cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Donbass
Rossiya-Ukraina urushi. 2014-2022-yillar
Donbasdagi dastlabki norozilik namoyishlari asosan Ukrainaning yangi hukumatidan norozilik ifodasi edi. Rossiyaning bu davrdagi ishtiroki faqat namoyishlarni qoʻllab-quvvatlashi bilan cheklandi. Biroq, bu tartibsizlik faqat Rossiya-Ukraina urushining bir qismi sifatida bir guruh Rossiya harbiylari tomonidan qoʻllab-quvvatlanganligi sababli qurolli toʻqnashuvga aylandi. Shunday qilib, mojaro tarixchi Xiroaki Kuromiya taʼbiri bilan aytganda, „begona odamlar tomonidan yashirincha ishlab chiqilgan va mohirlik bilan niqoblangan“ edi. Urush boshlanishidan oldin Donbasda separatizmni qoʻllab-quvvatlash cheklangan edi va qurolli qoʻzgʻolonni qoʻllab-quvvatlovchilar kam edi. Ruslarning Donbasdagi rus tilida soʻzlashuvchilar Ukraina hukumati tomonidan taʼqib qilinayotgani yoki hatto „genotsid“ga duchor boʻlishi tashqi kuchlarni aralashishga majbur qilgani haqidagi daʼvolari aslida bo‘lmag‘ur edi.thumb|Ukrain harbiylari Donbasda. 2015-yil Janglar 2014-yilning yozigacha davom etdi va 2014-yil avgustiga kelib, Ukrainaning „Antiterror operatsiyasi“ rossiyaparast kuchlar nazorati ostidagi hududni sezilarli darajada qisqartirishga muvaffaq boʻldi va oldingi Rossiya-Ukraina chegarasiga yaqinlashdi. Donbasdagi vaziyatning yomonlashuviga javoban, Rossiya oʻzining „gibrid urushi“ deb atalgan yondashuvidan voz kechdi va mintaqaga odatiy bostirib kirishni boshladi. Rossiya bosqinchiligi natijasida DXR va LXR isyonchilari Ukraina hukumatining oldingi harbiy hujumi paytida yoʻqotgan hududlarning katta qismini qaytarib oldilar.
Faqatgina Rossiyaning ushbu aralashuvi Ukrainaning mojaroni tezda hal qilishiga toʻsqinlik qildi. Bu Ukraina tomonini sulh bitimini imzolashga intilishga majbur qildi. Minsk protokoli deb nomlangan bu hujjat 2014-yil 5-sentabrda imzolangan. Bu protokol urushni toʻxtata olmaganligi sababli, 2015 yil 12-fevralda Minsk II deb nomlangan yana bir shartnoma imzolandi. Bu kelishuv Donbas respublikalarining oxir-oqibat avtonomiya darajasi bilan Ukraina tarkibiga reintegratsiyasini talab qildi. Rossiyaning Donbasga aralashuvidan maqsad Rossiyaning Ukraina siyosatiga aralashishiga yordam beradigan rossiyaparast hukumatlarni oʻrnatish edi. Shunday qilib, Minsk kelishuvlari Rossiya tomoni uchun juda qulay edi. thumb|Donbasda 9-may G'alaba kuni" nishonlanmoqda. 2016-yil Mojaro Donbasdan koʻp miqdorda koʻchishga olib keldi: mintaqa aholisining yarmi oʻz uylarini tashlab ketishga majbur boʻldi. 2016-yil 3-martda eʼlon qilingan BMT hisobotida aytilishicha, 2014-yilda mojaro boshlanganidan beri Ukraina hukumati Donbasdan Ukrainaning boshqa qismlariga qochib ketgan 1,6 million ichki koʻchirilgan aholini roʻyxatga olgan.1 milliondan ortigʻi boshqa joylarga, asosan Rossiyaga qochib ketgani aytiladi. Hisobot vaqtida 2,7 million kishi DXR va LPR nazorati ostidagi hududlarda yashashni davom ettirgani aytilgan, bu Donbasning uchdan bir qismini tashkil qiladi.
Minsk kelishuvlariga qaramay, Ukraina hukumati va Rossiya nazorati ostidagi hududlar oʻrtasidagi oʻzaro aloqa chizigʻi boʻylab tinch janglar 2022-yilgacha davom etdi. Mojaro boshlangandan beri 29 ta oʻt ochishni toʻxtatish kelishuvi imzolangan boʻlib, ularning har biri nomaʼlum muddatgacha amalda qolishi koʻzda tutilgan, biroq ularning hech biri amalga oshmagan. Bu urushning „muzlatilgan toʻqnashuv“ deb atalishiga olib keldi. 2017-yilning 11-yanvarida Ukraina hukumati Donbasning bosib olingan qismi va uning aholisini Ukrainaga reintegratsiya qilish rejasini tasdiqladi.
2018-yilda Donbasning Ukraina nazorati ostidagi hududlari aholisi o‘rtasida o‘tkazilgan „Reyting“ sotsiologik guruhi tomonidan o‘tkazilgan so‘rov natijalariga ko‘ra, respondentlarning 82 foizi Ukrainada rusiyzabonlarga nisbatan kamsitish yo‘qligiga ishonishgan. Faqat 11 % kamsitishning baʼzi dalillarini koʻrgan. Xuddi shu soʻrov shuni koʻrsatdiki, respondentlarning 71 % rusiyzabon aholini „himoya qilish“ uchun Rossiyaning harbiy aralashuvini qoʻllab-quvvatlamagan, faqat 9 % bu harakatni qoʻllab-quvvatlagan. Reytingning 2019-yilda o‘tkazgan yana bir so‘rovi shuni ko‘rsatdiki, so‘ralgan ukrainaliklarning atigi 23 foizi Donbasga avtonom maqom berilishini, 34 foizi o‘t ochishni to‘xtatish va mojaroni „muzlatish“ni qo‘llab-quvvatlagan, 23 foizi bosib olingan hududlarni tiklash uchun harbiy harakatlarni qo‘llab-quvvatlagan. Donbas hududlari va 6 % bu hududlarni Ukrainadan ajratishni qoʻllab-quvvatlagan.
Rossiya 2022-yil 21-fevralda Donetsk va Lugansk respublikalarining mustaqilligini rasman tan olib Minsk kelishuvlarini amalda yoʻqqa chiqardi. Keyinroq Rossiya 2022-yil 24-fevralda Ukrainaga yangi, keng ko‘lamli bosqinni boshladi. Rossiya prezidenti Vladimir Putinning aytishicha, bu urushning maqsadi Donbas aholisini Ukraina hukumatining „genotsid“idan „himoya qilish“ edi. Ammo Putinning daʼvolarini tasdiqlovchi hech qanday dalil yoʻq edi. DXR va LXR Rossiya operatsiyasiga qoʻshildi; separatistlar Donetsk viloyati va Lugansk viloyatini toʻliq qoʻlga kiritish boʻyicha operatsiya boshlanganini maʼlum qildi.
Din
2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, etnik ukrainlar Lugansk viloyati aholisining 58 foizini va Donetsk viloyatining 56,9 foizini tashkil qiladi. Etnik ruslar ozchilikni tashkil qiladi, bu ikki viloyatda mos ravishda ruslar 39 % va 38,2 % ni tashkil qiladi. Hozirgi vaqtda Donbas asosan ruslar yashaydigan mintaqadir. 2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, rus tili Donetsk viloyatida 74,9 % va Lugansk viloyatida 68,8 % aholining asosiy tilidir. Mahalliy rus tilida soʻzlashuvchilarning nisbati etnik ruslarga qaraganda yuqori, chunki baʼzi etnik ukrainlar va boshqa millatlar ham rus tilini oʻz ona tili deb bilishadi. Rossiyalik aholi asosan yirik shahar markazlarida toʻplangan. Rus tili sanoatlashtirish jarayonida asosiy til boʻldi, bu koʻplab ruslarning, xususan, Kursk viloyatidan Donbasning yangi tashkil etilgan shaharlariga koʻchishi tufayli kuchaydi.
Deyarli barcha ukrainalik yahudiylar Ikkinchi Jahon urushida Germaniya ishgʻoli paytida Ukrainadagi Xolokostga qochib ketgan yoki oʻldirilgan. 1926 va 2001-yillardagi rasmiy roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Donbasda musulmonlar 6 foizini tashkil etadi.
2008 yilgi Ukraina parlament saylovlarida Donbasning 50 foizga yaqin ovozini rossiyaparast  partiya oldi. Bu partiyaning Ukraina sobiq prezidenti Viktor Yanukovich kabi taniqli a'zolari Donbasdan edi. Tilshunos Jorj Shevelovning soʻzlariga koʻra, 1920-yillarning boshlarida ukrain tilida oʻqitiladigan oʻrta maktablarning ulushi Donbasdagi etnik ukrainlar ulushidan past edi. Razumkov markazi tomonidan oʻtkazilgan 2016 yilda Ukrainada din boʻyicha oʻtkazilgan soʻrov natijalariga koʻra, Donbas aholisining 65 foizi xristianlikka eʼtiqod qiladi (shu jumladan 50,6 foizi pravoslavlar, 11,9 foizi oʻzlarini „shunchaki xristianlar“ deb eʼlon qilganlar va 2,5 foizi ularga tegishli protestant cherkovlari). Islom Donbas aholisining 6 foizini hinduizm esa 0,6 foizini tashkil qiladi. Bu dinlar aholisining ulushi Ukrainaning boshqa mintaqalariga qaraganda yuqori. Oʻzini eʼtiqodsiz yoki boshqa dinlarga eʼtiqod qiluvchi, roʻyxatda sanab oʻtilganlardan biriga kirmagan holda eʼlon qilganlar aholining 28,3 % ni tashkil etgan.
Ko'mir sanoati
Donbas iqtisodiyotini asosan koʻmir qazib olish va metallurgiya kabi og‘ir sanoat tashkil qiladi. Mintaqa oʻz nomini „Donets koʻmir havzasi“ atamasining qisqartmasidan olgan (ukraincha: Donetskiy vugilniy baseyn, rus. Donetskiy ugolnyy basey) va 1970-yillardan beri yillik koʻmir qazib olish kamaygan boʻlsa-da, Donbas ko‘mir ishlab chiqaruvchi muhim hudud bo‘lib qolmoqda. Donbas Ukrainadagi eng yirik koʻmir zahiralaridan biri boʻlib, taxminan 60 milliard tonna koʻmir zaxirasiga ega. thumb|Donbas. 1894-yil
Donbasda koʻmir qazib olish yer ostida taxminan 600 metr masofada amalga oshiriladi, qimmatroq antrasit va bitumli koʻmir qazib olish esa taxminan 1800 metr chuqurlikda amalga oshiriladi. 2014-yil aprel oyida mintaqada urush boshlanishidan oldin Donetsk va Lugansk viloyatlari birgalikda Ukraina eksportining 30 foizini ishlab chiqargan.thumb|Kalmius daryosi bo'yidagi ko'mir qazib olinuvchi hududlar. Donbas
Donetsk viloyatidagi Donbasga toʻgʻri kelishi mumkin boʻlgan boshqa sanoat tarmoqlariga poʻlat ishlab chiqarish uskunalari, temir yoʻl yuk vagonlari, metall kesish dastgohlari, tunnel qazish mashinalari, qishloq xoʻjaligi kombaynlari va shudgorlash tizimlari, temir yoʻllar, togʻ-kon vagonlari, elektrovozlar kiradi. , harbiy mashinalar, traktorlar va ekskavatorlar. Viloyatda, shuningdek, maishiy kir yuvish mashinalari, muzlatgichlar, televizorlar, charm poyabzal, hojatxona sovunlari ishlab chiqariladi.
Cristiano Ronaldo muzeyi
Cristiano Ronaldo muzeyi yoki "CR7" muzeyi (Museu CR7; talaffuzi: Krishtinau Ronaldu muzeyi) — Portugaliyaning Madeyra orolidagi Funshal shahrida joylashgan va portugaliyalik futbolchi Cristiano Ronaldoga bagʻishlangan muzey. U mahalliy Unian Madeyra futbol jamoasining rasmiy homiysi. Muzey tepasida mehmonxona joylashgan. Muzey oldida braziliyalik haykaltarosh Rikardo Velosa tomonidan yasalgan Cristiano Ronaldoning bronza haykali mavjud.
Donbass
Ko'mir sanoati
2017-yil mart oyi oʻrtalarida Ukraina prezidenti Pyotr Poroshenko oʻzini mustaqil deb eʼlon qilgan Donetsk Xalq Respublikasi va Lugansk Xalq Respublikasi nazorati ostidagi hududga yuk olib oʻtishni vaqtincha taqiqlash toʻgʻrisidagi farmonni imzoladi, yaʼni oʻshandan beri Ukraina bu mamlakatdan koʻmir sotib olmaydi.
Dengiz bodringlari
Dengiz bodringlari, dengiz koʻzachalari, goloturiyalar (Holoturoidea) — ninaterililar tipiga mansub sinf. Tanasi koʻpincha boch-kaga oʻxshash yoki chuvalchangeimon, uz. bir necha mm dan 2 m gacha, koʻpchilik turlari tanasi sirtida har xil oʻsimtalar (paypaslagichlar, oyoqchalar, pa-pillalar, yelkan va b.) boʻladi. Tanasi yumshoq teri bilan qoplangan. Terisida har xil mikroskopik ohak skelet plastinkalar, yaʼni spikulalar mavjud, baʼzan terisi yoppasiga ohak plastinkalar bilan qoplangan boʻladi. Ogʻzi tanasining oldingi tomonida joylashgan paypaslagichlar bilan oʻralgan. Koʻpchilik turlari xavf tugilganida ichki organlarini tanadan tashqariga chiqarib tashlash (evisseratsiya) yoki tanasining keyingi qismini uzib tashlash (avtotomiya) xususiyatiga ega. Tananing yoʻqolgan qismi yana qaytadan tiklanadi. 5 turkumi 11000 ga yaqin turi maʼlum. Barcha okean va dengizlarda tarqalgan. Detritofaglar, tuxumini suvga qoʻyadi. Tuxumdan aurikulyariya va doliolyariya lichinkalari chiqadi. Ayrim turlari ovlanadi.
Cristiano Ronaldo muzeyi
Tarixi
Muzey 2013-yil 15-dekabrda ochilgan. Ochilish marosimida Madeyra mintaqaviy hukumati prezidenti Alberto João Jardim, futbolchilar Pepe va Emilio Butragueno, murabbiy Paulo Bento va model Irina Sheyk ishtirok etdi. Keyinchalik muzey oldida Krishtianu Ronalduning bronza haykali oʻrnatildi.
Donbass
Mahalliy muammolar
Dnepr-Donets havzasida, Donbasda, ayniqsa, Yuzivka slanets gaz mavjud. Ukrainaning Rossiya gaz importiga qaramligini kamaytirish maqsadida, Ukraina hukumati 2012 yilda Royal Dutch Shell bilan Yuzivka konini oʻzlashtirish boʻyicha kelishuvga erishdi. Royal Dutch Shell 2014-yilda mintaqada urush boshlanganidan keyin oʻz faoliyatini toʻxtatishga majbur boʻldi va 2015-yil iyunida rasman loyihadan chiqdi. Koʻmir sanoatida mehnatni muhofaza qilish Donbasdagi koʻmir konlari konlarning chuqurligi, shuningdek, tez-tez metan portlashlari, koʻmir-chang portlashlari, toshlarning portlashi xavfi va eskirgan infratuzilma tufayli dunyodagi eng xavfli hudud hisoblanadi. Bundan ham xavflisi 2000-yillarning oxirlarida mintaqada juda keng tarqalgan noqonuniy koʻmir konlari edi. Donbasda intensiv koʻmir qazib olish va eritish mahalliy atrof-muhitga jiddiy zarar yetkazadi. Mintaqadagi eng keng tarqalgan muammolarga quyidagilar kiradi:
Cristiano Ronaldo muzeyi
Tarixi
2016-yil 6-iyun kuni muzey, loyihasi Portugaliyaning Pestana Group sayyohlik kompaniyasi bilan hamkorligida yaratilgan, qurilayotgan mehmonxona ostida joylashgan oʻsha hududdagi kattaroq binoga koʻchdi. Mehmonxonaning rasmiy ochilish marosimi 2016-yil 1-iyul kuni bo‘lib o‘tdi. Unda Ronaldoning oʻzi, shuningdek, Portugaliya prezidenti Marcelo Rebelo de Sousa va Pestana Group prezidenti Dionisiu Pestana ishtirok etdi. Mehmonxona joylashgan maydon uning ochilishida Cristiano Ronaldo sharafiga oʻzgartirildi.
Donbass
Mahalliy muammolar
Bundan tashqari, Donbasdagi bir qancha kimyoviy chiqindilarni utilizatsiya qilish joylari saqlanib qolmagan va ular atrof-muhitga doimiy tahdid solmoqda. Gʻayrioddiy tahdidlardan biri Sovet davridagi 1979-yilda Yenakievedagi eksperimental yadroviy konni sinovdan oʻtkazish loyihasidir. Misol uchun, 1979 yil 16 sentyabrda, bugungi kunda Yenakiyevedagi „Yosh kommunar“ koni sifatida tanilgan Yunkom konida metan gazini tozalash yoki Klivaj deb nomlanuvchi oval gumbazga gazsizlangan koʻmir qatlamlarini 900 m balandlikda 300 kt yadroviy sinov portlashi oʻtkazildi. Glasnostgacha konda radioaktivlik borligi toʻgʻrisida hech qanday konchilar xabardor qilinmagan.
Leyte
Leite (Leyte Leyte - Filippin arxipelagining markaziy qismida, Mindanao orolining shimolida joylashgan orol. Aholisi – 2 188 295 kishi (2010).
Donbass
Yalpi hududiy mahsulot
Donbasning yalpi hududiy mahsuloti 2018 yilda ₴227 milliardni tashkil etdi.
Cristiano Ronaldo muzeyi
Eksponatlar
Muzeyda sportchining fotosuratlari va videolari, mum haykallari, shuningdek, Cristianoning „Andorinha“, „Nacional“, „Sporting CP“, „Manchester United“, „Real Madrid“, „Juventus“, shuningdek, Portugaliya terma jamoasi kabi jamoalar tarkibida yoshlar va professional darajada olgan barcha mukofotlari namoyish etilgan.
Leyte
Geografiyasi
Orol shimoldan janubga taxminan 180 km uzunlikda va maksimal kengligi 65 km. Shimoli-sharqda u qoʻshni Samar orolidan San-Xuaniko boʻgʻozi orqali ajratilgan boʻlib, bu orqali mamlakatning ikkala qismi ham baʼzi nuqtalarda bir-biriga 2 km masofada yaqinlashadi. Biliran orol provinsiyasi ham Leyte shimolida joylashgan va oroldan Biliran boʻgʻozi bilan ajratilgan. Janubda Surigao boʻgʻozi Leyteni Mindanao orolidan ajratib turadi, sharqda esa Leyte ko'rfazi. Beyond Filippin dengizi choʻzilgan, Tinch okeanining bir qismi. Koʻrfaz gʻarbda Leyte oroli, janubi-sharqda Dinagat orollari provinsiyasi va shimoli-sharqda Samar orollari bilan oʻralgan. Janubi-gʻarbda, Kanigao kanalidan tashqarida, Bohol oroli va gʻarbda, Kamotes dengizi boʻylab, Sebu oroli joylashgan.
Siyosiy jihatdan orol ikkita viloyatga boʻlingan: Leyte viloyati va Janubiy Leyte viloyati. Orolning janubiy qismini egallagan Janubiy Leytening bir qismi Surigao boʻgʻozida joylashgan Panaon orolidir. Shimoldagi Biliran oroli ilgari Leyte provinsiyasining bir qismi boʻlgan, ammo hozir oʻziga xos orol provinsiyasi.
Leyte juda togʻli va keng oʻrmonli. Orolda ikkita faol vulqon mavjud: balandligi 945 metr Kabalian va 860 metr balandlikdagi Mahagnao. Leytening eng mashhur ichki koʻllari Danao va Bito koʻllaridir. Faqat shimoli-sharqda qishloq xoʻjaligida foydalanishga yaroqli yer maydonlari kattaroqdir. Sohil chizigʻida aholi zich joylashgan. Quruqliklarning tekis qismlari va daryo deltalari asosan gʻarbiy va janubiy Leyte qirgʻoqlarida yoki alohida platolarda joylashgan boʻlib, ularning eng kattasi orolning shimoli-sharqidagi Leyte-Sab-a havzasidir. Kichik daryolar va soylarning murakkab tizimi Karigara koʻrfazi va Leyte koʻrfazi yaqinidagi tekislikdan oqib oʻtadi. Ikkinchi eng katta pasttekislik orolning gʻarbiy tomonida joylashgan va u yerda togʻlar bilan oʻralgan Ormoc vodiysidir.
Leytedagi asosiy shaharlar sharqiy qirgʻoqdagi Takloban shahri, gʻarbiy qirgʻoqdagi Ormoc Siti va Baybay Siti va janubi-gʻarbdagi Maasin Sitidir. San-Xuaniko koʻprigi Leyteʼyi qoʻshni Samar oroli bilan bogʻlaydi. Bu mamlakatdagi eng uzun koʻprik boʻlib, arxitektura durdonasi hisoblanadi.
Demografiya va til
Orolda 1 950 000 kishi istiqomat qiladi. Bu yerda turli etnik guruhlar, asosan gʻarb va janubda yashovchi visayan va sebuano, sharq va shimolda istiqomat qiluvchi varaylar yashaydi.
Til sohalari xuddi shu tarzda taqsimlanadi. Janub va gʻarbda sebuano tili ustunlik qilsa-da, Wáray-Wáray orolning sharqiy va shimolidagi odamlarning ona tilidir. Bundan tashqari, ingliz, tagalog va xitoy tillari ham umumiy muloqot imkoniyatlari hisoblanadi.
Aholining asosiy qismi xristian va katolik diniga mansub. Boshqa mazhablarga Aglipayan, Iglesia ni Cristo, Iegova guvohlari va Ettinchi kun adventistlari kiradi.
Tarixi
link=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/Douglas_MacArthur_lands_Leyte1.jpg/220px-Douglas_MacArthur_lands_Leyte1.jpg|thumb|Gen. [[Duglas MakArtur va uning odamlari 20 aprel kuni jo'nab ketishadi. 1944-yil oktyabr, Leytedagi Palo plyajida]] Ovroʻpoliklar kelishidan ancha oldin filippinliklar Xitoy va boshqa qoʻshni davlatlar bilan savdo qilishgan. 28-kuni. 1521-yil 15-martda portugal navigatori va tadqiqotchisi Ferdinand Magellan oxir-oqibat Leyte orolidan oʻtib ketadigan oʻtish yoʻlini topdi. Birozdan keyin u orolning janubiy uchidagi Limasava oroliga yetib keldi. Bu yerda u mahalliy hukmdor Raja Kolambu va uning ukasi, Butu (Mindanao) boshligʻi Raja Siagu bilan uchrashdi. Bu yerda Magellan va Raja Kolambu oʻrtasida qon birodarligi koʻrinishidagi birinchi doʻstlik shartnomasi tuzilib, birinchi nasroniy massasi oʻtkazildi. Keyin Magellan tepalikning tepasiga xoch qoʻydi va bu ramziy harakat bilan Ispaniya uchun butun hududni egallab oldi.
Tadqiqotchi Ruy Lopes de Villalobos 1543-yilda Leyte orolining haqiqiy hududiga yetib borgan birinchi yevropalik boʻldi va orolni taxtning ispan vorisi, keyinchalik Ispaniya qiroli Filipp II sharafiga „Las-Islas Felipinas“ deb nomladi.
1595-yilda iyezuitlar birinchi missiyasini Leyteda tashkil etishdi. Oʻsha paytda orolda jami 70 000 kishi istiqomat qiladigan atigi 19 ta pueblo boʻlib, ular missionerlar tomonidan nasroniylikni qabul qilgan.
31-da chiqarilgan qirol farmoni. 1860-yil iyulda butun Visayas guruhining viloyat hukumatini qayta tashkil etish toʻgʻrisida buyruq berildi. Keyin Leyte uchinchi darajali viloyat sifatida tasniflangan va jami 28 ta pueblo va shaharlar uchun maʼmuriy javobgarlikka ega edi. Hukumatning harbiy-siyosiy tuzilmasi 1898-yilda Ispaniya hukmronligining oxirigacha mavjud edi.
Filippinni yapon armiyasidan ozod qilish missiyasida general Duglas MakArtur Qoʻshma Shtatlar tarixidagi eng yirik transport va harbiy kemalardan birini Leyte qirgʻoqlariga olib borgan. 20 da. 1944-yil oktyabr oyida MakArtur boshchiligidagi va Filippin Hamdo'stligi Prezidenti Serxio Osmeña va Karlos P. Romulo hamrohligidagi kuchlar mamlakatni ozod qilishni boshlash uchun Palo, Leyte shahriga qoʻndi. General MakArtur "Men qaytib keldim" degan anʼanaviy soʻzlarni aytgan qoʻnish nuqtasi (Ing. Men qaytib keldim) xitob qildi, - bugungi kunda orol shtatidagi eng muhim yodgorliklardan biri. Keyin Yaponiyaning qarshi hujumi boshlandi, u Leyte jangi va nihoyat tarixdagi eng yirik dengiz jangi, Leyte koʻrfazidagi dengiz va havo jangi bilan yakunlandi. 212 dan kam boʻlmagan Ittifoqdosh kemalar Yaponiya dengiz flotining 60 ga yaqin jangovar kemalariga, shu jumladan Yamato va Musashi yirik jangovar kemalariga duch keldi.
Iqtisodiyot
Koʻpgina hunarmandchilik korxonalari abaka tolasidan toʻqimachilik va kordonlar ishlab chiqaradi. Boshqa hunarmandchilik tarmoqlari bambuk va yogʻochdan yasalgan buyumlarni qayta ishlaydi. Bundan tashqari, turizm, shuningdek, baliqchilik va oʻrmon xoʻjaligi mahalliy aholining asosiy tirikchiligi hisoblanadi.
Iqlimi
Orolda ikkita iqlim toifasi ustunlik qiladi. Sharqiy iqlim tipi II boʻlib, u noyabrdan yanvargacha juda kuchli yogʻingarchilik bilan tavsiflanadi. Gʻarbiy qismi IV iqlim tipiga tegishli boʻlib, uning yomgʻirli kunlari butun yil davomida koʻp yoki kamroq boʻlishi mumkin.
Eslatmalar
<references group="" responsive="1">
Çivi, Amasya
Çivi — Amasya viloyatining Amasya tumanidagi qishloqlardan biri.
Cavidabad
Cavidabad (shuningdek, Cavadabad, Dzhavidabad va Dzhavudabad)Ozarbayjonning Nahchivan Avtonom Respublikasi tarkibida Babek tumanida joylashgan qishloq.
Kab ibn al-Ashraf
Ka'b ibn al-Ashraf (כעב אבן אלאשרף ‎ كعب بن الأشرف ‎ Banu Nadir qabilasidan Madinadan yahudiylarning ilk arab shoiri.
Biografiya
U Quraysh uchun she'rlar yozgan va ularni Badr jangida islomni qabul qilgan va ularni mag'lub etganlarni o'ldirish va jazolashga chaqirgan, musulmon ayollarni haqoratlagan va o'zi zamondoshi bo'lgan Islom payg'ambari Muhammadni tanqid qilgan, shu jumladan ,u zot haqida yozgan..
Epik
Epik, 2013-yil Amerika'ning Blue Sky Studios tomonidan ishlab chiqarilgan 3D kompyuter-animatsion jangari sarguzasht filmi. Fim rejissori Chris Wedge boʻlib, ushbu kartinadan avval Muzlik davri (2002) va Robotlar (2005) filmlarini ishlagan edi.
Joaquín Ardaiz
Joaquín Matías Ardaiz de los Santos (1999-yil 11-yanvarda tug'ilgan) — urugvaylik professional futbolchi, Shveysariyaning Schaffhauzen klubida hujumchi sifatida o'ynaydi.
Danubio
Salto shahrida tug'ilgan Ardaiz Danubioning yoshlar tarkibiga 2012-yilda Saladero klubidan qo'shilgan. 2016-yilgi mavsum oldidan asosiy tarkibga koʻtarilgan, u 14-fevral kuni Marcelo Saracchining o'rniga ikkinchi boʻlimda Serroga qarshi 1–0 hisobidagi mag'lubiyat oʻyinda zaxiradan maydonga tushib rasmiy debyutini oʻtkazgunga qadar Braziliyaning Gremio va Cruzeiro jamoalariga qarshi oʻrtoqlik oʻyinlarida maydonga tushgan.
2016-yilning 21-fevralida Ardaiz El Tanque Sisleyga qarshi oʻz uyida 3–3 hisobida durang oʻynadi. Keyingi 16-yanvarda u ingliz investorlari guruhiga sotilib federativ huquqlarining 70-foiziga ega bo'ldi; u El Tanque Sisleyga tayinlandi va darhol Danubioga ijaraga berildi.
Royal Antwerpenga ijara
2017-yilning 28-avgustida Ardaiz Royal Antwerpen klubi bilan bir yillik ijara shartnomasiga rozi boʻlgach, faoliyatida ilk bor xorijga koʻchib oʻtdi. U klubdagi debyutini 22-sentyabrda o'tkazdi va KV Kortrijkga qarshi kechgan uchrashuvda William Owusu ustidan 3–0 hisobida g'alaba qozondi.
Frosinonega ijara
2018-yilning 17-avgustida Ardaiz Italiyaning Frosinone jamoasiga sotib olish imkoni bilan bir yilga ijaraga berildi. 2019-yil 22-yanvarda Ardaiz Chiassoga qaytdi.
Lugano
2020-yil 19-avgust kuni Ardaiz Shveysariya Superligasi vakili Luganoga oʻtdi.
Schaffhausen
2021-yilning 28-iyulida Ardaiz Shveysariyaning Challenge ligasi vakili Schaffhausen bilan shartnoma imzoladi.
Xalqaro karyera
Ardaiz Urugvayni 15 yoshgacha va 20 yoshgacha bo'lgan guruhlarda himoya qildi.
Shaxsiy hayot
Ardaizning akasi Matias de Los Santos ham futbolchi.
Melan (Likimniy o‘g‘li)
Melan yoki Melas (Μέλας) — Argos siklidan boʻlgan yunon mifologiyasining qahramoni, Likimniyning oʻgʻli. U qarindoshi Geraklning hamrohi edi va Exaliyaga qarshi yurish paytida vafot etgan.
Mifologiyada
Melan Perseidlar oilasiga tegishli edi. U Likimniyning oʻgʻli va mos ravishda Perseyning nevarasi boʻlgan, Gerakl esa uning amakivachchasi edi. Melanning onasi Perimeda (Amfitrionning singlisi), aka-ukalari Eon va Argiy boʻlgan. Uchalasi ham Gerakl muhitiga tegishli boʻlgan.
Antik mualliflar Melanni faqat Geraklning tarjimai holidagi bitta epizod bilan bogʻliq holda eslatib oʻtishadi. Psevdo-Apollodorning soʻzlariga koʻra, bu qahramon Fesaliyadagi Traxindan Evbeydagi Exaliya shohi Yevritga qarshi yurishida qarindoshiga hamroh boʻlgan. Geraklning armiyasida Arkadiyaliklar, Melianlar va Epiknemidiyalik Lokrlar boʻlgan. Ular gʻalaba qozonishdi: Exaliya boʻron bilan va talon-toroj qilindi, lekin Melan ukasi Argiy bilan birga jangda halok boʻldi (boshqa bir versiyaga koʻra, Argiy keyinroq Troya yaqinida vafot etgan); Gerakl shaharni egallab olgandan soʻng darhol ikkalasini dafn qildi. Ushbu voqealarga „Exaliyaning qoʻlga olinishi“ poemasi bagʻishlangan, uni koʻpincha Samoslik Kreofilga, baʼzan Gomerga tegishli deb oʻylashgan. Bu asarning matni saqlanib qolmagan.
Tuman (mifologiya)
Tuman (Caligo, "tuman" ) ― teogoniyaning boshlanishi boʻlib, Gay Yuliy Giginning "Afsonalar" asarini ochib beradi.
Noma'lum yunon manbasiga koʻra, "Afsonalar" ga koʻra, Tuman Xaosni tugʻdiradi, Xaos va Tumandan esa Kecha (Nox), Kun (Dies), Ereb va Efir paydo boʻladi.
A.F.Losev e'tiborni qaratadiki, bunday sxemada Efir - Kun juftligi Gesioddagi kabi Ereb-Tundan paydo boʻlmaydi, lekin bu ikkala juftlik Tumanning (Caligo) birlamchi kuchidan paydo boʻladi, bu Losevning fikriga koʻra, qurilmani yanada nozikroq qiladi va Giginning manbai Gesiod poemasidan kechroq boʻlganligini koʻrsatadi.
V.G.Rosher uni birinchi teogonik tamoyil deb ataydi va u yunon xudosi Skotosga mos keladi deb taxmin qiladi. D.O.Torshilov bunday boshlanish boshqa hech kim tomonidan aytilmaganligini koʻrsatadi va Giginning yunoncha manbasida (ὀμίχλη) boʻlishi mumkinligini taxmin qiladi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Siymo ocherki
O'zbek matbuotida
XX asrning 30-yillariga kelib, siymo ocherki o’zbek matbuotida ham shakillana boshladi. Bu davrda butun SSSRda har 4 - 5 yilda besh yillik rejalar tuzilishi va shu rejalarni oldindan ortig’i bilan bajargan shaxslar qahramon sifatida tarannum etilishi odatiy holga aylangan edi. Ko’mir qazish unumdorligini oshirgan konchi, paxta terimida fidokorlik ko’rsatgan kalxozchi kabi oddiy odamlarning bunday natijalarga erishganligi to’g’risida yozish har bir ijodkor uchun ham partiyaviy, ham fuqorolik burchi edi. G’ofur G’ulom, Oybek, Hamid Olimjon, Husayn Shams kabi yozuvchilar siymo ocherklarida sho’ro kishilariga hos hususiyatlarni ko’rsatib, fidokorona xizmatlarini, xalq uchun jonkuyarligini madh etdilar.
Ayollar mavzusi
Sho’ro tuzumi davrida ayollar erkinligi taminlana boshlanganligiga ishora qiluvchi, erkin va ozod sovet ayollari to’g’risida ham ocherklar paydo bo’la boshladi. Hamid Olimjon qalamiga mansub “Zaynab”, G’ofur G’ulomning “ Eri bilan bas boylagan xotin” kabi ocherklarida sovet ayollarining bunyodkorlikda erlaridan kam emasligi yoritiladi.
Ikkinchi Jahon Urushi
Ikkinchi jahon urushi davrida esa siymo ocherklarining asosiy mavzusi janglarda Vatan uchun kurash olib borayotgan mard jangchilar bo’ldi. Ularning taxlikali vaziyatlardagi jasorati, o’z vatani yo’lida jonidan kechishga tayyor bo’lgan o’zbek o’g’loni siymosi o’zbek ocherknavisligining urush davridagi ajralmas qismiga aylandi. Urushdan so’ng esa kolxozchilar, mexanizatorlar, ishchilar haqidagi ocherklar yana ommalashdi. Bu turdagi ocherklarda nafaqat insonning shaxsiy jihatlari, balki jamiyatda ro’y berayotgan voqea-hodisalarning uning hayotidagi o’rni, turli o’zgarishlarga uning qanday munosabatda ekanligi ham yoritildi. Albatta, bu orqali xalqning umumiy fikrini shakillantirishga erishildi.
Manbalar
Bosma OAVlarida janrlar va mahorat masalalari. Toshkent 2019
"Zaynab" Hamid Olimjon
"Ibogul" O.Ochilova
Gran Turismo
thumb|300x300px|Alfa Romeo 6C 1750 Gran Turismo kompressori (1932-yil) thumb|300x300px| Bentley S1 Continental R-Type; Mulliner Bodyworks fastback kupe kuzovi (1953-yil) thumb|300x300px|„Jensen FF“ toʻrt gʻildirakli  dunyodagi birinchi ishlab chiqarilgan GT (1966-yil) Gran Turismo (Gran Turismo ,Grand Tourer Grand Tourisme) — soʻzma-soʻz «katta sayohat» deb tarjima qilinadigan avtomobil toifasidir. Shunday qilib, uzoq safarda qulaylik uchun zarur bo'lgan barcha narsalar bilan jihozlangan katta karetalarda Evropa boʻylab sayohatlar qilish «Gran Tour» deb atalgan. GT avtomobil toifasi — tezyurar avtomobillar boʻlib, odatda 2 yoki 4 oʻrindiqli kupe kuzovli, umumiy foydalanishdagi yoʻllarda qulay harakatlanish uchun moʻljallangan boʻladi. GT qisqartmasi, shuningdek, avtopoygalarda poyga sinfining belgisi hamdir.
Tarixi
Gran Turismo, Grand Touring, Grand Tourisme va shunga oʻxshash belgilar — katta tur davomida yosh evropalik aristokratlarning tez va qulay harakatlanishi uchun moʻljallangan yengil ot aravalarini belgilashdan kelib chiqqan.
Vaqt oʻtishi bilan bu nom yuqori tezlikda harakatlanadigan qulay avtomobillarga qoʻllanila boshlandi. Ularning Evropada paydo bõlishi Ikkinchi Jahon urushi avvalgi oʻn yillikka toʻgʻri keldi, oʻshanda noyob dizayndagi ushbu turdagi avtomobillar kuzov doʻkonlari tomonidan individual buyurtmalar boʻyicha, birinchi navbatda fransuzlar tomonidan (Figoni et Falaschi, Saoutchik, Carrosserie Pourtout va boshqalar), shuningdek, ingliz (Delage va Delahaye), nemis (Gläser, Spohn) va Chexoslovakiya (Sodomka, Wikow) kompaniyalarning shassilarida ishlab chiqarilgan. Urushdan keyin Evropaning iqtisodiy tanazzulga uchrashi, shuningdek, jamiyatning umumiy demokratlashuvi natijasida buyurtma asosida ishlab chiqarilgan avtomobillarning mashhurligi keskin kamaydi. 1950-yillarning oʻrtalaridan boshlab deyarli barcha gran-turismolar seriyali modellarga aylandi. Bu vaqtda ishlab chiqarish juda cheklangan va kuzov studiyalari asosan tayyor mahsulot ishlab chiqarish bilan shugʻullanmaydigan dizayn studiyalariga aylantirildi. Bu davrda Delahaye kabi firmalarning avvalgi shon-shuhratini tiklashga urinishlar muvaffaqiyatsizlik bilan yakunlandi.
Gran-turismolarning mashhurligining yangi choʻqqisi 1950-yillarning oxiri –1960-yillarning oʻrtalarida, GT bozorida asosan Italiya va Britaniya firmalari boʻlmish - Alfa-Romeo, Ferrari, Maserati, Iso, Aston Martin, Yaguar, Bentley, Jensen hukmronlik qilgan paytga toʻgʻri keldi. Bundan tashqari, agar britaniyalik modellar uchun odatda konservativ uslub va anʼanaviy texnik yechimlar xos bo'lsa, italyan texnologiyasi koʻpincha futuristik dizayni va gʻayrioddiy konstruktsiya bilan ajralib turardi. Ushbu davrning umumiy xususiyati bu toifadagi koʻplab avtomobil ishlab chiqaruvchilarining AQSh bozoriga intilishlari edi.
Shaxsiy hashamatli (Personal Luxury) toifasidagi Shimoliy Amerika avtomobillarining umumiy kontseptsiyasi — Ford Thunderbird, Buick Riviera, Cadillac Eldorado va shunga oʻxshash katta va qimmat kupelar va kabrioletlar, shuningdek, yuqori dinamik koʻrsatkichlarni yuqori qulaylik bilan birlashtirgan, umumiy nuqtai nazardan grand sayyohlarni yaqqol aks ettiruvchi tushuncha. Biroq, ular haqiqiy Yevropa GTlaridan sportdan koʻra hashamatga koʻproq eʼtibor berishlari, shuningdek, qulaylik uchun qurbon qilingan ajoyib boshqaruvning yo'qligi bilan ajralib turardi.
Hozirgi kunda
thumb|300x300px| Nissan R390 GT1 poyga mashinasi (1997). Hozirgi vaqtda oʻzgaruvchan qulaylik talablari, shuningdek, xavfsizlik standartlari taʼsiri ostida "sof" sport modellari va Gran Tourismo modellari oʻrtasidagi chegaralar aralashib ketgan.
Tarixiy jihatdan, GT turidagi avtomobillarning aksariyati nisbatan katta kupelar yoki kam hollarda kuchli dvigatelli klassik tuzilishga ega kabrioletlar edi. Ular kundalik haydash uchun moslashtirilgan, ularning oʻlchamlari va ogʻirligi kattaroq va osma oʻqlari (podveska) koʻpchilik sport avtomobillariga qaraganda yumshoqroqdir. GT texnik emas, balki marketing kontseptsiyasi boʻlib, bu toifadagi avtomobillarning aniq texnik chegaralari yoʻq.
1966-yilda birinchi marta toʻliq gʻildirakli Gran Turismo sinfidagi Jensen FF avtomobili ommaviy ishlab chiqarila boshlandi. Ammo katta ingliz kupesi juda ogʻir va qimmat boʻlib chiqdi, bundan tashqari, uning dizayn xususiyatlari tufayli hamda rulning chap tarafda joylashmaganligi sababli Shimoliy Amerika bozoriga kira olmadi, shuning uchun tiraj 320 nusxada chiqarildi xolos. Zamonaviy mutaxassislar ushbu modelni boshqaruvi jihatidan dunyodagi eng xavfsiz avtomobil deb tan oldilar.
GT poyga avtomobillari
GT ishlab chiqarish avtomobillarini FIAning GT poyga avtomobillari toifasi bilan aralashtirib yubormaslik kerak: "Har bir tomonida bir yoki bir nechta eshiklari va kamida ikkita oʻrindiqli, oʻrindiqlarning har biri transport vositasining uzunligi boʻyicha geometrik oʻqining har ikki tomonida joylashgan, umumiy foydalanishdagi yoʻllarda va halqa yoʻllarida harakatlanish talablariga toʻliq javob beradigan poyga uchun moslashtirilgan ochiq yoki yopiq transport vositasi"
Baʼzan bu mashinalar seriyali grand-turismolar va ko'pincha sof sport modellari asosida ishlab chiqarilishi mumkin, lekin ko'pincha ular seriyali modellardan faqat alohida qismlaridangina foydalanilgan mutlaqo noyob dizaynlar bõlishi mumkin. Ular ommaviy tarzda ishlab chiqarilmaydi va sotuvda erkin mavjud boʻlmaydi. thumb|300x300px| GT4 toifasidagi avtomobillar poygasi. FIA-2004 standartlariga koʻra, GT turkumidagi poyga avtomobillari GT1, GT2, GT3 va GT4 turkumostiga boʻlingan. GT1 mashinalari eng kuchli va texnik jihatdan murakkab boʻladi.
GT1: minimal ogʻirligi — 1100 kg, dvigateli 575-630 ot kuchi.
GT2: minimal ogʻirligi — 1150 kg, dvigateli 450-520 ot kuchi.
GT3: minimal ogʻirligi — 1150 kg, ogʻirligining quvvatiga nisbati 2,7 kg /ot. kuchi.
GT4: minimal ogʻirligi — 750 kg, ogʻirligining quvvatiga nisbati 3,5 kg/ot. kuchi.
GT indekslari
Koʻpincha GT harflari va tegishli belgilar sport yoki sport transport vositalarining tijorat maqsadlarida ishlatiladi. Quyida bu belgilarning eng keng tarqalgan variantlari transkriptlari keltirilgan:
Qaynar (Alg'a tumani)
Qaynar (Қайнар, 1993-yilgacha — Oktyabrskoye ) — Qozogʻistonning Aqtoʻbe viloyati Alga tumanidagi ovul. Toʻqmansoy qishloq okrugi maʼmuriy markazi. Alg'a shahar markazidan taxminan 48 km sharqda joylashgan. KATO kodi — 153251100.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 985 kishi (485 erkak va 500 ayol) edi. 2009-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, qishloqda 845 kishi (427 erkak va 418 ayol) yashagan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Roger Angell
Rojer Angell — sport, ayniqsa beysbol boʻyicha yozishi bilan tanilgan amerikalik esseist edi, (1920-yil 19-sentabr — 2022-yil 20-may). U Amerika Sanʼat va Adabiyot Akademiyasi va Amerika Beysbol Yozuvchilari Uyushmasi aʼzoligiga saylangan yagona yozuvchi, u The New Yorker gazetasining doimiy muallifi va koʻp yillar davomida uning bosh fantastika muharriri boʻlgan. U koʻplab fantastika, badiiy boʻlmagan va tanqidiy asarlar yozgan va koʻp yillar davomida The New Yorker uchun har yili Rojdestvo sheʼrini yozgan.
Erta hayot va taʼlimi
1920-yil 19-sentyabrda New-Yorkning Manhattanda tugʻilgan Anjell The New Yorker gazetasining 'fantastik muharriri Ketrin serjant Anjell Whitening oʻgʻli va taniqli esseist E. B. Whitening oʻgay oʻgʻli edi, lekin u edi. Koʻpincha uning otasi Ernest Angell tomonidan tarbiyalangan, Amerika fuqarolik erkinliklari ittifoqi rahbari boʻlgan advokat boʻlgan.
1938-yilda Pomfret maktabini tamomlagandan soʻng Harvard universitetiga oʻqishga kirdi. U Ikkinchi Jahon urushi paytida Amerika Qoʻshma Shtatlari Harbiy havo kuchlarida xizmat qilgan.
Faoliyati
1948-yilda Anjell adabiy yozuvchilarni koʻrsatadigan sayohat jurnali Holiday Magazineda ishladi. Uning birinchi nashr etilgan asarlari qisqa fantastika va shaxsiy hikoyalar boʻlib, ulardan bir nechtasi "Tosh arbori va boshqa hikoyalar" (1960-yil) va "Roger Angellning hayotida bir kun" (1970-yil) da toʻplangan.
Shaxsiy hayoti va vafoti
Angell uch marta uylangan. Uning birinchi xotini Evelyn dan Callie va Alice ismli ikkita qizi va ikkinchi xotini Carol Rogge Anjelldan oʻgʻli John Henry bor edi. 48 yillik turmushdan soʻng, Carol Angel 2012-yil 10-aprelda 73 yoshida metastatik koʻkrak saratonidan vafot etdi. 2014-yilda u Margaret (Peggi) Murmanga uylandi. Uning qizi Kalli, Andy Warhol filmlari boʻyicha avtoritet, 2010-yil 5-mayda Manhatnda oʻz joniga qasd qilib vafot etadi, u yerda Whiteni Amerika sanʼati muzeyida kurator boʻlib ishlagan u 62 yoshda edi. 2014-yilgi inshoda u uning oʻlimi — „oʻsha voqeaning okean kuchi va siri“ — va „mening goʻzal qizim, eng katta farzandim hayotini tugatganini“ tushunish uchun kurashini eslatib oʻtdi. Alice Maine shtatining Portlend shahrida yashagan va 2019-yil 2-fevralda saraton kasalligidan vafot etgan. John Henry Oregon shtatining Portlend shahrida yashaydi.
Mukofotlari
Angel yozganligi uchun bir qator mukofotlarga sazovor boʻldi, jumladan 1980-yilda sharh uchun George Polk mukofoti, Umberto Eko bilan birga 2005-yilda adabiy yutuqlar uchun Kenyon Review mukofoti va birinchi PEN/ESPN umr boʻyi muvaffaqiyat mukofoti. 2011-yilda adabiy sport yozuvi. U uzoq vaqt davomida Mualliflar Gildiyasi kengashining rasmiy aʼzosi boʻlgan va 2007-yilda Amerika sanʼat va fanlar akademiyasining aʼzosi etib saylangan. Uning "The New Yorker" gazetasida chop etilgan „This Old Man“ „93 yoshda boʻlishning qiyinchiliklari va quvonchlari“ haqidagi maqolasi 2015-yilda insholar va tanqidlar uchun Milliy jurnal mukofotiga sazovor boʻldi.
U 2010-yilda Beysbol Reliquaryining Abadiylar ziyoratgohiga kiritildi va u 2014-yilda Amerika Beysbol Yozuvchilari Assotsiatsiyasining JG Taylor Spink mukofoti laureati edi New-Yorklik yozuvchi boʻlishiga qaramay, u San-Fransisko-Oaklend boʻlimi tomonidan nomzod qilib koʻrsatilgan. 2015-yilda u Amerika sanʼat va adabiyot akademiyasiga qabul qilindi, beysbol shon-shuhrat zali bilan noyob kombinatsiya yaratgan.
2011 Jahon seriyasi
2011-yilgi Jahon seriyasi Beysbol Oliy Ligasining (MLB) 2011-yilgi mavsumining chempionlik seriyasi edi. Jahon seriyasining 107-nashri Amerika ligasi (AL) chempioni Texas Reynjers va Milliy liga (NL) chempioni Sent-Luis Kardinallar o'rtasida o'ynagan eng yaxshi yettilik pley-off bo'ldi; Kardinallar Reynjersni etti o'yinda mag'lub etib,o'zlarining 11-jahon seriyasi chempionligini va 2006-yildan beri birinchi marta g'alaba qozonishdi.
Seriya oldinga va orqaga o'tadigan 6-o'yin uchun e'tiborga sazovor bo'ldi, unda Kardinallar 9-inning pastki qismida ikki martalik kamomadni yo'q qildi,keyin esa 10-da yana qildi.Ikkala inningda ham Reynjers jahon seriyasidagi birinchi chempionatdan bir zarba oldi. Kardinallar o'yinda 11-inningda g'alaba qozonishdi Devid Friz tomonidan boshqariladigan yurish uyi,Jahon seriyasining MVP nomini oldi.Serial shuningdek,portlash o'yini bilan ham tanilgan 3,"Kardinallar" o'yinchisi Albert Pujols uchta uy yugurishini urdi,World Series feat ilgari faqat Reggie Jekson va Babe Rut tomonidan amalga oshirilgan va keyinchalik 2012-yilda Pablo Sandoval tomonidan amalga oshirilgan.2020-yilda ESPN 2011-yilgi Jahon seriyasini barcha davrlarning beshinchi eng buyuk seriyasi deb atadi.
Avstraliya — Yaponiya munosabatlari
thumb| [[Tokio dagi Avstraliya elchixonasi ]] thumb| [[Yaponiya|Yaponiyaning Kanberradagi elchixonasi]] Avstraliya — Yaponiya munosabatlari Avstraliya va Yaponiya oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlardir.
Mamlakatlar oʻrtasidagi munosabatlar ijobiy hamda oʻrnatilgandan beri yillar davomida mustahkamlanib borgan, chunki har ikki davlatni muhim va oʻzaro manfaatlar asosida birlashtirgan. Yaponiya Avstraliyaning asosiy iqtisodiy hamkorlaridan biridir: Yaponiya mamlakatning ikkinchi „yirik savdo sherigi“ hisoblanadi. Soʻnggi paytlarda aloqalar yaqin iqtisodiy va tijorat aloqalaridan tashqari boshqa sohalarga, jumladan, madaniyat, turizm, mudofaa va ilmiy hamkorlikka ham kengaydi.
Munosabatlarning dastlabki bosqichlarida, masalan, Ikkinchi jahon urushi,1980-yillarda va 1990-yillarning boshlarida Yaponiyaning taxmin qilingan iqtisodiy hukmronligi davrida, baʼzi keskinliklar mavjud edi. Biroq, Yaponiya Avstraliya hukumati va biznes rahbarlari tomonidan muhim eksport bozori va Avstraliyaning Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi kelajakdagi oʻsishi va farovonligining muhim elementi sifatida koʻriladi. Yaponiya, oʻz navbatida, Avstraliyani muhim hamkor, energiya, minerallar va boshqa asosiy mahsulotlarning ishonchli manbai, mashhur sayyohlik maskani va Osiyodagi yagona oʻrta darajadagi iqtisodiy kuch sifatida koʻradi. Avstraliyaning sobiq bosh vaziri Toni Abbott Yaponiyani Avstraliyaning Osiyodagi eng yaqin doʻsti deb atadi va ikki davlat oʻrtasida Erkin savdo shartnomasini tuzishga kirishdi. Avstraliya va Yaponiya bir-birini Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi asosiy strategik hamkorlar sifatida tan oladi. Har ikki davlat AQShning asosiy ittifoqchilaridir. Sobiq mudofaa vaziri Maris Peyn Yaponiyani mintaqadagi „asosiy hamkor“ deb atagan, Yaponiyaning sobiq tashqi ishlar vaziri Fumio Kisida esa bu munosabatlarni xavfsizlikning tayanchi, deya taʼriflagan.
Avstraliyaning Tokioda elchixonasi, Osaka va Fukuokada bosh konsulliklari, Sapporoda konsulligi bor. Yaponiya, Kanberrada elchixonasi, Sidney, Melburn, Brisben va Pertda bosh konsulliklari va Keyrnsdagi konsulliklari mavjud.
Avstraliya va Yaponiya imperiyasi oʻrtasidagi mustamlaka va post-federal munosabatlar
Yaponiya tomonidan Avstraliya koʻmirining birinchi qayd etilgan importi 1865-yilda va Avstraliya junining Yaponiyadan birinchi qayd etilgan importi 1888-yilda boʻlgan. Maʼlumki, Avstraliyaga birinchi boʻlib yaponiyaliklar 1871-yilda Kvinslendga koʻchib kelgan savdogarlar boʻlishgan. 1901-yilda Avstraliya Federatsiyasi tashkil etilganda, Avstraliyada 4000 yapon muhojirlari borligi taxmin qilingan, asosan Yaponiya hukumati 1896-yilda oʻzining birinchi konsulligini ochgan Taunsvil hududida istiqomat qilishgan. Muhojirlar asosan shakarqamish va dengiz sanoatida, jumladan toshbaqalar, troxuslar, trepanglar va marvaridlarni yigʻishda ishlagan. Yaponlarning Avstraliyaga keyingi koʻchishi 1901-yildagi Avstraliyaning Immigratsiyani cheklash toʻgʻrisidagi qonuni bilan toʻxtatildi. Shu sababli, Taunsvil konsulligi 1908-yilda yopildi.
1930—1931-yillarda Yaponiya „Avstraliyaning uchinchi eng muhim savdo sherigi“ edi. Biroq, iqtisodiy aloqalar gullab-yashnashda davom etdi va 1930-yillarning oʻrtalariga kelib, Yaponiya Buyuk Britaniyadan keyin Avstraliyaning ikkinchi yirik eksport bozoriga aylandi. Biroq, 1936-yilda Britaniya Avstraliyadagi ingliz toʻqimachilik bozoriga zarar yetkazgan yapon toʻqimachilik mahsulotlarini import qilishni cheklash uchun Avstraliyaga siyosiy bosim oʻtkazdi. Yaponiya yangi eksportlariga savdo toʻsiqlari bilan javob berdi. Ikkala tomon ham savdo urushi samarasiz ekanligini tushunib etgach, 1937-yilda cheklovlarni yumshatish boʻyicha kelishuvga erishildi.
Ikkinchi Jahon urushi paytida Avstraliya hududiga yapon bosqinchiligi bevosita tahdid solgan. Yaponiya kuchlari Shimoliy Avstraliya va Sidney bandargohida Darvinga hujum qilishgan. 1941-yilda Avstraliyadagi etnik yaponlar internirga olingan va urush oxirida ularning aksariyati Yaponiyaga surgun qilingan. Avstraliya kuchlari Ikkinchi Jahon urushi davrida Janubi- Sharqiy Osiyo va Tinch okeanining janubi-gʻarbiy qismidagi janglarda faol rol oʻynagan. Ikkala tomon oʻrtasidagi urushning eng yorqin voqealari Kokodu jangi va Sandakan oʻlim yurishlari edi (2014-yilda Yaponiya Bosh vaziri Shinzo Abe Avstraliya parlamentiga Yaponiya xalqi nomidan samimiy hamdardlik bildirdi ). Avstraliya kuchlari Yaponiyaning urushdan keyingi bosib olinishida ham muhim rol oʻynagan.
Bosqinchilik davrida
right|thumb|225x225px| 1945-yil 30-avgust. [[Yokosuka dengiz bazasi, Tokio koʻrfazi. Qoʻmondon Yuzo Tanno Yokosuka harbiy-dengiz bazasi kalitlarini Avstraliya Qirollik dengiz floti kapitan Gerbert Jeyms Buchananga topshirdi. Buchanan Britaniya Hamdoʻstligining birinchi partiyasini boshqargan. ]] Birinchi marta koʻp sonli avstraliyaliklar Yaponiyaga urushdan keyingi Yaponiyani bosib olish paytida sayohat qilishgan. Avstraliyaliklar Britaniya Hamdoʻstligi ishgʻol kuchlarining bir qismi boʻlgan. Hamdoʻstlik kuchlarida 16 mingga yaqin avstraliyalik xizmat qilgan. Avstraliyaning Hamdoʻstlik kuchlariga qoʻshgan hissasi 4,700 piyoda, 5,300 ta baza xodimlari, 2,200 qirollik Avstraliya havo kuchlari va 130 nafar Avstraliyaning umumiy kasalxonalaridan foydalanilgan edi. Qirollik Avstraliya dengiz floti Britaniya Tinch okean flotida ham ishtirok etgan. Hamdoʻstlikni bosib olish davrining uchdan ikki qismi faqat avstraliyaliklar tomonidan olib borilgan. thumb| General Blamey Avstraliya nomidan Yaponiyaning taslim boʻlish hujjatini imzoladi Avstraliya urushning soʻnggi oylarida Yaponiya kampaniyasida kichik rol oʻynagan, chunki urush tugagan paytda Yaponiyaga bostirib kirishda qatnashishga tayyorlanayotgan edi. Okinava jangi paytida Avstraliyaning bir nechta harbiy kemalari Britaniya Tinch okeani floti bilan birga ishlagan va Avstraliya esmineslari keyinchalik Yaponiya orollaridagi nishonlarga hujumlar paytida Britaniya aviatashuvchilari va jangovar kemalarini kuzatib borishgan. Avstraliya Yaponiyadan uzoqda joylashganligiga qaramay, Britaniya flotining asosiy bazasi boʻlib, qoʻshinni qoʻllab-quvvatlash uchun koʻplab obyektlar qurilgan.
Avstraliya Britaniya, Kanada va Yangi Zelandiya boʻlinmalari bilan Hamdoʻstlik korpusining bir qismini taskil etgan. Korpus AQSh armiyasi korpusi bilan bir xil boʻlishi kerak edi va 1946-yil martiga rejalashtirilgan Yaponiyaning Xonsyu oroliga bostirib kirishda ishtirok etishi kerak edi. Shuningdek, Avstraliya kemalari AQShning Tinch okean floti bilan ishlashi, ikkita ogʻir bombardimonchilar eskadroni va transport eskadroni Buyuk Britaniyadan Okinavaga yoʻlbars kuchlarining bir qismi sifatida Yaponiyani strategik bombardimon qilishga qoʻshilishi kerak edi.
General Blamey 1945-yil 2-sentyabrda AQShning Missuri kemasidagi marosimda Avstraliya nomidan Yaponiyaning taslim boʻlish toʻgʻrisidagi hujjatini imzolagan. Kemadagi asosiy marosimdan soʻng, yapon qoʻmondonlari Tinch okeani amaliyot davrida ittifoqchi kuchlarga taslim boʻlishgan. Avstraliya qoʻshinlari oʻzlarining yaponiyalik raqiblarining taslim boʻlishini Morotayda, Borneo, Timor, Vevak, Rabaul, Bougainville va Naurudagi bir nechta joylarda oʻtkazilgan marosimlarda qabul qildilar.
Urushdan keyingi diplomatik munosabatlar
Avstraliya va Yaponiya oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar 1952-yilda Ittifoqchilar tomonidan bosib olingandan soʻng qayta tiklandi. Xaruxiko Nishi Yaponiyaning Avstraliyadagi elchisi etib tayinlandi. 1957-yilda Avstraliya Bosh vaziri Robert Menzis ikki davlat oʻrtasidagi iqtisodiy va siyosiy aloqalarni mustahkamlash maqsadida Yaponiyaga tashrif buyurdi.
2006-yilda Avstraliya va Yaponiya 1976-yilgi Doʻstlik va hamkorlik toʻgʻrisidagi asosiy shartnomaning 30 yilligini nishonladilar. 2006-yil mart oyida eʼlon qilingan qoʻshma bayonotda Avstraliya tashqi ishlar vaziri Aleksandr Dauner va Yaponiya tashqi ishlar vaziri Taro Aso Avstraliya va Yaponiya oʻrtasida „umumiy demokratik qadriyatlar, oʻzaro hurmat, chuqur doʻstlik va umumiy strategik qarashlarga“ asoslangan hamkorlik har qachongidan ham kuchliroq boʻlishini eʼlon qildi.
Bir qator avstraliyalik siyosatchilar Yaponiya hukumati tomonidan berilgan birinchi milliy mukofot boʻlmish Kunchiqar ordeni bilan taqdirlandi. Qabul qiluvchilar orasida Edmund Barton, Robert Menzis, Jon Makyuan, Malkolm Freyzer, Bob Xouk va Jon Xovard kabi Avstraliyaning sobiq bosh vazirlari bor.
Avstraliya va Yaponiya BMTni isloh qilish, shu jumladan Yaponiyaning BMT Xavfsizlik Kengashiga doimiy aʼzoligini taʼminlash va turli mintaqaviy forumlarni, jumladan, Osiyo-Tinch okeani iqtisodiy hamkorligi, ASEAN mintaqaviy forumi va Sharqiy Osiyo sammitini mustahkamlash uchun birgalikda ishlashga kelishib oldilar.
2007-yil mart oyida Avstraliya va Yaponiya qoʻshma xavfsizlik paktini imzoladilar. Xavfsizlik sohasidagi hamkorlik doirasiga quyidagilar kiradi: