cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Boʻgʻimdumlar
BOʻGʻIMDUMLAR (Cordylidae) -kaltakesaklar oilasi. 4 urugʻ, 24 turi bor. Janubiy va tropik Afrikada tarqalgan. Turlarining bir qismi asl kaltakesaklarga, boshqalari ilonlarga oʻxshaydi, lekin hammasi kaltakesaklardek yashaydi va tez harakat qiladi. Oilaning tipik vakili boʻgʻimdum (Zonurus cordylus) agamalarga oʻxshaydi. Rangi oʻzgaruvchan, lekin koʻpincha dum va orqa tomoni xira qovoq rangda, boshi va oyoqlari och sariq, qorni oq boʻladi. B. togʻlarda, serqoya qaltis yerlarda yuradi. Dushmandan qoyalar orasiga yashirinib, toshlarning gʻadirbudur qirralariga yopishib olgan B.ni butunlicha ajratib olish qiyin. Turli umurtqasizlar, yirik vakillari esa mayda umurtqali jonivorlar bilan oziklanadi. Koʻp turlari tuxum qoʻyib koʻpayadi, faqat ilonga oʻxshash B. tirik tugʻadi.
Ichki mehnat tartibi qoidalari
Namunaviy I.m.t.q. asosida vazirliklar va idoralar tegishli markaziy (respublika) kasaba uyushmalari qoʻmitalari bilan kelishib, xalq xujaligining muayyan tarmogʻi xususiyatlariga tatbiqan tarmoqlarning I.m.t.q.ni ishlab chiqadi. Korxonalar, tashkilotlar, muassasalardagi I.m.t.q. ham mazkur Namunaviy I.m.t.q. asosida ish sharoiti hisobga olingan holda tuziladi va ish beruvchi tomonidan kasaba uyushma qoʻmitasi yoki xodimlarning boshqa vakillik organlari bilan kelishib, tasdiklanadi. Tarmoq va korxonalarning I.m.t.q. Oʻzbekiston Mehnat kodeksi qamda Namunaviy I.m.t.q.ga va mehnat haqidagi boshqa meʼyoriy huj-jatlarga xilof boʻlishi mumkin emas. Xodim ishga qabul qilinayotganda ish beruvchi uni mazkur qoidalar bilan tanishtirmogʻi shart.
Hagen im Bremischen
Hagen im Bremischen Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Cuxhaven tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 27,17 km2. 3826 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Hagen im Bremischenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Boʻgʻim
Boʻgʻim — suyaklar (baʼzan paylar) ning harakatchan birikishi, bunda birikkan yuza oraligʻida boʻshliq (yoriq) boʻladi. Boʻgʻim hosil boʻlishida ishtirok etadigan suyaklarning (birida boʻgʻim boshchasi, ikkinchisida esa boʻgʻim chuqurchasi boʻladi) sinovial suyuqlik bilan toʻla. Boʻgʻim boʻshligi va boʻgʻim xaltasi farq qilinadi. Suyaklarning bir-biriga birikkan uchlari bir xilda boʻlmaydi. Koʻpincha oyoqqoʻlning naysimon suyaklari boʻgʻim sohasida yoʻgʻonlashib, boshcha, suyakning qaramaqarshi yuzasida esa botiqchalar va maydonchalar hosil qiladi. Suyaklarning boʻgʻim yuzalari boʻgʻim paylari bilan qoplangan boʻlib, ular harakat vaqgida sodir boʻladigan zarblarni kamaytiradi, boʻgʻimning erkin va elastik harakat qilishiga imkon beradi. Boʻgʻim hosil qilishda ishtirok etadigan suyaklarning uchlari biriktiruvchi toʻqimadan tuzilgan boʻlib, boʻgʻim xaltasi bilan, ichki tomondan esa sinovial parda bilan oʻralgan. Bu parda paylar yuzasini namlab turuvchi va ular harakatini yengillashtiruvchi suyuqlik ishlab chiqaradi, aks holda harakat chogʻida boʻgʻim hosil qilgan suyaklarning yuzalari oʻzaro ishqalanib ogʻriq paydo qiladi va harakat cheklanadi. Koʻpchilik boʻgʻim xaltasi boylamlar bilan mustahkam oʻralgan. Boʻgʻim yuzalarining shakliga qarab sharsimon (koʻp oʻqli), gʻaltaksimon (bir oʻqli), tuxumsimon (ikki oʻqli) va boshqa boʻgʻim lar boʻladi. Sharsimon boshchali suyak boʻgʻimi (masalan, yelka suyagi boʻgʻimi) eng serharakat hisoblanadi, tuxumsimon boshchali suyak boʻgʻimi (mas, boldiroyoq panjasi boʻgʻimi) da bukilishyozilishdan boshqa harakatlar chegaralangan; baʼzi suyak boʻgʻim lari (mas, bilaktirsak boʻgʻim ida bilak suyagi) aylanma harakat qilishi mumkin. Qator boʻgʻimlarning yordamchi tuzilmalari boʻlib, ularni boʻgʻim paylari (tizza boʻgʻimi, jagʻ boʻgʻimi), disklar, menisklar bir-biriga moslashtirib turadi. Baʼzi suyaklar oʻzaro boʻgʻim yordamisiz, biriktiruvchi toʻqimalar, boylamlar va paylar yordamida birikkan boʻladi (mas, kalla suyagi orasidagi choklar, chanoqboylamlari, umurtqalar orasidagi pay disklari va boshqalar). Boʻgʻim harakati odamning tik yurishi, bukilishi, ishlashi va boshqa holatlarini taʼminlaydi. Boʻgʻim sovuqqa, kasalliklarga, shikastlarga, moddalar almashinuvi buzilishiga oʻta taʼsirchan boʻladi, shu bois uni bu illatlardan himoya qilish lozim. Muntazam ravishda badan tarbiya bilan shugullanish boʻgʻimni mustahkamlaydi va ularni tashqi muhit taʼsirotlariga chidamini oshiradi. Boʻgʻim kasalliklaridan uning shikastlanishi (suyak chiqishi), artroz (tugʻma yoki moddalar almashinuvining izdan chiqishi tufayli), boʻgʻim yalligʻlanishi (artrit) koʻproq uchraydi. Shuningdek, boʻgʻimlarning qimirlamay qolishi (ankiloz), harakatining vaqtincha yoki butunlay cheklanishi (kontraktura) kuzatiladi.
Mombasa
Mombasa —Keniyadagi shahar, Hind okeanidagi marjon orolida, materik bilan damba va koʻprik orqali bogʻlangan. Sohilboʻyi provinsiyasining maʼmuriy markazi. Aholisi 450 ming kishidan ziyod (1990-yillar oʻrtalari). Sharqiy Afrika va mamlakatning yirik porti (yillik yuk ortib-tushirish 6 mln.t dan ortiq) boʻlib, chuqur suv osti prichallari bilan jihozlangan, okean kemalari ham kira oladi. Transport yoʻli orqali Uganda va Tanzaniya bilan bogʻlangan. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Ne-ftni qayta ishlash, kimyo, oziq-ovqat (goʻsht kombinati, un tortish, sholi oqlash), tamaki, toʻqimachilik sanoati korxonalari, kema verfi mavjud.
Shahar 12-asrdan maʼlum. Yirik savdo shahri boʻlgan. 1593-yildan Portugaliyaning Sharqiy Afrika sohillaridagi mustamlakasi markazi edi. 18-asrdan ummoniylarning Mazruiy sulolasi qoʻl ostiga oʻtdi. 1837-yildan Zanzibar sultonligi tarkibida boʻldi. Meʼmoriy yodgorliklardan Iisus forti (16-asr), soborlar, masjidlar, ibodatxonalar saqlangan. Turizm rivojlangan. Dengiz kurorti.
L'Hôtellerie
Aholisi
277 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 48,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,7 km2.
Bussy (Cher)
Bussy Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Cher departamenti Saint-Amand-Montrond tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
370 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 13,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 27,3 km2.
Gilbertville (Iowa)
Gilbertville AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Black Hawk okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
712 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 687,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,04 km2. Shundan 1,04 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 258 m balandlikda joylashgan.
Pelikan
Pelikan - monotipik pelicanidae (Pelecanidae) oilasi va Pelecanus jinsini tashkil etuvchi yirik suv qushlari turlarining umumiy nomi. Ularning o'ziga xos xususiyatlari - uzun tumshug'i va ov uchun ishlatadigan suvni filtrlaydigan va yutishdan oldin o'ljani tumshug'i bilan to'playdigan katta tomoq qoplari. Jigarrang pelikandan boshqa turlarning patlari odatda oqarib ketadi. Barcha turlarning tumshug'i, sumkasi, tuksiz terisi naslchilik mavsumi oldidan yorqin rangga kiradi. 8 tirik tur tropiklarda mo'tadil zonalarda yashaydi, ammo Janubiy Amerikaning ichki qismida, qutb mintaqalarida va ochiq dengizda uchramaydi. Pelikanlarning qazilma qoldiqlari kamida 30 million yilga to'g'ri keladi, Fransiyadagi Oligotsen davridagi qazilma topilmalari hozirgi pelikanlarning tumshug'iga o'xshaydi. Uzoq vaqt davomida fregatlar, karabataklar, tropik qushlar va gannetlar bilan bog'liq deb o'ylangan qutanlar endi Pelikanlar (Pelecaniformes) tartibida tasniflanadi .Ularning eng yaqin qarindoshlari poyabzal va hamerkoplardir. Xuddi shu tartibda joylashgan ibislar, qoshiqqo'ylar va olxo'rlar ularning uzoq qarindoshlaridir. Ular odatda suv yuzasida yoki yaqinida tutilgan baliqlar bilan oziqlanadi va qirg'oqlarda va ko'llarda yashaydi. Koloniyalar hosil qilish orqali ko'payadigan pelikanlar ko'pincha ommaviy ovlanadi. Oq patli 4 tur yerga uya qursa, qolgan 4 ta jigarrang yoki kulrang turlar daraxtlarga uya qilishni afzal ko'radi.
.
Seymour (Indiana)
Seymour AQShning Indiana shtatida joylashgan shahardir. Jackson okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
22500 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 644,7 nafar kishi.
NGC 4821
Ushbu obyektni Heinrich d'Arrest 1864-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Pershinskaya
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Pershinskaya ( Першинская  ) — Rossiyaning Arxangelsk viloyati, Velskiy tumanidagi Muravyovskoye aholi punktiga qarashli qishloq. 2014-yilda aholi soni 14 kishidan iborat edi.
Geografiya
U Bolshaya Churga daryosidan 17 km uzoqlikdagi Voronskayada joylashgan.
Momiq (maʼnolari)
Momiq:
Mashike, Hokkaido
is a town located in Rumoi Subprefecture, Hokkaido, Japan.
2016-yil sentabr holatiga ko‘ra, shaharning taxminiy aholisi 4,634 kishini,zichligi esa km 2 ga 13 kishini tashkil qiladi. Umumiy maydoni 369,64 km 2.
Mashikening asosiy farqi butun Xokkaydo boʻylab mashhur boʻlgan Kunimare pivo zavodidir.Mashike shuningdek, bir nechta mevali fermer xoʻjaliklariga ega va uni toʻgʻridan-toʻgʻri fermerlardan sotib olish oson.
Karamus (Silvan)
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Karamus Turkiyaning Diyarbakir viloyati Silvan tumaniga qarashli mahalladir.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Shanxay oshxonasi
right|thumb| Sixli [[bedana Shanxayning Qibao shahrida keng tarqalgan ko'cha taomidir.]] Shanxay oshxonasi ( 上海菜 shuningdek, Xu oshxonasi), xitoy taomlarining mashhur uslubidir. Tor ma'noda Shanxay oshxonasi Shanxayda paydo bo'lgan an'anaviy ravishda Benbang oshxonasi deb ataladigan oshxonaga ishora qiladi. Kengroq ma'noda, qo'shni Jiangsu va Zhejiang provinsiyalari ta'siri ostida ishlab chiqilgan pishirishning murakkab uslublarini nazarda tutadi. Oshxona ichidagi taomlar quyidagi uchta elementni o'zlashtirishi kerak "rang, xushbo'ylik va ta'm" Xitoydagi boshqa oshxonalar singari, Shanxay oshxonasi ziravorlardan foydalanishga, xom ashyo sifatiga va ingredientlarning asl ta'mini saqlashga urg'u beradi.
Busseto
Busseto Italiyaning Emilia-Romagna mintaqasida joylashgan kommunadir. Parma provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 76 km2. 6890 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).
1981
Этот год — невисокосный год, начинающийся в четверг (смотрите здесь календарь).
Vafot etgan
🇷🇺
Qalʼai Mir
Qalʼai mir — koʻp qatlamli yirik shahar xarobasi. Tojikistonning Shahrituz tumanidagi Qubodiyon shaharchasida joylashgan. Kofarnihon daryosining quyi oqimida. Maydoni 275×270 m. Q.M. hududidan 1950—51 yillarda Baqtriya usuliga xos inshoot qoldiqlari va miloddan avvalgi 1-ming yillik oʻrtalaridan milodiy 1-asrlargacha boʻlgan moddiy madaniyat ashyolari topilgan. Q.M. va unga yaqin boʻlgan Kayqubodshoh shahri xarobalarini tekshirish natijasida Shim. Baqtriya yodgorliklarining dastlabki stratigrafik jadvali ishlab chiqilgan (M.M.Dyakonov). Keyinchalik stratigrafiyaga birmuncha aniklik va tuzatish kiritildi. QM. miloddan av. 6— 4-asrlarga oidligi aniqlandi, 5 tarixiymadaniy davrga boʻlindi (Qubodiyon I—V). Qubodiyon 1 va QubodiyonP bosqichlari oʻrtasidagi katta xronologik uzilish oʻrganildi. Q.M.dan koʻplab sopol idishlar va temir buyumlar topilgan.
Ichki nutq
Ichki nutq — 1) kishining oʻzoʻziga qaratilgan (koʻpgina xattiharakatini rejalashtirish maqsadidagi) nutqi, ovozsiz ichki mulohaza. Bu ichki kodga muvofiq, oshkora tovushsiz amalga oshiriladi; 2) tovushsiz artikulyar harakat ("ichda gapirish"). I.n.ni oʻrganish, tajriba asosida qayd etish til va tafakkur, til va nutq, fikrlash shakli hamda nutqni idroklashni tadqiq etishga imkon beradi. I. n. tilshunoslar, psixologlar va fiziologlar tomonidan tadqiq etiladi.
Joʻmart Boʻqoʻnboyev
Joʻmart Boʻqoʻnboyev (1910-yil 16-may — 1944-yil 1-iyul) — qirgʻiz shoiri, dramaturg. Qirgʻiziston Yozuvchilar uyushmasi raisi (1938—1944). Qirgʻiz dostonchiligi va dramaturgiyasida sezilarli iz qoldirgan, dostonchilikning dastlabki namunalarini yaratgan.
Biografiyasi
Jo‘mart Bo‘qoʻnboyev 1910-yilning 16-may sanasida Farg‘ona viloyatining Mozor-Soy qishlog‘ida (hozirgi Jalolobod viloyati To‘qto‘g‘ul tumani) kambag‘al dehqon oilasida dunyoga kelgan. Boʻqoʻnboyevning onasi zehni oʻtkir ayol bo‘lib, xalq maqollari va matallari, ertaklarini xotirasida yaxshi saqlab qolgan. Boʻqoʻnboyev besh yoshga to‘lganida, otasi oʻldiriladi va onasi boy Borbu Nuraliyevning uchinchi xotini boʻlishga majbur boʻladi. Otasidan erta ayrilgan Boʻqoʻnboyev va uning opasi Ziyoda boy Borbuning tarbiyasiga oʻtadi, ammo oʻgay ota boy Borbu ularga juda yomon munosabatda boʻladi. 1924-yilda Bo‘qoʻnboyev komsomolga o‘tadi va oʻqishini davom ettirish maqsadida Jalolobodga joʻnab ketadi. Viloyat komsomol qo‘mitasi uni bolalar uyiga joylashtiradi va Boʻqoʻnboyev ikki yil davomida shu yerda yashaydi. 1926-yilda bolalar uyi Boʻqoʻnboyevni Oʻshdagi pedagogika texnikumiga oʻqishga beradi. Oradan ikki yil oʻtib, texnikum rahbariyati Boʻqoʻnboyevda shoirlik iqtidori bor ekanligini sezadi va uni oʻqishni tugatishi uchun respublika poytaxtiga yuborishadi.
1932-yilda Boʻqoʻnboyev KPSS safiga qoʻshiladi. 1933—1935-yillarda V. V. Vorovskiy nomidagi Leningrad davlat jurnalistika institutida talim olgan, so‘ngra „Lenin yoshligi“ gazetasida va adabiy-badiiy va ijtimoiy-maʼrifiy gazetalar muharriri boʻlib xizmat qilgan. 1941-yilda Boʻqoʻnboev Sovet Armiyasi safiga oʻz ixtiyori bilan joʻnaydi va u yerda „Za Rodinu, vperyod!“ diviziya gazetasiga muharrir etib tayinlanadi.
Joʻmart Boʻqoʻnboyev 1944-yilda xizmat safari chog‘ida avtohalokat natijasida vafot etadi va Ala-Archa qabristoniga dafn etiladi.
Ijodi
Joʻmart Bo‘qoʻnboyev texnikumda o‘qib yurgan kezlarida komsomol tashkiloti tomonidan tashkil etilgan devoriy gazeta va „Jo‘ja“ qo‘lyozma jurnali nashr eta boshlangan edi. Ushbu gazeta va jurnalning deyarli har bir sonida Bo‘qonboyevning kamida bir bayti yoki misralarini uchratish mumkin edi. Boʻqoʻnboyev Baymanap mafkurasiga qarshi kurashda ishtirok etib, „Mening qoʻshigʻim“, „Mening qonim“, „Bizning qalam“, „Kim qanday qoʻshiq aytadi“, „Bizning reja“, „Yangi Oloy“ kabi bir qancha sheʼrlar yozadi. Q. Malikov, A. Osmonov, A. To‘qo‘mboyev va boshqalarning qayd etishicha, uning ijodida „yorqinlik“ va „taʼlimotlarga o‘ta sodiqlik“ bor edi. Bo‘qoʻnboyevning ilk asarida tadqiqotchilar uning Oktyabr inqilobigacha bo‘lgan munosabatlarni qoralash istagi borligini qayd etganlar, buni shoirning „Uch qarg‘a“ satirasida ham kuzatish mumkin. Boʻqoʻnboyev asarlarida qirgʻiz xalqi tarixi, ularning Ikkinchi jahon urushidagi qahramonligi, mamlakat ichkarisidagi fidokorona mehnati oʻziga xos ravishda tasvirlanadi.
Bundan tashqari „Chu dalasi“ (1930), „Turksib“ (1932), „Gul turmush“ (1939), „Ajal va nomus“ kabilar qirgʻiz sheʼriyatining sara asarlaridan hisoblanadi. „Mening Fargʻonam“ asarida qismati, turmush tarzi bir-biriga oʻxshash oʻzbek va qirgʻiz xalqlari oʻrtasidagi qardoshlik oʻziga xos tarzda tarannum etiladi. Boʻqoʻnboyev, shuningdek, „Oltin qiz“ (1937), „Qargʻasha“ (1937) dramalari, „Oychurek“ (1937), „Toʻqtagul“ (1939) opera librettolari bilan ham qirgʻiz teatr sanʼati taraqqiyotiga ulkan hissa qoʻshgan.
Tyndall effekti
thumb| Tumanli oʻrmonda Tyndall effekti Tyndall effekti — kolloid yoki juda nozik tinch turgan zarralar tomonidan yorugʻlik tarqalishi hodisasidir. Tyndall tarqalishi sifatida ham tanilgan, u Reylining tarqalishiga oʻxshaydi, chunki tarqalgan yorugʻlikning intensivligi toʻlqin uzunligining toʻrtinchi kuchiga teskari proportsionaldir, shuning uchun koʻk yorugʻlik qizil nurga qaraganda ancha kuchliroq tarqaladi. Kundalik hayotda baʼzan mototsikllar chiqaradigan tutunda koʻrinadigan koʻk rang misol boʻladi, xususan, yonib ketgan dvigatel moyi bu zarralarni taʼminlaydigan ikki zarbali mashinalar.
Tyndall effekti ostida uzunroq toʻlqin uzunliklari koʻproq uzatiladi, qisqaroq toʻlqin uzunliklari esa tarqalish orqali koʻproq diffuz tarzda aks etadi. Tyndall effekti yorugʻlik sochuvchi zarrachalar boshqa yorugʻlik oʻtkazuvchi muhitda tarqalganda namoyon boʻladi, bu erda alohida zarrachaning diametri taxminan 40 dan 900 nm oraligʻida, yaʼni koʻrinadigan yorugʻlik toʻlqin uzunliklaridan biroz past yoki yaqin joylashgan (400-750 nm).
Bu, ayniqsa, kolloid aralashmalar va nozik suspenziyalar uchun qoʻllaniladi; masalan, aerozollar va boshqa kolloid moddalardagi zarrachalarning oʻlchami va zichligini aniqlash uchun nefelometrlarda Tindall effekti qoʻllaniladi. Ushbu hodisani oʻrganish toʻgʻridan-toʻgʻri ultramikroskop va turbidimetriya ixtirosiga olib keldi.
Bu hodisani birinchi marta keng oʻrgangan 19-asr fizigi Jon Tyndall sharafiga nomlangan.
Tarixi
Bu hodisani kashf qilishdan oldin, Tyndall, birinchi navbatda, molekulyar darajada radiatsiyaviy issiqlikni yutish va chiqarish boʻyicha ishi bilan mashhur edi. Uning bu sohada olib borgan tadqiqotlarida suzuvchi chang va boshqa zarrachalarning barcha izlari tozalangan havodan foydalanish zaruriyati paydo boʻldi va bu zarralarni aniqlashning eng yaxshi usuli havoni kuchli yorugʻlikda yuvish edi. 1860-yillarda Tyndall turli gazlar va suyuqliklar orqali yorugʻlik, porlash nurlari bilan bir qator tajribalar oʻtkazdi va natijalarni qayd etdi. Shunday qilib, Tindall trubkani asta-sekin tutun bilan toʻldirganda va undan yorugʻlik nurini oʻtkazib yuborganda, nur naychaning chetidan koʻk, lekin chetidan qizil boʻlib koʻrinishini aniqladi. Ushbu kuzatish Tindallga birinchi navbatda keyinchalik uning nomi bilan ataladigan hodisani taklif qilish imkonini berdi.
1902-yilda ultramikroskop Carl Zeiss AG kompaniyasida ishlagan Richard Adolf Zsigmondi (1865-1929) va Genri Siedentopf (1872—1940) tomonidan ishlab chiqilgan. Tyndall effektiga boʻlgan qiziqish ularni yorugʻlik uchun yorqin quyosh nurini qoʻllashga olib keldi va ular kızılcık shisha rangini hosil qiluvchi 4 nm kichik oltin nanozarrachalarning hajmini aniqlashga muvaffaq boʻlishdi. Bu ish bevosita Zsigmondining kimyo boʻyicha Nobel mukofotiga olib keldi.
Rayleigh sochilishi bilan taqqoslash
Rayleighning sochilishi yorugʻlik sochuvchi zarralarning yorugʻlik toʻlqin uzunligidan ancha kichik boʻlishini talab qiladigan matematik formula bilan aniqlanadi. Zarrachalar dispersiyasi Rayleigh formulasiga mos kelishi uchun zarrachalar oʻlchamlari taxminan 40 nanometrdan past boʻlishi kerak (koʻrinadigan yorugʻlik uchun)  va zarralar alohida molekulalar boʻlishi mumkin. Kolloid zarralar kattaroq va yorugʻlik toʻlqin uzunligining oʻlchamiga qoʻpol yaqin joylashgan. Tindallning tarqalishi, yaʼni kolloid zarrachalarning tarqalishi zarrachalarning kattaligi kattaroq boʻlganligi sababli Releyning tarqalishiga qaraganda ancha kuchliroqdir. Intensivlik uchun zarracha oʻlchami koeffitsientining ahamiyatini uning Releyning tarqalishi intensivligining matematik bayonotida mavjud boʻlgan katta koʻrsatkichda koʻrish mumkin. Agar kolloid zarralar sferoid boʻlsa, Tindallning tarqalishini yorugʻlik toʻlqin uzunligiga qoʻpol yaqinlikdagi zarracha oʻlchamlarini tan oladigan Mie nazariyasi nuqtai nazaridan matematik tahlil qilish mumkin. Murakkab shakldagi zarralar tomonidan yorugʻlikning tarqalishi T-matritsa usuli bilan tavsiflanadi.
Moviy irislar
thumb| Bir oz melanin bilan koʻk [[Yoysimon parda|ìrísí]] Koʻzdagi koʻk ìrísí koʻk rangga ega boʻlib, stroma yoki old qatlamning fibrovaskulyar tuzilishida yaxshi osilgan, diametri taxminan 0,6 mikrometr boʻlgan koʻplab mayda zarralarni oʻz ichiga olgan ìrísídagi loyqa muhitning shaffof qatlami Tyndall tomonidan tarqalishi tufayli koʻk rangga ega. irisdan. Baʼzi jigarrang irislar bir xil qatlamga ega, faqat melanin miqdori koʻproq. Oʻrtacha miqdorda melanin findiq, toʻq koʻk va yashil koʻzlarni hosil qiladi.
Ikkala zarracha va melaninni oʻz ichiga olgan koʻzlarda melanin yorugʻlikni oʻzlashtiradi. Melanin yoʻq boʻlganda, qatlam shaffof boʻladi (yaʼni, oʻtadigan yorugʻlik zarralar tomonidan tasodifiy va diffuz ravishda tarqaladi) va bu shaffof qatlamga kiradigan yorugʻlikning sezilarli qismi radial tarqalgan yoʻl orqali qaytadan paydo boʻladi. Yaʼni, orqaga tarqalish mavjud, yorugʻlik toʻlqinlarining qayta yoʻnaltirilishi ochiq havoga.
Tarqalish koʻproq qisqa toʻlqin uzunliklarida sodir boʻladi. Uzunroq toʻlqin uzunliklari sargʻish yorugʻlikning oʻzgarmas yoʻllari bilan toʻgʻridan-toʻgʻri shaffof qatlam orqali oʻtadi va keyin irisning orqa tomonidagi keyingi qatlamga duch keladi, bu epiteliya yoki uvea deb ataladigan yorugʻlikni yutuvchi boʻlib, jigarrang-qora rangga ega. Zarrachalar tomonidan tarqalgan tarqoq koʻk yorugʻlikning yorqinligi yoki intensivligi stroma ichidagi zarrachalarning loyqa muhiti bilan birga ushbu qatlamga bogʻliq.
Shunday qilib, uzunroq toʻlqin uzunliklari qisqaroq toʻlqin uzunliklari kabi ochiq havoga qaytarilmaydi (tarqalish yoʻli bilan). Qisqa toʻlqin uzunliklari koʻk toʻlqin uzunliklari boʻlgani uchun, bu koʻzdan chiqadigan yorugʻlikda koʻk rangni keltirib chiqaradi. Moviy ìrísí strukturaviy rangning namunasidir, chunki u rang hosil qilish uchun faqat loyqa muhit orqali yorugʻlikning aralashuviga tayanadi.
Moviy koʻzlar va jigarrang koʻzlar, shuning uchun ikkalasi ham anatomik jihatdan bir-biridan genetik jihatdan oʻzgarmas tarzda farq qiladi, chunki loyqa muhit va melanin oʻrtasidagi farq, shuningdek, ikkala turdagi koʻz rangi bir-biriga „aralashtirilgan“ boʻlsa ham, funksional jihatdan alohida boʻlib qolishi mumkin.
Tyndall tarqalishidan farq qiluvchi shunga oʻxshash hodisalar
thumb| Quyosh nurlari
Kunduzgi osmon bulutli boʻlsa, quyosh nurlari bulutlarning loyqa qatlamidan oʻtadi, natijada erga tarqoq, tarqoq nur (quyosh nurlari) paydo boʻladi. Bu Tyndallning tarqalishi oʻrniga Mie tarqalishini koʻrsatadi, chunki bulut tomchilari yorugʻlik toʻlqin uzunligidan kattaroqdir va barcha ranglarni taxminan teng ravishda tarqatadi. Kunduzgi osmon bulutsiz boʻlsa, osmon rangi Tyndall tarqalishi oʻrniga Rayleigh tarqalishi tufayli koʻk boʻladi, chunki tarqaladigan zarralar havo molekulalari boʻlib, ular koʻrinadigan yorugʻlik toʻlqini uzunliklaridan ancha kichikdir. Xuddi shunday, Tyndall effekti atamasi havodagi katta, makroskopik chang zarralari tomonidan yorugʻlik tarqalishiga notoʻgʻri qoʻllaniladi. Ammo, ularning katta hajmi tufayli, ular Tyndall tarqalishini koʻrsatmaydi.
Moment
Moment (lot. moveo — siljitaman, qoʻzgʻataman) (matematika va fizikada) — ayrim oʻlchov, miqdor va vektorlar nomi. Ehtimollar nazariyasida M. — tasodifiy miqdorlarning sonli harakteristikasi. Tasodifiy miqdor x ning tartibli M. i deb %k ning oʻrta qiymatiga, Ltartibli absolyut M. i deb |^k| ning oʻrta qiymatiga aytiladi. Masalan, tasodifiy miqdorning matematik kutilmasi Mi, uning birinchi tartibli M.idir. Tasodifiy miqdor ʼ, ning Ltartibli markaziy M.i deb (I, —SH)k ning oʻrta qiymatiga aytiladi. Masalan, dispersiya gz2= Di,= M(i,— Mi,)2 ikkinchi tartibli markaziy M.dir.
Mexanikada M. — moddiy nuqtalar tizimida massalar taqsimotining sonli harakteristikasi. Agar toʻgri chiziqdagi xrx2,... koordinatalarida t,, tr (t>0) massali nuqtalar boʻlsa, bu tizimining sanoq tizimi 0 nuqtasiga nisbatan k darajadagi M.i Mk = xht + xht +...boʻladi. k=1 boʻlsa, — statik M., k=2 boʻlsa, — inersion M. deyiladi. Fizikada kuch momenti, harakat miqdori momenti, inersiya momenti kabi tushunchalar mavjud.
Orol (Manas tumani)
Orol (Арал) — Qirgʻiziston Respublikasining Talas viloyati Manas tumaniga qarasli qishloq. Qayindi ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 1 665 kishi.
Ichki sayyoralar
Ichki sayyoralar, Yer guruhi sayyoralari — Quyoshga eng yaqin turgan 4 ta katta sayyora — Merkuriy, Venera, Yer, Mars (qarang Sayyoralar).
Qalqovuch
Qalqovuch (texnikada) — suyuqlikka (mas, suvga) botirilgan holatda koʻtarilish kuchi va suzuvchanlik xossasiga ega boʻlgan (suyuqlik sirtiga qalqib chiqadigan — nomi shundan) qurilma. Koʻtarmatayanch (gidrosamolyotlar, qalqma koʻpriklar, tashlama toʻrlar, qarmoqlarning qalqma poʻkaklari); gidrometrik (oqim tezligini yoki toʻlqinlar sathini oʻlchash uchun moʻljallangan; mas, mareograflar) hamda suyuqlik yoʻlini ochish va berkitish uchun moʻljallangan (karbyuratorning Q.li kamerasi, vodoprovod tarmogʻi hamda sanitariya texnikasidagi Q.moslamalar) turlarga boʻlinadi. Q.lar, asosan, yengil materiallar (yogʻoch, plastmassa, rezina va boshqalar)dan tayyorlanadi. Q. harbiy ishda, mashinasozlikda, uyroʻzgʻorda, meteorologiya va boshqalar sohalarda keng ishlatiladi.
Dmitriy Piskunov
Dmitriy Piskunov (1962-yilda tugʻilgan) — sovet va qozogʻistonlik futbolchi, hujumkor yarim himoyachi.
Faoliyati
Piskunov professional futbolda birinchi marta 1982-yilgi mavsumda Jetisu klubi tarkibida paydo boʻlgan. Besh mavsum davomida asosiy jamoada yarim himoyaning muhim oʻyinchisi edi. 1987-yilda S.Petushkov bilan birga 1-liga yoʻllanmasi uchun kurashgan Tselinnik jamoasiga oʻtdi, ammo Petushkov ham, Piskunov ham klubda uzoq qolmadi.
Keyingi mavsumni Piskunov yana Jetisuda oʻtkazdi. Jetisudan soʻng bir necha bor u boshqa klublarda ham toʻp surgan. 1991-yilgi mavsumda SSSR ikkinchi futbol ligasi chempionatining 9-(Markaziy Osiyo) zonasida Oʻzbekistonning „Maroqand“ Samarqand jamoasi tarkibida oʻynagan. Faoliyatining asosiy qismi Jetisuda oʻtdi. 1992—1993-yilgi mavsumlarda, allaqachon mustaqil Qozogʻiston chempionati da toʻp tepdi va bu uning faoliyatidagi oxirgi mavsumi edi.
Momiq (paxta)
Momiq — 1) zavodlarda paxtagg ishlov berish jarayonida tolasi ajratib olingan chigitda qoladigan kalta toladan tayyorlanadigan mayin paxta. Unga siklonlarda yigʻiladigan iflos va changli momiq paxta qam kiradi. Asosan, paxta sellyulsiasi (35% gacha)dan iborat. M. jingalaklanib qolgan kalta tola koʻrinishida boʻladi. Rangi — okdan sargʻishgacha. M.dan momiq paxta, sunʼiy tola, plyonka, sellyuloza, qogʻoz va boshqa olishda foydalaniladi; 2) tuya, quyon va boshqa mayin junli hayvonlarning juni. Mayin gazlama va roʻmol toʻqish uchun ishlatiladi.
Issiqkoʻl oʻrta maktabi (Isfana)
„Issiqkoʻl“ oʻrta maktabi («Ысыккөл» орто мектеби) — Qirgʻizistonning Isfana shahrida joylashgan oʻrta maktab. Oʻrta maktab deb nomlanishiga qaramasdan, maktabda 1-dan 11-gacha sinflar bor. Maktabda darslar oʻzbek va qirgʻiz tillarida oʻtiladi.
Maktabning hozirgi binosi 1982-yil qurib bitirilgan. Maktab 1990-yillarda Alisher Navoiy nomli oʻrta maktab filiali oʻlaroq ochilgan. 1999-yil alohida maktab boʻlib ajralib chiqqan. „Issiqkoʻl“ oʻrta maktabida 1- sinfdan 11-sinfgacha qirgʻiz sinflar bor. Oʻzbek sinflar 1-dan 4-gacha xolos. Oʻzbek oʻquvchilar boshlangʻich taʼlimni yakunlagach, oʻqishni shahardagi boshqa maktablarda — asosan Alisher Navoiy nomli oʻrta maktabda hamda Oʻzbek gimnaziyasida davom ettiradilar.
Dars programmasi
Mamlakatdagi boshqa maktablardagi kabi „Issiqkoʻl“ oʻrta maktabida boshlangʻich sinf oʻquvchilari alohida etajda oʻqishadi. Ularga odatda 1-dan 4-sinfgacha bitta oʻqituvchi barcha fanlarni oʻtadi (jismoniy tarbiya va chet tillaridan tashqari).
5-sinfdan boshlab har bir darsni alohida oʻqituvchi oʻqitadi. Katta sinf oʻquvchilariga matematika, informatika, fizika, kimyo, jugʻrofiya, biologiya, sanʼat, musiqa, jismoniy tarbiya, tarix, falsafa, astronomiya kabi darslar oʻtiladi.
Oʻquv yili sentabr boshidan mayning oxirigacha choʻziladi va toʻrt chorakka boʻlingan. Oʻqish programmasi oʻzgarmas, doimiy. Baʼzi gʻarb mamlakatlaridan farqli oʻlaroq, oʻquvchilar yoki ularning ota-onalari qaysi darslar oʻtilishini tanlay olishmaydi. Oʻquvchilar 5 qadamli shkalada baholanadi. Amalda 2 („qoniqarsiz“) dan 5 („aʼlo“) gacha qoʻyiladi. 1 kamdan-kam ishlatiladigan keskin oʻzlashtirmaganlik belgisi. Kundalik baho berishda bu baholarni oʻqituvchilar yana guruhlarga boʻlishadi (masalan +4, -5), ammo chorak baholar faqat 2, 3, 4 yoki 5 boʻlishi mumkin.
Dars oʻtish tili
„Issiqkoʻl“ oʻrta maktabida darslar oʻzbek va qirgʻiz tillarida olib boriladi. Qirgʻizistondagi boshqa koʻp millatli maktablardagidek, maktabda oʻzbek tilida oʻqitishning kelajagi nomaʼlum boʻlib qolmoqda.
2010-yil Qirgʻiziston janubidagi sodir boʻlgan tartibsizliklar ortidan qirgʻiz rasmiylari oʻzbek tilini cheklashga va oʻzbek maktablarni majburan qirgʻizlashtirishga harakat qila boshladi. Shu harakatlar doirasida 2010-yillar boshida oʻzbek tili va adabiyoti fanlariga ajratilgan dars soati ozaytirilib, oʻrniga qirgʻiz tili va adabiyoti fanlariga koʻp soat berildi.
Hozirda oʻzbek tilidagi darsliklar yetishmaydi va Qirgʻiziston hukumati maktablarni mablagʻ yoʻqligini bahona qilib, oʻzbekcha kitoblar bilan taʼminlashni istamaydi. Qirgʻiz rasmiylari oʻzbek oʻquvchilarining Oʻzbekistonda chiqqan kitoblardan foydalanishga keskin qarshi boʻlgani uchun hozirda koʻp maktablarda, shu jumladan, „Issiqkoʻl“ oʻrta maktabida ham aksar darslar oʻzbek tilida ammo qirgʻiz tilidagi darsliklardan foydalanib oʻtilmoqda.
Abdurrahim Bob
Abdurrahim Bob (arabcha: عبد الرحيم باب — (10 (X-XI asrlar) — mutasavvif, faqih.
Biografiyasi
Xoja Qoraxon sulolasi asoschisi. Imom Muhammad ibn al-Hanafiyning (vafoti: 700-yil) to‘rtinchi avlodi.
Turkis­tondagi Qora Usmon qishlog‘ida yashagan (hozirgi Janubiy Qozog‘istonning Aris tumani). „Nasabnoma“da qoraxonlilar davlati (992-1211-yillar) asoschisi Satuq Bug‘roxonga tenglashtirilgan. Turkistonda Islom joriy qilinishida qatnashgan. O‘zgan, Farg‘ona, Shosh, Isfijob, Qora Usmon, Taroz va Sharqiy Turkistonni egallagan. Qora Usmon va Sayramdagi so‘fiylar Mansur Xamir ota, Tekturmas ota, Mashhad ota, To‘qmoq ota va boshqalar Abdurrahimning avlodlari. Xalq qissalarida bu sulola „Mashriqiy chiltonlari“ deb yuritilgan. „Risolai qalandariy“da „Mashriq tomonda Abdurrahim pir“ deb ko‘rsatilgan.
Hazorchashma (Rasht tumani)
Hazorchashma (Rasht tumani)  (Ҳазорчашма (деҳа, н. Рашт))  — Tojikiston Respublikasining Rasht tumani,Hijborak jamoatiga qarashli daha. Dahadan jamoat markazigacha 27 km ,tuman markazigacha 57 km.
Aholisi
Aholisi —   458  kishi.
Cerbois
Cerbois Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Cher departamenti Vierzon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
414 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 22,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 18,4 km2.
Verxneye-Chazhestrovo
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Verxneye-Chajestrovo (Верхнее Чажестрово) — Rossiyaning Arxangelsk viloyati Vinogradov tumanidagi Bereznikovskiy posyolkasidagi qishloq posyolkasi. Qishloqda 2010-yilda aholi soni 205 kishi edi. 1 ta ko'cha bor.
Geografiya
Verxneye-Chazhestrovo Severnaya Dvina daryosida, Bereznik(tuman maʼmuriy markazi)dan 4 km shimoli-gʻarbda avtomobil yoʻlida joylashgan deb belgilangan. Bereznik - eng yaqin qishloq.
1982
Bu yil juma kuni boshlanadigan umumiy yil (taqvimga qarang).
Pyhäntä
Pyhäntä Finlandiyadagi munisipalitetdir. Shimoliy Ostrobotniya mintaqasida joylashgan. Munitsipalitet 1,630 aholiga ega (28-fevral 2023-yil) va 847,48 kvadrat kilometr (327,21 kv miya) maydonni egallaydi. Shundan 36,72 km2 (14,18 kv miya) suvdir. Aholi zichligi — Kvadrat kilometrga 2,01 aholi (5,2/sq mi). Munitsipalitet bir tilda fin tilidir.
1982
Tugʻilgan
Yana qarang:
Pyhäntä
Tabiati
Munitsipalitetda bir nechta qoʻriqxonalar mavjud. Hududning taxminan 60% botqoqlar bilan qoplangan. Ostrobotniyadagi odatdagi tekis landshaftga nisbatan sirt oʻzgarishi kattaroqdir. Mintaqadagi eng katta koʻllardan biri Iso Lamujärvi.
Valmozzola
Valmozzola Italiyaning Emilia-Romagna mintaqasida joylashgan kommunadir. Parma provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 67 km2. 632 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Yaxak
Yaxak —Nurobod tumani Izzatullo Halimov QFYga qarashli qishloq hisoblanadi. Mahalla markazidan tuman markazigacha 13 km, tuman markazidan 8 kmni tashkil etadi. Aholisi 740 kishi (2017), tojiklar hisoblanadi.
•	Taqsimoti maʼmurii Ҷumhurii Toҷikiston — D.: SIEMT, 2017. — 580 s. — ISBN 978-99947-33-68-2
Joseph Black
thumb Joseph Black (1728-yil 16-aprel — 1799-yil 6-dekabr) shotland fizigi va kimyogari boʻlib, magniy, yashirin issiqlik, oʻziga xos issiqlik va karbonat angidridni kashf etgani bilan tanilgan. U 1756-yildan 10-yil davomida Glazgo universitetida anatomiya va kimyo professori, 1766-yildan esa Edinburg universitetida tibbiyot va kimyo professori boʻlib, u yerda 30 yildan ortiq dars bergan va maʼruza qilgan.
Edinburg universiteti va Glazgo universitetlaridagi kimyo binolari Black nomi bilan atalgan.
Erta hayot va taʼlim
Black Fransiyaning Bordo shahrida „ Garonna daryosi qirgʻogʻida“ tugʻilgan, Margaret Gordon  (1747-yilda vafot etgan) va Jon Blackning 12 farzandining oltinchisi. Uning onasi vino biznesi bilan aloqasi boʻlgan Aberdinshire oilasidan, otasi esa Irlandiyaning Belfast shahridan boʻlib, vino savdosida omil boʻlib ishlagan. U 12 yoshigacha uyda taʼlim olgan, keyin Belfastdagi gimnaziyada oʻqigan. 1746-yilda 18-yoshida u Glazgo universitetiga oʻqishga kirdi va u yerda toʻrt yil oʻqidi va yana toʻrt yilni Edinburg universitetida oʻqidi va tibbiy tahsilini oshirdi. Oʻqish davrida u magniy karbonat tuzi bilan buyrak toshlarini davolash boʻyicha doktorlik dissertatsiyasini yozgan.
Kimyoviy tamoyillar
XVIII asrning aksariyat eksperimentalistlari singari, Blackning kimyo kontseptsiyasi materiyaning beshta „tamoyiliga“ asoslangan: suv, tuz, er, olov va metall. Uning tajribalari karbonat angidrid mavjudligini aniq tasdiqlaganida, u „havo“ tamoyilini qoʻshib qoʻydi, u „sobit havo“ deb atadi. Blackning tadqiqoti turli xil shakl va aralashmalarda „tamoyillar“ bir-biri bilan qanday uygʻunlashgani haqidagi savollarga asoslangan edi. U bunday kombinatsiyalarni birlashtirgan kuchni tasvirlash uchun „yaqinlik“ atamasidan foydalangan. Faoliyati davomida u Edinburg universiteti talabalariga turli xil eksperimentlar orqali „yaqinlikni“ qanday boshqarishni oʻrgatish uchun turli diagrammalar va formulalardan foydalangan.
Analitik balans
thumb| Aniq analitik tarozi Taxminan 1750-yilda, hali talaba boʻlganida, Black xanjar shaklidagi tayanch nuqtasida muvozanatlangan engil nurga asoslangan analitik muvozanatni ishlab chiqdi. Har bir qoʻl namuna yoki standart ogʻirliklar qoʻyilgan panani olib yurardi. U oʻsha davrdagi boshqa har qanday muvozanatning aniqligidan ancha oshib ketdi va koʻpchilik kimyo laboratoriyalarida muhim ilmiy asbobga aylandi.
Abdurrashid Musobek oʻgʻli
Abdurrashid Musobek o‘g‘li (arabcha: عبد الرشيد موسي بيك اوغلي — (1878, Qo‘qon — 1979, Dushanbe).
Joseph Black
Yashirin issiqlik
thumb| Dunyodagi birinchi muz kalorimetri 1782-83 -yillar qishda Antuan Lavuazye va [[Laplas Pyer Simon|Per-Simon Laplas tomonidan turli xil kimyoviy oʻzgarishlar natijasida hosil boʻlgan issiqlikni aniqlash uchun ishlatilgan, bu hisoblar Joseph Blackning yashirin issiqlikni oldindan kashf qilganiga asoslangan edi.]] 1757-yilda Black Glazgo universitetida tibbiyot amaliyoti boʻyicha Regius professori etib tayinlandi.
Abdurrashid Musobek oʻgʻli
Abdurrashid Musobek o‘g‘li (Qozi Abdurrashid Farg‘oniy) 1878-yilda Qo‘qon muzofotiga qarashli Oltiariq tumanining Bozorboshi mahallasida tavallud topgan. U yoshligidan otasidan yetim qolgan.
Brentwood (Pennsylvania)
Brentwood AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Allegheny County okrugi tarkibiga kiradi.
Joseph Black
Yashirin issiqlik
1761-yilda u erish nuqtasida muzga issiqlik qoʻllanilishi muz/suv aralashmasi haroratining koʻtarilishiga emas, balki aralashmadagi suv miqdorining oshishiga olib keladi degan xulosaga keldi. Bundan tashqari, Black qaynoq suvga issiqlik qoʻllanilishi suv/bug 'aralashmasi haroratining koʻtarilishiga olib kelmasligini, aksincha, bugʻ miqdori oshishiga olib kelishini taʼkidladi. Ushbu kuzatishlardan u qoʻllaniladigan issiqlik muz zarralari va qaynoq suv bilan qoʻshilib, yashirin boʻlishi kerak degan xulosaga keldi.
Brentwood (Pennsylvania)
Aholisi
9678 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Abdurrashid Musobek oʻgʻli
Taʼlimi
Boshlang‘ich taʼlimni oilada oladi, keyin to‘qqiz yoshdan o‘n sakkiz yoshigacha Qo‘qondagi Kamol Qozi madrasa­sida o‘qiydi. U ko‘p vaqtini ibodat bilan o‘tkazgani tufayli „Namozxon talaba“ (yoki „Namozxon“) laqabi bilan taniladi. Aytishlaricha, u to‘qqiz yillik taʼlimi mobaynida biron marta ham jamoat namozini tark etmagan ekan.
Joseph Black
Yashirin issiqlik
Yashirin issiqlik nazariyasi termodinamikaning boshlanishini belgilaydi. Blackning yashirin issiqlik nazariyasi uning eng muhim ilmiy hissalaridan biri boʻlib, uning ilmiy shon-shuhratiga asoslanadi. Shuningdek, u turli moddalarning turli xil oʻziga xos issiqlikka ega ekanligini koʻrsatdi.
Brentwood (Pennsylvania)
Geografiyasi
Maydoni — 3,7 km2. Shundan 3,7 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Abdurrashid Musobek oʻgʻli
Taʼlimi
Qo‘qon ulamolari Abdurrashid Musobek o‘g‘liga Buxoroga borib, u yerdagi Mir Arab, Ko‘kaldosh kabi madrasalarda ilm tahsilini davom ettirishni tavsiya qiladilar. U Buxoroga kelib, yigirma yil qolib ketadi: o‘n yil ilm o‘rganish, o‘n yil taʼlim berish bilan shug‘ullanadi. Bu yerda oxund (ustoz, muallim, din peshvosi) maqomiga sazovor bo‘ladi. Maʼlumotlarga ko‘ra, ilm sohasida yuqori marralarni zabt etgan Abdurrashid Musobek o‘g‘li Buxoro amiri Olimxonning alo­hida iltifotiga sazovor bo‘lgan. Buxorodan Farg‘onaga qaytganida uni odamlar temir yo‘l vokzalidan Olti­ariqqacha poyondoz to‘shab, ulug‘ ehtirom bilan kutib olishgan. Bu paytda Abdurrashid Musobek o‘g‘li o‘ttiz sakkiz yoshda bo‘lgan (1916-yil).
Joseph Black
Yashirin issiqlik
Oxir oqibat, nazariya nafaqat mavhum fanning rivojlanishida, balki bug 'dvigatelining rivojlanishida muhim ahamiyatga ega boʻldi. Black va Jeyms Vatt taxminan 1757-yilda Glazgoda boʻlganlarida uchrashgandan soʻng doʻst boʻlishdi. Black Vattning bugʻ quvvati sohasidagi dastlabki tadqiqotlari uchun katta moliyaviy va boshqa yordam koʻrsatdi. Blackning suvning yashirin issiqligi haqidagi kashfiyoti Vattga qiziq boʻlardi, bu uning Tomas Nyukomen ixtiro qilgan bugʻ dvigatelining samaradorligini oshirish va termodinamika fanini rivojlantirishga urinishlari haqida maʼlumot berdi.
Abdurrashid Musobek oʻgʻli
Faoliyati
O‘rta Osiyo va Qozog‘iston musulmonlari diniy nazorati tashkil topganida Abdurrashid Musobek o‘g‘li fatvo hay’ati aʼzosi etib saylanadi. Uning „Abdurrashid qozi domla“ bitikli o‘z muhri bo‘lib, fatvo bersa yoki biror muhim hujjatni yozsa, ostiga shu muhrni bosib bergan. U, shuningdek, moʻtabar so‘zlarni arabiy, turkiy, forsiyda chiroyli tarzda yoza oladigan mohir xattot bo‘lgan.
Joseph Black
Karbonat angidrid
Black shuningdek, turli reaksiyalarda hosil boʻlgan gazning xususiyatlarini oʻrgandi. U ohaktoshni (kaltsiy karbonat) qizdirish yoki kislotalar bilan ishlov berish orqali u „qattiq havo“ deb atagan gazni olish mumkinligini aniqladi. U sobit havo havodan zichroq ekanligini va na olovni, na hayvonlar hayotini qoʻllab-quvvatlamasligini kuzatdi. Black shuningdek, ohakning suvli eritmasi (kaltsiy gidroksid) orqali koʻpiklanganda kaltsiy karbonatni choʻktirishini aniqladi. U bu hodisani karbonat angidridni hayvonlarning nafas olishi va mikrobial fermentatsiya natijasida hosil boʻlishini koʻrsatish uchun ishlatgan.
Abdurrashid Musobek oʻgʻli
Shogirdlari
Abdurrashid Musobek o‘g‘li g‘oyat shijoatli inson bo‘lgan. Bora-bora ko‘zlari xiralashib, ko‘zoynak kor qilmaydigan bo‘lib qolganida ham lupa yordamida shogirdlariga dars berishdan to‘xtamagan. El suygan, eʼzoz­lagan ulamolar shayx Ziyouddinxon ibn Eshon Boboxon, shayx Abdulg‘ani Abdullayev (kuyovi), Mubin qori Aminov, shayx Ahmadjon maxdum Hanafiy-Naqshbandiy, shayx Do‘st­muhammad Tursunov, Sad­riddin qori Abdurazzoqov, shayx Abdulaziz Mansurlar Abdurrashid Musobek o‘g‘lining shogirdlaridir.
Joseph Black
Professorlik
Bu vaqtda u tadqiqotdan voz kechdi va oʻzini faqat oʻqituvchilikka bagʻishladi. Bunda u muvaffaqiyatga erishdi va oʻttiz yildan koʻproq vaqt davomida oʻz maʼruzalarida tinglovchilar soni ortib bormoqda. Uning maʼruzalari kimyoni ommalashtirishda kuchli taʼsir koʻrsatdi va ularga qatnashish hatto moda oʻyin-kulgiga aylandi.
Black universitetdagi eng mashhur oʻqituvchilardan biri sifatida keng tan olingan. Uning kimyo kursi muntazam ravishda juda koʻp talabalarni jalb qildi, koʻpchilik ikki yoki uch marta qatnashdi. Eng ilgʻor mavzularni muntazam ravishda joriy etish va vizual taʼsirchan tajribalarni sinchkovlik bilan tanlash bilan bir qatorda, Black kimyoni oʻquvchilariga (ularning koʻpchiligi 14 yoshda boʻlgan) kirishga imkon beradigan koʻplab muvaffaqiyatli oʻqitish vositalaridan foydalangan .Uning shogirdlari Buyuk Britaniyadan, uning mustamlakalaridan va Yevropadan kelishgan va ularning yuzlablari universitetni tark etgandan keyin uning maʼruzalarini oʻz daftarlarida saqlab qolishgan va uning gʻoyalarini tarqatishgan. "He became one of the principal ornaments of the University; and his lectures were attended by an audience which continued increasing from year to year, for more than thirty years. It could not be otherwise. His personal appearance and manners were those of a gentleman, and peculiarly pleasing. His voice in lecturing was low, but fine; and his articulation so distinct, that he was perfectly well heard by an audience consisting of several hundreds. His discourse was so plain and perspicuous, his illustration by experiment so apposite, that his sentiments on any subject never could be mistaken even by the most illiterate; and his instructions were so clear of all hypothesis or conjecture, that the hearer rested on his conclusions with a confidence scarcely exceeded in matters of his own experience."
1783-yil 17-noyabrda Edinburg Qirollik jamiyatining asoschilaridan biri boʻldi. 1788-yildan 1790-yilgacha u Edinburgdagi Qirollik shifokorlar kollejining prezidenti boʻlgan. U kollejning 1774, 1783 va 1794-yillardagi Farmakopeya Edinburgensis nashrlarini qayta koʻrib chiqish komissiyasining aʼzosi edi. Black Shotlandiyada qirol Jorj III ning bosh shifokori etib tayinlangan.
Blackning sogʻligʻi yomonligi sababli tadqiqot va oʻqitish qisqardi. 1793-yildan boshlab uning sogʻligʻi yanada yomonlashdi va u asta-sekin oʻqituvchilik vazifasini tark etdi. 1795-yilda Charlz Xop oʻzining professori boʻyicha yordamchisi etib tayinlandi va 1797-yilda u oxirgi marta maʼruza qildi.
Shaxsiy hayoti
thumb| Edinburgdagi Greyfriars Kirkyarddagi Joseph Blackning qabri Qora The Poker Club aʼzosi edi. U 1767-yilda jiyani Ketrin Bernettga uylangan Adam Fergyuson FRSEning birinchi amakivachchasi, buyuk doʻsti va hamkasbi boʻlgan va Devid Xum, Adam Smit va Shotlandiya maʼrifatparvari bilan aloqador edi. U, shuningdek, kashshof geolog Jeyms Xattonga yaqin edi.
1773-yilda u Eski shaharning janubiy tomonidagi College Wynd’da yashovchi sifatida roʻyxatga olingan.
Qora hech qachon turmushga chiqmagan. U 1799-yilda Edinburg janubidagi Nikolson koʻchasidagi uyida 71 yoshida tinchgina vafot etdi va Greyfriars Kirkyardda dafn qilindi. Katta yodgorlik janubi-gʻarbiy tomonda, Kelishuv qamoqxonasi deb nomlanuvchi muhrlangan qismda joylashgan.
L'Oudon
L'Oudon Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Lisieux tumani tarkibiga kiradi.
Joseph Black
Shaxsiy hayoti
Uning uyi, Nikolson koʻchasi, 12-uyda, Old kollejga juda yaqin joylashgan, hali ham mavjud, ammo uning mavjudligini koʻrsatadigan hech qanday lavha yoʻq.
L'Oudon
Aholisi
1329 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 24 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 54,84 km2. Dengiz sathidan 80 m balandlikda joylashgan.
NGC 4822
Ushbu obyektni Wilhelm Tempel 1882-yilda kashf etgan.
Ichki Mongoliya
thumb Ichki Mongoliya — Xitoy tarkibidagi muxtor rayon. Mamlakat shimolida. Maydon 1,2 mln. km2. Aholisi 23,5 mln. kishi (1998); xitoy, mongol, dungan, manjur, koreys, evenk va boshqalar yashaydi. Maʼmuriy markazi — Xux-Xoto shahri. Qadimda Ichki Mongoliya hududi janubiy mongol knyazliklari tasarrufida boʻlgan, 1636-yilda manjurlar qoʻl ostiga oʻtgan. Ular key-inchalik Xitoyda oʻz hukmronligini oʻrnatganlar va bu hudud Xitoy tarkibiga kirgandan soʻng Ichki Mongoliya deb atala boshlagan. 1931–45 yillarda Ichki Mongoliyani yaponlar bosib olgan. 1945-yilda ulardan ozod qilingan.
NGC 4822
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Ichki Mongoliya
Ichki Mongoliyaning sharqiy qismida Katta Xingan togʻlari (bal. 1949 m gacha) va Sunlyamo tekisligining bir qismi, gʻarbiy qismida Bargi tekisligi, Gobi choʻlidagi yassitogʻlik, Inshan togʻlari va Ordos platosi bor. Yer yuzasining balandligi kup joylarda 500–1500 m, eng baland qismi 3000 m.
Iqlimi keskin kontinental. Yanvarning urtacha temperaturasi shimolida –30°, janubida –6°, iyulniki shimolida 20°, janubida 24°. Yillik oʻrtacha yogʻin 100–500 mm. Ichki Mongoliyaning shim.da tayga oʻrmonlari, markaziy qismida boshokli dasht oʻsimliklari oʻsadi. Eng katta daryosi — Xuanxe. Koʻl koʻp.
Ichki Mongoliya–agrar rayon, yalpi mahsulot qiymatining 3/4 qismini qishloq xoʻjaligi beradi. Dehqonchilik yetakchi oʻrinda. Hududining 1/10 qismidan koʻprogʻi haydaladi. Asosan, donli ekinlar ekiladi. Chorvachilik qishloq xoʻjaligidan olinadigan mahsulot qiymatining 1/3 qismini beradi (mamlakatdagi mavjud chorvaning 10% i Ichki Mongoliyaga toʻgʻri keladi). Oziq-ovqat, toʻqimachilik, koʻnchilik sanoatlari rivojlangan. Mahalliy xom ashyo bazasida qora metallurgiya, energetika, mashinasozlik va boshqalar tarmoqlar vujudga kelgan. Yogʻoch tayyorlanadi. Yakshidagi qogʻoz kti mamlakatdagi eng yirik qogʻoz kombinatlaridan biridir. Pekin – Baotou temir yoʻl Ichki Mongoliyani Xitoyning shim.sharqi va sharqi bilan, Szinin – Erlyan temir yoʻl. Mongoliya bilan bogʻlaydi.
Tegal
Tegal
Tegal — Indoneziyaning Markaziy Yava provinsiyasidagi shahar. Bu shahar 1945-yil 15-noyabrda Tegal dengiz floti IV bazasida Korpus dengizchilari nomi bilan qayd etilganidek, bir vaqtlar dengiz piyodalari korpusining tashkil etilishining asoschisi bo'lgan.
Geografiyasi
Tegal Siti Semarang shahridan 165 km g'arbda yoki Jakartadan 329 km sharqda joylashgan. 109°08'–109°10' Sharqiy uzunlik va 6°50'–6°53' Janubiy kenglik oralig'ida joylashgan bo'lib, maydoni 39,68 Km² yoki taxminan 3968 ga. Geografik joylashuviga ko'ra, Tegalning pozitsiyasi Yava orolining shimolidagi, ya'ni g'arbdan sharqqa (Jakarta-Tegal-Semarang-Surabaya) markaziy va janubiy hududlari bilan milliy va mintaqaviy iqtisodiy yo'nalishlarni bog'lovchi bo'g'in sifatida juda strategiyaga boydir.
Etimologiyasi
Tegal nomi — tetegil (dala) atamasini yoki dastlab Pajang qirolligiga sodiq bo'lgan Pemalang Regency tarkibiga kirgan qishloq nomini anglatadi.‌‌
Yaponiya istilosi davri
1942-yil 17-martda yaponlar Pekalongan rezidentsiyasiga kelishdi, u yerda o'sha paytda Pekalongan viloyati ijtimoiy qo'zg'olonlardan va mustamlaka hukumatining qulashidan hali tuzalmagan edi. Yaponiyaning Yavaga qo'nishi paytida mustamlaka hukumati Tegal va Brebes atrofidagi binolar, ko'priklar va inshootlar, shu jumladan vayron qilingan neftni qayta ishlash zavodlari uchun shoshilinch ravishda tayyorlangan sabotaj rejalarini amalga oshirishga harakat qilgan edi. Tegalga yaponlar joylashgandan so'ng, shahardagi boshqaruv shahar hokimiyatiga topshirildi. Ilgari Tegalda advokat va prokurer bo'lib ishlagan Besar Martokoesoemo shahar rahbari (sityo) etib tayinlandi. Keyinchalik uning o'rnini avval Patih Pekalongan lavozimida ishlagan R. Sungeb Reksoatmodjo egallagan.
Manbalar
https://id.m.wikipedia.org/wiki/Kota_Tegal
Havolalar
https://id.m.wikipedia.org/wiki/Kota_Tegal
Tinchlik devori (yodgorlik)
Tinchlik devori - Qozog'istonning poytaxti Ostonadagi yodgorlik. LED ekrani bor barg shakliga o'xshash devor.
Tarixi
“Tinchlik devori” monumenti - Aqto‘be viloyatidan Qozog‘iston poytaxtining 20 yilligiga bag‘ishlangan sovg‘a.
Yangi majmua 29 avgust – Xalqaro yadroviy sinovlarga qarshi harakat kunida ochildi. Chunki bu loyiha Qozog‘iston Prezidentining “Alem. "XXI asr" antiyadroviy manifestining g'oyasi kiritildi. 2018-yilning 29-avgustida Birinchi Prezidentning Farmoni bilan Semey poligoni rasmiy turda yopilganlikdan, yodgorlikning ochilish kuni 1991-yilning 29-avgusti tanlandi.