cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ahmet Altan
Jurnalistik faoliyati
2007-yilda Taraf gazetasining asoschisi boʻlgan Altan, Alev Er bilan birga ushbu gazeta bosh muharriri lavozimini egalladi. Alev Er bosh muharrirlikdan ketganidan keyin gazetaning bosh muharriri lavozimini mustaqil boshqarishda davom etdi. U gazetaning „Qum soati“ ruknida sharhlovchi sifatida maqolalar yozgan. 2008-yil sentyabrida u gazetaning arman genotsidi qurbonlariga bag‘ishlagan rukni tufayli turklikni haqorat qilishda ayblandi. 2009-yilda „Taraf“ gazetasi Leipzig Bank Media Foundation tomonidan beriladigan dunyodagi eng nufuzli matbuot mukofotlaridan biri — „Ommaviy axborot vositalari erkinligi va kelajagi“ mukofotiga, 2011-yilda Xalqaro Hrant Dink Jamgʻarmasi tomonidan erkin va adolatli dunyo uchun mehnat qilayotgan, ilhom va umid nuri boʻlganlarga beriladigan Hrant Dink Tinchlik mukofotiga loyiq deb topildi. Altan 2012-yil dekabr oyida Yasemin Çongar bilan birga Taraf gazetasidagi lavozimidan isteʼfoga chiqdi.
Televizion dasturlardagi faoliyati
Ahmet Altan XX asrning 90-yillari oʻrtalarida Neshe Düzel bilan birgalikda Star TVda „Qizil oʻrindiq“ munozara dasturini tayyorladi va tomashabinlarga taqdim etdi.
Romannavisligi
Uning ilk adabiy asari „Paltoli Don Kixot“ nomli ikki kishilik pyesa edi. Ahmet Altan 1982-yildan roman va ocherklarini nashr ettirgan. U o‘zining „Dört Mevsim Sonbahar“ nomli birinchi romanida postmodernistik unsurlardan foydalangan va uni metafiksatsion uslubda yozgan. Adibning ushbu romani Akademiya kitob doʻkoni romani bosh mukofotiga loyiq deb topildi.
1985-yilda Altanning ikkinchi romani „Sudaki iz“ (Suvdagi iz) nashr etildi. Juda ko‘p sotilgan va tanqidlarga sazovor bo‘lgan roman nashr etilganidan to‘qqiz oy o‘tgach, odobsiz yozilgan deya iddao qilindi va sotilgan kitoblar qayta yigʻib olina boshlandi. Ikki yillik sud jarayonidan so‘ng ikki yarim sahifadan iborat bo‘lim odobsiz mazmunda ekanligi aytildi va ushbu sahifalar yo‘q qilinishi kerakligi belgilandi. Kitobning odobsiz qismlari qora lenta bilan yopildi va sud qarori bilan nomaqbul deb topilgan qismlar kitob boshiga qo‘shilgan holda qayta nashr etildi.
Adibning 1998-yilda nashr ettirilgan beshinchi romani „Kılıç Yarası Gibi“ Yunus Nadi mukofotiga loyiq deb topildi. „Kılıç Yarası Gibi“ romanining davomi deb aytilishi mumkin boʻlgan „İsyan Günlerinde Aşk“ oltinchi romani 2001-yilda chop etilgan. Bu ikki romanda Abdulhamid II davridagi boshqaruv yondashuvi va Ittifoq va Terakki jamiyati faoliyati keng yoritib berilgan. Bu romandan soʻng, Altanning „Kristal Denizaltı“, „Ve Kırar Göğsüne Bastırırken“ nomli kitoblarini, shuningdek, „Aldatmak“ va „En Uzun Gece“ nomli romanlarini chop ettirdi. Bir ayolning eriga xiyonat qilayotgan deyarli har bir onini tasvirlab bergan „Aldatmak“ romani besh kunda yuz ming nusxada sotildi.
Romannavislikdagi uzoq tanaffusdan soʻng, Ahmet Altan 2012-yilda Taraf gazetasidan istefoga chiqqandan keyin, yana roman yozishga va ijodga qaytdi. Oxirgi yozgan romani „En Uzun Gece“dan sakkiz yil oʻtib, 2015-yilda „Son Oyun“ romanini chop ettirdi. Ushbu romanning qahramoni ham uzun vaqtdan beri roman yozamagan romannavis edi. Ikki yil oʻtib nashr ettirgan „Ölmek Kolaydır Sevmekten“ romanida 1912-1913-yillar oraligʻida Usmonlilar imperiyasida olti oy ichida sodir boʻlgan voqealarni bir oila aʼzosining xotiralaridan kelib chiqib soʻzlab berdi.
Daʼvolar
1995-yil 17-aprelda Milliyet gazetasida chop etilgan „Atakurt“ sarlavhali maqolasi uchun Davlat xavfsizlik sudi tomonidan sudlangan Altan, 1 yil 8 oy qamoq jazosiga hukm qilingan.
2012-yilning 4-yanvarida Roboski qirgʻini haqida yozgan maqolasi bilan Bosh vazir Recep Tayyip Erdoğanni matbuot orqali haqorat qilgani uchun 1 yil 2 oy qamoq jazosiga hukm qiligan.
2015-yilning 2-sentyabr kuni Altanga nisbatan „Samanyolu Haber“ kanalida ishtirok etgan bir dasturdagi chiqishlari uchun „Prezident, hukumat, davlat amaldorlarini haqorat qilish, jamoatchilikni nafrat va adovatga chorlash“ aybi bilan tergov boshlangan.
Ahmet Altan va uning ukasi Mehmet Altan 2016-yil 10-sentyabr kuni ertalab 2016-yil 15-iyulda Turkiyada davlat toʻntarishiga urinishdan keyin boshlangan tergov doirasida qoʻlga olingan. Aka-uka Altan va Nazli Ilıjakning 2016-yil 14-iyulda (to‘ntarishdan bir kun oldin) ko‘rsatgan teleko‘rsatuvida „subliminal to‘ntarish xabari“ berganliklari uchun qo‘lga olingani bildirildi. Shu bilan birga, Ahmet Altan davlat toʻntarishini oldindan bilganlikda ayblandi.
Ozodlikka chiqqanidan keyin 24 soat o‘tmay, Bosh prokuraturaning eʼtiroziga ko‘ra, 1-jinoiy ishlar bo‘yicha Tinchlik sudyasi tomonidan hibsga olish to‘g‘risida order berildi. U "FETO aʼzosi" va "„hukumatni agʻdarishga urinish“ ayblari bilan hibsga olingan.
2019-yil 4-noyabr kuni Istanbul 6-Og‘ir jinoyat sudining qarori bilan „FETO terror tashkilotiga yordam berganlik“ aybi bilan 10 yil 6 oy qamoq jazosiga hukm qilingan va shartli ravishda sud nazorati ostida ozod qilingan. 2019-yil 12-noyabr kuni qaytadan qamoqqa olindi. 2021-yil 14-aprelda 4 yil 7 oy qolgan Silivri qamoqxonasidan ozod qilindi.
Cristian Fiél
Cristian Fiél (1980-yil 12-martda tugʻilgan) — nemis-ispaniyalik futbol murabbiyi, sobiq yarim himoyachi. Oxirgi marta Dresdenning „Dynamo“ klubini boshqargan.
Faoliyati
Keyin Fiél 1.FC Union Berlin qoʻshilib 33 ta oʻyinda 7 ta gol urdi. Keyingi mavsumda Union moliyaviy muammolarga duch keldi va oʻyinchilarni sotishga majbur boʻldi. Fiél VfL Bochumga sotildi va Bundesligada oʻynash uchun birinchi imkoniyatga ega boʻldi. 2002—2003-yilgi mavsumda „Union Berlin“ safida 16 ta va „Bochum“ tarkibida 7 ta oʻyinda maydonga tushgan.
Fiél Bundesligadagi debyutini 2003-yil yanvar oyida 1. FC Nürnberg klubiga qarshi oʻyinda oʻtkazdi. Mavsum tugaguniga qadar yana beshta oʻyinda maydonga tushdi. 2004-yilning yanvarida 2. Bundesliga klubi Alemannia Aachen bilan shartnoma imzoladi. 2004-yilgi DFB-Pokal finalida 73-daqiqada Willi Landgraf oʻrniga zaxiradan maydonga tushdi.
2005—2006-yilgi mavsumda Aachen ikkinchi oʻrinni egalladi va Bundesligaga koʻtarildi. 2006—2007-yilgi mavsumda 30 ta oʻyinda maydonga tushdi.
Fiél yana uch mavsumni ikkinchi divizionda „Aachen“da oʻtkazdi. 2010-yil Dynamo Dresdenga qoʻshildi. 2010—2011-yilgi mavsumda 23 ta oʻyinda maydonga tushdi. Fiél 2011-yilning yozida Thomas Hübener ketganidan soʻng „Dynamo“ sardori etib tayinlandi.
Fiél 2015-yilning yozida nafaqaga chiqdi.
Murabbiylik faoliyati
2015-yil yozida oʻyinchi sifatida nafaqaga chiqqanidan soʻng, Fiél Dresdenning „Dynamo“ siga yoshlar murabbiyi sifatida ishga qabul qilindi. 2018-yilning 23-avgustida vaqtinchalik bosh murabbiy lavozimini egalladi. 2018-yilning 11-sentyabrida ishdan boʻshatildi. 2019-yil 24-fevralda yana Dresden bosh murabbiyi etib tayinlandi. 2019—2020-yilgi 2. Bundesligada jamoasi soʻnggi oʻringa tushib qolganidan keyin 2019-yilning 2-dekabrida klubni tark etdi.
Hilary Knight
Hilary Atwood Knight (1989-yil 12-iyulda tugʻilgan)  — Amerika Qoʻshma Shtatlari ayollar milliy xokkey jamoasi bilan amerikalik xokkey hujumchisi. U ilgari CWHL turnirining Les Canadiennes de Monreal va NWHL turnirining Boston Pride jamoalarida oʻynagan va u bilan ilk Isobel kubogini qoʻlga kiritgan.
Yoshligi
Knight Kaliforniyaning Palo Alto shahrida tugʻilgan, ammo Leyk Forestda, Illinoys shtatida va Gannoverda, Nyu-Xempshirda oʻsgan. Illinoysga koʻchib oʻtgandan soʻng, onasi Knight va uning uchta ukasini xokkeyga yozdi. U changʻichilar oilasida oʻsgan. Uning amakivachchasi Chip Knight uch karra Olimpiya togʻ changʻisichidir.
Viskonsin Badgers
Oʻzining birinchi mavsumida (2007-2008) Knight gollar soni boʻyicha jamoada ikkinchi oʻrinni egalladi (20) va golli uzatmalar boʻyicha jamoada beshinchi oʻrinni egalladi (18). Uning jami 38 ochko jamgʻarib, jamoaviy hisobda uchinchi oʻrinni egalladi. U yangi oʻyinchilar va oʻyinda gʻalaba qozongan gollari uchun oʻyinda ochkolar soni boʻyicha mamlakatda yettinchi oʻrinni egalladi. Mavsum davomida Knight 12 ta koʻp ochkoli oʻyin oʻtkazdi (uchinchi oʻrin). Mavsum davomida Knight oltita gol bilan jamoani gʻalaba qozonish boʻyicha boshqargan. 2-fevral kuni Knight WCHA raqibi Shimoliy Dakotaga qarshi oʻyinda xet-trik qayd etdi.
Ikkinchi kurs talabasi sifatida Knight Badgers uchun 39 oʻyinda maydonga tushdi. Knight gol urish (45) va ochkolar (83) boʻyicha NCAAni boshqargan. Uning 16 ta kuchli oʻyindagi goli NCAA reytingida birinchi oʻrinni egalladi. Oʻzining statistik yutuqlariga asoslanib, Knight bir mavsumda ochkolar, gollar va kuch-oʻyin maqsadlari boʻyicha Badgersning yangi rekordchisiga aylandi. U 24 ta koʻp ochkoli oʻyin, 13 ta koʻp golli oʻyin va 11 ta koʻp golli oʻyin qayd etgan.
2008-yil 27-sentyabrda Kvinnipiak Bobkatsga qarshi oʻyinda Knight bir oʻyinda beshta gol urdi. Bu jarayonda u oʻzining birinchi tabiiy xet-trikini qayd etdi. WCHA raqibi Shimoliy Dakotaga qarshi (16-noyabr kuni) Knight mavsumdagi ikkinchi xet-trikini qoʻlga kiritdi. „Muzlatilgan toʻrtlik“ vaqtida Knight olti ochko (uchta gol va uchta golli uzatma) bilan jamoani boshqardi. 26-sentyabrdan 31-oktyabrgacha Knight toʻqqiz oʻyindan iborat ochkolar seriyasiga ega edi. U mavsumni olti oʻyinlik seriya bilan yakunlardi.
2010-yil 2-oktyabrda Knight RPI ustidan 6:0 hisobida gʻalaba qozonib, besh ochkolik oʻyin oʻtkazdi. U oʻyinni boshlash uchun tabiiy xet -trikga ega boʻldi va keyin ikkita golli uzatmani amalga oshirdi. 2011-yil 14 va 16-yanvar kunlari Knight sakkiz ball toʻplash ochkosini ishlab chiqardi va Badgersni Sent-Cloud shtatining ikki oʻyiniga olib chiqdi. Knight 14-yanvar kuni 10:0 hisobida gʻalaba qozongan uchta gol va ikkita golli uzatma uchun besh ochko toʻpladi. 16-da u yana ikkita gol urdi va bitta golli uzatmani amalga oshirdi, chunki boʻrsiqlar 6:0 hisobida gʻalaba qozonishdi. Uning beshta golidan ikkitasi kuch-pleyda urildi va 14-yanvar kuni kiritilgan gollardan biri oʻyin gʻolibi boʻldi. „Boʻrsiqlar“ gʻalabali seriyasini ketma-ket 10 ta oʻyinga yetkazdi. Knight Divda eng yaxshi toʻpurar boʻldi. 2011-yil 5-fevralda Viskonsin Sanford markazida Bemidji shtati Beaversni 3:2 hisobida magʻlub etganida, qoʻshimcha vaqtda 2:46 da Knight oʻzining yilning 36-golini kiritdi. Bemidji shtati darvozaboni Alana Makelxinni kechada 43 ta seyv amalga oshirdi, shu jumladan 24 tasi ikkinchi boʻlimda.
2011-yil 25-sentyabrda Knight Lindenwood Lady Lions xokkey dasturida 13:0 hisobida magʻlub boʻlib, faoliyatidagi beshinchi xet-trikini qayd etdi. 2011-yil 10-dekabrdagi WCHA musobaqasida Bemidji shtatiga qarshi oʻtkazilgan musobaqada Knight toʻrt ochko toʻpladi, bu unga faoliyatiga jami 239 ball berdi. Endi u Meghan Dugganning faoliyatidagi 238 ochkoni ortda qoldirdi va Viskonsin Badjersning barcha vaqtlardagi eng yaxshi toʻpurariga aylandi. Uning saʼy-harakatlari uchun Knight WCHA haftaning eng yaxshi xokkeychisi deb tan olindi. 2012-yil 28-yanvarda Viskonsin shtati Bemidji shtat qunduzlarini supurib tashlaganida, Badgers Kohl markaziga tashrif buyurgan 12,402 kishidan iborat rekord darajadagi olomonni qabul qildi. Ritsar 10-dekabrdan buyon birinchi golini uchinchi boʻlim yakuniga 7:38 qolganida kiritdi. Aytilgan gol Fill the Bowl kechasida oʻyin gʻolibi boʻladi. U faoliyatini 262 ball bilan tugatdi va gollar (143), oʻyinda gʻalaba qozonish gollari (30), kuchli oʻyin gollari (37) va qisqa qoʻllar (8) boʻyicha Badgersning barcha vaqtlardagi yetakchisi.
CWHL
2012-yilgi CWHL loyihasida Boston Blades tomonidan umumiy hisobda toʻrtinchi oʻrinni egallagan Knight, ligada gol urish boʻyicha mavsumni uchinchi oʻrinda yakunladi. U CWHLning eng qimmat oʻyinchi mukofotini qoʻlga kiritgan birinchi amerikalik oʻyinchi boʻldi. Mavsumdan keyingi mavsumda u Bladesga 2013-yilgi Klarkson kubogini yutib olishga yordam berib, yetakchi toʻpurar boʻldi.
NWHL
2015-yil 25-sentyabrda Knight NWHLning Boston Pridega koʻchib oʻtdi. Boston Pride bilan birinchi oʻyinida u jamoaning birinchi golini urdi va oʻyinda yana bir gol urishga muvaffaq boʻldi. U mavsumni NWHLning birinchi golli chempioni sifatida yakunladi. Knight 2016-yilgi Isobel kubogi finalining 1-oʻyinida qoʻshimcha vaqt davomida gʻalaba keltiruvchi golni urdi va yakunda Pride bilan birinchi Isobel kubogini qoʻlga kiritd. 2017-yil fevral oyida Kessel jamoasida oʻynab, Knight 2-NWHL All-Star oʻyinida gol urdi.
CWHL sahifasiga qaytish
2018-yil 8-mart kuni Les Canadiennes de Monreal, Knight 2018 CWHL pley-off bosqichi uchun oʻz vaqtida jamoaga qoʻshilishini eʼlon qildi. Knight 2018-19 CWHL mavsumida Les Canadiennesga qaytib, klubga 2019-yilgi Klarkson kubogi finaliga chiqishga yordam beradi. Kalgari Inferno Monrealni 5-2 yakuniy hisobda magʻlub etganiga qaramay, Knight oʻyinda assistentlik qiladi.
Xalqaro oʻyinlari
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/HilaryKnight.jpg/220px-HilaryKnight.jpg|left|thumb| Hilary Knight 2017-yilda AQSh jamoasida oʻynagan. Oʻsmirlik chogʻida Knight AQShning kattalar terma jamoasi aʼzosi edi. 2006-yil noyabr oyida u Toʻrt Millat Kubogida AQSh jamoasida oʻynadi va 17 yoshida AQSh jamoasining eng yosh oʻyinchisi boʻldi. 2007-yilgi IIHF ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida u Qoʻshma Shtatlar tarkibidagi eng yosh oʻyinchi boʻlgan. Uning bosh murabbiyi ham Viskonsin bosh murabbiyi Mark Jonson edi. Ritsar AQShdagi turnirda kumush medalni qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili u AQShning 22 yoshgacha boʻlgan milliy terma jamoasida oʻynadi. U qoʻshimcha vaqtda 7:48 da oʻyindagi gʻalaba golini kiritdi, chunki AQSh ayollar terma jamoasi 2011-yilda Hallenstadionda boʻlib oʻtgan IIHF ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida Kanadaga qarshi 3:2 hisobida gʻalaba qozonib, ketma-ket uchinchi jahon chempionligini qoʻlga kiritdi. Amerika Qoʻshma Shtatlarida 2011-yilgi IIHF sakkiz millat turnirining birinchi oʻyinida Knight Rossiya ustidan gʻalaba qozonib, xet-trik qayd etdi. 2012-yilgi IIHF ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatining ochilish oʻyinida Knight Kanada ustidan 9:2 hisobida gʻalaba qozonib, ikkita gol urdi.
Olimpiada
Knight 2010-yilda Vankuverda boʻlib oʻtgan qishki Olimpiya oʻyinlarida, 2014-yilda Sochidagi qishki Olimpiya oʻyinlarida, 2018-yilda Pxyonchxanda va 2022-yilda Pekinda boʻlib oʻtgan qishki Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etgan.
Knight AQSh jamoasiga qoʻshilish uchun Viskonsin universitetidagi maktabdan bir yil (2009-2010) taʼtil oldi. U 20 yoshda erkaklar yoki ayollar jamoalarining eng yosh aʼzosi edi. U Finlandiyaga qarshi oʻyinda 7 ta golli uzatma va 1 ta gol urdi. U Olimpiadani 8 ochko bilan yakunladi va kumush medalni qoʻlga kiritdi.
2014-yilda Knight 6 ochko bilan AQSh jamoasi bilan peshqadam boʻlib turgandi va jamoaning turnirdagi birinchi golini urgan edi. Oʻyinlar tugaganidan keyin u Media All-Star jamoasiga tayinlandi. U turnirni 3 ta gol va 3 ta golli uzatma bilan 6 ochko bilan yakunladi va kumush medalni qoʻlga kiritdi.
2018-yilda Knight final oʻyinida AQSh jamoasining birinchi golini urdi va oltin medalni qoʻlga kiritdi.
2022-yil 2-yanvarda Knight 2022-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarida Qoʻshma Shtatlar nomidan ishtirok etish uchun AQSh jamoasi roʻyxatiga kiritildi.
Shaxsiy hayoti
Knight oʻzini queer hamjamiyatining aʼzosi sifatida belgilaydi.
Xoʻjayevlar uyi
Xoʻjayevlar uyi yoki Poʻlat, Usmon va Otaulla Xoʻjaning uyi — XV asrdan buyon Labi Hovuz atrofida yashab kelgan Xoʻjalarga (Xoʻjayevlarga) qarashli uylardan biri. Bu uydan uch yuz metr narida Ubaydullaxoʻja 1865-yilda qurgan, keyinchalik oʻgʻli Fayzulla Xoʻjayevga meros boʻlib oʻtgan uy joylashgan. Bu uy yaqinida hozirgi vaqtda Fayzulla Xoʻjayev uy-muzeyi ham mavjud.
Uyni muzeyga aylantirish borasidagi talablar
Usmonxoʻja Poʻlatxoʻjayevning oʻgʻli, Michigan Universiteti professori Temurxoʻja 2019-yilda Buxoroga ota uyini koʻrgani kelgan, yonida amerikalik jurnalist Catherine Putz ham bor edi. Buxorolik bir guruh tarixchi olimlar, ziyolilar, jumladan, professor Sulaymon Inoyatov bilan uchrashgan Temurxoʻja uyni muzeyga aylantirish borasida oʻz taklifini bildirdi. Temurxoʻja, shuningdek, ixtiyoridagi 20 ming kitobni muzeyga topshirish niyatida ekanini, Buxorodagi birinchi jadidlar maktabi faoliyat yuritgan maskan mehmonxonaga aylantirilganidan norizoligini ijtimoiy tarmoqlar orqali taʼkidlab kelmoqda. Bu borada oʻzbek ziyolilari va axborot vositalari turli maqolalar ham eʼlon qildi. Temurxoʻja uyning „Jadidlar va Usmonxoʻja Poʻlatxoʻjayevning uy muzeyi“ga aylantirilishini soʻrab, bir qancha oʻzbek amaldorlariga murojaat qildi. Bundan tashqari, u ushbu masala yuzasidan Turkiyaning Oʻzbekistondagi elchisi Mehmet Süreyya Er bilan ham uchrashdi. Ayni paytda Temurxoʻja ota uyi haqida „Buxorodagi uy“ (Buharaʼdaki ev) nomli romani yozayotganini Facebook tarmogʻida bildirib oʻtdi. U 2019-yil avgustida Amerika ovozi radiosiga bergan intervyusida uy masalasidagi iltimosini yana bir bor eslatib oʻtgan.
Karolina Bielawska
Shaxsiy hayoti
Bielawska Lodzda tugʻilgan. U menejment yo‘nalishi bo‘yicha bakalavr darajasiga ega, biznes yo‘nalishi talabasi bo‘lib, magistratura bosqichida tahsil olmoqda.
U Lodz Texnologiya Universitetining Tashkilot va boshqaruv fakulteti dekani Agneshka Zakrjewska-Bielavska va ŁKS Lodź sobiq prezidenti Lukas Bielawskining qizi.
Miss Polsha 2019
Saylovda gʻalaba qozonganidan keyin u xayriya faoliyati bilan shugʻullangan. „Soup na Pietrynie“ aksiyasining koʻngillisi, pandemiya davrida muhtojlarni qoʻllab-quvvatlovchi „Korona z Głowy“ Polsha milliy xayriya aksiyasining tashabbuskori, koʻkrak bezi saratoniga qarshi kurashuvchi „Dotykam = Wygrywam“ ijtimoiy kampaniyasining elchisi va ishtirokchisi boʻlgan. Lodzdagi Dom jamgʻarmasi uchun „FASS OFF“ kampaniyasida, bundan tashqari, u Buyuk Rojdestvo xayriya orkestrini va DKMS jamgʻarmasini faol qoʻllab-quvvatlaydi, Peruda COVID-19 ga qarshi xayriya aksiyasining elchisi hisoblanadi, Vazirlikka kiritilgan aksiya „Polonia4Neighbors“ Tashqi ishlar vazirligi va „Maqsadli goʻzallik“ xayriya loyihasi doirasida „Zupa na Pietrynie“ jamgʻarmasi bilan birgalikda "Lodzda uysizlik inqiroziga uchragan odamlar uchun birinchi hammom yaratildi.
Dunyo go‘zali 2021
thumb|Karolina Bielawska Bielawska 2022-yil 16-mart kuni Puerto-Rikoning San-Juan shahridagi Coca-Cola musiqa zalida boʻlib oʻtgan „Dunyo goʻzali 2021“ tanlovida Polsha nomidan qatnashdi va u tanlovda gʻolib chiqdi. U 1989-yilda Aneta Kręglicka unvonini qoʻlga kiritganidan keyin „Dunyo goʻzali“ ni qoʻlga kiritgan ikkinchi polshalik boʻldi.
Hammurapi qonunlari
Toʻplamning asosiy matni konus shaklidagi diorit va stelaga oʻyilgan Akkad tilida mixxat yozuvi koʻrinishida saqlanib qolgan boʻlib, U 1901 yil oxiri - 1902 yil boshida Eron hududidagi qadimiy Suza shahrini qazish jarayonida fransuz arxeologik ekspeditsiyasi tomonidan topilgan. Zamonaviy tadqiqotchilar Qonunlarni Sud ishlarini yuritish, mulkning turli shakllarini va nikoh va oilaviy munosabatlarini, shuningdek xususiy va jinoyat huquqini himoya qilish masalalarini tartibga soluvchi 282 bandga ajiratadilar. Antik davrda steladan 35 ga yaqin paragraf oʻchirilgan va hozir loydan yasalgan lavhalardagi nusxalaridan qisman tiklangan.
Jamontov-I
Jamontov-I — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Mil.avv. I asr, mil. X asr. Navoiy viloyatining Tomdi tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Aqtov” OFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida.. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Hammurapi qonunlari
Hammurapi qonunlari Ibtidoiy jamiyatda paydo boʻlgan Yozilmagan xulq-atvor qoidalari normalarining amal qilishini birlashtirish va toʻldirishga moʻljallangan mavjud huquqiy tartibotning katta islohoti natijasidir. Qadimgi Mesopotamiya mixxat huquqi taraqqiyotining choʻqqisi sifatida qonunlar koʻp asrlar davomida Qadimgi Sharqning huquqiy madaniyatiga taʼsir koʻrsatgan.
Qonunlar Oʻrta Sharqdagi  sinfiy jamiyati shakllanishining dastlabki bosqichida yaratilgan boʻlib, ular tomonidan belgilangan jinoiy jazolarning qiyosiy shafqatsizligiga olib kelganiga qaramay, Qonunlar huquqiy tartibga solishning oʻta puxta oʻylanganligi va uygʻunligi bilan ajralib turadi. Sharqning boshqa qadimiy yodgorliklaridan farqli oʻlaroq, Hammurapi kodeksi individual huquqiy normalarning muqaddas va diniy motivlarining deyarli yoʻqligi bilan ajralib turadi, bu esa uni insoniyat tarixidagi birinchi sof qonunchilik hujjatiga aylantiradi.
Hammurapi qonunlarining mavjudligi haqidagi birinchi taxminlar
left|thumb|Roulinson nashriyoti, 1866 thumb|Fridrix Delich Birinchi marta zamonaviy tadqiqotchilar qirol Hammurapi haqida 1853 yilda, O.  G. Layard qazishmalar paytida uning nomi yozilgan mixxat lavhani topdi. Oʻsha vaqtdan beri arxeologlar Hammurapi hukmronligi davriga oid bir qator yozuvlar va hujjatlarni topdilar. Xususan, 1854 yilda V.  Loftus Usmonli Iroqida olib borilgan qazishmalar paytida Rim-Sina, Samsu-iluna va Hammurapi davridagi savdo shartnomalari yozilgan bir qancha loy lavhalarni topdi. 1898-yilda Hammurapi va uning kotibi Sin-iddinam oʻrtasida 1900-yilda nashr etilgan keng koʻlamli yozishmalari aniqlandi.  Topilgan manbalarda shoh Bobil ning turli davlat faoliyati yorqin ifodalangan;  ular ibodatxonalar qurish, aholi farovonligi, mamlakatni toʻgʻri sugʻorish, eskilarini tozalash va yangi Irrigatsiya inshootlarini qurish, shuningdek, maʼmuriyat faoliyati bilan shugʻullangani adolat — poraxoʻrlikka qarshi kurash, Sutxoʻrlik ishlari, vijdonsiz amaldorlarni hibsga olish, guvohlarni chaqirish va hokazo yozilgan. Qadimgi Bobil huquqiy hujjatlarining tili oddiy akkad tilidan sezilarli darajada farq qilar edi va faqat 1881 yilda Iogann Strassmaier Beshinchi Xalqaro Sharqshunoslar Kongressida (Berlin, 1881 yil sentyabr) ushbu matnlarning hozirgacha nomaʼlum boʻlgan texnik ifodalarining dekodlanishini taqdim etdi.
.
Bir qator toʻplangan maʼlumotlarga asoslanib Assiriologlar, Hammurapi qonunlari kashf etilishidan oldin ham, Hammurapi nafaqat birlashgan Mesopotamiya davlatining asoschisi, balki qonun chiqaruvchi ham boʻlgan deb taxmin qiladilar. 1866-yilda Ashurbanipal kutubxonasida qadimiy qonunlar matni yozilgan lavha parchalari topilgan, keyinchalik ular Britaniya muzeyi kolleksiyasiga kirgan;  dastlab ular qirolning oʻziga tegishli Ashurbanipal hujjatlari bilan birga G.  C. Roulinson tamonidan nashr etilgan. Bu lavhalarni oʻrganish jarayonida nemis tarixchisi B.  Meysner parchalarning uslubi va tilidagi qadimgi Bobil yodgorliklari bilan oʻxshashligini aniqladi va 1898 yilda ular Bobilning birinchi sulolasi davriga tegishli degan fikrni bildirdi. Ashurbanipal kutubxonasi qonunlarini Hammurapi nomi bilan birinchi boʻlib bogʻlagan yirik assurolog F.  Delitsh, u oʻz taxminiga koʻra Hammurapi qonunlarining mavjudligini ular kashf etilishidan uch yil oldin kutgan va ularni Napoleon kodeksiga oʻxshatib „Gammurabi kodeksi“ deb atagan va ularning qadimgi Sharq huquqiga taʼsirini taʼkidlagan;  .“  Delitzsh 1899 yil fevral oyida nashr etilgan Meissner taxminiga oid sharhida shunday yozgan"
Meysnerning bahsli qonunlar toʻplami birinchi Bobil sulolasi davrida paydo boʻlgan degan taxminining toʻgʻriligiga shubha yoʻq. Hatto taxmin qilish mumkinki, Bobil imperiyasining asoschisi Hammurapining oʻzidan boshqa hech kim kodeksga kiritilgan qonun va qoidalarni birlashtirishni buyurmagan. Agar Ashurbanipal kutubxonasi lavhalari toʻliq saqlanib qolganida edi, ular qiyosiy huquq tarixi uchun juda qimmatli boʻlar edi.
Jak de Morgan ekspeditsiyasi.  Hammurapi qonunlarining nashri va tarjimalari
left|thumb|Jak de Morgan thumb|Uch tomli „Mémoires de la Délégation en Perse“ — Hammurapi qonunlarining toʻliq nashri left|thumb|"Hammurabi’s Gesetz" 1897 yilda fors Shahinshoh Mozafariddin Shoh Qojar Fransiyaga Eron hududida arxeologik qazishmalar olib borish uchun mutlaq huquq berdi. Shuningdek, Fransiya hukumati doimiy vakilni tayinlaydi.
Mashhur misrshunos J.  de Morgan, 1912 yilgacha unga rahbarlik qilgan. De Morgan ekspeditsiyasi Bobilning janubi-sharqida joylashgan Elam — qadimiy davlati joylashgan joyda, shu jumladan Shushter shahri yaqinidagi Elam poytaxti - Suza xarobalarida qazish ishlari olib bordi. Qazishmalar natijasida turli davrlarga oid bir qancha muhim joylar, jumladan mixxat yozuvlari, nekropol va koʻplab Mesopotamiya bosqinchiligi paytida qoʻlga olingan elamlarning urush oʻljalari topildi.
.
Bir necha kundan soʻng, 1902-yil yanvar oyida yana ikkita parcha qazilgan. Har uchala boʻlak mixxat yozuvli stelani tashkil etgan boʻlib, uni elamliklar Bobilga bosqinlaridan birida qoʻlga olib, urush oʻljalari sifatida Suzaga olib ketishgan. Bir muncha vaqt oʻtgach, stela Luvrga keltirildi. 1902 yil kuzida Sheyl Fors missiyasi eslatmalarining toʻrtinchi jildida (“Mémoires de la Délégation en Perse”) lotincha akkadcha matnni va yodgorlikning fransuz tiliga tarjimasini nashr etdi. sarlavhada shunday qatorlar keltirilgan:"Bobil shohi Hammurapining qonun kodeksi (xususiy qonuni), miloddan avvalgi 2000-yillar." («Code des lois (Droit Privé) de Ḥammurabi, roi de Babylone, vers l'an 2000 avant Jésus-Christ»).
1902 yil oxiridan boshlab Hammurapi qonunlarining boshqa Evropa tillariga tarjimalari paydo boʻla boshladi. Xususan, Qonunlar nemis tiliga tarjima qilingan G.  Winkler va D.  G. Myuller, ingliz tiliga — W.Jons, italyan tiliga — P. Bonfante tamonidan tarjima qilingan.
1904 yilda Qonunlarning rus tiliga ikkita tarjimasi nashr etildi, ulardan birinchisi injilshunos olim A.  P. Lopuxin, ikkinchisi — advokatlar  A.  G. Gusakov va V.  A. Krasnokutskiy („Tsar Hammurapi qonunlari“ nomi ostida);  ikkala tarjima ham Yevropa tillaridan qilingan. 1914-yilda B.  A. Turaev tahriri ostidagi akkadcha asl nusxadan birinchi ruscha tarjimani Sankt-Peterburg universitetining tarix-filologiya fakulteti privatdotsenti I. M. Volkov amalga oshirdi. Sovet va postsovet davrida „Xammurapi qonunlari“ni I.  M. Dyakonov (1952, I. M. Volkovning qayta koʻrib chiqilgan tarjimasi asosida), L.  A. Lipin (1963) va V.  A. Jeykobson (2002). Umuman olganda, 20-asrning oxiriga kelib, ushbu yodgorlikning kamida oʻnlab tarjimalari dunyoning barcha eng muhim tillarida, shu jumladan Lotin tilida nashr etilgan. .
Hammurapi qonunlarining kashf etilishi shov-shuvga sabab boʻldi: shu paytgacha huquqiy mazmundagi bunday keng matnlar faqat Qadimgi Rim va keyingi davrlarda maʼlum boʻlgan. Yana bir muhim jihati ilmiy va ilohiyot doiralarida qizgʻin bahs-munozaralar boʻldi: Bobil qonunlari toʻplami „ Muso qonunlari“ning aniq salafi boʻlganligi va koʻpincha bir xil munosabatlarni tartibga solib turgani aniq edi, baʼzan hatto injil koʻrsatmalariga deyarli oʻxshash soʻzlar. Oʻxshashlik, ayniqsa, boʻysundirish, qarindoshlar uchun jazolash tamoyillarida, mulkiy zarar uchun sanktsiyalarda va hokazolarda yaqqol namoyon boʻldi; „“
Shu asosda, Injil tanqidchilari diniy institutlarni ikkinchi darajali deb taʼkidlab, Bibliya qonun chiqaruvchilari oʻz xudolari nomidan oddiygina Eski Bobil qonunchiligi institutlarini qarzga olganliklarini taʼkidladilar. Xususan, F.Delitsh 1902-yilda „Bobil va Injil“ (“Babel und Bibel”) asarini nashr ettirib, bu asarda injil qonunlariga ishora qilib, Injil bu Xudodan vohiy boʻlgan kitob emas, lekin inson tafakkurining oddiy tabiiy mahsuli degan xulosaga keldi. Ilohiyotshunoslar bunga javoban Muso qonunlari Hammurapi qonunlariga qaraganda insonparvarroq ekanligini, yaʼni ular undan yuqori ekanligini taʼkidlashga harakat qilishdi;  bundan tashqari, baʼzi olimlarning taʼkidlashicha, turli vaqtlarda va turli joylarda ikkita bir xil qonunlar toʻplamining mavjudligi ikkinchisining bevosita birinchisiga bogʻliqligini anglatmaydi. .
Asosiy maʼlumotlar
left|thumb|Luvrdagi Hammurapi qonunlari bilan stela Hammurapi qonunlari yozilgan stela — bu material sifatida qora diorita (baʼzi mualliflar bazalt)dan yasalgan konus shaklidagi yodgorlik, balandligi 2,25 metr, aylana dan Tepaga 1,65 metr, pasga 1,90 metr va ogʻirligi 4 tonnani tashkil etadi. Qonunlarning yaratilgan vaqti haqida assurologlar dastlab turli xil fikrlarni bildirishgan: yodgorlik miloddan avvalgi 2000 yilga yoki miloddan avvalgi 2225-yilga toʻgʻri kelishi mumkin. Meysnerning soʻzlariga koʻra, qonunlar miloddan avvalgi 1955-yilda tuzilgan. Hozirgi vaqtda Qonunlar muqaddimasida keltirilgan Hammurapi tomonidan bosib olingan shahar va davlatlar roʻyxatiga asoslanib, qonunlar Hammurapi hukmronligining 37-yilidan oldin, katta ehtimol bilan 40-yilda yozilgan deb taxmin qilish mumkin. Shunday qilib, zamonaviy fanda umumiy qabul qilingan qadimgi Sharq tarixining "oʻrta xronologiyasi" asosida qonunlar taxminan miloddan avvalgi 1755-1752 yillarda tuzilgan deyish mumkin.
.
Stelaning asl joylashuviga kelsak, faqat taxminlar ifodalanadi. Koʻrinishidan, De Morgan ekspeditsiyasi tomonidan topilgan stela Sippar yoki Larsda joylashgan asl nusxaning nusxasi boʻlib, u oʻz navbatida Marduk xudosining Bobil ibodatxonasi boʻlgan Esagilada joylashgan. Shubhasiz, Hammurapi qonunchiligi nashr etilgandan soʻng darhol Bobil shohligiining turli joylarida va, ehtimol, yangi bosib olingan shaharlarda bir qator nusxalarda qayta nashr etilgan.
Stela Suzaga miloddan avvalgi 1155 yilda Elam hukmdori Shutruk-Naxxunte I tomonidan olib ketilgan, u Xettlar bilan ittifoq qilib, oʻsha paytda chuqur inqirozga uchragan Kassit Bobiliga qarshi kurashgan. Bu davrda kuchayib borayotgan elamliklar Bobilga bostirib kirib, bir qancha shaharlarni talon-toroj qilib, Marduk haykali va Hammurapi qonunlari yozilgan stelani Suzaga olib ketishdi;  xudolar haykallari va boshqa yodgorliklarni urush oʻljalari sifatida egallash Mesopotamiya bosqinchilari orasida keng tarqalgan odat edi. Bu voqealar Bobildagi kassitlarning hokimiyatiga putur etkazdi va ularning qulashi sabablaridan biri edi; Koʻrinishidan, de Morgan ekspeditsiyasi Shutruk-Nahxuntening oʻziga xos xazinasini topgan, unda u bosib olgan zabt etilgan shaharlarning ziyoratgohlari va diqqatga sazovor joylari saqlanadi. Xususan, Hammurapi qonunlari yozilgan stelaga qoʻshimcha ravishda, de Morgan Suzadagi „Akropol“ xarobalari orasidan Shutruk-Naxxunte nomi yozilgan yana beshta Bobil yodgorligini topdi. Shubhasiz, Elam shohi stelaning oʻrniga uning faoliyatini sharaflovchi yozuv qoʻyish uchun Qonunlar matnini qirib tashlamoqchi boʻlgan. Biroq, omadli tasodif bilan (shuningdek, ehtimol, Shutruk-Nahxuntening toʻsatdan oʻlimi tufayli, bir vaqtning oʻzida sodir boʻlgan) yodgorlikning faqat bir nechta satri vayron qilingan.
Haykaltaroshlik qismi
Oʻtirgan figuraning talqiniga koʻra, deyarli barcha tadqiqotchilar qirol Hammurapining oʻzi Shamash oldida turgan holda tasvirlanganiga qoʻshiladilar. Hammurapi siymosi Xudo oldida chuqur kamtarlik va ehtiromli diqqat bilan turadi. Podshoh uzun silliq tunika kiyingan, vertikal burmali;  boshida qalpoqcha boʻlib, rom bilan chegaralangan. Podshohning oʻng qoʻli yuziga koʻtariladi, chap qoʻli mos tunika bilan beliga bosiladi. Podshohning holatini dastlab Sheyl Xammurapi Shamashning buyrugʻi bilan qonunlarni qabul qilishi maʼnosida talqin qilgan. Biroq, aksariyat olimlar podshohning turishi Bobilda „“ („qoʻllarni koʻtarish“) atamasi bilan belgilangan oddiy ibodat holatidan boshqa narsa emas, degan xulosaga kelishga moyil. Bundan tashqari, Sheylning qirolga qonunlar berish haqidagi talqini Qonunlar matni bilan ziddiyatga ega boʻlib, unda Qonunlar kelib chiqishi Xammurapining oʻziga bogʻliqligi aytiladi. Bundan tashqari, agar muqaddimada Hammurapi Shamash soʻzlariga boʻysunishini eʼlon qilsa, epilogda u Mardukga nisbatan xuddi shunday qiladi. Shunday qilib, qirol oʻz qonunlarining toʻliq muallifligini maʼlum bir xudoga topshirmagan, balki ularni faqat unga bagʻishlagan.
Bobil podsholigi aholisining katta qismi savodsiz boʻlganligi sababli, podshoh va xudo tasviri Qonunlari tushirilgan stelaga oʻrnatilishi muhim vakillik va ramziy maʼnoga ega edi. Koʻpchilik Bobilliklar uchun stelaning tepasidagi barelyef qonun chiqaruvchi ilohiy irodani Shamash xudo nomidan va uning vakili sifatida ifodalashini aniq ko‘rsatishi kerak edi. Shunday qilib, barcha odamlar xudolarning laʼnatidan qoʻrqib, ushbu qonunlar toʻplamini oʻzgarmas, inkor etilmaydigan va abadiy eʼlon qilingan narsa deb hisoblashlari kerak edi.
Matn va paragraflar
left|thumb|mixxat qonunlari page=15|thumb|Qonunlarning avtografik nashrida matnning oʻchirilgan qismining koʻrsatilishi Stelaning barelyefidan keyingi qismi va butun teskari tomoni akkad tilida qatorlar qisqa ustunlar (ustunlar) bilan qoplangan boʻlib, ular stela tepasidan uning poydevorigacha boʻlgan yoʻnalishda o‘qiladi. Qonunlar matnini yozishning oʻziga xosligi shundaki, uni qoʻllaganlar manbani aniqlash uchun bir nechta anʼanalardan foydalanganlar. Miloddan avvalgi III ming yillik oʻrtalaridan oldin shakllangan oldingi anʼanaga koʻra materialning vertikal ustunlar va hujayralarga boʻlinishini nazarda tutgan. Biroq, har bir mixxat belgisi shu tarzda ajratilgan, stelada esa bu tamoyil bitta belgiga emas, balki butun soʻz yoki iboraga nisbatan qoʻllaniladi. Bundan tashqari, manbani loyihalashda keyingi anʼanadan foydalanilgan, unda belgilar old tomondan chapdan oʻngga, lekin orqa tomonda oʻngdan chapga joylashgan. Dastlab, yodgorlik, aftidan, matnning 49 ustunini oʻz ichiga olgan, xususan: old tomonida — 21 ustun, ulardan har biri 67-70 belgidan iborat 1114 satrdan iborat 16 ta ustun saqlanib qolgan, orqa tomonida — deyarli toʻliq saqlanib qolgan 28 ta ustun. har biri 95-100 belgidan iborat 2524 satrdan iborat ustunlar. Shu tarzda jami 3638 ta chiziq saqlanib qolgan. 700 ga yaqin misra muqaddima va epilogga bag‘ishlangan;  qolgan qatorlar haqiqiy tartibga solishni oʻz ichiga oladi
.
Matnni stelada joylashtirish umumiy oʻqish uchun ochiqligini anglatmaydigan tarzda amalga oshirildi: I. M. Volkovning fikriga koʻra, bu oʻquvchining boshi va koʻzlarining oʻta gʻayritabiiy holatini talab qiladi. Stelaning ommaviy koʻrgazmasini oʻtkazishdan maqsad uni toʻgʻridan-toʻgʻri foydalanishni taʼminlash emas, balki faqat qirol oʻz fuqarolariga yodgorlikda oʻyib yozilgan qonunlar kuchga kirganini tantanali ravishda eʼlon qilish va uning donoligini namoyish etish bo‘lsa kerak. Garchi epilogda Hammurapi stelaning xafa boʻlgan sub’ektga „tegishli qarorni koʻrsatishi“ni aytadi, lekin toʻgʻridan-toʻgʻri qoʻllash uchun Qonunlar loy lavhalarda takrorlangan boʻlishi mumkin.
Stelaning alohida qonun hujjatlari ajratilmagan va raqamlanmagan. Ularning 282 paragrafga boʻlinishi Scheil tomonidan tuzilgan va faqat sxematikdir: har bir soʻz „“ birikmasi bilan boshlanadi.
Ayirim sabablarga koʻra, 282 paragraflar soni baʼzi olimlar tomonidan juda yuqori deb hisoblansa-da, Scheil tizimi hozirgi kungacha qoʻllanilib kelmoqda;  xususan, zamonaviy tadqiqotchi Dominik Charpin ularning umumiy soni 275 ga yaqin boʻlgan degan xulosaga kelishga moyil. Paragraflarning aniq sonini aniqlashning iloji yoʻqligi Luvr stelasining old tomonidagi matnning bir qismi qirib tashlanganligi bilan bogʻliq. Elam hukmdori Shutruk-Naxxuntening koʻrsatmasi bilan, u, shubhasiz, oʻsha davr odatlariga koʻra, oʻz ismini va gʻalaba haqidagi yozuvni stelaga oʻyib qoʻyishni niyat qilgan, ammo nomaʼlum sabablarga koʻra bu erda yangi yozuv paydo boʻlmagan. Oʻchirilgan ustunlar soni (beshdan ettigacha) tadqiqotchilar tomonidan turlicha baholanadi;  mos ravishda, fikrlar yoʻqolgan paragraflar soni boʻyicha farq qiladi.
Shunday qilib, 282 banddan 247 tasi saqlanib qolgan va 35 ga yaqini yoʻqolgan deb taxmin qilinadi. Iosif Klima (huquqshunos) va Sharqshunos,  282 paragrafga anʼanaviy boʻlinishni saqlab, Scheilning qoʻshimcha boʻlinmalari paragraflar (masalan, 176a va 176b paragraflar) bir vaqtning oʻzida kiritiladi, chunki ularning baʼzilari kattaroq guruhlarga guruhlangan (masalan, paragraf).
Bizga parcha-parcha etib kelgan Hammurapi qonunlarining nusxalari (hozirgacha jami 30 dan ortiq roʻyxatlar topilgan) boʻshliq matnini toʻliqlik bilan boʻlmasa-da, maʼlum darajada qayta qurish imkonini beradi. Xususan, Ashurbanipal kutubxonasidagi planshetlarda toʻrtta vayron qilingan paragraflar — 66, 71, 73, 96 (shuningdek, §§ 23-27, 3-33, 42 va boshqa bir qator qismlar, baʼzan hatto ikki nusxada ham mavjud) mavjud. 1914 yilda Pensilvaniya universiteti tadqiqotchilari Nippurda topilgan, Qonunlarning 90-162-bandlari matnini oʻz ichiga olgan va matnni oʻn bitta etishmayotgan paragraf bilan toʻldirish imkoniyatini beruvchi planshetni nashr etishdi. 1991 yilda 78 va 79-bandlar orasidagi boʻshliqni toʻldirgan Qonunlarning bir qismi nashr etildi.
center|508x508px
1šum-ma a-wi-lum 2a-na IBILA -šu 3ša i-in-šu mah-ru 4 A.ŠÀ KIRI6 ù É 5iš-ru-uk 6ku-nu-kam iš-ṭur-šum 7wa-ar-ka a-bu-um 8a-na ši-im-tim 9it-ta-al-ku 10i-nu-ma ah-hu 11i-zu-uz-zu 12qí-iš-ti a-bu-um 13id-di-nu-šum 14i-le-qé-ma 15e-le-nu-um-ma 16i-na NÍG.GA  É  A.BA 17mi-it-ha-ar-iš 18i-zu-uz-zu
„Agar biror kishi koʻziga yoqimli boʻlgan oʻgʻliga dala, bogʻ yoki uy berib, muhri bosilgan hujjat berib, keyin otasi vafot etsa, aka-uka boʻlishsa, u [suyukli. oʻgʻil] otasi tomonidan berilgan sovgʻani olishi kerak va bundan tashqari, ular otasining uyidagi mulkni oʻzaro teng taqsimlashlari kerak.“ (I. M. Volkov, 1914 v pererab. I. M. Dyakonova, 1950)
„Agar biror kishi oʻz merosxoʻriga koʻziga yoqimli, dala, bogʻ va (yoki) uy-joy bersa, unga  va muhri boʻlgan hujjat yozib, otasi ketgandan keyin  taqdirga koʻra, aka-ukalar baham koʻrganlarida, u otasi bergan merosni olishi kerak va bundan tashqari, ular ota uyidagi mulkni oʻzaro teng taqsimlashlari kerak.“ (I. M. Dyakonov, 1952)
„Agar biror kishi oʻzi sevgan merosxoʻriga dala, bogʻ va uy berib, unga muhr bosilgan hujjat yozsa, otasi vafot etganidan keyin aka-ukalar baham koʻrganlarida, otasi bergan merosni, u olishi mumkin, bundan tashqari, ular otalarining uyidagi mulkni teng taqsimlashlari kerak“ (L. A. Lipin, 1963 v nov. red. V. A. Yakobsona, 1980).
„Agar biror kishi o‘z merosxo‘riga yoqimli dala, bog‘, uy berib (va) unga muhri bosilgan hujjat yozsa, (u holda), otasi taqdir taqozosi bilan vafotidan keyin, aka-uka mol-mulkni boʻlishganida merosni merosxoʻriga berishlari kerak va qoʻshimcha ravishda ota uyining mulkini teng taqsimlashlari kerak" (V. A. Yakobson, 2002)..
Hammurapi qonunlarining umumiy tavsifi
left|thumb|Qonunlar bilan stelaning tafsiloti thumb|Xammurapi left|thumb|Mesopotamiya va Bobiliya chegaralari bilan xaritasi thumb|J. Bottero tamonidan qilingan tarjima Hammurapi qonunlari qadimgi Mesopotamiya mixxat qonuni taraqqiyotining choʻqqisini va insoniyat tarixidagi birinchi sof dunyoviy qonunchilik yodgorligini, yaʼni soʻzning aniq maʼnosida yozma huquqning boshlanishini ifodalaydi. Koʻpgina qadimiy huquq yodgorliklaridan farqli oʻlaroq, Qonunlar alohida qonunchilik qoidalari uchun muqaddas va diniy motivlarning deyarli toʻliq yoʻqligi va huquqiy jihatlarning diniy va axloqiy jihatlardan aniq ajratilishi bilan tavsiflanadi. Dafn va marosim jihatlari faqat toʻplamning huquqiy boʻlmagan qismlarida — muqaddima va epilogda koʻrib chiqiladi, garchi qonunchilik qismining oʻzida diniy hayotning koʻplab jabhalarini, shu jumladan ruhoniylarning shaxsiy va mulkiy huquqlarini, himoyasini huquqiy tartibga solishni oʻz ichiga oladi. Bobil ibodatxonalari mulki, qasamlar va boshqalar.
Hammurapi qonunlarining maqsadi qadimgi Mesopotamiyaning oldingi huquqiy anʼanalaridan, jumladan, odat huquqi va qirollik qonunchiligidan foydalanishga asoslangan yirik islohot edi. Hammurapi qonunlari birinchi muhim urinishdir birlashtirish qonun oʻz davri talablari choʻqqisida turgan va bir qator Institutlar tomonidan ketma-ket amalga oshirilayotgan oʻziga xos tamoyillar haqida. Oldingi huquq manbalarining (ayniqsa, Lipit-Ishtar qonunlarining) Qonunlariga taʼsiri baʼzan toʻgʻridan-toʻgʻri qabul qilingan boʻlsa-da, umuman olganda, ular oʻz davri uchun ilgʻor boʻlgan juda chuqur oʻylangan va oʻziga xos huquq tizimini ifodalaydi.
Qonunlarning kiritilishi yangi qonun yaratishni emas, balki oʻzgargan ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlarga mos ravishda unga aniqlik kiritgan holda amaldagi huquq tizimini saqlab qolishni koʻzda tutdi;  bu bir qator yaxshi yoʻlga qoʻyilgan munosabatlarni (suv sug‘orish, soliqlar va boj, bir qator mulkiy masalalar) tartibga solish odat ixtiyoriga qo‘yilganligi va shuning uchun ham tartibga solinmaganligini tushuntiradi. kod matnida aks ettirilgan. Qonunlarda nazarda tutilgan jazolarning qiyosiy ogʻirligi ham islohot bilan bogʻliq boʻldi (xususan, mahkumning toʻlovga layoqatsizligi holatida jarimani oʻlim bilan almashtirishni hisobga olmaganda, 31 ta holatda oʻlim jazosi belgilandi). ;  bunday qattiq choralar jinoiy javobgarlik ham qadimgi Yaqin Sharq davridagi jazo siyosati anʼanalaridan, ham asoschilari Bobil podsholigining tashkil topish faktidan kelib chiqqan edi. Bosib olingan hududlarda tinchlik va tartibni saqlash uchun qoʻshimcha va koʻpincha qoʻrqituvchi choralarni kiritish koʻrsatilgan. Soʻnggi yillarda topilgan mixxat yodgorliklari qonunlarning manbalaridan biri Hammurapi qabul qilgan haqiqiy sud qarorlari ekanligidan dalolat beradi.
.
Qonunlarni tuzuvchilar ularni aniq, ishchan, grammatik jihatdan namunali qadimgi Bobil akkad tilida yozganlar;  filologik jihatdan Bobil kodi ajoyib adabiy asar, koʻplab Akkad yozuvi yodgorliklari orasida oʻziga xos „xattotlik nomunasi“dir. Qonunlar ancha ibtidoiy qonunlarning murakkabligi va xaotik tabiatidan farqli oʻlaroq, ifoda vositalarining sezilarli tejamkorligi bilan (tarjimada har doim ham toʻliq koʻchirilishi mumkin emas) va juda soddalik bilan bayon etilgan;  bundan tashqari, ularda boshqa qadimiy harakatlarga xos boʻlgan nomutanosiblik va normalarning takrorlanishi yoʻq. Hammurapi qonunlari normalarining "kazuistik sifatida keng tarqalganligi qonunlarga zamonaviy ilmiy qarashlarning asossiz qoʻllanilishi bilan izohlanadi;  Bobil qonunchiligining parchalanishi, koʻp jihatdan, muharrirlarning umumlashtirish qobiliyatining etishmasligi bilan emas, balki qadimgi huquqshunoslarning oʻz davrining axloqiy meʼyorlari va ilmiy yondashuvlariga muvofiq mustaqil huquqiy ahamiyatga ega boʻlganligi bilan bogʻliq. Faktlarga (masalan, otani oʻgʻli tomonidan kaltaklash), bugungi kunda, qoida tariqasida, maxsus tartibga solinmagan.  Normativ mazmunning boyligi va bir qator toifalarning (ayniqsa, xususiy huquq munosabatlari sohasida) rivojlanish darajasi boʻyicha Hammurapi qonunlari oldingi huquqiy yodgorliklardan ham, keyingilaridan ham, jumladan, Manu qonunlari. va  XII jadval qonunlari] ming yillar oʻtib tuzilgan ];  bir qator huquqiy masalalarda Qonunlar mualliflari qadimgi Rimning [[Principate|klassik davrining eng buyuk huquqshunoslarigina qila oladigan muammolarni hal qilishga juda yaqin kelishgan.  Qonunlarning qatʼiy mantiqiy va takomillashtirilgan formulalari ularning orqasida zamonaviy olimlar uchun nomaʼlum boʻlib qolayotgan ulkan nazariy ish borligini taxmin qilishga majbur qiladi..
Qonunlarning dastlabki tarjimonlari oʻz tarjimalari sarlavhalarida koʻpincha „kodeks“ atamasini qoʻllashgan boʻlsa-da, zamonaviy ilm-fanda Hammurapi qonunlari akt sifatida Kodifikatsiya qilingan. I. M. Dyakonov taʼkidlaganidek, „Hammurapi kodeksi“ nomi modernizatsiya qilingan va bu yodgorlikning shakliga ham, mazmuniga ham mos kelmaydi: birinchidan, kodeks, qoida tariqasida, asosan faqat bitta huquq sohasini tartibga soladi. , Qonunlar koʻp tarmoqli akt boʻlsa, ikkinchidan, kodeks tegishli ijtimoiy munosabatlarni tartibga soluvchi avvalgi qonunlarning hammasini yoki koʻpchiligini bekor qiladi, Qonunlar matnida esa avvalgi normativ hujjatlarni oʻz kuchini yoʻqotgan deb topish toʻgʻrisidagi qoida koʻrsatilmagan, bu faqat eski qonun kuchining saqlanib qolishi bilan izohlanishi mumkin. D.Sharpenning fikricha, "anʼanalar bilan muqaddaslangan „kod“ belgisi bizgacha yetib kelgan bir-biriga oʻxshamaydigan huquqiy normalar toʻplami uchun yetarlicha muvaffaqiyatli koʻrinmaydi". Biroq, bir qator tadqiqotchilar Qonunlarni ishlar toʻplamlariga va shu maʼnoda [[Birlashtirish (qonun)|birlashtiruvchi huquqqa ega boʻlgan manbalarga havola qiladilar..
20-asrning oʻrtalaridan boshlab Hammurapi qonunlarining yuridik tabiati soʻroqqa tutila boshlandi: koʻpgina assurologlar Qonunlarning qirol yozuvlari bilan oʻxshashligini taʼkidlab, Apologetic janridagi, ushbu matn qonunchilik xususiyatiga ega emas degan xulosaga keldi. ., . L. L. Orlinning soʻzlariga koʻra, „Qadimgi Bobil sud jarayonlarini Hammurapi qonunlari normalari bilan taqqoslash ular oʻrtasidagi bogʻliqlik yoʻqligini koʻrsatadi va Xammurapining har qanday shikoyatchi yuridik maslahat uchun kodeksga murojaat qilishi haqidagi taklifi aniq mubolagʻadir“.
Baʼzi tadqiqotchilarning fikricha, qonunlar Sheyl tomonidan 19-asr tarixiy voqeliklari, jumladan, turli milliy davlatlarning birlashishi, shuningdek, klassik qonunlarning qabul qilinishi taʼsiri ostida birlashgan Bobil podsholigining qonunchiligi sifatida tasniflangan. .
Muli, Kermanshah
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Muli (, romanizatsiya qilinganda Mūlī; shuningdek, Mūlū nomi bilan ham mashhur) — Eronning Kermanshah ustoni, Kirmonshoh tuman okrugi tarkibidagi Firuzobod tumani, Osmanvand okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Muli aholisi 26 nafarni tashkil qilib, ular 6 ta oiladan iborat boʻlgan.
Nouillonpont
Nouillonpont Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Meuse departamenti Verdun tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
189 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,3 km2. Dengiz sathidan 223 – 294 m balandlikda joylashgan.
Lloyd Shapley
Lloyd Stowell Shapley (1923-yil 2-iyun — 2016-yil 12-mart) amerikalik matematik va Nobel mukofoti sovrindori iqtisodchi. U matematika iqtisodiyoti va ayniqsa oʻyin nazariyasi sohalariga hissa qoʻshgan. Alvin E. Rot bilan birga Shapley 2012-yil Iqtisodiyot fanlari boʻyicha „barqaror taqsimot nazariyasi va bozor dizayni amaliyoti uchun“ Nobel mukofotini qoʻlga kiritdi.