cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fargʻona vodiysi
Geografiyasi
Relyefning uchinchi pogʻonasini balandligi 600-1200 m boʻlgan adirlar zonasi tashkil qiladi. Fargʻona vodiysi yuzasi janubdan oʻrab turgan Konibodom, Shoʻrsuv, Rishton, Chimyon, Avval, Muyan adirlari toshshagʻallardan iborat yotqiziqlardan, Navkat va sharqiy adirlari lyoss va lyosslashgan gil jinslardan tuzilgan, katta-katta qoyasimon jarliklar, qulamalar ushbu hudud relyefi uchun xosdir. Shimoliy Fargʻonadagi Namangan, Chuyet, Pop adirlarining janubiy yonbagʻirlari Sirdaryo vodiysi tomon zinapoyasimon pasaygan. Adirlar ortidagi tekisliklar allyuvial jinslar bilan qoplangan. Vodiyni oʻrab turgan togʻlar ana shu akkumulyativ tekisliklardan boshlanadi.
Iqlimi
Fargʻona vodiysining iqlimi kontinental iqlim hisoblanadi. Yilning oʻrtacha harorati gʻarbdan sharqqa tomon pasayib boradi. Soylik iqlimining shakllanishida gʻarbdan esadigan shamolning roli katta. Gʻarbdan esuvchi shamol bahor faslida tez-tez esib, baʼzan nam, baʼzan quruq havo olib keladi. Yanvar oyida oʻrtacha harorat Qoʻqonda —2,3°, Kampirravotda — 4,8°ni tashkil etsa, eng past temperatura Qoʻqonda —27,9°, Kampirravotda —32° hisoblanadi. Yozda (iyul oylarida) oʻrtacha temperatura Fargʻona, Andijon, Namanganda 26,3°, Qoʻqonda 27,5°. Eng yuqori temperatura shu hududlarda 40—44° gacha koʻtariladi. Vegetatsiya davri 270 kun hisoblanadi. Yogʻin miqdori gʻarbida 80-100 mm, sharqida 150-200 mm, janubi-gʻarbida 74 mm va shimolida 200- 300 mm ni tashkil qiladi. Yogʻingarchilik, asosan, bahor oylarida kuzatilib, yoz oylarida deyarli yogʻin yogʻmaydi. Qoʻqon va Bekoboddan esuvchi shamollar eng kuchli shamollar hisoblanadi.
Fargʻona vodiysida oqar suvlar juda koʻp. Togʻlardan daryo va soylar oqib tushadi (Norin, Qoradaryo, Soʻx, Isfara, Shohimardonsoy, Oqbura, Gʻovasoy, Chodaksoy). Daryolar, asosan, qor, yomgʻir suvlaridan toʻyinadi. Fargʻona vodiysi yer osti suvlariga ham juda boy boʻlib, soylik atrofidagi tosh shagʻalli yoyilmalarda yer osti suvining sathi oktyabr — noyabr oylarida koʻtariladi, may — iyun oylarida esa pasayadi. Suv yuzasining yillik tebranishi 1—3 m. Tekislik qismida yer osti suvi 2 m chuqurlikda boʻlib, baʼzan yer yuzasiga chiqib qoladi. Grunt suvidan tashqari 400 m chuqurlikda uchta suvli qatlam joylashgan. Bu qatlamlardagi suvlar artezian quduqlar orqali olinadi. Fargʻona vodiysida Katta Fargʻona kanali, Janubiy Fargʻona kanali hamda Katta Andijon kanallari, Sirdaryoda Qayroqqum suv ombori barpo etilgan. 100 dan ortiq koʻllar mavjud. Bulardan eng yiriklari Sarichelak, Qurbonkoʻl, Qorasuvkoʻl va boshqalar hisoblanadi.
Fargʻona vodiysida yirik paxtachilik, ipakchilik, uzumchilik rivoj topgan sohalar hisoblanadi. Vohada paxta, baʼzi joylarida esa sholi ekiladi, bogʻlar, uzumzorlar, polizlarga ega. Fargʻona vodiysi markazidagi choʻllar hozirgi kunga kelib oʻzlashtirilmoqda. Choʻl hududlar yil davomida, adirlar esa bahor oylarida yaylov vazifasini oʻtaydi. Fargʻona vodiysi Oʻrta Osiyoda aholi eng zich joylashgan hududlardan biri hisoblanib, ushbu hududda Xoʻjand, Qoʻqon, Fargʻona, Andijon, Namangan, Oʻsh, Jalolobod shaharlari joylashgan.
Faunasi
Fargʻona vodiysi faunasi boshqa hududlarga qaraganda nisbatan qashshoq hisoblanadi. Koʻpincha shalpangquloq tipratikan, Oʻrta Osiyo choʻl toshbaqasi, kaltakesaklar, kemiruvchilar, kamdan-kam hollarda — boʻri, tulki, yovvoyi choʻchqa, boʻrsiq, jayra kabi hayvonlarni uchratish mumkin.
Daryolarda baliqlardan laqqa baliq, qora baliq, moʻ ylovli baliq, sazan baliqlar koʻp uchraydi.
Arachnidalardan chayonlar, tarantulalar, qoraqurtlar mavjud.
Flora
Tuproq qoplami, asosan, sugʻorishni notoʻgʻri tashkil etish, tuproqqa oʻgʻitlarni haddan tashqari koʻp sepish oqibatida oʻzgargan, ularning shoʻrlanishi, botqoqlanishi va eroziyalanishiga kelib qolgan. Vodiyning gʻarbiy qismida, yaʼni togʻli chala choʻl zonasida shuvoq — shoʻr oʻsimliklari koʻplab uchraydi. Vodiyning markaziy qismida esa yarim choʻl va choʻl oʻsimliklari boʻlgan qisman qum va shoʻrlangan tuproqlar bilan qoplangan Yozyovon va Qoraqalpoq dashtlari joylashgan. Ayni paytda Farg‘ona va Namangan viloyatlaridagi ikki ming gektar cho‘l O‘zbekiston Respublikasi hukumati tomonidan tabiat yodgorligi maqomini olgan.
Sirdaryo vodiysida qumli-toʻqay oʻsimliklar majmuasi, togʻ etaklariga yaqinroq qismida efemer oʻsimliklari keng tarqalgan. Fargʻona va Chotqol tizmalarining yonbagʻirlarida yongʻoq, olma, olxoʻri, doʻlana oʻrmonlari mavjud. Vohalarda terak, tut, jiyda, chinor, qaragʻay (qoragʻoch), bodom, shaftoli, oʻrik, nok, behi, anjir, anor daraxtlari keng tarqalgan. Sugʻoriladigan yerlarda faqatgina madaniy oʻsimliklargina oʻsadi.
Iqtisodiyoti
Aholining katta qismi qishloq xoʻjaligi bilan faoliyat olib boradi. Sugʻoriladigan yerlarda paxta, sholi, bogʻlar, uzumzorlar, poliz ekinlari, sabzavotzorlar toʻplangan, togʻ oldi hududlarida yomgʻirli qishloq xoʻjaligiga moshlashgan ekinlar ekiladi. Choʻl tekisliklarining bir qismi yil boʻyi yaylov, efemer oʻsimliklari boʻlgan adirlar esa bahorgi yaylov boʻlib xizmat qiladi.
Biroq davlat chegaralarining notekisligi transport aloqalarini birmuncha murakkablashtiradi.
Aholisi
Fargʻona vodiysi 3 ta viloyati (Andijon, Fargʻona va Namangan) aholisining umumiy soni 10,081 ming kishi (2022) tashkil etadi. Viloyatlar kesimida esa Andijonda 3253.5 ming kishi, Namanganda 2931.5 ming kishi Fargʻonada 3896.4 ming kishi (2022) istiqomat qiladi. Fargʻona vodiysida urbanizatsiya darajasi va aholi zichligi juda yuqori hisoblanadi.
Rastyagayevo
Rastyagayevo (Растягаево) — Rossiyaning Permskiy oʻlkasida joylashgan qishloq.
Geografiyasi
Qishloq Permdan (tuman maʼmuriy markazi) 15 km uzoqda joylashgan.
Ingenheim
Ingenheim Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Bas-Rhin departamenti Strasbourg-Campagne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
301 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 55,7 nafar kishi.
Leyssard
Leyssard Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ain departamenti Nantua tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
161 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 17,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,4 km2. Dengiz sathidan oʻrtacha 280 – 825 m balandlikda joylashgan.
Stokit
Stokite — Bolgariyaning markaziy qismidagi Gabrovo viloyatidagi Sevlievo munisipalitetidagi qishloqlaridan biri.
Eleya maktabi
Eleya maktabi — yunon falsafiy maktabi. Miloddan avvalgi 6—5-asrlarda Eleya shahrida (Italiyaning janubi) shakllangan. Asoschisi — Ksenofan; yirik namoyandalari Parmenid, eleyalik Zenon, samoslik Meliss, Gorgiy. Eleya maktabi vakillari sezgi aʼzolarimiz orqali oladigan bilimimiz shubhali, haqiqiy emas, faqat aql orqali oladigan bilimlarimiz haqiqiy deb hisoblagan. Milet maktabi va Geraklittsht materialistik gʻoyalariga qarshi keskin kurash olib borgan. Eleya maktabi falsafa tarixida birinchi boʻlib yagona borliq tushunchasini ilgari surgan. Eleya maktabi vakillari fikricha, yagona borliq uzluksiz, oʻzgarmas, boʻlinmasdir. Keyinchalik yagona oʻzgarmas borliq tushunchasi Platon va neoplatonizm falsafasi manbalaridan biri boʻlib xizmat qildi. Antik falsafaning shakllanishi Eleya maktabi bilan tugallandi.
Maykop
Maykop (adigeycha Miekʼuapz — olmalar vodiysi) — Rossiya Federatsiyasidagi shahar. Adigeya Respublikasi poytaxti. Belaya daryosi (Kuban daryosi irmogʻi) sohilida. Temir yoʻl stansiyasi. Aholisi 166,5 ming kishi (1998). Maykopga 1857-yil rus qarbiylari kalʼa sifatila asos solgan. 1870-yildan uyezd shahri. Sanoatning yetakchi tarmogi — oziq-ovqat sanoati (goʻsht, mineral suv va oziq-ovqat kombinatlari, konserva, vino-araq z-llari). Oʻrmon. qogʻoz va yogocheozlik, yengil sanoat korxonalarining ulushi ham katta (mebel, parket, qipiq plitalar, karton qurilmalar, ip-arqon, poyabzal, kiy-im va boshqa ishlab chikarilali). "Maykoplesmebel", "Stamkonormal", "Tochradiomash" korxonalari, mashinasozlik z-llari va boshqa faoliyat koʻrsatadi. Maykop GES, ped. instituti, 2 teatr, 2 muzey (shu jumladan, tarix-oʻlkashunoslik muzeyi) bor.
Evaro
Evaro AQShning Montana shtatida joylashgan shahardir. Missoula County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
329 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 44,1 km2. Shundan 44,1 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 1207 m balandlikda joylashgan.
Verteillac
Verteillac Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Dordogne departamenti Périgueux tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
645 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 34,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 18,6 km2.
Bredenfelde
Bredenfelde Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Demmin tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 8,58 km2. 200 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Bredenfeldening hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Janubiy Dongting koʻli
Janubiy Dongting koʻli (南洞庭湖), „Yanszi daryosining marvaridlari“ nomi bilan ham tanilgan  — Xitoyning Hunan provinsiyasi shimolida, Dongting koʻli hududida joylashgan yirik chuchuk suvli koʻl. Janubiy Dongting koʻli dunyodagi barcha botqoq yerlar umumiy maydonining taxminan sakkizdan bir qismini tashkil etadi. Koʻl xalqaro miqyosda muhim botqoqlik sifatida qabul qilingan.
Ekotizim
Janubiy Dongting koʻli ajoyib ekologik muhitga ega. Janubiy Dongting koʻli hududida 863-turdagi botqoq oʻsimliklari, 164-turdagi qushlar va 114-turdagi baliqlar yashaydi. Ular orasida birinchi darajali milliy muhofaza qilinadigan hayvonlarning 10-dan ortiq turlari mavjud, xususan, xitoy baliq turlari, oq turna, qalpoqli turna, xitoy mergansori ular sirasiga kiradi. Xuzjouning qamish maydoni 24 000-gektarni tashkil etadi, bu dunyodagi eng katta qamishzor hisoblanadi.
Agrigento
Agrigento Italiyaning Sitsiliya mintaqasida joylashgan shahardir. Agrigento provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 244 km2. 65 466 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Klingnau
Klingnau Shveysariyaning Aargau kantonida joylashgan shahardir. Bu shahar Zurzach (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 6.71 km2. 3018 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Hududi
Klingnauning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
NGC 3666
NGC 3666 Arslon yulduz turkumidagi SBc tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1784-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Barruecopardo
Barruecopardo Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Salamanca provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 24,24 km2. Aholisi — 502 kishi (2010).
Nukus
Nukus (Nókis) — Qoraqolpogistondagi shahar (1932-yildan). Qoraqalpogʻiston poytaxti, Respublika hududining markaziy qismida, Amudaryoning oʻng sohilida, 109 m balandlikda. Janubiy va sharqda Kizilqum choʻli bilan oʻralgan, shim,da Amudaryo deltasi bilan tutashgan. Oʻrtacha temperatura iyunda 27°, yanvarda —6,9°, maksimal temperatura 46°, minimal temperatura —32°. Temir yoʻl stansiyasi. Nukusdan Toshkentgacha 1265 km. Kizketgan kanali shaharni kesib oʻtadi. Maydoni 222 km². Aholisi 471 ming kishi (2021); 1974-yilda 88 ming; 1959-yilda 39 ming; 1939-yilda 10 ming); aso-san, qoraqalpoqlar; qozoq, oʻzbek, rus, koreys, tatar va boshqa ham yashaydi.
Hozirgi Nukus shahri oʻrnida 19-asrning 60-yillarida Nukus ovuli mavjud boʻlgan. 1870-yillardan Nukusda savdo-sotiq, hunarmandchilik, baliq ovlash birmuncha rivojlandi, Amudaryoning suv rejimini nazorat qiluvchi gidrologik post qurildi. Rus mustamlakachilari Nukusda 1500 kishilik garnizonni joylashtirdi. 1877-yil rus-tuzem maktabi ochildi. 20-asrning boshlarida Nukus ovuli Amudaryoningoʻng so-hilidagi eng yirik aholi punktlaridan biriga aylandi. 1930-yil 12-noyabrda Qoraqalpogʻiston Muxtor Respublikasining markazini Toʻrtkoʻl shahridan Nukus ovu-liga koʻchirish haqida qaror qabul qilindi. 1932-yildan Nukusda yangi maʼmuriy binolar qurilishi boshlandi. 1939-yil Respublika maʼmuriyati Nukus shahriga koʻchib oʻtdi.
Shaharning yirik avtomagistrallar tu-gunida joylashgan-ligi unda koʻp tarmoqli sanoatining tez rivojlanishiga sabab boʻldi. Nukus— Toshhovuz, Nukus — Gʻuzor avtomagistrallari xalqaro ahamiyatga ega. 345 km li Navoiy — Nukus temir yoʻli, Nukus bilan Xoʻjay-lini bogʻlaydigan koʻprik. 243 km uzunlikdagi Tuyamoʻyin — Nukus, 112 km uzunlikdagi Nukus, Taxtakoʻpir suv uzatish tarmoutari qurildi. Respublika sanoati umumiy mahsulotining 20% ni Nukus shahar sanoat korxonalari beradi. Shaharda 50 dan ziyod sanoat korxonasi bor. Metallsozlik, qurilish materiallari, oziq-ovqat, yengil, yogʻochsozlik va poligrafiya sanoati tarmoklari mavjud. Nukusda yurilish materiallari sanoati yaxshi rivojlangan, yirik panelli uysozlik va silikat-beton zavodlari, qurilish materiallari kombinatlari, gʻisht, kabel zavodlari, marmar ishlab chiqarish boʻyicha Qoraqalpoq—Italiya qoʻshma korxonasi bor. Non, goʻsht, sabzavot-konserva, tegirmon va aralash yem kombinatlari, sut-yogʻ, vino-araq va pivo-limonad zavodlari, bozorlar ishlab turibdi. Nukusda shirinmiya dorivor oʻsimligi ildizini yigʻadigan va presslaydigan tibbiy korxona mavjud. Bu korxonaning mah-suloti AQSh, Kanada, Yaponiya, shuningdek, Yevropa mamlakatlariga eksport qilinadi. Yengil sanoat korxonalariga Oʻzbekistonda yagona oʻtov-kigiz kombinati, tikuv va trikotaj fabrikalari, maishiy xizmat koʻrsatish kombinati kiradi. Shaharda oʻzbek, qoraqalpoq. va rus tillarida gazeta-kitoblar bosadigan matbaa kombinati, mebel fabrikasi bor. Nukusdan turli yunalishlarda avtobuslar qatnaydi. Nukus havo yoʻllari orqali Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston, Yevropa mamlakatlari shaharlari, Moskva, Mineralniye Vodi, Kiyev, Volgograd, Boku, Ostona, Kiziloʻrda, Toshkent va Oʻzbekistonning barcha viloyat markazlari bilan bogʻlangan. 220px|left|thumb Nukus — Qoraqalpogʻistonning ilm-fan va madaniyat markazi. Nukusda Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi, Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasilarining Qoraqalpogʻiston filiallari, Oʻzbekiston terivenerologiya, onkologiya, shuningdek, chorvachilik ilmiy tadqiqot institutlarining filiallari, pedagogika instituti, Qoraqalpogʻiston universiteti, oʻqituvchilar malakasini oshirish instituti va boshqa oliy oʻquv yurtlari ishlab turibdi. 43 umumiy taʼlim maktabi, bir qancha akademik litsey, 2 sport, 2 musiqa maktablari, 18 oʻrta maxsus bilim yurti, klub, kutubxona, sport majmui, madaniyat saroyi mavjud. Nukus telestudiyasi oʻz dasturlaridan tashqari, Moskva, Toshkent, Ashxobod telekoʻrsatuvlarini ham olib koʻrsatadi. Shaharda 5 kasalxona, poliklinika, dorixonalar va konsultatsiya punktlari, tez yordam stansiyasi bor. Ber-daq nomidagi davlat musiqali drama teatri, filarmoniya, sanʼat muzeyi va boshqa muzeylar, 5 ming tomoshabinga moʻljallangan amfiteatr, markaziy stadion, 57 sport zali, botanika bogʻi mavjud.
Nukus Oʻzbekistonning yosh va kurkam shaharlaridan biri. Shahar 1936-yilgi bosh plan asosida kurila boshlagan edi. 1965-yil yangi bosh plani boʻyicha (meʼmor A. M. Erkaboyev va muxandis T. Z. Ziyoyev) Nukus koʻkalamzorlashtirilgan toʻgʻri toʻrtburchakli dahalarga boʻlingan.
White Creek (New York)
White Creek AQShning New York shtatida joylashgan shahardir. Washington okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
3411 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 27,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 124,1 km2. Shundan 124,0 km2 quruqlik, 0,2 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 391 m balandlikda joylashgan.
Nukus
Oʻzbekistonning iqtisodiy va ijtimoiy taraqqiyotiga qoʻshayotgan munosib hissasi va shaharning 70 yilligi munosabati bilan Nukus "Doʻstlik" ordeni bilan mukofotlandi (2003-yil 11-sentabr).
Mayiz
Mayiz — oftobda, soyada yoki maxsus quritgich mashinalarda quritilgan uzum gʻujumi. Mayizbop uzum navlaridan tayyorlanadi.
Turlari
Quritish usuliga ko‘ra, quyidagi turlari bor:
1) avlon (turli nav uzumlari oftobda quritiladi);
2) bedona;
3) garmiyon;
4) sabza;
5) soyaki va boshqa turlari bor.
Umuman olganda, mayizni danakli uzum navlaridan ham, danaksizlaridan ham tayyorlash mumkin. Hozir uni asosan danaksiz kishmish uzumi navidan tayyorlashadi. Bunda qora kishmishdan tayyorlanadigan ,,qora mayiz" eng ommalashgan nav hisoblanib, u nordon bo‘lmaydi va shirin taʼmga ega. Jigarrang tusga ega sariq mayiz ,,Oq kishmish"dan tayyorlanadi va u nordon-shirin taʼmga ega. Bu mayizning bozori qora mayiz bilan taqqoslaganda ancha kichik. U to‘y oshi, meva-yong‘oqli aralashmalar (masalan, myusli) tayyorlashda va qandolatchilikda ishlatiladi.
Danakli uzum navlaridan tayyorlanadigan mayizni so‘nggi bir necha o‘n yilliklar ichida asta-sekin isteʼmolchilar ratsionidan  chiqib ketdi. Ayni paytda unga talab juda past, shu bois sotuvda bunday mayiz kam uchraydi.
Tayyorlanishi
Mayiz solishning oddiy usulida uzum bo‘yra, bordon yoki suvalgan maydonga yoyilib quritiladi. Bu usulda uzum 20-30 kunda quriydi. Ishqor eritmasiga botirib olingan uzum 7-10 kunda qurib, 24-30%, maxsus qurilgan soyakixonada esa 4-8 haftada qurib, 23-25% mayiz tushadi. O‘zbekiston FA ,,Asbobsoz" birlashmasida mayiz quritishda qo‘llaniladigan maxsus mashinalar (mayiz quritgichlar) yaratilgan. Bu mashinalar mayizni oftobda quritishda chang bilan ifloslanishning oldini oladi. Mayiz tarkibida quruq moddasiga nisbatan 79,5-87,5% gacha qand, 0,5-3% organik kislotalar, 2,1-2,9% azotli moddalar, 1% kletchatka, 2-2,9% kul va boshqalar bor. Mayiz namligi 18%dan ortiq bo‘lmasligi kerak. Quritilgan uzum chang, turli aralashmalardan tozalanadi, standart qutilarga, qoplarga joylanadi. Aʼlo navli mayizlar O‘zbekiston, Tojikiston, Eron, Afg‘oniston, Italiya, Avstraliya va boshqa mamlakatlarda tayyorlanadi.
Anʼanaviy texnologiyalarga muvofiq, uzumni quritish tabiiy sharoitda ochiq havoda, maxsus kameralar va uskunalardan foydalanmagan holda bajariladi. Bunday tabiiy sharoitlarda sifatli mayiz hosil bo‘lishi uchun issiq, shabadali va quruq ob-havo bo‘lishi kerak. Mayiz tayyorlash mavsumi avgustda boshlanishini hisobga olsak, uzum hosilini u ideal darajada yetilishini kutib qanchalik kech yig‘ib olinsa, havo haroratining keskin o‘zgarishlari va yog‘ingarchiliklar xavfi shunchalik yuqori bo‘ladi. Bu esa, o‘z navbatida, quritish sharoitiga salbiy taʼsir ko‘rsatadi. Boshqacha qilib aytganda, qancha ko‘p kutilsa, kuzning syurprizlarga boy ob-havosi shuncha yaqinlashaveradi. Shu sababdan, ob-havo sharoiti bilan bog‘liq tavakkalchiliklarni kamaytirish maqsadida mayiz tayyorlashga ishlatiladigan uzum hosilini yig‘ishtirib olish ,,Kish-mish" navi glyukoza tarkibi bo‘yicha minimal darajaga yetgan kundan boshlanadi.
Mayiz tayyorlash uchun uzum hosilining yig‘im-terimi bir necha haftaga cho‘zilishi bois, har bir terimda glyukoza tarkibi asta-sekin ortib boradi va ushbu davrning oxiriga borib birlamchi xomashyo tarkibidagi glyukoza miqdori ideal darajaga yetadi. Shu tariqa, olinadigan so‘nggi mahsulotning o‘rtacha miqdori har 4 kg uzumga 1 kg mayizga yetadi.
Ikkinchi usul — ochiq osmon ostida to‘g‘ridan to‘g‘ri quyosh nurlarida quritishdir. Uzum hosili yig‘ishtirib olingach, har bir bosh uzum maxsus ajratilgan maydonchalarga bir qator qilib, bir-biriga tekkizmay va orasidan shamol o‘tadigan oraliqda terib chiqiladi. Bunday uslubda quritishda jarayon havo haroratiga qarab 15 kundan 25 kungacha vaqt oladi.
Har ikki tayyorlash usulida ham uzum boshlari donachalar soni nuqtai nazaridan o‘ta zich bo‘lmasligi lozim. Aks holda, bunday uzumlarni yaxshi shamollatish qiyin bo‘ladi va bu mayiz sifatiga salbiy taʼsir qiladi.
Mayiz tayyorlashda birlamchi xomashyoning — uzumning sifati juda muhimdir. Yaʼni olingan uzum hosilida yirik mevalar katta va uzum boshlarining zichligi maqbul darajada bo‘lishi kerak. Buning uchun esa butun uzum yetishtirish davrida ancha mehnat, xarajatlar qilish va barcha zarur agrotexnik tadbirlarni bajarish talab etiladi.
Shifobaxsh xususiyatlari
100 gramm mayizda 860 mg kaliy bor. Shuningdek, organizm uchun g‘oyat foydali bo‘lgan fosfor, natriy, kalsiy, magniy hamda temir moddasi, B1, B2, B5 va PP vitaminlari ham mo‘l-ko‘l.
Vitamin va mikroelementlar, shuningdek magniy hisobiga asablarni tinchlantirish xususiyatiga ega. Qolaversa, yurakka ham quvvat bo‘ladi.
Osteoxondroz yoki osteoporozda muolaja davomida taomnomaga mayizni kiritish lozim.
Kamqonlik aniqlangan bo‘lsa, mayizni yeyish bilan barobar uning suvini ichish ham tavsiya etiladi. Buning uchun 10 dona mayizni piyolaga solib, ustidan yarim stakan qaynatib ilitilgan suv quyiladi. Piyola ustini yopib, ertalabgacha qoldiriladi. Och qoringa mayiz suvini ichib turilsa, gemoglobin miqdori normallashadi.
Buyrak kasalliklarida kunora mayiz isteʼmol qilish maqsadga muvofiqdir. Mayiz tarkibidagi foydali elementlar peshob ajralashini faollashtiradi.
Muntazam mayiz isteʼmol qilish og‘iz bo‘shlig‘i kasalliklarida ham asqatishi mumkin. Mayiz suvi esa milk shamollashi, stomatit yaralari hamda yo‘talga foydali.
Mayizli muolaja semizlik, yurak yetishmovchiligi, oshqozon va 12 barmoqli ichak yarasi hamda qandli diabetda tavsiya etilmaydi.
Los-Kabosdagi G-20 sammiti (2012)
G-20 Meksika sammiti 2012-yil 18-19-iyun kunlari Katta yigirmatalikga aʼzo mamlakatlar vakillari ishtirokidagi 7-chi sammit halqaro ravishda Meksikaning Los-Kabos shahrida boʻlib oʻtgan. Ushbu sammitda Jahon moliya inqiroziga tobora botib borayotgan jahon iqtisodiyotini qutqarish masʼalalari koʻtarilgan hamda asosiy diqqat Yevropa inqirozidan aziyat koʻrgan davlatlarning iqtisodiy savollariga javob topish muammolari sammit mavzusi sifatida koʻrilgan. Dunyoning ilgʻor tahlilchilari va iqtisodchilari oʻzaro sammit koʻzdan kechirgan muammolarni dunyo iqtisodiyotida joriy etilgan omillarni keng ravishda targʻib qilinmasligi va amalda oqsayotganini eʼtirof etishgan. .
„Katta yigirmattalik“ vakillari sammit davomida Xalqaro Valyuta Jamgʻarmasi fondi 450 mlrd dollarga koʻpaytirilishi shartnomasiga erishishgan.
Sammit ishtirokchilari
250px|thumb|[[Turkiya bosh vaziri Recep Tayyip Erdoğanning AQSh Prezidenti Barack Obama bilan uchrashuvi]] {| class="wikitable" ! colspan=2 background:Gainsboro;"|Katta yigirmatalik Mezbon mamlakat qalin harflarda belgilangan. ! Vakil ! Mansab ! 🇦🇺 ! 🇦🇷 ! 🇧🇷 ! Birlashgan Qirollik ! 🇩🇪 ! 🇮🇳 !  Indoneziya ! 🇮🇹 ! 🇨🇦 ! 🇨🇳 ! 🇲🇽 ! 🇷🇺 !  Saudiya Arabistoni ! 🇺🇸 ! 🇹🇷 ! 🇫🇷 ! ! 🇰🇷 ! 🇯🇵 ! rowspan="2" | 🇪🇺 {| class="wikitable" ! colspan=2 | Mamlakat ! Vakil ! Mansab !  Benin !  Kambodja !  Chili ! 🇨🇴 !  Efiopiya ! 🇪🇸
Jinoyat protsessual huquqi
Jinoyat protsessual huquqi - HUQUQ tarmogʻi; jinoyat ishini tergov qilish va hal qilishda sud, prokuratura, tergov va surishtiruv organlarining faoliyatini, ularning bu borada fuqarolar va muassasalar bilan munosabatini hamda ayblanuvchi, jabrlanuvchi, ayblovchi, himoyachi va b. protsess ishtirokchilarining huquq va burchlarini belgilaydigan huquqiy normalar yigʻindisi. Oʻzbekiston Respublikasining J. p. h. demokratik prinsiplarga va qonuniylikka asoslangan boʻlib, vazifasi jinoyatlarni tez va toʻla ochish, aybdorni fosh etish, jinoyat qilgan har bir shaxsga odilona jazo berish va hech kimni aybciz jinoiy javobgarlikka tortmaslikni taʼminlashdan iborat. Sud, prokuratura, tergov va surishtiruv organlari hamda protsessning boshqa ishtirokchilari faqat qonunda koʻrsatilgan vakolat doirasida harakat qiladilar. J. p. h. Oʻzbekiston Respublikasining JPK va boshqa qonun aktlarida ifodalangan.
Elementar funksiyalar
Elementar funksiyalar — koʻphadlar, ratsional, koʻrsatkichli, darajali, logarifmik, trigonometrik, teskari trigonometrik funksiyalar, shuningdek, bu funksiyalardan toʻrt arifmetik amal va chekli marta qoʻllanilgan superpozitsiyalar yordamida hosil qilinadigan funksiyalarni oʻz ichiga olgan funksiyalar sinfi.
Elementar funksiyalar sinfi yaxshi oʻrganilgan va u amaliy mat.da koʻp qoʻllanadi. Elementar funksiyalar ning hosilasi hamisha Elementar funksiyalar boʻladi, lekin Elementar funksiyalardan olingan integral Elementar funksiyalar boʻlmasligi ham mumkin.
Butun ratsional funksiyalar
Ushbukoʼrinishdagi funksiya butun ratsional funksiya deyiladi. Bunda  - oʻzgarmas sonlar, n\in N. Bu funksiya  da aniqlangan. Butun ratsional funksiyaning baʻzi xususiy hollari:
Chiziqli funksiya
Bu funksiya y=ax+b (a\neq0) koʻrinishga ega, bunda a, b, c - oʻzgarmas sonlar.
Chiziqli funksiya da aiqlangan a>0 boʻlganda oʻsuvchi, a<0 boʻlganda kamayuvchi: grafigi tekislikdagi toʻgʻri chiziqdan iborat.
Kvadrat funksiya
thumb|Parabolaning tekislikda joylashishi a hamda D=b^2-4ac larning ishorasiga bogʻliq boʻladi. Masalan, a>0, D>0 va a<0, D<0 boʻlganda uning grafigi shunday boʻladi. Bu funksiya y=ax^2+bx+c (a\neq0) koʻrinishga ega, bunda a, b, c - oʻzgarmas sonlar.
Kvadrat funktsiya R da aniqlangan boʼlib, uning grafigi parabolani ifodalaydi.
Ravshanki
Kasr ratsional funksiyalar
Ushbu koʻrinishdagi funksiya kasr ratsional funksiya deyiladi. Bunda va  lar oʻzgarmas sonlar n\in N, m\in N. Bu funksiya  toʻplamda aniqlangan.
Kasr ratsional funksiyaning baʻzi xususiy hollari:
Teskari proporsional bogʻlanish
thumb|Bu funksiya toʻplamda aniqlangan, toq funksiya, a ning ishorasiga qarab funksiya (-\infty,0) va (0,+\infty) oraliqlarning har bir kamayuvchi yoki oʻsuvchi boʻladi. U (x\neq0 a=const) koʻrinishga ega.
Kasr chiziqli funksiya
U ushbu korinishga ega. Bu funksiya (c\neq0) toʻplamda aniqlangan:
Ravshanki,. Demak,,. Uning grafigini funksiya grafigi yordamida chizish mumkin.
Darajali funksiya
Ushbu y=x^a, (x\geq0) koʻrinishdagi funksiya darajali funksiya deyiladi.
Bu funksiyaning aniqlanish toʻplami a ga bogʻliq. Darajali funksiya a>0, boʻlganda da oʻsuvchi, a<0 boʻlganda kamayuvchi boʻladi. y=x^a funksiya grafigi tekislikning (0,0) va (1,1) nuqtalardan oʻtadi.
Koʻrsatkichli funksiya
Ushbu y=a^x koʻrinishdagi funksiya koʻrsatkichli funksiya deyiladi. Bunda a\in R, a>0, a\neq1. Koʻrsatkichli funksiya aniqlangan,  da a^x>0; a>0 boʻlganda oʻsuvchi; 0<a<1 boʻlganda kamayuvchi boʻladi.
Xususan, a=e boʻlsa, matematikada muhim roʻl oʻynaydigan y=e^x funksiya hosil bovladi.
Koʻrsatkichli funksiyaning grafigi Ox oʻqidan yuqoridan joylashgan va tekislikning (0,1) nuqtasidan oʻtadi.
Logarifimik funksiya
Logarifimlik funksiya da aniqlangan, y=a^x funksiyaga nisbatan teskari; a>1 boʻlganda oʻsuvchi, 0<a<1 boʻlganda kamayuvchi boʻlad.
Logarifmik funksiyaning grafigi Oy oʻqining oʻng tomonida joylashgan va tekislikning (0,1) nuqtasidan oʻtadi.
Trigonometrik funksiyalar
y=\sin x, y=\cos x funksiyalar  da aniqlangan, 2\pi davrli funksiyalar  da,  boʻladi. Ushbu y=tgx funksiya  toʻplamda aniqlangan \pi davrli funksiya ctgx, secx, cosecx funksiyalar sinx, cosx, tgx lar orqali quyidagicha ifodalaydi:.
Giperbolik funksiyalar
Koʻrsatkichli y=e^x funksiya yordamida tuzilgan ushbu funksiyalar giperbolik (mos ravishda giperbolik sinus, giperbolik kosinus, giperbolik tangens, giperbolik katangens) funksiyalar deyiladi va ular quyidagicha  belgilanadi.
Teskari trigonometrik funksiyalar
Maʻlumki, y=sinx funksiya R da aniqlangan va uning qiymatlari toʻplami Y_f= [-1,1] boʻladi.
Agar boʻlsa, u holda  va Y_f= [-1,1] toʻlamlarining elementlari oʻzaro bir qiymatli moslikda boʻladi.
y=sinx funksiyaga nisbatan teskari funksiya y=arcsinx kabi belgilanadi
Shunga oʻxshash funksiyalarga nisbatan ts=ekari funksiya mos ravishda, kabi belgilanadi.
Ushbu funksiyalar teskari trigonometrik deyiladi.
Yurtbaşı (Cide)
Yurtbaşı — Kastamonu viloyatining Cide tumaniga qarashli qishloq.
Geografiya
Qishloq Kastamonu shahar markazidan 160 km uzoqlikda joylashgan, Cide shahar markazidan 55 km uzoqlikda.
Beli plast
Beli plast — Bolgariyaning janubidagi Kardjali viloyatidagi qishloq.
Shalva Eliava
1920-yil yozidan RSFSRning Turkiya va Erondagi muxtor vakili. 1921—27 yillarda Gruziya SSR Harbiy-Dengiz xalq komissari, Gruziya SSR XKS raisi; ZSFSR XKS raisi (192730), SSSR Tashqi savdo xalq komissari oʻrinbosari (1931—36), SSSR Yengil sanoat xalq komissari oʻrinbosari (1936—37). Sovet rejimiga sodiqlik bilan xizmat qilgan boʻlsada, qatagʻonga uchragan (1937).
Eliksir
Eliksir (arab.) — 1) hayot E.i oʻrta asr kimyogarlari nazdida umrni uzaytiruvchi hayoliy ichimlik, obhayot; 2) oʻsimlik moddalarining spirt, kislota va boshqalarda tayyorlangan damlama yoki ekstrakti. Tibbiyot va kosmetikada ishlatiladi.
Conteville (Oise)
Conteville Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Beauvais tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
76 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 21,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,6 km2. Dengiz sathidan 120 – 178 m balandlikda joylashgan.
Koreys milliy "Yutnori" o'yini
thumb| Yutnori right|thumb|250x250px| yut Yutnori (koreyscha:윷놀이)- birinchi oyning birinchi kunidan to toʻlin oygacha oʻtkaziladi va anʼanaviy oʻyin boʻlib, unda toʻrtta yut tayoq tashlanadi va natijaga qarab ot [ot] musobaqada qatnashadi.
Bu koreys xalq oʻyini boʻlib, unda yarim oy shaklidagi toʻrtta kesma tashlanadi va ot oʻynash uchun harakatga keltiriladi.
Yutnori:
Oʻynash usuli — yut doskaning har ikki tomoniga 4 tadan boʻlak qoʻyish, navbatma-navbat yuts tashlash va barcha 4 ta golni birinchi boʻlib oʻtgan oʻyinchi gʻalaba qozonadi.
Tarix
Yutning kelib chiqishi haqida Songho Li Ik uni „Koryo odatlari“, Yukdang Che Namson „Chosnning o‘ziga xos folklori“, Danje Shin Cheho esa yutning kelib chiqishini " Buyo " deb atagan. Ustida prognoz qilingan Yaʼni, Jeo(yjī) — „Do“ — choʻchqa, Guga (yīng) — „It“ — it, Vuga (yáng) — „Yut“ — sigir, Maga (yīng) — „Yut“. ' maʼnosi sigir.(lín) ot maʼnosini bildiruvchi 'moʻda aks etadi va gap soʻroqda qoladi.
Jinoyat protsessual kodeksi
Jinoyat protsessual kodeksi (JPK) — jinoyat ishi yuzasidan tergov qilish va ishni sudda koʻrish tartibini belgilaydigan qonunlarning muayyan tizimga solingan majmui. JPK surishtiruv, dastlabki tergov organlari, prokuror va sudning jinoyat ishini qoʻzgʻatishdan boshlab, sudda koʻrilib hal qilingungacha boʻlgan faoliyatini, tergov, sud harakatlarini oʻtkazish, dalil yigʻish, protsessual muxlatlar, jinoyat ishini qoʻzgʻatish, rad etish, uni tugatish va toʻxtatish, aybdorni sudga berishni, shuningdek, ishni apellyasiya, kassatsiya, nazorat tartibida va yangi ochilgan holatlar boʻyicha qaytadan koʻrishni hamda hukm ijrosiga oid masalalarni tartibga soladi. Oʻzbekiston Respublikasi JPK 1994-yil 22 sentabrda qabul qilingan. Unda jinoyat ishini tekshirishda fuqarolarning, jamoatchilik, korxona, muassasa va tashkilot vakillarining qatnashuvi va protsessual huquqlari ham bayon qilingan. JPK normalari jinoyatni tez va toʻla ochish, haqiqatni aniqlash, aybdorni odilona jazolash uchun xizmat qiladi. Kodeksning oxirgi boblari alohida tartibda yurgiziladigan, jumladan voyaga yetmaganlarning jinoyatlari haqidagi va tibbiy yoʻsindagi majburlov choralarini qoʻllash toʻgʻrisidagi ishlarga bagʻishlangan.
Koreys milliy "Yutnori" o'yini
Tarix
Yut va sigir oʻrtasidagi munosabatga kelsak, „shu, shut, shhung, ssung, jung, sho“ sigir shevasida qolganligi va maʼlumot uchun Shimoliy Koreyada qolganini hisobga olib, bu yut va sigir ikkiga boʻlinganligi taʼkidlanadi. ttol·ge·gol·jung (Shung) · Mo" deyiladi.
Jinoyat protsessual kodeksi
Kodeksga kiritilgan qoʻshimchalar
Prezident tomonidan „Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat va Jinoyat-prosessual kodekslariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida“gi qonun imzolandi. Hujjatga muvofiq, Oʻzbekistonda jinoyat ishlarida himoyachi ishtirok etishi shart boʻlgan holatlar koʻrib chiqildi va kengaytirildi:
Koreys milliy "Yutnori" o'yini
Oʻyin uskunasi
Yut ritmi — bu har bir ishtirokchi tomonidan tashlangan tayanch. Yarim oy shaklidagi kesma yoki loviya yarmi bilan toʻrtta tayoq (tayoq) dan foydalaning. Zamonaviy davrda, oʻyin mahsulotlari sifatida yut yogʻoch tayoqlar keng tarqalgan boʻlib, loviya sotish odatiy hol emas. Halqa yoki tuxumning yumaloq tomoni „orqa“ (yoki orqa) deb ataladi va tekis tomoni „qorin“ (yoki old) deb ataladi. Orqa tomonning natijasi „agʻdarilgan“ deb ataladi va oshqozon natijasi „terili“ deb ataladi.
Jinoyat protsessual kodeksi
Kodeksga kiritilgan qoʻshimchalar
Kiritilgan oʻzgartirishlarga koʻra, ushlab turish muddati shaxs amalda ushlangan paytdan e’tiboran koʻpi bilan 48 soatni tashkil etishi belgilangan (ilgari ushbu muddat shaxs ichki ishlar organiga yoki huquqni muhofaza qiluvchi organga keltirilgan vaqtdan boshlab hisoblangan). Himoyachi ishtirok etishi shart boʻlgan holatlar toifasiga quyidagilar kiritilgan:
Koreys milliy "Yutnori" o'yini
Oʻyin qoidalari
Agar bir nechta ishtirokchi boʻlsa, siz oʻyinni oʻynash uchun jamoa (guruh) tuzishingiz mumkin. Ishtirokchilar navbatma-navbat yut tashlab, yutsem va ot yo‘li qoidalariga muvofiq bo‘laklarni yut taxtasiga qo‘yadilar. Bu vaqtda, agar soʻzlardan foydalanishning bir nechta holatlari boʻlsa, ishtirokchi ulardan birini (eng yaxshisini) tanlaydi. Boshlanish nuqtasiga birinchi boʻlib qaytgan oʻyinchi oʻyin gʻolibi hisoblanadi. Koreya Xalq Demokratik Respublikasida 2006-yilda Kim Chen Irning ko‘rsatmalariga ko‘ra, orqaga belgi qo‘yilgan ikkita qilich ishlatilmoqda. Agar ikkalasi ham belgilangan boʻlsa, u ikki-posterior deyiladi.
Ot yoʻli
alt=말길|center| Yoʻq deng
Penna Sant'Andrea
Penna Sant'Andrea Italiyaning Abruzzo mintaqasida joylashgan kommunadir. Teramo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 11 km2. 1714 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Koreys milliy "Yutnori" o'yini
Izoh
2. KBS1 Oyning yangi yiliga bagʻishlangan „Yut siri“ maxsus hujjatli filmi (29.01.2006).
3. Hanyang davri.
Frost (Minnesota)
Frost AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Faribault County, Minnesota|Faribault
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
198 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 144,2 nafar kishi.
Evergreen (Montana)
Aholisi
6215 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 20,9 km2. Shundan 20,8 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir.
Su Song
right|thumb|301x301px| Su kitobining asl diagrammasi uning soat minorasining ichki ishlashini ko'rsatadi, qo'shimcha ma'lumot olish uchun ushbu eskiz rasmini bosing. thumb|215x215px| Astronomik soat minorasining ichki ishlarining tasviri Su Song - Zirong  xitoylik polimatik olim va davlat arbobi. Song sulolasi davridagi davlat arbobi hisoblanadi.
Su Song o'rta asrlarda Kaifeng shahridagi gidromexanik astronomik soat minorasining muhandisi bo'lgan. Tang sulolasi buddist rohibi Yi Xing va hukumat amaldori Liang Lingzan tomonidan miloddan avvalgi 725 - yilda suv bilan ishlaydigan armiller sferasini boshqarish uchun ixtiro qilingan edi. Soat minorasida soatlarni ko'rsatish va ovoz berish uchun 133 xil soat uyasi mavjud edi. Su Songning minora haqidagi risolasi 1092- yilda yozma shaklda va 1094 - yilda rasmiy bosma nashrdan beri saqlanib qolgan. Kitob ingliz biokimyogari, tarixchi va sinolog Jozef Nidxem kabi ko'plab tarixchilar tomonidan tahlil qilingan. Biroq, soatning o'zi eramizning 1127- yilda bosqinchi Jurchen armiyasi tomonidan demontaj qilingan.
Xinyi Xiangfayao Suning eng mashhur risolasi hisoblanadi. U bir nechta yulduz xaritalarining katta samoviy atlasini, bir nechta y er xaritalarini, shuningdek, farmakologiya bo'yicha risolani tugatdi. Ikkinchisi mineralogiya, zoologiya, botanika va metallurgiyaga oid mavzularni muhokama qildi.
Matteo Ricci va Nikolas Trigault kabi Xitoyga tashrif buyurgan yevropalik iezuitlar g'ildirakli xitoy soatlari haqida qisqacha yozgan. Lekin boshqalar xitoylar hech qachon klepsydra, tutatqi soati va quyosh soati bosqichidan o'tmagan o'ylashadi. Ming sulolasining (1368-1644) zamonaviy xitoycha matnlari Song davridagidek mashhur boʻlmasa-da, XIII asrdan XVI asrgacha boʻlgan Xitoyda mexanik soatlarning nisbatan uzluksiz tarixini tasvirlab bergan. Biroq, Su Songning soat minorasi hali ham uni quvvatlantirish uchun suv g'ildiragidan foydalanishga tayangan.
Hayot va ishlar
left|thumb|359x359px| Su Song astronomik soat minorasining masshtabli modeli Su Song oʻrta asrlar Quanchjou shahri yaqinidagi zamonaviy Futszyan shahrida tugʻilgan. Xokkien ajdodidan bo'lgan. O'zining zamondoshi Shen Kuo (1031–1095) singari Su Song ham bilimdon bo'lib, uning tajribasi turli xil ta'lim sohalarini qamrab olgan. Uning kichik hamkasbi va xanlin olimi Ye Mengde (1077–1148) tomonidan yozilishicha, Su yoshligida u viloyat imtihonlarini ustasi bo'lgan va umumiy tamoyillar va tuzilishga oid eng yaxshi maqola yozgani uchun imtihon roʻyxatida birinchi oʻringa koʻtarilgan. Yoshligidan astronomiya va taqvim fanlariga bo'lgan qiziqishi uni davlat byurokrati sifatida taniqli shaxs bo'lishiga sabab bo'ldi. U boʻsh vaqtlarida sheʼr yozishni yaxshi koʻrar edi. U, shuningdek, antikvar va oldingi sulolalarning eski san'at asarlarini yig'uvchi edi.
Ma'muriy boshqaruv masalalarida u Kaifeng poytaxtida elchi va Kadrlar vazirligining prezidenti darajasiga erishgan hamda ma'muriyat va moliya sohasida mutaxassis sifatida ham tanilgan. Kadrlar vazirligida ishlagandan so'ng, 1086- yilda Adliya vaziri bo'ldi. U Olimlar akademiyasiga taniqli muharriri etib tayinlandi, u yerda 1063- yilda Xan sulolasining Huainanzi klassik asariga muharrirlik qildi, tahrir qildi, sharhladi va muqaddima qo'shdi. Oxir-oqibat, Su kantsler kotibiyati vitse-prezidenti lavozimiga ko'tarildi. Unga berilgan ko'plab sharafli lavozim va unvonlar orasida Su Song ham "Variosning tarbiyachi o'rinbosarlaridan" biri edi.
Astronomiya
right|thumb|230x230px| Su Songning Xinyi Xiangfayao asaridan 1092 yildagi teng masofali silindrsimon proyeksiyaga ega [[Yulduz xaritalari|yulduz xaritasi ]] Su Song samoviy atlasni ham yaratdi. Bundan tashqari, Su Song o'zining siyosiy raqibi va zamonaviy astronom Shen Kuoning astronomik topilmalaridan foydalangan bo'lishi kerak. Su Songning toʻrtinchi yulduz xaritasi qutb yulduzining oʻrnini Tyan Shu (−350 daraja) va hozirgi Polaris oʻrtasidagi yarmiga qoʻyadi; Bu Shen Kuo qutb yulduzini uch oy davomida o'zining kengligi yaxshilangan ko'rish trubkasi bilan kuzatganida amalga oshirgan aniqroq hisob edi (3 darajaga). Song kitobidan oldin juda ko'p yulduz xaritalari yozilgan edi, ammo Su tomonidan nashr etilgan yulduz xaritalari bosma shakldagi eng qadimgi yulduz xaritalarini ifodalaydi.
Farmakologiya, botanika, zoologiya va mineralogiya
right|thumb|200x200px| Su ko'plab minerallarning atributlarini, jumladan, yuqorida ko'rilgan [[Realgar|realgarning qizil, chuqurchali yuzasini tasnifladi va aniq tasvirlab berdi.]] 1070 yilda Su Song va bir guruh olimlar farmatsevtika botanika, zoologiya va mineralogiya boʻyicha yangi risola boʻlgan Bencao Tujing (“Illustrated Pharmacopoeia”) asarini tuzdilar va tahrir qilganlar. Farmatsevtika bilimlari uchun ma'lumotlarni yig'ishda Su Song Chjan Yuxi, Lin Yi, Chjan Dong va boshqalar kabi taniqli olimlar bilan ishlagan.
Ushbu risola keng ko'lamli farmatsevtika amaliyotlarini, jumladan, efedrinni dori sifatida ishlatishni hujjatlashtirgan. U XI asr Xitoyda metallurgiya va po'lat va temir sanoati haqidagi qimmatli ma'lumotlarni o'z ichiga oladi. U turli xil minerallarni ro'yxatga olish va ularni dorivor aralashmalarda qo'llash, masalan, ovqat hazm qilish orqali kasalliklarni davolash uchun ishlatilishi mumkin bo'lgan slyudaning barcha ma'lum shakllari kabi tizimli yondashuvni yaratdi. U shuningdek,mahalliy kinobarning subkonxoidal sinishi, ruda qatlamlari belgilari haqida yozgan. Keyingi nemis olimi Georgius Agrikola tomonidan yozilgan yer osti suvlarining aylanishi natijasida hosil bo'lgan ruda kanallariga o'xshab, Su Song mis karbonat haqida bayonotlar bergan. Suning kitobi, shuningdek, Xitoyda zig'ir, Urtica thunbergiana va Corchoropsis tomentosa o'simliklarini tasvirlash uchun yozilgan birinchi farmatsevtika risolasidir. Edvard X. Schaferning so'zlariga ko'ra, Su nozik realgarning shaffof sifatini, uning toshloq daryo daralarida joylashgan ko'zalardan kelib chiqishini, uning matritsasi teshiklari va chuqur qizil, deyarli binafsha rangga ega ekanligini hamda mineralning o'lchamlari bo'yicha har xilligini aniq tasvirlab bergan.
Chjen Syuanning qadimiy asaridan dalillar keltirgan holda, Su qadimgi Chjou sulolasi  shifokorlari realgarni yaralarni davolovchi vosita sifatida ishlatishgan. Su davrida Chjou davri shifokorlari bu maqsadda ishlatgan "beshta zahar" kinobar, realgar, xalkantit, alum va magnetit deb hisoblangan. Su hayvonlar va ular topilishi mumkin bo'lgan atrof-muhit hududlarini, masalan, turli xil chuchuk suv, dengiz va qirg'oq qisqichbaqalarining tizimli tavsiflarini beradi. Masalan, u Eriocher sinensis chuchuk suv qisqichbaqasi turini Anxuydan oqib o'tadigan Xuay daryosida, poytaxt yaqinidagi suv yo'llarida, shuningdek, Xebey suv omborlari va botqoqlarida topish mumkinligini ta'kidladi. Su kitobi saqlanib qolgan va Ming sulolasining shifokori va farmakologi Li Shizhen  Benkao Gangmuga koʻchirilgan.
Su Songning qochish mexanizmi
Su Songning suv g'ildiragini bog'lovchi qurilmasida, qochishni ushlab turish va bo'shatish harakati cheklangan o'lchamdagi suv bilan to'ldirilgan idishlarning uzluksiz oqimi sifatida vaqti-vaqti bilan ta'sir qiladigan tortishish orqali erishildi. Evolyutsiyaning yagona chizig'ida Su Song soati klepsydra va mexanik soat tushunchasini mexanika va gidravlika tomonidan boshqariladigan bitta qurilmaga birlashtirdi.
Adabiyotlar
<references group="" responsive="0">
Montaut (Landes)
Montaut Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Landes departamenti Mont-de-Marsan tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
604 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 40,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 14,8 km2.
Ingolsheim
Ingolsheim Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Bas-Rhin departamenti Wissembourg tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
290 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 64,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,5 km2. Dengiz sathidan 146 – 205 m balandlikda joylashgan.
Tole' (Muʼminobod)
Tole— Muʼminobod tumani Balxobiy QFYga qarashli qishloq. Toledan mahalla markazigacha boʻlgan masofa 5 km, tuman markazigacha 18 km. Aholisi 132 kishi (2017), aholi tarkibi tojiklar.
Jinoyat tarkibi
Jinoyat tarkibi — jinoyat huquqida qonunda koʻzda tutilgan, qilmishni jinoyatning muayyan bir turi sifatida xarakterlovchi alomatlar yigʻindisi; jinoiy javobgarlikning zaruriy asosi, ijtimoiy xavfli qilmishning jinoiyligini aniqlash vositasi. Oʻzbekiston Respublikasi jinoyat kodeksining 16-moddasida koʻrsatilganidek, qilmishda JKda nazarda tutilgan jinoyat tarkibining barcha alomatlari mavjud boʻlsagina, shaxsni jinoiy javobgarlikka tortish uchun asos topiladi. Har qanday tayin Jinoyat tarkibi obyektiv va subyektiv alomatlar yigʻindisidan iborat. Jinoyatning nimaga qarshi qaratilgani — jinoyat obyekti, uning oʻzi sodir etilishi — obyektiv tomoni, shaxsning qanday harakat yoki harakatsizlik bilan sodir etilayotgan jinoiy harakatga psixik munosabati, yaʼni jinoyatning qastdan yoki ehtiyotsizlik bilan qilinishi — subyektiv tomoni, jinoyat kim va qanday shaxc tomonidan qilinganligi — jinoyat subyekti hisoblanadi. Ana shu alomatlar aniq boʻlmasa, Jinoyat tarkibi ham toʻla boʻlmaydi. Jinoyatni sodir qilish paytida qonunda belgilangan yoshga toʻlgan va aqli raso shaxc jinoyat subyektidir. Masalan, oʻgʻirlik va talonchilik qilish paytida 14 yoshga, ehtiyotsizlikdan odam oʻldirish va firibgarlik sodir etgan paytda 16 yoshga, pora olgan paytda 18 yoshga toʻlgan shaxslar javobgar boʻla oladi.
Veyrignac
Veyrignac Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Dordogne departamenti Sarlat-la-Canéda tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
233 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 24,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,7 km2. Dengiz sathidan 138 meter (Gemeten bij Les Acacias - Les Petites Landes) m balandlikda joylashgan.
Bobil taqvimi
Bobil taqvimi bir necha oddiy yil 12 oydan iborat bo'lgan Oy taqvimi bo'lib, unga kabisa yilida qo'shimcha oy qo'shilgan. Oddiy yil taxminan 11 edi Quyosh taqvimida bir yildan qisqa kunlar. Qo'shilgan sakrash oylarining uzunligi 29 yoki 30 edi kunlar. Bobil taqvimidagi oy nomlari miloddan avvalgi 586-536 yillar oralig'ida Bobil surgunligi davrida o'zgartirilgan. yahudiy kalendarida biroz o'zgargan.
Bobil taqvimi
link=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/81/Celestial_Equator.png|thumb|Osmon ekvatori [[samoviy ekvator|ekliptika tekisligiga ≈ 23,5° qiyshaygan. Kesishish nuqtalari tengkunlik nuqtalaridir]]
Astronomik asoslar
Bir Bobil oyi yangi yorug'lik bilan boshlandi, yangi oydan keyin tor yarim oyning birinchi ko'rinishi. Yangi oy va yangi yorug'lik o'rtasidagi davrning davomiyligi, boshqa narsalar qatori, kuzatuv joyining geografik joylashuviga bog'liq. Shimoliy yarim sharning janubiy kengliklarida oyning ko'rinmaslik muddati shimoliy kengliklarga qaraganda qisqaroq bo'lib, natijada janubiy hududlarda shimoliy hududlarga nisbatan oyni uzoqroq kuzatish mumkin. Omens va bashoratlar ushbu nazariy oy taqvimi modeliga tegishli. Bu haqiqiy ma'muriy kalendar bilan solishtirganda bir kunlik maksimal oylik chetga chiqishga olib keldi. Shu tarzda aniqlangan farqlar qo'shildi va yulduzlarning ko'tarilishi bilan birgalikda, kabisa oyining keyingi nuqtasini aniqladi.
Kuzatish vaqtlari boshqa turli xil ta'sirlarga ham bog'liq edi: ekliptika qanchalik tekis bo'lsa, oy shunchalik tezroq minimal balandlikka etadi va ko'rinmas holga keladi; ekliptika qanchalik baland bo'lsa, ko'rinmaslik momenti shunchalik kech bo'ladi. Yana bir omil - bu ekliptikaga moyil bo'lgan oyning orbitasi. Oy ekliptikadan 5,3° yuqorida yoki pastda harakatlanishi mumkin. Oy va Quyosh orbitalarining kesishish nuqtalari oyning to'g'ri harakatiga teskari yo'nalishda harakat qiladi.
Bu shartlar Bobilda ham amal qiladi. Ekliptikaning eng yuqori ko'rsatkichlari kuzgi tengkunlik paytida taxminan 83,7 ° da, eng pasti esa bahorgi tengkunlik paytida taxminan 36,3 ° da erishiladi. 60 ° atrofida o'rtacha qiymatlar yanvar va iyul oylariga to'g'ri keladi. Bobilda ko'rinmaslikning eng qisqa davri 16 ga to'g'ri keladi sentyabr oyining oxiridan oktyabr oyining oxirigacha bo'lgan davrda soatlar; eng uzun davr taxminan 42 soat - mart oyining o'rtalari va aprel oyining o'rtalari.
Oy kuzatuvlari
Kuzatuv oy ma'lumotlari yomon ko'rish yoki ob-havo bilan bog'liq ko'rinmaslikda bir kungacha qisqa muddatli xatoliklarga olib kelishi mumkin. Agar Bobil astronomi yomon ob-havo tufayli bu muammoga duch kelgan bo'lsa, unga faqat taxmin qilish yoki oy jadvallariga qarash qolgan. Sinodik davr ham vaqtinchalik tebranishlarga duchor bo'ladi; o'rtachaga nisbatan 6,5 ga teng Soat. Bu holat oy tsikllari ichida kichikroq og'ishlarga olib keladi.