cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Afgʻonistonda fuqarolar urushi (1996–2001)
Tolibon hokimiyat tepasiga keladi
1992-yilda kommunistik Najibulloh rejimi qulagandan soʻng, Afgʻoniston siyosiy partiyalari tinchlik va hokimiyatni taqsimlash toʻgʻrisida kelishuvga erishdilar (Peshovar kelishuvlari). Peshovar kelishuvlari Afgʻoniston Islom davlatini yaratdi. Yangi tashkil etilgan Afgʻoniston Islomiy Davlati (ISA) tashkil topgan birinchi kundan boshlab 1994-yil oxirigacha Gulbiddin Hikmatyorning Hizb-e Islomi Pokiston tomonidan qurollangan, moliyalashtirilgan va koʻrsatma olgan militsiyasi tomonidan hujumga uchragan. Afgʻonistonlik ekspert Amin Saykal „Zamonaviy Afgʻoniston: kurash va omon qolish tarixi“ asarida shunday xulosa qiladi: "Pokiston Markaziy Osiyoda muvaffaqiyat qozonishga tayyor edi. Islomobod yangi islomiy hukumat rahbarlaridan [...] Pokistonga mintaqaviy ambitsiyalarini roʻyobga chiqarishga yordam berish uchun oʻzlarining milliy maqsadlariga boʻysunishlarini kutishlari mumkin emas edi. [...] Agar ISIning logistik yordami va koʻp sonli raketalar yetkazib bermaganida edi, Hikmatyor kuchlari Kobulning yarmini nishonga olib, yoʻq qila olmas edi."
Abdul Rashid Doʻstum va uning Junbish-i Milliy militsiyasi 1994-yil boshida Gulbiddin Hikmatyor bilan ittifoqqa qoʻshilgan. Bundan tashqari, Saudiya Arabistoni va Eron — mintaqaviy gegemonlik uchun raqobatchilar sifatida — bir-biriga dushman boʻlgan afgʻon jangarilarini qoʻllab-quvvatladi. Human Rights Watch tashkilotiga koʻra, Eron Vahdatning harbiy qudratini va taʼsirini maksimal darajada oshirishga harakat qilgani uchun Abdul Ali Mazoriyning shia Hazara Hizb-i Vahdat kuchlariga yordam bergan. Saudiya Arabistoni vahhobiy Abdul Rasul Sayyof va uning „Ittihod-i Islomiy“ guruhini qoʻllab-quvvatladi. Ikki militsiya oʻrtasidagi mojaro tez orada keng koʻlamli urushga aylanib ketdi. Poytaxt Kobulda oʻsha davrda oʻta shiddatli janglar kuzatildi.
Gierstädt
Gierstädt Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Gotha tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 10,62 km2. 862 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Gierstädtning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Afgʻonistonda fuqarolar urushi (1996–2001)
Tolibon hokimiyat tepasiga keladi
Ayni paytda, janubiy Afgʻoniston na xorij tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan qurolli kuchlar, na Kobul hukumati nazorati ostida emas, balki Gul Ogʻa Sherzay kabi mahalliy yetakchilar va ularning jangarilari tomonidan boshqarilgan. 1994-yilda Tolibon (Pokistondagi afgʻon qochqinlari uchun Jamiyat Ulema-e-Islom diniy maktablaridan kelib chiqqan harakat) Afgʻonistonda ham mahalliy hokim zulmiga qarshi siyosiy-diniy kuch sifatida rivojlangan. 1994-yilda Tolibon Afgʻonistonning janubiy va markaziy qismidagi bir qancha viloyatlarda hokimiyatni qoʻlga oldi.
Schandorf
Schandorf Avstriyaning Burgenland yerida joylashgan kommunadir. Oberwart (okrug) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 11.3 km2. 297 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Afgʻonistonda fuqarolar urushi (1996–2001)
Tolibon hokimiyat tepasiga keladi
1994-yil oxirida Kobulda bir necha haftalik nisbiy xotirjamlik kuzatildi, shundan soʻng yana shiddatli otishmalar boshlandi. „Islomiy davlat“ mudofaa vaziri Ahmad Shoh Masud milliy konsolidatsiya va demokratik saylovlar oʻtkazish maqsadida umummilliy siyosiy jarayonni boshlashga harakat qildi, shuningdek, Tolibonni jarayonga qoʻshilishga taklif qildi. Ammo buni Tolibon rad etdi. Ular 1995-yilning boshida Kobulni oʻqqa tuta boshlagan, ammo Mudofaa vaziri Ahmad Shoh Masud boshchiligidagi „Islomiy davlat“ hukumati kuchlari tomonidan magʻlubiyatga uchragan. Amnesty International Tolibon hujumiga ishora qilib, 1995-yilgi hisobotida shunday yozgan:
Tolibonning 1994-yildagi dastlabki gʻalabalari ortidan bir qator magʻlubiyatlar sodir boʻldi, bu esa katta yoʻqotishlarga olib keldi.
June Park
Aholisi
4367 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 9,7 km2. Shundan 9,7 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Afgʻonistonda fuqarolar urushi (1996–2001)
Tolibon hokimiyat tepasiga keladi
1996-yil 26-sentabrda Tolibon yana bir yirik hujumga tayyorlanar ekan, Masud Kobuldan toʻliq chekinishni buyurdi. Oʻsha kuni Tolibon Kobulga hujum qildi. Prezident Burhoniddin Rabboniy, Gulbiddin Hikmatyor, Ahmadshoh Masud va ularning askarlari Kobuldan chiqib ketishdi; ertasi kuni, 27-sentabr, Tolibon Kobulni egallab oldi. Tolibon yetakchisi Muhammad Umar oʻzining oʻrinbosari Mulla Muhammad Rabboniyni Afgʻoniston Islom Amirligi deb atalgan milliy boshqaruv kengashiga rahbar etib tayinladi. „ Islomiy davlat“ hukumati koʻpchilik xalqaro hamjamiyat tomonidan tan olingan Afgʻoniston hukumati boʻlib qoldi, ammo Tolibon Islomiy Amirligi faqatgina Saudiya Arabistoni, Pokiston va Birlashgan Arab Amirliklari tomonidan tan olingan.
Mavlono Sohibdoro Fasihiddin
Mavlono Sohibdoro Fasihiddin (15–16-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan shoir, Alisher Navoiyning yaqin suhbatdoshi.
Afgʻonistonda fuqarolar urushi (1996–2001)
Birlashgan frontning (Shimoliy ittifoq) tashkil etilishi
thumb| 1996-yil oxirida Afgʻonistondagi vaziyat xaritasi; Masud / Rabboniy (qizil), [[Abdul Rashid Doʻstum|Doʻstum (yashil), Tolibon (sariq)]] Ikki sobiq ashaddiy dushman Ahmadshoh Mas’ud va Abdul Rashid Doʻstum 1996-yil sentabr oyida Mas’ud nazorati ostidagi qolgan va Doʻstum nazorati ostidagi hududlarga qarshi hujumlar tayyorlayotgan Tolibonga qarshi Birlashgan frontni (Shimoliy ittifoq) tuzdilar. Birlashgan jabha tarkibiga asosan tojikistonlik Masud qoʻshinlari va Abdulhaq, Hoji Abdulqodir, Qori Bobo yoki diplomat Abdul Rahim Gʻafurzay kabi qoʻmondonlar boshchiligidagi Doʻstum, hazora fraksiyalari va oʻzbek qoʻshinlari va pushtun kuchlari kirgan. 1996-yil Tolibon istilosidan to 2001-yil noyabrigacha Birlashgan front Afgʻoniston aholisining qariyb 30 foizini Badaxshon, Kapisa, Taxar va Parvon, Kunar, Nuriston, Lagmon, Samangan, Qunduz, Gʻor va Bam viloyatlarining bir qismini nazorat qildi. Bu ittifoq „Shimoliy ittifoq“dan iborat boʻlmagan, shuning uchun Afgʻonistonning „shimoliy davlatlari“gina emas, balki mamlakatning barcha qismlari va barcha asosiy etnik elatlarining qarshilik kuchlarini oʻz ichiga olgan.
Mas’ud Birlashgan frontning Afgʻonistonda hukmron hukumatga aylanishini niyat qilmagan. Uning maqsadi Birlashgan frontga turli etnik guruhlar hokimiyatni boʻlishishi va demokratik boshqaruv shakli orqali tinch-totuv yashashi uchun yangi hukumat oʻrnatishga yordam berish edi.
Mavlono Sohibdoro Fasihiddin
Navoiy vafotidan soʻng Husayn Boyqaro kutubxonasiga dorugʻa (boshliq) etib tayinlangan. Xondamir “Habib us-siyar”da Sohibning asli Astaroboddan ekanligi, shatranj bobida xoh kabir, xoh sagʻir boʻlsin hozirona va gʻoyibona tarzda yuksak mahorat bilann oʻynar edi, deb taʼkidlaydi.
Afgʻonistonda fuqarolar urushi (1996–2001)
Tolibon qirgʻinlari
Birlashgan Millatlar Tashkilotining 55 sahifalik hisobotiga koʻra, Tolibon Afgʻoniston shimoli va gʻarbida nazoratni mustahkamlashga urinar ekan, tinch aholiga qarshi muntazam qirgʻinlar sodir etgan. Birlashgan Millatlar Tashkiloti rasmiylari 1996-yildan 2001-yilgacha „15 ta qirgʻin“ sodir boʻlganini taʼkidladilar. Ular, shuningdek, „bular juda tizimli boʻlgan va ularning hammasi [Tolibon] Mudofaa vazirligiga yoki Mulla Umarning oʻziga olib boradi“, dedilar. Tolibon ayniqsa shialar yoki hazoralarni nishonga oldi. Koʻplab tinch aholi Mas’ud hududiga qochib ketdi. „National Geographic“ shunday xulosaga keldi: „Boʻlajak Tolibon qirgʻinlari yoʻlida turgan yagona narsa bu Ahmad Shoh Mas’uddir“. 055 brigadasi, shuningdek, Hazorajot yaqinidagi shia aholiga qarshi bir qator tinch aholi qirgʻinlari, jumladan, 2001-yil boshida 200 dan ortiq odam halok boʻlganning hammasi bir kishining buyrugʻi bilan sodir boʻlib turgani taxmin qilingan.
Mavlono Sohibdoro Fasihiddin
“Majolis”ning ikkinchi tarjimoni Muhammad Qazviniy Mavlono Sohibdoro Fasihiddinning insho fanida mohir boʻlganini qayd etadi va safar chogʻida Navoiy va Sohib oralarida oʻtgan bir hazil-mutoyibani keltiradi. Qazviniy Mavlono Sohibdoro Fasihiddinning Navoiy vafoti munosabati bilan yozgan mutavaffiyot taʼrixining (har bir bandi 8 baytli, 5 band) toʻla matnini ham beradi. Bu mutavaffiyotning birinchi misrasidan abjad hisobida Navoiy tugʻilgan yil (844h.q/1440–1441m.), ikkinchi misrasidan esa vafot etgan yili (906/1500–1501y) kelib chiqadi. Ushbu mutavaffiyot taʼrixida ham raqamlarga rioya qilingan, ham mazmun va gʻoyaga mos teran soʻz, badiiy taʼsirchanlikka eʼtibor qaratilgan. Taʼrix quyidagi matlaʼ bilan boshlanadi: Ey falak, bedod-u berahmi bad-in son kardayi,
Afgʻonistonda fuqarolar urushi (1996–2001)
Panjsher
Tolibon Pokiston armiyasining 13-muntazam armiyasi va 50-havo-desant diviziyasi koʻmagida Panjsher va uning atrofidagi hududlarga qarshi agressiv harbiy operatsiyalarni boshladi. Pokiston armiyasining 4-chi armiya agressor eskadroni 13-muntazam armiya, 50-havo-desant diviziyasi va Tolibon kuchlariga razvedka maʼlumotlarini taqdim etdi. Shu bilan birga, Al-Qoida va Arab brigadalari Panjsher vodiysini nazorat qilish umidida Tolibonni qoʻllab-quvvatlash uchun oʻzlarining harbiy kampaniyasini boshladilar. General Nasim Rana boshchiligida rejalashtirilgan va boshlangan ushbu operatsiya Pokiston Qurolli Kuchlari tomonidan yaxshi rejalashtirilgan, koʻproq tashkillashtirilgan va har tomonlama oʻrganilgan.
Mavlono Sohibdoro Fasihiddin
V-ey ajal, mulki jahonro boz vayron kardayi.
Afgʻonistonda fuqarolar urushi (1996–2001)
Panjsher
Pokiston armiyasi generali Rana va ularning Tolibon ittifoqchilari boshchiligidagi katta qator uyushtirilgan hujum operatsiyalariga qaramay, ular Panjsherni boʻysundira olmadilar. Ilgari oʻz shahrida Sovet Ittifoqining 40-armiyasini magʻlub etgan Ahmadshoh Mas’ud Panjsher vodiysini muvaffaqiyatli himoya qildi va Pokistonning 13-muntazam armiyasi va 50-havo-desant diviziyasi boshchiligidagi keyingi hujumlarni boshqa tomonga yoʻnaltirdi.
Mavlono Sohibdoro Fasihiddin
(Mazmuni: Ey falak, shu yangligʻ bedodligʻ va berahmlik qilding. Vey ajal, jahon mulkini yana vayron qilding). “Badoeʼ ul-vaqoeʼ” muallifi Zayniddin Vosifiy Mavlono Sohibdoro Fasihiddinning ota tomonidan oʻziga qarindoshligi, Mavlono Sohibdoro Fasihiddin nomidan Navoiy hamda uning zamondoshlari haqida aytilgan bir turkum hikoyatlarni keltiradi. Mavlono Sohibdoro Fasihiddin Muhammad Shayboniyxon Naxshabdan chiqib, Hirotni bosib olgani munosabati bilan ham qasida-taʼrix yozgan. Navoiy uning nomini “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olib, yaxshi sheʼriy tabʼga egaligi, gʻoyibona (koʻrmasdan turib) shatranjni yaxshi oʻynashi, muammoni yaxshi aytishi va yechishi, tabiatida bir oz savdoyilik borligi haqida maʼlumot beradi. “Majolis un-nafois”da uning “Poyanda” ismiga bitgan muammosi va quyidagi bayti keltirilgan: Doʻston, to kay ba koʻyash manʼam az raftan kuned,
Afgʻonistonda fuqarolar urushi (1996–2001)
Kobul va Qunduz
Haligacha xalqaro hamjamiyat va Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan eʼtirof etilgan qonuniy hukumat vakili boʻlgan „Islomiy Davlat“ mudofaa vaziri Ahmad Shoh Masud 1997-yilda boʻlajak hukumat va bosh vazirni tanlash uchun oʻz rahbarligida konferensiya chaqirdi. Hech bir partiyaga aloqasi boʻlmagan pushtun Abdul Rahim Gʻafurzay oʻsha paytda nomzod boʻlgan va norozi ovozlarsiz yangi bosh vazir etib saylangan. Gʻafurzayning dasturi aholining keng qatlamlari tomonidan iliq kutib olindi. Yangi xalq hukumati sari birinchi qadam tashlandi. Mas’ud afgʻon armiyasini yangi sotib olingan harbiy liboslar bilan taʼminladi va bir necha yirik hujumlardan soʻng Kobul darvozasi tomon oldinga siljidi. Alyans tanklar, bronetransportyorlar va ogʻir qurollar bilan Bagram aviabazasiga intildi, bu Tolibonga qarshi Kobulni boy berganidan keyin birinchi yirik gʻalaba boʻldi. Poytaxt shimolida gʻalaba qozongandan soʻng, ular Kobul ichida Tolibon kuchlari tomonidan qattiq qarshilikka duch keldilar. Ayni vaqtda yangi bosh vazirning samolyoti Bomiyon ustidan qulagach, Gʻafurzayning oʻlimi bilan Mas’ud Kobulda barqaror hukumatga umidini yoʻqotdi. Mas’udda endi munosib hukumat tayyor boʻlmagani uchun u oʻz qoʻshinlarini Kobul shimolidan olib chiqib ketdi. 1992—1994-yillardagi xavfli takrorlanishning oldini olish uchun u hamma uchun, ayniqsa tinch aholi uchun maqbul boʻlgan hukumat tuzmasdan Kobulga yurish niyatida emas edi.
Qunduzdagi 2000 ga yaqin Tolibon jangarilari Masud kuchlari tomonidan qurshab olingan. Bu Tolibon kuchlari Abdul Rasul Sayyofning sobiq Ittihod-i Islomiy qoʻmondonlaridan biri bilan ittifoq tuzganlarida omon qolishga muvaffaq boʻlgan. Bu kishilar orasida boʻlgan mulla Amirxon Muttaqiy 1997-yil 4-iyulda Mas’ud nazorati ostida boʻlgan Taxar poytaxti Taloqanga hujum uyushtirdi. Hujum muvaffaqiyatsizlikka uchragan boʻlsa-da, boshqa jabhada Birlashgan front uchun qiyinchiliklar tugʻdirdi.
Mozori Sharif
1997-yil may oyida Abdul Rashid Doʻstum oʻzining akasi Abdul Malik Pahlavon va qori Alam Rouzi, general Abdulmajid Rouziy va Gʻafr Pahlavon kabi boshqa qoʻmondonlar oʻldirilishida ishtirok etganidan gʻazablanib Tolibon qoʻmondonlari Mulla Abdul Razzoq va Mulla Gʻaus bilan uchrashdi. Ular Ismoilxonni qoʻlga olishiga va Mozori Sharif shahrini nazorat qilishga kelishib oldilar. Malik 1997-yil 22-mayda Juzjonda Doʻstum qoʻshinlariga hujum qildi va Doʻstum qoʻrgʻoni Shibirgʻonni egalladi. Doʻstum qoʻmondonlarining koʻpchiligi oʻtib, Malikka qoʻshildi va hatto uning havo kuchlarining baʼzi uchuvchilari Malik tomonida jangga qoʻshildi. Kelishuvning tafsilotlari aniq boʻlmasa-da, goʻyo Tolibon oʻzi ishtirok etmaganga oʻxshaydi. 25-may kuni Tolibon Mozori Sharifga kirib, maktablar, idoralarni yopish va shariat qonunlarini joriy qilishni boshladi. Shaharning hazora qismlarida, xususan Syedobod atrofidagi shimoli-sharqiy va sharqiy hududlarda mahalliy Hizb-i Vahdat qoʻmondonlari va qurollangan „tinch aholi“ qarshilik koʻrsatishga kirishdilar.
1997-yil 22-mayda Andxoy va Xoja Dokohda Doʻstum qoʻshinlari bilan Tolibon oʻrtasida ham janglar boshlandi. Mas’ud qoʻshimcha kuchlar yubordi.
30-may kuni Syedobod atrofida shiddatli janglar boshlandi. Tolibon jangarilari pistirmaga uchradi. Bu vaqtda Molik oʻz kuchlarini Hizb-i Vahdat bilan ittifoqchi qilib, Maymana, Shibirgʻon va Mozori Sharifda minglab Tolibon askarlarini asir qilib oldi. Tolibon mahbuslari Malikning ukasi general Gul Muhammad Pahlavon nazorati ostida qatl etilgani xabar qilingan. Oʻldirilganlarning umumiy soni 3000 kishini tashkil qilgan. Bundan tashqari, Gʻulom Haydar Javzjoniy kabi qoʻmondonlar ham Salom Pahlavon va Rais Umar Beylar bilan birga qoʻlga olinib oʻldirildi. Tolibon Mozori Sharifda magʻlubiyatga uchraganidan keyingi oylarda Malik Ismoilxonga sodiq qoʻshinlarni shahar maʼmuriyatiga qayta qoʻshishga kirishdi.
Mavlono Sohibdoro Fasihiddin
Tarki raftan chun naxoham kard, tarki mani kuned.
Villebichot
Villebichot Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Côte-d'Or departamenti Beaune tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
270 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 26,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,2 km2.
Afgʻonistonda fuqarolar urushi (1996–2001)
Mozori Sharif
1998-yilning iyuliga kelib, Tolibon Hirot shimolidagi koʻp hududni, jumladan, Maymana bilan bogʻlangan yoʻlni ham nazoratga oldi. 1998-yil 8-avgustda Tolibon Mozori Sharifga qaytadan kirishdi.
Cerveruela
Cerveruela Ispaniyaning Aragón mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Zaragoza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 23.44 km2. Aholisi — 41 kishi (2010).
Takashi Uchiyama
Takashi Uchiyama — bokschi (10-noyabr 1979-yilda tugʻilgan). U Yapon sobiq professional bokschisi boʻlib, 2006-2016-yillarda JBA (super) super-featherweightb unvoniga ega boʻlgan. 2010 va 2016-yillar davomida professional boksda faol natijalar koʻrsatgan sportchidir.
Yoshligi
U Nagasaki prefekturasida tugʻilgan, Saitamaning Kasukabe shahrida ulgʻaygan, ayni damda Tokioda yashaydi.
Boks faoliyati
Uchiyama havaskorlar rekordini 91-22 (59 KO) hisob bilan, shu jumladan toʻrtta yengil vazn toifasida gʻalaba qozongan yutuqlarini tuzgan edi. U 2005-yilda professionalga aylanishga ulgiradi va 16-iyulda birinchi raundda nokaut bilan debyut qiladi. 2007-yil 8-sentyabrda Uchiyama superogʻir vazn toifasida OPBF unvonini qoʻlga kiritadi, keyin oʻsha unvonini besh marta himoya qiladi. U Yaponiyada KO Dynamite (Knockout Dynamite) nomli laqabi bilan tanilgan.
Superogʻir vazn toifasida WBA chempioni
Uchiyama 2010-yil 11-yanvarda Tokiodagi Big Sight musobaqasida meksikalik Juan Carlos Salgadoning birinchi chempionlik unvonini himoya qilishda o‘n ikkinchi raundda texnik nokaut bilan WBA chempionlik kamarini qo‘lga kiritadi.
2010-yil 17-may kuni u Saitama Super Arenadagi birinchi himoyasi uchun venesuelalik Anxel Granadosni oltinchi raundda texnik nokaut bilan mag‘lub etdi.
Dastlabki roundlar
2015-yil 31-dekabrda Uchiyama qatorasiga o‘n birinchi marta chempionlik uchun kurash olib borishi kerak edi. Uchiyama dastlabki raundlarda uslubiy kurash olib bordi va raqibiga yirik zarbalar berishga muvaffaq boʻldi. U musobaqaning uchinchi raundida shiddatli zarba bilan yakunladi va oʻn birinchi marta superogʻir vazndagi WBA kamarini saqlab qoldi.
Tajavuskor jang
2016-yilning 27-aprelida Uchiyama 24 yoshli Jezreel Corralez bilan jang qildi. Corralez ochilish qoʻngʻirogʻidan boshlab ringda tajovuzkor boʻldi va Uchiyamani atigi ikki raundda uch marta tushirib yubordi. Oxirgi nokdaun paytida hakam yetarlicha koʻrgan deb qaror qiladi va jangni darhol toʻxtatdi.
2016-yilning 3-oktyabrida Corralezga qarshi revansh jangi uchun shartnoma imzolangani maʼlum boʻldi.
Tromello
Tromello Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommunadir. Pavia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 35 km2. 3409 nafar aholi istiqomat qiladi.
Triarilmetan zoʻyagichlar
Triarilmetan zoʻyagichlar, trifenilmetan boʻyagichlar — asosli va kislotali boʻyagichlar, triarilmetan hosilalari. Triarilmetan zoʻyagichlar qizil, binafsha, koʻk va yashil rangda boʻladi. Triarilmetan zoʻyagichlar qaytaruvchilar taʼsirida rangsiz leykobirikmalarga, ishqorlar taʼsirida rangsiz karbinol birikmalarga aylanadi. Asosli Triarilmetan zoʻyagichlar qogʻoz, teri, plastmassalarni boʻyashda, siyoh, poligrafiya va shtempel boʻyoklar tayyorlashda ishlatiladi. Kislotali Triarilmetan zoʻyagichlar teri, jun, ipakni boʻyashda qoʻllanadi. Triarilmetan zoʻyagichlar aldegidlar, ketonlar, angidridlarni aromatik aminlar yoki fenollar (naftillar) bilan kondensatlash yoʻli bilan olinadi.
Guéret
Guéret Fransiyaning Limuzen mintaqasida joylashgan kommunadir. Creuse departamenti Guéret tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 26,21 km2.
IC 2430
IC 2430 Qisqichbaqa yulduz turkumidagi S0-a (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Fleurey-lès-Saint-Loup
Fleurey-lès-Saint-Loup Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Saône departamenti Lure tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
143 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 40,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,5 km2. Dengiz sathidan 251 – 331 m balandlikda joylashgan.
Berghülen
Berghülen Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Alb-Donau-Kreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 26,13 km2. Aholisi — 1901 kishi (2010).
Hududi
Berghülenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Acheron (Viktoriya)
Acheron Avstraliyaning Viktoriya shtatida joylashgan hudud. 2021-yildagi aholini roʻyxatga olish ma'lumotlariga ko'ra Acheronda 146 kishi istiqomat qilgan.
Umumiy ma'lumot
Hudud Maroondah Highway bo'ylab, Acheron daryosi va Goulburn daryolarining kesishgan joyi yaqinida joylashgan. U dastlab Quyi Acheron degan nom bilan mashhur bo'lgan, Yuqori Acheron esa hozirda <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Taggerty,_Victoria" rel="mw:ExtLink" title="Taggerty, Victoria" class="mw-redirect cx-link" data-linkid="95">Taggerty</a> nomi bilan mashhur. Ikkala hudud ham 1870-yildan, Acheron daryosida oltin topilishidan keyin rivojlangan. Acheron pochta bo'limi 1876-yil, 15-aprelda ochilgan va 1893-yilda Taggerty deb qayta nomlangan. Quyi Acheron pochta boʻlimi 1884-yilda ochilgan, 1894-yilda Acheron deb qayta nomlangan va 1974-yilda o'z faoliyatini to'xtatib, yopilgan.
1939-yildagi Qora juma butalar yong'inidan mahalliy hududga zarar yegan. Hudud yaqinida yong'indan qochayotib yetti kishi halok bo'lgan.
Kosmik yurish
Kosmik yurish - bu fazogirning kosmik kema tashqarisida kosmosdagi ishi yoki yurishidir. Rossiyada, AQShda, Evropada qo'llaniladigan "kema tashqarisidagi faoliyat" atamasi (VKD,Extra-vehicular activity, EVA) kengroq bo'lib Oy, boshqa sayyora yoki boshqa fazoviy jismlar yuzasida kemadan tashqariga chiqish tushunchasini ham o'z ichiga oladi.
Tarixiy jihatdan, AQSh va SSSRdagi birinchi kosmik kemalarning dizayn xususiyatlaridagi farq tufayli kosmik yurishlarning boshlanish vaqti har xil tarzda belgilanadi. Sovet kosmik kemasi boshidanoq alohida qulflanadigan bo'linmaga ega edi, shuning uchun kosmonavt qulfni tushirib, vakuumda bo'lgan vaqt kosmik yurishning boshlanishi hisoblanadi va uning tugashi lyuk yopilgan payt hisoblanadi. Amerikaning dastlabki kemalarida havo qulfi yo'q edi va koinotda yurish paytida butun kemaning bosimi tushirildi. Bunday sharoitda, kosmonavtning boshi kosmik kemadan tashqariga chiqib ketgan vaqt, hatto uning tanasi hali ham kupe ichida bo'lgan bo'lsa ham, kosmik yurishning boshlanishi sifatida qabul qilindi (Stand-up extra-vehicular activity, SEVA).
Kosmik yurishlar turli yo'llar bilan amalga oshirilishi mumkin. Birinchi holda, astronavt kosmik kemaga maxsus xavfsizlik chizig'i bilan ulanadi, ba'zida kislorod yetkazib berish shlangi bilan birlashtiriladi (bu holda u "kindik" deb ataladi), bunda kemaga qaytish uchun fazogirning mushaklari harakatlari yetarli. Yana bir variant - kosmosda to'liq avtonom parvoz. Bunday holda, maxsus texnik tizim yordamida kosmik kemaga qaytish imkoniyatini ta'minlash kerak (Tashrif buyuring: Fazogirni harakatlantirish va manyovr qilishi uchun o'rnatish).
Stansiya yuzasida harakatlanish unga o'rnatilgan karabinlarning tutqichlari orasidagi burilish bilan sodir bo'ladi. Fazogir bilan taxminan 8 m uzunlikdagi va 4 tonnagacha massani ushlab turishga qodir bo'lgan xavfsizlik yo'laklari bog'langan.
Xavf
Kosmik yurishlar turli sabablarga ko'ra xavflidir. Birinchisi, kosmik qoldiqlar bilan to'qnashuv ehtimoli. Yerdan 300 km balandlikda (boshqaruvchi kosmik kemalarning odatiy parvoz balandligi) orbital tezlik taxminan 7,7 km / s ni tashkil qiladi. Bu o'q tezligidan 10 barobar ko'p degani, shuning uchun kichik bo'yoq zarrasi yoki qum donasining kinetik energiyasi ham massasi 100 barobar katta bo'lgan o'qning bir xil energiyasiga teng bo`ladi. Har bir kosmik parvoz sabab kosmik chiqindilar ko'proq paydo bo'ladi, bu esa bu tug`ilajak xavfni yanada oshiradi. left|thumb|303x303px| [[Fazogir|Astronavt Stiv Robinson kosmosga chiqish paytida.]]
Tom Mix
Thomas Edwin Mix (Thomas Hezikiah Mix , talaffuzi: „Tomas Hezikiah Mix“, 1880-yil 6-yanvar — 1940-yil 12-oktabr) — amerikalik kino aktyori va 1909-1935-yillar oraligʻida koʻplab Gʻarb filmlarining yulduzi. U 291 ta filmda rol oʻynagan, ulardan toʻqqiztasi ovozsiz filmlar edi. U Gollivudning birinchi Gʻarb yulduzi edi va kinoning dastlabki kunlarida paydo boʻlgan janrni aniqlashga yordam berdi.
Dastlabki yillari
Thomas Hezikiah Mix 1880-yil 6-yanvarda Pensilvaniya shtatining Mix Run shahrida taxminan 62 mi masofada, Shtat kollejidan shimolda, Edwin Elias Mix va Elizabeth Heistandgacha joylashgan shaharchada tugʻilgan. U yaqin atrofdagi DyuBois shahrida oʻsgan, u yerda boy yogʻoch savdogarining ustasi boʻlgan otasi unga ot minishni va otlarni sevishni oʻrgatgan. U yogʻoch ishlab chiqaruvchi biznesmen John DuBoisga tegishli mahalliy fermada vaqt oʻtkazdi.
Kino karerasi
right|thumb| Mister Logan, AQSh, 1919-yil Mix kino karerasini Selig Poliskop kompaniyasida yordamchi aktyor sifatida boshlagan. Uning birinchi koʻrinishi 1909-yil 21-oktyabrda chiqarilgan „The Cowboy millionaire“ qisqa metrajli filmida boʻlgan. 1910-yilda u oʻzining „Ranch Life in the Great Southwest“ qisqa metrajli hujjatli filmida paydo boʻldi va filmda oʻz mahoratini chorva jangchisi sifatida namoyish etdi. Oklaxoma shtatining Dyui shahrida Selig studiyasi operatorlari bilan suratga olingan film muvaffaqiyat qozondi va Mix kino yulduziga aylandi.
NGC 573
NGC 573 Andromeda yulduz turkumidagi S? tipli galaktikadir.
Tom Mix
Kino karerasi
Mix Selig uchun 100 dan ortiq filmlarda ijro etilgan, ularning aksariyati Nyu-Meksiko shtati Las-Vegasda suratga olingan. Selig bilan birga u Viktoriya Forde bilan bir nechta filmlarda rol oʻynadi va ular sevib qolishdi. 1917-yilda Olive Stokes bilan ajrashgan. Oʻsha paytga kelib, Selig Polyscope jiddiy moliyaviy qiyinchiliklarga duch keldi va Mix va Forde ikkalasi keyinchalik Edendale studiyasini ijaraga olgan Fox Film Corporation bilan shartnoma tuzdilar. Ular 1918-yilda turmush qurishdi va 1922-yil fevral oyida Thomasina (Tommie) Mix ismli qizi tugʻilgan.
NGC 573
Ushbu obyektni Edouard Stephan 1881-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Tom Mix
Oʻlimi
right|thumb| Uning oʻlim joyi Florensiya, Arizona yaqinidagi aralash yodgorlik 1940-yil 12-oktabrda Arizona shtatining Tucson shahridagi Pima okrugi sherifi Ed Echolsga tashrif buyurganidan so‘ng, Mix AQShning 80-avtomobil yo‘li (hozirgi Arizona shtati 79-yo‘nalishi) bo‘ylab shimolga Feniks tomon yo‘l oldi. Florensiyadan janubda, Mix toshqin tomonidan yuvilgan koʻprikdagi qurilish toʻsiqlariga duch keldi. O‘z vaqtida to‘xtay olmagan uning mashinasi ikki marta burildi, so‘ng jarlikka ag‘darildi. Uning boshi orqasidagi javonda joylashgan pul, yo‘l cheklari va zargarlik buyumlari bo‘lgan katta alyuminiy chamadon oldinga otildi va uning bo‘ynini sindirdi. Oʻsha paytda u 60 yoshda edi.
Uning dafn marosimi 1940-yil 16-oktyabrda Kaliforniyaning Glendeyl shahridagi Kichik gullar cherkovida boʻlib oʻtdi va unda minglab odamlar ishtirok etdi. U Forest Lawn Memorial Park qabristoniga dafn etilgan.
Manbalar
thumb| Reklama, 1919-yil
Buchanan (Virginia)
Buchanan AQShning Virginia shtatida joylashgan shahardir. Botetourt County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1236 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 6,4 km2. Shundan 6,3 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 379 m balandlikda joylashgan.
Rot-Front (Issiq-Ota tumani)
Rot-Front (Рот-Фронт) — Qirgʻiziston Respublikasi Chuy viloyatining Issiq-Ota tumanidagi qishloq. Sin-Tosh ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 796 kishi.
Ferrera Erbognone
Ferrera Erbognone Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommunadir. Pavia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 19 km2. 1147 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Villecomte
Villecomte Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Côte-d'Or departamenti Dijon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
188 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 11,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 15,9 km2.
Hunayn ibn Isʼhoq
Hunayn ibn Isʼhoq (Arab tilida:حنين بن إسحاق العبادي ) yoki yanda rasmiyroq qilib aytganda Abu Zayd Hunayn Ibn Isxaq al Ibadi(Evropa olamida Johannitius) 809-873nchi yillar orasida yashab o`tgan mashhur va katta ta`sirga ega bo`lgan Arab Nestoria olimi, fizik va umuman olimdir. U o`zining grek tilidan arab tiliga qilgan tarjimalari bilan mashhurdir. Arab tarihiy manbalari bu olimni arab deb ko`rishsa zamonaviy manbalarda u Assurialik deb tan olinadi.
Juno Beach (Florida)
Juno Beach AQShning Florida shtatida joylashgan shahardir. Palm Beach County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
3377 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Magʻjan Jumabaev (tuman)
Magʻjan Jumabaev tumani — Shimoliy Qozogʻiston viloyatining shimoli-sharqida joylashgan. Tuman maydoni 7,81 ming km². 2010-yili 1-yanvarda tuman aholisi 41,8 ming kishini tashkil qildi. Tuman aholisining zichligi 5,4 kishi/km². Tuman markazi Bulayev shahri 1893-yili tashkil topgan, 1969-yili shahar maqomini oldi. Bulayevdan viloyat markazigacha oraliq masofa 106 kilometr. Shimoli-sharqiy tomonidan Rossiyaning Omsk va Tumen viloyatlari bilan, gʻarbidan - Oqqayin va Qiziljar, janubidan - Tayinsha va Aqjar tumanilari bilan chegaradosh.
Juno Beach (Florida)
Geografiyasi
Maydoni — 4,8 km2. Shundan 3,6 km2 quruqlik, 1,2 km2 esa suv maydonidir.
Magʻjan Jumabaev (tuman)
Aholisi
Tuman aholisi 2010-yili 1-yanvarda 41 789 kishini tashkil qildi.
Schattendorf
Schattendorf Avstriyaning Burgenland yerida joylashgan shaharchadir. Mattersburg (okrug) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 12.1 km2. 2436 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Staroglushinka
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Staroglushinka ( Староглушинка  ) — Rossiyaning Oltoy oʻlkasi, Zarin tumani, Gonoshixinskiy aholi yashash punktidagi qishloq posyolkasi .2013-yilda aholi soni 212 kishi edi .Ko'chalar soni 8 ta.
Cubel
Cubel Ispaniyaning Aragón mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Zaragoza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — km2. Aholisi — 192 kishi (2010).
Staroglushinka
Geografiya
Staroglushinka avtomobil yoʻlida Zarinskdan (tuman maʼmuriy markazi) 25 km shimoli-gʻarbda joylashgan. Novokrasilovo - eng yaqin qishloq.
Schachendorf
Schachendorf Avstriyaning Burgenland yerida joylashgan kommunadir. Oberwart (okrug) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 22.3 km2. 808 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Filighera
Filighera Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommunadir. Pavia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 8 km2. 829 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Fondremand
Fondremand Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Saône departamenti Vesoul tumani tarkibiga kiradi.
IC 2432
IC 2432 Gidra yulduz turkumidagi S (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Fondremand
Aholisi
193 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 11,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 17,0 km2. Dengiz sathidan 254 – 431 m balandlikda joylashgan.
NGC 574
Ushbu obyektni John Herschel 1834-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Maulana Azad nomidagi Milliy texnologiya instituti
Maulana Azad Milliy Texnologiya Instituti Bhopal ( MANIT yoki NIT Bhopal, NIT-B ) — Hindistonning Madxya- Pradesh shtati,Bhopal shahrida joylashgan davlat texnik universiteti.U Hindistondagi Milliy Texnologiya Institutlari deb nomlanuvchi davlat tomonidan moliyalashtiriladigan institutlar guruhining bir qismidir.U Mustaqil Hindistonning birinchi taʼlim vaziri (Hindiston),olim va mustaqillik faoli Abul Kalom Azad sharafiga nomlangan,u odatda Maulana Azad nomi bilan eslanadi.
Triangulyatsiya
Triangulyatsiya (lot. triangulum uchburchak) — geodezik tayanch shoxobcha punktlari planli oʻrnini uchburchaklar tizimi yordamida aniqlash usuli. Boshlangʻich deb ataluvchi T. punktlaridan birining koordinatalari va boshlangʻich oriyentirlash tomoni (bazis) ning azimuta astronomik kuzatishlar orqali aniklanadi. ABC uchburchakning AV tomoni (rayem, a) va barcha ichki burchaklari maʼlum boʻlsa, qolgan tomonlari uzunligini sinuslar teoremasiga asosan hisoblab chiqariladi. BCD uchburchakning CD va BD tomonlari esa VS tomon va ichki burchaklar kiymatlaridan topiladi va h. k. Uchburchaklar tizimi katorlar yoki yalpi uchburchak( lar tarmogʻi koʻrinishida quriladi (rayem, b).
Davlat T. tarmogʻi burchak va masofa oʻlchash anikligi, uchburchak tomonlarining uzunligi va shoxobchalarni xreil qilish tartibi boʻyicha bir-biridan farq qiladigan 1, 2, 3 va 4sinflarga boʻlinadi. T. qurish umumiylikdan xususiylikka, katta uchburchaklardan kichiklariga oʻtish prinsipiga asoslanadi. Davlat T. tarmogʻining yuqori aniklikka ega boʻlgan 1sinfining asosiy vazifasi quyi sinflardagi T. tarmoklarini rivojlantirish va ular punktlari koordinatalarini yagona tizimda hisoblashni taʼminlashdir. 1sinf T. shoxobchalari tomonlari 20– 25 km li kator uchburchaklar va bu tomonlar taxminan meridianlar hamda parallellar boʻylab yoʻnalgan va 800–1000 km perimetrli poligon koʻrinishida quriladi. Davlat T. tarmogʻining 2va quyi sinflarini rivojlantirishdan maqsad, keyingi bosqichdagi geodezik va topografik ishlar uchun butun davlat hududida geodezik punktlar tarmogʻini zarur zichlikda taʼminlashdan iborat. 2sinf T.da tomonlari 10 –20 km li uchburchaklardan va bu tomonlar 1sinf poligonini qoplaydigan shoxobchalar koʻrinishida quriladi. 1 va 2sinf T. shoxobchalari asosida 3 va 4sinf punktlari aniqdanadi.
T.ning burchaklari teodolit bilan, uchburchakning bazis tomonining uzunligi uzoklikni oʻlchagich yoki uzunlikni oʻlchovchi sim bilan oʻlchanadi.
Davlat T.si 1, 2, 3 va 4sinflari punktlarining umumiy zichligi har 50 km² ga kamida bitta punktni tashkil qiladi. Oʻzbekiston Respublikasi hududida qozirda 1942-yilda qabul qilingan geodezik koordinatalar tizimi (SK42) amal qiladi.
Ayni paytda Oʻzbekistonda Davlat Yer yoʻldoshi geodezik tarmoqlari (DEYGT) tarkibi belgilangan boʻlib, ularni rivojlantirish umumdan ayrimga oʻtish prinsipiga asoslanadi. Yer yoʻldoshlari radionavigatsiya tizimlari NAVSTAR (AQSH) va GLONASS (Rossiya) hamda kosmik geodeziyaning boshqa usullaridan foydalanib quriladigan DEYGT oʻz ichiga quyidagilarni oladi: referens geodezik punktlar tizimi (RGP); 0sinf Yer yoʻldoshi geodezik tarmogʻi (YEYGT0); 1sinf Yer yoʻldoshi geodezik tarmogʻi (YEYGT1). DEYGT punktlarining oʻrni koordinatalarning ikki tizimida — umumer va referens tizimlarida anikdanadi. Har ikkala tizimlarning orasida biridan ikkinchisiga oʻtish parametrlari orqali aloqa bogʻlanadi.
T. Yerning shakli va oʻlchamlarini aniklashda, Yer qatlamining gorizontal harakatini oʻrganishda, katta ilmiy va amaliy ahamiyatga ega, topografikgeodezik ishlar uchun geodezik asos vazifasini oʻtaydi.
Kimono
Kimono — yapon erkak va ayollarining anʼanaviy kiyimi; oʻzbek toʻniga oʻxshash bari ustma-ust (chapi oʻngi ustiga) oʻtkaziladi va belbogʻ ("obi") bilan mahkamlanadi. Keng yenglari ("sode") quyida solqilanadi. Ayollar K.si belbogʻining oʻta kengligi va qoʻltiq oʻmizining oʻyigʻi kabi ichki qirgʻoqlari tikilmaydigan uzun yenglari bilan ajralib turadi. Ishlatiladigan matosi va bichimiga koʻra, K. toʻngi, uylik, kundalik, kishilik va marosim turlariga boʻlinadi.
Buena Vista (Virginia)
Buena Vista AQShning Virginia shtatida joylashgan shahardir.
Aholisi
6457 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Findlay (Ohio)
Aholisi
41202 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 875,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 44,8 km2. Shundan 44,5 km2 quruqlik, 0,3 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 237 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Findlay manzarasi.
Buena Vista (Virginia)
Geografiyasi
Maydoni — 17,7 km2. Shundan 17,7 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Börslingen
Börslingen Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Alb-Donau-Kreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 6,29 km2. Aholisi — 178 kishi (2010).
Hududi
Börslingenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Fontaine-lès-Luxeuil
Fontaine-lès-Luxeuil Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Saône departamenti Lure tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1437 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 52,1 nafar kishi.
Daniel Quillen
Daniel Quillen (22-iyun 1940-yil — 30-aprel 2011-yil) — amerikalik matematik. Quillen yuqori algebraik K-nazariyaning „bosh meʼmori“ sifatida tanilgan, shu yoʻnalishdagi ishlari uchun 1975-yilda Cole mukofotiga va 1978-yilda Fields medaliga sazovor boʻlgan.
Quillen Orange shahrida tugʻilgan. U Harvard universitetiga oʻqishga kirgan va 1961-yili u erda bakalavr darajasini olgan. 1964-yili Quillen qisman differentsial tenglamalar sohasida Raoul Bott rahbarligi ostida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan.
Issoudun-Létrieix
Issoudun-Létrieix Fransiyaning Limuzen mintaqasida joylashgan kommunadir. Creuse departamenti Aubusson tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
277 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 26,1 km2.
Las Cuerlas
Las Cuerlas Ispaniyaning Aragón mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Zaragoza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 32.59 km2. Aholisi — 66 kishi (2010).
Zikriyo Gʻaniyev
Zikriyo Gʻaniyev — sovet davlat va iqtisodiyot arbobi.
Tarjimayi holi
1913-yilda Samarqand shahrida tug‘ilgan. 1946-yildan KPSS aʼzosi.
1933—1983-yillar oraligʻida Oʻzbekiston SSRda sugʻorish ishlari tashkilotchisi, Katta Fargʻona, Qoʻrgʻontepa va Katta Andijon kanallari qurilishida qatnashgan. Bir qator tumanlar suv xoʻjaligi boshqarmalari boshligʻi sifatida xizmat qilgan.
Fargʻona viloyati suv xoʻjaligi boshqarmasi boshligʻi, viloyat ijroiya qoʻmitasi raisi. Fargʻona viloyati kolxoz qurilishi boshligʻi. O‘zbekiston SSR Oliy Soveti VI chaqiriq deputati etib saylangan. 1983-yilda Farg‘onada vafot etgan.
Stadtschlaining
Stadtschlaining Avstriyaning Burgenland yerida joylashgan shahardir. Oberwart (okrug) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 42.1 km2. 2064 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Evrenleryavşı
Evrenleryavshi, Manavgat — Turkiyaning Antalya viloyati Manavgat tumanidagi qishloq.
Juno Ridge
Juno Ridge AQShning Florida shtatida joylashgan shahardir. Palm Beach County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
742 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 0,4 km2. Shundan 0,4 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Villedieu (Côte-d'Or)
Villedieu Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Côte-d'Or departamenti Montbard tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
87 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 5,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 15,4 km2.
Fortunago
Fortunago Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommunadir. Pavia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 18 km2. 400 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
IC 2433
IC 2433 Qisqichbaqa yulduz turkumidagi Sc (ixcham spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Tribolyuminessensiya
Tribolyuminessensiya (yun tribos — ishqalanish va lyuminessensiya) — baʼzi bir kristallar (ayniqsa, lyuminoforlar) ni ishkdlash, ezish va boʻlish (sindirish) paytida yuzaga keluvchi lyuminessensiya. T. boʻlinayotgan kristallarning elektrlanishi natijasida vujudga keladigan elektr razryad tufayli hosil boʻladi. Kristall lyuminofor boʻlganda elektr razryadning yorugʻligi taʼsirida fotolyuminessensiya kuzatiladi.
NGC 575
NGC 575 Baliq yulduz turkumidagi SBc tipli galaktikadir.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Bull Run (Virginia)
Bull Run AQShning Virginia shtatida joylashgan shahardir. Prince William County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
11337 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 6,9 km2. Shundan 6,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Trivium
"TRIVIUM" (lot. trivium — uch yoʻlning kesishgan joyi) — oʻrta ayerlardagi "etti erkin sanʼat"ntg boshlangʻich va asosiy bosqichi. Unda fammatika, ritorika, dialektika oʻqitilib, taʼlim oluvchilar nisbatan murakkab — kvadrivium bosqichiga tayyorlangan. T.da oʻrganiladigan 3 va kvadriviumda oʻqitiladigan 4 fan (arifmetika, geom., astronomiya, musiqa) "etti erkin sanʼat" ni tashkil etgan hamda taʼlim oluvchilarga ensiklopedik bilim berishni nazarda tutgan.
Abu Ali ibn Sino
Abu Ali ibn Sino (toʻliq ismi: Abū ʻAlī al-Husayn ibn ʻAbd Allāh ibn Sīnā al-Balkhī; أبو علي الحسین بن عبدالله بن سینا) — oʻrta osiyolik buyuk qomusiy olim, boshqa manbalarda esa, buxorolik fors olimi, tabib va faylasuf deb yuritilgan. 980-yilning 18-iyunida Buxoro yaqinidagi Afshona qishlogʻida tugʻilgan va 1037-yilning 16-avgustida Hamadonda vafot etgan. Gʻarbda Avitsenna nomi bilan mashhur.
Bolaligi
Ibn Sinoning otasi Abdulloh Balx shahridan boʻlib, Somoniylar amiri Nuh ibn Mansur (967—997) davrida Buxoro tomoniga koʻchib, Hurmaysan qishlogʻiga moliya amaldori etib tayinlanadi. U Afshona qishlogʻida Sitora ismli qizga uylanib ikki oʻgʻil farzand koʻradi. Oʻgʻillarining kattasi Husayn (Ibn Sino), kenjasi Mahmud edi. Husayn 5 yoshga kirgach, Ibn Sinolar oilasi poytaxt — Buxoroga koʻchib keladi va uni oʻqishga beradilar. 10 yoshga yetar yetmas Ibn Sino Qurʼon va adab darslarini toʻla oʻzlashtiradi. Ayni vaqtda u hisob va aljabr bilan ham shugʻullanadi, arab tili va adabiyotini mukammal egallaydi. Ibn Sinoning ilm sohasidagi dastlabki ustozi Abu Abdulloh Notiliy edi. U el orasida hakim va faylasuf sifatida mashhur boʻlgani uchun otasi Ibn Sinoni unga shogirdlikka berdi. Notiliyning qoʻlida olim mantiq, handasa va falakiyotni oʻrgandi va baʼzi falsafiy masalalarda ustozidan ham oʻzib ketdi. Ibn Sinoning aql-zakovatini koʻrgan ustozi otasiga uni ilmdan boshqa narsa bilan shugʻullantirmaslikni tayinlaydi. Shundan soʻng ota oʻgʻliga ilm oʻrganish va bilimlarini chuqurlashtirish uchun barcha sharoitlarni yaratib berdi. Abu Ali tinmay mutolaa qilib, turli ilm sohalarini oʻzlashtirishga kirishdi. U musiqa, optika, kimyo, fiqh kabi fanlarni oʻqidi, xususan, tabobatni sevib oʻrgandi va bu ilmda tez kamol topa boshladi.
Tabobatga kirib kelishi
Ibn Sinoning tib ilmida yuksak mahoratga erishishida Buxorolik boshqa bir tabib Abu Mansur al Hasan ibn Nuh al Qumriyning xizmati katta boʻldi. Ibn Sino undan tabobat darenini olib, bu ilmning koʻp sirlarini oʻrgangan. Qumriy bu davrda ancha keksayib qolgan boʻlib, 999-yilda vafot etdi.
Ibn Sino 17 yoshdayoq, Buxoro xalqi orasida mohir tabib sifatida tanildi. Oʻsha kezlarda hukmdor Nuh ibn Mansur betob boʻlib, saroy tabiblari uni davolashdan ojiz edilar. Dovrugʻi butun shaharga yoyilgan yosh tabibni amirni davolash uchun saroyga taklif qiladilar. Uning muolajasidan bemor tezda sogʻayib, oyoqqa turadi. Evaziga Ibn Sino saroy kutubxonasidan foydalanish imkoniyatiga ega boʻladi. Somoniylarning kutubxonasi oʻsha davrda butun Oʻrta va Yaqin Sharqdagi eng katta va boy kutubxonalardan sanalardi. Ibn Sino bir necha yil davomida shu kutubxonada kechayu kunduz mutolaa bilan mashgʻul boʻlib, oʻz davrining eng oʻqimishli, bilim doirasi keng kishilaridan biriga aylandi va shu paytdan boshlab oʻrta asr falsafasini mustaqil oʻrganishga kirishdi. U yunon mualliflarining, xususan, Aristotelning „Metafizika“ asarini berilib mutolaa qildi. Lekin bu kitobda bayon qilinganlarning aksariyati Ibn Sinoga tushunarsiz edi. Tasodifan yosh olimning qoʻliga Abu Nasr Forobiyning „Metafizikaning maqsadlari haqida“gi kitobi tushib qoladi va uni oʻqib chiqibgina Ibn Sino metafizikani oʻzlashtirishga muvaffaq boʻladi. Shunday qilib, Ibn Sino zaruriy bilimlarning barchasini Buxoroda oldi. Olimning ilmiy ijodi 18 yoshidan boshlandi. U Nuh ibn Mansurga atab nafsoniy quvvatlar haqida risola, „Urjuza“ tibbiy sheʼriy asari, oʻz qoʻshnisi va doʻsti Abulhusayn al-Aruziyning iltimosiga binoan, koʻp fanlarni oʻz ichiga olgan „Alhikmat al-Aruziy“ („Aruziy hikmati“) asarini taʼlif etdi. Undan tashqari, boshqa bir doʻsti faqih Abu Bakr Albarqiy (yoki Baraqiy)ning iltimosiga koʻra, 20 jildli „Alhosil val-mahsul“ („Yakun va natija“) qomusiy asari hamda 2 jildli „Kitob al-bir val-ism“ („Sahovat va jinoyat kitobi“)ni yozdi.
Hayot yo‘li
Ibn Sino Hamadonda 1023-yilgacha istiqomat qiladi va ayrim siyosiy sabablarga koʻra, shu yili Isfahonga joʻnab ketadi. Umrining qolgan 14 yilini shu yerda oʻtkazdi. Bu yerda ham u tinimsiz ilmiy ish bilan mashgʻul boʻlib, bir qancha asarlar yaratdi. Ular orasida tib, falsafa, aniq fanlar, tilshunoslik kabi fanlarga oid kitoblar bor. „Kitob ash-shifo“ning qismlari, fors tilidagi „Donishnoma“ va 20 jildli „Insof-adolat kitobi“ shular jumlasidan.
Jurjoniyning yozishicha, Ibn Sino garchi, jismoniy juda baquvvat boʻlsada, biroq, shaharma-shahar darbadarlikda yurish, kecha-kunduz tinim bilmay ishlash va bir necha bor taʼqib qilinib, hatto hibsda yotishlar olimning salomatligiga jiddiy taʼsir etdi. U qulanj (Т|Kolit) kasalligiga chalindi. Alouddavlaning Hamadonga yurishi vaqtida Ibn Sino qattiq betobligiga qaramay, u bilan birga safarga chiqadi. Yoʻlda dardi qoʻzgʻab olimning tamomila madori quriydi va oqibatda u shu darddan 57 yoshida vafot etadi. Olim Hamadonda dafn etiladi. Uning qabri ustiga 1952-yilda maqbara ishlangan (meʼmori X. Sayxun). Maqbara Ibn Sinoga bagʻishlangan muzey xonalarini ham oʻz ichiga oladi.
Zamondoshlari Ibn Sinoni „Shayx ar-Rais“ („donishmandlar sardori, allomalar raisi“); „Sharaf al-mulk“ („Oʻlka, mamlakatning obroʻsi, sharafi“), „Hujjat al-haqq“ („Rostlikka dalil“); „Hakim al-vazir“ („Donishmand, tadbirkor vazir“) deb ataganlar. Jahon fani tarixida Ibn Sino qomusiy olim sifatida tan olingan, chunki u oʻz davridagi mavjud fanlarning qariyb barchasi bilan shugʻullangan va ularga oid asarlar yozgan. Olim asarlarini oʻsha davrda Yaqin va Oʻrta Sharqning ilmiy tili boʻlgan arab tilida, baʼzilari (sheʼriy va ayrim falsafiy asarlari)ni fors tilida yozgan. Turli manbalarda uning 450 dan ortiq asar yozganligi qayd etilgan, lekin bizgacha ularning 242 (160) tasi yetib kelgan. Shulardan 80 tasi falsafaga, 43 tasi tabobatga oid boʻlib, qolganlari mantiq, psixologiya, tabiiyot, astronomiya, matematika, musiqa, kimyo, axloq, adabiyot va tilshunoslikka bagʻishlangan. Lekin bu asarlarning hammasi ham olimlar tomonidan bir xilda oʻrganilgan emas. Ibn Sinoning koʻproq falsafa va tibga oid kitoblari jahonning koʻpgina tillariga tarjima etilib, asrlar davomida qayta qayta nashr qilib kelinmoqda, lekin shu bilan bir vaqtda, boshqa koʻp asarlari hali qoʻlyozma holida oʻz tadqiqotchilarini kutmoqda.
Ibn Sinoning ilmiy merosini shartli ravishda 4 qismga, yaʼni falsafiy, tabiiy, adabiy va tibbiy sohalarga boʻlish mumkin, olim shularning har birida chuqur iz qoldirgan. Lekin Ibn Sino asarlarining miqdoriy nisbatiga nazar solsak, olimning qiziqish va eʼtibori koʻproq falsafa va tibga qaratilganini koʻramiz. Garchi, uni „Avitsenna“ sifatida Gʻarbda mashhur qilgan uning tibbiy merosi, xususan, „Tib qonunlari“ boʻlsada, „Shayh ar-Rais“ nomi, avvalambor, uning buyuk faylasufligiga ishoradir.
Asarlari
Olimning falsafaga oid eng yirik va muhim asari „Kitob ash-shifo“dir. U 4 qismdan iborat: 1) mantiq — 9 qismga boʻlingan:
almadhal — mantiqqa kirish;
al-maqulot — turlari;
al-iborat — interpretatsiya;
al-burhon — isbot, dalil;
as-safsata — sofistika;
alxitoba — ritorika;
ash-sheʼr — poetika (sheʼr sanʼati);
2) tabiiyot (bu yerda minerallar, oʻsimliklar, hayvonot olami va insonlar haqida alohida alohida boʻlimlarda gapiriladi; 3) riyoziyot — 4 fanga boʻlingan; hisob (arifmetika), handasa (geometriya), astronomiya va musiqa; 4) metafizika yoki ilohiyot. Bu asarning ayrim qismlari lotin, suryoniy, ibroniy, nemis, ingliz, fransuz, rus, fors va oʻzbek tillarida nashr etilgan.