cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Viruslar
Viruslarning tasnif i (klassifikatsiya si) va ularni ifodalaydigan belgilar hali qabul qilinmagan. Ularga ham xuddi hayvonlar va oʻsimliklarga beriladigan tur va turkum nomi beriladi, xalq ifodalari, har xil qisqartmalardan foydalaniladi, kasallanuvchi organizmning turkum nomi bilan atalib, yoniga raqam qoʻyiladi yoki Viruslar morfologik, kimyoviy xossalari va reproduktiv xususiyatlariga binoan urug va oilalarga birlashtiriladi. Viruslar urugʻining lotincha nomiga virus soʻzi (mas., Enterovirus), oilasi nomiga viridae soʻzi (masalan, Poxviridae) qoʻshilib yoziladi.
Viruslar organizmga har xil yoʻllar bilan kiradi, viruslar oʻsimlik hujayralariga chetdan faqat ular shikastlanganida kirishi mumkin. Gripp viruslar va boshqalarda hujayra qobigʻini buzish xususiyatiga ega boʻlgan fermentlari bor. Viruslar organizm ga kirgach, infeksiyanint latent yoki yashirin davri boshlanadi. Koʻpgina viruslar hujayralarda toʻplanib, hujayra ichida oʻziga xos tarkibiy qismlar hosil qiladi (qarang Virusli granulyoz). Viruslar bilan zararlangan oʻsimliklar, odatda, butun hayoti davomida infeksiya oʻchogʻi boʻlib qoladi. Viruslar ekologik, biologik va boshqa. omillar taʼsirida vujudga keladigan kuchli oʻzgaruvchanlikka ega. Viruslar tabiatda keng tarqalgan boʻlib, ular juda koʻp xoʻjayinga ega. Asosan, soʻruvchi hasharotlar, kanalar va nematodalar bilan tarqaladi. Baʼzi viruslar urugʻlar orqali tarqaladi va deyarli barcha viruslar kasal oʻsimlik jinssiz koʻpaytirilganda avlodga oʻtadi. Viruslarning patologik taʼsiri xilma-xil boʻlib, asosan, ularning koʻpayishidan xoʻjayin organizmida yuz beradigan oqsil va nuklein almashinuvining buzilishi bilan belgilanadi (qarang Virusli kasalliklar). Viruslarni virusologiya fan i oʻrganadi.
Mikola Agapov
Faoliyati
2019-yilda Agapov Ukrainaga qaytib keldi va 2020-yilda yangi tashkil etilgan Alians safiga qoʻshildi. 2021-yilning may oyida u Ukraina PFL tomonidan oyning eng yaxshi futbolchisi deb topildi.
Balandtepa (Toshkent viloyati, Boʻstonliq tumani)
Balandtepa  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Toshkent viloyatining Boʻstonliq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Koʻlsoyning oʻng soxilida joylashgan, Sijjakdan baland. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Mezholezy (former Horšovský Týn District)
Mezholezy — Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 120 ga yaqin aholisi bor. Maydoni 10,13 km².
Flora Finch
Flora Finch (talaffuzi: „Flora Finch“, 1867-yil 17-iyun — 1940-yil 4-yanvar) ingliz asli vodvil, sahna va kino aktrisasi boʻlib, 300 dan ortiq ovozsiz filmlarda, shu jumladan Vitagraph Studios kinokompaniyasi uchun 200 dan ortiq filmlarda rol oʻynagan. Uning jimlik davridagi filmlarining aksariyati hozirda yoʻqolgan deb tasniflanadi.
Farkishodiy
Farkishodiy (Фаркишодӣ)  — Tojikiston Respublikasining Sangvor tumani, Childara jamoatiga qarashli daha. Dahadan mahalla markazigacha 13 km, tuman markazigacha 30 km.
Flora Finch
Erta hayot va martaba
Finch Londondagi musiqa zalida va sayohatchi teatr oilasida tugʻilgan va yosh bolaligida Qoʻshma Shtatlarga olib ketilgan. U oilaviy anʼanalarni davom ettirdi va 30 yoshgacha teatr va vodevilda ishladi.
U oʻzining birinchi kino rollarini 1908-yildan boshlab American Mutoscope and Biograph kompaniyasida oʻynagan. U yerda Fatty Arbuckle, Mack Sennett (u bilan qisqa vaqt davomida ishqiy munosabatda boʻlgan), Charlie Chaplin va ovozsiz filmlar davrning boshqa yetakchi ijrochilari va prodyuserlari bilan ishlagan.
Farkishodiy
Aholisi
Aholisi — 1 kishi.
Flora Finch
John Bunny va keyingi martaba bilan ishlash
right|thumb|200x200px| Aurora teatri (Lorens, Kanzas) Bunny va Finch bilan reklama filmi, 1912-yil 1910-yilda Vitagraphda u 1910-1915-yillarda ishlab chiqarilgan 160 ta mashhur shortilardan birinchisi uchun John Bunniy bilan birga rol ijro etdi. „Bunnygraphs“, „Bunnyfinches“ va „Bunnyfinchgraphs“ deb nomlanuvchi ushbu qisqa filmlar Finch va Bunnyni filmlardagi birinchi mashhur komediya jamoasi sifatida yaratdi. Mabel Normand studiyaga kelganida duet qisqa muddatli trioga aylandi.
1915-yilda Bunny vafotidan keyin Finch qisqa komediya filmlarini yaratishni davom etdi, ammo kamroq muvaffaqiyatga erishdi. U 1916-yilda oʻzining prodyuserlik kompaniyasini ochdi va keyingi yili kompaniya bilan film chiqardi, lekin, hech qachon mashhurligini qayta tiklay olmadi. Uning keyingi ovozsiz film yillardagi eng mashhur rollaridan biri Paul Lenining „The Cat and The Canary“ (1927) filmidagi Susan xola edi.
Finch 1940-yilda Los-Anjelesdagi Good Samaritan kasalxonasida qon zaharlanishidan vafot etdi. Qoʻli tasodifiy kesilganidan keyin streptokokk infeksiyasi tufayli u kasalxonaga yotqizilgan. Infeksiya nazoratdan tashqari tarqaldi va aktrisa bronxial pnevmoniyadan komaga tushdi. Oʻlimi vaqtida u Metro-Goldwyn-Mayer studiyalarida aktsiyador boʻlib ishlagan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Corcelles-les-Arts
Corcelles-les-Arts Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Côte-d'Or departamenti Beaune tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
478 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 88,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,4 km2.
Al Ya’qubiy
(to‘liq ismi: Abulabbos Ahmad ibn Abu Ya’qub ibn Ja’far ibn Vahb ibn Vahid al-kotib al-Abbosiy; 897 yoki 905 y. vafot etgan) – yirik geograf va tarixchi olim. Hayotiga oid ma’lumotlar quyidagicha: Bag‘dadda tug‘ilgan, yirik mansabdor xonadonidan chiqqan. Ajdodlaridan biri Vahid ibn Vahb Abbosiya xalifalardan al-Mansur (754-775) zamonida Armanistonda va Misrda xalifaning noibi bo‘lgan; bobosi va otasi sohib barid (xalifani viloyatlardagi ahvoldan xabardor qilib turuvchi mansabdor) bo‘lib xizmat qilganlar. Ya’qubiy Bag‘dodda tahsil ko‘rgan lekin umrining ko‘p qismini Xuroson, Armaniston, Palastin, Misr va
Bag‘dodda kechirgan va xalifaning noiblari mahkamasida xizmat qilgan.
Sayyid Aminboy madrasasi
Sayyid Aminboy madrasasi Xoja Zomucha guzarida joylashgan bo‘lib, uning 17 hujrasi bo‘lgan.
Tarixi
Sayyid Aminboy madrasasini aholi Xurjun madrasa deb atagan va shu nom bilan mashhur bo‘lgan. Bunday nom bilan atalishiga o‘ziga xos meʼmoriy tuzilishi sababchidir. Uning o‘rtasidagi gumbazli saroyiga ikki tarafdan ikkita darvoza orqali kirib kelingan. Shu tariqa kirish yo‘lagi madrasani ikkiga ajratib qo‘ygan va uni xurjunga o‘xshatishgan. Hijriy 1281-yili (1864 — 1865) tuzilgan vaqf hujjati saqlanib qolgan. Hujjat qozi ul-quzzot Mir Sadriddin ibn Mir Bayzo muhri bilan tasdiqlangan. Voqif Avaz Badalboy o‘g‘li Sayyid Aminboy Buxoro shahridagi Sarrafon guzaridagi 7 do‘kon, Chorsuqidagi attorlik rastasi va 14890 tangani shar’iy tarzda ushbu madrasa uchun vaqf qilgan. Madrasa faoliyatiga taalluqli yana beshta hujjat borligi aniqlangan. Ulardan maʼlum bo‘lishicha, ushbu o‘quv dargohi mudarrisi 12 — 15 tilla atrofida haq olgan.
IC 2124
IC 2124 Orion yulduz turkumidagi S0 (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
NGC 6773
NGC 6773 Aquila yulduz turkumidagi *Grp (karrali yulduz) tipli yulduzdir.
Ushbu obyektni John Herschel 1830-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Ashley Barnes
Ashley Luke Barnes  (1989-yil 30-oktyabrda tugʻilgan) —angliyalik professional futbolchi. Ashley Barnes Angliya EFL Chempionati jamoasi „Burnley“ futbol klubida hujumchi sifatida oʻynaydi.
Barnes futbolchilik faoliyati davomida avvalroq „Paulton Rovers“, „Plymouth Argyle“, „Oxford United“, „Salisbury City“, „Eastbourne Borough“, „Torquay United“ va „Brighton &amp; Hove Albion“ futbol klublarida oʻynagan.
Plymouth Argyle
Bolaligida Ashley Barnes „Bath Arsenal“ jamoasida oʻynagan. Ashley Barnes oʻzining professional faoliyatini „Paulton Rovers“ futbol klubida samarali toʻpurar sifatida boshlagan. 2007-yil mart oyida Ashley Barnes chempionat vakili „Plymouth Argyle“ futbol klubi bilan oʻn sakkiz oylik shartnoma bilan imzolashga muvaffaq boʻldi. U „Plymouth“ futbol klubidagi ilk oʻyinini 2007-yilning avgust oyida „Wycombe Wanderers“ futbol klubiga qarshi oʻyinda oʻtkazdi.
Keyinchalik Ashley Barnes tajriba orttirish uchun 2007-yil noyabr oyida „Oxford United“ futbol klubiga ijaraga yuborildi. Barnes „Oxford United“ futbol klubi safida besh marta maydonga tushdi. Shundan soʻng, 2008-yilning mart oyida u „Salisbury City“ futbol klubiga ijaraga yuborildi. U klub safida 5 ta oʻyinda maydonga tushdi, ammo raqib darvozasini ishgʻol eta olmadi.
Barnes 2008-yilning noyabr oyida jamoadoshi Daniel Smith bilan birga „Eastbourne Borough“ futbol klubiga uchinchi marta ijaraga berildi.
Ashley Barnes 2010-yilning fevralida mavsum oxirigacha Ikkinchi liga vakili „Torquay United“ futbol klubiga ijara asosida qoʻshildi, lekin bir oy oʻtib, (oltita oʻyinda maydonga tushib) asosiy jamoa safiga qaytdi.
Brighton & Hove Albion
Keyinchalik Barnes mavsum oxirigacha ijara asosida"Brighton &amp; Hove Albion" futbol klubiga qoʻshildi. Ashley Barnes ikki kundan soʻng „Tranmere Rovers“ futbol klubiga qarshi oʻyinda oʻyinda gol urdi.
2010-yilning 8-iyulida Barnes „Plymouth Argyle“ futbol klubidan nomaʼlum toʻlov evaziga transfer qilinganidan soʻng „Brighton & Hove Albion“ futbol klubi bilan ikki yillik shartnoma imzoladi. Barnes mavsumni 49 oʻyinda 20 gol urgan holda (Glenn Murreydan keyin) „Brighton“ klubining ikkinchi eng yaxshi toʻpurari sifatida yakunladi.
Burnley
2014-yilning 10-yanvarida Ashley Barnes „Burnley“ futbol klubiga nomaʼlum pul evaziga uch yarim yillik shartnoma asosida qoʻshildi. 2019-yilning noyabrida Barnes „Burnley“ futbol klubi bilan 2022-yilning iyunigacha amal qiladigan yangi shartnoma imzoladi.
Shaxsiy hayoti
Ashley Barnes Bath yaqinidagi Somerset shtatidagi Dunkerton shahrida tugʻilgan. U Bath yaqinidagi Writhlington maktabida oʻqigan.
Marktoffingen
Marktoffingen Germaniyaning Bavariya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Donau-Ries tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 13,60 km2. Aholisi — 1310 kishi (2010).
Hududi
Marktoffingenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Elbing (Kansas)
Elbing AQShning Kansas shtatida joylashgan shahardir. Butler okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
229 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 465,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,49 km2. Shundan 0,49 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 439 m balandlikda joylashgan.
Milavče
Milavče — Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 590 ga yaqin aholisi bor. Maydoni 12,19 km².
Jockgrim
Hududi
Jockgrimning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Ilinka (Shimoliy Qozogʻiston viloyati)
— Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Yesil tumanidagi qishloq. Kato kodi — 594247100.
Sinan Oğan
Sinan Oğan (1969-yil 14-mart, Iğdır) — kelib chiqishi asli ozarbayjon boʻlgan turk siyosatchisi. 2011-yilda oʻng qanot Milliyatchi Harakat partiyasi tarkibida Iğdır viloyati deputati boʻlib, TBMMda faoliyat boshlagan. Marmara universiteti va Ozarbayjon davlat iqtisodiyot universitetida o‘qituvchi bo‘lib ishlagan. Sinan Oğan 2023-yilgi Turkiya prezidentlik saylovlarida Ata ittifoqining nomzodi sifatida koʻrsatilgan.
Hayoti
Sinan Oğan 1967-yil 1-sentyabrida Turkiyaning Iğdır shahrida tugʻilgan. 1989-yilda Marmara universitetining menejment fakultetini tamomlagan. Rus va ingliz tillarini yuqori darajada bilgan Sinan Oğan Marmara universiteti Turkiyat Tadqiqotlar institutida ilmiy xodim, 1993-yildan 2000-yilga qadar Ozarbayjon Davlat Iqtisodiyot Universitetida dekan muovini lavozimlarida ishlab kelgan. 1994-yildan 1998-yilgacha Turkiya Tashqi ishlar vazirligi qoshidagi Turk hamkorlik va muvofiqlashtirish agentligi (TİKA) vakili sifatida faoliyat olib borgan. 2000-yilda Turkiyaga qaytib, Kavkaz mintaqasi boʻyicha Yevroosiyo strategik tadqiqotlar markazida ish boshlagan. TURKSAM, yaʼni xalqaro aloqalar va strategik tahlil markaziga asos solgan. 2009-yilda Oğan Moskva davlat xalqaro munosabatlar institutida xalqaro munosabatlar va siyosatshunoslik fanlari nomzodi ilmiy darajasini olgan. Sinan Oğan 2011-yil 12-iyunida boʻlib oʻtgan umumiy saylovlarda Milliyatchi Harakat partiyasidan Iğdır viloyati deputati etib saylangan.
Mukofotlari
Sinan Oğan Milliyet gazetasining „Sosyal Bilimler“, Marmara universiteti „Akademik Üstün Başarı“ va Ekoavrasya uyushmasining 1992-yilgi „Türk Dünyasına Hizmet“ kabi mukofotlari sohibi. „Interpress Media Tracking Center“ tomonidan 2010-yilda eng koʻp muhokama qilingan shaxs va televizor ekranlarida eng koʻp koʻrsatilgan ismlar boʻyicha olib borilgan soʻrovnomada 131 xabar bilan Turkiyada eng koʻp televidenie ekranlarida koʻrinish bergan siyosatchilari qatoriga kirgan.
Corcelles-lès-Cîteaux
Corcelles-lès-Cîteaux Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Côte-d'Or departamenti Dijon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
823 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 122,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,7 km2.
Chillamazortepa
Chillamazortepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: VI—XII asrlar. Qashqadaryo viloyatining Yakkabogʻ tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Darxon” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan davlat muhofazasiga olingandir.
NGC 6774
NGC 6774 Sagittarius yulduz turkumidagi III2m tipli ochiq klasterdir.
Ushbu obyektni John Herschel 1830-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Chalatepa (Chalaqoʻrgʻon)
Chalatepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: I—I asrlar. Surxondaryo viloyatining Sherobod tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Kattabogʻ” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Serle
Serle Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommunadir. Brescia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 18 km2. 2832 nafar aholi istiqomat qiladi.
Vitaminli oʻsimliklar
Vitaminli oʻsimliklar -bargi, mevasi, guli va b. organlarida vitaminlar yoki provitaminlar (vitaminlar paydo boʻladigan birikmalar) mavjud boʻlgan oʻsimliklar. Turli oʻsimliklarda vitaminlar miqdori bir xil emas, vitaminlar oʻsimlik bargida, generativ organlarda (mevasida, uru gʻida) yoki ayrim qismlarida (urugʻ qobigʻida, murtagida) toʻplanishi mumkin.
Seniga
Seniga Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan shahardir. Brescia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 13 km2. 43 899 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).
Vitaminli oʻsimliklar
A provitaminlar (karotin) asosan ildizmevalardan sabzida, pomidor, qovoq, koʻk noʻxat, naʼmatak, smorodina, oblepixa, petrushka, piyoz va ayrim yemxashak ekinlari (beda, yoʻngʻichqa va b.)da koʻp uchraydi. Achitqilar, shuningdek javdar, bugʻdoy, sholi, makkajoʻxori doni, qoʻziqorin, ayrim suv utlar, koʻpgina sabzavotlarning yashil qismi Vguruhi vitaminlari (tiamin, riboflavin, nikotin kislotasi va b.)ga boy. Vitamin S (askorbin kislotasi) juda koʻp oʻsimliklarda, xususan deyarli barcha sabzavotlar va mevalarda, ayniqsa yetilmagan yongʻoq, qora smorodina, naʼmatak, gulkaram, qulupnay bargida mavjud. Vitamin K (filloxinon) beda bargida, koʻk karam, gazanda oʻt, ryabina, pomidor mevalarida koʻp. Provitamin D (sterinlar) achitqi, qoʻziqorin, moyli oʻsimliklar mevasida ancha miqdorda bor. Vitamin Ye (tokoferollar) — ayrim boshoqdi oʻsimliklarning donida, koʻpgina sabzavotlarning yashil barglarida, moyli ekinlarning mevalarida bor. Vitamin R (bioflavonoidlar) naʼmatak, sitrus oʻsimliklari mevalarida koʻp. V.oʻ. inson, shuningdek hayvonlar uchun vitaminlar manbai hisoblanadi va vitamin sanoati uchun xom ashyodir (ayrim oʻsimliklarda uchraydigan vitaminlar miqdori jadvalda berilgan).
Vitaminli ozuqalar
Vitaminli ozuqalar - oʻsimlik bilan hayvon chiqindilaridan tayyorlanadigan servitamin ozuqa, aralash yem. Vitaminlarnint yetishmasligi hayvonlar organizmida gipovitaminoz kasalliklarini keltirib chiqaradi. Yosh, boʻgʻoz va sogʻiladigan mollarda ayniksa vitaminlarga talab katta boʻladi. Ayrim vitaminlar hayvon organizmi-ning oʻzida, mas., A vitamini karotindan, D vitamini sterindan sintezlanadi. Kovsh qaytaruvchi hayvonlarning meʼda yoʻlidagi mikroflora taʼsirida S, K, V guruhidagi vitaminlar vujudga keladi. Pekin hayvonlar ratsionida vitaminga boy ozuqalarning boʻlishi muhim ahamiyatga ega. Hayvon oʻzining organizmi uchun muhim boʻlgan vitamin A ni karotinga boy yashil oʻtdan oladi. Karotin dukkakli oʻtlar (beda, qashqarbeda va b.)da koʻp. Bularning 1 kg ida 30—100 mg; 1 kg silosda 20—40 mg, 1 kg oddiy pichan unida 110—250 mg karotin bor. Baliq unida ham vitamin A koʻp. D guruhi vitaminlari yashil oʻtda yoʻq, ammo oftobda quritilgan pichanda ultrabinafsha nur taʼsirida vitamin D2 paydo boʻladi. Vitamin S ni koʻproq yosh oʻsimlik koʻkatida (1 kg koʻk bedada 900 mg), ildizmevalarda (1 kg sabzida 380 mg) boʻladi. Dukkakli oʻtlar, bugʻdoy kepagi vitamin Ye ga boy. Vitamin K oʻsimlikning yashil barglarida, sifatli pichan va silosda, ildizmevali oʻsimlik barglarida koʻp (1 kg koʻk bedada 90 mg). V guruhi vitaminlari koʻpchilik oʻsimlik va hayvonot chiqindilaridan olinadigan ozuqalarda boʻladi. Qishda ozuqa ratsionini vitaminlar bilan boyitish maqsadida donni maxsus muhitda oʻstirib, koʻkatidan foydalaniladi. Vitaminli ozuqa qoʻshimchalarning bir qancha turlari sanoat usulida ishlab chiqariladi.
Vitaminli oʻsimliklar
Abdukarim Zikiryoev.
St. Paul (Oregon)
St. Paul AQShning Oregon shtatida joylashgan shahardir. Marion okrugi tarkibiga kiradi.
Marxheim
Marxheim Germaniyaning Bavariya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Donau-Ries tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 46,46 km2. Aholisi — 2585 kishi (2010).
Hududi
Marxheimning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
St. Paul (Oregon)
Geografiyasi
Maydoni — 0,8 km2. Shundan 0,8 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 51.5 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|St. Paul manzarasi.
Abjalbobtepa (Yoʻgʻontepa)
Abjalbobtepa (Yoʻgʻontepa) — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: X—XI asrlar. Toshkent viloyatining Zangiota tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Oʻrtaovul QFY, Abjalbob koʻchasi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
IC 2129
IC 2129 Quyon yulduz turkumidagi NF (hali noaniq) tipli obyektdir.
IC 2128
IC 2128 Oltin Baliq yulduz turkumidagi OCL (ochiq klaster) tipli ochiq klasterdir.
Hnanice
Hnanice Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 365 ga yaqin aholisi bor.
Neupotz
Neupotz Germaniyaning Rheinland-Pfalz yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Germersheim tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 7,78 km2. 1849 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Neupotzning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Corcelles-les-Monts
Corcelles-les-Monts Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Côte-d'Or departamenti Dijon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
692 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 48,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 14,2 km2.
Salem (Oregon)
−Salem AQShning Oregon shtatida joylashgan shahardir. Marion, Polk County, Oregon|Polk okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
154,637 nafar aholi istiqomat qiladi (title=2010profiles:OregoncitiesalphabeticallyR-S|url=http://www.pdx.edu/sites/www.pdx.edu.prc/files/media_assets/2010_PL94_cities_R-S_updated.pdf|publisher=PortlandStateUniversityPopulationResearchCenter|format=PDF|accessdate=19May2011}} ). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 1246,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 120,1 km2. Shundan 118,4 km2 quruqlik, 1,6 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 46.7 m balandlikda joylashgan.
NGC 6775
NGC 6775 Aquila yulduz turkumidagi *Grp (karrali yulduz) tipli yulduzdir.
Ushbu obyektni John Herschel 1828-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
NGC 6776
NGC 6776 Pavo yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni John Herschel 1835-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Elgin (Kansas)
Elgin AQShning Kansas shtatida joylashgan shahardir. Chautauqua okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
89 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 171,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,52 km2. Shundan 0,52 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 239 m balandlikda joylashgan.
Azlartepa (Azizoytepa)
Azlartepa — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—VII asrlar. Qashqadaryo viloyatining Yakkabogʻ tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Sandal“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Ekologik iz
Ekologik iz — bu insonning tabiiy resursga boʻlgan talabini, yaʼni odamlar va ularning iqtisodiyotini qoʻllab-quvvatlash uchun zarur boʻlgan tabiat miqdorini oʻlchash uchun Global Footprint Network tomonidan ilgari surilgan usul. U ekologik hisob tizimi orqali talabni kuzatib boradi. Hisob-kitoblar odamlar isteʼmol qilish uchun foydalanadigan biologik mahsuldor maydonni mintaqada, millatda yoki dunyoda mavjud boʻlgan biologik mahsuldor maydon (biologik imkoniyatlar, odamlar tabiatdan talab qiladigan narsani toʻldirishi mumkin boʻlgan mahsuldor maydon) bilan taqqoslaydi. Qisqa qilib aytganda, bu insonning atrof-muhitga taʼsirining va bu taʼsir barqarorligi yoki barqaror emasligi oʻlchovidir.
Gʻoib Otatepa 1
Gʻoib Otatepa 1 — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyektidir ham,arxeologiya yodgorligidir. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Buxoro viloyatining Shofirkon tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Kelachi qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Buxoro viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Vismut rudalari
V.r. endogen konlari postmagmatik va gidrotermal boʻlib, granit togʻ jinslari bilan genetik bogʻliq. V. r.ni greyzenli,’ kvars-tomirli (volframit, berill, molibdenit, vismutin, kozalit), skarnli (sheelit, mis, polimetalli), kolchedanli (vismut b-n), oltin-vismutli va b. koʻp konlari maʼlum. Ekzogen sharoitlarda tub konlarni yemirilishidan bazobismutit va bismutitli allyuvial va delyuvialallyuvial sochmalari hosil boʻladi.
Yirik V.r. konlari Boliviya, Meksika, AQSH, Peru va b. mamlakatlarda, RF (Zabaykale), Oʻzbekistonda (Ustarasoy) topilgan.
V.r. oson eriydigan qotishmalar olishda va shisha sanoatida nur sindirish koʻrsatkichi yuqori boʻlgan shishalar i. ch.da, shuningdek tibbiyot va b. sohalarda qoʻllaniladi.
Ekologik iz
Ekologik iz va biologik imkoniyatlarni individual, mintaqaviy, milliy yoki global miqyosda solishtirish mumkin. Ekologik iz va biologik sigʻim talablari har yili inson aholisi, aholi jon boshiga isteʼmol, ishlab chiqarish samaradorligi va ekosistema unumdorligi bilan oʻzgarib turadi. Global ekologik izni baholash inson talabining yer yangilashi mumkin boʻlgan narsalarga nisbatan qanchalik koʻpligini koʻrsatadi. Global Footprint Network tarmogʻining taxminlariga koʻra, 2019 yilga kelib, insoniyat tabiiy resurslardan yer uni yangilashidan 75% tezroq foydalanmoqda, yaʼni insoniyatning ekologik izi 1,75 Sayyora yeridir. Bunday ortiqcha foydalanish ekologik ortiqcha deb ataladi.
Umumiy koʻrinish
Ekologik izlar haqidagi birinchi ilmiy nashr 1992 yilda William Reestomon tomonidan yozilgan. Ekologik iz tushunchasi va uni hisoblash usuli Mathis Wakernagelning PhD dissertatsiyasi sifatida Kanadaning Vankuver shahridagi Britaniya Kolumbiya universitetida Rees rahbarligida 1990-yildan 1994-yilgacha ishlab chiqilgan. Dastlab, Wackernagel va Rees kontseptsiyani „tegishli yuk koʻtarish qobiliyati“ deb atashgan. Gʻoyani yanada qulayroq qilish uchun Rees oʻzining yangi kompyuterining „stol ustidagi kichik izi“ni maqtagan kompyuter texnikidan ilhomlanib, „ekologik iz“ atamasini oʻylab topdi. 1996 yilda Vakernagel va Ris "Bizning ekologik izimiz: Yerga inson taʼsirini kamaytirish" kitobini nashr etishdi.
Ekologik izni aniqlashning eng oddiy usuli — bu har bir shaxsning turmush tarzini, millatning farovonligini yoki butun insoniyatning iqtisodiy faoliyatini qoʻllab-quvvatlovchi tovarlar va xizmatlarni ishlab chiqarish uchun zarur boʻlgan ekologik resurslar miqdorini aniqlash usulidir.
Namuna — bu turmush tarzini, har bir shaxsning isteʼmolni va aholi sonini taqqoslash va ularni biosigʻimga nisbatan tekshirish vositasidir. Ushbu vosita davlat oʻz hududida mavjud boʻlgan narsalardan qanchalik koʻp yoki kam foydalanishini oʻrganish orqali yoki yoki mamlakatning turmush tarzi va aholi zichligi butun dunyoda qanchalik takrorlanishini oʻrganish orqali siyosatni xabardor qilishi mumkin. Bu iz shaxsiy xulq-atvorni yoki davlat siyosatini oʻzgartirish maqsadida odamlarga haddan tashqari isteʼmol qilish va aholi sonining koʻpayishi toʻgʻrisida maʼlumot berish uchun foydali vosita boʻlishi mumkin. Ekologik izlar hozirgi turmush tarzi va inson soni barqaror emasligini taʼkidlash uchun ishlatilishi mumkin. Mamlakatlar boʻyicha taqqoslashlar ushbu sayyoradagi resurslardan foydalanishning tengsizligini koʻrsatadi.
Turistik ekologik iz (TEF) — bu maʼlum bir manzilga tashrif buyuruvchilarning ekologik izi va sayyohatchilarning xatti-harakatlariga bogʻliq. Turistik ekologik izlarni solishtirish muqobil yoʻnalishlar, sayohat usullari, oziq-ovqat tanlovi, turar joy turlari va faoliyatlarning afzalliklarini koʻrsatishi mumkin.
Metodologiya
thumb| [[Yer|Yerning tabiiy resurslari cheklangan boʻlib, hozirgi foydalanish darajasini hisobga olgan holda beqaror foydalanilmoqda. ]] Ekologik izlarni hisobga olishning asosiy yoʻnalishi qayta tiklanadigan manbalardir. Sayyora ishlab chiqaradigan bunday resurslarning miqdori va uning ushbu modelga muvofiq inson chiqindilarini oʻzlashtirish qobiliyati biokompaniyalar deb ataladi. Ekologik izlar faoliyat, shaxs, jamoa, shahar, shahar, mintaqa, millat yoki butun insoniyat miqyosda hisoblanishi mumkin. Ekologik iz qiymatlari uglerod, oziq-ovqat, uy-joy va tovarlar va xizmatlar nomli toifalarga ajratilgan. Ushbu yondashuv mahsulot ishlab chiqarish yoki mashina haydash kabi faoliyatga nisbatan qoʻllanilishi mumkin. Ushbu resurslarni hisobga olish hayot davri tahliliga oʻxshaydi, bunda energiya, biomassa (oziq — ovqat, tola), qurilish materiallari, suv va boshqa resurslar isteʼmoli global gektar (gga) deb ataladigan yer maydonining normallashtirilgan oʻlchoviga aylantiriladi.
2003 yildan beri Global Footprint Network BMTning butun dunyo va 200 dan ortiq mamlakatlar uchun maʼlumotlar manbalari asosida ekologik izni hisoblab chiqdi (Milliy ekologik izlar hisoblari deb nomlanadi). Dunyo aholisini ushbu isteʼmol darajasida ushlab turish uchun zarur boʻlgan erlarning umumiy soni ham hisoblab chiqilgan. Har yili hisob-kitoblar BMT ning toʻliq statistikasi bilan soʻnggi yilga yangilanadi. Vaqt qatorlari har bir yangilanishda ham qayta hisoblab chiqiladi, chunki BMT statistikasi baʼzan tarixiy maʼlumotlar toʻplamini toʻgʻrilaydi. Natijalar ochiq maʼlumotlar platformasida mavjud.
Lin va boshqalar 2018-yilda maʼlumotlar yangilanishiga qaramay, mamlakatlar va dunyo tendentsiyalari izchil saqlanib qolganligini aniqladi. Shuningdek, yaqinda Shveytsariya atrof-muhit vazirligi tomonidan oʻtkazilgan tadqiqotda Shveytsariya uslublarni mustaqil ravishda qayta hisoblab chiqdi va ularni 1996-yildan 2015-yilgacha boʻlgan vaqt davomida 1-4% mobaynida takrorladi. 2006 yildan beri aloqa va hisoblash tartib-qoidalarini batafsil tavsiflovchi ekologik iz standartlarining birinchi toʻplami mavjud. Eng soʻnggi versiya — 2009 yildagi yangilangan standartlar hisoblanadi.
Ekologik izni milliy darajada hisobga olish usuli Global Footprint Network veb-saytida yoki Borucke va boshqalarni oʻz ichiga olgan ilmiy maqolalarda batafsilroq tavsiflangan.
Milliy Hisoblarni Tekshirish Qoʻmitasi hisoblarni qanday yaxshilash boʻyicha tadqiqot kun tartibini eʼlon qildi
Ekologik iz oʻlchovlari
Global Footprint Network hisob-kitoblariga koʻra, 2019 yilda insoniyatning ekologik izi yer sayyorasining 1,75 maydonini tashkil etdi. Ularning hisob-kitoblariga koʻra, bu insoniyatning ehtiyojlari Sayyora ekotizimlarini yangilaganidan 1,75 baravar koʻp ekanligini anglatadi.
2007-yilda dunyo boʻylab aholi jon boshiga oʻrtacha biologik mahsuldor maydon aholi jon boshiga taxminan 1,8 global gektarni (Gga) tashkil etdi. AQShning aholi jon boshiga toʻgʻri keladigan izi 9,0 gga, Shveytsariyaniki esa 5,6 gga, Xitoyniki esa 1,8 gga. Butunjahon tabiat fondi oʻzining 2022 yilgi Tirik sayyora hisobotida 1970 yildan hozirgi kungacha dunyodagi umurtqali hayvonlar populyatsiyasining 69% ga kamayganini hujjatlashtiradi va bu pasayish insoniyatning global biosigʻimdan ancha oshib ketishi bilan bogʻlaydi. Wackernagel va Rees dastlab oʻsha paytda Yer yuzidagi 6 milliard odam uchun mavjud biologik sigʻim kishi boshiga taxminan 1,3 gektarni tashkil etganini taxmin qilishgan, bu 2006 yilda nashr etilgan 1,8 global gektardan kam, chunki dastlabki tadqiqotlar global gektardan foydalanmagan va biologik samarali dengiz hududlarini oʻz ichiga olmagan. thumb|500x500px| Dunyo mintaqalari boʻyicha aholi jon boshiga ekologik iz va 2014-yildagi Inson taraqqiyoti indeksi mamlakatlari va ularning tabiiy resurslardan foydalanishi 2018 yilgi National footprint accounts maʼlumotlariga koʻra, insoniyatning umumiy ekologik izi 1961 yildan beri oʻsish tendentsiyasini namoyish etib, yiliga oʻrtacha 2,1% ga oʻsdi (SD= 1,9). Insoniyatning ekologik izi 1961 yilda 7,0 milliard gektarni tashkil etdi va 2014 yilda 20,6 milliard gektarga oshdi, bu aholidagi har bir shaxs resurslarni koʻproq isteʼmol qilish va aholi sonining koʻpayishi bilan bogʻliq. 2014 yilda oʻrtacha global ekologik iz kishi boshiga 2,8 gektarni tashkil etdi. Uglerod izi ekologik izning eng tez rivojlanayotgan qismidir va hozirda insoniyatning umumiy ekologik izining taxminan 60% ni tashkil qiladi.
Yerning biologik intensivligi ekologik iz kabi tezlashmadi. Bio-intensivlikning oʻsishi yiliga oʻrtacha 0,5% ni tashkil etdi (SD = 0,7). Qishloq xoʻjaligi intensivligi tufayli biokaplama 1961 yilda 9,6 milliard Gsh ni tashkil etdi va 2016 yilda 12,2 milliard Gsh ga koʻtarildi.
Biroq, odamlar uchun sigʻimning bu oʻsishi boshqa turlar hisobiga sodir boʻldi. Qishloq xoʻjaligining intensivlashuvi oʻgʻitlardan foydalanishning koʻpayishini oʻz ichiga oldi, bu esa daryolar va suv havzalarining evtrofikatsiyasiga olib keldi; changlatuvchi populyatsiyalarning yoʻq qilinishiga olib keladigan pestitsidlardan foydalanishning koʻpayishi; daryolarning ahvolini yomonlashtiradigan suv olishning koʻpayishi; va yovvoyi yoki shudgorlangan holda qolgan erlarning kamayishi, qishloq xoʻjaligi erlarida yovvoyi tabiat populyatsiyasining kamayishiga olib keldi. Bu bizga ekologik iz hisob-kitoblari antropotsentrik ekanligini eslatadi, bu Yerning barcha biokompaniyalari odamlar uchun qonuniy ravishda mavjudligini koʻrsatadi. Agar boshqa turlar uchun baʼzi biologik sigʻim qoldirilishi kerak deb hisoblasak, ekologik ortiqcha darajasi oshadi.
Wackernagel va uning tashkiloti maʼlumotlariga koʻra, 1970-yillardan beri yer „ortiqcha xarajat“ holatida boʻlib, unda insoniyat koʻproq resurslardan foydalanadi va ekotizim yangilanib boʻlmaydigan darajada chiqindilarni ishlab chiqaradi. Global Footprint Network (GFN) hisob-kitoblariga koʻra, hozirda odamlar Yer resurslaridan taxminan 175% quvvatdan foydalanadilar. Bu insoniyat hozirgi farovonlik darajasida Yerning inson tashish qobiliyatidan ancha yuqoriligini anglatadi. GFN maʼlumotlariga koʻra:"2022-yilda yerga yaqinlashish kuni 28-iyulga toʻgʻri keldi. Yerga yaqinlashish kuni insoniyat yil uchun tabiiy byudjetni tugatgan sanani belgilaydi. Yil oxirigacha biz atrof-muhit tanqisligimizni mahalliy resurslar zaxiralarining kamayishi va atmosferada karbonat angidridning toʻplanishi bilan qoʻllab-quvvatlaymiz. Biz vaqti-vaqti bilan harakat qilamiz."Hozirgi vaqtda insoniyatning 85% dan ortigʻi ekologik tanqisligi boʻlgan mamlakatlarda yashaydi. Bu ularning fuqarolari oʻzlarining milliy chegaralarida mavjud boʻlgan biosigʻimlarga bardosh bera oladiganidan koʻra koʻproq resurslardan foydalanishlari va koʻproq chiqindilar va ifloslantiruvchi moddalar ishlab chiqarishlarini anglatadi. Baʼzi hollarda mamlakatlar ekologik tanqislikka duch kelmoqdalar, chunki ularning jon boshiga toʻgʻri keladigan ekologik izi dunyo boʻylab oʻrtacha mavjud boʻlgan biologik hosildor erlarning gektaridan oshadi (2019 yilda bu koʻrsatkich kishi boshiga 1,7 gektardan kam boʻlgan). Bunga Fransiya, Germaniya va Saudiya Arabistoni misol boʻla oladi. Boshqa hollarda, aholi jon boshiga resurslarni isteʼmol qilish global oʻrtacha koʻrsatkichdan past boʻlishi mumkin, ammo mamlakatlar ekologik tanqislikka duch kelmoqdalar, chunki ularning aholisi oʻzlarining milliy chegaralariga qaraganda koʻproq biologik mahsuldor erlardan foydalanishlari uchun yetarlicha katta. Masalan, Xitoy, Hindiston va Filippin. Va nihoyat, koʻplab mamlakatlar aholi jon boshiga resurslardan yuqori darajada foydalanish va holy Shining-ning koʻpligi tufayli ekologik tanqislikni boshdan kechirmoqda; bunday mamlakatlar oʻzlarining milliy bio-intensiv salohiyatidan ancha yuqori. Masalan, Yaponiya, Buyuk Britaniya va AQSh.
2011 yilda yozgan William Reesning soʻzlariga koʻra, "oʻrtacha dunyo fuqarosining ekologik izi dunyo boʻyicha oʻrtacha 2,7 gektarni tashkil etadi, er yuzida jon boshiga atigi 2,1 gektar biologik hosildor er va suv toʻgʻri keladi. Bu shuni anglatadiki, insoniyat allaqachon global biokompaniyadan 30 foizga oshib ketgan va endi „tabiiy kapital“zaxiralarini yoʻq qilib, beqaror hayot kechirmoqda."
Oʻshandan beri aholi sonining koʻpayishi va hisob-kitoblarga qoʻshimcha aniqlik kiritilganligi sababli, butun dunyo boʻylab bir kishi uchun mavjud biokaplama bir kishi uchun <1,7 gektargacha kamaydi. Yaqinda Rees yozgan: "Inson faoliyati ekosferani ekotizimlarning qayta tiklanish qobiliyatidan tashqari ekspluatatsiya qilish va tabiiy chiqindilar oqimini toʻldirish orqali potentsial halokatli' ortiqcha sarf ' da. Bir paytlar „oqilona“ boʻlgan iqtisodiy xatti-harakatlar moslashuvchan boʻlmadi. Bu holat insoniyatning tabiiy ekspansionistik tendentsiyalarining muqarrar natijasidir, bu ekologik jihatdan maʼnosiz „neoliberal“ oʻsishga yoʻnaltirilgan iqtisodiy nazariya bilan qoʻllab-quvvatlanadi."Ris endi iqtisodiy va demografik oʻsish barqaror boʻlib qolish va tsivilizatsiyaning qulashiga yoʻl qoʻymaslik uchun etarlicha kichik ekologik izlarga ega jamiyatlarni yaratish uchun zarur deb hisoblaydi.
Mamlakat boʻyicha iz
thumb| [[Inson taraqqiyoti indeksi|Inson taraqqiyoti indeksiga nisbatan turli mamlakatlar uchun ekologik iz]] 2013 yilda oʻrtacha global ekologik iz kishi boshiga 2,8 gektarni tashkil etdi. Mamlakat boʻyicha oʻrtacha koʻrsatkich dunyodagi har bir kishi uchun 14,3 (Qatar) dan 0,5 (Yaman) gektargacha. Shaxsiy turmush tarzi va boylikka asoslangan mamlakatlarda ham katta farqlar mavjud.
2022 yilda aholi jon boshiga eng yaxshi oʻnta ekologik taʼsirga ega mamlakatlar: Qatar (14,3 global gektar), Lyuksemburg (13,0), Kuk orollari (8,3), Bahrayn (8,2), Qoʻshma Shtatlar (8,1), Birlashgan Arab Amirliklari (8,1), Kanada (8,1), Estoniya (8,0), Quvayt (7,9) va Beliz (7,9).
Mamlakatning umumiy ekologik izi aholi jon boshiga toʻgʻri keladigan ekologik izni umumiy aholi soniga koʻpaytirish orqali aniqlanadi. Umumiy ekologik iz butun dunyo boʻylab (Xitoy) 5,540,000,000 gektardan butun dunyo boʻylab 145,000 gektargacha (Kuk orollari). 2022-yilda umumiy ekologik iz boʻyicha eng yaxshi oʻnta davlat qatoriga quyidagilar kiradi: Xitoy (dunyoda 5,54 milliard gektar), Qoʻshma Shtatlar (2,66 milliard), Hindiston (1,64 milliard), Rossiya Federatsiyasi (774 million), Yaponiya (586 million), Braziliya (542 million), Indoneziya (460 million), Germaniya (388 million), Koreya Respublikasi (323 million) va Meksika (301 million). Bular global ekotizim xizmatlariga eng katta yuk boʻlgan oʻnta davlat edi.
Rasmda (oʻngda) individual mamlakatlar miqyosidagi barqarorlik ularning ekologik taʼsirini BMTning Inson taraqqiyoti indeksi (turmush darajasi oʻlchovi) bilan taqqoslash orqali koʻrib chiqiladi. Grafik mamlakatlar oʻz fuqarolarining maqbul turmush darajasini saqlab qolish va resurslardan barqaror foydalanishni taʼminlash uchun nima kerakligini koʻrsatadi. Umumiy tendentsiya shundaki, yuqori turmush darajasi kamroq barqaror boʻladi. Har doimgidek, aholining oʻsishi umumiy isteʼmol va ishlab chiqarishga sezilarli taʼsir koʻrsatadi, aholi sonining koʻpayishi esa kamroq barqaror boʻladi Dunyoning aksariyat mamlakatlarida aholi soni koʻpayishda davom etmoqda, ammo baʼzilarida vaziyat barqarorlashgan yoki hatto pasayishni boshlaganga oʻxshaydi. Milliy, mintaqaviy va shahar darajasidagi hisobotlarda olingan maʼlumotlar vaqt oʻtishi bilan jamiyatlarning kamroq barqaror boʻlish tendentsiyasini qoʻllab-quvvatlaydi.
Buyuk Britaniyaning oʻrtacha ekologik izi aholi jon boshiga 5,45 global gektarni (ga) tashkil etadi, mintaqalar orasidagi farqlar 4,80 gga (Uels) dan 5,56 gga (Sharqiy Angliya) gacha.
BedZED, Janubiy Londondagi 96 ta uy uchun aralash daromadli uy-joy majmuasi Bill Dunster Architects va Peabody Trust uchun bioregional barqarorlik boʻyicha maslahatchilar tomonidan ishlab chiqilgan. Bedzedda nisbatan oʻrtacha aholi istiqomat qilsa-da, qayta tiklanadigan energiya ishlab chiqarish, energiya tejaydigan arxitektura va Londonning birinchi avtomobil almashish klubini oʻz ichiga olgan keng qamrovli „yashil turmush tarzi“ dasturi tufayli aholi jon boshiga 3,20 gga (tashrif buyuruvchilarni hisobga olmaganda) aniqlandi. Shotlandiyaning Moray shahridagi qishloq qasddan tashkil topgan Findhorn Ecovillage hamjamiyatida aholi jon boshiga 2,56 gga toʻgʻri keladi, shu jumladan koʻplab mehmonlar va tashrif buyuruvchilar ham. Biroq, faqat aholi 2,71 ggaga ega edi, bu Buyuk Britaniyadagi oʻrtacha koʻrsatkichning yarmidan sal koʻprogʻini tashkil etadi va sanoatlashgan dunyoda hozirgacha oʻlchangan barcha jamoalar orasida eng past ekologik koʻrsatkichlardan biridir. Kornuolldagi organik dehqonchilik jamoasi boʻlgan Keveral Farm 2,4 gga emissiyaga ega ekanligi aniqlandi, garchi jamoa aʼzolari orasida izlar sonida sezilarli farqlar mavjud. thumb| Dunyo mintaqalari boʻyicha mamlakatlarning inson boshiga ekologik izi va inson taraqqiyoti indeksi (2014) 2012 yilda „jigarrang“ ga nisbatan „yashil“ ishlaydigan isteʼmolchilar boʻyicha oʻtkazilgan tadqiqotda ("yashil odamlar „jigarrang“ isteʼmolchilarga qaraganda atrof-muhitga sezilarli darajada kam taʼsir koʻrsatishi kutilmoqda"), „tadqiqot yashil va jigarrang isteʼmolchilarning uglerod izlari oʻrtasida sezilarli farq yoʻqligini aniqladi“. 2013 yilda oʻtkazilgan tadqiqot ham xuddi shunday xulosaga keldi.
Sharhlar va tanqidlar
Dastlabki tanqidlar 1999 yilda van den Berg va Verbruggen tomonidan nashr etilgan va 2014 yilda yangilangan. Ularning hamkasbi Fiala 2008 yilda xuddi shunday tanqidni eʼlon qildi
Atrof-muhit boʻyicha Bosh direktorat (Yevropa Komissiyasi) tomonidan buyurtma qilingan keng qamrovli sharh 2008 yil iyun oyida nashr etilgan. Evropa komissiyasining sharhi shuni koʻrsatdiki, kontseptsiya noyob va Evropa Ittifoqining resurs strategiyasini amalga oshirishdagi yutuqlarni baholash uchun foydalidir. Shuningdek, ular maʼlumotlar sifati, metodologiyalari va taxminlarini yanada yaxshilashni tavsiya qildilar.
Bloomquist va boshqalar 2013 yilda tanqidiy maqola chop etdi. Bu Rees va Wackernagelning (2013) javobiga va Blomqvist va boshqalarning javobiga olib keldi. (2013).
Qoʻshimcha tanqidlar Jampietro va Saltelli (2014), GoldFinger va boshqalarning javobi bilan, 2014 va Giampietro va Saltelli (2014) tomonidan takrorlangan. Tanqidchi tadqiqotchilar (Giampiero va Saltelli) va tarafdorlari (Global Footprint Network-ning turli tadqiqotchilari) tomonidan tayyorlangan qoʻshma hujjat ecological Indicators jurnali tomonidan chop etilgan maqolada bahsning mohiyatini qisqacha bayon qildi. Van den Berg va Grazia (2015) tomonidan qoʻshimcha sharhlar taklif qilingan.
Bir qator milliy davlat idoralari ekologik izni hisobga olish usulining ishonchliligini va uning natijalarini tekshirish uchun qoʻshma yoki mustaqil tadqiqotlar oʻtkazdilar. Ular asosan hisobot natijalarini tasdiqladilar; baholashni takrorlaganlar deyarli bir xil natijalarga erishdilar. Bunday sharhlar Shveytsariya, Germaniya, Fransiya, Irlandiya, Birlashgan Arab Amirliklari va Yevropa komissiyasining sharhlarini oʻz ichiga oladi.
Global Footprint Network oʻz veb-saytida eʼlon qilingan keng qamrovli hisobotda uslubiy cheklovlar va tanqidlarni umumlashtirdi.
Xuddi shunday, Nyuman (2006) ekologik iz tushunchasi shahar oʻsishiga imkon beradigan imkoniyatlarni hisobga olmaganligi sababli anti-urbanistik tarafkashlikka ega boʻlishi mumkinligini taʼkidladi. Uning taʼkidlashicha, aholi zich joylashgan hududlar, masalan, shahar yoki nisbatan katta aholisi boʻlgan kichik mamlakat — masalan, Nyu—York va Singapur uchun ekologik izni hisoblash bu populyatsiyalarni „parazit“deb qabul qilishga olib kelishi mumkin. Ammo, aslida, ekologik izlar shaharlarning chekka qishloqlarga resursga bogʻliqligini hujjatlashtiradi. Tanqidchilarning taʼkidlashicha, bu shubhali xususiyatdir, chunki rivojlangan mamlakatlardagi fermerlar transport talablari va miqyosli iqtisodlarning etishmasligi tufayli shahar aholisiga qaraganda koʻproq resurslarni osongina isteʼmol qilishlari mumkin. Bundan tashqari, bunday axloqiy xulosalar avtarkiya uchun dalil boʻlib tuyuladi. Ammo bu Libra-ni foydalanuvchi dietasini tanlashda ayblashga oʻxshaydi. Toʻgʻri boʻlsa ham, bunday tanqid turli shaharlar, mintaqalar yoki xalqlarning ekologik taʼsirini oʻlchash va ularni taqqoslash qiymatini inkor etmaydi. Bunday baholashlar turli xil tabiatni muhofaza qilish strategiyalarining muvaffaqiyati yoki muvaffaqiyatsizligi haqida foydali maʼlumot berishi mumkin.
Ushbu koʻrsatkich biokompaniyani kuzatganligi sababli, asl ekotizimlarni yuqori mahsuldor qishloq xoʻjaligi monokulturalari bilan almashtirish bunday mintaqalarga yuqori biokompaniyani belgilashga olib kelishi mumkin. Masalan, qadimgi oʻrmonlar yoki tropik oʻrmonlarni monokulturali oʻrmonlar yoki plantatsiyalar bilan almashtirish ekologik izni kamaytirishi mumkin. Xuddi shunday, agar organik dehqonchilikning hosildorligi anʼanaviy usullarga qaraganda pastroq boʻlsa, bu birinchisining katta ekologik taʼsir bilan „jazolanishiga“ olib kelishi mumkin. Biologik bioxilma-xillik qoʻshimcha koʻrsatkichlari bu muammoni hal qilishga harakat qilmoqda. WWFning „Tirik sayyoralar toʻgʻrisida“gi hisoboti „iz“ hisob-kitoblarini „tirik Sayyora“biologik xilma-xillik indeksi bilan birlashtiradi. Biologik xilma-xillikni hisobga olgan holda oʻzgartirilgan ekologik iz Avstraliyada foydalanish uchun yaratilgan.
Megesheim
Megesheim Germaniyaning Bavariya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Donau-Ries tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 12,53 km2. Aholisi — 858 kishi (2010).
Hududi
Megesheimning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
IC 2130
IC 2130 Quyon yulduz turkumidagi SBd tipli galaktikadir.
Lyudvig Vitgenshteyn
Lyudvig Vitgenshteyn (Wittgenstein) (1889.26.4, Vena - 1951.29.4, Kembrij) — avstriyalik faylasuf va mantiqshunos, analitik falsafa namoyandasi. 1929 yildan Angliyada yashadi, Kembrij universiteti professor (1939—47). Falsafiy faoliyatining dastlabki davrida, B. Rassedlan keyin falsafani mantiqiy tahlil qilishni ishlab chikdi. Vitgenshteyn "Mantiqiy-falsafiy risola" (1921) asarida oʻzi yaratgan sunʼiy til qurilishi tartiblarini tekshirdi. Uningcha, bu til mantiqiy jihatdan bekam-koʻst,yaʼni oddiy (tabiiy) tiddagi koʻp maʼnoli soʻzlardan, mantiqiy noanikliklardan xoli. Vitgenshteyn tildan, ongdan tashqari obʼektiv reallik, borliq mavjudligini inkor etdi. Vitgenshteynning taʼkidlashicha, tildagi kamchiliklarni aniqlash va bartaraf qilish falsafaning vazifasidir. Vitgenshteynning bu qarashlari lingvistik falsafa taraqqiyotiga taʼsir koʻrsatdi.
Sirmione
Sirmione Italiyaning Lombardia mintaqasida joylashgan kommunadir. Brescia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 33 km2. 7280 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).
Dowlatabad, Bukan
Dowlatabad (, Rim tilidan ham Dowlatabadad) — Eron, Gʻarbiy Ozarbayjon viloyati, Bukan tumani markaziy tumanidagi Il Teymur qishloq okrugiga qarashli qishloqlardan biri hisobanadi. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga qarasak, aholi soni 118 nafardan va 22 oiladan tashkil topgan.
BKM Holding
right|thumb|250x250px| [[Minsk|Minskdagi zavod ma'muriyati binosi]] "Belkommunmash" holdingining boshqaruvchi kompaniyasi" ochiq aksiyadorlik jamiyati ("BKM" XBK" OAJ) ( Адкрытае акцыянернае таварыства «Кіруючая кампанія холдынгу «Белкамунмаш» (ААТ «ККХ «БКМ») Belorusning jamoat elektr transporti ishlab chiqaruvchi kompaniyasi. Tijoriy nomi - BKM Holding. Korxona 1973-yil 1-iyunda Minsk shahrida Minsk tramvay va trolleybus taʼmirlash zavodi sifatida tashkil etilgan.
Tarixi
Korxona 1973-yilda tashkil etilgan BSSR Kommunal xoʻjaligi vazirligining "Belkommunmash" IChB tramvay va trolleybus taʼmirlash zavodi negizida tashkil etilgan. Zavod dastlabki yigirma yillikda Minsk trolleybus va tramvay depolarining harakat tarkibini taʼmirlash bilan shugʻullangan. 1993-yilda zavodda Janubiy mashinasozlik zavodining mashina toʻplamlaridan bir nechta YMZ T1 trolleybuslari yigʻildi. 1993-yildan boshlab zavod ZiU trolleybuslarini (modellari 100, 101, 101PS, 101M) modernizatsiya qilishni boshladi, shuningdek, oʻzining trolleybus modeli ustida ishlay boshladi. Birinchi bunday trolleybus 1996-yildagi Model 201 bo'lgan. Asta-sekin boshqa modellar 213, 221, 321 va 333 ham paydo boʻldi. 2000-yildan boshlab tramvay vagonlarini ishlab chiqarish boshlandi: AKSM-1M, AKSM-60102. Kompaniya 2016-yildan boshlab elektrobuslar ishlab chiqarila boshlandi. Bugungi kunda korxona Belorussiyadagi shahar elektr transportining harakatlanuvchi tarkibini ishlab chiqarish va kapital taʼmirlash sohasida yetakchi sanoat korxonasi hisoblanadi. BKM Holding mahsulotlari Belarus Respublikasida va Rossiya, Ukraina, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Moldova, Latviya, Serbiya, Moʻgʻuliston, Kolumbiya, Argentinaning qirqdan ortiq shaharlarida yaxshi kutib olindi.