Pax_Americana
Ilk davri
Pax Americananing dastlabki ifodasi Amerika fuqarolar urushi tugaganidan keyin sodir boʻlib (bunda Qoʻshma Shtatlar oʻzining eng katta tarqoqligini yoʻqotdi va zamonaviy taktikalardan foydalangan holda millionlab zamonaviy jihozlangan askarlarni toʻplash qobiliyatini namoyish etdi), Shimoliy Amerika geografik mintaqasida tinch muhitga ishora yaratdi. Biroq, tinchlik jarayoni Birinchi jahon urushi boshlanishi bilan toʻxtab qolgan edi. Uning paydo boʻlishi amerika istisnoligi gʻoyasining rivojlanishi bilan bir vaqtda sodir boʻldi. Bu gʻoyaga koʻra, AQSH oʻzining milliy kredosi, tarixiy evolutsiyasi, siyosiy va diniy institutlari hamda oʻziga xos kelib chiqishi jihatidan rivojlangan davlatlar orasida alohida ajralib turadi. Bu konsepsiya muallifi Aleksis de Tokvildir. U oʻsha paytda 50 yoshli Qoʻshma Shtatlar immigrantlar mamlakati va birinchi zamonaviy demokratiya boʻlgani uchun dunyo xalqlari orasida alohida oʻrin tutganini taʼkidlagan. Amerika inqilobidan keyin Qoʻshma Shtatlar tashkil topganidan to Ispaniya-Amerika urushigacha Qoʻshma Shtatlar tashqi siyosati global emas, balki mintaqaviy yoʻnalishga ega edi. Ittifoq Shimoliy Amerikaning markaziy shtatlarida joriy qilgan Pax Americana Amerika Qoʻshma Shtatlarining milliy farovonligi omili boʻldi. Kattaroq davlatlar kichikroq davlatlar bilan chegaradosh ekanligi uchun ularda hech qanday tashvish yoʻq edi: soliq talab qiladigan va mehnatga toʻsqinlik qiladigan doimiy qoʻshinlar mavjud emas edi; savdo-sotiqni toʻxtatadigan urushlar yoki urushlar haqidagi mish-mishlar oʻrinsiz edi. Bu yerda nafaqat tinchlik, balki xavfsizlik ham muhim hisoblangan. Chunki Pax Americana federal konstitutsiyaviy respublika tarkibidagi barcha shtatlarni qamrab olgan. Oksford ingliz lugʻatiga koʻra, bu ibora birinchi marta bosma nashrda 1894-yil avgustdagi Forumda paydo boʻlgan: "Quvonishning haqiqiy sababi prezident Klivlendning oʻz hayotini saqlab qolish yoʻlidagi tezkor va jasoratli harakatini qoʻllab-quvvatlash uchun universal vatanparvarlik ruhidir. Pax Americanani oʻrnatishda butun yer yuzi boʻylab qonun ustuvorligi boʻlishi talab etilardi. right|thumb| 1898-yilgi siyosiy multfilm : „Uchdan uchgacha oʻn ming milya“ AQSh hukmronligining (tasqara ramzi) [[Puerto-Riko|Puerto-Rikodan Filippingacha davom etishini anglatadi.]] right|thumb| 1906-yil [[Theodore Roosevelt|Teodor Ruzveltning Monro doktrinasidan Yevropa harbiy kuchlarini Dominikan Respublikasiga kiritmaslik uchun foydalanayotgani aks etgan siyosiy karikatura.]] XIX asr oxirida Gʻarbiy yarim sharda Yangi Imperializmning kuchayishi bilan AQShda imperialistik va izolyatsion guruhlar oʻrtasida bahs-munozaralar paydo boʻldi. Monro doktrinasi asosida Pan-Amerika tinchligi gʻoyasi ilgari surildi. Xorijiy kuchlar aralashuvidan qochishning anʼanaviy siyosatini qoʻllab-quvvatlaganlar orasida ishchilar yetakchisi Samuel Gompers va poʻlat magnati Endryu Karnegi ham bor edi. Genri Kabot Lodj, Uilyam MakKinli va Teodor Ruzvelt kabi amerikalik siyosatchilar agressiv tashqi siyosat tarafdori edilar, ammo prezident Grover Klivlend maʼmuriyati bunday harakatlarni amalga oshirishni istamadi. 1893-yil 16-yanvarda AQSH diplomatik va harbiy xizmatchilari bir guruh shaxslar yordamida Gavayi Qirolligining konstitutsiyaviy hukumatini agʻdarib, Muvaqqat hukumat, keyin esa respublika tashkil etish maqsadida til biriktirdilar. 15-fevral kuni ular Gavayi orollarini anneksiya qilish toʻgʻrisidagi shartnomani AQSh Senatiga taqdim etishdi, biroq anneksiyaga qarshi chiqqanlar hujjatning oʻtishini toʻxtatib qoʻyishdi. Qoʻshma Shtatlar 1898-yil iyul oyida Nyulands rezolyutsiyasi orqali Gavayi orollarini qoʻshib olish yoʻlini tanladi.