cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Abdulatif Abdug‘aniyev
Jamiyatdagi faolligi
Ilmiy ishlarni rivojlantirish maqsadida 1974-1979-yillarda O‘rta Osiyo qishloq xo‘jalik ilmiy-tadqiqot institutida „Yer fondidan foydalanish“ bo‘limini boshqargan. Uning ilmiy ishlarida statistik maʼlumotlarga asoslanib, olimlarning g‘oyalarini eʼtiborga olgan holda yer fondining ijobiy transformatsiyasi, yer fondini qiyosiy baholash, sug‘oriladigan yerlarning meliorativ holatini tubdan yaxshilashning texnik va iqtisodiy muammolari, ilmiy va amaliy jihatdan asoslangan ekinlarni almashtirib ekishga alohida ahamiyat qaratgan. Tuproq unumdorligini oshirishni taʼminlovchi barcha agrotexnik tadbirlarni o‘z vaqtida sifatli amalga oshirish, kimyoviy vositalardan, ayniqsa, organik o‘g‘itlardan to‘g‘ri foydalanish, xo‘jaliklarning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash, yer va ekin maydonlarini optimallashtirish, ekinlarni sug‘orishda yangi texnikalardan ilg‘or va samarali foydalanish nechog‘li ahamiyatli ekaligini ilmiy va amaliy jihatdan asoslagan.
Ilmiy ishlari
Professor Abdug‘aniyev o‘zing ko‘p yillik faoliyati davomida shogirdlari bilan:
A.Abdug‘aniyev 1980-1998-yillarda Toshkent xalq xo‘jaligi institutida dotsent, professor hamda „Qishloq xo‘jaligi iqtisodi“ fakultetining dekani lavozimida faoliyat koʻrsatgan. Faoliyati davrida xorijiy mamlakatlar bilan qishloq xoʻjaligi va iqtisodiy tarmoqni rivojlantirish maqsadida xorijiy tajribalarga tayangan holda rivojlangan davlatlar iqtisodiy barqarorligining kaliti va faravonligi negizining asoslarini Oʻzbekistonda qoʻllay olish mumkinligi va uning barqaror iqtisodiy mavqeʼini rivojlantirish boʻyicha koʻplab samarali ishlarni amalga oshirgan.
Ilmiy unvonlari
A.Abdug‘aniyevning samarali mehnati va izlanishlari samasi zoye ketmadi. Unga 1986-yil iqtisod fanlari doktori ilmiy darajasi va 1989-yilda professor ilmiy unvoni berilgan. 1999-2003-yillar davomida Toshkent irrigatsiya — melioratsiya institutida professor lavozimida ishlagan. 2003-yildan boshlab Toshkent davlat iqtisodiyot universitetida professor lavozimida faoliyat ko‘rsatib kelmoqda.
Professor Abdulatif Abdug‘aniyev 1968-yildan boshlab o‘zining boy bilim va tajribasi asosida oliy maʼlumotli iqtisodchilarni hamda ilmiy xodimlarni tayyorlashda o‘z hissasini qo‘shib kelmoqda. U O‘zbekiston Respublikasida qabul qilingan „Taʼlim to‘g‘risida“gi qonun va Kadrlar tayyorlash Milliy Dasturi talablari asosida mamlakatda ilk bor „Qishloq xo‘jaligi iqtisodiyoti“ fanining namunaviy o‘quv dasturini yaratdi. Ushbu dastur asosida shuningdek, „Qishloq xo‘jaligi iqtisodiyoti“ darsligi chop etildi.
Bu darslik 2004-, 2006- va 2011-yillarda qayta nashr etilgan. 2011-yilda ushbu nashr soha bo‘yicha yilning „Eng yaxshi darsligi“ deb tan olingan. Darslik bugungi kunda ham ushbu fan o‘qitiladigan barcha institut va universitetlarda keng foydalanib kelinmoqda.
Olim oʻz ilmiy merosini ustoz-shogird anʼnasiga binoan davom ettirish maqsadida koʻplab shogirdlarni tarbiyaladi. Uning ilmiy rahbarligida 6 ta fan doktori, 19 ta fan nomzodi yetishib chiqqan.
Oilasi
Abdulatif Abdug‘aniyev oilali, 5 nafar farzandi 13 ta nevara va 2 ta evarasi bor.
Pavel Zotov
Pavel Yurievich Zotov (1972-yil 24-oktyabr) — sovet va rus futbolchisi, himoyachi, yarim himoyachi, hujumchi; hozirda murabbiy.
Biografiya
Faoliyatini SSSR chempionati ikkinchi quyi ligasi "Geolog" Qarshi (O‘zbekiston SSR) jamoasida boshlagan. 1990-yilda bitta oʻyin oʻtkazgan, 1991-yilda — 40 ta oʻyinda uchta gol urgan. Professional faoliyatining asosiy qismini O‘zbekiston chempionatida Muborakning "Mashal" (1993 — 1995), Toshkentning „Traktor“ (1996), Qarshining „Nasaf“ (1997, 1999), Navoiyning „Zarafshon“ jamoalarida o‘tkazgan. (1999), „Buxoro“ (2000), „Andijon“ (2003-2005). 2001-2002-yillarda Rossiya ikkinchi divizioni „Diana“ Voljsk jamoasida oʻynagan.
Koʻkcha (qovun navi)
Koʻkcha — oʻrtapishar qovun navi. Shakli tuxumsimon, dum va uch tomonlari ingichkaroq, yirik, oʻz. 33—40 sm, ogʻirligi 4—6 kg. Sirti tekis, yoppasiga tur bilan qoplangan, toʻrlari mayda, gulsiz. Tusy yashil, toʻri qalin boʻlganidan kulrangga oʻxshash. Poʻsti qattiq, etining kdlinligi 4—4,5 sm, oq, poʻstiga yaqin joyi yashil. Sershipa, shirin, karsillaydi. Tarkibida 7,5—14,8% qand, shu jumladan, 5—10% saharoza, 5—15% quruqmodda bor. Urugʻxonasi oʻrtacha. Urugʻdan unib chiqqanidan keyin hosili 88—90 kunda pishadi. 250—320 s/ga hosil beradi. Fargʻona vodiysida koʻp ekiladi. Andijon, Fargʻona, Toshkent va Buxoro viloyatlari uchun rayonlashtirilgan.
Pavel Zotov
Biografiya
Moskva Lokomotiv akademiyasida 2019-yildan boshlab u 2003-yilda tavallud topgan jamoa bosh murabbiyi hisoblanadi.
Santa Coloma de Farnés
Santa Coloma de Farnés Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Girona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 70,68 km2. Aholisi — 11948 kishi (2010).
Wreck-It Ralph
Wreck-it Ralph (inglizchadan tarjimasi: Buzarmon Ralph) 2012-yili ekranlarga chiqarilgan 3D kompyuter animatsiyali oilaviy komediya film boʻlib, Walt Disney Animation studiyasi tomonidan ishlangan va Walt Disney Pictures tomonidan tarqatilgan. Bu 52-chi toʻliq metrajli Disney animatsion filmidir. Film rejissori Rich Moore avval Simpsonlar va Futurama multseriallariga ham rejissorlik qilgan. Ssenariya mualliflari Jennifer Lee va Phil Johnston Moore, Johnston va Jim Reardon yozgan hikoyaga asoslanishgan. Filmga John Lasseter ijrochi produserlik qildi. Film bosh qahramonlariga John C. Reilly, Sarah Silverman, Jack McBrayer va Jane Lynch ovoz berishgan. Film arkada oʻyini salbiy qahramoni haqida boʻlib, uning oʻz roliga qarshi chiqishi, ijobiy qahramon boʻlishni orzu qilishi va boshqa oʻyinlar qahramonlariga yordam qilishi haqida hikoya qiladi.
Wreck-It Ralph umumjahon premyerasi 2012-yil 29-oktabrida boʻldi. . Film tanqidchilar va omma tomonidan xush qarshilandi, Eng Yaxshi Animatsion Film sifatida Oltin Globus va Akademiya mukofotlariga nomzod qilindi, Annie mukofotiga erishdi.
Rotten Tomatoes kinotanqid saytida Wreck-It Ralph haqida 159 maqola yigʻilib, ulardan 86 foizi filmni ijobiy baholaydi. Sayt konsensusi shunday: „Filmdagi kinoyalarni tushunish uchun yetarli yoshdagi bolalar va ota-onalarga Wreck-It Ralph tanish mavzular va quvnoq nostalgiya ustiga qurilgan chechan, rang-barang sarguzashtdir.“
Ovoz berganlar
thumb|[[Sarah Silverman va John C. Reilly Wreck-It Ralph multfilmi taqdimotida (San Diego Comic-Con International, 2012). ]]
Lilly (Georgia)
Lilly AQShning Georgia shtatida joylashgan shahardir. Dooly okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
221 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 138,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,6 km2. Shundan 1,6 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 106 m balandlikda joylashgan.
Çeltikdüzü, Yusufeli
Çeltikdüzü Turkiyaning Artvin viloyati Yusufeli tumaniga qarashli qishloq. 2010-yilda 415 nafar aholi istiqomat qiladi.
Päwesin
Päwesin Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Potsdam-Mittelmark tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 23,56 km2. 562 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Päwesinning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Testologiya (psixologiya)
Testologiya (ingliz tilidan test — sinov, yunoncha logos — bilim) diagnostika usullarini yaratish va ularni izohlash haqidagi fandir. Testologiya 19-asr oxiri va 20-asr boshlarida fan sifatida paydo boʻlgan.
Aucaleuc
Aucaleuc Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Côtes-d'Armor departamenti Dinan tumani tarkibiga kiradi.
Testologiya (psixologiya)
Psixologiyada testologiya psixodiagnostikaning yetakchi sohalaridan biridir.
Aucaleuc
Aholisi
825 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 128,9 nafar kishi.
Testologiya (psixologiya)
Maxsus usullar yordamida insonning psixologik xususiyatlarini baholash tarixi antik davrga borib taqaladi. Miloddan avvalgi 3-asrda Qadimgi Bobilda yozuvchi maktablarning bitiruvchilari sinovdan oʻtgan. Pifagor maʼlum testlardan oʻtishga muvaffaq boʻlgan talabalarni tanlagan. Shaolin monastirida talabalar motivatsiya, jismoniy va ogʻzaki qobiliyatlar, hissiy barqarorlik va boshqalarni baholash tizimi boʻyicha tanlanardi.
Ingliz psixologi F.Galton testologiyaning asoschisi hisoblanib, u 9337 kishini sinovdan oʻtkazdi va 17 koʻrsatkichdan foydalanib, aqliy qobiliyatlarning jismoniy va fiziologik xususiyatlarini ochib berdi. Testologiya ayniqsa AQSh va Fransiyada rivojlangan boʻlib, u erda maktab oʻquvchilarining qobiliyatlarini oʻrganishga eʼtibor qaratilgan. A. Binet va T. Simon aqli zaif bolalarning aql-zakovatini oʻrganish uchun testlarni ishlab chiqishni boshladilar va 1908-yilda intellekt koeffitsientini (IQ) aniqlash uchun shkalani ishlab chiqdilar. U keyinchalik V. Shtern tomonidan oʻzgartirildi.
Aucaleuc
Geografiyasi
Maydoni — 6,4 km2.
Testologiya (psixologiya)
Rossiyada psixotexnik tadqiqotlarning asoschilaridan biri V. M. Bekhterev boʻlib, u insonning psixofizik fazilatlarini oʻrganish uchun refleksologiya tamoyillarini ishlab chiqdi. 1901-yil oktyabr oyida A. P. Nechaev birinchi sinov laboratoriyasini ochadi, uning asosida turli xil psixologik-pedagogik test usullari yaratiladi.
Psixologik testning haqiqiyligi — bu test natijalarini xususiyatlarning mohiyati yoki ularning inson faoliyatidagi roli haqidagi qabul qilingan gʻoyalar bilan taqqoslashdir.
Lee Sung-kyung
Erta hayot va ta'lim
Li 1990-yil 10-avgustda Janubiy Koreyaning Kyonnggi shahridagi Goyang shahrida tug‘ilgan. 2016-yil 22-fevralda Li Dongduk ayollar universitetini tamomladi.
Karyera
2014-yilda Li o'zining aktyorlik debyutini " It's Okay, That's Love" televizion dramasida ikkinchi darajali rolni ijro etdi va YG Entertainment va K-Plus qo'shma korxonasi ostida targ'ib qilingan birinchi model-aktrisa bo'ldi. Shundan so‘ng 2015-yilda hafta oxiri dramasi “Qirolicha gullari” namoyish etildi. U o‘z roli uchun MBC Drama mukofotlarida maxsus loyiha dramasida “Eng yaxshi yangi aktrisa” mukofotini qo‘lga kiritdi.
Lochau
Lochau Avstriyaning Vorarlberg yerida joylashgan kommunadir. Bregenz (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 10.27 km2. 5323 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Cellio
Cellio Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Vercelli provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 10 05 km2. 903 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
NGC 2536
NGC 2536 Qisqichbaqa yulduz turkumidagi SBc/P tipli galaktikadir.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Nogales (Arizona)
Aholisi
20,837 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 386,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 53,9 km2. Shundan 54,0 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 1168 m balandlikda joylashgan. thumb|left|200px|Nogales manzarasi.
NGC 2537
NGC 2537 Silovsin yulduz turkumidagi SBm tipli galaktikadir.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Jef Loeb
Jozef " Jef " Loeb III amerikalik prodyuser va komikslar yozuvchisi. Loeb Smallville va Lost teleserialida prodyuser yozuvchi, “Komando” va “O‘smir bo‘ri” filmlari muallifi hamda 2006-yildagi premyeradan 2008-yil noyabrigacha NBC telekanalining “ Qahramonlar” teleko‘rsatuvida yozuvchi va hammuallif prodyuser bo‘lgan. 2010 yilda Loeb Marvel televideniesining ijrochi vitse-prezidenti bo'ldi.
To'rt karra Eysner mukofoti sovrindori va besh karra Sehrgar muxlislari mukofoti sovrindori, Nyu-York Taymsning eng yaxshi sotuvchilari ro'yxatida paydo bo'lgan Loebning komiks asari ko'plab asosiy personajlar, jumladan, O'rgimchak odam, Batman, Supermen, Xalk ustida ishlashni o'z ichiga oladi.Kapitan Amerika, Kabel, Temir odam, Daredevil, Supergirl, Qasoskorlar va Baffi Vampir qotili, ularning ko'p qismini rassom Tim Sale bilan hamkorlikda ishlab chiqargan.
Jef Loeb Konnektikut shtatining Stamford shahrida yahudiy oilasida tarbiyalangan. U 1970 yilning yozida komikslarni yig'ishni boshladi.
Uning o'gay otasi Brandeys universitetida vitse-prezident bo'lgan, u erda Jef o'zining ustozlari va komikslar yozishda eng katta ta'sir ko'rsatgan yozuvchi Elliot Maggin bilan uchrashgan. Jef Kolumbiya universitetida o'qigan. U san'at bakalavri va kino magistri darajasini olgan. Uning o'qituvchilari orasida Pol Shreyder ham bor edi.
Loebning kino ijodidagi debyuti uning Metyu Vaysman bilan hamkorlikda "Yosh bo'ri" ssenariysi muallifi bo'ldi. Film 1985-yil 23-avgustda chiqarilgan va Maykl J. Foks uchun muhim rol o‘ynagan. Keyin Loeb va Vaysman Commando s senariysini yozishda hamkorlik qilishdi. Film 1985-yil 4-oktabrda chiqdi va bosh rolni Arnold Shvartsenegger ijro etgan. Uning navbatdagi filmi 1987-yil 20-martda ekranlarga chiqqan “O‘g‘ri” filmi edi. Syujet Lourens Blokning xayoliy o'g'ri Berni Rodenbarr haqidagi romanlariga asoslangan edi. Uning hamkorlari Vaysman va Xyu Uilson edi.
Dominika Respublikasi
Dominika Respublikasi (isp: República Dominicana) poytaxti - Santo Domingo shahri. BMT aʼzosi. Katta Antil orollari guruhidagi Gaiti orolning sharqiy qismida joylashgan davlat. Maydon 48,4 ming km2. Aholisi 8,5 mln. kishi (1999). Pul birligi — Dominikana pesosi. Maʼmuriy jihatdan 29 viloyat va 1 milliy okrugga boʻlinadi.
Davlat tuzumi
Dominika Respublikasi — respublika. Amaldagi konstitutsiyasi 1966-yil 28 noyabrda qabul qilingan; 1994-yil oʻzgartishlar kiritilgan. Davlat va hukumat boshligʻi — prezident, u umumiy ovoz berish yoʻli bilan 4 yil muddatga saylanadi. Qonun chiqaruvchi hokimiyatni Milliy kongress (parlament) amalga oshiradi. Parlamentning ikkala palatasi — senat va deputatlar palatasi umumiy ovoz berish yoʻli bilan 4 yil muddatga saylanadi. Ijroiya hokimiyatni prezident tomonidan tayinlanadigan hukumat amalga oshiradi.
Tabiati
Dominika Respublikasining sohillari koʻpgi-na qoʻltiklar bilan parchalangan. Hududining yarmidan kupi togʻ bilan qoplangan. Markaziy qismida Kordilyera-Sentral (Duarte togʻi, bal. 3175 m gacha), shimolida Kordilyera-Septentri-onal (bal. 1249 m gacha), sharqda Kordilyera-Oryental (bal. 701 m gacha) tizmalari bor. Janubiy sohili yaqinidagi Saona, Katalina, Beata orollari ham Dominika Respublikasiga qaraydi. Togʻlar oraligʻidagi Sibaova Vega-Real vodiysining tuprogʻi gʻoyat serunum boʻlib, u yerda qishloq xoʻjaligi mahsulotining koʻp qismi yetishtiriladi, qishloq aholisining aksariyati yashaydi. Dominika Respublikasidagi vulkanlar soʻngan boʻlsa ham, ammo tez-tez zilzila boʻlib turadi. Iqlimi — tropik, passat iqlim. Pasttekisliklarda oʻrtacha oylik temperatura 25—27°, togʻlarda bundan 10— 12° salqinroq. Yiliga 1000–2000 mm yogʻin yogʻadi, tropik dovullar boʻlib turadi. Togʻlardan boshlanadigan daryolar mamlakatni boshdan oyoq kesib oʻtadi. Yirik daryolarda kema qatnaydi. Togʻlar tropik oʻrmon, savanna va butazorlar bilan qoplangan. Qimmatbaxr yogʻoch olinadigan daraxt turi koʻp. Mineral buloklar bor. Milliy bogʻlari: Arman-do-Bermudes, Del-Este, Los-Aytises.
Aholisining asosiy qismi domini-kanlar, ularning 73% ispan-nef duragaylari, 11% negrlar, 15% oq tanlilardir. Rasmiy til — ispan tili. Aholisining koʻpchiligi katoliklar. 60% dan ortiq aholi shaharlarda yashaydi.
Siyosiy partiyalari, kasaba uyushma birlashmalari
Demokratik integratsiya harakati, 1970-yilda reformistlar partiyasidan ajralib chiqqan fraksiya negizida tuzilgan; Kiskeyyano (Dominikana) demokratik partiyasi, 1968-yilda tuzilgan; Dominikana kommunistok partiyasi, 1944-yilda asos solingan; Dominikana ozodlik partiyasi, 1973-yilda tuzilgan; Dominikana inqilobiy partiyasi, 1939-yilda tuzilgan; Reformist sotsial-xristian partiya, 1986-yilda tuzilgan. Muxtor kasaba uyush-malari konfederatsiyasi, 1962-yilda tuzilgan; Mehnatkashlar umumiy kasaba markazi, 1972-yilda tuzilgan; Dominikana mehnatkashlari milliy konfederatsiyasi, 1988-yilda tuzilgan.
Xoʻjaligi
Dominika Respublikasi — iqtisodiy jihatdan zaif agrar mamlakat. Yalpi ichki mahsulotda qishloq xoʻjaligi, oʻrmon xoʻjaligi va baliqchilikning ulushi 15%, sanoatning ulushi 19,2%. Qishloq xoʻjaligida mamlakat hududining 35% ga yaqini foydalaniladi; mamlakat ishchi kuchining 50% shu sohada band. Ekinzorlar mamlakat shimoliydagi Sibao va Vega-Real vodiylarida, janubiy sohillarda va markaziy tekisliklarda joylashgan. Mehnat unumdorligi va texnika bilan kurollanish past darajada. Asosiy qishloq xoʻjaligi ekinlari: shakarqamish, kakao, banan, tamaki. Ichki ehtiyoj uchun sholi, makkajoʻxori, maniok, batat, yams, loviya, sabzavot va b. ekiladi. Yaylov chorvachiligi birmuncha rivojlangan: krramol, choʻchqa, yilqi, parranda boqiladi.
Sanoati zaif, asosan qishloq xoʻjaligi va chorvachilik xom ashyosini qayta ishlaydigan, oziq-ovqat va toʻqimachilik mah-sulotlari ishlab chiqaradigan mayda korxonalardan iborat. Qand-shakar sanoati durustroq rivojlangan. Ikkinchi jahon urushidan keyin konchilik tez yuksala boshladi. Boksit, ferronikel qazib olish koʻpaydi, mis va temir rudasi, marmar, oltin, kobalt, titan qazib olinadi. Sement, yogʻochsozlik, kimyo, neftni kayta ishlash korxonalari mav-jud. 1975-yilda Sanches-Ramires viloyatida Lotin Amerikasidagi eng katta oltin va kumush karyeri ishga tushirilgan. 20 ta erkin iqtisodiy zonada kiyimkechak ishlab chiqariladi. Yiliga oʻrtacha 4,6 mlrd. kVt-soat elektr energiya hosil qilinadi. Keyingi yillarda chet el sayyoxligi rivojlandi.
Transporti
Mamlakatda temir yoʻl uz. — 1,6 ming km, avtomobil yoʻli uz. — 17 ming kmdan koʻproq. Asosiy dengiz portlari: Santo-Domingo, Puerto-Plata. 6 ta aeroport, shu jumladan Punta-Kausedoda xalqaro aeroport bor. Dominika Respublikasi chetga qand-shakar, ferronikel, oltin, kumush, kofe, kakao, banan, boksit, tamaki, meva va b. chikaradi. Chetdan oziqovqat, mashina va avto-mobillar, elektr asbob-uskunalari, maʼdanli oʻgʻit, doridarmon, yoqilgʻi, paxta keltiradi. Savdosotikdagi mijozlari: AQSH va Yevropa Iktisodiy hamjamiyati davlatlari.
Maorifi, ilmiy va madaniy-maʼrifiy muassasalari
Dominika Respublikasida 7—11 yoshdagi bolalar uchun bepul va majburiy taʼlim joriy etilgan, biroq aholining yarmidan koʻprogʻi savodsiz. Katta yoshdagilar va qishloq aholisi orasida savodsizlar ayniqsa koʻp. Davlat maktablaridan tashqari xususiy va cherkov maktablari bor. Ularning hammasida taʼlim davlat dasturi asosida olib boriladi. Oʻrta maʼlumot olish uchun boshlangʻich maktabdan keyin 3 yillik 2-pogʻona maktabni ham bitirish kerak.
Kechki davlat maktablari savdo, sanoat va qishloq xoʻjaligi xodimlarini tayyorlaydi. Dominika Respublikasida 3 ta universitet, jumladan, Amerikadagi eng qad. universitetlardan biri — Santo-Domingo universiteti (1538-yilda asos solingan) bor.
Ilmiy muassasalarida asosan tarix, tilshunoslik, tibbiyot sohalarida tadqiqot olib boriladi. Bir necha xususiy ilmiy muassasalar: Dominikana akademiyasi, tarix akademiyasi, bir qator ilmiy muassasa, jamiyat va uyushmalar bor. Universitet kutubxonasi, Milliy va munitsipalitet kutubxonalari, milliy muzey (1927), milliy badiiy galereya (1943) mavjud.
Matbuoti, radioeshittirish va telekoʻrsatuvi
Dominika Respublikasida nashr etiladigan asosiy gazetlar: "Informason" ("Axborot", kundalik gazet, 1915-yildan). "Karibe" ("Karib gaz.", kundalik gazet, 1948-yildan), "Listin diario" ("Kundalik varaqa", kundalik gaz., 1889-yildan), "Nasional" ("Milliy gazeta", kundalik gaz., 1966-yildan), "Notisia" ("Xabarnoma", kundalik kechki gaz., 1973-yildan), "Ultima ora" ("Soʻnggi soat", kundalik kechki gazeta, 1970-yildan). Aloqa bosh boshqarmasi mamlakatdagi radioeshittirish va telekoʻrsatuvlarni nazorat qiladi. "Radio Televison Dominikana" hukumat radio va telekoʻrsatuv xiz-matidir. Bir necha tijorat radio va telekoʻrsatuv styalari bor.
Adabiyot
Adabiyoti ispan tilida. 19-asrda birinchi milliy madhiya muallifi F. M. del Monte yangi adabiyotga asos soldi. Dominika Respublikasida birinchi milliy roman — M. de X. Galvanning "Enrikilo" tarixiy asaridir. Asr oxirigacha indeyslar turmushi adabiyotning asosiy mavzui boʻldi. Bu davrdagi adabiyot shiddatli siyosiy kurash sharoitida rivojlandi.
1930-yilda Truxilo reaksion diktaturasining karor topishi bir guruh taraqqiyparvar adiblarni muhojirlikda yashashga majbur etdi. Ulardan A. F. Rekena "Zamin dushmanlari", "Olovli yoʻl" romanlarida mustabid tuzumni fosh etdi. R. Marrero Aristi, X. Bosh asarlari Dominika Respublikasi dehqonlari hayotiga bagʻishlandi. E. Inchaustegi Kabral, Pedro Mir, M. del Kabral va b. sho-irlarning asarlarida ijtimoiy norozilik goyalari aks etdi.
Meʼmorligi va tasviriy sanʼati
Ispanlar bosqinidan avval (16-asrgacha) indeyslar sanʼati (naqshinkor va jimjimador kulollik, zarang idishlar, tosh va yogʻoch sanamlar) rivojlangan. Dastlabki shaharlar, jumladan Santo-Domingoga asos solingach, keyingi gotika va ilk Uygʻonish uslubida har xil ibodatxonalar, kasalxona, savdo korxonalari, jamoat va turar joy binolari barpo etildi. Santo-Domingodagi Torre del Omenaxe soqchi minorasi (1503—07), sobor (1512—41, meʼmori R. de Lyendo, L. de Moya), Kasa del Amirante saroyi (1510—14) va b. inshootlar hozirgacha saqlangan. Shu davrda maqbaralar qurilishi, rassomlik, haykaltaroshlik ham vujudga keldi. Keyinchalik meʼmorlik suyet rivojlandi. Hozir ham viloyat shaharlarida pastqam yogʻoch uylar, qishloq joylarda yogʻoch sinchli va tomiga shox-shabba yopilgan uychalar koʻp. 1930-yilgi dovulda vayron boʻlgan Santo-Domingo AQSH meʼmorligiga taqlidan temir-beton va oynadan kurila boshladi.
Mustamlakachilik davrida arzigulik tasviriy asarlar yaratilmadi. Yangi davr sanʼati 20-asrdan rivojlandi. Rassom va haykaltaroshlardan L. de Sangles, A. Grulon va A. R. Urdanetalar tarixiy mavzuda kartina, peyzaj, por-tretlar yaratdilar. Santo-Domingoda birinchi badiiy maktabga asos solingach (1908), yosh rassomlar yetishib chika boshladi. Zamonaviy rassomchilik Amerika va Yevropa modernistik oqimlari — kubizm (X. M. Kolson), abstraksionizm (P. Xyudiseli), syurrealizm (D. Suro) taʼsirida rivojlandi. S. Vos-i-Xil, A. Bonilya, X. O. Morellarning realistik asarlari yaratildi. Santo-Domingo milliy sanʼat makta-bi, San-Fransisko-de Makoris va San-Xuan nafis sanʼat maktabi, Santyago va La-Vega plastik sanʼat maktabi mavjud.
Clarkton (Shimoliy Karolina)
Clarkton AQShning Shimoliy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Bladen County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
690 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 2,9 km2. Shundan 2,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 28 m balandlikda joylashgan.
Cevizlik, Yusufeli
Cevizlik Turkiyaning Artvin viloyati Yusufeli tumaniga qarashli qishloq. 2010-yilda 252 nafar aholi istiqomat qiladi.
Clayton (Shimoliy Karolina)
Clayton AQShning Shimoliy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Johnston County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
13842 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 14 km2. Shundan 14,0 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 86 m balandlikda joylashgan.
Champagnole
Champagnole Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Lons-le-Saunier tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
8296 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 410,7 nafar kishi.
Újezd (Beroun District)
Újezd (Beroun District) Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 700 ga yaqin aholisi bor.
Ж (kirill)
Ж, ж — oʻzbek kirill alifbosining sakkizinchi harfi. Undosh, jarangli, til oldi, portlovchi tovush. Soʻz boshida (jiyda, jar, jayran), oʻrtasida (gijda, ajrim) va soʻz oxirida (boj, toj) kela oladi. Qipchoq shevalarida adabiy tildagi "y" oʻrnida (yoʻl-joʻl, yomon-jomon) keladi. Oʻzlashtirilgan soʻzlarda sirgʻaluvchi holatda soʻz boshida (jurnal), oʻrtasida (ajdar) va oxirida (garaj) uchraydi. Tub oʻzbekcha soʻzlarda soʻz oxirida qoʻllanilmaydi. Turkiy xalqlar, shu jumladan oʻzbek xalqi uchun umumiy boʻlgan yozuvlarda J harfi oʻziga xos shaklda boʻlgan.
XLS fayli nima
XLS formati-Microsoft Excel-ning fayl formati. Xls kengaytmasi Excel 2007 versiyasidan oldin ishlatilgan, undan keyin u yangi format - Open Office XML (XML Spreadsheet yoki XMLSS) bilan almashtirildi. Excel 2007 formati orqaga qarab mos keladi va dasturning o'zi DOS uchun ishlab chiqilgan ko'plab dastur fayl formatlarini ochishga qodir. Ko'pincha, Excel ikkilik formatlardan foydalanishni oldini olish uchun uchinchi shaxslar (xususan, brauzerlar) tomonidan qo'llaniladi. XLS fayllarida elektron jadvallar, shuningdek ish varaqalari, jadvallar, hisoblar, jadvallar va makrolar mavjud. Bundan tashqari, ushbu kengaytma Visual Basic dasturlash tilida ham qo'llaniladi. Excel dasturi Microsoft Office paketining bir qismidir va Windows va Mac uchun ham mavjud.
Xls elektron jadvallarida funktsiyalar bajarilmasa ham (xususan, VBA makroslarini saqlash funktsiyasi), format soddaligi tufayli keng qo'llaniladi. 2007 yilgacha Excel ikkilik Ptentli formatni (BIFF) formatlash uchun ishlatgan. Bu foydalanuvchilarga kitob shablonlarini va shaxsiy kitoblarning mazmunini o'zgartirishga imkon berdi. Oldingi versiyalarning formatlariga quyidagilar kiradi: CSV, DBF, SYLK, DIF. XLS xlsx, XLSM va XLSB kengaytmalari bilan almashtirildi. Xls fayllarini almashtirgandan so'ng, Excel 2007 dasturi xls formati hali ham juda keng tarqalgan degan ma'noni anglatuvchi orqa mos dastur maqomini saqlab qoldi.
Xls hujjatlarini ochishi mumkin bo'lgan dasturlarning kichik, ammo to'liq bo'lmagan ro'yxati:
Fayet-le-Château
Fayet-le-Château Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Puy-de-Dôme departamenti Clermont-Ferrand tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
263 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 21,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 12,4 km2.
Koʻkcha (daha)
Koʻkcha — oʻtmishda Toshkentdagi daha va darvoza nomi. Shaharning gʻarbiy qismida joylashgan. Daha hududini chuqur jarliklar kesib oʻtgan. Aholisi, asosan, koʻnchilik bilan shugʻullangan. Masalan, 1871-yilda dahadagi 695 ustaxonadan 341 tasi koʻn-teri, 218 tasi kosibchilik ustaxonasi boʻlgan. K.da 7 xumdon, 22 tegirmon, 22 objuvoz, 2 Madrasa, 34 maktab, 5 ta masjid, 18 ta qadamjoy-mozor boʻlib, shundan eng mashhuri Shayx Zayniddinbobo qabristoni hisoblangan. Daxdsa 3 ta darvoza (Koʻkcha, Sagʻbon, Chigʻatoy) bor edi. K. atamasi dastlab 14-asr oxiridagi Toshkent darvozalari roʻyxatida keltirilganligi tarixchi Muhammad Solih Toshkandiyning "Tarixi jadidai Toshkand" asarida qayd etilgan. "K." nomi baʼzi tadqiqrtchilar fikricha, "kohcha" — qalʼacha nomidan, boshqa bir tadqiqotchilar fikricha esa "koʻhcha" — togʻcha, tepalik, balandlik nomidan olingan. Binkat hududi 11 —12-asrlarda gʻarb tomonga kengayishi natijasida hozirgi Chorsudagi, Koʻkaldosh madrasasi, Xoja Ahror jome masjidi oʻrnashgan yer va ular ortidagi tepalik ("koʻhcha") gʻarbi va shimolidagi hududlar oʻzlashtirilib yangi turar joy mavzelari, boʻlgʻusi K. dahasi vujudga kelgan. Buni 18—19-asrlarda bu yerga kelgan rus sayyohlari ham qayd etishgan. Mas, xorunjiy Potanin 1829—30 yillarda Toshkentda boʻlganida "Shahar markazida xiyla baland doʻnglik (koʻhcha) joylashgan boʻlib, shahar aholisi u yerda tez-tez sayillar, bayramlar oʻtkazish uchun toʻplanadilar. Bu yerdan shahar hududi xuddi kaftdek koʻzga tashlanib turadi", deb yozgan. "K." atamasi Oʻrta Osiyoning bir qancha joylarida uchraydi. Masalan, Ya. Gʻulomov "Xorazm tarixi" asarida Koʻkcha-3 qabristoni K. tepaligi yaqinida joylashganini yozadi. K. darvozasi shaharni shimolidagi koʻchmanchi xalqlar, elatlar bilan iqtisodiy, savdo aloqalarini rivojlantirishda, ularning hujumidan mudofaa etishda katta rol oʻyvagan. Muhammad Solih Toshkandiyning fikricha, K. darvozasi Shayx Zayniddinbobo qabristonidan 1800 qadam masofada joylashgan. Bu hozirgi Yangishahar mahallasi boshidagi guzarga toʻgʻri keladi.
И (kirill)
И, и — oʻzbek kirill alifbosining oʻninchi harfi. Til oldi, lablashmagan, tor unli tovush. Tilning boʻylama holatiga koʻra old qator hamda orqa qator i turlariga ega (bu hol imloda aks etmagan). Yumshoq oʻzaklar bilan kelganda (siz, til, kishi, yirik) ochiq va yopiq boʻgʻinlarda til oldi turi; qattiq oʻzaklarda, xususan, chuqur til orqa undoshlar bilan kelganda til orqa turi qoʻllanadi. Bu fonema soʻzning turli oʻrinlarida kela oladi. Turkiy xalqlar, shu jumladan oʻzbek xalqi uchun umumiy boʻlgan yozuvlarda I harfi oʻziga xos shaklda boʻlgan. Ular quyida keltirildi.
Koʻkcha (daha)
Ad:. Mallitskiy N. G., Toshkent mahalla va mavzelari, T., 1996; Sokolov Yu. A., Tashkent, tashkentsi i Rossiya, T., 1965; Mas v N., Aziatskiy Tashkent, SPb, 1876; Oʻrinboyev A., Boʻriyev O., Toshkent Muhammad Solih tavsifida (XIX asr), T., 1983; M uha m m a d jo n o v A., Qadimgi Toshkent, T., 1988; Lunin B. V., Istoriya Oʻzbekistova v istochnikax. Oʻzbekiston v soobsheniyax puteshestvennikov i uchyonix (20-80-ye godi XIX v.), T., 1990.
Mashhura Sharipova.
Ekvador
Ekvador, Ekvador Respublikasi — Janubiy Amerikaning shimoli-gʻarbiy qismidagi davlat. Maydoni 283,6 ming km². Aholisi 13,447 mln. kishi ʻ (2002). Poytaxti — Kito shahri. Maʼmuriyjihatdan 21 provinsiya (rgouyu1a)ga boʻlinadi.
Davlat tuzumi
Ekvador — respublika. Amaldagi konstitutsiyasi 1998-yil 10-avgustda qabul qilingan. Davlat boshligʻi — prezident (2005-yil apreldan Alfredo Palasio), u 4 yil muddatga saylanadi va qayta saylanishi mumkin emas. Qonoʻn chiqaruvchi hokimiyatni Milliy kongress (1 palatali parlament), ijrochi hokimiyatni prezident va u tomonidan tayinlanadigan hukumat amalga oshiradi; prezident hukumatga ham boshchilik qiladi.
Tabiati
Ekvador ekvatordajoylashgan. Shimolida Kolumbiya, janubiy va sharqda Peru bilan chegaradosh. Gʻarbda Tinch okean suvlariga tutash. Tinch okeandagi Galapagos orollari ham Ekvadorga qaraydi. Ekvador hududi tabiiy jihatdan 3 qismga boʻlinadi: Oryente (togʻ oddi tekisliklar), Syerra (And togʻligi) va Kosta (togʻ etagi va Guayas vodiysi pasttekisliklari). Kordilyera togʻlarining ichki yon bagʻirlarida soʻngan (Chimboraso — Ekvador ning eng baland nuqtasi, 6262 m) va harakatdagi (Kotopaxi va boshqalar) vulkanlar bor. Asosiy foydali qazilmalari: neft, tabiiy gaz, oltin, kumush, oltingugurt, toshqoʻmir, marganets, mis va polimetall rudalari. Iqlimi Oryenteda ekvatorial, Syerrada togʻekvatorial, Kostada subeqvatorial Iqlim. Oʻrtacha oylik temperatura Kito (2800 m balandlik)da 13°, janubida 23° dan 27° gacha. Yillik yogʻin 100 mm dan (jan.da) 6000 mm gacha (And togʻlarining sharqiy yon bagʻirlarida). Yirik daryolari: Guayas, Putumayo, Napo, Tigro. Hududining 75% oʻdshon (asosan, nam tropik oʻrmon). Urmonlarda ayiq, yaguar, yovvoyi mushuk vab. sut emizuvchi hayvonlar yashaydi. Ilon, toshbaqa, echkemar, dengiz iguanasi, timsoh, qush koʻp. Tuproqlari podzollashgan qizil, togʻoʻtloq va allyuvial tuproq. Galapagos, Kotopaxi, Sangay va boshqalar milliy bogʻlari bor.
Aholisi
Aholisining 40% indeyslar (asosan, kechua) va 40% ga yaqini ispanindeys metislari, qolganlari oq tanlilar. Rasmiy til — ispan tili. Dindorlarning aksariyati katoliklar. Shahar aholisi 62%. Muhim shaharlari: Kito, Guayakil, Kuenka.
Tarixi
Ekvador hududida qadimdan 16-asr boshlariga qadar indeys qabilalari yashagan. 15-asr oxirida inklar zabt etgan. 1526-yil Ekvador sohiliga ispan konkistadorlari kelib oʻrnashdi. 1531—33 yillarda F. Pisarro boshchiligidagi konkistadorlar ekspeditsiyasi Ekvador hududini egallab oldi. 16-asrning 40-yillarida aholining ispanlarga qarshi qoʻzgolonlari boʻlib oʻtdi. 1563— 1739-yillarda Ekvador Kito audensiyasi nomi bilan Peru vitseqirolligi, 1739—1822-yil larda Yangi Granada vitseqirolligi tarkibida. 1809-yil aholining mustaqillik uchun harakati avj oddi. 1822-yil Ispaniya mustamlakachiligi tugatildi. 1830-yil maygacha Kito viloyati nomi bilan Buyuk Kolumbiya tarkibida boʻddi. 1830-yil mustaqil davlatga aylandi va Ekvador Respublikasi deb nomlandi. Ikkinchi jahon urushi yillari (1939—45) Ekvador fashistik blokdagi davlatlar bilan munosabatlarni uzdi. 1944— 46 yillar hokimiyatga turli partiya va jamoat tashkilotlari vakillaridan iborat hukumat boshchilik qildi. 1972-yildagi davlat toʻntarishidan soʻng harbiy hukumat mamlakat suverenitetini himoya qilish, iqtisodiyotda davlat sektorini mustahkamlash siyosatini olib bordi. 1979-yildan hokimiyatga fuqarolik hukumati boshchilik qilib kelmoqda. 1945-yildan BMT aʼzosi. Oʻzbekiston Respublikasi suverenitetini 1992-yil 2-yanvarda tan olgan. Milliy bayrami — 10-avgust — Mustaqillik eʼlon qilingan kun (1809).
Asosiy siyosiy partiya va kasaba uyushmalari
Soʻl demokratik partiya, 1977-yil tuzilgan; Demokratik partiya, 1979-yil asos solingan; Ekvador Kommunistik partiyasi, 1926-yil tashkil etilgan; Konservativ partiya, 1855-yil tuzilgan; Xalq demokratik partiyasi,1978-yil asos solingan; Radikal liberal partiya, 1878-yil tashkil etilgan; Sotsialxristian partiya, 1951-yil tuzilgan. Ekvador mehnatkashlari konfederatsiyasi, 1944-yil asos solingan; Mehnatkashlarning birlashgan fronti, 1971-yil tashkil etilgan; Ekvador sinfiy tashkilotlar konfederatsiyasi, 1938-yil tuzilgan; Ekvador erkin kasaba uyushma tashkilotlari konfederatsiyasi, 1962-yil asos solingan.
Xoʻjaligi
Ekvador — yirik neft sanoatiga ega boʻlgan agrarindustrial mamlakat. Yalpi ichki mahsulotda qishloq, oʻrmon xoʻjaligi va baliq ovlash 16,8%, neft va kon sanoati 14,5%, qayta ishlash sanoati 15,3% ni tashkil etadi.
Qishloq xoʻjaligida dehqonchilik yetakchi tarmoq. Ekvador — banan yetishtirish va eksport qilish boʻyicha dunyodagi yetakchi davlatlardan biri (yiliga oʻrtacha 5,32 mln. tonna hosil yigʻib olinadi). Shuningdek, kofe, kakao oʻstiriladi. Shakarqamish, paxta, sholi, kartoshka, makkajoʻxori, bugʻdoy, soya, tamaki ekiladi. Chorvachilikda qoramol, qoʻy, choʻchqa, parranda boqiladi. Hududiy suvlaridan __ baliq, krevetka, languot ovlanadi. Oʻrmonda qimmatbaho daraxtdan yogʻoch tayyorlanadi, geveya daraxtidan kauchuk olinadi.
Saint-Cyr-au-Mont-d'Or
Saint-Cyr-au-Mont-d'Or Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Rhône departamenti Lyon tumani tarkibiga kiradi.
Ekvador
Transporti
Transport yoʻlining uzunligi 0,97 ming km, avtomobil yoʻllari uz. 43,1 ming km. Dengiz savdo flotining tonnaji 504 ming t dedveyt. Yirik portlari: Guayakil, Balao, Esmeraldas. Kito va Guayakidda xalqaro aeroportlar bor. Ekvador chetga neft va neft mahsulotlari, banan, krevetka, kofe, baliq, kakao, shakar chiqaradi. Chetdan sanoat xom ashyosi va yarim fabrikatlar, mashina va jihozlar, qogʻoz, karton, oziq-ovqat oladi. Tashqi savdoda AQSH, Lotin Amerikasi mamlakatlari, Yaponiya bilan hamkorlik qiladi. Pul birligi — AQSH dollari.
Tibbiy xizmati, maorifi, ilmiy va madannymaʼrifiy muassasalari
Ekvadorda vrachlar 5 tibbiyot oliy maktabida tayyorlanadi. Mamlakatda 6 yoshdan 14 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun majburiy bepul taʼlim joriy etilgan. Boshlangʻich va oʻrta maktablarda oʻqish muddati 12 yil (boshlangʻich maktabda 6 yil, oʻrta maktabda 6 yil). Davlat maktablari bilan birga xususiy maktablar ham faoliyat yuritadi. Oʻrta maxsus oʻquv yurtlari, 20 oliy oʻquv yurti bor. Yiriklari: Kito shahrida Markaziy va Katolik untlar, Kuenka shahridagi universitet. Ekvador akademiyasi, Kito shahridagi tibbiyot fanlari akademiyasi va 20 dan ortiq ilmiy muassasa va jamiyatlarda ilmiy tekshirish ishlari olib boriladi. Kutubxonalari: Markaziy unt, Kito shahridagi milliy va munitsipal, Kuenka shahridagi universitet va munitsipal kutubxonalar. Muzeylari: Mustamlaka sanʼati muzeyi, shahar ʻsanʼat va tarix muzeyi, arxeologiya va etn. muzeyi, antropologiya muzeyi, geol. muzeyi (hammasi Kito shahrida).
Saint-Cyr-au-Mont-d'Or
Geografiyasi
Maydoni — 7,3 km2. Dengiz sathidan 200 – 605 m balandlikda joylashgan.
Ekvador
Matbuoti, radioeshittirishi va telekoʻrsatuvi
Ekvadorda bir qancha gazeta va jurnal nashr etiladi. Yiriklari: "Bandera roxa" ("Qizil bayroq", nazariy jurnal, 1940-yillarda asos solingan), "Vistaso" ("Sharq", 1 oyda 2-marta chiqadigan jurnal, 1957 ydan), "Komersio" ("Savdo", kundalik gazeta, 1906 ydan), "Letras del Ekuador" ("Ekvador adabiyoti", oylik adabiy jurnal, 1944-yildan), "Oy" ("Bugun", kundalik gazeta, 1982-yildan), "Pueblo" ("Xalq", haftalik gazeta, 1946-yildan), "Ultimas notisias" ("Soʻnggi xabarlar", kundalik oqshom gazeta, 1938-yildan), "Universo" ("Koinot", kundalik gazeta, 1921-yildan), "Ekspreso" ("Ekspress", kundalik gazeta, 1973-yildan). Ekuapress, davlat axborot agentligi, 1982-yil tashkil etilgan. "Asosiason ekuatoriana de radiodifuson", radiostyalar uyushmasi. 300 ga yaqin tijorat radiostansiya faoliyat yuritadi. Bir qancha tijorat televideniye xizmati, jumladan, "Korporason ekuatoriana de televison" (1967-yil tuzilgan) xizmati mavjud.
Adabiyoti
Adabiyoti ispan tilida rivojlanmoqda. Mustamlakachilik davri (16-asr boshi — 19-asr boshi)da tarixiy va diniy asar hamda sheʼrlar yaratildi. Mustaqillik uchun urush yillari "Xunin davridagi gʻalaba. Bolivarga qoʻshiq" odasi muallifi X.X.Olmedo samarali ijod qiddi. 19-asrning 30-yillaridan asr oxirigacha nasrda romantizm hukmronlik qildi (X.L.Merining "Kumanda" romani, 1825). 19-asr oxiri — 20-asr boshlarida sheʼriyat modernizm ruhida rivojlandi, nasrda naturalizm taʼsiri sezildi. X.Ikas va 20-asrning boshqa yozuvchilari irqiy kamsitish sharoitida indeys va metislarning ijtimoiy fojiasini aks etgirdilar. X. dela Kuadra, X. Galyegos Lara, Jorge Queirolo Bravo, E.Xil Xilbert, A.Parexa Diyeskanseko, D.Agilera Malta, P.X.Vera va boshqalar yozuvchilar, X.Karrera Andrade, X.E.Adoum va boshqalar shoirlar oʻz asarlarida xalqning haqqoniy turmushini, uning ijtimoiy ziddiyatlarini keng yoritdilar.
Meʼmorligi va tasvnriy sanʼati
Ekvador indeyslarining qadimiy sanʼati Peruning taraqqiy etgan madaniyati bilan bogʻliq (kulollik, haykalchalar, metall buyumlar, sharqiy rayonlarda tosh istehkomlar). 16-asrdan Ekvadorda shaharlar barpo etilaboshladi. 17— 18-asrlarda binolarbarokko uslubida qurildi (meʼmor A.Rodriges), ular mahalliy anʼanaviy chiroyli oʻyma naqshlar bilan bezatildi. Diniy mazmundagi rang-tasvir (N.X. de Gorivar) va haykaltaroshlik (indeys M.Inli, 18-asr) oʻziga xos. 20-asrning oʻrtalaridan hozirgi zamon meʼmorligi rivojlana boshladi. O.Guayasamin, E. Kingman, D.Paredes kabi rassomlar mehnatkash xalq, asosan, indeyslar turmushini aks etgirdilar. Ekvadorda kulollik, toʻquvchilik, niqoblar yasash, kumushdan buyumlar ishlash, tosh va yogʻoch oʻymakorligi rivojlangan.
Musiqasi
Ekvador xalq musiqasi (kreol va indeys) Boliviya, Peru, Shim.Gʻarbiy Argentina musiqalarining ajralmas qismi sifatida rivojlanib kelmoqda. 19-asrdan professional musiqa shakllandi (kompozitor A.Baldeon va boshqalar). 1870-yil Kito shahrida Milliy konservatoriya ochiddi. 19-asr 2-yarmida kompozitor va musiqashunos P. Traversari, kompozitor va folklorshunos S.L.Mareno, 20-asr 2-yarmida kompozitorlar S.M.Duran, akauka L. va G. Salgado mashhur boʻlgan. Kito va Kuenka shahrilarida konservatoriyalar bor.
Bégard
Bégard Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Côtes-d'Armor departamenti Guingamp tumani tarkibiga kiradi.
Page (Arizona)
Aholisi
7247 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 43 km2. Shundan 43,0 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 1255 m balandlikda joylashgan.
Bégard
Geografiyasi
Maydoni — 36,3 km2.
Perleberg
Perleberg Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Prignitz tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 137,81 km2. 12 332 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Perlebergning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Ludesch
Ludesch Avstriyaning Vorarlberg yerida joylashgan kommunadir. Bludenz (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 11.25 km2. 3055 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Rieseby
Rieseby Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Rendsburg-Eckernförde tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 38,85 km2. 2436 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Riesebyning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Saint-Cyr-le-Chatoux
Saint-Cyr-le-Chatoux Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Rhône departamenti Villefranche-sur-Saône tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
121 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 19,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,1 km2. Dengiz sathidan 371 – 841 m balandlikda joylashgan.
Sils
Sils Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Girona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 30,32 km2. Aholisi — 5356 kishi (2010).
NGC 2538
NGC 2538 Kichik It yulduz turkumidagi SBa tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Edouard Stephan 1877-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Clinton (Shimoliy Karolina)
Clinton AQShning Shimoliy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Sampson County okrugi tarkibiga kiradi.
Grenada
Grenada — Karib dengizidagi Grenada orol va Grenadina orollari janubiy qismidagi davlat. BMT aʼzosi. Mayd. 344,5 km2. Aholisi 98,9 ming kishi (1999). Poytaxti — Sent-jorjes shahri. Maʼmuriy jihatdan 7 tumanga boʻlingan.
Davlat tuzumi
Grenada — Buyuk Britaniya boshchiligidagi Hamdoʻstlik tarkibida mustaqil davlat. 1974 yil Konstitutsiyasiga muvofiq davlat boshligʻi Buyuk Britaniya qirolichasi. Qirolicha nomidan general-gubernator ish koʻradi. Qonun chiqaruvchi organ ikki palatali (senat va vakillar palatasi) parlamentdir. Ijroiya hokimiyatni bosh vazir boshchiligidagi xukumat amalga oshiradi. Parlament saylovida koʻpchilik ovoz olgan partiyaning rahbari bosh vazir etib tayinlanadi.
Tabiati
Grenada orollari vulkanlardan hosil boʻlgan. Hozir ham bu yerda bir necha vulkan choʻqqilari bor (eng baland nuqtasi 840 m). Iqlimi — subekvatorial, dengiz iqlimi. Oʻrtacha yillik temperatura 26° atrofida, yillik yogin 1500 mm dan oshadi. Sernam tropik oʻrmonlari doimo yashil.
Aholisini
Aholisining 50% dan koʻprogʻi negrlar, 40% duragaylar; indeyslar va yevropaliklar ham yashaydi. Rasmiy tili — ingliz tili. Dindorlar — asosan xristian. Shahar aholisi — 32%.
Tarixi
Orolni 1498 yil X. Kolumb kashf etgan. 1650 yildan Fransiya egallagan. 1783 yil Versal sulh shartnomasiga binoan Buyuk Britaniya mustamlakasi. 1967 yilda Buyuk Britaniya uni "Buyuk Britaniya bilan birlashgan davlat" deb eʼlon qildi. 1974 yil fevralda mustaqillikka erishdi. Shu yildan Grenada — BMT aʼzosi. Milliy bayramlari — 7 fevral — Mustaqillik kuni (1974), 13 mart — Inqilob kuni (1979).
Siyosiy partiyalari, kasaba uyushmalari
Milliy partiya, 1989 yilda tuzilgan; Milliy demokratik kongress partiyasi, 1987 yilda asos solingan; Yangi milliy partiya, 1984 yilda tuzilgan; Grenada birlashgan leyboristlar partiyasi, 1950 yilda asos solingan; Moris Bishop nomidagi vatanparvarlik harakati partiyasi, 1984 yilda tuzilgan. Grenada kasaba uyushmalari kengashi 1955 yilda tuzilgan.
Xoʻjaligi
Iqtisodiyotining asosini qishloq xoʻjaligi tashkil etadi. Uning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 15,5%, sanoatning ulushi — 6%. Asosan banan, kakao, kokos yongʻogʻi, muskat yongʻogʻi (jahonda 2-oʻrin), paxta, sitrus mevalar, shakarkamish yetishtiriladi.
Chorvachiligida qoramol, choʻchqa boqiladi; baliq ovlash, oʻrmonchilik ham rivojlangan.
Sanoatida qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlab, yogʻ, rom, pivo, alkogolsiz ichimliklar, shuningdek, mebel, kiyim-kechak ishlab chiqaradigan kichik korxonalar bor. Yiliga oʻrtacha 51 mln. kVt-soat elektr energiya ishlab chiqariladi. Xorijiy sayyohlar mamlakat iqtisodiyoti uchun katta ahamiyatga ega. Temir yoʻl yoʻq. Asosiy dengiz porti va xalqaro aeroporti — Sent-Jorjes shahri Chetga muskat yongʻogʻi, banan, kakao chiqaradi; chetdan oziqovqat va sanoat mollari, transport vositalari, yoqilgʻi, mashina, asbob-uskuna, maʼdanli oʻgʻit, kiyim-kechak va boshqa keltiriladi. Savdo-sotiqdagi asosiy mijozlari: AQSH, Kanada, Buyuk Britaniya, Pul birligi — Sharqiy Karib dollari.
Maorifi
Grenada maorifi inglizcha tizim taʼsirida tarkib topgan. 6—14 yoshli bolalar uchun majburiy bepul taʼlim joriy etilgan. Xususiy maktablar ham bor. Boshlangʻich maktabda ham, oʻrta maktabda ham oʻqish muddati — 7 yil Hunar-texnika va ped. bilim yurtlari bor. Grenadada VestIndiya universitetining 1 ta fakulteti joylashgan.
Lustenau
Lustenau, Avstriyaning Vorarlberg yerida joylashgan shahardir. Dornbirn (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 22.55 km2. 21 273 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Qatardagi hindlar
Qatardagi hindlar jamoasiga Qatardagi hindistonlik muhojirlar, shuningdek, Qatarda tug'ilgan hindistonlik odamlar kiradi. 2019-yildagi ma'lumotlariga ko'ra, Qatarning jami aholisi 2 740 479 kishini tashkil qiladi. Mamlakatdagi hind aholisi hozirda 691,000 atrofida deb taxmin qilingan.
Umumiy koʻrinishi
thumb| Bosh vazir Shri Narendra Modi 2016-yil 5-iyun kuni Dohada (Qatar) maxsus jamoatchilik qabulida qatnashdi. Qatardagi, xususan Dohadagi hindistonlik talabalar o'rta imtihonlardan o'tib, masofaviy ta'lim dasturlarini tanlashmoqda. O'rta ta'lim Markaziy Kengashi (CBSE) 12-sinf imtihonlarini topshirgandan so'ng, talabalar Qatardagi bir qator Hindiston universitetlari tomonidan taklif qilinadigan turli xil masofaviy ta'lim dasturlariga kirishmoqda.
Munozara
2014-yil 17-fevralda chop etilgan OAV xabarlari va Hindiston hukumati maʼlumotlariga koʻra, soʻnggi ikki yil ichida Qatarda ishlayotgan 1000 dan ortiq hindistonlik halok boʻlgan. 2012-yilda va 2013-yilda esa 218 ta hind halok bo'lgan. Raqamlar o'tgan oy Nepalning Dohadagi elchixonasi tomonidan AFPga e'lon qilingan shunga o'xshash ma'lumotlarga asoslanib, 2013-yilda 191 ta o'lim qayd etilgan, ularning aksariyati "g'ayritabiiy" yurak yetishmovchiligidan, bir yil oldingi 169 taga nisbatan oshgan. Hindiston elchixonasi o'lim holatlari haqida batafsil ma'lumot bermadi.
Ta'lim
Qatardagi hind maktablariga quyidagilar kiradi:
Záchlumí (Tachov)
Záchlumí Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 419 ga yaqin aholisi bor.
Risum-Lindholm
Risum-Lindholm Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Nordfriesland tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 36,03 km2. 3638 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Risum-Lindholmning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Ritsu Doan
Ritsu Doan (堂安 律; 16-iyun 1998-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Lincolnton (Georgia)
Lincolnton AQShning Georgia shtatida joylashgan shahardir. Lincoln okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1595 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 192,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,3 km2. Shundan 8,3 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 143 m balandlikda joylashgan.
Fayet-Ronaye
Fayet-Ronaye Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Puy-de-Dôme departamenti Ambert tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
124 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 6,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 20,4 km2.
Koʻkchuyel koʻli
Koʻkchuyel koʻli - Qoraqalpogʻistondagi koʻl. Amudaryoning oʻng sohilida. Nukus shahridan 50 km shim.da. Qorakapir koʻllar guruhiga kiradi. Maydoni 60 ga, oʻrtacha chuq. 4 m. Atrofi qamishzor.
Saint-Cyr-sur-le-Rhône
Saint-Cyr-sur-le-Rhône Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Rhône departamenti Lyon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1105 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 184,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,0 km2. Dengiz sathidan 152 – 528 m balandlikda joylashgan.
Lithonia (Georgia)
Lithonia AQShning Georgia shtatida joylashgan shahardir. DeKalb okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1924 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2 km2. Shundan 2 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 282 m balandlikda joylashgan.