cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maruan Fellayni
Etterbekda tugʻilgan. Ota-onasi marokashlik. Fellayni "Standart Liej" ga qoʻshilishdan oldin " Anderlext ", „RAEC Mons“, „Royal Francs Borains“ va „Sharleroi SC“ klublarida yoshlar jamoasida oʻynagan. Belgiyaning birinchi divizionida gʻalaba qozonganidan soʻng v u "Everton" ga oʻtish uchun Angliyaga koʻchib oʻtdi.
Belgiya terma jamoasida 2007-yildan to 2019-yil mart oyida faoliyatini tugatgunga qadar Fellayni "qizil iblislar" safida 87 oʻyin oʻtkazib, 18 gol urgan. U 2008 yilgi Olimpiada, 2014 yilgi Jahon kubogi, Evro-2016-va 2018-yilgi Jahon chempionatida jamoani himoya qilib, Belgiyaga keyingi turnirda uchinchi oʻrinni egallashiga yordam berdi.
Yoshlik
Fellayni Marokash ning Tanjer shahrida tugʻilgan va Bryusselda tarbiyalangan. Uning otasi Abdellatif „ Raja Casablanca“ va „Hassania Agadir“ klublarining sobiq darvozaboni boʻlgan. Fellayni musulmon futbolchi hisoblanadi.
Erta martaba
Bryussel poytaxti Etterbek shahrida tugʻilgan Fellayni "Anderlext" da 8 yoshida futbol oʻynashni boshlagan. U engil atletika bilan ham shug‘ulangan, 10 000 metrga yugurish bo‘yicha musobaqalarda qatnashgan. Biroq Fellayniningotasi professional futbolchi boʻlgan. Abdellatif oʻgʻlini futbolga qiziqtiradi. „Anderlext“ akademiyasida oʻtkazgan birinchi mavsumida u 26 ta gol urgan boʻlsa, ikkinchi mavsumda 37 ta gol urishga erishadi. U 10 yoshigacha „Anderlext“ akademiyasida o‘ynaydi, otasi shaharda yangi ishga joylashishi sababli ko‘chib ketishadi Fellayni Monsga klubiga borib qoʻshildi. Uch yil oʻtgach, u Sporting Sharleroi bilan shartnoma imzolaydi va klubga borib qoʻshiladi. 17 yoshida u Standard Liej bilan birinchi doimiy shartnomasini imzoladi. 2006-2008 yillar oraligʻida u klub safida 84 oʻyin oʻtkazib, 11 bor raqiblar darvozasini ishgʻol qilgan. U oʻzining toʻpni boshqarish qobiliyati va chidamliligi bilan tanilgan, bu esa uni Belgiya birinchi divizionidagi eng yaxshi yarim himoyachilardan biriga aylantirgan va natijada 2008 yilda „Ebony Shoe“ sovrinini qoʻlga kiritgan, eng yaxshi oʻyinchiga berilgan mukofot. Afrikaliklarning kelib chiqishi fasli.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Alp
Alp Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Girona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 44,25 km2. Aholisi — 1733 kishi (2010).
Garding
Garding Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Nordfriesland tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 3,06 km2. 2649 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Gardingning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Hisor tizmasi
Hisor tizmasi — Oʻrta Osiyo hududida joylashgan togʻ tizmasi.
Hisor togʻ tizmasi tarkibida Amir Temur g‘ori, Maydanak platosi hamda Maydanak astronomik observatoriyasi, Hisor davlat togʻ-archa qoʻriqxonasi va boshqa koʻplab joylar ham mavjud.
Joylashuvi
Pomir-Olay togʻlarining gʻarbiy qismida (Oʻzbekiston va Tojikiston Respublikalarida), Zarafshon, Qashqadaryo va Amudaryo havzalarining suvayirgʻichida joylashgan.
Tuzilishi
Togʻ tizmasining umumiy uzunligi 200 km ni tashkil etadi. Oʻrtacha balandligi 3600 metrga teng. Eng baland joyi 4643 metrlik Dukdon togʻi hisoblanadi. Asosan, paleozoy va mezozoy davri granit intruziyalari yorib chiqqan kristalli jinslar, granodiorit, slanets va qum-toshlar, gips, konglomerat, dolomit va boshqalardan tashkil topgan.
Hisor tizmasi va uning yirik tarmoqlari Boysuntogʻ va Koʻhitangtogʻ asosan granit, ohaktosh va slanetsdan tarkib topgan.
Chaqchar va Hisor togʻlari tutashgan hududlarda Botirboy, Seversev singari muzliklar mavjud.
Paydo boʻlishi
Hisor togʻ tizmasi gersin togʻ burmalanishi vaqtida hosil boʻlgan. Togʻ tizmaning janubi-gʻarbiy tarmoqlari tektonik jihatdan Hisor megaantiklinalining janubi-gʻarbiy qismiga toʻgʻri keladi. Ular boʻr, paleogen va neogen davrining choʻkindi jinslari bilan qoplangan.
Geografiyasi
Hisor tizmasining markaziy qismida (2195 m balandlikda) xushmanzara Iskandarkoʻl joylashgan. Shimoliy yon bagʻri ancha tik va qoyali, janubiy yon bagʻri esa qiya boʻlib, keng platolar va unumdor vodiylardan iborat. Hisor tizmasining tuzilishi juda murakkab boʻlib, unda bir qancha baland togʻ massivlari, dovonlar mavjud. Hisor tizmasi gʻarb va janubi-gʻarbga tomon bir necha tarmoqqa boʻlinib, pasayib boradi. Togʻ oldi hududlarida Miraki, Yakkabogʻ va Gʻuzor adirlari joylashgan. Adirlarda va past togʻlarda karst relyef shakllari gʻorlar, voronkasimon chuqurliklar va ungurlar mavjud.
Choʻqqilar
Hisor togʻ tizmasida Oʻzbekiston hududidagi eng baland choʻqqi Hazrati Sulton choʻqqisi (4643 metr) joylashgan.
Shu bilan birgalikda hududda Boysuntogʻ va Chaqchar togʻ choʻqqilari ham joy olgan.
Botiqlar
Zarafshon, Yakkabogʻ, Hisor togʻlari oraligʻida Kitob-Shahrisabz botigʻi (Kitob soʻzi „Kifti-ob“ yaʼni „suv boshi“ degan maʼnoni anglatadi) mavjud. Bu botiq daryodan oqqan chiqindilar bilan qoplangan allyuvial tekislik hisoblanadi.
Hisor tizmasining janubi-gʻarbiy tarmoqlari orasida Qashqadaryo botigʻi joylashgan. Bu botiq gʻarbga tomon kengayib boradi.
Daryolar
Qashqadaryo (378 km) Hisor togʻ tizmasining Togʻtosh davonidan boshlanadi.
Jinnidaryo (57 km) Hisor togʻ tizmasining Oqota va Shertogʻ togʻlari orasidagi buloqlardan boshlanadi.
Oqsuv (115 km) Hisor tizmasining Botirboy va Seversev togʻ muzliklari hosil qilgan irmoqlarning toʻplanishidan hosil boʻladi.
Tanxozdaryo (104 km) tizmadagi Gʻozikoʻldan boshlanadi.
Relyefi
Relyefi murakkab, qoyali boʻlib, koʻp joylari parchalangan. Suvayirgʻich qismi va yon bagʻirlarida tekislangan yuzalarga tarqalgan, zich va dara shaklidagi daryolar bilan chuqur kesiklar hosil qilgan. Gips va ohaktoshlar tarqalgan joylarida karst relyef shakllari (karrlar, karst voronkalari, botiqlari, quduqlari, gʻorlari) uchraydi. Bunday joylarni mahalliy aholi „ming chuqur“ deb ataydi. Ohaktoshlarda tik va qoyali kuestalar hosil boʻlgan. Hisor tizmasining shimoliy va gʻarbiy yon bagʻirlarini Zarafshon, Qashqadaryo, janubiy yon bagʻrini Yarxin, Sarbogʻ, Kofarnihon, Varzob, Xonaka, Lyubach, Qoratogʻdaryo, Shirkent, Toʻpolondaryo va boshqa daryolar chuqur daralar hosil qilib kesib oʻtadi. Hisor tizmasida kelib chiqishi har xil (morena, toʻgʻon, karst) boʻlgan koʻllar jumladan, Iskandarkoʻl, Hazor-chashma, Koʻlikalon, Alovuddin, Ziyorat va boshqalar joy olgan. Tizmada 180 ga yaqin muzlik mavjud boʻlib, maydoni 148,4 km² dan ortiq.
Foydali qazilmalar
Hisor tizmasida surma, volfram, simob, qalay, flyuorit, dolomit konlari va issiq buloqlar bor.
Höflein an der Hohen Wand
Höflein an der Hohen Wand Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Neunkirchen (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 8.94 km2. 807 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Hisor tizmasi
Yogʻin miqdori
Yillik yogʻin janubi-gʻarbiy yon bagʻrida 600-1200 mm, Shimoli-sharqiy yon bagʻrida 300-400 mm ga teng.
Oʻsimlik dunyosi
Bahorda efemer va efemero-idlar, bugʻdoyiq, shuvoq oʻsadi. Butalardan achchiqbodom, qaragʻat, doʻlana va boshqa uchraydi. Yaylovlarda chorva boqiladi.
Hayvonot dunyosi
Yovvoyi sut emizuvchi hayvonlardan togʻ echkisi, togʻ qoʻyi, ayiq, tulki, suvsar, boʻrsiq, qor qoploni, silovsin, qizil sugʻur, qushlardan togʻ kurkasi, tasqara, kaklik va boshqa jonivorlar yashaydi.
Muhofazalanilishi
Hisor togʻ tizmasi hududidagi noyob oʻsimlik va hayvonlar hamda noyob geologik yodgorliklarni oʻrganish va ularni muhofaza qilish maqsadida Hisor, Koʻqitang, Kitob paleontologik-stratigrafik qoʻriqxonalari tashkil etilgan.
Courson-les-Carrières
Courson-les-Carrières Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Auxerre tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
788 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 23,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 34,1 km2.
Komplanar vektorlar
Komplanar vektorlar - bir tekislikda yoki parallel tekislikda yotuvchi vektorlar. Uchta a (xr ur z.), (x2, u2, z), s (x3, ur z) vektor Komplanar vektorlar boʻlishi uchun ularning aralash koʻpaytmasi nolga teng boʻlishi zarur va yetarlidir:x\ U\ zix2 u2 z2= 0.
Agar bu shart bajarilmasa, vektorlar komplanar boʻlmagan vektorlar deyiladi. Uch vektorning komplanarlik sharti bunday ham yoziladi: aa + rb + us = 0, bunda a, R yoki u sonlaridan kamida bittasi nolga teng emas. Shunga oʻxshash, bir tekislikda yotuvchi toʻgʻri chiziqlar komplanar toʻgʻri chiziklar deyiladi, bir tekislikda yotmaydiganlari esa komplanar boʻlmagan toʻgʻri chiziklar deyiladi. Xususiy holda uchrashmas toʻgʻri chiziqlar ham komplanar emas. .
Friz tili
Friz tili — german tillarining gʻarbiy guruhchasiga mansub, Niderlandiyaning Frislandiya viloyatida, Gʻarbiy Friz o.larida va Germaniyaning Quyi Saksoniya (Zaterland) yerida, Shlezvig shim.gʻarbida, Shimoliy Friz o.larida, Gelgoland o.da tarqalgan til; asosan, ogʻzaki muloqot tili sifatida qoʻllanadi. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni Niderlandiyada 400 ming, Germaniyada 20 ming kishidan ortiq (oʻtgan asrning 90-yillari).
Friz tili lahjalari 3 ta: gʻarbiy (Frislandiya), sharqiy (Zaterland) va shim. (Shlezvig). Frislandiya shaharlarida "shahar Friz tili" varianta — niderlandiya tilining sezilarli taʼsiri boʻlgan variant tarqalgan. Genetik jixatdan kds. ingliz tili bilan uzviy bogʻliq. Friz tilining fonologik tizimida vokalizm ancha rivojlangan. Otlarda 2 ta jins mavjud. Kuchli va kucheiz feʼllar farkdanadi. Ilk yozma yodgorliklari 13-asrga mansub. 16-asrdan barcha rasmiy doiralarda niderland tili qoʻllana boshladi, Friz tili, asosan, ogʻzaki muomala tiliga aylandi. Keyingi oʻn yilliklarda Niderlandiya maktablarida Friz tili izchil ravishda ukatila boshladi, koʻplab adabiyotlar, davriy matbuot nashr etildi. Yozuvi lotin grafikasi asosida.
Cardiff (Alabama)
Cardiff AQShning Alabama shtatida joylashgan shaharchadir. Jefferson okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 0,5 km2. 55 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 164 nafar kishi.
Verneuil-sur-Indre
Verneuil-sur-Indre Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Indre-et-Loire departamenti Loches tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
479 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 12,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 38,5 km2.
Angelina Jolie
thumb|200px|Jolie 2004-yilda thumb|upright|Jolie 2007-yilgi [[Cannes film festivalida]] thumb|upright|Jolie 2011-yilgi [[Cannes film festivalida]] thumb|upright|Jolie 2014-yilda
Angelina Jolie (tugʻilgan paytidagi ismi Angelina Jolie Voight ; 4-iyun 1975-yilda tugʻilgan; keyinchalik, Angelina Jolie Pitt )  amerikalik aktrisa, rejissor, film produser va ssenariynavisdir. U koʻplab yutuqlarga, jumladan bir marta Oscar va uch marta Oltin globusga sazovor boʻlgan. Jolie Hollywoodning eng yuqori haq toʻlanadigan aktrisalaridan biridir.
Jolie aktrisa sifatida ilk marotaba otasi Jon Voight bilan birga in Lookinʼ to Get Out (1982) komedik filmida suratga tushgan. Bu filmdan oʻn yil oʻtib, Cyborg 2 (1993) filmida bosh rollardan birini ijro etdi. Keyin, Hackers (1995) filmida suratga tushdi. Uning George Wallace (1997) va Gia (1998) filmlaridagi roli tanqidchilar tomonidan ijobiy baholandi. 1999-yilda Girl, Interrupted dramasidagi roli ortidan „Eng yaxshi ikkinchi darajali aktrisa“ nominatsiyasida Oscarni oldi. Joliening Lara Croft: Tomb Raider (2001) filmida jonlantirgan videooʻyin qahramoni boʻlmish Lara Croft roli uni Hollywood aktrisasi sifatida tanilishida muhim ahamiyat kasb etdi. U jangari janridagi filmlarda rol oʻynashni davom ettirib, Janob Smith & Smith xonim (2005), Wanted (2008), Salt (2010) va The Tourist (2010) filmlarida suratga tushdi. A Mighty Heart (2007) va Changeling (2008) filmlaridagi roli tanqidchilar tomonidan xush qarshilanib, filmlardan ikkinchisi unga „Eng yaxshi aktrisa“ nominatsiyasida Oscarni olib keldi. Uning eng tijoriy muvaffaqiyat qozongan roli Maleficent (2014) filmi boʻldi. U oʻzini ovoz aktrisasi sifatida ham sinab koʻrdi, jumladan Kung Fu Panda (2008-hozirgacha) animatsion filmlar seriyasida Yoʻlbarsoy personajiga ovoz berdi. Jolie, shuningdek, bir nechta filmlarga rejissorlik va ssenariynavislik ham qildi, ular qatoriga In the Land of Blood and Honey (2011), Unbroken (2014) va First They Killed My Father (2017) ni kiritish mumkin.
Dastlabki hayoti
Angelina Jolie Voight 1975-yilning 4-iyunida Kaliforniya shtatining Los Angeles shahrida dunyoga kelgan, otasi — Jon Voight, onasi — Marcheline Bertrand. U aktyor James Havenning singlisi, shuningdek, qoʻshiqchi-qoʻshiqnavis Chip Taylor va geolog Barry Voightning jiyanidir. Uning choʻqintirgan ota-onasi — Jacqueline Bisset va Maximilian Schell. Otasi tarafdan, Jolie olmon va slovak ajdodlarga, onasi tarafdan esa fransuz-kanadalik, niderland va olmon ajdodlarga mansubdir.
Faoliyati
Angelina Lee Starsberg Teatr maktabini bitirigandan soʻng, London, New York va Los Angelesda professional modellik qildi.
Shaxsiy hayoti
Jolie aktyor Brad Pitt bilan birgalikda turmush qurishni rejalashtirishyapti. Angelina 2-marta turmush qurib ajrashdi. Bu 2 turmushi 3 yildan iborat boʻldi. 1996-1999-yillarida Johnny Lee Miller bilan, 2000-2003-yillar orasida esa Billy Bob Thornton bilan turmush qurgan edi. Keyinchalik, 2004-yil Janob Smith & Smith xonim filmida aktyor Brad Pitt bilan tanishdi, 2006-yilda esa Shiloh Nouvel Jolie Pittni dunyoga keltirdi. Shiloh, Brad va Angelinaning oʻz qizlari. Hozirda Angelina va Brad Shiloh va asrab olgan farzandlari Maddox, Zahara va Pax bilan bir butun oila kabi yashashmoqda. Yaqindagina Jolie reportajlarning birida 14 farzandi boʻlishini xohlagani va Brad Pitt bilan juda baxtli ekanligi haqida gapirishdi. Hozirda juftlik ajrashish yoqasida.
Frizlar
Frizlar — Niderlandiyadagi (400 ming kishi) va Germaniyadagi xalq. Umumiy soni 420 ming kishi (1990-yillar oʻrtalari). Friz tilida soʻzlashadi. Dindorlari — kalvinistlar, bir qismi katoliklar. Asosiy mashgʻulotlari — qishloq xoʻjaligi va baliq ovlash. Niderlandiyadagi F. gollandlarta yakin boʻlishlariga qaramay oʻziga xos madaniy anʼanalarini saqlab qolishgan.
IC 3888
IC 3888 Canes Venatici yulduz turkumidagi S0 (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
NGC 1926
NGC 1926 Oltin Baliq yulduz turkumidagi OCL (ochiq klaster) tipli ochiq klasterdir.
Ushbu obyektni James Dunlop 1826-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Ville-sous-Anjou
Ville-sous-Anjou Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Isère departamenti Vienne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1076 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 58,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 18,4 km2. Dengiz sathidan 186 – 401 m balandlikda joylashgan.
Höflein an der Donau
Höflein an der Donau Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan qishloqdir. Wien-Umgebung okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 22,38 km2. 1149 nafar aholi istiqomat qiladi.
Michelbach an der Bilz
Hududi
Michelbach an der Bilzning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Friksion uzatma
Friksion uzatma - birbiriga siqilib aylanadigan disklar, silindrlar, konuslar va boshqa orasida hosil boʻladigan ishqalanish kuchi hisobiga aylanma harakat uzatiladigan yoki oʻzgartiriladigan mexanik uzatma. Friksion uzatma oʻqlari parallel va kesishuvchi vallar orasida harakat uzatish, aylanma harakatni vintli va ilgarilama harakatga aylantirish uchun ishlatiladi. Friksion uzatma oʻzgarmas va oʻzgaruvchan uzatish nisbatida ishlaydi. Uzatish nisbati oʻzgarmas boʻlgan Friksion uzatma siquvchi kuchni hosil qilish qiyin boʻlmagan asboblarda ishlatiladi. Mashinasozlikda, koʻpincha, uzatish nisbati oʻzgaruvchan Friksion uzatma ishlatiladi. Bularning aylanish tezliklari pogʻonasiz tarzda (aylanuvchi jismlar radiusini kattalashtirib yoki kichraytirib) oʻzgartiriladi. Pogʻonasiz Friksion uzatma diskli, konussimon, sharli va toretsli xillarga boʻlinadi. Friksion uzatma asboblar, stanoklar, yuk koʻtaruvchi hamda transport mashinalari va boshqalarda qoʻllanadi.
Uuemõisa (borough)
Uuemõisa manor
Uuemõisa mulki ( Neuenhof  )-birinchi marta 1539 yilda aytilgan va keyin Saawa-Länening Bishopikasiga tegishli (Ösel-Wiek).Shvetsiya paytida u uzoq vaqt davomida de lagihie oilasining ulkan domenlarining bir qismi edi.1919 yil Estoniya er islohotidan oldin oxirgi egasi Evgenie Mixailovna Shaxovskaya, dunyodagi birinchi qiruvchi uchuvchi.Estoniya mustaqillik e'lon qilinganidan keyin Estoniya Mudofaa vazirligi tomonidan ishlatilgan.Estoniyaning Sovetistonlik Kasbida, qizil armiyani egallab oldi.
Hozirgi Manor XIX asrning o'rtalarida qurilgan, 1921-23 yillarda Karl Karl Burman tomonidan amalga oshirilgan.
Ruscha uyqu tajribasi
"Rossiya uyqusidagi eksperiment " bu internetda mashhur bo'lgan qo'rqinchli hikoya bo'lib, u zamonaviy afsona asosiga aylangan Sovet davridagi ilmiy eksperimentda 5 ta odamning eksperimental uyquni buzilishiga duchor bo'lganligi haqida hikoya qiladi. Ko'pgina yangiliklar, jumladan Snopes, News.com.au va LiveAbout, hikoyaning kelib chiqishini 2010-yil 10-avgustda haqiqiy ismi noma'lum OrangeSoda foydalanuvchi tomonidan e'lon qilingan Creepypasta Wiki veb-saytida qayd etadi.
Hikoya
Hikoya 1947 yilda Sovet Ittifoqining yashirin sinov markazida o'tkazilgan tajriba haqida hikoya qiladi. Harbiy ruxsat berilgan ilmiy eksperimentda davlat dushmani deb topilgan besh mahbus yopiq gaz kamerasida ushlab turilgan va ularni 30 kun davomida doimiy ravishda uyg'oq ushlab turish uchun eksperimental gaz asosidagi ogohlantiruvchi birikma qo'llanilgan. Mahbuslarga ko'rsatilgan 30 kun ichida eksperimentni yakunlasalar, qamoqdan ozod qilinishlari haqidagi yolg'on va'da berilgan. Mahbuslar boshlang'ich 5 kun davomida o'zlarini odatdagidek tutishgan, bir-birlari bilan gaplashishdi va tadqiqotchilar bilan bir tomonlama oyna orqali pichirlashishdi. 9 kundan so'ng, bir mahbus soatlab nazoratsiz ravishda qichqirishni boshladi, boshqalari esa unga munosabat bildirmadi. Erkak shunchalik uzoq qichqirdiki, uning ovoz paychalari yirtilib ketdi va natijada soqov bo'lib qoldi. Ikkinchisi qichqira boshlaganda, qolganlari yirtilgan kitob sahifalari va o‘z najaslarini illyuminator derazalariga yopishtirib, tadqiqotchilarning ichkariga qarashlariga to‘sqinlik qilishdi. Bir necha kun o'tdi, tadqiqotchilar ichkariga qaray olmadilar, bu vaqt davomida xona butunlay jim edi. Tadqiqotchilar interkomdan mahbuslar hali ham tirik yoki o'likniligini tekshirish uchun foydalanishdi va tasdiqlovchi qisqa javob oldilar.
15-kuni tadqiqotchilar ogohlantiruvchi gazni o'chirishga va kamerani qayta ochishga qaror qilishdi. Mahbuslar uxlab qolishlaridan qo'rqib, gazning o'chirliishni xohlamadilar. Ichkariga qarab, ular omon qolgan to'rt nafar sub'ekt o'tgan kunlar davomida o'z-o'zini o'ldiradigan va og'ir jarohatlash va ichaklarni bo'shatish, jumladan teri va mushaklar qismlarini yirtib tashlash, qorinning ko'plab ichki a'zolarini olib tashlash, o'z-o'zini yeyish bilan shug'ullanganligini bilib oldilar. Kamera ochilishi bilanoq o'lik holda topilgan Ikkinchi mahbusning qoni va suv polda yig'ilib qolgan edi. Uning go'shtlarinig bir nechta qismlarga maydalashdi. Mahbular zo'ravonlik bilan palatani tark etishni rad etishdi va olimlardan stimulyatorni qo'llashni davom ettirishni so'rashdi. Ularni olib chiqishga uringan bir askarni o'ldirishdi va boshqasini yaralashdi. Oxir-oqibat kameradan olib tashlangandan so'ng, barcha mahbuslar o'ta kuchli, anestetik va tinchlantiruvchi vositalarga misli ko'rilmagan qarshilik qilishdi. O'ta jiddiy jarohatlarga qaramay tirik qolishdi. Shunungdek uyg'oq ushlab turuvchi vositani berilishni juda istashlari ko'rsatishdi. Aninqlandinishicha, agar mahbuslardan biri uxlab qolsa, u o'ladi.
Og'ir jarohatlari uchun biroz davolangandan so'ng, tirik qolgan uchta maxbus EEG monitorlari miyaning qisqa takrorlanadigan o'lim daqiqalarini ko'rsatibharbiy amaldorlarning buyrug'i bilan (tadqiqotchilarning irodasiga qarshi bo'lsa ham) gaz kamerasiga stimulyator bilan qaytishga tayyorlandilar. Palata muhrlanishidan oldin, maxbuslardan biri uxlab qoldi va o'ldi va gapira oladigan yagona maxbus darhol palataning muhrlanishi uchun qichqirdi. Harbiy qo'mondon qolgan ikkita mahbus bilan birga yana uchta tadqiqotchini xonaga yopishni buyurdi. Bir tadqiqotchi shu zahoti qurolini chiqarib, qo‘mondon va soqovni ikkalasini ham boshiga otib o‘ldirdi, ikkinchisi esa xonadan qochib ketdi. Dahshatga tushgan tadqiqotchi faqat bitta omon qolgan mahbus bilan, endi odamlar deb atash mumkin bo'lmagan yirtqich hayvonlar joylashgan xonada o'zini qulflashga yo'l qo'ymasligini aytdi. U umidsizlik bilan mahbusning ahvolini ahvolini so'radi, mahbus tabassum qildi va lekin tadqiqoqchiga o'zi va boshqa tushib qolgan mahbuslar uxlash harakati bilan nazorat qilingan inson ongidagi tabiiy yovuzlikdek ko'rinib ketdi. Qisqa pauzadan so'ng tadqiqotchi mahbusning yuragiga o'q uzdi va o'lim nafasi bilan yerga yiqilgan mahbus so'nggi so'zlari bilan ming'irladi; “Demak... deyarli... ozod. . ."
Mashhurlik va omma e'tibori
"Rus uyqu tajribasi" asl nashrida juda mashhur bo'ldi. Ba'zilar buni eng katta va eng ko'p umumiy gap-so'z bo'lgan hikoya deb hisoblashadi va Dread Centralning Josh Millikani buni "Internet asrining eng hayratlanarli va ta'sirli hikoyalaridan biri" deb atadi. Onlayn va oflayn munozaralarning aksariyati bu voqea fantastik emas, balki haqiqiy ekanligi haqidagi to'xtamga kelganligi boisidan ko'plab maqolalar bu da'voni rad etishga intiladi.
Ko'pincha unga xuddiki unda qatnashgan ishtirokchi qatnashgan rasmni grotesk, iblis qiyofasi tasviri bilan birga baham ko'riladi. Lekin rasm aslida "Spazm" deb nomlangan hayotiy o'lchamdagi animatronik Xellouin rekvizitiga tegishli.
Adabiy tanqid
Sonali Srivastav va Shikha Rai "Rossiya uyqusidagi eksperiment" va 2018 yilgi Ghoul mini-seriyasilarini taqqosladilar va seriya afsonadan ilhomlanganligini ta'kidladilar.
Modifikatsiyalar
2019 yilgi spektakl UH1317 mavzusi - Fanda halokatli burilish izlari ham ushbu qisqacha hikoyaga asoslangan.
Irlandiyada 2018-yil boshlarida rejissyor bo'lmish Jon Farrelli tomonidan ushbu qisqa hikoya asosidagi psixologik triller ishlab chiqarila boshlandi. So'ngra film 2022-yil noyabr oyida chiqdi
Bulardan tashqari yana bir nechta modifikatsiyalar ham yaratildi, jumladan, bosh rolni Kris Kattan ijro etgan va rejissyori Barri Andersson bo'lgan “Sovet uyqusidagi eksperiment” nomli qissaga asoslangan film. Ushbu filmni suratga olish ishlari 2018-yilda Minnesota shtatining Lakeville shahrida bo‘lib o‘tdi
Carolina (Alabama)
Carolina AQShning Alabama shtatida joylashgan shaharchadir. Covington okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 2,9 km2. 297 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 85,5 nafar kishi.
Anvar Ridvon
Anvar Ridvon (malay. Anwar Ridhwan)-Malayziya milliy yozuvchisi.1949-yil 5-avgustda Selangordagi Sabak Burnamda tugʻilgan.
Asarlari
Koʻplab roman va hikoyalar muallifi. Ayrim asarlar ingliz, arab, venger, italyan, xitoy, nemis, rus, fransuz tillariga tarjima qilingan. To‘rtta milliy mukofot va Janubi-Sharqiy Osiyo adabiy mukofoti (2002) laureati. „Ogonsoto orollari bor edi va yoʻq edi“ hikoyasi (ruscha tarjimasi, 2006-yilda nashr etilgan) 2003-yilda ASEAN xalqaro hakamlar hay’ati tomonidan Mastra mukofoti bilan taqdirlangan. 2009-yilda u Milliy yozuvchi unvoniga sazovor boʻlib, Malayziyada adabiyot sohasida ushbu eng yuqori unvonni olgan oʻninchi yozuvchi boʻldi. Yozuvchining asarlari sahnalashtirilgan va telefilmlarda gavdalantirilgan. Uning „Sanʼatkorning so‘nggi kuni“ nomli asari uchun film 2013- yilda rejissyor Sabri Yunus tomonidan suartga olingan.
Anvar Ridvon Malayziyada nashr etilgan qator lug‘atlar, jumladan, ruscha-malaycha va malaycha-ruscha lug‘atlar tuzish kengashlarida ilmiy maslahatchi sifatida ham ishlagan.
Havolalar
Anvar Ridvon milliy malay yozuvchisi sifatida glabal hayotning milliy gʻoyachisi
Malayziya shoirlari
Rockville (Connecticut)
Rockville AQShning Connecticut shtatida joylashgan shahardir. Tolland County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
7708 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 4,6 km2. Shundan 4,5 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 237 m balandlikda joylashgan.
Dilara bikech dyurbesi
Dilara bikech dyurbesi (Dilâra bikeç dürbesi) — XVIII asrdagi Boqchasaroy Xon saroyining janubiy darvozasida joylashgan. Afsona boʻyicha, dyurbede Qrim xoni Qrim Gereyning muhabbati va saroy boshqaruvchisi Dilara bikech dafn etilgan. Dilara Bikeshning shaxsiyati hali ham kam oʻrganilgan. Rivoyatlarga koʻra, oʻlimidan oldin Yashil Jomiy koʻrinadigan Bakshasaroyga dafn etilishini soʻragan. Tog‘ning qarama-qarshi tomonida, o‘z maqbarasi yonida Xon mashhur Ko‘z yoshi chashmasini qurdirdi.
Sakkiz burchakli bino 1764-yili bogʻcha terrasalarining uzoq burchagida solingan. U yarim oyi bor yarim sharsimon gumbaz bilan qoplangan. Devorlarni boʻylab ikki qator arkasimon nishlar bor. Bungacha maqbara kiraverishi tepasiga „Marhum Dilera qiz ruhiga duo“ yozuvi tushirilgan lavha o‘rnatildi. „ Koʻz yoshi favvorasi“ dastlab gumbazda joylashgan boʻlsa, keyin 1783-yili favvora hovlisiga koʻchirildi.
2007-yili restavratsiya qilinganidan soʻng dyurbe gumbazi boshlangʻish tuzilmadek qoʻrgʻoshin bilan qoplangan.
Adabiyotda bu haqda birinchi eslatmalarni Qrim xonligi Rossiyaga qoʻshilgandan soʻng darhol chet ellik sayohatchilar qoldirdi: ingliz ayol Kreyven 1786-yili maqbarasi haqida „Qrim orqali Konstantinopolga sayohat“, rus xizmatidagi nemis Pallas 1793-yili „Bemerkungen auf einer Reise in die südlichen Statthalterschaften des Rußischen Reichs in Den Jahren“ 1793 va 1794-yillar yozgan. left|thumb|200x200px| Dyurbe Federik Dyubua de Montper „Kavkazni aylanib, cherkeslarga va abxazlarga, Gruziyag, Armanistonga va Qrimga sayohat“ nomli asarida shunday deb yozdi:
IC 3889
IC 3889 Canes Venatici yulduz turkumidagi * (yulduz) tipli yulduzdir.
Bertrand Russell
Bertrand Arthur William Russell, 3-Earl Russell (18-may 1872 – 2-fevral 1970) britan faylasufi, tarixchi, matematik, patsifist, ratsionalist, Qirollik Jamiyati aʼzosi, Nobel mukofoti va "Xizmatlari uchun" ordeni laureati boʻlgan . Buyuk Britaniya va AQShda bir necha untlarning professor 1908-yildan London qirollik jamiyati aʼzosi. Ingliz neorealizmi va neopozitivizmi asoschisi. Uning fikricha, falsafa oʻz muammolarini tabiiyot ilmidan oladi, uning vazifasi — tabiiyot ilmi tamoyillari va tushunchalarini tahlil qilish va tushuntirishdan iborat. Mat.ni mantiqan asoslab berish maqsadida mantiqning deduktivaksiomatik tuzilishini rivojlantirgan. "Matematika asoslari" (A. Uaytxed bilan birgalikda; 1—3j.lar, 1910—13) asarini yozgan. R. oʻzining sotsiologik karashlari bilan psixologizmga yaqinlashgan. Uning fikricha, tarixiy jarayon va odamlarning xattiharakati asosida instinkt, hissiyot yotadi. R. obyektiv tarixiy qonuniyatlarni aniqlash mumkin emas, deb hisoblagan. U yadro qurolini taqiqlash va tinchtotuv yashash siyosatining tarafdori boʻlgan. Paguosh harakati tashabbuskorlaridan biri. Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti laureata (1950).
Vernou-sur-Brenne
Vernou-sur-Brenne Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Indre-et-Loire departamenti Tours tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
2452 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 95,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 25,8 km2.
NGC 1927
NGC 1927 Orion yulduz turkumidagi NF tipli dir.
Ushbu obyektni John Herschel 1831-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Łukasz Piszczek
Goczałkowice-Zdroj
Piszczekning otasi, mahalliy LKS Goczałkowice-Zdrój futbol klubining murabbiyi Kazimierz taxminan 7-8 yoshlik Piszczekni mashgʻulotlardan biriga olib kelishga qaror qilgan.
Zagłębie Lubin
Hertha BSC uning oʻyinlariga qiziqdi va 2004-yilda Piszczek bilan shartnoma imzoladi, ammo darhol Zagłębie Lubinga ijaraga berdi. 2004-yil 16-oktyabrda GKS Katowicega qarshi oʻyinda bittadan gol va golli uzatmani qayd etdi (7:0). Zaglebi bilan 2006—2007-yilgi Ekstraklasada gʻalaba qozondi. Asosan chap qanot himoyachisi sifatida oʻng qanotda Łobodziński va markazda Michał Chałbiński bilan 4-3-3 sxemasida oʻynadi. 2006—2007-yilgi mavsumda 11 ta gol urib, 12 ta gol urgan Chalbinski va 15 ta gol urgan Piotr Reissdan keyingi liganing eng yaxshi toʻpurari boʻldi.
Hertha BSC
thumb|278x278px| Piszczek 2009-yilda Hertha BSC bilan 2007-yilning kuzida, Zagłębie Lubin bilan uch yil oʻtgach, Hertha Piszczekni yana klubga qoʻshib oldi. Bundesligadagi ilk golini 2008-yilning 26-aprelida Hannover 96 ga qarshi o‘yinda kiritdi.
Borussia Dortmund
thumb|266x266px| Piszczek 2014-yilda Dortmundning „Borussia“ klubi safida 2010-yilning 19-mayida Piszczek Dortmundning „Borussia“ klubiga tekinga o‘tib, 2013-yilning iyunigacha shartnoma imzoladi. 2011-yilning 26-iyulida shartnomasini 5 yilga uzaytirdi. 2011-yil 24-sentabrda yangi nemis klubidagi birinchi golini 1. FSV Mainz 05 ga urdi. 2012—2013-yilgi mavsumda Dortmundning UEFA Chempionlar Ligasi finaligacha boʻlgan 12 oʻyindan 11 tasida maydonga tushdi. 2016-yilning 27-yanvarida Piszczek shartnomasini 2018-yilgacha uzaytirdi. 2017-yilning 6-aprelida Dortmund bilan shartnomasini 2019-yilning 30 iyuniga qadar uzaytirdi.
Goczałkowice-Zdrójga qaytish
2021-yilning may oyida Piszczek Gotsalkowice-Zdroj klubiga qaytishini eʼlon qildi.
Xalqaro faoliyati
thumb|250x250px| Piszczek [[Polsha milliy futbol terma jamoasi|Polsha terma jamoasi safida Yevro-2016 da o‘ynaydi]] Piszczek Polsha terma jamoasi safida 2007-yil 3-fevralda Estoniyaga qarshi o‘rtoqlik o‘yinida debyut qilgan.
2008-yil 6-iyunda UEFA Yevro-2008 uchun yakuniy 23 kishilik tarkibga tanlab olindi va jarohat tufayli qatnashmagan Jakub Błaszczykowski oʻrniga maydonga tushdi.
2011-yil 29-iyulda Polsha futbol assotsiatsiyasi Piszczekni 2006-yilda KS Cracoviaga qarshi o‘yinda ishtirok etmagani uchun olti oyga diskvalifikatsiya qildi.
Piszczek UEFA yevro-2012 uchun yakuniy 23 kishilik tarkibga tanlandi. Polsha terma jamoasi safida guruhdagi uchta oʻyinda qatnashgan. 2013-yilning 22-martida Piszczek milliy terma jamoadagi ilk golini Ukrainaga qarshi o‘yinda (1:3) kiritdi.
Shaxsiy hayoti
Piszczek Chexovitse-Dziedzice ning Bielsko shahrida tugʻilgan va Goczałkowice-Zdrójda oʻsgan. Otasi Kazimierz, Goczałkowice-Zdrójda murabbiy boʻlib ishlagan, keyinchalik bu klub vitse-prezidenti boʻlgan. Akalari Marek va Adam ham futbol bilan shugʻullanishgan.
Faoliyat statistikasi
thumb|262x262px| Piszczek 2018-yilda oʻyinda toʻpni maydonga tushirishga tayyorlanmoqda
Xalqaro gollar
Ballar va natijalar birinchi navbatda Polshaning gollari roʻyxatini koʻrsatadi.
Klub
Zagłębie Lubin
Borussia Dortmund
Arsenauli
Arsenauli (gruz. Arsenauli) — Gruziyadagi qishloq.
2014 yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 89 kishi istiqomat qiladi.[1]
Knobel (Arkansas)
Knobel AQShning Arkansas shtatida joylashgan shahardir. Clay okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
287 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 260,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,1 km2. Shundan 1,1 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 85 m balandlikda joylashgan.
Garding, Kirchspiel
Hududi
Garding, Kirchspielning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Finlandiya
thumb|Pielinen
Doğancı, Bergama
Dogʻanji — Izmir viloyatining Bergama tumanidagi mahalla.
Tarixi
Doğancı; Ilgari maʼmuriy boʻlinma sifatida qishloq boʻlgan boʻlsa, 2012-yilgi qonun oʻzgarishidan keyin mahallaga aylandi.
Finlandiya
Finlandiya (fincha: Suomi, shvedcha: Finland), Finlandiya Respublikasi (fincha Suomen Tasavalta, shvedcha Republiken Finland) — Shimoliy Yevropada joylashgan davlat. Maydoni 337 ming km². Aholisi 5,414 mln. kishi (2012). Poytaxti — Helsinki shahri; Tampere ikkinchi yirik shahar. Maʼmuriy jihatdan 5 lyani (guberniya) ga boʻlinadi. 1981-yildan oʻzini oʻzi boshqarish maqomini olgan. Aland orollari bu hisobga kirmaydi. BMT aʼzosi.
Davlat tuzumi
Finlandiya — suveren respublika. Amaldagi konstitutsiyasi 2000-yil 1-martda kuchga kirgan. Davlat boshligʻi — prezident (2000-yildan Tarya Halonen xonim), u toʻgʻri va yashirin ovoz berish yoʻli bilan mamlakat fuqarolari tomonidan 6 yil muddatga saylanadi. Qonun chiqaruvchi hokimiyatni 1 palatali parlament, ijrochi hokimiyatni prezident bilan hukumat birgalikda amalga oshiradi.
Courtoin
Courtoin Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Sens tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
44 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 6,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,5 km2.
Finlandiya
Tabiati
Botniya, Fin qoʻltiqlari va Boltiq dengizi sohillari koʻpgina buxta va shxerlar (suv ostidagi va suvdan chiqib turadigan qoyalar) bilan parchalangan. Hududining aksar qismi dengiz sathidan 100–200 m pastda yotuvchi tekislik. Markaziy qismidagi koʻllar atrofi hamda shimoliy va sharqida tepalik va qirlar bor. Shimoli-gʻarbida Skandinaviya togʻlarining tarmoqlari joylashgan (eng baland joyi 1365 m — Xaltiatunturi choʻqqisi). Foydali qazilmalardan xromit, temir, mis kolchedani, misnikel, polimetall rudalar, apatit, grafit, magnezit, asbest, talk, marmar, muskovit konlari bor, torf qazib olinadi. Iqlimi moʻʼtadil, shimolida kontinental iklim. Boltiq dengizi va Golfstrim oqimining yaqinligi iqlimga yumshatuvchi taʼsir qiladi. Oʻrtacha temperatura fevralda —3° dan — 14° gacha, iyulda 14° dan 17° gacha. Yillik yogʻin 600– 700 mm. Dare koʻp, qisqa, sersuv, serostona. Yiriklari — KemiYoki, KyumiYoki, KokemyaenYoki, TornioYoki. 60 mingga yaqin koʻl bor (mamlakat hududining 8%), yirik koʻli — Sayma. Botqoq koʻp. Hududning 61% oʻrmon, asosan, igna bargli daraxtlar, janubidagi podzol, gleypodzol, torfli botqoq tuproklarda aralash oʻrmonlar, shimolida togʻ tundrasi. Yirik milliy bogʻlari — Lemmenyoki, PallasOunastunturi, Oulanka va boshqa Finlandiyada 18 qoʻriqxona bor.
Aholisi
thumb|Lappeenranta Aholisining 93%dan koʻprogʻi finlar. Janubiy va gʻarbiy rayonlarda shvedlar, shimolida saamlar yashaydi. Rasmiy tillar — fin va shved tillari. Dindorlarning aksariyati lyuterchilar, pravoslavlar ham bor. Shahar aholisi 65,1%. Yirik shaharlari: Helsinki, Tampere, Turku, Espo.
Salmon Brook
Salmon Brook AQShning Connecticut shtatida joylashgan shahardir. Hartford County okrugi tarkibiga kiradi.
Charga-Strauss sindromi
Charga-Strauss sindromi yoki Charga-Strauss sindromi yoki poliangiit bilan eozinofil granulomatoz (eng . Charga-Strauss sindromi — turli organlarning rivojlanishidagi patologiyalar bilan tavsiflangan kam uchraydigan kongenital autoimmun kasallik hisoblanadi. U genetik mutatsiya (CHD7 genining mutatsiyasi) natijasida yoki tashqi omillar taʼsirida rivojlanadi. Kasallik birinchi marta 1951-yilda Jeykobom Churgom va tomonidan „allergik granulomatoz“ sifatida tasvirlangan. Alohida kasallik sifatida sindrom 1990-yilda ajratilgan . Kasallikning chastotasi 1 million kishiga 2 dan 8 tagacha uchraydi. Erkaklar va ayollarning kasallanishida gender farqlari yoʻq hisoblanadi. Kasallik taxminan 38-49 yoshda namoyon boʻla boshlaydi . Sindromning rivojlanishi uch bosqichdan oʻtadi . Dastlabki bosqichda allergik namoyishlar rivojlanadi: rinit, sinusit, pichan isitmasi, bronxial astma va giyohvand moddalarga nisbatan intolerans. Ikkinchi bosqichda gipereozinofil sindrom rivojlanadi, u klinik jihatdan Loeffler sindromi, eozinofil pnevmoniya va eozinofil gastroenteritda namoyon boʻladi. Uchinchi davrda tizimli vaskulit belgilari paydo boʻladi.
Finlandiya
Tarixi
Miloddan avvalgi 3—2ming yilliklarda F. hududida hozirgi saam (lopar)larning ajdodlari yashagan. 1ming yillik boshlarida bu yerga Boltik, boʻyidagi fin qabilalari koʻchib kelib, mahalliy aholi bilan qoʻshilib ketgan va natijada fin elati shakllangan. 12— 13-asrlarda F. hududini shvedlar istilo qila boshladi. 19-asr boshlariga kelib u butunlay Shvetsiya qoʻl ostiga oʻtdi. Ammo fin dehqonlari shaxsiy ozodlikni qoʻldan bermadilar. 1808— 09 yillardagi RossiyaShvetsiya urushidan soʻng F. hududi Buyuk Finlandiya knyazligi tarzida Rossiya tarkibiga qoʻshib olindi. F.ni Rossiya podshosi tayinlagan generalgubernator (1816-yildan senat raisi) boshqardi. Un ga ichki maʼmuriy muxtoriyat bilan birga iqtisodiy muxtoriyat ham berildi. 19-asrning 20-yillaridan F.da iqtisodiy yuksalish tezlashdi. Yogʻoch tilish sanoati, qishloq xoʻjaligida sut chorvachiligi rivojlandi. Rossiya va Gʻarbiy Yevropa mamlakatlari bilan savdo-sotiq jonlandi, 1860-yildan uz puli joriy etildi. 19-asrning 2yarmida pultovar munosabatlari qaror topdi. Fin millati shakllana bordi. 80-yillarning oʻrtalarida podsho hukumatining F. muxtoriyati huquklariga tajovuzi kuchaydi. Fin xalqi oʻz milliy va ijtimoiy manfaatlarini himoya qilish uchun kurash boshladi. Dastlabki siyosiy tashkilot va partiyalar tuzildi. 1916 i. parlament saylovida F. sotsialdemokratik partiyasi gʻalaba qozondi. 1917-yil 6 (19) dekabrda F. seymi mustaqillik haqida deklaratsiya qabul qildi. 1919-yil F. respublika deb eʼlon qilindi. 1939 i. F.ga SSSR qoʻshinlari hujum qildi. 1939— 40 yil "qishki urush"da finlar qattiq qarshilik koʻrsatishiga qaramay, F. oʻz hududining bir qismidan maqrum boʻldi. Ikkinchi jahon urushi yillarida fashistlar Olmoniyasi tomonida boʻldi. 1944-yil urushdan chiqdi. Urushdan keyin mamlakat oʻzini betaraf deb eʼlon qildi. F. — 1955-yildan BMT aʼzosi. Oʻzbekiston Respublikasi suverenitetini 1991-yil 30-dekabrda tan olgan va 1992-yil 26-fevralda diplomatiya munosabatlari oʻrnatgan. Milliy bayrami — 6-dekabr — Mustaqillik kuni (1917).
Asosiy siyosiy partiyalari va birlashmalari, kasaba uyushmalari
F. soʻl ittifoqi, F. kompartiyasi (1918-yil tuzilgan) bilan F. xalqi demokratik ittifoqi (1944-yil tuzilgan)ning qoʻshilishi natijasida 1989-yil tashkil etilgan; Liberal xalq partiyasi, 1965-yil tuzilgan; Milliy koalitsion partiya, 1918-yil asos solingan; F. qishloq partiyasi, 1959-yil tashkil etilgan; F. sotsialdemokratik partiyasi, 1899-yil tuzilgan; Koʻkatparvarlar ittifoqi, 1987-yil asos solingan; F. Markazi, 1906-yil tashkil etilgan; F. Xristiandemokratik partiyasi (1958-yil F. Xristian ittifoqi nomi bilan tashkil etilgan, 2001-yildan hozirgi nomda); Shved xalq partiyasi, 1906-yil tuzilgan. F. kasaba uyushmalari markaziy tashkiloti, 1907-yilda tashkil etilib, turli nomlar bilan yuritilgan, 1969-yildan qoz. nomda.
Xoʻjaligi
F. —yuksak darajada rivojlangan industrialagrar mamlakat. Yalpi ichki mahsulotda sanoatning ulushi 32%, qishloq xoʻjaligi, oʻrmon va baliq xoʻjaliginiki 5%, xizmat koʻrsatish sohasiniki 63%.
Sanoati
Sanoati, asosan, eksportga moslangan boʻlib, oʻrmon, metallurgiya, mashinasozlik (yogʻochsozlik, sellyulozaqogʻoz sanoati va kemasozlik uchun asbobuskunalar ishlab chiqarish, elektrotexnika va radioelektronika), yogʻochsozlik va sellyulozaqogoz (tilingan yogʻoch, qogʻoz, karton, faner ishlab chiqarish), qora va rangli metallurgiya, elektr energetikasi, neftni qayta ishlash, kimyo, toʻqimachilik, tikuvchilik, oziq-ovqat sanoatning yetakchi tarmoklaridir. F.ning yoqilgʻienergetika resurslari yetarli emas, qattiq va suyuq yoqilgʻining aksar qismi chet ellardan keltiriladi. Elektr energiyaning 1/6 GESlarda, 1/3 AESlarda hosil qilinadi. Yiliga oʻrtacha 66,8 mlrd. kVtsoat elektr energiya hosil qilinadi. Temir, mis, qoʻrgʻoshinrux, nikel, xrom rudalari, kobalt, vanadiy, grafit, pirit va boshqa qazib olinadi. Pax va Xyamenlinna shaharlaridagi metallurgiya zavodlarida choʻyan va poʻlat, Xaryavalta va Pori shaharlarida mis va nikel, Kokkolada rux eritiladi. Torniodagi zavodda xrom rudasi qayta ishlanib, konsentrat hosil qilinadi. Tampere, Rauma, Laxti, Vasa, Karxulada mashinasozlik, Xelsinki, Turku, Porvo, Saloda yoʻl qurilishi va qurilish ishlari uchun mexanizmlar, koʻtarmatransport uskunalari, elektron va telefon apparatlari ishlab chiqariladi. Oʻrmon, ayniqsa, yogochsozlik va sellyulozaqogʻoz sanoatining eksportdagi ulushi katta. Oʻrmon sanoatining asosiy markazlari — Kotka, Kemi va Pori. Chetdan keltiriladigan xom ashyo negizida neftni qayta ishlash sanoati rivojlangan (Nantali, Porvo). Kimyo va neft kimyosi sanoatida plastmassa, mineral oʻgʻit, sintetik materiallar, boʻyoq, xlor, oltingugurt kislotasi va boshqa ishlab chiqariladi. Oyna, chinni, koʻnpoyabzal, toʻqimachilik, tikuvchilik sanoati rivojlangan. Oziq-ovqat sanoati, ayniqsa sut sanoati mahsulotining bir qismi eksport qilinadi.
Salmon Brook
Aholisi
2453 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Finlandiya
Transport
Transportida temir yoʻl uzunligi 5,9 ming km, avtomobil yoʻllari uz. 77,7 ming km. Asosiy dengiz portlari: Helsinki, Turku, Kotka. Shvetsiya, Estoniya, Polsha, Olmoniya bilan parom orqali qatnov yoʻlga qoʻyilgan. Chetga sellyulozaqogʻoz, yogʻochsozlik, mashinasozlik, kemasozlik, kimyo, oziq-ovqat, yengil sanoat mahsulotlari va boshqa chiqaradi. Chetdan xom ashyo va chala tayyor mahsulotlar, yoqilgi va moylash ashyolari, keng isteʼmol mollari va boshqa oladi. Rossiya, Olmoniya, Shvetsiya, Buyuk Britaniya, AQSH bilan savdo qiladi. Pul birligi — fin markasi.
Salmon Brook
Geografiyasi
Maydoni — 7,7 km2. Shundan 7,7 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Finlandiya
Tibbiy xizmati
Vrachlar Helsinki, Turku va Oulu universitetlarining tibbiyot ftlarida, tibbiy hamshiralar tibbiyot maktablarida tayyorlanadi. Helsinkida veterinariya kolleji bor.
Maorifi, ilmiy va madaniy-maʼrifiy muassasalari
Maktab darslari fin yoki shved tillarida oʻtiladi. Davlat maktablari bilan birga xususiy maktablar ham bor. 1968-yil qonuniga binoan, yagona umumiy taʼlim tizimiga oʻtish 1980-yilda nihoyasiga yetkazildi. Majburiy taʼlim — 9 yillik. Majburiy maktab negizida 3 yillik katta oʻrta maktab tashkil etilgan. Davlat, munitsipal va xususiy hunar bilim yurtlari va maktablarida quyi xunartexnika taʼlimi, texnika, pedagog, tijorat institutlarida oʻrta maxsus taʼlim beriladi. 22 oliy oʻquv yurti, shu jumladan, 11 universitet bor. Yiriklari: Helsinki universiteti (1640), Tamperedagi universitet, Turkudagi Shved universiteti (Abo Akademiya), Tampere, Xelsinki va Lappenranta shaharlaridagi texnika universitetlari. Oliy tijorat maktablari va boshqa mavjud. Bundan tashqari, bir qancha maxsus oliy oʻkuv yurtlari: Ya. Sibelius nomidagi musika akademiyasi, 4 ta chet tillar instituti va boshqa bor. F.da jami 400 ilmiy tadqiqot muassasasi va jamiyat boʻlib, shundan 40 tasi, jumladan, texnika tadqiqotlari markazi (1942), qishloq xoʻjaligi ilmiy tadqiqot markazi (1898), sellyulozaqogʻoz sanoati markaziy laboratoriya, oʻrmon genetikasi (1968) va oʻrmon muhofazasi (1972) ilmiy tadqiqot institutlari davlatga qarashli. Oliy oʻquv yurtlari huzurida 50 dan ortiq ilmiy tadqiqot instituta va laboratoriya bor.
Yirik kutubxonalari: Helsinki universitetining kutubxonasi (1640), Helsinki shahar kutubxonasi (1860), Parlament kutubxonasi. Milliy muzey, shahar muzeyi, Helsinki universitetining zool. muzeyi, Botanika bogʻi, Turkuda tarix muzeyi, Tasviriy sanʼat muzeyi, Ya. Sibelius muzeyi, Marianxaminda Kema qatnovi muzeyi va boshqa mavjud.
Matbuoti, radioeshittirishi va telekoʻrsatuvi
Finlandiyada bir qancha gazeta va jurnal nashr etiladi. Yiriklari: "Aamulexti" ("Tonggi gazeta", kundalik mustaqil gazeta, 1881-yildan); "Iltasanomat" ("Oqshom gazetasi", kundalik kechki gazeta, 1932-yildan); "Suomenmaa" ("Suomi eli", kundalik gazeta, 1908-yildan); "Turun pyayvyalexti" ("Turku kunduzgi gazetasi", kundalik gazeta, 1898-yildan); "Helsingin sanomat" ("Helsinki yangiliklari", kundalik gazeta, 1889-yildan); "Xyuvyudstadsbladet" ("Poytaxt gazetasi", shved tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1864-yildan); "Kansan lexti" ("Xalq gazetasi", kundalik gazeta, 1899-yildan); "Maaseudun tulevaysuus" ("Qishloq istiqboli", haftasiga 3-marta chiqadigan gazeta, 1971-yildan); "Me nayset" ("Biz — ayollar", xotinqizlar uchun haftalik jurnal, 1952-yildan); "Finlandiya segodnya" ("Bugungi Finlandiya", rus tilida chiqadigan jurnal, 1982-yildan); "Yuxteysxyuvya" ("Mushtarak manfaat", haftalik jurnal, 1905-yildan). Fin telegraf byurosi — FTB, 1887-yil tuzilgan, fin gazetalari, radio va televideniyesining aksiyadorlik jamiyati. Radioeshittirishlar 1926-yildan, telekoʻrsatuvlar 1956-yildan olib boriladi. "Fleysradio", fin radiosi va televideniyesi davlat mahkamasi 1926 i. tashkil etilgan. 1934-yildan davlat nazoratida.
Adabiyoti
Fin yozuvi 1521-yil F.da boshlangan Reformatsiya harakati taʼsirida vujudga keldi. Reformatsiya namoyandasi M. Agrikola 16-asr oʻrtalarida bosma kitoblar nashr eta boshladi va 3 asr davomida aksar diniy kitoblar bosildi. 19-asr adabiyoti fin xalqining shvedlar zulmidan ozod boʻlib, millat sifatida shakllanishi, maʼrifatparvarlik gʻoyalarini targʻib qilish bilan bogʻliq ravishda rivojlandi. 1830-yil Helsinkida "Shanbalik suhbati" adabiyfalsafiy toʻgaragi vujudga keldi. Tugarak aʼzolari bir yil oʻtib "Fin adabiyoti jamiyati"ni tuzdilar (hozir xam mavjud). Folklorshunos E.Lyonrot (1802—84) xalq eposi "Kalevala"ni nashr ettirdi. Shoir Y.L.Runeberg, faylasuf, publitsist va tanqidchi Y.V.Snelman adabiyot rivojiga katta hissa qoʻshdilar. Yangi fin adabiyotining asoschisi, ilk milliy drama va romanlar muallifi A. Kivi adabiyotda yangi realistik anʼanalarni boshlab berdi. S.Topelius tarixiy romanlar, Yu.Veksell sheʼr va pyesalar, K.R.Kramsu ijtimoiy mavzuda sheʼrlar yezdi. Minna Kant, Yu.Axo, A.Yarnefelt, K.A.Leyno va boshqa yozuvchilar xalq hayoti va, ayniqsa, ayollarning ayanchli taqdirini haqqoniy tasvirlab berdilar. 20-asr boshlarida turli adabiy oqimlar yuzaga keldi. A.E. Leyno, L.Onerva, V.Kilpi yangi realizm yoʻlidan bordi, M.Lassila hajviy qissa va komediyalar yaratdi, I.Kianto, M.Yotuni, Y.Lextonen umidsizlik kafiyatiga berildi. Ikkinchi jahon urushidan keyin A.Eykiy, M.Larni, V.Linna, P.Rintal, V. Meri romanlarida ijtimoy muammolar asosiy oʻrinda turdi. Hella Vuoliyokining haqqoniy pyesalari fin dramaturgiyasining muhim yutugʻi boʻldi. 1897-yildan F. yozuvchilar uyushmasi mavjud. Meʼmorligi va tasviriy sanʼati qad. anʼanalarga boy. Neolit davriga mansub qoyatosh rasmlari, tosh pichoq, suyakdan yasalgan asboblar, sopol idishlar saklangan. Milodiy 13—15-asrlarda toshdan saroy va arklar qurilgan (Savonlinna yaqinidagi Olavinlinna qalʼasi, Turkudagi qasrlar va boshqalar). 14—16-asrlarda toshdan, 17—18-asrlarda xalq meʼmorligi uslubida yogʻochdan cherkovlar barpo etilgan (Tornio va Keurudagi cherkovlar). 19-asr oʻrtalarida meʼmorlikda milliy romantizm oqimi hukmron boʻldi (Xelsinkidagi vokzal binosi, meʼmor E.Saarinen), 19 a. oxiri — 20-asr boshlarida "modern" uslubi rayem boʻldi. Ikkinchi jahon urushidan keyin binolar zamonaviy qurilish konstruksiyalaridan foydalanib tiklana boshladi, ayniqsa, jamoat binolari zoʻr mahorat bilan barpo etildi. A.Aalto, R.Piyetilya, A.Ervi kabi meʼmorlar sodda meʼmoriy shakllar asosida jozibador kompozitsiyalar yaratdilar (Seynyatsalo shahrining maʼmuriy markazi, Xelsinkidagi ishchilar madaniyat uyi, "Finlandiya" saroyi, "Prezident" mehmonxonasi b.).