cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nayman
Oʻzbek naymanlari XIX asr oxirida 3 ta yirik uruqqa boʻlingan: qoʻshtamgʻali, sadirbegi, uvaxtamgʻali. Bulardan tashqari, naymanlarda bir qancha urugʻ boʻlimlari ham mavjud boʻlgan: agran, ayronchi, badir, biya, bogʻanali, boltali, bukalay, burunsov, jagalboyli, jostovon, jilonli (ilonli), jumaloq bosh, olti ota, olti oʻgʻil, oq tunli, segiz uruv (sakkiz urugʻ, sarinayman, turtul (toʻrt oʻgʻil), toʻrttamgʻali, urguch, ukrash, changali, choʻmichli, gʻozoyoqli, qoragadoy, qorasirak, qargʻali, qiltamgʻali, kultamgʻali va boshqalar. Narpay tumanidagi naymanlar: poʻlatchi, ulus, zarman, kichkildik, osnayman, achchili nayman, kattaki, nayman, toʻrgʻoq nayman, uyshun naymanlarga qam boʻlingan.
Oʻzbek nayman avlodlarini boshqa qavmlar tarkibidan ham uchratish mumkin. Masalan, oʻzbek saroylarining eng yirik toʻrt urugʻidan biri naymansaroy deb nomlangan. Shuningdek, qipchoqsaroyda chorkusa nayman, qoʻshtamgʻali saroy va qoʻngʻirot saroyda ham nayman tarmogʻi bor. Hattoki oʻzbek kenagaslari va juzlari tarkibida ham nayman shoxobchasi uchraydi. Bu holat oʻzbek qavmlarining etnogenezi mushtarakligidan, oʻzaro etnogenetik va etnomadaniy aloqalardan dalolat beradi.
Naymanlar Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Boshqirdiston, Tatariston va Moʻgʻuliston hududlarida ham yashaganlar.
Naymanlarning kelib chiqishi munozarali. Bir guruh olimlar (I. N. Berezin, V. V. Bartold, B. Y. Vladimirsov va boshqalar) naymanlarning etnogenezini moʻgʻullar bilan bogʻlaydilar. Ular "nayman" soʻzining etimologiyasini (moʻgʻulcha "sakkiz", "sakkiz qabila") oʻz fikrlariga dalil qilib koʻrsatadilar. Ikkinchi bir guruh esa (N. A. Aristov, X. Xovorst, S. A. Amanjolov va boshqalar) esa naymanlarni turk deb hisoblaydilar. Qadimgi Sharq qoʻlyozmalarida hamda Oʻrxun yozuvlarida "sakkiz oʻgʻuz" qabilasi ittifoqi tilga olinadi. Ular yashagan yerlarni X asr oʻrtalarida kidanlar ishgʻol etganlar. Sakkiz oʻgʻuzlar kidanlar tomonidan tobe etiladi, kidanlar ularni nayman deb atay boshlaganlar. Demak, naymanlar aslida turkiy xalqlardan boʻlganlar. Naymanlar VIII asr oʻrtalarida Baykal koʻlining janubida yashaganlar. IX asr oʻrtalarida ular Oʻrxun daryosining yuqori qismidan to Tarim va Qora Irtishgacha boʻlgan yerlarni egallaydilar. Keyinchalik naymanlar egallab turgan yerlarning chegarasi Xonboy va Oltoy togʻlarigacha yetgan. Ular sharqda, kerayitlar, shimolda qirgʻizlar, gʻarbda qangʻlilar, janubda esa uygʻurlar bilan chegaradosh boʻlganlar. XII asrning oʻrtalarida naymanlar kuchayib, Markaziy Osiyoda oʻz hukmronliklarini oʻrnatdilar. Naymanlar davlati XIII asr boshigacha, yaʼni moʻgʻullar istilosiga qadar mavjud boʻlgan. Naymanlarning oxirgi xoni — Tayanxonning poytaxti Jarshiznaur degan (Qoraqurumga yaqin) joyda joylashgan.
1204-yilda naymanlsrning katta bir qismi moʻgʻullarga tobe boʻladi. Moʻgʻullarga itoat etmagan naymanlar esa Balxash koʻlining gʻarbidagi choʻllarda, janubda Olakoʻl boʻylarigacha boʻlgan yerlarda, Sirdaryo boʻylarida, Ulugʻtogʻ hamda Ishim daryosi boʻylarida yashaganlar. Sirdaryo boʻylaridagi naymanlarning katta qismi keyinchalik Xorazmga va Movarounnahrga koʻchib kelib oʻrnashganlar. Ular asta-sekin oʻtroqlashib, yerlik xalqlarga aralashib ketganlar.
Dashti Qipchoqda koʻchib yurgan naymanlarning bir qismi Shayboniyxonning Movarounnahrga qilgan yurishlarida faol qatnashgan. XV asrning oxiri — XVI asrning boshlarida ular hozirgi Oʻzbekiston hududlariga koʻchib oʻrnashgan. Naymanlarning Dashti Qipchoqda qolgan qismi esa qozoq, qoraqalpoq va noʻgʻaylar tarkibiga kirgan. Naymanlarning deyarli koʻpchiligi XIII asr boshlarigacha xristian dinida boʻlgan. Ularning bir qismi esa qora kidanlar taʼsirida budda dinini ham qabul qilganlar. Ammo naymanlar eʼtiqodida ibtidoiy dinlarning, xususan shamanizm qoldiqlari kuchli boʻlgan. XIII—XIV-asrlar davomida naymanlar islom dinini qaʼbul qilganlar.
Oʻzbek naymanlarining koʻpchilik qismi Zarafshon vodiysida (Pastdargʻom va Narpay tumanlarida) oʻtroq holda yashab, koʻpincha dehqonchilik bilan mashgʻul edi. Ular tomli (paxsa, choʻpkori) uylarda yashaganlar. Oʻtroq naymanlarning boylari chorvachilik bilan ham shugʻullanganlar. Jom choʻli, Oʻrtachoʻl, Zirabuloq togʻida yashovchi naymanlarning asosiy mashgʻuloti chorvachilik hisoblangan. Bular koʻpincha qorakoʻl qoʻylari, togʻ va togʻ bagʻirlarida yashaganlari esa jaydari qoʻylar, qoramol, tuya va ot saqlaganlar. Chorvador naymanlar oʻtovlarda yashaganlar. XIX asrning oxiri — XX asrning boshlarida oʻzbek naymanlari ham boshqa qabilalar kabi oʻtroq oʻzbeklar tarkibiga singib, mazkur xalqning shakllanishida faol qatnashganlar.
Khan Academy
Khan Academy — Amerikaning notijorat taʼlim tashkiloti boʻlib, u 2008-yilda Sal Khan tomonidan talabalarni oʻqishga yordam beradigan onlayn vositalar toʻplamini yaratish maqsadida tashkil etilgan. Tashkilot video shaklida qisqa darslarni tayyorlaydi. Uning veb-saytida qoʻshimcha mashqlar va oʻqituvchilar uchun materiallar mavjud. Barcha manbalar veb-sayt va ilova foydalanuvchilari uchun bepul taqdim etilgan.
Veb-sayt va uning tarkibi asosan ingliz tilida taqdim etilgan, ammo boshqa: arab, arman, ozarbayjon, bengal, bolgar, xitoy, chex, dat, golland, fransuz, gruzin, nemis, gujarot, ibron, hind, indonez., italyan, yapon, koreys, Norveg, polyak, portugal (Braziliya va Yevropa), serb, ispan, shved, tamil, telugu, turk, urdu va oʻzbek tillarida ham mavjud.
Tarixi
Tashkilot 2008-yilda Salman Khan oʻz qarindoshlaridan birini matematikadan oʻqitish maqsadida Yahoo! Doodle Images dasturi orqali darslarni joʻnatgan paytida boshlangan. Biroz vaqtdan soʻng, Khanning boshqa amakivachchalari uning repetitorlik xizmatidan foydalanishni boshlashdi. Talab tufayli, Khan oʻz videolarini Internetda ham koʻrish imkoniyatini yaratishga qaror qildi, shuning uchun u oʻz videodarslarini YouTube-ga joyladi. Keyinchalik u SmoothDraw deb nomlangan rasm dasturidan foydalangan (hozirda ArtRageʼdan foydalanib rasm chizish uchun Wacom planshetidan foydalanadi). Video darslar uning kompyuterida yozib olingan edi.
Ijobiy javoblar Khanni 2009-yilda ishdan ketishga va darslarga (keyinchalik Khan Academy nomi bilan tanilgan) toʻlaqonli eʼtibor berishga undadi. Salman Khan tomonidan 2014-yil 15-sentabrda Kaliforniyada Khan Lab maktabi ochildi. 2017-yil iyun oyida Khan Academy kollej bitiruvchilari, ish qidiruvchilar va yosh mutaxassislar uchun moliyaviy savodxonlik boyicha videodarslarni namoyish etdi.
Moliyalashtirish
Khan Academy 501 (c)(3) notijorat tashkilot boʻlib, asosan xayriya tashkilotlari xayr-ehsonlaridan moliyalashtiriladi. 2010-yilda Google oʻzining „10 100“ dasturi doirasida yangi kurslar yaratish va kontentni boshqa tillarga tarjima qilish uchun 2 million dollar ajratdi. 2013-yilda, Karlos Slim (Meksikadagi Karlos Slim fondi), videolarni ispan versiyalarini yaratish uchun xayriya qildi. 2015-yilda AT&T Khan Academyga ilovalar orqali kirish mumkin boʻlgan kontentning mobil versiyalari uchun 2,25 million dollar miqdorida xayriya qildi. Khan Academyning AQSh Ichki daromad xizmatiga topshirgan maʼlumotiga koʻra, Salman Khanning 2015-yilda yillik maoshi 800 ming dollarni tashkil etgan. 2013-yilda sobiq prezident va COO Shantanu Sinha ham 375 ming dollardan ortiq kompensatsiya olgan. 2018-yilda Salman Khanning yillik maoshi 824 ming dollarni tashkil qildi. COO Jini Li maoshi 700 ming dollarni tashkil qildi.
Tarkibi
Khan Academyning veb-sayti asosan YouTubeda joylashtirilgan videolarda yaratilgan shaxsiy oʻquv tajribasini taqdim etishga qaratilgan. Veb-sayt oʻz videolariga qoʻshimcha sifatida ishlatilishi kerak, chunki u boshqa narSalmanarni, maSalmanan, oʻzlashtirishni kuzatish, mashqlarni sinab koʻrish va boshqa oʻqitish vositalarini oʻz ichiga oladi. Shuningdek, materiallarga mobil ilovalar orqali ham kirish mumkin.
2017-yil iyul oyida Khan Academy College Board’s Advanced Placement ning rasmiy hamkoriga aylandi.
Til mavjudligi
Khan Academyning videolari bir necha tillarga tarjima qilindi, 20 mingga yaqin subtitrli tarjimalar ham mavjud. Ushbu tarjimalar asosan xalqaro hamkorlik yordamida koʻngillilar tomonidan yaratilgan. Khan Academy platformasi Ingliz (en), Bangla (bn), Bolgar (bg), Xitoy (zh), Fransuz (fr), Nemis (de), Gruzin (ka), Norveg (nb), Polyak pl) Portugal (pt), Ispan (es), Serb (sr), Turk (tr) va Oʻzbek (uz) tillarida toʻliq va 28ta boshqa tillarda qisman mavjud.
Rasmiy SAT amaliyoti
2015-yildan beri Khan Academy SAT amaliy vebsayti hisoblanadi. Tahlillarga koʻra, Khan Academyda SAT mashqlarini 20 soat davomida oʻqish oʻrtacha 115 balli oʻsishga yordam berishi mumkin.
Pixar in a Box
2015-yilda Khan Academy Pixar bilan hamkorlikda Pixar in a Box nomli yangi kursni yaratdi, u maktabda oʻrganilgan koʻnikmalar Pixarda ijodkorlarga qanday yordam berishini oʻrgatadi.
Khan Academy bolalar uchun
2018-yilda Khan Academy Khan Academy Kids deb nomlangan dastur yaratdi. Ikki yoshdan olti yoshgacha boʻlgan bolalar uchun moʻljallangan dastur, ularga maktabga borishdan oldin kerak boʻladigan asosiy koʻnikmalarni (asosan matematika va til sanʼati) oʻrgatish uchun moʻljallangan.
Tanqid
Khan Academy tanqidchilari, uning yaratuvchisi Salman Khanni rasmiy maʼlumoti yoki pedagogikada malakasi yoʻqligi sababli tanqid qiladi. Bir nechta videolardagi bayonotlar, ayniqsa tarix sohasida, ularning texnik toʻgʻri yoki notoʻgʻriligi shubha ostiga olingan. Ushbu tanqidlarga javoban tashkilot oʻz videolaridagi xatolarni tuzatdi, fakultetini kengaytirdi va 200 dan ortiq kontent boʻyicha mutaxassislar tarmogʻini shakllantirdi.
Salman Khan 2016-yilning yanvar oyidagi intervyusida Khan Academyning onlayn maʼruzalarning ahamiyatini cheklanganligi tan olgan holda: „Men onlayn taʼlimni qimmatli deb oʻylayman, ammo men hech qachon ular qandaydir tarzda toʻliq taʼlim beradi deb ayta olmayman“. Khan Academy oʻzini oʻqituvchilarning anʼanaviy maʼruzalardan ozod qilishi va talabalarning individual ehtiyojlariga moslashishi uchun koʻproq vaqt berish orqali samaradorligini oshirish qobiliyatiga ega boʻlgan holda oʻzini sinf ichidagi oʻqishga qoʻshimcha platforma sifatida baholaydi.
Sovrinlari
Khan Academy AQShda ham xalqaro miqyosda tan olingan:
Gras (Ardèche)
Gras Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ardèche departamenti Privas tumani tarkibiga kiradi.
NGC 5406
NGC 5406 Canes Venatici yulduz turkumidagi SBbc tipli galaktikadir.
Gras (Ardèche)
Aholisi
381 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 7,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 52,8 km2. Dengiz sathidan 120 – 732 m balandlikda joylashgan.
NGC 5406
Ushbu obyektni William Herschel 1787-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Adenfer
Adenfer Fransiyadagi kommunadir. Nor-Pas-de-Kale mintaqasidagi Pas -de -Kale departamentida joylashgan hisoblanadi. Arras tumani tarkibiga kiradi. Umumiy yer maydoni — 6,19 km².
Kommunaning INSEE kodi — 62009, pochta indeksi — 62116.
Demografiya
2009-yil maʼlumotlariga koʻra, aholi soni 230 kishini tashkil etdi. Aholi zichligi — 37,16 kishi/km² hisoblanadi.
Aksidensiya
Aksidensiya (lot. accidentia — tasodif) — biror narsaning tasodifiy, oʻzgaruvchan, muhim boʻlmagan, oʻtkinchi xossasi. Substansiyagya qarama-qarshi. A. termini birinchi marta Aristotelning „Metafizika“ va „Fizika“ asarlarida ishlatilgan. Oʻrta asr sxolastikasida, 17-18-asr falsafasida koʻp qoʻllanilgan va sharq falsafasida al-oraz deb ishla-tilgan.
Storm Lake (Iowa)
Aholisi
10600 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 1000,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,59 km2. Shundan 10,59 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 433 m balandlikda joylashgan.
Panyevropa ittifoqi
right|thumb| Otto fon Xabsburg-Lorreyn, Panyevropa Ittifoqining xalqaro prezidenti (1973-2004) Panyevropa ittifoqi — bu barcha yevropaliklarni butun dunyoda oʻz manfaatlari va ideallarini samarali targʻib qilishga qodir boʻlgan yagona Yevropa ittifoqiga birlashtirishga qaratilgan ijtimoiy harakat.
UmumYevropa Ittifoqi Yevropa vatanparvarligi, barcha yevropaliklarning milliy oʻziga xosliklarini nishonlash tarafdori ekanligini taʼkidlaydi. Oʻzaro bogʻliqlik va global muammolarni hisobga olgan holda, faqat siyosiy jihatdan birlashgan kuchli Yevropa oʻz xalqlari va etnik jamoalari kelajagini kafolatlay oladi.
Tarixi
Panyevropa Ittifoqiga Richard Coudenhove-Kalergi tomonidan Venada asos solingan. XX asrning 20- yillari oʻrtalarida Yevropa mamlakatlarida Panyevropa Ittifoqining alohida milliy tashkilotlari tashkil etilgan. Ittifoq oʻz vazifasini Yevropa integratsiyasida, Yevropa xalqlarini teng demokratik asosda va yevropaliklar uchun umumiy xristian qadriyatlari asosida siyosiy va iqtisodiy birlashtirishda koʻradi.
Ittifoq oʻz faoliyatini Yevropaning turli siyosiy tuzilmalari, jumladan, Yevropa parlamenti doirasida amalga oshiradi. Umumyevropa Ittifoqi nizomida bu tashkilot siyosiy partiyalar va harakatlardan mustaqil ekanligi qayd etilgan. Tashkilotning ramzi — oltin doiradagi qizil xoch (xristianlik) (Quyosh — donolik). Keyinchalik, oltin doira Yevropa Ittifoqi gerbi uchun prototip boʻlib xizmat qilgan 12 yulduz bilan oʻralgan.
1923-yilda Richard Coudenhove-Kalergining Vena shahrida Yevropani kutayotgan tahdidlar: yangi jahon urushi, AQShning iqtisodiy gegemonligi, bolshevizmning kengayishi qarshisida Yevropani birlashtirishga chaqiruvchi „Umumayevropa“ manifestini eʼlon qildi.
Coudenhove-Kalergi gʻoyalariga darhol Yevropa ziyolilari doiralaridan javob boʻldi. 1924-yilda umumiy Yevropa Ittifoqining rasmiy bosma organi boʻlgan „Pan-Europe“ muntazam jurnalining birinchi soni nashr etildi. 1926-yil oktabrda Venada umumyevropa harakatining birinchi kongressi boʻlib oʻtdi, unda Yevropaning 24 xalqining 2000 nafar vakili qatnashdi va Kudenxov-Kalergi xalqaro prezident etib saylandi. 1927-yilda Fransiya tashqi ishlar vaziri Aristid Briand uning faxriy prezidenti boʻldi. Briandning xizmatlarini Yevropa xalqlarini birlashtirish uchun yaratgan „Umumayevropa“ loyihasi deb hisoblash mumkin. 1929-yil 5-sentabrda Jenevada boʻlib oʻtgan Millatlar Ligasining yigʻilishida Yevropa davlatlari federatsiyasini tuzish masalasi koʻtarildi. Yevropani qamrab olgan iqtisodiy inqiroz bu g‘oyani amalga oshirishga to‘sqinlik qildi.
1930-yil may oyida Berlinda Ikkinchi Umumevropa Kongressi va 1932-yil oktyabrda Bazelda Uchinchi Umumevropa Kongressi boʻlib oʻtdi, unda Kudenxov-Kalergi Gitler va Stalinga nisbatan murosasiz munosabat tezislarini ilgari surdi. 1933-yilda Germaniyada umumevropa adabiyoti taqiqlandi va yoqib yuborildi (Yevropaning birlashishi, natsistlarning fikricha, qabul qilib boʻlmaydigan „irqlarni aralashtirishga“ olib keladi). Tashkilot Avstriyaga koʻchib oʻtdi.
1935-yilda Vena parlamentida milliy sotsializmga qarshi kurashga bagʻishlangan IV Umumevropa Kongressining yigʻilishi boʻlib oʻtdi. 1938-yil mart oyida Avstriya Anshlyussidan soʻng fashistlar Vena shahrida Umumevropa Ittifoqi kotibiyatini magʻlub etdi va R. Kudenxov-Kalergi Shveytsariyaga qochishga majbur boʻldi. 1940-yilda u Nyu York shahriga koʻchib ketdi. Nyu Yorkda 1943-yil mart oyida Beshinchi Umumevropa Kongressi boʻlib oʻtdi.
1946-yil 19-sentyabrda Uinston Cherchill Syurix universitetida Yevropa Qoʻshma Shtatlari zarurligi toʻgʻrisida nutq soʻzladi, uning matni Richard Coudenhove-Kalergi bilan birgalikda tayyorlangan.
Ikkinchi jahon urushidan keyin Richard Kudenxov-Kalergi Uinston Cherchill va Sharl de Gollni Yevropani birlashtirish jarayoniga jalb etishga intiladi. Markaziy va Sharqiy Yevropa xalqlarini sovet istilosidan ozod qilish hamda erkin Yevropa davlatlarining yaqinroq iqtisodiy va siyosiy birlashuvini yoqlaydi. Shu bilan birga, u urushdan keyingi Yevropa integratsiyasining tor iqtisodiy va texnokratik yoʻnalishini keskin tanqid qiladi. Yevropa sotsialistlari umumevropa harakatini o‘ng qanot konservatizm, xristian yo‘nalishi va monarxizmda ayblaydi.
1965-yilda Richard Coudenhove-Kalergi faxriy prezidentlik lavozimini tark etadi va tashkilotning xalqaro bosh kotibi Vittorio Pons ishtirokida Panyevropa Ittifoqini qayta tashkil qiladi.
1973-yilda Fransiya Prezidenti Jorj Pompiduning taklifiga binoan Otto fon Xabsburg 1979-yilda Yevropa parlamentiga birinchi toʻgʻridan-toʻgʻri saylovlarda qatnashgan Panyevropa Ittifoqining xalqaro prezidenti etib saylandi.
Sovuq urush davrida Panyevropa Ittifoqi Sharqiy Yevropa davlatlarining muxolifat harakatlarini qoʻllab-quvvatlagan. Ittifoqning ushbu mamlakatlardagi boʻlimlari kommunistik tuzumning qulashiga hissa qoʻshdi. 1989-yil 19-avgustda Sopronda tarixiy „Umumyevropa piknigi“ boʻlib oʻtdi. Sotsialistik blok parchalanganidan keyin Vengriya Umumevropa Ittifoqiga kirdi (1989), ittifoqning boʻlimlari Chexiya, Slovakiya, Polsha, Ruminiya, Xorvatiyada tashkil etildi. 1990-yil dekabr oyida Pragada Yevropa Ittifoqining Bosh Assambleyasi boʻlib oʻtdi, unda Yevropaning 26 yirik va kichik davlatlaridan 400 nafar delegatlar ishtirok etdi. 2002-yil aprel oyida Vena va Bratislava shaharlarida Ittifoq tashkil etilganining 80 yilligiga bagʻishlangan Umumyevropa kongressi boʻlib oʻtdi.
Bugungi kunda Panyevropa Ittifoqi
Panyevropa Ittifoqining hozirgi prezidenti Alen Terenuar (Fransiya), Otto von Xabsburg-Lorraine 2011-yil 4-iyulgacha faxriy prezident lavozimida ishlagan. Bugungi kunga kelib, Panyevropa Ittifoqiga Avstriya, Albaniya, Andorra, Angliya, Belgiya, Bosniya va Gersegovina, Vengriya, Germaniya, Ispaniya, Italiya, Kosovo, Latviya, Lyuksemburg, Makedoniya, Ruminiya, San-Marino, Serbiya, Slovakiya, Sloveniya, Finlandiya, Fransiya, Xorvatiya, Chexiya, Shveytsariya, Shvetsiya, Estoniya aʼzo tashkilotlar kiradi. 2013-yilda Rossiyaning umumyevropa ittifoqi (Association Paneurope Russie) tashkil etildi, u hozir faoliyat koʻrsatmaydi.
Montmurat
Montmurat Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Cantal departamenti Aurillac tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,0 km2.
XV asr
XV asr, Grigoriy taqvimiga koʻra, 1-yanvar 1401-yildan 31-dekabr 1500-yilgacha boʻlgan davr.
Events
Orleanni inglizlardan tozaladi.
Caposele
Caposele Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan kommunadir. Avellino provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 41 km2. 3797 nafar aholi istiqomat qiladi.
Liu Xiang (to'siqli yugurish)
Liu Xiang 1983-yil 13-iyulda tugʻilgan. Xitoylik sobiq 110 metrga toʻsiqli yuguruvchi. Liu Olimpiya oltin medali sohibi va jahon chempioni. Uning 2004-yilgi Olimpiya oltin medali Xitoy uchun erkaklar oʻrtasidagi yengil atletika musobaqasida birinchi oʻrinni egalladi.
Liu Xitoyning eng mashhur sportchilaridan biri va madaniyat belgisi sifatida paydo boʻldi. 110 metrga to‘siqlar osha yugurish bo‘yicha jahon rekordchisi, jahon chempioni va Olimpiya chempioni bo‘lgan yagona erkak sportchi bo‘lishidan tashqari, Liu erkaklar o‘rtasida 110 metrga to‘siqlar osha yugurish bo‘yicha 12,91 soniya natija bilan Olimpiada rekordchisi bo‘lib qolmoqda. 2004-yilgi Afina Olimpiadasida ortga qaytdi. U Pekin Olimpiadasida 110 metrga to‘siqlar osha yugurish bo‘yicha oltin medalni qo‘lga kiritish uchun talabgor bo‘lgan biroq u noto‘g‘ri start va avvalgi jarohati tufayli so‘nggi lahzada musobaqadan chiqishga majbur bo‘ldi. London Olimpiadasida yana 110 metrga toʻsiqlar bilan yugurish boʻyicha oltin medalning sohibi boʻlib, qizgʻinda birinchi toʻsiqni bartaraf etishga urinib, Axilles tendonini tortib oldi. 2015-yil 7-aprelda u Sina Weiboʻda nafaqaga chiqqanini eʼlon qildi.
2004-yilgi Olimpiya oʻyinlari
2004-yil may oyida Yaponiyaning Osaka shahrida boʻlib oʻtgan IAAF Gran-pri poygasida Lyu Allen Jonsonni 13,06 natija bilan engishga muvaffaq boʻldi. 2004-yilgi Afina Olimpiadasida u yanada yaxshilandi. U tadbir uchun favorit hisoblanmasa ham, u 12,91 ball bilan Olimpiada finalida biroz masofaga gʻalaba qozonib, oltin medalni qoʻlga kiritdi. 11 yil oldin Kolin Jekson oʻrnatgan jahon rekordini oʻrnatdi. Bu yangi Olimpiya rekordi edi va ikkinchi oʻrinni egallagan Terrens Trammelldan deyarli oʻndan uch soniya tezroq edi. Bu spektaklda Liu musobaqada 13 soniyadan kam yugurgan oltinchi odam boʻldi va Xitoyning yengil atletika boʻyicha erkaklar oʻrtasidagi birinchi Olimpiya oltin medali sohibi boʻldi. Buning ustiga, bu osiyolik sportchilar yuqori darajadagi sprint musobaqalarida qatnasha olmaydi degan anʼanaviy fikrga qarshi chiqdi. . Uning soʻzlariga koʻra, uning oltin medali „ Osiyo mamlakatlari sprint poygalarida yaxshi natijalarga erishmaydi degan fikrni oʻzgartiradi. Men butun dunyoga osiyoliklar juda tez yugura olishlarini isbotlamoqchiman.“
Piornal
Piornal Ispaniyaning Estremadura mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Cáceres provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 36 km2. Aholisi — 1525 kishi (2010).
Kertészsziget
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
right|thumb|300x300px| [[Vengriya|Vengriyadagi Békés okrugining joylashuvi]] Kérteszsziget — Vengriyaning janubi-sharqidagi Buyuk tekislik mintaqasiga qarshli Békés okrugi hududidagi qishloq.
Geografiyasi
Qishloq 39,15 km² maydonni egallagan va aholisi 374 kishidan iborat (2015).
XVI asr
XVI asr, Grigoriy taqvimiga koʻra, 1-yanvar 1501-yildan 31-dekabr 1600-yilgacha boʻlgan davr.
Dmitriy Nalivkin
Dmitriy Vasilyevich Nalivkin [1889.13(25).8, Peterburg, - 1982.3.3, Sankt-Peterburg] — rus geologi va paleontologi, akademik (1946), Turkmaniston Fanlar akademiyasi faxriy aʼzosi (1951), Mehnat Qahramoni (1963). Ilmiy ishlari stratigrafiya, paleontologiya, paleozoy paleogeografiyasi, regional geol., Ural, Oʻrta Osiyo, Sharkiy Yevropa platformasi foydali qazilmalarini izlab topishga bagʻishlangan. N. — fatsiyalar haqidagi taʼlimotga asos soluvchilardan biri. Geologik haritalar tuzishda qatnashgan.
Zilwaukee (Michigan)
Zilwaukee AQShning Michigan shtatida joylashgan shahardir. Saginaw okrugi tarkibiga kiradi.
Carolles
Carolles Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Manche departamenti Avranches tumani tarkibiga kiradi.
Zilwaukee (Michigan)
Aholisi
1658 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 289,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,14 km2. Shundan 5,72 km2 quruqlik, 0,41 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 178 m balandlikda joylashgan.
Carolles
Aholisi
711 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 169 nafar kishi.
Lawrence Park
Lawrence Park AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Erie County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
4048 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 4,8 km2. Shundan 4,8 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
NGC 5407
NGC 5407 Canes Venatici yulduz turkumidagi E? tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1787-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
David Albert
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/David_Albert.jpg/220px-David_Albert.jpg|thumb| Devid Albert Devid Z. Albert (1954-yilda tugʻilgan) — Frederik E. Woodbridge falsafa professori va New-Yorkdagi Kolumbiya universitetida Fizikaning falsafiy asoslari boʻyicha magistrlik dasturi direktori.
Taʼlim va martaba
U Kolumbiya kollejida 1976-yil fizika boʻyicha bakalavr darajasini va 1981-yil nazariy fizika boʻyicha doktorlik darajasini Rokfeller universitetida professor Nicola Khuri qoʻl ostida olgan. Keyinchalik Tel-Aviv universitetidan Yakir Aharonov bilan hamkorlik qildi. Garchi u Rutgers universitetining tashrif buyuruvchi falsafa professori boʻlsa ham, oʻz faoliyatining katta qismini Kolumbiya universitetining falsafa boʻlimida oʻtkazgan. 2015-yilda u Amerika sanʼat va fanlar akademiyasining aʼzosi etib saylangan.
Falsafiy ish
Albert Kvant mexanikasi va tajribasi (1992), Vaqt va imkoniyat (2000) va Fizikadan keyin (2015) uchta kitobini, shuningdek kvant mexanikasi boʻyicha koʻplab maqolalarini nashr etgan. Uning kitoblari norasmiy (noodatiy) yozilish uslubida boʻlgani uchun ham maqtalgan, ham tanqid qilingan.
"What the bleep do we know!?"
Albert munozarali "What the bleep do we know" (2004) filmda koʻrinish bergan. Popular Science jurnalida chop etilgan maqolaga koʻra, u oʻzining „soʻngi ishidan gʻazablangan“. Maqolada aytilishicha, Albert kino ijodkorlariga kvant mexanikasi ong yoki maʼnaviyat bilan bogʻliq emasligi haqida toʻrt soatga yaqin intervyu bergan. Keyin uning intervyusi tahrirlangan va filmga uning qarashlarini notoʻgʻri koʻrsatadigan tarzda kiritilgan. Maqolada, Albert ham kino ijodkorlariga „oʻzining kinoga olinganidan“ keyingi oʻzining his-tuygʻularini ifodalaydi. Albert „Down the Rabbit hole“ deb nomlangan "What the Bleep " filmining davomida ishtirok etuvchi olim sifatida roʻyxatga olingan boʻlsa-da, filmning davomi „rejissorning kesmasi“ boʻlib, birinchi filmni suratga olish paytidagi qoʻshimcha kadrlardan foydalanilgan. Filmning „Down the Rabbit hole“ versiyasidagi intervyu qismida birinchi mavzu sifatida Albertni koʻrsatiladi. Oʻsha intervyuda u „What the bleep do we know!?“ asl nusxadagi filmning asosiy fikrga qoʻshilmasligini bildiradi.
Nalbandyan Mikael Lazarevich
Nalbandyan Mikael Lazarevich (1829.2(14). 11, Rostov-Don tumani — 1866.31.3.(12.4), Kamishin shahri) — arman yozuvchisi, faylasuf. Yangi arman adabiy tilining asoschilaridan biri. 1855—58 yillar Moskva universitetining tibbiyot fakultetida tahsil olgan, soʻng shu yerda arman tilida nashr etiladigan "Yusisapayl" ("Shimol yogʻdusi") jur.da ishlagan (1858—60). "Kolokol" va "Sovremennik" jur.larining taʼsirida inqilobiy demokratizm tomoniga oʻtgan. Nalbandyan 1860—62 yillarda Turkiya, Hindiston va Gʻarbiy Yevropa mamlakatlariga sayohati davomida A. I. Gersen va N. P. Ogaryovlar bilan tanishgan. Keyinroq "Megu" ("Asalari") jur. qoshida yashirin inqilobiy tashkilot tuzgan, jamiyatni keskin tanqid etuvchi asarlari uchun qamoqqa olingan va keyinchalik surgunda vafot etgan. Nalbandyan falsafa, iqtisod, ped., tilshunoslik bilan shugʻullangan, Feyerbax va Chernishevskiy fikrlarini rivojlantirgan. Nalbandyan falsafasi arman xalqi ijtimoiy tafakkuri rivojida muhim bosqich hisoblanadi. Asosiy publitsistik asari "Deh-qonchilik haq yoʻl" (1862). "Birovga soʻz, boshqaga kelin" (1858), "Kundalik" (1858—60) romanlari bilan arman tanqidiy realizmiga asos solgan. Adabiy-estetik qarashlari "Arman yozuvi haqida soʻz" (1854—55), "Tanqid" (1858) asarlarida oʻz ifodasini topgan.
Vekerd
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> right|thumb|300x300px| [[Vengriya|Vengriyadagi Hajdu-Bihar okrugining joylashuvi]] Vekerd ( Vecherd  ) — Vengriyaning sharqiy qismidagi Shimoliy Buyuk tekislik mintaqasidagi Hajdu-Bihar okrugidagi qishloq.
Geografiyasi
U 7.41 km2 maydonni egallaydi  va 135 kishidan iborat (2015).
Gravières
Gravières Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ardèche departamenti Largentière tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
345 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 18,5 km2. Dengiz sathidan 159 – 955 m balandlikda joylashgan.
Agarkhed
Agarkhed - Hindistonning Karnataka shtati janubidagi qishloq. U Karnataka shtatidagi Bijapur tumanidagi Indi talukida joylashgan.
Aholisi
2001-yilgi Hindiston aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, Agarkhed 5667 kishi, 2907 erkak va 2760 ayol bor edi.
Tarixi
Agarxed Adya Jahagirdar oilasida tu'gilgan. Bu Adya Vamsha Pradeepada hujjatlashtirilgan.
IC 159
IC 159 Kit yulduz turkumidagi Sb (ixcham choʻziq galaktika) tipli galaktikadir.
Nalchik
Nalchik (1921 yildan) - Kabarda-Balkariya poytaxti. Katta Kavkazning shim. etaklarida, Nalchik daryosi boʻyida joylashgan. Temir yoʻl stansiyasi. Aholisi 235,7 ming kishi (1998). N. Kabarda-Balkariya sanoat mahsulotining 50%ini beradi. Mashinasozlik ("Sevkavelektrod", "Telemexanika" korxonalari, elektrovakuum, yarim-oʻtkazgichli priborlar, stanok-sozlik va boshqa zavodlari), rangli metallsozlik, kimyo oziq-ovqat, yengil sanoatlari rivojlangan. Baland togʻ geofizika ilmiy tadqiqot instituti, 3 oliy oʻquv yurti (shu jumladan, KabardaBalkariya universiteti), 2 teatr, oʻlkashunoslik, tasviriy sanʼat muzeylari, filarmoniya faoliyat koʻrsatadi. Balneologik va togʻiqlimiy kurorti bor (N.dan 3 km narida, Dolinskda 500–550 m balandlikda joylashgan). N. Shimoliy Kavkazdagi turizm va alpinizm markazlaridan biri. N. 1817— 18 yillarda ruslarning harbiy istehko-mi sifatida vujudga kelgan.
Vladimir Nalivkin
Vladimir Petrovich Nalivkin (1852.15.7, Kaluga - 1918.20.1, Toshkent) — tarixchi, sharqshunos, lingvist va pedagog.
1873-yil artilleriya bilim yurtini tugatgach, Turkistonda xizmat qilgan, Xiva va Qoʻqon yurishlarida qatnashgan. Qisqa muddat Namanganda harbiy boshliqning yordamchisi boʻlib ishlagan. Yerli aholining tili, turmushi va urf-odatlarini yaqindan oʻrganish uchun Nanay qishlogʻidan yer sotib olib, oilasi bilan shu yerda bir necha yil yashagan. Oʻzbek, tojik, arab tillarini puxta oʻrgangan. N. Turkiston oʻlkasida ochilgan birinchi rus-tuzem maktabining dastlabki oʻqituvchilaridan boʻlgan, Toshkent oʻqituvchilar seminariyasida mahalliy tillardan dars bergan (1890-yilgacha). 1890—95 yillarda Sirdaryo, Fargʻona va Samarqand gubernatorining yordamchisi boʻlgan. II Davlat dumasining deputatligiga saylangan. 1917-yilda Muvaqqat hukumatning Turkiston qoʻmitasiga raislik qilgan, mensheviklarni yoklagan. U Turkiston oʻlkasining tarixi, etnografiyasi, islom madaniyatiga doir koʻplab asarlar yozgan, oʻzbek ("sart"), fors tillari boʻyicha qoʻllanmalar yaratgan, "sartcha" (oʻzb.)-ruscha, ruscha-"sartcha" (oʻzb.), ruscha-forscha lugʻatlartuzgan. Akad. V. V. Bartoldnint taʼrificha, N. "ruslar orasida oʻzbek tili va turmushini eng yaxshi bilgan" olim edi. Uning xotini M. V. Nalivkina bilan birga yozilgan "Fargʻonadagi oʻtroq aholi ayollarining turmushiga doir ocherklar" hamda "Qoʻqon xonligining qisqacha tarixi" asarlari sharqshunos olimlar tomonidan yuqori baholangan. Keyingi asar 1899-yilda Parijda fransuz tilida A.Dozon tarjimasida bosilgan. Bolsheviklar Taʼsis majlisini tarqatib yuborib, zoʻravonlik bilan hokimiyatni bosib olgandan keyin N. boʻlajak qatagʻonlar va vahshiyliklarni oldindan koʻra olgan. U 1918-yil 20-yanvarda Toshkentda bolsheviklar tuzumiga norozilik sifatida xotinining qabri ustida oʻzini otib oʻldirgan.
XVII asr
XVII asr, Grigoriy taqvimiga koʻra, 1-yanvar 1601-yildan 31-dekabr 1700-yilgacha boʻlgan davr.
Qoʻshtut mahallasi
Qoʻshtut mahallasi (Abu Bakr Shoshiy koʻchasi 103) — Sobir Rahimov tumanidagi mahalla. „Guzarboshi“, „Chigʻatoy darvoza“, „Eski shahar“, Hofiz Koʻhakiy va Abu Bakr Shoshiy mahallalari bilan chegaradosh. 1997 yil sobiq „Qoʻshtut“, „Pichoqchilik“, „Zargarlik“, „Sharshintepa“ kichik mahallalari va „ Hofiz Koʻhakiy “ mahallasining bir qismini birlashuvidan tashkil topgan. Aholisi 6840 kishi, asosan (97%) oʻzbeklar. Mahalla hududida 24-oʻrta maktab, bolalar bogʻchasi joylashgan.
Lauenhagen
Lauenhagen Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Schaumburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 9,73 km2. 1431 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Lauenhagenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Akutagava Ryunoske
Akutagava Ryunoske (1892.1.3 — Tokio — 1927.24.7) — yapon yozuvchisi. Oʻz asarlari bilan yapon adabiyotini jahon miqyosiga chiqishini boshlab bergan. U ijodida gʻarb va yapon adabiyoti anʼanalarini oʻzaro uygʻunlashtirib, yapon anʼanaviy tasvir va ifoda usu-lini yangi yoʻnalishga burgan. Inson ongining „jumboq“ligi, oldindan ay-tib boʻlmaslik xususiyati ifodalangan hikoyalari — „Ryosman“ (1915), „Burun“ 284(1916) unga shuhrat keltiradi. „Kuz“ (1920), „Sovuq“ (1924) psixologik hikoyalarida esa ijtimoiy yovuzlik du-nyosida ezgulikning fojiaviy qismati aks etgan. „Suv alvastilari mamlaka-tida“ (1927) ijtimoiy-fantastik ma-joziy asardir. Insonning yolgʻizligi, uning vaqt, tarix oddida ojizligi pand-nasihatdan iborat „Tentakning hayoti“ (1927) nomli soʻnggi asarining mavzu-idir. Yapon madaniyatida beqiyos oʻrin egallagani uchun „Akutagava“ milliy mukofoti taʼsis etilgan. U 1892 yil 1 mart kuni Tokyoda tugʻilgan yoki qadimgi vaqt oʻlchovi boʻyicha ajdar kuni ajdar oyi ajdar soatida dunyoga kelgan va shuning uchun uni Ryunosuke deb atashgan. U toʻqqiz oyligida onasi aqldan ozgan va chaqaloq qonun va odatga koʻra onasining akasi, Tokio prefekturasining qurilish boʻyicha menejeri Akutagawa Mitakiakining farzandsiz oilasiga asrab olish va tarbiyalash uchun topshirilgan. Kichik Ryunosuke Niihara ismini yoʻqotdi va Akutagawa familiyasini oldi.[1]
Asarlari
Akutagava Ryunoske — o‘z asarlari bilan yapon adabiyotini jahon miqyosiga chiqishini boshlab bergan adib sifatida tan olinadi. U ijodida g‘arb va yapon adabiyoti anʼanalarini o‘zaro uyg‘unlashtirib, yapon anʼanaviy tasvir va ifoda usulini yangi yo‘nalishga burgan. Inson ongining „jumboq“ligi, oldindan aytib bo‘lmaslik xususiyati ifodalangan hikoyalari — „Rasyomon darvozasi“ (1915), „Burun“ (1916) unga shuhrat keltiradi. „Kuz“ (1920), „Sovuq“ (1924) kabi psixologik hikoyalarida esa ijtimoiy yovuzlik dunyosida ezgulikning fojiaviy qismati aks etgan. „Suvosti mamlakatida“ (1927) ijtimoiy-fantastik majoziy asardir. Insonning yolg‘izligi, uning vaqt, tarix oldida ojizligi pand-nasihatdan iborat „Telbaning hayoti“ (1927) nomli so‘nggi asarining mavzuidir.
1918 yilning iyulida „Osaka mayniti“ gazetasi Akutagavaning eng jozibador novellasi — „Do‘zax azoblari“ni sonma-son nashr etib bordi. Biz ilgari ham bu asar mazmuniga birmuncha to‘xtalgan edik („Qashqadaryo“ gazetasi, 2017-yil 7-sentabr sonidagi „Kunchiqar yurt jozibasi“ maqolasi). Bu gal asar mazmuni emas, Akutagava kashfiyotiga turtki bergan — mohiyati haqida so‘z yuritmoqchimiz.
Saroy musavviri Yosixide oldida sevimli, yakkayu yagona qizi yoki umrboqiy asar yaratish istagi — ikkisidan birini tanlash vazifasi turgandi va u ikkinchisini tanladi. Ilhom girdobiga tushib qolgan musavvir o‘zicha haq edi, negaki faqat sanʼat asarigina o‘z fidoyisi uchun eng oliy quvonchni taqdim etadi, uni yaratish uchun istalgan narsani qurbon qilish, jinoyatga qo‘l urishni oqlash mumkin, boisi, favqulodda buyuk sanʼat asari yaralishi shuni taqozo etadi. Ammo mazkur xulosa adibni quvontirmadi. Shu boisdan u hikoya nihoyasida ilhom girdobidan bo‘shanib, xayolot arshidan voqelikka qaytgan musavvir ertasi kuni hayot bilan vidolashganini tasvirlaydi.
1921-yil o‘zi muxbir bo‘lib ishlayotgan „Osaka mayniti“ gazetasi topshirig‘i bilan hayotida yagona bor chet el safariga chiqib, Xitoy va Koreya mamlakatlarida bo‘ldi. Akutagava garchi uch farzandning otasi bo‘lsa-da, turmush ikir-chikirlariga o‘ralashib qolmadi, XX asr aksar yapon ijodkorlari singari G‘arbga ko‘r-ko‘rona ergashish yo‘lini ham tutmadi. Irsiyatida mavjud asab kasalligi uni doimo taʼqib etib turdi.
Ulardan biri „Chakalakda“ novellasi bo‘lib, unda bir qotillik yuzasidan yetti kishining hikoyasi asos qilib olingan. Xususan, qaroqchi bir er-xotinni to‘qayzorga aldab olib borib, erini jangda o‘ldirib, xotinini tortib oldim, deydi. Ayol qaroqchi erimni daraxtga bog‘lab qo‘yib, nomusimga tegdi, buning guvohi bo‘lgani uchun erimni o‘zim o‘ldirdim, deydi. Marhumning ruhi esa, bunday sharmandalikni ko‘rganimdan so‘ng or-nomusga chidolmasdan o‘zimni-o‘zim qatl etdim, deb munosabat bildiradi.
Hikoyani mutolaa qilgan kitobxon har uchala iqrorning qay biriga ishonishni bilmay qoladi. Har uch talqinda ham o‘sha vaziyatdagi holat, harakat, voqeaning inson siyratiga taʼsir kuchi mantiqan to‘g‘ri asoslangan. Birontasini ro‘yo deyishga til bormaydi, har uchala talqinning istalgan birini „mana shunisi haqiqat“ deb baholasangiz ham xato qilmaysiz. Hayot naqadar murakkab ekanligi, insonning sarhadsiz botini, qalb kengligining cheksiz-chegarasizligini teran anglagan ijodkor shu tariqa chinakam so‘z sanʼati muhiblari ong oqimiga navbatdagi boshqotirmani tuhfa etadi.
Odatda aksar ijodkorlar inson va jamiyat o‘rtasidagi munosabatlarni qalamga olsa, Akutagava mutlaq boshqa yo‘ldan boradi, uning tajriba obyekti — inson qalbi, tabiati, botiniy olami, ayniyati. Biz Akutagava mutolaasidan so‘ng inson kim, xarakterining yorqin va qorong‘i tomonlari qayerda, yovuzlik va ezgulik xislatlari qanday paydo bo‘lgan, inson qalbining qaysi qirralari mangu va o‘zgarmas, nimalar davr va vaqt tajassumi tufayli yaraladi, degan savollarga javob olamiz va har bir inson o‘ziga xos kichik bir dunyo ekanligini anglab yetamiz. Uning asarlarida qaysi davrga — o‘tmish, bugun yoxud kelajakka murojaat etilmasin, inson botinidagi zamonga, davrga bog‘liq bo‘lmagan xususiyatlar izlanadi, kashf etiladi. Shu nuqtai nazardan qaraganda Akutagava ijodida muqim bir izchillik emas, mavzu o‘zgarishi, hikoya qilinayotgan voqea va hodisalarning goh o‘tmish, goh voqelikka ko‘chib yurishi kuzatiladi, biroq asosiy eʼtibor inson ongidagi turlanishlar tasviriga qaratiladi, uning qahramonlari ong ostidagi narsa kutilmaganda yarq etib yuzaga chiqadi.
Mashhurlik cho‘qqisiga ko‘tarilgan adib nimagadir shoshilayotgan kabi asosiy vaqtini ijodga bag‘ishlar, ko‘p va rang-barang asarlar yaratardi. Uning hikoyalar to‘plamlari birin-ketin nashr etilar va tezgina sotilib ketardi. 1925-yil aprelida Yaponiyada nashr etila boshlagan „Zamonaviy asarlar saylanmasi“ ko‘p jildligi ham aynan Akutagava bitiklari bilan boshlangani uning mashhurligi mahsuli edi. Tabiiyki, uni maqtashar, tanqid qilishar, tuhmatlar uyushtirishardi, buyuk adib na maqtovlarga, na tanqid va bo‘htonlarga munosabat bildirar, sokinlik va bosiqlik bilan ijod qilardi. Uni boshqa narsa — asabiylik qiynardi. Har gal yangi hikoyasiga nuqta qo‘yganida va o‘shazahot o‘zini halokat jaridan asrab qolish ilinjida yangi ijod namunasini yaratishga kirishardi.
Akutagava 1927 yilda tushkunlikka berilgan holda oʻta koʻp miqdorda dori ichib oʻz joniga qasd qiladi. Uning oʻlimi adabiyot olamida shov-shuvga sabab boʻladi. U oʻlimidan ancha ilgari oʻz joniga suiqasd qilish haqida koʻp gapirar va yozar, hamma uning bu soʻzlariga koʻnikib qolgandi. Aytishlaricha, oʻlimidan ilgari 35 yoshli Akutagava shunday degan ekan: „Tabiat menga juda jozibali tuyulyapti, chunki men dunyoga soʻnggi marta qarayapman!“.
XVIII asr
XVIII asr, Grigoriy taqvimiga koʻra, 1-yanvar 1701-yildan 31-dekabr 1800-yilgacha boʻlgan davr.
Akutagava Ryunoske
Ehtimol buyuk adibning bu qilmishiga o‘zini yillar davomida taʼqib qilib kelgan vos-vos xastaligidan xalos bo‘lish yo‘lini topolmagani yoki inson botiniy olami turfa sirlarini o‘rganishdan charchab sillasi qurigani yoxud o‘z kashfiyotlarini noto‘g‘ri ketma-ketlikda ochganligi sabab bo‘lgandir. Har holda Akutagava o‘z botini fuqarosi edi, o‘z botinida yashadi va uning qurboniga aylandi, uning hayoti intihosi ham qiyosi va takrori yo‘q daho adib adabiyot ahliga tortiq etgan so‘nggi, bahsli boshqotirma bo‘lib qoldi. Bu boshqotirma esa kelajak avlodlar uchun yechish uchun asosiy masalalardan biriga ayl     Ryunosuke Akutagava, nafaqat Yaponiya shuningdek, Yaponiyadan tashqarida ham oʻzining „Rashomon darvozasi“ asari bilan tanilgan, ammo „Kappa“ asari esa muxlislar va olimlar tomonidan uning eng yaxshi asari hisoblanadi. „Aqliy kasal“ tomonidan hikoya qilingan va toʻgʻridan-toʻgʻri muallif tomonidan tinglangan ertak sifatida tanishtirilgan „Kappa“ „Gulliverning sayohatlari“ kabi maftunkor fantastik satira hisoblanadi."Kappa" yoxud „Suvosti mamlakatida“ asari -  1927 yil fevral oyida nashr etilgan asar boʻlib, bu asar Akutagava Ryunosukening eng soʻnggi asaridir. Bu vaqtda Akutagava ruhiy kasallikka duchor boʻlgan edi va butun vujudini qamrab olgan edi. Bundan tashqari, oʻsha yilning yanvar oyida oʻz joniga qasd qilgan qaynonasining qarzlari va oilasining hayoti uning yelkasiga tushadi. Bu ogʻirliklarni koʻtarolmaganidan, u 27-iyul kuni zahar ichib, oʻz joniga qasd qiladi (Akutagavaning bu oʻlim kuni „Kappa xotiralari“ deb Yaponiya tarixida nom qoldirdi). Shu qadar mashhurki, uning oʻz joniga qasd qilishi doʻstiga vasiyatnomasida „qoʻrqmas tashvish“ deb tasvirlanadi.
Akutagava kechikib boʻlsada onasining ruhiy kasal boʻlganligidan xabar topadi va bu dard unga meros boʻlib oʻtishidan xavotir oladi. Haqiqiy Fuku onasi tugʻilgandan koʻp oʻtmay kasal boʻlib qoldi va yosh Ryunosuke Akutagava oilasi tomonidan asrab olindi. (U keyinchalik „Mening onam jinni boʻlgan“ degan dahshatni tan olishga maʼjbur boʻladi[2]). Koʻpincha eʼlon paytida „yorqin“ va „aqlli“ deb taʼriflangan „Kappa“ haqida Akutagavaning oʻzi: „Men hamma narsadan, ayniqsa, oʻzim haqidagi haqiqatdan qoʻrqaman“, deb aytadi. [1] https://oliverisaakeddy.wordpress.com/2017/07/16/a-short-analysis-of-ryunosuke-akutagawas-kappa/
Capriglia Irpina
Capriglia Irpina Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan kommunadir. Avellino provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 7,38 km2. 2345 nafar aholi istiqomat qiladi (2003).
Nam sigʻimi
Nam sigʻimi, tuproq nam sigimi — tuproqning namni tutish xususiyatini tavsiflovchi kattalik; tuproq massasi yoki quruq tuproq hajmiga nisbatan foizlardagi namlik miqdori yoki suv qatlamining mm lardagi balandligida ifodalanadi. Tup-roqning granulometrik tarkibi va tuzilishiga, undagi gumus tarkibiga boglik. Nam sigʻimining asosiy turlari toʻla Nam sigʻimi (tuproqning barcha govaklari suv bilan toʻlganda) tuproq singdira oladigan suv miqdori; kapillyar Nam sigʻimi— grunt suvlari sathi ustidagi tuproq qatlami suv va tuproq zarralari oʻrtasidagi molekulyar tortishish kuchlari taʼsirida tutib turadigan eng koʻp suv miqdori. Meʼyoriy (chegaradagi) dala Nam sigʻimi (barcha gravitatsion suv oqib ketgandan soʻng tuproq tutib qoladigan suv miqdori, oʻsimliklar uchun asosiy namlik manbai). Meʼyoriy dala va kapillyar Nam sigʻimi qishloq xoʻjaligi ekinlari optimal sugʻorish rejimini hamda melioratsiya uchun zarur suv normalarini hisoblab chiqishda katta ahamiyatga ega. Meʼyoriy dala Nam sigʻimi 1 m qalinlikdagi gilli tuproq uchun, odatda, tuproq massasiga nisbatan 25%, ogʻir oʻrtacha qumoklikda 19%, yengil qumoklikda 16%, qumloqda 13% va qumlikda 10% atrofida boʻladi (yana qarang Oʻsimlikning suv rezkimi). Sobirjon Azimboyev.
Aghbala
Aghbala — Marokashning Beni-Mellal -Khénifra shtatida Beni- Mellal viloyatida joylashgan shaharcha hisoblanadi. 2004-yildagi statistik maʼlumotlarga koʻra, u yerning aholisi 6,300 kishidan iborat.
Optik tola
right|thumb|529x529px| Optik tolalar to'plami Optik tola — umumiy ichki qaytish orqali yorug'likni o'z ichiga o'tkazish uchun ishlatiladigan optik shaffof materialdan (shisha, plastmassa) tola.
Optik tola — bu optik va infraqizil diapazonlarda elektromagnit to'lqinlarni yo'naltirish uchun mo'ljallangan dielektrik yo'naltiruvchi vosita. Koaksiyal konstruktsiyaning optik tolasi yadro, qobiq va birlamchi akrilat qoplamasidan iborat bo'lib, sinish ko'rsatkichi profili bilan tavsiflanadi.
Tolali optika — bunday tolalarni tavsiflovchi amaliy fan va texnika sohasi. Optik tolaga asoslangan kabellar (optik tolali kabel) optik tolali aloqada qo'llaniladi, u ma'lumotni uzoq masofalarga elektron aloqaga qaraganda yuqori ma'lumot tezligida uzatish imkonini beradш. Ba'zi hollarda ular sensorlarni yaratishda ham qo'llaniladi.
Hikoya
Tolali optikada ishlatiladigan yorug'lik uzatish usuli birinchi marta 19-asrda namoyish etilgan, ammo tegishli texnologiyalarning etishmasligi tufayli keng qo'llanilishi qiyin bo'lgan.
1934 yilda amerikalik Norman R. French optik telefon tizimi uchun patent oldi, unda nutq yorug'lik signallari yordamida toza shisha tayoqchalar orqali uzatildi.
1950-yillarda Brayen O'Briyen va Narinder Kapani (1956 yilda "tolali optika" atamasini kiritgan) tasvirni uzatish uchun optik tolalarni ishlab chiqdilar. Ular tibbiyotda (endoskopiyada) ishlatiladigan yorug'lik qo'llanmalarida qo'llanilgan.
1962 yilda yarimo'tkazgichli lazer va fotodiod yaratildi, optik signalning manbai va qabul qiluvchisi sifatida foydalanildi.
1966 yilda K. Ch. Kao va Dj. Xokxeym optik tolali orqali ma'lumot uzatish tizimiga qo'yiladigan talablarni ishlab chiqdilar va 20 dB/km dan kam so'nishga ega optik tolani yaratish imkoniyatini ko'rsatdilar. Ular birinchi tolalarga xos bo'lgan so'nishning yuqori darajasi (taxminan 1000 dB/km) shisha tarkibidagi aralashmalar bilan bog'liqligini aniqladilar. Bu ish uchun Kao 2009 yilda fizika bo'yicha Nobel mukofotiga sazovor bo'ldi.
Ammo faqat 1970 yilga kelib, Corning xodimlari Robert Maurer va Donald Kek past so'nishni tola olishga muvaffaq bo'lishdi — 16 dB/km gacha, bir necha yil o'tgach — 4 dB/km gacha. Tolani ko'p modalari bo'lib, u bo'ylab bir nechta yorug'lik modalari uzatilgan. 1983 yilga kelib bitta modali tolalar ishlab chiqarish o'zlashtirildi, ular orqali bitta moda uzatildi.
Optik tolali aloqa liniyalari (OTAL) birinchi marta harbiy maqsadlarda ishlatilgan. 1973 yilda AQSh dengiz floti birinchi  bortida optik tolali aloqani amalga oshirdi. 1976 yilda AQSh Harbiy-havo kuchlari A-7 samolyotining kabel uskunasini og'irligi ancha past bo'lgan optik tolali uskunalar bilan almashtirdi. 1977 yilda yerdagi sun'iy yo'ldosh stantsiyasini boshqaruv markazi bilan bog'laydigan ikki kilometrlik OTAL ishga tushirildi.
Yaponiyada yangi yil
thumb| Kadomatsu — anʼanaviy yapon Yangi yil bezaklari. Yaponiyada yangi yil (yap. Shō: gatsu) Davlat bayrami maqomiga ega, Gregorian taqvimiga koʻra har yili 1 yanvarda nishonlanadi. Gregorian taqvimi Yaponiyada 1873 yilda, Meiji tiklanganidan besh yil oʻtgach qabul qilingan, shuning uchun yanvarning birinchi kuni zamonaviy Yaponiyada rasmiy yangi yil sanasi hisoblanadi.
Optik tola
Hikoya
SSSRda bir nechta ob'ektlarda birinchi optik tolali aloqa liniyalari 1980–yillarning oxirida paydo bo'lgan. Rossiyaning birinchi xalqaro OTAL suv osti liniyasi Sankt-Peterburg - Albertslund (Daniya), 1993 yilda OAJ Sovtelecom (hozirgi Rostelekom PJSC ) tomonidan qo'yilgan.
Matthew Perry
Metyu Lengford Perri-amerikalik-kanadalik aktyor (1969-yil 19-avgustda tug'ilgan). U NBC teleko'rsatuvidagi "Dòstlar" sitkomidagi Chandler Bing roli bilan mashhur (1994–2004).
Optik tola
Hikoya
2018 yilda NICT Tarmoq Tizimlari tadqiqot instituti va mutaxassislari uchmodli (uch kanalli) optik tolaning yangi turini ishlab chiqqan Fujikura Ltd tadqiqotchilari tajriba o'tkazdilar, uning davomida ma'lumot uzatish tezligi sekundiga 159 terabitga 1045 km masofani yetdi. Oddiy sharoitlarda multimodli toladagi kechikishlar bir vaqtning o'zida yuqori uzatish tezligini olish va uzoq masofalarga uzatishni amalga oshirishni qiyinlashtiradi.
Yaponiyada yangi yil
Anʼanaviy yapon Yangi yili sanasi Xitoy oy taqvimiga asoslanib,Xitoy va boshqa Sharqiy Osiyo mamlakatlarida boʻlgani kabi bahorning boshida joylashgan edi.
Optik tola
Materiallar
Hozirga plastik optik tolalardan foydalanish rivojlanmoqda. Bunday tolaning yadrosi polimetilmetakrilatdan (PMMA), qobiq esa ftorlangan PMMA (ftorpolimerlar) dan tayyorlanadi.
Matthew Perry
Perri qisqa muddatli "Studio 60 on the Sunset Strip" teleserialida suratga tushishi bilan birga bir qator filmlarda ham suratga tushdi, jumladan, "Ahmoqlar shoshiladi","Deyarli qahramonlar ", "To'qqiz metrning butunligi " va "Yana 17" filmlari. 2010-yilda u Fallout: New Vegas video o'yinida Benni ovozini ijro etuvchi ovozli va video o'yinlarda ishlashga kirishdi.
Yaponiyada yangi yil
Bayramning borishi
Yangi yil yaponlarning kalendar marosimlarida eng muhim bayramdir. Koʻplab oʻyinlar, marosimlar va marosimlar u bilan bogʻliq. Yaponiyadagi Yangi yil bayramlari eng koʻp taʼtillarni tashkil qiladi. Odatda, bayramlar 29-dekabrdan 3-yanvargacha davom etadi va mamlakatning deyarli barcha davlat va tijorat muassasalari ishlamaydi. .
Matthew Perry
Perri 2011-yilning fevralidan apreligacha boʻlgan ABC “Mr.Sunshine” sitkomining muallifi, ijrochi prodyuseri va yulduzi edi. 2012-yil avgust oyida Perri NBC Go On sitkomida sport boshlovchisi Rayan King rolini o‘ynay boshladi. Serial 2013-yil 10-mayda bekor qilindi. Perri 2015-yildan 2017-yilgacha CBS telekompaniyasida Oskar Medison rolini o‘ynagan “G‘alati juftlik” sitkomini birgalikda ishlab chiqqan va rol o‘ynagan.