cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kislorod
Kislorod olishda: kimyoviy, elektroliz va fizik (havoni parchalash) usullaridan foydalaniladi. Kimyoviy usul ancha ilgari kashf qilingan. Bunda Bertole toʻzi (KSGO3) qizdirilganda parchalanib, toza kislorod O2 (1 kg toʻzdan 0,27 m³) ajralib chiqadi. Bu usulda olingan Kislorodning tannarxi qimmat va kam samarali boʻlgani uchun faqat lab. da qoʻllaniladi. Elektroliz usulida suvdan oʻzgarmas elektr toki oʻtkaziladi. Elektr oʻtkazuvchanlikni oshirish uchun suvga oʻyuvchi natriy (NaOH) eritmasi qoʻshiladi. Bunda suv kislorod va vodorodga parchalanadi. Fizikaviy usul. Kislorod hozirgi vaqtda, asosan, havoni parchalash yoʻli bilan olinadi. Gazsimon havoni parchalash juda qiyin, shuning uchun uni oʻta sovitib (—180°) suyultirish, soʻngra tarkibiy qismlarga ajratish kerak. Dastlab azot, keyin Kislorod bugʻlanib chiqadi. Havoni membrana — toʻsiqdan saralaboʻtkazish (diffuziya) usuli bilan ham lab.da Kislorod olish mumkin. Sanoatda texnologik (92—98% O2), texnik (1-nav 99,7% O2, 2-nav 99,5% O2 va 3-nav 99,2% O,) va suyuq (99,7% O2) Kislorod ishlab chiqariladi. Bundan tashqari, davo muolajalari uchun (tibbiy Kislorod 99,5% O,) maxsus Kislorod ishlab chiqariladi. Gazsimon Kislorod poʻlat ballon va ressiverlarda 150 yoki 420 atm. bosim ostida, suyuq Kislorod metalldan yasalgan Dyuar idishlari yoki maxsus sisterna-tanklarda tashiladi va saqlanadi.
Ain Kechra
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Ain Kechra — Jazoirning shimoli-sharqidagi Skikda viloyatidagi shaharcha va kommuna.
Kislorod
Metallurgiyada (qarang Konverter, Kislorod bilan kesish va b.) va metallarni gaz alangasi bilan ishlash jarayonida payvandlash, sirt (yuza)ni toblash, shuningdek, aviatsiya, suv osti kemalarida texnik Kislorod ishlatiladi. Texnologik Kislorod esa kimyo sanoatida sunʼiy suyuq yoqilgʻi, surkov moylari, nitrat va sulfat kislota, metanol, ammiak va ammiakli oʻgʻitlar, metall peroksidlari olishda qoʻllaniladi. Suyuq Kislorod portlatish ishlarida, reaktiv dvigatellarda va sovituvchi vosita sifatida lab.larda ishlatiladi. Sof Kislorod katta balandliklarda, kosmik parvoz paytida, suv ostida nafas olish uchun va tibbiyotda davolash maqsadida (qarang Kislorod bilan davolash) qoʻlaniladi. Oʻrmonlarni kesishni toʻxtataylik,yashil zonani koʻpaytiraylik. Kislrod taʼminotini oshirgan boʻlamiz shunda.
Adabiyot
Stalina Qosimova.
Kislorod - unsurlar davriy jadvalining 8 unsuri, gaz.
Ethel Ayler
Ethyl Spraggins Ayler (1930-yil 1-may — 2018-yil 18-noyabr) 50 yildan ortiq karyerasi boʻlgan amerikalik personaj aktrisasi.
Hayoti
Ayler Alabama shtatining Uistler shahrida tugʻilgan va Fisk universitetini tamomlagan.
1957--yilda u Brodveydan tashqarida debyutini Langston Xyuzning „Simply Heavenly“ musiqiy filmida qildi. Oʻsha yili u oʻzining Brodveydagi debyutini (shuningdek, Brodveydagi debyutini) Lena Xornning Yamaykadagi yordamchisi sifatida oʻtkazdi va buning uchun u bir nechta Toni mukofotlariga nomzod boʻldi.
Yana bir eʼtiborga molik chiqish Jan Genetning „The Blacks: A Clown Show“ pyesasi boʻldi, u 1408 ta spektakl uchun Brodveydan tashqarida yugurdi va uchta Obie mukofotiga sazovor boʻldi, jumladan, eng yaxshi yangi aktrisa sifatida eeʼtiof etildi. Qora tanli aktyorlarning taʼsirchan tarkibiga uchta boʻlajak Akademiya mukofotiga quyida nomzodlar qatoriga kira oldi: Jeyms Erl Jons, Sesli Tayson va Lui Gosset, Jr.
Faoliyati davomida Ayler Negro Ensemble kompaniyasida tez-tez paydo boʻldi. Bunga Yozning birinchi shabadasi, Eden va Nevis togʻi shudringidagi taniqli chiqishlar kiradi.
Televizion karyerada Ayler Kosbi shousida Kler Xakstablening onasi Kerri Xenks rolini takrorlagan. Shuningdek, u „Gʻazab bilan toʻshak“ (1990) va „Havva“ning „Bayu“ (1997) filmlarida unutilmas rollarni ijro etgan.
„Sleeping Anger“ filmidagi ishi uchun Ayler „Ikkinchi plandagi eng yaxshi aktrisa“ nominatsiyasida Independent Spirit mukofotiga nomzod boʻldi.
Aylerning Brodveydagi soʻnggi chiqishi 1997-yilda Toni nominatsiyasida koʻrsatilgan "Kichik tulkilar " filmida boʻlgan. 2018-yil 18-noyabrda Kaliforniyaning Loma Linda shahrida 88 yoshida vafot etdi.
Castelvenere
Castelvenere Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan kommunadir. Benevento provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 15 km2. 2615 nafar aholi istiqomat qiladi.
NGC 5528
NGC 5528 Choʻpon yulduz turkumidagi Sb tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Lewis Swift 1887-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Qrim Muxtor Respublikasi
Qrim Muxtor Respublikasi — Qrim yarim orolida joylashgan muxtor respublika. Qrim Muxtor Respublikasining maydoni 26 ming km². Aholisi 1 967 119 kishi (2013). Poytaxti — Simferopol shahri. Maʼmuriy jihatdan 14 tuman, 16 shahar, 56 shaharchaga va 950 qishloqqa boʻlinadi.
Qrim Muxtor Respublikasi 2014-yilgacha Ukraina tarkibida va boshqaruvi ostida boʻlgan. 2014-yil boshida Ukrainada boʻlib oʻtgan siyosiy oʻzgarishlardan keyin Qrim Muxtor Respublikasi Ukrainadan ajrab chiqib Rossiyaga qoʻshilish uchun referendum oʻtkazdi. Saylov Rasmiylariga koʻra, ovoz berganlarning 95,5 foizi Rossiyaga qoʻshilishni qoʻlladi. Referendumdan soʻng Rossiyada mamlakat tarkibida ikki yangi subyekt — Qrim Respublikasi va federal ahamiyatga ega Sevastopol shahri tuzish haqidagi qarorlar qabul qilindi.
Qrim va Rossiyaning bu harakatlarini Ukraina hukumati va gʻarb mamlakatlari qoralashdi va referendum natijalarini hamda Qrimning Rossiya tarkibiga qoʻshilganini tan olmasliklarini bildirishdi. AQSH va Yevropa Ittifoqi Rossiya va Qrimlik ayrim siyosatchilarga qarshi sanksiyalar eʼlon qildi. Rossiya boʻlsa Qrimni Rossiyaga tezkorlik bilan toʻliq integratsiya qilish uchun choralar koʻrishda davom etdi. Dini: Islom shuningdek Xristian
Tarixi
Qrimda yashagan qadimgi odamlarning suyak qoldiqlari paleolit davriga mansub. Shuningdek, bu yerda neolit, jez va ilk temir davrlariga xos koʻpgina arxeologik yodgorliklar topilgan. Miloddan avvalgi 1-ming yillikda Qrimda kimmeriy, tavr (Qrimning togʻli va sohil qismi qadimiy nomi — Tavrika, Tavriya; Tavrida tavr qabilasi nomidan kelib chiqqan) va skif qabilalari yashagan.
Miloddan avvalgi 6-5-asrlarda Qrimning sohil qismida yunonlar oʻz koloniyalarini tashkil etdilar. Ularning eng yirigi Xersones va Pantikapey boʻldi. Miloddan avvalgi 5-asrda Kerch yarim orolida Bospor podsholigi, Qrimning dasht qismida Skif davlati (miloddan avvalgi 3-asr) vujudga keldi. Miloddan avvalgi 1-asrning 2-yarmida Qrimning sohil qismi Rim tomonidan bosib olindi.
Milodiy 3-4-asrlarda bosqinchi qabilalar (gotlar, gunnlar) Qrimning koʻpgina qadimiy shaharlarini vayron qilib, Bospor va Skif davlatlarini tugatdilar. Qrimning sharqiy qismi 10-asrdan Kiyev Rusining Tmutarakan knyazligi tarkibiga kirdi. Bu davrda Qrim aholisi skif, tavr, got, sarmat, alan, xazar, bijanak va boshqa xalqlar avlodlaridan iborat boʻlgan, sohilda yunon va slavyanlar yashagan.
13-asrda Qrimga moʻgʻullar bostirib kirgach, bu yerda Oltin Oʻrdaning Qrim ulusi vujudga keldi. 13-15-asrlarda Qrim da genuyalik savdogarlarning mudofaa istehkomlari boʻlgan savdo markazlari faoliyat koʻrsatdi. Oltin Oʻrda inqirozga uchragandan keyin (1443), Qrim ulusi oʻrnida Qrim xonligi tashkil topib, 1475-yildan boshlab Turkiya vassaliga aylandi. 1783-yilda Qrim butunlay Rossiyaga qoʻshib olindi. 1853—1856-yillardagi Qrim urushi davrida Qrim harbiy harakatlar maydoniga aylandi.
1917-yil fevral inqilobidan soʻng mayda jamoat tashkilotlari paydo boʻldi va ular „Qrim qrimliklar uchun“ shiori bilan chiqib, Qrimni Rossiyadan ajratib olishga harakat qildilar. 1917-yil 16-(29-) dekabrda Sevastopolda, 1918-yil 13-(26-) yanvarda Simferopolda sovet hokimiyati oʻrnatildi. 1918-yil 21-martda Qrimda Tavriya Respublikasi tuzilib, u RSFSR tarkibiga kiritildi. Ammo shu yilning oʻzida (aprelda) Germaniya Qrimni ishgʻol qildi. 1918-yil noyabrda Qrimga Antanta qoʻshinlari tushirildi. 1919-yil aprelda ular Qrimni tark etdi.
2014-yilgi Qrim boʻhroni
2014-yilgi Qrim boʻhroni Ukraindagi 2013—2014-yilgi siyosiy boʻhron natijasida boshlandi. Qrimda aholining yarmidan koʻpi rus millatiga mansubdir. 2014-yil fevral oyida Ukraindagi Rossiyani qoʻllab-quvvatlovchi hukumat agʻdarildi va uning oʻrniga Yevropa Ittifoqi bilan yaqinroq aloqada boʻlish tarafdorlaridan tuzilgan hukumat oʻrnatildi. Yevropa tarafdorlarining Yevromaydon va Rossiya tarafdorlarining anti-maydon siyosiy harakatlari orasida keskinlik kuchaydi. Bunda Rossiya ommaviy axborot vositalarida yangi Ukraina hukumatini oʻng qanot siyosatchilarni va Svoboda partiyasini nazarda tutib „fashist“ va „aksil-Rossiya“ deb tasvirlanishi rol oʻynadi. Biror mamlakatga tegishliligini koʻrsatuvchi belgilarsiz qoʻshinlar Rossiya spetsnazi qurol-aslahalaridan foydalanib Qrim yarim orolini qoʻlga oldi. Rossiya bu kuchlarni mahalliy oʻz-oʻzini himoya qilish kuchlari deb atadi. Bundan soʻng koʻp vaqt oʻtmay Rossiya qoʻshinlari Qrimga kiritildi.
Ukraina boshliqlari diplomatik yechim topishga urinishdi. Ular tomonidan koʻrsatilgan harbiy javob mamlakatning armiyasini mobilizatsiya qilish bilangina cheklanib qoldi. Rossiya boʻlsa vaziyat yaxshilangunicha qoʻshinlari Qrimda qolishini aytdi. Xalqaro miqyosda AQSH, Birlashgan Qirollik, Fransiya, Germaniya, Italiya, Polsha, Kanada va Yevropa Ittifoqi Rossiyani qoraladi va mamlakatni xalqaro qonunlarni va Ukraina mustaqilligini buzishda aybladi. Rossiya boʻlsa Ukrainadagi yangi hukumatni tan olmadi va mamlakat shunchaki Viktor Yanukovich hududda tartib oʻrnatishga chaqirib qilgan iltimosiga javob berganini aytdi. Agar bu iddao chin boʻlsa, Rossiya oʻz harakatlarini Qora Dengizdagi flot statusi haqidagi mavjud kelishuvlarga asoslanib qonuniy deb hisoblashiga olib kelgan boʻlishi mumkin.
2014-yil 6-mart kuni Qrim oliy kengashi Rossiyadan birlashish haqida soʻrashga ovoz berdi. Agar Rossiya buni qabul qilsa, 16-mart kuni bu masala Qrim referendumida oʻrtaga tashlanadigan boʻldi. Ukrainadagi yangi hukumat boʻlsa bu qadamni qonunga zid deb hisoblaydi. Associated Press kabi baʼzi ommaviy axborot vositalari bu referendumni bir tomonlama mustaqallik eʼlon qilishga qiyoslashdi.
16-mart kuni Qrimda Rossiya tarkibiga qoʻshilish haqida referendum boʻlib oʻtdi. Qrim rasmiylari referendumda ovoz berganlarning 95,5 foizi Rossiyaga qoʻshilishni qoʻllagani haqida xabar tarqatishdi. Saylov rasmiylari ovoz berishga kelganlar soni juda yuqori boʻlganini aytishdi. Shunday boʻlsada, qrimtatarlar va referendumga qarshilar ovoz berishdan bosh tortishdi. 17-mart kuni Qrim parlamenti rasman mustaqillik eʼlon qildi va Rossiyaga qoʻshilishni soʻrandi.
Ukraina parlamenti referendumni noqonuniy deb hisoblashini aytdi. Rossiya boʻlsa referendumni tan oldi va vaziyat yaxshilangunicha qoʻshinlari hududda qolishini bildirdi. AQSH va Yevropa Ittifoqi referendumni noqonuniy deb hisoblashlarini va Rossiyaga qarshi chora qoʻllashlari mumkinligini aytishdi, Rossiya va Qrimlik ayrim siyosatchilarga qarshi sanksiyalar eʼlon qilishdi.
Rossiya hukumati boʻlsa Qrimni Rossiyaga tezkorlik bilan toʻliq integratsiya qilish uchun choralar koʻrishda davom etdi. Qrimliklarga Rossiya fuqaroligi berila boshlandi, mamlakat Rossiya vaqtini qabul qildi. Referendumdan soʻng Rossiya hukumati mamlakat tarkibida ikki yangi subyekt — Qrim Respublikasi va federal ahamiyatga ega Simferopol shahri tuzish haqidagi qarorlarni qabul qildi.
Xoʻjaligi
Qrim — koʻp tarmoqli qishloq xoʻjaligi va sanoat tarmoqlari rivojlangan hudud. Dam olish va davolanish joyi hamda ommaviy turizm rayoni.
Sanoatida oziq-ovqat (meva-sabzavot, vinochilik, efir moyli oʻsimliklarni qayta ishlash), mashinasozlik (kema, pribor, televizor va boshqalar ishlab chiqarish), kimyo, yengil sanoat yetakchi tarmoqlardir. Qurilish materiallari ishlab chiqariladi. Temir rudasi va tabiiy gaz qazib olinadi. Simferopol davlat tuman elektr stansiyasi va boshqalar bor. Kerch, Yalta, Sevastopol, Yevpatoriyada baliqni qayta ishlash korxonalari mavjud.
Qishloq xoʻjaligining asosiy tarmoqlari — tokchilik, bogʻdorchilik, efir moyli oʻsimliklar mahsuloti yetishtirish, goʻsht-sut chorvachiligi. Bugʻdoy, makkajoʻxori, arpa, sholi, dukkakli don ekinlari, kungaboqar, zigʻir, tamaki, efir moyli ekinlar (atirgul, lavanda, muskat shalfeyi) ekiladi. Sabzavotchilik va polizchilik rivojlangan. Chorvachilikda qoramol, choʻchqa, qoʻy boqiladi. Parrandachilik bilan shugʻullaniladi.
Temir yoʻlar uzunligi 700 km ga yaqin. Qattiq qoplamali avtomobil yoʻllari uzunligi 7 ming km dan ziyod. Kerch, Feodosiya, Yalta, Sevastopol, Yevpatoriya dengiz portlari bor.
Tibbiy xizmati, maorifi, ilmiy va madaniy-maʼrifiy muassasalari
Vrachlar va oʻrta tibbiyot xodimlari Ukraina va Qrimdagi tibbiyot oliy va oʻrta maxsus oʻquv yurtlarida tayyorlanadi. Asosiy kurortlari: Yalta, Misxor, Alupka, Simeiz, Gurzuf, Alushta (Qrimning janubiy sohili), Feodosiya, Yevpatoriya.
Qrimda taʼlim tizimi Ukraina taʼlim tizimi asosida rivojlanmoqda. Qrimda Simferopol universiteti, tibbiyot, qishloq xoʻjaligi, priborsozlik institutlari bor. Ilmiy tadqiqotlar Qrim astrofizika rasadxonasi, Nikita botanika bogʻi, vinochilik va tokchilik, dengiz baliq xoʻjaligi va okeanografiya ilmiy-tadqiqot institutlari va boshqa ilmiy-tadqiqot muassasalarida olib boriladi.
Qrimda 5 teatr, filarmoniya, bir qancha klub muassasasi va kinoqurilma, muzey (yiriklari — Qrim oʻlkashunoslik muzeyi, Boqchasaroy tarix-arxeologiya muzeyi, „Sevastopol mudofaasi“ panoramasi, „Sapungorani shturm qilish“ dioramasi va boshqalar) va kutubxonalar bor.
Meʼmorligi
Qrim hududida mis-jez davridan mengirlar qolgan. Miloddan avvalgi 1-ming yillikda tavrlar tomonidan tosh istehkomlar qurilgan. Qadimgi Xersones, Pantikapey koloniyalarining mudofaa inshootlari, ibodatxona, maqbara yodgorliklari xarobalari saqlangan. thumb|Ioann Predtech cherkovi Oʻrta asrlarda Qrimda Vizantiya badiiy madaniyati yodgorliklari — xristian bazilikalari (7-8-asrlarda Xersonesda) va xochli gumbazsimon ibodatxonalar (Kerchdagi Ioann Predtech cherkovi, 10-13-asrlar) qurildi. 6-asrdan Qrim dashti va togʻoldi aholisi togʻlarda gʻor shahar va qalʼalar barpo etgan (Boqchasaroy yaqinidagi Chufut qalʼa, Eski Kermen, Tepe Kermen; Sevastopol yaqinidagi Inkerman va Mangup).
Qrim hududida arman meʼmorligi yodgorliklari (Feodosiya shahridagi Sergiy, Stefan cherkovlari, 14-15-asrlar) mavjud. Feodosiya (1348), Sudak (1345—1414), Balaklava (15-asr)da genuyaliklar mudofaa inshootlarini yaratganlar. Oltin Oʻrda hukmronligi va Qrim xonligi davrida serhasham masjid, madrasalar qurildi (Qrim stansiyasidagi 13-asrga mansub masjid va 14-aseda qurilgan madrasa, Boqchasaroyda 16-18-asrlarda barpo etilgan xon saroyi majmuasi, Yevpatoriyada meʼmor Xoʻja Sinon tomonidan 1552-yilda qurilgan Jome masjid va boshqalar).
18-asrning 80-yillaridan shahar (Sevastopol, Simferopol), ibodatxona, saroy, bogʻlar qurildi (Sevastopoldagi Petropavlovsk sobori, 1843; Qora dengiz floti muzeyi, 1895, meʼmor A.M. Kochetov; „Sevastopol mudofaasi“ panoramasi binosi, 1902-1904, meʼmor V.A. Feldman; Alupkadagi Voronsov saroyi, Livadiyadagi podsho saroyi, 1911-1913, meʼmor N.P. Krasnov).
Tasviriy sanʼati
Qrimda miloddan avvalgi 3-2-ming yilliklarga mansub qoya toshdagi rasmlar (jang lavhasi; Boqchasaroy yaqinidan topilgan), qabr toshlariga ishlangan naqshlar, qabila yoʻlboshchisi, jangchi, choʻpon aks ettirilgan yassi boʻrtmali tasvirlar topilgan. Miloddan avvalgi 1-ming yillikning 2-yarmidan Qrim sanʼati Qrimning sohil qismidagi yunonlar sanʼati bilan bogʻliq. Bu davrda yunon sanʼati anʼanalari bilan mahalliy anʼanalarning oʻzaro taʼsiri kuchli boʻlgan. Skiflar Neapoli va Pantikapeydagi tosh daxma rasmlarida mifologik tasvirlar bilan birga hayotiy tasvirlar ham aks etgan; Qrim shaharlarida haykaltaroshlik rivojlangan (qabr toshlaridagi boʻrtma tasvirlar, har xil haykalcha va boshqalar).
Xersonesda rasmlar bilan bezatilgan stelalar va noyob mozaikalar topilgan. Pantikapeyda turli rangda vazalar tayyorlangan, yogʻoch oʻymakorligi rivojlangan. Bospor hunarmandlarining Qrim va unga qoʻshni hududlardan topilgan oltin va kumushdan tayyorlangan buyumlari jahonga mashhur (Soloxadan topilgan oltin taroq va boshqalar).
Oʻrta asrlarda Qrim sanʼati maʼlum larajada Vizantiya taʼsirida rivojlandi. 7-8-asrlarda bazilikali xristian ibodatxonalari interyeri mozaika va freskalar bilan bezatildi (Xersonesdagi Uvarov bazilikasi). 12-15-asrlarda Qrim togʻlari gorlaridagi ibodatxonalar ham freskalar bilan qoplangan. Keyinchalik monumental rangtasvirda qadimgi rus rangtasviri anʼanalari Vizantiya sanʼati unsurlari bilan qoʻshilib ketdi (Feodosiyadagi Stefan, Kerchdagi Ioann Predtech cherkovlari devoriy tasvirlari).
18-asrda saroy interyerlari devoriy tasvirlar va turli bezaklar bilan bezatildi (Boqchasaroydagi xon saroyi). 19-asr oxiri-20-asr boshlarida Qrimda Ivan Ayvazovskiy, R. Sudkovskiy, K. Bogayevskiy, F. Vasilyev, M.Voloshin, N.Samokish va boshqa rassomlar ishladi. Undan keyingi davr rassomlari boʻlgan F. Zaxarov, K. Proxorov, P. Stolyarenko, V. Svetkova kabi rassomlar faoliyati ham Qrim bilan bogliq.
Sauvat
Sauvat Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Cantal departamenti Mauriac tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
190 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 13,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 14,3 km2.
Gulistan (Roʻdakiy tumani)
Gulistan  — Roʻdakiy tumanidagi Guliston qishloq fuqarolar yigʻiniga qarashli qishloq. Gulistandan tuman markazigacha 22 km uzoqlikda joylashgan. Aholisi 7409 kishi (2017 y.), tojiklar.
Alizarin
Alizarin, 1,2-digidrooksiantra-xinon, SIN8O4 — zarg‘aldoq-qizil kristall. Mol. m. 240,20. Suyuqlanish temperaturasi 290°, qaynash temperaturasi 430°. Suvda yomon, etil spirtda o‘rtacha eriydi; benzol, sirka kislota, ishqorlarda yaxshi eriydi. Alizarin ro‘yan o‘simligi (Rubia tinctorium) ildizida glyukozid holda uchraydi. Birinchi marta 1869 yilda nemis kimyogarlari K. Grebe va K. T. Liberman tomonidan sintez qilingan. Sanoatda sintetik «Alizarin 323» ishlatiladi. Alizarin ko‘p valentli metallar (mas, alyuminiy) bilan rangli tuzlar hosil qiladi. Alizarin analitik kimyoda ko‘p metallarning ionlarini aniqlashda, ba’zi bo‘yoqlarni sintez qilishda yarim mahsulot sifatida ishlatiladi; uning alyuminiyli loki badiiy bo‘yoqlar tayyorlashda va poligrafiyada qo‘llaniladi.
Marlin (Pennsylvania)
Marlin AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Schuylkill County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
640 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 2,3 km2. Shundan 2,3 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Samara viloyati
Samara viloyati - Rossiya Federatsiyasidagi viloyat. Rossiya Yevropa qismining jan. sharqida joylashgan. Volga boʻyi federal okrugiga kiradi. 1928-yil14 mayda (Oʻrta Volga viloyati sifatida) tashkil qilingan. 1929-yildan Oʻrta Volga oʻlkasi, 1935-yildan Kuybishev oʻlkasi, 1936-yildan 1991-yilgacha Kuybishev viloyati deb atalgan. Maydoni 53,6 ming km². Aholisi 3239,8 ming kishi (2002), asosan, ruslar, shuningdek, chuvash, tatar, mordva, ukrain va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Shahar aholisi – 80,6%. Markazi – Samara shahri. Boshqa yirik shaharlari: Tolyatti, Sizran, Novokuybishevsk. Tarkibida 27 maʼmuriy tuman, 11 shahar, 23 shaharcha bor.
Maʼmuriy boʻlinishi
Viloyat tarkibiga 10 shahar okrugi va 27 munitsipal tuman kiradi.
Nepal — Turkiya munosabatlari
Nepal — Turkiya munosabatlari Nepal va Turkiya oʻrtasidagi ikki tomonlama diplomatik munosabatlar hisoblanadi. Davlatlar Birlashgan Millatlar Tashkiloti va Jahon Savdo Tashkilotiga aʼzo sanaladi. Diplomatik aloqalar 1962-yilda oʻrnatilgan. Yangi Dehlidagi Turkiyaning Hindistondagi elchisi Nepalda mamlakat manfaatlarini ifodalaydi va Nepalning Islomoboddagi elchixonasi Turkiyadagi faoliyati uchun akkreditatsiyadan oʻtgan.
Nazira Aliyeva
Nazira Nasriddinovna Aliyeva (31-dekabr 1912, Toshkent — 19-iyun 1980) — Oʻzbekiston xalq artisti (1969). Boku teatr texnikumini (1927), Moskva davlat teatr sanʼati institutini (1934) tugatgan. Toshkent teatr va rassomlik sanʼati instituti katta oʻqituvchisi (1945-yildan), kafedra mudiri (1949-66), dotsenti (1961-yildan).
Nepal — Turkiya munosabatlari
Tarixi
Nepal dengizga chiqa olmagan davlat sifatida xalqaro savdo va tranzit uchun Hindistonga qaram boʻlgan davlat hisoblanadi. 1950, 1965 va 1978-yillardagi qator kelishuvlarda Hindiston Nepalga qurol sotish monopoliyasi evaziga xalqaro savdo uchun bojsiz tranzit yoʻllaridan foydalanish huquqini Hindiston tan oldi. Hindiston 1988-yilda Nepalning Xitoydan qurol sotib olishiga javoban Nepalni tranzit yo‘llaridan foydalanishni rad etdi. Nepal uchun iqtisodiy oqibatlar yoqilgʻi, tuz, oziq-ovqat va boshqa ehtiyojlar yetishmasligi shaklida halokatli edi. Turkiya Nepaldagi gumanitar inqirozga javoban har yili 2 milliard dollarlik iqtisodiy yordam yuborishni boshladi.
Samara viloyati
Maʼmuriy boʻlinishi
right|400 px|thumb|Samara viloyatining maʼmuriy boʻlinishi
Nazira Aliyeva
A. 1935-41 yillarda M. Azizbekov nomidagi Ozarbayjon davlat akademik drama teatrida Soʻlmas (J. Jabborli, „Oʻt kelini“), Durdona (Husayn Jovid „Siyovush“), Juletta (U. Shekspir, „Romeo va Juletta“) obrazlarini ozarbayjon tilida yaratdi. 1934, 1941-48 yillarda Hamza nomidagi teatrda Dezdemona (U. Shekspir, „Otello“), Xolisxon, Jamila (Hamza, „Xolisxon“, „Boy ila xizmatchi“), Shirmon (I. Sulton, „Burgutning parvozi“), Saodat (Komil Yashin va Amin Umariy „Hamza“) kabi yirik rollarni ijro etdi. „Sepsiz qiz“ (Aleksandr Ostrovskiy), „Alisher Navoiy“ (Uygʻun, I. Sulton), „Dengizdagilar sharafiga“ (Boris Lavrenev) spektakllariga rejissyorlik qilgan.
Nepal — Turkiya munosabatlari
Tarixi
1980-yillar oxirida Nepal-Turkiya munosabatlari Hindiston tomonidan iqtisodiy blokadaga olinganidan keyin diplomatik aloqalar natijasida rivojlandi. Nepal fuqarolari Turkiyada ishlagan va ularning pul oʻtkazmalari Nepalga pul oʻtkazmalari manbasiga aylangan. Turkiya bilan bir qatorda Nepal 1990-yil avgustida Iroqning Quvaytga qarshi tajovuzini qoralagan birinchi Janubiy Osiyo davlatlaridan biri edi.
Samara viloyati
Iqtisodiyoti
Yetakchi sanoat tarmoqlari: mashinasozlik va metallsozlik (yengil avtomobillar – Volga avtomobil zavodi; samolyotlar – "Aviakor"; stanoklar – Oʻrta Volga stanoksozlik zavodi, "Soliton" korxonasi; qishloq xoʻjaligi mashinalari – Sizran qishloq xoʻjaligi mashinasozlik zavodi; sement sanoati uchun jihozlar – "Volgotsemmash" ishlab chiqarish birlashmasi, konchilik va energetika sanoatlari uchun jihozlar – "Tyajmash" korxonasi, neft qazib olish uchun jihozlar – Samara doloto zavodi; transformator podstansiyalari – "Elektroshchit" zavodi; podshipniklar – "Shar" va boshqa korxonalar). Neftni qayta ishlash, neft kimyosi va kimyo sanoatlari (Samara, Novokuybishevsk va Sizran neftni k,ayta ishlash zavodlari); sintetik spirt, fenol, atseton ishlab chiqarish – "Sintezspirt" zavodi; "Sintezkauchuk" ishlab chiqarish birlashmasi; mineral oʻgʻitlar ishlab chiqarish – "Kuybishevazot", "Tolyattiazot", "Kuybishevfosfor" ishlab chiqarish birlashmalari, kimyo oʻgʻitlari zavodi; "Uglerod" korxonasi – sintetik smolalar; "Plastik" korxonasi – polimer plyonkalar, kurilish materiallari (sement, asbotsement quvurlari, shifer va boshqalar), ozik,ovqat (un, goʻsht, sut, yogʻmoy korxonalari), yengil sanoatlari rivojlangan.
Nazira Aliyeva
„Oʻlim qudugʻi“, „Uyqusiz tunlar“, „Mahallada duv-duv ran“ filmlarida oʻynagan. M. Shamxalovning „Qaynona“ komediyasini, M. Urdubodiyning „Kilich va qalam“ romanini oʻzbek tiliga tarji-ma qilgan. „Sahna nutqining ravon va aniq boʻlishida muhim shartlar“, „Oʻzbek sahna nutqining baʼzi texnik elementlari“ ilmiy-metodik ishlar, „Sanʼat — mening hayotim“ esdaliklari muallifi.
Nepal — Turkiya munosabatlari
Savdo
2019-yilda davlatlar oʻrtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 82,9 million AQSH dollarini (Turkiya eksporti/importi: 56,1/26,8 million AQSh dollari) tashkil etdi.
Samara viloyati
Qishloq xoʻjaligi
Qishloq xoʻjaligi gʻallachilikchorvachilikka ixtisoslashgan. Tariq, kuzgi javdar, arpa, grechixa, qand lavlagi, dukkaklilar ekiladi. Asosiy texnika ekini – kungaboqar. Kartoshka, sabzavot, yem-xashak ekinlari ham yetishtiriladi. Mevazorlar bor. Asalarichilik rivojlangan. Chorvachilik goʻshtsut va goʻshtjunga ixtisoslashgan. Koramol, choʻchqa, qoʻy va echki boqiladi. Volgada kemalar katnaydi. Avtoyoʻllar uz. 7227 km, temir yoʻllar uzunligi 1388 km. Beryoza qishlogʻida "Kurumoch" xalqaro aeroporti bor. 11 oliy oʻquv yurti, 8 muzey, 5 teatr, sirk, filarmoniya, Sergiyev Mineral Suvlari kurorti mavjud.
Waterville (Iowa)
Aholisi
144 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 129,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,11 km2. Shundan 1,11 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 269 m balandlikda joylashgan.
IC 295
IC 295 Persey yulduz turkumidagi SB0-a (ixcham choʻziq galaktika) tipli galaktikadir.
McComb (Mississippi)
McComb AQShning Mississippi shtatida joylashgan shahardir. Pike okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 30,1 km2. Shundan 30,0 km2 quruqlik, 0,2 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 129 m balandlikda joylashgan.
Sierra de Fuentes
Sierra de Fuentes Ispaniyaning Estremadura mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Cáceres provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 25 km2. Aholisi — 2081 kishi (2010).
Payzac (Ardèche)
Payzac Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ardèche departamenti Largentière tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 13,6 km2. Dengiz sathidan 188 – 619 m balandlikda joylashgan.
Kirov viloyati
Kirov viloyati - Rossiya Federatsiyasidagi viloyat. 1934-yil 7-dekabrda Kirov oʻlkasi nomi bilan tashkil etilib, 1936-yil 5-dekabrdan viloyatga aylantirilgan. Maydoni 120,8 ming km². Aholisi 1589,4 ming kishi (2000), asosan, ruslar; shuningdek, mari, tatar, udmurt, komilar ham yashaydi. Shaharliklar 71%. 39 tumanga boʻlingan; 18 shahar, 57 shaharcha bor. Markazi – Kirov shahri
Kirov viloyatining yer usti past-balandlik boʻlib, shimolidan jan.ga pasayib boradi. Foydali kazilmalari: temir rudasi, yonuvchi slanetslar, fosforit, torf. Iqlimi moʻʼtadil kontinental. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi –14°, iyulniki 17°. Yillik yogʻin 500 mm. Vegetatsiya davri 155–170 kun. Asosiy daryosi – Vyatka. Tuproqlari podzol, chimli podzol, unumdor chimli-karbonatli, oʻtloqi, botqoq va kulrang tuproqlar.
Sanoat tarmoqlaridan mashinasozlik, yengil, oʻrmon, yogʻochsozlik va sellyuloza-qogʻoz sanoati yetakchi oʻrinda. Mashinasozlik sanoatida elektrotexnika buyumlari va koʻtarish-transport jihozlari ishlab chiqariladi. Kirov viloyati yogʻoch, taxta, standart uylar, mebel, changʻi yetkazib beradigan asosiy rayon. Yengil sanoatda mahalliy xom ashyo asosida moʻynali va teri buyumlari tayyorlanadi.
Kirov viloyati sut va goʻsht chorvachiligi, gʻalla, tolali zigʻir va kartoshka yetishtirishga ixtisoslashgan. Qoramol, choʻchqa, qoʻy, echki, parranda boqiladi. Kirov viloyati, avtomobil yoʻllari bor. Vyatka daryosida kema qatnaydi.
Çayırlı (Kurtalan)
Çayırlı (Searta) — Turkiyaning Siirt viloyati Kurtalan tumaniga qarashli qishloq. Qishloq 2021-yilda 72 kishidan iborat edi.
Dar Ben Abdellah
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Dar Ben Abdellah - Jazoirning Relizane viloyatida joylashgan shaharcha va kommunadir.
Twist (Emsland)
Twist  Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Emsland tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 105,61 km2. 9606 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Twistning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Castelvetere in Val Fortore
Castelvetere in Val Fortore Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan kommunadir. Benevento provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 34 km2. 1,094 nafar aholi istiqomat qiladi.
Kit Harington
Christopher Catesby Harington (26-dekabr 1986-yilda tugʻilgan) — professional Kit Harington nomi bilan tanilgan ingliz aktyori va produseri. Harington Qirollik markaziy nutq va drama maktabida tahsil olgan. Hali drama maktabida oʻqigan vaqtlarida Milliy teatrda bosh rollardan biri Albert Narracotni professional tarzda ijro etgan.
2011-yilda, Harington HBOning „Taxtlar oʻyini“ (2011-2019) serialida Jon Snow rolini ijro etib butun dunyoda mashhurlikka erishdi. Ushbu roli uchun Oltin Globusning eng yaxshi dramatik televedeniya aktyori, 2016-yilda drama seriyasida eng yaxshi yordamchi aktyor va 2019-yilda drama serialidagi eng yaxshi yetakchi aktyor uchun ikkita Primetime Emmy mukofoti sohibi boʻldi.
Harington BBCning „Gunpowder“ (2017) serialida bosh rollardan birini ijro etdi. Uning filmlardagi rollariga tarixiy romantik film Pompey (2014) va Britaniya davridagi „Yoshlik vasiyati“ dramasi (2014) va boshqa filmlar kiradi.
Nasr (ashula boʻlimi)
Nasr — 1) Shashmakrm majmuasidagi maqomlarning ashula boʻlimi. N. har bir maqomda mushkilot boʻlimidan keyin joylashgan boʻlib, oʻz navbatida, shoʻʼbalarning 2 katta guruhidan tashkil topadi. Birinchi guruh Saraxbor, Talq-in, Nasr (uz taronalari bilan) hamda yakunlovchi Ufar qismini (Suporishi bilan), ikkinchisi esa, asosan, Savt va Moʻgʻulcha va shoʻʼbalarini oʻz ichiga qamrab oladi; 2) Shashmaqom majmuasidagi maqomlarning ashula boʻlimida 1-guruhni tashkil etuvchi shoʻʼbalardan biri. N. Saraxbor va Talqin shuʼbalaridan keyin kelib, soʻngra Ufarga ulanadi. Shashmaqomda N. yoʻlida bastalangan jami 14 namuna mavjud. Ular Buzruk makrmida — N.i Uz zol, Nasrulloyi, Rostda — N.i Ushshoq, Navroʻzi Sabo, Navo maqomida — N.i Bayet, Orazi Navo, Xusayniyi Navo, Dugoxda — N.i Chorgoh, Orazi Dugoh, Husayniyi Dugoh, Segoh maqomida — N.i Segoh, Navroʻzi Xoro, Navroʻzi Ajam, Iroqda — Muxayyari Iroq deb nomlanadi. N. yoʻlida bastalangan asarlar Xorazm maqomlari, Fargʻona—Toshkent maqom turkumlarida ham asosiy oʻrinlardan birini egallaydi. Oʻtmishda N. ashula yoʻllarini mufassal ijro etuvchi hofizlarni "nasrchi" deb yuritilgan. Ravshan Yunusov.
Ségur-les-Villas
Ségur-les-Villas Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Cantal departamenti Saint-Flour tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
229 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 8,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 26,5 km2.
Talaván
Talaván Ispaniyaning Estremadura mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Cáceres provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 98 km2. Aholisi — 922 kishi (2010).
NGC 5529
NGC 5529 Choʻpon yulduz turkumidagi Sc tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1785-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Peaugres
Peaugres Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ardèche departamenti Tournon-sur-Rhône tumani tarkibiga kiradi.
Bezorilik
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Bullying_on_Instituto_Regional_Federico_Err%C3%A1zuriz_%28IRFE%29_in_March_5%2C_2007.jpg/220px-Bullying_on_Instituto_Regional_Federico_Err%C3%A1zuriz_%28IRFE%29_in_March_5%2C_2007.jpg|thumb| Bezorilik link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Bullypic.jpg/220px-Bullypic.jpg|right|thumb| Maktabda o'quvchiga hujum. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Taunting_0001.jpg/220px-Taunting_0001.jpg|right|thumb| Masxara. Bezorilik (bezorilik -bullying (qo'rqitish deb tarjima qilingan) - bu jamoa a'zolaridan birini (ayniqsa, maktab o'quvchilari va talabalar jamoasi, balki hamkasblarini) boshqasi tomonidan, lekin ko'pincha bir guruh odamlar tomonidan tajovuzkor ta'qib qilish va zo'ravonlik qilish. Bezorilik bir tajovuzkor (bezori) tomonidan, ba'zan sheriklari bilan uyushtiriladi. Bezorilikda jabrlanuvchi o'zini hujumlardan himoya qila olmaydi, shuning uchun qo'rqitish tomonlarning kuchlari taxminan teng bo'lgan to'qnashuvdan farq qiladi. Bezorilik ham jismoniy, ham psixologik bo'lishi mumkin. U barcha yoshdagi va ijtimoiy guruhlarda paydo bo'ladi. Qiyin holatlarda u guruh jinoyatlarining ayrim xususiyatlarini olishi mumkin.
Guruh zo'ravonligi ("olomon bezorilik") jamoaning ko'pchilik yoki barcha a'zolari (mikrojamiyat), ko'pincha boshliq, ish beruvchi (jarg. "mobbing").
Bezorilikning namoyon bo'lishi sifatida ekspertlar haqorat, tahdid, jismoniy tajovuz, jabrlanuvchiga va uning faoliyatiga doimiy salbiy baho berish, ishonchni rad etish hamda hokimiyatni topshirish shuningdek boshqa sabablarni ko'risatishadi.
Bezorilik shakllari
Bezorilik shaklini tanlashga ishtirokchilarning yoshi (bolalardagi bezorilik o‘smirlarga qaraganda yengilroq) va jinsi (erkaklar jismoniy shakldan, ayollar esa psixologik shakldan foydalanadi) ta’sir qiladi.
So'nggi paytlarda Internetda bezorilik (kiberbulling) ham paydo bo'ldi - Internet, elektron pochta, SMS va boshqalar orqali bezorilik.
Armiyada “dedovshina” ham bezorilikning bir turidir.
Maktabda zo'ravonlik qurbonlari
Maktabda zo'ravonlikning eng ko'p qurbonlari:
O'qituvchilar bezorilik qurboniga aylangan holatlar mavjud.
Barcha jabrlanuvchilarni bir xususiyat birlashtiradi: ko'pincha sezgirligi yuqori bo'lgan bolalar va o'smirlar o'zlarining "zaifliklarini" (qo'rquv, g'azab) ko'rsatib, bezorilik obyektiga aylanadilar. Ularning reaksiyasi tajovuzkorlarning kutishlariga mos keladi, bu esa istalgan ustunlik tuyg'usini keltirib chiqaradi.
O'g'il bolalar ko'pincha maktab zo'ravonligining qurbonlari va tashabbuskorlari bo'lishadi. Bezorilik usullari jabrlanuvchining jinsiga qarab farqlanadi: o‘g‘il bolalar ko‘proq kaltaklanadi, sinfdoshlar esa qizlar haqida tuhmat qiluvchi mish-mishlar tarqatadilar.
Pedagogik psixolog Lyudmila Petranovskayaning so'zlariga ko'ra, zo'ravonlikning sababi jabrlanuvchining xususiyatlarida emas, balki guruhning xususiyatlarida. Xuddi shu bola bir guruhda begona bo'lishi mumkin va boshqa guruhda insayder bo'lishi mumkin, yoki qisqa vaqt ichida, aytaylik, sinf o'qituvchisi o'zgargandan so'ng, xuddi shu sinfdan tashqarida bo'lishni to'xtating".
Maktab bezoriligida gender nazorati muhim rol o'ynaydi - belgilangan gender me'yorlariga rioya qilishga majburlashga qaratilgan harakatlar (qizlar uchun - ayollik, o'g'il bolalar uchun - jasoratli bo'lish). Ko'p jihatdan bunday xatti-harakatlarning aksil-ijtimoiy xarakterga ega emasligi, aksincha, jamiyatdagi hukmron munosabatlar bilan bog'liqligi sababli, "zaharlanish" ko'p hollarda kattalar tomonidan haqiqiy qoralama olmaydi. Gender kuzatuvi geteronormativlik bilan chambarchas bog'liq. O'g'il bolalarni haqoratlash, ularning haqiqiy jinsiy orientatsiyasidan qat'i nazar, odatda gomofobik haqoratlar bilan birga keladi. Qizlarning haqoratlari orasida slut- sharmandalik ustunlik qiladi.
Bezorilikning oqibatlari
Guvohlar olomonning kuchi oldida ojizlik tajribasiga ega bo'lib, o'zlarining zaifliklari uchun uyatdan azob chekishadi, chunki ular aralashishga jur'at eta olmadilar va o'zlari qurbon bo'lishdan qo'rqib quvg'inni qo'llab-quvvatladilar.
Zo'ravonlik tajribasi tajovuzkor shaxsi uchun ham halokatli. Bu tajriba his-tuyg'ularning kuchayishiga, nozik va yaqin munosabatlar uchun imkoniyatlarni yo'qotishga va oxir-oqibatda buzg'unchi, asotsial shaxsiyat xususiyatlariga olib keladi. Unda boshqa odamlar bilan yaqinlikni shakllantirish mexanizmlari yo'q qilinadi, unga sheriklar va qarindoshlar, shu jumladan o'z farzandlari bilan ishonchli va iliq munosabatlarni o'rnatish qiyinroq. Ba'zi hollarda, umidsiz jabrlanuvchi jinoyatchidan o'ch olishga urinishi mumkin, ular jiddiy jarohatlar etkazish yoki hatto jinoyatchilarni o'ldirishi mumkin.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Waucoma (Iowa)
Waucoma AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Fayette okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
257 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,11 km2. Shundan 1,11 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 318 m balandlikda joylashgan.
Halalli
Halalli - Hindistonning Karnataka shtati janubida joylashgan Belgaum tumanidagi qishloq.
Nasr
Nasr (arab. — koʻmak, zafar), proza — adabiy tur; vazn va qofiya singari sheʼriyatga xos unsurlarga ega boʻlmagan yozma nutq mahsuli. Yevropa xalqlari adabiyotida boʻlganidek, Sharq xalqlari adabiyotida ham N. yozma nutq shakli sifatida sheʼriyatga nisbatan kechroq paydo boʻlgan. 5—8-asrlarga oid Urxun-Enasoy yodgorliklarini turkiy xalqlar adabiyotidagi N.ning eng qad. namunalari, deb hisoblash mumkin. Sheʼriyatning rivojlanishi "Qutadgʻu bilig" (Yusuf Xos Hojib) va "Hibat ul-haqoyiq" (Ahmad Yugnakiy) kabi dostonlarning yaratilishi bilan birga 10—12-asrlarda Abdulmuayyad va Abuali Balxiylarning "Shohnoma", Abdulmuayd Balxiyning "Gershaspnoma", Homididdin Balxiyning "Makrmati Homidiy", Saidaddin Muhammad Av-fiy Buxoriyning "Javome ul-hikoyot va lavomeʼ ur-rivoyot" ("Hikoyalar toʻplami va rivoyatlar yolqini") singari nasriy asarlari vujudga keldi. 14-asr boshlarida Rabgʻuziyning "Qisasi Rabgʻuziy", Navoiyning "Mahbub ul qulub" singari nasriy asarlari, ayniqsa, "Boburnoma"ning yaratilishi bilan oʻzbek adabiyotida milliy N.ning asosiy qirralari nurlanib ketdi. Ammo shunga qaramay, hozirgi tushunchadagi N.ning taraqqiyoti bevosita 20-asr bilan — zamonaviy adabiyotning shakllanish va rivojlanish davri bilan bogʻliq. Xuddi shu davrda tom maʼnodagi oʻzbek badiiy N.i yaratildi va u adabiy tur sifatida oʻz shoxobchalariga ega boʻldi. 20-asr boshlarida vaqtli matbuotning paydo boʻlishi, gaz. va jur. sahifalarida Choʻlponning "Qurboni jaholat", "Doʻxtir Muhammadyor", Qodiriyning "Juvonboz", "Uloqda" singari hikoyalarining yaratilishi, Hamzaning "Yangi saodat", S. Ayniyning "Buxoro jallodlari", "Odina" qissalari, Qodiriyning "Oʻtgan kunlar" romanining eʼlon qilinishi bilan zamonaviy realistik oʻzbek N.i uzil-kesil shakllandi. Bu N. mumtoz oʻzbek adabiyotidagi N.dan dastavval ijobiy va salbiy qahramonlar obrazi, syujet va kompozitsiyasi, badiiy konfliktga egaligi, hayotiy yoki afsonaviy-fantastik voqealarni muayyan badiiy til va uslubda tasvirlab berganligi hamda badiiy qonuniyatlarga toʻla rioya etib yozilganligi bilan farqlanadi.
Agar nasriy nutq yangi paydo boʻlganida, sheʼriy nutq singari, jimjimador va balandparvoz boʻlgan boʻlsa, 20-asrning 1-choragiga kelib, ortiqcha hashamlardan xoli boʻla boshladi, realistik tasvirning qonun-qoidalariga tobora boʻysunib bordi. N.ga jonli til xususiyatlari, prozaizm (maishiy turmush belgilari), dialektizm (shevachilik) unsurlari kirib keldi. Badiiy soddalik, tabiiylik, real hayotga yaqinlashish mayli N.ning asosiy mezonlariga aylandi. Shu bilan birga yozuvchilar N.ning badiiy nutq koʻrinishi ekanligini ham unutmadilar. Ular xususiy ijodiy uslublari va yozilayotgan asar harakteridan kelib chiqqan holda zarur ritm (ohang)ni tanlab, tasvir vositalaridan samarali foydalandilar va foydalanmoqdalar.
Badiiy adabiyot soʻz sanʼatidir. Soʻz N.da ham asosiy tasvir materiali boʻlib xizmat qiladi. Ammo u, sheʼriyatdagi soʻzdan farqli oʻlaroq, kitobxonning diqqat-eʼtiborini oʻziga qaratmaydi. Aniqroq aytganda, soʻz N.da harakterlar yaratuvchi roman yoki hikoyadagi badiiy olamni tashkil etuvchi voqealar, harakatlar va boshqalarning, yaʼni asar syujetining badiiy mujassamlanishiga yordam beradi; soʻz N.da tasvir vositasidir. Agar shoir (muallif) soʻzi ustuvorlik qilgani va personaj soʻzi ham shoir (muallif) soʻzi bilan uygʻun boʻlgani uchun sheʼriyat monologik hodisa hisoblansa, N. dialogik hodisadir. U oʻziga rangbarang, hatto bir-biriga muvofiq boʻlmagan ovozlarni "yigʻib" oladi. Badiiy N.da nosir (muallif), hikoyanavis va personajlarning ovozlari oʻzaro murakkab aloqaga kirishib, soʻzga sermaʼnolik, seryoʻnalishlik xususiyatlarini bagʻishlaydi. N. sheʼriyat singari, real voqelikka oʻzgacha tus berib, oʻziga xos badiiy olamni yaratadi.
Avlad an-Namo
Avlad an-Nama, shuningdek, Oulad Nemma deb tarjima qilingan ( Berber : ⵓⵍⴰⴷ ⵏⴻⵎⵎⴰ) — Marokash, Beni Mellal-Khénifra, Fquih Ben Salah viloyatida joylashgan shaharcha hisoblanadi. 2014 yilgi Marokash aholini ro'yxatga olishda u 60,076 aholini qayd etgan, bu 2004 yildagi aholini ro'yxatga olishda 51,049 kishidan ko'p.
Nasr
N. adabiy tur sifatida turli shoxobchalardan tashkil topadi. Bu shoxobchalar janr deb ataladi va quyidagicha tasniflanadi: ocherk, hikoya, qissa, roman, epopeya. Bu janrlarning har biri, oʻz nav-batida, yangi-yangi koʻrinishlarga boʻlinadi. Mas, tarixiy roman, biofafik roman, psixologik roman, sarguzasht roman, ilmiy-fantastik roman va boshqa
N. bilan nazm yoki sheʼriyatning oʻzaro bir-biriga yaqin shakllari ham mavjud. Agar lirik proza yoki lirik N., shuningdek, nasriy sheʼr N.ning sheʼriyatga xos lirik tuygʻu va ohanglar ustuvorlik qilgan koʻrinishlari boʻlsa, sochma, sarbast sheʼr yoki erkin sheʼr sheʼriyatning N.ga xos belgilariga ega shakllaridir. Agar Qodiriy, Choʻlpon yoki Oybek romanlarida lirik harorat va nafosat yogʻdulari jilva berib tursa, Abdulla Qaxdor, Shukur Xolmirzayev hikoyalarida shafqatsiz realizm unsurlari koʻzga yaqqol tashlanib turadi. Togʻay Murod romanlari uslubida esa ritmik N. belgilari ustuvordir. Hozirgi oʻzbek N. har tomonlama badiiy yuksaklikka erishgan va jahon N.ining eng yaxshi tajribalari va anʼanalari bilan boyigan.
Nasr Ibn Ali
Nasr Ibn Ali, Nasr (? - 1012) - Movarounnahr ilikxoni (999—1012). Qoraxoniylarti. Buxoroni egallash bilan Movarounnaxrning bosib olinishini nihoyasiga yetkazgan (999 yil oktabr). Somoniylar amiri Abdulmalik ibn Nuh va uning qarindosh-urugʻlarini asir qilib, Oʻzgandagi zindonga tashlangan. Shu tariqa qudratli boʻlgan somoniylar sulolasi qulagan. 1000—1005-yillarda ilik N. ibn A. somoniylar hokimiyatini tiklashga harakat qilgan Mun-tasirga qarshi kurashgan va gʻalaba qilgan. 1000-yil Mahmud Gʻaznaviy N. ibn A. bilan oʻz yerlari oʻrtasidagi chegaralarni belgilash toʻgʻrisida bitim tuzgan, unga koʻra, Amudaryo asosiy chegara qilib belgilangan. Natijada somoniylar davlati oʻrnida ikkita yangi davlat tash-kil topgan: birinchisi — Qashqardan Amudaryogacha choʻzilgan, Sharqiy Tur-kistonning bir qismini, Yettisuv, Shosh, Fargʻona va qad. Sugʻd hududini oʻz ichiga olgan qoraxoniylar; ikkinchisi — Shimoliy Hindiston chegarasidan tortib Kaspiy dengizining jan. qir-gʻoqlarigacha choʻzilgan, hozirgi Afgʻoniston va Shim.Sharqiy Eron viloyatlarini oʻz ichiga olgan Gʻaznaviylar davlati.
Biroq N. ibn A. Xurosonni bosib olish niyatidan butunlay voz kechmagandi. 1006 va 1008-yillarda qoraxoniylar Xurosonga ikki marta yurish qilganlar. 1006-yildagi yurish chogʻida Mahmud Gʻaznaviy Hindistonda edi. Qoraxoniy qoʻshinlari Balx, Tus va Nishopurni bosib olganlar. Biroq Mahmud Hindistondan qaytib kelib, ularni quvib yuborgan. 1008-yildagi Balx yaqinidagi jangda Mahmud qoʻshinida 500 ta fil bor edi. N. ibn A. kushini tor-mor etilib, qoraxoniylarning Amudaryoning janubidagi hududlarini egallash yoʻlidagi harakatlari shu tarzda toʻxtatilgan. N. ibn A. nixryatda jasur va dovyurak, imon, eʼtiqodli shaxs boʻlib, u haqda koʻplab rivoyatlar toʻqilgan. Ja-mol Qarshiynit yozishicha, N. ibn A. buyuk nomdor xoqon, juda koʻp fazilatlar sohibi boʻlgan va hijriy 402 yil (1011 — 12)da Oʻzganda vafot etib oʻsha yerda dafn etilgan.
Vladimirovka (Shimoliy Qozogʻiston viloyati)
— Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Mamlut tumanidagi qishloq. Kato kodi — 595231300.
Mars (Pennsylvania)
Mars AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Butler County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1693 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 1,2 km2. Shundan 1,2 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 325 m balandlikda joylashgan.
IC 296
IC 296 Persey yulduz turkumidagi SB0-a (ixcham choʻziq galaktika) tipli galaktikadir.
Nasr Ibn Ahmad (maʼnolari)
Nasr Ibn Ahmad:
Togʻiz (ovul)
Tog'iz (Тоғыз) — Qozogʻiston Respublikasining Aqtoʻbe viloyati Shalqar tumanidagi qishloq. Togʻiz qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Tumanning maʼmuriy markazi Shalqar shahridan 73 km janubiy-sharqda, dengiz sathidan 157 metr balandlikda joylashgan. KATO kodi - 156445100. Sovet davrida qishloq Tuguz deb atalgan.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 672 kishini (328 erkak va 344 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 609 kishi (292 erkak va 317 ayol) yashagan.
Qiziq faktlar
1957-yildan 1960-yillarning boshlariga qadar qishloqda harbiy obʼekt - №5 poligonning radio boshqaruv punkti (hozirgi Bayqoʻngʻir kosmodromi) joylashgan boʻlib, undan sinov maydonchasidan raketalarni uchirishni taʼminlash maqsadida foydalanilgan.
Piranhaconda
Piranhaconda — Amerika ilmiy fantastika filmi, premyerasi 16-iyun 2012-yilda Syfy Channelda boʻlib oʻtgan. Film rejissori Jim Wynorski, produser Roger Corman, shuningdek Michael Madsen, Rib Hillis, Rachel Hunter va Terri Ivens kabi aktyorlar rol oʻynashgan.
Dersum
Dersum Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Emsland tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 28,57 km2. 1434 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Dersumning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Alicante
Alikante — Ispaniyadagi shahar va port, Oʻrta dengiz sohilidagi kurort. Alikante provinsiyasining maʼmuriy markazi. Aholisi 261 ming kishi (1991). Yogʻ-moy, tamaki, kimyo, metallsozlik, sement, toʻqimachilik sanoati korxonalari bor. Chetga vino va meva-sabzavot mahsulotlari chiqariladi. A. qadimda rimliklar qishlogʻi boʻlgan. Arablar hukmronligi davrida al-Lukant deb atalgan. 1490-yilda shahar maqomini olgan. Meʼmoriy yodgorliklardan oʻrta asrda qurilgan Santa-Barbara qasri, ratusha binosi (17-18-asrlar) va San-Nikolas de Bari (17-asr) cherkovi saqlangan.
Alikor ipak
Alikor ipak — eski pillakashlikda dukurma pilladan qoʻlda tortilgan ipak. U toza pilla ipagidan 5-6 bara-var yoʻgʻon boʻladi. Undan jujuncha, toʻnli shoyi toʻqilgan. Pillakashlik mexanizasiyalashgach, dukurmadan ik-kinchi navli ipak olinadigan boʻldi.
Yaka (Kemaliye)
Yaka — Turkiyaning Erzincan viloyati Kemaliye tumaniga qarashli qishloq.
Manbalar
[
Nasr Ibn Ahmad
Nasr Ibn Ahmad, Nasr I ibn Asad Somoniy (taxminan 848 — 893) — somoniylar sulolasi boshligʻi, Samarqand hokimi (865—892). N. ibn A. Norin daryosi boʻyidagi Haylam qishlogʻida tu-gʻilgan. 874 i. Xuroson hukmdori Muhammad ibn Tohirning ukasi Husayn ibn Tohir Buxoroga bostirib kelgan. Buxoro xalqi zulmga qarshi qoʻzgʻolon koʻtargan va N. ibn A. huzuriga elchilar joʻnatib, somoniylar xonadonidan bir kishini Buxoroga xrkim qilib yuborishni soʻragan. N. ibn A. uz ukasi Is-moil Comohuuww Buxoroga noib qilib yuborgan. Shundan soʻng N. ibn A. oʻzini butun Movarounnaxr boshligʻi deb bilgan va kumush dirhamlar zarb kildirgan (ilgari dirham tangalar zarb qilishga faqat tohiriylarnmng huquqi bor edi). Ismoil boʻlsa, akasiga itoat etmay qoʻygan va ular oʻrtasida 888 yil toʻqnashuv boʻlib N. ibn A. qoʻshinlari butunlay tor-mor keltirilgan.
IC 297
IC 297 Persey yulduz turkumidagi NF (hali noaniq) tipli obyektdir.
Péreyres
Péreyres Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ardèche departamenti Largentière tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
55 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 4,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 12,4 km2. Dengiz sathidan 676 – 1400 m balandlikda joylashgan.