cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Los Andes universiteti (Kolumbiya)
Tashkil etish va dastlabki yillar (1949-1955)
1948-yilning noyabrida, Kolumbiya universitetidan Kolumbiyaga qaytib kelganidan taxminan bir yil oʻtgach, ikkala anʼanaviy partiya elitasi ziyolilari hamrohligida Mario Laserna Pinzon Kolumbiyadagi birinchi mazhabsiz va siyosiy jihatdan bogʻliq boʻlmagan universitet sifatida Los Andes Universidadga asos solgan. Universitetni tashkil etishning asosiy maqsadlari Kolumbiyani texnik bilimlari mamlakat rivojiga foyda keltirgan mutaxassislar bilan taʼminlash edi, bu esa ularni chet elda oʻqish va bu bilimlarni qaytarishni talab qilgan va urushdan keyingi dunyoda oʻz xalqining etakchilariga aylanadigan taʼsischilar, oʻqituvchilar va hukumat va muassasalarda muhim lavozimlarni egallagan xodimlar yordam beradi. Amalda, Uniandes Amerika universitetidan namuna boʻlardi va uning talabalari nafaqat texnik, balki liberal taʼlim oladilar, bunda inson aql-zakovatining amaliy rivojlanishiga boʻlgan ehtiyoj uygʻunlashadi, taʼsischilarning tamoyillari deklaratsiyasiga koʻra, altruistik maqsad edi.
Maʼmuriyat va tashkilot
Universitet 1948-yil fevral oyida qonuniy ravishda umumiy nodavlat notijorat korporatsiyasi sifatida tashkil etilgan. Kolumbiya hukumati 1964-yilda unga universitet maqomini bergan. 2022-yildan boshlab., universitet tuzilmasini belgilovchi Nizom oxirgi marta 2009-yilda oʻzgartirilgan va ratifikatsiya qilingan. Uniandesning davlat organlari — Vasiylar kengashi, Direktorlar kengashi, rektor (prezident), bir yoki bir nechta prorektorlar, kotib, Ilmiy kengash, dekanlar, fakultet kengashlari va yordamchi maʼmuriy xodimlar.
14 ta oʻquv boʻlimi mavjud: 10 ta fakultet, CIDER (Centro Interdisciplinario de Estudios sobre Desarrollo), Alberto Lleras Camargo hukumat maktabi, Conecta-te (Centro de Innovación en Tecnología y Educación de la Universidad de los Andes) va talabalar dekani. Oʻquv boʻlinmalarida 2021-yil holatiga koʻra 745 nafar professor-oʻqituvchilardan tashqari xodimlar ishlaydi. Jami 20 ta maʼmuriy birlik mavjud boʻlib, ularda qoʻshimcha 853 nafar professor-oʻqituvchilardan tashqari xodimlar mavjud.
Missiya
— Universidad de los Andes Vasiylik kengashi (Entoni Letts tarjimasi), Universidad de los Andes Statutes"
Xodimlar
2014-yildan boshlabLos Andes professor-oʻqituvchilari asosan toʻla vaqtli akademiklar boʻlib, ularning 70 %i dunyoning eng yaxshi universitetlaridan birida PhD darajasiga ega edi. Los Andes anʼanaviy ravishda oʻqituvchilarni taniqli xorijiy universitetlarda turli fanlar boʻyicha magistratura va PhD taʼlimini olishda qoʻllab-quvvatlab keladi.
Akademik tuzilma
thumb|Los Andes universitetining Mario Laserna binosi
Talabalar Los Andesda taqdim etilgan barcha akademik dasturlardan darslarda roʻyxatdan oʻtishlari mumkin; ushbu fanlararo yondashuv talabalarga akademik maslahatchilar yordamida oʻzlarining oʻquv dasturlarini ishlab chiqishga imkon beradi. Quyidagi sxema Uniandesdagi akademik tuzilmani koʻrsatadi, u toʻrtta davrni oʻz ichiga oladi: Har bir dasturga tegishli asosiy fanlarni nazarda tutuvchi asosiy kasbiy tsikl (CBP, ispan tilida); Ijtimoiy-gumanistik masalalar boʻyicha tanlov kurslari tsikli (CSH, ispan tilida), barcha dasturlar uchun umumiy boʻlib, 180 ga yaqin kurslarni taklif etadi; Har bir dastur uchun asosiy kasbiy mavzuni oʻz ichiga olgan Professional Cycle (CP, ispan tilida); va maxsus dasturdagi fanlarni va boshqa dasturlardagi fanlarni oʻz ichiga olgan Professional qoʻshimcha tsikl (CPC).
Xalqaro talabalar
Xalqaro talabalar universitetga tashrif buyuruvchi talabalar sifatida qatnashishi mumkin, ular har bir semestrda kamida uchta kursga yozilishi kerak yoki har bir semestrda ikki dan olti kursgacha boʻlgan talabalar almashinuvi mumkin. Los Andes dunyoning 34 mamlakatidagi 119 dan ortiq universitetlar bilan akademik almashinuv dasturlariga ega.
Kampus
thumb|400px|right|Bogotadagi Los Andes universiteti kampusi, Kolumbiya, CityUning qoʻshni binolaridan olingan, 2017-yil yanvar oyida
Uniandes diniy muassasa boʻlgan Yaxshi Choʻponlar Jamiyatidan ijaraga olingan erlarda oʻquv faoliyatini boshladi va taxminan 0,025 kvadrat kilometrlik birinchi er uchastkalarini sotib olishdan oldin taxminan besh yil davomida buni davom ettiradi. Sotib olishga diniy jamoat tomonidan foydalanilgan bir qancha binolar, masalan, monastir va ayollar uchun qamoqxona kiradi. Universitet aholisining kamligi sababli, mavjud binolar asosan taʼmirlandi va oʻquv faoliyati uchun mos sharoitlarni taʼminlash uchun konditsioner qilindi.
Kampus asosan yangilangan sanoat va diniy binolar va yangi qurilgan inshootlar aralashmasidan iborat. Infratuzilma 180 551 kvadrat metr maydonni egallaydi va taxminan 116 oʻquv xonasi, 219 laboratoriya, markaziy kutubxona va beshta sunʼiy yoʻldosh kutubxonasini (hududlar boʻyicha ixtisoslashgan) oʻz ichiga oladi, talabalar uchun 445 000 dan ortiq kitoblar mavjud. Shuningdek, u 26 kompyuter xonasi va noutbuklarni ijaraga beruvchi oltita xizmat koʻrsatish boʻlimiga ega boʻlib, talabalar foydalanishi uchun 2000 ga yaqin kompyuterlarni taklif etadi (har 100 talabaga 16,5 kompyuter). 2017-yil holatiga koʻra, kompyuter xonalarida talabalar foydalanishi uchun 3019 ta kompyuter mavjud. 1956-yilda kampusda hozirda La Caneca (axlat qutisi) deb nomlanuvchi metall silindrsimon konstruktsiya oʻrnatilgan. La Kaneka universitetning sport markazi boʻlib, u sport zali, basseyn va tennis, skvosh va futbol kabi sport turlari uchun turli kortlardan iborat.
Universitet kampusi Bogotaning tarixiy markazida joylashgan boʻlib, shaharning madaniy diqqatga sazovor binolari, universitetlar, banklar va yirik Kolumbiya kompaniyalari joylashgan hudud; milliy va mahalliy davlat hokimiyati organlarining asosiy idoralari; va kutubxonalar, muzeylar, teatrlar, ilmiy va adabiy markazlar va sanʼat galereyalari kabi turli xil madaniy uchrashuvlar joylari.
Universitet reytinglari
Universidad de los Andes doimiy ravishda Kolumbiyadagi eng yaxshi universitet sifatida tan olingan va Lotin Amerikasidagi eng yaxshi 5 ta universitetdan biri va dunyodagi eng yaxshi 250 ta universitetdan biri hisoblanadi.
M 32
M 32 (NGC 221) — Andromeda yulduzlar turkumidagi mitti elliptik galaktika boʻlib, Andromeda galaktikasining (M 31) fazoviy yoʻldoshi. 1749-yilda Le Gentil tomonidan kashf etilgan (Le Gentil).
Astrofiziklar Very Large Array radioteleskoplaridan foydalangan holda M32 elliptik galaktikasida M32* supermassiv qora tuynugi borligini ham aniqlashga muvaffaq boʻlishdi. Uning massasi taxm. 2,5 million Quyosh massasiga teng boʻlib, bu Somon yoʻli galaktikasidagi qora tuynuk massasidan (taxminan 4 million Quyosh massasi) kichikdir.
Paxtaoral (futbol klubi)
Paxtaaral — Sirdaryo viloyati ning sovet futbol klubi. 1966-yildan kechiktirmay Ilyich qishlogʻida tashkil etilgan. Bugungi kunda bu hudud Qozogʻiston tarkibida
Tarixi
"Paxtaaral" futbol jamoasi Ikkinchi jahon urushi tugagandan so‘ng Sirdaryo viloyati ning Ilyich shahri da tashkil etilgan bo‘lib, mahalliy „Kolxoz Paxtaaral“  jamoasi vakili edi. 1965-yilda jamoa SSSR kubogi da ishtirok etdi. 1966-yilda jamoa B toifasida, Oʻrta Osiyo zonasida va Qozogʻistonda debyut qildi. 1970-yilda SSSR liga tizimining qayta tashkil etilishi munosabati bilan Oʻrta Osiyo zonasining B toifasiga tushib ketdi va u erda 13-oʻrinni egalladi. Ammo keyin u havaskorlar musobaqalarida oʻynadi. SSSR parchalanganidan keyin klub tarqatib yuborildi.
Stadion
Klub uy oʻyinlarini Ilich shahridagi 1000 tomoshabinga moʻljallangan „Paxtaaral“ kolxoz stadionida oʻtkazdi.
Geodezik yoʻldoshlar
Geodezik yoʻldoshlar - Yerning maxsus sunʼiy yoʻldoshlari. Yer sirtidagi bir-biridan uzoq (bir necha ming km) nuqtalarning aniq geografik koordinatalarini topish maqsadida optika yoki radiotexnika usullari bilan kuzatish uchun uchiriladi. Kuzatish olib borayotgan punktlarning, mas, 2 ta punktning geografik koordinatalari aniq boʻlsa, G. y.ni shu punktlar bilan bir vaqtda kuzatgan va geografik koordinatalari nomaʼlum boʻlgan ixtiyoriy punktning vaziyati kosmik triangulyatsiya yordamida topiladi. Kuzatish barcha punktlarda bir vaqtda olib borilgani sababli, u sinxron kuzatish deb ataladi. Bu kosmik usul yer sirtidagi bir-biridan olis qitalar, orollar va oddiy geodezik oʻlchashlar uchun noqulay boʻlgan boshqa punktlarning koordinatalarini aniqlashda juda qoʻl keladi. Bundan tashqari Yer shaklini va gravitatsiya maydonini ham shunday kuzatishlar yordamida aniqlasa boʻladi. G. y. passiv yoki aktiv boʻlishi mumkin. Passiv G. y. hech qanday signal yubormaydi, yerdagi kuzatuvchi apparat ularni Quyosh nuri yoritganda fotosuratini oladi. Aktiv G. y. esa radiosignal yuboradi yoki maʼlum aniq vaqtda yonib-oʻchib turadigan signal lampalari bilan taʼminlangan boʻladi. G. y. 4—6 ming km balandlikda harakatlanadi. "Anna", "Sekor", "Geos" va "Pageos" yoʻldoshlari AQShda chiqarilgan G. y.lardir. Impuls lampalar bilan taʼminlangan birinchi amerika yoʻldoshi "Anna-IB" 1962 yilda uchirilgan.
Eurovision qoʻshiq tanlovi 1963
Eurovision qoʻshiq tanlovi 1963 1963-yilda oʻtkazilgan sakkizinchi Eurovision qoʻshiq tanlovidir.
thumb|261x261px|Yashil — Qatnashayotgan mamlakatlar
Kalabod madrasasi
Kalabod madrasasi — IX—XX asrlarda faoliyat yuritgan va hozirda saqlanib qolmagan Buxoro madrasasining asl nomi. Tarixiy manbalarda Arslonxon madrasasi, Xon madrasasi va Abdurahimxoja madrasasi deb ham yuritilgan. Hozirda unga nisbatan aksariyat hollarda Kalobod madrasasi, baʼzan Gulobod madrasasi nomlari qoʻllaniladi. Unda Imom al-Buxoriy va koʻpgina mashhur tarixiy shaxslar ilm oʻrganishgan.
Oliy madrasa Buxoroga islom kirib kelib, mustahkam oʻrnashganidan soʻng 800—810-yillarda qurilgan boʻlib, keyingi davrlarda 3 marta qayta tiklangan: 1-marta 1124-yili, Arslonxon Muhammadning (1102—1130) ulamolaridan boʻlgan Amir kutvol tomonidan; 2-marta moʻgʻullar hukmronligi davrida, Kayxotunning onasi Suyurtuk tegina begim tomonidan; 3-marta 1609-yili, oʻzbek hukmdori Vali Muhammad (1605—1611) davrida, Joʻyboriy Abdurahimxoja tomonidan.
Kalabod madrasasi dunyodagi eng qadimiy oliy oʻquv dargohlaridan biri boʻlgan. Tadqiqotchining payqashicha, Kalabod madrasasi bunyod etilganida Yevropada hali birorta bunday maxsus oliy oʻquv dargohi boʻlmagan. Oradan yana 500 yil oʻtib, Abdurahimxoja Kalabod madrasasini uchinchi bor qayta tiklagan paytda, Rossiyada hali birorta ham oliy oʻquv yurti boʻlmagan.
Abdurahimxoja tiklagan Kalabod madrasasining binosi hajmi va koʻlami jihatidan eng yirik Buxoro madrasalaridan biri edi. U Turon madrasalari qurilishining anʼanaviy uslubida bunyod etilgan. Masjid, darsxona, kutubxona, tahoratxonalar va 79 ta yoki 100 ta hujralardan iborat boʻlgan. Madrasa meʼmorchiligining oʻziga xosligi, bosh fasadining ikki yonidagi devorlar burchagiga guldastalar oʻrnatilmagan; peshtoq ravoqlarining pastida, 2-qavat bilan teng qilib maxsus ayvoni boʻlgan. Keyinchalik bu uslub Xorazm madrasalarida qoʻllanilgan; hovlisining burchak kesimlari va qirrali taxmonlari boʻlmagan.
Madrasa 1920-yilgi Buxoro inqilobiga qadar faoliyat yuritgan. Uning binosidan 1930-yillarda qamoqxona, keyinchalik — shahar kommunal xoʻjaligiga qarashli turar joy sifatida foydalanilgan. 1953-yilda buzib yoʻq qilingan. Gʻishtlari avval K. Y. Voroshilov, keyinchalik A. S. Makarenko nomlari berilgan 5-sonli Buxoro maktabining qurilishida ishlatilgan. Hozirda madrasa binosining oʻrnida hovli-joylar qad koʻtarib turibdi.
Nomlari
Kalabod madrasasining nomi unda koʻchirilgan bir nechta qoʻlyozma kitoblarda Kalobot, Kalabon, Kalonobod madrasasi shakllarida keladi. Sadri Ziyoning maʼlumot berishicha, madrasaning asl nomi Kalaboddir. XII—XVII asrlar oraligʻida Arslonxon madrasasi nomi bilan ham mashhur boʻlgan. Xon madrasasi deb ham shuhrat qozongan.
Tarixi
Kalabod madrasasi Buxoroning qadimiy qalʼasi tashqarisida, Kalabod darvozasidan ichkarida, shu nomli mahallada bunyod etilgan.
Ilk madrasalar haqida Buxoro ilm ahli qiziqib, ular oʻrtasida bu borada bahslar boʻlib turgan ekan. Sadri Ziyo shu masalada quyidagilarni yozadi:
"Kalabod Buxoroning eng qadimiy madrasalaridandir. Tarix ahli: „Kalabod qadimiy mi yo Gʻaribiya?“ — deb hanuz ixtilofdadir. Kalabod madrasasi uch marta tiklangan. U avval Kayxotunning onasi Shoʻrtoʻqsabegim tarafidan amalga oshirilgan. U nasroniy edi. Musulmonlar eʼtiborini qozonish uchun shu madrasani bino qildi. Ulamoyu shayxlarni unga mutavalli va boshqaruvchi etib tayinladi.
Ikkinchi marta u Amir kutvol tomonidan taʼmirlangan. U hijriy 518-yilda Minorai Kalonni qurdirgan Arslonxonning umarolaridan edi.
U oxirgi marta hijriy 1018-yili Abdurahimxoja ibn Xoja Kalonxoja nomi bilan mashhur shayxulislom Nosiriddin Xoja Saʼd saʼy-harakati bilan tiklandi."
thumb|right|300px|Oʻzbek hukmdori [[Vali Muhammadning surati]] thumb|right|300px|Kalabod madrasasi. 1924—1926-yillar.
Sadri Ziyoning taʼkidlashicha, ushbu madrasa uch marta qayta qurilgan. Ilm ahli oʻrtasida bunday bahslar boʻlib turganiga qaramay, Buxoro madrasalari tarixi manbalarda deyarli maxsus yoritilmagan. O. A. Suxarevaga koʻra Buxoro aholisi Kalobod madrasasini shahardagi eng koʻhna madrasa deb hisoblashadi. A. K. Jumanazar oʻzining Buxoro taʼlim tizimi va madrasalari tarixiga atab yaratgan monografiyasida Sadri Ziyo maxdum bayon qilgan Buxoro ilm ahli oʻrtasidagi bahsni hisobga olib Kalabod va Gʻaribiya madrasalarini islom olamidagi eng koʻhna ilm dargohlari qatoriga kiritadi. Olimning soʻzlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazining rasmiy saytida keltirilib, Kalobod madrasasi Abu Hafs Kabir madrasasining tengdoshi ekanligi va u IX asr boshida, taxminan 800—810-yillarda qurilganligi taʼkidlangan.
Mazkur oliy oʻquv dargohining XI asrga mansub vaqf hujjati saqlanib qolgan. Oʻzbek hukmdori Vali Muhammad (1605—1611) davrida, Joʻyboriy Abdurahimxoja Kalabod madrasasini qayta qurdirib, unga mulklar vaqf qilganida tuzgan hujjati oldidan Arslonxon madrasasi vaqf hujjatini ham keltiradi. 1124-yili Buxoroda tiklangan Arslonxon madrasasi haqida uning mavjud boʻlganligi faktidan boshqa maʼlumot saqlanib qolmagan. Joʻyboriy Abdurahimxoja ushbu oʻquv dargohini qayta qurib, oldingi vaqf mulklarini ham tiklaydi. Kalabod madrasasi ilgari Arslonxon madrasasi boʻlganligi toʻgʻrisida O. A. Suxareva, N. Yoʻldoshev, H. Qurbonov kabi tadqiqotchilar oʻz fikrlarini bildirib oʻtishgan.
Kalabod madrasasi dunyodagi eng qadimiy oliy oʻquv dargohlaridan biri boʻlgan. A. K. Jumanazar umumiy vaziyatni Yevropadagi holat bilan solishtirib quyidagilarni yozadi:
"Kalabod madrasasi qurilgan IX—X asrlarda hatto Yevropada hali birorta bunday maxsus oliy oʻquv dargohi yoʻq edi. … Oradan yana 500 yil oʻtib, Abdurahimxoja Kalabod madrasasini uchinchi bor qayta tiklagan paytda, Rusiyada hali birorta ham oliy oʻquv yurti boʻlmagan ekan. …"
M. A. Abbasova-Yusupovaga koʻra madrasaning soʻnggi marta tiklangan binosi XVI asrning soʻnggi 1/3 qismida (1566—1599-yillar oraligʻida) qurila boshlanib, 1608—1609-yillarda qurilish yakuniga yetgan. Madrasaning faoliyati 1920-yilgi Buxoro inqilobidan soʻng toʻxtilgan. Madrasa binosidan 1930-yillarda qamoqxona, keyinchalik — shahar kommunal xoʻjaligiga qarashli turar joy sifatida foydalanilgan. 1950-yillarning boshida hali butun, ammo qarovsiz boʻlib qolgan. 1953-yilda buzib yoʻq qilingan. Gʻishtlari avval K.Y. Voroshilov, keyinchalik A. S. Makarenko nomlari berilgan 5-sonli Buxoro maktabining qurilishida ishlatilgan. Hozirda madrasa binosining oʻrnida hovli-joylar qad koʻtarib turibdi.
Vaqf hujjati va mulki
Madrasaga tegishli vaqf hujjatining 3 ta nusxasi mavjud. Hujjatning tepasiga „Kalabod madrasasi va Abdurahimxoja avlodlari vaqfi“ deb yozib qoʻyilgan. Unda taʼkidlanishicha:
"Bilimdon olimlar va fozillar davrasining eng hurmatlisi hazrat Xoja Nizomiddin Abdurahimxoja, davlati va izzati hamisha ziyoda boʻlsin, faxrli Buxoro shahrining qadimgi qalʼasi tashqarisida Kalabod darvozasi ichkarisida oliy madrasa qurishga amr etdi va u tez fursatda ushbu makonda qurib bitkazildi."
Vaqf hujjati hijriy 1017-yil shavvol oyida (1608-yil aprel—may oylarida) tuzilgan va 1018-yil jumad ul-oxir oyining 13-kuni (1609-yil 14-sentyabrda) rasmiylashtirilgan. Keyingi sana vaqf hujjatlarining deyarli barcha nusxalarida qayd etilgan. Hujjatning asl nusxasida oʻzbek hukmdori Vali Muhammadning (1605—1611) bodomsimon muhri tushirilgan.
O. D. Chexovichga koʻra, Kalabod madrasasining asl vaqf hujjatida Arslonxon madrasasi ham, uning vaqf mulklariga tegishli boʻlgan qishloqlar va bogʻlar ham tilga olinmagan. A. K. Jumanazar Kalabod madrasasining vaqf hujjatlari bilan tanishishi chogʻida, Abdurahimxoja oʻz vaqfini rasmiylashtirayotganida Arslonxon madrasasi vaqfini ham uning oldidan toʻliq keltirgani, bu olim koʻrgan 2 ta nusxada uchragani va u Xon madrasasi deb atalgani haqida xabar beradi. „Kalabod madrasasi ilgari Arslonxon madrasasi boʻlgan degan gaplar bejiz emas“ degan xulosaga keladi.
Voqif Xayrobod va Samjan tumanidagi Talli Zogʻan, Tarnov, Xalaji bolo, Xalaji poyon kabi qishloqlardagi merosiy yerlarini ushbu madrasa va avlodlari uchun vaqf qiladi. Vaqf shartiga koʻra, mutavalli voqifning oʻzi va undan keyin avlodlari orasidan eng ilmli, solih amallisi bu vazifaga tayinlanadi. Agar ular har taraflama teng boʻlib chiqsa, masala qurʼa tashlash yoʻli bilan hal etiladi. Vaqf hosili avval madrasa binosi zaruratiga sarflanadi. Ortganidan mutavalli ushr oladi. Qolgani avlodlari va madrasa faoliyati uchun ikkita teng yarim (nisf) qismga boʻlinadi. Uning madrasaga tegishli qismini mutavalli quyidagi tartibda taqsimlaydi:
Ramazon oyida har kuni non uchun 1 mann un va halim tayyorlash uchun 1 man bugʻdoy sotib olinadi. Bir misqollik toʻrt kumush tangaga goʻsht va masalliqlar xarid qilinib, halim pishirishga ishlatiladi. Bu ovqatlar madrasaga kelgan kishilarning iftorligiga beriladi. Ushbu oyda har kuni oshpazga chorak (rubbi yak) tanga beriladi. Mutavalli har 2 yilda madrasa masjidi va darsxonasi uchun 10 ta namat (kigiz), har yili yangi boʻyra sotib oladi. Masjidga sham sotib olish uchun har oyda muazzinga 1 tanga berib boradi. Ushbu nisfning qolgani 10 qismga boʻlinadi. Undan imom, muazzin va masjid xodimiga 1 hissa ajratiladi. U 5 qismga taqsimlanib, undan imom 3, muazzin 1, masjid va madrasa xodimi 1 hissa haq oladi. Mazkur xodim farroshlik vazifasini bajaradi. Qish paytlari tahorat suvini isitadi. Qolgan 9 qismning 3 hissasi ikki nafar mudarrisga va 6 hissa madrasada tahsil olayotgan talabalarga boʻlib beriladi.
Hijriy 1293-yili (1876-yili) rasmiylashtirilgan hujjatda soliq olinuvchi madrasalar nomlari va ulardan undiriladigan soliqlar miqdori keltiriladi. Unda Kalabod madrasasining ijarasi 7000 tanga, ushri 700 tanga deb belgilangan.
Taʼlim tizimi
1916-yilda Orenburgda chop etilgan Shoʻro jurnalining 12-soniga koʻra Kalobod madrasasi Buxoroning „oliy“ toifadagi madrasalari turkumiga kirgan va uning yillik vaqf foydasi 80 ming tangani tashkil qilga. A. K. Jumanazar oʻzining Buxoro taʼlim tizimi va madrasalari tarixiga atab yaratgan monografiyasida taʼlim tizimidagi „ayrim qonuniyatlar va ijtimoiy alomatlarga“ tayanib Kalabod madrasasini shartli ravishda 3-darajali oliy toifaga mansub madrasalar safiga kiritadi. Mazkur toifadagi madrasalarda banoras toʻnli mudarrislar dars oʻtishgan.
Kalabod madrasasida 2 nafar mudarris dars bergan. 200 nafar talaba taʼlim olgan. Bir nechta tarixiy hujjatlarga koʻra mudarrislarning har biriga 45—60 tilla maosh toʻlangan. Tarixiy manbada shunday mudarrislardan bir nechtasining ismi mulla Rahmatulloh, mulla Said deb keladi. Madrasa faoliyati bilan bogʻliq shaxslardan hech biri madrasani ikki oy davomida uzrli sababsiz tark etmasligi lozim edi.
A. K. Jumanazar Kalobod madrasasida Imom al-Buxoriy, Abu Hafs al-Kabir, Abu Hafs al-Sagʻir, Isʼhoq al-Kalabodiy, Abu Ali ibn Sino kabi Oʻrta asr allomalari ilm oʻrganishgan deb taxmin qiladi. Keyinchalik Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazining rasmiy saytida Kalabod madrasasida Imom al-Buxoriy va koʻpgina mashhur tarixiy shaxslar taʼlim olganligi taʼkidlab oʻtiladi. Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi chop etgan kitobda Imom al-Buxoriy madrasadagi ilk taʼlimini shu oʻquv dargohida boshlagani aytiladi.
Meʼmorchiligi
thumb|right|300px|Kalabod madrasasining [[tarhi]] Kalabod madrasasi hajmi va koʻlami jihatidan eng yirik Buxoro madrasalaridan biri edi. U Turon madrasalari qurilishining anʼanaviy uslubida toʻrtburchak tarhli, 2 qavatli va 2 ayvonli qilib pishiq gʻishtdan bunyod etilgan.
Madrasaning old fasadi asosiy kirish peshtogʻidan va ikki qanotdan tashkil topgan. Peshtoq boʻylama oʻqning shimolidan janubga qarab oʻrnatilgan. Fasadda koshinli qoplamalar qoldigʻi boʻlgani haqida maʼlumotlar saqlanib qolgan. Qanotlar tarkibiga 2 qavatli hujralar kirgan. Madrasa ichkarisiga peshtoq darvozasi orqali kirilgan. Darvoza ortida miyonsaroy joylashgan boʻlib, u orqali madrasa hovlisiga eltuvchi yoʻlaklar oʻtgan va uning ikki yonida madrasa zallari (masjid va darsxona) joylashgan. Peshtoq ortidagi hovli koʻplab hujralar bilan oʻrab olingan. Hikoya qilinishicha, uning darsxonasi katta va talabalar yashashiga moʻljallangan 100 ta hujrasi boʻlgan. O. A. Suxareva aniqlagan maʼlumotlarga asoslanib, tadqiqotchilar madrasa hujralari sonini 100 ta yoki 100 ga yaqin boʻlgan deb xabar berishadi. Boshqa manbalarga koʻra ularning soni 79 taga yetgan.
Madrasaning vaqf hujjatiga koʻra, uning tahoratxonalari ham boʻlgan. Gʻarbi va shimolida koʻcha, sharqi hamda janubiy tomoni hovlilar bilan oʻralgan. Manbalarga koʻra, madrasa oldida hozirda saqlanib qolmagan Kalabod masjidi va hovuzi joylashgan. Tadqiqotlarda aniqlanishicha madrasaning alohida kutubxonasi ham mavjud boʻlgan.
Kutubxonasi
Kalabod madrasasining vaqf hujjatida kutubxona toʻgʻrisida soʻz yoʻq. Ammo A. K. Jumanazarning tadqiqotlari natijasida bir nechta qoʻlyozma kitoblar shu ilm dargohida koʻchirilgani aniqlangan. Kotib matnlarida madrasaning nomi bir nechta shakllarda kelgan. Quyida shunday qoʻlyozmalardan misol keltirilgan:
Qurilishi bilan bogʻliq rivoyatlar
A. K. Jumanazarga koʻra O. A. Suxareva Kalabod madrasasining qadimiy ekaniga shubha bilan qarab, uning qurilishi bilan bogʻliq ikkita ishonchsiz rivoyat keltiradi.
O. A. Suxareva ulardan biri shaksiz tojik folkloriga xos motivlarda aks etishini taʼkidlaydi. Rivoyatga koʻra, madrasa moʻjizaviy kuchlar tomonidan bir kechada qurilgan. Amir Temur Qoʻqon hukmdori bilan harbiy urush olib borib, magʻlubiyatga uchrashi aniq boʻlib borayotganda, uni bir toʻda kallar guruhi hayratomuz jasorat va matonat koʻrsatib qutqarib qoladi va dushmanni quvib yuboradi. Amir Temur mukofotiga ular uchun nima qila olishini soʻraydi. Kallar guruhi ular uchun madrasa qurib berilishini soʻrashadi va shu sababli oliy oʻquv dargohi Kalabod nomini oladi.
Boshqa rivoyatga koʻra, Amir Temur Fargʻona hukmdoriga qarshi taxt uchun kurashadi. Fargʻonada hech kim oʻqiy olmagan yozuvlar paydo boʻladi. Amir Temur saroyida barcha dunyo tillarini biluvchi Xoja Isʼhoq Kalabodiy xizmat qiladi. Amir Temur uni Fargʻonaga yuboradi. Xoja yozuvlarni oʻqib koʻrsa, ular yunoncha yozilgan boʻladi. Ularda taxt Amir Temurga tegishli boʻlishi kerakligi toʻgʻrisida koʻrsatma yozilgani aytiladi. Ushbu sharhdan dargʻazab boʻlgan Fargʻona hukmdori xojani oʻldirishni buyuradi. Uning murdasini Buxoroga keltirib koʻmishadi, qabrining ustiga esa Kalabod madrasasini qurishadi.
Soʻnggi rivoyat Buxoro ahliga maʼlum boʻlgan faktga mos kelmaydi. Abu Bakr Isʼhoq Kalabodiy mozori, Mozori Sharif darvozasi tashqarisida joylashgan. O. A. Suxarevaning taxminiga koʻra, mozor shahar darvozasi oldida joylashganligi sababli, avliyo Buxoro himoyachisi sifatida izzatlanib, „Buxoro darboni“ deb nomlangan.
Palmer (Massachusetts)
Geografiyasi
Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, Palmerning umumiy maydoni 32,0 kvadrat milya (82,9 km²), shundan 31,5 kvadrat milya (81,7 km²) quruqlik va 0,5 kvadrat milya (1,3 km²) suvdan iborat. Shahar janubi-gʻarbda Ludlow va Wilbraham, shimoli-gʻarbda Belchertown, shimoli-sharqda Ware, sharqda Warren, janubi-sharqda Brimfield va janubda Monson bilan chegaradosh.
Demografiyasi
2000-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 12 497 kishi, 5 078 xonadon va 3 331 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi — har kvadrat milga 2 nafar kishi (153/km²) ni tashkil qiladi. Shaharning irqiy tarkibi 96,82% oq tanli, 0,75% qora yoki afro-amerikalik, 0,23% tubjoy amerikalik, 0,56% osiyolik, 0,44% boshqa irqlardan va 1,19% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 1,23% ni tashkil etadi.
Shaharda 5 078 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 31,6% 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 48,5% er-xotinlar birga yashaydilar, 12,3% eri boʻlmagan ayollar, 34,4% oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 28,7 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 13 foizida 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.
Shahar aholisi yosh taqsimotiga koʻra, 25,2% 18 yoshgacha, 6,8% 18 yoshdan 24 yoshgacha, 30,5% 25 yoshdan 44 yoshgacha, 22% 45 yoshdan 64 yoshgacha va 15,5% 65 yoshdan kattalardir. Aholining oʻrtacha yoshi 38 yoshni tashkil qiladi. Har 100 ayolga 93,5 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 88,9 erkak toʻgʻri keladi.
Shahardagi bir xonadonning oʻrtacha daromadi 41 443 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 49 358 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 35 748 dollarni, ayollarniki esa 26 256 dollarni tashkil qilgan. Shaharning jon boshiga toʻgʻri keladigan daromadi 18 664 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 5,8 foizi va aholining 7,9 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlarning 10,3 foizi va 65 va undan katta yoshdagilarning 9,8 foizi qashshoq hisoblanadi.
Kattatepa (Samarqand viloyati, Nurobod tumani, Jom)
Kattatepa  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Mil.avv. II—I asr. Samarqand viloyatining Nurobod tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Kechkeldik“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Eron — Kuba munosabatlari
250px|thumb|Fidel Kastro va Hasan Ruhoniy 2016-yilda.
Kuba Respublikasi va Eron Islom Respublikasi oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar iqtisodiy va diplomatik sohalardagi faol hamkorlik bilan ajralib turadi va doʻstona aloqalar mavjud. Eron Kuba bilan ijobiy savdo balansiga ega. Har ikki hukumat 2006-yilning yanvarida Gavanada hamkorlikni mustahkamlashga doir hujjat imzolagan. Eronning sobiq prezidenti Mahmud Ahmadinejod Eron va Kuba oʻrtasidagi soʻnggi oʻttiz yillik munosabatlarni „samarali va progressiv“ deb atagan.
Kuba va Eron AQShning har ikki davlatga nisbatan sanksiyalar siyosatiga qarshi kurashish uchun birgalikda harakat qilmoqda. Mamlakatlar tibbiyot va qurol-yarogʻ sohasida hamkorlik qiladi. Kuba Eronga genetik laboratoriya qurishda yordam berdi.
2006-yilning yanvar oyida Eron va Kuba savdo, bank, qishloq xoʻjaligi, sogʻliqni saqlash va madaniyat sohalarida hamkorlikni kengaytirdi. Ikki davlat shakar sanoati, baliqchilik, biotexnologiya, sport, transport, rivojlanish loyihalari, sarmoya, turizm, axborot texnologiyalari, kommunikatsiya va suv resurslari kabi sohalarda hamkorlikni kengaytirishlarini eʼlon qildilar. 2006-yilda ikki davlat oʻrtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 5 million tonnaga yetdi.
2008-yilda Eron bir qancha loyihalarni amalga oshirish uchun Kubaga 200 million dollarlik kredit ajratdi. Ushbu mablagʻlarning katta qismi Kuba temir yoʻl tizimini yangilashga sarflandi.
Kuba Eronning tinch maqsadlarda yadro texnologiyalarini rivojlantirish dasturini qoʻllab-quvvatlaydi. Ikkala davlat ham yadro qurolini tarqatmaslik harakatida ishtirok etishini eʼlon qilgan. Kubaning sobiq prezidenti Fidel Kastro Eron „katta davlatlarga qarshi kurashish qobiliyatini kundan-kunga oshirayotgani“ haqida hayrat bilan gapirgan edi.
Turkiya tashqi qarzlarining tarixi
Turkiya tashqi qarzlarining tarixi, Usmonli davriga borib taqaladi. Chunki yosh respublika ana shu qarzlarni to'lashni ham o'z bo'yniga olgan edi.
Tashqi qarzlarning tarixi
1683-yilda Vena qamali muvaffaqiyatsiz tugatgandan so'ng, Usmonli imperiyasi Karlofcha shartnomasi (Karlofça anlaşması) bilan o'z hududlarini birin ketin yo'qota boshlagan edi. Usmonli imperiyasi ayni vaqtda boy berilgan hududlarni qaytarib olish siyosatini ham olib boradi. Natijada ham Eron bilan, ham Rossiya bilan doimiy urushlar olib borishga majbur bo'ladi. Deyarli barcha dehqonchilik maydonlari va boy konlar istilo etilgan hududlarda qolib ketishi sababli davlat daromadi kamayib ketadi.
Davlat daromadlari kamaygani sari soliqlar soni va miqdori oshiriladi. Qishloq xoʻjaligi bilan shugʻullanuvchi odamlar soliqlardan qutulish uchun qishloq xoʻjaligini tashlab, Istanbul, Edirne, Bursa kabi yirik shaharlarga koʻchib keta boshlaydilar.
Soliq tushumlarining kamayishi Usmonlilar imperiyasining maosh to'lashda muammolarga duch kelishiga sabab bo'ladi. Bir tomondan, mehnatkashlarning qishloq xo‘jaligidagi yerlari davlat hisobiga o‘tishi, ikkinchi tomondan, yo‘qotilgan hududlar tufayli soliq tushumlarining kamayishi muammolarni yanada kengaytirib yuboradi.
Qiyinchiliklar tufayli XIX-asr boshlariga kelib xalqdan butun oltin va kumushlar yigʻib olinadi, tangalar ishlab chiqariladi va 20 foizlik ortiqcha qiymat bilan bozorga chiqariladi. 1839-yilda bu choralar yetarli bo'lmagani tufayli qo'shimcha zayom chiqariladi. Biroq, ortiqcha zayom inflatsiya darajasini yanada oshirib yuboradi.
Ichki qarzdorlik
Dastlab, 1788-yilda jazoirlik Hasan poshodan 600 ming qurush qarz olinadi, keyin sarroflar va boylardan qarz so'raladi. U 1840 yilda Galata bankirlari Alleon va Baltaci tomonidan tashkil etilgan Istanbul (Dersaadet) bankidan qarz olinganligi haqida ma'lumotlar ham mavjud. Bankning manbasi xorijiy kapital bozorlaridan olinmaganligi tufayli u ichki qarz sifatida qabul qilinadi.
Byudjet taqchilligi:
1854-yilda umumiy ichki qarz 15 million funt sterlingga yetgan edi.
Chet eldan qarz olinishi
1854-yilgacha qarz so'rash sharmandalik deb hisoblangan va qarz so'ragan davlatlar Usmonli tarafdori bo'lib ko'rinishni istamagani uchun qarz so'ralmagan edi. Bu davrda 1783-yilda Marokash, 1788-yilda Jazoir va Tunis qarz berish so'rovini qabul qilmagan edi.
1876-yilgacha qarzlarini toʻlashda qiyinchiliklarga duch kelgan Usmonli imperiyasi 1876-yil aprelida qarz va foizlarni toʻlashni to'xtatadi va o'zini bankrot deb e'lon qiladi.
"Muharram qarornomasi" bilan Usmonli hukumatining 219.938.559 lira boʻlgan tashqi qarzi 1881-yil 20-dekabrda kamaytirilib, umumiy tashqi qarz 141.505.309 lira etib belgilandi, toʻlov shartlari esa qayta tartibga solindi. "Muharram qarornomasi"ning 15-moddasiga ko'ra, Usmonli imperiyasining tashqi qarzlarini to'lashga qodir emasligi natijasida "Dyuyun-u Umumiye"ga topshiriladi. Evaziga soliqlarning qarz manbalariga yo'naltirgan qismini to'plash va nazorat qilish vazifasi "Dyuyun-u Umumiye"ga topshiriladi.
1914-yilda urush boshlangandan so'ng, Usmonli imperiyasining tashqi qarzi qisqa muddatli qarzlarni hisobga olmaganda, 156,4 million Usmonli lirasini tashkil etadi. (142 million funt sterling).
Tashqi qarzlar, Usmonli imperiyasi parchalanganidan so'ng, Usmonlilar yerlarida tashkil etilgan davlatlar o'rtasida qayta taqsimlanadi va eng katta qarz yuki Turkiyaning bo'yniga yuklanadi. 1925-yildan boshlab Usmonli davlatidagi qarzlarining 67% Turkiya tomonidan toʻlanishiga qaror qilinadi. 1928-yil 13-iyunda Parijda davlat qarzi boshqarmasi bilan Turkiya ulushiga tushgan 107,5 million oltin Usmonli lirasi qarzini to'lash to'g'risida shartnoma imzolaydi.
Turkiya Usmonlining birinchi tashqi qarz olganidan roppa-rosa bir asr o‘tib, 1954-yil 25-mayda "Dyuyun-u Umumiye"dan olgan qarzning oxirgi qismini to‘lab bo'ladi.
Usmonli imperiyasidan qolgan qarzlarning davlatlarga bo'lingan foiz ko'rsatkichi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/Osmanl%C4%B1_bor%C3%A7lar%C4%B1n%C4%B1_%C3%B6deyen_%C3%BClkeler.png/297px-Osmanl%C4%B1_bor%C3%A7lar%C4%B1n%C4%B1_%C3%B6deyen_%C3%BClkeler.png|thumb|297x297px| Usmonli imperiyasidan qolgan qarzlarni to'lagan davlatlar. Usmonli imperiyasi parchalanganidan keyin tashqi qarz ro'yxatda sanab o'tilgan mamlakatlar o'rtasida quyidagi shaklda taqsimlanadi.
Respublikadan keyingi davrlar
Turkiya 1930-yilda AQShdan 10 million dollarlik tashqi qarz oladi. Qarz, Turk valyutasining qiymatini himoya qilish qonuni qabul qilingan davrda, Inönü hukumati tomonidan olingan edi. O'sha yilning avgust oyida "Serbest Fırka" (Ozod firqa) muxolifat partiyasini tuzishdan ko'zlangan asosiy maqsadlardan biri liberal ko'rinish orqali chet eldan moliyaviy yordam olish edi. Turkiya 1932-yilda Sovet Ittifoqidan 8 million dollar, 1938 yilda Britaniyadan 16 million funt sterling qarz oladi.
Turkiya Buyuk Millat Majlisining 1938-yil 1-noyabrdagi bayonnomasiga koʻra, yosh respublikaning qarzi bugungi pul birligi bilan taxminan 1.500.000.000 (1 yarim milliard yevro) deb koʻrsatilgan edi.
Eurovision qoʻshiq tanlovi 1964
thumb|261x261px|Yashil — Qatnashayotgan mamlakatlar. Sariq — Qatnashishdan voz kechgan mamlakatlar. Qizil — finalga oʻtmagan mamlakatlar Eurovision qoʻshiq tanlovi 1964 (Eurovision Song Contest 1964, Concours Eurovision de la chanson 1964) — 1964-yilda oʻtkazilgan 9-Eurovision qoʻshiq tanlovi.
Turkiya tashqi qarzlarining tarixi
1980 va 1990-yillar
Turkiya 1980-yil 24-yanvarda Iqtisodiy Barqarorlik Dasturini hayotga tatbiq etib, oʻsha kungacha amal qilgan asosiy iqtisodiy siyosatlarini butunlay oʻzgartiradi va yanada liberal hamda ochiq siyosat olib boradi. Ushbu siyosatlardan biri, umuman olganda, xorijiy qarzlar bilan investitsiyalarni ko'paytirishni nazarda tutar edi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/T%C3%BCrkiye_D%C4%B1%C5%9F_Bor%C3%A7_Stoku%2C_2001-2015.png/300px-T%C3%BCrkiye_D%C4%B1%C5%9F_Bor%C3%A7_Stoku%2C_2001-2015.png|alt=Türkiye Dış Borç Stoku, 2001-2015|right|300x300px| Turkiyaning tashqi qarzi, 2001-2015 Turkiyaning tashqi qarzi bu davrda (2001-yil 4-choragi) 129 milliard dollardan 336 milliard dollarga (2012-yil 4-choragida) oshadi. 2013 yilning uchinchi choragida Turkiyaning umumiy qarzi 372,7 milliard dollarni, sof tashqi qarzi esa 214,4 milliard dollarni tashkil etdi.
2013-yilning 14-mayida Bosh vazir o‘rinbosari Ali Babacanning maslahati bilan Xalqaro Valyuta Jamg‘armasi (XVJ)dan olingan qarzning oxirgi qismi to‘lanab beriladi. Shunday qilib, Turkiyaning uzoq yillik IMF qarzi nolga tenglashtirilgan edi.
Karl Marks (daha, Balx)
Karl Marks (Карл Маркс) — Tojikiston Respublikasining Jaloliddin Balxiy tumani Zoli Zar QFYga qarashli daha. Dahadan mahalla markazigacha 6 km, tuman markazigacha 5 km.
Yangiliklar (axborot)
Yangiliklar tarixi
" Acta diurna populi romani " ("Rim xalqining kundalik ishlari") deb nomlangan qo'lda yozilgan o'ramlar maydonlarga osib qo'yilgan va siyosatchilar yoki shunchaki oliynasab fuqarolarga tarqatilgan. Rim gazetalari voqealar yilnomasini yozib qo'yadigan yog'och taxtalar bo'lgan edi. Yangilik xabarlari, odatda, Yuliy Tsezar Senat yig'ilishlari to'g'risidagi hisobotlarni, generallarning hisobotlarini va qo'shni davlatlar hukmdorlarining xabarlarini so'zsiz tarqatishni buyurmaguncha, norasmiy xususiyatga ega edi.
Karl Marks (daha, Balx)
Aholisi
Aholisi - 1660 kishi.
Yangiliklar (axborot)
Yangiliklar tarixi
O'rta asrlarda Evropada shaharlar o'rtasidagi aloqani ta'minlash zarurati hukumatlar, muassasalar va ayrim shaxslarni doimiy ravishda ma'lum shaharlar orasida sayohat qilib, turli xil xabarlarni bir-biridan boshqasiga uzatuvchi maxsus xabarchilarni ishga tushirishga majbur qildi. 15-asr oxirida turli nuqtalar oʻrtasida doimiy yangiliklar almashinuvini taʼminlash maqsadida davlat idoralari, monastirlar, knyazlar, universitetlar bunday xabarchilardan faol foydalana boshladilar va eng markaziy va band nuqtalar oʻrtasida oʻta faol va toʻliq tartibga solingan yangilik almashinuvi yoʻlga qoʻyildi. Avvaliga bu yangiliklar xususiy shaxslarning bir-biriga yuborgan xabarlari yoki hukumat sirkulyarlaridan boshqa narsa emas edi. Ammo asta-sekin o'sib borayotgan odamlar doirasi xabarchilar tomonidan olib kelingan barcha turdagi yangiliklarga qiziqishni boshladilar, ular endi shaxsiy emas, balki jamoat manfaati bo'lgan odamlar orasida tarqata boshladilar. Xususiy shaxsga yo'llangan, ammo umumiy qiziqish uyg'otadigan xatlar bir necha nusxada yozila boshlandi va tanishlarga yuborila boshlandi. Shu tariqa, shaxsiy yozishmalar asta-sekin ommaviy qoʻlyozma gazetaga aylandi.
1450-yillarda Germaniyada Yoxannes Gutenberg tomonidan matbaa ixtiro qilinmaguncha, bu kotiblar xizmatiga murojaat qilmasdan matn va tasvirlarni ko'paytirish imkonini berdi, yuqori martabali amaldorlar yoki boy savdogarlar hayotining qimmat atributi gazetalar (ular hali ham asosiy yangiliklar bilan bir xil qo'lda yozilgan varaqla) ko'payib qoldi. Gazetalar 16-asrda o'zining zamonaviy qiyofasini ola boshladi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Submarine_Cornhill_1852.jpg/220px-Submarine_Cornhill_1852.jpg|left|thumb| 1851 yilda [[Parij|Parijdan Londonga birinchi telegraf xabarini qabul qilish]] 19-asrda elektr telegrafning paydo bo'lishi gazetalarga dunyo bo'ylab sodir bo'layotgan voqealar yangiliklarini o'quvchilar e'tiborini ilgari hech qachon ko'rilmagan tezlikda etkazish imkonini berdi.
1940-yillardan boshlab televideniening tarqalishi nafaqat matn yoki ovoz, balki voqealar haqida video ma'lumotlarni ham olish imkonini berdi. 20-asrning oxiriga kelib, sun'iy yo'ldosh va kabel televideniesining rivojlanishi tufayli kechayu kunduz efirga uzatiladigan maxsus yangiliklar kanallari paydo bo'ldi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Mohammed_Adow_sets_up_for_a_live_broadcast_from_Mina_-_Flickr_-_Al_Jazeera_English.jpg/260px-Mohammed_Adow_sets_up_for_a_live_broadcast_from_Mina_-_Flickr_-_Al_Jazeera_English.jpg|thumb| Al-Jazira xodimi [[Makka|Makkadan Haj haqida reportaj tayyorlamoqda]] Internetning rivojlanishi, onlayn ommaviy axborot vositalarining paydo bo'lishi, yangiliklarning hozirda deyarli bir zumda butun dunyo bo'ylab tarqatilishiga olib keldi.
Bridgehead
Bridgehead — Ottavadagi (Kanada) mashhur qahvaxonalar tarmogʻi, shaharning norasmiy „tashrif qogʻozi“ dan biri. 1981-yilda ikki Birlashgan cherkov voizlari va ikki oddiy odamlar tomonidan Toronto shahrida tashkil etilgan. Qahvaxonalarda yuqori sifatli qahva va choydan tashqari, shu yerning oʻzida tayyorlangan gazaklar, shoʻrvalar va salatlar sotiladi.
Mehnat zahiralari (futbol klubi, Toshkent)
"Mehnat zahiralari" - Toshkentning sovet futbol klubi. 1958-yildan kechiktirmay tashkil etilgan. Oxirgi marta 1959-yilda eslatib o'tilgan.
Bridgehead
Shunisi qiziqki, Ottavadagi Bridgehead tarmogʻining ajoyib kengayishiga dastlab Torontoda asos solingan qahvaxonaning qulashi turtki boʻldi. Ushbu qahvaxonaning asl egasi Oxfam Canada 2000-yilda Tracey Clark savdo belgisini 30 000 dollarga sotishga majbur boʻlgan. Dastlabki egalari oila va doʻstlar boʻlishgan, ammo 2002-yilga kelib, 30ga yaqin investorlar birgalikda egalik qilishgan. 2000-yildagi bir qahvaxonadan tarmoq 2008-yilda toʻqqiztagacha kengaytirilgan va shu kungacha Ottavada ushbu brend ostida 15ta doʻkon ochilgan.
2006-yil noyabr oyida Bridgehead kompaniyasi en:Ottawa XPress oʻquvchilari oʻrtasida oʻtkazilgan soʻrovnomaga asosan, „Ottavadagi eng yaxshi qahva va choyxona“ deb topildi. Bridgehead oʻz veb-sayti orqali qahva sotadi va uni mijozlarga pochta orqali yuboradi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Latte-art
Qisqacha sharh
left|thumb| Sut tayyorlanish jarayoni. Latte-art uchun juda koʻpikli sut right|thumb| Latte-art yaratish jarayoni Sut 65-67°C haroratgacha maʼlum bir tarzda koʻpirtiriladi. Natijada bir hil kremsifat koʻpik hosil boʻlishi kerak. Sutni tayyorlash, uni maʼlum miqdorda koʻpik chiqariladigan haroratga keltirilishidan iborat. Sut qahvaga quyilsa, sut koʻpiki qahva bilan aralashib, murakkab shakldagi naqshlarni hosil qiladi. Naqsh hosil qilish jarayoni baristaning qattiq nazorati ostida oʻtadi. Sut katta pufakchalarsiz boʻlishi kerak.
William Aitken
William John Aitken (1894-yil 2-fevral — 1973-yil 9-avgust) shotlandiyalik futbolchi va murabbiy edi.
Latte-art
Qisqacha sharh
Espresso sifati ham juda muhim, qahva qizil-jigarrang rangga aylanishi uchun 20-30 soniya davomida pishirilishi kerak.
William Aitken
Futbol karyerasi
Aitken 1918–19-yilgi mavsumda “Rangers” ga qoʻshilishdan oldin „Kirkintilloch“ va „Queen’s Park“ havaskor jamoalarida oʻynagan. U 21 liga o'yinida ikkita gol urdi va ular Shotlandiya ligasining Birinchi divizionida Old Firmaning raqibi „Seltik“ dan keyin ikkinchi o'rinni egalladi. Keyin Aitken 1919-yilning yozida Port-Valeda o'ynash uchun Ibroks Parkni tark etib Angliyaga bordi. U 1919-yil 20-avgustda markaziy liga oʻyinida „Aston Villa Reserves“da 2–0 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda ichki oʻng qanotda debyut qildi. 1919-yil oktabr oyida Vale Futbol Ligasi Ikkinchi Divizioniga saylanganidan so'ng, Vale o'zining va Piter Purselning xizmatlari uchun Rangersga 500 funt sterling to'lashga majbur bo'ldi. U 1919-20-yillarda 44 o'yinda to'qqizta gol urgan va 1920-yilda kubokni qo'lga kiritgan jamoalar safida bo'lgan. U 1920-yilning may oyida savdolashib kelishilgan 2500 funt sterlingga „Nyukasl Yunayted“ga sotildi.
Latte-art
Uslublari
Latte-artda uchta asosiy shakl mavjud — gul, olma va yurak. Qolganlari ularning hosilalari.
William Aitken
Futbol karyerasi
U „Sent Jeyms Park“ da ichki hujumchi sifatida o'ynay boshladi va u klubda to'rt mavsumda 110 liga o'yinida bor-yo'g'i o'nta gol urgan bo'lsa-da, uning hujumdagi fidoyiligi va jamoaga qo'shgan umumiy hissasi yuqori baholandi. „Nyukasl“ 1920-21-yillarda Birinchi divizionda beshinchi o'rinni egalladi, Aitken 38 o'yinda uchta gol urdi. U 16 o'yin bilan cheklangan va „Yunayted“ 1921-22-mavsumida yettinchi o'rinni egalladi. Keyin ular 1922-23-yillarda to'rtinchi o'rinni egalladilar, Aitken 26 o'yinda to'rtta gol urdi. U 30 ta o'yinda 3 ta gol urdi va 1923-24-yilgi mavsumda „Nyukasl“ to'qqizinchi o'rinni egalladi. U Stan Seymour va Tommy McDonald bilan birga o'ynagan. 1924-yilda Aitken Preston North End bilan 1000 funt sterling evaziga shartnoma imzoladi. Keyin u Chorley, Norvich Siti va Bideford Townga qo'shildi.
U Italiyaga safar qildi va „Yuventus“ prezidenti Edoardo Anellini „Arsenal“ bosh murabbiyi Gerbert Chapman tomonidan yaratilgan o'yin tizimini chiqarish g'oyasi bilan hayratda qoldirdi. Biroq uning yangi usullari hammani ham ishontira olmadi va ba'zi „Yuve“ futbolchilari tizimning ishlashi uchun zarur bo'lgan qo'shimcha ishlarni bajarishni istashmadi. Shunga qaramay, u „Old Lady“ni 1929-30-yillarda uchinchi o'ringa olib chiqdi. U Stadio di Corso Marsigliada unchalik muvaffaqiyat qozonmagan bo'lsa-da, uning usullari klubdagi bo'lajak murabbiylar tomonidan takomillashtirilgan. U o'yinchi sifatida maydonga tusha olmadi, chunki xorijliklarga Italiya ligalarida o'ynashga ruxsat berilmagan edi. Oxir-oqibat u Fransiyada Kann, Stade de Reyms va FC Antibes klublarida futbol o'ynadi va murabbiylik qildi. Kannda u 1932-yil 24-aprelda Stade Olympique Iv-du-Manoirda Fransiya kubogi finaliga chiqqan jamoaning bir qismi boʻlib, ular RC Rubaix ustidan 1–0 hisobida gʻalaba qozondi. Ular, shuningdek, 1932-33-yillarda Professional Ligada ikkinchi o'rinni egallashdi. “Stad Reyms” bilan u 1935-yilda “ Championnat de France” havaskorlar ligasida gʻolib chiqdi.
Keyingi karyera
U Ikkinchi Jahon Urushi paytida Britaniyaga qaytib keldi va Vickers-Armstrongsda mudofaa pudratchisi bo'lib ishladi. Keyinchalik u Belgiyada (Royale Union Saint-Gilloise) va Norvegiyada (SK Brann) murabbiylik qildi va Tyne and Wearda vino va spirtli ichimliklar tarqatuvcnisining vakili bo'ldi.
Start (futbol klubi, Toshkent)
"Start" — Toshkent ning futbol klubi, Oʻzbekiston SSR da joylashgan. Klub 1958-yilda yaratilgan. Klub faoliyati haqida oxirgi marta 1991-yilda maʼlumot berilgan.
Klub 1961 („B“ klassda) va 1978-1984 (ikkinchi liga) yillardagi musobaqalarda bellashuvlar oʻtkazgan.
Tarixi
Ism xronologiyasi:
Kattatepa (Samarqand viloyati, Nurobod tumani, Kechkeldik)
Kattatepa  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—VIII asrlar. Samarqand viloyatining Nurobod tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Jom“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Start (futbol klubi, Toshkent)
Tarixi
Futbol klubi 1950-yilda tashkil topgan. Klub oʻzining birinchi yillarida oʻz nomini tez-tez oʻzgartirdi („Sovetlar qanotlari“, „Mexnat“, „Start“). Shuningdek, 1950 va 1951-yillarda jamoa futbol bo‘yicha O‘zbekiston SSR kubogini qo‘lga kiritgan. Klub faoliyatini ikki davrga boʻlish mumkin: 1950-1961 va 1978-1991. Oʻzining mavjudligining birinchi davridagi eng yaxshi yutuq 1961-yilgi mavsumda SSSR chempionatining Ikkinchi ligasida klub egallagan 11-oʻrin (16 ishtirokchi jamoadan) edi. SSSR kubogidaeng yaxshi natija 1951-yilgi mavsumda 1/16 finalga chiqish edi. 1961-yil 9-sentyabrda SSSR sport jamiyatlari va tashkilotlari markaziy kengashi Prezidiumining qarori qabul qilindi, unga koʻra jamoa SSSR chempionatining qur’a tashlash marosimidan („B“ klassi) 23 turdan keyin chetlatildi. (soʻnggi oʻyinlarda jamoa magʻlubiyatga uchradi), musobaqada ishtirok etish shartlarini bajarmaganligi uchun.