cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oq suv nilufari
Botanika tavsifi
Barglari suzib yuruvchi, yumaloq yoki yuraksimon, diametri 20-30 sm gacha, tepasida yashil, pastda qizil-binafsha rangda. Barglarning petioles suv ostida, baʼzan sezilarli chuqurlikka tushadi. Bazan, oq suv nilufari oʻsadigan sayoz suv havzalari quriydi, soʻngra uzun egiluvchan petioles bilan suzuvchi barglar nobud boʻladi. Ammo bir muncha vaqt oʻtgach, ildizpoyada kuchli tik petioles ustida kichik barglar paydo boʻladi.
Hacıköy, Refahiye
Hacıkoʻy — Turkiyaning Erzinjon viloyati Refahiye tumaniga qarasli qishloq.
Oq suv nilufari
Botanika tavsifi
Meva — kapsuladir. Oʻsimlik urugʻlari avgust-sentyabr oylarida suv ostida pishadi. Pishib boʻlgandan soʻng, ular yuzaga suzadi.
Tarqalishi va yashash joyi
Oq suv nilufari Rossiyada u Yevropa qismida, Uraleda, Gʻarbiy Sibirda, Shimoliy Kavkazda oʻsadi.
Bu tur guli Ukraina, Moldova, Armaniston va Ozarbayjonda o'rmon va dasht zonasida joylashgan.
U 2 m chuqurlikdagi turgʻun va sekin oqadigan suvli suv omborlarida oʻsadi.
Oq suv nilufari Shvetsiyaning Södermanland provinsiyasining rasmiy gul emblemasi hisoblanadi.
Kimyoviy tarkibi
Oq suv nilufarining ildizpoyasida koʻplab oziq moddalar mavjud: kraxmal (49 %; boshqa manbalarga koʻra, 20 % gacha), oqsil (8 %) va shakar (20 % gacha). Oʻsimlikning ildizpoyasida suvda chirishdan himoya qiluvchi koʻplab taninlar mavjud.
Jarquduq
Jarquduq — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Navoiy viloyatining Uchquduq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Bozdun” OFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida.. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Paleomagnetizm
Paleomagnetizm (paleo ... va magnetizm) — togʻ jinslari oʻzining shakllanish davrida Yer magnit maydoni taʼsirida magnitlanish xususiyati va bu magnitlanish (qoldiq magnitlanish)ning keyingi davrlarda saqlanishi. Magnitlanishning koʻlami va yoʻnalishi yer yuzasining mazkur nuqtasida jinsning hosil boʻlgan vaqtidagi, yaʼni million yillar avvalgi magnit maydoniga muvofiq boʻladi. P. tog jinslarida saqlanib qolgan magnitlanganlikni tadqiq etish orqali geomagnit maydoni (qarang Yer magnetizmi) tadrijini oʻrganishga imkon beradi. Har bir jinsda maʼlum miqdorda ferro- yoki ferromagnit minerallar (magnetit, titanomagnetit, gematit, ilmenit, maggemit, pirotin va boshqalar) donachalari boʻladi. Togʻ jinslari shakllanish sharoitiga qarab intensivlik va barqarorlik (magnitsizlantiruvchi taʼsirlarga chidamliligi) jihatdan turlicha magnitlanadi. P. uchun geomagnit maydonida Kyuri nuqtasivyan yuqori temperaturada togʻ jinslari sovitilayotganda hosil boʻladigan qoldiq termomagnitlanish (TRM) ahamiyatlidir. TRM, asosan, lava, intruziyalar soviyotganda vujudga kelib, otqindi jinslarga xosdir. Kimyoviy magnitlanish (CRM) magnit maydonda ferromagnit zarralarining koʻpayishidan hosil boʻladi. Yopishqoq qoldiq (VRM) magnitlanish jinsga magnit maydonining uzoq vaqt taʼsiri natijasida (termoaktivatsion va diffuzion jara-yonlar hisobiga) yuzaga keladi. Oriyentatsion qoldiq magnitlanish (DRM) choʻkindi jinslarda hosil boʻladi. Bunda TRM va CRM ga ega boʻlgan yuvilgan kristall jinslarning magnitlangan donachalari suv havzalari va daryolar tubida choʻkib, magnit maydonida kompas strelkasi kabi oriyentirlanadi. Keyin zarrachalar choʻkin-di qotayotganda unga sementlanib yopishadi va oʻzining oriyentatsiyasini saqlab qoladi, bu jinsning qoldiq mag-nitlanishini belgilaydi. Choʻkindi jinslarda CRM shakllanish davrida, shuningdek, keyinroq hosil boʻlishi mumkin. Otqindi jinslarda esa CRM hamma vaqt ikkilamchidir, yaʼni key-inchalik vujudga keladi. VRM xdmisha ikkilamchi, binobarin u aniqyoshga ega emas. Shunday qilib, TRM va DRM jinsning shakllanish jarayoni bilan bogʻliq. Agar jinsning yoshi maʼlum boʻlsa (qarang Geoxronologiya), magnitlanish vujudga kelgan vaqt ham aniq boʻladi — bu geomagnit maydonining vaqt ichida oʻzgarishiga imkon beradi. Togʻ jinslarining birlamchi magnitlanganligini oʻrganib Yer magnit maydoni tarixini, yaʼni magnit qutblarining siljib yurishini kuzatish mumkin.
Muntazam paleomagnit tadqiqotlar turli mamlakatlarda 20-asrning 50-yillaridan olib borilmoqda. Tadqiqotlar natijasida keyingi 600 mln. yilda geomagnit maydonining kuchlanishi deyarli oʻzgarmagan.
Carl XVI Gustaf
Carl XVI Gustaf (asl ismi: Carl Gustaf Folke Hubertus, 30-aprel 1946, Solna, Shvetsiya) – Shvetsiya Qiroli. Bobosi Gustaf VI Adolf vafotidan keyin qirol bo’lgan.
Qoʻshaloq yulduzlar hayoti
thumb| Bir sayyora S tipidagi orbitada va bitta P tipidagi orbitada boʻlgan qoʻshaloq yulduz tizimining diagrammasi Qoʻshaloq yulduzlar hayoti — Qoʻshaloq yulduzlar tizimidagi sayyora tizimlari yerdan tashqari hayotga ega boʻlgan sayyoralar uchun nomzod boʻlishi mumkin. Juft yulduzlar hayoti (Habitability of binary star systems) koʻp omillar bilan belgilanadi. Odatdagi hisob-kitoblar shuni koʻrsatadiki, barcha yulduz tizimlarining 50% yoki undan koʻprogʻi juft tizimlardir. Bularning baʼzilari namuna olishning notoʻgʻriligiga bogʻliq boʻlishi mumkin, chunki massiv va yorqin yulduzlar odatda juft tizimlarda topiladi va ularni kuzatish va kataloglash eng oson; aniqroq tahlil shuni koʻrsatdiki, eng keng tarqalgan, xira yulduzlar odatda bitta boʻlib, shuning uchun barcha yulduz tizimlarining uchdan ikki qismi bittadir.
Juft tizimdagi yulduzlar orasidagi masofa bir astronomik birlikdan kamroq boʻlishi mumkin. (Yerdan Quyoshgacha boʻlgan „oʻrtacha“ masofa bir necha yuzgacha) Keyingi hollarda, mos yulduz atrofida aylanadigan sayyorada tortishish taʼsiri ahamiyatsiz boʻladi va agar orbita juda eksantrik boʻlmasa, yashash potentsiali buzilmaydi (masalan: Nemesis). Darhaqiqat, baʼzi orbital diapazonlar dinamik sabablarga koʻra mumkin emas (sayyorani nisbatan tez orbitadan chiqarish, tizimdan butunlay chiqarib tashlash yoki koʻproq ichki yoki tashqi orbital diapazonga oʻtkazish mumkin), boshqa orbitalar esa sayyora uchun jiddiy muammolarni keltirib chiqaradi. orbitaning turli qismlarida sirt haroratining mumkin boʻlgan ekstremal tebranishlari tufayli biosferaning mumkin boʻlgan mavjudligi. Agar yulduzlar orasidagi masofa yashash zonasigacha boʻlgan masofaga yaqin boʻlsa, bu zonada barqaror orbita boʻlishi mumkin emas.
Juft yulduzli qoʻshaloqda aylanadigan sayyoralar „S-tipi“ orbitalarga ega, ikkala yulduz atrofida aylanadigan sayyoralar esa „P-tipi“ yoki „ bir nechta“ orbitalarga ega. Juft yulduzli yulduzlarning 50-60 foizi barqaror orbital diapazonlarda yashashga yaroqli yer sayyoralarini qoʻllab-quvvatlashga qodir ekanligi taxmin qilinmoqda.
Takroriy orbitali sayyora (S-tipi)
Quyoshga eng yaqin yulduzlar tizimi Alpha Centavra boʻyicha oʻtkazilgan tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, yashash uchun qulay sayyoralarni qidirishda juft tizimlarga chegirma berilmasligi kerak. Alpha Centavra A va B bir-joylashgan11 а.е. apoasterda (oʻrtacha 23 а.е.) va ikkalasi ham barqaror yashash zonalariga ega. Tizimdagi simulyatsiya qilingan sayyoralarning uzoq muddatli orbital barqarorligini oʻrganish shuni koʻrsatadiki, sayyoralar taxminan uch AB atrofida. har qanday yulduz barqaror boʻlib qolishi mumkin (yaʼni, yarim katta oʻq 5% dan kamroq ogʻadi). Alpha Centavra A uchun yashash zonasi konservativ ravishda 1,37 dan 1.76 а.е. gacha choʻzilgan.1.76 а.е. 1.76 а.е. va Alpha Centavra B uchun — 0,77 dan 1.44 а.е. gacha 1.44 а.е. 1.44 а.е. — har ikki holatda ham barqaror mintaqa doirasida.
Bir necha orbitali sayyora (P-tipi)
Agar yer yuzidagi sayyoralar yulduz atrofida yashash zonasini shakllantirsa yoki unga koʻchib oʻtsa, ular qoʻshaloq yulduzning dinamik va radiatsiyaviy oʻzaro taʼsiriga qaramay, yuzasida suyuq suvni ushlab turishga qodir.
Ikkilik va uch yulduzli tizimlarda S tipidagi va P tipidagi orbitalarning barqarorlik chegaralari yulduzlar va sayyoralarning ham toʻgʻridan-toʻgʻri, ham orqaga qaytish harakati uchun yulduzlarning orbital xususiyatlariga qarab oʻrnatildi.
Lora de Estepa
Lora de Estepa Ispaniyaning Andalusiya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Sevilla provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 18 km2. Aholisi — 873 kishi (2010).
Pers (titan)
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Frederik Fisherning Arvohi
Frederik Fisherning Arvohi (Fisher's ghost) ― yoʻqolgan fermer Frederik Fisherning taxminiy ruhidir.
Biografiya
Frederik Fisher 1792-yil 28-avgustda Buyuk Britaniyaning London shahrida tugʻilgan. Fisherning bolaligi, yoshligi va oilasi haqida hech narsa maʼlum emas. 1816-yilda Frederik Avstraliyaga koʻchib keladi. U oʻziga kichik uy quradi va Yangi Janubiy Uelsdagi Kempbeltaun chekkasi yaqinida joylashadi. Oʻshanda ham u nomaʼlum jinoyati uchun muddatidan oldin ozod qilingan deb hisoblangan, yaʼni Fisher Avstraliyaga majburan haydalgan. U yerda u Jorj Uorrell bilan uchrashadi. (Jorj Uorral), Fisherning doʻsti boʻaldi. Worrell ham xuddi shunday istisno ostida edi.
Vaqt oʻtdi. Fridrixni hibsga olish bilan tahdid qilishdi. Barcha mol-mulkini, shu jumladan uy va fermani yoʻqotmaslik va saqlab qolish uchun u Jorjga ishonchnoma beradi. Bir necha oy oʻtgach, Fisher qamoqdan Avstraliyadagi uyiga qaytib keladi, ammo Worrell, gʻalati, doʻstiga mulkini berishga shoshilmadi. Worrellning soʻzlariga koʻra, Fisher unga Kempbeltaunga kelishidan oldin xat yozgan va unda u Avstraliyaga qaytmoqchi emasligini aytgan.
Arvoh xaqida afsona
1826-yil 17-iyunda Frederik Fisher sirli ravishda gʻoyib boʻladi. Uni oxirgi marta oʻsha kuni fermasida koʻrishgan. Politsiya Fisherning gʻoyib boʻlishini bevosita uning uzoq yillik doʻsti Uorrell bilan bogʻlagan deb taxmin qilishadi. Uorrell Fisherga tegishli yer va uy-joyga egalik qilgan. Darhaqiqat, Jorj Uorrell politsiyaga Frederik gʻoyib boʻlmaganini, balki oilasini qidirish uchun Buyuk Britaniyaga qaytib ketganini aytadi. Ammo bunday maʼlumotlar qidiruvni toʻxtatish uchun shart boʻlmadi. Hududga qidiruv eʼlonlari oʻrnatildi.
Frederik Fisherning oʻlimi, qotili va ruhi haqida boshqa taxminlar mavjud. Ular quyidagi bibliografiyada keltirilgan.
Fisher arvohi sharafiga festival
Ushbu festival 1956-yildan beri har noyabr oyida Kempbeltaunda oʻtkaziladi. U Avstraliyadagi eng mashhur arvohlardan biri — Fisher arvohiga bagʻishlangan. Tadbir 10 kundan ortiq davom etadi. Koʻcha paradi, yarmarka, ochiq uylar va karnavalni oʻz ichiga oladi.
Madaniyatdagi eslatmalar
1924-yilda Avstraliyada „ Baliqchining sharpasi“ ovozsiz filmi chiqadi (Raymond Longford). Xuddi shu nomdagi opera ham sahnalashtirildi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Berkau
Berkau Germaniyaning Saksoniya-Anhalt yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Stendal (tuman) tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 18,93 km2. 485 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Hududi
Berkauning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Gulmazor (Vahdat tumani)
Iqtisodiyoti
Qishloqda besh qavatli masjid va xususiy savdo shoxobchasi mavjud. Maktab hozircha mavjud emas. Mullodavlat qishlog‘idagi umumiy o‘rta taʼlim maktabida o‘quvchilar tahsil oladi. Iqtisodiyotining asosiy tarmoqlari: chorvachilik, gʻallachilik va sabzavotchilik va boshqalar. Ekin maydonlari Kofarnixon daryosidan sugʻoriladi. Gulmazorda 90 ta kichik fermer xo‘jaligi mavjud.
Chenevières
Chenevières Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Meurthe-et-Moselle departamenti Lunéville tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
490 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 106,5 nafar kishi.
2009-yilgi Nazran terakti
Nazrandagi terakt 2009 yil 17-avgust kuni ertalab soat 9 larda shahar Ichki ishlar boshqarmasi hovlisida sodir boʻlgan. „Gazel“ rusumli avtomashinada xudkush-terrochilar darvozadan respublika ichki ishlar boshqarmasi hovlisiga bostirib kirib, portlovchi qurilmani ishga tushirgan (200 kg boshqa maʼlumotlarga koʻra, trotil ekvivalentida 400 kg ). Bu vaqtda tuman IIB hududida militsiya xodimlari saflanayotgan edi.
Portlash oqibatida ichki ishlar boʻlimi binosi va yaqin atrofdagi koʻp qavatli turar-joy binosiga zarar yetgan. Dastlabki maʼlumotlarga koʻra, 25 kishi halok boʻlgan, 136 kishi turli ogʻirlik darajasidagi tan jarohatlar olgan.
Chenevières
Geografiyasi
Maydoni — 4,6 km2. Dengiz sathidan 242 – 284 m balandlikda joylashgan.
2009-yilgi Nazran terakti
Teraktdan soʻng Rossiya prezidenti Dmitriy Medvedev Ingushetiya ichki ishlar vaziri Ruslan Meyriyevni lavozimidan chetlatib, uning oʻrniga respublikadagi huquqni muhofaza qilish organlarining barcha xizmatlari va boʻlimlari faoliyatini muvofiqlashtirish uchun Rossiya Federatsiyasi ichki ishlar vaziri oʻrinbosari, general-polkovnik Arkadiy Yedelevni tayinladi.
Galina Saidova
Galina Karimovna Saidova (oʻzbekcha: Galina Karimovna Saidova — 1956-yil, Samarqand, OʻzSSR, SSSR) — 2011-yildan Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot vaziri. 2011-yildan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi aʼzosi. Galina Karimovna Saidova 1956-yilda Samarqand shahrida tugʻilgan.
2009-yilgi Nazran terakti
Voqealarning texnik tomoni
Voqeaning deyarli barcha ishtirokchilarining soʻzlariga koʻra, yigirmaga yaqin maishiy propan ballonlari (ular erkin savdoda mavjud) portlatilgan. Ularni portlatish uchun bir nechta granatalardan foydalanilgan. Militsiya xodimlari ularga qarab kelayotgan terrorchilarga qarata oʻt ochgan, biroq portlash qurilmasi allaqachon ishga tushirilgan boʻlgan va terrorchilar oʻtirgan mashina toʻxtamagan. Nafaqat tuman boʻlimi binosi, balki unga tutash qolgan binolar ham jiddiy zarar koʻrgan.
Galina Saidova
Oliy maʼlumotli. Samarqand kooperativ institutini (hozirgi Samarqand iqtisodiyot va servis instituti) iqtisodiyot mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan. Iqtisodiyot fanlari doktori, professor.
Karyerasi
1. 1987—1991-yillarda Oʻzbekiston SSR Davlat qoʻmitasining isteʼmol tovarlari savdosi va xizmat koʻrsatish boshqarmasi boshligʻi.
2009-yilgi Nazran terakti
Manbalar
]
Galina Saidova
Karyerasi
2. 1992-yilda — „Toshkent“ birjalar aksiyadorlik birlashmasi boshqaruvi raisining oʻrinbosari.
4. 1994—1997-yillarda — Oʻzbekiston Respublikasi tahlil va statistika davlat qoʻmitasi raisining oʻrinbosari.
5. 1997—2002-yillarda — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi Axborot-tahlil boshqarmasi boshligʻi.
6. 2002—2005-yillarda — Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi huzuridagi qoʻmita raisi.
8. 2005—2006-yillarda — Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirining birinchi oʻrinbosari — Monopoliyadan chiqarish, raqobat va tadbirkorlikni qoʻllab-quvvatlash davlat qoʻmitasi raisi.
9. 2006—2010-yillarda — Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirining makroiqtisodiy parametrlar va moliya-valyuta balansi hamda Respublika investitsiya dasturini ishlab chiqish masalalari boʻyicha birinchi oʻrinbosari.
10. 2008—2010-yillarda — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Prognozlashtirish va makroiqtisodiy tadqiqotlar instituti direktori.
11. 2010—2011-yillarda — Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vaziri.
12. 2011—2017-yillarda — Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vaziri. Bu lavozimda u oʻzining sobiq lavozimini egallagan Ravshan Gʻulomovni almashtirdi. Galina Saidova 2011-yil 1-avgustdan buyon kafedraga rahbarlik qilib kelmoqda.
13. 2017-yil 1-noyabrdan hozirgi kungacha — Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining ijtimoiy-iqtisodiy masalalar boʻyicha Davlat maslahatchisi oʻrinbosari.
Pers (Gelios oʻgʻli)
Pers (qadimgi yunoncha Πέρσης ) — qadimgi yunon mifologiyasida, Taurida qiroli, Helios va Perseidning oʻgʻli.
Kolxida qiroli akasi Aeetdan ukmdorlikni olib tashlaydi.
Afsonaning birinchi manbasi: Fors — Kolxida taxtini egallab olgan Taurida shohi
Shundan, afsona, bir nechta manbalarga ega deb hisoblanadi. Forsni Eetuga hokimiyatni qaytargan Midiya (Medeyaning oʻgʻli) yoki Midiya buyrugʻi bilan oʻldiradi.
Pers Eetni agʻdarib tashladilar va Kolxida hokimiyatini qoʻlga kiritdilar. Bir muncha vaqt oʻtgach, Tesey Afinaga qaytib kelgach, Medeya oʻgʻli Midiya bilan Kolxidaga qochadi. Med birinchi boʻlib keladi va darhol Pers tomonidan qamoqqa olinadi, chunki orakul Persga oʻz ukasining avlodidan oʻlimni bashorat qilgan. Bundan tashqari, Med oʻzini Korinf qiroli Kreonning oʻgʻli Hippo deb atab, aldashga harakat qiladi, ammo Pers unga ishonmaydi.
Nima boʻlganini bilib, sehrgar Medeya Kolxidaga qurgʻoqchilikni yuboradi, bu esa hosilning yetishmasligiga olib keladi. Keyin u Artemida maʼbudasining ruhoniysi qiyofasida keladi va qurgʻoqchilikni asirga olingan yoshni (yaʼni Meda) qurbon qilish orqali tugatish mumkinligini daʼvo qiladi. U murakkab qurbonlik marosimini tuzadi, unda u qilichni Medga topshiradi. U toʻsatdan Persga hujum qiladi va uni oʻldiradi.
Joe Ragland
Joseph Alexander Ragland (1989-yil, 11-noyabrda tugʻilgan) — Isroil Basketbol Premer-ligasining Hapoel Holon jamoasi safidagi Amerika va Liberiya davlatlarning fuqaroligiga ega professional basketbolchi. U North Platte Community College va Wichita State safida kollej basketboli oʻynagan.
Pers (Gelios oʻgʻli)
Afsonaning birinchi manbasi: Fors — Kolxida taxtini egallab olgan Taurida shohi
Med yo taxtni Eetuga qaytaradi yoki oʻzi taxtga oʻtiradi.
Mediyaning hindlarga qarshi yurishida halok boʻlishi va Medning oʻzi Persni oʻldirishi va taxtni otasiga qaytarishi taxmini ham mavjud.
Joe Ragland
Kollej jamoasidagi faoliyati
Keyin Ragland NJCAAdagi Shimoliy Platte jamoat kollejiga oʻqishga kirdi. Ragland 2010-yilda NJCAA all-Amerikan birinchi jamoasi deb nomlandi, chunki u oʻz jamoasini NJCAA turniriga olib chiqdi, 56 % maydonda oʻrtacha 18,4 ochko toʻpladi.
Pers (Gelios oʻgʻli)
Afsonaning ikkinchi manbasi: Fors — Taurida shohi va Gekatning otasi (Argonavtlar yurishidan oldin vafot etgan)
Tarixchi Diodor Siculus tomonidan yozilgan afsonaning boshqa taxminiga koʻra, Pers Taurianlarning shohi edi. U qattiq feʼlga ega edi. Uning qizi Hekate, u hatto bu fazilatlari boʻyicha otasidan ham oshib ketgan, afsonalarda juda shafqatsiz shaxs sifatida tasvirlangan. <blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote"> Ovga ketgach, muvaffaqiyatsiz kun boʻlsa, hayvonlar oʻrniga odamlarni kamondan oʻldirgan va oʻlimga olib keladigan ichimliklar tayyorlash bilan olib ketilgan, u akonit deb ataladigan narsani ixtiro qilgan va har bir ichimlik kuchini sinovdan oʻtkazgan. Bu masalalarda katta tajribaga ega boʻlgan Gekata, birinchi navbatda, otasiga zaxarlangan ichimlik ichirib, meros qilib hokimiyati oʻz qoʻliga kiritadi. Shunday qilib, bu manbada Pers Argonavtlar yurishidan oldin ham vafot etadi.
Joe Ragland
Professional faoliyati
Ikki yil davomida Vichita shtatida boshlangʻich nuqta qoʻriqchisi sifatida oʻynadi u 2012-yilgi NBA loyihasiga kirdi, biroq u nomaʼlum boʻldi. U keyingi 2012-yilgi NBA yozgi ligasida Golden State Warriors safida oʻynadi; Garchi u magʻlubiyatsiz jangchilar safida 5 oʻyinning barchasini oʻtkazgan boʻlsada, u shartnomaga erisha olmadi.
Pers (Gelios oʻgʻli)
Afsonaning ikkinchi manbasi: Fors — Taurida shohi va Gekatning otasi (Argonavtlar yurishidan oldin vafot etgan)
Biroq, u yurish bilan bogʻliq holda tilga olinadi, chunki Hekate Eetga turmushga chiqadi va undan ikkita qiz — Kirk va Medeya, shuningdek, Egialeusning oʻgʻli tugʻadi.
Joe Ragland
Professional faoliyati
Oʻzining professional faoliyatini boshlash uchun Yevropaga koʻchib oʻtdi, u avgust oyida Ispaniya Ligasi ACB UCAM Murcia bilan birinchi shartnomasini imzoladi va ikki yillik shartnoma imzoladi. Pley-off bahsida yoki quyi ligaga tushib qolish xavfida boʻlmagan Mursiya safida oʻzini yaxshi hisoblaganidan soʻng, u 2013-yil aprel oyida mavsum oxirida Italiyaning Pallacanestro Cantù jamoasiga A Seriya pley-offida oʻynash uchun ijaraga berildi. U Italiyaning barcha oʻyinlarida oʻynab, yarim finalga chiqishlariga katta hissa qoʻshib, Italiyada bir zumda xit boʻlib chiqdi.
Keyin Cantù uni keyingi mavsumda himoya qilish uchun koʻchib oʻtdi va iyul oyida u bilan bir yillik shartnoma imzoladi. Bu klub uchun oqilona harakat boʻlib chiqdi, chunki u ligada ham, Yevropaning ikkinchi darajali yevrokubogida ham katta hissa qoʻshib, barcha yulduzlar oʻyiniga chaqirilgan va 4-raundning eng yaxshi futbolchisi boʻlib, shubhasiz boshlovchiga aylandi.
Pers (Gelios oʻgʻli)
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Joe Ragland
Professional faoliyati
Bu oʻyinlar Emporio Armani Milanoning eʼtiborini tortdi, ayniqsa, u 2014-yilning aprel oyida ularga qarshi mavsumdagi eng yuqori 27 ochkoni qoʻlga kiritganidan soʻng, iyul oyida Yevroliga tomoni bilan ikki yillik shartnoma imzoladi. Ragland va Milano 2015-yilning iyulida futbolchi bilan shartnomani bekor qilishga kelishib olishgan.
2015-yilning 29-iyulida Ragland Turkiyaning Pınar Karşıyaka klubi bilan bir yillik shartnoma imzoladi. 2015-yilning 9-dekabrida u Karşıyakani tark etdi va Italiyaning Sidigas Avellino klubi bilan mavsumning qolgan qismi uchun shartnoma imzoladi. 2016-yil, 15-iyunda u Avellino bilan yana bir mavsumga shartnoma imzoladi.
2019-yilning 19-iyulida Ragland Turkiyaning Darushshafaka Tekfen klubi bilan bir yillik shartnoma imzoladi, ammo jarohati tufayli birorta ham oʻyinda maydonga tushmadi. Oʻsha yilning 12-dekabrida u Italiya A seriyasida qaytib, Pallacanestro Cantù bilan yana shartnoma imzoladi.
2021-yil, 21-iyulda u Isroil Basketbol Premer-ligasining Hapoel Holon klubi bilan shartnoma imzoladi.
Oberlichtenau
Oberlichtenau Germaniyaning Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Bautzen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 10,03 km2. Aholisi — 1453 kishi (2007).
Hududi
Oberlichtenauning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
DAX
thumb|230px|Logotipi DAX (Deutscher Aktienindex, bozorda GER30 sifatida koʻrsatilgan) Germaniyaning eng muhim fond indekslaridan biridir. Indeks Germaniyadagi 40 ta eng yirik aktsiyadorlik jamiyatlari aksiyalari narxining kapitallashuvi boʻyicha oʻrtacha qiymati sifatida hisoblanadi. DAX Britaniyaning FTSE 100 va Amerika Dow Jones indekslarining ekvivalenti hisoblanadi. DAX 1988-yil 1-iyulda yaratilgan boʻlib, boshlangʻich qiymati 1000 balldan iborat. Indeks Deutsche Börse AG tomonidan hisoblab chiqariladi. 2020-yil 24-noyabrda Deutsche Börse Germaniya iqtisodiyotining zamonaviy tuzilmasini toʻliqroq aks ettirish maqsadida indeksni oʻnta qoʻshimcha komponentga kengaytirilishini eʼlon qildi. Kengaytiruv 2021-yilning 3-choragida amalga oshirildi.
Futbol boʻyicha 2013-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi
Oʻzbekiston Professional Futbol Ligasi, 2013-yilgi mavsum — futbol boʻyicha Oʻzbekiston 22-milliy chempionati. Turnirda 14 ta jamoa 2 ta davrada aylana bo‘yicha o‘ynadi. Liganing yangi mavsumida „Soʻgʻdiyona“ va „Guliston“ jamoalari birinchi ligadan yuqori ligaga koʻtarildi. Chempionlikni Toshkentning „Bunyodkor“ jamoasi qo‘lga kiritdi va bu ularning 5-liga chempionligi bo‘ldi. Eng yaxshi toʻpurar unvonini Toshkentning „Bunyodkor“ klubi safida 19 ta gol urgan Oleksandr Pishchur qoʻlga kiritdi.
DAX
Indeksni hisoblash
thumb|234px|[[Frankfurt fond birjasidagi DAX kurslar tablosi]] 2016-yil yanvar oyidan boshlab indeks har savdo kuni Markaziy Yevropa vaqti bilan 9:06 dan boshlab hisoblab chiqiladi. DAX ni hisoblashda XETRA elektron birjasidagi aksiyalarning narxlaridan foydalaniladi.
Futbol boʻyicha 2013-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi
Jamoalar
Oʻtgan mavsumda „Mashʼal“ va „Andijon“ klublari Oʻzbekiston ligasining soʻnggi turida Birinchi ligaga tushib ketdi. Ularning oʻrnini „ Soʻgʻdiyona “ va „Guliston“ klublari egalladi.
DAX
Indeksni hisoblash
Etyen Laspeyres formulasi asosida hisob-kitob qilish uchun tanlangan listing kompaniyalarining aksiyalari narxlari ularning bozor kapitallashuviga qarab oʻlchanadi.
Futbol boʻyicha 2013-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi
Mavsum oldi transferlari
In bold: Players that have been capped for their national team.
DAX
Indeksni hisoblash
Faqat erkin muomaladagi aksiyalargina hisobga olinadi. Agar kompaniya kapitali bir necha turdagi aksiyalarga (masalan, oddiy va imtiyozli aksiyalarga) boʻlingan boʻlsa, likvidligi yuqori boʻlgan aksiyalar turi qoʻllaniladi.
Tanlov mezonlari
2021-yil sentabr oyidan boshlab kompaniyalar DAXga faqat bitta asosiy mezon – aksiyadorlik jamiyatining bozor kapitallashuvi boʻyicha kiritilish huquqiga ega. Strategik investorlar qoʻlidagi emas, balki erkin muomalada boʻlgan barcha aksiyalarning umumiy qiymati hisobga olinadi. Boshqa oldingi mezonlar, masalan, ushbu qimmatli qogʻozlar bilan savdo qilish faolligi kabi mezonlar yoʻqoldi.
Qutchitepa
Qutchitepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—VIII asrlar. Jizzax viloyatining Zomin tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Kultepa” MFY, Qutchi qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Jizzax viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Futbol boʻyicha 2013-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi
Eng yaxshi toʻpurarlar
Source: Soccerway
DAX
Tanlov mezonlari
Bundan tashqari, yangi qatʼiy shart joriy etildi: DAX 40 uchun nomzodlar kamida ikki yillik daromadga ega boʻlishlari, shuningdek, muntazam ravishda nafaqat yillik va yarim yillik, balki har chorakda auditdan oʻtgan hisobotlarni taqdim etishlari kerak. Agar aksiyaning ogʻirligi 10% dan oshsa va aksiyaning 30 kunlik tarixiy oʻzgaruvchanligi 250% dan oshsa, aksiya qayta balanslash sanalari orasidagi indeksdan chiqarilishi mumkin.
Juntepa II (Eshonbuva qabristoni)
Juntepa II (Eshonbuva qabristoni) — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—VIII asrlar. Andijon viloyatining Shahrixon tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Qumqayroq aholi punkti, “Qumqayroq” MFY, Birlashgan koʻchasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Andijon viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Oʻzbek yozuvi islohoti
Bugungi kungacha oʻzbek alifbosi yoki imlo qoidalarini isloh qilish boʻyicha bir qancha takliflar ilgari surilgan.
Eski oʻzbek yozuvi
Eski oʻzbek yozuvi arab grafikasiga asoslangan boʻlib, u quyidagi harflarni oʻz ichiga olgan: ى ﻩ و ن م ل ک ق ف غ ﻉ ﻅ ﻁ ﺽ ﺹ ش س ژ ز ر ﺫ د خ ﺡ چ ﺝ ت ﺕ پ ب آ ا. XIX asrda /g/ tovushi uchun گ hamda /ŋ/ tovushi uchun ڭ harflari kiritilgan. Biroq oʻshanda oʻzbek yozuvining aniq meʼyorlari boʻlmagan va turli nashrlar har xil imlo qoidalaridan foydalanishgandi. Qoʻqonlik maʼrifatchi Ashurali Zohiriy oʻzining 1916-yilda nashr etilgan „Imlo“ darsligida shunday deydi:
"Bizning hozirgi (eski) imlomizda qoida degan narsa aslo rioya etilmagʻonligidan har kim oʻzicha qanday yozmoqni xohlasa, oʻshanday yoza bergʻon; bu adabiyotimizning kengayishiga sad boʻlib, yoshlarimizning qiynalishidan boshqa ajnabiy millatlarning qoshida tilimizning masxara qildirib, madaniy tillarga baho qoʻygʻonda, qimmati hech boʻlishiga sabab boʻldik. Shunga binoan bul „Imlo“ risolasini yozdim. Eng zarur qoidalarni darj etdim… „hoye rasmiya“ni imlomizgʻa kirgʻizdim.."
1919-yilda Toshkentda Fitrat boshchiligida til-imlo va adabiyot masalalari bilan shugʻullanuvchi toʻgarak-seminar - „Chigʻatoy gurungi“ jamiyati tashkil topadi. Bu haqda „Ishtirokiyun“ gazetasi shunday yozgan edi:
"Toshkentda yosh buxoroliklarning faol aʼzolaridan Fitrat afandi ila oʻzbek yoshlari tarafidan „Chigʻatoy gurungi“ nom(li) yangi bir jamiyat tuzilgan. Milliy ishlar komissariati tarafindan tasdiq etilib ishka kirishkan. Bu jamiyatning maqsadi: Turkistondagi eski va yangi turkiy asarlarni jam qilib, turkiy tilini ixyo qiluv haqinda materiyol hozirlamok, lugʻat va adabiyot dunyosin boyitmoqdir"."
„Chigʻatoy gurungi“ jamiyati faoliyatida alifbo va imlo masalalari alohida oʻrin tutadi. Bunga quyidagi omillar sabab boʻlgan:
1) eski oʻzbek tilidagi 8-9, yangi oʻzbek tilidagi 6-7 unli fonema faqat 3 ta harf — ا (alif), و (vov), ي (yo) bilan ifodalangan;
3) „t“ undoshi uchun ikkita harf — ت (te), ط (to); „s“ undoshi uchun uchta harf — ث (se), س (sin), ص (sod); „z“ undoshi uchun esa toʻrtta harf — ذ (zol), ز (ze), ض (zod), ظ (zo) qoʻllangan;
4) har bir harfning toʻrt xil shakli — soʻz boshida, oʻrtasida, oxirida yoki yolgʻiz holda qoʻllanadigan allograflari boʻlgan.
Bunday holat maorif-taʼlim ishlarida va yozuv amaliyotida qator qiyinchiliklarni yuzaga keltirgan, ravon oʻqish koʻnikmalarining shakllantirilishiga halaqit bergan. „Chigʻatoy gurungi“ jamiyati ayni shu qiyinchiliklarni hisobga olib, alifbo va imlo muammolari bilan shugʻullanishga majbur boʻlgan. Jamiyatning „Imlo toʻdasi“ aʼzosi Elbek tomonidan „Bitik yoʻllari“ kitobchasi yaratiladi, unda arab yozuvini oʻzbek tili tovushlari tizimiga moslashtirish lozimligi aytiladi, shu maqsadda alifboga „u“ unlisi uchun, „oʻ“ unlisi uchun), „o“ unlisi uchun, „a“ unlisi uchun, „i“ unlisi uchun, „e“ unlisi uchun harflarini kiritish tavsiya etiladi.
1920-yilning 18-sentabrida matbuotda eʼlon qilingan „Imlo masalasi“ nomli maqolasida Elbek (Mashriq Yunusov) shunday deydi:
"Eski imlo atagʻon imlomiz burun choqlardan beri bir yoʻsunsiz, negizsiz yozilib kelmakda boʻlgʻon bir imlodurkim, buning bilan bir narsani ochiq onglov juda qiyindir. Chunki bir soʻzni bir necha turli oʻqimoq mumkin boʻlgʻonlikdan kishi koʻb yanglishadir… Demak, eski imlo yoʻlsizligi uchun tashlanmoqdan boshqa chora qolmaydir."
Shuningdek, Elbek alifboda faqat arab-fors oʻzlashmalarida qoʻllaniladigan va turkiy soʻzlarda uchramaydigan harflar borligi yozuvni oʻrganish uchun qiyinchilik tugʻdirishini aytadi:
"Goʻyo ularning tutqon qoidalarida yozmoq uchun yosh bolalarning ham turkcha, arabcha, forscha soʻzlarni oyraturgʻon boʻlmoqlari kerak boʻladur. Oʻzbek tilini yaxshi anglamagan yosh bolalar uchun bu yoʻlning qiyin ekanligi oʻz-oʻzidan anglashilib turadir. Shuning uchun toʻgʻridan-toʻgʻri yot harf degan shul toʻqqiz harflarni butunlay oradan chiqarib, qoʻnoqlarga ham turkcha kiyim kiyintiru va olarga turkcha odat (qiliq)larni tushuntiru kerakdir. Bu choqda bizning imlodagi yoʻl bir daraja qulaylashqon boʻladur."
1921-yilning 1-5-yanvarida Toshkentda birinchi oʻlka oʻzbek tili va imlosi qurultoyi boʻlib oʻtadi. Unda quyidagi masalalar koʻriladi:
1) harf va imlo masalasi;
2) adabiyot masalalari;
Tara Buck
Tara Buck (1975-yil 16-martda tugʻilgan) — amerikalik kino, sahna va televideniye aktrisasi. Buck "True Blood", "Rey Donovan" va "Party of Five" filmlaridagi rollari bilan tanilgan.
Oʻzbek yozuvi islohoti
Eski oʻzbek yozuvi
3) Maorif komissarligi yonida „Ilmiy hay’at“ tuzish masalasi.
Harf (alifbo) va imlo masalalari boʻyicha Fitrat, Ashurali Zohiriy va Botu (M. Hodiyev) maʼruzalari tinglanadi.
Fitrat: "Uzun soʻzning qisqasi: yozumiz qoidasiz, imlomiz buzuqdir. Eski yozumizda bu qadar qiyinlik, buzuqliklar bor ekan, biz hukumatimizning maorif programmasidan boshqa millatlar qatorida foydalana olmaymiz, unlardan keyin qolamiz. Boshqalar bir yarim oyda savod chiqarsalar, biz yarim yilda chiqaramiz, boshqalar bir yarim oyda butun sinp bolalarining savodini chiqarsalar, biz yarim yilda bir sinp bolalarining yuzdan elliktasining ham savodini chiqara olmaymiz. Mana yangi imlochilarimizning mantiqi: bunlarni yangi imloga majbur qilgʻon sabablar shulardir… Yangi imlochilarimiz huzuringizga chiqib, oʻz asoslarini arz etdilar hamda aytalarkim: eski imlo blan yoxud eski imlosizlik blan savodsizlikni bitirish, blimni umumlashtirish mumkin emasdir. Savodsizlikni bitirmak istasalar qoidali boʻlgon asoslarimiz qabul etilsin!"
Abdurauf Fitrat quyidagi amaliy takliflarni ilgari suradi:
Tara Buck
Teatr
Buck koʻplab jonli teatr spektakllarida, jumladan, Paula Vogelning Pulitser mukofotiga sazovor boʻlgan 2010-yilda "How I Learned To Drive"  va 2009-yilda Marisa Vegrzin tomonidan yozilgan "Ten Cent Night written"ning Gʻarbiy sohildagi premyerasida rol oʻynagan  . U 2004-yilda "A Gift From Heaven" filmidagi ijrosi uchun "Ovation" mukofotiga nomzod boʻlgan.
Oʻzbek yozuvi islohoti
Eski oʻzbek yozuvi
Ashurali Zohiriy oʻz nutqida Fitratning yot arabcha va forscha oʻzlashmalar yozilishini turkiy imloga moslash taklifiga eʼtiroz bildiradi:
Tara Buck
Televideniye
2008-yilda Tara, shuningdek, HBO uchun mototsikl mavzusidagi "1%" deb nomlangan, Alan Teylor rejissori va Michael Tolkin tomonidan yozilgan dramatik filmni yakunladi. Hells Angels asoschisining ijodiy ziddiyatlari tufayli shou hech qachon HBO telekanalida efirga uzatilmagan.
Buck "Bones", "The X-Files", "Criminal Minds", "Justified", "Cold Case", "Nip/Tuck", "The Shield", "Southland", "The Closer" va "Bloodline" filmlarida mehmon sifatida ishtirok etdi.
Oʻzbek yozuvi islohoti
Eski oʻzbek yozuvi
Qurultoyda Botu lotin yozuviga oʻtish gʻoyasini ilgari surdi.
Tara Buck
Televideniye
2016—2017-yillarda Buck "Showtime" seriyasining toʻrtinchi va beshinchi fasllarida rolini takrorlandi. U LAPD patrul politsiyachisi Maureen Dougherty rolini oʻynadi.
Oʻzbek yozuvi islohoti
Eski oʻzbek yozuvi
Koʻpchilik ovoz bilan amaldagi (arabcha) harflarni ayrim tuzatishlar bilan saqlab qolish haqida qaror qabul qilinadi. Quyidagi oʻzgarishlar tasdiqlandi:
Tara Buck
Televideniye
2018-yilda Buck Shondaland tomonidan ishlab chiqarilgan ABC telekanalidagi "For The People" shouning pilot epizodida Madeline Locarno rolini oʻynadi.
Oʻzbek yozuvi islohoti
Eski oʻzbek yozuvi
1923-yilning 9-10-oktabrida Buxoroda Oʻrta Osiyo oʻzbeklarining alifbo va imlo masalalariga bagʻishlangan birinchi konferensiyasi boʻlib oʻtadi. Konferensiya qaroriga koʻra alifbodan ث ح ذ ص ض ط ظ ع harflari chiqariladi. Konferensiyada yangi alifbo bilan birga imlo qoidalari ham qabul qilinadi. Ular (aifbo va imlo) Turkiston Respublikasi Xalk Maorifi Komissarligi tomonidan 1923-yilning 18-oktabrida tasdiqlanib, 1929-1930-yillargacha (lotin oʻzbek grafikasiga toʻla oʻtgunga qadar) amalda qoʻllanib keladi.
Tara Buck
Televideniye
= Shaxsiy hayot = Buck 2012-yilda qoʻshiqchi Kris Pirsga turmushga chiqdi. U eri bilan Janubiy Kaliforniyada yashaydi.
Oʻzbek yozuvi islohoti
Lotin yozuvi (1928-1940)
1924-yilning 11-aprelida Maorif Xalq Komissarligida alifbo masalalariga bagʻishlangan maxsus majlis oʻtkaziladi. Unda Moskvadan yuborilgan lotin alifbosi (turkiy xalqlar uchun tavsiya etilgan loyiha) muhokama qilinadi. Shu yilining oʻzida Y.D. Polivanov tomonidan lotin harflari asosida tuzilgan oʻzbek alifbosining yana bir loyihasi muhokama uchun eʼlon qilinadi. Loyiha tarkibi quyidagi 28 harfdan iborat edi: undoshlarni ifodalovchi harflar - в, c, d, f, g, y, h, z, j, k, l, m, n, ŋ, p, q, r, s, S, t, x, Z; unlilarni ifodalovchi harflar - ɔ, a, o, u. i, e.
Tara Buck
Televideniye
Aktrisa ochiq-oydin feminist va gender tengsizligi muammolarini koʻrib chiqadigan koʻplab tadbirlarda mehmon maʼruzachisi boʻlgan, shu jumladan, "Alohida ayollar bilan suhbatlar", ayollar bilan bogʻliq masalalarni muhokama qilish uchun barcha professional sohalardagi yuqori malakali ayollarni birlashtiradigan yillik konferensiya uyushtiradi. Bundan tashqari, bu yoʻnalishda Buck oʻzining She & I Productions nomli produserlik kompaniyasiga asos soldi. Los-Anjelesda joylashgan kompaniya ayollar mazmuniga qaratilgan film va televideniye ishlab chiqaruvchi kompaniya boʻlib, uning vazifasi kamera oldida ham, orqasida ham ayollarning imkoniyatlarini kengaytirishga sodiqdir.
Buck va uning eri Ledbetter nomli butik vino yorligʻining hammualliflari. Ledbetter vinolarini koʻplab Kaliforniya restoranlarida topish mumkin.
Oʻzbek yozuvi islohoti
Lotin yozuvi (1928-1940)
1925-yilning birinchi yarmida Maorif Komissarligining ilmiy markazi qoshidagi oʻzbek qoʻmitasi majlisi boʻlib oʻtadi. Unda «Lotin alifbosi toʻgʻrisida matbuot vositasi blan mubohasa ochishga va umumiy fikrlar blan tanishmoqqa qaror beriladi».
Tara Buck
Televideniye
= Filmografiya =
Oʻzbek yozuvi islohoti
Lotin yozuvi (1928-1940)
1925-yilning 29-30-noyabrida Samarqandda til mutaxassislari va oʻzbekshunoslar kengashi oʻtkaziladi. Unda til va istiloh (termin) masalalari boʻyicha Gʻozi Olim Yunusov, Y.D. Polivanov maʼruzalari tinglanadi. Kengashda quyidagi qaror qabul qilinadi : "Bugun ishlatilmoqda boʻlgʻon imlomizning yetishmovchiliklariga qaramasdan aytish mumkinki, koʻp imlolardan mukammaldir. Bu imlo yetishmovchiliklarini bir imlo kengashi yigʻish bilan toʻddirish mumkindir. Shuning uchun-la boshqadan bir lotin harf va imlosi masalasini koʻtarish ortiqchadir." "Butun turk olamining koʻpchiligi tomonidan arab harflari asrlardan beri ishlatilib kelib, turklarning aksariyatining tarix va adabiyoti bilan bogʻlanganligini e’tiborga olib, biz turklar uchun arab harflarini olishni muvofiq topamiz"
Tara Buck
Televideniye
= Mukofotlar va nominatsiyalar =
Oʻzbek yozuvi islohoti
Lotin yozuvi (1928-1940)
1926-yilning 26-fevral - 6-mart kunlari Bokuda turkologlarning Butunittifoq qurultoyi boʻlib oʻtadi. Qurultoyda sobiq ittifoqdagi turkiy respublikalar va viloyatlardan, shuningdek turkiy boʻlmagan boshqa respublikalardan kelgan 131 ta vakil qatnashadi, qurultoyning 17 ta yigʻilishida 38 ta maʼruza tinglanadi: N.F. Yakovlev (Rossiya), L.G. Jirkov (Rossiya), J. Mahmudzoda (Ozarbayjon), Olimjon Sharof (Tatarston), Nazir Toʻraqulov (Oʻzbekiston), U.D. Aliyev (Ozarbayjon), B. Berdiyev (Turkmaniston) va boshqalarning maʼruzalari. Qurultoyda Qirgʻiziston, Dogʻiston, Shimoliy Kavkaz va Turkmaniston vakillari lotin yozuviga oʻtish taklifini maʼqullashgan boʻlsa-da, Tatariston vakillari arab yozuvida qolish istagini bildirishadi. Tataristonlik Olimjon Sharof arab alifbosi "yosh shoirlar va oʻqishni oʻrganayotgan yosh bolalar uchun qulay", "rus va lotin harflarida yozilgan kitoblarni oʻqish koʻzoynak taqishga majbur qiladi" degan gaplarni aytadi. Bu fikrlarga qolgan qatnashchilar eʼtiroz bildiradi. Oʻzbekiston vakili Bekjon Rahmon arab madaniyati, arab harflari va umuman arab taʼsiri natijasida "Oʻrta Osiyo xalqlarining umumiy madaniyat ishlarida boshqa madaniy xalqlardan necha yuz yillar keyinga qolgʻonliklarini, yangi oyoqqa bosib keladurgʻon yosh oʻzbek madaniyatining baynalxalq madaniyatga yaqinlashish maqsadila u eski ta’sirlardan ozod boʻlishqa tayyor ekanligini" aytib, Oʻzbekiston vakillari nomidan yangi turk (lotin) alifbosiga oʻtish taklifini maʼqullaydi.
Qurultoyda koʻpchilik ovoz bilan (tarafdorlar - 101 ta, qarshilar- 7 ta) quyidagi qaror qabul qilinadi:
1. Qurultoy yangi turk (lotin) alifbosining arab alifbosidan, shuningdek isloh qilingan arab alifbosidan ham ustunligini va texnik jihatdan afzalliklarini, bu alifboning joriy etilishi benihoya katta madaniy-tarixiy va progressiv ahamiyatga molik boʻlishini qayd etgani holda, uni amalga kiritish, shu bilan bogʻlik chora-tadbirlarni belgilash ishlari har bir respublika va xalq uchun ixtiyoriydir deb hisoblaydi.
2. Qurultoy Ozarbayjonda, shuningdek SSSR ning ayrim respublika va viloyatlarida (Yoqutiston, Qirgʻiziston, Ingushetiya, Qorachay-Cherkessiya, Kabardin, Bolqor, Osetiya va Chechenistonda) yangi alifboning qabul qilinganligini, Boshqirdiston, Turkiston, Adigey-Cherkessiyada yangi alifboga oʻtish jarayoni ommaviy tus olganligini katta ijobiy harakat sifatida baholaydi, bu sohada amalga oshirilgan ishlarni qizgʻin tabriklaydi, ayni paytda qolgan turkiy-tatar va boshqa xalqlarni yangi alifbega oʻtishda Ozarbayjonda, boshqa Respublikalarda toʻplangan tajribalardan unumli foydalanishga da’vat etadi.
Lotinlashtirishni davlat miqyosida muvofiqlashtirib turuvchi yagona markaz tuzish kerakligi qayd etiladi va bunday markaz tuzilgunga qadar shu sohaga oid ishlarni boshqarib borish Ozarbayjon Yangi turk alifbosi komitetiga (1922-yilning 21-iyulida Bokuda tashkil topgan) va uning raisi Samad Ogʻamali oʻgʻli zimmasiga yuklanadi.
1926-yilning 19-21-mayida Samarqandda oʻzbek ziyolilarining alifbo muammolariga bagʻishlangan ilmiy kengashi boʻlib oʻtadi va kengash qaroriga binoan yangi alifbo loyihasi tuziladi, bu loyiha Oʻzbekiston Maorif xalq komissarligi tomonidan tasdiqlanadi. Loyihada koʻrsatilgan 33 ta harfdan 10 tasi (A, a, ə, e, ө, ye, u, y, ь, i harflari) unli tovushlarni ifodalash uchun belgilangan, ruscha Г harfi «Gʻ» tovushi uchun, З harfi esa «SH» tovushi uchun, lotincha Z harfi «j» tovushi uchun, ŋ harfi esa «ng» tovushi uchun olingan. Bundan tashqari, loyihaga apostrof belgisi ham kiritilgan. Loyihada bosh harflar berilmagan, shu sababli A harfining kuchsiz lablangan «a° » unlisini ifodalashi («ota» soʻzining Ata deb yozilishi) nazarda tutilgan; a harfiga orqa qator lablanmagan «a» unlisini (qalam soʻzida), ə harfiga old qator «a» ni (kəttə soʻzida), ь harfiga orqa qator, yoʻgʻon «i» unlisini (qьz soʻzida), i harfiga old qator, tor, ingichka «i»ni (kir soʻzida), e harfiga oʻrta keng lablanmagan «e» unlisini (sen soʻzida), y harfiga esa «uv» diftongini (sy - «suv», qy- «quv» soʻzlarida) ifodalash vazifasi yuklangan.
1926-yilning 10-iyunida Oʻzbekiston Ijroiya Shoʻrolar Jumhuriyati Kengashining 1-chaqiriq 4-sessiyasi boʻlib oʻtadi. Unda yangi alifboga oʻtishni rejali ravishda amalga oshirish maqsadida Ijroiya Kengash huzurida Oʻzbekiston Yangi Alifbe Markaziy Qoʻmitasini tashkil etish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi, shu qarorga koʻra Yangi Alifbe Markaziy Qoʻmitasining 44 kishidan iborat quyidagi tarkibi ham belgilanadi: I. Oxunboboyev (Rais), R. Inomov (Rais muovini), Moʻmin Xoʻjayev (Rais muovini), A. Ikromov, Fayzulla Xoʻjayev, Poʻlatov, A. Mavlonbekov, Rizayev, Inoyatov, Nazarov, Burxonov, Nazirqulov, Burnashev, Alimov, Elbek, Hamidxonov, Majidov, Odiliy, Qoriyev, Karimov, Rahmatullayev, Abdujabborov, Xoʻja Moʻmin, Tojiyev, Ramziy, Karimov, Azimov, Oxunov, Zohirov, M. Alimov, Holmurodov, Sadriy, Mavlonbekov, Shirinov, Roʻziboyev, Dilovarxonov, Masaidov, Boltayev, Bekjon Rahmonov, Fitrat, D. Alimov, A. Qodiriy, Runbayev.
1926-yilning 11-avgustida Samarqandda Oʻzbekiston Ilmiy Markazining maxsus majlisi chaqiriladi. Unda lotin grafikasiga asoslanib tuzilgan alifboning yangi loyihasi koʻriladi. Loyihada unlilar uchun 12 ta shakl olingan boʻlib, shulardan 10 tasi juft, 2 tasi toq unlilarni ifodalash kerak edi: a - ä, o - ö, u - ü, i - ï, iy - ïy (yoʻgʻonlik va ingichkalik bilan farqlanadigan juft unlilar uchun); e, uv (juftsiz, toq unlilar uchun). Undoshlar uchun belgilangan harflarning 18 tasi dastlabki loyihada qanday boʻlgan boʻlsa, shunday qoldirilgan, qolgan 5 tasi oʻzgartirilgan: j (portlovchi "j" tovushi uchun), y ("yuk" soʻzidagi Y uchun), ƣ (gʻ uchun), Š (sh uchun).
1926-yil sentabrida imlo qoidalari ham qabul qilinadi. Ularda shunday deyiladi :
"Imloda iki usul blan foydalanish mumkin: savtiy (funetiq) ham sarfiy (etimuluyi) usul. Savtiy usulda asos eshitilishicha yozish boʻlib, sarfiy usulda asos - sarfiy qoʻshmachadirlar. Bizning tilimizda bir qancha shevalar boʻlgʻonidan ta’lim-tarbiya ishlarida yengillik uchun har iki usuldan ham foydalanishga qaror berildi. Soʻzning tomiri eshitilgancha yoziladir. Qoʻshmachalar sarfiy usul blan yoziladir. Bularning haqqida izohat va misollar quyida yozilgandir..."
1926-yilning 16-oktabrida Oʻzbekiston Shoʻrolar Jumhuriyati Markaziy Qoʻmitasi oʻzining 88-sonli qarori bilan Yangi Alifbo Markaziy va Mahalliy qoʻmitalari nizomini tasdiqlaydi. Bu nizomda Markaziy va mahalliy qoʻmitalar strukturasining huquq va vazifalari belgilanadi.
1927-yilning 28-29-mayida Samarqandda oʻzbek, qozoq va qirgʻiz jumhuriyatlari vakillarining birlashgan kengashi boʻlib oʻtadi, unda Oʻrta Osiyo turkiy xalqlari uchun umumiy boʻlgan alifbo ishlab chiqiladi.
1927-yilning 1-iyunida Bokuda sobiq SSSR ning Yangi Turk Alifbosi Markaziy Qoʻmitasi (ВЦК НТА) oʻzining birinchi plenumini oʻtkazadi. Plenumda lotin grafikasi asosida tuzilgan birlashgan turk alifbosi qabul kilinadi. Bu loyiha quyidagi 33 ta harf va tutuq belgisini oʻz ichiga oladi (oʻng tomonda bosh harf, chap tomonda kichik harf koʻrsatilgan): a α, B в, C c (hozirgi CH), Ç ç (hozirgi portlovchi J), D d, E e, Ə ə, f f, G g, Ƣ ƣ (hozirgi Gʻ), h h, İ i, J j (hozirgi Y), K k, L l, m m, n n, ŋ ŋ (hozirgi NG), O o (hozirgi Oʻ), Ө ө, P p, q q, r r, S s, Ş ş, t t, u u, V v, X x, Y Y (yumshoq U), Z z, Z z, b b, apostrof ʼ.
1928-yilning 17-yanvarida Oʻzbekiston Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi hayʼati rayosatining majlisi boʻlib oʻtadi, unda Yangi Alifbo Markaziy Qoʻmitasining yangi tarkibi belgilanadi. Bu tarkibga Y. Oxunboboyev (rais), Ramz (rais muovini), Tojiyev, Oxundiy, Ikromov, Fayzulla Xoʻjayev, Inoyatov, Botu, Qoshimov, Bosit Qoriyev, Yusupov, Nazirqulov, Shirinov, Hoji Moʻmin, Elbek, Vayis Raximiy, Olimjon Orif, Ismoil Sadriy, Bekjon Rahmonov, Abdurauf Fitrat,Gʻozi Olim, Qayum Ramazon, Ahmadjan Yoqubov, Devonov, Hamid Gʻoziyev, Samiʼ Qosimov, Shodiyeva, Iso Xoʻjayev, Niyozova, Nabi Qodirov, Olimjonov, Otaullayev, Homidov, Nizomboyev, Tohirbekov, Abdulla Xoʻjayev, Hojimatov, Umarov, Rahimboyev, Husan Karimiy, Abdujabborov Uygʻur kiritiladi. Yangi Alifbo Qoʻmitasi rayosatining hayʼati Oxunboboyev, Ramz, Tojiyev, Oxundiy, Botu, M.Shirinov va Orif Olimjonovdan tarkib topadi.
1928-yilning 7-martida Oʻzbekiston Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi yangi oʻzbek alifbosini davlat alifbosi deb tan oladi.
1928-yilning baрorida «Maorif va oʻqitgʻuchi» jurnalining 3-sonida Abdurauf Fitratning «Imlo konferensiyasi munosabati bilan» nomli maqolasi chop etiladi. Unda Fitrat lab ohangi va tovush ohangi (singarmonizm)ga tobe boʻlmagan soʻzlarni aniq belgilab chiqishni taklif etadi.
1929-yilning 15-23-mayida Samarqandda Respublika til-imlo konferensiyasi boʻlib oʻtadi. Unda asosan 3 ta masala - adabiy til, istiloh (termin) va imlo masapalari koʻriladi. Konferensiya singarmonizmli qishloq shevalarining xususiyatini, shuningdek oʻzbek tilining boshqa turkiy tillar bilan uygʻunligini taʼminlash zaruratini hisobga olib, adabiy tilning 9 unliga asoslanishini, shunga muvofiq alifboda ham unli tovushlar uchun 9 ta harf boʻlishini maʼqul deb topadi hamda shu meʼyorlarga tayanib tuzilgan imlo qoidalari loyihasini tasdiqlaydi. Shuningdek, alifboga bosh harflar qoʻshildi va harflarning alifbodagi tartibi belgilandi.
1929-yilning 7-avgustida SSSR hukumatining yangi alifboni amalga kiritish toʻgʻrisidagi qarori eʼlon qilinadi.