Imom_Shamil
Rossiyaga qarshi urush
link=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/43/Horschelt._Surrender_of_Shamil._1863.jpg/300px-Horschelt._Surrender_of_Shamil._1863.jpg|left|thumb|300x300px|[[Teodor Horschelt tomonidan Shamilning qoʻlga olinishi]] link=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/Karte_des_Kaukasischen_Isthmus_-_Entworfen_und_gezeichnet_von_J-Grassl_-_1856.jpg/200px-Karte_des_Kaukasischen_Isthmus_-_Entworfen_und_gezeichnet_von_J-Grassl_-_1856.jpg|thumb|200x200px|Karte des Kaukasischen Isthmus . Entworfen und gezeichnet von J. Grassl, 1856-yil. 1832-yilda Gʻozi Molla Gimri jangida halok boʻldi, Shomil qochib qutulgan ikki muriddan biri edi, lekin u ogʻir yaralar oldi. Bu janjal paytida uni nayza bilan sanchgan. Koʻtarilgan egilishdan sakragandan soʻng, unga qarata oʻt ochmoqchi boʻlgan askarlarning boshini tozalang. Ularning orqasiga tushib, chap qoʻlida qilichini aylantirib, uchtasini kesib tashladi, lekin toʻrtinchisi poʻlatni nayza bilan urib yubordi, koʻkragiga chuqur kirib, nayzani ushlab, uni oʻz goʻshtidan sugʻurib oldi, odamni kesib tashladi va yana bir gʻayritabiiy sakrash bilan devorni tozalab, zulmatda gʻoyib boʻldi. U yashirinib ketdi va Rossiya ham, muridlar ham uni oʻldi deb hisoblashdi. U tuzalib ketgach, yashiringan joyidan chiqib, ikkinchi imom boshchiligidagi muridlar safiga qaytadi. Keyingi chorak asr davomida ruslarga qarshi tinimsiz urush olib boradi va asrning afsonaviy partizan qoʻmondonlaridan biriga aylanadi. 1834-yilda Gamzatbek oʻldirilganda, Shomil Kavkaz qarshiligining bosh rahbari va Kavkaz imomining uchinchi imomi boʻldi. link=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/%E1%83%A8%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%93%E1%83%90_%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A0_%E1%83%9E%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%A1_%E1%83%A9%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%95%E1%83%9A%E1%83%90%2C_1859_%E1%83%AC.jpg/220px-%E1%83%A8%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%93%E1%83%90_%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A0_%E1%83%9E%E1%83%94%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%A1_%E1%83%A9%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%95%E1%83%9A%E1%83%90%2C_1859_%E1%83%AC.jpg|right|thumb|"Shamil oilasi". Chapdan oʻngga: Gʻozi Muhammadning ishonchli, murid Hoji; Shamilning oʻgʻli Muhammad-Shafiy; Shamilning kuyovlari: Abdurahim va Abdurahmon” surati, Kaluga, 1860-yil 1839-yilda (iyun-avgust) Shomil va uning 4000 ga yaqin erkaklar, ayollar va bolalardan iborat izdoshlari Gimri shahridan taxminan oʻn chaqirim sharqda, Andi Qoʻysuning egilishida joylashgan Axoulgo togʻ qalʻasida qamal ostida qolishdi. General Pavel Grabbe qoʻmondonligi ostida, Rus armiyasi Shomilning kuydirilgan yer strategiyasi tufayli taʻminotsiz erlarni bosib oʻtdi. Qoʻrgʻonning geografiyasi uni uch tomondan himoya qilib, qamalni oʻtkazishni qiyinlashtirdi. Oxir-oqibat, tomonlar muzokara oʻtkazishga kelishib oldilar. Grabbening talablarini bajarib, Shomil yaxshi niyat belgisi sifatida oʻgʻli Jamoldinni garovga berdi. Shamil Grabbening Shomil oʻz kuchlariga taslim boʻlishga buyruq berish va mintaqadan surgun qilishni qabul qilish haqidagi taklifini rad etdi. Rus armiyasi 2 kunlik janglardan soʻng qalʻaga hujum qildi, rus qoʻshinlari uni taʻminladilar. Shomil hujumning birinchi kechasida qamaldan qutulib qoldi. Shomilning qoʻshinlari sindirildi va koʻplab Dogʻiston va chechen boshliqlari podshohga sodiqliklarini eʻlon qildilar. Shamil Dogʻistondan Chechenistonga qochib ketdi. U erda u oʻz taʻsirini klanlarga kengaytirish uchun tezkor ish qildi.