Azov_batalyoni
Tarixi
8 yildan beri Donbas urushida rus kuchlariga qarshi kurashib keladi. 2014-yil may-iyun oylarida, ukrain kuchlarining ayirmachilarga qarshi aksilterror amaliyoti vaqtida Ukraina armiyasi va koʻngillilar bataloni shaharni qaytarib oladi. Batalyon dastlab "Qora korpus" deb nomlangan va Ukraina ommaviy axborot vositalari tomonidan "Qora kiyimdagi erkaklar" yoki "Kichik qora tanlilar" laqabini olgan, maxfiyligi va sirliligi, shuningdek, bosqin paytida butunlay qora rangdagi niqoblardan foydalanishgan. Xarkovda, keyinroq Mariupolda rossiyaparast nazorat punktlari, rossiyaparast jangchilar va xayrixohlarni ushlash bilan shug’ullangan. Dastlab, guruh asosan davlatdan mustaqil bo’lgan. Polkni yahudiy-ukrainalik milliarder va oligarx Igor Kolomoyskiy bilan moliyalashtirib turgan. Keyinchalik "Ukraina fidoiylari" siyosiy partiyasining ko'plab a'zolari Azovga qo'shildi. Batalonning boshqa homiylari orasida Oliy Rada deputati Oleg Lyashko, Dmitriy Korchinskiy, tadbirkor Sergey Taruta va ichki ishlar vaziri Arsen Avakov bor edi. Mariupol jangi paytida shaharni separatistlardan qaytarib olish uchun qarshi hujumning bir qismi sifatida janglarda qatnashdi. "Dnepr-1" maxsus topshiriqli patrul politsiyasi bataloni bilan birgalikda ular ayirmachilar tomonidan bosib olingan asosiy binolar va istehkomlarni qaytarib olishdi, kamida 5 separatistni o'ldirishdi va jang paytida dushmanning bitta BRDM-2 zirhli mashinasi va bitta zirhli yuk mashinasini yo'q qilishdi. 2014-yilning 25-28-avgust kunlari bo'lib o'tgan Novoazovsk jangi Azov bataloni va Ukraina qo'shinlari uchun omadli bo’lmadi. Chunki ular ayirmachilar va ruslarning tanklari va zirhli texnikalarining o’t ochishi natijasida o’z pozitsiyasidan chekindi. 11-avgust kuni "Azov" batalyonining yana bir otryadi ukrainalik desantchilar tomonidan qo'llab-quvvatlanib, Marinkani rossiyaparast isyonchilardan tortib oldi va Donetsk Xalq Respublikasi jangchilari bilan to'qnashib, Donetskchegarasiga kirdi. Novoazovsk qo'lga kiritilgach, separatistlar Mariupolga qarshi ikkinchi hujumga tayyorgarlik ko'rishni boshladilar. 2014-yil sentabr oyi boshida Azov bataloni Mariupoldagi Ikkinchi jangda qatnashdi. 5-sentabrda erishilgan sulh haqida Azov qoʻmondoni Andrey Biletskiy “Agar bu taktik harakat boʻlsa, bu Ukraina yerlari boʻyicha ayirmachilar bilan kelishuvga erishishga urinish boʻlsa, bu xiyonatdir”, deydi. Bu vaqtda Azovning 500 a'zosi bor edi. Biletskiy 2014-yil oktabr oyida batalonni tark etdi. 2014-yil sentabr oyida Azov bataloni qayta tashkil etildi va batalyondan polkga ko'tarildi va Ukraina Milliy gvardiyasiga qabul qilindi. Hozirgi Azov polki "3057-harbiy qism" deb belgilandi va rasmiy ravishda "Azov" maxsus operatsiyalar otryadi deb nomlandi. Milliy gvardiyaga rasman qabul qilinganidan soʻng Azov jangchilari Ukraina Ichki ishlar vazirligi va ukrainalik oligarxlardan rasmiy mablagʻ oldi. Aynan shu davrdan Azov o’z tarkibida og'ir qurollarni ko'paytirishni boshladi. 2015-yilning 24-yanvarida Mariupol ayirmachilar tomonidan raketa hujumiga uchradi, natijada 31 kishi halok boʻldi, 108 kishi yaralandi 28-yanvarda Mariupolning sharqiy qismidagi nazorat oʻtkazish punktining oʻqqa tutilishi natijasida ikki “Azov” a’zosi halok boʻldi. Ikkala hujum ham Shirokine qishlog'i yaqinidagi hududdan amalga oshirilgan edi. Mariupolning sharqida ayirmachi qo'shinlarning sezilarli harakati bo'lgan, bu Mariupolga uchinchi hujum qilish haqidagi xavotirni uyg'otdi. Bunga javoban Azov bataloni Shirokinedagi separatistlarga qarshi kutilmagan hujum uyushtirdi. Ularning maqsadi Mariupolni ko'proq bombardimon qilishning oldini olishga va ayirmachilar kuchlarni Novoazovskga qaytarishga erishish edi. Azov polkining hujumi Ukraina armiyasi va havo hujumi kuchlari, shuningdek, Milliy gvardiyaning Donbas batalyoni va mustaqil ko'ngillilar batalyonlari: Ukraina ko'ngillilar korpusi  va Checheniston musulmonlari vakili shayx Mansur tomonidan qo’llab-quvvatlandi. DXR chegaralarini yorib o'tib, Azov bataloni tezda Shirokine, Pavlopil va Kominternove shaharlarini egallab olishga muvaffaq bo'ldi va Novoazovsk tomon yura boshladi. 12-fevralga kelib, ayirmachilar keng ko'lamli qarshi hujumni boshladilar, bu Azov uchun katta yo'qotishlarga olib keldi. Azov va Ukrainaning qolgan qo'shinlari Saxankadan Shirokinaga chekindi. Shu kuni ikkala tomon Minsk II sulhini imzoladi va Shirokine atrofidagi hudud demilitarizatsiyalangan betaraf hudud deb e'lon qilindi. Biroq, DXR isyonchilarni bu to’xtata olmadi. Keyingi haftalarda Azov va ayirmachilar o'rtasida davom etayotgan janglar Minsk II kelishuvini xavf ostida qoldirdi. Shirokinedagi vaziyat boshi berk ko'chaga kirib qoldi: ikkala tomon ham o'z pozitsiyalarini mustahkamlab, okoplar qurdilar. Natijada Shirokine qishlog'i deyarli butunlay vayron bo'ldi. 2015-yil 1-iyulda ayirmachilar Shirokinadan chiqib ketishdi. Separatchilar yetakchisi Denis Pushilin Minsk II kelishuvlariga rioya qilish uchun chekinayotganini, niyati yaxshi ekanligiga ishora qildi. Biroq, Biletskiy bu harakat “Ayirmachilarning og'ir talofat ko'rgani va hujumni davom ettira olmagani natijasi” deb  ta'kidladi. 29-iyul kuni Shirokin shahridagi Azov polki va Donbas batalyoni jangchilari frontdan chetlashtirilib, Ukraina dengiz piyodalari bo'linmasi bilan almashtirildi. Ularni qishloqdan olib chiqish qarori yaqin atrofdagi Mariupol aholisining qattiq noroziligiga sabab bo’ldi. Mariuopliklar qoʻshinlarning chekinishini rus separatistlarining qishloqni yana oʻqqa tutilishiga sabab bo’lishidan xavotirda edi.