Uyg'ur_tilida_o'zlashma_qatlamiga_oid_tabobat_atamalari
Zamonaviy uygʼur tili mavjud tashqi va ichki omillar taʼsiri ostida oʼz rivojlanish jarayonida qator surunkali evrilishlarni oʼz boshidan kechirmoqda. Shu oʼrinda Turkiy tillarining bosh boʼgʼinlaridan biri boʼlgan uygʼur tildi unda asrlar davomida bitilgan koʼplab bebaho badiiy ilmiy asarlarni oʼrganishda muammolar bilan yuzma yuz turibdi.Kelajak avlodlarga bu xazinalarni yetkazish va ulardan amaliy foydalanish yoʼllarini koʼrsatishda uygʼur tili va undagi til qonuniyatlarini oʼrgatish muhimdir,jumladan ingliz va xitoy tili orqali oʼzlashtirilayotgan lotincha hamda grekcha terminologiyalarni toʼgʼri tarjima qilish va anglash zaruriyati ustuvor ahamiyat kasb etmoqda. Shu maʼnoda mavzuning dolzarbligi masalasi yaqqol koʼzga tashlanadi. Maqola internatsional terminologiyadan nafaqat tabobat sohasida balki ilm-fanning barcha jabhalarida unumli foydalanish lozim ekanligiga eʼtibor qaratadi.Mazkur maqolada uygʼur tabobatiga oid mabalarni tadqiq etish zarurati paydo boʼlmoqda.Garchi uygʼur tili bugungi kunda tashqi bosimlar ostida boʼlsa-da, u tilda yaratilgan ilmiy merosni oʼrganish va qayta ilmiy muomalaga kiritish bugungi davrning asosiy vazifalaridan boʼlib qolmoqda. “Uygʼur tabobati xom dorilar ilmi”entsiklopediyasida qariyb 600 ga yaqin oʼsimliklarning nomlari uygʼur tabobati atamalari sifatida keltirilgan boʼlib tadqiqot obʼekti sifatida hali toʼliq oʼrganilmagan. Jahon tilshunosligi meʼyorlari asosida xalqaro atamalar sifatida qabul qilingan soʼzlar dunyodagi tillarga muqobil atamalar tarzida tarjima qilinib qoʼllanilib keladi. “Internatsionalizm – jahon tillarida mavjud boʼlgan umumiy tarkibiy element boʼlib, u tillar oʼrtasidagi genetik umumiylik va madaniy taʼsir natijasida jamlanadi. Bu soʼzlar tillarning oʼzaro taʼsiri yoki tasodifiy tashqi shakl oʼxshashligi tufayli bir xil koʼrinishni kasb etgan soʼzlar boʼlib, turli tillarda baʼzan bir xil maʼnoni anglatadi. Internatsional elementlar jamlanmasini internatsional leksika yoki interleksika deb ataladi. Muayyan tildagi internatsional tarkib bu tildagi shu soʼzlarning miqdorini boshqa tillardagi interleksika miqdori bilan solishtirish orqali aniqlanadi. Tillar orasidagi taʼsir omili asosan interleksikaning joriylanishi va rivojlanish jarayonida yaqqol koʼzga tashlanadi.Тилларга тарқалиш jihatidan muhim oʼrin egallashiga koʼra internatsional leksika tilshunoslikda alohida eʼtiborli ahamiyat kasb etadi. Turli tillarda interleksika amaliyotining muhimligi muammosi tilshunoslar va tarjimonlar tomonidan bir oilaga tegishli qarindosh tillardagi shaklan bir-biriga oʼxshash soʼzlar “ayrim elementlarining soxta xususiyatlari mavjudligi”ni nazardan qochirib qoʼyishdadir. Bu kabi “Tarjimonning soxta doʼstlari” nafaqat boshlangʼich tajribaga ega boʼlgan tarjimonlarni, balki koʼp yillardan beri bu ish bilan shugʼullanib kelayotgan mutaxassislarni ham gohida chalgʼitib qoʼyuvchi jiddiy muammodir. Turli yillarda mazkur muammo tadqiqoti bilan koʼplab ilm soxiblari shugʼullanib kelishadi, ulardan V.V. Аkulenko, А.D. Shveytser, R.А. Budagov, L.I. Borisovalarni keltirib oʼtish mumkin. Olim I. А. Kolesnik internatsionalizmlarni quyidagi asosiy uch guruhga ajratadi: