cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pound va Rebka tajribasi
Pound va Rebka tajribasi — \gamma-kvantlarning Yerning tortish maydonida ko`tarilish va tushish paytidagi chastota siljishini aniqlovchi tajriba edi. Tajriba Einsteinning 1907 va 1911-yillardagi ekvivalentlik prinsipidagi farazlarga asoslangan edi: fotonlar tortishish maydonida tushganda energiya ortadi, xuddi shuningdek, tortishish maydonida yuqoriga ko`tarilganida esa energiyasi kamayadi. Bu amerikalik fizik Robert Pound va uning aspiranti Glen Anderson Rebka tomonidan 1959-yilda taklif qilingan va umumiy nisbiylik nazariyasining eng so`nggi klassik sinovi bo`lgan: mazkur tajriba ekvivalentlik prinsipini tasdiqlashi bilan birgalikda, fotonlar mavjudligini isbotlovchi muhim dalillardan biri bo`ldi. Tajriba o'z davrida umumiy nisbiylik nazariyasining aniq tekshiruvlar davri boshlab bergan inqilobiy voqea edi.
Umumiy tavsif
Einstein o'zining umumiy nisbiylik nazariyasining aniq versiyasini nashr qilishidan avval, o`n yil davomida nazariyaning bir nechta natijalarini eviristik dalillar bilan kutadi, biroq bu vaqtda tajribalarni aniq tekshirishning imkoni mavjud emas edi.
Ekvivalentlik prinspini yorug`likning tortishish maydonidagi Dopler effektini ko`rsatish uchun Einstein ikkita yorug`lik manbasini oladi. Yerda joylashtirilgan S_1 detektor h balandlikda joylashtirilgan S_2 manbadan yer sirtiga tik yo`nalishda yorug`lik kvantlari yo`naltiriladi.
Manbadan f_2 chastota bilan chiqqan \gamma-kvant S_1 detektorga f_1 chastota bilan qabul qilinishi kerak. Ekvivalentlik prinspiga binoan, noinersial sanoq sistemada yorug`lik tortish maydoni chiziqlari bo`ylab harakatlanganda uning chastotasi ortishi kerak.
Manbadan chiqqan kvant detektorga h/c vaqtda yetib keladi. Shu bilan birga bu vaqt ichida foton tezligi v=gh/c ga ortadi ham. Shuning uchun detektor qayd qilgan chastota f_2 ga teng bo`lmaydi: Dopler siljishi bo`yicha uning chastotasi ortadi:
Ekvivalentlik prinspiga ko`ra gh ni tortishish potensiallari farqi \Phi bilan almashtirib, detektor qayd qiladigan chastota uchun munosabatni aniqlaymiz:
Umumiy nisbiylikning qo`llanishi
1916-yilda Einstein o'zining yangi tugallangan umumiy nisbiylik nazariyasi doirasidan oldingi evristik dalillarini gravitatsiyaviy qizil siljishni yanada qat'iyroq shaklga yangilash uchun foydalangan. Gravitatsion qizil siljish va uning 1916-yilgi maqolasidagi yana ikki faraz, Merkuriy orbitasining anomal perigeliy presessiyasi va yorug‘likning Quyosh tomonidan tortishish kuchining og‘ishi umumiy nisbiylik nazariyasining “klassik tasdiqlari” sifatida ma’lum bo‘ldi. Merkuriyning anomal perigeliy pretsessiyasi 1859 yilda Urbain Le Verrierning hisob-kitoblaridan beri osmon mexanikasidagi muammo sifatida uzoq vaqtdan beri e'tirof etilgan edi "Sirius B and the gravitational redshift - an historical review". 1919-yilda Eddington ekspeditsiyasida Quyosh tomonidan yorugʻlikning burilishini kuzatish Eynshteynga jahon miqyosida shuhrat qozondi. Gravitatsion qizil siljish ko'rsatish uchun uchta klassik sinovdan eng qiyini ekanligi isbotlangan.
Eksperimentchilar Einsteinning tortishish vaqtining ortishi haqidagi eski farazlarini sinab ko'rishga shoshilmadilar, chunki faraz qilingan ta'sir deyarli o'lchab bo'lmas darajada kichik edi. Einsteinning Quyoshning spektral chiziqlari uchun bashorat qilingan siljishi millionning atigi ikki qismini tashkil etdi va harorat va bosim tufayli chiziqning kengayishi va chiziqlar ko'plab turbulentlarning yutilish superpozitsiyasini ifodalaganligi sababli chiziq assimetriyasi bilan osongina maskalanishi mumkin edi. Ta'sirni o'lchash uchun bir nechta urinishlar noaniqligi sababli besamar kechdi. Gravitatsiyaviy qizil siljishni o'lchashga oid birinchi umumiy qabul qilingan da'vo Wolter Adamsning 1925-yilda oq mitti yulduz Sirius \beta-sining spektral chiziqlaridagi siljishlarni o'lchashi edi. Biroq, hatto Adamsning o'lchovlari ham turli sabablarga ko'ra shubha ostiga qo'yilgan.
Mössbauer effekti
Atom spektroskopiyasida tashqi qobiq elektronlarining elektron o'tishlari natijasida paydo bo'lgan ko'rinadigan va ultrabinafsha fotonlar, gazsimon atomlar tomonidan qo'zg'atilgan holatda chiqarilganda, bir xil turdagi qo'zg'atilmagan atomlar tomonidan osongina so'riladi. \gamma-yemirilishda yadrolar chiqaradigan fotonlarning mos yutilishi hech qachon kuzatilmagan, chunki yadrolarning orqaga qaytishi chiqarilgan fotonlar tomonidan shunchalik ko'p energiya yo'qotilishiga olib keldiki, ular endi maqsadli yadrolarning yutilish spektrlariga mos kelmaydi. 1958 yilda Iridium-191 ning 129 keV o'tishini tahlil qilgan Rudolf Mössbauer yemiriluvchi yadroning haroratini 90K ga tushirish orqali rezonans yutilishga erishish mumkinligini aniqladi. Darhaqiqat, u erishgan energiya rezolyutsiyalari misli ko'rilmagan keskinlikka ega edi.
1959 yilda bir nechta tadqiqot guruhlari, xususan Garvarddagi Robert Pound va Glen Rebka va Harvelldagi (Angliya) Jon Pol Shiffer boshchiligidagi guruh gravitatsiyaviy qizil siljishning er yuzidagi sinovlarini o'tkazish uchun yaqinda kashf etilgan ushbu effektdan foydalanish rejalarini e'lon qilishdi.
Pound va Rebka tajribasi
Pound va Rebka Fe^{57} dan foydalanishni tanladilar, chunki temirning mazkur izotopi qaytarilmas emissiyani ko'rsatish uchun kriogen sovutishni talab qilmaydi, nisbatan past ichki konversiya koeffitsientiga ega, shuning uchun u nisbatan erkin bo'ladi. 14,4 keV o'tishdan ajratish qiyin bo'lgan rentgen nurlari emissiyasi va uning asosiy Co^{57} ning yarimparchalanish davri 272 kunga teng.
Pound va Rebka tizimli xatolik manbalarini aniqlash bo'yicha dastlabki sinovlarda xatoning eng katta manbai harorat o'zgarishidan kelib chiqqanligini aniqladilar, bu esa birinchi navbatda panjara tebranishlari tufayli ikkinchi tartibli relativistik Doppler effekti bilan bog'liq. Emitent va absorber o'rtasidagi haroratning atigi 1^{\circ}C farqi tortishish vaqti kengayishining taxmin qilingan ta'siriga teng siljishni keltirib chiqardi.
Shuningdek, ular atomning fizik-kimyoviy muhitiga yadroviy o'tishning sezgirligidan kelib chiqadigan manba va absorberning turli kombinatsiyalarining chiziqlari orasidagi chastota o'zgarishini aniqladilar. Shuning uchun ular ushbu ofsetlarni tortishish qizil siljishini o'lchashdan ajratishga imkon beradigan metodologiyani qabul qilishlari kerak edi. Namuna tayyorlashda ham juda ehtiyot bo'lish kerak edi, aks holda bir hil bo'lmaganliklar chiziqlarning keskinligini cheklaydi.
Tajribani tashkil etish
Tajriba Harvard universitetining Jefferson laboratoriyasi minorasida o'tkazildi, u asosan binoning qolgan qismidan vibratsiyali izolyatsiya qilingan. Uning yuzasiga tarqalgan radioaktiv Co^{57} ni o'z ichiga olgan temir disk binoning tomiga yaqin joylashgan ferroelektrik yoki harakatlanuvchi magnit o'zgartirgich markaziga joylashtirilgan. 38 cm diametrli yupqa kvadrat plyonkalardan iborat bo'lgan 32% Fe^{57} (2% tabiiy ko'plikdan farqli o'laroq) darajasiga boyitilgan temir plyonkalardan iborat bo'lib, ular Mylar varog'iga tekis shaklda yonma-yon yopishtirilgan. Manba va detektor orasidagi masofa 22,47 metr (74 fut) ni tashkil etgan. \gamma-nurlar Mylar orqali o'tgangamma nurlarining tarqalishini minimallashtirish uchun He bilan to'ldirilgan sumkadan foydlaniladi. O'tgan gamma nurlarini aniqlash uchun detektoy ostida sintillyatsion hisoblagich o'rnatilgan.
Vibratsiyali uglerod \gammanurlari manbasida doimiy o'zgaruvchan Doppler siljishini ta'minlaydi. Transdyuserning sinusoidal harakatlariga qo'shilib, sinxron dvigatel tomonidan boshqariladigan kichik diametrli asosiy silindr tomonidan boshqariladigan gidravlik silindrning sekin (odatda taxminan 10^{-5} m/s) doimiy harakati edi. Silindrning harakati doimiy integral miqdordagi transduser tebranishlaridan so'ng har bir ma'lumotni ishga tushirishda bir necha marta teskari aylantiriladi. Har bir necha kunda manba va detektorning joylashuvi teskari o'zgartiriladi, shunda ma'lumotlar oqimining yarmi binafsha, yarmi esa qizil siljishda bo'ladi.
Mumkin bo'lgan tizimli xatolarni qoplash uchun ishlatiladigan boshqa qadamlar qatorida, Pound va Rebka dinamik chastotasini 10 Hz va 50 Hz oralig'ida o'zgartirdi va turli transduserlarni (ferroelektrik o'tkazgichlar va harakatlanuvchi magnit karbidlariga qarshi) sinab ko'radi.
Manba yaqinidagi Mössbauer monitori silindr majmuasining muntazam ravishda pastga qaragandan yuqoriga qarab teskari o'zgarishi natijasida manba signalining mumkin bo'lgan buzilishlarini tekshirgan.
Modulyatsion texnika
Fe^{57} ning 14,4 keV karbidsiz emissiya chizig'ining yarmi kengligi bo'lsa-da, kutilgan tortishish chastotasi faqat  edi. Chastota o'zgarishining bu nisbatli miqdorini o'lchash, yarim kenglikdan 500 marta kichikroq, ma'lumotlarni yig'ish va ma'lumotlarni tahlil qilish uchun murakkab protokolni talab qildi. Kichkina siljishni o'lchashning eng yaxshi usuli ko'pincha "qiyaliklarni aniqlash", rezonansni eng yuqori nuqtasida o'lchash emas, balki cho'qqining har ikki tomonidagi maksimal qiyalik nuqtalari (burilish nuqtalari) yaqinidagi yutilish egri chizig'ini solishtirishdir.
Dinamik karbid odatda taxminan 74 Hz chastotada ishladi, maksimal tezlik amplitudasi bilan manba va detektorning ma'lum bir kombinatsiyasi uchun rezonans egri tezligi bilan yutilishning maksimal o'zgarishiga mos keladi (odatda taxminan 10^{-4} m/s). Tezlik maksimallari atrofida markazlashgan tebranish davrining chorak davrlarida olingan hisoblar ikkita alohida registrda to'plangan. Xuddi shunday, teskari harakatda gidravlik silindr bilan olingan hisoblar yana ikkita alohida registrda, jami to'plangan hisoblarning to'rtta registrida to'plangan only conducted his confirmatory experiment to win a five-cent bet. }}.
Vibratsiyali transduser va gidravlik silindrning birgalikdagi harakatlari kiruvchi fotonlarni +0,11 mm / s, + 0.09 mm / s, -0.11 mm / s va -0.09 mm / s manba harakatlarini ifodalovchi to'rtta kanalda to'planishiga imkon berdi. Ular birgalikda 50% ish siklida ishladilar, shuning uchun, aytaylik, 80 million kiruvchi fotonning 10 millioni to'rtta yozish kanalining har birining vaqt oralig'iga to'g'ri keladi. Ushbu hisob-kitoblardan maksimal absorbansga mos keladigan tezlikni hisoblash mumkin edi.
Tajriba natijalari
Har bir ma'lumot o'tkazmasi o'n bitta raqamni, ya'ni to'rtta absorber registrini, to'rtta monitor registrini va uchta o'rtacha harorat farqini berdi. Registrni hisoblash odatda gidravlik pistonning o'n ikki to'liq orqaga va orqaga aylanishidan so'ng qayd etilgan, bu erda piston harakatining har bir teskarisi 22\,000 manba tebranish davridan keyin sodir bo'lgan.
Natijalarni ko'tarilgan g-nurlari va tushayotgan g-nurlari bilan taqqoslash uchun manba va absorber birliklari bir necha kunda almashtirildi. Teng, lekin qarama-qarshi belgili tortishish chastotasi siljishiga ega bo'lgan yugurish ma'lumotlarini birlashtirish berilgan manba/maqsad kombinatsiyasi o'rtasidagi belgilangan chastota siljishini ayirish yo'li bilan yo'q qilishga imkon berdi.
1960-yilgi maqolalarida Pound va Rebka hisoblashning dastlabki to'rt kunidagi ma'lumotlarni taqdim etdilar. Pastki qismida manba bilan oltita yugurish, haroratni to'g'irlashdan so'ng manba va absorber o'rtasida — ga teng bo'lgan o'rtacha og'irlikdagi kasr chastotali siljishini berdi. Yuqoridagi manba bilan sakkizta yugurish, haroratni to'g'irlashdan so'ng — og'irlikdagi o'rtacha xususiy chastota siljishini berdi.
Chastotaning yuqoriga va pastga siljishi ikkalasi ham salbiy edi, chunki manba/absorber kombinatsiyasining o'ziga xos chastotasi farqining kattaligi kutilgan tortishish qizil/ko'k siljishlarining kattaligidan sezilarli darajada oshib ketdi. O'rtacha og'irlikdagi yig'indining yarmini olish manba/absorber kombinatsiyasining o'ziga xos chastotasi farqini berdi, -. O'rtacha og'irlikdagi farqning yarmini hisobga olgan holda, tortishish vaqtining kengayishi tufayli aniq fraksiyonel chastota siljishi hosil bo'ldi, —.
Ma'lumot to'plashning to'liq o'n kuni davomida ular 10% xatolik chegarasi bilan prognoz qilingan qiymatga mos keladigan - ga tortish vaqtining kengayishi tufayli aniq fraksiyonel chastota o'zgarishini hisoblab chiqdilar.
Keyingi bir necha yil ichida Pound laboratoriyasi gravitatsiyaviy qizil siljish o'lchovini ketma-ket takomillashtirishni nashr etdi va nihoyat 1964-yilda 1% darajasiga yetdi.
Chongqing
Joylashuvi
Chongqing munitsipaliteti janubi-gʻarbiy, shimoli-sharqiy va janubi-sharqga choʻzilgan teng boʻlmagan oʻlchamdagi uchta lobdan iborat. Chongqing shahrining markaziy tumanlari janubi-gʻarbiy lobni egallaydi va shahar atrofi tumanlari bilan oʻralgan. U yerdan shimoli-sharqiy qoʻl Yanszi vodiysi boʻylab tarqaladi. Yanszi vodiysidan janubi-sharqqa choʻzilgan janubi-sharqiy lob Xunan va Guychjou oʻrtasidagi bir qator tepaliklar va vodiylardan iborat; Vu daryosi (Yangszi daryosining yana bir irmogʻi) janubga Guychjouga burilmaguncha lobning janubi-gʻarbiy tomoni boʻylab taxminan oqadi. Munitsipalitetning gʻarbiy va janubi-gʻarbiy qismlari Sichuan havzasida joylashgan boʻlib, nisbatan tekis va tepalikli yerlardan iborat. Daba togʻlari Shensi bilan shimoliy chegara boʻylab oʻtadi va shimoli-sharqda Vu togʻlari Yanszi daryosining Uch dara mintaqasidagi Xubeyga kirishini belgilaydi. Fangdu togʻlari munitsipalitetning sharqiy qismini egallaydi va janubda Dalou togʻlari Guychjoudan shimolga choʻziladi. Chongqing shahrining markaziy qismi Sichuandan janubga choʻzilgan nisbatan past boʻlgan Huaying togʻlarining janubiy chegarasini tashkil etuvchi qizil qumtosh va slanesdan iborat tepalikli burun ustida va uning atrofida qurilgan. Tush shimolda Jialing daryosi, sharq va janubda Yanszi bilan chegaralangan boʻlib, ikki daryo oʻrtasida joylashgan yarim orolni hosil qiladi. Boshqa tepaliklar, baʼzilari Xuayingning shoxlari, shahar chekkasi va shahar atrofi tumanlarida koʻtariladi.
Iqlimi
Chongqing oʻzining yumshoq va kuchli nam iqlimi bilan ajralib turadi. U Shensidagi Qin (Sinling) togʻlari tomonidan sovuq shimoliy shamollardan himoyalangan va qishda sovuq yoki muz kam yoki umuman boʻlmaydi; Yagona salqin oylar boʻlgan yanvar va fevral oylarining oʻrtacha harorati mos ravishda taxminan 47 °F (8 °C) va 50 °F (10 °C) ni tashkil qiladi. Maydan sentyabrgacha davom etadigan yoz issiq va nam; avgust oyining oʻrtacha harorati 84 °F (29 °C) ni tashkil qiladi va koʻp kunlarda yuqori harorat 100 °F (38 °C) dan oshadi. Qolgan oylar issiq boʻlib, yillik oʻrtacha harorat 64 va 67 °F (18 va 19 °C) orasida. Munitsipalitetdagi yogʻingarchilikning asosiy qismi (hammasi yomgʻir shaklida) apreldan oktyabrgacha tushadi; oʻrtacha yillik jami 43 dan 55 dyuymgacha (taxminan 1100 dan 1400 mm gacha). Yuqori namlik tufayli tuman va tuman ayniqsa ogʻir. Oktyabrdan aprelgacha shaharni doimiy tuman qoplaydi, bu esa ichki navigatsiya, aviatsiya va mahalliy transportga xalaqit beradi. Chongqing iqlimi shaharga „tuman poytaxti“ laqabini berdi. Bu nomning oʻziga xosligi hozirgi sharoitda kuchaydi: kuyikish, karbonat angidrid va kislotali yomgʻir bilan ifloslangan, Chongqing atmosferasi Xitoyda eng ifloslangan joylardan biridir.
Shahar tartibi
Chongqingning Eski shahari (ilgari shahar devori va darvozalari bilan oʻralgan, hozir ulardan faqat ikkitasi qolgan) qoyali burunning sharqiy uchdan bir qismini egallaydi va taxminan 28 kvadrat milya (73 kvadrat kilometr) maydonni egallaydi. Sohilga qaragan janubiy va sharqiy yon bagʻirlari „pastki shahar“, qolgan qismi esa „yuqori shahar“ ni tashkil qiladi. Bu maydonlarning har birining oʻrtasidan sharqiy-gʻarbiy xiyobon oʻtadi, uchinchisi esa burun tizmasining umurtqa pogʻonasidan oʻtadi. Shaharni modernizatsiya qilishdan oldin uning kesishgan koʻchalari tor va koʻpincha aylanma edi; tepalikning relyefi boʻyicha, ularning baʼzilari yuzlab qadamlar boʻylab yuqoriga va pastga tushishdi. Biroq, bu goʻzal yoʻlaklarning bir nechtasi saqlanib qolgan. Burunning gʻarbiy qismidagi shaharning yangi qismlari ikki daryoning qirgʻoqlari boʻylab uzoqqa tarqalib, Eski shaharnikidan ancha kattaroq maydonni egallagan. Xitoy-Yaponiya urushi davrida (1937—45) bu yerda millatchi hukumat idoralari joylashgan boʻlib, hozirda ular davlat idoralari binolari, muzeylar va koʻrgazma zallari, xususan, Xalq majlislari zali (1954-yilda nihoyasiga yetgan) joylashgan. Shahar shu qadar oʻsdiki, koʻplab sanoat shaharchalari va shahar atrofidagi jamoalar birlashdi .Shahar chegaralarini shimolda Jiangbey va gʻarbda Baishiyigacha kengaytirdi. Yanszining janubiy qirgʻogʻidagi sobiq shahar atrofi hududlari bir xil darajada muhimdir. Ilgari paromlar daryolarni kesib oʻtishning yagona vositasi edi; keyinchalik ularni shimoli-gʻarbdagi Jialing koʻprigi (1966) va janubdagi Chongqing Yanszi koʻprigi (1980) orqali ham kesib oʻtish mumkin edi. Oʻshandan beri Yanszi va Jialing boʻylab yana oʻnlab koʻpriklar qurildi, xususan, Yanszi ustidagi Chaotianmen koʻprigi 2008-yilda qurib bitkazildi. Bu koʻpriklar 2008-yilda qurib bitkazildi. Qoʻshni bilan eski shahartumanlar. Atrofdagi tumanlarning keng bogʻlari va goʻzal turar-joylari shaharning markaziy qismidagi gavjum sharoitlarni yengillashtirishga katta hissa qoʻshadi.
Uy-joy
Xitoy-Yaponiya urushidan oldin Chongqing tor koʻchalar va gavjum uylar shahri edi. Koʻchalar va yoʻllar tepaliklar konturini kuzatib borardi. Uylar kambagʻal aholi punktlarida bambuk, yogʻoch yoki somondan, badavlat joylarda esa gʻishtdan qurilgan. Barcha hududlarda yuqori darajadagi tirbandlik kuzatildi. Shahar millatchilar hukumatining qarorgohiga aylanganda kuchli modernizatsiya dasturi joriy etildi. Yangi ko‘chalar qurish uchun shahar devorining katta qismi buzilib, mavjud ko‘chalar gradus va kengaytirildi. Hukumat xodimlari va qochqinlar oqimi tufayli uy-joyga boʻlgan katta talab Eski shaharning gʻarbiy qismidagi uchastkalarning tez kengayishiga olib keldi.1938-yildan 1942-yilgacha Chongqing yaponlar tomonidan kuchli bombardimon qilindi va shaharda katta vayronagarchiliklarga sabab boʻldi. Qolgan devorning bir qismi va shaharning deyarli barcha tarixiy obidalari va ibodatxonalari shikastlangan yoki vayron qilingan. Vayronagarchilik tufayli yangi kommunistik hukumat (1949-yilda hokimiyatga kelgan) urushdan keyin modernizatsiya va kengaytirish vazifalarini bajarishda unchalik qiyinchilik tugʻdirmadi. Hozirgi vaqtda shahar boʻylab zamonaviy binolar qad rostlagan, yangi savdo markazlarida osmonoʻpar binolar koʻzga tashlanadi. Shimoliy shahar atrofi tumanlarida va unga tutashhududlarda ishchilar uchun turar joy, zavod va ustaxonalarni turar joy bilan taʼminlash uchun katta binolar qad rostladi. Yaqinda Uch dara toʻgʻonining qurilishi tugallanishi va keyinchalik munitsipalitetda bir millionga yaqin aholining koʻchirilishi yoki koʻchirilishi iqtisodiy yuksalishni taʼminladi, chunki yirik davlat sarmoyasi yangi shaharchalar, biznes korxonalari, aloqa va transport infratuzilmasini qurish uchun sarflandi.
Odamlar
Yaponiya bilan urushdan oldin Chongqing aholisi 250 000 dan kam edi. 1938-yildan boshlab Yaponiya tomonidan bosib olingan qirgʻoq boʻyidagi provinsiyalardan odamlar hayratlanarli darajada urush davridagi poytaxtga oqib kelishdi. 1938-yildan beri Chongqing aholisining oʻsishining bir qismi hukumat xodimlari, fabrika xodimlari va boshqa viloyatlardan kelgan qochqinlardan iborat edi. 1940-yillarning oxirida esa odamlarning qirgʻoq boʻyidagi provinsiyalarga qaytishi bilan shahar aholisi vaqtincha qisqardi. Daryoning quyi qismidan odamlarning oqimi ilgari paroxial Chongqingni kosmopolitga aylantirishga yordam berdi.shahar. Aholisi odatda 1950-yillarning boshidan, ayniqsa 1997-yilda munitsipalitet tashkil etilganidan keyin oʻsishda davom etdi. Shaharning markaziy tumanlarida yashovchi aholi soni urushgacha boʻlgan Eski shahar aholisidan 20 baravar koʻp.
Iqtisodiyoti
Ishlab chiqarish Min sulolasining oʻrtalaridayoq (1368—1644). Chongqingda yigirish, toʻquvchilik, ipak oʻrash, pivo tayyorlash ustaxonalari tashkil etilgan. 1890-yilda shahar tashqi savdo uchun ochilgan, bir yildan soʻng ikkita metall tegirmoni tashkil etilgan. 1905-yilga kelib Chongqingda yigiruv va toʻquvchilik, ipak toʻqish, shisha va sigaret zavodlari mavjud edi. Chongqingning zamonaviy sanoatining asoslari 1938-1945-yillar oraligʻida, qirgʻoq provinsiyalaridan koʻchirilgan fabrikalar millatchi hukumat homiyligida ishlab chiqarishni boshlaganida qoʻyilgan. Koʻmir, temir va boshqa resurslar juda yaqin boʻlganligi sababli sanoat tez rivojlandi. 1949-yildan keyin kommunistik hukumat tomonidan sezilarli sanoat rivojlanishi amalga oshirildi. 1960-yillar va 70-yillarning boshlarida harbiy sohaga oid baʼzi sanoatlar shahar va uning atrofida koʻchirildi yoki tashkil etildi yoki Xitoyning boshqa qismlaridan u yerga koʻchirildi. Shahardagi ulkan temir-poʻlat zavodlari majmuasi Xitoyning eng yirik obyektlaridan biridir. Rudalar qoʻshni Sichuan provinsiyasidagi Qitszyan (munitsipalitetning janubiy qismida) va Veyyuan (Neytszyandan qisqa masofada gʻarbda)da qazib olinadi. Bundan tashqari, hozir Vushanda munitsipalitetning shimoli-sharqiy burchagida yirik temir rudasi koni mavjud. Boy boksit konlari Chongqingni Xitoyda alyuminiy mahsulotlarining yirik ishlab chiqaruvchisiga aylantirdi. Shuningdek, u rangli televizor naychalari va optik shisha ishlab chiqarishda keng qoʻllaniladigan stronsiy karbonatning asosiy ishlab chiqaruvchisi hisoblanadi.Koʻmir munitsipalitetning bir nechta joylaridan qazib olinadi va Chongqing janubi-gʻarbiy Xitoyning muhim koʻmir qazib olish bazasi hisoblanadi. Munitsipalitet tabiiy gazning boy zahiralariga ega, xususan Dyantszyandagi yirik Volonxe tabiiy gaz koni. Gaz quvurlari va ishlab chiqarish quvvatlari, jumladan, Changshoudagi yirik tabiiy gazni tozalash zavodi qurildi. Chongqingning energiya ishlab chiqarish quvvati shaharning shimoli-sharqidagi Longxi daryosidagi Shizitan gidroelektrostantsiyasining qurilishi tugallanishi bilan sezilarli darajada oshdi. 2008-yilning boshida Vu daryosi boʻyidagi Penshuy shahridagi yirik yangi GES ishga tushdi. Bundan tashqari, shaharning janubi-gʻarbiy qismida, Yanszi daryosi yaqinida yirik issiqlik elektr stantsiyasi qurildi. Biroq, koʻproq gidroelektr vamunitsipalitetning energiya taʼminotiga boʻlgan ehtiyojini qondirish uchun issiqlik quvvati qoʻshilmoqda. Chongqingning yengil sanoat ishlab chiqarishi butun Xitoyning janubi-gʻarbiy qismida yetakchilik qiladi. Paxta, ipak, qogʻoz, charm buyumlar ishlab chiqarish, un, boʻyash, oʻsimlik moyi va oziq-ovqat mahsulotlarini qayta ishlash korxonalari eʼtiborga molik. Chongqing oʻzining qoʻl sanʼatlari, ayniqsa, lak buyumlari bilan ham ajralib turadi. 1990-yillarning boshlarida Chongqing shahrida yuqori texnologiyali sanoatni rivojlantirish zonasi tashkil etildi va u erda elektron maʼlumotlar, bioinjeneriya, ifloslanishni nazorat qilish, optoelektronik integratsiya va yangi va ilgʻor materiallarga eʼtibor qaratadigan yuzlab ilmiy va texnologik korxonalar joylashgan.
Kommunal xizmatlar
Garchi 1900-yillarning boshlarida elektr yorugʻlik zavodi tashkil etilgan boʻlsa-da, 1920-yillarning oxiri va 1930-yillarning boshlarida Chongqingda mahalliy rahbarlar tomonidan yashash sharoitlarini yaxshilash uchun modernizatsiya tashabbusi boshlandi. Shahar devorlarini buzish boshlandi, koʻchalar kengaytirildi, suv quvurlari va telefon stansiyasi ishga tushirildi. Haliham 1940-yillarda ham sanitariya va jamoat gigienasi hali ham yomon edi. Shaharda kalamushlar koʻp edi, uylar va mehmonxonalarda afyun chekish keng tarqalgan, bitlarga botgan vayflar va tilanchilar tanish manzara edi. Lekin 1949-yildan buyon amalga oshirilgan energetik chora-tadbirlar, jumladan, oqova suvlarni tozalash inshootlari bilan jihozlangan zamonaviy kanalizatsiya tizimini o‘rnatish, chiqindi tozalash inshootlarini qurish bois bu sharoitlar o‘tmishda qoldi. Chongqing yuqori darajadagi tozalikka erishdi, suv taʼminoti tizimining quvvati oshirildi va turar-joy tumanlarining umumiy turmush sharoiti yaxshilandi. Biroq, havoning ifloslanishi jiddiy muammoga aylandi.
Taʼlim
1949-yildan boshlab barcha darajadagi maktablar soni — bolalar bogʻchalari, boshlangʻich maktablar, oʻrta maktablar va oʻrta maktablar koʻpaydi. 1940-yilgacha juda kam maʼlum boʻlgan bolalar bogʻchalarining oʻsishi koʻplab ayollarga oʻz farzandlariga toʻgʻri gʻamxoʻrlik qilish va shu tariqa ishchi kuchining bir qismiga aylanish imkonini berdi. Hukumat oʻqituvchilar tayyorlash maktablari, kasb-hunar-texnika bilim yurtlari, qishloq xoʻjaligining sirtqi oʻrta maktablarini tashkil etishga katta ahamiyat berdi. Chongqing milliy oliy taʼlim markazi boʻlib, oʻnga yaqin universitet va kollejlarni oʻz ichiga oladi. Bir qancha yirik institutlar Shapingba tumanida joylashgan, jumladan Chongqing universiteti (1929 yilda tashkil etilgan), Janubi-gʻarbiy universitet (1906), Janubi-gʻarbiy siyosiy fanlar va huquq universiteti (1950) va Chongqing Oddiy universiteti (1954). Boshqa maktablarga Yuchjong tumanidagi Chongqing tibbiyot universiteti (1956), Jiulongpo tumanidagi Sichuan tasviriy sanʼat instituti (1940), Nanʼan tumanidagi Chongqing Jiaotong universiteti (1951) kiradi.
Adabiyotlar roʻyxati
Ping-chia Kuo Mingye Vang Britannica ensiklopediyasi muharrirlari.
South Salt Lake (Utah)
Aholisi
23617 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 1232,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 17,9 km2. Shundan 17,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 1297 m balandlikda joylashgan.
Bouzeron
Bouzeron Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Saône-et-Loire departamenti Chalon-sur-Saône tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
145 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 39,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,7 km2.
Manou
Aholisi
511 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 37,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 13,5 km2.
NGC 1038
NGC 1038 Kit yulduz turkumidagi S0-a tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Lewis Swift 1885-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
IC 4565
IC 4565 Choʻpon yulduz turkumidagi Sc (ixcham spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Pietracatella
Pietracatella Italiyaning Molise mintaqasida joylashgan kommunadir. Campobasso provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 50 km2. 1600 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Yebra de Basa
Yebra de Basa Ispaniyaning Aragón mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Huesca provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 90.74 km2. Aholisi — 155 kishi (2010).
Kaymaklı, İliç
Kaymaklı — Turkiyaning Erzincan viloyati İliç tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 17 nafar (2022).
Oberreißen
Hududi
Oberreißenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Danni Watson
Danni Watson (2003-yil 28-martda tugʻilgan) — Bermud milliy akademiyasi safida markaziy himoyachi va himoyachi sifatida oʻynaydigan xalqaro futbolchi.
Erta hayoti va taʼlimi
Watson 2003-yil 28-martda tugʻilgan. U 2009-yilda Elliott boshlangʻich maktabiga oʻqishga kirdi va keyin TN Tatem oʻrta maktabiga va Saltus grammatika maktabiga oʻtdi. Watson hozirda Massachusets shtatining Sheffield shtatidagi Berkshire maktabida tahsil olmoqda.
Karyera
Uotson besh yoshidan beri futbol oʻynagan. Yetti yoshida Watson Somerset Cricket Club Troyans (SCC) ga qoʻshildi, u yerda u 2016-yilgacha qizlar jamoasi aʼzosi boʻlgan va keyin u hozirda bir qismi boʻlgan oʻgʻil bolalar jamoasiga qoʻshilgan.
14 yoshida u Bermuda U17 ayollar jamoasining sardori etib saylandi va shu vaqt ichida Nikaraguada boʻlib oʻtgan KONKAKAF chempionatida qatnashish huquqini qoʻlga kiritdi. Watson, shuningdek, bir yil oʻtib U15 ayollar divizioni 2 chempionatida sardor sifatida KONKAKAF OLTIN medalini qoʻlga kiritdi.
2019-yilda Watson WWNEPSSA ALL-STAR ligasi uchun tanlandi va hatto Berkshire School bilan NEPSAC pley-off bosqichiga yoʻllanma oldi. 2021-yildan boshlab u Bermud milliy akademiyasining Senior va U20 jamoalari aʼzosi hamda U17 va U15 jamoalarining sobiq aʼzosidir. Watson ayni paytda Bermuda futbol assotsiatsiyasi yoshlar hakami va Bascome Leadership Futbol Akademiyasining 17 yoshgacha boʻlgan qizlar murabbiyi sifatida ham ishlagan.
IC 4566
IC 4566 Choʻpon yulduz turkumidagi Sab (ixcham choʻziq galaktika) tipli galaktikadir.
IC 2992
IC 2992 Katta Ayiq yulduz turkumidagi Sa (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Toʻqqalʼa
Toʻqqalʼa — arxeologik yodgorliklar majmuasi (mil. av. 4-asr — mil. 13-asr). Nukus sh.dan 14 km shim.gʻarbda, kichik tabiiy Toʻqtov tepaligida joylashgan. Oʻzbekiston FA Qoraqalpogʻiston filiali tarix, til va adabiyot institutining Toʻqqalʼa arxeologik ekspeditsiyasi tomonidan oʻrganilgan (1958— 65). Yodgorlik antik, ilk oʻrta asr shahar xarobasi qoldiqlari va qabristondan tashkil topgan. T.ning qad. qismida qalʼa qoldiqlari, burjlar, xonalar (eni 3 m, uz. 5,5 m), yoʻlaklar chiqqan. Sopol buyumlariga koʻra, T.ning bu qismi mil. av. 4—2-asrlarga oid. U antik Xorazmning shim.gʻarbiy hududlaridagi davlat chegara istehkomi boʻlgan. Qalʼa harbiy harakatlar paytida vayron etilgan. Bir oz tanaffusdan soʻng T.da hayot qayta jonlangan, turar joylar vujudga kelgan. Shim.gʻarbiy devor oʻrtasidagi xonalar ostidan sopol quvurlar topilgan. T.dan, shuningdek, 7 —8-asrlarga oid sopol idishlar, temirdan yasalgan mehnat qurollari, mis tangalar (aksariyati Kardor hukmdori Xusravga taalluqli, shuningdek, Xorazmshohlar va Sugʻd tangalari) chiqqan. Ular Kardor madaniyatining soʻnggi bosqichiga oid. Qabriston Toʻqtov tepaligining sharqiy va shim. yonbagʻirlarida joylashgan.
Undan koʻplab ossuariylar topilib, uning devorlarida xorazmiy yozuvida bitilgan qabr yozuvlari (epitafiya), turli diniy ramzlar saqlangan (mil. 7-asr oxiri — 8-asr). Ossuariylar ustida oʻrta asr (8-asr 2 yarmi — 14-asr) qabristoni joylashgan.
Toʻgʻaloq mulda
Toʻgʻaloq mulda (taxallusi; asl ismsharifi Boyimbet Abdurahmonov) (1860.10.6 — hozirgi Qirgʻizistonning Oqtol tumani — 1942.4.1) — qirgʻiz shoiri, oqin. Qirgʻiz folklori bilimdoni, "Manas" eposini aytuvchilardan. Madrasada oʻqigan. 14 yoshida sheʼr yoza boshlagan. U "Dehqon ayolining yigʻisi", "Temirchi ayoli yigʻisi", "Yosh erga berilgan qiz xasrati", "Cholga erga berilgan qiz hasrati" kabi shikoyatqoʻshiqlar, "Hojining kirdikorlari", "Salla oʻragan qoʻy" kabi hajviy sheʼrlar, "Turna va tulki", "Bulbul va eshak" kabi masallar yozgan. "Kemchontoy", "Bobirxonlar" (1900), "Qushlar hangomasi" (1908), "Ozodlik" (1919 — 23), "Nasihat" (1925) kabi dostonlar, "Ertaklar" (1939) toʻplamini nashr ettirgan. "Sheʼrlar va dostonlar" (1947), "Tanlangan sheʼrlar" (1951), "Yer va uning bolalari" (1952) va 2 jildli "Tanlangan asarlar" (1954 —56) muallifi. Navoiy, Furqat, Muqimiy, Zavqiy ijodi T.M. ijodiga katta taʼsir etgan. Ayrim asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan.
Toʻqqalʼa
Shixnazar Matrasulov.
Saint-Jouvent
Saint-Jouvent Fransiyaning Limuzen mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Vienne departamenti Limoges tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1388 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 56,0 nafar kishi.
Vero Beach South
Vero Beach South AQShning Florida shtatida joylashgan shahardir. Indian River County okrugi tarkibiga kiradi.
Saint-Jouvent
Geografiyasi
Maydoni — 24,8 km2.
Engelhartszell an der Donau
Engelhartszell an der Donau Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan shaharchadir. Schärding (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 19 km2. 1128 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Teoles (Barpi)
Teoles  (Теолес) — Qirgʻiziston Respublikasining Jalolobod viloyati Suzoq tumani qarasli qishloq. Barpi ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 907 kishi.
Saint-Jean-Ligoure
Saint-Jean-Ligoure Fransiyaning Limuzen mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Vienne departamenti Limoges tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
419 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 13,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 31,1 km2.
Martin Hairer
Martin Hairer (1975-yil 14-noyabrda tugʻilgan) — avstriyalik matematik. Stoxastik integrallarni, xususan, stoxastik qisman differensial tenglamalar sohasida ishlab keladi. 2014-yil Fields medali bilan taqdirlangan.
Hairer 1998-yil Geneva universitetini matematika va fizika boʻyicha bakalavr darajasi bilan tamomlagan. 2001-yilda Jean-Pierre Eckmann rahbarligida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. Hairer London qirollik jamiyati aʼzosi va London imperial kolleji matematika professoridir. Bundan oldin u Warwick universitetida hamda New York universitetining Courant institutida ishlagan.
Uyumda tanlab eritish
thumb| Oltinni uyumda tanlab eritish Uyumda tanlab eritish - bu tayyorlangan uyumdan(maydalangan balansdan tashqari rudalar va kambag'al rudalar yoki qayta ishlash zavodining qoldiqlari ) maxsus eritmalar  yordamida qimmatbaho kerakli komponentlarni eritmaga o'tkazib ajratib olish jarayoniga aytiladi.
Isʼhoqxon Ibrat
Is’hoqxon Ibrat (1862-1937) — maʼrifatparvar shoir, zabardast tilshunos, tarixshunos olim, ilk oʻzbek matbuotchilaridan boʻlib, 1862-yilda Namangan yaqinidagi Toʻraqoʻrgʻon qishlogʻida tugʻilgan. Dastlabki maʼlumotni eski maktabda, soʻngra onasining qoʻlida oladi. Keyinroq Qoʻqonga borib madrasaga oʻqishga kiradi. left|thumb|250px|Isʼhoqxon Ibrat Is’hoqxon Ibrat 1886-yilda madrasani tugatib, Toʻraqoʻrgʻonga qaytib keladi. U oʻz faoliyatini pedagog sifatida qishloqda maʼrifat tarqatish bilan boshladi. 0’sha yili eski mahalliy maktablardan ancha farq qiluvchi yangicha maktab ochadi. Qo‘qondagi Muhammad Siddiq Tunqotar madrasasida o‘qigan (1878—86). O‘z sheʼrlari („Tarixi chopxona“, „Madaniyat haqida masnaviy“, „Gazeta xususida“, „Qalam“)da mahalliy va chor amaldorlari kirdikorlarini fosh etgan („Ilmi Ibrat“, sheʼriy to‘plam, 1909). Ibrat arab, fors, hind, turk, o‘zbek va rus so‘zlaridan tarkib topgan „Lug‘at sitta as-sina“ („Olti tilli lug‘at“, T., 1901) tuzgan, bu asar o‘sha davr uchun katta ahamiyatga ega bo‘lgan. Ibratning yozuvlar tarixiga oid „Jomeʼ ul-hutut“ („Xatlar majmui“, 1912) asarida lotin, yunon, xitoy, hind, arab, Kirill yozuvining kelib chiqishi, rivojlanish tarixi haqida maʼlumot berilgan, ilmiy-tarixiy asarlari („Tarixi Farg‘ona“, 1916; „Tarixi madaniyat“, 1925; „Mezon uz-zamon“, 1926) esa Qo‘qon xonligining vujudga kelishidan to 20-asr 30-yillarigacha bo‘lgan davrni o‘z ichiga olgan. Ibrat „Turkiston viloyati gazeti“, „Sadoi Turkiston“, „Sadoi Farg‘ona“ gazetalariga yozgan maqolalarida fan, maʼrifat va madaniyatni targ‘ib etgan. 1937 yilda qatag‘on qurboni bo‘lgan. Namangan viloyati To‘raqo‘rg‘on tumanidagi 14-o‘rta maktab va Toshkentdagi bir ko‘chaga Ibrat nomi berilgan.
Is’hoqxon Ibrat 1887-yilda haj safariga otlanadi. Soʻng u Sharq mamlakatlari boʻylab sayohatni davom ettiradi. Yevropaning Istanbul, Sofiya, Afina, Rim kabi markaziy shaharlarida boʻldi, ancha vaqt Jidda shahrida istiqomat qiladi, Bombey va Kalkuttada yashaydi. Is’hoqxon u yerlarda koʻp ishlatiladigan arab, fors, hind va ingliz tillarini mukammal oʻrgandi. U 1896-yilda oʻz vataniga qaytib keldi. 1901-yilda „Lugʻati sitta as-sina“ asarini bosmadan chiqaradi. Mazkur lugʻat jadid maktablarida sharq va rus tillarini oʻrganishda birdan bir qoʻllanma sifatida foydalanib kelindi.
Pershotravneva (Berislav tumani)
Pershotravneva (Першотравневе) — Ukrainaning Xerson viloyati Berislav tumanidagi qishloq.
Isʼhoqxon Ibrat
Is’hoqxon Ibrat 1912-yilda yozuvlar tarixiga bagʻishlangan „Jomeʼ ul-xutut“Jome' ul xutut yozuvlar tarixiga oid muhim manba („Yozuvlar majmuasi“) asarini yaratdi va oʻz matbaasi „Matbaayi Is’hoqiya“da bosmadan chiqardi. Ibrat chin qalbdan oʻz xalqining ilmli, maʼrifatli boʻlishini istadi. Keyingi 20 yil ichida 14 ta ilmiy-:,. tarixiy, lingvistik asar yozdi. 30 yillik poetik ijodining majmuyi boʻlmish „Devoni Ibrat“ sheʼrlar toʻplamini tuzdi. Tarixshunoslikka oid „Tarixi Fargʻopa“, „Tarixi madaniyat“ va „Mezon uz-zamon“ ilmiy asarlarini yaratdi.
Pershotravneva (Berislav tumani)
2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda aholi soni 162 kishini tashkil qilgsn. Pochta indeksi — 74313. Telefon indeksi — 5546. KATO kodi — 6520686603.
Isʼhoqxon Ibrat
Ibratning soʻnggi yillardagi hayoti ancha tahlikali oʻtdi. 1935-yildan u hamma lavozimlardan olib tashlandi. 1937-yilning aprel oyida 75 yoshli keksa shoir va maʼrifatparvarni hibsga oladilar. Ibrat Andijon turmasida vafot etadi. Is’hoqxon Ibrat qabrining qayerdaligi nomaʼlum.
Arte
Arte (Association Relative à la Télévision Européenne) - bu 1992-yil 30-maydan boshlab xuddi shu nomdagi iqtisodiy manfaatlar guruhi, anonim jamiyat tomonidan efirga uzatiladigan axborot va badiiy televizion dastur sanaladi. Aslida, ular fransuz tilidagi "Arte Français" (Arte Français) ning ikkita alohida dasturidir (1992-yil 28-sentyabrdan 2011—yil 29—noyabrgacha u fransuz tilining 5-dasturida kechki dasturlari sifatida qayta ko'rsatilgan. Ertalab va tushdan keyin dasturlar Fransiya davlati Frans 5 va nemis tilidagi Arte Deutsch (Arte Deutsch) tomonidan uzatilgan, ikkalasi ham deyarli bir xil dasturlardan iborat edi - Germaniya va ZDF davlat teleradiokompaniyalari yoki xususiy dasturlar, ularning buyurtmasi bo'yicha tashkilotlar fransuz tiliga dublyaj qilinadi va Arte France ko'rsatuvlari bilan bir qatorda Arte Français -ga kiritiladi, xuddi shunday Arte France yoki xususiy tashkilotlar tomonidan tayyorlangan ko'rsatuvlar nemis tiliga tarjima qilinadi. Fransiyada teledastur Germaniyaga (taxminan 1%) qaraganda (bozor ulushi taxminan 3,8% -5%) ko'proq mashhur, ammo Germaniyada arte sezilarli darajada ko'proq raqobatga ega sanaladi.
Pershotravneva (Berislav tumani)
Etimologiyasi
Qishloq 1-may Xalqaro mehnatkashlar kuni, yaʼni mehnat bayrami sharafiga nomlangan. SSSRda ushbu kun Xalqaro mehnatkashlar birdamligi kuni deb atalgan.
Arte
Teleko'rsatuvlar
Arte Journal - axborot dasturi, 2012-yil 7-yanvardan boshlab, ikkita axborot dasturi - biri Arte Françaisda fransuz tilida, biri Arte Deutschda nemis tilida efirga uzatiladi. 2012-yilgacha Germaniyadagi davlat teleradiokompaniyalarining muxbirlari, ZDF muxbirlari va Arte France muxbirlari tomonidan reportajlar olib boriladi. "Arte Journal"ning fransuz tilidagi nashrlari har kuni, 1998—2010 yillarda ikkala dasturda ham almashib turdi, uning o'rniga "Arte Info" (Arte Info) axborot dasturi va madaniyat haqidagi "Arte Kultur" (Arte Culture) telejurnallari paydo bo'ldi. va 1992—1998 yillarda "8 ½" boshlovchilarsiz axborot dasturi bor edi.
Pershotravneva (Berislav tumani)
Etimologiyasi
Ukraina SSR hududida Pershotravneve nomi bilan 50 ta aholi punkti va Pervomaiskoye nomi bilan 27 ta aholi punkti mavjud boʻlgan.
Mahalliy kengash
Xerson viloyati, Berislav tumani, Rakovka qishlogʻi, Sovetskaya koʻchasi, 8.
Arte
Teleko'rsatuvlar
28 daqiqa - tok-shou Arte France buyurtmasi bilan KM Production tomonidan ishlab chiqarilgan.
IC 2993
IC 2993 Katta Ayiq yulduz turkumidagi C (ixcham galaktika) tipli galaktikadir.
Arte
Teleko'rsatuvlar
Arximed - ilmiy-ommabop telejurnal Arte Frane, BR va ZDF tomonidan hamkorlikda ishlab chiqarilgan.
Court-circuit - televizion jurnal Arte France tomonidan ishlab chiqarilgan.
Vox Pop - intervyu Arte France buyurtmasi bo'yicha Magnéto Presse tomonidan ishlab chiqarilgan.
Xenius - ilmiy-ommabop telejurnal NDR, WDR, Bilderfest tomonidan BR, WDR va hr tomonidan buyurtma qilingan Labo M tomonidan ishlab chiqarilgan.
Uhingen
Uhingen Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Göppingen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 24,79 km2. Aholisi — 13 555 kishi (2010).
Namtso
left|thumb| Namtso koʻli yaqinidagi koʻchmanchilar right|thumb| Namtso Namtso — (moʻgʻul Тэнгри – Нур) — Tibetning janubi-sharqidagi yopiq muzli koʻl. Maydoni 2 ming km². Uzunligi 80 km. Suv sathining balandligi 4627 m.
Iqlimi
Namtsoda ob-havo barqaror emas, shuning uchun oʻzgaruvchan. Noyabr oyidan boshlab may oyigacha muzlab turadi. Shunga qaramasdan tuzli koʻl boʻlib keladi.
Boyer (Saône-et-Loire)
Boyer Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Saône-et-Loire departamenti Chalon-sur-Saône tumani tarkibiga kiradi.
Namtso
Asteroid
2005-yili italiyalik astronom Vinchenso Kasulli tomonidan kashf etilgan 248388 Namtso asteroidi koʻl nomi bilan atalgan. Rasmiy nomlash iqtibos Minor Planet Center tomonidan 2017-yil 5-oktabrda nashr etilgan (M. P.C. 106504).
Uhingen
Hududi
Uhingenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Boyer (Saône-et-Loire)
Aholisi
639 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 38,0 nafar kishi.
Alakoʻl (tuman)
Alakoʻl tumani (Алакөл ауданы) — Almati viloyatining shimoli-sharqiy qismida joylashgan. 1928-yili tashkil topgan. Yer maydoni 23,7 ming km2. Aholisi 70,651 kishi (2013). Tumanning maʼmuriy markazi — Usharal shahri. Tuman hududi orqali Aqtoʻgʻay — Doʻstiq temir yoʻli va Almati — Oʻstkemen avtomobil yoʻllari oʻtadi. Usharaldan viloyat markazi sanalmish — Almati shahrigacha masofa km.
Aholisi
Tuman aholisining soni 2013-yilgi maʼlumot boʻyicha 70,651 kishini tashkil qildi, tuman ahlolisi koʻp millatli hisoblanadi, milliy tarkibini quyidagi jadvaldan koʻrinshingiz mumkin (1-yanvar 2010-yil) :
Iqlimi
Tuman islimi keskin kontinental, qishi sovuq boʻladi. Yanvar oyining oʻrtacha harorati −12 — 16 °C, iyulniki 18 — 23 °C. Yillik yogʻingarchilikning miqdori tekisliklarda 150 – 260 mm, togʻli hududlarda 350 – 550 mm.
Engerwitzdorf
Engerwitzdorf Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Urfahr-Umgebung (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 41 km2. 8600 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
South Weber (Utah)
South Weber AQShning Utah shtatida joylashgan shahardir. Davis okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
4260 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 355,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 12,0 km2. Shundan 12,0 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 1375 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|South Weber manzarasi.
Yésero
Yésero Ispaniyaning Aragón mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Huesca provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 30.34 km2. Aholisi — 71 kishi (2010).
Pietracupa
Pietracupa Italiyaning Molise mintaqasida joylashgan kommunadir. Campobasso provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 10 km2. 259 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Village Park (Florida)
Village Park AQShning Florida shtatida joylashgan shahardir. Broward County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
895 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 0,5 km2. Shundan 0,5 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
IC 4567
IC 4567 Choʻpon yulduz turkumidagi Sc (ixcham spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Soy (Barpi)
Soy (Сай) — Qirgʻiziston Respublikasining Jalolobod viloyati Suzoq tumani qarasli qishloq. Barpi ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 537 kishi.
Saint-Julien-le-Petit
Saint-Julien-le-Petit Fransiyaning Limuzen mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Vienne departamenti Limoges tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
303 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 28,9 km2.
Bragny-sur-Saône
Bragny-sur-Saône Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Saône-et-Loire departamenti Chalon-sur-Saône tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
464 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 31,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 14,6 km2.
Obertrebra
Obertrebra Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Weimarer Land tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 3,23 km2. 288 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Obertrebraning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
IC 2994
IC 2994 Sunbula yulduz turkumidagi S (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Majdiddin Bagʻdodiy
Majdiddin Bagʻdodiy, Abusaid Majdiddin Sharaf ibn Muayyad ibn Abulfath Bagʻdodiy (1150, Bagʻdod – 1217, Xiva) – tariqat shayxi, tasavvuf olimi, mutasavvif shoir.
Alisher Navoiyning “Nasoyim ul-muhabbat”da maʼlumot berishicha: ''“Asli Bagʻdoddindur. Xorazmshoh Bagʻdod xalifasidin tabibe tiladi. Aning atosin yubordi. Va baʼzi debdurlarki, Bagʻdodedindurki, Xorazm kentlaridindur”''. Najmiddin Kubroning iqtidorli shogirdi hamda avliyo va shoir Farididdin Attorning ustozi boʻlgan.
Najmiddin Kubro va Majdiddin Bagʻdodiy oʻrtasida ular tanlagan yoʻllarning (Najmiddin sukr, Majdiddin sahv tarafdori edi) tafovuti jihatidan qaysidir darajada ichki ixtilof boʻlgan va bu ziddiyat bir voqea munosabati bilan yuzaga chiqadi. Gap shundaki, bir kuni Majdiddin Bagʻdodiy darveshlar bilan birga oʻtirganda, unda bexudlik holati yuz berib, hamsuhbatlariga qarata shunday deydi: ''“Biz oʻrdak tuxumlari edik. Shayximiz Najmiddin tovuq edi. U bizni ochdi. Biz daryoga qarab yoʻl oldik, u esa qirgʻoqda qoldi”''. Bu yerda eʼtiqod masalasi oʻrtaga qoʻyilayapti: ustoz bizni toʻgʻri yoʻlga solgan boʻlsa ham oʻzi notoʻgʻri yoʻlda turibdi, demoqchi shogird. Tovuq suvga shoʻngʻiy olmagani kabi aql ham maʼrifat dengizidan bahramand boʻlolmaydi. Shuning uchun ham bu gap Kubroning qulogʻiga yetganida, u xafa boʻladi va muridini: “Iloyo, oʻsha suvda gʻarq boʻl!” – deb qargʻaydi. Darhaqiqat, koʻp oʻtmay, Muhammad Xorazmshoh Majdiddin Bagʻdodiyni Amudaryoga choʻktirib oʻldiradi.
NGC 1041
Ushbu obyektni Edouard Stephan 1881-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Qirguli
thumb|Qirguli dahasi manzarasi Qirguli Farg'ona shahrining mavzelaridan biri boʻlib, shahar markazidan 4 km uzoqlikda joylashgan. Aholisi taxminan 30 ming kishi. Qirguli mavzesi 2004-yilgacha alohida Qirguli tumani sifatida mavjud boʻlgan. Mavze Marg'ilon shahri va Toshloq tumanlari bilan chegaradosh. Qirguli Fargʻona shahrining sanoatlashgan hududi hisoblanadi. Mavzeda neftni qayta ishlash zavodi (FNQIZ), kimyoviy oʻgitlar zavodi Fargʻonaazot OAJ, Atsetat-tola zavodi, Mexanika zavodi, Issiqlik elektrostantsiyasi faoliyat yuritadi. Qirguli temir yoʻl stantsiyasi temir yoʻl tarmogʻi saonat mollari tashish uchun barpo etilgan. Mavzeda „Sharq“ mexmonxonasi faoliyat yuritadi. Shuningdek "Neftchi" futbol klubining mashgʻulot va maʼmuriz bazasi, Serjantlar tarkibini qayta tayyorlash (militsiya maktabi), kabilar ham aynan Qirgulida joylashgan. 26-ATS telefon tarmogʻi bu hudud uchun aloqa hizmati koʻrsatadi.
Oliy oʻquv yurtlaridan Fargʻona Politexnika instituti, oʻrta taʼlim muassasalaridan kimyo texnologiyalari va politexnika, transport, ijtimoiy iqtisodiyot, elektrotexnika kollejlari va akademik litsey faoliyat yuritadi.
IC 4568
IC 4568 Corona Borealis yulduz turkumidagi Sb (ixcham choʻziq galaktika) tipli galaktikadir.
2-degidro-3-deoksiglukarat aldolaza
2-degidro-3-deoksiglukarat aldolaz fermenti (EC 4.1.2.20) kimyoviy reaksiyani katalizlaydigan ferment hisoblanadi.
Bu ferment liazalar oilasiga, xususan, uglerod-uglerod aloqalarini ajratuvchi aldegid- liyazlarga tegishli boʻlib, ushbu ferment sinfining tizimli nomi 2-degidro-3-deoksi-D-glyukarat tartronat-semialdegid-liyaza (piruvat hosil qiluvchi) hisoblanadi. Umumiy qoʻllaniladigan boshqa nomlar orasida 2-keto-3-deoksiglukarat aldolaz, alfa-keto-beta-deoksi-D-glyukarat aldolaz va 2-dehidro-3-deoksi-D-glyukarat tartronat-semialdegid-liyaz kabilari mavjud. Bu ferment askorbat va aldarat almashinuvida ishtirok etadi.
Strukturaviy tadqiqotlar
2007 yil oxiriga kelib, fermentlarning ushbu klassi uchun PDB kirish kodlari 1DXE, 1DXF, 1W37, 1W3I, 1W3N va 1W3T bilan 6 ta tuzilma hal qilindi.