cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NASA
NASA (yoyilishi: National Aeronautics and Space Administration, tarjimasi: Milliy Aeronavtika va Fazo Maʼmuriyati) AQSh hukumatining ijroiya tashkilotlaridan biri boʻlib, Qoʻshma Shtatlarning fuqaro aviatsiyasi, fazoviy dasturlari va aeronavtik tadqiqotlarini olib boradi. 2006-yil fevralidan NASA vazifasi fazoviy, ilmiy va aeronavtik tadqiqotlar olib borish, deb belgilandi.
NASA 1958-yili 29-iyulda Milliy Aeronavtika va Fazo Akti qabul qilinishi sababli tuzilgan. Ungacha bu kabi ishlar bilan NACA (National Advisory Committee for Aeronautics) shugʻullanar edi. Tashkilot 1958-yil 1-oktabridan ishga tushdi. Shu vaqtgacha NASA Amerikaning fazoviy tadqiqotlari, jumladan, Oyga parvoz, Skylab fazoviy stansiyasi, Space Shuttle loyihalari ustida muvaffaqiyatli ishladi. Hozirda NASA Xalqaro Fazoviy Stansiya ishini taʼminlamoqda, Orion loyihasi ustida ishlamoqda.
NASA'ning ilmiy boʻlimi Yer sayyorasini oʻrganadi, buning uchun u Earth Observing System tizimini qurgan, shuningdek boʻlim Quyosh fizikasi sohasida ishlar olib boradi, Quyosh tizimi jismlarini robotik ravishda tadqiq etadi, umuman, astrofizikaga bogʻliq ishlar bilan shugʻullanadi.
Cahagnolles
Cahagnolles Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Bayeux tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
177 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 24,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,2 km2.
Raypur
thumb|Raypur temiryo'l vokzali Raypur-Markaziy Hindistondagi Chhattisgarx shtatining poytaxti. Raypur tumanining maʼmuriy markazi.
Tarixi
Birinchi shahar qoldiqlari Raypur shaharning janubiy qismida joylashgan bo'lib, u yerda qal'a va boshqa inshootlarning xarobalari saqlanib qolgan. Ba'zi tarixchilarning fikriga ko'ra, Raypur shahri IX asrning boshlarida mavjud bo'lgan. Ammo ko‘pchilik olimlarning fikricha shaharga XIV asrning so‘nggi choragida qirol Rama Chandra tomonidan asos solingan.
Geografik xususiyatlari
Raypur Chhattisgarh shtatining markazida joylashgan. Shaharning sharqida Hindistonda sholi yetishtirish markazi boʻlmish Mahanadi daryosi vodiysi joylashgan. Shaharning shimoli-gʻarbida Maykal tepaliklari joylashgan. Shimoli-sharqda Chota Nagpur tepaligi boshlanadi va undan keyin Jharkhand shtati hududi tarkibiga kiradi.
O'rtacha harorat:
O'rtacha yillik yogʻin: 1200 mm
Aholi
Hindiston aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, 2011-yilda Raipur munitsipal korporatsiyasining aholisi 785,829 nafar kishi, shahar aglomeratsiyasida esa 1,010,087 nafar kishi edi. Jinsiy nisbat bo'yicha 1000 erkakka 946 ayol; Aholining 12,3 foizini 6 yoshgacha bo‘lgan yoshlar tashkil etadi. Savodxonlik darajasi esa 86,90%ni tashkil qiladi. .
Iqtisodiyot
Geografik joylashuvi sababli Raypur Chhattisgarx shtatining iqtisodiy markazi ham hisoblanadi. Bundan tashqari, shaharda Chhattisgarx qishloq xo'jaligi mahsulotlari savdosi ham to'plangan. Shu bilan birga, hozirgi vaqtda shahar sanoat markaziga aylanib bormoqda - uning atrofida sement zavodlari, marmar, granit ishlab chiqarish va qayta ishlash zavodlari ham bor. Toʻqimachilik, oziq-ovqat sanoati, shellak ishlab chiqarish ham mavjud.
Callosa d'en Sarrià
Callosa d'en Sarrià Ispaniyaning Valensiya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Alicante provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 34,66 km2. Aholisi — 7888 kishi (2010).
Burloqlar
Burloqlar (rus. burlaki — soldovchilar) — 16—19-asrlarda Rossiyada dare kemalarini eshkak va arqon yordamida qoʻlda tortib sudrovchi yollanma ishchilar. Asosan noqoratuproq gubernyalardagi obrok toʻlovchi dehqonlardan yollangan.
1630
1630-yil — seshanba kuni boshlanuvchi yil (taqvimni bu yerda koʻring). Bu davrda turli xalqlarda Grigoriy, musulmon, Eron va boshqa taqvimlar ishlatildi.
Jutsu
Jutsu - texnika, usul, imlo, mahorat, hiyla degan maʼnoni anglatadigan va yapon tilining xitoy-yapon leksik qatlamining uyg'un morfemasi. U turli xil mutaxassisliklar yoki ko'nikmalarni ko'rsatadigan turli yapon atamalarida qo'llaniladi, masalan:
Spirit (marsyurar)
200px|right|thumb|Marsyurarning badiiy tasviri. 200px|right|thumb|Marsda Quyosh botishi, Spirit olgan surat. Spirit (maʼnosi: Ruh; rasmiy nomi Mars Exploration Rover - A) NASA loyihasi boʻlib, Mars sayyorasini oʻrganuvchi robotdir. 2003-yil 10-iyunida Yerdan uchirilgan, 2004-yil 4-yanvarida Marsga qoʻngan. 2009-yil 1-mayda Mars tuproqlarida tiqilib qolgan, oxirgi signali 2010-yil 22-martda yuborilgan.
Jutsu
Boshqa
Jutsu Naruto manga va anime seriyasida ninzyalar tomonidan amalga oshiriladigan sehrli hujumning xayoliy turi sifatida ham qo'llaniladi
Spirit (marsyurar)
Spirit 90 Mars sutkasi (taxminan 92 Yer sutkasi) davomida ishlab, 1 km yurishi rejalashtirilgan edi. Biroq u kutilganidan ancha koʻp va muvaffaqiyatli ishladi (2208 Mars sutkasi, ~2269 Yer sutkasi), 7,73 km yoʻl bosdi.
Spirit tuproqqa tiqilib qolganidan beri undan signallar tobora kam kela boshladi. 2011-yil 24-maygacha NASA xodimlari u bilan aloqani tiklashga harakat qilishdi, bu harakatlar zoe ketdi va ertasi kuni NASA Spirit loyihasi nihoyasiga yetgani haqida xabar qildi.
Spirit ishi vaqtida anchagina foydali maʼlumotlar yigʻildi, jumladan, Marsda qachonlardir suyuq suv boʻlgani aniqlandi.
Elvis Sarić
Elvis Sarić (1990-yil 21-iyulda tugʻilgan) — Bosniyalik professional futbolchi, K liga 1 vakili Suvon Bluewings klubida yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.
Sarić professional faoliyatini GOŠK Dubrovnikda boshlagan, 2009-yilda Lučkoga qoʻshilgan. Toʻrt yil oʻtgach Vinogradarga oʻtdi. 2014-yilda „nter Zapreshich“ ga oʻtdi. Oʻsha yilning oxirida Sloboda Tuzla bilan shartnoma imzoladi. Sarić 2016-yilda Saraevoga kelib qoʻshildi. Ikki yildan soʻng Suvon Bluewings bilan shartnoma imzoladi. Bir yil oʻtib, Al Ahli ga qoʻshildi. 2021-yilda Goritsaga oʻtdi. Keyingi yili Suvon Bluewingsga qaytdi.
Sarić 2018-yilda Bosniya va Gersegovina terma jamoasi safida debyut qildi va 2021-yilgacha 19 oʻyin oʻtkazdi.
Ilk faoliyati
Sarić ona shahri GOŠK Dubrovnik klubining yoshlar tarkibidan oʻtgan. 2008-yilda 18 yoshida professional debyut qilgan. Jamoani tark etgach, Xorvatiyada NK Lučko, Vinogradar va NK Inter Zaprešić jamoalarida oʻynadi.
2014-yilning yozida Bosniyaning Sloboda Tuzla jamoasiga oʻtdi.
2016-yil iyun oyida Sarajevoga oʻtdi.
Suwon Bluewings
2018-yilning iyul oyida Sarić uch yillik shartnoma asosida Janubiy Koreyaning Suwon Bluewings jamoasiga oʻtdi. Klubdagi debyutini 11-iyul kuni Jeonnam Dragonsga qarshi oʻtkazdi. 8-avgust kuni Koreya FA kubogi doirasidagi Cheonan City ga qarshi oʻyinda Suwon Bluewingsdagi birinchi golini kiritdi. Yetti hafta oʻtgach, Ulsan Hyundai darvozasiga ikki ta gol urdi.
Al Ahli
2019-yil iyul oyida Sarić Saudiya Arabistonining Al Ahli jamoasiga nomaʼlum toʻlov evaziga transfer qilindi. Klubdagi rasmiy debyutini 22-avgust kuni Al-Adalah ga qarshi oʻtkazdi.
2020-yil sentabr oyida tizzasidan jarohat oldi, kamida olti oyga safdan chiqqani maʼlum boʻldi. 2021-yilning 15-aprelida jarohatdan 7 oy o‘tib maydonga qaytdi.
Faoliyatining keyingi bosqichi
Sentyabr oyida Sarić Gorica bilan shartnoma imzoladi.
Xalqaro faoliyati
2018-yil yanvar oyida Sarić AQSh va Meksikaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinlari uchun Bosniya va Gersegovinaga birinchi chaqiruv oldi. 28-yanvar kuni AQSh ga qarshi debyut qildi.
8-sentabr kuni UEFA Millatlar ligasining 2018—2019-yilgi mavsumida Shimoliy Irlandiyaga qarshi oʻyinda Sarić terma jamoasidagi birinchi golini urdi.
Shaxsiy hayoti
Sarić 2020-yil iyun oyida maʼshuqasi Ivonaga uylandi.
Noventa Padovana
Noventa Padovana Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan kommunadir. Padova provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 7,17 km2. 10 618 nafar aholi istiqomat qiladi.
Sesto al Reghena
Sesto al Reghena Italiyaning Friuli-Venezia Giulia mintaqasida joylashgan kommunadir. Pordenone provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 41 km2. 6136 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Bhatewadi
Bhatevadi — Hindistonning Karnataka janubidagi Belgaum tumanidagi qishloq.
Irlandiya qoʻzgʻoloni
Irlandiya qoʻzgʻoloni - Angliya hukmronligiga qarshi koʻtarilgan milliy ozodlik qoʻzgʻoloni (1916, 24— 30 aprel). Unga Irlandiyaga muxtoriyat huquqi berish haqida 1914-yil qabul qilingan hujjatning amalga oshirilmay kelishidan xalq ommasining noroziligi sabab boʻldi. Harakatga J. Konnoli boshchiligidagi Irlandiya fuqarolar armiyasi rahbarlik qildi. Qoʻzgʻolonchilar Dublin maydonida Irlandiyani respublika deb eʼlon qildi, Vaqtli hukumat tuzildi. Dublindan soʻng qoʻzgʻolon Enniskorti va Atenray kabi kupgina shaharlarga ta-rqaldi. 6 kun davom etgan jangdan soʻng ingliz qoʻshinlari tomonidan qoʻzgʻolon shafqatsizlik bilan bostirildi. Qoʻzgʻolonning boshliqlari otib tashlandi, oddiy ishtirokchilari quvgʻin qilindi.
Fonologik oppozitsiya
Fonologik oppozitsiya ikki fonema ning bitta farqlanish belgisi asosida oʻzaro zidlanish hosil qilishidir. Masalan, "p" (jarangsiz) va "b" (jarangli) undoshlari jarangsiz-jarangli belgisi asosida bir oppozitsiyaga birlashadi: p-b kabi. Bu ikki fonemaning boshqa belgilari farqlanmaydi: p (lab-lab) — b (lab-lab), p (portlovchi) – b (portlovchi) kabi. Demak, undosh fonemalarga xos bo'lgan uchta fonologik belgilar — artikulatsiya o'rni, artikulatsiya usuli va jarangsizlik-jaranglilik belgilaridan faqat bittasi (so'nggisi) p-b oppozitsiyasiga asos boʻlgan. Shuning uchun u «birlik oppozitsiya» sanaladi (1, -21].
Konsonantizmdagi oppozitsiyalar
Prof. A. Abduazizovning ta'kidlashicha hozirgi o'zbek adabiy tili konsonantizmi tarkibida quyidagi birlik oppozitsiyalar bor:
1. Talaffuzda ishtirok etuvchi asosiy nutq a'zosi va to'siqning hosil boʻlish o'rniga ko'ra:
a) labial-til oldi (dental, alveolyar) undoshlar oppozitsiyasi: (p-t) + (b-d) + (m-n) + (f-s) + (v-z) + (f-sh) + + (v-l) + (v-r);
Irlandiya oroli
Irlandiya oroli - Britaniya orollari arxipelagidagi orol. Shimol, gʻarb va janubidan Atlantika okeani, sharqdan Irlandiya dengizi oʻrab turadi. Shimoliy va San-Georg boʻgʻozlari orqali Buyuk Britaniya o.dan ajralib turadi. Mayd. 84 ming km2, shimoliy dan ja-nubga uz. 450 km, eni 300 km atrofida. Qirgʻoklari notekis, qoʻltiq va qoyali orollar koʻp. I. o.ning ichki qismi Markaziy tekislik, chekkalari past togʻlar (Karrantuill choʻqqisi, bal. 1041 m gacha) va platolardan iborat. Ikdimi moʻʼtadil, okean iqlimi, qishi yumshoq, yozi salqin va seryogʻin. Daryo (Shannon va b.), koʻl (LoxNey, Lox-Ern va b.) va botqoqlik koʻp. Oʻsimliklari yil boʻyi yashil boʻlib turadigan oʻtloq va vereskzorlardan iborat. I. o. ning katta qismida Irlandiya davlati, shim.sharqida Shimoliy Irlandiya joylashgan. Yirik shaharlari — Dublin, Belfast.
Fonologik oppozitsiya
Konsonantizmdagi oppozitsiyalar
d) labial-til orqa undoshlari oppozitsiyasi: (p-k) + (b-g) + (f-x) + + (v-g‘);
e) labial- boʻgʻiz undoshlari oppozitsiyasi: (f-h) + (v-h);
f) til oldi-til orqa undoshlari oppozitsiyalari: (t-k) + (t-q) + (d-g) + (s-x) + (z-g') + (n- ng);
g) til oldi- boʻgʻiz undoshlari oppozitsiyalari: (s-h) + (z-h) + (sh-h) + (j-h) + (ch-h) + (dj-h): Bunda ch-h va dj-h zidlanishlari "ikkilik oppozitsiya" bo'ladi, chunki ularda til oldi-bo'g'iz undoshi belgisidan tashqari, ikkinchi differensial belgi ham bor: ch (qorishiq portlovchi) – h (sirgʻa- luvchi), dj (qorishiq portlovchi) - h (sirg'aluvchi) kabi.
2. Artikulatsiya usuli va to'siqning qanday hosil bo'lishiga koʻra:
a) portlovchi-sirg'aluvchi undoshlar opozitsiyasi: (p-1) + (b-v) + (t-s) + +(d-z) + (t-sh) + (d-j) + (k-x) + (g-g') + (q-x) + (k-h)+(g-h);
b) portlovchi-affrikatalar oppozitsiyasi: (t-ch) + (d-dj);
d) sirg'aluvchi-affrikatalar oppozitsiyasi (sh-ch) + (j-dj);
e) portlovchi-burun sonanti oppozitsiyasi: (b-m) + (d-n)+(g-n);
f) sirg'aluvchi-sonantlar oppozitsiyasi: (z-l) + (j-l);
g) shovqinli sonant-burun sonanti oppozitsiyasi: (v-m) + (-n) + (r-n);
j) yon sonant-titroq sonant oppozitsiyasi: (l-r).
3. Jarangsiz-jaranglilik belgilariga ko'ra:
(p-b) + (t-d) + (s-z) + (f-v) + (k-g) + (sh-j) + (ch-dj) + (x-g').
Vokalizmdagi oppozitsiyalar
Hozirgi o'zbek adabiy tili vokalizmi tarkibida quyidagi oppozitsiyalar bor:
1. Tilning uch darajali ko'tarilish belgisiga koʻra:
a) i (yuqori tor unli) − e (oʻrta keng unli) = i-e oppozitsiyasi;
b) e ( oʻrta keng unli) - a (quyi keng unli) = e-a oppozitsiyasi;
d) i ( yuqori tor unli) - a (quyi keng unli) = i-a oppozitsiyasi;
e) u (yuqori tor unli) - o' (oʻrta keng unli) = u-o' oppozitsiyasi;
f) o' (oʻrta keng unli) -o (quyi keng unli) = o'-o oppozitsiyasi;
g) u (yuqori tor unli) - o (quyi keng unli) = u-o oppozitsiyasi.
2. Lablanish-lablanmaslik belgisiga koʻra;
a) i (lablanmagan) - u (lablangan) = i-n oppozitsiyasi;
b) e (lablanmagan) - o' (lablangan) = e-o' oppozitsiyasi;
d) a (lablanmagan) - o (lablangan) = a-o oppozitsiyasi.
Eslatma: prof. A.Abduazizov va prof. A. Nurmonovning ta'kidlashicha, tilning yotiq (gorizontal) harakatiga asoslangan belgilar (unlilarning soʻz shakllari tarkibidagi pozitsiyasiga bogʻliq bo'lgan old va orqa qator ko'rinishlari) fonologik jihatdan ahamiyatsiz bo'lib, fonemaning asosiy belgilari qatoriga kirmaydi.
Oppozitsiya
Shuni alohida ta'kidlash kerakki, fonologik oppozitsiya turli til tovushlarini qarama-qarshi qo'yishga asoslanmaydi, chunki u muayyan bir tilning struktural birligidir va shu tilning o'zigagina xizmat qiladi. Qolaversa, fonologik oppozitsiyalar hozirgi (amaldagi) tilning strukturaviy birliklari sanaladi,ular tarixan o'zgarib turishi ham mumkin. Masalan, qadimgi turkiy va eski turkiy tillarda unli fonemalar tilning yotiq (gorizontal harakatiga ko'ra old qator va orqa qator zidlanishlariga ega boʻlgan: (i-ы) +(ү-u) + (Ѳ-o) + (ə-a) kabi. Hozirgi o'zbek adabiy tilida esa bunday zidlanish o'zining fonologik xususiyatini yo'qotgan fonemalar konvergensiyasi natijasida i-ы unlilari bitta i ga, ү-u unlilari bitta u ga, Ѳ-o unlilari bitta o' ga, ə-a unlilari esa bitta a ga birlashgan.
Demak, fonologik oppozitsiyalar til taraqqiyotining muayyan bosqichiga nisbatan belgilanadi, ayni shu bosqichda bir fonema boshqa fonemaga bir xil pozitsiyada qarama-qarshi qo'yiladi: hozirgi o'zbek adabiy tilidagi " i va u unlilari so'z boshida (ich va uch) yoki bir xil fonetik qurshovda (bir va bur, qish va qush) bir-biriga qarama-qarshi qoʻyilgani kabi. Demak, «oppozitsiya» tushunchasi «fonema» va «pozitsiya» tushunchalari bilan uzviy bog'liqdir: fonemaning bo'lishi oppozitsiyaning boʻlishini, oppozitsiyaning boʻlishi esa pozitsiyaning bo'lishini taqozo qiladi”.
Eslatma: «pozitsiya» kategoriyasini birinchi bo'lib hamyurtimiz Muhammad ibn Muso al-Xorazmiy (780-850) kashf etgan. U o'zining «Hind arifmetikasi haqida kitob» («Hisob al-hind») asarida o'nlik sistemasi raqamlaridan (0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9) foydalanib, katta sonlarni yozish tizimini ishlab chiqqan. Bu tizimga koʻra raqam birinchi pozitsiyada birlikni, ikkinchi pozitsiyada o'nlikni, uchinchi pozitsiyada yuzlikni (to'rtinchi, beshinchi,... pozitsiyalarda yanada kattaroq sonlarni) ifodalaydi: 0 (nol), 1 (bir), 10 (oʻn), 100 (yuz); 2 (ikki), 20 (yigirma), 200 (ikki yuz) kabi. Keyinchalik «pozitsiya» tushunchasi til tizimiga ham tatbiq etilgan va fonologik oppozitsiya tushunchasining yuzaga kelishiga sabab boʻlgan.
Fonologik oppozitsiyalar dialektika ning qarama-qarshiliklar birligi va kurashi, inkorni inkor qonunlariga tayangan holda shakllanadi, ularning strukturaviy birlik sifatidagi mohiyati ham shu qonunlarga asoslanadi.
1631
1631-yil — chorshanba kuni boshlanuvchi yil (taqvimni bu yerda koʻring). Bu davrda turli xalqlarda Grigoriy, musulmon, Eron va boshqa taqvimlar ishlatildi.
NGC 4615
NGC 4615 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi Scd tipli galaktikadir.
Bosh miya yarimsharlari
Umurtqalilar bosh miyasi ikkita bosh miya yarimsharlaridan tashkil topgan boʻlib, ular oʻzaro bosh miyaning boʻylama tirqishi yordamida ajralib turadi. Shuning uchun, bosh miyani chap va oʻng yarimsharlarga boʻlingan deb ta’riflashimiz mumkin. Bu yarimsharlarning har birida tashqi tashqi kulrang modda qavati, bosh miya poʻstlogʻi, uning ostida esa ichki oq modda qavati bor. Yoʻldoshli sutemizuvchilarda yarimsharlar oʻzaro juda yirik nerv tolalari tutami boʻlgan qadoqsimon tana (lot. corpus callosum) orqali bogʻlangan. Yarimsharlar Oldingi kommissura, orqa kommissura kabi kichikroq kommissuralar va forniks (gumbaz) yordamida ham bogʻlanadi va bu boshqa umurtqalilarda ham uchraydi. Bu kommissuralar mahalliy funksiyalarni koordinatsiya qilish uchun ikkala yarimshardagi axborotlar almashinuvini ta’minlaydi.
Jastar (Almati viloyati)
Jastar (Жастар) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Yeskeldi tumaniga qarashli qishloq. Aldabergenov qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 196433300.
Braunlage
Braunlage Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Goslar tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 21,70 km2. 6314 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Braunlagening hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Bosh miya yarimsharlari
Bosh miya yarimsharlarida uchta qutb borligi ma’lum: ensa qutbi, peshona qutbi va chakka qutbi.
Makroskopik jihatdan yarimsharlar qariyb bir-birining koʻzgudagi aksidak koʻrinadi. Faqatgina kichik farqlar, masalan, odamda koʻrinuvchi Yakovlev burilishi, oʻng tomonning biroz burilishi boʻlib, uni chap tomonga nisbatan oldinroqqa suradi. Mikroskopik darajada, bosh miya poʻstlogʻining sitoarxitektonikasi, hujayralar funksiyalarini, neyromediator miqdoriy darajalari va yarimsharlar orasida asimmetrik boʻlgan retseptor subtiplarini koʻrsatadi. Bu farqlarning ba’zilari barcha odamlar yoki hayvon turlarida uchrasa ham, bir tur doirasidagi oʻrganishlarda individdan individga oʻtgan sari yana koʻplab farqlar koʻrinadi.
Tuzilishi
Har bir bosh miya yarimsharida kulrang moddadan iborat tashqi qavat bosh miya poʻstlogʻi va ichki qavat bosh miya yarimsharlarining ichkarisi yoki markaziy yarim oval nomi bilan ma’lum oq modda asosi bor. Bosh miya yarimsharlarining ichqi qismiga lateral qorinchalar, bazal oʻzaklar va oq modda kiradi.
Qutblari
thumb|left|Bosh miya yarimsharlarining qutblari
Bosh miyada uchta qutb, ensa qutbi, peshona qutbi va chakka qutblari bor. Ensa qutbi har bir yarimshar ensa boʻlagining orqa uchi hisoblanadi. U toʻmtoq peshona qutbiga nisbatan ancha aniqroq bilinadi. Peshona qutbi har bir yarimshar peshona boʻlagining eng oldingi qismi boʻlib, ensa qutbiga nisbatan koʻproq aylana hosil qiladi. Chakka qutbi peshona va ensa qutblari orasida boʻlib, har bir chakka boʻlagi kalla tubi oʻrta chuqurchasining oldingi qismida joylashgan.
Yahotin tumani
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Yahotin tumani (Яготинський район) — Ukrainaning Kiev viloyatidagi tuman hisoblanadi. Uning maʼmuriy markazi Yahotin shahri boʻlgan. Ukrainaning maʼmuriy islohoti doirasida 2020-yil 18-iyulda tuman tugatildi, buning natijasida Kiyev viloyatidagi tumanlar soni yettitaga qisqardi. Yahotin tumani hududi Boryspil tumaniga birlashtirildi. Tuman aholisining soni oxirgi maʼlumotlariga koʻra 31,624 kishini tashkil qilgan.
NGC 4615
Ushbu obyektni Heinrich d'Arrest 1864-yilda kashf etgan.
Yahotin tumani
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Dury (Somme)
Dury Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Somme departamenti Amiens tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1141 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 103,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,0 km2. Dengiz sathidan 59 – 117 m balandlikda joylashgan.
NGC 4615
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Stilesville (Indiana)
Stilesville AQShning Indiana shtatida joylashgan shahardir. Hendricks okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
316 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 451,4 nafar kishi.
Bosh miya yarimsharlari
Kompozitsiyasi
Agarda ikkala yarimsharning ham ustki qismini qadoqsimon tanadan 1.25 sm yuqorida olib tashlansa, ingichka kulrang modda chegarasi bilan oʻralgan oval shakldagi markaziy oq modda, markaziy yarim oval va qon tomirlar kesilishidan chiqqan qondan hosil boʻlgan koʻplab kichik qizil nuqtalar (puncta vasculosa) koʻrinadi.
Agar yarimsharlarning qolgan qismlari biroz olinsa keng oq modda tutami, bosh miyaning boʻylama tirqishi pastki qismida ularni bogʻlab turuvchi, qadoqsimon tana aniqlanadi; qadoqsimon tana bilan qoplangan yarimsharlar chetlari labia cerebri (bosh miya labi) deb ataladi.
Agar yarimsharlar qadoqsimon tana yuqori yuzasi darajasida kesilsa, uning oq moddasi ikkala yarimsharni bogʻlashi koʻrinadi.
Shunda ochilgan ichki modda ixcham kulrang modda bilan chegaralangan va markaziy yarim oval deb ataladi. Markaziy yarim ovalning qon bilan ta’minlanishi yuzadagi oʻrta bosh miya arteriyasi orqali kechadi. Bu arteriyaning poʻstloq tarmoqlari markaziy yarim ovalni qon bilan ta’minlash uchun tushadi.
Rivojlanishi
Bosh miya yarimsharlari oxirgi miya (lot. telencephalon)dan paydo boʻladi. Ular devorlar bilateral invaginatsiyasi konsepsiyasidan besh hafta oʻtib chiqadi. Yarimsharlar C-shaklida oʻsadi va orqaga qaytadi. Shunda hamma tuzilmalar (qorinchalar kabi) yarimsharlar ichkarisiga itariladi. qorinchalararo teshik (Monro teshigi) lateral qorinchalar bilan aloqani ta’minlaydi. Xoroid chigal ependimal hujayralar va tomir mezenximasidan hosil boʻladi.
Yarimsharlar lateralizatsiyasi
Omma psixologiyasida odatdagi keng umumiy tushunchaga koʻra ma’lum funksiyalar (mantiq, ijodkorlik..) laterallashgan boʻlib, miyaning oʻng yoki chap tomonida joylashgan. Bu xulosalar odat aniq emas va aslida miyaning asosiy funksiyalari ikkala yarimsharga tarqalgan. Asimmetriya boʻyicha asosiy ilmiy ishlar ommalashgan yuqori-daraja funksiyalaridan koʻra kichik-darajadagi funksiyalar bilan bogʻliq (grammatikani ongsiz qayta ishlash, umumiy "mantiqiy fikrlash" emas). Bunga qoʻshimcha, kichik-daraja funksiyalari tananing qarama-qarshi tomonida ham koʻrinadi.
Lateralizatsiyaga eng tanilgan misol boʻlgan Broca va Wernicke sohalari (til) odatda faqatgina chap yarimshardan topiladi. Bu sohalar qaysi qoʻl ustunligi bilan mos keladi, bu sohalarning joylashuvi muntazam ravishda dominant qoʻlga qarama-qarshi yarimshardan topiladi. Semantika, prozodik, intonatsiya, urgʻu, prozodiya va boshqalarda funksional lateralizatsiya soʻroq ostida va neyronal asosi koʻpincha ikkala yarimsharda ham topiladi. thumb|8 haftalik odam embrionining bosh miya yarimsharlari.
Sezish informatsiyalari ikkala yarimsharda ham qayta ishlanadi, lekin laterallik jihatidan qismlarga ajralgan: har bir tana tomonidagi informatsiya qarama-qarshi yarimsharga yuboriladi (koʻrish qandaydir farqli ajralgan, lekin baribir laterallashgan). Mos ravishda, harakatni boshqaruvchi signallar tanaga qarama-qarshi tomondagi yarimshardan keladi. Shunday qilib, qoʻl ustunligi yarimsharlar lateralizatsiyasi bilan bogʻliq.
Winkel (Zürich)
Winkel  Shveysariyaning Zürich kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Bülach okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 8.16 km2. 3775 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Bosh miya yarimsharlari
Yarimsharlar lateralizatsiyasi
Qaysidir jihatlardan, yarimsharlar asimmetrik; oʻng tomon biroz kattaroq. Neyromediatorlardan noradrenalin oʻng tomonda va dofamin darajasi chap tomonda yuqoriroq. Oʻng tomonda koʻproq oq modda (uzunroq aksonlar) va chap tomonda koʻproq kulrang modda (hujayra tanalari) bor.
Winkel (Zürich)
Hududi
Winkelning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Bosh miya yarimsharlari
Klinik ahamiyati
Markaziy oval infarkti kuzatilishi mumkin.
Hemisferektomiya – bosh miya yarimsharlaridan birini olib tashlash yoki oʻchirib qoʻyish. Bu talvasalarning boshqa usullar yordam bermaydigan ogʻir holatlarini davolash uchun oʻtkaziladigan kamyob amaliyotdir.
Aqqozi (Qaratobi tumani)
Aqqozi(Аккозы)— Qozogʻiston Respublikasining Gʻarbiy Qozogʻiston viloyati Qoratoʻbin tumanidagi qishloq boʻlib Akkozinskiy qishloq okrugiga kiritilgan. KATO kodi - 275033200.
Aholi
1999-yil ma'lumotlariga ko'ra qishloqda doimiy aholi yo'q edi. 2009 yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra qishloqda 47 kishi (22 erkak va 25 ayol) yashagan. Taniqli mahalliy aholi Xojim Jumaliev (1907-1968) — sovet qozoq shoiri, yozuvchi va adabiyotshunos, Qozogʻistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1961), Qozogʻiston SSR Fanlar akademiyasi akademigi (1967).
Onomastika
2015-yilda Qorato‘bin tumani aholisi bu hududni Oqqo‘zi botir sharafiga o‘zgartirishni so‘rashgan.
Toʻxtasin Mirzayev
Toʻxtasin Mirzayev (1913, Andijon viloyati, Marhamat qishlogʻi — bedarak yoʻqolgan) — Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi. 1942-yildan armiyada. Dasht fronti 37-armiyasining 10-gvardiyachi havodesant diviziyasi, 30-polkining oʻqchisi. 1943-yil 3-oktabrda Dnepropetrovsk viloyati, Verxnedneprovsk rayonnidagi Mishurin Rog qishlogʻi uchun boʻlgan jangda alohida jasorat koʻrsatgan. 1943-yil 20-dekabrda Qahramon unvoniga sazovor boʻlgan. Andijon viloyati Asaka tumanidagi 3maktab va internat maktabiga nomi berilgan. Marhamat shahrida haykal oʻrnatilgan.
Ospedaletto Euganeo
Ospedaletto Euganeo Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan kommunadir. Padova provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 21 km2. 5395 nafar aholi istiqomat qiladi.
Fattoh Mirzayev
Fattoh Mirzayev (1921.5.9. Toshkent) — kimyogar olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1981). Texnika fanlari doktori (1971), professor (1973). Urta Osiyo industrial institutini tugatgan (1945). Shuin-tda dotsent (1953), kimyotexnologiya fakulteti dekani (1965—71), kafedra mudiri (1967—2000), professor (2000-yildan). Ilmiy ishlari qishloq xoʻjaligi ekinlari uchun zarur boʻlgan azotli oʻgʻitlarning yangi turlarini olishga oid. Qoratogʻ fosforitlarini sulfat va gumin kislotalar qoʻshib, nitrat kislota bilan qayta ishlash asosida murakkab oʻgʻitlar olish ustida tadqiqotlar olib borgan.
Finestrat
Finestrat Ispaniyaning Valensiya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Alicante provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 42,25 km2. Aholisi — 6386 kishi (2010).
Cairon
Cairon Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Caen tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1585 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 268,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,9 km2.
Spilimbergo
Spilimbergo Italiyaning Friuli-Venezia Giulia mintaqasida joylashgan kommunadir. Pordenone provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 72 km2. 11 940 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Rouvroy (Aisne)
Rouvroy Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Saint-Quentin tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
425 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 85,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,0 km2. Dengiz sathidan 73 – 121 m balandlikda joylashgan.
Burmaboʻyin
Burmaboʻyin (jynx torquUla) — kizilishtonlar turkumiga mansub qush. Afrika, Osiyo va Yevropada tarqalgan. Oʻzbekistonda oʻtroq yashamaydi (bahorda kelib, kuzda Hindiston va Eronga uchib ketadi). B. siyrak oʻrmon va bogʻlarda yashaydi. Boʻyining uz. 20 sm gacha boʻladi. Tuxumini daraxtlar kovagiga qoʻyadi, qushlarning tashlandiq uyalaridan foydalanadi. 6—12 ta tuxum qoʻyadi. Tuxumni, asosan urgʻochisi, u ovqatlanishga ketganda erkagi bosadi. B. chumolilar, oʻsimlik shiralari va boshqa hasharotlar bilan oziqlanadi. Hasharotlarni uzun va yopishqoq tili bilan poʻstloq orasidan yoki uyasidan tutib oladi. B. biror narsadan qoʻrqsa, boshi bilan boʻynini parmadek buraydi, shuning uchun u "burmaboʻyin" deyilgan.
Ariqbaliq
Ariqbaliq — Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyatidagi Petropavlovskiy okrugiga qarashli boʻlgan tuman.
Tarixi
Ariqbaliq tumani SSSR Butunrossiya Markaziy Ijroiya Qo`mitasi Prezidiumining 1928-yil 3-sentabrdagi farmoni asosida Qozogʻiston ASSR Petropavlovsk tumani tarkibida tashkil etilgan. 1930-yil 17-oktabrdaokruglar tugatilishi bilan u respublika markazi—Olmaotaga boʻysundi. 1932-yil Ariqbaliq tumani yangi tashkil etilgan Qarag`andi viloyati tarkibiga kirdi. 1955-yil 22-oktabrda Ariqbaliq tumani hududining bir qismi yangi Chistopol viloyatiga oʻtkazildi. 1963-yil 2-yanvarda Ariqbaliq tumani tugatildi. Va u yana 1967-yil 2-yanvarda qayta tiklandi.
Manbalar
Ведомости Верховного Совета СССР. № 22 (840), 1955 г.
Ведомости Верховного Совета СССР. № 3 (1349), 1967 г.
Havolalar
Справочник по истории административно-территориального деления Северо-Казахстанской области (29 июля 1936 г. — 1 января 2007 г.). — Петропавловск, 2007. — 361 с. — ISBN 978-601-7029-04-3.
Cedar Rapids (Iowa)
Cedar Rapids AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Linn okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
126326 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 688,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 186,66 km2. Shundan 183,37 km2 quruqlik, 3,29 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 247 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Cedar Rapids manzarasi.
Magnus Eriksson
Magnus Lennart Eriksson (1990-yil 8-aprelda Shvetsiyada tugʻilgan) — shvetsiyalik futbolchi, „Djurgården“ futbol klubi va Shvetsiya terma jamoasida hujumchi sifatida oʻynaydi.
Klublardagi faoliyati
Magnus Eriksson oʻz shahrining „AIK“ futbol klubi tarbiyalanuvchisi hisoblanadi.
2012-yilning yozida u Belgiyaning „Gent“ futbol klubiga koʻchib oʻtgan. 15-sentyabr kuni „Mechelen“ futbol klubiga qarshi oʻyinda Magnus Eriksson Yupiler ligasida debyut qilgan. Murabbiylarning doimiy oʻzgarishi tufayli Magnus Eriksson bor-yoʻgʻi toʻrtta bahsda qatnashgan va mavsum oxirida „Malmö“ futbol klubi bilan shartnoma imzolab, Vataniga qaytgan. 2013-yil 2-aprelda „Halmstads“ futbol klubiga qarshi oʻyinda u yangi klub safida debyut qilgan. 5-aprel kuni oʻzining sobiq jamoasi „Åtvidaberg“ futbol klubiga qarshi bahsda Magnus Eriksson „Malmö“ futbol klubi darvozasiga birinchi golni urgan. Oʻsha yili u Shvetsiya Superkubogining gʻolibi va mamlakat chempioni boʻlgan.
Chempionlar ligasi saralash bosqichi oʻyinlarida Magnus Eriksson Avstriyaning „Red Bull“ jamoasi darvozasiga gol urgan va jamoaga turnirning guruh bosqichiga chiqishga yordam bergan.
2015-yilning 10-iyulida Magnus Erikssonning „Brøndby“ futbol klubi bilan toʻrt yillik shartnoma imzolagani eʼlon qilingan. 19-iyul kuni u Daniya Superligasida „Aarhus“ futbol klubiga qarshi debyut qilgan. 18-oktyabr kuni „Viborg“ futbol klubiga qarshi oʻyinda Magnus Eriksson „Brøndby“ futbol klubi safida birinchi golini urgan. Magnus Eriksson mavsum davomida faqat bir marta gol urgan, shu bois chempionat yakunlariga koʻra klub rahbariyati futbolchini sotishga qaror qilgan. 2016-yilning yozida Magnus Eriksson „Djurgården“ futbol klubi bilan shartnoma imzolab, vataniga qaytgan. 18-iyul kuni „Jönköpings Södra“ futbol klubiga qarshi oʻyinda u yangi jamoada debyut qilgan. 14-avgust kuni „Elfsborg“ futbol klubiga qarshi bahsda Magnus „Djurgården“ futbol klubi safida birinchi golini urgan. 2017-yilning 20-dekabrida Magnus Eriksson Amerikaning „San Jose Earthquakes“ futbol klubiga ko‘chib o‘tgan. U MLSdagi debyutini 2018-yilning 3-martida „Minnesota United“ futbol klubiga qarshi mavsumning ochilish o‘yinida o‘tkazgan. 2018-yilning 7-aprelida u MLSdagi ilk golini „Philadelphia Union“ futbol klubi darvozasiga kiritgan.
Xalqaro faoliyati
2014-yilning 17-yanvarida Magnus Eriksson Shvetsiya terma jamoasida Moldova bilan o‘rtoqlik o‘yinida debyut qilgan.
Jaloyir (Furqat tumani)
Jaloyir  — Oʻzbekiston Respublikasining  Fargʻona viloyatiga qarashli qishloq. Furqat tumani tarkibiga kiradi.
Folksonomiya
Folksonomiya (ingl. folksonomy; folk — «xalq» soʻzidan + taxonomy — taksonomiya, yaʼni yunoncha "tartib bilan joylashtirish" va "qonun") — ixtiyoriy tanlanadigan tamgʻalar (teglar) vositasida axborotni hamkorlikda tasniflash amaliyoti, jamoaviy klassifikatsiya.
Bu jarayonda bir guruh kishilar axborotga tartib berish maqsadida erkin tartibda hamkorlik olib boradilar va bu odatda noierarxik boʻlgan muhitlarda amalga oshadi. Masalan, barchaning oʻrni baravar boʻladigan va ochiq veb-saytlarda. Koʻp qatlamli kollektivlarda, tashkilotlarda folksonomiya deyarli uchramaydi. Axborotni tasniflovchilar bir vaqtning oʻzida uning foydalanuvchisi boʻlgani sababli, folksonomiya ushbu jamoaning yigʻma konseptual modelini aks ettiradi.
Masalan
Keng tarqalgan jamoaviy tasniflash saytlariga quyidagilari kiritish mumkin:
LibraryThing.Com — Kitoblarning jamoaviy tarzda tasniflash xizmati; nashrlarga teglar biriktirish va boshqa foydalanuvchilarning tasniflangan resurslari bilan tanishish mumkin.
Delicious.Com — Internet saytlari va sahifalarini teglash. Foydalanuvchi boshqalar tomonidan turli mavzularda toʻplangan xatchoʻp (bookmark)larni mavzu boʻyicha yoki ommabopligi boʻyicha koʻzdan kechirishi mumkin. Buning foydali tarafi shundaki, har bir kishi oʻzi qiziqqan soha boʻyicha yangiliklardan va foydali manbalardan tezda xabardor boʻlib turadi.
Last.Fm — foydalanuvchilar bir ixtiyoriy tegni bir oʻrinda ishlatishi maʼlum miqdorga yetgach, shu teg qidiruv natijalarida aks ettiriladi va barcha foydalanuchilarga tegishli musiqani izlab topishiga yordam beradi. Shu yoʻsinda musiqa asarlarining janrlar boʻyicha tasniflash amalga oshadi.
1632
1632-yil — payshanba kuni boshlanuvchi kabisa yil (taqvimni bu yerda koʻring). Bu davrda turli xalqlarda Grigoriy, musulmon, Eron va boshqa taqvimlar ishlatildi.
Irlandlar
Irlandlar (oʻzlarini erinnax deb ataydilar) — xalq. Irlandiyaning asosiy aholisi. Umumiy soni 7,8 mln. kishi (1990-yillar oʻrtalari), jumladan Irlandiyada 3,4 mln. kishi, Buyuk Britaniyada 2,5 mln. kishi, AQSH va Kanadada ham yashaydilar. Yevropeoid irkiga mansub. Irland va ingliz tillarida soʻzlashadilar. Dindorlari — asosan, katoliklar.
Ogenne-Camptort
Aholisi
214 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,4 nafar kishi.
Irlandlar
Irland elati (10— 12-asrlarda shakllangan) ning asosini kelt tillarida soʻzlashuvchi gellar tashkil qilgan, ular orolga mil. av. 4-asrda koʻchib kelib orolning qadimgi aholisi bilan aralashib ketgan. Gellarning ijtimoiy tizimi — patriarxal urugʻlar — klanlar Irlandlarda 16—17-asrgacha, baʼzi urf-odatlari esa 19-asrgacha saklanib qolgan. Irland millati inglizlar mus-tamlakasi sharoitida 18—19-asrlarda shakllana boshlagan. 1921-yil mustaqil Irlandiya davlati barpo etilgach, irland tili rasmiy til sifatida eʼtirof etilgan. Irlandlarning aksariyati qishloq xoʻjaligi bilan band.
Yanaizu (Fukushima)
right|thumb| Yanaizu shahar hokimiyati right|thumb| Enzo-ji Yaponiyaning Fukushima prefekturasida joylashgan shaharchadir. 1-noyabr, 2019-yil holatiga koʻra, shaharchada 1269 ta xonadonda 3304 nafar aholi istiqomat qiladi va aholi zichligi har kvadrat kilometrga 19 kishidan toʻgʻri keladi. Shaharchaning umumiy maydoni 175,82 kvadrat kilometrni (67,88 mil²) tashkil etadi.
Geografiyasi
Yanaizu Fukushima prefekturasining Aizu mintaqasining shimoliy qismida joylashgan. Takitani daryosi shaharcha orqali shimolga va janubga oqib oʻtadi va shaharchaning shimoliy qismini kesib oʻtuvchi Tadami daryosiga qoʻshiladi. Shaharchaning janubiy qismi togʻlar bilan oʻralgan.
Ogenne-Camptort
Geografiyasi
Maydoni — 11,6 km2.
Yanaizu (Fukushima)
Iqlimi
Yanaizu nam kontinental iqlimga ega, yozi issiq va qishi qattiq qor yogʻishi bilan ajralib turadi. Yanaizuda oʻrtacha yillik harorat 11,7 °C, yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1428 mm, sentyabr oyi esa eng nam oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 25,3 °C atrofida, eng pasti esa yanvarda, −0,9 °C atrofida boʻladi.
Demografiyasi
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Yanaizu aholisi soʻnggi 70 yil ichida barqaror ravishda kamaydi va hozir bir asr avvalgidan ancha aholi soni kam.
Tarixi
Hozirgi Yanaizu hududi qadimgi Mutsu viloyatining bir qismi edi. Hudud Edo davrida Aizu xoldinglarining bir qismini tashkil qilgan. Meydzi restavratsiyasidan soʻng, hudud Fukushima prefekturasining Kavanuma tumani tarkibiga kirdi. Yanaizu qishlogʻi 1898-yil 1-aprelda zamonaviy munitsipalitetlar tizimining oʻrnatilishi bilan tashkil etilgan. Yanaizu 1921-yil 1-mayda qoʻshni Kurado va Iitani qishloqlarini qoʻshib oldi. Qishloq 1942-yil 20-mayda shaharcha maqomiga koʻtarilgan. 1955-yil 31-martda Yanaizu Fukushimaning Ōnuma tumanidan qoʻshni Nishiyama qishlogʻini qoʻshib oldi.
Iqtisodiyoti
Yanaizu iqtisodiyoti asosan qishloq xoʻjaligiga, mavsumiy turizmga asoslangan.
Taʼlim tizimi
Yanaizu shaharchasida shaharcha hukumati tomonidan boshqariladigan ikkita davlat boshlangʻich maktabi va bitta davlat oʻrta maktabi mavjud. Shaharchada oʻrta maktab yoʻq.
Oʻrmon
thumb|[[Armaniston|Armanistondagi oʻrmon]] thumb|[[Tailand|Tailanddagi tropik oʻrmon]] thumb|[[AQSh|AQShdagi ignabargli oʻrmon]] thumb|[[Chili|Chilidagi oʻrmon]] Oʻrmon — bir-biriga va oʻsish sharoitiga taʼsir etuvchi va geografik landshaft elementini hosil qiluvchi daraxtsimon oʻsimliklar majmui; Yer oʻsimlik qoplamining asosiy tiplaridan biri, biosferaning tarkibiy va juda muhim qismi. Oʻsimliklarning koʻpgina hayotiy shakllaridan iborat boʻlib, bular orasida daraxt va butalar asosiy, oʻtlar, butachalar, yoʻsinlar, lishayniklar va h.k. ikkinchi darajali rolʼ oʻynaydi. Oʻrmon Antarktidadan tashqari hamma qitʼalarda oʻsadi, Yer sxaridagi quruqlikning 30% ni ishgʻol qiladi. Yerning oʻrmonli maydoni 4 milliardga maydonni egallaydi (Oʻzbekistonda 8,5 millionga ni tashkil etadi, 2004).
Ber
Ber (rus. biologicheskiy ekvivalent rentgena — rentgenning biologik ekvivalenta) — ionlovchi nurlanish ekvivalent dozasining birliklar tizimiga kirmagan birligi. Tirik organizm 1 rentgen gammanurlanish olganda qanday biologik effektga (taʼsirga) duchor boʻlsa, 1 ber ionlovchi nurlanish olganda ham shunday biologik effektga duchor boʻlishini ifodalaydi. 1 ber=0,01 J/kg (1963-yilgacha rentgenning biologik ekvivalenti sifatida aniqlangan).
Oʻrmon
Oʻsish sharoitiga qarab, koʻpchilik daraxt turlari qimmatli oʻrmon formatsiyasi (mas, qaragʻayli oʻrmon, kedrli oʻrmon, oqqaragʻayli oʻrmon, tilogʻochli oʻrmon va h.k.)ni hosil etadi. Oʻrta Osiyoda archazor oʻrmonlar koʻp. Oʻrmonlar turli zonalarda togʻ va daryo qayirlarida ham tarqalgan. Oʻrmonning tur tarkibi, muhim oʻsimliklarning biologik xususiyatlari, yoshi va maʼlum tabiiygeografik sharoitiga qarab oʻsimliklarning bir nechta pogonasi rivojlanadi. Moʻtadil mintaqa oʻrmonlari tarkibi boʻyicha: birinchi kattalikdagi daraxtlar va oʻrmon hosil qiluvchi dovdaraxtlar (qaragʻay, qoraqaragʻay, tilogʻoch, eman, shumtol)dan iborat 1pogʻona, ikkinchi kattalikdagi daraxtlar (oqqaragʻay, qoraqayin, lipa, zarang va boshqalar)dan iborat 2pogʻona, butalar (oʻrmon yongʻogʻi, itjumrut, normushk va boshqalar)dan iborat 3pogʻona hamda oʻtbutachali va yoʻsinlishaynikli qoplamadan iborat 4—5 (quyi) pogʻonalar boʻladi. Oʻrmonda baʼzan, pogʻonalarga kirmaydigan chirmashuvchi va ilashuvchi oʻsimliklar ham uchraydi.
Oʻrmon tabiiy (urugʻidan, vegetativ, bachkisidan) hamda sunʼiy (urugʻ yoki koʻchat ekib) yoʻl bilan tiklanadi. Tabiiy oʻrmonlar asosiy maydonni egallaydi. Oʻrmon tarkibi va rivojlanishiga koʻra bir qancha tiplarga ajratiladi. Har bir tip muayyan bir turdagi daraxtlar, butalar, shuningdek, oʻtlar, butachalar, yoʻsin va lishayniklardan iborat. Oʻsish mintaqalariga koʻra, oʻrmonlar Shimoliy yarim sharda tropik, subtropik, geografik zonallikka koʻra tundra, tayga, dasht, choʻl, toʻqay va boshqalar, oʻsimlikdaraxtlar tarkibiga koʻra qaragʻay, archa, qayin, eman va h.k. oʻrmonlariga boʻlinadi. Oʻrmonning rivojlanishi tuproq, iqlim sharoiti, hayvonlar ishtiroki va roli, insonning bevosita aralashuvi bilan bogʻliq. Oʻrmondan unumli foydalanilsa, yetilgan daraxtlar tanlab qirqilsa, oʻrmon uzoq yashaydi, yaxshi tiklanadi. Oʻrmon, oʻz navbatida, tuproq sharoitiga, uning suv rejimiga, strukturasiga, organik va mineral moddalarning toʻplanishiga, tuproq unumdorligiga katta taʼsir koʻrsatadi. Oʻrmonda nam koʻpligi tufayli gumus (chirindi) moʻl toʻplanadi, tuproq tez ishqorsizlanadi, kislotaliligi ortadi, ildizlar chuqur tarqaladi. Oʻrmon yozgi, ayniqsa, qishki yogʻinlarning taqsimlanishi va toʻplanishiga taʼsir koʻrsatib, oʻsimlik hamda hayvonlar uchun mikroiqlim yaratadi. Yerning oʻrmon qoplami — tirik moddalarning planetar akkumulyatorlaridan biri boʻlib, oʻrmon biosferada bir qator kimyoviy elementlar va suvni saqlab turadi, troposfera bilan oʻzaro faol taʼsirlashadi va kislorod hamda uglerod balansi darajasini belgilaydi. Oʻrmonlar odamzod uchun kerakli boʻlgan kislorodning 60% ni ishlab chiqaradi. Oʻrmon rekreatsiya va sogʻlomlashtirish ahamiyatiga ega. Tuproqni shamol va suv eroziyasidan, temir va avtomobil yoʻllari, kanallar, qishloq xoʻjaligi ekinlari ekilgan maydonlarni, aholi ggunktlarini turli noqulay tabiiy hodisalardan himoya qiladi. Oʻrmonlar togʻlarda sel oqimlarining vujudga kelishiga yoʻl qoʻymaydi, qor koʻchishi, tuproqlar siljishining oldini oladi. Oʻrmon yogʻochlaridan 20 mingdan ortiq mahsulotlar ishlab chiqariladi. Oʻzbekistonda oʻrmonga oid munosabatlar 1999-yil 15-aprel da qabul qilingan Oʻzbekiston Respublikasining "Oʻrmon toʻgʻrisida" qonuni bilan tartibga solinadi
Kuman
Kuman — Albaniyaning janubi-gʻarbiy qismidagi Fier tumanidagi qishloq va sobiq munitsipalitet. 2015-yilda mahalliy hokimiyat islohotida u Roskovec munitsipalitetining boʻlinmasiga aylandi. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda aholi soni 5611 kishi edi.
Eron yadroviy tadqiqot markazlari
Eron yadro dasturi qator yadroviy inshootlar jumladan,yadro reaktorlar va turli yadroviy yoqilg‘i ishlab chiqaruvchi katta salohiyatga ega yadro markazlarni barpo etishni maqsad qilgan loyihadir.
Anarak
Yazd yaqinida insho qilingan Anarak yadroviy chiqindilarni saqlash uchun mo'ljallangan muhim ombor hisoblanadi.
Arak
Arak hududida bir nechta sanoat majmualari joylashgan bo'lib,ayrimlari yadroviy dastur bilan chambarchas bog'liq,xususan,yaratilishi mukammalashtirilayotgan IR-40 reaktori va Arak yaqinidagi og'ir suv ishlab chiqarish zavodi hozirgi kundagi dasturning eng e'tiborli qismi bo'lmoqda. 1990-yillarning oxiriga kelib,yuqori portlovchi xususiyatga ega yadroviy sinov kamerasini ishlab chiqargan ushbu komplekslardan biri Parchinga ko'chirilgan.IAEA unga tashrif buyurishni so'raganda,markaz buni rad etgan.Arak hududida shuningdek,IR-1 rotorlari uchun yuqori quvvatli alyuminiy ishlab chiqarishga qodir zavodlar mavjud deb taxmin qilinadi.
Markaz 2002-yilda Eron xalq mujohidlari vakili tomonidan fosh qilingan ikkita qimmatli joylardan biri edi. 2006-yilning avgust oyiga kelib,Eron og'ir suv ishlab chiqaradigan Arak zavodining rasmiy ochilishini e'lon qiladi.Ammo,davlatning "Kafolatlar to'g'risidagi kelishuv"shartlariga ko'ra,qurilish ishlari davom etayotgan vaqtda respublika obyekt mavjudligi haqida xabar berishga majbur emas edi.Chunki,kelishuv nizomiga binoan,180 kun har qanday obyektning sir saqlanishi uchun so'nggi muddat hisoblanardi.Ushbu reaktor 1967-yilda Tehron yadroviy tadqiqot markazining ishlash muddati tugagan tadqiqot reaktorini almashtirish uchun mo'ljallangan bo'lib,asosan tibbiy va qishloq xo'jaligi maqsadlarida radioizotoplarning asosiy ishlab chiqaruvchisi hisoblanadi. .
Ardakan
Ardakan (shuningdek,Ardekan yoki Erdekan deb ham nomlanadi) yaqinida yadroviy obyekt mavjudligi ehtimoli haqidagi ilk ma'lumot 2003-yil 8-iyul kuni Eron Milliy Oppozitsiya Kengashi tomonidan beriladi.Eron Atom energiyasi tashkiloti (AEOI) yadro yoqilg'isini ishlab chiqarish bo'yicha vitse-prezidenti Muhammad Gannadi Marageh 2003-yil sentabr oyida bu obyekt yillik quvvati 120 000 metr tonna ruda va 50 metr tonna uran ishlab chiqarish manbaiga ega ulkan tegirmon ekanligini ta'kidlaydi.Eron Islom Respublikasi Xalqaro Atom Energiyasi Agentligi(IAEA)ga bergan hisobotiga ko'ra,2004-yilning iyul oyida markaz "issiqlik sinovi"dan o'tkazilgani va 40 dan 50 kg gacha sariq tort ishlab chiqarishga qodirligi keltiriladi,lekin,2008-yilning so'nggi holatiga binoan,Eron IAEA ga o'z yadro faoliyati haqida boshqa ma'lumot bermagan va bermayapti.
Bonab
thumb|300x300px| Arak.IR-40 og'ir suv reaktori Bonabda joylashgan Atom energiyasi tadqiqot markazi yadro texnologiyasining qishloq xo‘jaligida qo‘llanilishi ustida tadqiqot ishlari olib bormoqda.Markaz AEOI tomonidan boshqariladi.
Busher
Busher atom elektr stansiyasi 17 kilometr uzoqlikda Busher shahrining janubi-sharqida,Fors ko'rfazida joylashgan.Qurilish 1975-yilda boshlangan,ammo 1979-yilning iyul oyida Eron inqilobidan keyin to'xtatilgan. Stansiya 1980-yil oʻrtalarida Eron-Iroq urushi paytida Iroq havo hujumlari natijasida shikastlangan.1995-yilda Eron Rossiyaning Atomstroyeksport kompaniyasi bilan mavjud Busher I binosiga 915 rusumli MWe VVER -1000 kVt bosimga ega suv reaktorini o'rnatish bo'yicha shartnoma imzolaganda markaz qayta tiklanadi.2007-yilning dekabr oyidan Rossiya Busher atom elektr stansiyasiga yadro yoqilg'isi yetkazib berishni boshladi. Qurilish 2009-yilning mart oyida o'z nihoyasiga yetdi.
Djugaani (Signaxi munitsipaliteti)
Djugaani — Gruziyadagi qishloq.
Eron yadroviy tadqiqot markazlari
Busher
2010-yil 13-avgustda Rossiya 21-avgustdan boshlab zavodga uzluksiz yoqilg'i yetkazib berilishini e'lon qildi,bu esa uning yadroviy inshoot sifatida tan olinib,o'z mavqeiga ega chiqganligini anglatar edi.Yoqilg'i yuklanganidan keyin 6 oy ichida zavodni to'liq ishga tushirish maqsadi oldinga qo'yildi. Tehron va Moskva Busherni boshqarish uchun qoʻshma korxona tashkil etishdi,chunki Eron bunday qurilmalarni saqlash boʻyicha hali yetarlicha tajribaga ega emas edi. Shunday bo'lishiga qaramasdan, Eron 2 yoki 3 yil ichida reaktorni deyarli barcha operatsion boshqaruvini o'z nazoratiga oldi.
2013-yil 23-sentabrda Busherni operativ nazorat qilish Eronga o‘tkazildi  va 2014-yilning noyabr oyida Eron va Rossiya Busher maydonchasida ikkita yangi yadro reaktorini qurish bo'yicha bitim imzolab,keyinroq boshqa obyektlarda yana 6ta reaktor qurish imkoniyati mavjudligi haqida kelishib olishdi. Qurilish rasman 2017-yil 14-martda boshlangan.