarolarga elektron vizalar berish uchun yangi “e-Visa” portali ishga tushirildi. Tojikistonning xorijdagi konsulligiga bormasdan elektron ariza toʻldiring va elektron viza oling. Elektron viza tizimi “e-Visa” xorijiy fuqarolarga Tojikiston vizasini onlayn tarzda olish imkonini beradi.
Elektron viza oʻrnini bosuvchi viza Tojikiston Respublikasiga kirishda viza boʻlib, 90 kun muddatga beriladi va bir marta, egasi respublika hududiga kirgan paytdan eʼtiboran 45 kundan ortiq boʻlishga haqli emas. Tojikiston. Elektron vizalar qayta tiklanmaydi.
Transportlarda sayohat qilish
Tojikistonga samolyot, poyezd yoki mashinada borishingiz mumkin. Tojikiston Moskva, Sankt - Peterburg, Olmaota, Bishkek, Riga, Istanbul, Dubay, Urumchi, Tehron, Mashhad va Frankfurtga to'g'ridan-to'g'ri reyslarni amalga oshiradi.
Tojikiston havo transporti bozorida 10 dan ortiq milliy va xorijiy transport kompaniyalari faoliyat yuritmoqda. Shuningdek, “ Tojik Air ” va “ Somon Air ” milliy aviakompaniyalari Xoʻjand, Koʻlob va Xorugʻ viloyatlarida haftasiga 10 dan ortiq reyslarni amalga oshiradi. Tojikistonda bir qancha mahalliy va xalqaro aeroportlar
Valyuta va ayirboshlash
Tojikiston milliy valyutasi somoniy (TJS) 2000-yil 30-oktabrdan boshlab muomalada. Bir somoniy yuz diramga teng. Bugun Tojikistonda 1, 3, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500 somoniy va 5, 20, 25, 50 diramlik tangalar muomalada.
Dushanbe aeroporti, banklar, ayirboshlash shoxobchalarida somoniyga AQSh dollari, yevro, rubl va boshqa xorijiy valyutalarni almashtirish mumkin. Pulni Dushanbe va Xoʻjanddagi bankomatlar orqali plastik kartalar orqali ham olish mumkin.
Xavfsizlik
2015-yilda Tojikiston poytaxti bo'lmish Dushanbe shahri dunyo miqyosidagi eng tinch tungi shahrlar reytingining o'ntaligidan joy olgan edi
Samad Vurgʻun
Samad Vurgʻun (taxallusi; asl ism-sharifi Samad Yusuf oʻgʻli Vekilov; 21-mart 1906-yil, Yuhari Salaxli qishlogʻi — 27-may 1956-yil Boku) — ozarbayjon shoiri, dramaturg va jamoat arbobi. Ozarbayjon xalq shoiri (1955), Ozarbayjonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1943). Ozarbayjon Fanlar Akademiyasi akademik (1945). Ijodi 1924-yildan boshlangan. Samad Vurgʻun ijodining dastlabki davrida ozarbayjon sheʼriyatiga kirib kelayotgan formalizm koʻrinishlariga qarshi kurashgan. „Shoirning qasami“ (1930), „Fonar“ (1932) sheʼriy toʻplamlari, „26“ (1935), „Basti“ (1937), „Toliston“ (1938) va „Mugʻan“ (1940) dostonlarida 30-yillardagi mehnat va kurash romantikasi oʻz ifodasini topgan. Samad Vurgʻunning shu davrdagi ijodida „Voqif“ sheʼriy dramasi (1937) alohida ahamiyatga ega boʻlib, unda 18-asrda yashagan ozarbayjon shoiri Voqifning mashaqqatli hayoti va ijodiy faoliyati katta mahorat bilan tasvirlangan. „Farhod va Shirin“ dramasi (1941) Nizomiyning „Xusrav va Shirin“ dostoni asosida yozilgan. U „Xanlar“ (1939) sheʼriy dramasi, „Ona soʻzi“ (1941), „Oygun“ (1951), „Negr soʻzlaydi“ (1948) dostonlari hamda „Yondirilgan kitoblar“ (1947) sheʼriy turkumi muallifi. Insonparvarlik, vatanparvarlik va baynalmilallik Samad Vurgʻun ijodining gʻoyaviy asoslarini tashkil etadi. Samad Vurgʻun ozarbayjon sheʼriyatida zamonaviy til va uslubning shakllanishiga katta hissa qoʻshgan. Nizomiy Ganjaviy, Alisher Navoiy, Sh. Rustavelli, Aleksandr Pushkin, Taras Shevchenko, Maksim Gorkiy asarlarini ozarbayjon tiliga tarjima qilgan. Uning bir qancha sheʼr va dostonlari oʻzbek tilida nashr etilgan.
Qaravəlilər
Qaravəlilər (shuningdek,, Qaravəllilər va Qaravəllər) — Ozarbayjonning Gʻadabay tumanidagi qishloq Qishloq Hacılar Munitsipalitet tarkibiga kiradi.
Eurovision qoʻshiq tanlovi 1978
thumb|261x261px|Yashil — Qatnashayotgan mamlakatlar. Sariq — Qatnashishdan voz kechgan mamlakatlar. Qizil — finalga oʻtmagan mamlakatlar Eurovision qoʻshiq tanlovi 1978 (Eurovision Song Contest 1978, Concours Eurovision de la chanson 1978) — 1978-yilda oʻtkazilgan 23–Eurovision qoʻshiq tanlovi.
Mark Streit
Mark Thomas Streit (1977-yil 11-dekabrda tugʻilgan) — shveytsariyalik sobiq professional xokkey himoyachisi. U avval ham Nyu-York Islanders, ham Shveytsariya terma jamoasi sardori boʻlgan. Streit NHLda himoyachi va hujumchi sifatida oʻynay oladigan kam sonli suzuvchilardan biri edi. U 2020-yilda IIHF shon-shuhrat zaliga kiritildi.
Shveytsariya
Milliy Xokkey Ligasi (NHL) eʼtiborini tortdi, ammo oʻsha paytda u 1999-2000-yilgi mavsumda kichik ligalarda oʻynadi va mavsumning koʻp qismini Amerika Xokkey Ligasining (AHL) Springfild Falcons bilan oʻynadi.
Streit Nationalligaga qaytdi va Shimoliy Amerikadagi qisqa faoliyatidan soʻng ZSC Lions bilan besh mavsum oʻtkazdi. U ZSC Lionsga 2001-yilda Shveytsariya chempionatida, shuningdek, 2001 va 2002-yillarda ketma-ket IIHF Continental Cup musobaqalarida yordam berdi. 2003-2004-yillardagi 48 oʻyinda 12 gol, 36 ochko toʻplagan mavsumdan soʻng Streyt 26 yoshida Monreal kanadiens tomonidan 2004-yilgi NHL kirish loyihasida 262-oʻrinda tuzilgan.
2004—2005-yilgi NHL mavsumi blokirovka tufayli bekor qilinganligi sababli, Streit yana bir mavsum „sherlar“da qoldi va 44 oʻyinda 14 gol, 29 golli uzatma va 43 ochko toʻpladi.
Monrel Canadiens
2005—2006-yilgi mavsumda Streit Kanadaliklar safida NHLdagi debyutini oʻtkazdi, 48 oʻyinda maydonga tushdi va 11 ochko toʻpladi. 2006-yil 16-martda Karolina Hurricanesga qarshi oʻyinda Streitga oʻsha paytda NHLda oʻynagan yana ikki shveytsariyalik oʻyinchi, kanadaliklar darvozaboni Devid Aibisher va Hurricanes darvozaboni Martin Gerber qoʻshildi.
Streit keyingi mavsumda muvaffaqiyat qozonishda davom etdi va 76 oʻyinda 36 ochkoga koʻtarildi va oʻzining uchinchi mavsumida Kanadaliklar bilan elita NHL himoyachisi sifatida paydo boʻldi. 2007—2008-yilgi mavsumda u himoyachilar oʻrtasida 81 oʻyinda 62 ochko toʻplagan holda Niklas Lidstryom va Sergey Gonchardan keyin uchinchi oʻrinni egalladi. Streit kanadaliklar tomonidan Bill Masterton Trophy mukofotiga nomzod qilib koʻrsatildi, u qatʼiyatlilik va xokkeyga sadoqati uchun taqdirlandi.
Nyu-York orollari
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/Mark_Streit_2.jpg/200px-Mark_Streit_2.jpg|left|thumb|200x200px| Streit „Nyu-York Islanders“ jamoasida oʻynamoqda 2008-yil 1-iyulda ajralish kampaniyasidan soʻng Streit cheklanmagan erkin agentga aylandi va Nyu-York Islanders bilan besh yillik 20,5 million dollarlik shartnoma imzoladi. Islanders bilan shartnoma imzolagandan soʻng, Streit Rojer Federerdan keyin ikkinchi eng koʻp maosh oladigan shveytsariyalik professional sportchiga aylandi va eng yaxshi milliy xokkeychilardan koʻproq maosh oldi. Islanders bilan birinchi mavsumida Streit 2009-yilda oʻzining birinchi NHL All-Star oʻyinida ishtirok etish uchun tanlangan. Jamoadagi birinchi mavsumida Streit 56 ochko toʻplagan holda Islandersni boshqardi va NHL blokirovkasidan keyin oʻz jamoasini gol urish boʻyicha boshqargan ikkinchi himoyachiga aylandi. Birinchi boʻlib 2005—2006 mavsumida Los-Anjeles Kingsni 67 ochko bilan boshqargan Jubomir Vishňovskiy boʻldi.
2010-yil 25-sentyabrda Streit jamoadoshi Mett Mulson tomonidan taxtalarni muntazam tekshirgandan so‘ng, yelkasini va aylanasini yirtib tashladi. U 2010—2011-yilgi mavsum davomida safdan chiqdi.
Streit 2011-yil 21-sentyabrda orolliklar uni bu lavozimga tayinlaganida, NHL tarixidagi birinchi Shveytsariyada tug‘ilgan jamoa sardori bo‘ldi.
2012—2013 lokavt paytida Streit Shveytsariya Milliy A ligasining SC Bern klubida oʻynadi.
Filadelfiya Flyers
2013-yil yozida cheklanmagan erkin agentga aylangan Streit 2013-yil 12-iyun kuni Sheyn Xarper va 2014-yil NHLga kirish loyihasida to‘rtinchi raund tanlovi uchun o‘z huquqlarini Islandersdan Filadelfiya Flyersga almashdi. 28-iyun kuni Streit Flyers bilan toʻrt yillik 21 million dollarlik shartnoma imzoladi.
Pitsburg pingvinlari
2017-yil 11-iyunda Streit va Pitsburg Penguins jamoalari Nashville Predatorsni magʻlub etib, Stenli kubogini qoʻlga kiritdilar.
Monrealga qaytish va nafaqaga chiqish
2017-yil 25-iyulda Streit Monreal Canadiensga qaytish uchun erkin agent sifatida bir yillik 700 000 dollarlik shartnoma imzoladi. 2017-yil 12-oktyabrda Kanadaliklar Streitni mavsumda atigi 4 oʻyindan voz kechishdi. U ozodlikdan voz kechdi, ammo Canadiensning AHL filiali Laval Rocket ga hisobot berishdan bosh tortdi. Shunday qilib, Streit 15-oktyabrda NHLdagi faoliyatini yakunlab, shartsiz ravishda ozod qilindi. U va kanadaliklar ertasi kuni shartnomani bekor qilish toʻgʻrisida oʻzaro kelishuvga kelishdi.
2017-yil 30-oktyabrda Streit NHL 12 mavsumidan soʻng professional xokkeydan ketganini eʼlon qildi.
Xalqaro oʻyinlari
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/Mark_Streit_-_Switzerland_vs._Canada%2C_29th_April_2012.jpg/219px-Mark_Streit_-_Switzerland_vs._Canada%2C_29th_April_2012.jpg|thumb|219x219px| 2012-yilda Shveytsariya terma jamoasi bilan Streit. Streit oʻzining xalqaro debyutini 1995-yilda oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida qildi, keyin esa 1996-yilda ikkita oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatining birinchisida paydo boʻldi. U besh oʻyinda bitta gol urdi, chunki Shveytsariya toʻqqizinchi oʻrinni egalladi. 1997-yilda u ikkita gol urdi va Shveytsariya yettinchi oʻringa koʻtarildi.
1998-yilda Streit oʻzining ketma-ket oʻnta jahon chempionatining birinchisida paydo boʻldi. Mezbon davlat sifatida oʻynagan Shveytsariya bronza medali uchun oʻyinda Chexiyaga tushib, kutilmaganda toʻrtinchi oʻrinni egalladi. U 2005-yilda yetti oʻyinda xalqaro faoliyatidagi eng yaxshi yetti ochkoni qoʻlga kiritdi, Shveytsariya chorak finalga chiqdi va Shvetsiyaga 2-1 hisobida yutqazdi.
Streit oʻzining birinchi qishki Olimpiya oʻyinlarida 2002-yilda Salt-Lak e Cityda qatnashgan. U toʻrtta dastlabki oʻyinda ikki ochko toʻpladi, Shveytsariya 11-oʻrinni egalladi.
Streit 2006-yilda Turindagi Qishki Olimpiada o‘yinlarida jamoa sardori etib tayinlangani uchun Shveytsariya o‘zining dastlabki o‘yinlarida xalqaro gigantlar Chexiya va Kanadani ortda qoldirib, oltinchi o‘ringa ko‘tarildi. Streit Shveytsariyaning ikkinchi davra oʻyinida chexlarga qarshi oʻyinda gʻalaba keltiruvchi golni urdi va ularni 3:2 hisobida magʻlub etdi, keyin ikki kundan keyin Kanadaga qarshi oʻyinda 2:0 hisobida ikkinchi golga assistentlik qildi. Shveytsariyaning Kanada ustidan qozongan ajoyib gʻalabasidan soʻng, ishonib boʻlmaydigan Streit: „Men buni qila olamiz deb hech oʻylamagandim“, deb tan oldi. Chorak finalda Streit birinchi bo‘limda gol urib, o‘yinni 1:1 hisobida yakunladi, biroq shveytsariyaliklar Shvetsiyadan 6:2 hisobida ustun keldi.
Mukofot va unvonlar
U 2020-yilda IIHF shon-shuhrat zaliga kiritildi. Induksiya marosimi 2020-yilgi IIHF jahon chempionati vaqtida rejalashtirilgan edi, ammo COVID-19 pandemiyasi tufayli kechiktirildi. 2020/2022-yilgi IIHF shon-shuhrat zali 2022-yilgi IIHF jahon chempionatida kiritilgan.
Grace Hopper
Grace Hopper (1906-yil 9-dekabr — 1992-yil 1-yanvar) informatika sohasidagi amerikalik olim va AQSh dengiz flotining kontr-admirali. Harvard Mark I kompyuteri uchun dasturlarni birinchilardan boʻlib yozgan. U kompyuter dasturlash tili uchun birinchi kompilyatorni ishlab chiqdi   , mashinadan mustaqil dasturlash tillari kontseptsiyasini ishlab chiqdi, bu esa birinchi yuqori darajadagi COBOLning yaratilishiga olib keldi. U kompyuterdagi nosozliklarni bartaraf etish uchun disk raskadrovka atamasini ommalashtirgani bilan mashhur. Koʻp yutuqlari va dengiz flotidagi yuqori martabasi tufayli u baʼzan „Ajoyib Grace“ (Amazing Grace), deb nomlanadi. AQSh Harbiy-dengiz kuchlarining USS Hopper (DDG-70) va Energetika Departamentining Hisoblash Markazi (NERSC) qoshidagi Cray XE6 „Hopper“ superkompyuteri uning sharafiga nomlangan.
Hayot va taʼlimning birinchi yillari
New Yorkda tugʻilgan. Tugʻilgan paytidagi ismi — Grace Brewster Murray. U uch farzandning eng kattasi boʻlgan. Bolaligida u qiziquvchan edi va bu xususiyat uning hayoti davomida saqlanib qoldi. Yetti yoshida u budilnik qanday ishlashini bilishga qaror qildi. U onasi nima boʻlayotganini tushunib yetgunga qadar yettita budilnikni ajratib oldi; keyinchalik u oʻzini bitta budilnik bilan cheklashga majbur boʻldi. Kollejga tayyorgarlik koʻrish uchun u New Jersey shtatining Plainfield shahridagi Hartridge maktabida tahsil oldi. 16 yoshida Vassar kollejiga kirishga birinchi urinish lotin tilida past ball tufayli muvaffaqiyatsiz tugadi. U keyingi yil kirishga muvaffaq boʻldi. U 1928-yilda Vassarni matematika va fizika bakalavriatini tamomlagan. Shu bilan birga, uning muvaffaqiyati Phi Beta Kappa akademik jamiyatining faxriy diplomi bilan belgilandi. 1930-yilda Yale universitetida magistrlik darajasini oldi.
1934-yilda u yerda Oistin Ore rahbarligida matematika boʻyicha doktorlik darajasini oldi. Oʻsha yili uning „Yangi turdagi qaytarilmaslik mezonlari“ nomli dissertatsiyasi chop etildi. Hopper 1934-yilda Vassarda matematikadan dars berishni boshladi va 1941-yilda dotsent boʻldi.
U New York universiteti professori Vinsent Foster Hopper (1906-1976 ) bilan 1930-yildan 1945-yilgacha ajrashguncha turmush qurgan U erining familiyasini saqlab qoldi va hech qachon boshqa turmushga chiqmadi.
Ikkinchi jahon urushi
1943-yilda Hopper Vassardan taʼtil oldi va WAVES („Favqulodda vaziyatlarda koʻngilli ayollar“) uchun koʻngilli boʻlgan ayollarning koʻpchiligi kabi Amerika Qoʻshma Shtatlari dengiz floti zahirasiga qasamyod qildi. U istisno sifatida qabul qilindi; u 120 funt (54 kg) vazn chegarasidan 15 funt (6,8 kg) kam edi. U dekabr oyida harbiy xizmatga kirdi va New Yorkdagi Smit kollejidagi Reserve Cadets maktabida oʻqidi. Nortgempton, kompyuter Massachusets. Hopper oʻz sinfini eng yaxshi tugatdi va Harvard universitetining oʻq-dorilarni hisoblash loyihalari byurosiga ikkinchi leytenant sifatida tayinlandi. U Mark I kompyuterini Govard Aiken boshchiligida dasturlagan. Aiken va Hopper Mark I kompyuteridagi uchta maqolaning hammualliflari boʻlib, avtomatik sekvenser sifatida ham tanilgan. Hopperning oddiy flotga oʻtkazish haqidagi iltimosi uning yoshi (38 yosh) tufayli qondirilmadi. U zaxirada xizmat qilishni davom ettirdi. Hopper 1949-yilgacha Harvard hisoblash laboratoriyasida qolib, Vassardagi toʻliq professorlikdan voz kechib, Harvardda harbiy-dengiz kuchlari shartnomasi boʻyicha tadqiqot ishlarini olib boradi.
UNIVAC
1949-yilda Hopper Eckert-Mauchly kompyuter korporatsiyasining xodimi boʻldi va katta matematik sifatida UNIVAC I dizayn jamoasiga qoʻshildi. 1950-yillarning boshlarida kompaniya Remington Rand korporatsiyasi tomonidan qabul qilindi va keyin ularning jamoasi birinchi kompilyatorni chiqardi. U „Tuzuvchi“ nomi bilan tanilgan va birinchi versiyasi A-0 edi.
1954-yilda u Avtomatlashtirish va dasturlash boʻlimi boshligʻi boʻldi va uning boʻlimi ARITH-MATIC, MATH-MATIC va FLOW-MATIC kabi birinchi kompilyatorlarni ishlab chiqardi.
COBOL
thumb| Grace UNIVAC klaviaturasida, taxminan 1960-yil 1959-yil bahori Maʼlumotlarni qayta ishlash tillari boʻyicha ikki kunlik konferensiya (CODASYL) biznesda va davlat xizmatida ishlaydigan kompyuter mutaxassislarini birlashtirdi. Hopper qoʻmitaning texnik maslahatchisi edi va uning koʻplab sobiq qoʻl ostidagilari yangi COBOL tilini standartlashtirgan (aniqlagan) muvaqqat qoʻmitada ishlagan. Ushbu yangi til Hopperning FLOW-MATIC tilining kengaytmasi boʻlib, IBM ning oʻxshash tili boʻlgan COMTRAN ning baʼzi gʻoyalarini oʻz ichiga olgan. Ushbu yangi tilda Hopperning dasturlarni mashina kodiga yaqinroq tilda (masalan, assembler kabi) ingliz tiliga yaqinroq tilda yozish yaxshiroq degan fikr mavjud edi. COBOL biznes ilovalari uchun eng koʻp qoʻllaniladigan tilga aylandi va hozirgi kungacha shunday boʻlib qolmoqda.
1967—1977-yillarda. Hopper Navy dasturlash tillari guruhini (Dengiz kuchlarining axborot tizimlarini rejalashtirish boshqarmasi) boshqargan va 1973-yilda kapitan lavozimiga koʻtarilgan U COBOL standartlashtirish dasturining bir qismi sifatida COBOL va uning kompilyatori uchun tekshirish dasturini ishlab chiqdi.
Standartlashtirish
1970-yillarda Hopper Mudofaa vazirligini katta, markazlashtirilgan tizimlarni kichik, tarqoq kompyuterlar tarmogʻi bilan almashtirishga ishontirdi. Har qanday kompyuter tugunining istalgan foydalanuvchisi tarmoqda saqlangan maʼlumotlar bazalariga kirishi mumkin edi. U standartlashtirishni kompyuter tizimlari va komponentlarini sinovdan oʻtkazishda, eng muhimi, FORTRAN va COBOL kabi dastlabki dasturlash tillarida qoʻllashda yordamchi boʻldi. Ushbu standartlarga muvofiqlik sinovlari yirik kompyuter ishlab chiqaruvchilari orasida ushbu tillarning turli dialektlari oʻrtasida sezilarli darajada yaqinlashuvga olib keldi. 1980-yillarda bu testlar Milliy standartlar va texnologiyalar instituti (NIST) deb nomlanuvchi Milliy standartlar byurosi (NBS) tomonidan tasdiqlangan.
Isteʼfosi
left|thumb| Grace Hopper Vashingtondagi kompyuter xonasida, 1978-yil Lin Gilbert surati. 1966-yil oxirida Hopper Qoʻshma Shtatlar dengiz floti zahirasidan qoʻmondon unvoni bilan nafaqaga chiqdi. 1967-yil avgust oyida u yana olti oy muddatga xizmatga chaqirildi, bu tayinlash muddatsiz shartnomaga aylandi. 1971-yilda Hopper yana nafaqaga chiqdi, ammo 1972-yilda undan yana xizmatga qaytishni soʻrashdi.
1973-yilda admiral Elmo R. Zumvalt Jr. Hopperni kapitan darajasiga koʻtardi (taxminan birinchi darajali kapitanga teng).
Vakil Filipp Kreyn 1983-yil mart oyida 60 daqiqa nashrida Graceni koʻrgandan soʻng, Vakillar palatasidan Prezidentga qoʻshma ariza yubordi, bu petitsiya Grace Hopperning komodor darajasiga koʻtarilishi bilan yakunlandi. 1985-yilda kommodor unvoni kontr- admiral pastki yarmiga oʻzgartirildi (uning Rossiya flotida oʻxshashi yoʻq, 1-darajali kapitandan yuqori, ammo kontr- admiraldan past).
1986-yil 14-avgustda Hopper dengiz flotidan yana isteʼfoga chiqishga majbur boʻldi. Oʻzining vafot etish marosimida Hopper AQSh Mudofaa vazirligining jangovar boʻlmagan xizmatlari uchun eng yuqori mukofoti boʻlgan „Xizmat koʻrsatganlik uchun“ medali bilan taqdirlandi.
Pensiyaga chiqqanida Grace AQSh dengiz flotidagi eng keksa navbatchi ofitser (79 yosh, sakkiz oy va besh kun) edi va uning nafaqaga chiqish marosimi USS Konstitutsiyasida, eng qadimgi USS Harbiy-dengiz kuchlari kemasida (188 yoshda) boʻlib oʻtdi., toʻqqiz oy va 23 kun) kun).
Nafaqaga chiqqanidan soʻng, Hopper Digital Equipment Corporation kompaniyasida katta maslahatchi sifatida ishga qabul qilindi va u yerda 1992-yilda 85 yoshida vafotigacha ishladi.
Yaxshi niyat elchisi — uning yangi rolini shunday atash mumkin. U kompyuter asrining boshlanishi, karyerasi va kompyuter dizaynerlari foydalanuvchilar hayotini osonlashtirishga qaratilgan saʼy-harakatlari haqida turli maʼruzalar oʻqidi. Hopper Digital Equipment muhandislik inshootlarining aksariyatiga tashrif buyurdi, u yerda tinglovchilar uni koʻpincha olqishlar bilan kutib olishdi. U oʻzining koʻplab maʼruzalarini yorugʻlikning bir nanosekundda bosib oʻtadigan masofani koʻrsatish uchun 30 sm gacha kesilgan toʻgʻridan-toʻgʻri Bell telefon simi bilan tasvirlab berdi. Kabel tomoshabinlarga koʻrgazmali qurol sifatida uzatildi.
Hopper endi faol xizmatda boʻlmaganiga qaramay, har doim ushbu maʼruzalar uchun kiyim formasini kiyib yurgan.
"Mening eng muhim yutugʻim kompilyator yaratishdan tashqari, yoshlarga saboq berishdir. Bilasizmi, ular mening oldimga kelib: „Biz buni qila olamiz deb oʻylaysizmi? „Men aytaman:“ Sinab koʻring. Va men ularni qoʻllab-quvvatlayman. Ularga kerak. Men ularning rivojlanishini kuzatib boraman va baʼzida ularni tavakkal qilishga va kasbiy qiyinchiliklarga dosh berishga undayman“.
Hopper Arlington milliy qabristoniga toʻliq harbiy sharaf bilan dafn qilindi.
Mukofotlar va eʼtirof
right|thumb|250x250px| Grace Hopper. Ruminiya [[pochta markasi. 2013-yil]]
Raqamli meteorologiya va okeanografiya boʻyicha dengiz markazi Kaliforniya, Monterey, Grace Hopper avenyu, 7-uyda joylashgan.