cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hacker News
Tarix
Sayt Pol Grexem tomonidan 2007-yilning fevral oyida yaratilgan. U dastlab Startup News yoki baʼzan News.YC deb nomlangan, ammo hozirgi nomi bilan 2007-yil 14-avgustda maʼlum boʻlgan. Sayt Y Kombinatorining loyihasi sifatida ishlab chiqilgan va Arc dasturlash tilidan foydalanishning namunasi boʻlib xizmat qilishi mumkin.
Gremning taʼkidlashicha, u abadiy sentabrdan qochishga umid qilmoqda, bu esa jamiyatda razvedkaning umumiy pasayishiga olib keladi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Catherine M. Abate
Catherine M. Abate (1947-yil 8-dekabr – 2014-yil 17-may) Nyu-York shtati senatori edi. U, shuningdek, Nyu-Yorkdagi Tuzatish departamentining sobiq komissari edi.
Abatening kelib chiqishi italiyalik. Uning otasi Lucchese jinoyat oilasining uzoq vaqtdan beri aʼzosi boʻlgan Jozeph Abate edi. U 1947-yil 8-dekabrda Nyu-Jersi shtatining Atlantik-Siti shahrida tugʻilgan. U 1969-yilda Vassar kollejida bakalavr darajasini va 1972-yilda Boston universiteti huquq fakultetida huquqshunoslik darajasini oldi. Oʻqishni tugatgandan soʻng, u birinchi navbatda Nyu-Yorkdagi Yuridik yordam jamiyatida yosh advokat sifatidagi faoliyati bilan eʼtiborni tortdi.
Nyu-York gubernatori Mario Kuomo uni Inson huquqlari boʻyicha davlat boʻlimi ijrochi komissar oʻrinbosari etib tayinladi. 1988-yilda u shtatning Jinoyat qurbonlari kengashiga rahbar etib tayinlandi. U Nyu-York shahrida advokat boʻlgan va jinoiy mudofaa boʻlimida trening direktori boʻlgan. U shuningdek, zoʻrlash va jinsiy zoʻravonlik boʻyicha ishchi guruhida faoliyat olib borar edi. 1992-yilda Nyu-York shahrining oʻsha paytdagi meri David Dinkins Abateni axloq tuzatish ishlari boʻyicha shahar komissari etib tayinladi. Nyu-Jersi shtatida tugʻilgan demokrat Manxettendagi bir tuman vakili boʻlgan ikki muddat (1995 – 1999) xizmat qilgan. 1998-yilda u Nyu-York shtati bosh prokurori lavozimiga oʻz nomzodini qoʻyish uchun oʻz oʻrnidan voz kechdi. Abate Eliot Spitzerga Demokratik praymerizni yutqazdi. Siyosatdan ketganidan soʻng, u oʻn besh yil davomida Jamiyat sogʻliqni saqlash tarmogʻining prezidenti / bosh direktori sifatida ishladi.
Oʻlim
Abate 2014-yil 17-mayda 66 yoshida Bellevue kasalxonasida bachadon saratonidan vafot etdi.
Grivna
Grivna (гривня, ISO 4217: UAH) — Ukraina pul birligi. 1996 yilda karbovanes oʻrniga chiqarilgan. 1 Grivna = 100 kopeek. Xalqaro ifodasi UAH. Valyuta kurslari boʻyicha 1 AQSH dollari = 5,32 G; 1 G. = 130 soʻm 58 tiyin (2002, fevral)
Murod Joʻraboyev
Murat Nadirovich Djuraboev (, , Rossiya imperiyasi — 1963-yil 18-yanvar, , SSSR) — sovet oʻzbek davlat va partiya arbobi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Buxoro viloyat qoʻmitasining birinchi kotibi (1953—1956).
Tarjimai holi
Kambagʻal dehqon oilasida tugʻilgan, inqilobdan oldin mahalliy rus maktabida oʻqigan; oʻzbek, tojik, fors va rus tillari bilan bir qatorda arab tilini oʻqiy olgan, nemis tilida ham gapirgan. 14 yoshida vabo epidemiyasi tufayli u ota-onasidan ayrilgach oilaning eng kattasi boʻlib, ukasi va ikki singlisini katta qildi. Chekada tarjimon, 1920-yillarning oxirida Samarqandda (oʻsha paytda Oʻzbekiston poytaxti) MSK kotibi, soʻngra okrug ijroiya qoʻmitasi kotibi boʻlib ishlagan.
1930-yillarning boshidan oʻqituvchi, 1933-yildan Toshkent pedagogika texnikumi direktori, xalq taʼlimi boʻlimi mudiri boʻlgan. 1931-yilda KPSS (b) safiga kirdi; 1934-yildan targʻibot va tashviqot boʻlimi rahbari lavozimida ishlay boshlagan. 1934-yildan Toshkent shahar Oktabr tuman partiya qoʻmitasi kotibi. 1937-yilda, Yejovshina boshlanishi bilan gazeta maqolalarida u nemis va italyan josusi va mahalliy aholini sovet hokimiyatiga qarshi qoʻyayotgan xalq dushmani deb eʼlon qilinib, taʼqibga uchradi (goʻyo masjidlarda choʻchqaxonalar tashkil etish orqali). Koʻp oʻtmay u partiyadan chiqarib yuborildi va ishdan boʻshatildi. Uning rafiqasi F. A. Astafievaga erini ommaviy ravishda qoralashni taklif qilishdi. Hibsga olinishini kutib, doimo oʻz bilim darajasini oshirishga intilib, u toʻrt yil davomida maʼruzalarni tinglab, SAGU Sovet iqtisodiyoti fakultetining iqtisodiyot boʻlimida yashirincha darslarga qatnashdi. Katta terrorning oxirida va NKVD rahbariyatining oʻzgarishi munosabati bilan u Moskva komissiyasi tomonidan oqlandi va 1939-yilda partiya ishiga qayta tiklandi.
1940—1942-yillarda Yuqori Chirchiq raykom kotibi, 1943—1944-yillarda Oʻzbekiston SSR Kompartiyasi Toshkent viloyat qoʻmitasi tashviqot boʻlimi mudiri. 1944—1952-yillarda Surxondaryo viloyat komitetining birinchi kotibi lavozimida ishlagan. 1953-yilda Ijtimoiy fanlar akademiyasida kurslarni tugatgandan soʻng, 1953—1956-yillarda Buxoro viloyat qoʻmitasining birinchi kotibi, Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Qoʻmitasining aʼzosi ham boʻlgan, Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashining 2 va 3-chaqiriqlari deputati etib saylangan. 1954—1958-yillarda 4-chaqiriq SSSR Oliy Kengashining deputati etib saylangan. 1956-yilda KPSS XX qurultoyiga delegat boʻlgan.
1956-yilda N. S. Xrushchev hokimiyatining mustahkamlanishi munosabati bilan N. M. Shvernik KPSS Markaziy Qoʻmitasi huzuridagi Partiya nazorati qoʻmitasining rahbari etib tayinlandi va PNQ tarkibi yangilandi. M.N.Joʻraboyev Partiya nazorat qoʻmitasi aʼzoligiga tayinlanib, 1956-yildan to 1963-yil yanvarida vafotiga qadar shu lavozimda ishlab, siyosiy qatagʻon qurbonlarini reabilitatsiya qildi. N. S. Xrushchev davrida Stalinning Kirov oʻldirilishidagi roli haqidagi maxfiy materiallarni tekshirgani uchun taʼqib qilingan PNQning yana bir aʼzosi O. G. Shatunovskaya oʻz xotiralarida Djuraboevning kamyob halol insonlardan ekanligini qayd etgan (qarang: http://www. saxarov-center .ru/asfcd/auth/auth_pagesde79-2.html? Kalit=20705&page=322). M. N. Juraboev 1962-yil dekabr oyida yurak xurujiga uchradi va 1963-yil yanvar oyida kasalxonada vafot etdi. Hukumat qarori bilan u Novodevichy qabristoniga dafn etilishi kerak edi, biroq qarindoshlarining talabi bilan jasad Toshkentga olib kelingan va Chigʻatoy qabristoniga dafn etilgan.
Madaniyatda
Sharof Rashidovning „Gʻoliblar“ (1951) va „Boʻrondan kuchli“ (1958) romanlarida raykom kotibi Joʻraboev ijobiy qahramon prototipi sifatida koʻrsatilgan.
Xotirasi
Termiz shahridagi oʻrta maktab M. N. Juraboev nomiga atalgan.
Ilzat Akhmetov
Ilzat Toglokovich Axmetov (Ильзат Тоглокович Ахметов  1997-yil 31-dekabrda tug'ilgan) - Rossiyalik professional futbolchi, "Krasnodar" klubida markaziy yarim himoyachi sifatida o'ynaydi. Faoliyatining boshida u asosan hujumkor yarim himoyachi pozitsiyasida o'ynagan.
Klubdagi karyerasi
Qirg'izistonda uyg'ur oilasida tug'ilgan Axmetov 11 yoshida Rossiyaga ko'chib o'tgan.
U Rossiya Professional Futbol Ligasida 2014-yil 18-iyulda Qozonning “Rubin-2 ” jamoasida “Sizran-2003” klubiga qarshi oʻyinda debyut qilgan.
U 2014-yil 24-sentyabrda Rossiya kubogi doirasidagi “Luch-Energiya Vladivostok” ga qarshi oʻyinda “Rubin”ning asosiy tarkibidagi debyutini oʻtkazgan. 2014-yilning 20-oktabrida "Mordoviya Saransk"ga qarshi o'yinda "Rubin" safida Rossiya Premer-ligasida debyut qilgan.
2018-yilning 15-iyunida Sankt-Peterburgning “Zenit” klubi Axmetovni birinchi mavsumoldi o'yinlarida sinab koʻrish uchun Zenitga qoʻshilishini e’lon qilgan.
2018-yil 26-iyul kuni Moskvaning SSKA klubi Axmetov bilan to'rt yillik shartnoma imzolaganini e'lon qildi. Axmetov 2022-yil iyun oyida SSKAni erkin agent sifatida tark etgan.
2022-yilning 7-iyulida Krasnodar Axmetov bilan 2024-yil 30-iyungacha shartnoma imzolaganini eʼlon qilindi.
Xalqaro
U Qirg'iziston yoki Rossiya nomidan o'yinlarda qatnasha oladi. Qirg'izistonlik murabbiy Aleksandr Krestinin, o'zi rossiyalik bo'lib, unga qo'ng'iroq qildi va Qirg'iziston terma jamoasida o'ynashga chaqirdi, lekin oxir-oqibat u Rossiyani tanladi tanladi.
U Rossiya terma jamoasiga ilk bor 2018-yilning noyabr oyida Germaniya va Shvetsiyaga qarshi oʻyinlarga chaqirilgan. U jarohati tufayli chaqiruvni o'tkazib yuborishga majbur bo'lgan.
U jamoadagi debyutini 2019-yilning 21-mart kuni UEFA Yevro-2020 saralashida Belgiyaga qarshi oʻyinda asosiy tarkibda maydonga tushib amalga oshirgan.
Grivs Jon
Grivs Jon (1602 - 1652) - ingliz astronomi. Oksford (Angliya) universiteti prof. Yevropada birinchi boʻlib "Ulugʻbek ziji"ni tekshirgan. Unda berilgan yulduzlar jadvalidagi 98 yulduzning vaziyatini uz ichiga olgan birinchi ishi lotin tilida Oksfordda (1648) eʼlon qilingan. Shu yili Londonda geografik jadvallar, ikki yildan keyin esa xronologiyasi bosildi. Bu ikkala ishi "Ulugʻbek ziji" asosida yozilgan. G. asarlari 15-asr Samarqand olimlari ishlarini oʻrganish va yoyishga gʻarb olimlari diqqatini jalb etdi.
Alex Meret
Alex Meret Cavaliere OMRI (1997-yil, 22-martda tugʻilgan) — italiyalik professional futbolchi, Serie A Napoli klubi va Italiya terma jamoasida darvozabon sifatida oʻynaydi.
Udine shahrida tugʻilgan Meret 2012-yilda mashhur Udinese yoshlar tizimiga oʻtishdan oldin oʻz faoliyatini yoshligida Donatello Calcio havaskor klubida boshlagan. Klubdagi akademiya tizimidan oʻtgandan soʻng, u 2015-yilda oʻzining debyutini oʻtkazdi. Keyinchalik u 2017-yilda B seriya chempionligini qoʻlga kiritgan va A Seriyaga koʻtarilishga yordam bergan SPAL jamoasida ijarada oʻynadi. U 2018-yilda Napoliga qoʻshildi.
Xalqaro miqyosda Meret Italiyani U-16, U-17, U-18, U-19 va U-21 toifalarida himoya qilgan va 2019-yilda Italiya terma jamoasi safida debyut qilgan, shuningdek, UEFA Yevro-2020 gʻalabali kampaniyasida mamlakatni himoya qilgan.
[[italy|🇮🇹]] Udinese
Udinese yoshlari mahsuloti Meret 2015-16-yilgi mavsumda Orestis Karnezisdan keyin ikkinchi darvozabon sifatida birinchi jamoaga koʻtarildi. U 2015-yilning 2-dekabrida Italiya kubogi doirasida Atalantaga qarshi oʻyinda professional darajadagi debyutini oʻtkazdi.
2016-yilning iyul oyida Meret B Seriyaning SPAL klubiga ijaraga berildi. U 2017-18-yilgi mavsumda SPALga ijara asosida qaytdi.
[[italy|🇮🇹]] Napoli
U dastlab David Ospina bilan birga Napolidagi dastlabki ikki mavsumida tez-tez rotatsiya rolida foydalanilgan; ammo, klubning yangi bosh murabbiyi Gennaro Gattuso qoʻl ostida, u 2020-yil mart oyida COVID-19 pandemiyasi tufayli mavsum tanaffusiga qadar zaxira oʻrindigʻiga tushirildi, chunki murabbiy toʻp bilan ishlashda yuqori qobiliyati tufayli kolumbiyalik toʻpni qoʻllab-quvvatladi. Ammo Ospinaning diskvalifikatsiyasi tufayli Meret 17-iyun kuni Juventus ga qarshi 2020-yilgi Italiya kubogi finalida maydonga tushdi; Asosiy vaqtdan soʻng golsiz durangdan soʻng, Meret Paulo Dybalaning nuqtadan tepgan zarbasini qaytarib, jamoasiga penaltilar seriyasida 4:2 hisobida gʻalaba qozonishga yordam berdi. Keyinchalik Meret yana Ospina bilan rotatsiyani yakunladi va mavsum oxirigacha oʻrtacha har ikkinchi oʻyinni boshladi. Ushbu rotatsiya roli keyingi 2020-21 mavsumda saqlanib qoldi, Ospina va Meret Yevropa Ligasi, A Seriya va Italiya kubogi doirasidagi har bir boshqa oʻyinda navbatma-navbat qatnashishdi.
Xalqaro faoliyat
Meret 2016-yilgi UEFA U-19 Yevropa chempionatida ishtirok etgan Italiya U-19 terma jamoasining hal qiluvchi aʼzosi boʻlib, finalda yutqazib, ikkinchi oʻrinni egalladi; u fransiyalik Kylian Mbappe bilan birga turnir jamoasidan joy oldi.
2017-yilning mart oyida SPAL safida B seriyadagi ajoyib oʻyinlaridan soʻng, u Albaniyaga va Gollandiyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinlariga Jahon chempionati saralashi uchun Italiya terma jamoasiga chaqirildi.
2018-yilning 22-martida u Italiya U-21 terma jamoasida Norvegiyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida asosiy tarkibda maydonga tushdi.
U 2019-yilgi UEFA U-21 Yevropa chempionatida murabbiy Luigi Di Biagio qoʻl ostida jamoaning birinchi darvozaboni sifatida ishtirok etdi.
Meret 2019-yil, 18-noyabr kuni bosh murabbiy Roberto Mancini qo‘l ostida Italiya terma jamoasidagi debyutini Yevro-2020 saralashining so‘nggi o‘yinida Armaniston ustidan 9:1 hisobida g‘alaba qozongan Salvatore Sirigu o‘rniga maydonga tushdi.
Yutuqlari
SPAL
Napoli
Italiya U-19
Italiya
Individual
Lilian Thuram
Ruddy Lilian Thuram-Ulien (Ruddy Lilian Thuram-Ulien),Lilian Thuram (Lilian Thuram)-fransuz futbolchisi va himoyachisi.1972-yil 1-yanvarda Gvadelupe
U 2008-yilda yurakdagi muammolar tufayli faoliyatini yakunlagan.Fransiya terma jamoasi tarkibida jahon va Yevropa chempioni boʻlgan. Fransiya terma jamoasi uchun oʻtkazilgan oʻyinlar soni boʻyicha rekordchi (142).
Biografiya
Futbolchi sifatida faoliyatini boshlashdan oldin Thuram katolik ruhoniysi boʻlmoqchi edi, ammo vaqt oʻtishi bilan u oʻzida futbolchilik qobiliyatlarini kashf etdi.Uning professional faoliyati 1991-yilda „Monako“da boshlangan.Keyin Italiyaga koʻchib oʻtdi va u yerda 10 yil davomida „Parma“ va "Yuventus" da oʻynadi.Turin klubi tarkibida 4 marta Italiya chempioni boʻldi (ammo jamoa A Seriyadagi kelishilgan oʻyinlar mojarosidan soʻng soʻnggi ikki liga chempionligidan mahrum etildi).U "Barselona" da ikki mavsum oʻtkazdi, shundan soʻng 2008-yilda Fransiyaga qaytib keldi va u yerda "Parij Sen-Jermen" klubi bilan shartnoma imzolamoqchi edi. Biroq Parijda oʻtkazilgan tibbiy koʻrikda Thuramning yuragi bilan bogʻliq muammolar borligi maʼlum boʻldi.Bu esa uni 36 yoshida futbolchilik faoliyatini yakunlashga majbur qildi.
Thuram Fransiya terma jamoasi safida 140 dan ortiq oʻyin oʻtkazgan va bu jamoada oʻtkazilgan oʻyinlar soni boʻyicha rekordchi hisoblanadi.U milliy terma jamoa uchun atigi ikkita gol urdi, ikkalasi ham 1998-yilgi Jahon chempionatining yarim finalida Xorvatiyaga qarshi oʻyinda uning gollari evaziga Fransiya 2:1 hisobida gʻalaba qozondi va finalga yoʻl oldi.Shuningdek u Fransiya bilan 2002,2006-yilgi jahon chempionatlari,1996,2000,2004 va 2008-yillardagi Yevropa chempionatlarida qatnashgan.2006-yilgi Jahon chempionatidan soʻng u terma jamoadagi faoliyatini yakunlashga qaror qildi (birinchi marta emas), lekin keyinchalik fikrini oʻzgartirdi va 2008-yilgi Yevropa chempionati saralash musobaqasi oʻyinlari uchun milliy terma jamoaga yetib keldi.2008-yil 9-iyunda Thuram Yevro-2008 ning birinchi oʻyinida Ruminiyaga qarshi uchrashuvdan keyin Yevropa chempionatlarining final bosqichida 15 ta oʻyin oʻtkazgan birinchi futbolchiga aylandi.Shu tariqa u har biri 14 tadan oʻyin oʻtkazgan Zidan,Figu va Poborskini ortda qoldirdi.2008-yil 17-iyunda C guruhidagi soʻnggi oʻyin hisoblangan Fransiya-Italiya 0:2 oʻyinidan keyin Thuram Klod Makelele bilan birgalikda terma jamoadagi faoliyatini yakunlaganini eʼlon qildi.
Thuram 2004-yil mart oyida Pele tomonidan eng yaxshi deb tanlab olingan 125 nafar tirik futbolchi roʻyxatiga kiritilgan.
Jamoaviy
"Parma"
"Barselona"
Fransiya terma jamoasi
Shahsiy hayot
Uylangan, ikki oʻgʻli bor-Markus (1997-yil 6-avgustda tugʻilgan) va Xafren (2001-yil 26-martda tugʻilgan).Ikkalasi ham otalari kabi futbolchi.Markus Germaniyaning „Borussiya Myonxengladbax“ klubi hujumchisi,2016-yilgi yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionati gʻolibi,Fransiyaning milliy terma jamoasi futbolchisi.Xefren Fransiyaning „Nissa“ klubida oʻynaydigan yarim himoyachi.
Thuramning amakivachchasi Yoann Thuram-Yulien darvozabon."Monako" tarbiyalanuvchisi, hozirda „Amyen“da oʻynaydi.
Marg‘zor (Farxor tumani)
Marg'zor (Марғзор) — Tojikiston Respublikasining Farxor tumani, Xutan shahariga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 6 km, tuman markaziga 6 km.
Aholisi
Aholisi — 2951 kishi.
Alex Turner
Aleksandr Devid „Alex“ Turner (Alexander David "Alex" Turner; 1986-yil 6-yanvar, Sheffild, Buyuk Britaniya) — britaniyalik musiqachi, yozuvchi va qoʻshiqchi va Arctic Monkeys rok guruhining gitarachisi. "So‘nggi soya qo‘g‘irchoqlari " loyiha asoschilaridan biri.
Aleksning yozgan qoʻshiqlari koʻpi mashhur edi. Uning Arctic Monkeys guruhi bilan yozgan 6 ta albomi ham Buyuk Britaniya albomlari chartiga (UK Albums chart) kirdi.
Bolaligi
Alex Turner 1986-yilning 6-yanvarda dunyoga keldi, musiqa oʻqituvchisi Devid va nemis tili oʻqituvchisi Penni Turnerlarning oilasida tugʻilgan. Bolalik paytida uning onasi The Beatles, The Eagles, The Beach Boys, Devid Bowie va Aleks kabi mashhur qoʻshiqchilar va guruhlarni tez-tez tinglagan va yoshligidan musiqaga ishtiyoq paydo boʻla boshlagan. 1997-2002-yillarda „Stocksbridge High School“da oʻqigan.
2002–2004: Arctic Monkeys tashkil topishi
15 yoshida Turner dam olish kunlarini qizlar va do'stlari bilan sharbat ichish atrofida o'tkazardi. Jo Karnall maktabdagi do'sti, Turner ularning ijtimoiy doiralarida "har doim jim" bo'lganini aytdi. Do'stlar guruhlar tuzib, jonli ijroni boshlagandan so'ng, Turner, Xelders va Nikolson 2002-yil o'rtalarida Arctic Monkeysni yaratishga qaror qilishdi. Nikolsonning so'zlariga ko'ra, Turnerda allaqachon "uy haqida asboblar" bo'lgan va otasi musiqa o'qituvchisi bo'lganligi sababli musiqachilik asoslarini yaxshi bilgan. Xelders baraban to'plamini sotib oldi, Turner esa Nikolsonga bas gitara o'rganishni taklif qildi va boshqa maktabda o'qigan qo'shnisi Jeymi Kukni gitara chalishni taklif qildi. Dastlab, Turner instrumental guruhda gitara chalgan; boshqa ikki maktab do'stlari qo'shiq aytishdan bosh tortganlarida u frontmen bo'ldi. Xelders Tyornerni liriklikka yaqqol nomzod deb hisobladi - "Men uning so'zni yaxshi bilishini bilardim" - va u asta-sekin guruhdoshlari bilan qo'shiqlar baham ko'ra boshladi. Jonli shou o'ynashdan oldin guruh bir yil davomida Turnerning garajida va keyinroq Vatdagi foydalanilmagan omborda mashq qildi. O'smirlarni haftasiga uch marta mashg'ulot maydoniga olib borib-kelib turuvchi Xeldersning onasining so'zlariga ko'ra: "Agar ular sizning u yerda ekanligingizni bilishsa, to'xtab qolishardi, shuning uchun biz yashirincha kirishimiz kerak edi" Ularning birinchi konserti juma kuni bo'lgan. 2003-yil 13-iyun, The Sound qo'llab-quvvatlagan mahalliy pubda The Grapes. Qisman yozib olingan to'plam to'rtta original qo'shiq va The Beatles, The White Stripes, The Undertones va The Datsuns qo'shiqlarining to'rtta muqova versiyasidan iborat edi.
Arctic Monkeys shakllanishi
2002-yili, Alex Turner 15 yoshga boʻlganda, maktabdagi tanishlari Mett Xelders, Endi Nicolson va yana boshqa maktabdagi tanishi Jeymi Kuk bilan guruh ochishga qaror qildi. Aleks ota-onasi unga tugʻilgan kuni uchun sovgʻa qilgan elektro gitara, Mett baraban, bas gitara Endi va elektrogitara Jeymi oʻrganishga qaror qildi. Aleks intervyuda aytganidek, The Strokes unga rok guruhini yaratishga taʼsir qildi.
Sena (maʼnolari)
Sena:
Semurgʻ
thumb Semurgʻ — sharq xalqlari ogʻzaki poetik ijodidagi afsonaviy qush obrazi; osmonda uchish, uzoq manzilni yaqin qilish haqidagi asriy orzu — umidlarning ramziy ifodasi. Dastlab, Eron mifologiyasida paydo boʻlgan. "Avesto" — da "senemurg" shaklida ishlatilgan. Semurgʻ oʻzbek xalq ertak va afsonalarida ijobiy qahramonning doʻsti, himoyachisi, hamrohi, uni "etti zulmat ichi"dan olib chiquvchi fantastik qush sifatida gavdalanadi. Turkiy xalqlarda Semurgʻning Humo, Anqo, Davlat qushi, Baxt qushi, Marqumomo, Kuntubulgʻon, Bulbuligoʻyo va boshqa variantlari bor. Semurgʻ obrazi "Qahramon", "Oynai jahonnamo", "Rustam", "Kenja botir" kabi ertaklarda keng tasvirlangan. Bu obraz yozma adabiyotda ham uchraydi (mas, Navoiyning "Lison ut-tayr" asari va boshqalar). Semurgʻ haqidagi afsonalar asosida Hamid Olimjon "Parizod va Bunyod" asarini yozgan. Ularda afsonaviy obraz shartli vosita sifatida mualliflarga qadimgi oʻtmishdagi real voqelik haqida fikr yuritish imkonini beradi. Oʻzbekfilm kinostudiyasi "Semurgʻ" filmini yaratgan (1974). Semurgʻning Humo varianti Oʻzbekiston Davlat gerbiga asos qilib olingan, shuningdek, Toshkentdagi "Turkiston" saroyi oldida uning ramziy monumenti oʻrnatilgan.
Grenlandiya
alt=greenland island|thumb|370x370px|Grenlandiya oroli Grenlandiya (grenlandcha: Kalaallit Nunaat) - Shimoliy Amerikadagi orol davlat va Daniya Qirolligi tarkibiga kiradi. U Shimoliy Muz va Atlantika okeanlari orasida, Kanada Arktika arxipelagining sharqida joylashgan. Grenlandiya dunyodagi eng katta oroldir. Bu Daniya Qirolligini tashkil etuvchi uchta davlatdan biri, qolganlari Daniya va Farer orollari dir. Bu davlatlarning barcha fuqarolari Daniya va Yevropa Ittifoqi fuqarolari hisoblanadi. Grenlandiya poytaxti — Nuuk(Gotxob).
Shimoliy Amerika qitʼasining bir qismi boʻlsa-da, Grenlandiya 986-yildan boshlab ming yildan koʻproq vaqt davomida Evropa (xususan Norvegiya va Daniya, mustamlakachi davlatlar) bilan siyosiy va madaniy aloqalarda boʻlgan. Grenlandiyada kamida soʻnggi 4.5 ming yil oraligʻida Arktika xalqlari yashab kelgan, ota-bobolari hozirgi Kanada hududidan koʻchib kelgan. Skandinavlar Grenlandiyaning hech kim yashamagan janubiy qismini X asr boshlarida egallaganlar, undan avval esa Islandiyaga joylashganlar. Enuitlar XIII asrda kelishgan. Norvegiya Grenlandiyaga doimiy taʼsir koʻrsatib turgan boʻlsada, Grenlandiya 1261-yilgacha Norvegiya qoʻl ostiga oʻtmagan.
Uy boshqaruvi va oʻzini oʻzi boshqarish
thumb|245x245px| Grenlandiya tilining orfografiyasi va lugʻati Oqaasileriffik tomonidan boshqariladi, Grenlandiya tili kotibiyati, Grenlandiyaning Ilimmarfik universitetida, Nuukda joylashgan. 1867 yilda Qoʻshma Shtatlar Davlat kotibi Uilyam X. Sevard sobiq senator Robert J. Uoker bilan Grenlandiya va Islandiyani sotib olish imkoniyatlarini oʻrganish uchun birga ish olib borishdi. Kongressdagi muxolifat bu loyihani tugatdi. Ikkinchi jahon urushidan keyin Qoʻshma Shtatlarda Grenlandiyaga boʻlgan geosiyosiy qiziqish uygʻondi va 1946 yilda Qoʻshma Shtatlar Daniyaga orolni 100 000 000 dollarga sotishni taklif qildi. Daniya uni sotishdan bosh tortdi. XXI asrda Qoʻshma Shtatlar Grenlandiyaning resurs bazasiga sarmoya kiritish va Grenlandiya qirgʻoqlaridan uglevodorodlarni qazib olishdan manfaatdor boʻldi. 2019-yil avgust oyida AQSh yana mamlakatni sotishni taklif qildi. Bundan soʻng Bosh vazir Kim Kilsenn hokimyatga shunday bayonot chiqardi: „Grenlandiya sotilmaydi va sotilishi mumkin ham emas, lekin Grenlandiya boshqa davlatlar, jumladan AQSh bilan savdo va hamkorlik aloqalari uchun ochiq.“
Geografiyasi va iqlimi
thumb| Grenlandiya xaritasi alt=Topographic map of Greenland|thumb| Grenlandiya tub jinsi, hozirgi dengiz sathidan balandlikda Grenlandiya dunyodagi eng katta orol va Shimoliy Amerikada Kanada va Qoʻshma Shtatlardan keyingi uchinchi yirik hududdir. U 59° va 83° Shimoliy kengliklari va 11° va 74° sharqiy uzunliklar orasida joylashgan. Grenlandiya shimoldan Shimoliy Muz okeani, sharqdan Grenlandiya dengizi, janubi-sharqdan Shimoliy Atlantika okeani, janubi-gʻarbda Devis boʻgʻozi, gʻarbdan Baffin koʻrfazi, shimoli-gʻarbdan Nares boʻgʻozi va Linkoln dengizi bilan oʻralgan. Grenlandiyaga eng yaqin davlat Kanada boʻlib, gʻarb va janubi-gʻarbda Nares boʻgʻozi va Baffin koʻrfazi orqali, shuningdek Hans orolida umumiy chegara va Islandiya, Atlantika okeanidagi Grenlandiyaning janubi-sharqida. Grenlandiya, shuningdek, dunyodagi eng katta milliy bogʻni oʻz ichiga oladi va u dunyodagi eng katta qaram hudud, Krasnoyarsk oʻlkasi va Shimoliy Amerikadagi eng katta, Rossiyadagi Saxa Respublikasi, Avstraliyaning Gʻarbiy Avstraliya shtati va Rossiyadan keyingi dunyodagi toʻrtinchi yirik davlatdir.
thumb| [[Qutb yogʻdusi|Aurora Borealis, Grenlandiya osmonidagi shimol yogʻdulari]] thumb| Grenlandiyadagi [[Qoʻyhoʻkiz|Qoʻyhoʻkiz]] thumb| Grenlandiya iti 1000 yil oldin
Jordi Amat
Jordi Amat Maas (1992-yil 21-martda tugʻilgan) — ispaniyalik professional futbolchi, Malayziya Superligasining Johor Darul Taʼzim klubida markaziy himoyachi sifatida oʻynaydi.
Jordi faoliyatining eng yaxshi qismini „Espanyol“ va „Swansea City“da oʻtkazgan, shuningdek, La Ligada „Rayo Valyekano“ (ikki marta) va „Betis“ sharafini himoya qilgan.
Amat Ispaniya terma jamoasida yoshlar darajasida oʻynagan.
Espanyol
Kataloniya, Barselona, Kanet de Mar shahrida tugʻilgan Amat atigi yetti yoshida " Espanyol "ning yoshlar jamosiga qoʻshilgan. U Segunda B divizionida B jamoasi tarkibida maydonga tusha boshlagan.
2010-yil 24-yanvarda, 18 yoshga toʻlishiga ikki oy qolganda, Amat klub bilan La Ligadagi ilk oʻyinini oʻtkazgan va oʻz maydonida RCD Mallorcaga qarshi 1:1 hisobidagi durang bilan yakunlangan oʻyinida zaxiradan maydonga tushgan. U oʻzining birinchi mavsumini 26 oʻyin (barcha musobaqalarda 28) bilan yakunlagan.
Amat 2012/2013-yilgi mavsumda „Rayo Valyekano“ jamoasiga ijaraga berilgan. U 2013-yilning 24-fevralida Madrid jamoasi safidagi ilk golini „Real Valyadolid“ga qarshi oʻyinda kiritgan.
Swansea City
2013-yil 27-iyunda Premer-liganing „Swansea City“ klubi Amatni 2,5 million funt sterlingga transfer qilganini eʼlon qilgan va futbolchi bilan toʻrt yillik shartnoma imozlgan. Amat 1-avgust kuni oʻzining rasmiy debyutini UEFA Yevropa Ligasi uchinchi saralash bosqichining birinchi oʻyinida „Malmyo“ FFga qarshi oʻtkazgan.
Rayo Vallecanoga qaytish
2018-yilning 9-avgustida Amat nomaʼlum toʻlov evaziga „Rayo Valekano“ga qaytgan. U oʻn kun oʻtib „Sevilya“ ga qarshi oʻyin oʻtkazgan.
2019-yilning 1-avgustida, „Rayo“ quyi ligaga tushib ketganidan soʻng, Amat Belgiya birinchi divizioni vakili „KAS Eupen“ klubiga ijara asosida qoʻshilgan.
Johor Darul Taʼzim
2022-yil 29-iyun kuni Amat Malayziya Superligasining Johor Darul Taʼzim FC jamoasiga qoʻshilgan. U 19-avgust kuni Osiyo Chempionlar Ligasi 1/8 finalida " Urawa Red Diamonds "ga qarshi oʻyinda (5:0) debyut qilgan.
Xalqaro faoliyati
Amat 2009-yilda 17 yoshgacha boʻlgan ispaniya terma jamoasi safida oʻzining debyutini oʻtkazgan. Shuningdek, 18 yoshgacha, 19 yoshgacha, 20 yoshgacha va 21 yoshgacha boʻlgan toifalarda ham terma jamoa safida maydonga tushgan.
Yutuqlari
Ispaniya U17
Sena (daryo)
Sena (Seine) — Fransiyadagi daryo. Uz. 776 km, havzasining maydoni 78,6 ming km². Parij havzasi tekisligidan oqib oʻtib, LaMansh boʻgʻozining Sena buxtasiga quyiladi. Asosiy irmoklari: Marna, Uaza. Oʻrtacha suv sarfi 450 m³/sek., qishda suvi koʻpayadi. Trua shahridan boshlab kema qatnaydi. Kanallar orqali Shelda, Maas, Reyn, Sona, Luara daryolari bilan bogʻlangan. S. Fransiyaning eng muhim suv yoʻli. S. boʻyida Parij, Ruan sh.lari joylashgan. Estuariysida Gavr dengiz porti bor.
Messier 19
M 19 tarqoq toʻdasi (shuningdek, M 19 yoki NGC 6273 nomi bilan ham tanilgan) Ophiuchus yulduz turkumidagi sharsimon klasterdir.
Kashfiyot tarixi
1764-yilda Sharl Messye tomonidan kashf etilgan va shu yili kometaga oʻxshash jismlar katalogiga qoʻshilgan edi.
Qiziqarli xususiyatlari
M19 klasteri galaktikaning markaziga (5200 yorugʻlik yili) yaqinligi bilan bogʻliq boʻlgan deformatsiyalangan elliptik shaklga ega. M 19 quyosh sistemasidan 28 000 yorugʻlik yili masofada joylashgan.
"Messiye Marafoni" dagi kuzatishlar ketma-ketligi
… M 27 → M 62 → M 19 → M 11 → M 39 …
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Gela
Gela - Kaltanissetta provinsiyasidagi Sitsiliyaning janubiy qirgʻogʻida joylashgan shahar. Munitsipalitet 276 km² kengaytmaga ega, zichligi 262 aholi / km² va 73,485 aholi. Qadim zamonlarda u eng muhim yunon shahar-davlatlaridan biri boʻlgan va 1943-yilda Ittifoqchilarning Sitsiliyaga bostirib kirishi paytida uning plyajlariga birinchi boʻlib erishilgan. 1957-yilda tekislikda va Gela koʻrfazida neft zaxiralarining topilishi shaharning sharqida yirik neft-kimyo zavodining qurilishi bilan mahalliy iqtisodiyotni qishloq xoʻjaligidan sanoatga aylantirdi va 2014-yilda faoliyatini toʻxtatdi. Gela tekisligi issiqxonalarda sabzavot, vino, artishok, bodom, zaytun, bugʻdoy va undan oldin paxta etishtirish uchun muhim qishloq xoʻjaligi hududini tashkil etadi. Shaharda oʻz nomini olgan koʻrfaz boʻylab taxminan 30 kilometr uzunlikdagi katta qumli plyajlar, hozirda kam foydalaniladigan ikkita port va Biviere koʻli atrofidagi tabiat qoʻriqxonasi mavjud.
Qadimgi tarix
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/Gela_duomo.JPG/300px-Gela_duomo.JPG|thumb|300x300px| 1900-yilda Gela sobori. Gela orolning janubiy qirgʻogʻida, Agrigento va Camarina oʻrtasida, Gela daryosining ogʻzida joylashgan Sitsiliyadagi qadimgi yunon shahri edi.
Fukididning aytishicha, u taxminan 688-yilda tashkil etilgan a. C. Rodoslik Antifem va Krit Entimus boshchiligidagi Krit va Rodos koloniyasi tomonidan. Rodiyaliklar Lindosdan kelgan va shahar dastlab Lindis (Lotin Lindii) deb nomlangan, ammo vaqt oʻtishi bilan u daryo nomini oldi.
Uning dastlabki asrlardagi tarixi haqida kam narsa maʼlum. U ichki mahalliy aholi bilan jang qilgan va bir necha fraksiyaviy janglar boʻlgan, ulardan birida Gelonning ajdodi Telines ishtirok etgan. Milloddan avvalgi 582-yilda  ular Agrigento mustamlakasiga asos soldi, bu koloniya tez orada metropoldan kuchliroq boʻldi, ayniqsa zolim Phalaris davrida.
Konstitutsiya oligarxik edi va Gela tozalovchisi mutlaq hokimiyatni qoʻlga kiritgunga qadar shunday boʻlib qoldi (m.a 505-498-yillar), uni ukasi Gippokrat de Gelaga etkazgan (m.a.498-491), uning ostida Gela yana bir bor oʻziga xos gegemonlikka ega boʻldi va oʻz kuchini orolning yaxshi qismiga kengaytirib, Leontino, Kallipolis va Naxos shaharlarini boʻysundirdi. U Samos koʻchmanchilariga topshirgan Zanklni egallab oldi va Sirakuzada urush olib bordi, Camarina tinchlik evaziga uni topshirishi kerak edi.
Gippokrat vafotidan soʻng uning oʻrniga Gelon ekspansionistik siyosat olib bordi va m.avv. 485-yilda Sirakuzani egallab oldi. Gelon barcha saʼy-harakatlarini yangi poytaxtini kengaytirishga qaratdi va Gela aholisining yarmini Sirakuzaga koʻchirishga majbur qildi. Uning vorisi Iero I Gelaning koʻplab fuqarolarini surgunga hukm qildi, ammo Trasibul Sirakuzadan quvilganidan keyin (m.a. 466-yill) surgun qilinganlar oʻz shaharlariga qaytib, aholisini koʻpaytirdilar, ozodliklarini tikladilar va Gelon buyrugʻi bilan aholidan ozod qilingan bir guruh koʻchmanchilarni Kamarinaga yubordilar.
Miloddan avvalgi 406-yilda Karfagenliklar orolga bostirib kirishdi va Himera, Selinunte va Agrigentoni egallab, vayron qilishdi. Agrigento vayron boʻlgach, uning aholisi Gelaga panoh topdi va bu shahar Sirakuziyalik Dionisiy I dan yordam soʻradi, ammo u shaharga borib, demokratik hukumat oʻrnatganiga qaramay, u tegishli choralarni koʻrmadi. uning himoyasiga.
Miloddan avvalgi 405-yilda, Karfagenliklar shahar oldida paydo boʻlib, uni qamal qilishdi. Gela kuchli mudofaa pozitsiyasiga ega emas edi va uning devorlari unchalik yaxshi emas edi, lekin aholi qarshilik koʻrsatdi va birinchi hujumni qaytarishga muvaffaq boʻldi, bu Dionisga qoʻshin bilan kelishi uchun vaqt berdi. Sirakuzan Karfagen lageriga hujum qildi, ammo magʻlubiyatga uchradi va keyin aholiga taslim boʻlishni va shaharni tark etishni maslahat berdi. Shunday qilib, Gela boʻsh qoldi va uning aholisi Leontinoga koʻchib ketishdi. Karfagenliklar uni egallab, talon-toroj qildilar.
Koʻp oʻtmay, Dionisiy I va Karfagen tinchlikka rozi boʻlishdi va Gela aholisiga istehkomlarni tiklamaslik va soliq toʻlash sharti bilan oʻz shaharlariga qaytishga ruxsat berildi. Gela shartnomaga rioya qildi, lekin u endi oʻzining avvalgi ulugʻvorligini qayta kashf qilmadi.
Miloddan avvalgi 379-yil, Gela Karfagen tomonini tark etganini eʼlon qildi va Sitsiliyaning gʻarbiy shaharlariga qarshi ekspeditsiyada Dionisiyga qoʻshildi va urushning turli xil oʻzgarishlariga qaramay, ular mustaqil boʻlib qolishga muvaffaq boʻlishdi, bu erkinlik miloddan avvalgi 363-yil shartnoma bilan tan olingan. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Castelluccio_di_Gela.jpg/220px-Castelluccio_di_Gela.jpg|thumb| Gela tekisligidagi Kastellutchio (12—13-asr). Miloddan avvalgi 357-yil, Sitsiliyaga tushganida Dioga qoʻshildi. Miloddan avvalgi 388-yilda ., Timoleon gʻalabasidan soʻng, kuchli tanazzulga yuz tutgan Gela, bir guruh koʻchmanchilar, baʼzilari sobiq koʻchmanchilar, boshqa joylarda yashaganlar va boshqalari Keos orolidan koʻpaygan. Bu Gelaga farovonligini juda yuqori boʻlmagan, ammo maqbul darajaga koʻtarishga imkon berdi.
Agatokl urushlari paytida u mustaqil shahar-davlat sifatida roʻyxatga olingan. Miloddan avvalgi 311-yilda, Gela, Agatoklga qarshi isyon koʻtardi, zolim Afrikadan orolga borib, shaharni egallab, uning toʻrt ming aholisini oʻldirdi. Ekonomos daryosida Agatoclesni magʻlub etib, u oʻz qoʻshinlari bilan Gela shahrida panoh topdi va u erda Karfageniyaliklardan oʻzini himoya qila oldi. Ammo miloddan avvalgi 309-yilda Ksenodik boshchiligidagi agrigentinolar qoʻzgʻolon koʻtarib, yunon shaharlari, jumladan Gela mustaqilligini eʼlon qildilar, bu shaharlar birinchi boʻlib yangi maqomni egallab, Ksenodikga qoʻshildi.
Mustaqil shahar sifatida yana obod boʻldi. Oʻsha yillarda uning ichki siyosati haqida boshqa hech narsa maʼlum emas va bu haqda yana bir bor tilga olinganda, u Himera daryosi boʻyida Fintias deb atagan yangi shaharga asos solgan va uni joylashtirish uchun Agrigento despoti Fintias qoʻlida edi. u Gela fuqarolarini qildi va ular qaytib kelmasliklari uchun uni buzib tashladi.
Koʻp yillar oʻtgach, Gelaning baʼzi sobiq aholisi qadimiy shahar oʻrniga joylashdilar. Mamertinlar tomonidan vayron qilingani maʼlum, ammo Birinchi Puni urushida paydo boʻlmagan (bu erda gelanlar faqat Fintias shahri bilan bogʻliq holda tilga olinadi), ammo Rim istilosidan keyin shahar alohida boʻlib mavjud boʻlib qaytdi. ikkinchi tartibli shaxs. Tsitseronning aytishicha, Scipio shaharga Verres tomonidan olib qoʻyilgan haykallarni qaytarib bergan; Strabon esa uni oʻz davrida aholi yashamagan deb hisoblagan va uni Naxos va Kallipolis bilan birga yoʻqolgan mashhur shaharlar qatorida tilga olgan. Lekin, ehtimol Strabonning soʻzlarini tom maʼnoda qabul qilmaslik kerak, aksincha, u juda kam aholisi boʻlgan shahar edi, chunki Pliniy Elder va Klavdiy Ptolemey uni hali ham kichik shahar deb eslatib oʻtishadi, lekin keyinchalik u yana paydo boʻlmaydi va tugashi kerak. butunlay aholi punkti.
Uning joylashuvi bahs mavzusi boʻldi: zamonaviy Alicata, Salso daryosining og'zida, birinchi taklif qilingan joy edi (yozuv topilgan, ammo bu erda topilgan shahar xarobalari Fintiasga to'g'ri keladi deb taxmin qilinadi), ammo u Umuman olganda, u zamonaviy Nyufaundlendda, taxminan 30 km sharqda, Fiume di Terranova og'zida joylashganligi tan olingan. Bu shaharga 13-asrda imperator Fridrix II asos solgan boʻlib, hozirgacha qadimiy shahar xarobalari, jumladan, maʼbad qoldiqlari va devorlarning bir qismi hamda koʻplab buyumlar (tangalar, stakanlar va boshqalar) saqlanib qolgan.).
Gelaning nomi lotincha gelu (muz) soʻzi bilan bogʻliq boʻlgan sitsiliyacha psela (sovuq yoki muzli) soʻzidan kelib chiqqan boʻlar edi. Gela daryosi xudo hisoblangan va shahar tangalarida Sosipoais nomi ostida inson boshi bilan tasvirlangan. Gela koni (hududi) gʻarbga choʻzilgan va u juda unumdor edi. Bundan tashqari, yuqori baholangan mahsulot boʻlgan tuz ishlab chiqarildi. Gʻarbda Agrigento bilan chegara Himera daryosi edi. Ichkarida u taxminan 35 km ga choʻzilgan, u erda marshrutlar hali ham hududning chegarasini belgilab qoʻygan Gelasium Philosophianis (hozirgi Piazza) stansiyasini eslatib oʻtadi.
Transport
Shaharga faqat Kaltanissetta, Enna, Kataniya va Sitsiliyaning butun janubiy qirgʻogʻini bogʻlaydigan yoʻl orqali oʻtgan viloyatlardan yoʻl orqali borish mumkin (115).
Gela mintaqaviy temir yoʻl tarmogʻiga ulangan va uning stantsiyasi Sirakuza va Kaltanissetta oʻrtasidagi yoʻnalishdagi eng muhim hisoblanadi. 2011-yilgacha Gela stantsiyasi ham Caltagirone orqali toʻg'ridan-toʻg'ri Kataniya bilan bogʻlangan.
Eng yaqin aeroport Komiso shahrida, shahardan taxminan 34 kilometr uzoqlikda joylashgan. Toʻg'ridan-toʻg'ri avtobus bilan bogʻlangan Kataniya aeroporti 100 kilometr uzoqlikda joylashgan.
Gela shahrida stansiyani tarixiy markaz, Capo Soprano (shifoxona) va Makchitella (plyaj) bilan bogʻlaydigan asosiy yoʻnalish va chekkadagi turli mahallalarni bogʻlaydigan koʻproq liniyalarga ega shahar transporti xizmati mavjud.
1960-yilgacha
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/Gela.jpg/220px-Gela.jpg|thumb| Gelaning g'arbiy qirg'og'i 1960-yillarning boshlariga qadar Gela va uning atrofi iqtisodiyoti qishloq xoʻjaligi, qoʻychilik, baliq sanoati va loy va gubka kabi baʼzi mahsulotlarni hunarmandchilik bilan ishlab chiqarishga qaratilgan edi. Hududning turli mahsulotlarini kemalar orqali eksport qilish juda muhim edi. Orolda ikkinchi eng katta Gela tekisligida paxta, bugʻdoy, zaytun daraxtlari va uzumzorlar ekilgan. 1950-yillarda Gela oʻzining plyajlari va tarixiy obidalari uchun ham sayyohlik maskani boʻlgan. Shaharda oʻnlab mehmonxonalar mavjud edi.
1960-yildan
1957-yilda bu hududda neft topildi va 1960-yillarning boshida neft-kimyo sanoat majmuasi qurilishi boshlandi. Shunday qilib, mahalliy ishchilarning aksariyati eski kasblarini tashlab, yangi sanoatda ishchi sifatida ishlashga ketishdi. Shu tariqa, shu paytgacha mahalliy iqtisodiyot asos qilib olingan barcha tarmoqlar jiddiy inqirozga uchradi va Gela mahalliy kompaniyalarda 4000 dan ortiq xodimga ega boʻlgan oroldagi yirik sanoat rivojlangan hududlardan biriga aylandi. 1970-yillarning oxiridan boshlab xodimlar soni 2014-yilda ENI neftni qayta ishlash zavodi yopilgunga qadar asta-sekin kamayib bordi, bu kompaniyaning rejalarida biogaz ishlab chiqarish uchun kichik neftni qayta ishlash zavodiga joy ajratishi kerak.
90377 Sedna
Sedna (90377 Sedna) — Quyosh tizimining tashqi qismida joylashgan mitti sayyora boʻlib, hozirda oʻz orbitasining eng ichki qismida joylashgan; 2021-yil holatiga ko'ra u Quyoshdan 84 astronomik birlik, ya'ni Neptundan deyarli uch baravar uzoqroqdir. Spektroskopiya shuni ko'rsatdiki, Sednaning sirt tarkibi boshqa Neptun orti obyektlari tarkibiga o'xshaydi, asosan suv, metan va tolinlar bilan azot muzlari aralashmasidir. Uning yuzasi Quyosh tizimi obyektlari orasida eng qizg'ish sirtlardan biridir.
Deyarli butun orbitasi uchun Sedna Quyoshdan hozirgidan ham uzoqroq: uning orbitasi uzoq muddatli kometalardan tashqari Quyosh tizimidagi eng kattalaridan biri bo'lib, afelioni 937 a.b. deb baholanadi. 937 a.b. Neptun masofasidan 31 marta, yorugʻlik yilining 1,5% (yoki 5,5 yorugʻlik kuni) va yulduzlararo fazo chegarasini belgilaydigan geliopauzaning eng yaqin qismidan ancha uzoqdir. (Eris va Gonggong hozirda Quyoshdan uzoqroqda, mos ravishda 96,0 a.b. va 88,3 a.b. da, Sednadan 84,7 a.b. (2019-yil holatiga)), chunki Sedna perigelionga yaqin.
Sedna juda cho'zilgan orbitaga ega va Quyoshga eng yaqin masofaga 76 a.b. masofasiga qaytish uchun taxminan 11 400 yil kerak bo'ladi. Kichik sayyoralar markazi hozirda Sednani Neptunning tortishish ta'sirida juda cho'zilgan orbitalarga yuborilgan obyektlar guruhining tarqalgan diskining bir qismi sifatida tasnifladi. Ushbu tasnifga e'tiroz bildirildi, chunki uning periglioni ma'lum sayyoralarning birortasi tomonidan tarqalib ketgan bo'lishi uchun juda katta. Ba'zi astronomlar uni norasmiy ravishda ichki Oort bulutining birinchi ma'lum a'zosi deb atashadi. Bu, shuningdek, obyektning yangi orbital sinfi, sednoidlarning prototipidir.
Tarix
Sedna (vaqtinchalik 2003-yilda VB 12 deb belgilangan) Maykl Braun (Kaltek), Chad Trujillo (Egizaklar rasadxonasi) va Devid Rabinowitz (el universiteti) tomonidan 2003-yil 14-noyabrda kashf etilgan. Bu kashfiyot 2001-yilda Samuel Oschin bilan boshlangan tadqiqotning bir qismini tashkil etdi. Yale kompaniyasining 160 megapikselli Palomar Quest kamerasidan foydalangan holda Kaliforniyaning San-Diego yaqinidagi Palomar rasadxonasidagi teleskop. O'sha kuni obyektning 4,6 yoy soniya harakatlanishi kuzatildi yulduzlarga nisbatan 3,1 soatdan ortiq, bu uning masofasi taxminan 100 a.b. ekanligini ko'rsatdi. Kuzatuvlar 2003-yil noyabr-dekabr oylarida Chilidagi Cerro Tololo Amerikalararo rasadxonasida SMARTS teleskopi, Arizona shtati Nogales shahridagi Tenagra IV teleskopi va Gavayidagi Mauna Keadagi Kek rasadxonasi yordamida kuzatildi. 2003-yil avgust oyida Samuel Oschin teleskopida va 2001-2002-yillarda Yerga yaqin asteroidlarni kuzatish konsortsiumida olingan oldindan kuzatuvlarini birlashtirish uning orbitasini aniq aniqlash imkonini berdi. Hisob-kitoblar shuni ko'rsatdiki, obyekt uzoqdan yuqori eksantrik bo'ylab harakatlanayotgan edi, orbita Quyoshdan 90,3 a.b. masofada. Keyinroq 1990-yil 25-sentabrgacha boʻlgan Palomar raqamli osmon tadqiqoti suratlarida oldingi tasvirlar topilgan.
Nomlash
Braun dastlab Sednaga afsonaviy arvoh kemasi nomini olgan "Uchib yuruvchi gollandiyalik" yoki "Gollandiyalik" laqabini berdi. Obyektga rasmiy nom berish uchun Braun Inuit mifologiyasidagi "Sedna" nomini tanladi. Quaoardan farqli o'laroq, osongina talaffuz qilinadi. O'z veb-saytida u shunday yozgan: Bizning yangi kashf etilgan obyektimiz Quyosh tizimidagi eng sovuq, eng uzoq joydir, shuning uchun biz uni sovuq Arktikaning tubida yashaydigan inuit dengiz ma'budasi Sedna sharafiga nomlashni o'rinli deb bilamiz.
Braun, shuningdek, Xalqaro Astronomiya Ittifoqining (XAI) Kichik sayyoralar markaziga Sedna orbital hududida topilgan kelajakdagi obyektlar arktika mifologiyalaridagi mavjudotlar nomi bilan atalishini taklif qildi. Jamoa "Sedna" nomini obyektning rasman raqamlanishidan oldin ommaga e'lon qildi, bu havaskor astronomlar jamoasi o'rtasida ba'zi tortishuvlarga sabab bo'ldi. Kichik sayyoralar markazi rahbari Brayan Marsden bunday harakat protokolni buzish ekanligini va XAI ning ayrim aʼzolari bunga qarshi ovoz berishlari mumkinligini aytdi.
Orbita
thumb|left|upright=1|Sedna orbitasi tashqi Quyosh tizimi jismlarining orbitalariga qarama-qarshi joylashgan (yuqori va yon ko'rinishlari, Plutonning orbitasi binafsha rang, Neptunniki ko'k). thumb|left|upright=1|Sedna va boshqa ikkita sednoidning 10 000 yillik aniq kattaliklari
Sedna Quyosh tizimidagi oʻxshash oʻlchamdagi yoki undan kattaroq maʼlum boʻlgan obyektlar orasida ikkinchi eng uzun orbital davriga ega boʻlib, taxminan 11400-yilga teng. Uning orbitasi oʻta eksantrik boʻlib, afelioni 937 a.b. va perigelioni taxminan 76 a.b. da baholanadi. Ushbu perigelion 2012 VP 113 kashfiyotiga qadar ma'lum bo'lgan Quyosh tizimi obyektlarining eng kattasi edi. Sedna afeliyasida Quyosh atrofida Yer orbital tezligining atigi 1,3% atrofida aylanadi. Sedna kashf etilganda u 89,6 a.b. edi. Quyoshdan perigelionga yaqinlashdi va Quyosh tizimidagi eng uzoq obyekt bo'ldi. Keyinchalik Sedna Erisdan oshib ketdi, u xuddi shu so'rovda 97 a.b. da afelion yaqinida aniqlangan. Ba'zi uzoq davrli kometalarning orbitalari Sednanikidan uzoqroqqa cho'zilgan. Ular juda xira bo'lib, ichki Quyosh tizimidagi perigeliyaga yaqinlashgandan tashqari, kashf qilish mumkin emas. Hatto Sedna 2076-yilning oʻrtalarida perigelionga yaqinlashganda ham, Quyosh oʻz osmonida yulduzga oʻxshash juda yorqin nuqta sifatida paydo boʻlar edi, bu Yerdagi toʻlin Oydan 100 marta yorqinroq ko'rinadi.
Birinchi marta kashf etilganida, Sedna g'ayrioddiy uzoq aylanish davriga (20 dan 50 kungacha) ega deb hisoblangan. Dastlab Sednaning aylanishi Plutonning yoʻldoshi Xaronga oʻxshash katta ikkilik hamrohning tortishish kuchi taʼsirida sekinlashgani taxmin qilingan edi. 2004-yil mart oyida Hubble kosmik teleskopi tomonidan bunday sun'iy yo'ldoshni qidirishda hech narsa topilmadi, MMT teleskopining keyingi o'lchovlari shuni ko'rsatadiki, taxminan 10 soatlik aylanish davri ancha qisqaroq bo'lib, bu jism uchun odatiydir.
Xususiyatlari
thumb|Rassomning Sedna ingl. Sedna qizg'ish rangga ega.
Sednaning V diapazoni mutlaq kattaligi (H) taxminan 1,8 ga teng va u taxminan 0,32 albedoga ega, shuning uchun uning diametri taxminan 1000 km ni tashkil qiladi. U kashf etilgan paytda u 1930-yilda Plutondan beri Quyosh tizimida topilgan eng yorqin obyekt edi. 2004-yilda kashfiyotchilar uning diametriga 1800 km yuqori chegara qo'yishdi, ammo 2007-yilga kelib u qayta ko'rib chiqildi. 2012-yilda Gerschel kosmik observatoriyasining oʻlchovlari Sednaning diametrini 995 ± 80 km deb koʻrsatdi, bu esa uni Pluton yoʻldoshidan kichikroq ekanligini bildiradi. 2013-yil 13-yanvarda Sedna tomonidan yulduzlarning okkultatsiyasi boʻyicha avstraliyalik kuzatuvchilar uning diametri boʻyicha xuddi shunday natijalarni keltirib, akkord uzunliklarini berdi (1025 ± 135 km va1305 ± 565 km).
Sednaning ma'lum yo'ldoshlari yo'qligi sababli, hozirda kosmik zond yubormasdan uning massasini aniqlash mumkin emas. Sedna hozirda sun'iy yo'ldoshga ega bo'lmagan eng katta Neptun orti Quyosh orbitasi obyektidir. Sun'iy yo'ldoshni topish uchun faqat bir marta urinish qilingan va sun'iy yo'ldoshni o'tkazib yuborish ehtimoli 25% gacha bo'lganligi taxmin qilingan.
SMARTS teleskopining kuzatishlari shuni ko'rsatadiki, ko'rinadigan yorug'likda Sedna Quyosh tizimidagi eng qizg'ish jismlardan biri bo'lib, Mars kabi qizil rangga ega. Chad Trujillo va uning hamkasblari Sednaning toʻq qizil rangi ultrabinafsha nurlanishiga uzoq vaqt taʼsir qilgandan soʻng oddiyroq organik birikmalardan hosil boʻlgan uglevodorodli loy yoki tolinning sirt qoplamidan kelib chiqqan deb taxmin qilishadi. Uning yuzasi rang va spektrda bir xil; buning sababi, Sedna, Quyoshga yaqinroq bo'lgan jismlardan farqli o'laroq, kamdan-kam hollarda boshqa jismlar tomonidan ta'sirlanishi mumkin, bu esa 8405 Asbolusda yangi muzli materialning yorqin qismlarini ko'rsatishi mumkin. Sedna va yana ikkita juda uzoq obyektlar - 2006 SQ 372 va (87269) 2000 OO 67 - tashqi klassik Koyper belbog'i obyektlari va kentavr 5145 Pholus bilan ranglarini bo'lishib, xuddi shunday kelib chiqish mintaqasini ko'rsatadi.
Trujillo va uning hamkasblari Sedna yuzasi tarkibiga metan muzi uchun 60% va suv muzi uchun 70% yuqori chegaralarni qo'yishdi. Metanning mavjudligi Sedna yuzasida tolinlarning mavjudligini qo'shimcha ravishda tasdiqlaydi, chunki ular metan nurlanishi natijasida hosil bo'ladi. Barucci va uning hamkasblari Sedna spektrini Triton spektri bilan solishtirdilar va metan va azot muzlariga tegishli zaif yutilish zonalarini aniqladilar. Ushbu kuzatishlar natijasida ular sirtning quyidagi modelini taklif qildilar: 24% triton tipidagi tolinlar, 7% amorf uglerod, 10% azotli muzlar, 26% metanol va 33% metan. Metan va suv muzlarining aniqlanishi 2006-yilda Spitzer kosmik teleskopi o'rta infraqizil fotometriyasi tomonidan tasdiqlangan. Sirtda azotning mavjudligi, hech bo'lmaganda, qisqa vaqt ichida Sednaning zaif atmosferaga ega bo'lishi mumkinligini ko'rsatadi. Perigelionga yaqin bo'lgan 200 yillik davrda Sednadagi maksimal harorat 35,6 K (-237,6 ° C) dan oshishi kerak. Uning chuqur qizil rangli spektral qiyaligi organik moddalarning yuqori konsentratsiyasidan dalolat beradi. Uning yuzasida va uning zaif metan yutilish zonalarida Sedna yuzasidagi metan yangi cho'kkan emas, balki qadimiy ekanligini ko'rsatadi. Bu shuni anglatadiki, Sedna juda sovuq, metan uning yuzasidan bug'lanib, keyin qor bo'lib qaytib tushadi, bu Tritonda va ehtimol Plutonda ham sodir bo'ladi.
Tasnifi
Quyosh tizimidagi ob'ektlarni rasman kataloglaydigan Kichik sayyoralar markazi Sednani tarqoq obyekt sifatida tasniflaydi. Bu guruhlash katta shubha ostiga olindi va koʻplab astronomlar uni bir nechta boshqa obyektlar (masalan, 2000 CR 105) bilan birgalikda kengaytirilgan tarqoq disk obyektlari (E-TDO) deb nomlangan uzoqdagi obyektlarning yangi toifasiga joylashtirishni taklif qilishdi. Ajratilgan obyektlar, uzoqdan ajratilgan obyektlar yoki Deep Ecliptic Survey tomonidan rasmiy tasnifda tarqoq-kengaytirilgan.