Polsha-Ukraina_munosabatlari
2004—2014-yillarda munosabatlar
Polshaning Yevropa Ittifoqiga qoʻshilishi Ukraina uchun yangi voqelikni yuzaga keltirdi: uning aʼzolari orasida birinchi marta Ukrainaning Yevropa Ittifoqiga, shuningdek, NATOga aʼzo boʻlish yoʻnalishini qoʻllab-quvvatlagan davlat paydo boʻldi. Shu bilan birga, sariq inqilobdan keyingi rivojlanish sharoitida Ukraina va Polsha oʻrtasidagi siyosiy muloqot strukturasini sezilarli darajada modernizatsiya qilish va toʻldirish zarurati paydo boʻldi. Masalan, Ukrainaning Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlishning Kopengagen mezonlaridan birinchisiga („siyosiy“ mezon): demokratik institutlar barqarorligini taʼminlash, inson huquqlari va qonun ustuvorligini taʼminlashga erishishga qaratilgan hamkorlik muhim ahamiyat kasb etadi. 2005-yil Polsha Respublikasida Ukraina yili deb eʼlon qilindi va 2005-yil aprel oyida Varshavada Ukraina Prezidenti Viktor Yushchenko ishtirokida ochildi. Ukraina va Polsha oʻrtasida taʼlim va ilmiy darajalar haqidagi hujjatlarni akademik tan olish hamda axborotlashtirish sohasida hamkorlik toʻgʻrisida bitimlar imzolandi. Ukraina va Polsha oʻrtasidagi savdo-iqtisodiy, ilmiy-texnikaviy aloqalar kengaydi. Polsha Respublikasi Ukrainaning Markaziy Yevropadagi eng muhim iqtisodiy hamkoriga aylandi. Ukraina Polsha mahsulotlarni eksport qiladigan ikkinchi yirik davlatdir. 2008-yil holatiga koʻra, fan va texnologiya sohasidagi Ukraina-Polsha qoʻshma hamkorlik dasturi 150 dan ortiq qoʻshma tadqiqot loyihalarini oʻz ichiga oladi. Transchegaraviy hamkorlik 1990-yillarning oʻrtalarida tashkil etilgan Karpati va Bug Yevroregionlari doirasida rivojlandi. Shu bilan birga, ikki tomonlama munosabatlarning deyarli barcha sohalari 2007-yil oxiridan boshlab Polshaning Shengen hududiga kirishi bilan bogʻliq muammolarga duch keldi. Bu Ukraina-Polsha chegarasini kesib oʻtishning yangi tartiblari va qoidalariga olib keldi va shunga mos ravishda munosabatlarni rivojlantirish uchun qoʻshimcha qiyinchiliklarni keltirib chiqardi. Polshaning Yevropa Ittifoqi siyosatida Sharqiy vektorni faollashtirish tashabbusi ikki tomonlama munosabatlarni rivojlantirishning muhim yoʻnalishi boʻldi. Yevropa qoʻshnichilik siyosatining (ENP) sharqiy vektorini mustahkamlash gʻoyasi 2008-yilda Polsha tashqi siyosatining ustuvor yoʻnalishlaridan biriga aylandi va u oʻzini bu yoʻnalishda yetakchi sifatida koʻrsatdi. Polsha tashqi ishlar vaziri Radoslav Sikorski 2008-yil 7-may kuni Seymda mamlakatning 2008-yilga moʻljallangan tashqi siyosatini taqdim etar ekan, „Polsha Sharqqa nisbatan umumiy tashqi siyosatni ishlab chiqishga ixtisoslashishda davom etishi kerak“ degan gʻoyani eʼlon qildi. Shu bilan birga, Polsha Yevropa Ittifoqidagi oʻz mavqeyini, birinchi navbatda, Sharqiy Yevropada oʻz rolini kuchaytirishga intilmoqda. Varshava universiteti Sharqiy Yevropa tadqiqotlari markazi direktori Yan Kalichki Polsha radiosiga bergan intervyusida bu fikrni tasdiqladi: „Men Polshaning Yevropa Ittifoqidagi mavqeining mustahkamligi sharqdan boʻlgan qoʻllab-quvvatlash va kuchga bogʻliqligini taʼkidlamoqchiman“. Polsha tashqi ishlar vaziri mamlakati oʻzining hamkorlari — Chexiya, Slovakiya, Vengriya, Estoniya, Litva, Latviya, Ruminiya va Bolgariya, shuningdek, Shvetsiya bilan ham sharqda ENPni amalga oshirish niyatida ekanligini taʼkidladi. 2008-yil mart oyida boʻlib oʻtgan Yevropa Kengashida Polsha Oʻrta yer dengizi ittifoqini yaratish taklifini qoʻllab-quvvatladi va shu bilan ENPning sharqiy yoʻnalishini ajratish uchun Yevropa Ittifoqining yordamiga ishondi. Polshaning bu niyatlari amalga oshirildi va 2008-yil 23-maydagi „Sharqiy sheriklik“ qoʻshma Polsha-Shved taklifida oʻz aksini topdi. 2008-yil 26-mayda Yevropa Ittifoqi Bosh siyosat kengashi va Tashqi aloqalar boʻyicha kengash yigʻilishida taqdim etildi va maʼqullandi. Bryusselda va butun Yevropa Ittifoqining asosiy tashabbusiga aylandi. 2008-yil 26-mayda Bryusselda boʻlib oʻtgan Yevropa Ittifoqi tashqi ishlar vazirlarining uchrashuvi chogʻida Polsha va Shvetsiya Yevropa Ittifoqining Sharqiy siyosatini chuqurlashtirish boʻyicha qoʻshma taklifni taqdim etdi, bu Yevropa Ittifoqining Sharqiy hamkorligi (YI) deb nomlanadi. QK tashabbusi oltita davlatga qaratilgan: toʻgʻridan-toʻgʻri qabul qiluvchilar — Ukraina, Moldova, Gruziya, Ozarbayjon va Armanistonedi. QK — bu YIga aʼzo boʻlish istiqbolini kafolatlamaydigan maxsus vositalar toʻplami. Shunday qilib, Polsha Yevropa Ittifoqiga qoʻshilganidan soʻng munosabatlar yangi mazmun bilan toʻldirilib, uning Ukrainaning Yevropa integratsiyasi va Yevro-Atlantika uchun yetakchi sifatidagi roli mustahkamlandi. Bu, bir tomondan, Ukraina gʻoyalarini qoʻllab-quvvatlashda, ikkinchi tomondan, Sharqiy Yevropa bilan Yevropa Ittifoqining hamkorligining aniq dasturini ishlab chiqish va amalga oshirishda namoyon boʻldi. Polsha va Ukraina UEFA Yevro-2012 mezbon davlatlari edi. Polsha Yevromaydon va 2014-yil Qrim inqirozi paytida Ukrainani ashaddiy qoʻllab-quvvatlagan. Polsha hukumati Yevropa Ittifoqida Ukraina uchun kompaniya olib bordi va Ukrainadagi harakatlari uchun Rossiyaga qarshi sanksiyalar tarafdori ekanini namoyon qildi. Polsha Qrimning Rossiya tomonidan anneksiya qilinishini hech qachon tan olmasligini maʼlum qildi. 2014-yilda Polshaning sobiq tashqi ishlar vaziri Radoslav Sikorski 2008-yilda Rossiya prezidenti Vladimir Putin Polshaning oʻsha paytdagi bosh vaziri Donald Tuskga Ukrainani Polsha va Rossiya oʻrtasida boʻlish masalasini taklif qilganini daʼvo qilgan edi. Keyinchalik Sikorski baʼzi soʻzlar haddan tashqari talqin qilinganligini va Polsha anneksiyalarda ishtirok etmaganini aytdi. Bu davrda Polsha koʻp sonli ukrainalik qochqinlarni qabul qildi. Ikkinchi jahon urushi davrida polyaklar va ukrainlar bilan bogʻliq achchiq voqealarni turlicha talqin qilish 2015-yildan buyon xalqlar oʻrtasidagi munosabatlarning keskin yomonlashishiga olib keldi.