cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gʻarbiy Sahroi Kabir
Qadimda Gʻ.S.K.da Afrika shim.dan kelgan barbar qabilalari yashagan. 7-asrda hududni arablar egallagan. 9—11-asrlarda Gʻ.S.K. Gana imperiyasi, 11 —12-asrlarda Al-Moraviylar davlati tarkibida boʻlgan. Yevropaliklar hududga ilk bor 15-asr oxirlarida kelib oʻrnasha boshlaganlar. 1887-yilda Ispaniya Riode-Oroni oʻz taʼsir doirasidagi hudud deb eʼlon qildi. 1904 va 1912-yillardagi Fransiya—Ispaniya bitimlariga koʻra, Sagiyet al-Hamrani ham oʻz mulkiga qoʻshib oldi. 1959-yilda Gʻ.S.K. Ispaniyaning "dengiz orti provinsiyasi" deb eʼlon qilindi. Mahalliy xalq ozodlik uchun faol kurash olib bordi. 1970-yilda Al-Ayyunda mustamla-kachilarga qarshi katta ommaviy chiqishlar boʻldi. 1973-yilda Sagiyet al-Hamra va Rio-de-Oroni ozod qilish fronti — POLISARIO tashkil topdi (Bosh kotibi Muhammad Abdulaziz). Gʻ.S.K.da mustamlakachilik tuzumini bekor qilish toʻgʻrisidagi masala BMTda 1966-yildan boshlab bir necha bor muhokama qilindi. 1975-yil 14-noyabrda Madridda imzolangan Shart-nomaga muvofiq Ispaniya 1976-yil fevr. oyida oʻz mustamlakasini Marokash va Mavritaniya ixtiyoriga oʻtkazishini eʼlon qildi. 1976-yil boshida Ispaniya qoʻshinlari Gʻ.S.K.dan chiqib ketdi. 1976-yil 27-fevralda POLISARIO fronti Gʻ.S.K.da Sahroi Kabir Arab Demokratik Respublikasi (SKADR) tuzilganligini eʼlon qildi. 1976-yil 26—30 avgustda SKADR Konstitutsiyasi qabul qilindi. 1984-yilda SKADR Afrika Birligi tashkilotiga aʼzo boʻldi, uni 70 davlat tan oldi. 1979-yilda Mavritaniya Gʻ.S.K.ga nisbatan hududiy daʼvosidan voz kechdi. marokash Mavritaniya nazorati ostidagi hududni ham egallab oldi. BMT Bosh Assambleyasi va Afrika Birligi tashkiloti Gʻ.S.K. muammosini hal etish maqsadida Marokash va POLISARIO fronti oʻrtasida qurolli toʻqnashuvlarni toʻxtatish boʻyicha bitimlar tuzish va Gʻ.S.K.da oʻz taqdirini oʻzi belgilash masalasi boʻyicha referen-dum oʻtkazishni tashkil etishni yoqlab chiqdi. Biroq Marokash hukumati POLISARIO fronti bilan bevosita kelishib olishga qarshi. 1991-yilda BMTning Xavfsizlik kengashi Gʻ.S.K.da referendum oʻtkazish boʻyicha BMT Missiyasi tuzish toʻgʻrisida qaror qabul qildi. Missiya xalqni oʻz taqdirini oʻzi belgilash masalasi boʻyicha referendumga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazishni nazorat qilishi lozim. Biroq tomonlarning kelish-movchiligi tufayli referendum oʻtka-zish ortga surilmoqda. 1996-yilda marokash bilan POLISARIO oʻrtasida oʻzaro aloqalarning yangilanishi munosabati bilan BMT Missiya mandatini choʻzishga qaror qildi.
Kimmeriylar
Kimmeriylar (ossuriycha gimirrai— xalq; yun. kimmerioi) — qad. koʻchmanchi qabilalar ittifoqi. Eron podsholari yozuvlarining akkadcha varianti K.ni Turkiston (hozirgi Oʻzbekiston)ning gʻarbida yashagan saklar deb tushuntiradi. Ular Oʻkuz (Amudaryo)ning shim. da yashashgan. Ossuriya manbalari K.ning 3 dohiysi: Teushpa, Tugdamme (yun. Ligdamis) va Sandaksatra nomlarini keltirgan. Miloddan avvalgi 700 yilda K. Rossiyaning jan.ga bostirib kirishgan. Gerodot va boshqa tarixchilarning yozishicha, K. Qora Kimmeriylar. Klazomen (Ioniya)dan topilgan sarqofadagi tasvir (miloddan avvalgi 6-asr) dengizning shim. sohillaridan Frakiyagacha boʻlgan hududda yashagan va bu yerlardan skiflar tomonidan quvib chiqarilgan, biroq yunon tarixchi va geograflari koʻpincha K. bilan skiflarni (ular qabiladosh boʻlgani uchun) chalkashtirib yozishgan. Miloddan avvalgi 7-asrda bu yerdan Kichik Osiyoga oʻtib Frigiyani (taxminan 675) va Lidiyaning poytaxti Sardi (652) ni, taxminan miloddan avvalgi 623 y. Kiaksarning Midiya podsholigini zabt etganlar. Miloddan avvalgi taxminan 600 yil K.ni Lidiya podshosi Aliatt tor-mor keltirgan. Keyinchalik Kichik Osiyodagi mahalliy aholi bilan aralashib ketgan. K.dan qolgan moddiy madaniyat yodgorliklarini arxeologlar, odatda, Katakomba madaniyati bilan bogʻlaydi.
Fayyum portretlari
Fayyum portretlari - Qad. Misrda ipshangan marhumlarning rangtasvir portretlari; dastgohli rangtasvirning qad. namunalari. 1887-yilda ilk bor eng yirik topilmalar aniqlangan joy (Fayyum vohasi) nomidan shunday atalgan. Eng rivojlangan davri 1— 3alar oʻrtalariga toʻgʻri keladi. Fayyum portretlari mum rassomligi usulida taxtaga ishlanib, soʻng mumiyolangan murdalar tobutining yuz qismi oʻrniga qoʻyilgan. Fayyum portretlarining dastlabkilari matoga ishlangan. Baʼzan avvaldan xonadonlar uchun ham tayyorlanib, tasvirlangan shaxs vafotidan soʻng uning mumiyosiga qoʻyilgan. Fayyum portretlarining uslub jihatidan 2 — antik sanʼat anʼanalari hamda misrliklar sanʼatiga ergashgan yoʻnaliishari kuzatiladi. Fayyum portretlarida obrazlar oʻta hayotiy, aniq shakllar hajmli, chiziqlari ifodali, tekis qilib roʻparadan, baʼzan bir ozgina (3/4 ga) burilgan hodda nursoya vositasida shakllantirilgan. Fayyum portretlari ning boy toʻplamlari Rossiya (Moskvadagi Tasviriy sanʼat muzeyi va Ermitajda), Misr (Qohiradagi Misr muzeyida), Buyuk Britaniya (Luvr, Britaniya muzeyida), Germaniya (Berlindagi davlat muzeylarida) va boshqalarda saqlanadi.
Qarobosh ota ziyoratgohi
Qarobosh ota ziyoratgohi — Andijon viloyatining Bo‘taqora qishlog‘ida joylashgan ziyoratgohdir.
Tarixi
Qarobosh ota ziyoratgohi Andijon viloyatining Bo‘taqora qishlog‘ida joylashgan va Ofoq hoji xazratlarining mudiralaridan biri Qarobosh ota ziyoratgohi bilan atalgan. Bo‘taqora qishlog‘ ariqlaridan oqib kelayotgan suvlar Qarobosh ota nomi bilan ataladi. Qarobosh ota ziyoratgohida 2 juft shifobaxsh bulq mavjud. Buloq nomlari Katta buloq va Qizilbuloq deb nomlangan. Qarobosh ota buloq janubidagi qarbiston qayta tiklanib uyning yonida kavlangan yertoʻla bilan va 60-yillarda bu ziyoratgoh Qarobosh ota tomonidan Sayyid Hasan ibn Mahmud ibn Mahmud al-Buxoriyga tegishli XIV-asrga tegishli bir qancha tarixiy qabr toshlari topilib Qabr gʻorida saqlanib kelgan. Hozirda ushu qabr toshi Andijon oʻlkashunoslik muzeyida saqlanib keladi. Qabrtosh yuzasiga xattotlik sanʼati, sulh xati yuzuvi bitilgan: boʻldi.
Qoʻqon xonligi arxiviga doir xujjatlarda Boʻtaqora tumani qishlogʻidagi maydonlari Mavlono Mir Abdurahimga (1813-yilda vafot etgan) berilgan. Andijon tumanining Eram tepa,Yalpok tepa,Katta guzar,Devatepa,Munchowtepa singari arxeologik yodgorliklar va Xalpa xoji,Qodirbek xoji,Matqosim xalpa nomi bilan ataluvchi meʼmoriy obidalar shuningdek oʻndan ortiq mukaddas ziyoratgoh va qadamjolari mavjud. Xususan, Boʻtaqora qishlogʻida Qarobosh ota qabristoniga oʻrta asrlarda yashab oʻtgan allomalar dafn etilgan.
Gʻarbiy Sibir tekisligi
Gʻarbiy Sibir tekisligi (pasttekisligi) — Yer sharidagi yirik akkumulyativ tekisliklardan biri. Qozogʻiston past togʻlari tekisligi va Oltoy togʻlaridan shim.da va gʻarbda Ural togʻlari, sharqda Oʻrta Sibir yassitogʻligi orasida joylashgan. Shimoliy dan janubga 2500 km, gʻarbdan sharqqa 1000–1900 km ga choʻzilgan, maydoni 3 mln. km2ga yaqin. Yer yuzasi tekislik. Balandligi 50–150 m dan (shim. va markaziy qismida) 300 m gacha (gʻarbi, jan. va sharqida). Yer yuzasi tekislik. Gʻ.Gʻarbiy Sibir tekisligi gersin burmalanishi davrida hosil boʻlgan. Zamini paleozoy yotqi-ziqlaridan tuzilgan boʻlib, ularning usti dengiz va quruqlik mezokayno-zoy jinslari (gil, qumtosh, mer-gel) bilan qoplangan. Eng yosh, antropogen yotqiziqlari jan.da allyuvial va koʻl yotqiziqlari, shim.da muzlik, dengiz va muzlik-dengiz yotqiziqlaridan iborat. Boʻsh qatlamlarda chuchuk va minerallashgan yer osti suvlari (jumladan, namakoblar), shuningdek, qaynoq sushgar (100—150° gacha) bor. Foydali qazilmalardan neft va tabiiy gazning katta konlari topilgan.
Iqlimi kontinental, sovuq. Oʻrtacha yillik temperaturalar shim.da —10,5% jan.da 1—2°, yanvarning oʻrtacha temperaturasi shim.da —28°, jan.da —16°, iyulniki shim.da 4°, jan.da 22°. Vegetatsiya davri chekka jan.da 175—180 kun. Yillik yogʻin tundra va dasht zonalarida 200–250 mm, oʻrmon zonasida 500–600 mm. Tekislik hududidan umumiy uz. 250 ming km dan ortiq 2000 daryo oqib oʻtadi. Eng yiriklari — Ob, Yenisey, Irtish. Tekislikning shim. tundra zonasi boʻlib, tun-dra arktika va gleyli tundra tuproqlarida arktika oʻsimliklaridan yoʻsin va lishaynik oʻsadi, jan.ni esa butazor tundra qoplagan. Jan.-rokda oʻrmonli tundra mintaqasi boʻlib, torf-gleyli, gleylipodzol va botqoq tuproqtarda butazor tundra, qrraqaragay-tilogʻoch va botqoq oʻsimliklari oʻsadi. Gʻ.Gʻarbiy Sibir tekisligining kattagina qismi oʻrmon (oʻrmon-botqoq) zonasiga mansub. Podzol tuproqlarda qoraqaragʻay, oqqaragʻay, kedr, qaragʻay, sibir tilogʻochi oʻsadi. Qoʻgngʻir ayiq. silovsin, rosomaxa, suvsar, qun-duz, kolonok, sobol, los, sibir yeligi, burunduq, ondatra yashaydi.
Warth (Quyi Avstriya)
Warth  Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shaharchadir. Neunkirchen (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 29.9 km2. 1575 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Marengo (Illinois)
Marengo AQShning Illinois shtatida joylashgan shahardir. McHenry County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
7499 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 10,3 km2. Shundan 10,3 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
IC 5096
IC 5096 Pavo yulduz turkumidagi Sbc (ixcham choʻziq spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi
Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi (qisqartmasi: Oʻzbekiston FA yoki OʻzFA), toʻliq nomi Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Oʻzbekiston milliy akademiyasidir. Akademiya 1943-yilning noyabrida ochilgan. Bugungi kunda Xalqaro Ilmiy Ittifoq (ICSU), Xalqaro Radioittifoq (URSI) va Xalqaro Astronomik Ittifoq (IAU) aʼzosidir.
Oʻzbekiston FA — mamlakatning oliy ilmiy tashkiloti. Akademiklar va uning xorijiy aʼzolarini hamda oʻz tasarrufidagi ilmiy muassasalar ilmiy xodimlari va mutaxassislarini birlashtiradi. Asosiy vazifasi fan va texnika sohasidagi davlat siyosatining amalga oshirilishini taʼminlash, davlat va jamiyat taraqqiyotini taʼminlovchi istiqbolli yoʻnalishlar boʻyicha fundamental ilmiy tekshirish va ilgʻor texnologiyalarni rivojlantirish strategiyasini belgilash, tabiiy, texnikaviy, tibbiy, ijtimoiygumanitar fanlar sohasida jamiyatning ijtimoiy-iqtisodiy, ilmiytexnikaviy va maʼnaviymaʼrifiy rivojiga koʻmaklashuvchi fundamental tadqiqotlar olib borishdan iborat. FA fan, texnika, madaniyat va maʼrifat sohasida fundamental va amaliy tadqiqotlarni amalga oshiradi, ilmiy ishlanmalarni muvofiqlashtiradi va ularga samarali rahbarlikni taʼminlaydi, davlatning intellektual, iqtisodiy va maʼnaviy salohiyatini yuksaltirishga qaratilgan fan va keng qamrovli ilmiy texnologiya yutuqlarini oʻz vaqtida ishlab chiqarishga joriy etadi. Oʻzbekiston FA har yili oʻz faoliyati toʻgrisida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga hisobot taqsim etadi.
O'zbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi Qoraqalpoq mintaqaviy boʻlimi Ulug'bek nomidagi Astronomiya instituti Ion-plazma va lazer texnologiyalari instituti Akademik S.A.Azimov nomidagi «Fizika-quyosh» IICHB materialshunoslik instituti Inshootlar seysmik mustahkamligi instituti RT-70 Radiorasadxonasi Umumiy va noorganik kimyo instituti Akademik S.Yu.Yunusov nomidagi o’simlik moddalari kimyosi instituti Akademik O.S.Sodiqov nomidagi bioorganik kimyo instituti Mikrobiologiya instituti O’simlik va hayvonot olami genofondi instituti Immunologiya instituti Genetika va o’simliklar eksperimental biologiyasi instituti H.Abdullayev nomidagi Geologiya va geofizika instituti G’.O.Mavlonov nomidagi seysmologiya instituti Genomika va bioinformatika markazi Alisher Navoiy nomidagi til va adabiyot instituti Tarix instituti Sanatshunoslik instituti Yahyo G’ulomov nomidagi arxeologiya instituti O'zbek tili va adabiyoti muzeyi Oʻzbekiston FA 1943-yil 4-noyabrda OʻzFANnegizida tashkil etilgan. T.N. Qori-Niyoziy uning birinchi prezidenti qilib saylangan. Akademiya tashkil topgan yili uning tarkibida 11 haqiqiy aʼzosi, 18 muxbir aʼzosi hamda 3 faxriy aʼzosi boʻlib, 10 ilmiy tekshirish institutini birlashtirgan. 210 ilmiy xodim, jumladan, 28 fan d-ri va 80 ga yaqin fan nomzodi ishlagan.
Akademiya tashkil topgan davrdan beri uning ilmiy tekshirish muassasalari xodimlarining soni, ilmiy tekshirish ishlarining koʻlami va salmogʻi jihatidan katta tarixiy rivojlanish yoʻlini bosib oʻtdi. Akademiya olimlari tabiat, jamiyat va insoniyat taraqqiyoti, millatlar, milliy madaniyatlar, davlat va milliy munosabatlarning rivojlanish muammolari, taʼlim va maʼrifat masalalari, liberallashtirish sharoitida milliy iqtisodiyotni rivojlantirish va raqobatbardoshliligini oshirishning metodologik asoslari, mulkiy munosabatlardagi oʻzgarishlar, mehnatni ragʻbatlantirish va aholini ijtimoiy himoyalash muammolari, moliyakredit, soliq va sugʻurta mexanizmini takomillashtirish, fuqarolik jamiyati va kuchli demokratik davlatni shakllantirish masalalari boʻyicha tadqiqotlar olib boradilar. Akademiya olimlarining Oʻzbekiston oʻtroq sugʻorma dehqonchilik madaniyatiga asoslanganligi va eng qadimiy sivilizatsiya oʻchoqlaridan biri ekanligi, Oʻzbekiston hududida davlatchilikning ilk koʻrinishlari miloddan avvalgi 2-ming yilliklarda boshlanganligi toʻgʻrisidagi tadqiqotlari katta ahamiyatga ega. Akademiya olimlari fundamental tadqiqotlar ustida ishlash bilan chegaralanibgina qolmay, mamlakat taraqqiyoti uchun zarur boʻlgan zamonaviy asbobuskunalar, tibbiy jihozlar, doridarmon, foydali oʻsimliklarning yangi navlari, qishloq xoʻjaligi ekinlari zararkunandalariga qarshi vositalar, shuningdek, yer osti boyliklarini qazib olishning yangi texnologiyalarini yaratmoqdalar.
FA ning koʻpgina muassasalari xorijiy davlatlarning ilmiy muassasalari bilan birgalikda tadqiqotlar olib boradi. Jumladan, Oʻzbekiston FAning Yadro fizikasi, Elektronika, Fizikatexnika, Mikrobiologiya, Biokimyo, Suv muammolari, Umumiy va noorganik kimyo intlari bilan AQSh, Xitoy, Germaniya, Italiya, Fransiya, Yaponiya, Koreya Respublikasi, Hindiston, Turkiyadagi yirik ilmiy markazlar oʻrtasida manfaatli hamkorlik yoʻlga qoʻyilgan.
Akademiyaning ilmiy tekshirish muassasalari oʻzlarining ilmiytashkiliy faoliyatlarini tegishli fan yoʻnalishlari (fizikamat. va texnika fanlari; kimyo, biol. va Yer haqidagi fanlar; ijtimoiygumanitar fanlar) boʻyicha vitseprezident xizmati bilan birgalikda olib boradi. Akademiyaning „Akademasbob“ ilmiyi.ch. birlashmasi, „Algoritminjiniring“ instituti, Arxeologiya instituti, Biokimyo instituti, Bioorganik kimyo instituti, „Botanika“ ilmiyi.ch. markazi, Genetika va oʻsimliklar eksperimental biologiyasi instituti, Geologiya va geofizika instituti, „Zamonaviy informatsion texnologiya“ ilmiy texnika markazi qoshidagi Kibernetika instituti, Zoologiya instituti, Immunologiya instituti, Iqtisodiyot instituti, Kosmik asbobsozlik instituti, Kosmik tadqiqotlar markazi va uning tarkibidagi Astronomiya instituti, Matematika instituti, Mikrobiologiya instituti, Mexanika va inshootlarning seysmik mustahkamligi instituti, Polimerlar kimyosi va fizikasi instituti, Seysmologiya instituti, Suv muammolari instituti, Tarix instituti, Til va adabiyot instituti, Umumiy va noorganik kimyo instituti, Falsafa va huquq instituti, „Fizika-Quyosh“ ilmiyi.ch. birlashmasi tarkibidagi Fizikatexnika instituti va Materialshunoslik instituti, Fiziologiya va biofizika instituti, Sharqshunoslik instituti, Elektronika instituti, Yadro fizikasi instituti, Oʻsimlik moddalari kimyosi instituti, Qoraqalpogʻiston boʻlimi (qarang Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Qoraqalpogʻiston boʻlimi) hamda Xorazm Maʼmun akademiyasi, Samarqand mintaqaviy boʻlimi, Buxoro ilmiy markazi, Ilmiyoʻquv markazi, Asosiy kutubxonasi (qarang Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining asosiy kutubxonasi), Issiqlik fizikasi boʻlimi, Adabiyot muzeyi, Oʻzbekiston tarixi davlat muzeyi, Temuriylar tarixi davlat muzeyi, Qatagʻon qurbonlari xotirasi muzeyi, Botanika bogʻi, Avtomatlashtirish va hisoblash texnikasi boʻyicha ixtisoslashgan loyihakonstruktorlik byurosi, „Radiopreparat“, „Tezlatgich“ korxonalari, Chirchiq shahridagi „Kompozit“ tajribaeksperimental zavodi, RT70 radiorasadxonasi, tajriba zavodi bor.
Oʻzbekiston FAning yuqori organi — FA akademiklari va ilmiy tekshirish muassasalari direktorlaridan tashkil topgan Umumiy majlis. FA Umumiy majlisi ilm-fanni rivojlantirish va akademiya faoliyatining eng muhim masalalarini koʻrib chiqish uchun uning Hayʼati tomonidan har yili kamida 1-marta chaqiriladi. Umumiy majlisda ilm-fanni rivojlantirishning ustuvor, istiqbolli va ilgʻor yoʻnalishlari va ularga taalluqli ilmiy dasturlar loyihalari muhokama etiladi hamda ular boʻyicha zarur qarorlar qabul qilinadi, akademiya faoliyatining asosiy tashkiliy masalalari hal qilinadi, uning haqiqiy va xorijiy aʼzolari saylanadi (qarang Akademik).
Oʻzbekiston FAning 122 aʼzosi bor (2005). Akademiya muassasalarida 5259 ilmiy xodim, jumladan, 360 fan d-ri va 860 fan nomzodi ishlaydi.
FA da ilm-fan sohasida yuksak muvaffaqiyatlarga erishgan olimlar uchun Al-Xorazmiy (1992-yil taʼsis etilgan), Zahiriddin Muhammad Bobur (1993), H.M. Abdullayev (1993) nomida medallar taʼsis etilgan. Akad. lar H. Fozilov, Yo.Toʻraqulov, prof. F. Abdullayev Al-Xorazmiy nomidagi, akad. U. Karimov va tarixchi olim R.Sulaymonov Zahiriddin Muhammad Bobur nomidagi, akad.lar I.Hamroboyev, F.Usmonov va prof. NM.Kucherskiy H.M.Abdullayev nomidagi medalga sazovor boʻlishgan.
Oʻzbekiston FA nashriyotchilik ishini, asosan, „Fan“ nashriyoti orqali amalga oshiradi. FA da „Geliotexnika“, „Informatika va energetika muammolari Oʻzbekiston jurnali“, „Mexanika muammolari Oʻzbekiston jurnali“, „Oʻzbek tili va adabiyoti“, „Oʻzbekiston biologiya jurnali“, „Oʻzbekiston kimyo jurnali“, „Oʻzbekiston matematika jurnali“, „Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi maʼruzalari“, „Oʻzbekiston tarixi“, „Oʻzbekiston fizika jurnali“, „Oʻzbekistonda ijtimoiy fanlar“ ilmiy jurnallari, „Fan va turmush“ ilmiyommabop jur. nashr etiladi.
Moxan Singx (siyosatchi)
Siyosiy hayot
Moxan Singxning otasining ismi Mahendra Pratap Singx edi, u 1945-yilda Deoriyaning Jaynagar qishlog'ida tug'ilgan. Doktor Ram Manohar Loxiyaning fikrlaridan ta’sirlanib, uning rahbarligida Allohobod universiteti talabalar uyushmasi prezidenti bo'ldii va talabalar va yoshlar harakatlarini boshqargan va 1975-76-yillarda Favqulodda vaziyat vazirligi xodimiga ovozini ko'targani uchun qamoqqa olingan 1991-yilgi umumiy saylovlarda u Deoriya Lok Sabha saylov okrugidan Janata Dal chiptasi bilan parlament a'zosi etib saylandi. Bu erda u Kongress a'zosi Shashi Sharma va o'sha paytdagi Ittifoqning HRD vaziri Rajmangal Pandeyni mag'lub etdi, lekin u parlament a'zosi bo'lsa ham, 1996-yilgi umumiy saylovlar uchun ushbu saylov okrugidan chipta olmagan. Shundan so'ng u Samajwadi partiyasini tanladi va oxirgi daqiqalarigacha uning ishchisi bo'lib qoldi. 2013-yil 22-sentyabrda Dehlidagi AIIMS kasalxonasida qon saratoni tufayli vafot etdi.
Kollektiv travma
Taʼrif
Amerikalik sotsiolog Kai Erikson oʻzining 1972-yildagi halokatli suv toshqini oqibatlari haqida yozgan „Everything in Its Path“ kitobida birinchilardan boʻlib kollektiv travma mavzusiga toʻxtalgan edi.
Gilad Hirschberger, Isroilning Interdisciplinary Center mutaxassisi, atamani quyidagicha izohlaydi:""Kollektiv travma" atamasi butun jamiyatga ta'sir qiladigan travmatik hodisaga nisbatan psixologik reaksiyalarni anglatadi; u shunchaki tarixiy haqiqatni, bir guruh odamlarning boshiga tushgan dahshatli voqeani eslashnigina aks ettirmaydi. Kollektiv travmada fojia guruhning jamoaviy xotirasida aks etadi va xotiraning barcha shakllari singari u nafaqat voqealarni qayta tiklashni, balki uni tushunishga urinish uchun jarohatni doimiy ravishda qayta-qayta yangilanishini ham o'z ichiga oladi." Umumiy jamoaviy jarohatlar dinamikasini ochish uchun xalqaro guruhlar doirasidagi treninglarni olib boradigan muallif va oʻqituvchi, Thomas Hüblning soʻzlariga koʻra: "Shaxsiy yoki jamoaviy boʻlishidan qatʼiy nazar travma fragmentlanadi va frakturalanadi. U rad etiladi va bosiladi. U inkorni va unutishni keltirib chiqaradi. Uni tuzatishga yordam berish uchun biz haqiqatda sodir boʻlgan voqeani, hatto eng dahshatli tafsilotlarni ham tan olishni, guvoh boʻlishni va shu bilan birga his qilishni tanlashimiz kerak. Chunki chetga qarash — rad etish, inkor etish, minimallashtirish yoki ataylab unutish — ularni yaratgan tengsizlik, gʻayriinsoniylik institutlarini qoʻllab-quvvatlashdir"Soʻnggi 18 yil davomida Hübl yuz minglab odamlarga munozara boshlashga yordam berdi va insoniyatning eng yomon qonunbuzarliklarini tuzatishga harakat qildi.
2019-yildan beri u Harvard tibbiyot maktabi (Harvard Medical School) da maʼruzalar qilib, seminarlar oʻtkazdi, shu jumladan 2019-yil dekabr oyida kollektiv travmani davolash boʻyicha yuqoridagi nutq ni soʻzladi.
„Kollektiv“ atamasiga aniqlik kiritar ekan, Ursula König (2018) kollektiv travmaning ikki xil darajasiga eʼtibor qaratdi:
Bundan tashqari, amalda bir-biri bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan kollektiv identifikatsiya belgilarini ham farqlash mumkin:
Global taʼsirlar
Butun jamiyat guvohi boʻlgan travmatik hodisalar jamoaviy taʼsirni qoʻzgʻatishi mumkin, koʻpincha bu jamiyat madaniyati va ommaviy harakatlarining oʻzgarishiga olib keladi.
Mashhur kollektiv travmalarga quyidagilar kiradi: Holokost, arman genotsidi, Qoʻshma Shtatlardagi qullik muammolari , Nankin qirgʻini, Xirosima va Nagasakidagi atom bombalari , Trail of Tears hodisasi , Great Irish Famine, Pearl-Harborga hujum, Shvetsiyadagi MS Estoniya hodisasi, 2001-yil 11-sentyabrda AQShda sodir boʻlgan hujumlar, Halabja kimyoviy hujumi, COVID-19 pandemiyasi va boshqalar.
Kollektiv travmalar guruh shaxsini shakllantirishda asosiy rol oʻynashi koʻrsatilgan (qarang: Law of Common Fate). Ikkinchi Jahon urushi paytida, AQShning USS Puffer (SS-268) suv osti kemasi qandaydir yoʻl bilan qochishga muvaffaqt boʻlmagunigacha Yaponiyaning yer usti kemasi tomonidan bir necha soatlik suvosti hujumiga uchradi. Keyinchalik psixologik tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, voqeadan keyin suv osti kemasiga oʻtkazilgan ekipaj aʼzolari hech qachon jamoaning bir qismi sifatida qabul qilinmagan. Keyinroq, AQSh dengiz floti siyosati shunday oʻzgartirildiki, bunday psixologik jarohatlardan soʻng ekipaj yangi topshiriqlarni bajarish uchun tarqatilib yuboriladigan boʻldi.
Butun bir xalq urush, genotsid, qiynoqlar, qirgʻin va shu kabi ogʻir jarohatlarni boshdan kechirganida, tirik qolganlarni reabilitatsiya qilish juda qiyin boʻladi. Hamma barobar shikastlanganda davolanish deyarli samarali boʻlmaydi. Travma surunkali boʻlib qoladi va ijtimoiy sabablar bartaraf etilmasa, jinoyatchilar jazosiz qolishda davom etaversa, tobora chuqurlashib boraveradi. Natijada butun jamiyatda abadiy ogʻriq madaniyati yuzaga kelishi mumkin. Biroq, yaqinda kollektiv travmani davolash usullari yaratildi („Kollektiv travmani davolash“ boʻlimiga qarang).
Jazoir urushi paytida Frantz Omar Fanon mustamlakachilik urushi dahshatining davom etishi sababli mahalliy jazoirliklarga nisbatan oʻz amaliyotini samarasiz deb topdi. U travmalarning ijtimoiy kelib chiqishiga eʼtibor qaratdi, ozodlik harakatiga qoʻshildi va mazlum odamlarni kollektiv ozodlik kurashi orqali oʻzlarining qadr-qimmatini kamsituvchi jarohatlaridan tozalashga chaqirdi. U Jazoirdagi Blida-Joinvil kasalxonasining psixiatriya boʻlimi boshligʻi lavozimidan isteʼfoga chiqish xatida quyidagi fikrlarni aytdi:"'Agar psixiatriya insonga oʻz muhiga begona boʻlib qolmasligiga yordam beradigan tibbiy texnika ekanligini tasdiqlaydigan boʻlsak, men oʻz mamlakatida doimiy musofir boʻlib qolgan arablar mutlaq depersonalizatsiya holatida yashashini tasdiqlamay ilojim yoʻq '."Keng tarqalgan qiynoqlar, qirgʻin, genotsid va shunga oʻxshash majburlash choralari orqali dahshat va xavotirni singdirish insoniyat tarixida tez-tez sodir boʻlgan. Bunga zamonaviy tariximizdan koʻplab misollar keltirish mumkin. Zolimlar har doim oʻzlarining „psixologik artilleriya“ texnikasidan odamlarning ongida vayronagarchilik va chalkashliklarni keltirib chiqarishga, ularni qoʻrqitish va kinizm bilan gipnoz qilishga urinishgan. Natijada avloddan-avlodga oʻtadigan kollektiv travma yuzaga kelgan. Reabilitatsiyaning sehrli formulasi yoʻq. Kollektiv travmani tan olish, eslash, birdamlik, kommunal terapiya va ommaviy hamkorlik kabi yaxlit va jamoaviy harakatlar orqali yengillashtirish mumkin.
Masalan, 1967-yilda Isroildagi Olti kunlik urushdan keyin oʻtkazilgan tadqiqot shuni koʻrsatdiki, urush paytida homilador boʻlgan ayollarda shizofreniya bilan kasallangan bolalar statistik jihatdan koʻproq boʻlgan. Mamlakatda kollektiv darajada sodir boʻlgan voqealar bachadondagi chaqaloqlarning individual neyrobiologik tizimlarida bevosita aks etgan. Asab tizimi va tanamizdagi boshqa organlar oʻrtasidagi toʻgʻridan-toʻgʻri bogʻliqlik / aloqadorlik tufayli kollektiv travma hujayra darajasida ham namoyon boʻladi. Shunday qilib, travmani faqat individual tushunchalar bilan tushunish mumkin emas.
Kollektiv travma shunchaki tarixiy faktni yoki bir guruh odamlar bilan sodir boʻlgan travmatik voqeani eslash degani emas. Kollektiv travmada fojia guruhning jamoaviy xotirasida aks etadi va xotiraning barcha shakllari singari u nafaqat voqealarni takrorlashni, balki uni tushunishga urinish oqibatida travmani davomiy yangilanib turishini ham oʻz ichiga oladi. Shikastlanishning kollektiv xotirasi individual xotiradan farq qiladi, chunki kollektiv xotira sodir boʻlgan voqeadan bevosita omon qolganlarning hayotidan tashqarida saqlanib qoladi va vaqt va makonda travmatik hodisalardan uzoqda boʻlishi mumkin boʻlganlarning esida qoladi.
Ruhiy salomatlik uchun havolalar
Kollektiv ravishda travmatik tajribalarni qayta tiklash ruhiy salomatlik muammolariga, jumladan, travmadan keyingi stress buzilishi (PTSD), depressiya va disassotsiatsiyaga olib kelishi mumkin. Kollektiv travmalar, jumladan, tabiiy ofatlar va hatto Holokost kabi tarixiy travmalarning psixologik taʼsiri bevosita va bilvosita tajribaga asoslangan holda farqlanadi. Ushbu jarohatlar psixologik sharoitlar ustun boʻlishiga olib kelishi mumkin, masalan, Italiyaning L’Aquila shahridagi zilzilalardan omon qolganlarda PTSD va Alexithymia (Aleksitimiya) qanday rivojlanganligini koʻramiz. PTSD belgilari travmatik hodisani qayta boshdan kechirishni, qochishni, aleksitimiya kabi hissiy bedorlikni va boshqa koʻplab hissiy va jismoniy alomatlarni oʻz ichiga olishi mumkin. Ushbu alomatlar va PTSD holati nafaqat jabrlanuvchilarning oʻzlari, balki travmatik hodisalardan keyingi avlodlar, odatda ikki avlodgacha boʻlganlarga ham taʼsir qiladi, bu epigenetika va jamoaviy madaniy travma kombinatsiyasi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin (quyida ushbu boʻlimlarga qarang). Kollektiv travma tufayli kelib chiqadigan ruhiy salomatlik holati PTSD bilan chegaralanib qolmaydi, tadqiqotlar holokostdan omon qolganlarning bolalari oʻzlariga past baho berishlarini koʻrsatgan, shuningdek, mahalliy amerikaliklar kabi kollektiv tarixiy travmani boshdan kechirganlar guruhlarda yuqori darajadagi tahlika va depressiya holatlari uchrashi ham tasdiqlangan. Shu sababli, toʻgʻridan-toʻgʻri yoki bilvosita kollektiv travmani boshdan kechirish jamoa uchun koʻplab ruhiy muammolarga olib kelishi mumkin.
Nevrologik taʼsirlar
Kollektiv travma jabrlanganlar va guvohlarga nevrologik va neyrofiziologik jihatlardan ham taʼsir koʻrsatadi. PTSD bilan birga keladigan koʻplab kollektiv travma qurbonlari eng koʻp ushbu holatlar kuzatiladi: qayta boshdan kechirish va/yoki haddan tashqari qoʻzgʻalish va dissotsiatsiya. Bular miya qanday nerv yoʻllarini hosil qilishini belgilashda rol oʻynaydi. PTDS va kollektiv travma limbik funksiyaga, miyaning oʻng amigdala, hipokampus, paragippokampal va temporopolyar sohalariga taʼsir qiladi, bu yerda jamoaviy travmadan omon qolganlar pastroq intensivlikni boshdan kechiradilar. Bu ruhiy holatga salbiy taʼsir qiladi. L’Aquila zilzilasidan omon qolganlar bilan olib borilgan tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, omon qolganlarda limbik mintaqalarning past intensivligi hissiy ishtirok etish vazifasi qoʻyilganda himoya yondashuvini koʻrsatib, uzoqlashish va ajralish shaklidagi kurashish strategiyasini va disfunksiyali hissiy tartibga solish tizimini taklif qiladi.
Epigenetika
Epigenetika — bu sizning atrof-muhitingiz va xatti-harakatlaringiz sizning genlaringiz qanday ishlashiga taʼsir qilishi va epigenom qanday oʻzgarishini oʻrganadi: bu yerda kollektiv travma ham koʻrib chiqilishi mumkin. Epigenom genetik oʻzgaruvchanlik va atrof-muhit tajribasi bilan shakllanadi va biz jamoaviy travmadan omon qolganlar epigenomini qanday oʻzgartirishi mumkinligini koʻramiz. Travma va stress omillariga taʼsir qilish genlar regulyatsiyasi va ifodasini oʻzgartirishi mumkin, bu esa biologiya va salomatlikning oʻzgarishiga olib keladi. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, aqliy va jismoniy salomatlik natijalari kollektiv travma tufayli epigenetik sabablarga koʻra yuzaga keladi. Tadqiqotlarga koʻra, homiladorlik paytida onaning salbiy kayfiyati yoki stressi, intrauterin signalizatsiya orqali naslning epigenetik xususiyatlarining oʻzgarishi bilan namoyon boʻlishi mumkin, bu esa sogʻligʻiga uzoq muddatli taʼsir koʻrsatishi mumkin, bu esa keyingi avlodlarda ham davom etishi mumkin. Masalan, agar onada stress gormoni kortizol darajasi yuqori boʻlsa, buni bola organizmi bachadondaligida yoki emizish jarayonida ham sezishi mumkin.
Kollektiv madaniy travma
Madaniy travma — bu ijtimoiy va makro darajada koʻrinadigan jamoaviy travmadir. Kollektiv jarohatlar boshdan kechirilganda, madaniy travmaning kommunal-psixologik va ruhiy salomatlik oqibatlari shaxsiy hamda jamiyat darajasida, oilaviy dinamika va boshdan kechirgan travmani kuchaytirishi mumkin boʻlgan geosiyosiy omillarni hisobga olgan holda oʻrganilishi mumkin. Holokost omon qolganlar va ularning farzandlarida ruhiy faoliyat qanday buzilishi va atrof-muhitga moslasha olmasligiga sabab boʻlishiga misol boʻladi. Qochqinlar va immigrantlar bilan olib borilgan tadqiqotlar, shuningdek, madaniy travma kollektiv ravishda ruhiy salomatlikka qanday katta salbiy taʼsir koʻrsatishini va bu epigenetik uzatish orqali jamoalarga, keyin avlodlarga, shuningdek, jamoalar tomonidan oʻrnatilgan oila dinamikasi tomonidan belgilanadigan ota-ona gʻamxoʻrligi orqali qanday yuqishini koʻrsatadi. Bunga misol qilib Shri-Lankani olish mumkin. Bu yerda urush va sunami kollektiv travmaga sabab boʻlgan. Urush va sunamidan zarar koʻrgan Shri-Lankaliklar oilaviy munosabatlar dinamikasida oʻzgarishlar boʻlganini, jamiyat aʼzolari va bolalar tarbiyasi oʻrtasidagi ishonchning yetishmasligini koʻrdilar. Bular Shri-Lanka jamiyatidagi madaniy meʼyorlarni oʻzgartirdi va jamoalar koʻproq qaram, passiv, jim, yetakchisiz, ishonchsiz va shubhalanishga moyil boʻlgan salbiy muhitni yaratdi. Kollektiv madaniyat shaklidagi bu umumiy travma jamoalar dinamikasini va koʻplab Shri-Lankaliklarning madaniy oʻziga xosligini sezilarli darajada oʻzgartirdi. Bu kollektiv travma keng miqyosda madaniy oʻziga xosliklarga qanday taʼsir qilishini koʻrsatadi.
Texnologiyaning kollektiv travmaga taʼsiri
Texnologiya ijodiy munosabatlar, hamkorlik uchun koʻplab imkoniyatlar va potensiallarni taqdim etadi, masalan, umumiy mahsulotlarga asoslangan ishlab chiqarish orqali,, xususan, commons-based peer production tizimi orqali rivojlantirilgan Vikipediyaning oʻzi bunga misoldir.
Biroq, bugungi kunda texnologiya va undan foydalanish travmani kuchaytiruvchi kontentlar koʻpayishiga ham sabab boʻlmoqda. Axborot oqimining tezkor sur’ati inson idroki va asab tizimidan ustun chiqishi mumkin. Muallif Thomas Hüblning taʼkidlashicha, odamlar faqat asab tizimi transformatsiya qila oladigan maʼlumotlar va axborotlarni yaxshi oʻzlashtirsalargina nimadir yaratishi, rivojlanishi va rivojlantirishi mumkin. Biroq, texnologik infratuzilma orqali maʼlumotlarning tarqalishi va isteʼmol qilinishining hozirgi tezligi hamda murakkabligi inson asab tizimiga katta bosim tushirishi mumkin. Agar asab tizimida bosim koʻp boʻlsa, u maʼlumotlarni umumlashtira olmaydi. Bu tashvish, giperaktivlik, stress, karaxtlik va oʻzligidan uzoqlashish holatlariga sabab boʻladi. Bular travma belgilari hisoblanadi.
Masalan, ijtimoiy-texnologik infratuzilmalar orqali joʻnatiladigan zoʻravonlikka oid global yangiliklar asab tizimining siqilishiga olib kelishi mumkin. Shunday qilib, (tarixiy yoki hozirgi) kollektiv travma kontentini oson va tez sur’atda qabul qila olmaslik kollektiv travmaning qaytalanishiga olib keladi.
Kollektiv travmani davolash
Yuqorida tilga olingan muallif va xalqaro guruh yordamchisi Thomas Hübl kollektiv travmani integratsiya qilish va davolash uchun yengillashtirilgan jamoaviy jarayonini ishlab chiqdi. 2016-yilda u butun dunyo boʻylab mintaqalarda kollektiv travmani integratsiyalash va davolash uchun mutaxassislarni tayyorlash uchun „The Pocket“ loyihasiga asos solgan. Hübl bu loyihani soʻnggi ilmiy tushunchalarga asoslangan holda tashkil qilgan boʻlib, bu loyiha Kollektiv Travma Integratsiya Jarayoni (CTIP) bilan ishlaydi. Ushbu jarayonning maqsadi kollektiv travma olgan shaxslarning xulq-atvorini oʻrganish bilan cheklanmaydi: jarayon jamoalar (jamiyatlar, millatlar) kollektiv travmani davolashni yanada samarali transformatsiya qilsa, keyingi tizimli buzilishlar (urushlar, zulmning turli shakllari va boshqalar bilan bogʻliq travmalar)ning oldini olishi mumkin degan tushunchaga asoslanadi. Bu jarayonda tarixiy ajdodlar va avlodlar oʻrtasidagi travmani xavfsiz ravishda oʻrganish uchun ehtiyotkorona aks ettirish usullaridan foydalanish koʻzda tutiladi.
Global ijtimoiy guvohlik
"Global ijtimoiy guvohlik" (Global Social Witnessing) — bu 2017-yilda Thomas Hübl va Wilyam Ury tomonidan „mulohazali ijtimoiy anglash“ amaliyoti uchun yaratgan atama. Kollektiv travmani koʻpgina mojarolarning asosi sifatida tushungan holda ular Global Ijtimoiy Guvohlikni aniq va keng qamrovli tasavvurga ega boʻlish qobiliyatiga ega boʻlgan anglash jarayoni sifatida tavsifladilar. Ularning fikricha, bu tinchlik oʻrnatish va davolanishni taʼminlash uchun zarur.
Thomas Hübl ongli tajriba konseptsiyasini inson yoki tizimning hozirgi hayotiy jarayonidan xabardor boʻlish qobiliyati sifatida tushuntiradi. Shunga koʻra, Global ijtimoiy guvohlik kollektiv subyektning oʻziga oid jarayonni anglashiga eʼtibor qaratadi.
Individual darajada, bu insonga boshqa mavjudotning ichki hayotini tasvirlash imkonini beradigan rahm-shafqat tuygʻusini ifodalaydi. Rahm-shafqat tuygʻusi chinakam davoni ragʻbatlantirish uchun zaruriy shart hisoblanadi. Bu, shuningdek, jamiyatda sodir boʻlayotgan jarayonlar toʻgʻrisida tushunchaga ega boʻlgan guquhlarda jamoaviy darajada qoʻllaniladi. Bu insonning kattalar va jamiyatning (millat, madaniyat va shu kabi darajalarda) integratsiyalashgan fuqarosiga aylanish jarayonida amalga oshirilishi mumkin. Madaniy hodisalar va jarayonlar bilan toʻgʻri munosabatda boʻlish orqali shaxs ijodiy harakat yoki munosib javob qaytarish layoqatiga ega boʻlib boradi. Shu maʼnoda, travmatik hodisaning guvohi boʻlgan odamlar uzilgan va aloqani yoʻqotgan pozitsiyadan chiqishi, travmaga jamiyat fenomeni sifatida kengroq qarashi taklif qilinadi. Shunday qilib, Global Ijtimoiy guvohlik befarqlik va kollektiv travmatik hodisalardan keyingi noadekvat javoblarning ayovsiz doirasini buzish nuqtasi boʻlishi mumkin. Travma bartaraf etilmasa, doimiy ravishda yanada koʻproq jarohatlarga olib keladi.
IC 3602
IC 3602 Sunbula yulduz turkumidagi E? (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Drea
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Drea — shaharcha va kommuna boʻlib Jazoirning shimoli-sharqidagi Souk Ahras viloyatida joylashgan.
Nebo (Kentucky)
Nebo AQShning Kentucky shtatida joylashgan shahardir. Hopkins okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
220 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 338,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,6 km2. Shundan 0,6 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 123 m balandlikda joylashgan.
Kroxovo
Kroxovo (Крохово) — Rossiyaning Permskiy oʻlkasida joylashgan qishloq.
Geografiyasi
Kroxovo Permdan (tuman maʼmuriy markazi) 15 km uzoqda joylashgan.
Almdorf
Hududi
Almdorfning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Saint-Léger-du-Bois
Saint-Léger-du-Bois Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Saône-et-Loire departamenti Autun tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
529 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 24,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 21,7 km2.
Fargʻonada ocharchilik
Fargʻonada ocharchilik — Fargʻona viloyatida 1917—1923-yillarda yuz bergan mudhish falokat. Ocharchilik yuz berishi natijasida Fargʻona vodiysining oʻzida 1 milliondan ortiq odam qurbon boʻlgan.
Boshlanishi
1917-yilda Rossiyada bolsheviklar hokimiyatni egallagandan keyin xususiy mulkchilikni yoʻq qilishga, iqtisodiy hayotining hamma sohalarida sotsialistik ruhdagi davlat mulkchiligini oʻrnatishga kirishganlar. Birinchi jahon urushi va 1917-yilgi oktyabr inqilobidan soʻng yuzaga kelgan fuqarolar urushi natijasida mamlakat hududida katta inqiroz kelib chiqdi. Natijada iqtisodiy-ijtimoiy hayot izdan chiqib, Rossiyaning bir qancha hududlarida ocharchilik roʻy berdi. Turar Risqulov 1919-yil Fargʻonadagi vaziyatni ogʻirligini aytib o'tgan edi. Fargʻonada Sovet hokimiyati rus aholisi bor shaharlarga eʼtibor qaratayotgani, musulmon qishloqlarida sovetcha hukumati emas, Nikolay podsho zamonidagi tartiblar hukm surishi, pristav va volost boshqaruvchilarining oʻrniga qaroqchilar toʻdasi kelganini afsus bilan tilga oladi. Oʻlka oziq-ovqat direktoriyasi 1918-yilning 15-iyunida tashkil qilinadi. uning tarkibiga 3 kishi kiritilgan. Turkistonda 1919-yilning 4-iyuniga kelib oziq-ovqat diktaturasi joriy etilgan.
„Sinfiy non payogi to‘g‘risida“gi dekretga koʻra, Turkistonda kartochka tizimi joriy etilgan. Buning uchun hududdagi aholi uchta toifaga ajratilgan:
Mahalliy aholi koʻpincha o‘zining kichkina ulushi bo‘lgan 100—200 gramm nonni olishdan ham mosuvo qilingan. Bu dekret, eng avval, rus aholisidan iborat ishchilar sinfini taʼminlashni nazarda tutgan. Namangan uyezdining oziq-ovqat bo‘limida aholiga taʼminot uchun payok berilganda, uyezdning mahalliy aholisiga undan birorta ham ulush ajratilmagan. Oziq-ovqatni taqsimlashda qo‘llanilayotgan milliy tengsizlik siyosati Turkiston ASSR sovetlarining VIII syezdida (1919-yil sentyabr—oktyabr) mahalliy delegatlar tomonidan qattiq tanqid qilingan va nazorat ostiga olingan. Andijondan kelgan delegatning taʼkidlashicha, oziq-ovqat bo‘limiga kelayotgan barcha mahsulotlar viloyatning yevropalik aholisiga tarqatilgan. Mahalliy aholiga hech narsa berilmagan.
Farg‘ona viloyatidagi ocharchilik 1917-yil oxiri 1918-yil boshlarida boshlangan. Ocharchilik 1921—1923-yillarda choʻqqisiga chiqdi. Ochlik natijasida eng ko‘p kichik yoshdagi bolalar halok boʻlgan. Bu davrda vodiydagi shaharlar va eski shahar qismlari och qolgan odamlar bilan to‘lib ketgan. Ular masjid, qabristonlar hamda ko‘cha-ko‘ylarda tilanchilik qilib aylanib yurgan. Qishloqlar va shaharlardagi ko‘chalar har kuni ochlik tufayli vafot etgan o‘nlab va yuzlab odamlarning murdalariga to‘lib ketgan.
Farg‘onada ochlik oqibatlarini tugatish komissiyasiga 1922-yilda qishloqdan kelgan vakilning maʼlumot berishicha, markazga yetib kelguncha 30 chaqirim yo‘l ustida badani hali sovib ulgurmagan 17 nafar jasadni yostiq, odeyal, ketmonlarni quchoqlagancha o‘lib yotgan holida ko‘rgan. Bu odamlar ro‘zg‘orlaridagi oxirgi narsalarini olib, yeyishga biror nimaga ayirboshlash uchun bozorga otlanganlar va yo‘lda ochlikdan vafot etishgan. Farg‘ona viloyati sovetlarining XIII syezdida viloyat inqilobiy qo‘mitasi raisi vodiydagi ocharchilik to‘g‘risida to‘xtalib "1917—1918-yildagi ocharchilik Farg‘ona viloyati xo‘jaligining vayron bo‘lishida kuchli taʼsir ko‘rsatgani, birgina Qo‘qon va Marg‘ilon uyezdida ocharchilik oqibatida 1917—1923-yillarda yarim million odam o‘lganini qayd etgan.
Arxiv hujjatlarida qayd etilishicha, Farg‘ona viloyatida 1917-yildan 1923-yilgacha ocharchilik oqibatida bir million va hatto undan ortiq kishi halok bo‘lgan.
Turkiston ASSRdagi ocharchilik falokati boshqa viloyatlar hududlariga ham yetib borgan. Misol uchun Samarqand viloyati hududida joylashgan Jizzax uyezdida aholining 70 foizi ochlik natijasida halok boʻlgan. Boshqa uyezdlar hududlarida ham aholi shunday qiynalgan. Birgina Samarqand uyezdida yetmish ming odam ocharchilik natijasida vafot etgan. Turkiston ASSR sovetlarining favqulodda VIII syezdida (1919-yil mart oyida boʻlib oʻtgan) Turar Risqulov butun bir millatning yo‘q bo‘lib ketishi mumkinligi toʻgʻrisida soʻz yuritgandi.
Ocharchilik shu qadar kuchayib ketganidan Turkiston tarixida hali deyarli yuz bermagan odam go‘shtini isteʼmol qilish kabi kannibalizm hodisalar uchragan. „Turkiston xalq xo‘jaligi“ jurnalida qayd etilishicha, Turar Risqulov maʼruzalarida bu xususda kuyinib gapirgan. Turar Risqulov ocharchilik respublika aholisining yarmini, yaʼni taxminan 2,5 million kishini o‘z domiga tortganligini taʼkidlaydi. Bu haqda Turkiston ASSR oziq-ovqat komissari, bolshevik V.Lapin „Markaziy Rossiyadagi ocharchiliklar Turkistondagi dahshatlar oldida hech narsa emas“, degan edi.
Ocharchilikka qarshi kurash
1918-yilning noyabr oyida Turkiston ASSR prezidiumi huzurida Ocharchilikka qarshi kurash markaziy komissiyasida (komissiyaning birinchi raisi Turar Risqulov bo'lgan) tashkil qilingan va samarali ish olib borgan. Natijada musulmon aholi va kommunistlar Turkistonda ocharchilikdan qirilib ketayotgan yuz minglab odamlarning hayotini saqlab qoladi.
Komissiyaning Turkiston ASSR viloyatlaridagi mahalliy bo‘limlari boshchiligida Toshkent shahridan boshqa yana Samarqand, Farg‘ona, Sirdaryo, Yettisuv viloyatlarida turli tashkilotchilik ishlari amalga oshiriladi. Ochlikni boshdan kechirayotgan odamlarni kiyim-kechak, oziq-ovqat va poyabzallar bilan taʼminlash ishlari yoʻlga qoʻyilgan.
1917-yilda boshlangan va 1923-yilga qadar cho'zilgan ocharchilik natijasida Farg‘ona viloyatining oʻzida 1 milliondan ortiq kishi qirilib ketgan. 1917—1920-yillarda Buxoro amirligi va Xiva xonligi, 1920—1924-yillarda BXSR va XXSR hududida ocharchilik holatlari deyarli yuz bermagan. Bolsheviklar olib borgan iqtisodiy siyosatning mevasi bo‘lgan ocharchilik sovet Rossiyasining boshqa hududlarida ham koʻp qurbonlarga sabab boʻldi. Misol uchun, 1921—1922-yillarda Rossiyaning markaziy qismlari, yaʼni Volgabo‘yi va unga yaqin atroflarda bo‘lgan ocharchilik sababli besh million kishi halok bo‘lgan. Qozog‘iston ASSRda 1921-yilning noyabr oyida och qolganlar soni 1,3 million, 1922-yil martga kelib 1,5 million kishiga yetgan.
1922-yil 10-oktyabrda ocharchilik bilan kurashish boʻyicha komissiya tugatiladi. 20-yillar boshlarida ahvol sekin-asta yaxshilanib, ekin maydolari kengayib boradi.
Blois
Blois Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
49.171 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 1314,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 37,4 km2.
Luke Williams
Luke Anthony Williams (1993-yil 11-iyunda tugʻilgan) - ingliz professional futbolchisi, hujumkor yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.
Williams oʻz faoliyatini "Midlsbro"da boshlagan, uyerda hujumchi sifatida oʻynagan. U shuningdek, Hartlepool United, Scunthorpe United, Coventry City, Peterborough United va Northampton Town klublarida oʻynagan.
Karyerasi
Williams Angliyaning Midlsbro shahrida tugʻilgan.
Middlesbrough
Williams 2009-yilning 28-dekabrida ligadagi debyutini oʻtkazdi va zaxiradan maydonga tushdi. Shu tariqa Williams atigi 16 yoshu 200 kunlik boʻlganda “Midlsbro”ning soʻnggi asrdagi eng yosh futbolchisiga aylandi. Williams oʻzining Midlsbrodagi ilk startini Coventry Cityga qarshi oʻtkazdi. 2010-yil 13-mayda Williams Midlsbro bilan professional toʻrt yillik shartnoma imzolagani eʼlon qilindi. U oʻzining "Midlsbro"dagi birinchi golini 2012-yilning 21-avgustida, 88-daqiqada "Byornli"ga qarshi oʻyinda (3:2) uzoq masofadan gol urdi. U oʻzining ikkinchi golini 15-sentyabr kuni "Midlsbro"da "Ipsvich Taun"ga qarshi oʻyinda gol (2:0) kiritdi.
Hartlepool Yunited (ijara)
2014-yil 23-yanvarda Williams bir oylik ijara shartnomasi asosida Hartlepool United F.C Yunaytedga qoʻshildi, markaziy hujumda yarim himoyachi rolini oʻynadi.
Scunthorpe Yunayted
2014-yil 23-oktyabrda Williams "Scunthorpe United F.C Yunayted bilan bir oylik ijara shartnomasini imzoladi. U Notts Countyga qarshi oʻyinda debyut qildi.
2015-yil 2-iyulda Williams nomaʼlum toʻlov evaziga Scunthorpe Unitedga doimiy koʻchib oʻtdi.
Hartlepool Yunayted
Williams 2018-yilning iyul oyida Milliy Liga jamoasi Hartlepool United Yunayted bilan shartnoma imzolagan. Jarohati tufayli Williams klubdagi birinchi mavsumida birorta ham oʻyin oʻtkaza olmadi. 2020-yil 30-oktyabrda Williams Hartlepoolda yangi shartnoma imzoladi. 2021-yil mart oyida Williams deyarli toʻrt yil ichida birinchi ligani Wokingga qarshi 1:0 hisobida gʻalaba bilan boshladi.
Williams Hartlepool tomonidan 2020/21-yilgi mavsum oxirida qoʻyib yuborilgan. Uning Hartlepooldagi vaqti jarohatlar tufayli vayron boʻldi va natijada Williams klubdagi uch yil davomida klub safida atigi 11 ta oʻyin oʻtkazdi.
Yutuqlar
Angliya U17
Ipswich (Janubiy Dakota)
Ipswich  — AQShning Janubiy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 928 kishini tashkil qilgan.
Geografiyasi
Ipswich shahri 45.445°N, -99.03028°W (45,445009, −99,030239) koordinatalarda joylashgan.
Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 1.34 sqmi tashkil qiladi.
Demografiyasi
2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 954 kishi, 402 xonadon va 249 oila istiqomat qilgan. Shaharning irqiy tarkibi 97,5% oq tanli, 0,1% afro-amerikaliklar, 0,9% tubjoy amerikaliklar, 0,1% osiyoliklar va 1,4% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 0,7% ni tashkil etadi.
Shaharda 402 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 29,6 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor edi, 51,7 foizi er-xotinlar birga yashagan, 7,5 foizida eri boʻlmagan ayollar, 2,7 foizida xotini boʻlmagan erkaklar va 38,1% oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 35,6 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 17,9 foizida esa 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.
Shahar aholisi oʻrtacha yoshi 45,1 yoshni tashkil etdi. Aholining 23,3 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar; 6,3% 18 yoshdan 24 yoshgacha boʻlganlar; 20,3% 25 dan 44 gacha; 27,3% 45 dan 64 gacha; va 22,7% 65 yosh va undan katta. Shaharning gender tarkibi 49,8% erkaklar va 50,2% ayollar edi.
Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 33 073 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 40 598 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 30 268 dollarni, ayollarniki esa 16 413 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 19 890 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 6,7 foizi va aholining 8,7 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlarning 6,2 foizi va 65 yoshdan oshganlarning 19,2 foizi qashshoq hisoblanadi.
Joseph Keller
Joseph Keller (31-iyul 1923-yil — 7-sentyabr 2016-yil) — amerikalik matematik. Keller difraksiyaning geometrik nazariyasi yoʻnalishidagi ishlari bilan tanilgan. 1997-yil Wolf mukofoti bilan taqdirlangan.