cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sudan
Tarixi
S. hududida tosh davridan odam yashay boshlagan. Mamlakatning katta qismi (qadimda Kush mamlakati, 7-asrdan Nubiya) da qad. misrliklarga yaqin boʻlgan somxom va kushit qabilalari istiqomat kilganligi maʼlum. Mil. av. 2ming yillikda janubidan kelgan negroid qabilalar ularga qoʻshilib ketgan. Mil. av. 16— 12-asrlarda S. Misrga tobe boʻlgan. Mil. 6-asrda xristianlik tarqala boshladi. 7-asrga kelib, S.da Aloa, Mukurra va Nobatiya xristian davlatlari paydo boʻldi. 7-asr oʻrtalaridan arablar kirib kela boshladi. Natijada mamlakat shimoliy va gʻarbiy hududlarida islom dini va arab madaniyati tarqaldi. 14-asr oxiri — 16-asr boshlarida musulmon davlatlari (Darfur, Sennar sultonliklari va boshqalar) vujudga keldi. 1820—22 yillarda S.ning katta qismini Misr hukmdori Muhammad Ali bosib oddi. S. garchi Usmonli turk imperiyasi tarkibiga rasman qoʻshilgan boʻlsada, amalda Misr mulkiga aylandi. 19-asrning 60y.lari oxiri — 70 yillarboshlaridan S.da Buyuk Britaniya taʼsiri kuchaya boshladi. Ingliz mustamlakachilarining shafqatsiz zulmiga qarshi xalq ommasi koʻp marta qoʻzgʻolon koʻtardi (qarang Mahdiychilar qoʻzgʻoloni). 1899-yil inglizlar S.ni Buyuk Britaniya bilan Misrning mushtarak mulki (kondominium) deb eʼlon qiladigan bitimni Misrga majburan imzolatdi. S. rasman AngliyaMisr Sudani deb atala boshladi. S. amalda Angliyaning mustamlakasiga aylanib, uning asosiy paxta bazasi boʻlib qoldi. Sharqsa milliy ozodlik kurashi yuksalgan sharoitda S.da dastlabki siyosiy tashkilotlar tuzildi. Ikkinchi jahon urushi vaqtida S. harbiy qismlari Eritreya, Misr, Liviya, Tunisda fashist davlatlari qoʻshinlariga qarshi jangovar harakatlarda qatnashdi. Urushdan keyin mamlakatda milliy ozodlik harakati kuchaydi. 1955-yil noyabrda ingliz va Misr qoʻshinlari Sdan olib ketiddi. 1956-yil 1-yanvarda S. mustaqil davlat deb zlon qilindi. 1958—64 yillarda Sda diktatorlik rejimi oʻrnatildi. 1969-yil davlat toʻntarishi natijasida hokimiyatni J. Nimeyri boshliq harbiylar qoʻlga oddi. 1972-yil S janubi muxtoriyat maqomini olgach, 17 yillik fuqarolar urushiga chek qoʻyildi. 1980-yildan, ayniqsa, islom qonunchiligi butun mamlakatga joriy etilganidan (1983) keyin, janubida yana fuqarolar urushi boshlandi. 1985-yilda Nimeyri rejimi agʻdarib tashlandi va 1986-yilda S alMaxdi boshchiligida koalitsion hukumat tuzildi, siyosiy partiyalar tarqatib yuborildi. 1989-yil harbiy toʻntarish sodir boʻlib, Milliy najot inqilobiy qoʻmondonligi Kengashi oliy qonun chiqaruvchi va ijrochi organ boʻlib oldi, u 1993-yil Umar Hasan Ahmad alBashirni mamlakat prezidenta etib tayinladi va oʻzini oʻzi tarqatib yubordi. 1999-yil 1-yanvardan siyosiy partiyalar faoliyatiga ruxsat berildi. 2000-yil 13—22-dekabrda prezident va parlament saylovlari oʻtkazildi. U.H.A. alBashir yana S. prezidenti etib saylandi. S. 1956-yildan BMT aʼzosi. Milliy bayrami — 1-yanvar — Mustaqillik kuni (1956). Oʻzbekiston Respublikasi suverenitetini 1991-yil 30-dekabrda tan olgan.
Siyosiy partiyalari, kasaba uyushmalari
AlUmma ("Millat") partiyasi, 1945-yil asos solingan; Birlashgan demokratik partiya, 1967-yil tuzilgan; Milliy kongress partiyasi, 1999-yil tashkil etilgan. S. ishchi kasaba uyushmalari federatsiyasi, 1950-yil asos solingan, Xalqaro arab kasaba uyushmalari konfederatsiyasi va Afrika kasaba uyushma birligi tashkilotiga kiradi.
Iqtisodiyoti
S. — qoloq agrar mamlakat. Yalpi ichki mahsulotda qishloq xoʻjaligi.ning ulushi 46,3%, sanoatning ulushi 22,8%, xizmat koʻrsatish soqasining ulushi 30,8%.
Qishloq xoʻjaligida mehnatga layoqatli aholining 80% band boʻlib, eksport tushumining 95% ni taʼminlaydi. Qishloq xoʻjaligi da foydalaniladigan 8,4 mln. gektar yerning 2,6 mln. gektari sugʻoriladigan, 5,4 mln. gektari lalmi yerlardir. Paxta eng muhim eksport ekini boʻlib (Afrikada Misrdan keyin 2oʻrin), Gezira, Oq va Koʻk Nil, Atbara vodiylarida yetishtiriladi. Kordofan platosi, Koʻk Nil va Atbara vodiylarida kunjut, Darfur va Kordofan platolarida yer yongʻoq, hamma vohalarda oq joʻxori, tariq ekiladi, shimolida xurmo yetishtirilady va makkaisano bargi terib olinadi. Texnika ekinlaridan shakarqamish va boshqa yetishtiriladi. Aqoqiyo (arab yelimi) yetishtirishda dunyoda yetakchi oʻrinda turadi. Chorvachiligida qoramol, qoʻy, echki, tuya, xachir, yilqi va boshqa boqiladi.
Tibbiy xizmati
Vrach va farmatsevtlar Hartum universitetining davolash va farmatsevtika ftlarida, oʻrta malakali tibbiyot xodimlari 14 tibbiyot maktab va kollejlarida tayyorlanadi. Shimoliy Hartumda oʻrta maʼlumotli veterinariya mutaxassislari tayyorlaydigan 2 yillik institut (maktab) bor.
Maorifi, ilmiy va madaniy-maʼrifiy muassasalari
19-asrgacha S. shimolida 2—3 yillik musulmon maktablari boʻlgan. Mustamlakachilar kelgach, ingliz taʼlim tizimi namunasidagi 4 yillik boshlangʻich, 4 yillik oraliq, 4 yillik oʻrta maktablar tuzila boshladi. 1970-yil maktab tizimi isloh. qilinib, 7—13 yoshdagi bolalar uchun 6 yillik boshlangich, 6 yillik oʻrta (3 yillik toʻliqsiz va 3 yillik toʻliq) maktab joriy etildi. Qizlar maktabida uyroʻzgʻor va tikuvchilik ham oʻrgatiladi. Boshlangʻich sinf oʻqituvchilari ped. oʻquv yurtida, toʻliqsiz oʻrta maktab oʻqituvchilari ped. markazlarida 2 yil davomida tayyorlanadi. Hunartexnika taʼlimi boshlangʻich va toʻliqsiz maktab negizida 4 yil davomida olib boriladi. Hartum universiteti, Qohira universitetining Hartum filiali, Omdurmandagi islom instituti, Juba universiteti, VodiyMadonidagi Gezira universiteti kabi oliy oʻquv yurtlari, shuningdek, 2—3 yil davomida oʻrta maxsus taʼlim darajasida maʼlumot beradigan bir kancha institut va kollejlar (Hartum politexnika instituti, tibbiyot kolleji va boshqalar) ham bor. Hartum universitetining kutubxonasi, Omdurmandagi Ommaviy kutubxona, Hartumda Milliy muzey, Etn. muzeyi, Tabiat tarixi muzeyi, Meroeda Muzeyqoʻriqxona mavjud. Ilmiy tadqiqotlar universitetlarning laboratoriyalarida, Afrika va Osiyo institutida, Hartumdagi sanoat tadqiqotlari institutida, bir qancha vazirliklarga qarashli ilmiy muassasalarda olib boriladi.
Matbuoti, radioeshittirishi va telekoʻrsatuvi
S.da bir kancha gaz. va jurnali nashr etiladi. Yiriklari: "AlAyyom" ("Kunlar", arab tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1953-yildan), "AlQuvvat alMusallaxa" ("Qurolli kuch lar", kundalik gazeta, 1969-yildan), "Assahafa" ("Matbuot", arab tilida chikadigan kundalik gazeta, 1962-yildan), "Sudan standard" ("Sudan bayrogʻi", ingliz tilida haftasiga 2 marta chikadigan gazeta, 1973-yildan), "Sudan nush" ("Bugungi Sudan", ingliz tilida chiqadigan oylik jurnali, 1976-yillan). S. axborot agentligi (SUNA) hukumat axborot mahkamasi, 1970-yil asos solingan. Davlat Milliy radioeshittirish va telekoʻrsatuv korporatsiyasi mavjud.
Adabiyoti
Koʻhna S. tamadduni (sivilizatsiyasi) Qad. Misr va yunon madaniyatlari bilan bogʻliq ravishda rivojlangan. 7-asrdan arab tili singib, adabiy asarlar shu tilda yozila boshladi. 17—18-asrlarda Hammad ibn Muhammad ibn Ali alMumayux va Muhammad alJaali kabi atoqli shoirlar ijod qildilar. 19-asr xalq sheʼriyatida (X. Abu Sinna, Umm Museymasxonim, Bint alMakkaviy va boshqalar) chet el istilochilariga qarshi kurash, arablar birligiga daʼvat ohanglari yangraydi. Mumtoz adabiyot namoyandalaridan Muhammad Sayd alAbbosiy, Abdulloh Abdurahmon, Husayn azZahra ijodi ajralib turadi. Yahyo asSalaviy Nil vodiysi xalqlarini "birgalikda kurashish"ga chaqiruvchi sheʼrlari bilan mashhur boʻldi. 20-asrning 10—20y.larida milliy matbuot yuzaga keldi. 30-yillarda Abu Jukkud, Ali Ahmadoniy, Hamza alMalik Tunbul, Yusuf Bashir atTijoniy kabi shoirlar adabiyotni rivojlantirdilar. Muhammad Ahmad Mahjub va Abdulhalim Muhammadlar qissa va roman janrida ijod qila boshladilar. 20-asrning 2-yarmida shoirlardan Toj asSirr Hasan, Jili Abdurahmon, Jaʼfar Hamid alBashir, Muhammad Miftoh alFayturiy, yozuvchilardan Usmon Ali Hyp, Abu Bakr Xolid, atTayib Zarruk ijtimoiy mavzularda asarlar yozishdi. S.da xalq, ogʻzaki ijodi ham keng yoyilgan. Shimoliy S.da folklar janrlari boshqa arab mamlakatlari ogʻzaki ijodiga, janubiy S.da esa tropik Afrika madaniyati namunalariga oʻxshash.
Meʼmorligi va tasviriy sanʼati
Ilk neolit davri (mil. av. 7ming yillik oxiri — 4ming yillik boshlari)ga oid loydan ishlangan hayvon qaykalchalari, sopol idishlar, qoyaga ishlangan suratlar topilgan. Mil. av. 2ming yillikda S. sanʼati Qad. Misr madaniyati oʻzanvda rivojlangan. Mil. av. 1ming yillik oxiridan moddiy madaniyatda oʻziga xos belgilar paydo boʻla boshlagan. Mil. av. 22—18-asrlarda xom gʻishtdan toʻgʻri burchakli kulbalar, zodagonlar uchun koʻp xonali uylar (Areykada), ibodatxonalar (Sulba va Kavada), istehkomlar (Semna, Kummada), sagʻanalar barpo etilgan. S.da xristianlik tarqalishi bilan (mil. 6-asrning 2-yarmi) meʼmoriy uslubi va devoriy rasmlari kopt sanʼatiga yaqin boʻlgan cherkovlar qurila boshladi. 15—16-asrlarda Gʻarbiy S. meʼmorligining Sharqiy Afrika oʻrta asr tosh meʼmorligiga oʻxshash jihatlari koʻp boʻlgan. 19—20-asrlarda Qizil dengiz boʻylarida marjon ohaktoshlaridan tiklangan uylar, S. janubidagi negroid qabilalarida loy va shoxshabbadan toʻqima qilib yasalgan, tomi oʻt va poxol bilan yopilgan kulbalar aholining asosiy turar joyi boʻlgan. 20-asr oʻrtalarigacha zamonaviy imoratlar faqat Hartum, PortSudan, Atbara va boshqa yirik shaharlarda qurildi. 1956-yildan sanoat va turar joy binolarini loyiha asosida keng koʻlamda barpo etish, shaharsozlikni tartibga solish ishlari olib boriddi, jahon meʼmorligi tajribasidan foydalanishga harakat qilindi.
20-asr oʻrtalaridan tasviriy sanʼatda dastgoh rassomligi milliy maktabi vujudga keldi, unda mahalliy bezak va yevropacha anʼanalarni birga qoʻshish odat tusiga kirgan. Keyingi yillarda M. Kua, A. Hamid kabi haykaltaroshlar, X. Abbos, M. O. Bashir kabi rassomlar, A. A. Borxan kabi grafika ustalari yetishib chikdi. S. tasviriy va amaliy sanʼatida yogʻoch va loydan haykalchalar yasash keng tarqalgan. Shimoliy S. arablari orasida kandakorlik, teridan turli anjomlar yasash, janubiy xalqdarida pichoqchilik, badiiy toʻqimachilik anʼanaviy mashgʻulot hisoblanadi.
Musiqasi koʻpgina xalqlarning musiqiy anʼanalarini oʻz ichiga oladi. S. cholgʻu asboblari xilmaxil. Lirashmon torli tambur va uning turlari — kisir (nubiylarda), benebene (Gʻarbiy S.da), bangiya (Sharqiy Sda), tom (Janubiy Sda); torlikamonli umkiki, tor (toʻrtburchak doira), turli barabanlar — dolyuka (loy baraban), dingir (suv toʻddirilgan baraban), taba va boshqa Janubiy S.dagi dinka, nuer, shilluk va boshqa xalqlarning baraban ansambllari bor. Puflab chalinadigan asboblar: zumbara (metall nay), penax (qovoq poʻsti), garin (shox), qamish naylar va boshqa Gʻarbiy Sdagi koʻpgina qoʻshiqlar raqs bilan birga ijro etiladi. Xasis, jarrari, mardum raqsqoʻshiklari koʻchmanchi chorvador turmushi va mehnati bilan bogʻliq. Shuningdek, qiroat, azon, madhiya, zikr kabi janrlari ham mavjud. Mixera bitAbbud, Sharifa bitBilol kabi xonandalar vatanni, mustaqillik yoʻlidagi kurashchilarni madh etuvchi qoʻshiklari bilan mashhur boʻlgan. Keyingi yillarda mamlakat janubiy bilan shimoliy anʼanalari yaqinlashuvi natijasida turli musiqiy uslublarning oʻzaro taʼsiri kuchaydi. Milliy folklor ansambli, Musiqa va teatr instituti tashkil topdi. Musiqa arboblaridan kompozitor va xonandalar Muhammad alAmin, I. alKoshif, M. Vardi, A. Shuraxbil, kompozitor va dirijyor A. Marjonni koʻrsatish mumkin.
Teatri
Sudan teatr sanʼati arab madaniyati ruxida. 1936-yil Teatr jamiyati tashkil etilib, u avval maktablarda ish olib bordi. 1940-yildan ommaviy spektakllar namoyish eta boshladi. 1950-yil jamiyat negizida drama va musiqa truppalari arab tilida spektakllar qoʻiishga kirishdi. 1961-yil Zamonaviy Sudan teatri, Hartum truppasi va xalq raqs ansambllari ishladi. Yosh sanʼatkorlar Misr va Italiya badiiy maktablarida taʼlim oladilar.
Kinosi
1968-yil oʻquv va voqeiy filmlar ishlab chiqaradigan kino boshkarmasi tashkil etildi. 1960—70 yillarda toʻla metrajli "Umid va orzular" (rejissor arRashid Mavdi), "Avlodlar kurashi", "Akauka mojarosi" (rejissor A. Hoshim), "Afrika, inqilob bongi" (rejissor Sulaymon) badiiy filmlari yaratildi. Filmlarni kinoprokat va import qilish bilan xususiy firmalar shugʻullanadi.
Branco van den Boomen
Branco van den Boomen (1995-yil 21-iyulda tugʻilgan) — gollandiyalik professional futbolchi, Liga 1 klubi Tuluza yarim himoyachisi.
Ayaks
Eyndxovenda tugʻilgan van den Bumen futbolchilik faoliyatini Oerledagi RKVVO yoshlar klubi safida boshlagan, 2004-yilda esa Villem II / RKC Waalwijk jamoasi safiga koʻchib oʻtgan. Keyin u mashhur Ayaks Yoshlar Akademiyasiga qoʻshildi va oʻzining birinchi professional shartnomasini 2011-yilning 4-martida, „Ayaks“ klubi bilan (3 yilga) imzoladi.
Eyndxoven FK
2014-yil 19-iyun kuni, van den Bumen FC Eyndxoven klubi bilan erkin agent sifatida tugʻilgan shahriga qaytib, klub bilan uch yillik shartnoma imzolagani maʼlum boʻldi. U oʻzining yangi klubidagi ilk uchrashuvini 2014-yilning 15-avgustida „Emmen“ jamoasiga qarshi oʻz uyida 3:0 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda maydonda harakat qilgan.
Tuluza
2020-yil 7-avgustda, van den Bumen o‘z faoliyatida birinchi marta Niderlandiyani tark etdi va 2019-20-yilgi Liga 1 mavsumida 20-o‘rinni egallab, Liga 2 ga tushib ketgan Fransiyaning „Tuluza“ klubi safiga borib qo‘shildi. Tuluza De Graafshap jamoasi bilan 350 000 yevroga narx evaziga kelishib oldi. Van Den Bumen Rob Rensenbrinkdan keyin Tuluzaga qoʻshilgan ikkinchi gollandiyalik futbolchi boʻldi.
2020-21-yilgi mavsumda van den Bumen Tuluza yarim himoyasining asosiy oʻyinchilaridan biriga aylandi, shuningdek, Stijn Spierings va Brext Dejaegere beshta gol urdi va yettita golli uzatmani amalga oshirdi.
2021-22-yilgi mavsumda, van den Bumen oʻz statistikasini sezilarli darajada yaxshiladi, 12 gol urdi va 21 golga assistentlik qildi.
Yutuqlari
Tuluza
Shaxsiy
Nasr ul-laoliy
Alisher Navoiy “Nasr ul-laoliy” tarkibidagi 268 hikmatni turkiy ruboiylar shaklida sheʼriy yoʻl bilan tarjima qilgan va oʻz asarini “Nazm ul-javohir” deb atagan.
Xoy
Xoy(Xoy; — Eronning shim.gʻarbiy qismidagi shahar. Gʻarbiy Ozarbayjon ostonida. Aholisi 200,985 & 354,309 ming kishi(2012). Tabriz, Urmiya va Arzirum shahriga boradigan avtomobil yoʻllari chorrahasi. Savdo markazi. Toʻqimachilik, oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. Gilam toʻqiladi. Hunarmandchilikda uyroʻzgʻor buyumlari ishlab chikariladi.
Hoy miloddan tarixi 3000-4000 yillar boshlanadi. Arrata Schumer viloyatida manbalarini keltirilgan, bugungi Van ko'li shaharlari o'rtasida viloyati tarixchilar tomonidan tasdiqlanadi. Bu mintaqada hal etish, uning tasdiqlash ham o'sha yillarda deb topdik. Ozarbayjon hududida Manna davlat birinchi navbatda, Khoy shahri chegaralari ichida tashkil etilgan, keyin van va Urartu davlatining hududlarini o'z ichiga oladi atrofidagi maydonlarni, qo'shildi. Xalifalik Islom va musulmonlarga tarqalishi va o'tmishda va ko'p yillar davomida viloyat nazorat qo'lga uchun shahar turli bekliklari bir qismi edi. Buyuk Saljuqiylar Alparslon davrida Khoy yangiliklar manbalari tarixida yunon qo'shini kelishi paytida. Xoydan Anaduli olish bir boyitish sifatida ishlatilgan. Shoh Ismoil Yavuz Sulton Salim o'rtasida urush jiringlay Hoy (1514) yaqin yuz berdi. Eron urushi, Usmonli imperiyasi shahar bir necha marta Usmoniy imperiyasining qo'lida edi. oxirida esa, Eron hududiga egasi. Xalq afsonalari va nomi turli hikoyalar Xoyun chizilgan. qadimiy Ozarbayjon shahar.
etimologiyasi
Hoy 844-yil Ibn Hordatbehin "Meshal va məmaliki" o'z ish topish mumkin birinchi marta. O'shandan beri shahar har qanday o'zgarishlar yo'q. Nomi kelib chiqishi haqida turli xil fikrlar mavjud. Arab manbalarga ko'ra, "Hovayy" nomi "keng vodiy", "Momo Havo" va so'z ildizi bir xil ildizi nomini anglatadi. Hoy Hoy nomidan 2700 yil oldin Eron tarixchisi Muhammad Amin Riyahi Urartu va uning filiallari Ulhu Sardorihort (Sardorixort) shahri yaqinida tashkil etilgan bu qal'a nomi qilgani ehtimolini taklif. Hoy arman manbalar, Hey Hoy'a anglatadi va so'zlar bilan belgilanadi, Turk-tili "kuyu" va "çukur", "çöl". Ozarbayjon manbalar, so'zning versiyada "qo'y" nomi Konvertatsiya qilish aytiladi.
Krona
Krona (slavyancha korona — toj) — Yevropadagi bir qator mamlakatlarning muomalada boʻlgan pul birligi.
Großbeeren
Großbeeren Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Teltow-Fläming tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 51,89 km2. 7466 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Großbeerenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Katsuyuki Kawachi
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1979-yili 16-iyun Janubiy Koreya terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 3 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
South Greeley
South Greeley AQShning Wyoming shtatida joylashgan shahardir. Laramie County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
4201 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 4,4 km2. Shundan 4,4 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Aghavnatun
Aghavnatun  — Armanistonning Armavir viloyati KHOY tumanidagi qishloq.
Ongli Inson
Ongli odam (Homo sapiens sapiens [К 2] ) — primatlar qatoridagi gominidlar oilasiga mansub Odamlar ( Homo ) turi. Yuqori paleolit davrining boshida, taxminan 40 ming yil oldin, uning diapazoni deyarli butun Yer yuzini qamrab olgan. Boshqa zamonaviy antropoidlardan, bir qator anatomik xususiyatlarga qo'shimcha ravishda, u moddiy va nomoddiy madaniyatning nisbatan yuqori darajada rivojlanishi (shu jumladan, asboblarni ishlab chiqarish va ulardan foydalanish), nutqni ifodalash qobiliyati va yuqori darajada rivojlangan abstrakt fikrlash qobiliyati bilan ajralib turadi. . Inson biologik tur sifatida jismoniy antropologiyani tomonidan o'rganiladi. Hozirgi kunda Inson va insoniyatni o'rganadigan asosiy fanlar quyidagilar:
Qadim zamonlardan to hozirgi kungacha insonning tabiati va mohiyati falsafiy va diniy munozaralarning asosiy mavzusidir.
Tizimli pozitsiya va tasnif
Bir qator yo'qolib ketgan turlar bilan birgalikda Homo sapiensni hosil qiladi. Homo sapiensga eng yaqin turlardan bo'lgan Neandertallardan Inson skeletning bir qator xususiyatlari bilan farq qiladi (peshonaning balandligi, superkiliar yoylarning qisqarishi, chakka suyagining mastoid jarayonining mavjudligi, oksipital protrusionning yo'qligi - " suyak chignon", bosh suyagining konkav asosi, pastki jag' suyagida iyakning chiqishi, "kinodont" molarlari, yassilangan ko'krak qafasi, nisbatan uzunroq oyoq-qo'llar va miya yarim sharlarining nisbati). Hozirgi vaqtda neandertal genomini ochish bo'yicha ishlar olib borilmoqda, bu bizga ushbu ikki tur o'rtasidagi farqlarning mohiyatini chuqur tushunib yetishimizga imkon beradi.
2005-yilda yoshi taxminan 195 ming bo'lgan qoldiqlar tasvirlangan ( pleystotsen ). Namunalar orasidagi anatomik farqlar tadqiqotchilarni Homo sapiens idaltu ("Oqsoqol") ning yangi kichik turini aniqlashga undadi.
Eng qadimgi Homo sapiens bosh suyagi Manot 1 2008-yilda Manot karst gʻorini dastlabki tadqiq qilish jarayonida topilgan. Isroilda topilgan homo sapiensning ishonchli vakilining bosh suyagining yoshi 51.8 ming yillarga to'g'ri keladi.
DNK ajratishning uddasidan chiqilgan eng qadimgi Homo sapiens suyagi taxminan 45 000 yosh ekanligi ma'lum bo'lgan. Tadqiqotlar Ust-Ishim odamining DNKsida Denisov odamining genetik variantlari topilmagan va neandertal genetik variantlari ulushi minimal ekanini ko'rsatgan.
Tiplashtirish
Zoologik nomenklatura nuqtai nazaridan, Homo sapiens turining lektotipi taniqli shved tabiatshunosi Karl Linney (1707-1778) hisoblanadi. 1758-yil 1-yanvarda nashr etilgan "Tabiat tizimi" ning 10-nashrida, Linney zoologik nomenklaturasi uchun ayni shu sana boshlang'ich sifatida qabul qilingan Linney Homo sapiens turlarini ham, ushbu turga tegishli bir nechta guruhlarni ham tasvirlab bergan. Biroq, u o'zi tasvirlagan turlar uchun ham, kenja turlar uchun ham tip namunalarini ko'rsatmagan, chunki o'sha paytda olimlar ular tasvirlagan taksonlarni tiplashtirish bilan shug'ullanmagan. 1959-yilgacha bironta ham odam Homo sapiens turining namunasi sifatida tan olinmagan. Ingliz professori Uilyam Tomas Stern o'zining Linneyning nomenklatura va taksonomiyaga qo'shgan hissasi haqidagi maqolasida "Linneyning o'zi o'zining Homo sapiens turiga misolga aylanishi kerak" deb yozgan edi. Ilgari ilmiy adabiyotlarda zamonaviy odamni takson sifatida tasniflash bo'yicha takliflar bo'lmaganligi sababli, Uilyam Sternning nashri Karl Linneyni Homo sapiens turlarining lektotipi va ushbu turning nominativ kenja turi sifatida belgilash uchun yetarli bo'ldi. . Birinchi marta H. sapiensning lektotipini tasvirlash uchun maxsus urinish keyinchalik Lui Psihoyos tomonidan amalga oshirildi - u amerikalik paleontolog Edvard Kopning Pensilvaniya arxeologiya va antropologiya muzeyidan olingan qoldiqlaridan foydalanib  natijalarni 1994-yilda nashr etgan .Biroq, bu urinish zoologik nomenklaturaning barcha qoidalariga mos kelmadi.
Kelib chiqish va evolyutsiya
thumb|250x250px| Homo sapiens populyatsiyalarini zamonaviy [[Areal|diapazonda joylashtirish sxemasi. Doiralardagi harflar MtDNK gaploguruhlarini bildiradi]] DNK ketma-ketligini taqqoslash odamlarning eng yaqin qarindoshlari shimpanzening ikki turi (umumiy va bonobo ) ekanligini ko'rsatadi. Filogenetik chiziq bilan bo'g'liq bo'lgan zamonaviy odam ( Homo sapiens ) boshqa gominidlardan 6-7 million yil oldin ( Miotsenda ) ajralib chiqqan. Ushbu yo'nalishning boshqa vakillari (asosan Australopithecus va Homo jinsining bir qator turlari) bugungi kungacha saqlanib qolmagan.
Homo sapiensning nisbatan eng yaqin ajdodi Homo erectus edi. Homo erectusning bevosita avlodi va neandertallarning ajdodi bo'lgan Homo heidelbergensis zamonaviy odamlarning ajdodi emas, balki lateral evolyutsion nasl bo'lgan ko'rinadi. Ko'pgina zamonaviy nazariyalarga ko'ra Homo sapiensning kelib chiqishi Afrikada, Homo heidelbergensis esa Evropada paydo bo'lgan.
Insonning paydo bo'lishi bir qator muhim anatomik va fiziologik o'zgarishlar bilan bog'liq, jumladan:
Mitoxondriyal DNK polimorfizmlarini solishtirish va fotoalbomlarni aniqlash Homo sapiens yil oldin paydo bo'lganligini ko'rsatadi  (bu  - barcha tirik odamlarning umumiy ajdodi bo'lgan ayol " Mitoxondrial Momo Havo " yashagan taxminiy vaqt).
Insonning anatomik tuzilishi boshqa primatlarning anatomiyasiga o'xshaydi. Eng aniq tashqi farqlar skelet suyaklarining kattaligi, miya hajmi va terining tukliligi nisbati.
Miya
Inson juda rivojlangan miyaga ega. Miya massasining tana massasiga nisbati boshqa ko'plab hayvonlarga qaraganda ko'proq (mayda qushlar va o'rgimchaksimon maymunlar bundan mustasno) va miyaning mutlaq massasi faqat fillar va kitsimonlar da kattaroq. . Miyaning rivojlanish darajasini orqa miya massasining miyaga nisbati bilan baholash mumkin. Masalan, mushuklarda 1:1, itlarda - 1:3, maymunlarda - 1:16, odamlarda - 1:50. Yuqori paleolit davridagi odamlarda miya zamonaviy odamning miyasidan sezilarli darajada (10-12%) kattaroq edi.
Odamda muvozanat va harakatlarni muvofiqlashtirish uchun javob beradigan miyaning qismlari yaxshi rivojlangan, bu ikki oyoqda yurish imkonini beradi.
Sezgi organlari
Inson miyasining xid bilish hududlari yomon rivojlangan. Odamlar, barcha primatlar singari, stereoskopik ko'rish qobiliyatiga ega.
Tashqi ko'rinish
thumb|339x339px| Me'mor [[Violle-le-dyuk Ejen Emmanyuel|Viollet-le-Duk (1854-1868) tomonidan "11-16- asrlar fransuz me'morchiligi lug'ati " da inson tanasining nisbatlarining tasviri]] Boshi katta. Yuqori oyoq -qo'llarda beshta uzun egiluvchan barmoqlar mavjud bo'lib, ulardan biri qolgan qismdan bir oz masofada joylashgan va pastki oyoqlarda yurish paytida muvozanatni saqlashga yordam beradigan beshta qisqa barmoqlar mavjud. Yurishdan tashqari, odamlar yugurishga ham qodir, ammo ko'pchilik primatlardan farqli o'laroq, braxiyasiya qobiliyati kam rivojlangan. Aksariyatti ikki oyoqda yurishadi. Biroq, odamlar tik yurishga qodir yagona zamonaviy sutemizuvchilar emas. Ibtidoiy sutemizuvchilar bo'lgan kengurular harakatlanish uchun faqat orqa oyoqlaridan foydalanadilar. Odamlar va kengurularning anatomiyasi ikki oyoqli harakatni qo'llab-quvvatlash uchun muntazam ravishda o'zgargan - bo'yinning orqa mushaklari biroz zaiflashgan, umurtqa pog'onasi tiklangan, sonlar kattalashgan va tovon sezilarli darajada shakllangan. Ba'zi primatlar va yarim primatlar ham tik yurishga qodir, ammo qisqa vaqt ichida. Chunki ularning anatomiyasi bunga yordam bermaydi. Ayiqlar, surikatlar va ba'zi kemiruvchilar vaqti-vaqti bilan ijtimoiy harakatlarda "tik turish" dan foydalanadilar, ammo ular amalda bunday holatda yurmaydilar.
Insonni paleoantroplar va arxantroplardan ajratib turadigan asosiy antropologik xususiyatlari - bu baland tonozli katta bosh suyagi, vertikal ko'tarilgan peshonasi, supraorbital tizmasining yo'qligi va yaxshi rivojlangan iyagi.
Ko'payish
left|thumb|213x213px| Homo sapiens [[Embrion|embrioni]] Boshqa hayvonlarga nisbatan odamning reproduktiv funktsiyasi va jinsiy hayoti bir qator xususiyatlarga ega.
Jinsiy etuklik 15-18 yoshda sodir bo'ladi.
Ko'pchilik sutemizuvchilardan farqli o'laroq, ularning reproduktiv qobiliyati estrus davrlari bilan cheklangan, ayollarda hayz ko'rish davri taxminan 28 kun davom etadi, bu esa ularni yil davomida homilador bo'lishga qodir qiladi. Homiladorlik oylik siklning ma'lum bir davrida sodir bo'lishi mumkin ( ovulyatsiya ), lekin ayolning bunga tayyorligining tashqi belgilari yo'q. Ayollar, hatto homiladorlik davrida ham jinsiy faol bo'lishi mumkin, bu sutemizuvchilar uchun xos bo'lmagan va faqat primatlar orasida uchraydigan holat. Biroq, reproduktiv funksiya yoshga qarab cheklangan: ayollar o'rtacha 40-50 yoshda ( menopauzaning boshlanishi bilan) ko'payish qobiliyatini yo'qotadilar.
Oddiy homiladorlik 40 hafta (9 oy) davom etadi. Agar bola juda katta bo'lsa (tadqiqotlarga ko'ra - ultratovush, akusherlik o'lchovlari) va onaning tos suyagi tor bo'lsa (akusherlik o'lchovlari bo'yicha), operativ tug'ilish amalga oshiriladi - sezaryen, unda tug'ruq paytida ayolning qorin old devori narkoz ostida ochiladi va bola kesma orqali bachadon bo'shlig'idan chiqariladi.
Ayol kishi odatda, bir vaqtning o'zida faqat bitta bolani tug'adi (ikki yoki undan ortiq bola - egizaklar - taxminan 80 ta tug'ilishda bir marta sodir bo'ladi). Yangi tug'ilgan chaqaloqning vazni 3-4 kg ni tashkil qiladi, mustaqil harakat qila olmaydi. Bolaning birinchi yillarida ikkala ota-ona ham naslni parvarish qilishda ishtirok etadilar: hech qanday hayvonning bolalari inson bolasi kabi e'tibor va g'amxo'rlikni talab qilmaydi.
Psixologiya
thumb| Ba'zi muhim tuzilmalarni ko'rsatadigan [[Inson miyasi (Encephalon)|inson miyasining chizmasi]] Inson miyasi markaziy asab tizimini muvofiqlashtiradi va periferik asab tizimini boshqaradi. Nafas olish va ovqat hazm qilish kabi "pastki", beixtiyor, asosan avtonom jarayonlarni boshqarishdan tashqari, miya fikrlash, aql va mavhumlik kabi "yuqori" funktsiyalar uchun ham javobgardir. Ushbu kognitiv jarayonlar ongni shakllantiradi va ular xatti -harakatlarga ta'siri bilan birga psixologiya tomonidan o'rganiladi.
Umuman olganda, inson miyasi yuqorida aytib o'tilgan yuqori faoliyatning eng qobiliyatlisi bo'lib, boshqa ma'lum turlarning miyasidan ko'ra ko'proq "ongli" hisoblanadi.
Ong va fikrlash
Odamlar ko'zguda o'zini tanib olish uchun etarli darajada o'z-o'zini anglash qobiliyatiga ega bo'lgan nisbatan kam sonli turlardan biridir. Allaqachon 18 oylik yoshida, ko'pchilik bolalar ko'zguda - boshqa birov emas, balki bolaning o'zi unga qarab ekanligini tushunish.
Muloqot
Odam hayvonot olamining nutq qobiliyatiga ega yagona vakilidir. Ko'pgina qushlar, masalan, to'tiqushlar, onomatopeyani taqlid qilish qobiliyatiga ega, ammo gapirish qobiliyati ikkinchi signal tizimini talab qiladi, bu, aftidan, faqatgina odamlarga xos. Bir qator tadqiqotlarda maymun va delfinlarga oddiy iboralarni tushunish yoki ularni imo-ishora tilidan foydalanib yaratishni o'rgatishga harakat qilishdi, ammo bunday urinishlarning aksariyat samarasiz tugadi.
Amplepuis
Amplepuis Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Rhône departamenti Villefranche-sur-Saône tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
4948 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 128,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 38,4 km2. Dengiz sathidan 336 – 868 m balandlikda joylashgan.
Tivissa
Tivissa Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Tarragona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 209,4 km2. Aholisi — 1812 kishi (2010).
Leisach
Leisach Avstriyaning Tirol yerida joylashgan kommunadir. Lienz (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 33.3 km2. 890 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Turny
Turny Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Auxerre tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
784 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 31,1 nafar kishi.
Thomasville (Alabama)
Thomasville AQShning Alabama shtatida joylashgan shaharchadir. Clarke okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
4209 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Geografiyasi
Maydoni — 22,7 km2. Shundan 22,7 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 116 m balandlikda joylashgan.
Langenlehsten
Langenlehsten Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Herzogtum Lauenburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 23,37 km2. 154 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Langenlehstenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Shigeharu Ueki
Shigeharu Ueki (植木 繁晴; 13-sentyabr 1954-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Xokkaydo
Xokkaydo — Yaponiyaning shim. qismidagi orol, kattaligi boʻyicha 2oʻrinda (Xonsyu o.dan keyin). Tinch okean va uning Yapon va Oxota dengizlari oʻrab turadi. Maydoni 77,7 ming km² (atrofidagi orollar bilan 78,5 ming km²). X. murakkab shaklga ega. Relyefi, asosan, togʻli, eng baland joyi 2290 m (Asaxi choʻqqisi). Harakatdagi vulkanlar bor. Teztez kuchli zilzilalar boʻlib turadi. Toshkoʻmir, oltingugurt, temir rudasi konlari bor. Iqlimi moʻʼtadil, mussonli iklim. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —3° dan Ggacha, iyulniki 17—21°. Yillik yogʻin 800–1500 mm. Kuzda tayfunlar boʻladi. Daryolari sersuv, gidroenergiyaga boy. X. maydonining 60% oʻrmon. Yirik shaharlari — Sapporo, Xakodate. Xoʻjaligi haqida Yaponiya maqolasiga q.
NGC 2312
NGC 2312 Yakkashox yulduz turkumidagi *Grp (karrali yulduz) tipli yulduzdir.
Ushbu obyektni John Herschel 1828-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Asadullabek
Asadullabek — (1897—1925) — Sharqiy Buxorodagi yirik qoʻrboshilardan biri. Buxorodagi milliy ozodlik harakatining faol ishtirokchisi.
Tarjimayi holi
Asadullabek 1897-yilda Koʻktoshdan 12 km uzoqlikda boʻlgan Rangontogʻ yoʻnalishidagi Toshmachit qishlogʻida tavallud topgan. Uning otasi Mulla Xidir Toʻqsabo yirik yer egasi va katta miqdordagi chorvaning egasi boʻlgan. Asadullabek otasining mahalliy madrasasida taʼlim olgan. Sovet tarixchilaridan F.Ilyutkonning yozishicha, 1913-yilda Asadullabekning otasi Mulla Xidir Toʻqsaboning aylanma kapitali 3 mln rublni tashkil etgan. Ushbu sarmoya oʻsha davr uchun juda katta miqdor hisoblangan.
Qoʻrboshilik faoliyati
1921-yilda Asadullabek qoʻzgʻolonchilar safiga qoʻshiladi va Dushanbeni qizil askarlardan ozod qilishda faol ishtirok etadi. U otasidan qolgan mablagʻlar hisobiga qurol-yarogʻlar sotib oladi. Regar, Hisor, Yurchi, Boysun va Denov atroflaridagi janglarda qizil askarlarga qarshi kurashlar olib borib, aholi oʻrtasida katta nufuzga ega boʻladi. Asadullabek Bosh qoʻmondon Ibrohimbekning asosiy oʻrinbosarlaridan biriga aylanadi. Shu sababli Ibrohimbek undan Surxon vohasida mahalliy qoʻrboshilar oʻrtasida vujudga kelgan kelishmovchiliklarni bartaraf eshida undan unumli foylanadi. 1925-yil kuzida Sultonobod yaqinidagi Zordoʻngda boʻlib oʻtgan jangda halok boʻladi. Asadullabekning qabri Zordoʻngda boʻlib, ayni paytda Sultonobod qishlogʻiga tegishli zigohatgohga aylantirilgan. Uning avlodlari bugungi kunda Sultonobod va Koʻktoshda istiqomat qilib kelishmoqda. Sovet hukumati tomonidan koʻrilgan chora-tadbirlarga qaramasdan qoʻrboshilar oʻz kurashlarini davom ettirdilar. Uning bir qator hamrohlari keyingi yillarda Buxoroda qizil askarlarga qarshi kurashlar olib borishdi. U faoliyati davomida sovet rejimiga qarshi kurash olib bordi.
Kross
Kross (ing. cross — kesib oʻtish, oʻtish) — har xil joylar (oʻrmon, dala, maydon)dan, turli tabiiy toʻsiqlardan changʻida uchib, ot, velosiped, mototsikl, avtomobil minib, sportcha yugurib oʻtish.
Frostburg
Frostburg AQShning Maryland shtatida joylashgan shahardir. Allegany County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
7865 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 7,9 km2. Shundan 7,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 547 m balandlikda joylashgan.
El-Main
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> El-Maïn — Jazoirning Bordj Bou Arréridj viloyatidagi shaharcha va kommunadir. 1998-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 6,256 kishidan iborat.
Rosières-sur-Barbèche
Rosières-sur-Barbèche Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Montbéliard tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
109 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 20,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,3 km2. Dengiz sathidan 470 – 790 m balandlikda joylashgan.
Sofia Rotaru
Sofia Rotaru (toʻliq ismi — Sofia Mixaylovna Yevdokimenko-Rotaru, rum. Sofia Rotaru, ukr. Софiя Ротару) rus, ukrain va moldovan qoʻshiqchisidir. rotarusofia.ru
Phoebe Dynevor
Dynevor oʻz karerasini BBC maktab dramasi Waterloo Road (2009-2010) da bolalar aktrisasu sifatida boshlagan. U BBCning „ Mahbuslarning xotinlari“ (2012-2013) va Dikkensian (2015-2016) seriallarida, shuningdek, " Crackle " jinoyat seriyasida bosh rolni ijro etgan " Yoshlar " komediya-dramasida (2017-2021) davomli rollarni ijro etgan.
Bolalik taʼlim
Phoebe Harriet Dynevor 1995-yil 17-aprelda Traffordda, Buyuk Manchesterda, ssenariynavis Tim Dynevor va Coronation Streetda Sally Webster rolini uzoq vaqt davomida ijro etgan va roli bilan tanilgan aktrisa Salli Dynevor oilasida tug‘ilgan. Uning otasi va buvisi ham televidenie sohasida ishlagan. Uning akasi Samuel va singlisi Harriet bor.
Dynevor Altrinchamdagi Oakfild bolalar bogʻchasida, soʻngra Stokportdagi Cheadle Xulme maktabida oʻqidi va u yerda oʻqish bilan bir qatorda bolalar aktrisasu sifatida ishlagan.
Karyera
2009-yilda 14 yoshli Dynevor Vaterloo yoʻlining beshinchi seriyasida Siobhan Mailey rolini oʻynadi. Keyinchalik u Monro va Mushketyorlar kabi bir qancha Britaniya dramalarida rol oʻynadi. Keyin u BBCning „ Mahbuslarning xotinlari“ dramasida gangsterning qizi Loren rolini ijro etgan. 2014-yilda u "Qishloq" filmining ikkinchi seriyasida paydo boʻldi va 2015-yildan 2016-yilgacha Dikkensian filmida Marta Kratchit rolini oʻynadi.
2016-yilda Dynevor Luka Pasqualino va Rupert Grint bilan birga Crackle jinoiy komediya serialida Snatch rolini oʻynashi eʼlon qilindi. Serial 2017-yil 16-martda chiqarildi va keyinchalik ikkinchi mavsumi ham sutlrstga olindi. 2017-yilda Dynevor Klerning takrorlanuvchi obrazida „TV Land“ komediya-drama-serialida rol oʻynadi.
2019-yilda Dynevor 2020-yil dekabr oyida premyerasi boʻlib oʻtgan "Gersog va men" ishqiy romani asosida Netflix tomonidan suratga olingan " Bridgerton " dramasida Shonda Rhimesning birinchi mavsumida bosh qahramon Dafna Bridjerton rolini oʻynadi. U shouning ikkinchi mavsumidagi rolini 2022-yilda boshqa aktyorlar tarkibida takrorladi.
Shaxsiy hayot
U butun dunyo boʻylab qashshoqlikda yashovchi ayollar va qizlar haqida xabardorlikni oshiruvchi ActionAid UK tashkilotining elchisi. Dynevor har kuni Maxarishi Mahesh Yogi tomonidan oʻrgatilgan transsendental meditatsiya dasturi bilan shugʻullanadi.
Kronshtadt
Kronshtadt (1723-yilgacha Kronshlot) — Rossiya Federatsiyasi Leningrad viloyatidagi shahar va port. Fin qoʻltigʻidagi Kotlin o.da, Sankt-Peterburgdan 29 km gʻarbda. Aholisi 45,1 ming kishi (1998). Kemalar tuzatiladi. Harbiy dengiz muzeyi, radio kashfiyotchisi A. S. Popovnnnt kabinet-muzeyi bor. K.ga 1703-yil Pyotr I Peterburgni dengiz tomondan himoya qiluvchi qalʼa sifatida qurdirgan. 18-asrning 20-yillaridan Boltiq floti bazasi. Istehkomlar (18-asr), dengiz sobori (1903—13), Pyotr I haykali, admiral S. O. Makarov haykali va boshqa bor. K.dagi futshtokning nolidan mutlaq balandlik oʻlchanadi.
La Torre del Español
La Torre del Español Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Tarragona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 27,9 km2. Aholisi — 679 kishi (2010).
Aubas
Aubas Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Dordogne departamenti Sarlat-la-Canéda tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
488 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 27,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 17,6 km2.
Michio Yasuda
Michio Yasuda (保田 道夫; 10-noyabr 1949-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1979-yili 23-avgust Shimoliy Koreya terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan.
Xokrez
Xokrez (fors, xok — tuproq va rez — toʻqmoq, uymoq) — tuproqdan yasalgan koʻtarma, tepa. X.dan oʻrta asr harbiy strategiyasida mudofaa inshooti sifatida foydalanilgan. Odatda, xandaq bilan qalʼaning tashqi devori oraligʻida barpo etilgan. X. dushman qoʻshinlarining qalʼaga qattiq hujum qilishida qiyinchilik, kalʼa mudofaachilari uchun dushmanni kuzatish va oʻqka tutishda qulaylik tugʻdirgan. Baʼzida halok boʻlgan mudofaachilar X.ga dafn etilgan.
Langkampfen
Langkampfen Avstriyaning Tirol yerida joylashgan kommunadir. Kufstein (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 26.5 km2. 3556 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Chernobil tavallosi
"Chernobil tavallosi" (Kelajak solnomasi)- asari Belorussiya jurnalisti va yozuvchisi Svetlana Aleksiyevich tomonidan 1986-2005-yillar oralig'ida yozilgan asar. Chernobil tavallosi asari birinchi martta 1997-yilda Xalqlar do‘stligi jurnali da rus tili da chop etilgan.
Asar haqida
Asarda 1986-yil 26-aprelda Chernobil AES da sodir bo'lgan tarixdagi eng katta texnogen falokat hamda uning oqibatida insoniyat boshidan o'tkazgan misli ko'rinmas azob-uqubatlar aks ettirilgan.
Chernobil tavallaosi "Asaxiy books" doirasida 2022-yil o‘zbek tiliga tarjima qilindi va chop etildi.
Tarjimon: Karim Bahriyev.
Tarixi
Adiba asarni yozish jarayonida falokatning ko'plab guvohlari: shifokorlar, muallimlar, olimlar, harbiylar, vafot etgan o‘t o‘chiruvchilarining yaqin qarindoshlari hamda Chernobil yaqinida yashagan aholi bilan suhbatlashgan, ularning hikoyalari asosida ushbu asar yuzaga kelgan.
Mukofoti
Uzoq muddatda yozilgan roman butun dunyo o'quvchilari tomonidan iliq qarshi olingan. Buning isboti o'laroq 2015-yilda Chernobil tavallosi "ko'p ovozli ijodi-davrimizning azob-uqubati va jasoratiga qo'ygan yodgorligi uchun" degan ta'rif bilan adabiyot bo'yicha Nobel mukofotini qo'lga kiritgan.
Manbalar
1. https://ru.wikipedia.org/?curid=6039838&oldid=120465547
Maxfiy materiallar
Maxfiy materiallar (The X-Files) — Chris Carter yaratgan Amerika ilmiy-fantastik teleseriali. Serial 1993-yil 10-sentabrda birinchi marta efirga uzatilgan va 2002-yil 19-maygacha berib borilgan. Bu vaqt davomida 9 ta sezonga boʻlinib 202 ta seriya tasvirga tushirilgan. Serialda FTB maxsus agentlari Fox Mulder (David Duchovny) va Dana Scully  (Gillian Anderson) maxfiy fayllarni (X-Files), yaʼni gʻayrioddiy va yechilmagan hamda paranormal hodisalar bilan bogʻliq ishlarni oʻrganishadi. Mulder oʻzga sayyoraliklar borligiga va paranormal hodisalarga ishonadi, Scully boʻlsa bu narsalarga ishonchsizlik bilan qaraydi. Scully hamma ishda ilmiy uslubni targʻib qiladi va hamrohining teoriyalarini maʼqullamaydi. Serialning boshida ikkala agent orasida oʻzaro ishonch paydo boʻladi va ular bir-biriga bogʻlanib qolishadi. Boshida platonik doʻstlikdan boshlangan bogʻlanish serialning yakuniga borib romantik aloqaga aylanadi.
Chernobil tavallosi
Manbalar
2. https://ru.wikipedia.org/?curid=6039838&oldid=120465547
Maxfiy materiallar
Birinchi yetti sezonda David Duchovny va Gillian Anderson birgalikda bosh rollarni ijro etishgan. Oxirgi ikki sezonda asosan Anderson bosh rolda oʻynagan, Duchovny boʻlsa bir-bir ishtirok etgan. Yakuniy sezonlarda John Doggett (Robert Patrick) va Monica Reyes (Annabeth Gish) serialga yangi obrazlar sifatida kiritilgan. Oxirgi ikki sezonda Mulder va Scullyning boshligʻi Walter Skinner (Mitch Pileggi) roli ham muhim ahamiyat oladi.
Chernobil tavallosi
Manbalar
3. https://ru.wikipedia.org/?curid=6039838&oldid=120465547
4. https://ru.wikipedia.org/?curid=6039838&oldid=120465547
Maxfiy materiallar
Maxfiy materiallar serialiga Alfred Hitchcock Presents, The Twilight Zone, Night Gallery, Tales from the Darkside va ayniqsa Kolchak: The Night Stalker kabi teleseriallarning taʼsiri katta boʻlgan. Asosiy obrazlarni yaratishda Carter odatdagidek erkak obrazni skeptik, ayol obrazni ishonuvchi qilib emas, balki aksincha Mulderni ishonuvchi, Scullyni boʻlsa ishonmovchi qilib yaratgan. Maxfiy materiallarning birinchi besh sezoni Vancouverda suratga tushirilgan. Keyingi sesiyalar Duchovny sabab Los Anjelesda olingan.
Hazrati Sulton xalqaro aeroporti
Hazrati Sulton xalqaro aeroporti (Халықаралық Әзірет Сұлтан Әуежайы /Halyqaralyq Äziret Sūltan Äuejaiy), Turkiston xalqaro aeroporti nomi bilan tanilgan  — Turkiston shahriga xizmat koʻrsatadigan yangi yashil maydonli xalqaro aeroport (eski Turkiston aeroporti oʻrniga). Aeroport Qozogʻistonning eng janubiy qismidagi Turkiston viloyatining markazi hisoblanadigan Turkiston shahri markazidan 16 km shimoli-sharqdagi Shaga qishlogʻi yaqinida joylashgan.
Maxfiy materiallar
Fox televizion tarmogʻi uchun Maxfiy materiallar katta xit boʻldi. Boshida kichik guruhlar orasida mashhur boʻlgan film bora-bora keng omma orasida ham shuhrat qozondi. Maxfiy materiallar yakuniga yaqinlashganda AQSh televideniyesi tarixida eng uzoq koʻrsatilgan ilmiy-fantastik serialga aylandi. Serial asosida ikkita toʻliq metrajli film suratga olingan: Maxfiy materiallar: Kelajak uchun kurash (The X-Files: Fight the Future) (1998) va Maxfiy materiallar: Ishonishni istayman (The X-Files: I Want to Believe) (2008). Filmning sujeti tanqidchilar tomonidan tahsinga sazovor boʻldi. Serial bir eng yaxshi serial deb topilib bir necha Golden Globe mukofotlarini olgan.
Hazrati Sulton xalqaro aeroporti
Aeroport qurilishi 2019-yil may oyida boshlangan va bir yildan soʻng 2020-yilda 160 million dollarga yaqin mablagʻ bilan yakunlangan. Yangi aeroport Turkiya YDA Holding va Qozog‘iston hukumati o‘rtasidagi DXSh (Davlat-xususiy sheriklik) tamoyili asosida qurilgan bo‘lib, barcha xalqaro standartlarga mos keladi va eng yangi qurilish texnologiyalaridan foydalangan holda amalga oshirildi.
Bu post kommunistik Qozogʻistonda qurilgan birinchi yashil maydonli va mamlakatdagi 19-tijorat aeroportidir. Yangi aeroportning ochilish marosimi rejalashtirilgan sanada 2020-yil 28-sentyabrda boʻlib oʻtdi. Biroq aeroport 2021-yil yanvarda foydalanishga tayyor boʻldi va foydalanishga topshirildi. Bundan tashqari, Hazrati Sulton xalqaro aeroporti qurilishini jahondagi eng tezkor aeroport inshooti deb hisoblash mumkin. Aeroportning IATA kodi HSA — Hazrati Sulton aeroporti jumlasining qisqartmasidan olingan.
Nomlanishi
Rejalashtirish va qurilishning aksariyat bosqichida yangi aeroport Turkiston xalqaro aeroporti nomi bilan tanilgan. Ammo keyinroq yangi aeroportga maqbarasi Turkistonda joylashgan "Devoni hikmat" („Hikmatlar kitobi“) muallifi bu soʻfiy shayxi Xoʻja Ahmad Yassaviyning taxallusi hisoblanadigan "Hazrati Sulton" nomi berilishi maʼlum boʻldi. Aeroportning IATA kodi HSA — Hazrati Sulton aeroporti jumlasining qisqartmasidan olingan.
Qurilish jarayoni
Aeroport shaharning sharqida joylashgan sobiq Turkiston aeroporti oʻrniga qurilgan. HSA aeroportida qurilish ishlari 2019-yilning may oyida boshlangan va 2020-yilda yakuniga yetdi va bu dunyodagi eng tez qurilgan aeroportga aylandi.
Kutilayotgan aviakompaniyalar va yoʻnalishlar
Aeroportdan dastlab Qozogʻiston aviakompaniyalari tomonidan Ostona va Olmaota shaharlariga, keyinroq esa Qozogʻistonning boshqa viloyatlariga yoʻlga qoʻyiladi. Turk Havo Yoʻllari, shuningdek, dastlabki bosqichlarda haftasiga 3-4 marta Istanbul yoʻnalishini yoʻlga qoʻyishni rejalashtirmoqda, kelgusida chastotani oshirish imkoniyati mavjud. Shuningdek, Turkiston va muqaddas Makka oʻrtasida ikki kunda bir marta toʻgʻridan-toʻgʻri aviaqatnovlarni yoʻlga qoʻyish rejalashtirilgan. Hazrati Sulton xalqaro aeroporti ham Qozog‘istonning ochiq osmon rejimida ishlayotgan 11 ta aeroportiga qo‘shiladi. 2019-yil noyabr oyidan beri amalda boʻlgan rejim bir qator reyslardagi cheklovlarni olib tashlaydi va xorijiy aviakompaniyalarga beshinchi daraja erkinlik beradi.
Imkoniyatlari
Aeroport maydoni 905 gektarni tashkil etadi.
Uchish-qo‘nish yo‘lagi
Aeroportdan oʻrtacha dengiz sathidan 301 m balandlikda joylashgan. Hazrati Sulton xalqaro aeroportidagi uchish-qoʻnish yoʻlagi
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Val-de-Mercy
Aholisi
369 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 27,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 13,4 km2.
Ain Errich
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Ain Errich Jazoirning M'Sila provinsiyasida joylashgan kommunadir.
Ampuis
Ampuis Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Rhône departamenti Lyon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
2178 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 140,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 15,5 km2. Dengiz sathidan 145 – 536 m balandlikda joylashgan.
Silverton (Colorado)
Silverton AQShning Colorado shtatida joylashgan shahardir. San Juan County - County seat|seat okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
638 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 253,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,1 km2. Shundan 2,1 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 2837 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Silverton manzarasi.
Langenhorn
Langenhorn Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Nordfriesland tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 47,4 km2. 3091 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Langenhornning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Großwoltersdorf
Großwoltersdorf Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Oberhavel tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 52,27 km2. 860 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Großwoltersdorfning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Ravshan (Qoʻngʻirot tumani)
Ravshan (Qoʻngʻirot tumani)  — Qoraqalpogʻiston Respublikasiga qarashli qishloq. Qoʻngʻirot tumani tarkibiga kiradi.
South Park (Wyoming)
South Park AQShning Wyoming shtatida joylashgan shahardir. Teton County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
864 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 29,5 km2. Shundan 29,5 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
NGC 2313
NGC 2313 Yakkashox yulduz turkumidagi DN (qora tumanlik) tipli galaktik tumanlik, oʻta yangi yulduz qoldigʻidir.
Ushbu obyektni Heinrich d'Arrest 1862-yilda kashf etgan.