cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Talliy
Talliy (yun. Thallos — yashil novda; spektrning yorqin yashil chiziqlariga koʻra nomlangan, lot. Thallium), Tl — Mendeleyev davriy sistemasining 111 guruhiga mansub kimyoviy element. Tartib raqami 81, atom massasi 204,37. 2 ta barqaror izotopi: 2MT1 (29,5%) va 205T1 (70,5%) va 207T1—2J"T1 radioaktiv izotoplari bor. 202T1, 204T1 radioaktiv izotopi sunʼiy usulda olingan. Ingliz kimyogari Talliy Kruks 1861-yilda sulfat kislota zdining qoʻrgʻoshin kamerasidan chiqadigan balchiqni spektroskop yordamida tekshirib, nomaʼlum elementga taallukli yashil chizyklar borligini koʻrdi. Keyinroq fransuz kimyogari TalliyTalliy Lami Talliyni ilk bor metall holda ajratib oldi va uning xossalarini aniqladi.
Talliy tarqoq element; Yer poʻstining massa jihatdan 4,510~5% ini tashkil qiladi. Talliy minerallariga lorandit TlAsS2, krukezit (Si, Ag, Te)2Se, vrbait Tl (As, Sb)3 S5, gutchinsonit (Si, Ag, Tl)2 SPb2As2S3 va 1958-yilda Oʻzbekistondan topilgan mineral avitsennit ZT12O32/ye2O3 lar kiradi. Talliy koʻpincha galliy va indiy b^n birga uchraydi. Talliy ogʻir metallarning polimetallik rudalari chiqindilarini qayta ishlab, sof Talliy esa uning sulfati eritmasini elektroliz qilib olinadi.
Talliy kumush rangoq metall, havoda tez oksidlanadi. Fizik xossalariga koʻra qoʻrgʻoshinga oʻxshaydi. Talliyning suyuqlanish temperaturasi 303,6°, qaynash temperaturasi 1457°, zichligi 11,85 g/sm3. Uning qattiq holatdagi 2 ta (a, R) modifikatsiyasi maʼlum. Talliy kimyoviy faol element. Koʻpchilik metallmaslar bilan bevosita birikadi, kislotalarda eriydi, ishqorlar bilan reaksiyaga kirishmaydi. Talliy birikmalarida 1 va 3 valentli. Talliy gidroksid T1ON kuchli asos. Talliy nitrat kislotada erib, talliy nitrat T1NO3 hosil qiladi. Lekin xlorid kislotada oz eriydi. Talliyning 1 valentli birikmalari barqarorrok, hisoblanadi.
Talliyning oʻzi va uning birikmalari juda zaharli. Masalan, talliy sulfat T12(SO4)3 kemiruvchilarga qarshi zaharli modda sifatida ishlatiladi. Talliy va uning birikmalari optik asboblarda, yarim oʻtkazgichlar texnikasida, katalizator sifatida, antidetanator oʻrnida ishlatiladi; talliy bromid bilan talliy yodiddan tashkil topgan qattiq eritmalarning monokristallari (Talliy xlorid hamda Talliy bromidning monokristallari) infraqizil nurlarni oʻzidan oʻtkazadi. Talliy karbonat optik shishalar sintezida, Talliyning oʻzi selenli tok toʻgʻrilagichlari tayerlashda ishlatiladi.
Talliy xayvon va oʻsimlik toʻqimasida doimo boʻladi. Tuprokda oʻrta hisobda 10^5%, dengiz suvida 10"9%, hayvon organizmida 410~5% miqdorda Talliy mavjud. Odam bir kechakunduzda ovqat va suv orkali 1,6 mkg, gʻavo orqali 0,05 mkg Talliy oladi. Talliy kishi organizmiga nafas va ovqat yoʻli, teri orqali kirishi mumkin. Talliydan kuchli zaqarlangan kishining 1—2 sutkadan keyin meʼdaichagi (koʻngli ayniydi, qusadi, qorni ogʻriydi, ichi suradi, ichi qotadi), oʻpkasi zararlanadi, sochi toʻkiladi, avitaminoz paydo boʻladi. Juda ogʻir zaharlanganda polinevrit, telbalik va koʻrmay qolish hollari uchraydi. Talliy organizmdan siydik (72%) va najas (14%) bilan chiqib ketadi.
Adabiyot
Komil Tojiyev.
Talliy (θαλλός, tallos — „yashil navda“) kimyoviy element boʻlib, belgisi — Tl, atom raqami esa — 81. Bu yumshoq kulrang metall tabiatda erkin holda uchramaydi. Ajratib olinganida qalayga oʻxshab koʻrinadi, biroq havoda rangini yoʻqotadi. Kimyogarlar William Crookes va Claude-Auguste Lamy  bir-biridan mustaqil ravishda talliyni 1861-yilda sulfat kislota qoldigʻida kashf etishgan. Ular yangi ishlab chiqilgan atomik emissiya spektroskopiyasi metodi yordamida talliyni yorqin yashil spektr chizigʻi sifatida ochishgan. Nomini Crookes bergan. Lamy esa talliyni elektroliz yordamida ajratib olgan.
Talliy +3 va +1 oksidlanish holatlarida ionli tuz sifatida oksidlanadi. +3 holati talliy guruhidagi boshqa unsurlarga (bor, aluminiy, galliy, indiy) ham xos. Biroq +1 holati ishqor metalllarni eslatib, talliy(I) ionlari kaliy konlarida topilishini va hujayralar tomonidan K+ ionlari kabi ishlatilishini izohlaydi.
Sanoat miqyoslarida esa talliy kaliy emas, balki ogʻir metall sulfid konlarida olinadi. Olingan talliyning 60-70% elektronikada, qolgani esa farmatsevtika va shisha sanoatida ishlatiladi. U shuningdek infraqizil detektorlarda ham qoʻllaniladi. Talliy-201 radioizotopi (TlCl xloridi tarkibida) kichik hajmlarda bezarar boʻlib, yadroviy tibbiyot, xususan veloergometriyada ishlatiladi.
Eruvchan talliy tuzlari esa taʼmsiz, lekin yuqori darajada zaharli, sanoatda kalamush va hasharot qirishda ishlatiladi. Bunday zaharni oz miqdorda isteʼmol qilish soch toʻkilishiga olib keladi va margimush qatorida ayrim mamlakatlarda taqiqlangan.
Xossalari
Talliy — juda yumshoq, egiluvchan va xona haroratida pichoq bilan kesish mumkin boʻlgan metall. Talliy metall yaltiroqligiga ega boʻlib, havoda qoʻrgʻoshinni eslatuvchi koʻkish-kulrang tusga kiradi. Bunday holatni oldini olish uchun, uni yogʻga botirib olish mumkin. Uzoq vaqt havoda qoldirilganda, ogʻir oksid qavatini hosil qiladi. Suv taʼsirida talliy giroksidini hosil qiladi. Sulfat va nitrat kislotalari taʼsir ettirilganda sulfat va nitrat tuzlari hosil boʻladi, xlorid kislotasi taʼsirida esa erimaydigan talliy (I) xlorid qavati hosil boʻladi.. Talliyning standart elektrod potensiali −0,34 ga teng boʻlib, temirnikidan (-0,44) ozgina balandroqdir.
Izotoplar
Talliy 25 ta izotopga ega boʻlib, ularning atom massalari 184 dan 210 gachadir. Faqatgina 203Tl va 205Tl izotoplari barqaror boʻlib, eng barqaror 204Tl radioizotopining yarim parchalanish davri 3,78 yilga teng.
202Tl (yarim parchalanish davri 12,23 kun) siklotronda olinishi mumkin. 204Tl esa yadroviy reaktorda barqaror talliydan neytron faollashtirish usuli orqali olinishi mumkin.
201Tl (yarim parchalanish davri 73 soat) elektronlarni ushlab qolish orqali parchalanadi.
208Tl (yarim parchalanish davri 3,05 daqiqa) tabiatda uchraydigan toriy parchalanish zanjiridan hosil boʻladi.
Kimyoviy xossalari
Talliyning ikki asosiy oksidlanish darajalari bu +1 va +3 dir. +1 oksidlanish darajasida talliyning koʻpchilik birikmalari kaliy va kumush birikmalariga oʻxshab ketadi (talliy (I)ning ion radiusi 1.47 Å, kaliyniki 1.33 Å, kumushniki 1.26 Å). Shu sababli talliy ilk kashf etilgan paytda Yevropada (lekin Angliyada emas) ishqoriy metall deya eʼtirof etilgan. Masalan, suvda eruvchan va kuchli ishqor boʻlgan talliy (I) gidroksidi karbonat angidrid bilan reaksiyaga kirishib, suvda eriydigan talliy karbonatini hosil qiladi. Ushbu karbonat suvda eriydigan yagona ogʻir metall karbonatidir. Kumush birikmalari bilan oʻxshashlik talliyning galogenid, oksid va sulfid birikmalarida kuzatiladi. Talliy (I) bromid yorugʻlikka taʼsirchan, sariq, kumush bromidga oʻxshash birikma. Qora rangli talliy (I) oksidi va talliy (I) sulfidlari esa kumush oksidi va kumush sulfidlariga oʻxshab ketadi.
Tabiatda tarqalishi va sanoatda olinishi
Talliy Yer yuzida 0.7 mg/kg, miqdorida, asosan kaliyli minerallar shaklida loy, tuproq va granit tarkibida uchraydi. Ammo, iqtisodiy jihatdan bu manbalar talliy olinishi uchun yetarli emas. Amaliy maqsadlar uchun ishlatiladigan talliyning asosiy manbasi bu mis, rux, qoʻrgʻoshin va boshqa metall sulfidlarining konlaridir.
Magnolia (Iowa)
Magnolia AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Harrison okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
183 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 124,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,48 km2. Shundan 1,48 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 408 m balandlikda joylashgan.
Barletta-Andria-Trani (provinsiya)
Barletta-Andria-Trani  Italiya provinsiyalaridan biridir. Apuliya mintaqasi tarkibiga kiradi. Poytaxti – Barletta, Andria va Trani. Maydoni – 1 538,66 km2. 384 293 nafar aholi istiqomat qiladi.
Artagall
Artagall—Hindistonning Karnataka shtati janubidagi Belgaum tumanidagi qishloq.
Munchoqtepa yodgorliklari
Munchoqtepa yodgorliklari - qad. arxeologik yodgorliklar majmuasi. Namangan viloyati, Pop shahridan 2 km jan.da, Sirdaryo boʻyida joylashgan. Munchoqtepa, Balandtepa, Temirqasmoqtepalardan iborat. Arxeologik qazishmalarga koʻra, Balandtepa (1—8-a), Temirqasmoqtepa shahar harobalari, Munchoqtepa esa shahar qabristoni (1—8-asr) hisoblanadi. Munchoqtepa yodgorliklari guruhida 1988-yil jahonshumul ahamiyatga molik arxeologik kashfiyot qilindi. Munchoqtepa I yodgorligida yakka tartibdagi qabrlar, Munchoqtepa II da esa, 5—8asrlarga oid yer osti xilxonalari kavlab ochildi. Ularni bunyod etishda loy, gʻisht, yogoch kabi qurilish materiallaridan foydalanilmagan. Xilxona tuzilishi 4 qismdan iborat: 1) kirish qismi oldidagi maxsus tekislangan maydon; 2) kirish qismidagi in-shoot (peshayvon); 3) yer osti yoʻlagi va uning oxirida pastga (jasadxonaga) tushiladigan zinapoya; 4) jasadxona. Keyingi 2 qism: yoʻlak (zinapoya bilan) va jasadxona yer ostida gilloy qatlamlarda oʻyib yasalgan. Jasadxona xuddi uyga oʻxshab shiftlari arksimon qilinib, devorlari va poliga juda ustalik bilan jilo berilgan. Xilxonalar seysmik jihatdan juda mustahkam qilib qurilgan, ularga kuchli yer silkinishlari ham taʼsir eta olmagan.
Osiyobteppa
Aholisi
Aholisi − 485 kishi
Munchoqtepa yodgorliklari
Marhumlar tobutlariga ustboshlari, qurol-yarogʻlari, zebziynatlari, idishtovoqlari va asbob-uskunalari bilan dafn etilgan. Bulardan tashqari, koʻpchilik marhumlar yoniga har xil taom va mevalar ham qoʻyilgan. Qoʻy va parranda goʻshti, mevalardan: shaftoli, oʻrik, gilos, yongʻoq, xandon lista va yer yongʻoq (xotin yongʻoq) danaklari topilgan. Topilmalar orasida paxta koʻsaklari diqqatni tortadi, ular hozirgi ipak paxta koʻsagiga juda oʻxshaydi.
Osiyobteppa
Manbalar
Tojikiston joy nomlari reestri 2013. — 332 s. — ISBN 978-99947-33-54-5
Munchoqtepa yodgorliklari
Yer osti xilxonalaridan chiqqan topilmalar orasida kulolchilik, temirchilik, toʻqimachilik, zargarlik, koʻnchilik mahsulotlari koʻplab uchraydi. Marhumlar yonida aniqlangan zebziynat va taqinchoklar soni salkam 10000 ga, mehnat va jangovar qurol-yarogʻlar esa 3000 ga boradi. Kiygan libosi va yonidagi buyumlarga qarab marhumlarning hayotligidagi kasb-hunarlarini aniqlash mumkin. Masalan, musiqachi tobuti ichidan musiqa asboblari, etikdoʻznikidan yogʻoch qolip va maxsus pichoq, ovchinikidan oʻq-yoy topilgan. Xilxonalardan topilgan eng qiziqarli buyumlar ichida kiyim qoldiqlari ahamiyatga ega. Xususan, ipakli, ipli, junli matolar nafaqat Oʻzbekiston, balki Oʻrta Osiyo xalqlari kiyimlari tarixining shu vaqtgacha maʼlum boʻlmagan sahifalarini toʻldirishga yordam beradi. Bundan tashqari, oyoq kiyim namunalari, peshonaband, roʻmol qoldikdari ham qayd etildi. Bular barchasi, yaʼni matodan tayyorlangan kiyimlar, charm va oyoq kiyim qrldiqlari ajdodlarimizni kundalik kiyim-bosh tayyorlashga alohida eʼtibor berganligini koʻrsatadi. Topilmalar orasida yana maxsus yogʻoch gʻilofga solingan musiqa asboblarini keltirish mumkin. Ulardan biri soʻzsiz hozirgi qoʻshnayning oʻzginasidir. Bundan kelib chiqadiki, qoʻshnay kamida 1500 yillik tarixga ega.
Groß Ippener
Groß Ippener Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Oldenburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 28,06 km2. 1125 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Munchoqtepa yodgorliklari
Boqijon Matboboyev.
Munshaot
Munshaot (arab.—insho etilganlar, yaʼni yozilganlar, bitilganlar) — Sharq sheʼriyatidagi janrlardan biri, muallifning nazmda yoki nasrda yozilgan maktublar toʻplami. Bunday toʻplamlar bir yoki bir necha muallif kalamiga mansub xatlar yigʻindisidan iborat boʻlgan. Maktublar shunchaki bitilgan xatlar boʻlmay, badiiyatning oʻziga xos turi — insho sanʼati sifatida yuzaga kelgan, chuqur mazmunga va goʻzal badiiy ifodaga ega boʻlgan. Baʼzi maktublar yuksak sanʼat bilan oʻta jimjimador yozilgan. Asosan arab va fors tillarida yaratilgan. Oʻzbek adabiyoti tarixida M.ning shakllanishi va rivojlanishi Alisher Navoiy ijodi bilan bogʻliq. Navoiy "Munshaot" asarining muqaddimasida forscha maktublar shakllangan yuksak uslubga ega ekanini, turkiy xalqlarda bu uslubda hali hech ish qilinmaganini va oʻzi M.ga birinchi boʻlib koʻl urganini qayd qilgan. Navoiyning ushbu asaridagi mak-tublarning aksariyati sulton Husayn Boyqaro va uning farzandlari boʻlmish shahzodalarga yozilgan. Ularda Navoiy maktub egalariga davlatni idora etish, hukumat ishlarini bajarishga doir oʻzining qimmatli maslahat va takliflarini bayon etadi, adolat va hushyorlikka chorlaydi. M. baʼzan "ruqʼaot", "maktubot" deb ham yuritilgan. M.larning talaygina qoʻlyozma nusxalari Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutining qoʻlyozmalar fondida saqlanadi. Ularning baʼzilari, mas, "Munshaoti Mirzo Sodiq" (inv. № 302—1, 4423— II), "Munshaoti Yusufiy" (inv № 5046—III) mualliflarning oʻzlari tomonidan, baʼzilari esa kotiblar tomonidan tartibga keltirib koʻchirilgan.
Mil. av. 700
'''Mil. av. 700'''
Vafot etgan
🇷🇺
Groß Ippener
Hududi
Groß Ippenerning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Paveh tumani
Paveh — Eron, Kirmonshoh tumani , Pave grafligining shahar va markazi. U Havraman degan hududda joylashgan.
Shahar aholisi birinchi boʻlib soʻzlashadigan til asosan kurd tilidir, lekin maktablar va idoralarda qoʻllaniladigan til fors tilidir, Eronning rasmiy tili boʻlib, shaharda deyarli hamma bu tilda ravon soʻzlashadi.
Geografiya
Joylashuv, topografiya
Paveh Eronning gʻarbiy qismida joylashgan boʻlib, Kirmonshohdan 112 km uzoqlikda joylashgan. U Eron-Iroq chegarasi boʻylab, odatda Xevraman deb ataladigan kichik mintaqada joylashgan boʻlib, u Kurdistonning katta geografik mintaqasida joylashgan. Shahar mintaqa aholisi tomonidan Xevramanning poytaxti deb hisoblanadi. Shahar mevali bogʻlar bilan oʻralgan. Paveh Xevraman viloyatidagi aksariyat shahar va qishloqlar singari togʻ yonbagʻrida joylashgan. Shahar orqasida Shaho togʻi, oldinda esa mintaqadagi qadimgi dinlarning ziyoratgohi boʻlgan yana bir togʻ — Atashgoh koʻrinishi. Eng koʻp tashrif buyuradigan joylar orasida Quri Qaleh gʻor odami bor, u Yaqin Sharqdagi eng uzun suvli gʻor hisoblanadi. Gʻor Pave shahri markazidan 25 kilometr uzoqlikda joylashgan.
Demografiya
2017 yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 25,771 kishi va 7932 oiladan iborat. Pave aholisi kurdlar boʻlib, havrami tilida gaplashadi (shuningdek: Gorani). Ular sunniy islomning Shofi’iy boʻlimiga ergashadilar.
Belgilar
Daryolar
Sirvan daryosi Pavedagi eng katta daryolardan biridir. Eronning Zagros togʻlarida Sanandaj yaqinida koʻtariladi. Keyin u togʻlar orqali pastga tushadi va u erda taxminan 32 km ikki davlat oʻrtasidagi chegarani tashkil qiladi. Oxir-oqibat Bagʻdod ostidagi Dajla daryosiga kiradi. Diyalaning yuqori oqimida navigatsiya uning tor ifloslanganligi sababli mumkin emas, ammo daryo vodiysi Eron va Iroq oʻrtasida muhim savdo yoʻlini taʼminlaydi.
Togʻlar
Paveh Zagros togʻlaridagi togʻlar orasida joylashgan. Shaho togʻ zanjiri Pave gʻarbida joylashgan. Shaho — Kermonshohdagi eng baland togʻ boʻlib, uning balandligi 3390.
Adabiyotlar
Saint-Denis-de-Palin
Saint-Denis-de-Palin Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Cher departamenti Saint-Amand-Montrond tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
339 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 31,2 km2.
Aviatsiya kuch qurilmasi
Aviatsiya kuch qurilmasi – samolyotda tortish kuchi, vertolyotda esa koʻtarish kuchi hosil qiladigan dvigatel va boshqa zarur tizim va qurilmalar majmui. Porshenli dvigatel oʻrnatilgan samo-lyotning vinti ham, vint qanotlarini burish mexanizmi ham Aviatsiya kuch qurilmasiga kiradi, ammo porshenli dvigatellar oʻrnatilgan samolyotlarga nisbatan Aviatsiya kuch qurilmasi atamasi oʻrniga vint-motor guruhi atamasi ishlatiladi. Aviatsiya kuch qurilmasi yonilgʻi bilan ta’minlash, moylash, sovitish, havo berish, ishlatilgan gazlarni chiqarib yuborish, boshqarish va nazorat qilish, dvigatelni yurgizib yuborish tizimlari va boshqa tizimlarni oʻz ichiga oladi; qanotlar, dvigatelni mahkamlash uzellari ham Aviatsiya kuch qurilmasi hisoblanadi (qarang Samolyot).
Brindisi (provinsiya)
Brindisi  Italiya provinsiyalaridan biridir. Apuliya mintaqasi tarkibiga kiradi. Poytaxti – Brindisi. Maydoni – 1 893 km2. 402 422 nafar aholi istiqomat qiladi.
Mil. av. 699
'''Mil. av. 699'''
Vafot etgan
🇷🇺
Burhoniddin Mahmud Buxoriy
Burhoniddin Mahmud Buxoriy — (1156—1219) faqih bo‘lgan.
Kavkaz mineral suvlari
Kavkaz mineral suvlari -Kavkaz togʻlarining yon bagʻirlari va RFning Stavropol oʻlkasida joylashgan balneologik kurortlar rayoni (1803-yil vujudga kelgan). Iqlimi moʻʼtadil togʻdasht iqlimi. Havoning oʻrtacha temperaturasi 7,8° dan 8,6° gacha. Yillik yogʻin 600 mm. Bu hududda turli-tuman va sersuv mineral buloq koʻp. Mashhur Pyatigorsk, Kislovodsk, Yessentuki, Jeleznovodsk kurortlari Katta Kavkazning shim. togʻ oldida va kisman Stavropol qirlariga tutashgan platoda joylashgan. Plato ohaktosh, qumtosh va b. choʻkindi jinslardan tuzilgan monoklindan iborat boʻlib, uni magmalar yorib chiqqan. Magmalar gumbazsimon togʻ (lakkolit)lar — Beshtov, Moshiq, Temirtov va b. ni hosil qilgan. Togʻ tizmalarida paleozoy tokembriyning metamorflashgan slanetslari ochilib qolgan. Choʻkindi jinslar yirik artezian suvli yon bagʻirni hosil qilgan. Suv, asosan, eng qad. metamorfik jinslarning yer yuzasiga chiqib qolgan joylarida toʻplangan. Asosiy suvli qatlamlar — titan-valanjin, aptalb, yuqori boʻr, kisman yura va paleogen yotqiziqlariga mansub. Mineral suvlar mezokaynozoy choʻkindi hosilalarining ancha chuqurlikda yotuvchi boʻlaklarga ajralgan zonalarida va tektonik buzilishlar hamda intruziyalarning choʻkindi jinslar bilan tutashgan joylarida toʻplangan. Bular ion tarkibining minerallashuvi va temperaturasi turlicha boʻlgan karbonat angidridli, kamroq hollarda vodorod sulfidli va radonli suvlardir. Bulardan tashqari, mineral tarkibi turli-tuman boʻlgan buloq ham koʻp. Narzan tipli buloqlar Kislovodsk, Elbrus togʻi yon bagʻri, Togʻli Osetiya va b., azotli, gidrokarbonatli buloqlar Olga, Gelenjik, Novorossiyskda, karbonatli nordon suvlar Borjomi, Dilijon, Jermuk, Issiqsuv, Julfa, Arznida joylashgan. Barcha kurortlar uchun shifobaxsh balchiq Tambukan koʻlidan olinadi.
Mineral suvlar yordamida tayanch va harakat, ovqat hazm qilish organlari, qon aylanish, yurak-tomir va nerv sistemasi, teri, jigar, nafas olish, siydik chiqarish, oʻt yoʻllari, ginekologik hamda modda almashinuvi buzilish kasalliklari davolanadi.
Lanz
Lanz Ispaniyaning Navarra mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Navarra provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 16,94 km2. Aholisi — 109 kishi (2010).
Burhoniddin Mahmud Buxoriy
Asarlari
„Al-muhit“, Muhammad Shayboniyning „Al-jomiʼu-s-sagʻir“ asariga sharh.
Mouflers
Mouflers Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Somme departamenti Abbeville tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
83 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 23,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,5 km2. Dengiz sathidan 30 – 113 m balandlikda joylashgan.
Mil. av. 698
'''Mil. av. 698'''
Vafot etgan
🇷🇺
Munye Emmanyuel
MUNYE (Mounier) Emmanyuel (1905.1.4, Grenobl — 1950.22.3, Parij) — fransuz faylasufi, personalizm asoschisi. 1932-yilda "Espri" ("Esprit") jur.ga asos solgan. M. taʼlimotining asosida shaxsning mutlaq qadrqimmatini tan olish yotadi. M. shaxs tushunchasini individ tushunchasidan keskin farqladi. Uningcha, individ oʻz baxtini koʻzlasa, shaxs jami-yat manfaatlari toʻgʻrisida qaygʻurishi, dunyoviy ideallar bilan qanoatlanmay, pirovardida tabiat va jamiyat shart-sharoitlaridan ustun turmogʻi lozim. M. shaxsni kurash va insoniyatga faol xizmat qilishga daʼvat etgan, maʼnaviy kamolotga intilishni qar bir shaxsning asosiy vazifasi deb bilgan.
Gendərə (Ismailli)
Gendere — Ozarbayjonning Ismoilli tumanidagi qishloq.
Pont-Farcy
Pont-Farcy Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Vire tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
517 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 38,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 13,5 km2.
Magʻruf ota qabristoni
Magʻruf ota qabristoni — Toshkent shahrining Sergeli tumanida joylashgan qabriston.
Tarixi
Qabriston xalq orasida „Magʻruf ota“ nomi mashxur boʻlib, XI-XII asrlarda tashkil topgan. Maydoni 1,13 gektarni tashkil qiladi.
Obodonlashtirish
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 14-dekabrdagi 1014-sonli qarori asosida ushbu qabristonning 2018—2020-yillarda sanitariya holatini yaxshilash, obodonlashtirish, aholi ziyorat qilishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratish va qabristonning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash maqsadida 912,1 mln. soʻm mablagʻ ajratilgan.
Kose-Uuemõisa
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Kose-Uuemõisa (Neuenhof ) ( alevik ) Estoniya shimolidagi Harju okrugi Kose viloyatida joylashgan kichik tuman.
Kose-Uuemõisa
Qishloq 1340-yillardan beri manor uyi uchun joy bo'lib kelgan, garchi o'rta asr binosi Livoniya urushida yonib ketgan bo'lsa ham. Neo-Uyg'onish davri uslubidagi hozirgi bino 1850-yillardan qurilgan va Boltiqbo'yi nemislari Uexkull oilasi tomonidan qurilgan. Manor uyiga ulashgan bog'da 1905-yilda qurilgan fon Uekkyull oilasi dafn etilgan ibodatxona hozirgacha turibdi. U neo-gotik uslubda yaratilgan.
Büyükceceli (Keskin)
Buyukceceli —Kirikkale viloyatining Keskin tumaniga qarashli qishloq.
Tarixi
Qishloq 1928 yildan beri shu nomga ega.
Geografiyasi
Qishloq Kirikkale shahar markazidan 57km Keskin shahar markazidan 30 km uzoqlikda joylashgan.
Mil. av. 697
'''Mil. av. 697'''
Paul (Idaho)
Paul AQShning Idaho shtatida joylashgan shahardir. Minidoka okrugi tarkibiga kiradi.
NGC 5033
NGC 5033 Canes Venatici yulduz turkumidagi Sc tipli galaktikadir.
Paul (Idaho)
Aholisi
998 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 602,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,7 km2. Shundan 1,7 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 1265 m balandlikda joylashgan.
Aviatsiya mayogʻi
Aviatsiya mayogʻi – uchuvchiga kechasi va tuman vaqtlarida aerodromni koʻrsatib turuvchi signal qurilmasi. Ilgari (1938–40 yillarda) ikki xil: havo yoʻli va aerodrom Aviatsiya mayogʻi boʻlar edi. Havo yoʻli Aviatsiya mayogʻi bir-biridan 20–40 km oraliqda oʻrnatilar edi. Aerodrom Aviatsiya mayogʻi bevosita aerodromning oʻziga oʻrnatiladi. Quvvati 1,5 dan 3 kVt gacha choʻgʻlanma lampalar Aviatsiya mayogʻi uchun yorugʻlik manbai vazifasini oʻtaydi. Aviatsiya mayogʻi 60– 80 km naridan koʻrinib turadi. Hozir radionavigatsiya rivojlanganligi munosabati bilan havo yoʻli Aviatsiya mayogʻi ishlatilmaydi.
Tojikistondagi etnik guruhlar roʻyxati
Tojikistondagi etnik guruhlar roʻyxati — mamlakat hududidagi xalqlar roʻyxati.
Dunnstown
Dunnstown AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Clinton County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1365 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 2,2 km2. Shundan 2,2 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Coulanges (Allier)
Coulanges Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Allier departamenti Moulins tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
305 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 12,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 24,2 km2.
Mil. av. 696
'''Mil. av. 696'''
Vafot etgan
🇷🇺
Milliy partiya
MILLIY PARTIYA — hududiy, chegaralarda emas, butun davlat miqiyosida amal qiluvchi partiya boʻlib, u parlamentga saylovlar mobaynida (ba‘zan prezidentlikka toʻgʻridan-toʻgʻri saylovlar mobaynida) doimiy ravishda muayyan foiz ovoz oladi (odatda 2-3 foizdan kam boʻlmagan), oʻz nizomi, dasturiga ega, roʻyxatdan oʻtgan, muayyan miqdorda aʼzolarga ega (mas., Meksikada 1947-yil qonuniga koʻra shtatlarning yarmidan 65 mingdan kam boʻlmagan a‘zolar soni). Milliy deb eʼtirof etilgan partiyalar (odatda bu — markaziy saylov qoʻmitasi tomonidan qilinadi) saylovlarda bir qator ustunlikka ega boʻladi. Ular uchun ushbu partiya nomzodlarini quvvatlovchi imzolar yigʻish shart emas. Milliy partiyalar konsepsiyasi saylov tizimini bir muncha soddalashtirish, ortiqcha harakat va sarflardan qochish, vaqtni tejash imkonini beradi. Ba‘zi mamlakatlarda partiyalarni milliy deb tan olinishi ikki bosqichga ega. Birinchi bosqichda partiya umummilliy saylovlarda belgilangan miqdorda ovoz olishi kerak. (mas., Meksikada 1,5 foiz). Shunda u milliy partiya sifatida shartli ravishda roʻyhatdan oʻtadi. Keyingi umummilliy saylovlarda qatnashib, shu partiya yana belgilangan ovozlar miqdorini olsa, u umummilliy, deb eʼtirof etiladi.
Aviatsiya pochtasi
Aviatsiya pochtasi – samolyotlarda xat, gazeta-jurnal, bande-rol va boshqa pochta yuklari tashuvchi aloqa tarmogʻi. Oʻzbekistonda Aviatsiya pochtasi xalqaro havo yoʻllarida xalqaro aviareyslarda, mahalliy havo yoʻllarida yengil samolyotlarda tashiladi. 90-yillarning ikkinchi yarmidan Oʻzbekiston bilan jahondagi yirik shaharlar oʻrtasida Aviatsiya pochtasi xizmati yoʻlga qoʻyiddi. Oʻzbekistonda 1995-yilda 1516 t. pochta tashildi.
Dallıca (Kemaliye)
Dallıca — Turkiyaning Erzinjon viloyati Kemaliye tumaniga qarashli qishloq.
Manbalar
[
Aviatsiya sporti
Aviatsiya sporti – sport turi; vertolyot sporti, aviatsiya modelini yasash sporti, parashyut sporti, deltaplaner sporti va samolyot sportiga boʻlinadi. Aviatsiya sporti ni ommalashtirish bilan Oʻzbekiston mudofaaga koʻmaklashuvchi "Vatanpar-var" tashkiloti shugʻullanadi. Aviatsiya sporti 1964-yildan rivojlana boshladi, lekin 1934-yilda Toshkentda birinchi Aviatsiya sporti klubi ochilgan. Oʻzbekiston sportchilari 1965-yilda birinchi marta sobiq Ittifoq Aviatsiya sporti musobaqalarida qatnashib, 4-sovrinli oʻrinni olishgan.
Suxaya (Permskiy oʻlkasi)
Suxaya ( Сухая  ) — Rossiyaning Permskiy oʻlkasida joylashgan qishloqdir. .
Geografiyasi
Qishloq Permdan (tuman maʼmuriy markazi) 44 km uzoqda joylashgan.
Harpstedt
Harpstedt Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Oldenburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 23,45 km2. 4434 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Harpstedtning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Saint-Doulchard
Saint-Doulchard Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Cher departamenti Bourges tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
9048 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 377,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 24,0 km2.
Mil. av. 695
'''Mil. av. 695'''
Vafot etgan
🇷🇺
Aviatsiya meteorologiyasi
Aviatsiya meteorologiyasi — meteorologiya amaliy boʻlimi. Atmosfera hodisalarining samolyot va boshqa uchish apparatlari faoliyatiga taʼsirini oʻrganadi. Samolyotlarning uchishi, koʻtarilishi va ayniqsa qoʻnishiga bulut, kuchli shamol, elektr razryadlari, tuman, yaxmalak, chang-toʻzon va boshqa hodisalar taʼsir qiladi. Shu hodisalarga doir maʼlumotlar maxsus aviameteorologiya markazlarida olinadi. Aeroportlarda esa aviameteorologiya stansiyalari tashkil qilinadi.
Cássio (footballer, born 1987)
Cássio Roberto Ramos (6-iyun 1987-yilda tugʻilgan), Kassio nomi bilan tanilgan, braziliyalik professional futbolchi. “ Korintians ” va Braziliya terma jamoasida darvozabon sifatida harakat qiladi. U barcha davrlarning eng buyuk „Korintians“ darvozabonlaridan biri hisoblanadi.
Kassio oʻz faoliyatini Braziliyaning „Gremio“ klubi akademiyasida boshlagan va qisqa vaqt ichida ushbu akademiyada oʻynab, klubning asosiy jamoasiga oʻtgan. U Yevropaning PSV klubiga oʻtib, u yerda 2007-08 Eredivizion mavsum chempioni va 2008-yilgi Yoxan Kroyff Shild chempionligini qoʻlga kiritdi va 2012-yilda Braziliyaning „ Korintians“ jamoasiga qoʻshilgunga qadar „Sparta Rotterdam“ klubida oʻynadi.
„Korintians“ga qoʻshilganidan beri Kassio 500 dan ortiq oʻyinda maydonga tushdi va ikkita A Seriya, toʻrtta Kampeonato Paulista, CONMEBOL Libertadores chempionligi, CONMEBOL Recopa Sudamericana chempionligi va 2012-yilda „Chelsi“ ustidan gʻalaba qozonib FIFA klublar oʻrtasidagi jahon chempionati chempionligini qoʻlga kiritdi. Kassio 2012-yilgi klublar oʻrtasidagi jahon chempionatining eng yaxshi oʻyinchisi sifatida „Oltin toʻp“ni qoʻlga kiritdi va finalning eng qimmat futbolchisi sovrinini oldi. 2019-yilgi Campeonato Paulista gʻalabasidan soʻng u klub tarixidagi eng koʻp unvonga ega boʻlgan futbolchiga aylandi.
Xalqaro miqyosda Kassio Braziliya terma jamoasida 2017-yilda debyut qilgan va 2018-yilgi FIFA Jahon chempionatida qatnashgan va 2019-yilgi Amerika Kubogida gʻoliblikka erishgan
Gremio
Rio Grande-du-Sulning Veranopolis shahrida tugʻilgan Kassio Gremio yoshlari bitiruvchisi edi. U jamoadagi debyutini 2006-yilning 12-fevralida Campeonato Gaucho oʻz maydonida Santa Kruz-RS ustidan 2:1 hisobida gʻalaba qozonilgan oʻyinda nishonladi.
Kassio A Seriyadagi debyutini 2006-yil 26-oktabrda oʻtkazdi va jarohat olgan Rodrigo Galattoning oʻrniga „Fluminense“ga qarshi safarda 2:1 hisobida muvaffaqiyat qozonilgan oʻyinda maydonga tushdi. U oʻzining qolgan vaqtini klubda Marselo Grohe va Galattodan keyingi zahira futbolchisi sifatida oʻtkazdi, ikkalasi ham klubning yoshlar bitiruvchilari edi.
PSV Eyndxoven
left|thumb|209x209px| Kassio 2022-yilda "[[Sport Club Corinthians Paulista|Korintians"da.]] U PSVdagi ilk oʻyinini 2009-yilning yanvarida oʻtkazgan. Koʻp oʻtmay, Braziliya U-20 terma jamoasining 21 yoshli sobiq darvozaboni mavsum oxirigacha Rotterdamning Sparta klubiga koʻchib oʻtdi. 2011-12-yilgi mavsumda u ikkinchi jamoada oʻynadi. 2011-yil 28-sentabrda uning shartnomasi oʻzaro kelishuvga koʻra bekor qilindi va Kassio Braziliyaga qaytdi.
Korintians
2011-yil oxirida, PSV Eyndxoven bilan shartnomasini bekor qilgandan soʻng, Kassio „Korintians“ bilan shartnoma imzoladi. 2012-yilning 27-aprelida u klubning sobiq birinchi raqamli darvozaboni Xulio Sezarning oʻrniga Korintiansning asosiy darvozaboni boʻldi. U Libertadores-2012da 2012-yilning 2-mayida, 1/8 finalda Emelecga qarshi oʻyinda debyut qildi. Natija nursiz durang qayd etildi va Kassio ajoyib oʻyin koʻrsatib, oʻyinning eng yaxshi futbolchisi deb topildi. U musobaqada “Korintians” safida yana 7 ta oʻyin oʻtkazib, jamoaning chempion boʻlishiga yordam berdi. Shu jumladan chorak finalning ikkinchi oʻyinida Vasko da Gamaga qarshi oʻyinda super seyv amalga oshirdi. 2012-yilning 16-dekabrida Kassio “Korintians”ga klublar oʻrtasidagi jahon chempionatida “Chelsi”ni 1:0 hisobida magʻlub etishga yordam berdi. Keyinchalik musobaqa davomidagi ajoyib oʻyinlari tufayli u turnirning eng yaxshi oʻyinchisiga topshirilgan sovrin bilan taqdirlandi.
Xalqaro faoliyat
right|thumb|263x263px| Kassio [[Braziliya milliy futbol terma jamoasi|Braziliya terma jamoasi bilan JCh -2018da mashg'ulot o'tkazmoqda]] U Braziliya 20 yoshgacha boʻlgan terma jamoalari oʻynagan va Kanadada boʻlib oʻtgan U-20 Jahon chempionatida qatnashgan.
Birinchi chaqiruvni 2007-yilda Dunga tomonidan Chili va Ganaga qarshi ikkita oʻrtoqlik oʻyinida qabul qilgan. U 19 yoshda edi va Xeltonning jarohati va shuningdek, Dunga 2008-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlariga tayyorgarlik koʻrish uchun olimpiya yoshidagi baʼzi oʻyinchilarni chaqirayotgani sababli asosiy jamoaga jalb etildi. Oxir-oqibat, u Pekindagi oʻyinlar uchun dastlabki tarkibga kirdi, ammo yakuniy roʻyxatdagi oʻrinni Renan va Diego Alvesga boy berdi.
2012-yilning avgust oyida Kassio Mano Menezes tomonidan Janubiy Afrika va Xitoyga qarshi ikkita oʻrtoqlik uchrashuviga chaqirildi.
U 2015-yilda Braziliya terma jamoasi bosh murabbiyi Dunga tomonidan JCh-2018 saralash bosqichining ikkita oʻyiniga chaqirilgan va 2017-yilning ikkinchi yarmida Tite tomonidan yana uch marta FIFA Jahon chempionati-2018 saralash bosqichining ketma-ket toʻrtta oʻyiniga chaqirildi. U 2017-yil 10-noyabrda Yaponiyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinining ikkinchi yarmida Alissonning oʻrniga maydonga tushdi, bu uning asosiy bilan birinchi oʻyinini oldi. Yaponiyaning gol urishga urinishlari cheklanganligi sababli uning ishtiroki minimal edi, biroq u Makino va Sugimotodan ikkita gol oʻtkazib yubordi, ammo ikkinchisining gollari bekor qilindi.
Klub
right|thumb| Kassio 2012 yilgi klublar o'rtasidagi jahon chempionati finalidan so'ng o'zining shaxsiy sovrinini qabul qildi PSV
Individual
Kavkaz urushlari
Kavkaz urushlari - Kavkazni bosib olish uchun Rossiya imperiyasining olib borgan urushlari (18—19-asr lar). Pyotr davridayok, Rossiya Kavkazni egallash uchun harbiy harakatlarni boshlagan edi. Dastlab Dogʻistonning dengiz sohilidagi hududi va Shim. Ozarbayjonni bosib oldi (1722—23). Rossiya-Turkiya urushi (1768—74) natijasida Kabarda uzil-kesil Rossiyaga oʻtdi. 1783-yil Rossiya Sharqiy Gruziyani egalladi. 1802—06 y. larda Gʻarbiy Gruziya, Osetiya va Ozarbayjonning qolgan qismi, 1810-yilda Abxaziya Rossiya tomonidan bosib olindi.
Usmonli turk imperiyasi va Eron bilan Rossiyaning manfaatlari Kavkazda toʻqnashganligi bu yerdagi kurash jarayoniga oʻz taʼsirini oʻtkazmasdan qolmadi. Kavkazdagi xalqlar Rossiya bosqiniga qarshi milliy ozodlik harakatini avj oldirdilar. Bu harakatga 1830-yillarda Gʻozi Muhammad, Hamzat, 1834-yil dan imom Shomil boshchilik qildi. 1843-yil Shomil bir necha rus istehkomlarini egallab, Rossiya qoʻshinlariga jiddiy zarbalar berdi. Ruslarning Kizlyar va Darband sh.lari bilan aloqalari uzib qoʻyildi, Temirxon Shoʻra (hoz. Buynaksk) sh.ni ozod qilish uchun ayovsiz janglar boʻldi. Ruslardan ozod qilingan Dogʻiston va Checheniston hududida Shomil harbiy liniy davlat — imomat tashkil qildi (qarang Muridchilik). Togʻliklarning Rossiyaga karshi olib borgan ozodlik harakatlari iqtisodiy qiyinchiliklar tufayli 1850-y.larning oxiriga kelib zaiflashdi. Usmonli turk imperiyasidan kelayotgan yordam ham toʻxtadi. 1859-yil Shomilning soʻnggi tayanch punkti — Gunib ovuli qoʻldan ketdi. K.u. 1864-yil ruslar tomonidan Gʻarbiy Kavkazni bosib olish bilan tugallandi.
Munshiy
Munshiy, munshi (arab. — kotib, ijodkor) — Oʻrta Osiyo xonliklari davrida xonlar yoki ayrim hokimlarning shaxsiy kotibi, yozuvchizuv ishlarini olib borgan shaxs. M. lavozimiga, odatda, maʼlumotli va husnixat kishilargina olingan. M.lar olim va fozil kishilar boʻlganligi uchun oddiy kotib (qarang A/irza)lardan farq qilgan. Ular zimmasiga xon va amirlarning maktub va farmonlarini yozish yuklatilgan. Tarixiy asarlarning aksariyati ana shu M.lar qalamiga mansub. M. lavozimida boʻlgan kishilar M. soʻzini taxallus sifatida oʻz nomlariga koʻshib aytishgan (mas, Iskandar Munshiy, Mirza Muhammad Sodiq Munshiy va boshqalar).
Qizilsay (Merki tumani)
Qizilsay (Қызылсай) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Merki tumanidagi qishloq. Janatogʻon qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 315435300.
Kavkazoldi
Kavkazoldi — Katta Ka[[vkaz shimoli bilan Kuma-Manich botigʻi orasidagi hudud. Stavropol qirlari K.ni 2 qismga — Gʻarbiy K. va Sharqiy K.ga boʻlib turadi. Gʻarbiy K. Kuban-Azov boʻyi pasttekisligini, Sharqiy K. esa Terek-Kuma pasttekisligini oʻz ichiga oladi (qarang Ka[[vkaz).
Qizilsay (Merki tumani)
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 379 kishini (201 erkak va 178 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 391 kishi (202 erkak va 189 ayol) yashagan.
Lecce (provinsiya)
Lecce  Italiya provinsiyalaridan biridir. Apuliya mintaqasi tarkibiga kiradi. Poytaxti – Lecce. Maydoni – 2 759 km2. 787 825 nafar aholi istiqomat qiladi.
Vallelonga
Vallelonga Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommunadir. Vibo Valentia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 17 km2. 708 nafar aholi istiqomat qiladi.
Pont-l'Évêque (Calvados)
Pont-l'Évêque Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Lisieux tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,1 km2.
Mil. av. 694
'''Mil. av. 694'''
Yenidam (Kovancılar)
Yenidam — Elazig viloyatining Kovancılar tumaniga qarashli qishloq.
Hafsa bint Sirin
Hafsa bint Sirin (arab. حفصة بنت سيرين, 651 - 719) - Islomdagi ilk ayol olimlardan biri. U “islom zohidligi tarixidagi ayol kashshof lardan” biri deb nom olgan.
U Basrada yashab, dars bergan. U o‘zining taqvodorligi va islom an’analarining amaliy va huquqiy jihatlarini bilishi bilan mashhur edi.
Odieta
Odieta Ispaniyaning Navarra mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Navarra provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 24 km2. Aholisi — 345 kishi (2010).
Hafsa bint Sirin
U tush ta’biri bilan mashhur bo‘lgan Muhammad ibn Sirinning singlisi bo‘lgan.
Mouflières
Mouflières Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Somme departamenti Abbeville tumani tarkibiga kiradi.
NGC 5034
NGC 5034 Мала Ведмедиця yulduz turkumidagi Sc tipli galaktikadir.
Mouflières
Aholisi
84 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 31,1 nafar kishi.
NGC 5034
Ushbu obyektni William Herschel 1793-yilda kashf etgan.
Mouflières
Geografiyasi
Maydoni — 2,7 km2. Dengiz sathidan 114 – 152 m balandlikda joylashgan.
NGC 5034
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Saint-Éloy-de-Gy
Saint-Éloy-de-Gy Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Cher departamenti Bourges tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1382 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 44,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 31,0 km2.
Yakov Baklanov haykali
Yakov Baklanov haykali (Памятник Якову Бакланову) — Kavkaz urushi qatnashchisi bronza yodgorligi, general Yakov Baklanov sharafiga oʻrnatilgan. Ushbu yodgorlik dastlab Sankt-Peterburgda Smolniy monastiridagi qabristondagi qoʻmondon qabri tepasida joylashgan. Ushbu haykal xususiy xayriyalar hisobidan qurilgan. 1909-yilda Yakov Baklanov tavalludining 100 yilligini nishonlash paytida dafnni Novocherkasskga koʻchirish zarurligi toʻgʻrisida qaror qabul qilingan. Suyaklar yodgorlik bilan birga 1911-yilda Novocherkasskka koʻchirilgan. Baklanovning tobuti Novocherkassk sobori ostidagi ziyoratgohga qoʻyilgan. Haykaltaroshlik kompozitsiyasi poydevorga baʼzi oʻzgarishlar kiritilgan holda Yermaka maydonida qayta shakllantirilgan. Yodgorlik Novocherkassk soborining janubida joylashgan. Yodgorlikning ochilish marosimi 1911-yil 5-oktabrda bo‘lib o‘tgan.
Kavkaz tillari
Kavkaz tillari, Iber-kavkaz tillari (Iboriy-kavkaz tillari) — Kavkazdagi 50 ga yaqin tillarning majmui. Shartli ravishda Kavkaz tillari deb ataladi. Kavkaz tillari Shimoliy Kavkaz, Turkiyada va kichik guruhlari Suriya, Eron va baʼzi Yaqin Sharq mamlakatlarida tarqalgan.
Yakov Baklanov haykali
1873-yilda Baklanov oʻlimidan soʻng, harbiy ataman Mixail Chertkov yodgorlik uchun yangilanish loyigasini moliyalashtirgan. 1875-yil boshiga kelib 2314,02 rubl evaziga taʼmirlangan. Yodgorlikning miniatyurasi N.Nabokov tomonidan yaratilgan. Ushbu haykal Novocherkasskdagi Dvoryanlar uyida namoyish etilgan. Haykaltarosh Dyleev tomonidan taklif etilgan variant hech kimga maqul kelmagan. Don boshliq Peterburgning yetakchi ustalariga tasdiqlangan loyihani amalga oshirishga topshiriq bergan. Usta Yefimov granit monolit toshni qayta ishlab va qabrini hashamatli koʻrinishga keltirgan. Haykalni quyish jarayonini taniqli fransuz bronza dizayneri Feliks Shopin boshqargan.
Loyihada koʻzda tutilgan temir toʻplar oʻrniga pul yetishmasligi tufayli granit sharlar bilan almashtirilgan. 1911-yilda yodgorlik butunlay Novocherkasskka koʻchirilgan. Yaltiroq va bronza elementlar demontaj qilingan va 1930-yillarda metallolomga o‘tkazilgan. A.Tarasenko boshchiligida yodgorlikni tiklash ishlari Novocherkasskning 195 yilligi nishonlanadigan 1995-yil 4-iyunda yakunlangan.
Kavkaz tillari
Kavkaz tillari 3 guruhga boʻlinadi:
Maharishi Vedic City (Iowa)
Maharishi Vedic City AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Jefferson okrugi tarkibiga kiradi.
Kavkaz tillari
Kavkaz tillari dan 12 tasi (gruzin, abxaz, abazin, adigey, kabardin-cherkas, chechen, ingush, avar, lak, dargin, lazgin, tabasaran) oʻz yozuviga ega. Ulardan faqat gruzin tili koʻp asrlik adabiy anʼanaga ega boʻlib, uning qad. yodgorliklari mil. av. 5-asr ga oid. Boshqa Kavkaz tillari yozuvi 14 — 16-asrlarda yaratilgan. Abxaz-adigey tillarida undosh tovushlar koʻp. Otlarning turlanishi kam rivojlangan, feʼllarning tuslanishiga boy. Kartvel tillari undoshlarga boyligi, feʼl nisbatlari borligi va ergashgan qoʻshma gaplarning turlari rivojlangani bilan ajralib turadi. Nax-dogʻiston tillarida ham undosh tovushlari koʻp, kelishiklar ancha rivojlangan (baʼzan 40 taga yetadi).
Maharishi Vedic City (Iowa)
Aholisi
1,294 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 29,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,7 km2. Shundan 8,7 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 241 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Maharishi Vedic City manzarasi.
Kavkaz tillari
Kavkaz tillari oʻrtasidagi genetik aloqalar aniq emas. Baʼzi olimlar ularni qarindosh deb hisoblasa, boshqalar buni inkor etadi. Kavkaz tillari Ispaniyadagi bask tiliga, shuningdek, qadimgi. Yaqin Sharqdagi baʼzi xurrit-urart tillari bilan qarindosh boʻlgan, degan taxminlar bor. Ayrim olimlar esa Kavkaz tillarining fonologik va grammatik xususiyatlarini hind-yevropa tillariga qiyoslash asosida ular qad. bir oilaga birlashgan, degan fikrni aytadilar. Hamma tillari asosan Ozarboyjon, Gruziya va Armaniston hududkarida qo'llaniladi.
Liang Jinrong
Liang Jinrong 1960-yil 21-mayda tugʻilgan — xitoylik shaxmat grossmeysteri.
1997-yilda u Xitoyning 7-grossmeysteriga aylandi.
U Xitoy shaxmat ligasida Shandong shaxmat klubida o'ynagan.
Karyera
U 1997-yilda GM unvoniga sazovor bo'ldi. 1995 va 2000-yillarda shaxmat bo‘yicha ikki marta mamlakat chempioni bo‘lgan.
U Shaxmat Olimpiadalarida (1978–1986, 1990–1992) jami 7 marta Xitoy milliy shaxmat terma jamoasi safida qatnashgan, jami 70 ta oʻyin oʻtkazgan (+23, =30, -17); 3 ta oʻyin oʻtkazgan umumiy rekord (+0, =2, -1) bilan erkaklar oʻrtasida shaxmat boʻyicha 1 ta jamoaviy jahon chempionati (1989); va 8 ta erkaklar oʻrtasida shaxmat boʻyicha jamoaviy Osiyo chempionati (1979–1983, 1987, 1991–1999) oʻtkazilgan umumiy rekord 41 oʻyin (+25, =13, -3).
Tomiris (Panjakent)
Tomiris   — Panjakent tumanidagi Sarazm jamoatiga qarashli daha. Tomirisdan shahar markazigacha 18 km.
Liang Jinrong
Karyera
U 2000-yilning yanvarida FIDE reytingidagi eng yuqori 2536 ballga erishdi
Tomiris (Panjakent)
Aholisi
Aholisi − 577 kishi
Manbalar
Tojikiston joy nomlari reestri 2013. — 332 s. — ISBN 978-99947-33-54-5
Dupont (Pennsylvania)
Dupont AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Luzerne County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
2615 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 3,9 km2. Shundan 3,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Kavkaz qoʻriqxonasi
Kavkaz qoʻriqxonasi - Bosh Kavkaz tizmasining gʻarbiy qismida, RF Krasnodar oʻlkasida. Mayd. 263,4 ming ga, shu jumladan, 170,9 ming ga oʻrmonlar, 1196 ga suv havzalari. 1924-yilda suv muhofazasi va yirik tuyoqli hayvonlar sonini tiklash maqsadlarida tashkil qilingan. 1978-yil dan biosfera qoʻriqxonasi. K. q. ning asosiy maydoni (263 ming ga) baland togʻli hududlarda joylashgan (eng yuqori nuqgasi Saxvoa togʻida — 3345 m). Oʻsimlik va hayvonot olami Oʻrta dengiz, Yevropa shimoli, Oʻrta Osiyo namunalaridan shakllangan. K. q. florasida daraxtlar va butalarning 170 turi, sut emizuvchilarning 70 turi, qushlarning 225 turi (152 turi in qoʻyib, joʻja ochadi) bor. Oq qaragʻay, qora qayin, 900 m balandlikkacha dub, grab, nok, olma, joʻkava b. oʻsadi. Tur, serna, kiyik, bugʻu, chiyaboʻri, boʻrsiq, yovvoyi choʻchqa, qoʻngʻir ayiq, suvsar, kavkaz quri va b. yashaydi.
K. q. tarkibiga Qora dengiz boʻyida, Sochi sh. yaqinida uchlamchi davr yodgorliklari boʻlgan Xosta tise va shamshod daraxtzorlari (306 ga) ham kiradi.
Payette (Idaho)
Payette AQShning Idaho shtatida joylashgan shahardir. Payette okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
7433 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 745 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,0 km2. Shundan 10,0 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 655 m balandlikda joylashgan.
Mil. av. 693
Vafot etgan
🇷🇺
Kavshandoz
Kavshandoz — yakka tartibdagi turar joy binolarida xonaga kiraverishda oyoq kiyimlar (kavush va b.) yechiladigan maxsus joy.
Kimkyasuy
Kimkyasui — Rossiyaning Xanti-Mansiysk muxtor okrugi — Ugra qismidagi qishloq. Saranpaul qishloq aholi punktiga kiritilgan. 2008 yil 1 yanvar holatiga aholi soni 112 kishini tashkil etgan.
Pochta indeksi 628151, OKATO indeksi 71112928003.
Iqlim
Iqlimi keskin kontinental. Qish kuchli shamol va qor bo'ronlari bilan qattiq bo'lib, etti oy davom etadi. Yoz nisbatan issiq, ammo tez o'tadi.
Muomala vaqti
Muomala vaqti —kapitalning muomala doirasida boʻlish vaqti. Muomala vaqtiga tayyor mahsulot omborga kelib tushgandan boshlab u sotilguncha ketgan vaqt ( bu vaqt oʻz ichiga tayyor mahsulotning ishlab chiqarish va savdo (ulgurji va chakana) korxonalari omborxonalarida turgan vaqtini, ularni tashishga, sotishga ketgan vaqtni ham oʻz ichiga oladi) va tayyor mahsulotlarni sotishdan kelgan tu-shumga ishlab chiqarishning yangi sikli uchun zarur boʻlgan yangi ishlab chiqarish vositalari sotib olishga ketgan vaqt kiradi.
Muomala vaqti tovarlarning bir marta aylanishiga (T—P) sarflangan kunlar soni yoki bir oy, bir kvartal, bir yilda yuz bergan aylanishlar soni bilan oʻlchanadi. Muomala vaqti davomiyligiga tovarga boʻlgan talab va taklif nisbati; tovarlarning isteʼmol xususiyatlari; tovar assortimentining murakkabligi; mintaqaning geografik oʻrni; tashish-keltirish im-koniyatlari; savdo xodimlarining malakasi va boshqa omillar taʼsir koʻrsatadi. Nuriddin Yoʻldoshev.
Mil. av. 692
'''Mil. av. 692'''
Vafot etgan
🇷🇺
Aviatsiya tibbiyoti
Aviatsiya tibbiyoti – avi-atsiyaga oid tibbiy masalalar bilan shugʻullanuvchi fan sohasi. Vazifa-si: kishilarnish aviatsiya xizmatiga layoqatliligini tekshirish, uchuvchilarni uchishdan oldin tibbiy koʻrikdan, turli sinov-mashqlardan oʻtkazish, samolyotlarning odam organizmiga fiziologik va gigiyenik nuqtai nazardan qulayligini muhandislar bilan birga tekshirish, baxt-siz hodisalar yuz berganda tibbiy yor-dam koʻrsatish hamda uchuvchilarni psi-xologik tomondan chiniqtirish va boshqa Uchish vaqtida meteorologiya sharoiti va temperaturaning oʻzgarishi, kislorod parsi-al bosimining pasayishi, barometrik bosimning bir pasayib, bir koʻtarilib 6turishi, nurlar, kosmik radiatsiya va boshqa omillar (shovqin, vibratsiya va hokazo) uchuvchi organizmiga ta’sir koʻrsatadi. Bu jihatdan uchuvchi mehnati boshqa kasb egalarinikidan katta farq qiladi. Aviatsiya tibbiyoti asosan, samolyotda uchadigan xodimlarning mehnat qilishi, dam olishi, uxlashi va ovkatlanishi uchun eng qulay sharoitni oʻrganadi, avariya-qutqaruv vositalarining fiziologikgigiyenik asoslarini ishlab chiqadi. U aviatsiya gigiyenasi, aviatsiya fiziologiyasi, aviatsiya psixologiyasi va uchuvchilarning ish qobiliyatini aniqlash kabi boʻlimlardan iborat.
Pontécoulant
Pontécoulant Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Vire tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
95 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 39,6 nafar kishi.
Kakan, Afghanistan
Kakan — Afgʻoniston shimoli-sharqidagi Badaxshon viloyatidagi qishloq. U Ko'kcha daryosining shimoliy qismida, Fayzoboddan taxminan 25 mil shimoli-sharqda joylashgan.