cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Mikrobiologiya instituti
Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi mikrobiologiya ilmiy tadqiqot instituti — nazariy va eksperimental mikrobiologiya hamda biotexnologiya masalalari boʻyicha yirik ilmiy markaz. 1947-yil Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Zoologiya va botanika institutida mikrobiologiya laboratoriya, 1965-yil mazkur laboratoriya negizida mikrobiologiya boʻlimi tashkil etilib, 1977-yil institutga aylantirildi. Institutning asosiy ilmiy yoʻnalishi Oʻrta Osiyo (Oʻzbekiston) mikroflorasining xilma-xilligini oʻrganish, ajratib olingan mikroorganizmlarni sistemaga solish hamda nopatogen va shartli patogen mikroorganizmlarning yirik regional (Yaqin va Oʻrta Sharq mintaqasida yagona boʻlgan) mahalliy toʻplami (kolleksiya)sini tuzishdan iborat. Institutda mikroorganizmlar fiziologiyasi, sitomorfologiyasi va biokimyosi, mikrobiologik yoʻl bilan fiziologik faol birikmalar, antibiotiklar va mikroorganizmlardan zahar olish oʻrganildi. Oʻsimlik qoldiqlari va sanoat chiqindilaridan yem-xashak tayyorlash, mikroorganizmlarda qarama-qarshilik tabiati va ular ishlab chiqargan biologik preparatlarni oʻrganish natijalaridan dehqonchilik, ipakchilik, chorvachilik va sanoat tarmoqlarida foydalanish yoʻlga qoʻyildi. Institutda mevali daraxtlar, sabzavot, poliz, texnika va boshqa qishloq xoʻjaligi ekinlarining bakteriya, zamburugʻ va viruslar qoʻzgʻatadigan kasalliklari oʻrganilib, ularga qarshi kurash choralari ishlab chiqildi. Mikroorganizmlarning geokimyoviy faoliyatiga oid tadqiqotlar olib borildi. Rudalardan mis, rux, kobalt, molibden, oltin, kumush va boshqa metallarni mikrobiologiya yoʻli bilan ajratib olish imkoniyatlari mavjudligi isbotlandi va texnologiyasi ishlab chiqildi. Qishloq xoʻjaligi va sanoat korxonalaridan chiqadigan oqova suvlarni mikrobiologik usulda tozalash biotexnologiyasi joriy etildi. Tanlash, gen va hujayra muhandisligi yordamida mikrobiologiya va oziq-ovqat sanoati hamda chorvachilik uchun oqsillar, fermentlar, vitaminlar, biologik oʻgʻitlar; shifobaxsh sut-qatiq tayyorlash uchun tomizgʻi mikroorganizmlarning oʻta mahsuldor shtammlarini olishda kamchiqitli va chiqitsiz biotexnologiya usullari yaratildi. Gʻoʻzaning oq palak va boshqa kasalliklariga qarshi biologik himoya vositalarining ilmiy asoslari ishlab chiqildi. Lipaza — lipolaktin preparatini ishlab chiqarishning ilmiy-texnik hujjatlari tayyorlandi hamda uni qoʻllashning aniq sohasi belgilandi. Gen va hujayra muhandisligi usullari yordamida sellyuloza hamda oqsil ishlab chiqaruvchi mikroorganizmlarning yangi xillari topildi. Institut xodimlari oldida turgan vazifa atrof muhitni muhofaza qilish hamda foydali mikroorganizmlardan xalq xoʻjaligi tarmoqlariga joriy etishdan iborat. Institutda 9 laboratoriya boʻlib, ularda 200dan ortiq xodim, jumladan, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi 1 akademik (M. Mavloniy), 10 fan doktori, 42 fan nomzodi faoliyat koʻrsatadi (2003).
Bill Irwin
thumb|Irwin, [[2013]] William Mills "Bill" Irwin (talaffuzi: 1950-yili Santa Monicada tugʻilgan) amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.
Ringwood (New Jersey)
Aholisi
12814 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 72,6 km2. Shundan 65,4 km2 quruqlik, 7,2 km2 esa suv maydonidir.
L'Hôpital-d'Orion
L'Hôpital-d'Orion Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Pyrénées-Atlantiques departamenti Oloron-Sainte-Marie tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
164 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 19,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,5 km2.
1395
Tugʻilgan
''См. также: Категория:Родившиеся в 1395''
Vafot etgan
🇷🇺
Yorqin hayot mahallasi
Yorqin hayot — Segeli tumanidagi mahalla."Mustaqillik" va Al-Fargʻoniy mahallalari bilan chegaradosh. 1993 yil tashkil topgan. Yorqin hayotga intilib yashash degan maʼnoda „Yorqin hayot“ deb nomlangan. Aholisi 8000 kishi, oilalar soni 2581 ta. Milliy tarkibi, asosan, oʻzbeklar, shuningdek, boshqa millat vakillari(rus, tatar, tojik, koreyslar) yashaydi(2008).Mahallada 4 koʻcha, bolalar bogʻchasi, maktab, oziq-ovqat doʻkonlari, dorixonalar va boshqalar mavjud .
Manbalar
mahalla
Bobo Shavq madrasasi
Bobo Shavq madrasasi unchalik katta bo‘lmagan bir nechta hujralardan iborat bo‘lib, hazrat Bobo Shavqiy mozori boshida joylashgan bo‘lgan. Unda asosan qorilar tayyorlangan. Ularga Qur'on tilovati mukammal o‘rgatilgan. Bu joy Buxorodagi muqaddas ziyoratgohlardan biri hisoblanadi.
Tarixi
Bobo Shavq mozoridagi hujralarga hijriy 1321-yili (1903-1904) Mehtarxoja ibn Iskandarxoja Do‘st chuhra og‘asi guzarida bir hovli qurib, vaqf qiladi. Hujjat qozi ul-quzzot Mir Badriddin ibn Sadriddin muhri bilan tasdiqlangan. Ushbu qozining bir arznomasida hazrat Bobo Shavq sarmozoridagi ikki hujrada yashagan qori Ergash va qori Xalil joyi bo‘sh turgani sababli ularning o‘rniga qori Fo‘lad va qori Tursun qo‘yilishi haqida xabar berilgan. Joy haqi 3 tilla bo‘lgan.
Mikrogameta
Mikrogameta (yun. mikros - kichkina, gameta — ayol, gametes — erkak) — erkaklik (urugʻ) hujayrasi. Meyoz jarayonida hosil boʻladi.M. makrogametalar (urgʻochilik jinsiy hujayralari) singari xromosomalarning gaploid toʻplamiga ega. M. tuxum hujayrani urugʻlantirish funksiyasini bajaradi. Urugʻlangan tuxum hujayra zigota de-yiladi. Zigotada xromosomalarning digoyuid toʻplami tiklanadi.
Brucamps
Brucamps Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Somme departamenti Abbeville tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
109 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 17,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,4 km2. Dengiz sathidan 54 – 115 m balandlikda joylashgan.
Michael Jeter
thumb|Jeter, [[1992]] Michael Jeter (talaffuzi: 1952-2003) aktyor va komediyachi.
Maykl Jeter (ingliz Maykl Jeter, 26 avgust 1952 - 30 mart 2003-yil) - amerikalik aktyor.
Maykl Jeter 1952 yil 26 avgustda Tennesi shtatidagi Lawrenceburg shahrida tug'ilgan. Yoshlik chog'ida shifokor bo'lishni va Tibbiyot bo'limida Memfis universitetiga o'qishni orzu qilardi, biroq u o'sha erda o'qiganidan keyin aktyorlikdan ko'proq qiziqqan. Mahalliy teatrda bir necha spektakllarda qatnashgan, keyin Memfitschni tark etib, Baltimorga ko'chib ketgan. U Nyu-Yorkdagi baxtni qiynoqqa solish uchun harakat qilmadi, chunki u aktyorlarning kasaba uyushmasiga a'zo bo'lishdan ancha qiyin bo'lganiga ishondi.
Uning qat'iyatli va kasbiy faoliyati, uni teatr boshqaruvchisi Tommy Tun bilan tanishtirganidan so'ng, Nyu-Yorkka olib keldi va "The Ninth Cloud" o'yinida rolga taklif qilindi. Jeter qisqa vaqt ichida muvaffaqiyatga erishdi va 1989 yil oxiriga kelib Broadway musiqiy "Grand Hotel" da o'zining birinchi debyutini o'tkazdi, unda kelgusi yil Toni mukofotiga sazovor bo'lgan.
Televizionda u 1980-yillarning boshlarida filmlar va teledasturlardagi kichik rollarda paydo bo'ldi. Ekranlarda, odatda The Fisher King (1991), The Landing Zone (1994) va Las-Vegasdagi qo'rquv va to'ntarish (1998) filmlarida bo'lgani singari, kranklar yoki qorishmalar o'ynadi. Ba'zan u "Qirol of the Air" (1997), "Yashil mil" (1999), "Jurassic Park III" (2001) va "Open Space" (2003) kabi filmlarda ham jiddiy rollarga ega edi. 1992 yilda u "Kechki soyani" saytidagi roli uchun Emmy mukofotiga loyiq topildi. Yosh tomoshabin 2000-2003 yillarda "Sesame Street" bolalar dasturida janob Noodle nomi bilan tanilgan.
Maykl Jeter gey edi, uning yo'nalishini yashirmadi. Uning doimiy sherigi 1995 yildan buyon uchrashgan Sean Bleu edi. U OITS bilan kasallanganidan keyin giyohvand moddalar va spirtli ichimliklar bilan bog'liq muammolarga duch keldi. Juda qisqa vaqt mobaynida aktyor deyarli butunlay bo'shashdi va ekranlarga chiqdi. Filmdagi oxirgi ishi o'limidan so'ng chiqarilgan va aktyor xotirasiga bag'ishlangan animatsiya filmi "Polar Express" da ikki muxandisning ovozi edi. Maykl Jeter 2003 yil 30 martda Los-Anjelesda 50 yoshida epileptik musibatdan o'lib chiqqan.
Agugliaro
Agugliaro Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan kommunadir. Vicenza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 14 km2. 1379 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Dolmatovo
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Dolmatovo ( Долматово  ) — Rossiyaning Arxangelsk viloyati, Velskiy tumanidagi qishloq. 2010-yilda jami 21 ta ko'cha mavjud bo'lib, aholi soni 832 kishidan iborat edi.
Geografiya
Dolmatovo 70-da joylashgan km shimolda, Velskda (tuman ma'muriy markazi) avtomobil yo'lida joylashgan. Vaskovo - eng yaqin qishloq.
2022-yildagi Anyang zavodidagi yong'in
Hukumatning bayon qilishicha, 200 dan ortiq qutqaruvchi va 60 o't o'chiruvchi yong'in bilan kurashgan, shuningdek, qurbonlarning qarindoshlari uchun voqea joyida psixologlar ham kelgan. Davlat ommaviy axborot vositalarining ta'kidlashicha, yong'in Anyangning "yuqori texnologiyalar zonasi" dagi kichik xususiy kompaniyaga tegishli bo'lgan ob'iektda boshlangan.
Montgobert
Montgobert Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Soissons tumani tarkibiga kiradi.
Mikrozarralar
Mikrozarralar - oʻlchami 10 8 m dan 10 7 m gacha oralikdagi qiymatga mos kelgan barcha zarralar. Elementar zarralar, yadro, atom, molekula M. hisoblanadi. M.ning katta jismlardan farqi: M. bir vaqtning oʻzida ham toʻlqin, ham korpuskulyar xususiyatga ega; M.ni harakterlovchi fizik kattaliklar, asosan, diskret qiymatlargagina ega boʻlishi mumkin; M. harakati oʻrganilayotganda temperaturayektoriya tushunchasi oʻz mazmunini yoʻqotadi, uning oʻrnida M.ning fazoning biror kichik sohasida kuzatilayotgan vaqt oraligʻida boʻlish ehtimolligi haqida fikr yuritish mumkin. M.ning harakati bilan bogʻliq boʻlgan hodisalarni kvant mexanika oʻrganadi.
Montgobert
Aholisi
185 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 16,2 nafar kishi.
Indeks (statistika)
alt=Sample of statistics graph|thumb| Yaxshi saqlangan ma'lumotlarning namunasi Statistikada va tadqiqot dizaynida indeks kompozit statistik ko'rsatkichdir. Boshqacha qilib aytganda, bir nechta ko'rsatkichlarni jamlaydigan murakkab o'lchov.
Indekslar - kompozit ko'rsatkichlar sifatida ham tanilgan. Ular aniq kuzatishlarni umumlashtiradi va tartiblaydi.
Ijtimoiy fanlar va barqarorlik sohasidagi ko'plab ma'lumotlar Gender farqi indeksi, Inson taraqqiyoti indeksi yoki Dow Jones sanoat o'rtacha indeksi kabi turli indekslarda taqdim etilgan. 2009-yilda Jozef Stiglits, Amartya Sen va Jean-Paul Fitoussi tomonidan yozilgan "Iqtisodiy samaradorlik va ijtimoiy taraqqiyotni o'lchash bo'yicha komissiyaning hisoboti" shuni ko'rsatadiki, bu chora-tadbirlar so'nggi yillarda uchta omil tufayli keskin o'sishni boshdan kechirgan. Mos keladigan omillar:
Erl Babbining so'zlariga ko'ra, indeksdagi elementlar odatda teng darajada tortiladi, agar bunga qarshi biron bir sabab bo'lmasa (masalan, agar ikkita element o'zgaruvchining deyarli bir xil tomonini aks ettirsa, ularning har birining vazni 0,5 bo'lishi mumkin).
Xuddi shu muallifga ko'ra, buyumlarni qurish to'rt bosqichni o'z ichiga oladi. Birinchidan, ob'ektlarni ularning mazmuni haqiqiyligi, bir o'lchovliligi, o'lchovni o'lchash kerak bo'lgan o'ziga xoslik darajasi va ularning farqlari miqdori asosida tanlash kerak. Ob'ektlar bir-biri bilan empirik bog'liq bo'lishi kerak, bu ularning ko'p o'lchovli munosabatlarini tekshirishning ikkinchi bosqichiga olib keladi. Uchinchidan, indekslar ballari ishlab chiqilgan bo'lib, bu ularning ballar diapazonini va ob'ektlar uchun og'irliklarini aniqlashni o'z ichiga oladi. Nihoyat, indekslar tasdiqlanishi kerak, bu ularning qurilishida foydalanilmagan o'lchanadigan o'zgaruvchiga tegishli ko'rsatkichlarni bashorat qila oladimi yoki yo'qligini tekshirishni o'z ichiga oladi.
2008-yilda OECD va Yevropa Komissiyasining Qo'shma tadqiqot markazi tomonidan qo'shma ko'rsatkichlarni (CI) qurish bo'yicha qo'llanma nashr etilgan. OECDning yuqori darajadagi statistika qo'mitasi tomonidan rasman ma'qullangan qo'llanma indeksni ishlab chiqish uchun o'nta rekursiv qadamni tavsiflaydi :
Ro'yxatda ta'kidlanganidek, kompozit indikatorni yaratish uchun ko'plab modellashtirish tanlovlari talab qilinadi, bu esa ulardan foydalanishni munozarali qiladi. Og'irliklarni belgilash va tasdiqlashning nozik masalasi, muhokama qilinadi. Kompozit ko'rsatkichlarning tabiatini sotsiologik o'qishni Paul-Marie Boulanger taklif qiladi, u ushbu chora-tadbirlarni uchta harakatning kesishmasida ko'radi :
Boulangerning keyingi ishi taraqqiyotning turli o'lchovlari qanday qabul qilinishi yoki olinmasligini o'rganish uchun Niklas Luhmanning ijtimoiy tizim nazariyalari asosida kompozit ko'rsatkichlarni tahlil qiladi.
Karl Marks (Oʻzgan tumani)
Karl Marks (Карл Марк) — Qirgʻiziston Respublikasining Oʻsh viloyati Oʻzgan tumaniga qarashli qishloq. Yalpoq-Tosh ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Indekslash
Indekslash yoki indeksatsiya (index — koʻrsatkich, roʻyxat) — isteʼmol tovarlari va xizmatlar narxining oʻsib borishiga muvofiq davlat tomonidan fuqarolarning pul daromadlarini oshirib borish; isteʼmolchilarni inflyatsiyadan himoya qilish usullaridan biri. Shu yoʻl bilan aholining xarid qobiliyati va oʻrtacha real daromadi saqlab qolinadi.
Kredit va toʻlov shartnomalari, ish haqi, dividendlar, foizlar, nafaqa, pensiya va boshqalar toʻlovlarni amalga oshirishda maxsus indekslash koeffitsiyentlariga asoslaniladi. Indekslash, asosan, mamlakat ichidagi jarayonlarga nisbatan amalga oshiriladi. Isteʼmol tovar (xizmat)larini ishlab chiqarish pasayib ketgan sharoitda davlat (yoki davlat byudjeti) pul qadrsizlanishini toʻliq qoplaydigan indekslash oʻtkaza olmaydi. Shu bois koʻpincha qisman indekslash amalga oshiriladi.
Blomberg
Blomberg Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Wittmund tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 12,80 km2. 1579 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Blombergning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Shili (Jangeldi tumani)
Shili (Шилі)— Qozogʻistonning Qoʻstanay viloyati Djangeldi tumaniga qarasli qishloq. Shilin qishloq okrugining maʼmuriy markazi va yagona aholi punkti. KATO kodi — 394265100.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 706 kishi (341 nafarerkak va 365 nafar ayol) edi. 2009 yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 466 kishi (238 nafar erkak va 228 nafar ayol) yashagan.
Indeterminizm
Indeterminizm (lot. in - inkor qoʻshimchasi va determinizm) — tabiat, jamiyat va tafakkur hodisalarining obyektiv sababiy bogʻlanishlari (yoki fanda tushuntirib berish mumkinligi)ni inkor etuvchi taʼlimot. Inson xulqatvorini izohlashga kelganda I. irodani mustaqil (avtonom) kuch deb karaydi, uning mutlaq erkinligini eʼtirof etadi.
Mikrobiologiya sanoati
Mikrobiologiya sanoati - sanoat tarmogʻi; ishlab chiqarish jarayonida turli nooziq-ovqat xom ashyo turlari (neft va gaz uglevodorodlari, gidrolizatlar, yogʻoch)dan va qand lavlagi, makkajoʻxori, moyli va yormabop ekinlar va boshqalarning donini sanoatda qayta ishlash chiqindilaridan qimmatli mahsulotlarni mikrobiologik sintez qilib olishga asoslanadi. Oqsilvitaminli konsentratlar, aminokislotalar, vitaminlar, ferment preparatlari, antibiotiklar, oʻsimliklarni zararkunanda va hasharotlardan himoya qilishda qoʻllaniladigan bakteriyali va virusli lre-paratlar, bakteriyali oʻgʻitlar, shuningdek, oʻsimlik xom ashyosini kompleks qayta ishlash mahsulotlari — furfurol, ksilit va boshqa ishlab chiqaradi. Mikrobiologiya sanoati fantexnika taraqqiyoti yutuqlari negizida vujudga kelgan va mikrobiologiya texnikasi, kimyo, fizika, kimyoviy texnologiya, biotexnologiya va boshqalarning eng yangi yutuqlariga tayanadi. Mikroorganizmlarga xos boʻlgan moddalarning fermentlar taʼsirida oʻzgarishlarida yuzaga keladigan ulkan energiyadan qishloq xoʻjaligi va sanoat uchun zarur mahsulotlarni maqsadga muvofiq sintez qiladigan mukam mal muhandislikbiologik sistemalar barpo etilgan. Mikrobiologiya sanoati mahsulotlarining katta qismi biologik jihatdan yuqori sifatli aralash yem ishlab chiqarishda ishlatiladi. Yemga qoʻshilgan 1 t yem achitqi tirik vaznda qoʻshimcha 1,5—2 t parranda goʻshti yoki 15—25 ming dona tuxum olishni taʼminlaydi va 3,5—5 t donni tejash imkoniyatini beradi. Yem achitqilari bilan birga ratsionda yetishmaydigan vitaminlar va aminokislotalar, yem antibiotiklari, fermentli preparatlar mollarning ozuqa ratsioniga qoʻshiladi.
Mikrobli va virusli insektitsidlar odamlar, foydali hayvonlar va hasharotlar uchun xavfsiz hisoblanadi. Fermentli preparatlar qishloq xoʻjaligi xom ashyolariga ishlov berishda bir qator texnologik jarayonlarni ancha tezlashtiradi, oziq-ovqat, goʻsht, sut sanoati, yengil sanoatda mahsulot chiqishini oshiradi va sifatini yaxshilaydi. Fermentli preparatlar, shuningdek, kimyo va qora metallurgiya sanoatida, sanoat va kommunal oqova suvlarini tozalash tizimlarida qoʻllaniladi. Mikrobiologiya sanoati mahsuloti boʻlgan lizin, fermentli va oqsilli preparatlar non va non mahsulotlarini, oziq-ovqat kotsentratlarini oqsil bilan boyitish, ularning ozuqalik qimmatini oshirishda foydalaniladi. Oʻzbekistonda Mikrobiologiya sanoati mahsulotlari "Qoʻqon spirt zavodi" aksiyadorlik jamiyati (1989; don (bugʻdoy)dan rektifikatsiya qilingan etil spirti), "Andijon biokimyo zavodi" aksiyadorlik jamiyati (1953; furfurol, spirt, etil spirti, quruq xlorella va boshqa mikrobiologiya mahsulotlari); Yangiyoʻl "Biokimyo" aksiyadorlik jamiyati (1949; etil spirti, oʻsimlik xom ashyosidan texnik spirt, yem-xashak achitqisi, quruq yem-xashak qoʻshimchasi), Fargʻona furan birikmalari kimyo zavodi (1946; chigit shulxasi, sholi qipigʻi, paxta lin-ti va boshqalardan furfurin, etil, texnik spirtlar)da ishlab chiqariladi. Mikrobiologiya sanoatining ayrim mahsulotlari "Oʻzfarmsanoat" kompaniyasi korxonalarida tayyorlanadi.
Rixsivoy Yoqubov.
NGC 4469
Ushbu obyektni William Herschel 1784-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Mikrobiologiya
Mikrobiologiya (mikro... va biologiya) — mikroorganizmlar haqidagi fan. M. viruslar, barcha prokariotlar va mikroskopik eukariotlar (bir hujayrali hayvonlar, suvoʻtlar, ayrim zamburugʻlar)ni oʻrganadi. Mikroorganizmlarni A. Levenguk (1683) birinchi marta ko'rgan va tavsiflab bergan. Nemis olimi O. Myuller (1786) ilk bor mikroorganizmlarni sistemaga solishga uringan. Mikroorganizmlar haqidagi maʼlumotlar bir qancha rus olimlari (I.Belyayev, I. Kulabin, M. M. Terexovskiy va boshqalar)ning ishlarida ham uchraydi. Lekin M. fan sifatida faqat 19-asrning 2-yarmida, asosan, fransuz olimi L. Paster ishlari taʼsirida shakllana boshladi. L. Paster muayyan kimyoviy jarayonlar, jumladan, har xil bijgʻishlarni mikroorganizmlar faoliyati bilan bogʻliqligini isbotlab berdi; yuqumli kasalliklarni mikroblar paydo qilishi toʻgʻrisidagi gʻoyani himoya qildi; mikroorganizmlarning oʻz-oʻzidan paydo boʻlishi toʻgʻrisidagi gipotezani inkor etdi; anaerobiozni kashf qildi. R. Kox va uning maktabi tomonidan qattiq oziq muhitning yaratilishi, mikroorganizmlarning sof kulturasiga boʻlgan qatʼiy talablar va kasallikning muayyan mikroorganizmga bogʻliqligini aniqlash mezonlarining ishlab chiqilishi bilan qisqa vaqt davomida koʻpchilik kasalliklarning qoʻzgʻatuvchilari kashf etildi. L. Pasterning mikroorganizmlarning tabiatdagi ahamiyati toʻgʻrisidagi gʻoyalarini umumiy M. asoschilari S. Ch. Vinofadskiy va M. Beyerink rivojlantirishdi. Ular tomonidan mikroorganizmlarning elektiv kulturasi (bitta organizmning rivojlanishiga sharoit yaratish) metodining ishlab chiqilishi va moddalarning biologik aylanishi jarayonida ishtirok etadigan mikroorganizmlar guruhining koʻrsatib berilishi bilan eksperimental M. rivojlana boshladi.
M.ning asosiy oʻrganish obʼyektlari bakteriyalar, achitqi zamburugʻlar, aktinomitsetlar va viruslar hisoblanadi. Lekin M. metodlaridan zamburuyelar va boshqa mikroorganizmlarni hamda yuksak tuzilgan koʻp hujayralilar hujayralarini oʻstirishda ham foydalaniladi. Zamonaviy M. bir qancha mustaqil fanlarga ajratiladi. Sanoat (texnik) M. ogʻir, yengil va, asosan, oziq-ovqat sanoati tarmoqlarida uchraydigan zararkunanda hamda oziq mahsulotlarini ishlab chiqarish da foydalaniladigan mikoorganizmlarning faoliyati va biologik xususiyatlarini oʻrganadi. Sanitariya M.sining vazifasi suv, havo, oziq-ovqatlar sifatini nazorat qilish, kasallik tugʻdiruvchi mikroorganizmlar tarqalishining oldini olishdan iborat. Umumiy M. mikroorganizmlar morfologiyasi, fiziologi-yasi, biokimyosi, genetikasi, sistematikasi va ularning tabiatdagi ahamiyatini oʻrganadi. Yashash muhitiga koʻra umumiy M. tuproq, sanoat, suv, geologik, kosmik M.ga ajratiladi. Tuproq, yaʼni qishloq xoʻjaligi M.si tuproq mikroorganizmlari tarkibini, ularning oʻsimliklar qoldigʻini oʻzlashtirishda va oʻsimliklar paraziti sifatidagi ahamiyatini oʻrgatadi. Ekinlarning mikroorganizmlar paydo qiladigan kasalliklariga, qishloq xoʻjaligi zararkunandalariga qarshi kurashning mikrobiologik usullarini ishlab chiqadi. Geologik M. mikroorganizmlarning geokimyoviy jarayonlardagi ahamiyatini oʻrganadi. Suv M.si shoʻr va chuchuk suv mikroflorasining son va sifat tarkibini oʻrganadi, ichiladigan suvning sifatini nazorat qiladi. 1965-yildan kosmik M. rivojlana boshladi. U bir hujayrali organizmlarning kosmik fazodagi hayot faoliyatini oʻrganmoqda.
M. obʼyektlari va jarayonlaridan zamonaviy texnologik M., yaʼni biotex-nologiyada keng foydalaniladi. Zamonaviy M. mustaqil metodologiyaga ega boʻlgan, lekin oʻz tadqiqotlarida fizikkimyoviy biol., sitologiya, genetika va boshqa fanlar qoʻlga kiritgan yutuqlardan foydalanadigan mustaqil fan hisoblanadi.
Oʻzbekistonda mikrobiologik tadqiqotlar 20—30-yillardan boshlandi. 1947-yilda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Zoologiya va botanika institutlari qoshida mikrobiologiya lab. tashkil etildi. Lab.da tuproq unumdorligini oshirish, silos tayyorlash, oqova suvlarni tozalash, oʻsimlik va hasharotlarning virus kasalliklari ustida tadqiqotlar olib borildi. Tadqiqotlar, ayniqsa, 1977-yilda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Mikrobiologiya ilmiy tadqiqot instituti tashkil etilganidan soʻng kengayib ketdi. Bu davrda Oʻrta Osiyo mikroflorasini aniqlash va oʻrganish (M. E. Mavloniy), vino tayyorlashda foydalaniladigan achitqilar sifatini yaxshilash (X. Abdurazzoqova, N.B.Egamberdiyev, Sh. I. Hakimova), mikroorganizmlardan oʻsimlik qoldiqlari va sanoat chiqindilaridan yem-xashak tayyorlashda foydalanish (J. Toshpoʻlatov, T. D. Jamolov), mikroorganizmlar orasidagi antagonistik munosabatlarni va ular ishlab chiqaradigan antibiotiklarni oʻrganish, ulardan oʻsimliklarni himoya qilishda, chorvachilikda (S. A. Asqarova, S. M. Hojiboyeva, M. Q. Qutliyev, S. B. Boʻriyev) foydalanish hamda sabzavot, poliz, texnika va boshqa qishloq xoʻjaligi ekinlarining bakteriya, zamburugʻ va viruslar qoʻzgʻatadigan kasalliklari (Ye. T. Dikasova, M. I. Isamuhamedov, A. H. Vahobov) ustida keng miqyosda tadqiqot olib borildi. Bir vaqtning oʻzida mikroorganizmlarning geokimyoviy faoliyatiga oid ishlar amalga oshirildi. Tarkibida oltin, mis va boshqa elementlar kam boʻlgan rudalardan elementlarni mikrobiologik yoʻl bilan ajratib olish texnologiyasi ishlab chiqildi (P. T. Malaxova, M. F. Sagdiyeva). Qishloq xoʻjaligi va sanoat korxonalaridan chiqadigan oqova suvlarni mikrobiologik usul yordamida tozalash (J.Q. Qutliyev, R. Sh. Shoyoqubov, S. B. Boʻriyev), gen va hujayra muhandisligi usullari yordamida yengil va oziq-ovqat sanoatlari, qishloq xoʻjaligi va farmakologiya uchun zarur boʻlgan oqsillar, fermentlar, vitaminlar, biologik oʻgʻitlar sintez qilish, shifobaxsh sutqatiq tayyorlash biotexnologiyalari joriy qilindi (A. F. Xolmurodov, A. S. Rasulov, P. Yu. Yusupov, I. J. Jumaniyozov, T.F. Gʻulomova, D. K. Ogay). Bu tadqiqotlar tufayli virus — zamburugʻ — oʻsimlik sistemasida zamburugʻning kasallik qoʻzgʻatish xususiyatidagi oʻzgaruvchanligini aniqlashda mikovirusning ahamiyati ochib berildi (J. Safiyazov). Mikroorganizmlarda fiziologik faol birikmalarning hosil boʻlishi va ularni ishlab chiqishni boshqarish yoʻllari oʻrganildi. Nikotinamidadenindinukleotid (NAD) ishlab chiqaradigan mahalliy zamburugʻlar topildi va ular sintezining ayrim biokimyoviy mexanizmlari aniqlandi (A. F. Xolmurodov, T. Gʻ. Gʻulomova). Sellyupatik fermentlar preparati va oqsilga boy oziq moddalar olish texnologiyasi ishlab chiqildi (K. D. Davronov, 3. R. Axmedova). Sianobakteriyalarni yemiradigan faglar aniqlandi (M. M. Murodov). 50 yillik tadqiqotlar natijasida Oʻzbekistonda birinchi marta mintaqaviy mikroorganizmlar kolleksiyasi yaratildi.
T i b b i yo t M.ning rivojlanishi A. G. Grekov nomi bilan bogʻliq. Uning bevosita ishtirokida Toshkent harbiy gospitali qoshida birinchi bakteriologik lab. (1917), Oʻlka bakteriologiya instituti (hozirgi Vaksina va zardoblar instituti) tashkil etildi (1918). M.ning zamonaviy muammolarini ishlab chiqishga A. O. Obidov, I. M. Muhamedov, M. A. Mirzayeva, L. G. Bajenov, X. I. Ishoqova, E. X. Eshboyev, N. A. Nuraliyev va boshqa katta hissa qoʻshmoqdalar.
Veterinariya M.si sohasidagi tadqiqotlar Oʻzbekiston Veterinariya institutida olib boriladi. In-tda samarali faoliyat koʻrsatgan Sh. T. Rasulov (qoramollarning trixofitiya — qoʻtir kasalligi), I. N. Nevskiy, A. A. Volkova, P. A. Apollosova, P. B. Boboyev, G. N. Nosirov, I. A. Mazitov (qoʻylarning anaerob va salmonellyozli, virusli abortlari), N. K. Siddiqov, I. D. Burlitskiy, M. B. Boboyeva, A. N. Axmedov (mollarning kolibakteriozi, parrandalarning pasterellyoz, pulloroz, tif va boshqa yuqumli kasalliklariga qarshi veterinariyasanitariya tadbirlari), N. Mamatov (hayvonlarda quturish kasalligiga karshi vaksina yaratgan), X. Salimov (qoramollarning leykoz kasalligi diagnostikasi, unga qarshi kurash vositalari) kabi olimlar veterinariya M.si rivojiga katta hissa qoʻshdilar.
Abdurasul Vahobov, Egamberdi Eshboyev, Hoshim Nurmamatov.
1396
Tugʻilgan
''См. также: Категория:Родившиеся в 1396''
Zestoa
Zestoa Ispaniyaning Basklar Oʻlkasi mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Guipúzcoa provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 43,69 km2. Aholisi — 3544 kishi (2010).
1396
Vafot etgan
''См. также: Категория:Умершие в 1396''
🇷🇺
Bakhaia (Bangladesh)
Bakhaia - Bangladeshning sharqidagi, Chittagong bo'linmasi, Chandpur tumanidagi qishloq.
Liberty (Indiana)
Liberty AQShning Indiana shtatida joylashgan shahardir. Union okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
2061 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 913,8 nafar kishi.
Onšov (Znojmo)
Onšov Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 68 ga yaqin aholisi bor.
Asigliano Veneto
Asigliano Veneto Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan kommunadir. Vicenza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 8 km2. 937 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Allerton (Iowa)
Allerton AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Wayne okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
501 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 169,7 nafar kishi.
Mikroiqlim
Mikroiqlim (mikro... va iqlim) — yer yuzasiga yaqin havo qatlamining iqlimi; mahalliy iqlim doirasida yer yuzasining kichik farqlari tufayli roʻy beradi. Mas, biron oʻrmonning mahalliy iqlimida oʻrmon ichidagi yalangliklar, oʻrmon chetining M. i, shaharning mahalliy iqlimida ayrim maydonlar, koʻchalar, xiyobonlar, hovlilar Mikroiqlim va h.k. farq qshshnadi. Yer yuzasidan baland kutarilgan sari M. farqlari tez yoʻqola boradi. M. koʻp jihatdan obhavo sharoitiga bogʻliq: havo ochiq va shamolsiz boʻlganda M. ta-fovutlari kuchli boʻladi, osmon bulut boʻlganda esa, M. bir-biridan kam farq qiladi. Mahalliy iqlim, M. kichik hududlar iqlimidir. Joyning mikro-iqlimiy xususiyatlarini aniqlash uchun meteorologik kuzatishlar oʻtkaziladi. Kuzatishlar, odatda, qisqa vaqt ichida va har xil balandliklarda olib boriladi. Kuzatish natijalari muntazam ishlaydigan st-yalarda shu vaqtlar davomida oʻtkazilgan kuzatish natijalari bilan taqqoslanadi.
Rio Grande (New Jersey)
Aholisi
2444 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 6,2 km2. Shundan 6,1 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 3 m balandlikda joylashgan.
Oq-Terak (Oʻzgan tumani)
Oq-Terak (Ак-Терек) — Qirgʻiziston Respublikasining Oʻsh viloyati Oʻzgan tumaniga qarashli qishloq. Yalpoq-Tosh ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 500 kishi.
Ton
Ton Italiyaning Trentino — Alto Adige/Südtirol mintaqasida joylashgan kommunadir. Trento provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 26 km2. 1271 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Soultzbach-les-Bains
Soultzbach-les-Bains Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Haut-Rhin departamenti Colmar tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
602 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 84,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,1 km2. Dengiz sathidan 306 – 899 m balandlikda joylashgan.
Pécsudvard
Pécsudvard — Vengriyaning Baranya tumanidagi qishloq.
L'Hôpital-Saint-Blaise
L'Hôpital-Saint-Blaise Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Pyrénées-Atlantiques departamenti Oloron-Sainte-Marie tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
76 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 36,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,1 km2.
1397
Tugʻilgan
''См. также: Категория:Родившиеся в 1397''
Vafot etgan
''См. также: Категория:Умершие в 1397''
🇷🇺
Brutelles
Brutelles Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Somme departamenti Abbeville tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
179 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 28,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,3 km2. Dengiz sathidan 3 – 59 m balandlikda joylashgan.
Amlikon-Bissegg
Amlikon-Bissegg Shveysariyaning Thurgau kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Weinfelden okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 14.4 km2. 1223 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Hududi
Amlikon-Bisseggning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Ballıca
Ballıca — Turkiyaning Erzurum viloyati Oltu tumaniga qarashli qishloq.
Manbalar
[
Linden (Indiana)
Linden AQShning Indiana shtatida joylashgan shahardir. Montgomery okrugi tarkibiga kiradi.
NGC 4470
NGC 4470 Sunbula yulduz turkumidagi Sa tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1784-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Oʻzbekiston-452
"OʻZBEKISTON-452" — oʻrtacha ertapishar tarvuz navi. Butunittifoq oʻsimlikshunoslik institutining Oʻrta Osiyo tajriba st-yasida chiqarilgan. Mevasi dumaloq, oʻrtacha kattalikda, yuzasi silliq, poʻsti oqishyashil, qoramtiryashil yoʻllari bor, ogʻirligi 5–8 kg. Eti mayin, pushtirang, zichligi oʻrtacha, sersuv, shirin. Tarkibida qand miqdori 9—11%. Urugʻi yirik, sargʻishqora halqasi bor. Niholi unib chiqqanidan keyin birinchi hosili 70—75 kunda pishadi. Hosildorligi 200—ZOOts/ga. 1951-yildan ekish uchun davlat reyestriga kiritilgan. Oʻzbekistonning hamma viloyatlarida ekiladi. (rasmi Tarvuz maqolasida berilgan).
Lazizbek Mirayev
Lazizbek Mirzayev (Lazizbek Mirzaev; 2006-yil 5-oktyabrda tugʻilgan) — oʻzbek futbolchisi, Oʻzbekistonning „Lokomotiv“ (Toshkent) klubi safida yarim himoyachisi pozitsoyasida toʻp suradi.
Klub faoliyati
„Lokomotiv“ (Toshkent) klubi futbol akademiyasi tarbiyalanuvchisi. 2022-yilning 12-noyabr kuni „Lokomotiv“ning asosiy tarkibidagi debyutini Oʻzbekiston Superligasining „Metallurg“ klubiga qarshi oʻyinida oʻtkazdi. 2023 yilning yanvarida u klub bilan birinchi professional shartnomasini imzoladi.
Terma jamoadagi faoliyati
2022-yildan 17 yoshgacha boʻlgan Oʻzbekiston terma jamoasida oʻynab kelmoqda. 2023-yilning yozida u oʻz jamoasiga yoshlar oʻrtasidagi Osiyo chempionati yarim finaliga chiqishga yordam berdi.
Vinni, Estonia
Vinni — Estoniyaning Lääne-Viru okrugi, Vinni cherkovida joylashgan tuman.
2021-yil 31-dekabr holatiga ko‘ra 882 nafar aholi istiqomat qilishadi
Tarix
Buyuk Shimoliy urush paytida Estoniya tuproqidagi so'nggi kurash 1708 yil 15 avgustda Vinni maydonida bo'lib o'tdi. Qolgan shved kuchlarining bo'yli va Peynuga olib chiqildi.
Individual ong
Individual ong - ayrim shaxsning ongi; davr, sinf, millat va, shuningdek, individual hayot sharoitlari taʼsirida shakllangan shaxsning maʼnaviy dunyosi. I. o. ijtimoiy ong bilan uzviy bogʻlangan, chunki har bir shaxs muayyan jamiyatda, muayyan ijtimoiy muhitda yashaydi, shuning uchun uning ongi ijtimoiy ongning ifoda-sidir. Ammo I. o. ijtimoiy ongdan ajralmas boʻlsada, har doim ham ijtimoiy ongning maʼlum boʻlagi boʻlavermaydi. Har bir shaxsning vokelikni idrok etishi, uni qabul qilishi, maʼlum bilimlar tizimiga ega boʻlishi ijtimoiy taraqqiyot bilan izohlansa-da, uning oʻziga xos tomonlari mavjud. Buni kishilarning bilimi, xulqi va b. xususiyatlaridagi har xillikda koʻramiz. Oʻz navbatida ijtimoiy ong I. o.ning muhim umumiy tomonlarini aks ettiradi. I. o. ijtimoiy hayotni tadqiq etishda, tarixda shaxsning rolini aniqlashda, taʼlim-tarbiya masalalarini toʻgʻri hal qilishda katta ahamiyat kasb etadi.
Montgru-Saint-Hilaire
Montgru-Saint-Hilaire Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Soissons tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
40 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 11,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,4 km2. Dengiz sathidan 78 – 181 m balandlikda joylashgan.
Kaxovka toʻgʻoni buzilishi
300 px|thumb|Kaxovka toʻgʻoni (2006-yil) 2023-yil 6-iyun kuni Ukrainaning Xerson viloyatidagi Rossiya nazorati ostidagi Kaxovka toʻgʻoni Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi paytida vayron boʻlib, mintaqaga „halokatli suv toshqini“ bilan tahdid soldi.
Vaziyat
2022-yilda, Xerson qarshi hujumining yakuniga koʻra, Ukraina Rossiyani oʻch olish maqsadida portlovchi moddalar bilan toʻgʻonni buzishni rejalashtirayotganlikda ayblagan, biroq rus kuchlari Ukrainaning oldinga siljishiga to‘sqinlik qilish uchun faqat Yangi Kaxovka yo‘li va ko‘prik qavatini vayron qilgan, buning natijasida baʼzi shluzlarga zarar yetkazilgan edi.
Keyingi oylarda Rossiyaning Ukraina infratuzilmasiga zarbalari natijasida bir nechta toʻgʻon urilib, aholining katta qismi suvsiz qolgan edi. Bundan tashqari Krivoy Rog shahrining toʻgʻoni raketa hujumi bilan va Oskil daryosi toʻgʻoni rus quruqlik kuchlari tomonidan vayron qilingan edi. Shuningdek, 2022-yil oktabr oyida urib tushirilgan Rossiya raketalari bilan hujumga urinish haqida xabar berilgan edi, nishon Dnestr daryosidagi toʻgʻon boʻlishi mumkin edi.
Hodisadan oldin New York Times Rossiya nazoratidagi toʻgʻon suv sathi misli koʻrilmagan darajada yuqori darajaga yetganidan keyin suv toshqini xavfi borligidan xabar qilgan edi.
Tahlil
Rossiya ham, Ukraina ham toʻgʻonni vayron qilganlikda qarshi tomonni aybladi. Toʻgʻon buzilgan paytda Rossiya nazorati ostida boʻlgan va uning suv sathi 30 yillik eng yuqori koʻrsatkichga chiqqan. Bu beparvolikmi yoki qasddanmi, nomaʼlum.
Taʼsir
alt=Map showing the path of water flowing in the Dnipro River downstream of the Nova Kakhovka dam in Ukraine.|right|thumb|300x300px| Yangi Kaxovka toʻgʻonining quyi oqimidagi Dnepr daryosidagi oqim yoʻli.
Suv toshqini va evakuatsiya
Ukraina Milliy politsiyasi Ukraina nazorati ostidagi Dneprning gʻarbiy qirgʻogʻidagi barcha fuqarolarni elektr jihozlarni oʻchirib, hujjat va zarur buyumlarni olib, Mikolaivka, Olhivka, Lyovo, Tyaginka, Poniativka, Ivanovka, Tokarivka, Pridniprovske, Sadove, Korabel oroli va Xersonning bir qismiga evakuatsiya qilishni soʻradi.
Zarar tufayli suv toshqinlari paydo boʻldi, Zaporijjya atom elektr stansiyasini sovutadigan suv sathining ehtimoliy kamayishiga olib keldi.
Suv taʼminoti
Suv omboridan keladigan suv quyi oqimda janubiy Ukraina va Qrim yarim orolini va yuqori oqimdagi Zaporijjya atom stansiyasini taʼminlaydi. Rossiya davlat matbuotining xabar berishicha, Rossiya tomonidan oʻrnatilgan Yangi Kaxovka meri toʻgʻonning buzilishi tufayli Shimoliy Qrim kanalidan Qrimga keladigan suv taʼminotida „muammolar“ paydo boʻlishini aytdi.
Ukraina
Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy oʻzining Telegram kanalida shunday dedi: "Rossiya terrorchilari tomonidan Kaxovka GES toʼgʼonining buzilishi butun dunyo uchun ular Ukraina zaminining har bir burchagidan quvib chiqarilishi kerakligini tasdiqlaydi. Ularga bir metr ham qoldirmaslik zarur, chunki ular har bir metrdan terror uchun foydalanadilar."
Ukraina prezidenti devonining rahbari Andrey Yermak toʻgʻonning vayron qilinishi „ekotsid“ ekanligini aytdi.
Rossiya Federatsiyasi
Rossiya ommaviy axborot vositalari Kaxovka GESi MLRS Vilkhadan otilganini daʼvo qilib, qoʻporuvchilik uchun aybdor Ukrainani ekanligini taʼkidlamoqda.
Rossiya Federatsiyasi Prezidentining matbuot kotibi Dmitriy Peskov Rossiyaning Kaxovskaya GESini buzishga aloqadorlik ayblovlarini qatʼiyan rad etishini rasman eʼlon qildi va bu holatda gap Ukraina tomonidan ataylab rejalashtirilgan qoʻporuvchilik haqida ketayotganini aytdi. Kreml voqea oqibatlari uchun javobgarlikni Kiyev rasmiylariga yuklagan.
Xalqaro hamjamiyat
Portlash paytida Ukrainada boʻlgan Britaniya tashqi ishlar vaziri James Cleverley „Bu muammoning yagona sababi Rossiyaning asossiz keng koʻlamli bosqinidir“, deya taʼkidladi. NATO bosh kotibi Jens Stoltenberg voqeani „gʻazablantiradigan“, deya taʼrifladi. Bu esa „Rossiyaning Ukrainadagi urushining shafqatsizligini“ koʻrsatishini aytdi. European Council President Charles Michel called the blowing up of a hydroelectric power plant a war crime on the part of Russia.
Havolalar
46.77778°N, 33.37028°W
Jannatga taklifnoma kitobi haqida
Jannatga taklifnoma kitobi hozirgi talab yuqori boʻlgan kitoblar sirasiga kiradi. Ushbu kitobda boshqa din vakillari, ateist lar, missionerlar, buddistlar va shu kabi insonlarning qanday qilib haqiqiy iymon nurini topganligi haqida hayotiy hikoyalari dialog shaklda baton etiladi. Ushbu kitob turk yozuvchisi Adam Uzkusa qalamiga mansub bo‘lib, turk tilidan o‘zbek tiliga Marziya Saydam tarjima qilgan.
YOZUVCHI HAQIDA
Adam Uzkusa 1978-yil Samsungning Chorshanba rayonida tug'ilgan. Marmara universitetining Aloqa fakulteti Jurnalistika bo'limida o'qigan. Jurnalistlik faoliyatini 2004-yilda «Vaqt» gazetasida boshlagan. U Turkiyada urush muxbiri sifatda tanilgan. Iroq, Afg'oniston, Ratani, Kashmir, Suriya, Janubiy Livan, G'azo, Darfur va Moro kabi urush va inqiroz xududlarida muxbirlik qilgan. «Xaqiqiy hayot» jurnalining O'rta Sharq vakili edi. Keyinchalik «Sanjakdor» jurnalida ishladi. "Tirilish pochtasi" gazetasida ishlagan. Uning butun dunyoga safarlari asosiyda xujjatli filmlar ishlandi. Bu hujjatli filmlar TRT va boshka Turkiya kanallarining hammasida namoyish qilingan
1. «Jannatga taklifnoma».
3. «Ummat jugrofiyasi».
4. «Sayyoh».
5. «Maqsadimiz-Islom olami».
6. «Qochoq yo'lovchi».
Injildagi viruslar
Muhammad Farxon malayziya lik mashhur davatchilaridan biridir. Musulmon boʻlganidan keyin Qur'onni yod olgan va Misrdagi al-Azhar universitetida oʻqigan. U shu vaqtgacha ikki mingdan ortik kishining musulmon boʻlishiga sabab boʻldi. Xristianligidagi ismi Rastor Yuhanis edi. Muhammad Farhanning otashi Malayziyaning bosh ruhoniysi edi, uning musulmon boʻlganligini eshitib, uni uydan quvgan edi. Ammo Muhammad yetti yil davomid har kuni ota-onasiga maktub yozib ularni Islomga da'vat qildi. Uning yetti yillik mujodalasidan keyin otasi, onasi va qarindoshlarining hammasi musulmon boʻlgandi.
- Otam Malayziadagi nasroniylar katoliklarinig  bosh ruhoniy si edi. Bolaligim cherkov da kechdi, otam meni yaxshi bir xristians qilib tarbiyalab yetishtirdi. Yetti yil davomid otam menga missionerlik taʼlimini berdi. Keyin men ham o'z faoliyatimni boshladim.
- Faoliyatni qayerdan boshladingiz?
- Indoneziya ning Vadun hududidagi missionerlarga qoʻshildim. Keyin u yerdagi faoliyatimni to'xtatib Malayziyaga kelib Seradagi bir litseyda o'qituvchilik  qildim. Litseyda turli dinlarga mansub o'quvchilar bor edi. Bir kun musulmon sinflarga dars beradigan oʻqituvchilar bilan bahslashib qoldim. Keyin  Qur'on o'qib, Qur'onning kamchiliklarini topib, bu o'qishtuvchilarni izza qilishni maqsad qilib oldim. Ammo Qur'onki o'qiganim sari fikrlarim o'zgara boshlanadi.
- Fikringizni o'zgartgan narsalar nimalar ekan?
- Qur'ondagi "Maryam", "Saf" va "Yusuf" suradari meni o'zgartirdi. Litseydagi musulmon oʻqituvchilar bilan xaliyam tortishardim, ulardan oyatlarga izox berishini talab qilardim. O'zim ham bir tomondan Ahmad Diydotning kitoblarini o'qiy boshladim. Va Barnabas Injilini ham oʻqidim. Unda ochik-oydin shaklda Axmad ismli bir payg'ambarning kelishi haqida mujda berilgandi.
- Bu izlanishlaringiz necha yil davom etdi?
- Naq o'n yil davom etdi bu izlanishlarim. O'n yildan keyin Islomning xaq din ekanligiga ishonib, musulmon boʻldim.
- Qur'on va Injil orasidagi qanday farqlarni oʻrgansiz?
- Eng ahamiyatli farq eʼtiqod mavzusida  edi. Injilda bir-biriga mos bo'lmagan, qarama-qarshi bir necha viruslar bor. Fakat ikki kitobni qiyoslab oʻkiganlargina bu viruslarning farqiga boradi. Bundan tashkari, musulmon boʻlishimga ko'rgan  tushim ham bir tushim sabab boʻlgan.
- Qanday tush edi u?
- Tushimda bir jarlikning yonida turibman, jarlikning ichi vaxshiy xavonlar bilan to'la edi. Birdan bir nur xalqasi menga yaqinlashdi va undan ovoz eshitdim: «Agar bu chohga tushishni xoxlamasang, "Fotixa surasini" oʻqi». Men «Fotiha»ni bilmaman», dedim. Nurdan yana ovoz keldi – u «Fotiha»ni o'qigandi. Bu tushimning taʼsiridan xech chiqa olmadim. Albatta, bu xam Islomni sevishimga sabab bo'ldi.
– Musulmon bo'lgach hayotingizda o'zgarishlar boʻldimi? - Ha, avvalo Qur'onni yod oldim - 30 poraning hammasini. Misrda o'qib keldim, Seba hududida ikkita Qur'on kursi ochdim. 50 nafar qori yetishtirdim. Ammo hayotimni o'zgartirgan muammolarimdan iztiroblisi otam bilan oramizning buzilishi edi.
- Qanday muammo edi u?
- Islomga kirgan kunimdan boshlanib uyda namoz o'qiyman. Onam mendan nega musulmonlar kabi ibodat  qilding deb so'radi. Chunki musulmon bo'ldim dedim. U darrov otamga xabar berdi. Otam yetib keldi, «Shu toʻg'rimi», - dedi. Men: «Xristianlikdan voz kechdim, musulmonman, dedim. Otam devorda osiklik turga miltiqni qoʻliga oldi va meni otdi. Onam miltiq ustiga oʻzini otib uni devor tarafga otishiga erishdi. Keyin uydan ketdim. Otam bosh rohoniy boʻlgani uchun mening musulmon boʻlishimni o'zi uchun isnod deb bilardi. Ammo men hech umidsizlikka tushmasdan yetti yil davomida har kuni ota-onamga xat yozib ularni islomga daʼvat qildim. Yetti yil davomida har kecha taxajjudga turdim va Alloximga ota-onamni ham hidoyatga boshla deya yolvordim. Yetti yildan keyingi ota-onam va qarindoshlarimning hammasi musulmon boʻlishdi
Siz Malayziyada ko'zga ko'ringan notiqsiz. Da'vatchilik faoliyatingiz davomida necha kishining musulmon boʻlishiga sabab bo'ldingiz?
- Ikki mingdan ortig' kishining Islomga kirishiga vasila bo'ldim. O'n beshta kishloqda uyma-uy yurib da'vat qildim. O'n beshta qishloqdagilarning hammasi musulmon boʻldi.
-Iymon musulmonlar uchun eng buyuk ne'matdir. Buning qadrini bilaylik.
Mikroiqtisodiyot
Mikroiqtisodiyot (μικρός — „kichik“) — iqtisodiy nazariyaning ayrim bir xoʻjalik yurituvchi subʼyektlar oʻrtasidagi iqtisodiy munosabatlarni, ularning faoliyati va milliy iqtisodiyotga taʼsirini oʻrganadigan boʻlimi; mikroiqtisodiyot oʻrganadigan asosiy obʼyektlar — uy xoʻjaligi va nisbatan katta boʻlmagan korxonalardir.
Jahon statistikada uy xoʻjaliklariga birgalikda yashovchi kishilar guruhlari yuritadigan umumiy xoʻjalik sifatida qaraladi. Odatda, bunday xoʻjalik oila, yaʼni erkak va ayol nikohiga yoki qonqarindoshlikka asoslangan kichik guruhdir. Uy xoʻjaligi vazifalariga: 1) ishlab chiqarish omillarini (masalan, ishchi kuchini) sotishdan va mol-mulkdan (uy-joy va yerdan ijara haqi, bankka qoʻyilgan pul foizi, aksiya daromadi) daromad olish; 2) uy xoʻjaligini yuritish (yordamchi qishloq xoʻjaligida ishlash, isteʼmol mollari va xizmatlarni xarid qilish, oziq-ovqat mahsulotlarni uyda tayyorlash, moddiy va maʼnaviy neʼmatlardan foydalanish); 3) bolalarni tarbiyalash; 4) „tashqi“ iqtisodiy aloqalar (davlatga soliq toʻlash, transfert toʻlovlar olish, xorij bilan iqtisodiy aloqalar, shu jumladan, xorijdan pul joʻnatmalari, posilkalar olish) kiradi. Mikroiqtisodiyot oʻrganadigan yana bir manba tovarlar va xizmatlar ishlab chiqarish va ularni sotish bilan shugʻullanuvchi xoʻjalik tashkilotlari — korxonalardir. Bunday tashkilotlar jismoniy va yuridik shaxslar (firmalar) egaligida boʻlishi mumkin.
Xoʻjalik yurituvchi subʼyektlar sirasiga isteʼmolchilar, xodimlar, kapital qoʻyuvchilar, yer egalari, firmalar, umuman, amalda iqtisodiyotning faoliyat koʻrsatishida muhim rol oʻynaydigan har qanday tadbirkor kiradi. Mikroiqtisodiyot quyi boʻgʻinlarda iqtisodiy qarorlar qanday va nima uchun qabul qilinishini, masalan, isteʼmolchilar tovarni xarid qilish toʻgʻrisida qarorni qay tarzda qabul qilishini va ularning tanloviga narxnavo va daromadlar oʻzgarishlari qanday taʼsir koʻrsatishini; firmalar ish oʻrinlari sonini qanday rejalashtirishi; xodimlar qayerda va qancha ishlashni qanday hal etishini izohlab beradi.
Mikroiqtisodiyotning muhim jihati — xoʻjalik yurituvchi subʼyektlarning iqtisodiyot tarmoqlarida yanada yirikroq tuzilmalar — bozorlar paydo boʻlishi jarayonidagi oʻzaro munosabatlaridir. Mikroiqtisodiyot ayrim sanoat tarmoqlarining tarixiy taraqqiyoti va milliy iqtisodiyotning shakllanishi mantigʻini tushunishga yordam beradi. U ayrim tovarlarga narxnavo qanday belgilanishini, yangi zavodlar qurilishida muayyan sohani va ishlab chiqarishni rivojlantirishga qanday mablagʻlar ajratilishini va nima uchun investitsiya qilinishini, har yili aniq qancha tovarlar ishlab chiqarilishini tushuntirib beradi. Mikroiqtisodiyot yakka tovar ishlab chiqaruvchilar va isteʼmolchilar faoliyatini oʻrganar ekan, sanoat tarmoqlari va bozorlar qanday ishlayotgani va rivojlanayotganini, ularning faoliyatiga hukumat siyosati mamlakatlardagi iqtisodiy sharoitlar qanday taʼsir etayotganini ochib beradi.
Bratislava
Bratislava (Bratislava) — Slovakiya Respublikasining poytaxti, Avstriya va Vengriya chegarasiga yaqin joyda. Mamlakatning yirik iqtisodiy va madaniy markazi. Aholisi 452 ming kishi (1997). Bratislava 10-asr boshlarida Buyuk Moraviya knyazligidagi qalʼa sifatida tilga olinadi. Bu knyazlikni vengerlar tormor etgach (907), Bratislava Pozsony nomi bilan Vengriyaga qoʻshildi. Oʻrta asrlarda esa nemislar qoʻliga oʻtib, Pressburg deb nomlangan. 1536-yilda gabsburglarning Vengriyadagi markaziga aylandi. 1541—1784-yillarda Bratislava Vengriya qirolligi poytaxti, 18-asr oxiridan Slovakiya milliy ozodlik harakatlari markazi boʻlgan. 1918-yilda Chexoslovakiya tashkil topgandan soʻng, Slovakiya Respublikasining, 1992-yildan mustaqil Slovakiya Respublikasi poytaxti.