cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gʻarbiy koʻl
= Geografiya = Gʻarbiy koʻlning shakllanishi haqida qadimgi hujjatlarda kam maʼlumotlar mavjud. „Gʻarbiy koʻlni koʻrish rekordi“da shunday deyilgan: "Gʻarbiy koʻl uch tomondan togʻlar bilan oʻralgan. Daryolar tepaliklardan pastga oqib, koʻlmakka oqib oʻtadi. Uning ostida yuzlab buloqlar bor. Toʻplangan suv koʻlni hosil qiladi. " Zamonaviy olimlar Gʻarbiy koʻlning topografiyasi, geologiyasi, choʻkindi va gidrodinamik shakllarini oʻrgandilar. 1920 yilda olim Chju Kechjen „Xanchjouda Gʻarbiy koʻlning paydo boʻlishining sababi“ asarini nashr etdi .) ko‘l atrofidagi relyefi o‘rganilgandan keyin. Uning taʼkidlashicha, „Gʻarbiy koʻl dastlab Qiantang daryosining chap tomonida joylashgan kichik koʻrfaz edi. Keyinchalik daryodagi yer choʻkindi va koʻrfaz ogʻzini asta-sekin tiqilib qoldi, shuning uchun laguna paydo boʻldi“. Chju choʻkindilanish tezligini hisob-kitobiga asoslanib, Gʻarbiy koʻl taxminan 12 000 yil oldin, koʻl hozirgidan sezilarli darajada katta boʻlganida paydo boʻlgan, deb taxmin qildi; va koʻlning suv maydoni asta-sekin qisqarganligi, uni uch tomondan oʻrab turgan adirlardagi soylardan tushirilgan choʻkindi moddalar bilan toʻldirilganligi sababli. Gʻarbiy koʻl bugungi kunda tarixiy davrda amalga oshirilgan barcha chuqurlashtirish ishlarisiz mavjud boʻlmaydi. 1924 yilda geolog Chjan Xonchjao) „Gʻarbiy koʻlning shakllanishining bitta izohi“ nashr etilgan. Chju argumentlarini qoʻllab-quvvatlar ekan, u Gʻarbiy koʻlning shakllanishi koʻl qirgʻogʻini qurishda toʻlqinlar kuchi bilan boshlanganligini qoʻshimcha qildi. Keyinchalik plyajdagi oʻzgarishlar suv sathini saqlab qolishga yordam berdi. Bu koʻlning shakllanishi uchun ikkita shart edi.
= Gʻarbiy koʻlning oʻnta sahnasi = Anʼanaga koʻra, Gʻarbiy koʻlda oʻnta eng mashhur manzarali joylar mavjud boʻlib, ularning har biri toʻrt belgidan iborat epitet bilan esga olinadi. Birgalikda ular „Gʻarbiy koʻlning oʻnta sahnasi“ (Gʻarbiy Leykdagi 10 ta manzarali joy) deb nomlanadi. Ularning har biri Qianlong imperatorining xattotligida epitet yozilgan stela bilan belgilangan. Ular:
Bahorda Su ko‘chasida tong otishi
Yozda kavisli hovli va lotus hovuzi
Kuzda Tinch koʻl ustidagi oy
Qishda koʻprikda qor qoldigʻi
Quyosh botishidagi Leifeng Pagodasi
Bulutlarni teshayotgan ikkita choʻqqi
Tollarda qoʻshiq kuylayotgan orioles
Oyni aks ettiruvchi uchta suv havzasi
Nanping tepaligida kechki qoʻngʻiroq chalindi
Ataman
Ataman (qadimgi turkcha deb taxmin qilinadi) – qurollangan kazaklar otryadining boshligʻi. Xalq qoʻzgʻoloni boshliqlari ham ataman deb atalgan. Atamanlar kazaklar tarixida katta oʻrin tutgan. Dastlab ataman saylanar va turli vazifani oʻtardi. Zaporojye Sechi radasining hukmlarini atamanlar ijro etgan. Atamanlar lavozimiga saylash Zaporojye Sechi tarqatib yuborilgunicha (1775) saqlangan.
Gʻarbiy koʻl
Su ko‘chasidagi bahor tongi
Ataman
Don kazaklarida qoʻshin atamani, stanitsa atamani, qarorgoh atamani, poxod atamani boʻlgan. 1917-yildan keyin ataman unvoni bekor qilingan. 90-yillarda Rossiyada kazak otryadlari qaytadan tashkil qilindi va atamanlar oʻzlarining inqilobdan oldingi mavqelariga ma’lum darajada ega boʻla boshladilar.
Gʻarbiy koʻl
= Manbalar =
Propata
Propata Italiyaning Liguria mintaqasida joylashgan kommunadir. Genuya provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 17 km2. 167 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Akbaba (Kars)
Akbaba — Qars viloyatining Merkez tumanidagi qishloq.
Tarix
Qishloqning eski nomi 1854-yil yozuvlarida Ardost bo'lib, arman tilida "o'tloq" degan ma'noni anglatadi. 1918-yil yozuvlarida u Ardos yoki Vulture tog'i deb ataladi.
Geografiya
Qishloq Kars shahar markazidan 26 kilometr uzoqlikda joylashgan.
Les Tourailles
Les Tourailles Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Orne departamenti Argentan tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
67 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 26,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,5 km2.
NGC 185
NGC 185 Kassiopeya yulduz turkumidagi E3 tipli galaktikadir.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Abu Ismoil Muhammad at-Termiziy
Abu Ismoil Muhammad at-Termiziy (ابو إسماعيل محمد الترمذي — Abu Ismoil Muhammad ibn Ismoil ibn Yusuf as-Sulamiy at-Termiziy al-Bag‘dodiy) — muhaddis, hadis hofizi.
Qiroat va hadis ilmi
Abu Ismoil Muhammad at-Termiziy qiroat ilmida ham o‘z zamonasining bilimdonlaridan bo‘lgan. Ibn Zakvondan qiroat ilmiga oid hadislarni rivoyat qilgan. Hadis talabida dunyoning Hijoz, Shom, Misr va Iroq yurtlariga safar qilib, Muhammad ibn Abdulloh al-Ansoriy, Abu Nuaym, Qosiba ibn Uqba, Muslim ibn Ibrohim, al-Humaydiy, Saʼid ibn Abu Maryam, Hammod ibn Molik al-Harastoniy, Ishoq ibn Arkun, Nuaym ibn Hammod va ularning safdoshlaridan hadis tinglagan. O‘z navbatida, Abu Ismoil Muhammad at-Termiziydan Abu Dovud, Imom at-Termiziy, Imom an-Nasoiy, Ibn Abu Daryo, Muso ibn Horun, Ibn Soʻid, Ibn Maxlad, al-Mahomiliy, Ismoil Saffof, Ahmad ibn Komil, Xaysama ibn Sulaymon, Abu Sahl ibn Ziyod, Abu Bakr ash-Shofe­’iy, Abu Bakr Najjod, Abu Abdulloh ibn Muhrim va boshqalar hadis rivoyat qilganlar.
Manbalarda Abu Ismoil Muhammad at-Termiziy ko‘proq imom Muhammad ash-Shofeʼiy fikr-qarashlarini bayon qiluvchi roviy sifatida zikr qilinadi. Abu Iso at-Termiziy „Sunan at-Tirmizӣ“da aytishicha, unga ash-Shofeʼiydan tahorat] va [[namoz bilan bog‘liq mavzularni Abu-l-Valid al-Makkiy ba­yon qilgan, Abu Ismoil Muhammad at-Termiziy va Yusuf ibn Yahyo al-Qurashiy al-Buvaytiylar ham ash-Shofeʼiydan naql qilganlar. Imom at-Termiziy o‘zining „Kitāb al-’ilal“ asarida ham Abu Ismoil Muhammad at-Termiziy nomini eslab o‘tgan.
Iqtiboslar
Ad-Doniy aytadi: "Abu Ismoil hadis roviylari va olimlarning buyuklaridandir."
Ibn Hajar al-Asqaloniyning zikr qilishicha, hofiz Abu Ismoil Muhammad at-Termiziy hadis ri­voya­tida siqa roviy bo‘lgan.
Palm Valley (Texas)
Palm Valley AQShning Texas shtatida joylashgan shahardir. Cameron okrugi tarkibiga kiradi.
Abu Ismoil Muhammad at-Termiziy
Iqtiboslar
, — deb aytgan.
Manbalarda hofizning hadis ilmiga oid qator asarlar muallifi ekani zikr qilinsa-da, ularning nomi keltirilmagan.
Palm Valley (Texas)
Aholisi
1298 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 803,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,6 km2. Shundan 1,6 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 13 m balandlikda joylashgan.
Ataraksiya
Ataraksiya (yun. ataraxia – xo-tirjamlik) – yunon etikasida ruhiy osoyishtalik, xotirjamlikni bildi-ruvchi tushuncha. Demokrit ta’limotida A. hayot tashvishlaridan, oʻlim, qoʻrquv va har qanday ruhiy hayajondan xoli boʻlgan, kishida ehtiroslar ustidan aql hukmronlik qiladigan holatni anglatadi. A.ga oid gʻoyalar keyinchalik Epikurning axloqiy ta’limotida rivoj topdi. Uning fikricha, A. hayotning eng oliy 741ideali boʻlgan donishmand shaxsning ichki va botiniy erkinlik holatidir. U hayot quvonchlaridan lazzatlanishga va huzur qilib orom olishga undaydi. Skeptiklar (mas, Pirron) fikricha, in-son baxti – hayot voqealariga bepar-vo qarash, xotirjam hayot kechirishga oʻrganishdir. Tibbiyotda A. be-morning xotirjam, tinch va bezovta boʻlmasdan dam oladigan holatini ifodalaydi. Shu sababli shifokorlar unga muolajaning ma’lum qismi sifatida ham qaraydilar.
Les Rotours
Les Rotours Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Orne departamenti Argentan tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
92 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 17,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,2 km2.
Hermann Weyl
Hermann Klaus Hugo Weyl (ruschadan kirib kelgan talaffuzi: German Veyl) (1885-yil 9-noyabr — 1955-yil 8-dekabr) — germaniyalik matematik, nazariy fizik va faylasuf. 20-asrning eng nufuzli matematiklaridan biri. Ilgʻor tadqiqotlar institutining aʼzosi. Weyl tadqiqotlari nazariy fizika, shuningdek, matematik fanlar, jumladan, sonlar nazariyasi uchun katta ahamiyatga ega. Olim 1927-yil nisbiylik nazariyasi haqida yozgan „Kosmos, vaqt, materiya“ kitobi uchun Lobachevskiy mukofoti bilan taqdirlangan.
As Sayl al Kabir
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> As-Sayl al-Kabir (ٱلسَّيْل ٱلْكَبِيْر) — Saudiya Arabistonining gʻarbiy qismida joylashgan Makka viloyati tarkibiga kiruvchi qishloq, Toif shahridan uzoq boʻlmagan masofada joylashgan.
Tiago Djaló
Tiago Emanuel Embaló Djaló (2000-yil 9-aprel) — portugaliyalik professional futbolchi, u Fransiyaning "Lill“ klubida asosan markaziy himoyachi yoki qanot himoyachisi sifatida ham oʻynaydi.
Loyal (Oklahoma)
Loyal AQShning Oklahoma shtatida joylashgan shahardir. Kingfisher okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
81 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 397,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,2 km2. Shundan 0,2 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 339 m balandlikda joylashgan.
Xostel
thumb| [[Xitoy Respublikasi|Tayvandagi yotoqxona yotoqxonasi]] Xostel - bu arzon, qisqa muddatli umumiy turar joy turi bo'lib, unda mehmonlar yotoqxonani, odatda yotoqxonadagi ikki qavatli karavotni, dam olish xonasidan va ba'zan oshxonadan birgalikda foydalanishlari mumkin. Xonalar aralash yoki bir jinsli bo'lishi mumkin va shaxsiy yoki umumiy hammomga ega. Xususiy xonalar ham mavjud bo'lishi mumkin, ammo mulk yotoqxona deb hisoblanishi uchun yotoqxonalarni taklif qilishi kerak. Xostellar ryukzak sayohatchilar uchun turar joyning mashhur shakllari hisoblanadi. Ular birgalikda iqtisodiyotning bir qismidir. Xostellarning afzalliklari arzonroq xarajatlar va turli joylardan kelgan odamlar bilan uchrashish, sayohat hamkorlarini topish va sayohat g'oyalarini almashish imkoniyatlarini o'z ichiga oladi. Hindistondagi Zostel yoki Hostelling International kabi ba'zi hostellar sayohatchilarning o'ziga xos bozoriga xizmat qiladi. Masalan, bitta yotoqxonada kino kechalari yoki umumiy kechki ovqatlar kabi uy ichidagi ijtimoiy yig'inlar bo'lishi mumkin, boshqasida mahalliy sayohatlar bo'lishi mumkin, biri o'zining ziyofatlari bilan tanilgan bo'lishi mumkin, boshqasi esa osoyishtalikda dam olish uchun sokinroq joyga ega bo'lishi mumkin yoki plyaj. Yangi yotoqxonalar yanada zamonaviy dizayndagi interyerga e'tibor qaratadi, ularning ba'zilari butik mehmonxonalar bilan tengdir. Ba'zilar kattaroq raqamli ko'chmanchilarga, global ko'chmanchilarga va bir oz yuqoriroq xususiy xonalarni yoki tinchroq atmosferani afzal ko'radigan doimiy sayohatchilarga xizmat qilishi mumkin.
Ko'pgina hostellar mahalliy mulkdir va boshqariladi va ko'pincha operator va yashovchilar uchun mehmonxonalarga qaraganda arzonroqdir. Xostellar mehmonlarga resepsiyonist yoki uy xo'jaligida ishlash evaziga bepul yoki chegirma bilan uzoq muddatli turar joyni taklif qilishi mumkin.
Yevropada 10 000 ga yaqin, AQShda esa 300 ga yaqin hostel mavjud. Odatda mehmon 16 yoshdan 34 yoshgacha bo'ladi, garchi u mamlakatga qarab farq qilishi mumkin.
Tiago Djaló
Sporting CP
Djaló Bissau-Gvineyalik oilasida Lissabon poytaxti Amadora shahrida tugʻilgan va u 2013-yilda Sport Futebol Damaiense klubidan Sporting CP akademiyasiga qoʻshilgan. 2018-yilning 24-fevralida, hali yosh, u oʻz zaxiralari bilan LigaProda professional debyutini oʻtkazdi va „Academica de Coimbra“ klubiga qarshi uy uchrashuvida 2:2 hisobida 74 daqiqa oʻynadi.
Xostel
thumb| Gasthouse Lohja (sobiq Matkakoti), [[Finlandiya|Finlandiyaning Lohja shahridagi yotoqxona]]
Tiago Djaló
Sporting CP
2018-yilning 11-aprelida Djaló ikkinchi diviziondagi birinchi golini urdi va „Famalicao“ klubi bilan uy uchrashuvida durang (1:1) bilan yakunladi.
Niederbrombach
Niederbrombach Germaniyaning Rheinland-Pfalz yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Birkenfeld tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 7,28 km2. 450 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Tiago Djaló
Milan
2019-yilning yanvarida Djaló „Milan“ klubi bilan shartnoma imzoladi, chunki uning „Sporting“ klubi bilan shartnomasi tugash arafasida edi. Iyul oyida u boshqa bir qancha yoshlar jamoasi oʻyinchilari bilan birga yangi tayinlangan murabbiy Marko Giampaolo tomonidan asosiy jamoa bilan mashgʻulotlarga taklif qilind. U klubdagi yagona oʻyinida Novara bilan oʻrtoqlik uchrashuvida ikkinchi boʻlimda zaxiradan maydonga tushdi.
Djaló 2019-yilning 1-avgustida "Lille“ klubiga besh yillik shartnoma asosida kelib qoʻshildi, uning maoshi oshkor etilmagan toʻlovi 5 million yevroni tashkil qiladi  . U Fransiya 1-ligasida oʻn kundan soʻng debyutini oʻtkazdi va oʻz maydonida „Nant“ ustidan 2:1 hisobida gʻalaba qozongan vatandoshi Xose Fonte bilan birga markaziy himoyada oʻyin boshlandi . U ilk bor UEFA Chempionlar ligasida 23-oktyabr kuni „Stad Per-Mauroy“ stadionida guruh bosqichida "Valencia“ klubiga qarshi 1:1 hisobidagi durang oʻyinda 87 daqiqa oʻynadi. left|thumb| Djaló 2021-yilda „Zalsburg“ klubiga qarshi oʻyinda. 2020-21 yilgi mavsumda Djaló oʻz jamoasiga 2011-yildan beri birinchi marta milliy chempionatda gʻalaba qozonishiga yordam berish uchun 17 oʻyin oʻtkazdi. 1-avgust kuni u Lillning Isroilning Tel-Aviv shahridagi Bloomfild stadionida Parij Sen-Jermenga qarshi 1:0 hisobida gʻalaba qozonishiga oʻz hissasini qoʻshdi. U oʻzining birinchi ligadagi golini oʻsha yilning 6-noyabrida kiritdi va yakunda „Anjers“ bilan 1:1 hisobida durang oʻynadi.
Xalqaro darajadagi faoliyati
2022-yil 21-mart kuni Djaló Turkiya futbol terma jamoasiga qarshi 2022-yilgi FIFA Jahon chempionati saralash bosqichi pley-off oʻyini oldidan Pepeda COVID-19 testi ijobiy chiqqanidan soʻng, Djaló birinchi marta kattalar tarkibiga chaqiruv oldi. Oktyabr oyida u Qatarda boʻlib oʻtadigan final bosqichi uchun 55 kishidan iborat dastlabki tarkibga kiritildi.
Yutuqlari
Lille
Niederbrombach
Hududi
Niederbrombachning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Xostel
Umumiy oshxona jihozlaridan tashqari, ba'zi yotoqxonalarda restoran va/yoki bar mavjud. Kir yuvish mashinalari va kiyim quritgichlari ko'pincha qo'shimcha haq evaziga taqdim etiladi. Xostellarda ba'zan jihozlarni saqlash uchun kirish yo'llari mavjud. Aksariyat yotoqxonalar qimmatbaho narsalarni xavfsiz saqlash uchun shkaflarni taklif qilishadi. Ba'zi yalang'och yotoqxonalar choyshab bilan ta'minlanmaydi. Ba'zi yotoqxonalarda komendantlik soati va kunduzgi blokirovkalar bo'lishi mumkin, ba'zilari esa, oz bo'lsa-da, yo'lovchilardan ovqat tayyorlashdan keyin yuvish va quritishdan tashqari uy ishlarini bajarishni talab qiladi.
Ko'chma yotoqxona - bu vaqtinchalik yotoqxona bo'lib, u lager, avtobus, furgon yoki doimiy binoda qisqa muddatli kelishuv shaklida bo'lishi mumkin. Ular katta festivallarda yoki turar joy tanqisligi bo'lgan sayohatlarda ishlatilgan.
Ba'zi shaharlarda hostellar mehmonxonalarga qaraganda xona boshiga o'rtacha daromadni yuqoriroq ekanligini ma'lum qildi. Masalan, Gavayi orolidagi Gonolulu shahrida yuqori darajadagi mehmonxonalar 2006-yilda o'rtacha kunlik xona narxi 173 dollarni tashkil etgani haqida xabar bergan bo'lsak, yotoqxona xonalari har bir kishi uchun 25 dollar to'lagan sakkiz kishilik xonalarga bir kecha-kunduzda 200 dollardan tushdi. Hatto 2007–2008 yillardagi moliyaviy inqiroz davrida ham ko'plab yotoqxonalarda mehmonxona bandlovlari kamaygan bir paytda bandlik soni ko'payganini xabar qilishdi.
2013-yilda Avstraliyada oʻtkazilgan tadqiqot shuni koʻrsatdiki, yoshlar sayohati eng tez oʻsayotgan sayohat demografiki boʻlib, hostel sanoati mehmonxona sanoatiga qaraganda tezroq oʻsib bormoqda. Bu shuni ko'rsatdiki, yoshlar sayohati an'anaviy ta'tillarga qaraganda uzoqroq sayohatlar tufayli umumiy xarajatlarning oshishiga olib kelishi mumkin. Yangi Zelandiyada 2007 yilda ryukzaklar uchun xostellar 13,5% ni tashkil etgan.
TarixI
1909-yil avgust oyida Germaniyalik o'qituvchi Richard Schirrmann birinchi marta momaqaldiroq tufayli relsdan chiqib ketgan maktab lageriga sayohat qilganidan keyin yoshlar sayohati uchun arzon turar joy haqidagi g'oyasini e'lon qildi. Schirrmann katta yordam oldi va o'zi dars bergan maktabda sayyohlar uchun vaqtinchalik yotoqxona ochdi.
1912-yil 1 iyunda Schirrmann Altena qal'asida birinchi yotoqxonani ochdi. Xostelning asl xonalari hozirda muzeyga aylandi.
Shirrmann Birinchi Jahon urushida xizmat qilgan va 1915 yil dekabr oyida G'arbiy frontda Rojdestvo sulhini kuzatganidan so'ng, u "barcha mamlakatlarning fikrli yoshlari bir-birlari bilan tanishishlari mumkin bo'lgan mos uchrashuv joylari bilan ta'minlanishi mumkinmi" deb hayron bo'ldi. 1919-yilda u Germaniya yoshlar yotoqxonalari uyushmasiga asos solgan.
1932-yilga kelib, Germaniyada har yili 4,5 milliondan ortiq tunash qayd etilgan 2000 dan ortiq yotoqxonalar mavjud edi. Xalqaro yoshlar hostel federatsiyasi (hozirgi Hostelling International ) 1932 yil oktyabr oyida tashkil etilgan. Hozirda u 80 dan ortiq mamlakatlarda 4500 dan ortiq hostellarni ifodalovchi 90 dan ortiq hostel uyushmalaridan tashkil topgan tashkilotdir. Bu yotoqxonalar ko'proq maktab yoshidagi bolalarga, ba'zan maktab sayohatlari va maktab yoshidagi bolalari bo'lgan oilalarga xizmat ko'rsatadi.
1960-1970-yillarda hosteling gullab-yashnadi.
Sanoat 1970-yillardagi energiya inqirozi davrida pasayib ketdi.
Xostellar 2007-2008 yillardagi moliyaviy inqiroz davrida qisman qimmatligi tufayli o'sishda davom etdi.
Buyuk turg'unlikdan so'ng sanoat Nyu-York, Rim, Buenos-Ayres va Mayami shaharlarida tez sur'atlar bilan o'sdi. Biroq, 2010-yilgi qonun Nyu-York shahridagi yotoqxonalarning o'sishini chekladi.
Atekatlar
Atekatlar, antomeduzalar (Athecata) – dengiz gidropoliplari turkumi. Koloniya boʻlib yashaydi. Ko-loniyasi butaga oʻxshash, suv tubini, chigʻanoqlar, suv oʻtlari va suv ostidagi boshqa narsalarni qoplab oladi. A. kolo-niyasidagi ayrim individlarning himoya gʻilofi – gidrotekasi boʻlmaydi. A. juda mayda (1 mm gacha), ayrim vakillari (Tubularia urugʻi) bir necha sm dan 70 sm gacha, ba’zan 2,3 m gacha (Branchiocerianthus imperator) boʻladi. Meduzalari juda mayda (soyabonining diametri 5 mm dan 3 sm gacha). Polip davrida kurtaklanib koʻpayadi. Meduzalari ayrim jinsli, jinsiy hujay-ralari ogʻiz paypaslagichlari ektodermasidan hosil boʻladi. 200 ga yaqin turi ma’lum, ochiq dengizlarda uchraydi.
Paxtagul Rasulzoda
Paxtagul Rasulzoda sharqshunos—tarixchi olima, tarix fanlari nomzodi, dotsent. 1932-yil 12-sentabrda Margʻilon shahrida tugʻilgan. 1953-yilda Toshkent davlat universiteti sharq fakultetining xorijiy Sharq mamlakatlari tarixi boʻlimiga kirib oʻqigan. 1958-yilda fakultetni tugatib, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik institutiga ishga joylashgan. U mazkur institutda 1959-yildan ilmiy xodim, 1969-yildan katta ilmiy xodim lavozimlarida faoliyat yuritgan. Paxtagul Rasulzoda institutning Hindiston va Pokiston tarixi, iqtisodi, madaniyati boʻlimida Oʻrta Osiyo — Hindiston aloqalari va Hindistonning yangi tarixiga oid mavzularda ilmiy ish olib borgan. 1976-yilda Paxtagul Rasulzoda Toshkent Temiryoʻl muhandislari institutiga ishga oʻtgan va u yerda 1982-1989 yillar ilmiy kommunizm kafedrasining mudiri va dotsenti lavozimida ishlay boshlagan.
Ilmiy ishlari
№ 1.
Park Bo-gum
Park Bo-gum (koreyscha: 박보검; 1993-yil 16-iyunda tugʻilgan) — Janubiy Koreyalik aktyor. U kino va televideniyedagi turli xil rollari, xususan, " Hello Monster " (2015) filmida psixopatik advokat, " Reply 1988 " (2015–2016) filmida daho o'yinchi Go , "Oy yog`dusidagi ishq "(2016) serialida Joseon valiahd shahzodasi " rollarini ijro etgan. ), “ Uchrashuv ” (2018) filmida ayol tanasiga tushib qolgan erkin ruhli erkak va “ Record of Youth” (2020) filmlarida rol o'ynab muvaffaqiyatli aktyor bo‘lish uchun turli qiyinchiliklarni yengib o‘tgan model.
Park Bogum Gallup Koreya televideniyasida yilning eng yaxshi aktyori deb topilgan eng yosh san'atkor ham bo'lgan. Shu bilan birga u Forbes Korea Koreyaning eng kuchli mashhurlari ro'yxatida birinchi o'rinni egallagan ilg'or aktyorlardan edi.
IC 1388
IC 1388 Aquarius yulduz turkumidagi S (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Atelektaz
Atelektaz (yun. ateles – yetil-magan, notoʻliq va ektasis – choʻzilish) – oʻpka pufakchalari (alveolalari), segmentlar va boshqalarning havosizlanishi yoki deyarli havo qolmasligi natijasida burishishi (puchqayishi). A. bron-xlar teshigining har xil narsalar (nekroz natijasida koʻchib tushgan epi-teliylar va hokazo) bilan tiqilib qolishi yoki bronxlarning tashqi tomondan siqilishi (plevrada transsudat yoki eks-sudat yigʻilganda, oʻsmalarda) oqibatida roʻy beradi. Bulardan tashqari, tugʻma A. ham boʻladi – nafas olmaslik na-tijasida chaqaloq oʻpkasining yozilmay qolgan qismi. Davosi: kasallikning asosiy sababi bartaraf kilina-di; bola tugʻilayotgandaasfiksiyaning oldini olish chorasi koʻriladi; bronxga ki-rib qolgan yot jismlar olib tashlanadi; oʻsma, bronxoadenit va boshqa kasalliklar da-volanadi.
Pieve Ligure
Pieve Ligure Italiyaning Liguria mintaqasida joylashgan kommunadir. Genuya provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 3 km2. 2474 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Kanada — Chili munosabatlari
Kanada — Chili munosabatlari Kanada va Chili oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlardir.
Tarixi
1818-yilda Chili Ispaniya imperiyasidan mustaqilligini eʼlon qildi. Ispaniya uni 1844-yilda tan olingan 1892-yilda Kanadaning Vankuver shahrida Chili konsulligi ochildi. 1885-yilda Kvebekda, 1907-yilda Brantfordda, 1923-yilda Monrealda konsullik ochildi. Bu yillarda Kanadaning Chilida diplomatik vakolatxonasi yoʻq edi, chunki mamlakat Britaniya imperiyasining bir qismi boʻlgan. Tashqi siyosat Londonning vakolat doirasida edi. 1931-yilda Kanada Vestminster statutining qabul qilinishi bilan mustaqil ravishda diplomatik munosabatlar oʻrnatish huquqiga ega boʻldi. Ikkinchi jahon urushi boshlanganidan keyin Kanada hukumati Lotin Amerikasi mamlakatlari bilan diplomatik munosabatlar oʻrnatishga kirishdi. 1941-yilda Kanada va Chili birinchi savdo shartnomasini imzoladilar va diplomatik munosabatlar oʻrnatdilar. 1942-yil iyul oyida Chili Ottavada, Kanadada esa Santyagoda oʻz vakolatxonasi ochildi. 1944-yil iyun oyida har ikki davlat oʻzlarining diplomatik vakolatxonalari maqomini elchixonalar darajasiga koʻtardilar. 1973-yil 11-sentyabrda Chili prezidenti Salvador Allende general Augusto Pinochet boshchiligidagi davlat toʻntarishi natijasida hokimiyatdan chetlashtirildi. Toʻntarishdan koʻp oʻtmay, bir necha Chili fuqarolari qochqin maqomini soʻrash uchun Kanadaning Santyagodagi elchixonasiga kelishdi. Kanada elchixonasi xodimlari Mark Dolgin va Devid Adam 16 chililikni elchixonaga kiritishga qaror qilishdi (oʻsha paytda elchi Argentinada edi). Taxminan bir oy davomida chililiklar elchixonada yashashdi va keyin ularga Chilini tark etib, Kanadaga koʻchib oʻtishga ruxsat berildi. 1973—1990-yillarda Kanadaga Chilidan 7000 ga yaqin qochqinlar kelgan. 2016-yilda mamlakatlar diplomatik munosabatlar oʻrnatilganining 75 yilligini nishonladi.
Iqtisodiy aloqalar
1996-yilda Kanada va Chili erkin savdo shartnomasini imzoladilar. 2016-yilda mamlakatlar oʻrtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 2,4 milliard Kanada dollarini tashkil etdi. Kanadaning Chiliga eksporti: mashinalar, kimyoviy moddalar, ekinlar, moylar va mineral mahsulotlar. Chilining Kanadaga eksporti mis, qimmatbaho toshlar va metallar (asosan oltin va kumush), mevalar, baliq va dengiz mahsulotlari (asosan qizil ikra), ichimliklar (asosan vino). 2015-yilda Kanada Chili iqtisodiyotiga 15 milliard Kanada dollari miqdorida sarmoya kiritdi.
Sunnatillo Anorboyev
Sunnatulla Anorboyev (9-sentyabr 1922-yil — 30-mart 2003-yil) — Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi (1973). Toshkent pedagogika institutini tugatgan (1946). Birinchi kitobi — „Hikoyalar“ (1957). „Oqsoy shalolalari“ (1958), „Toʻrtkoʻzning boshidan kechirganlari“ (1962), „Mehr“ (1964), „Umr“ (1972), „Qissalar“ (1974), „Oltin qoziq“ (1976), „Suzib borar arxarlar“ (1982) kabi qissalar toʻplami nashr etilgan. „Goʻzallik izlab“ (1960), „Xayr, bogʻchajon, bogʻcha!“ (1962), „Hamsuxbatlar“ (1969), „Yoʻlda yoʻldosh boʻlganlar“, „Ustoz va shogirdlar“ (1970), „Parvoz“ (1973), „Yaxshilik urugʻi“ (1986), „Yaylov gurunglari“ (1988), „Anqov“ (1999), „Saylanma“ (1986, 2 jildli) singari ocherklar va hikoyalar toʻplamlari muallifi. „Oqsoy“ (1961), „Sayli“ (1979) romanlari rus tili va boshqa tillarga tarjima qilingan.
Uning asarlarida odamlarning chorvachilik va ovchilik hayot tarzi koʻp ifodalangan, shu bilan birga, u turli yorqin timsollardan foydalangan — uning qahramonlari betakror va oʻziga xosdir. Shuningdek, u insonlarni tabiat boyliklarini saqlashga chorlagan.
„Oqsoy“, „Toʻrtkoʻzning boshidan kechirganlari“, „Sulaymon ovchi va uning iti haqida“, „Musicha bilan qaldirgʻoch qissasi“, „Suzib borar arxarlar“ — ushbu barcha asarlar insonlarning koʻchmanchi va choʻponlik hayot tarzi haqida soʻzlaydi.
Uning „Toʻrtkoʻzning boshidan kechirganlari“ hikoyasi koʻp marotaba nashrdan chiqqan va bolalar orasida katta shuhrat qozongan. Hikoya qahramonlari Toʻrtkoʻz, Olapar va Koʻppak odam tilini tushunadi. Toʻrtkoʻzdan farqli jihati, Koʻppak mehrsiz va hudbin, shuning uchun Koʻppak kitobxonda yoqimsiz turli salbiy sifatlarni namoyon etadi, Toʻrtkoʻz esa havas hissini uygʻotadi. Toʻrtkoʻz onasi Olaparga oʻz podasini boʻrilardan himoya qilishda yordam beradi. Toʻrtkoʻzga xos fazilatlardan yana biri maqtanishni bilmasligidir. Qoravoyning doʻstlari uni eng zoʻr boʻribosar, jasur, dovyurak va kuchli deya olqishlaganlarida ham magʻrurlanib ketmaydi.
Al Muktafiy
Abu Muhammad Ali ibn Ahmad (أبو محمد علي بن أحمد;) (877/78) (vafoti 908-yil 13-avgust) mashhur nomi al-Muktafī bi-lloh (المكتفي بالله), 902-yildan 908-yilgacha Abbosiylar xalifaligining xalifasi boʻlgan. Militarist otasi al-Mu’tadiddan koʻra koʻproq liberal va oʻtroq. Hukumatda amalga oshirilgan ishlarning aksariyati vazirlari va amaldorlari ixtiyorida boʻlsa-da, al-Muktafiy oʻz siyosatini mohiyatan davom ettira oldi. Hukmronligi davrida Suriya choʻlidagi qarmatiyaliklarning magʻlub etildi, Misr va Suriyaning Tuluniylar sulolasi boshqaradigan qismlarini qayta egallandi. Vizantiya imperiyasi bilan urushda 904-yilda arablar Salonika qamalida katta gʻalabaga erishgan boʻlsa-da, qisman muvaffaqiyat bilan davom etdi. 908-yilda vafoti saroy byurokratiyasi uchun zaif hukmdor al-Muqtadirning hokimiyatga olib kelinishiga yoʻl ochdi va Abbosiylar xalifaligining yakuniy tanazzulini boshlab berdi.
Yoshlik davri
U tugʻilgan paytda Abbosiylar xalifaligi xalifa al-Mutavakkilni (hukmronligi 847-861-yillar) norozi askarlar oʻldirishi bilan boshlangan „Samarradagi anarxiya“ deb nomlanuvchi oʻn yil davom etgan fuqarolar urushini boshdan kechirayotgan edi. Fuqarolar urushi al-Mu’tamidning (870-892) taxtga kelishi bilan yakunlangan. Biroq, hokimiyat amalda al-Mu’tamidning ukasi, Alining ota tomondan bobosi al-Muvaffaqqa tegishli edi. Harbiylar al-Muvaffaqqa sodiq qolishdi. 877-yilga kelib amalda davlat hukmdori boʻldi. Viloyatlardagi xalifa hokimiyati „Samarradagi anarxiya“ davrida zaiflashdi. Natijada 870-yillarga kelib markaziy hukumat Iroqning metropolitan hududidan tashqaridagi xalifalikning koʻp qismi ustidan nazorat qobiliyatini yoʻqotdi. Gʻarbda Misr ustidan nazorat Suriyani nazorat qilish masalasida al-Muvaffaq bilan kurashgan Ahmad ibn Tulun hisobigaboy berildi. Xuroson va Islom Sharqining katta qismini Abbosiylarning sodiq mulozimlari boʻlgan Safforiylar va Tohiriylar egallab oldi. Arabiston yarim orolining koʻp qismi mahalliy hukmdorlar nazoratiga oʻtgan boʻlsa, Tabaristonda radikal Zaydiy shia sulolasi hokimiyatni qoʻlga oldi. Iroqdagi Zanj qullar qoʻzgʻoloni Bagʻdodning oʻziga ham xavf soldi. Ushbu holatlar 893-yilda isyonlar bostirilgunga qadar al-Muvaffaq va al-Muʼtadiddan bir necha yillik mashaqqatli yurishlarni talab qildi.
Taxtga chiqqanidan keyin al-Mu’tadid otasining siyosatini davom ettirdi. Jazira, Shimoliy Suriya va Gʻarbiy Eronning baʼzi qismlarida xalifalik hokimiyatini tikladi. Samarali maʼmuriyatni shakllantirdi, ammo tinimsiz yurishlar va askarlarni saqlab turish zarurati xazina uchun juda qimmatga tushdi. Chunki armiyani saqlash uchun zarur boʻlgan mablagʻ bilan taʼminlab turish juda ham zarur edi. Shunga qaramay, al-Mu’tadid oʻn yillik hukmronligi davrida anchagina ortiqcha mablagʻ toʻplashga muvaffaq boʻldi. Shu bilan birga, byurokratiya kuchayib bordi. Hokimiyatda fraksiyachilik ham rivojlanib, ikki raqib „klan“ — Banu’l-Furot va Banu’l-Jarrah paydo boʻldi. Bu ikki guruh mansab va hokimiyat uchun kurashda asosan turli fraksiyalarni qoʻllagan, biroq „mafkuraviy“ tafovutlari ham bor edi. Banu’l-Jarrah aʼzolarining ko‘pchiligi nestoriy dinini qabul qilgan oilalardan chiqqan va byurokratiyada nasroniylarni qoʻllagan. Banu’l-Furot qoʻshinlar ustidan qatʼiy fuqarolik nazoratini oʻrnatishga harakat qilgan va ochiqcha boʻlmasa-da, shialikni qoʻllagan.
Al-Mu’tadid toʻngʻich oʻgʻli va merosxoʻri Alini viloyat hokimi etib tayinlash orqali vorislikka tayyorlashga harakat qildi. Birinchi navbatda Ray, Qazvin, Qum va Hamadonda ishladi. Mazkur viloyatlardagi yarim avtonom hokimiyat Dulafiylar sulolasi 894/95 va 899-yilda Al Jazira va chegara hududlaridagi Al Mu’tadid tayinlagan soʻnggi mahalliy hukmdor Muhammad ibn Ahmad ash-Shayboniyni taxtdan agʻdargach bekor qilingan edi. Boʻlajak al-Muktafiy Raqqada istiqomat qildi. Al-Mu’tadidning ishonchiga kirgan din olimi Ibn Abu al-Dunyo Alining tarbiyachisi etib tayinlandi.
Xalifalik
902-yil 5-aprelda al-Mu’tadid vafot etgach, al-Muktafiy hech qanday qarshiliksiz uning oʻrniga xalifa boʻldi. Otasining vaziri al-Qosim ibn Ubaydulloh yangi xalifaga bay’at qilishni buyurdi va al-Muktafiy Raqqadan Bag‘dodga yetib kelguniga qadar (20-aprel) barcha Abbosiy shahzodalarini qamab qo‘yish chorasini ko‘rdi.
Xarakter va hukumat
alt=Sepia-toned black-and-white photograph of a much-weathered minaret|right|thumb|Al-Muktafiy [[Al-Xulafa masjidi|saroy masjidining minorasi; Minora 11-asrda rekonstruksiya qilinib, masjidning qolgan qismi 1258-yilda Moʻgʻullar tomonidan Bagʻdodni talon- toroj qilish paytida vayron qilingan.]] Yangi xalifa 25 yoshda edi. Uning hukmronlik davrida yashagan tarixchi at-Tabariy xalifani „oʻrta boʻyli, kelishgan, nozik rangdagi, chiroyli sochli va hashamatli soqolli“ deb taʼriflagan.
Al-Muktafiy otasidan binolarga mehrni meros qilib oldi. Bagʻdodda al-Mu’tadidning uchinchi saroy loyihasi - Toj saroyi qurilishini tugatdi. Qurilish uchun Ktesifondagi Sosoniy hukmdorlari saroyi gʻishtlarini ishlatdi. Koʻp sonli binolari orasida „Eshak kubogi“ (Hubbat al-Himar) deb nomlanuvchi yarim doira shaklidagi minora bor edi. Xalifa eshakka minib minora choʻqqisiga chiqishi va u yerdan atrofdagi qishloqlarga qarashi mumkin edi. Otasining saroy qamoqxonalari oʻrnida saroy uchun juma masjidini qurdi. Ushbu masjid hozirda Jami al-Khulafa nomi bilan mashhur Jami al-Qasr („Saroy masjidi“). Shuningdek, ochkoʻzlik va qarama-qarshilikda otasiga taqlid qildi. Bu esa deyarli uzluksiz urushlar bilan oʻtgan qisqa hukmronlik davrida yashashga imkon berdi 903-yil may oyida al-Muktafiy Bagʻdodni tark etib, eski poytaxti Samarraga poytaxtni koʻchirish maqsadida yoʻl oldi. Yangi poytaxt qurilish narxi qimmatligi tufayli qarorni bekor qilishga majbur boʻldi. Al Muktafiyning sodda tabiati oʻta qattiqqoʻl, shafqatsiz jazolari bilan mashhur boʻlgan otasiga qarama-qarshi edi. Al Muktafiy lavozimini egallaganidan keyin koʻp oʻtmay mashhur boʻldi. Otasining yer osti qamoqxonalarini vayron qilib, yerni xalqqa berdi, asirlarni ozod qildi va hukumat musodara qilgan yerlarni qaytarib berdi. U dīwān al-maẓālim majlislarida shaxsan ishtirok etishi, oddiy xalqning shikoyat va arizalarini eshitishi bilan ham ajralib turardi.
Vazir al-Qosimning roli
Al-Muktafiy otasi kabi qatʼiyatli emas edi va amaldorlar uni osonlikcha boshqara olishardi. Xalifaligining dastlabki davrida vazir al-Qosim ibn Ubaydulloh hukmronlik qilgan. Ushbu vazir juda qobiliyatli va shuhratparast edi. Vazir oʻlimidan biroz oldin al-Mu’tadidga suiqasd uyushtirishni rejalashtirgan edi. Yangi xalifaga taʼsir oʻtkazish uchun barcha raqiblarni shafqatsizlarcha yoʻq qildi.
Atele
Atele (frans. atelier — rassom ustaxonasi) — aholiga maishiy xizmat koʻrsatuvchi ustaxona, korxona: a) kiyim-kechak tikuvchi ustalar, chevarlar korxo-743nasi. Mas, modalar A.i — yakka tartib-da kiyim tikiladigan sex, ishxona; b) radio, televizor, soat va b. buyumlar tu-zatiladigan ustaxona; v) su-ratkashlik, haykaltaroshlik ishxonalari, kinostu-diya paviloni.
Al Muktafiy
Vazir al-Qosimning roli
Shu tariqa al-Muktafiy Bag‘dodga kelganidan so‘ng darhol vazirdan hol-ahvol so‘rab, unga yaxshi munosabatda bo‘lishni xohlayotganini bildirdi. Al Qosim qamoqqa olingan Safforiylar hukmdori Amr ibn Laysni qatl qilishni buyurdi. Oradan ko‘p o‘tmay vazir al-Mu’tadidning sodiq bosh qo‘mondoni Badr al-Mu’tadidiyni obro‘sizlantirishga muvaffaq bo‘ldi. Badr Bag‘doddan qochishga majbur bo‘ldi. Vazir malaylari orqali avf etishni vaʼda qilganch, taslim bo‘ldi. Qoʻmondon 14-avgustda qatl etildi. Bir necha kundan soʻng al-Qosim xalifaning amakisi, al-Muvaffaqning oʻgʻli Abd al-Vohidni hibsga olishni buyurdi. Hibsga olishdan soʻng u haqida boshqa xabar yoʻq. 903-yil sentyabrda al-Muktafiy dastlab yoqlagan va al-Qosimga qarshi chiqqan nasroniy kotibi al-Husayn ibn Amr an-Nasroniy qoralangan va surgun qilingan. Kotibning idoralari al-Qosimning oʻgʻillari Husayn va Muhammadga berilgan. Al-Qosim 904-yilning mart oyida kichik qizini al-Muktafiyning goʻdak oʻgʻli Abu Ahmad Muhammadga unashtirishga muvaffaq boʻldi. Shundan soʻng Al Qosimga davlatdagi yuksak mavqei Islomda birinchi marta maxsus faxriy unvon Vali al-Davla mukofoti berildi.
Atele
Ateleni hech qanday spektakilini va filmlarini umuman ko'rmaganman shu vaqtgacha.
Keyin nimagadir yoqolib qoldi
Al Muktafiy
Harbiy harakatlar
Al-Muktafiyning qisqa hukmronligi urushlar bilan oʻtdi. U otasi, eng zoʻr „gʻozi xalifaga“ oʻxshamas edi. Al-Mu’tadid yurishlarda faol qatnashib, shaxsiy namuna koʻrsatgan. Hukmdor va askarlar oʻrtasida homiylik bilan mustahkamlangan sadoqat rishtalarini shakllantirishga muvaffaq boʻlgan. Al-Muktafiy esa tarixchi Maykl Bonnerning soʻzlariga koʻra, „oʻz feʼl-atvori va muloyimligi bilan […] oʻtroq odam boʻlib, askarlar u yoqda tursin, aholida ham sadoqat uygʻotmagan“.
Sharqdagi sarkardalar bilan munosabatlar
Al-Mu’tadid Forsning katta qismini boshqargan Safforiylar bilan yaxshi munosabatlarda emas edi. Safforiylarning islom dunyosi sharqiy qismlari ustidan hukmronligi Bagʻdod tomonidan tan olingan edi. Xalifa va Safforiylar Gʻarbiy Fors, xususan, Fors va Kermon viloyatlarini nazorat qilish uchun kurash olib bordilar. 901-yilda Safforiylar Forsni egallab olishdi. Badr al-Mu’tadidiyning hududni qaytarib olishga urinishi muvafaqqiyatsiz yakunlandi.. Al-Muktafiy taxtga oʻtirgan vaqtda Safforiylar Rayni qoʻlga kiritdilar. Harbiy javob Badr al-Mu’tadidiy atrofidagi ish tufayli kechiktirilib, faqat 5-noyabrgacha qoʻshinlar mintaqaga yuborildi. Harbiy yurish natijasi nomaʼlum, ammo, somoniylar oʻsha yili Rayni qoʻlga kiritgani maʼlum. Otasi kabi al-Muktafiy ham Safforiylar bilan modus vivendiga erishishni maʼqul koʻrib, 902-yilda Safforiylarning Fors ustidan nazoratini tasdiqladi.
Bagʻdodning Ozarbayjon hukmdori Yusuf ibn Abil-Saj bilan munosabatlari hech qachon barqaror boʻlmagan. Munosabatlar al-Muktafiy davrida tobora keskinlashib bordi. 908-yilda Hakam al-Muflihiy boshchiligidagi qoʻshin Ibn Abil-Sajga qarshi yuborildi. Al Muktafiy vafotidan koʻp oʻtmay kelishuvga erishildi. Kelishuvga koʻra, Ibn Abil-Saj xalifa hukmronligini tan oldi. Evaziga Ozarbayjon va Armaniston gubernatori etib tayinlandi.
Qarmatiylar qoʻzgʻolonlari
Ilk xalifaliklarga doimo „cho‘l va oʻtroq aholi o‘rtasidagi chegaradosh hududlarda istiqomat qiluvchi“ marginal aholi orasida keng tarqalgan va markaziy hokimiyatga dushman bo‘lgan radikal xorijiy oqimlari tahdid solgan. 9-asrda shia taʼlimotlari asosida bir qator yangi oqimlar paydo boʻldi. Ushbu oqimlar xorijiylar rejimlariga qarshilik koʻrsatishning asosiy iborasi sifatida taʼkidlanadi. Zaydiy imomlar Abbosiylar saltanatining chekka hududlarida, Tabariston (864) va Yamanda (897) mustaqil sulolalar barpo etishgan, ammo al-Muktafiy taxtga kelgan vaqtda xalifalik uchun asosiy tahdid radikal ismoiliy shia guruh qarmatiylar tomonidan boʻlayotgan edi. Qarmatiylar sunniy islomni dinning haqiqiy taʼlimotlaridan chetga chiqish, masalan, Haj va Kaʼbaga sigʻinish, shuningdek, shaharlarda yashash, badaviylarning chetga chiqarib qoʻyilishi kabi odatlari uchun qoraladilar. Binobarin, qarmatiylar shaharliklar orasida koʻplab tarafdorlar orttirishdi. Qarmatiylar rahbariyati asosan shaharliklardan iborat boʻlsa-da, oʻtroq musulmon jamoalariga hujum qila boshladi. Tez orada ularning missionerlik harakatlari tarqala boshladi. 899-yilda qarmatiylar Bahraynni egallab olishdi, Palmira atrofida yana bir baza tashkil etildi. Ushbu bazadan qarmatiylar Suriyaning Abbosiy va Tuluniy viloyatlariga qarshi bosqinlarni boshladilar. 902-yilda qarmatiylar kuchsizlanib borayotgan Tuluniylarni magʻlub etib, Damashqni qamal qildilar. Shahar qamalga dosh bergan boʻlsa-da, qarmatiylar Suriyaning boshqa shaharlarini vayron qilishga kirishdilar. Shu bilan birga, kufonlik ismoiliy missioner Abu Abdulloh ash-Shi’iy Kutama berberlari bilan aloqa oʻrnatdi. Uning prozelitizm harakatlari berberlar orasida tez rivojlandi. 902-yilda Ifriqiyadagi Aglobid amirligiga qarshi hujumlarini boshladi. Amirlikning zabt etilishi 909-yilda yakunlanib, Fotimiylar xalifaligiga asos solingan.
903-yil iyul oyida al-Muktafiy qarmatiylarga qarshi shaxsan yurish boshlashga qaror qilib, qoʻshin boshida Bagʻdoddan Raqqaga joʻnadi. Muktafiy Raqqada ekanligida amaldagi qoʻmondonlik qoʻshin boshligʻi (dīwān al-jund) Muhammad ibn Sulaymon al-Kotibga berildi. Badr al-Hammomiy va al-Husayn ibn Hamdon boshchiligidagi Abbosiylarning boshqa qoʻshinlari iyul oyida Damashq yaqinida qarmatiylarga qarshi harakat qildilar. Qoʻshinlar avgust oyida Halab yaqinida magʻlubiyatga uchradilar. Nihoyat, 903-yil 29-noyabrda Xama yaqinida Muhammad ibn Sulaymon asosiy Qarmat qoʻshini bilan toʻqnashib, uni tor-mor qildi. Qarmatiylarning asosiy rahbarlarini asirga oldi yoki oʻldirdi, qoʻshinlarini tarqatib yubordi. Al Muktafiy koʻplab asirlar bilan Bagʻdodga qaytib keldi. Muhammad ibn Sulaymon qishloqlarni aylanib chiqish va qolgan isyonchilarni qoʻlga olish uchun Raqqada qoldi. Muhammad ibn Sulaymon 904-yil 2-fevralda Bagʻdodga gʻalaba bilan qaytdi. Oradan 11 kun oʻtib, 13-fevral kuni Muhammad va poytaxtning sohib ash-sohib al-shurtasi (xavfsizlik boshligʻi) Ahmad ibn Muhammad al-Vatiqiy Kufa va Bagʻdoddan yigʻilgan Qarmatiya rahbarlari va qarmatiya tarafdorlarini ommaviy qatl qilishga rahbarlik qildilar. Oʻsha yili Abbosiylar hukmdori Bahrayn mahalliy qarmatiylarini magʻlub etib, Qatif shahrini qaytarib oldi.
Abbosiylarning Xama yaqinidagi g‘alabasi qarmatiylarni bu hududdan to‘liq yo‘q qila olmadi. Misrdagi qoʻzgʻolonni bostirish uchun borgan mahalliy hokim Ahmad ibn Kaygʻalogʻning yoʻqligidan foydalanib, 906-yilda Banu Kalb badaviylarining bir qismi Qarmatiyalik Abu Gʻanim boshchiligida Nasr deb nomlangan qoʻzgʻolon boshladi. Qoʻzgʻolonchilar Xavron va Tiberiyaga bostirib kirib, Damashqqa hujum boshladilar. Ular gubernator oʻrinbosari Ahmad ibn Nasr qoʻl ostidagi garnizonni magʻlub etgan boʻlsalar ham shaharning oʻzini egallay olmay, oʻzlari talon-toroj qilgan Tiberiyaga chekindilar. Al-Husayn ibn Hamdon qoʻzgʻolonchilarni taʼqib qilish uchun yuborilgan edi. Qoʻzgʻolonchilar sahroga chekinib, yoʻldagi suv quduqlarini zaharlab, qutulib qolishdi. 906-yil 16-iyunda ular Furot daryosidagi Xitga hujum qilishdi. Sarkardalar Muhammad ibn Ishoq ibn Kundajik va Munis al-Xadim Bag‘doddan qarshi yurish qilgan bo‘lsa, Husayn ibn Hamdon g‘arbdan yurib, qoʻzgʻolonchilarni o‘rab olishga harakat qildi. Badaviylar og‘ir ahvoldan qutulish uchun Nasrni o‘ldirdilar va xalifa maʼmurlari tomonidan avf etildi. Qolgan qarmatiylar bosh missioner Zikravayh ibn Mihravayh buyrugʻi bilan janubga, Kufaga koʻchib oʻtdilar. 2-oktyabrda shaharga hujum boshladilar, ammo yengilgan boʻlsalar ham Bagʻdoddan Kufaga yordam berish uchun yuborilgan yordamchi qoʻshinni magʻlub etishdi. Zikravayh Makkaga hajdan qaytayotgan karvonlarga hujum qilish uchun yurish qildi. Noyabrda uchta karvon talandi. Qarmatiylar beayov qirgʻin qildilar. Faqatgina ikkinchi karvonning oʻzida 20 000 ga yaqin kishi oʻldirilgan. Ayollar va bolalarni katta oʻlja bilan birga qul qilib olib ketishdi. Nihoyat, 907-yil yanvar oyi boshida Vosif ibn Savartakin boshchiligidagi xalifa qoʻshinlari al-Qadisiyya yaqinida qarmatiylarni tutib, yoʻq qildi. Bu magʻlubiyatlardan keyin Qarmatiylar harakati Suriya choʻlida deyarli faoliyatini toʻxtatdi. Ularning Bahrayndagi tarafdorlari bir necha oʻn yillar davomida faol tahdid boʻlib qoldi.
Al-Husayn ibn Hamdonning bu yurishlardagi beqiyos xizmati uni abbosiylarning yetakchi qo‘mondonlaridan biriga aylantiribgiba, oilasi Hamdoniylarning hokimiyat va shon-shuhratga erishuviga yordam berdi. 905-yilda ukasi Abul- Hayja Abdulloh Mosul gubernatori etib tayinlandi. U keyingi oʻn yilliklarda oilaning asosiy tayanchiga aylandi.
Tuluniylarning Suriya va Misrda qayta tiklanishi
alt=Blank map of the Middle East, with green shaded areas for the Abbasid Caliphate, and the major regions and provinces marked|right|thumb| Al-Mu’tadidning c. 900-yillardagi birlashtirish yurishlari natijalarini koʻrsatadigan xarita. Toʻgʻridan-toʻgʻri Abbosiylar nazorati ostidagi hududlar toʻq yashil rangda, qisman Abbosiylar hukmronligi ostidagi hududlar och yashil rangda. Al-Muktafiy davrida Levant va Misrning gʻarbiy viloyatlari Abbosiylar imperiyasi tarkibiga qayta qoʻshilgan. Qarmatiylarning Xamada magʻlubiyatga uchrashi ham Abbosiylar uchun Tuluniylar sulolasi qoʻl ostidagi janubiy Suriya va Misr viloyatlariga yoʻl ochdi. Tuluniylar rejimi ichki nizolar va armiyadagi turli etnik guruhlarning raqobati tufayli zaiflashgan edi. Bu holat qoʻmondon Badr al-Hammomiy va boshqa yuqori martabali zobitlarning Abbosiylar tarafiga oʻtishiga olib keldi. Qarmatiylarning bosqinlari va hokimiyatning ularga qarshi kurasha olmasligi tuzumni yanada zaiflashtirdi. 904-yil 24-mayda Muhammad ibn Sulaymon Bagʻdodni tark etib, at-Tabariyning soʻzlariga koʻra, 10000 kishilik qoʻshin bilan Suriyaning janubini va Misrni Tuluniylardan tozalash maqsadida yurish boshlagan. Uning yurishiga dengizdan Tarsuslik Damian boshchiligidagi Kilikiyaning chegara tumanlaridan kelgan flot yordam berishi kerak edi. Damian flotni Nil daryosi boʻylab olib bordi, daryo qirgʻoqlariga bostirib kirdi va Tuluniylar qoʻshinlari uchun yuk tashish tizimini izdan chiqardi.
Abbosiylarning yurishiga koʻp qarshilik koʻrsatilmagan. Dekabr oyida Tuluniylar amiri Horun ibn Xumaravayh amakilari Ali va Shaybon tomonidan oʻldirilgan. Shaybon davlat tizginini oʻz qoʻliga oldi. Qotillik Abbosiylarning, shu jumladan Damashq hokimi Tugʻj ibn Juffning qoʻshimcha taslim boʻlishiga sabab boʻldi. Yanvar oyida Abbosiylar qoʻshini Misrning eski poytaxti Fustat yaqiniga yetib keldi. Shaybon tunda qo‘shinlarini tashlab ketishi natijasida shahar taslim bo‘ldi. Gʻolib Abbosiylar yaqin atrofdagi Tuluniylar tomonidan asos solingan poytaxt al-Qataiyni vayron qilishdi. Faqat Ibn Tulunning buyuk masjidiga tegishmadi. Tulunidlar oilasi aʼzolari va yetakchi tarafdorlari hibsga olinib, Bagʻdodga olib kelindi, mulklari esa musodara qilindi. Iso an-Nushariy Misr hokimi etib tayinlandi. Uning faoliyati boshidanoq muammoli kechdi. Yangi hokim bir necha oy ichida Fustatni tark etishga va Ibrohim al-Xalanjiy qoʻmondonligi ostidagi boʻlginchi isyon tufayli Iskandariyaga qochishga majbur boʻldi. Ibrohim al Xalanjiy, ehtimol, Muhammad ibn Ali al-Xalij bilan bir xil shaxs. Chunki ularning ikkalasi ham bir vaqtning oʻzida Tuluniylar tarafdori qoʻzgʻolonini boshqarganligi qayd etilgan. Bag‘doddan Ahmad ibn Kayg‘alog boshchiligida qo‘shimcha kuchlar yetib keldi. Al-Xalanjiy 905-yil dekabr oyida al-Arishda Ibn Kaygʻalag bilan birinchi toʻqnashuvda gʻalaba qozondi, ammo oxirida magʻlubiyatga uchradi va 906-yilning may oyida asirga olinib, Bagʻdodga olib ketildi.
906-yilda al-Muktafiy ikkinchi Tuluniy hukmdori Xumaravayhning qiziga uylanadi. U, ehtimol, mashhur Qatr an-Nadaning oʻgay singlisi. Xumaravayhning yana bir qizi boʻlib, bu qizi unga moʻljallangan, lekin 893-yilda otasiga turmushga chiqqan edi.
Vizantiya fronti
Al-Muktafiy, shuningdek, Vizantiya imperiyasi bilan koʻp yillik toʻqnashuvda ham turli muvaffaqiyatlarga erishdi. 902-yil may oyida al-Qosim ibn Simo al-Fargʻoniy Jaziraning chegara tumanlari qoʻmondoni etib tayinlandi. 902 yoki 903-yillarda dengiz kuchlari Vizantiya poytaxti Konstantinopolga xavfli darajada yaqin joylashgan Lemnos oroliga yetib keldi. Orol talon-toroj qilinib, aholisi qullikka olib ketildi. Shunga qaramay, 903-yil may oyida Tarsusning yangi tayinlangan hokimi Abul-Ashoir Ahmad ibn Nasr Vizantiya hukmdori Donishmand Lev VI (886-912) sovgʻa-salomlar bilan chegara tumaniga yuborildi. Javob tariqasida Vizantiya elchilari asirlarni almashish boʻyicha muzokaralar olib borish uchun Bagʻdodga kelishdi. Ayirboshlash 905-yil sentyabr-oktyabr oylarida Kilikiyadagi Lamus daryosida boʻlib oʻtdi, ammo Vizantiyaliklar kelishilgan shartlardan voz kechgani uchun toʻxtatildi. Keyingi muzokaralardan soʻng ayirboshlash 908-yilning avgustida yakunlandi. alt=Medieval miniature showing warriors driving a city’s populace into their ships|right|thumb| Tripolilik [[Tripolilik Leo|Leoning "Salonika qoplari". Madrid Skilitslaridan olingan miniatyura]] 904-yilning yozida Abbosiylar xizmatidagi Vizantiya renegati Tripolilik Leo Suriya va Misr flotlarining 54 ta kemasidan iborat yirik dengiz ekspeditsiyasini boshqargan, ularning dastlabki nishoni Konstantinopol boʻlgan. Arab floti Dardanel boʻgʻoziga kirib, Abydosni talon-toroj qildi. Drongarios Eustatios Argiros boshchiligidagi Vizantiya dengiz floti ularga qarshi turishni istamadi. Imperator Lev Argirosning oʻrniga Himeriosni tayinladi. Tripolilik Leo Vizantiyaliklarni toʻxtatib, gʻarbga, imperiyaning ikkinchi shahri Salonikaga yoʻl oldi. 904-yil 31-iyulda uch kunlik qamaldan soʻng shaharni egallab oldi. Shaharning qamal qilinishi va egallanishi haqida yozgan guvoh John Kaminiates soʻzlariga koʻra, shaharning talon-toroj qilinishi musulmon flotiga katta oʻlja olib kelgan, koʻplab asirlar qul qilib sotish uchun olib ketilgan.
Quruqlikda esa vizantiyaliklar ustunlikka ega boʻlishdi. At-Tabariyning xabar berishicha, 904-yilning bahorida/yoz boshida Vizantiyaning „yuz ming kishi bilan oʻnta xoch“ nomli yirik qoʻshini chegara hududlariga bostirib kirgan va Hadasgacha talon-toroj qilgan. Noyabr oyida Vizantiya generali Andronikos Dukas Salonikani talon-toroj qilishga javob tariqasida arablar hududiga bostirib kirdi va Marashda (Germaniya) Tarsus va al-Massisa (Mopsuestia) qoʻshinlari ustidan yirik gʻalabaga erishdi. Har ikki tomon uchun ham keyingi davrlarda muvaffaqiyatlar kuzatildi. Vizantiyaliklar 906-yil iyul oyida Qurusni (Kirros) egallab, shaharni vayron qildilar va aholisini qirgʻin qildilar. 906-yilning oktyabr oyida Ahmad ibn Kaygʻalogʻ va Rustam ibn Baradu oʻlja va asirlar bilan ortga qaytishdan oldin Xalis daryosigacha yetib borgan bosqinni boshladilar. Himerios 906-yil 6-oktyabrda, Avliyo Foma kunida arab floti ustidan gʻalaba qozondi. Ammo 907-yil bahorida Andronikos Dukas va uning oʻgʻli Konstantin Lev VIning kuchli amaldori Samonasning fitnalari tufayli Abbosiylar tomoniga oʻtishdi.