cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Weitenhagen (Ostvorpommern)
Weitenhagen  Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Ostvorpommern tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 21,01 km2. 1533 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Weitenhagenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Szakácsi
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Szakácsi — Vengriyaning shimoli-sharqidagi Borsod-Abauj-Zemplén okrugida joylashgan qishloq hisoblanadi. Szakácsi 150 nafar aholiga ega bo'lgan va Vadasz-patakning (oqim) ikkala tomonida, tepaliklar qarshisida joylashgan. Unda ikkita cherkov (katolik va reformatoriya), qishloq uyi, asosiy ehtiyojlar uchun do'kon, sekin ovqatlanish restorani, avtobus va ikkita qo'y suruvi mavjud.
Tabiati va atrof-muhiti
Cherehat - qashshoq hudud. Szakacsida ish bilan ta'minlangan ikkita fermer, ba'zilari o'rmon xo'jaligida va yaqinda bo'sh uylarni dam olish uylariga aylantiruvchi kompaniya tomonidan. Cserehát - Vengriyaning mevali bog'i bo'lib, o'rik, shaftoli, olxo'ri, olma va gilos ko'p. Ko'p odamlar Palinka (ba'zan 40% dan ortiq spirt) tayyorlash uchun o'z mevalarini mahalliy distillash zavodiga olib kelishadi. Szakácsi atrofidagi o'rmonlar, shuningdek, porchini, chanterelles va trompes de la mort bilan mashhur. Qishloq aholisining aytishicha, hatto oq truffle ham topiladi.
Szakácsi bo'ylab ikkita uzoq masofali piyoda yo'llari bor, qizil Cherehat marshruti va Orszagos Kektúra, ko'k marshrut, Evropa uzoq masofali piyodalar tarmog'ining bir qismi.
Nomi
Szakácsi "oshpazlar qishlog'i" degan ma'noni anglatadi. Szakacsi tarixi 1300-yilga borib taqaladi. Aholi qirolga ovqat pishirish orqali “soliq” toʻlagan boʻlsa kerak. Ba'zilar bu erda qirolning oshpazi yashaganligini aytishadi. Shuning uchun mantiqan ko'rinib turibdiki, kostryulkalar va qassob maydalagichlar Szakacsi gerbini bezatadi.
Ahmad al-Fargʻoniy
Ahmad al-Fargʻoniy (toʻliq ismi Abul Abbos Ahmad ibn Muhammad ibn Kasir al-Fargʻoniy) (taxminan 798, Fargʻona — 865, Misr) — astronomiya, matematika, geografiya va boshqa ilmiy yoʻnalishlarda faoliyat koʻrsatgan oʻzbek qomusiy olimi. Sharqda Al-Fargʻoniy, Yevropada Alfraganus taxalluslari bilan mashhur. Uning hayoti va ilmiy faoliyati toʻgʻrisida juda oz, u ham boʻlsa, uzuq-yuluq maʼlumotlar yetib kelgan.
Ahmad al-Fargʻoniy hayoti, ilmiy izlanishlari va kamoloti Abbosiylar sulolasi hukm surgan, Arab xalifaligi jahonning eng yirik saltanatlaridan biriga aylanib, uning ijtimoiysiyosiy va madaniy hayotida Movarounnahr, Xorazm va Xurosondan kelgan koʻplab mutafakkirlar muhim oʻringa ega boʻla boshlagan tarixiy davrda kechdi. Al-Fargʻoniy Xalifa Xorun ar-Rashid (786-809) vorislari al-Maʼmun (813-833), Muʼtasim (833-842) va Mutavakkil (846-861) hukmronlik qilgan davrda yashadi hamda avval Marv, soʻngra Bagʻdod, Damashq va Qohira shaharlarida ilmi hayʼat (falakiyotshunoslikastronomiya), riyoziyot (matematika) va jugʻrofiya (geografiya) fanlari bilan shugʻullandi hamda qator ilmiy va amaliy asarlar yozib qoldirdi.
Ahmad al-Fargʻoniy dastavval (taxminan 811-yil) Fargʻonadan Marvga kelgan. Ilk oʻrta asrlardayoq Marv Oʻrta Osiyoning yirik madaniy va ilmiy-maʼrifiy markazlaridan biri boʻlgan, bu maskanda oʻsha davrlardayoq Movarounnahr, Xorazm va Xurosondan koʻplab olimlar-u fozillar va mutafakkirlar toʻplanib, Ajamnij madaniy hayotida muhim ahamiyat kasb etganlar. Hatto 651 yilda soʻnggi Sosoniylar shahanshohi Yazdigard III ibn Shahriyor (632-651) arablar taʼqibidan qochib, poytaxt kutubxonasidagi kitoblarni oʻzi bilan Marvga olib kelgan. Xalifalik qoʻl ostiga oʻtgach ham Marv oʻzining qadimiy mavqeini yoʻqotmay, nafaqat ilmiy va madaniy markazga, balki fath etilgan sharqiy viloyatlarning siyosiy markaziga aylangan.
Horun ar-Rashid vafoti (809-yil) dan soʻng xalifalik taxtiga Muhammad al-Amin (809-813) chiqadi. Uning akasi Abdulloh bilan taxt uchun (809-813 yillarda) olib borgan kurashi (Xorun ar-Rashid oʻgʻli Abdullohni 806 yilda Movarounnahr va Xurosonning noibi etib Marvga yuborgan edi) Abdullohning gʻalabasi bilan tugaydi. Muhammad al-Amin qatl etiladi. Oʻsha yili (813-yil) Abdulloh al-Maʼmun nomi bilan taxtga oʻtiradi. Biroq u xalifalik poytaxti Bagʻdodga bormay, to 819 yilga qadar Marvda yashaydi. U oʻz atrofiga olimlaru fozillarni toʻplaydi. 819-yil al-Maʼmun barcha saroy aʼyonlari va olimlari bilan birga Maradan Bagʻdodga koʻchadi. Ular orasida al-Fargʻoniy ham boʻlgan.
Bu davrda xalifalikda Horun ar-Rashid farmoni bilan bino qilingan ikkita rasadxona va boy kutubxona bor edi. Abu Rayxon Beruniy maʼlumotiga qaraganda, rasadxonalardan biri Bagʻdodning ash-Shammosiya mahallasida va ikkinchisi Damashq yaqinida Kasiyun nomli togʻda joylashgan edi. Rasadxonalarda Horun ar-Rashid asos solgan ilmiy markaz „Bayt ul-hikmat“ („Donishmandlar uyi“) olimlari ilmiy tadqiqotlar olib borardi. Ular orasida al-Fargʻoniy ham bor edi.
Al-Fargʻoniy avval Bagʻdoddagi rasadxonada ish olib bordi, soʻngra al-Maʼmun topshirigʻiga binoan Damashqdagi rasadxonada osmon jismlari harakati va oʻrnini aniqlash, yangicha „Zij“ yaratish ishlariga rahbarlik qildi. Al-Fargʻoniy yunon astronomlari, jumladan, Ptolemeyning „Yulduzlar jadvali“ asarida berilgan maʼlumotlarni koʻrib chiqish hamda oʻsha davrdagi barcha asosiy joylarning jugʻrofiy koordinatalarini yangitdan aniqlash yuzasidan olib borilgan muhim tadqiqotlarda faol ishtirok etdi. Shu munosabat bilan arab tilidagi ilmiy atamashunoslikka doir ishlarni, xususan, falakiyot, riyoziyot va geografiyaga oid atamalarni belgilab chiqishdek maxsus ilmiy ishlarni amalga oshirishda ham Al-Fargʻoniyning xizmati katta. Bulardan tashqari, u ayrim astronomik asboblarni ixtiro etish, falakiyotshunoslikka doir arab tilidagi boshlangʻich bilimlarni belgilash va tartibga solish ishlariga ham muhim hissa qoʻshdi. 832-833 yillarda Al-Fargʻoniy Shom (Suriya) shimolidagi Sinjor dashtida Tadmur va ar-Raqqa oraligida yer meridiani bir darajasining uzunligini oʻlchashda qatnashdi.
Al-Fargʻoniyning hayoti va ilmiy hamda amaliy faoliyati toʻgʻrisidagi eng soʻnggi maʼlumot 861 yilga mansubdir. Oʻsha yili Abbosiy xalifa Abul Fazl Jaʼfar al-Mutavakkil (hukmronlik yillari 847-861) buyrugʻiga binoan Nil daryosidagi suv sathini oʻlchaydigan inshoot barpo etish uchun Misrning Qohira yaqinidagi Fustat shahriga keladi. Ilmiy-texnik va meʼmoriy jihatdan gʻoyat ulugʻvor bu qurilma Nil daryosining Sayyolat ul-Rod mavzesida hozirga qadar saqlanib qolgan.
Garchi Al-Fargʻoniy haqida maʼlumotlar juda oz boʻlsada, ammo oʻrta asrlarda sharq ilmiy dunyosida uning nomi mashhur boʻlgan. Ibn annadim (10-asr), Ibn al-Kiftiy (12-13-asrlar), Abul Faraj Bar Ebrey (13-asr) va Xoji Xalifa (17-asr) kabi Sharq fihrastchilari uning nomini oʻz asarlarida qayd etganlar.
Musulmon mamlakatlari boʻylab safarga chiqqan Zahiriddin Muhammad Bobur nomidagi ekspeditsiya aʼzolari 1997-yil 5-dekabrda MARda boʻlishib, Al-Fargʻoniy hayotini oʻrganishlari natijasida u Misrning Fustat shahrida vafot etganligi, Munattam togʻining sharqiy qismidan sal narida joylashgan Imom ash-Shofe qabristoniga dafn etilganligini aniqlashdi. Vaqt oʻtishi bilan uning qabri yoʻqolib ketgan. U yerdan olib kelingan tuproq Fargʻona vodiysining Quva shahrida 1998-yil barpo etilgan ramziy qabrga qoʻyildi.
Ilmiy merosi
Umuman Al-Fargʻoniyning „Astronomiya asoslari haqidagi kitob“ asari oʻrta asr musulmon Sharqi mamlakatlaridagi, soʻng Ispaniya orqali Yevropa mamlakatlaridagi astronomiya ilmining rivojini boshlab berdi. Qadimiy yunon ilmi, jumladan, astronomik ilmlar ham birinchi bor arabchadan tarjima qilingan risolalar orqali maʼlum boʻldi.
Al-Fargʻoniy asarining lotincha tarjimasi birinchi marta 1493-yilda tosh bosma usulida nashr etildi. 1669-yil mashhur golland matematigi va arabshunosi Yakob Golius Al-Fargʻoniy asarining arabcha matnini yangi lotincha tarjimasi bilan nashr etganidan soʻng Al-Fargʻoniyning shuhrati yanada ortdi.
Yevropa Uygʻonish davrining mashhur olimi Regiomontan 15-asrda Avstriya va Italiya universitetlarida astronomiyaga doir maʼruzalarini Al-Fargʻoniy asarlari asosida oʻqigan. Al-Fargʻoniy nomi Dante (14-asr) va Shiller (18-asr) tomonidan tilga olinadi. Yevropa olimlaridan Dʼalamber, Brokelman, X. Zuter, I. Yu. Krachkovskiy, A. P. Yushkevich, A. Rozenfeldlar Al-Fargʻoniyning ijodiga va qoldirgan ilmiy merosiga yuqori baho berganlar.
Ahmad al-Fargʻoniyning boy ilmiy merosini chuqur oʻrganish Oʻzbekistonda mustaqillikdan keyin boshlandi. 1998-yil Al-Fargʻoniyning 1200-yilligi xalqaro miqyosda keng nishonlandi. Fargʻona shahrida Al-Fargʻoniy nomi bilan ataladigan istirohat bogʻi va qadimiy Quva shahrida Al-Fargʻoniy haykali oʻrnatildi. YUNESKO ning 1998-yildagi tadbirlari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining „Ahmad al-Fargʻoniy tavalludining 1200-yilligini nishonlash toʻgʻrisida“gi qarori (1997-yil 27-noyabr)ga koʻra alloma hayoti va ijodiga bagʻishlangan ilmiy anjumanlar, badiiy koʻrgazmalar oʻtkazildi, yangi kitoblar nashr etildi, spektakllar (dramaturg Hayitmat Rasulning „Piri koinot“, Yoʻldosh Sulaymonning „Fargʻona farzandi“, Nurulloxon hoji Abdulloh oʻgʻli „Bashar allomasi“) sahnalashtirildi, filmlar suratga olindi.
Oydagi 20 kmli yirik kraterlardan biriga Ahmad al-Fargʻoniy nomi berilgan. Fargʻona shahridagi maydon, koʻcha, maktablarning biriga Al-Fargʻoniy nomi berilgan.
Ambléon
Aholisi
86 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 14,8 nafar kishi.
Shoʻradoshlar
Shoʻradoshlar (Chenopodiaceae) — ikki urugʻpallali oʻsimliklar sinfining chinnigulnamolar qabilasiga mansub oila. Koʻproq bir yillik oʻt, baʼzan buta, chala buta yoki daraxtlardan iborat. Poyasi sersuv. Barglari ketmaket joylashgan. Gullari koʻrimsiz, toʻgʻri, ikki yoki bir jinsli, mayda toʻpgullarga yigʻilgan. Baʼzi shahrida mevani oʻrab turgan gulqoʻrgʻon oʻzaro tutashib toʻpmevalar hosil qiladi. Sh. urugʻ murtagi taqasimon yoki spiralsimon. 2 katta (Chenopodieae va 8a18o1o1s1eaye) oilaga boʻlinadi. Koʻpincha shoʻrxok yerlarda, choʻl va chala choʻllarda, dashtlar va dengiz qirgʻoqlarida tarqalgan. Koʻpchilik Sh. — begona oʻt. Oʻrta dengiz sohillarida, Osiyo va Afrika choʻllarida shahrining 105 turkumga mansub 1600 turi uchraydi. Oʻzbekistonda 45 turkumga oid 180 ga yaqin turi oʻsadi. Shulardan saksovul, shoʻra, shoʻrak va boshqalar turlari chorvachilikda katta ahamiyatga ega.
Jambil
Jambil (Satureja hortensis) — labguldoshlar oilasiga mansub bir yillik xushboʻy oʻsimlik. Tarkibida efir moyi, alkaloidlar, oshlovchi moddalar, fitonsidlar bor. Oʻzbekistonda sugʻoriladigan yerlarda ziravor oʻsimlik sifatida ekiladi. Xonadonlarda dastlab urugʻini sepib, soʻngra niholini koʻchat qilib yetishtiriladi. Boʻyi 20—30 sm, poyasi yuqori qismidan shoxlaydi, barg chetlari tekis. Gullari pushti, boshoqsimon toʻpgullarga yigʻilgan, poya va shoxlarining uchiga joylashgan. Iyul—okt.da gullab, urugʻlaydi. Pazandalikda shoʻrva va suyuq oshlarga shoxchasi bilan solinadi. Meʼda-ichak kasalliklarini davolashda va yoʻtal, tish ogʻrigiga qarshi qoʻllash mumkin.
14-aprel
14-aprel — Grigoriy taqvimida yilning 104- (kabisa yilida 105-) kuni. Yil yakuniga 261 kun qoladi.
Bayramlar
14-15-aprel kunlari Takayama shahrida Takayama masuri bayrami nishonlanadi. Yana qarang: Turkum:14-aprel bayramlari
Voqealar
right|120x120px|Protesti v Ankare Yana qarang: Turkum:14-aprel voqealari
Tavalludlar
Sulaymon Aleksandrovich Yudakov (1916.14.4, Qoʻqon — 1990.6.11, Toshkent) — kompozitor. Oʻzbekiston xalq artisti Yana qarang: Turkum:14-aprelda tugʻilganlar
Vafot etganlar
Vladimir Vladimirovich Mayakovskiy [1893.7(19).7, Kutaisi shahri — 1930.14.4, Moskva] — rus shoiri. Yana qarang: Turkum:14-aprelda vafot etganlar
Jambul Jabayev
Jambul, Jabayev Jambul [1846. 16(28).2, Yettisuv viloyati — 1945.22.6, Olmaota] — qozoqxalq shoiri va oqini. 15 yoshidan oʻlan ayta boshlagan. Oʻlan aytish sirlarini Suyumboy oqindan oʻrgangan. "Manas" eposi, "Goʻroʻgʻli" hamda oʻzi yaratgan "Oʻtagan botir", "Suranchi botir" kabi dostonlarni, shuningdek, "Ming bir kecha", "Shohnoma" asarlarini qozoq xalqi orasida aytib yurgan. Qozogʻistonning yirik oqinlari — Qulmambet, Sagʻimbek, Sarbas, Doʻstmagʻambet, Shoshuboylar bilan aytishuvda gʻolib chiqqan. Uning "Shikoyat", "Janis oqinga", "Quvgʻin", "Kambagʻalning ulushi", "Vasiyat", "Xon va oqin", "Oʻgʻlimga xat", "Oʻgʻlimning oʻlimi", "Otamga" va b. asarlarida qozoq xalqining oʻtmishi va zamonaviy hayoti, turkiy xalklar doʻstligi va birodarligi tasvirlangan. J.ga M. Shayxzoda "Jambul", Uygʻun "Oʻlan", Q. Muhammadiy "Doʻmbira" sheʼrlarini bagʻishlaganlar. Asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan ("Jambul ulanlari", 1946). Qozogʻistondagi viloyat uning nomi bilan ataladi.
Chexiya davlat madhiyasi
Chexiya Davlat madhiyasi — «Kde domov můj?» («Mening vatanim qayer?»). Rasman 1990-yil Chexoslovakiya tarkibidagi federativ Chexiya sotsialistik respublikasi madxiyasi, 1993-yildan boshlab esa Chexiya davlat madxiyasi hisoblanadi.
Matni 1834-yilda Josef Kajetán Tyl (Yozef Kayetan Tyl) ning «Fidlovačka aneb žádný hněv a žádná rvačka» nomli teatr asaridan olingan. Bastakor - František Škroup (Frantishek Shkroub).
Kde domov můj? - Mening vatanim qayer?
Kde domov můj,
kde domov můj?
Voda hučí po lučinách,
bory šumí po skalinách,
v sadě skví se jara květ,
zemský ráj to na pohled!
A to je ta krásná země,
země česká, domov můj,
země česká, domov můj!
V kraji znáš-li Bohu milém,
duše útlé v těle čilém,
mysl jasnou, vznik a zdar,
To je Čechů slavné plémě,
mezi Čechy domov můj,
Oʻskemen
Oʻskemen  — Sharqiy Qozogʻiston viloyatining markazi. Shahar poydevori 1720-yili Irtish va Ulbi daryosining yoqasida qurilgan. — Qozogʻistonning sharqiy qismida joylashgan, maydoni 54,4 ming ga yerni egallaydi. Iqlimi kontinental. Shahar aholisi 309 534 kishini tashkil qiladi. Hozirgi kunda Oʻskemenda 76,8 ming nafaqadigilar (umumiy aholi sonining 23,9 % tashkil qiladi), uning 2476 — Ulugʻ vatan faxriylari.
Oʻskemen shahri — mustaqil Qozogʻistonning chiroyli shaharlarining biri. Davlat amali QR Qomusiga binoan qonunni, ijro etish sud organlari prinsiplariga asoslangan. Shahardagi qonunni Maslixat amalga oshiradi. Uning tarkibida 25 deputat bor. Sud mansabini Oʻskemen shahar sudi va arbitraj sudi amalga oshiradi.
Aholisi
Shahar aholisining soni 2012-yil 1-fevraldagi maʼlumot boʻyicha 321 ming kishini tashkil qiladi. Shahar aholisining soni kamayib bormoqda, buning asosiy sababi slovyan xalqlari chet ellarga koʻchib ketishidir. Hozirgi kundagi shahar aholisining milliy tarkibi quyidagi jadvalda berilgan:
Sanoati
Rangli metallurgiya (qoʻrgʻoshinrux, titanmagniy kombinatlari), mashinasozlik va metallsozlik (konshaxta jixrzlari, kondensatorlar, priborlar ishlab chiqarish yetakchi oʻrinda. Sement, gʻisht, uysozlik, temirbeton buyumlar zavodlari, qurilish materiallari kombinati ishlab turibdi. Oziq-ovqat (goʻsht, sut, vinoaraq ktlari, moyekstraksiya va pivo zavodlari), yengil sanoat korxonalari bor. Shahar yaqinida Oʻskemen suv ombori, Oʻskemen GES qurilgan.
Tarixi
XVII asrlarda rus hukumati Irtish daryosi yoqalab yuqori oʻsish uchun bir necha qadamlar tashladi. Bu yodan chiqmas voqealarning bir necha sabablari bor:
Qamalni Ulbining Irtish daryosiga quyadigan qismida tashkil etish rejalandi. Otryadning komandiri gvardiya mayori Ivan Mixaylovich Lixarev imperator Petr I-ga „raport“ yozdi. 1720-yilgi 12-17-avgust oylari qamalning qurulishi boshlandi. I.M. Lixarev podpolkovnik Stupinning boshqaruvi bilan 363 kishidan iborat garnizon qoldirdi. Qurulishga injener Letranje bosh-qosh boʻldi.
Vaqt oʻtishi bilan qamalning atrofida aholi yashay boshladi. Qishloq boʻlib, undan keyin stanitsa boʻldi. Stanitsa 1804-yildan keyin shaharcha deb atala boshladi. 1868-yili Oʻskemenga shahar mavqei berildi. Shaharda savdo, qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini ishlab chiqaruvchi korxonalar rivojlana boshladi. Keyinchalik engil sanoat rivojlana boshladi, temir yoʻl qurulishi boshlandi. Ulugʻ Vatan urushi yillarida ogʻir sanoat rivojlandi.
Shoʻrak
Shoʻrak — shoʻradoshlar oilasiga mansub bir yillik oʻt, butacha, buta va past boʻyli daraxt oʻsimliklar turkumi. Barglari navbatlashib joylashadi, etli. Gullari ikki jinsli. 150 turi maʼlum. Koʻpincha Yevrosiyo, Afrika, Amerika va Avstraliyada tarqalgan. Oʻrta Osiyoning shoʻrxok, shoʻrtob va qumloq yerlarida oʻsadi. shahrining cherkez, boyalish kabi turlari tuya, qoʻy va echkilar uchun qimmatli ozuqa. Baʼzi turlari koʻchma qumlarni mustahkamlash uchun ekiladi va yoqilgʻi sifatida foydalaniladi, baʼzilari (mas, cherkez) dorivor.
Candresse
Candresse Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Landes departamenti Dax tumani tarkibiga kiradi.
Oʻskemen
Madaniyat
thumb|250px|right|Sharqiy Qozogʻiston viloyati Jambul nomidagi drama teatri
Candresse
Aholisi
558 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 65,6 nafar kishi.
Oʻskemen
Madaniyat
Shaharda:
Candresse
Geografiyasi
Maydoni — 8,5 km2.
Oʻskemen
Madaniyat
„Yubileyniy“, „Exo“ kinoteatrlari
Jambul nomidagi drama teatr
3-ta madaniyat uyi va hordiq chiqarish parki mavjud
Elmakuzu
Elmakuzu — Turkiyaning Mersin viloyati Boʻzyazı tumaniga qarashli qishloq. Bo'zyazining shimolda joylashgan Toros tog'larida o'rnashgan bo'lib. Qishloqning muhim yo'llardan uzoqda joylashgan. Bo'zyazigacha bo'lgan masofa 42 km va Mersingacha 241 km. Qishloq aholisi 2012-yilda 138. bo'lgan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Jambul zilzilasi
Jambul zilzilasi - 1917-yil 10 mayda soat 14 dan 51 min. oʻtganda Qozogʻistonning Jambul viloyatida roʻy bergan. Zilzila epitsentri Qirgʻiziston tizmasi (Qirgʻiziston Olatovi)ning gʻarbiy chekkasida qariyb 20 km chuqurlikda joylashgan. Zilzila kuchi epitsentrda (Jalpoqtepa va Grodekovo qishloqlari) 7 ballga, magnitudasi 5,7 ga yetgan. Bu joylardagi binolarning koʻp qismi shikastlangan. Yer qimirlash zilzila oʻchogʻi atrofidagi 90 dan ortiq shahar va qishloqlarda qayd qilingan. Tebranishlar Bishkekdan tortib Andijon va Toshkentgacha sezilgan.
Amin Baxiyev
Amin Baxiyev (1937.15.5, Qorakalpogʻiston Respublikasi, Kegeyli tumani — 2014.27.8) — geobotanik, ekolog olim. Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi akademik (2000). Qoraqalpogʻistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi. Biol. fanlari doktori (1981), Qoraqalpogʻiston davlat ped. institutini tugatgan (1961). Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi Qoraqalpogʻiston filiali botanika sektorining mudiri (1972 — 83), filial Prezidiumi raisining ilmiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari (1984-yildan), ayni vaqtda geobotanika laboratoriya mudiri, Tabiiy fanlar kompleks instituti direktori (1991-yildan). B. Amudaryoning quyi qismidagi oʻsimliklar qoplamini oʻrgangan va hamkorliksa geobotanik haritalar tuzish usullarini ish-lab chiqqan (shu asosda „Amudaryo quyi qismining hozirgi oʻsimliklar qoplami“ nomli harita tuzilgan). Ilmiy faoliyati Orol dengizi atrofidagi oʻsimliklar qoplamini saklab qolish hamda dengizning qurishi bilan bogʻliq muammolarni bartaraf etishga bagʻishlangan.
Mietoinen
Mietoinen ( fin.   [ˈmie̯toi̯nen]; shved . Mietois) — Finlandiyaning sobiq munitsipaliteti. 2007-yil boshida Mynämaki munitsipaliteti tarkibiga qoʻshilgan.
Mietoinen Gʻarbiy Finlandiya viloyatida joylashgan va Finlandiya janubi-gʻarbiy mintaqasining bir qismidir. (2006-yil 31-dekabr) istiqomat qildi va u 59,50 kvadrat kilometr (22,97 kvadrat milya) maydonni egalladi. Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 28,52 nafar aholi (73,9/kv milya).
Munitsipalitetda faqat fintilida soʻzlashadilar.
Yefimovka (Shimoliy Qozogʻiston viloyati)
Yefimovka — Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Gʻabit Musirepov tumanidagi qishloq. Kato kodi — 596649280.
Brünzow
Brünzow Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Ostvorpommern tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 16,14 km2. 660 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Brünzowning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Saint-Front-de-Pradoux
Saint-Front-de-Pradoux Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Dordogne departamenti Périgueux tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
929 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 103,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,0 km2.
Navas de Oro
Navas de Oro Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Segovia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 62,5 km2. Aholisi — 1480 kishi (2010).
Bernardswiller
Bernardswiller Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Bas-Rhin departamenti Sélestat-Erstein tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1220 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 221,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,5 km2. Dengiz sathidan 183 – 311 m balandlikda joylashgan.
Breckenridge (Minnesota)
Breckenridge AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Wilkin County, Minnesota|Wilkin
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
3386 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 531,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,37 km2. Shundan 6,37 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 293 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Breckenridge manzarasi.
NGC 3466
NGC 3466 Arslon yulduz turkumidagi SBab tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni John Herschel 1828-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Avrigny
Aholisi
318 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 53,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,0 km2. Dengiz sathidan 65 – 121 m balandlikda joylashgan.
Bódvarákó
Bódvarákó — Vengriyaning Borsod-Abauj-Zemplén tumaniga qarashli qishloq. Qishloq YuNESKOning Jahon merosi ro'yxatiga kiritilgan.
Nomlar va etimologiya
Ism slavyan tilidan kelib chiqqan, shuningdek, Rakov Potok (Xorvatiya) yoki Rakov (Chexiya) nomlari ham bor. Bodva - Bodva daryosi havzasini anglatadi.
Strasburg (Missouri)
Strasburg AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. Cass County okrugi tarkibiga kiradi.
Ambronay
Ambronay Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Ain departamenti Belley tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
2219 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 65,7 nafar kishi.
Strasburg (Missouri)
Aholisi
138 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Turkiya avtomobil sanoati
thumb|250px|Turkiyadagi avtomobil zavodlari thumb|TEMSA, Otokar va BMC kabi Turk avtomobil kompaniyalari dunyodagi eng yirik van, avtobus va yuk mashinalari ishlab chiqaruvchilari hisoblanadi. Avtomobil sanoati Turkiya iqtisodiyotining ishlab chiqarish sohasida muhim rol oʻynaydi. Turk avtomobil sektori kompaniyalari asosan Marmara viloyatida joylashgan.
2012-yilda Turkiyada ishlab chiqarilgan avtotransport vositalari 1 million donadan oshdi. Turkiya avtomobilsozligi, avtomobil ishlab chiqaruvchi va ehtiyot qismlar yetkazib beruvchi klaster orqali 20 mlrd AQSh dollari qiymatoda avtotransport vositalari va komponentlar eksport qilish orqali, butunjahon ishlab chiqarish tarmogʻining ajralmas qismiga aylandi. Quyidagi global avtomobil ishlab chiqaruvchilar, Turkiyada oʻz ishlab chiqarish quvvatlariga ega, Fiat/Tofaş, Oyak-Renault, Hyundai, Toyota, Honda va Ford/Otosan.
Ambronay
Geografiyasi
Maydoni — 33,8 km2. Dengiz sathidan oʻrtacha 225 – 765 m balandlikda joylashgan.
Turkiya avtomobil sanoati
Sanoati asoslarini 1950-yilga borib taqaladi. Oʻsha davrda, Turk avtomobil industriyalari (TOE) korxonasi tomonidan REO rusumli harbiy yuk mashinalari ishlab chiqarila boshlandi va keyinchalik boʻlsa International Harvester tomonidan yuk mashinalari ishlab chiqarila boshlandi. Avtomobil ishlab chiqarish boʻyicha qisqacha foray qisqa toʻxtatildi. 1961-yilda Devrim nomli birinchi mahalliy avtomobil, poezd ishlab chiqaruvchi TÜLOMSAŞ korxonasi tomonidan tayyorlandi. 1959-yilda Otosan yigʻish zavodi ochilishi bilan, 1966-yilda mahalliy Anadol nomli avtomobilining ommaviy ishlab chiqarishi boshlandi.
Strasburg (Missouri)
Geografiyasi
Maydoni — 0,6 km2. Shundan 0,6 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 271 m balandlikda joylashgan.
Turkiya avtomobil sanoati
Tarixi
thumb|TÜLOMSAŞ dagi Devrimning soʻnggi namunasi thumb|Anadol A1 (Ford Otosan da ishlab chiqarilgan) thumb|Tofash Murod 124 thumb|Oyak-Renault 12 thumb|Anadol DTM-16 (Ford Otosan da ishlab chiqarilgan) thumb|Karsan Peugeot J9 thumb|Etox Zafer Coupé [[Anqara|Ankaraning Eryaman tumani, Göksu Bogʻi yaqinida]] Turkiyadagi birinchi yigʻilgan avtomobil, Ford Motor Company bilan hamkorlikda 1929-yilda yigʻilgan Ford rusumli avtomobil edi.Oʻsha paytlarda kuniga 48 dona avtomobil yigʻilar edi. Biroq, ishlab chiqarish 1930-yildagi iqtisodiy inqiroz tufayli toʻxtatilgan.
Turk Willys Overland rusumli avtomobillarni ishlab chiqarish uchun,1954-yilda Turkiyaning Tuzla shahrida Jeep zavodi tashkil etilgan.
Marsel Genri
Marsel Genri (1926-yil 30-oktabr kuni tavallud topgan va 2021-yil 30-avgustda vafot etgan) Fransiyaning Mayot shahridan siyosatchi boʻlib, fransuz senatori (1977–2004-yillar) boʻlgan. U Mahore xalq harakatining asoschilaridan biri bo'lgan edi.
Schuyler (New York)
Schuyler AQShning New York shtatida joylashgan shahardir. Herkimer okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
3,420 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 104,3 km2. Shundan 103,2 km2 quruqlik, 1,2 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 204 m balandlikda joylashgan.
Turkiya avtomobil sanoati
Tarixi
1959-yilda litsenziya asosida Ford Motor Company ning modellarini ishlab chqarish uchun Otosan zavodi tashkil etilgan.
1964-yilda Izmir dagi BMC zavodida litsenziya asosida Britaniya Motor Korporatsiyasining Ostin va Morris transport vositalari ishlab chiqarila boshladi. BMC brendini keyinchalik Turkiyaning Çukurova Group kompaniyasi tomonidan 1989-yilda sotib olingan va hozirda barcha BMC modellari ishlab chiqaradi.
1966-yilda Anadol boʻldi birinchi ommaviy ishlab chiqarilgan Turk avtomobil markasi aylandi. Barcha Anadol modellari Istanbul shahridagi Otosan zavodi tomonidan ishlab chiqarilgan edi.
1968-yil Bursa da Fiat modellarini litsenziya ostida ishlab chiqaradigan Tofaş zavodi ochildi.
1969-yilda Bursada Renault modellarini ishlab chiqaruvchi Oyak-Renault zavodi tashkil etildi.
Bundan tashqari, Toyota, Honda, Opel, Hyundai, Mercedes-Benz va MAN Truck & Avtobus kabi global avtomobil ishlab chiqaruvchilari, Turkiyadagi oʻz zavodlarida, avtomobillar, vans, avtobuslar va yuk mashinalarini ishlab chiqarishadi. ularning turk zavodlari. Shuningdek, BMC, Otokar va TEMSA kabi tur avtobus va yuk mashinasi ishlab chiqaruvchilari ham mavjud.
2004-yilga kelib Turkiya-yiliga 518 ming dona transport vositalarini, asosan Yevropa Ittifoqi aʼzo davlatlariga, elsport qilar edi.
2006-yilda Yevropa Investitsiya Banki Tofash kompaniyasiga, PSA Peugeot Citroën va Fiat Auto bilan birgalikda Yevropa bozori uchun yengil tijorat avtomobillarini ishlab chiqarish uchun, 175 million evro miqdorida kredit ajratdi. Kredit, jami investitsiya 400 million evroning bir qismi edi va kompaniyaning ishlab chiqarish imkoniyatlarini kengaytirish va 5 mingta yangi ish oʻrinlari yaratish uchun moʻljallangan edi. Avtomobillar Bursa dagi Tofash zavodida,-yiliga 135 ming dona ishlab chiqarilishi moʻljallangan edi.
Birinchi Etox(Turk sport avtomobillari ishlab chiqaruvchisi) Zafer taqdimoti 2007yil 30 avgustda boʻlib oʻtdi.
Koʻpla mamlakatlardagi kabi, global moliyaviy inqiroz, Turkiya avtomobil sanoatiga ham sezilarli taʼsir koʻrsatdi. 2009-yil mart oyida, Turkiyaning Avtomobil sanoati uyushmasi(OSD) maʼlumotiga koʻra, mazkur-yilning ikki oyidagi ishlab chiqarish 63 %ga, eksport esa 61,6 %ga kamaygan edi, oʻtgan-yilning huddi shu davriga solishtirganda.
Ishlab chiqarish
left|thumb|2007-yilgi butunjahon avotmobil ishlab chiqaruvchlari xaritasi.
2010-yilda Turkiya Germaniya (5,819,614), Fransiya (3,174,260), Ispaniya (2,770,435) va buyuk Britaniya (1,648,388), Rossiya (1,508,358) va Italiya (1,211,594) dan keyin, mos ravishda, 1,124,982 avtotransport vositalari bilan Yevropada avtomobil ishlab chiqarish boʻyicha 7 oʻrin boʻldi.
2008-yilda Turkiya 1,147,110 avtotransport vositalari bilan, Yevropada 6 yirik ishlab chiqaruvchi (Italiyadan yurorida va Buyuk Britaniyadan keyin), dunyoda 15chi yirik ishlab chiqaruvchi boʻlgan.
2002-yilda birlashgan 6 kompaniyalarning yoʻlovchi avtomobillar ishlab chiqarish hajmi birgalikda 726000 dona edi, 2006-yilga kelib 991621 donani tashkil qildi. Bu koʻrsatkich 2002-yilda quyidagicha taqsimlangan edi, Fiar/Tofaş 34 %, Oyak/Renault 31 %, Hyundai/Assan va Toyota har biri 14 %dan, Honda 4 % va Ford/Otosan 3 % edi.
Turkiya avtomobilsozligi, avtomobil ishlab chiqaruvchi va ehtiyot qismlar yetkazib beruvchi klaster orqali 2008-yilda deyarli 23 mlrd AQSh dollari qiymatoda avtotransport vositalari va komponentlar eksport qilish orqali, butunjahon ishlab chiqarish tarmogʻining ajralmas qismiga aylandi.
Mahalliy Turk avtomobili
2017-yil 2 noyabrda, Turkiyaning Birlashgan Palatalar va Tovar Birjalari tashkiloti qoshida, turkiyaning 5ta avtomobil ishlab chiqaruvchilari mahalliy elektromobilni yaratish uchun birlashma elon qilinadi va 2018-yil TOGG nomi bilan tashkil topadi. Pininfarina kompaniyasi tomonidan yaratilgan birinchi prototip va dizaynlar ommaviy axborot vositalarida 2019-yilda taqdim etildi va ommaviy sotuv boshlanishi 2022-yildan boshlanishi rejalashtirildi.
5 xil turdagi elektr avtomobillar(C-segment hatchback, C-segment sedan, C-segment MPV, C-segment SUV va B-segment SUV) ishlab chiqariladi va-yiliga 175 ming dona elektromobillar ishlab chiqariladi.
TOGG birlashmasi oʻz ichiga quyidagi turk kompaniyalarini oladi:
Goriano Sicoli
Goriano Sicoli Italiyaning Abruzzo mintaqasida joylashgan kommunadir. L’Aquila provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 22 km2. 616 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Mao Sahib
Mao Sahib (ਮਾਓ ਸਾਹਿਬ) — Hindistonning Panjob shtatida Jalandhar tumanidagi qishloq, shuningdek Mata Ganga tugʻilgan joyi. U Fillaurdan 10 km, Nurmahaldan 14 km, Jalandhar tuman markazidan 47 km va shtat poytaxti Chandigarhdan 120 km uzoqlikda joylashgan. Qishloq Panchayati raj (Hindiston) boʻyicha qishloqning saylangan vakili boʻlgan sarpanch tomonidan boshqariladi.
Transport
Partabpura temir yoʻl stansiyasi eng yaqin poezd stantsiyasidir, shuningdek, Fillaur birlashmasi poyezd stansiyasi qishloqdan 9.3 km uzoqlikda joy olgan. Qishloq Ludhianadagi ichki aeroportdan 38.7 km uzoqlikda oʻrnashgan va eng yaqin xalqaro aeroport Chandigarhda joylashgan, shuningdek, Shri Guru Ram Dass Jee xalqaro aeroporti ikkinchi eng yaqin aeroport boʻlib, u 148 km uzoqlikdagi Amritsarda barpo etilgan.
Baxillik
Baxillik — axloq tushunchasi. Biron shaxsning oʻsishini, darajasi, obroʻ-eʼtibori oshishini, yutugʻi, isteʼdodi va boshqalarni ich-ichidan koʻra olmaslik. B. shaxsiyatparast, xudbin va koʻngli qora kishilarga xos xususiyat boʻlib, odamlar oʻrtasidagi ijtimoiy-axloqiy munosabatlarga salbiy taʼsir qiladi, ularni buzadi, jamiyatdagi insonparvarlik va adolatga putur yetqazadi, jaholatni kuchaytiradi. Baxil kishilar boshqalarni koʻrolmaganligidan tashkari, ularning baxtsizligi, notinchligini istaydilar. oʻzgalarning muvaffaqiyatsizligidan, notinchligidan mamnun boʻladilar. B.ka azaldan yomon nazar bilan karalgan, xalq ogʻzaki ijodi namunalarida, hikoya, ertak va dostonlarda u eng yaramas odat sifatida tasvirlangan. Qurʼoni karim va hadislarda ham B. hamma harom ishlarning va yaramas xulklarning boshi sifatida qoralangan, saxiy, himmatli, muruvvatli, feʼli keng inson boʻlishga daʼvat etilgan.
Pérouse
Pérouse Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Territoire de Belfort departamenti Belfort tumani tarkibiga kiradi.
George Foreman
George Edward Foreman (1949-yil 10-yanvarda tugʻilgan)  — amerikalik sobiq professional bokschi, tadbirkor, vazir va yozuvchi. Boksda u „Big George“ laqabini oldi va 1967-yildan 1997-yilgacha musobaqalarda qatnashib kelgan. U ogʻir vaznda ikki karra jahon chempioni boʻlgan. Bundan tashqari Olimpiada oltin medali sovrindori. Tadbirkor sifatida u George Foreman Grill nomi bilan mashhur.
Boksga qaytishi
U diniy epiphany deb atagan narsadan soʻng, Forman xristian vaziriga aylandi. Oʻn yil oʻtgach, u boksga qaytishini eʼlon qildi va 1994-yilda 45 yoshida 26 yoshli Michael Moorerni nokautga uchratib, WBA, IBF va ogʻir vazn toifasida birlashgan chempionlik unvonini qoʻlga kiritadi. Koʻp oʻtmay u WBA kamaridan voz kechadi va Axel Schulzga qarshi bitta muvaffaqiyatli chempionlik himoyasidan soʻng Forman 1995-yil 28-iyunda IBF unvonidan ham voz kechadi. 46 yoshu 169 kunligida u tarixdagi eng keksa ogʻir vazn toifasida jahon chempioni boʻlgan. Forman ogʻir vazn toifasida boks boʻyicha jahon chempionligini qoʻlga kiritgan eng keksa va Bernard Hopkinsdan keyin (yengil vaznda) har qanday vazn toifasida ikkinchi eng keksa hisoblanadi. U 1997-yilda 48 yoshida nafaqaga chiqdi, yakuniy rekord hisobida 76 tasi gʻalaba (68 nokaut boʻlgan) va 5 tasi magʻlubiyat bilan tugagan.
Pérouse
Geografiyasi
Maydoni — 5,0 km2. Dengiz sathidan 354 – 443 m balandlikda joylashgan.
George Foreman
1968 yil yozgi Olimpiya oʻyinlari
thumb| 1968-yilda Prezident [[Lyndon Johnson|Lindon B. Jonson bilan foreman]] Forman 1968-yil Mexico shahrida boʻlib oʻtgan Olimpiya oʻyinlarida boks boʻyicha ogʻir vazn toifasida oltin medalni qoʻlga kiritdi. Finalda Forman Sovet Ittifoqi vakili Jonas Cepulisni magʻlub etadi, hakam ikkinchi raundda jangni toʻxtatdi. Cepulisning birinchi raunddayoq Formenning zarbalaridan yuzidan qon oqayotgan edi va ikkinchi raundning boshidayoq sakkiztalik hisobini olishga majbur boʻldi. Cepulis Litvada jang qilgan 29 yoshli veteran boʻlib, 12 yillik havaskorlik faoliyati bilan shugʻullangan, oʻz rekordida 220 dan ortiq jang oʻtkazgan, ancha tajribali va Foremandan 10 yosh katta edi.
Sunshine Showdown: Foreman vs. Freyzer
thumb|1973-yilda 1972-yilda, hali ham magʻlubiyatga uchramagan va taʼsirchan nokaut rekordi bilan Foreman ogʻir vazn toifasidagi magʻlubiyatsiz va soʻzsiz jahon chempioni Joe Frazierga qarshi kurashmoqchi edi. Chempionat Muhammad Alidan olib qoʻyilganligi sababli chempionlik unvonini yoʻqotishni boycot qilganiga qaramay, Frazier Jimmy Ellisdan unvonni qoʻlga kiritgan va oʻsha vaqtdan beri oʻz unvonini toʻrt marta himoya qilgan, shu jumladan 1971-yilda ilgari magʻlub boʻlmagan Ali ustidan 15 raundlik bir ovozdan qaror qabul qilgan. Ali Oscar Bonavena va Jerry Quarryni magʻlub etgan edi. Foremanning oʻlchami va imkoniyatlari katta boʻlishiga qaramay, u Fraizerni magʻlub etishi kutilmagan va jangda 3:1 hisobida boʻlsada u juda ham kamtar boʻlgan. left|thumb| 1974-yil 18-sentyabrda Foremanning oʻng koʻzining kesilishi jangni bir oyga qoldirdi. thumb| Foreman murabbiy [[Archi Mur|Archie Moore bilan 1974-yil 10-sentyabrda Muhammad Ali bilan jang qilish uchun Kinshasaga ketayotganda ]] Foremanning navbatdagi titul himoyasi, 1974-yil 30-oktyabrda, Kinshasada (Zaire) Muhammad Aliga qarshi o‘tkazgan himoyasi tarixiy bo‘ldi. „Rumble in the Jungle“ deb nomlangan jang oʻzining eng dahshatli umidlaridan ham oshib ketgan di.
15-aprel
15-aprel — Grigoriy taqvimida yilning 105- (kabisa yilida 106-) kuni. Yil yakuniga 260 kun qoladi.
Bayramlar
Yana qarang: Turkum:15-aprel bayramlari
Voqealar
right|110x110px Yana qarang: Turkum:15-aprel voqealari
Tavalludlar
Yana qarang: Turkum:15-aprelda tugʻilganlar
Vafot etganlar
Yana qarang: Turkum:15-aprelda vafot etganlar
Vámosújfalu
Vámosújfalu — Vengriyaning shimoli-sharqidagi Borsod-Abauj-Zemplén okrugidagi qishloq.
Oʻlik til
Oʻlik til — tirik qoʻllanilishda boʻlmagan va, odatda, faqat yozma yodgorliklar boʻyicha maʼlum boʻlgan, yoki sunʼiy reglamentli qoʻllashda boʻlgan til. Odatda bunday holat bir til qoʻllanilish davomida boshqa til bilan almashtirilganda yuz beradi (shuningdek «til koʻchishi»), masalan, kopt tili arab tili bilan almashtirildi, koʻpchilik mahalliy amerika tillari esa, ingliz, fransuz, ispan va portugal tillari tomonidan siqib chiqarildi. Til yoʻqolishi davrida uning mavjudligi oxirgi bosqichlarida u faqat belgilangan yosh (va ijtimoiy) guruhlari uchun xususiyatli boʻlib qoladi. Baʼzan tirik, faol qoʻllashda boʻlgan arxaik tillar ham oʻlik tillar deb ataladi.
Oʻlik tillar — jonli isteʼmoldan chiqqan (tabiiy soʻzlashuv tili boʻlmagan), yozma yodgorliklarda saqlangan til. Ayrim tillar bosqinchilik, mustamlakachilik, unda soʻzlashuvchilarni majburlash natijasida yoki tarixiy, iqtisodiy va madaniy oʻzgarishlar taʼsirida yoʻqolib borgan. Shumer, lotin, etrusk, yunon, qadimiy slavyan, pruss, vestgot, ostgot, italiy, gall, gyoz, kopt (qibtiy), oʻrxun, qad uygʻur, eski oʻzbek, qadimiy fors, sanskrit, pali, prakrit, bulgʻor va boshqalar Oʻlik til hisoblanadi.
Tilning taraqqiy etish qonuniyatlarini belgilashda Oʻlik tillar katta ahamiyatga ega. Shuni taʼkidlash joizki, qadimiy tilshunoslikning dastlabki salmoqli yutuqlarga erishishida ham qadimiy Mesopotamiyadagi shumer, qadimiy Kichik Osiyodagi xett, qadimiy Hindistondagi sanskrit singari Oʻlik tillarni oʻrganish asosiy oʻrin tutgan edi.
Baʼzi Oʻlik tillardan, ular koʻp sohalarda isteʼmoldan chiqqaniga ming yillar oʻtgan boʻlsa ham, insoniyat aloqa tili emas, balki ibodat tili sifatida foydalanib kelinmoqda. Mas, misrlik xristianlar kopt tilidan, katolik cherkovi vakillari lotin tilidan, moʻgʻul xalqlarining lamaistik cherkovi vakillari tibet tilidan foydalanadilar. Shuningdek, Oʻlik tillardagi yozma yodgorliklar tarixiy manbalar sifatida ham muhim ahamiyatga ega.
Oʻlik tillar milliy tillar rivojlanishiga ham (Hindistonda klassik sanskrit, arab mamlakatlarida klassik arab, Gʻarbiy Yevropada lotin, Rossiyada cherkovslavyan, Yunonistonda qadimiy yunon tillari) ijobiy taʼsir koʻrsatgan. Keyingi davrda yozma Oʻlik tilni davlat, fan, maktab tiliga aylantirish uchun urinishlar sodir boʻlmoqda. Chunonchi, Isroilda qadimiy yahudiy tili (ivrit) davlat tili deb eʼlon qilingan boʻlsa, Vatikanda lotin tilida yangi terminlar lugʻatlari nashr etib borilmoqda.
Faqat muhabbat (albom)
„Faqat muhabbat“ — oʻzbek qoʻshiqchisi Rayhonning 2005-yil chiqqan toʻrtinchi albomi. Albom 2005-yil „Yilning eng yaxshi musiqiy albomi“ deb saylanib Tarona mukofotini olgan. Albomga quyidagi qoʻshiqlar kiritilgan:
Oʻlik til
Ayrim hollarda oʻlik tillar tirik muloqot vositasi sifatida xizmat qilishdan chiqqan holda, yozma shaklda saqlanadi va fan, madaniyat, din zaruratlari uchun foydalaniladi. Bunday rivojlanish misollari quyidagilar hisoblanadi:
Oy (vaqt birligi)
Oy (vaqt) — Oyning Yer atrofida bir marta aylanishi davriga yaqin vaqt oraligʻi; oʻlchov birligi. Quyidagi turlari farq qilinadi: 1) sinodik O. — Oyning ketma-ket kelgan ikki bir xil fazasi orasidagi (O. kalendariga asos qilib olingan) vaqt, 29 kun 12 soat 44 min. 2,28 sek.; 2) siderik O. — Oyning yulduzlarga nisbatan ikki ketma-ket kelgan bir xil vaziyati ora-sida oʻtgan vaqt, 27 kun 7 soat 43 min. 11,51 sek.; 3) tropik O. — Oyning bir xil astronomik uzunlamalardan utishi orasida oʻtgan vaqt, 27 kun 7 soat 43 min. 4,68 sek.; 4) anomalistik O. — Oyning perigeydan ikki marta ketma-ket oʻtishi orasidagi vaqt, 27 kun 13 soat 18 min 33,16 sek; 5) ajdar O. — Oyning koʻtarilish tugunidan ikki marta ketma-ket oʻtishi orasidagi vaqt, 27 kun 5 soat 5 min. 35,81 sek. Grigoriy kalendarika bir yil 12 oyga boʻlinadi; bunda O.lar 28 (29), 30, 31 kundan iborat boʻladi. Quyosh kalendaridagi (qarang Kalendar) kalendar O. Oy fazalariga bogʻliq boʻlmaydi. Kalendar O. uzunligi ham 28—31 kunga teng boʻladi.
Faqat muhabbat (albom)
Bonus treklar:
Oy (vaqt birligi)
Grigoriy taqvimidagi oylar:
thumbnail|300px|Oylardagi kunlar sonini mushtumlarga qarab aniqlash mumkin. Suratda sariq rangda 31 kunlik oylar; koʻk rangda 30 kunlik oylar; qizil rangda 28 yoki 29 kunlik fevral oyi koʻrsatilgan.
Oʻlik til
Ayrim hollarda oʻlik til fan va din maqsadlarida foydalanishda davom etadi. Ushbu shaklda foydalanilayotgan koʻpchilik oʻlik tillar orasida sanskrit, lotin, cherkov slavyan, kopt, avesto va boshqa muhim oʻrin egallaydi.
Yana shunday misol borki, oʻlik til yana tirik tilga aylanadi, ivrit tili bilan ham shunday hol yuz bergan.
Koʻpchilik hollarda adabiy til ogʻzaki tildan boʻlinib qoladi va keyinchalik deyarli oʻzgarmasdan oʻzining klassik qiyofasida qolib ketadi; ogʻzaki til yangi adabiy til shakliga oʻtsa, eskisini oʻlik tilga aylangan til sifatida qarash mumkin (bunday holat uchun misol qilib XX asrning 20-yillarida Turkiyada usmon tilidan taʼlim va ish yuritish tili sifatida turk tiliga oʻtilishini keltirish mumkin).
NGC 3467
NGC 3467 Arslon yulduz turkumidagi S0 tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni John Herschel 1828-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Matveixa-Ramenskaya (Xarovsk tumani, Vologda)
Matveixa-Ramenskaya (Матвеиха-Раменская)  — Rossiya Federatsiyasining Vologda viloyati Xarovsk tumanida joylashgan qishloq. Xarovsk viloyati markaziga avtomobil yo'li bilan masofa 20 km.
2002 yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, aholi soni 5 kishi.
Aholisi
Aholisi - 6 kishi (2010).
Nejinka (Shimoliy Qozogʻiston viloyati)
Nejinka — Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Gʻabit Musirepov tumanidagi qishloq. Kato kodi — 596649100.
Bernardvillé
Bernardvillé Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Bas-Rhin departamenti Sélestat-Erstein tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,8 km2. Dengiz sathidan 247 – 560 m balandlikda joylashgan.
Sturgeon
Sturgeon AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. Boone County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
902 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 1,6 km2. Shundan 1,6 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 256 m balandlikda joylashgan.
Yoann Touzghar
Klublardagi faoliyati
Yoann Touzghar „Monaco“ va „Kann“ futbol klublari tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. 2005-yildan 2010-yilgacha Yoann Touzghar „Grasse“ futbol klubi safida oʻynagan. 2010-yilda Yoann Touzghar „Amiens“ futbol klubiga koʻchib oʻtgan. 13-avgust kuni „Kalma“r futbol klubiga qarshi oʻyinda debyut qilgan. 28-sentabr kuni „Maccabi“ futbol klubiga qarshi kechgan bahsda Yoann Touzghar „Amiens“ futbol klubi safida ilk golini urgan. Mavsum yakunida Yoann Touzghar klubi yuqori divizionga chiqishga yordam bergan. Yangi mavsumdagi debyutini 2011-yilning 29-iyul sanasidagi „Troya“ futbol klubiga qarshi o‘tkazgan. 2012- yilning yozida Yoann Touzghar „Lens“ futbol klubiga ijaraga oʻtgan. 24-avgust kuni „Gazélec“ futbol klubiga qarshi oʻyinda yangi jamoasi tarkibida debyut qilgan. 29-oktabr kuni „Clermont“ futbol klubiga qarshi bahsda Yoann Touzghar „Lens“ futbol klubi safida birinchi golini urgan.
2015-yilning yozida Yoann Touzghar Tunisning „Africain“ futbol klubiga oʻtgan. 14-oktabr kuni „Esperanza“ futbol klubiga qarshi oʻyinda debyut qilgan. 20-noyabr kuni „Gafsa“ futbol klubiga qarshi bahsda Yoann Touzghar „Africain“ futbol klubi safida ilk golini raqib darvozasiga kiritgan.
Xalqaro faoliyati
2015-yil 12-iyun kuni Afrika Millatlar Kubogi-2017 saralash bosqichi doirasida Jibutiga qarshi o‘yinda Yoann Touzghar Tunis terma jamoasi safida debyut qilgan. Oʻsha oʻyinda Yoann Touzghar terma jamoadagi ilk golini urgan. 2022-yilda Yoann Touzghar Kamerunda boʻlib oʻtgan Afrika Millatlar Kubogida ishtirok etgan. Turnirda u Mali terma jamoasiga qarshi oʻyinda maydonga tushgan.
Hanshagen (Vorpommern)
Hanshagen  Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Ostvorpommern tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 9,65 km2. 928 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Hanshagenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Vaqt oʻlchov birliklari
Vaqt oʻlchov birliklari — Yerning oʻz oʻqi atrofida aylanishi, Quyosh atrofida aylanishi va shuningdek, Oyning Yer atrofida aylanishlariga asoslangan.
Vaqt oʻlchov birliklari - vaqtni belgilashda qoʻllaniladigan birliklar — asr, yil, oy, kecha-kunduz (sutka), soat, daqiqa, sekund (lahza), shuningdek vaqtning 12 yillik davr — muchal yil hisobi; 60 yillik davr va b. oʻlchov birliklari (yana q. Shamsiya. Qamariya, Hijriy yil hisobi).
Scio (New York)
Scio AQShning New York shtatida joylashgan shahardir. Allegany okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1,833 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 91,4 km2. Shundan 91,3 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 471 m balandlikda joylashgan.
Yodingdami? (albom)
„Yodingdami?“ — oʻzbek qoʻshiqchisi Rayhonning 2006-yil chiqqan beshinchi albomi. Albomga quyidagi qoʻshiqlar kiritilgan:
Bonus treklar:
Gioia dei Marsi
Gioia dei Marsi Italiyaning Abruzzo mintaqasida joylashgan kommunadir. L’Aquila provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 63 km2. 2274 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Shoʻrbuta
Shoʻrbuta — shoʻradoshlar oilasiga mansub chala buta. Boʻyi 50—150 sm. Poyasi tuklar bilan qoplangan. Barglari navbatlashib joylashadi, mayda, seret. Toʻpguli yoyiq roʻvaksimon. Gullari ikki jinsli. Iyul — sentyabrda gullab, meva beradi. Oʻzbekistonda shoʻrxok yerlarda, ekinlar orasi va boshqalar yerlarda begona oʻt holida uchraydi.
Çukurören (Yığılca)
Chukuroren — Turkiyaning Düzce viloyati Yigʻilja tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 253 nafar (2022).
Shoʻrbuloqsoy
Boʻragansoy
BOʻRAGANSOY — Turkiston tizmasining shim. yon bagʻridagi soy. Shahriston dovonidan boshlanib, shim. yoʻnalishda oqadi va Xovos temir yoʻl stansiyasiga yetmasdan, 4 km shim.sharqda tugaydi. B. boshlanishida Oltinkoʻlsoy, yuqori oqimida B., oʻrta oqimida Shahristonsoy, quyi oqimida Sarmichsoy, Shoʻrbuloqsoy deb ham ataladi. Uz. 92 km, havzasining maydoni 712 km². B.ning umumiy uz. 40 km boʻlgan 21 ta mayda irmogʻi bor. B. muz, qor va yomgʻir suvlaridan toʻyinadi. Toʻlinsuv davri aprelda boshlanib, avgustda tugaydi. B.ning 75—80% oqimi shu davrda oqib oʻtadi. Suv sarfi may oyida keskin ortib iyunda 620 l/sek gacha yetadi, iyuldan esa kamayadi. Kishda suvi kamayadi, baʼzan qurib qoladi. Oʻrtacha koʻp yillik suv sarfi 190 l/sek. Yozgi toʻlinsuv davrida suvining loyqaligi 4,7 kg/m3 gacha ortadi. Qishda suv yuzasi muzlaydi.