cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ibn Battuta
Ibn Battuta oʻrta asrdagi eng yirik sayohatchi boʻlib, uni uzoq mamlakatlarga sayoxat qilishda yoʻl qiyinchiliklari, muhtojlik, xavf-xatarlar toʻxtata olmagan. U borgan mamlakatlarning geogr. si, tarixiy hamda iqtisodiy, etnog-rafik va madaniy-maishiy hayotiga oid qimmatli maʼlumotlar qoldirgan. Ayniqsa, Oʻrta Osiyo shaharlari, jumladan Samarqandning dunyoga mashhur sifatli qogʻozi xdqidagi yozganlari eʼtiborga loyiq. Hulokuiylar hukmronligi davridagi Eronning iqtisodiy va madaniy hayoti batafsil tasvirlangan. Ibn Battuta yirik savdogar ham edi, sultonlarning farmoyishi bilan baʼzan elchilik vazifalarini ham bajargan.
Ibn Battuta fors va turkiy tillarni ham yaxshi bilgan. Uning "Tuxfat an-nuzzor fi gʻaroyib al-amsor va ajoyib alafsar" ("Turli shahar va safarlardagi ajoyibotlar shohidi boʻlganlar uchun tuhfa") asari Yaqin Sharq va Oʻrta Osiyo reorp. si tarixini tadqiq etishda muhim manba hisoblanadi. Ushbu asar Ibn Battuta zamonidagi (turmushga oid) adabiyotning namunasi boʻlib, oʻz davrining adabiy va psixologik yodgorliklaridan biridir. U ilmiy manbalarda "Sayohatnoma" deb ataladi. Ibn Battuta asarlari 80 dan ortiq Yevropa va Osiyo xalqlari tillarigatarjima qilingan. Ibn Battuta faoliyati ustida oʻzbek olimi N. Ibrohimov tadqiqot ishlari olib borgan va u haqda oʻzbek, rus, arab, ingliz tillarida asarlar yaratdi.
Islom falsafasi
kirish
Islom falsafasi diniy masalalar bilan bog'liq emas va faqat musulmonlar tomonidan ishlab chiqarilgan emas.Islomdagi barcha mazhablar ham falsafiy izlanishning foydali yoki qonuniyligini tan olmaydilar.Ba'zilarning ta'kidlashicha, insonning cheklangan bilimi va tajribasi sizni haqiqatga olib borishi mumkinligiga ishora yo'q.Shuni ham ta'kidlash kerakki,"aql"islomda huquq manbai sifatida tan olinadi
shakllantiruvchi ta'sirlar
Klassik yoki ilk islom falsafasining asosiy manbalari islom dinining oʻzi(ayniqsa,Qurʼondan olingan va talqin qilingan gʻoyalar)hamda islomgacha boʻlgan hind falsafasi bilan birga istilolar natijasida ilk musulmonlarga meros boʻlib qolgan yunon falsafasidir.Falsafa va fors falsafasi.Ko'pgina ilk falsafiy munozaralar yunon falsafasida mujassamlangan din va aqlning uyg'unligiga qaratilgan edi.
Islomda falsafa tushunchasi
Falsafa so'ziga eng yaqin so'z "hikmat" so'zi bo'lib,u asosiy islom matnlarida (Qur'on va Sunnatda) qo'llaniladi.Shuning uchun ko'plab musulmon faylasuflari "donishmandlik" so'zini sinonim sifatida ishlatishlarini uchratamiz.Arab-islom tafakkuriga kirgan“falsafa”so‘zi uchun."Falsafa"so'zi yunoncha bo'lib,ikkita yunon bo'g'inidan iborat:"philien" "sevmoq"va"sophia" "donolik" degan ma'noni anglatadi.Falsafada musulmon faylasuflari uchun bir qancha ta’riflar mavjud,jumladan,al-Kindiy aytganlaridek: Va agar islom sivilizatsiyasi kontekstida falsafa so'zi yunon-g'arb falsafasi tushunchalari bilan bog'liq bo'lib qolgan bo'lsa,biz umumiy ma'noda islom falsafasi haqida umumbashariy tushuncha va hayot tabiatidagi tadqiqot sifatida gapirishga harakat qilsak,biz quyidagilarni o'z ichiga olishimiz kerak.
Ilohiyot va moʻʼtazila
Ilohiyot ilohiy ilohiy ilohiy e'tiqod mavzusiga ixtisoslashgan bo'lib,uning maqsadi musulmonni taqliddan ishonchga ko'chirish va islom dinining asoslarini aniqlik uchun foydali dalillar bilan isbot lash edi.Ilohiyot,asosan Mesopotamiyada mavjud bo'lgan qadimgi dinlar (masalan,manixeylik, zardushtiylik va populistik oqimlar)bilan uchrashish natijasida yuzaga kelgan muammolarni hal qilishga urinish edi,shuning uchun ilohiyot islomdan boshlanmaydigan falsafadan farqli ravishda e'tiqoddan kelib chiqqan.E'tiqod yoki tabiatdan,balki bu boshlang'ichlarni o'zini birinchi tamoyillarigacha tahlil qiladi.Payg‘ambar Muhammad vafotlaridan keyin ko‘plab mazhablarning paydo bo‘lishi ilohiyotning boshlanishiga sabab bo‘lganligi haqida ma’lumotlar bor va bu mazhablar orasida
Islom tarixida so‘z ilmining paydo bo‘lishi musulmonlar ba’zi “adashgan mazhablar ”tomonidan bid’at deb hisoblagan narsaga javob berishni zarur deb bilganlari natijasidir.Aziz, Al-Hasan ibn Muhammad Ibn Al-Hanafiya moʻʼtazila haqida, Ali bin Abu Tolibning xorijiylarga javobi va Iyas bin Muoviya Al-Mazniyning deterministik gipotezaga o'xshash fatalizmga munosabati.Ilohiyot"din asoslarini"o'rganuvchi fan bo'lib,u o'z navbatida 4 ta asosiy o'qga yo'naltirilgan, xususan:
Lohn-Ammannsegg
Lohn-Ammannsegg Shveysariyaning Solothurn (kanton) kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Wasseramt (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 4.46 km2. 2550 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Hududi
Lohn-Ammannseggning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Elmali, Bulancak
Elmali — Giresun viloyatining Bulancak tumaniga qarashli qishloq.
Tarixi
Qishloqning eski nomi 1455-yildagi manbalarda Elmalu deb qayd etilgan.
Geografiyasi
Qishloq Giresun shahar markazidan 51 metr uzoqlikda, Bulancak shahar markazidan esa 36 km uzoqlikda joylashgan. Qishloq Bulancakning janubi-gʻarbiy qismida joylashgan. U Bulancak-Kovanlik-Aydindere viloyat yoʻli bilan bogʻlangan.
Mahmud Gʻaznaviy
Mahmud Gʻaznaviy (Abulqosim Mahmud ibn Sabuktegin) (967— Gʻazna, 1030) — turkiy davlat arbobi va harbiy sarkarda, Gʻaznaviylar davlati hukmdori (998—1030).
Sabukteginning oʻgʻli. Yoshligida otasidan harbiy sanʼatni puxta egallagan. Somoniylarga qarshi isyon koʻtargan turk amirlari Abu Ali Simjuriy va Foyiqqa qarshi janglarda otasining qoʻshinida qatnashib, katta jasorat koʻrsatgani uchun "sayf ud-davla" ("davlat qilichi") unvoni bilan taqdirlandi (994). Gʻaznaviylar davlatining Nishopurdagi noibi (994—997). Otasi vafotidan soʻng taxtni egallagan (998-yildan). Marv yaqinidagi jangda Somoniylar qoʻshinini magʻlubiyatga uchratgan (16.06.999). Somoniylar davlati agʻdarilgach, Mahmud Gʻaznaviy Bagʻdod xalifasi al-Qodirdan (991—1031) "yamin ud-davla va amin ul-milla" ("davlatning oʻng qoʻli va millatning ishonchi") degan faxriy unvon va Xuroson hokimligi haqida yorliq olgan (999). Qoraxoniylar xoni Nasr Mahmud Gʻaznaviyga elchi yuborgan; 1001-yilda Qoraxoniylar bilan tuzilgan sulh shartnomasiga muvofiq, har 2 davlat oʻrtasidagi chegara chizigʻi qilib Amudaryo belgilandi. Shunday qilib, Somoniylar davlati oʻrnida 2 ta yangi davlat tashkil topgan. Mahmud Gʻaznaviy qoʻlida Shimoliy Hindiston chegarasidan tortib Xazar dengizigacha (Kaspiygacha) choʻzilgan katta hudud birlashtirilgan. Keyinchalik bu davlat tarkibiga Shimoliy Hindiston, Xorazm va Gʻarbiy Eron ham kiritilgan. Qoraxoniylar bilan ayrim urushlardan (1006—1008) soʻng, Chagʻoniyon, keyinchalik Xuttalon, Qabodiyon viloyatlari va Termiz, Amulni (Chorjoʻyni) ham oʻz davlati tarkibiga qoʻshib olgan. Mahmud Gʻaznaviy yirik harbiy yurishlar olib borish bilan birgalikda qoʻshni davlatlar hukmdorlari bilan diplomatik aloqalar va qarindoshlik munosabatlari oʻrnatgan. Bayhaqiyning yozishicha, Xorazmdagi xalq gʻalayonlari oqibatida 1016-yilda Abul Abbos Maʼmun qatl etilib, taxtga uning jiyani yosh va tajribasiz Muhammad ibn Maʼmun oʻtirdi. Mahmud Gʻaznaviy bu xabarni eshitgach, qasos olish bahonasida katta qoʻshin (100 ming askar, 500 fil) bilan kelib, Xorazm davlati poytaxti Qiyotni egallagan (1017) va hojib Oltintoshni Xorazmda oʻz noibi qilib qoldirgan va Beruniy boshchiligidagi olimlar, shoirlar va sanʼatkorlarni, shuningdek, yosh Xorazmshohni butun sulolasi bilan Gʻaznaga olib qaytgan.
Fors tarixchisi Gardiziyning "Zayn al-axbor" ("Xabarlar koʻrki") asarida (1050—1052) yozilishicha, 1025-yilda Samarqandning janubida oʻsha davrning 2 buyuk hukmdori: Mahmud Gʻaznaviy va Qoraxoniylar tamgʻachxoni Qodirxon oʻrtasida tarixiy uchrashuv boʻlgan. Ikki oʻrtada shartnoma tuzilib, unga koʻra Qoraxoniylarning Samarqanddagi noibi Alptegin Movarounnahrga qaytarib olinib, Qodirxonning oʻgʻli Yiganteginga berilgan. Tazyiqqa uchragan 4 ming oʻtovli oʻgʻuz xonadonlari (Saljuqning avlodlari) Mahmud Gʻaznaviyning ruxsati bilan oʻsha yili Nurota atrofidan Xurosonga koʻchirilgan. Mahmud Gʻaznaviy Qoraxoniylar bilan oʻz mavqeini mustahkamlab, asosiy eʼtiborni Shimoliy Hindistonni oxirigacha zabt etishga qaratgan. U Panjob va Kashmir viloyatlariga 17 marta harbiy yurishlar uyushtirgan (1002—1028). Mahalliy aholini islom diniga kiritgan. Uning harbiy safarlarida Beruniy hamkorlik qilgan. Beruniyning mashhur "Hindiston" (1030—1031) asari ushbu safarlar natijasida vujudga kelgan. Mahmud Gʻaznaviy arab va pahlaviy (fors) tillarini puxta bilgan, turkiy tilda sheʼrlar bitgan. Oʻz davlatining poytaxti Gʻaznada nodir kitoblardan katta kutubxona toʻplagan. Bu davrda islom madaniyati rivojlanishi va islom dini tarqalishiga katta hissa qoʻshgan. Xususan, oʻz saroyida 400 dan ortiq olimlar, shoirlar va sanʼatkorlarni (Beruniy, Unsuriy va boshqalarni) toʻplab, ularga homiylik qilgan. Qudratli va jangovar harbiy qoʻshin hamda dengiz flotiga ega boʻlgan. Gʻaznada vafot etgan, qabrida maqbara oʻrnatilgan. Sharq allomalarining asarlarida Mahmud Gʻaznaviy adolatli va fuqaroparvar podsho, dushmanga nisbatan shafqatsiz sarkarda sifatida tasvirlanadi.
Göçeri (Kütahya)
Göcheri — Kütahya viloyatining Merkez tumaniga qarashli qishloq.
Tarix
Qishloq nomi 1910-yilgi yozuvlarda Gogʻurri deb qayd etilgan.
Glowe
Glowe Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Rügen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 22,14 km2. 1015 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Glowening hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Marrakesh muzeyi
Marrakesh muzeyi (متحف مراكش) — Marokashdagi Marrakech shahrining eski markazida joylashgan tarixiy saroy va muzey. Oʻzining diqqatga sazovor arxitekturasidan tashqari, muzey, turli xil tarixiy sanʼat obyektlari, shuningdek, mahalliy hamda zamonaviy sanʼat asarlari kabi toʻplamlari bilan mashhur.
Tarixi
Muzey Dar Mnebhi (دار منبهي) saroyida joylashgan bolib‎, XX-asr boshlarida Mehdi al-Mnebhi tomonidan qurilgan. Al-Mnebhi Mnabha qabilasidan boʻlgan va 1900-yildan 1908-yilgacha Sulton Moulay Abd al-Aziz davrida harbiy vazir boʻlib, Sultonning sevimli vaziri oʻrnini egallagan. Al-Mnebhaning Fesdagi Mnebha saroyi kabi boshqa inshootlari ham boʻlgan. Uning Marrakeshdagi saroyi keyinchalik, Fransiya nazoratidagi janubiy Marokkoning avtokratik hukmdori Pasha Tami El-Glaui oilasi tomonidan egallab olingan. Bu vaqt ichida al-Mnebhi Marokashdan tashqarida edi va Londonda elchi boʻlib ishlagan. 1956-yilda Marokash mustaqilligi tiklangach, saroy davlat mulkiga oʻtgan, 1965-yilda esa qizlar maktabiga aylantirilgan. Bir muncha vaqt qarovsiz qolgandan soʻng, saroy Umar Benjelloun fondi tomonidan keng qamrovli taʼmirlandi va 1997 yilda muzeyga aylantirildi.
Arxitektura
Saroy XIX-asr oxiri va XX-asr boshlarida Marokash arxitekturasi namunasi boʻlib, oʻsha davrda badavlat elita tomonidan qurilgan koʻplab saroylardan biri edi. Saroy katta markaziy hovlidan iborat boʻlib, u dastlab daraxtlar ekilgan ochiq bogʻ boʻlgan, ammo bugungi kunda toʻliq asfaltlangan va ustki qismi tom bilan qoplangan. Hovli markazida bir nechta favvoralar joylashgan, ularning yon tomonida yopiq galereyalar va devor favvoralari mavjud. Ular rangli zellige koshinlari hamda boʻyalgan va oʻyilgan sadr yogʻochlari bilan bezatilgan. Qolaversa, hovlining oʻrtasiga dekorativ geometrik va arab naqshlari bilan bezatilgan mis parchalaridan iborat ulkan qandil oʻrnatilgan. Turli xonalar ichki hovlidan ajralib turadi, jumladan, baʼzi xonalar yogʻoch va shlyapa bilan yanada hashamatli bezatilgan. Saroy tomida menzeh (pavilon) li ayvonlar boʻlib, u yerdan shaharni koʻrish mumkin boʻlgan. Bundan tashqari, saroyda katta saroylarga xos boʻlgan koʻplab xonalar, masalan, oshxona va hamam (hammom) boʻlgan, ular bir-biridan oʻziga xos gumbazli va joylar bilan ajralib turgan.
Muzey kolleksiyasi
Marrakesh muzeyida qurollar, gilamlar, kiyim-kechaklar, Fez kulolchilik buyumlari, berber zargarlik buyumlari, kabi Marokashning turli mintaqalaridan anʼanaviy sanʼat buyumlarining boy toʻplami mavjud. Muzeyda zamonaviy sanʼat koʻrgazmalari, shuningdek, oshxona va hammom mavzusidagi boshqa tadbirlar oʻtkaziladi. Baʼzan muzey binosida teatrlashtirilgan tomoshalar va konsertlar beriladi.
Ibn Bibi
Ibn Bibi Nasruddin Yahyo Ibn Majiduddin Mahmud (? — 1272, Damashq)— tarixchi va adib. Bir muncha vaqt Jaloliddin Manguberdi xuzurida yashagan, soʻng Damashqqa borib (1221) sulton Alouddin Kayqubod saroyida tarjimonlik qilgan va shu bois elda "Yahyo tarjimon" nomi bilan tanilgan. Qator tarixiy asarlar yaratgan, chunonchi uning saljuqiylar tarixiga doir "Al-Avomir al-aloniyya fil-umur il-aloiyya" ("Buyuk ishlar xususidagi oshkora farmonlar") asari koʻproq mashhur boʻlib, Alouddin Kayqubodga bagʻishlangan. Bu asar turk (15-asr), nemis (1902) va shved (1959) tillariga tarjima qilingan. Uning qoʻlyozma nusxalari Moskvadagi Osiyo xalqlari muzeyi, Turkiyadagi AyoSofiya va Germaniyadagi Drezden kutubxonalarida saqlanadi. Asarda Oʻrta Osiyo tarixi va madaniy hayotiga oid maʼlumotlar ham uchraydi.
Umid Xoʻjamqulov
Umid Negmatovich Xoʻjamqulov (1977-yil 29-yanvar, Samarqand viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, pedagogika fanlari doktori, dotsent.
Biografiyasi
Umid Xoʻjamqulov 1977-yil 29-yanvar Samarqand viloyatida tugʻilgan. 1994—1999 yillarda Alisher Navoiy nomidagi Samarqand davlat universitetining Oʻzbek filologiyasi fakultetida, 1999—2002-yillarda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Alisher Navoiy nomidagi Til va adabiyot instituti aspiranturasida tahsil olgan. 2007—2010-yillarda Toshkent temir yoʻl muhandislari instituti qoshidagi Mirobod akademik litseyi oʻquv ishlari boʻyicha direktor oʻrinbosari, 2010—2014-yillarda Toshkent temir yoʻl muhandislari instituti qoshidagi Mirobod akademik litseyi direktori, 2014—2018-yillarda Toshkent moliya instituti „Oʻzbek va rus tillari“ kafedrasi dotsenti vazifasini bajaruvchisi, 2018—2019-yillarda Chirchiq davlat pedagogika instituti „Oʻzbek tili va adabiyoti“ kafedrasi mudiri lavozimida faoliyat olib borgan. 2020-yildan Chirchiq davlat pedagogika instituti „Boshlangʻich taʼlim nazariyasi“ kafedrasi dotsenti.
Ilmiy faoliyati
Umid Xoʻjamqulov 80 dan ortiq ilmiy-uslubiy ishlar, jumladan, 3 ta monografiya, 4 ta oʻquv qoʻllanma, 3 ta uslubiy qoʻllanma va 70 dan ortiq ilmiy maqolalar muallifi. 2004-yilda „Mirtemir lirikasida soʻz va obraz“ mavzusida nomzodlik, 2020-yilda „Pedagogik taʼlim innovatsion klasterining ilmiy-nazariy asoslari (Toshkent viloyati misolida)“ mavzusida doktorlik (DSc) dissertasiyasini himoya qilgan.
Joʻra Mahmudov
Joʻra Mahmudov (1915.16.6 - Ishtixon tumani — 1987.9.9) — Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, 1-Belorussiya fronti, 7-gvardiyachi otliq askarlar kor-pusi, 15-gvardiyachi otliq askarlar diviziyasining gvardiyami serjanti. 1945-yil 23-yanvarda Polshaning Kamish shahri yaqinida Prosna daryosini 2 joydan kechib oʻtib va pulemyotdan oʻt ochib, eskadronning daryodan oʻtishini taʼminlaganligi uchun Qahramon unvoni berilgan (1945-yil 27fevral). Urushdan keyin oʻzi tugʻilgan qishloqda yashagan. Ishtixon tuman yongʻindan saqlash boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan.
Sallebœuf
Sallebœuf Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Bordeaux tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1929 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 130,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 14,8 km2.
889
Vafot etgan
🇷🇺
Dallon
Dallon Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Saint-Quentin tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
403 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 69,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,8 km2. Dengiz sathidan 67 – 121 m balandlikda joylashgan.
Sug’diyon (Istaravshan)
Sug'diyon (Суғдиён)  — Tojikiston Respublikasining Istaravshan tumani, Nofaroj jamoatiga qarashli daha. Dahadan mahalla markazigacha 16 km, tuman markazigacha 31 km.
Aholisi
Aholisi —.
San Esteban de Gormaz
San Esteban de Gormaz Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Soria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 406,71 km2. Aholisi — 3291 kishi (2010).
Abos
Abos Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Pyrénées-Atlantiques departamenti Oloron-Sainte-Marie tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
481 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 57,3 nafar kishi.
Mahmudov Joʻra (maʼnolari)
Mahmudov Joʻra:
Rinogen sepsis
Rinogen sepsis — bu yiringli oʻchoqdan doimiy ravishda yoki vaqti-vaqti bilan mikroblarni qonga tushishi natijasida yuzaga kelgan patologik holat boʻlib amaliyotda kam uchraydi. Kasallikda birlamchi yiringli oʻchoq burun va burun yondosh boʻshligʻida joylashgan boʻladi. Sepsisdan oldin bemorda odatda koʻz kosasi atrofi asorati, gʻorsimon sinus trombozi, koʻz kosasi yumshoq toʻqimasi venalari trombozi va tromboflebiti kuzatiladi.
Klinik bеlgilari
Rinogen sеpsis sеptitsеmiya va sеptikopiеmiya klinik shakllarida kеchib, o’tkir (olti haftagacha davom etishi) va surunkali (6 haftadan ko’p vaqt davom etishi) kеchimga ega. Sеptitsеmiyada yiringli mеtastaz o’choqlari hosil bo’lmaydi, ammo u qisqa vaqt ichida ularni hosil bo’lishi bilan kеchgan sеptikopiеmiyaga aylanishi mumkin. Bеmorda umumiy ahvolning og’irligi (sеptik holat), tana haroratining doimiy baland yoki gеktik bo’lishi, qaltirash, tana harorati pasayganda kuchli tеrlashni kuzatilishi, bosh og’rigi, holsizlik, ishtahani yo’qolishi bеlgilari kuzatiladi. Tomir urishning tеzligi tana haroratiga qarab o’zgarib turadi. Ba’zan bеmor koma holatiga tushadi. Kеyinchalik buyrak, o’pka, jigar, ichaklar va taloqda ho’ppoz o’choqlari paydo bo’ladi. Mahalliy bеlgilarga ko’z qovoqlarining shishi, shishni ko’zning boshqa qismlariga tarqalishi, ko’z shilliq pardasida sеrozli yoki gеmorragik xеmoz, ekzoftalm, ko’z olmasini old va yon tomonga siljib, harakati kеskin chеklanib og’rishi, ko’rish o’tkirligini pasayishi kabi bеlgilar kiradi. Tashxis bеmor shikoyatlari, anamnеz ma’lumotlari, tashqi ko’ruv,palpatsiya, rinoskopiya, rеntgеnografiya, KT,MRT,burun yondosh bo’shliqlarini diagnostik tеshib ko’rish va boshqa tеkshiruvlar natijalariga asosan qo’yiladi. Bеmorda sinusit aniqlanganda ikkilamchi sеpsis, ya’ni rinogеnsеpsis tashxisi qo’yiladi. Bеmorda isitmani 5 kundan ortiq davom etishi, uni hеch bir sababsiz ko`tarilishi va tushishi, qaltirash va tеrlash bеmorda sеpsis bеlgilari rivojlanganligidan darak bеradi. Sеpsisni ko’z kosasi qon tomirlari tromboflеbiti va ko’z kosasi flеgmonasidan farqlash qiyin emas. Agar ko’z kosasi qon tomirlarining tromboflеbitida ekzoftalm, ko’z qovoqlarining shishi, xеmoz, ko’rish qobiliyatini pasayishi, shox pardani zararlanishi, ko’z tubi vеnalarining kеngayishi kuzatilca, flеgmonada mahalliy og’riq kеskinroq bo’lib, ko’z kosasida aylana shish paydo bo’ladi, shish maydoni igna yordamida tеshib ko’rilganda undan yiring va tiniq suyuklik oqadi, klinik manzara odatda o’zgaruvchan kеchadi.
Cernay (Haut-Rhin)
Cernay Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Haut-Rhin departamenti Thann tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
10.446 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 580,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 18,0 km2. Dengiz sathidan 277 – 358 m balandlikda joylashgan.
Emerson (New Jersey)
Emerson AQShning New Jersey shtatida joylashgan shahardir. Bergen County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
7318 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 6,3 km2. Shundan 5,8 km2 quruqlik, 0,5 km2 esa suv maydonidir.
Pop-madaniyat turizmi
Pop-madaniyat turizmi — bu mashhur adabiyot, kino, musiqa yoki boshqa ommaviy axborot vositalarida tasvirlangan joylarga sayohat qilish harakati.
Pop-madaniy turizm qaysidir maʼnoda ziyorat turizmiga oʻxshaydi
Mashhur joylar
Mashhur yoʻnalishlarga quyidagilar kiradi:
Salency
Salency Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Compiègne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
906 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 116,2 nafar kishi.
Valley City (Shimoliy Dakota)
Valley City AQShning Shimoliy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Barnes okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
6585 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 734,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,96 km2. Shundan 8,96 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 371 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Valley City manzarasi.
890
Tugʻilgan
'== Vafot etgan ==
🇷🇺
Bolalar oʻyinlari
Bolalar oʻyinlari — bolalarni aqliy, axloqiy, jismoniy va estetik tarbiyalash vositalaridan biri. Bolalar oʻyinlari bolalarning har tomonlama kamol topishiga katta taʼsir qiladi. Oʻyin vaqtida sezgi, idrok, tafakkur, xayol, xotira, diqqat, iroda, hissiyot va boshqa ruhiy jarayonlar ishtirok etadi. Bolalar oʻyinlari ning 3 asosiy xususiyati bor. Birinchidan, bola oʻyin faoliyatini erkii, oʻz xohishi bilan bajaradi. Ikkinchidan, mazkur faoliyatning ijodiy va faolligidir. Uchinchidan, oʻyin harakatlarining joʻshqinligi: bola oʻyinga qiziqib ketadi, zavqlanadi, unda oʻrtoqlik hissi kuchayadi va hokazo. Bolalar oʻyinlari mazmuniga qarab oʻyinchoqli, voqeaband (syujetli), harakatli va didaktik oʻyinlarga boʻlinadi: 1) oʻyinchoqli oʻyinlar asosan maktabgacha tarbiya yoshidagi bolalarning oʻyinlaridir (sodda oʻyinchoqlar, mas, shiqildoq, kubiklar oʻynash; qum bilan oʻynash); 2) voqeaband oʻyinlarda bolalar kattalar faoliyatiga taqpid qilishadi. Bu oʻyinlar bolaning tashqi muhitidagi voqelikni aks ettiradi (mas, "bola boqish", "ovqat pishirish", "bogʻchabogʻcha" oʻynash va boshqalar) Bolalar ulgʻaygan sari ularning voqeaband oʻyinlari ham murakkablasha boradi; 3) harakatli oʻyinlarni bolalar yakkayakka yoki birgalikda bajaradilar (mas, koptok oʻynash, tez yugurish va boshqalar). Bu oʻyinlar maktab yoshidagi bolalarga ayniqsa foydalidir: bolalar sogʻligʻini mustahkamlaydi, ularni irodali qilib tarbiyalashga yordam beradi. Bolalarning sport oʻyinlari ham harakatli oʻyinlardandir; 4) didaktik oʻyinlar ni tarbiyachilar oʻylab topadi. Bu oʻyinlar bogʻchalarning katta guruxlarida tarbiyalanadigan va boshlangʻich sinflarda oʻqiydigan bolalarga moʻljallanadi (mas, tabiiyilmiy mavzularga, chet tili soʻzlarini eslab qolishga oid, loto oʻynash va hokazo.). Bu oʻyinlar bolalarda sezgi, idrok, diqqat, xotira, zehn kabi sifatlarni rivojlantirishga xizmat qiladi. Bolani sogʻlom va baquvvat boʻlib oʻsishiga imkon beradi.
Chianciano Terme
Chianciano Terme Italiyaning Toskana mintaqasida joylashgan kommunadir. Siena provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 37 km2. 7253 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
NGC 4158
NGC 4158 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi Sb tipli galaktikadir.
891
Vafot etgan
🇷🇺
NGC 4158
Ushbu obyektni William Herschel 1785-yilda kashf etgan.
Lostorf
Lostorf Shveysariyaning Solothurn (kanton) kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Gösgen (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 13.27 km2. 3702 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Hududi
Lostorfning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Sabra, Jazoir
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Sabra (sobiq fransuz mustamlakasi davridagi Turenna ) — Jazoirda joylashgan Tlemsen kommunasi. Bu yerda ain sabra deb nomlangan mashhur suv manbasi bor.
Santa María de las Hoyas
Santa María de las Hoyas Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Soria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 45,41 km2. Aholisi — 156 kishi (2010).
Lohme
Lohme Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Rügen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 13,70 km2. 513 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Lohmening hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Chalampé
Chalampé Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Haut-Rhin departamenti Mulhouse tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
966 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 201,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,8 km2. Dengiz sathidan 211 – 217 m balandlikda joylashgan.
Sarcus (shahar)
Sarcus Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Beauvais tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
265 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 19,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 13,3 km2. Dengiz sathidan 163 – 214 m balandlikda joylashgan.
Ibn Boja
Ibn Boja, Abu Bakr Muhammad ibn Yahyo (taxminan 1070, Saragosa, Ispaniya — 1139, Fes, Marokash) — arab faylasufi, shoir, musikachi. Sevilyada bir necha yil yashagan. Soʻng Marokashga oʻtib, Fes sh.da vazirlik lavozimida ishlagan. Lekin bu yerda oʻzining falsafiy qarashlari tufayli taʼqibga uchragan va ganimlari tomonidan zaharlab oʻldirilgan.
Accous
Accous Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Pyrénées-Atlantiques departamenti Oloron-Sainte-Marie tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
434 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 7,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 56,6 km2.
Rose Creek (Minnesota)
Rose Creek AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Mower County, Minnesota|Mower
Aholisi
394 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 330,7 nafar kishi.
Xeddada tumani
Haddada — Jazoirni Souk Ahras viloyatida joylashgan tuman. Poytaxti Haddada sharafiga nomlangan.
Munitsipalitetlar
Tuman yana 3 ta munitsipalitetga boʻlingan:
Salles (Gironde)
Salles Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Bordeaux tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
4487 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 32,9 nafar kishi.
892
Vafot etgan
🇷🇺
Yangi yulduzlar
Yangi yulduzlar — toʻsatdan portlaydigan, portlashi chaqnab ketish va qobigʻini tashlash bilan yuz beradigan hamda ushbu qobigʻi juda katta tezlik (koʻpincha bir necha 100 km/sek dan to 1000 km/sek gacha) bilan kengayadigan yulduzlar. Ayrim hollarda qobiqning kengayishi undan ham katta tezlikda sodir boʻladi. Mas, Burgut turkumidagi yangi yulduz 1918 yilda chaqnab, qobigʻi 1700 km/sek tezlik bilan kengayishi aniklangan. Keyinchalik (1922, 1926 va 1931 yillarda) olingan fotosuratlarda gaz qobigʻi ham kengayib borayotgani kuzatilgan. Oʻsha va boshqa fotosuratlar bilan olib borilgan oʻlchashlar shuni koʻrsatadiki, qobiqning radiusi taxminan yiliga 1" kattalashib borgan. Ushbu yangi yulduzgacha boʻlgan masofa 1200 yorugʻlik yiliga teng chiqqan. Portlagunga qadar uning ravshanligi taxminan +5 boʻlsa, portlagandan keyin uning ravshanligi maksimumga (—8tga) yetgan.
YA.yu.da maksimum ravshanlik (yorqinlik) ka erishish toʻsatdan (atigi bir necha oʻn soatda) yuz bersa, maksimumdan keyingi pasayish juda sekin (bir necha oy, yil va hatto oʻn yillarda) roʻy berib, oʻz holiga uzoq muddatda qaytadi. Yangi yulduzlar "sekin" va "tez" oʻz holiga qaytuvchi turlarga boʻlinadi. Mas, yuqoridagi Burgutning yangisi "tez" yangi yulduz, 1934 yilda portlagan Gerkulesning yangisi esa "sekin" rivojlanuvchi yangi yulduz hisoblanadi.
Koʻpchilik Yangi yulduzlar bizdan juda uzoqda joylashgan. Ularning mutlaq kattaliklari Quyoshnikiga teng boʻlsa ham koʻrinish darajalari 10—15 marta kuchsiz hisoblanadi. Portlaganidan soʻng yangi yulduz asta-sekin oʻzining dastlabki holatiga albatta qaytadi. Bizning Galaktikamizda kuzatiladigan Yangi yulduzlar paydo boʻlishi hodisasi va oddiy chaqnashi yiliga 20—30 tani tashkil qiladi. Aslida esa Galaktikamizda yiliga yuzdan ortiqYa.yu. hodisasi sodir boʻladi. Yangi yulduzlar qayta chaqnab yana "yangi" jarayon roʻy berishi mumkin.
Mas, Shimoliy tojning T si (1866, 1966 yillarda chaqnagan), Kompasning T si (har 20 yilda chaqnab turadi) qayta Yangi yulduzlar hisoblanadi. Barcha yudduzlar portlashlari ichida eng samaralisi oʻta Yangi yulduzlarning portlashi hisoblanadi. Agar normal yangi yulduz portlaganda oʻz ravshanligini taxminan 500 000 marta oshirsa, oʻta yangi yulduzning ravshanligi (chaqnashi) 100 000 000 marta oshadi. Uning maksimumdagi mutlaq qiymati kamida — 16t,5 ga teng. Hisoblashlar va kuzatuvlarga koʻra, Galaktikada oʻta yangi yulduz taxminan 400 yilda bir marta paydo boʻladi. Yangi va oʻta Yangi yulduzlar hodisalari boshqa galaktikalarda yaxshi kuzatiladi.
Salohiddin Nuritdinov.
Meerganj, Jaunpur
__ICHIDAGILARMAJBURIY__
Guliston (Koʻshoniyon)
Guliston  (Гулистон)  — Tojikiston Respublikasi Xatlon viloyati Qoʻshoniyon tumani, Mehnatobod  jamoatiga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 5 km, tuman markaziga 4 km.
Aholisi
Aholisi — 1892 kishi.
Avstriyada COVID-19 pandemiyasi
COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Avstriyada ilk bor 2020-yil 25-fevral kunida tarqaldi.
Epidemiyadan oldingi holat
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.
Joʻra Mahmudov (sanʼat arbobi)
Joʻra Mahmudov (1942.4.1, Toshkent - 2022.1.23) — rejissyor, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1992). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1971). 1971—75 yillar Oʻsh, 1975—78 yillar Samarqand, 1983—94 yillar Sirdaryo teatrlarida bosh rejissyor, 1978—83 yillar televideniyeda, 1997— 2002-yillar Yosh tomoshabinlar teatrida rejissyor, 1994—97 yillar Madaniyat ishlari vazirligida yetakchi mutaxassis boʻlib ishlagan. Sahnalashtirgan spektakllari: "Ona" (K. Chapek), "Qiyomat qarz" (Oʻ. Umarbekov). "Insonlikka nomzod" (M. Karimov), "Ogʻriqtishlar" (A. Qahhor), "Soxta oqsuyak" (J. Molyer), "Qayerdasan, jon bolam" (M. Bo-boyev), "Qirol Lir" (U. Shekspir) va boshqa M. har bir spektaklni badiiygʻoyaviy yuksakligi, taʼsir kuchini oshirishda tasviriy musiqiy, texnik vositalardan unumli foydalangan. M.ning "Adolat kuni", "Ovsinlar", „Sohibjamol“, "Sadoqat" kabi sahna asarlari. "Osmondan tanga yoqqan kun", "Tomchi", "Alpomish", "Ikkivoy va Beshvoy" kabi kichik tomoshabinlarga bagʻishlangan ertak-pyesalari ham bor.
Bolan yoʻlagi
Bolan yoʻlagi — Pokistonning gʻarbidagi, Makron va Sulaymon togʻlari tutashgan joydagi togʻ yoʻlagi. Bolan dovoni (balandligi 1792 m), Bolan daryosi vodiysi va Shirinob daryosi irmoqlaridan birining vodiysi orqali oʻtiladi. Qadimgi karvon yoʻllaridan biri. Sukkurdan Kvetta shahriga va undan Afganistan chegarasigacha boruvchi temir yoʻl va shosse yoʻli oʻtgan.
Nur masjidi
1985-yilda Ahmadiya Musulmon Jamoasi Groß-Gerau shahridagi „Nosir Bagh“ni sotib olishdan avval Germaniyadagi Jalsa Salana yillik yigʻilishi ushbu masjidda nishonlangan.
Bu maskan ogʻir vaznli bokschi Muhammad Ali namoz oʻqigan masjid ekanligi bilan ham mashhur.
NGC 4159
Ushbu obyektni William Herschel 1797-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Luterbach
Luterbach Shveysariyaning Solothurn (kanton) kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Wasseramt (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 4.54 km2. 3201 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Ibn Zayla
Ibn Zayla, Abu Mansur Husayn bin Muhammad bin Tohir bin Umar Zayla (? — 1048) — qomusiy olim, musiqashunos. Zahiriddin Bayhaqiyning maʼlumoticha, isfahonlik. Ibn Sinoning yaqin shogirdi va safdoshi. Oʻz davrida turli (tibbiyot, tabiiy va aniq) fanlar bilimdoni (koʻp asarlari maʼlum) boʻlganligidan hakim (donishmand) deb yuritilgan. "Kitob al-kafi fi almu-siqa" ("Musiqaga oid toʻliq kitob") asari mashhur boʻlib, uning 2 qoʻlyozmasi bizgacha yetib kelgan (London, Britaniya muzeyi kutubxonasi hamda Hindiston, Rampur sh. dagi Rido kutubxonasida saklanmoqda; arab musiqashunosi Zakariya Yusuf bu kitobni 1964 yil Qohirada nashr ettirdi). Unda Movarounnahr va Huroson xalqlari musiqa madaniyatiga oid maʼlumotlar mavjud. Jumladan, oʻsha davrda keng tarqalgan musiqa janrlari, kuy va qoʻshiklar, musiqa cholgʻulari haqidagi maʼlumotlar, shuningdek, taʼlif (kompozitsiya), iyqo (usul-ritm), vazn va ohang muammolari yoritilgan.
Luterbach
Hududi
Luterbachning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Dammard
Dammard Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Château-Thierry tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
418 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 52,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,0 km2. Dengiz sathidan 77 – 159 m balandlikda joylashgan.
Mahtumquli Mahmudov
Mahmudov Mahtumquli Xudoyberdiyevich (1969.29.7, Angor tumani) — kurashchi, xalqaro miqyosdagi sport ustasi, „Oʻzbekiston iftixori“ (2000). 10 yoshidan kurash bilan shugʻullanadi. M. Toshkent avtomobil-yoʻllar institutini tugatgan (1992). At-Termiziy xotirasiga bagʻishlangan xalqaro musobaqalarning bir necha bor gʻolibi (1995, 1997, 1999). 73 kg vaznda Oʻzbekiston chempioni (2000, Samarqand), jahon chempionati bronza medali sovrindori (1999, Toshkent), jahon chempioni (2000, Antaliya).
893
Vafot etgan
🇷🇺
Eros (sevgi xudosi)
Eros Yunon afsonalariga koʻra sevgi, jinsiy aloqa va shahvat xudosi hisoblanadi. Baʼzan haqiqatning ramzi sifatida tasvir etilgan Eros, Erotik soʻzining yaratilishiga asos boʻladi. Eros odatda Afrodit bilan birga eslab oʻtiladi. Va Dionysus kabi baʼzan unga Eleutherios (yaʼni xaloskor) sifatida ham qaraladi. Qadimgi Yunonlarning diniy qarashlariga koʻra Afrodita ayollarning erkaklarga boʻlgan muhabbatini ramzi boʻlsa, Eros erkaklarning ayollarga boʻlgan sevgisining ramzi sanaladi. Hesiodning asarlaridan kelib chiqqan xulosaga koʻra Eros Khaos, Gaia va Tartarusdan soʻng toʻrtinchi boʻlib dunyoga keladi. Baʼzi manbalarda Ares va Afroditning oʻgʻli sifatida qayd qilinadi. Eros faqatgina sevgi va jinsiy shahvatning xudosi boʻlmasdan, abadiy davom etadigan ko'payish — yaratuvchilik xudosi sifatida ham qabul qilinadi.
Eros va sevgi
Qadimgi yunon tilida sevgi uchun ishlatilgan toʻrtta alohida soʻzlar mavjud edi: Agape, Philia, Storge va Eros. „Storge“ oila sevgisini, „philia“ doʻst sevgisini, „agape“ haqiqiy ishqni, „eros“ esa ehtirosli sevgini ifodalaydi. „Eros“(Eρως)ning „agape“dan farqi, birinchi koʻrgandayoq yuz bergan sevgini, qarshisidagi tanaga qovushish uchun qattiq istakni ifodalaydi. Erotik soʻzining ildizi ham shunga borib taqaladi. Antik yunon tasviriy sanʼatida foydalanib kelingan Lir, Fleyta(nay), xoʻroz va delfinlar Erosning ramzi sifatida tasvir etiladi. Eros qoʻlidagi oʻq va yoy(sevgi iztirobi) va baʼzan mash’alasi(Yoquvchi ishq) orqali nafaqat insonlarning, balki, xudolarning ham qalbida ishq olovini yoqa oladi.
Eros va Afrodita
Eros o'z onasi Afroditaga qattiq bogʻlanib qolgan edi. Rivoyat qilinishicha Erosni bolaligida bir ari chaqib oladi. Joni qattiq ogʻrigan Eros onasining yoniga borib: „Qanday qilib bu qadar kichik bir arining chaqqani shunchalar ogʻrishi mumkin?“ deb soʻraydi. Afrodita esa: „Sen hali judayam kichkinasan, oʻgʻlim. Ammo sen ham otgan oʻqing yordamida barchaning jonini ogʻritmayapsanmi?“ deb javob beradi.
Eros va Psyche
Afsonalarga koʻra Psyche(ruh), nomaʼlum bir oʻlkada yashaydigan, tengsiz goʻzallik sohibasi boʻlgan bir malikadir. Psyche shunchalar goʻzalki, uni bir marotaba koʻrgan odam sevgi ilohasi Afroditani tan olmay qoʻyadi. Afroditaning bu holatdan qattiq jahli chiqadi. Shundan soʻng oʻgʻli Erosga Psycheni dunyodagi eng tasqara odamga oshiq qilib qoʻyishini soʻraydi. Ammo Eros Psychening yoniga borgandan soʻng unga oʻzi ham oshiq boʻlib qoladi. „Gʻarb shamoli“ xudosi hisoblangan Zephyros yordamida qizni olib qochadi va uni bir saroyga yashirib qoʻyadi. Insonlar xudolarning yuzini koʻrishi taʼqiqlangani tufayli Eros qizga yuzini koʻrsatmaydi. shuning uchun ham ular doim qorongʻu xonada birga boʻlib kelishadi. Kunlarning birida Psyche Erosdan singillari bilan uchrashtirishini iltimos qilib, ularni qattiq sogʻinganini aytadi. Saroyga kelgan Psychening singillari opasining ulkan va chiroyli saroyda, baxtli hayot yashayotganini koʻrib, unga hasad qilishadi. Shundan soʻng Pyschega bir kohinning opalari haqidagi bashoratini aytib berishadi. Bashoratda aytilishicha Pysche bir maxluqga turmushga chiqishi kerak edi. Buni eshitgan Pysche qattiq xavotirga tushadi. Va erining yuzini koʻrmoqchi boʻladi. Bir kecha uxlayotgan Erosning yuziga fonus tutadi. Ammo ne koʻz bilan koʻrsinki, yonida uxlayotgan mahluq emas, dunyoning eng kelishgan yigiti — Eros edi. Yigitning yuziga uzoq tikilib qolgan Pysche fonusdagi bir necha tomchi yogʻning yigitning ustiga tushganini sezmay qoladi. Eros uygʻonib qoladi va unga xiyonat qilishganini darrov fahmlaydi. Soʻngra hech narsa demasdan chiqib ketadi. Dunyoning toʻrt tarafidan sevgilisini qidirib chiqqan bechora qiz- Pysche nihoyat bu masalada Afrodita bilan maslahaatlashishi kerakligini tushunib yetadi. Afrodita esa qizga bajarishning imkoni boʻlmagan topshiriqlar beradi. Hatto „Oʻliklar vodiysi“ga borib kelish uchun yuboradi. Ammo Pysche bu toʻrt topshiriqning barchasini muvaffaqiyatli ravishda bajaradi. Shundan soʻng Eros(sevgi) va Pysche(ruh)ning barcha xudolar ishtirokidagi tantanali toʻyi boʻlib oʻtadi va sevishganlar abadiy birga boʻlishadi. Eros va Psychening turmushidan „ Hedone “ (lazzat yoki zavq) ismli qiz dunyoga keladi.
Eros va Kronos
Baʼzi rivoyatlarga koʻra Knosos Zevsni yeyish uchun reja tuzadi. Bundan xabar topgan Eros Zevsni xabardor qilish uchun yoʻlga chiqadi. Ammo Kronos uni tutib oladi va qanotlarini kesib tashlaydi.
Englewood (New Jersey)
Englewood AQShning New Jersey shtatida joylashgan shahardir. Bergen County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
27824 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 12,8 km2. Shundan 12,8 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Ucero
Ucero Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Soria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 17,13 km2. Aholisi — 100 kishi (2010).
Chavannes-sur-l'Étang
Chavannes-sur-l'Étang Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Haut-Rhin departamenti Altkirch tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
436 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 72,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,0 km2. Dengiz sathidan 345 – 373 m balandlikda joylashgan.
Ibn Isʼhoq
Ibn Ishoq Abu Abdulloh Muhammad Ibn Ishoq Ibn Yasor (704, Madina — 767, Bagʻdod) — tarixchi, muhaddis, Rasululoh (sav) haqlarida bizgacha yetib kelgan eng dastlabki siyratnomalardan birining muallifi. 733 yil Misrga koʻchib borgan, 749 yil esa Iroqqa kelib, u yerda muqim yashab qolgan. I. I. ning Bagʻdodda yozib tugallagan "Kitob siyrat Rasululloh" ("Rasululloh siyratlari xususida kitob") asari misrlik filolog Ibn Hishom (834 yil vafot etgan) tahriri ostida bizgacha yetib kelgan. Shuningdek, I. I. "Al-Magʻoziy" ("Gʻoziylar fazilatlari va ular qilgan amali solixlar haqida kitob"), "Al-Mubtadaa" ("Ibtido"), "Taʼrix al-xulafo" ("Xalifalar tarixi") nomli asarlar ham yozgan. Uning "Tarix al-xu-lafo" asaridan Madoiniy (752—840), Tabariy, Rabgʻuziy kabi mashhur tarixnavis olimlar foydalangan. Mas, Madoiniy Oʻrta Osiyoning arablar tomonidan fath etilish davri tarixiga doir "Kitob futuhoti Huroson" va b. asarlarini yozishda mazkur kitobga ta-yangan.
Yangiariq
Yangiariq — Xorazm viloyati Yangiariq tumanidagi shaharcha, tuman markazi. Xorazm viloyatining janubida joylashgan. Viloyat markazi (Urganch shahri)gacha 20 km. Yaqin temir yoʻl stansiyasi — Urganch. Aholisi 118 925 ming kishi (2022). Qishloq aholisi va xoʻjaliklari Tagan kanalidan suv oladi. Yangiariqda paxta tozalash, gʻisht zavodlari, qurilish korxonalari, Oʻzbekiston — Turkiya qoʻshma korxonasi, avtokorxona, MTP bor. 3 umumiy taʼlim maktabi, litsey, gimnaziya, kasbhunar kolleji, tuman markaziy kutubxonasi va uning tarmoqlari, 2 madaniyat uyi, stadion mavjud. Tuman markaziy kasalxonasi, poliklinika, tugʻruqxona, dorixona va boshqalar tibbiy muassasalar aholiga xizmat koʻrsatadi. Tumandan Urganch, Xiva shaharlari, Xonqa, Hazorasp shaharchalari va Bogʻot qishlogʻigacha avtobus va marshrutli taksilar qatnaydi. Xiva — Toshkent yoʻnalishidagi avtobuslar Yangiariq hududidan oʻtadi.
Malalai Shinwari
Malalai Shinwari (ملالی شینوارۍ) Afgʻonistonning Kobul viloyati uchun Wolesi Jirga aʼzosi Shinvari saylovda ishtirok etishdan oldin jurnalist edi.
Shinvari Kobuldagi ayol nomzodlar orasida ovoz berish boʻyicha birinchi oʻrinni egalladi. U Afgʻonistonda ayollar huquqlari himoyachisi boʻlgan. 2007-yil 10-iyulda USA Today gazetasi Shinvarining oila qarzlarini toʻlash uchun qizlarini turmushga sotish amaliyotiga qarshiligini keltirdi.
Yamanda COVID-19 pandemiyasi
COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Yamanda ilk bor 2020-yil 10-aprel kunida tarqaldi.
Epidemiyadan oldingi holat
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.
COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003-yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi.
Toshkent tarixi
Qadimgi Toshkent
Geografik jihatdan juda qulay, iqlimi moʻtadil boʻlgan Chirchiq va Ohangaron vodiylarida uzoq oʻtmishdayoq chorvachilik va dehqonchilik bilan shugʻullangan aholi yashagan. Arxeologik yodgorliklarnint guvohlik berishicha, miloddan avvvalgi Ikkinchi ming yillikning oxiri va birinchi ming yillikning boshlarida koʻchmanchi chorvador aholining oʻtroqlashuvi kuchayib, dehqonchilik kengaya boshlagan.
Hali sugʻorma dehqonchilik va irrigatsiya inshootlari qurish imkoniyati boʻlmagan Toshkentning dastlabki dehqonlari, garchi daryoning asosiy oqimidan suv bogʻlab olishga qurbilari kelmagan boʻlsada, lekin, daryo toshqinlari va adirlardan kelgan suvlardan hosil boʻlgan irmoqlar boʻyida, tabiiy zaxob yerlarda dehqonchilik qilganlar.
Hozirgi Toshkentning Qorasuv, Salor va Joʻn arigʻidan sugʻoriladigan janubiy qismida shunday ibtidoiy dehqonchilik madaniyati tashkil topgan. Toshkentning bu ibtidoiy dehqonchilik madaniyatining izlari dastavval shahardan 30 km janubida Burganlisoy yoqasida topilib, tadqiq etilgani tufayli tarix fanida u Burganli madaniyati nomi bilan mashhur boʻlgan.
Milloddan avvvalgi 6—4 asrlarda Qorasuv, Salor va Joʻn arigʻi yoqalarida dastlab ilk qishloqlar qad koʻtargan. Shulardan biri Joʻn arigʻi boʻyidagi Shoshtepaning ostki qatlamidan qazib ochilgan qalʼa xarobasidir. 1980—82 yillarda olib borilgan qazish ishlari uning mil. av. 6—4-asrlar va 2—1-asrlardagi rivojlanish bosqichlarini aniqlashga imkon berdi. Bir tomoni Joʻn arigʻiga yondoshgan bu qadimgi joy atrofi dastavval tuproq, marza bilan oʻralib, qalʼa, istehkom qiyofasini olgan.
Shoshtepa
Shoshtepaning qadimgi aholisi chorvachilik (qoramolchilik, yilqichilik, qoʻychilik hamda tuyachilik) bilan shugʻullangan. Qadimgi shoshtepaliklar jez va temirdan qurol-yarogʻ va asboblar yasashni, kulolchilik hamda toʻqimachilikni yaxshi bilgan. Shubhasiz, bu qishloqlarda, keyinchalik Toshkent vohasida shahar madaniyati shaqllanib, qadimgi Toshkentning asta-sekin qad koʻtarishiga zamin boʻldi.
Mil. av. 2—1-asrlarda Shoshtepada qadimgi shahar belgilari paydo boʻddi. Qadimgi qishloq xarobalari ustida atrofi qalin aylanma devor bilan oʻrab olingan doira shaklidagi qalʼa (qoʻrgʻon) qad koʻtardi. Mil. 1—2-asrlarda suyakdan yasalgan yozuv tayoqchasi (stil) qadimgi Shoshda yasalib ishlatilgan. 15 smli bu suyak qalamning bir tomoni yozish uchun uchli qilib, ikkinchi oʻchirgich tomoni esa qiyshiq koʻp burchak shaklida kurakcha qilib yasalgan. Bu topilma milod boshlaridayoq Toshkent vohasida ham xattotlik mavjudligidan guvohlik beradi.
Shoshtepadagi arxeologik obidalar shaharning mustahkam mudofaa devori, hashamatli meʼmoriy majmuoti, hunarmandchilik buyumlari, xatsavod va savdodan dalolat beruvchi topilmalar milod boʻsagʻasida Toshkent vohasida shahar madaniyati rivojlanib, Shoshtepadagi qadimgi qishloq shahar qiyofasini ola boshlaganini koʻrsatadi. Shoshtepani oʻrganish Toshkent hududidan shahar madaniyati tarixi huddi shu davrdan boshlangan, yaʼni uning yoshi 23 asrdan kam emas deb baholashga imkon berdi.
Choch shahri
Milodning 1-asriga kelib Chirchiq, Salor, Qorasuv boʻylaridagi vohaning qariyb yarmidan koʻprogʻi oʻzlashtirilib obod etilgan. Salor yonida joylashgan Choch shahri bu davrda har tomonlama yetakchi mavqega ega boʻlib, uni muarrixlar haqli ravishda milodning boshlaridagi Toshkentning asosi deb hisoblaydilar. Buyuk ipak yoʻlida joylashgan Toshkent Yevropa mamlakatlarining Hindiston va Xitoy bilan olib borgan turli aloqalarida muhim rol oʻynagan. Bu shahar 6—8 asrlarda, ayniqsa, ravnaq topgan. Shaharning Turk xoqonligi tarkibiga kirishi, uning Qoramozor togʻlaridagi konlar yaqinida joylashganligi, hunarmandchilik mahsulotlariga doimo muhtoj dasht koʻchmanchilarining yondoshligi, shuningdek, asosiy karvon yoʻllari, xususan, Buyuk ipak yoʻli vohaning shimoliy hududlaridan oʻtishi uni tezda Choch davlatining poytaxti boʻlib qolishiga imkon berdi. Shahar atrofi kuchli mudofaa devorlari bilan oʻrab olinib, maxsus saroyqalʼa qurilgan. Arxeologik qazishmalar vaqtida topilgan ishlab chiqarish qurollari va uyroʻzgʻor buyumlari bu yerda yuksak madaniyat boʻlganidan dalolat beradi. Manbalarga koʻra, shahar, ichida saroy, ibodatxona boʻlgan ark, amaldorlarning uylari joylashgan shahriston, hunarmandlar mahallalari oʻrnashgan ichki va tashqi rabodlardan iborat boʻlgan.
Shahar atrofida ozod jamoalarning keng ekinzorlari, qishloqlari, ilk zamindorlik dehqonlarining qoʻrgʻon va bogʻ-rogʻlari, istehkomlari paydo boʻlgan. Ekinzor yerlar va bogʻlar chekkasida — koʻchmanchilar dashtiga tutash chegaralarda mudofaa istehkomlari qurilgan. Arab manbalarida bu shahar Chochning poytaxti — „Madinat ash Shosh“ (Shosh shahri) deb atalgan.
Choch poytaxti hunarmandlari metalldan mehnat qurollari, yarogʻ-aslahalar, zeb-ziynat va roʻzgʻor buyumlari yasashgan, koʻnchilik bilan shugʻullanishgan, paxta va junshisha idishlar, zargarlik buyumlari yasab, ichki va tashqi savdoni taʼminlashgan.
Shahar qizgʻin savdo markazi ham boʻlgan. Gʻarbda Vizantiyadan tortib, sharqsa Xitoygacha boʻlgan davlatlarning Toshkent hududidan topilgan tangalari shundan dalolat beradi. Choch hokimi ham oʻz tangalarini zarb qildirgan. IV—VII asrlarda Chochda kumush tangalar chiqaradigan zarbxona boʻlgan.
Qadimgi Choch hukmdorlari old tomoniga mulkdorning surati, orqa tomoniga hujumga tayyorlanib turgan qoplon tasviri yoki sulolaviy ayri tamgʻa tushirilgan pullarni zarb etgan. Chochning huddi shu davrda zarb etilgan baʼzi tangalari orasida hukmdor bilan yonma-yon turgan malika tasviri tushirilgan pullar ham uchraydi. Bu shubhasiz, Chochning ilk oʻrta asr ijtimoiy va iqtisodiy, ayniqsa, siyosiy hayotida hukmron tabaqa ayollarining yuqori nufuzga ega boʻlganligini koʻrsatadi. Ular „Shoʻrxon xotun“ va „Kabachxotun“ (uy malikasi) kabi sharafli nomlar bilan ulugʻlanib, shahar tashqarisida joylashgan soʻlim qarorgohda istiqomat qilganlar. Bunday oyimlar yashagan joy „Achabat“ (Katta ona qoʻnogʻi) deb yuritilgan. Savdosotiq va hunarmandchilik bilan birga madaniyat ham yuksalgan. Manbalarga koʻra, tasviriy sanʼat va, ayniqsa, musiqa rivoj topgan.