cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kanard, Marius
Ta'lim va harbiy xizmat
1913 yilda Tulon litseyida professor unvonini oldi. 1914-yilda Birinchi jahon urushi boshlanishi bilan u o‘z ixtiyori bilan lavozimini tark etib, armiyaga jo‘nadi. Marius 16-otliq polkida xizmat qilgan, chunki u bolaligidan ot minish bilan shug'ullangan. U butun urushni u erda o'tkazdi. U armiyada ofitser unvonini oldi. U Kumush yulduz bilan Harbiy xoch bilan taqdirlangan.
Ilmiy martaba
1919 yil iyul oyida u nihoyat fuqarolik hayotiga qaytdi. Oʻz iltimosiga koʻra u Marokash ga joʻnatilgan va u yerda bir yil Kasablanka da boʻlgan va hayotini sharqshunoslik bilan bogʻlashga qaror qilgan. 1920 yilda u Lionga qaytib keldi va u erda Litsey du Park o'rta maktabida o'qituvchilik lavozimini oldi. U erda u arab tilini o'rganishni davom ettirdi va keyin yana professor Vieta bilan Lion universitetiga o'qishga kirdi va u erda Sharq tarixini o'rganish bo'yicha ishlarga chuqurroq tayyorgarlik ko'ra boshladi. Shu bilan birga u sanskrit tilini ham o'rgangan. Universitetda ikki olim o'rtasida do'stlik boshlandi va u 1971 yilda Vit vafotigacha davom etdi.
Oʻqishi doirasida u “Arab ritsarligi”, Arab-Vizantiya urushlari va unga katta taʼsir koʻrsatgan “Ming bir kecha ertaklari” asarlarini, shuningdek, arab-Vizantiya haqidagi ilmiy asarlar va birlamchi manbalarni oʻrgangan. munosabatlar. Lion universitetini tugatgandan so'ng, u Sharq tillari va madaniyati milliy institutiga o'qishga kirdi va 1924 yilda diplom oldi. Bu yerda u ilgari Marokashda ishlagan professor Uilyam Marksis bilan kesishgan. Kanard keyingi o'ttiz yil davomida u bilan birga ishlagan ukasi Georgning yaqin do'sti va sherigi bo'ldi. Uilyamning taklifiga ko'ra, 1926 yilda u yana Shimoliy Afrikaga jo'nadi va u erda bir yil Tunis litseyida professor sifatida dars berdi. 1927 yilda u Jazoirga borib, u erda Jazoir universitetining tilshunoslik va adabiyot fakultetida islom sivilizatsiyasi tarixi professori lavozimini egalladi, u erda butun umri davomida Afrika va Fransiyadan kelgan ko'plab talabalarga dars berdi. o'zi.
1934 yilda Georg Markis bilan birgalikda universitet tarkibida Sharq tarixi, tillari va qoʻlyozmalar institutini tashkil etdi. Uning sharqshunoslik uchun katta ahamiyatga ega boʻlgan koʻplab maqolalari “Institut annals” jurnalida chop etilgan boʻlsa, qator kitoblari uning yetakchi Sharqshunoslik turkumidagi asosiy maqolalariga aylangan. Kanar dunyo arabshunoslari, sharqshunoslari va vizantiyaliklarining koʻplab kongresslarida maʼruzalar bilan qatnashib, institutda 44 yil ishlagan, shundan soʻng 1961 yilda faxriy sifatida nafaqaga chiqqan va Parijda qoʻnim topgan.
U ko'plab mukofotlarga sazovor bo'ldi, ammo undan kam bo'lmagan. U ko'plab ilmiy jamiyatlarning a'zosi edi, xususan, 1955 yilda u Bavariya Fanlar akademiyasining muxbir a'zosi, 1972 yilda esa Britaniya akademiyasiga a'zo bo'lish taklifini qabul qildi. Bir yil oldin u Faxriy legion ordeni bilan taqdirlangan. Tarixchi va islomshunos olim Farhod Daftariyning ta’kidlashicha, Kanar shogirdlari va hamkasblari hurmatiga sazovor bo‘lgan, shuningdek, “zamonaviy sharqshunoslik yilnomalariga o‘zini yozib qoldirgan”.
Adabiyot
https://archive.org/details/canard-bibliograhies/page/n33/mode/2up
https://en.wikipedia.org/wiki/Syria_(journal)
https://www.worldcat.org/search?fq=x0:jrnl&q=n2:1570-0585
Takahagi (Ibaraki)
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> right|thumb|250x250px| Hananuki vodiysi right|thumb|250x250px| Takado plyaji Yaponiyaning Ibaraki prefekturasida joylashgan shahar. 2020-yil 1-iyul holatiga koʻra, shaharning 11,651 xonadonida 27,522 kishi istiqomat qiladi va har bir kvadrat kilometrga 140 kishi toʻgʻri keladi. 65 yoshdan oshganlar aholining 36.2% ini tashkil etadi. Shaharning umumiy maydoni 193.58 km².
Atrofdagi munitsipalitetlar
Ibaraki prefekturasi
Fukusima prefekturasi
Iqlimi
Takahagi nam kontinental iqlimga ega (Köppen Cfa), yozi issiq va qishi qattiq qor yogʻishi bilan ajralib turadi. Takahagida oʻrtacha yillik harorat 13,9 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1429 mm, sentyabr esa eng nam oy hisoblanadi. Eng yuqori harorat avgustda 24,9 °C atrofida, eng pasti esa yanvarda, 3,8 °C atrofida boʻladi.
Demografiyasi
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Takahagi aholisi soʻnggi oʻn yilliklarda kamaygan.
Tarixi
Edo davrida Takahagi Hitachi provintsiyasidagi Tokugava syogunligi feodal domenlaridan biri boʻlgan Matsuoka domenining dzokamachisi boʻlib, Mito domenining irsiy karosi boʻlgan Nakamura urugʻi tomonidan boshqargan. 1889-yil 1-aprelda Meydzi islohotlaridan soʻng zamonaviy munitsipalitetlar tizimining yaratilishi bilan Matsubara shaharchasi va Taga tumani tarkibida Matsuoka, Takaoka, Kurosaki va Kusigata qishloqlari tashkil etildi. Matsuoka 1928-yil 17-aprelda shaharcha maqomiga koʻtarildi. Matsubara 1937-yil 1-oktyabrda Takahagi deb oʻzgartirildi.
Hukumat
Takahagi toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 14 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash shakliga ega. Takahagi qoʻshni Kitaibaraki bilan birgalikda Ibaraki prefekturasi assambleyasiga ikki aʼzodan hissa qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Ibaraki 5-okrugiga kiradi.
Iqtisodiyoti
Takahagi bir vaqtlar Dzyoban koʻmir konlarining bir qismi boʻlgan, ammo konlar 1960-yillarda tugaydi. Oʻsha paytdan boshlab iqtisodiyot yengil ishlab chiqarish va oziq-ovqat mahsulotlarini qayta ishlashga yoʻnaltirilgan edi. Qishloq xoʻjaligi va tijorat baliq ovlash ham subordinatsiya rolini oʻynaydi.
Taʼlim
Takahagi shahar hukumati tomonidan boshqariladigan toʻrtta davlat boshlangʻich maktabi va uchta davlat oʻrta maktabi va Ibaraki prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan ikkita davlat yuqori maktabiga ega. Shuningdek, bitta xususiy litsey mavjud
Temir yoʻl
20x20px JR East — Dzyoban liniyasi
Shaki
Shaki (Şəki) — Ozarbayjondagi shahar, Shaki tumanining maʼmuriy markazi. 1963-yil 4-yanvaridan respublika tarkibiga kiritilgan. 1968-yilning 15-fevraliga qadar „Nuxa“ deb nomlangan. Shaki tumanining maʼmuriy markazi. Sovet davrida respublikaga boʻysungan boʻlib, shahar maqomida boʻlgan. Hozirgi kunda Shaki tumani tarkibida boʻlsa-da, toʻgʻridan-toʻgʻri respublikaga boʻysunadi. Ammo Shaki shahri ijro hokimiyati rahbarining vakolatlari ham Shaki tumaniga tegishlidir.
Shaki shahri respublikanıng shimoliy-gʻarbida, Kish daryosining chap sohilida, dengiz sathidan 700 metr balandlikda, poytaxt Baku shahridan 370 km uzoqlikda, Buyuk Kavkaz togʻlari etaklarining janub tomonida, markaziy hududlardan uzoqroqdagi bir manzilda joylashgan. Shaharni qurshab olgan tabiat, purviqor togʻlar oʻz goʻzalligi bilan kishini oʻziga maftun etadi. Xon yaylovining tik yoʻllarida shimol tarafdan shaharga yaqinlashganimizda ikki ulkan — Chaqqaldor və Ottal jarliklariga duch kelamiz. Shaki shahri murakkab tuzilishga ega. Sharqdan Gʻarbga oquvchi Qurkanadaryosii shaharni ikki qismga, yuqorisi Janub, boshqa qismi esa vodiyda yastangan Shimoliy tarafga ajratgan.
2007-yilgi maʼlumotlarga qaraganda Shaki shahrida 62499 kishi istiqomat qiladi. Bu esa Shaki tumani bilan birgalikda butun aholining 37,33 %ini tashkil etadi. 2007-yil maʼlumotlarga asosan Shaki shahri aholisining 48,3 % ini erkaklar, 51,7 % ini esa ayollar tashkil etadi.
Etimologiyası
Shaki Ozarbayjonning eng qadimiy shaharlaridan biridir. Oʻrta asrlarga oid manbalarda shahar Shaki, Sheka, Shakki va boshqa nomlar bilan atalib kelgan. 18- asrning oʻrtalarıda Shaki shahri yaqinidagi Nuxa shahri Shaki xonligining markazi boʻlgandan keyin qoʻhna Shaki shahri tarix sahnasidan chiqib ketdi. Ptolomey Alban shaharlari ichida „Niqa“ nomli yashash manzilgohi boʻlganligini qayd etgan. Abbosqulu Bakıxanovning yozishiga koʻra Nuxa shahri tuzilishiga koʻra hozirgi Naxiya va Najiya shahriga toʻgʻri keladi. U qadimda Shirvon şhaharlaridan boʻlgan. A. Y. Krimskiy Niqanın keyingi Nuxa boʻlishi mumkinligini aytadi. Lekin XIX asrning boshlarida hozirgi mulohazalarga qarshi chiquvchilari bor edi. Akademik V. Dorn, Niqa İberiya va Alazan oʻrtasida boʻlgan joyda loylashgan, uni Nuxa bilan adashtirmaslik lozim degan fikrni bildiradi. „Nuxa“ soʻzini antik davrga tegishli boʻlgan Niqa maskani bilan bogʻliqligi hamon bahsli masalalardan biri boʻlib kelmoqda. Mulohazalarga koʻra, „Shaki“ nomi eramızdan avvalgi VII asrda Qora dengizning shimoliy sohillaridan Darband chorrahasi vositasida Janubiy Kavkazga, undan Kichik Osiyoga kirib kelgan sak qabilasining nomi bilan bogʻliq. Ular Janubiy Kavkazda eng yaxshi, unumdor tuproqqa ega boʻlgan bu yerlarga Sakasena nomini bergan. Saklar qabilasining maskanlaridan birining nomi Shaki boʻlgan.
Geografiyasi
300px|right|thumb|Shaki shahri Shaharning hozirgi koʻrinishiga uning geografik joylashuvi ham muhim ahamiyat kasb etgan. Qolaversa bu shaharning qurilishiga ham oʻz taʼsirini oʻtkazmasdan qolmagan. Shaharning oʻng va chap qismlari oʻrtasidagi masofa 450 m tashkil etadi. 18-asrda qurilgan shahar 19-asrning oʻrtalariga qadar oʻz koʻrinishini saqlagan, strukturasiga hech bir narsa daxl etmagan. Shaki yashillikka burkangan uylar bilan oʻralgan. Aslida Shaki tabiatning bir qismi boʻlib, bu shaharnin arxitekturasi bilan uygʻunlashib ketgan. Bu baland togʻ bilan oʻralgan, oʻziga xos tabiiy tuzilishga ega. Bundan tashqari har bir uyda bogʻ boʻlib u temir devor bilan oʻralgan. Shaki koʻchalari uylarning tuzilishi bilan uygʻunlik kasb etgan. Uylar reja asosida qurilgan boʻlib, ularni devor va toʻsiqlar ajratib turadi. Aholisi qadimiy anʼanalarini saqlab qolgan. Bu yerda oʻrta asrlarda savdo-sotiq ishlari taraqqiy etgan. Oʻsha davrdan qolgan mahalla va koʻchalar nomlari aslicha saqlanib qolgan. Aholining joylashishi va yashash sharoyitiga taʼsir koʻrsatgan eng muhim omillardan biri uning tabiiy geografik oʻrni bilan bogʻliqligini taʼkidlamoq lozim. Koʻchalarning yoʻnalishi Buyuk Kavkaz togʻlariga nisbatan qurilgan. Koʻchalarning shimoliy qismi yuqoriga tomonga parallel tarzda yoʻnalgan. Tumanning markazi va koʻchaning asosiy qismi shakllanishida Gursandaryo va Deyirman daryolarining yoʻnalishi nazarda tutilgan. Shahar tuzilishi, xususiyatlariga oid boshqa maʼlumotlarni 1862-yilda amalga oshirilgan rejasidan bilib olish mumkin. Bu rejaga asosan Shaki quyidagi kvartal va mahallalarga boʻlingan: Chaqqal vodiysi, Gilali, Temirchii buloğı, Genseli, Sarıq tuproq, Otaq ostonasi, Ağvonlar, Duluzlar, Dodu, Boğbonlar, Sarkorlar, Taboqxona, Toza kent, Koʻhna kent.
Shaharning relefida sunʼiy sugʻorish kanallari ham alohida oʻrin tutadi. İchimlik suvi daryolardan olinadi. Shakini ichimlik suvi bilan Kish daryosi va Xınsalı-Baxlınskiy havzalari taʼminlaydi. Tepalikdan qaraganda Shaki oʻziga xos tuzilishga egaligi, tabiiy geografik oʻrni bilan ajib bir manzara kasb etadi. Shaharga togʻ manzarasii yanada joziba baxsh etadi.
Tarixi
150px|left|thumb|ayol but Manbalarda keltirilishicha, hozirgi Shaki shahridan 10–15 km janubda boʻlgan koʻhna Shakini Sosoniylar hukmdori Qubad I (488—531) qurdirgan. Keyinchalik Shaki Kavkaz Albaniyasıning eng yirik shaharlaridan biriga aylangan. Sharqdagi birinchi ibodatxonalardan boʻlgan qadim Kish Alban ibodatxonasi Shaki shahri yaqinida joylashgan. Shaki arablar istilosi arafasida Kavkaz Albaniyasınıng 11 maʼmuriy viloyatidan biri edi. Arablar istilosi natijasida Shaki viloyati III amirlikning tarkibiga kiritilgan.. Xalifalik zaiflashgan davrda Shaki mustaqil knyazlikka aylantirilgan. XIV asrning I yarmida Hulakilar davlatining muvaffaqiyatsizligidan soʻng Shirvonshohlar davlati Shakida mustaqil davlatga asos soldi va Orlat sulolasi hokimiyat tepasiga keldi. 1551-yilda shoh Tahmasib Shakining mustaqilligiga nuqta qoʻydi. Shaki Safaviylar davlatiga qoʻshib yuborildi. 300px|right|thumb|Shaki oʻrta asr kashtachilik Shakining XVII asr meʼmorchiligi muayyan ahamiyat kasb etadi. Avliyo Chalabiyning bergan maʼlumotlariga koʻra, toshdan tiklangan goʻzal Shaki qal’asi tepalikda joylashgan. Qal’anıng „Shirvon“ va „Ganja“ deb nomlangan ikki darvozasi boʻlgan. Shaharda 3 ming uy, 7 masjid boʻlgan. Bu masjidlardan bozar maydonıda joylashgan Mirza Ali, yana qal’adakı ikki masjid koʻproq diqqatni jalb qiladi. Shaharning karvonsaroyları, hammomları va kichik bozorı boʻlgan. XVII asrdə Shaki shahrida 20 ming aholi yashagan degan taxminlar bor.
1747-yilda tashkil etilgan Shaki xonlıgı Ozarbayjon xonlıkları ichida eng kuchlisi edi. 1805-yil Kurakdaryo shartnomasiga asosan Shaki xonlıgı Rossiyaning vassaliga aylandi. 1813-yil Guluston sulh shartnomasi bilan Eron Shaki xonligi maydoni Rossiya imperiyasıga qoʻshilganligini rasman tan oldi. 1819-yilda Shakida xon boshqaruvi bekor qilindi. Xonlık oʻrniga Shaki viloyati tashkil etildi. 1840-yilda Kaspiy viloyatining tarkibida Shaki qəzası tashkil etildi. Qəza 1846-yildan Shamaxı quberniyasınng tarkibiga kiritildi va Nuxa qəzası deb nomlandi.
Ruslar Shaki xonlıgını 1819-yilda bekor qilganidan 5 yil oʻtib, yaʼni 1824-yilda, Shaki viloyatida ilk bor aholini roʻyxatga olish ishlari olib borildi. Uning natijalariga asosan (oʻsha vaqtda Qıshloq va Chopagʻon kentlari ham maʼmuriy jihatdan Nuxa shahrining tarkibida edi va bu kentlar bilan birgalikda) Nuxa shahrining aholisi 13 ming 351 kishini tashkil etgan.
Oʻsha vaqtda shahar maʼmuriy jihatdan mahallalarga boʻlingan.
1920-yilning 5-may sanasida Shakida sovet hukumati tuzildi. 1930-yilda Ozarbayjon SSRning maʼmuriy boʻlinishi natijasida Nuxa rayonu tashkil etildi. 1963-yil 4-yanvarda Nuxa rayoni bekor qilinib, uning maydonii Vartashen (hozirgi Oʻgʻuz) rayonuga berildi, respublikaga boʻysunuvchi Nuxa shahri tashkil etildi. 1965-yildan yangidan mustaqil Nuxa rayonu tashkil etildi. 1968-yildan u Shaki deb nomlana boshladi
2008-yil 8-dekabrıda Dunyonıng Tarixi Shaharlari Doʻstligi Jamiyati tashkiloti prezidenti, Yaponiyanıng Kyoto shahar hokimi Daisaku Kodokavadan kelgan tabrik maktubida Ozarbayjonning Shaki shahrini Dunyonıng Tarixi Shaharlari Doʻstligi Jamiyatiga aʼzo qilish haqida tashkilot Ijroiya Kengashining 2008-yil oktyabrıda qarori chiqqanligi qayd qilingan. 2012-yilda obodonlashtirish, qurilish ishlari sohasida qilinadigan ishlar belgilab olindi: Shaki shahar Ijro Hokimiyati va shahar Arxitektura va qurilish ishlari qoʻmitasi bilan birgalikda Shaki shahri Bosh rejasi ishlab chiqildi. Unga asosan bir qator infratuzilma loyihalari amalga oshirildi. Inchunun, shaharning gʻarbiy oʻng tomoni kengaytirildi, Oxud, İncha, Kish, Qoxmuq kentlari shahar tarkibiga kirishi nazarda tutildi.
Madəniyat, taʼlim va sogʻlikni saqlash sohalari muassasalari
Shakida Ozarbayjon Pedagogika İnstitutining Shaki filiali, Shaki Musiqa kolleji, 84 ta umumtaʼlim va kasbga yoʻnaltirilgan maktablar faoliyat koʻrsatadi.
Moddiy-madaniy merosi
250px|right|thumb|Doiravi maʼbad 250px|right|thumb|Gedek Minorasi 250px|right|thumb|Shaki xon masjidi 250px|right|thumb|Umar afandi masjidi 250px|right|thumb|Yuqori Karvonsaroy 250px|right|thumb|Pastki Karvonsaroy 250px|right|thumb|Yer osti hamom Shaharning meʼmoriy obidalaridan Shaki xon saroyı, Shakixanovlarning uyi, Gilakli masjidinin minorasi, masjid, qal’a devorları, Dairavi ibodatxonasi (XVII-XIX), Zayzit (XI-XII), Kish alban ibodatxonalari, Shaki Karvonsaroyı muhafazaga olingan.
Qadimiy shaharning qurilish ishlari rejasining asosiy xususiyatlaridan biri shahar koʻchalarining umumiy konstruktsiyası Shaki arxitekturası bilan uygʻunlashtirilganligidir. Ozarbayjon shaharsozligining taraqqiyoti natijasida tiklangan koʻchalar Shakida oʻrta asr shaharsozligidan farqli ravishda qisqa muddatda va maʼlum bir reja asosida bunyod etilgan. Shakining Gurjandaryoga parallel boʻlgan asosiy va eng uzun koʻchasida shaharning eng muhim arxitektura obidalari joylashgan. Shakining har bir obidasi oʻziga xos arxitekturasiga ega. Bu yerdagi eng asosiy koʻcha Shaki koʻchasidir. Shuningdek hozirgi kunda Haydar Aliyev, M.A.Rasulzoda, Xoyskiy, Afqonlar, Arxustu, Ganjalilar, Bogʻbonlar, Sherbobolar, Mirza Fatali Axunzoda, Mehdi Huseyn singari koʻchalar nomlari bor.
E.Chalabiyning xotiralarida Shaki haqida baʼzi maʼlumotlar keltirilgan. Uning soʻzlariga koʻra toshdan bunyod etilgan Shaki qal’ası tepalikda barpo etilgan. Qal’anın Shirvon va Ganja nomli ikki darvozasi boʻlgan. Bu yerda minglarcha uy, yetti masjid boʻlib, ular orasida Mirza Ali masjidi bozor koʻchasida joylashgan. Shuningdek shaharda bir necha karvonsaroy-mehmonxonası, hammomı va kichkina bozori boʻlgan. Bu maʼlumotlarga asosan qal’aning tashqarisida ipak ishlab chiqaruvchi muassasalar va ipakchilikka ixtisoslashtirilgan katta-katta bogʻlar mavjud boʻlgan. Shaharda Chalabiyning qayd etishiga koʻra 3000 xonadonda 20.000 ga yaqin aholi istiqomat qilgan.
Asosiy koʻchalar yerli sharoitdan kelib chiqib tor kichik-kichik koʻchalarga boʻlingan. Qurilish rejasiga koʻra aholiga daryo qulaylikar keltirishi va iqtisodiy jihatdan muhim strategik vazifani bajarishi lozim boʻlgan. Sanoat ob’ektlari tijoratchilar uchun qulay jabhalarda bunyod etilgan. Qayd etish lozımki, oʻrta asrlarda Shaki shahri maydoni jihatdan katta hududni egallagan. Shakining barpo etilishidagi muhim omillardan biri uning tabiiy sharoitidir. Buning birgina isboti uning suv resurslari bilan taʼmin etilishidir. Bu uni turli jabhalarda imkoniyatlarini oshiradi. Uning tabiiy sharoiti aholi uchun qulay sharoitlarni yaratib bergan. Shakining boshqa shaharlardan ajratib turadigan xususiyatlaridan biri uning toza va musaffo havosi, iqlimidir. Buni 19 asrda A.P.Ziisserman ham oʻz xotiralarida qayd etib oʻtgan. Uning xotiralariga koʻra goʻzal tabiyat manzarasiga ega boʻlgan Shaki kichik togʻ daryosining etagida joylashgan boʻlib, u yashillikka burkangan uylar, yongʻoq, tut daraxtlari serob bogʻlar bilan oʻralgan. Shahar koʻchalari doimo toza va ozoda boʻlib, bu ishlar uchun maxsus odamlar shugʻullangan. Umuman Shaki oʻzining jozibador tabiyati, tozaligi, havosi bilan kishilarni oʻziga jalb etadi. Oqshomlari bulbulning xonishlari unga yanada fusunkorlik baxsh etadi.
Qal’a
Qal’a shaharning tepalik qismida, shimoliy-sharqiy tarafida joylashgan boʻlib, Shaki xon saroyını oʻrab turadi. Qal’a nafaqat harbiy-strategik jihatdan, balki iqlimi jihatidan ham qulay yerda joylashgan. Qal’a devorlarınıng umumiy uzunlugu 1300 m boʻlib, shimoliy tomonidagi devor 4 m, janub tomonidagisi esa 8 m balandlikka ega. Qal’a devorlarining qalinligi 2.2 metrni tashkil etadi. Qal’anın janub va shimol tarafida ikki darvozası, muhofazasi uchun minoralari bor. Hozırda 1958—1963-yillarda vayron boʻlgan qismlari qayta tiklangan. 1853-yil 26-fevralda qayd etilgan rejaga asosan qal’anın tarkibidagi 40 ga yaqin tarixiy obidaning yangidan barpo etish koʻzda tutilgan. Tabiiyki, Shakii Rossiyanıng tarkibiga kirishidan taxminan 50 yil oldin uning avvalgi rejasiga bir qator tuzatishlar kiritilgan.Lekin qal’a avalgi koʻrinishini deyarli saqlab qolgan. Dastlab undan gornizon, keyinchalik yashash manzilgohi sifatida foydalanish nazarda tutilgan. Shunday xulosaga kelish mumkinki, baʼzi tuzatishlarga qaramasdan Shaki xon saroyi rejasida muhim oʻzgarishlar boʻlmagan. Shuningdek bu yerda, yaʼni qal’aning ichkarisida dushman hujumi paytida Qurjanadaryosining suvu toʻsilgan taqdirda zahira uchun maxsus quduq va xandaqlar boʻlgan. Kullasovskiyning qaydlariga koʻra, Shaki suv kamarlari oddiy strukturasi, qulayligi va arzonligi bilan diqqatni jalb qiladi. Suv sistemasi hozirgi talablarga asoslangan va keng diametrli sopol quvurlar vositasida harakat qilgan. Bu quvurlar ichkarisi qırmızı gʻishtdan barpo etilgan. Bu quvurlar orqali suv aholiga tarqatilgan. Shuningdek bu yerdan shaharning butun koʻcha va maydonlarini suv bilan taʼminlagan. Bu mexanizm har bir xonadonni suv bilan taʼminlab qolmasdan, uylarning qarshisida favvora boʻlishiga ham imkon bergan.
Vaqtli matbuot
Shaki shahrida „Shaki“ (avvalgi nomi „Shaki ishchisi“), „Shakining ovozi“, „İpakchi“, „Shaki kommunasi“, „Shaki Hududi“, „ Shaki taʼlimi“, „Shaffof biznes“ qazetalari nashr etiladi. Shuningdek sunʼiy yoʻldosh orqali dunyo telekanallari dasturlarini uzatuvchi ARB television kanali „ ARB Shaki „ Shaki shahrida faoliyat yuritadi.
AbuLays Samarqandiy
AbuLays Samarqandiy (arabcha: أبو ليز سمرقندي — AbuLays Samarqandiy — Toʻliq ismi: Abullays Nasr ibn Muhammad ibn Ahmad ibn Ibrohim Samarqandiy (911-985)) — Mufassir va faqih.
Faoliyati
AbuLays Samarqandiyning ana shunday yetuk olimlardan ilm olganligi uning ilmiy-maʼnaviy merosiga sezilarli taʼsir koʻrsatgan. AbuLays Samarqandiyning shogirdlaridan baʼzilari uning asarlarini rivoyat qilganlar. Ular orasida Luqmon ibn Hakim Fargʻoniy, Naim Xatib Abu Moliklarni zikr etib oʻtish mumkin. AbuLays Samarqandiyning oʻttizga yaqin asari bizgacha yetib kelgan. Uning fiqh, tafsir, mav-iza, boʻyicha asar mashhur boʻlib, hozirgi davrimizga qadar nashr etilib kelinmoqda. Fiqhga oid „Navozil“, „Xizonatu- l- fiqh“, „Al- muqaddima fi- s- solat“ asarida olim ilk hanafiy fiqhini aks ettirgan boʻlib, oʻz davriga oid muhim manbalarga aylangan. Didaktik asardan „Tanbihu-l- gʻofiliyn“, „Bustonu-l-orifiyn“ asari koʻp asrlardan buyon qayta-qayta nashr etilib kelmoqda. AbuLays Samarqandiyning tafsiri ham ahamiyatli boʻlib, u oʻz davrida ilk bora faqat moʻtabar manbalar — Qur’on, hadis, sahoba va tobi’iynlar soʻzlari, shuningdek, oʻzidan oldingi mufassirlar soʻzlari orqali Qur’onni sharhlagan. AbuLays Samarqandiyning asaridan 19 tasi fiqh, 14 tasi didaktik, 2 tasi tafsir, 3tasi aqida sohalariga bagʻishlangan. AbuLays Samarqandiy asarini oʻrganish va tadqiq etish kelgusida yangi tadqiqotlar uchun ham mavzu boʻlishi mumkin. AbuLays Samarqandiy tafsiri nodir maʼlumotlarni jamlagan dastlabki maʼsur tafsirlardan sanaladi. Asar ilmiy ahamiyatining yuqoriligi sababli koʻplab qoʻlyozma nusxalarda koʻchirilgan. Abu Rayhon Beruniy nomidagi SHQMda 2824 raqamli tafsirning toʻliq nusxasi hamda 3294/IX raqami ostida 3 varaqdan iborat boʻlgan parchasi mavjud. Shuningdek, „Xizonatu-l-fiqh“ning 1467 va 1814-yillari koʻchirilgan ikki qoʻlyozma nusxasi (inv. № 5767/1, 3211/USH), „Boʻstonu-l-orifiyn“ning bosma va qoʻlyozma nusxalari turli mamlakatlarning kutubxonalarida saqlanmoqda. 1815-yili yozib tugatilgan qoʻlyozma (inv. № 2436) va 1814-yili yozilgan ikkinchi bir qoʻlyozma (inv. № 10635/1) nusxalari SHQMda saqlanmoqda. „Tanbehu-l-gʻofiliyn“ning Buxoro amiri Haydar (1800—1826) topshirigʻi bilan 1810-yili Buxoroda koʻchirilgan (inv. № 2427/1) va 1873-yili koʻchirilgan qoʻlyozmasi (inv. № 8708/1) hamda bir qancha toshbosma nusxalari SHQMda saqlanmoqda. Bu asarning bir necha qoʻlyozma nusxasi Sankt-Peterburg Sharqshunoslik insituti kutubxonasida saqlanmoqda (inv. № A 860. A 343, A 342, A 761, V 254, V 4434, S 1463). Umumiy hisobda tafsirning 77 nusxasi hozirgi davrimizgacha etib kelgan.
Shemaxa
Shemaxa (ozarbayjoncha: Şamaxı, arabcha: Ash-Shamahiya) — Ozarbayjon Respublikasidagi shahar. Katta Kavkazning jan.sharqiy etagida, Bokudan 122 km gʻarbda, Kyurdamir temir yoʻl stanskyasidan 72 km shim.sharqda joylashgan. Respublikaning vinochilik va gilamchilik markazi. Aholisi 24 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari).
SH. — Ozarbayjonning eng qadimiy shaharlaridan. Arxeologik qazishmalar natijasida shaharning shim.gʻarbiy qismida mil.av. 5—4-asrlarga oid manzilgoh topildi. Ptolemey ( 2-asr) shahrini Shemaxiya deb tilga olgan. 9— 16-asrlarda shahar Shirvon mulkining poytaxti va Shirvonshohlar qarorgohi. Sh. shirvon apsheron meʼmorligi, shuningdek, amaliy sanʼat (gilam toʻqish, oʻymakorlik, misgarlik va boshqalar) va miniatyura markazlaridan boʻlgan. Shahar karvon yoʻllarining chorrahasida joylashgan, shu bois Yaqin Sharqda yirik savdohunarmandchilik markaziga aylangan, xalqaro ipak savdosida muhim oʻrin tutgan. shahrida ozarbayjon, eron, arab, oʻrtaosiyolik, rus, hind va gʻarbiy yevropalik savdogarlar savdosotiq qilganlar. Shaharda ularning faktoriyalari boʻlgan. Koʻplab ipak va ip gazlama ishlab chiqarish va gilam toʻqish ustaxonalari ishlab turgan. 1222 yilda shahrini moʻgʻullar uzoq vaqt qamal qilib egallagach, vayron qilgan. shahrida A.Jenkinson (1562, 1565) boʻlgan. 18-asr oʻrtasidan Sh. Shemaxa xonligi poytaxti. 1805-yil Rossiya qoʻshinlari egallagan. 1991-yildan mustaqil Ozarbayjon tarkibida.
shahrida Ozarbayjon madaniyatining mashhur arboblari (olimlar, shoirlar, meʼmorlar)dan Xoqoniy Shirvoniy (12asr), Zayniddin Shirvoniy (13-asr), Imodiddin Nasimiy (14-asr oxiri — 15-asr boshi), Nishot Shirvoniy (18asr), Hoji Zaynalobiddin Shirvoniy (18-asr), Said Azim Shirvoniy (19-asr), M.A.Sobir (19-asr oxiri — 20-asr boshi) va boshqalar yashab ijod qilganlar. Meʼmoriy yodgorliklardan Jomeʼ Masjid (10-asr), Shirvonshohlar saroyi (12-asr), karvonsaroylar (17-asr) ning ayrim qismlarigina, "Yetti gumbaz" maqbarasi xarobalari saqlanib qolgan. Sh. 1820 yilda qayta tiklangan. Shahridan 22 km shim.gʻarbda 1435 m balandlikda Shemaxa astrofizika rasadxonasi joylashgan. Sh. yaqinida mashhur oʻrta asr qalʼalari Guliston va QalʼaiBugurd bor.
Brníčko
Brníčko Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 6454 ga yaqin aholisi bor.
Sebastian Deisler
Sebastyan Toni Deisler (1980-yil 5-yanvarda tugʻilgan) — nemis sobiq professional futbolchisi, oʻng qanot va hujumkor yarim himoyachi sifatida oʻynagan.
Myonxengladbaxning „Borussiya“ jamoasining yoshlar jamoasi bilan bir mavsum oʻynagan, oʻshanda u Bundesligadan tushib ketgan. U 1999-yilda " Gerta „ga kelib, 2002-yilda “Bavariya"ga yoʻl olgan. 2000-2006-yillarda Germaniya terma jamoasi sharafini himoya qilgan.
Borussia Mönchengladbach
Deisler oʻzining birinchi klubi FV Turmringenga atigi olti yoshida qoʻshilgan. 15 yoshida unga Bundesliganing „Borussia Mönchengladbach“ jamoasi tomonidan shartnoma taklif qilingan yosh Deisler bunga rozi boʻlgan va 1995-yildan 1998-yilgacha oʻsmirlar safida oʻynagan. U klubdagi professional faoliyatini 1998-yilda boshlagan va Bundesligadagi debyutini 8-sentyabr kuni Frankfurtning „Ayntraxt“ klubiga qarshi o‘tkazgan. 1998/1999-yilgi mavsumda u Bundesligada 17 ta oʻyin oʻtkazgan va 1860 Myunxen ustidan 2:0 hisobida gʻalaba qozongan Deisler bu oʻyinda gol urgan. Ammo Foals oxirgi oʻrinni egallab, ikkinchi ligaga tushib ketgan.
Hertha BSC
Mavsum oxirida Borussia Mönchengladbach quyi ligaga tushib qolgani sababli, Deisler 4,5 million DM evaziga " Hertha „ga oʻtgan. Berlin klubi 1999-2000-yillardagi Chempionlar ligasida ishtirok etishni taklif qilgan. U kelganida atigi 19 yoshda boʻlgan va 1999-yilda xochsimon bogʻlami yorilishi tufayli futbol oʻynashga qiynalib qoladi lekin jarohatga eʼtibor bermay oʻynashni davom ettirdi. Ammo u tizzasidan yana bir bor jarohat oldi va mavsumning qolgan qismini zaxirada oʻtkazib yuborgan.
Deyarli bir vaqtning oʻzida Germaniyaning Bild tabloidi futbolchi va “Bavariya" oʻrtasida kelishuvga erishilganini maʼlum qilgan. Deisler 2002/03-yilgi mavsum boshida „Bavariya“ga oʻtishi kerak edi va klubdan 20 million DEM olgan edi. Deysler shartnomani avvalroq eʼlon qilmagani va toʻlovni qabul qilgani uchun muxlislar va ommaviy axborot vositalarining qattiq tanqidiga uchragan. Keyinchalik Deisler notinchlikni oldini olish uchun Hertha BSC menejeri Diter Hoeneb unga sukut saqlashni soʻraganini aytgan.
Herthadagi faoliyati davomida Deisler klubga 2001-yilgi DFB-Ligapokalda gʻalaba qozonishga yordam bergan.
Bavariya
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/Deislertraining.JPG/220px-Deislertraining.JPG|left|thumb| Deisler „Bavariya“ bilan mashgʻulot paytida, 2005-yil 2002-yilning iyulida Deisler 4 yillik shartnoma asosida „Bavariya“ga oʻtgan. Deysler toʻrt yarim yil ichida atigi 62 ta liga oʻyinida maydonga tushgan. Jarohatlari tufayli u uzoq vaqt davomida oʻzin koʻrsata olmagan. Shu bilan birga, Deisler „Bavariya“da duchor boʻlgan bosimga chidash uchun kurashgan.
Xalqaro faoliyati
Deisler 2000-2006-yillarda Germaniya terma jamoasida o‘ynagan va 36 ta xalqaro o‘yinda g‘alaba qozongan hamda 3 ta gol urgan. U 2000-yil 23-fevralda Gollandiyaga qarshi o‘rtoqlik o‘yinida jamoa safida debyut qilgan va to‘rt oydan so‘ng Yevro-2000 finalida nemislar jamoasining bir qismi bo‘lgan va nemislar musobaqani tark etgunga qadar guruhdagi uchta o‘yinda ham maydonga tushgan.
Jarohatlari tufayli u Germaniyada oʻtkazilgan 2002 va 2006-yilgi Jahon chempionatlarini, shuningdek, UEFA Yevro-2004ni oʻtkazib yuborgan. 2005-yilda Germaniyada boʻlib oʻtgan 2005 FIFA Konfederatsiyalar Kubogida nemis jamoasining barcha beshta oʻyinida maydonga tushgan. Uning Germaniya terma jamoasidagi soʻnggi oʻyini 2006-yilning 1-martida Italiyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyini boʻlgan.
Shaxsiy hayoti
Deislerning Yunis Dos Santos Santana ismli braziliyalik rafiqasi bor. Er-xotinning Rafael ismli oʻgʻli bor.
Yutuqlari
Bavariya
Germaniya
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Génis
Génis Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Dordogne departamenti Périgueux tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
491 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 19,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 25,6 km2.
Clint Black
Klint Patrik Blek (1962-yil 4-fevralda tug'ilgan) - amerikalik kantri musiqachisi,qo'shiq muallifi,musiqachi va prodyuser.1989-yilda RCA Nashville bilan imzolangan Blackning debyut albomi Killin' Time AQSh Billboard Hot Country Singles &amp; Tracks chartlarida to'rtta birinchi raqamli singlni chiqardi.1990-yillarda uning tezligi asta-sekin sekinlashgan bo'lsa-da,Blek 2000-yillarda doimiy ravishda xit qo'shiqlar jadvalini tuzdi.U AQShning Billboard mamlakat chartlarida 30 dan ortiq singllarga ega bo'lib,ulardan yigirma ikkitasi birinchi o'rinni egallagan, shuningdek,o'n ikkita studiya albomi va bir nechta kompilyatsiya albomlarini chiqargan.2003-yilda Blek o'zining Equity Music Group yorlig'iga asos soldi. Blek,shuningdek,1993-yilda "Qanotlar" teleserialining epizodida va 1994-yilda " Maverick " filmida suratga tushgan,shuningdek,1998-yilda " Haligacha ushlab turish:Cadillac Jek afsonasi " filmida bosh rolni ijro etgan.
Flörsbachtal
Flörsbachtal Germaniyaning Hessen yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Main-Kinzig-Kreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 52,11 km2. 2484 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Flörsbachtalning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Sherlock Holmes
Sherlock Holmes — Arthur Conan Doyle hikoya va qissalarining bosh qahramoni, izquvar. Holmes izquvar maʼnosida turdosh otga aylangan. Angliya poytaxti Londondagi Beyker strit ko‘chasida 221-B raqamli uy bor. Sherlok Xolms shu uyda „yashagan“. Aslida, Konan Doyl davrida Beyker strit ko‘chasida bunday raqamli uy mavjud bo‘lmagan, bu uy ham, unda yashovchi, sirli jinoyatlarni ochadigan va qiyin vaziyatlarga tushib qoladigan insonlarga yordam beradigan izquvar Sherlok Xolms ham, Xolmsning do‘sti doktor Uotson ham mavjud bo‘lmagan — bularning bari Konan Doyl tomonidan o‘ylab topilgan. Biroq Sherlok Xolms shu darajada mashhur bo‘lib ketdiki, ko‘pchilik undan yordam yoki maslahat so‘rab bu manzilga xatlar yozishni boshladi. Beyker strit ko‘chasidagi uylardan biriga 221-B raqami berilib, Sherlok Xolms muzeyi ochildi. Artur Konan Doyl oʻz asarlarida uni shu qadar tasvirlab berganki, oʻqigan inson buni toʻliq anglab yetishi uchun uni qaytadan mutolaa qilishi zarurdir. Ushbu asarni sahnalashtirishda koʻpchilik insonlar harakat qilganlar. Albatta, sizga maslahatim, ushbu asarni oldindan oʻqib chiqing va kinosini koʻrishga harakat qiling. Ushbu borada sizga beradigan maslahatim, uni nisbatan zamonaviylashtirilgan va bizning zamonga moslangan versiyasini tomosha qilishingizni maslahat bera olaman.
Choʻn-Ariq (Toʻqtoʻgʻul tumani)
Aholisi
Aholisi - 3 273 kishi.
Badanni artish
Badanni artish – salomatlikni har tomonlama mustahkamlashga qaratilgan choratadbir; davo-profilaktika muolajasi; bunda suvga hoʻllangan dagʻal sochiq bilan butun gavda yoki uning ayrim qismlari (qoʻl, oyoq va boshqalar) ni tez va kuch bilan artib, keyin teri qizarguncha quruq sochiq bilan ishqalanadi. Kuniga Badanni artish, bunda suv haroratini 30– 32° dan 18–20° gacha pasaytirib borish yaxshi naf beradi. Badanni artish kishini tetiklantiradi va organizmning tashqi taʼsirotlarga chidamini oshiradi. Bu muolajada teridagi qon tomirlari torayib, organizm kam issiqlik yoʻqotadi va gavdada koʻp issiqlik yigʻiladi. Teridagi qon tomirlar torayganda periferik aʼzolarga qon oqib kelishiga toʻsqinlik oshadi; yurak qisqarishi tezlashadi va qon bosimi bir oz koʻtariladi. Teriga sovuq tekkanda nerv sistemasi qoʻzgʻaladi, bunda sovuq taʼsir qila bersa, teridagi toraygan qon tomirlari kengayib, devoridagi muskullar tonusi oshadi, qon tez oqib keladi. Teri qon tomirlari kengayganda qon bosimi bir oz pasayadi va puls sekinlashadi. Badan oldin hoʻl, keyin quruq sochiq bilan artilsa, teri qon tomirlari bir oz vaqt torayib, sovuq seziladi, teri oqaradi va muzdek tuyuladi. Tomir kengayishi bilan teri qizaradi va qoʻlga issiq seziladi, kishi oʻzini tetik, bardam, baquvvat sezadi. Organizmni chiniqtirish, charchoqni yozish, nevrasteniya va boshqa kasalliklarni davolashda Badanni artish muolajasi qoʻllaniladi.
Lutsk
Lutsk — Ukrainadagi shahar, Volin viloyati markazi. Stir daryosi (Pripyatning oʻng irmogʻi)ning ikkala sohilida joylashgan. Temir yoʻl stansiyasi, avtomobil yoʻllar tuguni. Pristan, aeroport bor. Aholisi 218 ming kishi (1997). Mashinasozlik va metallsozlik (avtomobil zavodi, podshipnik va boshqa ishlab chiqarish zavodlari), priborsozlik (priborsozlik va elektr apparatlari zavodlari), yengil (tikuvchilik va poyabzal fabrikalari), oziq-ovqat (spirt-araq kombinatlari, qand-shakar, un, meva-konserva zavodlari), kimyo sanoatlaririvojlangan. Ped. instituta, musiqali drama teatri, badiiy va oʻlkashunoslik muzeylari, filarmoniya va boshqa bor. Ilk bor 1085-yilda Ipatiy sol-nomasida tilga olingan. 14 a. dan Litva va Polsha, 1795—1917-yillarda Rossiya imperiyasi, 1921-yildan Polsha, 1939-yildan Ukraina tarkibida. 1970-yildan tarixiy-meʼmoriy qoʻriqxona deb eʼlon qilingan. Uning tarkibiga Yuqori (13—16-asrlar) va Quyi (14— 17-asrlar) saroylar qoldiqlari, "Puzina uyi" (14-asr), iyezuitlar kollegiumi, Pyotr va Pavel kostyoli (17-asr), Pokrov va Krestovozdvijenskaya cherkovlari (17-asr) kiradi.
Hieflau
Hieflau Avstriyaning Shtiriya yerida joylashgan kommunadir. Leoben (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 46.97 km2. 873 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Riva presso Chieri
Riva presso Chieri Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Turin provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 35 km2. 3831 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
IC 4178
IC 4178 Canes Venatici yulduz turkumidagi Irr (noregular galaktika) tipli galaktikadir.
Vnukovo xalqaro aeroporti
Vnukovo, yoki rasman Vnukovo Andrey Tupolev xalqaro aeroporti (Andrey Tupolev nomidagi) (Внуково)  — Moskva markazidan 28 km janubi-g‘arbda, Vnukovo tumanida joylashgan qo‘sh uchish-qoʻnish yoʻlakli xalqaro aeroport. Bu Domodedovo, Sheremetyevo va Jukovskiy bilan bir qatorda Moskvaga xizmat ko‘rsatadigan to‘rtta yirik aeroportdan biridir. 2019-yilda aeroport 24,01 million yo‘lovchiga xizmat ko‘rsatgan, bu bir yil oldinga nisbatan 12 foizga ko‘pdir. Vnukovo 2021-yilda Yevropadagi eng gavjum aeroportlari orasida o‘n birinchi o‘rinni egalladi, biroq 2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bosqini ortidan kiritilgan sanksiyalar natijasida transport qatnovi keskin pasaydi va 2022-yilda 30-o‘ringa tushib ketdi.
Tarixi
left|thumb| Vnukovo aeroportidagi [[AQSh prezidenti Ronald Reagan, 1988-yil]] left|thumb| Eski terminal (2000-yildagi rasm) thumb|Apron ko‘rinishi right|thumb| Terminal A Vnukovo — Moskvadagi eng qadimgi aeroport. U Ikkinchi jahon urushi paytida ochilgan va harbiy harakatlar uchun foydalanilgan, ammo urushdan keyin fuqarolik obyektiga aylandi. Uning qurilishi 1937-yilda Sovet hukumati tomonidan tasdiqlangan, chunki eski Xodinka aerodromi (shahar markaziga ancha yaqinroq joylashgan, ammo 1980-yillarda yopilgan) haddan tashqari yukalama bilan ishlar edi. Vnukovo aynan ushbu aeroport qurilishi uchun maxsus tashkil qilingan Likovlag gulagining bir necha ming mahbuslari tomonidan qurilgan va 1941-yil 1-iyulda ochilgan. Ulug‘ Vatan urushi davrida u harbiy havo bazasi sifatida ishlatilgan, yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish urushdan keyin boshlangan.
1956-yil 15-sentyabrda Tupolev Tu-104 samolyoti Moskva Vnukovodan Omsk orqali Irkutskka ilk yo‘lovchi parvozini amalga oshirdi.
Sovetlarning Il-18 (1956-yil 20-aprelda Moskvadan Olmaotaga) va Tu-114 (1961-yil 24-aprelda Moskvadan Xabarovskka) rusumli samolyotlarining birinchi yoʻlovchi parvozlari ham Vnukovo aeroportidan amalga oshirildi. 1980-yilda Vnukovo 22-yozgi olimpiya oʻyinlari tufayli kengaytirildi. 1993-yilda aeroport aksiyadorlik jamiyatiga aylantirildi.
2003-yil oxirida federal hukumat tomonidan aeroportning nazorat paketi Moskva hukumatiga oʻtkazilgandan soʻng Vnukovo xalqaro aeroportida keng qamrovli rekonstruksiya va strategik rivojlanish dasturi boshlandi.
Aeroportning strategik rivojlanish rejasining bir qismi sifatida ushbu loyihalar 2003-2005-yillarda yakunlandi:
Joylashuvi va quvvati
Aerodromda uzunligi 3500 m va 3060 m boʻlgan ikkita bir-biri bilan kesishgan uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud. Har bir uchish-qoʻnish yoʻlagi har tomondan 10 m kenglikdagi xavfsizlik yelkalari bilan 60 m kenglikda. Qoʻshma uchish-qoʻnish yoʻlagining quvvati soatiga 60 ta samolyot harakatiga moʻljallangan. 24-uchish-qo‘nish yo‘lagi asosan uchish uchun, 01-uchish-qo‘nish yo‘lagi esa qo‘nish uchun ishlatiladi.
Aeroportning ikkita yoʻlovchi terminali (Terminal A va terminal B), bitta umumiy aviatsiya terminali (charter va biznes reyslari uchun), bitta yuk terminali va 60 ta samolyot stendlari bor.
Aeroport soatiga maksimal 10100 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatishi mumkin va u yerda 4000 kishi ishlaydi. 2013-yilda aeroport deyarli 11,18 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan, bu 2012-yilga nisbatan 15,3 foizga koʻpdir. 2014-yil fevral oyida aeroport 722 500 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi, bu 2013-yil fevraliga nisbatan 23,8 foizga oʻsdi, bu qisman Utair tomonidan kengaytirilganligi bilan bogʻliq.
Vnukovo aeroportida koʻplab siyosiy rahbarlar va Rossiyaga tashrif buyuradigan muhim shaxslar foydalanadigan VIP zal mavjud. Rossiya prezidenti ham Vnukovoning VIP zalidan foydalanadi. Tupolev avialaynerini qayta ishlash zavodi aeroportning chetida joylashgan boʻlib, bir nechta yirik samolyot angarlarida kapital taʼmirlash va modifikatsiya qilish dasturlari amalga oshiriladi. Aeroportning shimoliy perimetrida yuqori martabali davlat amaldorlari uchun davlat rahbari parvozlari amalga oshiriladigan davlat VIP transport qanoti joylashgan. Shunday qilib, VIP reyslar kelgan yoki joʻnab ketganda aeroport vaqti-vaqti bilan muntazam reyslar uchun yopiladi.
Keyingi kengayishi
Istiqbolli rivojlanish dasturi 2015-yilgacha davom etishi moʻljallangan edi va Vnukovo Internationalni xalqaro ahamiyatga ega yuqori raqobatbardosh havo transporti markaziga aylantirishga, yoʻlovchilarga ham, ijarachilarga ham keng qamrovli sifatli xizmatlarni taklif qilishga qaratilgan edi.
NGC 3171
NGC 3171 Gidra yulduz turkumidagi E-S0 tipli galaktikadir.
Vnukovo xalqaro aeroporti
Keyingi kengayishi
Yangi xalqaro yoʻlovchi A terminalining umumiy maydoni 250,000 m2 boʻladi va soatiga 7800 nafar, yiliga 18-20 million yoʻlovchini oʻtkazish imkoniyatiga ega boʻladi. Bu ijarachi aviakompaniyalar uchun aeroportda mijozlarga xizmat koʻrsatish sifatini kengaytirish va yaxshilash uchun koʻplab imkoniyatlarni ochib beradi, shuningdek, xalqaro sifatli xizmat va qulaylikni joriy etishni taʼminlaydi. Kengaytirilgan terminal binosi mavjud ichki yoʻlovchi terminali oʻrnida joylashgan boʻlib, shuningdek, terminalning yonida va Vnukovo posyolkasi tomon butun qoʻshni quruqlikdagi hududni keyingi rivojlantirish uchun drayver boʻlib xizmat qiladi. Vnukovo yoʻlovchi terminallarining eng eskisi 1941-yilga toʻgʻri keladi, yangisi qurilishi boshlanishi bilan buzib tashlanadi (u 2005-yil noyabr oyida demontaj qilina boshlagan). 1970-yillarning oxirida qurilgan mavjud ichki 2-terminal qurilishning yakuniy bosqichida va yangi terminal bilan almashtirilgunga qadar ishlashda davom etadi.
NGC 3171
Ushbu obyektni Ormond Stone 1886-yilda kashf etgan.
Vnukovo xalqaro aeroporti
Keyingi kengayishi
Kengaytirish rejalari ikkita V-konfiguratsiya qilingan uchish-qoʻnish yoʻlaklaridan birini (3,500 m uzaytirishni oʻz ichiga oladi. va 3,060 m uzunligi) 3,800 m gacha va asboblarni qoʻnish tizimini hozirgi CAT II dan CAT III ga yangilash. Kengaytirish doirasida mavjud taksi yoʻllari kengaytiriladi va yangilari, shuningdek, yangi boshqaruv minorasi, yuk terminali kengaytmasi va koʻp qavatli avtoturargoh quriladi.
Terminallari
Terminal A ichki va xalqaro reyslar uchun foydalaniladigan yagona terminaldir. B va D terminallari 2017-yil oktyabr holatida ishlamayapti.
NGC 3171
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Vnukovo xalqaro aeroporti
Temir yoʻl
thumb|Ikki qavatli Aeroexpress ESh2, Vnukovo aeroporti vokzalida Vnukovo aeroportini Moskva markazidagi Kiyev temir yo‘l vokzali bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘laydigan Aeroexpress 2005-yil avgust oyida ochilgan. Bir tomonlama safar narxi 500 rubl (onlayn xarid uchun 420 rubl) (2017-yil noyabr holatiga ko‘ra). Sayohat 35 daqiqa davom etadi.
Maryland Heights
Maryland Heights AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. St. Louis County okrugi tarkibiga kiradi.
Vnukovo xalqaro aeroporti
Avtobus
Aeroportdan Moskva shahriga Mosgortrans munitsipal avtobus yo‘nalishlari orqali borish mumkin: 611 — Moskva metrosining Sokolnicheskaya yo‘nalishining ketma-ket ikkita bekatiga (Troparyovo va Yugo-Zapadnaya) yetib boradi, 611k (611к) faqat Moskva metrosining Sokolnicheskaya yo‘nalishining eng yaqin Salaryevo bekatigacha yetib boradi, lekin tez-tez tirband bo‘ladigan MKAD yo‘li bilan kesishishdan qochadi; yaqinidagi Rumyantsevo bekatiga faqat aeroportga boradigan yo‘lda osongina borish mumkin, undan uzoqda emas. Yo‘l haqi 50 rubl (2016-yil sentyabr holatiga ko‘ra; 0,77 AQSh dollariga teng), sayohat vaqti 20-35 min jadval bo‘yicha.45-sonli xususiy marshrutka liniyasi ham ushbu yo‘nalishda xizmat qiladi. Bir tomonlama safar narxi 150 rubl (2016-yil fevral holatiga ko‘ra; 2 AQSh dollariga teng). Moskvadagi tirbandlik tufayli sayohat 15 daqiqadan 1 soatgacha davom etadi.
Lathuile
Lathuile Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Savoie departamenti Annecy tumani tarkibiga kiradi.
Vnukovo xalqaro aeroporti
Taksi
Aeroportda Moskva shahri va poytaxt atrofiga qatnovchi bir nechta taksi xizmatlari mavjud. Uber, Gett, Yandex.Taxi va mahalliy transport tarmoqlari kompaniyalari Moskvaning istalgan nuqtasiga bir xil tarifli safarlarni taklif qilishadi.
Maryland Heights
Aholisi
26339 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Lathuile
Aholisi
729 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 82,8 nafar kishi.
Vnukovo xalqaro aeroporti
Metro
thumb|2023-yilda ochilishi rejalashtirilgan Vnukovo metro bekati loyihasi Moskva hukumati 8-sonli metro liniyasini (Kalininsko-Solntsevskaya) kengaytirish doirasida aeroportga xizmat ko‘rsatish uchun metro bekatini ochishni rejalashtirmoqda. U 2023-yilda Rasskazovkadan yangi terminal bekati sifatida yakunlanishi rejalashtirilgan.
Maryland Heights
Geografiyasi
Maydoni — 61,1 km2. Shundan 55,4 km2 quruqlik, 5,7 km2 esa suv maydonidir.
Lathuile
Geografiyasi
Maydoni — 8,8 km2. Dengiz sathidan 450 – 1640 m balandlikda joylashgan.
Vnukovo xalqaro aeroporti
Boshqa imkoniyatlari
Ilgari Vnukovo Airlines aviakompaniyasining bosh ofisi aeroportda joylashgan edi. 2001-yilda aviakompaniya Siberian Airlines (hozirgi S7 aviakompaniyasi) bilan birlashdi.
Egaligi
Aeroport Rossiya davlati va rossiyalik tadbirkor Vitaliy Vantsev va uning sheriklari tomonidan egalik qilinadi. 2018-yil mart oyida Qatar Airways Vnukovo aeroportining 25 foiz ulushini sotib olishni rejalashtirayotganini eʼlon qilgan edi.
Luchchak shaftoli
Luchchak shaftoli - pusti tuksiz va silliq shaftoli navlarining umumiy nomi. Ularga Sariq luchchak, Kizil luchchak, Oʻzbekiston 50 yilligi (nektarinlar guruhi), Lola va boshqa navlar kiradi. Luchchak shaftoli mevasi, asosan, iyul— avgustda pishadi. Ogʻirligi 55—90 g, ak-sariyati dumaloq, sariq, qizil, toʻq qizil, zargʻaldoq, kungay tomoni taram-taram. Poʻsti yupqa, eti oq, sargish, muloyim, sersuv, sal nordon, xushxoʻr, danagidan oson ajraladi. Mevasi, asosan, yeyiladi, konserva, qoqi qilinadi. Koʻchati oʻtqazilgach, 2—3-yili hosilga kiradi. 5—6 yoshlik daraxtidan 50–80 kg hosil olinadi.
Dzoragyugh, Lori
Dzoragyugh — Armanistonning Lori viloyati Pambak tumanidagi qishloq.
Markaziy Osiyo xalqlarining eng qadimiy ajdodlari
Markaziy Osiyo xalqlarining eng qadimiy ajdodlari – bu to‘g‘risida ma'lumotlar juda kam. Sharq mustabidlari, ayniqsa, qadimgi Eron, Bobil, Ossuriya hukmdorlari o‘zlarini ulug‘lash maqsadida toshga bittirgan zafarnomalarida bosib olingan va bo‘ysundirilgan elat va xalqlari tilga olinib, Markaziy Osiyoliklarning qadimgi ajdodlari moddiy-ma'naviy madaniyati to‘g‘risida ayrim ma'lumotlarnigina keltirilgan. Dоniyorоv А.Х., Bo‘riеv О., Аshirоv А.А. Mаrkаziy Оsiyo хаlqlаri etnologiyasi, etnоgеnеzi vа etnik tаriхi. O‘quv qo‘llаnmа. Tоshkеnt: TDSHI, 2013.Tоshkеnt: TDSHI, 2013.
Elektron tutish
Bu tanho chiqarilgan neytrino butun parchalanish energiyasini oʻz ichiga olganligi uchun, u tanho xarakterli energiyaga ega. Shuningdek, neytrino emissiyasining impulsi qiz atomining bir xarakterli impuls bilan orqaga qaytishiga olib keladi.
Natijada paydo boʻlgan qizi nuklid, agar u uygʻongan holatda boʻlsa, undan asosiy holatga oʻtadi. Koʻpincha, bu oʻtish paytida gamma nurlari chiqariladi, lekin yadroviy qoʻzgʻalish ichki konversiya orqali sodir boʻlishi mumkin.
Villaescusa de Roa
Villaescusa de Roa Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Burgos provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 17,49 km2. Aholisi — 146 kishi (2010).
Elektron tutish
Elektron tutilgandan soʻng, atom soni bittaga kamayadi, neytron soni bittaga koʻpayadi va massa sonida hech qanday oʻzgarish boʻlmaydi. Oddiy elektronni tutish oʻz-oʻzidan neytral atomga olib keladi, chunki elektron qobiqdagi elektronning yoʻqolishi musbat yadro zaryadining yoʻqolishi bilan muvozanatga keladi. Undan tashqari, musbat atom ioni keyingi Parma elektron emissiyasidan kelib chiqishi mumkin.
Elektron tutilishi toʻrtta asosiy kuchlardan biri boʻlgan kuchsiz oʻzaro taʼsirning namunasi hisoblanadi.
Agar ona atom va qiz atom oʻrtasidagi energiya farqi 1,022 MeV dan kam boʻlsa  pozitron emissiyasi taqiqlangan boʻladi, chunki bunga ruxsat berish uchun etarli parchalanish energiyasi mavjud emas va shuning uchun elektronni ushlab turish yagona parchalanish rejimidi boʻladi. Masalan, rubidiy-83 (37 protonlar, 46 neytronlar) kripton-83 ga parchalanadi (36 protonlar, 47 neytronlar).
Tarixi
Elektronlarni tutib olish nazariyasi birinchi marta 1934-yilgi maqolada Jan-Karlo Uik tomonidan muhokama qilingan, keyin esa Xideki Yukava va boshqa olimlar tomonidan ishlab chiqilgan. K-elektron tutilishi birinchi marta Luis Alvares tomonidan vanadiy v (48) da kuzatgan. Bu haqda u 1937-yilda xabar bergan Alvares avval galliyda (Ga ^67)elektron tutilishini oʻrganishni davom ettirdi va boshqa nuklidlarda ham buni sinab koʻrgan.
Reaksiya tafsilotlari
Haqiqiy elektron tutilishi bilan parchalanadigan radioaktiv izotoplar, agar ular toʻliq ionlangan boʻlsa, radioaktiv parchalanishdan toʻxtatilishi mumkin. Ehtimollarga koʻra, bunday elementlar, agar portlovchi oʻta yangi yulduzlardagi r-jarayonida hosil boʻlsa, toʻliq ionlangan holda chiqariladi va shuning uchun ular kosmosda elektronlarga duch kelmaguncha radioaktiv parchalanishga uchramaydi. Teskari yemirilishlar toʻliq ionlanish orqali ham yuzaga kelishi mumkin;