cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
XALQ ROMANI
«Az-Zahir Beybarsning hayoti»
«Beybars»ning oddiy musulmon konsepsiyasi sodda didaktika bilan kechadi. Beybars har narsada Allohga tavakkal qiladi. U sulton as-Solihni faqat Qur’onni buzgan holda may ichgani uchun qoralaydi, ammo u chin ko‘ngildan tavba qilgan zahoti uni kechirib yuboradi. Beybars kamtarin va adolatli, masalan, u do‘stlari unga maslahat berganidek, Ayubiylar hukmdorlarini taxtdan ag‘darish va Misr taxtini egallashga qaror qilmaydi, balki taxt unga «qonuniy» asoslarda topshirilishini kutadi va hokazo.
«Zul-Ximmaning hayoti»
Boshqa bir xalq epopeyasi – «Zul-Ximmaning hayoti» («Sirat zil-Ximma») yanada islomiy xususiyatga ega. Uning nomi qahramonning nomidan kelib chiqqan. Asarda IX asrdan boshlab nasroniylarga qarshi olib borilgan urushlar haqida hikoya qilinadi. Bunda asar qahramoni Zul-Ximma ismli ayol bu urushlarda kofirlarni yakson qiluvchi islom armiyasining yo‘lboshchisi sifatida namoyon bo‘ladi.
Xalq romanlarining tuzilishi ancha bir xil tusga ega. Asarlarning asosiy mazmunini odatda haqiqiy tarixiy shaxsning hayoti tashkil qiladi. Unga turli epizodlar va chekinishlar kiritiladi. Ammo xalq romanlarida tasvirlangan voqealar odatda tarixiy haqiqatdan yiroqdir. Hattoki qahramoni nisbatan kechki davrda yashagan «Beybarsning hayoti» asarida ham eng umumiy faktlarnigina ishonchli deb hisoblash mumkin. Syujet rivojlangani sayin Beybars haqidagi hikoya borgan sari fantastik tus ola boshlaydi. Romanda boshqa asarlarda, masalan, «Ming bir kecha»da yoki fors romanlarida uchraydigan har xil folklor motivlar paydo bo‘ladi. Biroq to‘qimalarning ko‘pligi o‘rta asrdagi Qohiraning hayotini jonli va haqqoniy aks ettiruvchi romanning madaniy-tarixiy ahamiyatini aslo kamaytirmaydi.
Qadimgi afsonaviy yoki yarim afsonaviy qahramonlarga bag‘ishlangan xalq romanlarida folklor motivlar muhim o‘rin egallaydi. Masalan, «Sayf ibn zi-Yazanning hayoti» romanining qahramoni, islomgacha bo‘lgan Janubiy Arabiston himyariy hukmdorlaridan biri, g‘aroyib sarguzashtlarda ishtirok etadi; bu yerda sehrgarlar va afsungarlar uchraydi, yuqorida keltirilgan Abu Zayd fantastik yurishlarda ishtirok etadi va hokazo.
Xalq romanlaridagi hikoyalar dialogli jonli sahnalarga to‘la. Bu esa tadqiqotchilarga ularda drama kurtaklarini ko‘rish imkonini bergan. Ayni vaqtda dialoglar kalamburlarga to‘liq bo‘lib, komik xususiyatga ega. Nasriy matn she’riy kiritmalar bilan bo‘linadi. Ularda odatda arab mumtoz she’riyatining o‘lchamlariga amal qilinmaydi. Dastlab ular klassik vazn qoidalariga rioya etilgan holda yozilgan, ammo vaqt o‘tishi bilan o‘quvchilar yoki xattotlar shu she’rlarning tuzilishini ularga og‘zaki nutq elementlarini qo‘shib o‘zgartirib yuborgan deb hisoblanadi. Bu she’riy kiritmalar tuzilishiga ko‘ra yakunlangan (ular payg‘ambarga salovot aytish bilan boshlanadi va yakunlanadi hamda qandaydir voqeani tavsiflaydi). Xalq romanlaridagi qo‘polroq kalamburlar va sodda yumor shaharliklarga ma’qul kelgan. Romanlarning xalqchil tili, ularda Misr leksikasi va so‘zlashuv shakllaridan foydalanilganligi ushbu asarlarni aholining keng qatlamlari uchun tushunarli qilgan. Bu esa syujetning qiziqarliligi bilan bir qatorda, ularga xalq ichidagi keng mashhurlik bag‘ishlagan.
Turklar hukmronligi davri arab xalqlari tarixida eng qorong‘u davrlardan bo‘lgan. Usmon imperiyasi arab viloyatlarining madaniyati shunchalik tanazzulga uchragan ediki, misrlik tarixchi al-Jabartiy (XVIII asr oxiri – XIX asr boshi) so‘zlariga qaraganda, arab mamlakatlarida hatto musulmon ruhoniylarining eng yuqori tabaqasi hisoblangan al-Azxar orasida ham ma’lumotli odamni topish qiyin bo‘lgan. Shunga qaramay, arab adabiy an’anasi hech qachon batamom uzilmagan. Bu esa XIX asrda arab adabiyoti tug‘ilishi davriga yaxshi ta’sir ko‘rsatgan. Arablarning siyosiy va madaniy jihatdan yuksala boshlashi XIX asrning dastlabki yillariga to‘g‘ri keladi va misrliklar Bonapart armiyasining hujumi davrida kurashishiga to‘g‘ri kelgan jang bilan bog‘laydilar. Shu paytdan boshlab arab mamlakatlarida mustaqillik uchun olib borilgan uzoq muddatli kurash boshlanadi. Bu davrda shakllangan yangi adabiyot esa zamon bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, ayni vaqtda ko‘p asrlik adabiy an’analarga tayandi.
Kadılar
Kadilar, Manavgat — Turkiyaning Antalya viloyati Manavgat tumanidagi qishloq.
Ingliz tili
Ingliz tili (English) — hind-yevropa oilasining german guruhiga kiruvchi til. Ingliz xalqining tili. Avstraliya, AQSH, Birlashgan Qirollik, Hindiston, Irlandiya, JAR, Kanada, Liberiya, Malta va Yangi Zelandiyaning rasmiy tili. Ingliz tili dunyodagi eng koʻp ishlatiladigan tillar ichida 3-oʻrinda turadi (Ispan hamda Mandarin Xitoycha tillardan keyin). Yevropa Ittifoqining asosiy tili.
Ingliz tili BMTning rasmiy ish yuritish tillaridan biri, Buyuk Britaniya, Irlandiya, Shim. Amerika, Avstraliya, Yangi Zelandiya, Osiyo va Afrikadagi koʻpgina mamlakatlarda tarqalgan. Bu tilda yer yuzidagi 400 milliondan ortiq kishi gaplashadi (1992). Buyuk Britaniya va Shim. Irlandiya, AQSH, Avstraliya, Yangi Zelandiya, Kanada (fransuz tili bilan birga), Irlandiya (irland tili bilan birga), Hindiston va 15 ta Afrika davlati (JAR, Nigeriya, Gana, Uganda, Keniya, Tanzaniya va b.)da rasmiy til sifatida qoʻllaniladi.
Ingliz tili qadimgi german qabilalari (ingliz, saks va yut)ning tillaridan kelib chiqqan. Ingliz tili Angliyaning Anglo-Sakson qirolliklari hamda hozirgi janubiy-sharqiy Shotlandiya yerlari avvalgi Norzumbriya qirolligida vujudga keldi. Tarixiy manbaalarga koʻra, eski ingliz tili juda koʻplab shevalar turkumini oʻz ichiga oladi. Qadimiy ingliz tili (7— 11-asrlar) anglosaks tili deb atalgan va 4 shevaga ega boʻlgan: nortumbriy, mersiy, uessek va kent. 9—11-asrlarda uessek shevasi asosida adabiy ingliz tili shakllangan. Bu shevalar turkumi Buyuk Britaniyaning sharqiy qirgʻogʻiga nemis qabilalari boʻlmish anglo-saksonlar tomonidan keltirilgan. English (ingliz) soʻzi Angles soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, bu xalqning ajododlar yurti Angeln hozirgi Schleswig-Holstein boʻlgan. Ingliz soʻzlarning koʻpchiligi Lotin tilidan olingan, vaholanki lotin tili Xristian Cherkovi hamda Yevropa tafakkur doirasining tili edi. Vikinglarning 8 hamda 9-asrdagi istilosidan keyin ingliz tili eski norz-tilining bir qismini oʻzlashtirdi. Angliyaning 11-asrda Normandlar tomonidan egallanilishi norman fransuz tilininin ingliz tili bilan qorishishiga olib keldi. Aynan shu sababli ingliz tili lugʻaviy va imloviy tarzda roman tillar turkumiga aloqador. Oʻrta ingliz tili (12—15-asrlar) urgʻusiz unlilarning reduksiyaga uchrashi natijasida feʼllik soʻz birikmalari koʻp oʻzgarishlarga uchragan. 16—17-asrlarda yangi ingliz tili yuzaga kelgan. Buyuk Britaniyaning 17 va 20-asr oʻrtasidagi kuchli rivojlanishi hamda AQSHning 20-asrdagi dunyoviy tasiri ostida ingliz tilining xalqaro nufuzi oshdi.
Hozirda ingliz tili oʻz hududiy shevalariga ega. Buyuk Britaniyada shotland shevasi, shim., jan., markaziy shevalar guruhi, AQShda Sharqiy, Oʻrta Atlantika (markaziy), jan.sharqiy, oʻrta, gʻarbiy shevalar guruhi mavjud. Ingliz tili fonematik tizimida oʻziga xos unlilar va undoshlar mavjud. Boshqa german tillaridan ingliz tili analitik qurilish belgisi bilan farqlanadi. Grammatik munosabatlarni ifodalashda yordamchi soʻzlar (artikl, yordamchi feʼllar, predloglar) va soʻz tartibi katta ahamiyatga ega. Ingliz tili boshqa tillar (lotin, fransuz, italyan, ispan va b.)dan 70 % ga yaqin soʻz qabul qilgan. Ingliz tilining amerikacha variantini Buyuk Britaniya variantidan farqini shu bilan izohlash mumkinki, Shimoliy Amerikaga dastlab koʻchib kelganlar (1607) London va uning atrofidan, keyingilari esa Shim. Britaniya va Irlandiyadan kelishgan. AQSH tilida Britaniyadagi singari yorqin ifodalangan shevalar yoʻq. Prof. X. Kurat taxriri ostida chiqqan „AQSH va Kanadaning tilshunoslik atlasi“da (1939) yetti sheva, shu jumladan, tarqalishi hududi jihatidan eng salmoqli boʻlgan AQShning markaziy va shim. viloyatlari shevalari ajratib koʻrsatilgan; u AQShda asosiy adabiy meʼyor hisoblanadi. Ingliz tilining amerikacha va Buyuk Britaniya variantlari oʻrtasidagi farq leksikada va maʼlum darajada fonetikada namoyon boʻladi; grammatikasidagi farq sezilarli emas. Ingliz tilining mavjud Kanada, Avstraliya, Yangi Zelandiya va JAR adabiy variantlari xususida ham shunday fikrni aytish mumkin. Ingliz tili yozuvi lotin alifbosi asosidadir. Ingliz tili alifbosi lotin yozuviga asoslangan va 26 ta harfdan iborat: A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X, Y, Z.
Kavsar Turdiyeva
Kavsar Turdiyeva (1958-yil 6-avgustda tugʻilgan) — oʻzbek bolalar shoirasi.
Hayoti
Kavsar Turdiyeva 1958-yil 6-avgustda Toshkent shahrida ziyoli oilada tugʻilgan. 1975-yil Chilonzor tumanidagi 201-maktabni oltin medal bilan tamomlab, ToshDU (hozirgi Oʻzbekiston milliy universiteti)ning jurnalistika fakultetiga oʻqishga kirdi. U keyinchalik Leningrad davlat universitetida oʻqishni davom ettirdi. Soʻng Alisher Navoiy nomidagi Til va adabiyot instituti aspiranturasida tahsil oldi.
Faoliyati
Kavsar Turdiyeva dastlab Toshkent pediatriya tibbiyot institutida oʻqituvchi boʻlib faoliyat yuritdi. Kavsar Turdiyeva yoshligidan bolalar adabiyotiga qiziqdi. Ilk sheʼri oʻquvchiligida „Tong yulduzi“ gazetasida chop etildi. Ilk kitobi „Varrak“ nomi bilan 1983-yilda nashr etildi. Shundan soʻng, „Oʻynayapman, oʻylayapman“ (1987), „Qush boʻlib uchgan ona“ (1994), „Raqamlar boʻylab sayohat“ (2002) kitoblari bosmadan chiqdi. Bolalar dramaturgiyasida „Toshkesaklar mamlakatida“ degan sahna asarini yaratdi. Shoiraning „Botu nidosi“ (2004), „Mitti qoʻgʻirchoqboz“ (2007), „Quvnoq alifbo olamiga sayohat“ (2008), „Sogʻinchlar sochilgan bekatda“ (2011), „Dunyoni saqlang bolalar“ (2012) singari koʻplab sheʼriy toʻplamlari bolajonlar qoʻliga yetib bordi. Kavsar Turdiyeva ikki yuzdan oshiq qoʻshiqlar muallifi, tarjimon. U K. Chukovskiy, S. Marshak, L. Barbas, R. Farhodiy asarlarini oʻzbek tiliga oʻgirgan. 2001-yili adabiy-ijtimoiy faoliyati tufayli „Shuhrat“ medali bilan taqdirlandi. 2009-yili „Eng ulugʻ, eng aziz“ tanlovining adabiyot yoʻnalishi boʻyicha gʻolib boʻldi. 2010-yili „Bolalarning sevimli shoirasi“ nominatsiyasini qoʻlga kiritdi. Bundan tashqari, tibbiyot oliy oʻquv yurtining rus tilida oʻqiydigab talabalari uchun „Oʻzbek tili“ darsligi (2006—2007), rus tili fanidan „30 шагов к русскому языку“ (2010) asari muallifi hisoblanadi.
La Celle-sur-Loire
La Celle-sur-Loire Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Nièvre departamenti Cosne-Cours-sur-Loire tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
798 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 38,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 21,0 km2.
Mavlono Shomiy
Mavlono Shomiy (15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan domgʻonlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning din va shariat ilmlarini koʻp oʻrgangani, ammo olim sifatida nom chiqarmagani, keyinroq tibbiyot bilan mashgʻul boʻlib, bu sohada ham muvaffaqiyat qozonmagani, sheʼrni yaxshi aytishi, lekin imlosida qusur borligi haqida maʼlumot beradi. “Majolis un-nafois”da uning Navoiy tomonidan “yaxshi voqeʼ boʻlubdur” deb baholangan quyidagi bayti keltirilgan: Didaro guftamki, dar roʻyash ba gustoxi mabin,
Guft: “Gustoxi chi boshad, ayni mushtoqist in”.
Fan Wencheng
thumb| Fan Vencheng Fan Vencheng (1597–1666) - Sin sulolasining olim-mansabdori, Bosh vazir va Bosh kotib (Daxue Shi). Uning rasmiy faoliyati Nurxachi, Xong Tayji, Shunji va Kansi kabi Sin sulolasining to‘rt imperatorlari davrida davom etdi. Sin sulolasining dastlabki kunlarida ko‘plab qoidalar u tomonidan ishlab chiqilgan.
Nurhachining minnatdorchiligi
U Min sulolasidagi rasmiy oilada tug‘ilgan va o‘zini Shimoliy Song sulolasining mashhur davlat arbobi Fan Chjungyan (989-1052) avlodi deb hisoblagan. Biroq, Fanlar oilasi XVII asr boshlarida surgun qilingan va Manjuriyaga ko‘chib ketgan. Fan Venchengning katta bobosi Min sulolasi davrida Urush kengashi raisi boʻlgan. U 1618-yilda Shimoliy dovonni (Fushun) zabt etgan manjur qoʻshiniga (Nurxachi boshchiligida) taslim boʻlgan. Fan Vencheng yoshligida kitob o‘qishni yaxshi ko‘rardi. U juda aqlli va qat'iyatli bo‘lgan edi.
Min sulolasini mag‘lub etish
Fan Vencheng Min sulolasi va Liaodun hududidagi siyosiy va harbiy vaziyatlar bilan tanish edi. Shuning uchun Nurhachi uni urushga maslahatchi qilib tayinladi. Nurxachi vafot etgandan so‘ng uning o‘g‘li Xong Tayji imperator bo‘ldi. Xong Tayji hukumat ishlarini hal qilishda yordam berish uchun Fan Venchengni huzuriga chaqirdi. Fan Venchengning jang maydonidagi taktikasi va donoligi Sin sulolasiga Min sulolasini ko‘p marta mag‘lub etishga yordam berdi. {| class="wikitable"
An'anaviy Xan madaniyatini hurmat qilish
thumb| Chegaralangan sariq bayroq Sin sulolasi endigina tashkil etilganda Fang Vencheng yangi Manjur imperatorlari uchun an'anaviy Xan madaniyatini hurmat qilish muhimligini ta'kidladi. Shuning uchun birinchi Sin sulolasi davridagi Xan xitoylari undan istehzoli tarzda bir oz minnatdor bo‘lishdi. Xong Tayji vafotidan keyin uning o‘g‘li Shunji Sin sulolasining imperatori bo‘ldi. Imperator Shunji imperatori Chegaralangan sariq bayroqqa biriktirilgan Fanlar oilasini huzuriga chaqirdi. Dorgon Min sulolasiga qarshi salib yurishi uchun Sin qoʻshiniga qoʻmondonlik qilganida, Fan Shunjiga yozma bayonot berib, odamlar qashshoq boʻlib qolganini, ilgari Sin sulolasi qoʻzgʻolonni bostirish uchun qirgʻinlardan foydalanganligini, shuning uchun ham odamlar ularning maqsadiga shubha bilan qarayotganini ma'lum qildi. Shuning uchun bu ekspeditsiya askarlardan tartib-intizomga qat'iy rioya qilishni talab qilardi. Sin armiyasi Xan xalqini hurmat qilishi va Xan xalqining boyligiga tajovuz qilmasligi kerak edi. Shunday qilib, odamlar Sin sulolasining niyatini bilib olishadi. Sin tarixi loyihasiga ko‘ra, Fan Min sulolasidagi amaldorlarga qashshoqlikdan xalos bo‘lishga yordam beradigan amaldor bo‘lishni davom ettirishi mumkinligi va Sin sulolasiga qo‘shilish uchun qobiliyatli va iste'dodli odamlarni keng jalb qilishi kerakligini taklif qilgan.
Hissasi
Xan xitoyi sifatida Fan Vencheng uzoq vaqt davomida manjur hukmdori tomonidan saroyda yuqori lavozimga tayinlangan. Fan Vencheng dastlabki 30 yilda Sin saroyining ko‘plab muhim lavozimlari uchun mas'ul edi. Fan Venchengning o‘zi deyarli 10 yil davomida imperator Shunjining bosh vaziri bo‘lgan. Uning aql-zakovati va strategiyasi Sin imperatorlariga Xitoyni boshqarishda katta yordam berganini inkor etib bo‘lmaydi.
Fan qonun tuzdi. Unda regent Dorgon Pekinda yangi rejimning taxtni egallash niyatini e'lon qildi.
Oakland Park
Oakland Park AQShning Florida shtatida joylashgan shahardir. Broward County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
42384 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 17,9 km2. Shundan 16,3 km2 quruqlik, 1,6 km2 esa suv maydonidir.
Breitnau
Breitnau Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Breisgau-Hochschwarzwald tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 39,90 km2. Aholisi — 1958 kishi (2010).
Atçılar, Bergama
Atcilar — Izmirning Bergama tumanidagi mahalla.
Ahmad at-Tuboniy
Ahmad ibn Yusuf at-Tuboniy (Jaloluddin) milodiy 1391-yil (hijriy 793-yil rajab oyi)da vafot etgan. Ilmi usul bilan shug‘ullangan hanafiy faqih, nahvshunos olim.
Qisqa tutashuv
Qisqa tutashuv — elektr zanjiri oʻtkazgichlarida hosil boʻladigan zararli elektr kontakti; oʻzgaruvchan tok tarmogʻida fazalarning Yer bilan tutashuvi natijasida (1 fazali), oʻzgarmas tok tarmogʻida qutblar orasida yoki qutb bilan Yer orasida sodir boʻladi. Qisqa tutashuv elektr qurilmalar oʻtkazgichlarining yaxshi izolyatsiyalanmaganligidan, tok zanjirida elektr tokining haddan tashqari ortib ketishidan kelib chiqadi va elektr qurilmalarining buzilishiga olib keladi. Qisqa tutashuv reley muhofazasi yoki oson eruvchan saqlagichlardan foydalanib bartaraf qilinadi.
Rakity, Rubtsovskiy tumani, Oltoy o'lkasi
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Rakity ( Ракиты  ) — Rossiya Federatsiyasining Oltoy oʻlkasidagi Rubtsovskiy tumanidagi qishloq posyolkasi ( selo ) va Rakitovskiy selsovetining maʼmuriy markazi. Aholisi 2016 yilda 1029 kishi edi. Aholi istiqomat qilishi uchun 9 ta ko'cha mavjud.
Geografiya
Rakiti Rubtsovskdan (tuman maʼmuriy markazi) 39 km gʻarbda avtomobil yoʻlida joylashgan. Bolshaya Shelkovka ushbu joyga eng yaqin qishloq.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
NGC 800
NGC 800 Kit yulduz turkumidagi Sc tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Lewis Swift 1885-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Voro’
Geografiyasi
Voro — Panjakent tumanining janubi-sharqiy qismida, Ulgar togʻi (Soʻgʻd abargʻridan — baland togʻ) yon bagʻrida va Hisor togʻ tizmasining gʻarbiy qismida, Voro daryosining chap qirgʻogʻida, 2000 m. balandlikda joylashgan. Dengiz sathidan 2300 — 3000 m balandlikda joylashgan. 20-asrning 60-yillaridan soʻng vorolik oilalarning bir qismi vodiyga, hozirda Ruknobod nomini olgan Shoʻrcha qishlogʻiga koʻchib kelgan.
Iqtisodiyoti
Oʻrta maktab, 3 ta xususiy savdo markazi, masjid, sogʻlomlashtirish punkti, xususiy tegirmon bor. Qishloq xoʻjaligining asosiy tarmoqlari: bogʻdorchilik, gʻallachilik, chorvachilik va sabzavotchilik. Yerlar Masogar, Aliston, Archamaydon, Sarmad, Xuchikrod buloqlaridan sugʻoriladi. Ayni paytda Voro shahrida „Voro“ fermer xoʻjaligi, 10 ta yakka tartibdagi va oilaviy fermer xoʻjaligi faoliyat yuritmoqda.
Tarixi
Arxeologik topilmalarga koʻra, odamlar Voruda 4-5 ming yil avval yashagan. joylashdi. Kulolchilik, loy, sopol va metall idishlar parchalari va boshqa arxeologik hujjatlar Voru Makedonskiy Aleksandr davrida mavjud boʻlgan va boshpana va mudofaa-harbiy istehkom boʻlib xizmat qilganligidan dalolat beradi. Shuningdek, Voro hududidan yunon tangalariga taqlid qilib zarb qilingan, soʻgʻd teshilgan tangalardan eskiroq tangalar topilgan. Bu tangalardan birining tepasida tojsiz podshoh Dayhimning surati tasvirlangan bo‘lib, uning ostida so‘g‘dcha „PNZ“ harflari bilan „Panj“ deb talaffuz qilingan va bir marta Iskandar zabt etilgandan keyin podshoh Panj Zarafshonning yuqori oqimida mustaqillikka erishdi, uning nomidan tangalar olib kelib zarb qildi. Ushbu tanga „Panj“ va „Panjakent“ so‘zlarining etimologik izohlanishiga asosiy hissa qo‘shadi. Manbalarda qayd etilishicha, mahalliy aholi XVIII asrgacha so‘g‘d tilida (mahalliy lahjada) so‘zlashgan. Shuningdek, yangi til turkumlari kirib kelgandan soʻng soʻgʻd tili asta-sekinlik bilan qisqargan Oʻrta Osiyoda islom dinining tarqalish davriga oid tangalar topilgan. 17-asrgacha Voruda qadimgi taqvodorlik va zardushtiylik urf-odatlariga amal qiluvchi jamoalar yashagan. Ularning ajdodlari ajnabiy bosqinchilarga qarshi qattiq kurashganlar.
Arablar bosqinining boshida bosqinchilarga qarshi harbiy tayyorgarlik markazlaridan biri Sarmadda joylashgan boʻlib, soʻgʻd askarlari qoʻzgʻolonlarga shu yerdan boshchilik qilganlar. 17-asr boshlarida koʻp yogʻgan qor („qizil qor“)dan keyin uylar qor bilan qoplangan, Voro aholisining koʻp qismi nobud boʻlgan, omon qolgan oz sonlilari esa Hisor togʻining sharqiy tomoniga (bugungi kun) panoh topgan. Kishtudi darasi) va Sariosiyo tumani va bir muddat u yerlarda aholi yashaydi va Voro aholisiz qoladi. Keyinchalik Hisorga panoh topgan voroylar oʻz ota-bobolari yurtida begona oilalar qoʻnim topganidan xabar topib, oʻz ona shahriga qaytib, Kishtud qozisiga Voroning tub aholisidan ekanliklarini va u yerda yerga egalik qilish huquqiga ega ekanliklarini isbotlaydilar. Voroning tub aholisi atrofdagi qishloqlar, Panjakent va Samarqand tumanlari aholisi bilan qarindosh.
Bir paytlar Voru qishlog‘i Kichik Buxoro yoki Soni Buxoro deb atalgan. Voruning „Kichik Buxoro“ deb atalishining sababi uning go‘zalligi va kengligida emas, balki uni Buxoroga o‘xshatgan taʼlim va xo‘jalik tizimi, Samarqand va Buxorodagi maktab va maktab bitiruvchilari tufaylidir. „Kichik Buxoro“ unvonini oldi. O‘sha davrdagi Buxoro qishloqlarining boshqa bitiruvchilariga nisbatan qishloqning bitiruvchilari ko‘p bo‘lib, ular ham favqulodda bilim, aql-zakovat, dunyoqarash va mahoratga ega edilar.
Sovet askarlari bu yerga kirib kelguniga qadar Voru aholisi chorvachilik va dehqonchilik bilan shug‘ullanib, kechayu kunduz mehnatlari bilan katta daromad topardi.
Manbalar
Tojikiston joy nomlari reestri 2013. — 332 s. — ISBN 978-99947-33-54-5
Valle de Hecho
Valle de Hecho Ispaniyaning Aragón mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Huesca provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 234,4 km2. Aholisi — 960 kishi (2010).
IC 2710
IC 2710 Arslon yulduz turkumidagi * (yulduz) tipli yulduzdir.
Mavlono Shoh Ali
Mavlono Shoh Ali I (15–16-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan xurosonlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning uchinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning oʻziga aloqador kishi ekanligi, u qurdirgan madrasada tahsil olishini aytib, “Xon” ismiga bitilgan bir muammosini keltiradi.
Kâhta
Kâhta — Adıyaman viloyatining eng yirik tumanlaridan biri hisoblanadi. Aholisi — 127 534 kishi. 41-okrug shahardan 1 km shimolda joylashgan Nemrut tog'i tarixiy va madaniy yodgorliklarga ega.
Kâhta nomining kelib chiqishi
Tuman nomining manbasi: Manbalarda Kâhta nomining qayerdan kelib chiqqanligi haqida koʻp maʼlumot boʻlmasa-da, “Kâhta” nomi forschada “Togʻ etagi” maʼnosini bildirishi va Komagenelilardan oldin mintaqada hukmronlik qilgan forslar tomonidan qoʻllangani ko'rishimiz mumkin. Bu nom eski aholi punkti joylashgan joydan kelib chiqqan bo'lib eski tuman markazi Eski Kâhta nomi bilan atalib, Nemrut tog'ining etagida joylashgan hududdir.
Tarixi
Kâhtaning tarixi sivilizatsiyasining boshlang'ich davri Mesopotamiya tarixidan oldingi davrlarga borib taqaladi. Geografik joylashuvi tufayli u tarixdan oldingi davrlardan hozirgi kungacha son-sanoqsiz sivilizatsiyalarning o'chog'i bo'lib kelmoqda. Mintaqada topilgan arxeologik qazilma boyliklari bugungi kungacha saqlanib qolganlari so'zimizning yorqin dalilidir. Adıyaman muzeyida paleolit, neolit, kalkolitik va bronza davrlariga oid artefaktlar namoyish etilmoqda. Miloddan avvalgi 2000-yilda Kommageniya qirolligi tashkil etilgunga qadar Xettlar, Mitannilar, Aramilar, Ossuriylar, Soʻnggi Xetlar, Forslar, Kummurlar va Makedoniyalik Aleksandr Makedonskiy va Sharqiy Rim imperiyasi hukmronlik qilgan.
Miloddan avvalgi 69-yilda asos solingan Kommageniya podsholigi, bugungi kunda dunyoning sakkizinchi mo'jizasi sifatida saqlanib qolingan Nemrut tog'idagi ulkan haykallar va boshqa tarixiy obidalari tumanda muhofazaqilinadi. Mintaqada 142-yil hukmronlik qilgan va bugungi kungacha yetib kelgan osori-atiqalarni qoldirgan Kommageniya qirolligi milodiy 72-yilda Rim imperiyasi tomonidan tugatilib Suriya viloyatiga qo'shib olingan. Tumanning nomi qadimgi davrlarda va Vizantiya davrida noma'lumligicha qolgan bo'lsa ham Oʻrta asrlarda islom olamining chegara qalʼalaridan biri boʻlgan.
Kâhta shahri respublikaning dastlabki yillarida hozirgi joyiga koʻchirilgan Kocahisar (Qadimgi Kâhta) qishlogʻida joylashgan. Miloddan avvalgi III asrning birinchi yarmida bu hududda ARSEMES ismli podshoh hukmronlik qilgan deb taxmin qilinadi.
Mamluklar va moʻgʻullar oʻrtasidagi urushlarda Kâhta qalʼasining nomi tez-tez tilga olinadi. 1283—1289-yillarda qal'ani Halep hokimi Kara Sungur tomonidan egalab olgandan so'ng oz vaqtdan keyin Usmonlilar hukmronligi qo'l ostiga o'tadi.
Temur Malatya va Kâhtagacha boʻlgan qalʼalarni qoʻlga kiritgach, Beyazid Yildirim qalʼalarga qoʻygan qoʻriqchilarni vazifasidan boʻshatib, turkmanlardan Kara Usmonni taxtga oʻtqazdi. Temurning chekinishi bilan mamluklar mintaqada hukmronlik qila boshladilar. (1417—1418-yillar) Mamluklarning hukmronligi Yavuz Sulton Salim mintaqani egallab olguncha davom etadi.
Respublikaning dastlabki yillarida qadimgi Kâhtadan ko'chdi. U hozirgi joyiga, km janubga ko'chiriladi.
Tarixiy joylari
Dunyoning 7-mo'jizasi (dunyoning eng katta ochiq osmon ostidagi muzeyi), Nemrut tog'i xarobalari, Cendere ko'prigi, Qadimgi Kâhta qal'asi, Arsemiya, Karakuş tepaligi asosiy harobalardan biridir. Kâhta bo'ylab shu va shunga o'xshash noyob harobalar mavjud. Dunyodagi eng katta Zevs ning haykali Nemrut tog'i harobalarida joylashgan.
Geografik tuzilishi
Tuman markazining aholi punkti tekislikda joylashgan. Tumanning shimoliy qismi togʻli hududlar boʻlib, bu hududdagi qishloqlar togʻ yonbagʻirlarida, dehqonchilik yerlaridan unumli foydalanishgan. Janubdagi qishloqlar tekislikda joylashgan hududlar hisoblanadi.
Kâhta tumani sharqda Gerger tumani bilan janub va janubi-sharqda esa Şhanlıurfa viloyati bilan janubi-gʻarbda Samsat tumani bilan gʻarbda Adıyaman bilan shimolda Sincik tumani va Malatya viloyati bilan chegaradosh. Hozirgi vaqtda Otaturk to'g'oni sharqiy va janubi-sharqiy qismlarda tuman chegarasini tashkil qiladi.
Demografik tuzilmasi
2taTuman, 102ta qishloq va 18ta mahalladan iborat. Bundan tashqari, tumanning Bölükyayla shaharchasi 4 ta mahalladan va Akıncılar shaharchasi 4 ta mahalladan iborat.
Kapellendorf
Kapellendorf Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Weimarer Land tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 5,36 km2. 450 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Kapellendorfning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Ovanches
Ovanches Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Saône departamenti Vesoul tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
106 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 15,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,7 km2. Dengiz sathidan 201 – 247 m balandlikda joylashgan.
Rahmon dasturxoni
thumb| Rahmon dasturxoni Tayvanda, 2013-yil iyul oyi Maedat ar-Rahmon, Rahmon dasturxoni - musulmonlar orasida ro‘za tutish kunlarida, xoh Ramazon oyida bo‘lsin, xoh Arafa kunida o‘tkaziladigan iftor dasturxoniga berilgan nom bo'lib, bundan boshqa vaqtlarda ham sadaqa qiladiganlar ham bor. Ba'zilar uni faqat kambag‘al va muhtojlar uchun deb hisoblashadi, lekin ushbu dasturxon nafaqat kambag‘al va muhtojlar uchun, balki ish yoki boshqa sabablar bilan uyiga yetib bora olmay, yo‘lda qolganlar uchun ham xizmat qiladi. Qisqa vaqt ichida Misr va arab mamlakatlarida tarqaldi. Ba'zilar uning egalari bunday stollarni targ'ibot va ikkiyuzlamachilik uchun yozishgan deb hisoblashadi, lekin ikkiyuzlamachilikdan saqlanish uchun bu ishni yashirincha, kimligini oshkor qilmasdan qiladiganlar ham bor.
Saint-Marc-à-Frongier
Saint-Marc-à-Frongier Fransiyaning Limuzen mintaqasida joylashgan kommunadir. Creuse departamenti Aubusson tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
351 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 13,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 25,4 km2.
Çolaklı
Çolaklı — Turkiyaning Antalya viloyati Manavgat tumanidagi qishloq.
Neumarkt im Mühlkreis
Neumarkt im Mühlkreis Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan shaharchadir. Freistadt (okrug) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 46.7 km2. 3019 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Toledo (Ohio)
Aholisi
286,038 (US:67th) nafar aholi istiqomat qiladi (2011). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 1454,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 217,8 km2. Shundan 208,8 km2 quruqlik, 8,9 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 187 m balandlikda joylashgan.
Qogʻoz
right|300px|thumb|Qogʻoz varaq. Qogʻoz vodorod bogʻlanish bilan birlashgan sellyuloza tolalaridan iborat yupqa materialdir. Yogʻoch, paxta yoki qogʻozni qayta ishlash yoʻli bilan olinadi.
Qogʻoz — asosan, oʻsimlik tolalaridan tayyorlanadigan yupqa material. Turli xil jinsdagi daraxt yogʻochi va bir yillik oʻsimlik sellyulozasi hamda yogʻoch massasidan ishlanadi. Qogʻoz massasiga oʻsimlik tolalaridan tashqari turli qoʻshimcha (toʻldirgich)lar, mas, oq tus beradigan, zich, silliq qiladigan, boʻyoq olish xususiyatini yaxshilaydigan mineral moddalar (kaolin, talk va boshqalar); siyohni yoyiltirmaydigan yoki qogʻozni puxta va zich qiladigan yelimlovchi materiallar (kani-fol yelimi, kraxmal, smola va h.k.); boʻyagichlar, kimyoviy tolalar va boshqa qoʻshiladi.
Qogʻoz dastlab (2-asr) Xitoyda olingan. Say Lun oʻsimlik tolalarining suvli boʻtqasini toʻrdan oʻtkazib, Qogʻoz olishga muyassar boʻlgan. Bu usul koʻp vaqtlargacha sir saqlab kelindi, 6-asr boshlarida Yaponiyada joriy qilindi. 6—8-asrlarda Qogʻoz ishlab chiqarish Osiyodagi boshqa mamlakatlarga tarqaldi. 7-asrning boshlaridan — 19-asrning 1-yarmigacha Samarqandda ishlab chiqarilgan Qogʻoz Turkistondagina emas, balki qoʻshni mamlakatlarda ham mashhur boʻlgan. Keyinchalik Qogʻoz tayyorlash arablar orqali Eron, Shimoliy Afrika va Kiprga, keyinroq esa Ispaniya, Marokash va boshqa mamlakatlarga yoyildi. Qogʻoz bungacha yozuvda ishlatib kelinayotgan papirus va boshqa materiallarni siqib chiqardi. Keyinchalik (taxminan 10-asrda)Qogʻoz ishlab chiqarish Ispaniyadan Yevropadagi barcha mamlakatlarga, shu jumladan, Rossiyaga oʻtdi. 15—16-asrlarda kitob bosish kashf qilinganidan keyin q. ishlab chiqarish surʼati tezlashdi. 17— 18-asr mobaynida Gollandiyada yangi tuyish apparati — roll ixtiro qilindi, fransuz ixtirochisi N. L. Rober qoʻl bilan uzluksiz aylantirib turiladigan sim toʻrli Qogʻoz quyish mashinasini yaratdi. Keyinchalik bu sodda mashinaga presslash, quritish, kalandr va rulon qilib oʻrash seksiyalari qoʻshildi.
19-asr 60-yillarida Qogʻoz mashinasi deyarli hozirgi Qogʻoz mashinasi kabi qismlardan iborat boʻlgan. Keyinchalik Qogʻoz mashinasining barcha qismlari takomillashtirildi. Qogʻoz ishlab chiqarish tezligi oʻnlarcha marta oshi-rildi. Latta xom ashyosi oʻrniga yogʻoch sellyulozasi tolalari ishlatiladigan boʻldi. Qadimgi roll mashinasi uzluksiz ishlaydigan tuyish appa-ratlariga almashtirildi. Sintetik polimer smola va tolalar borgan sari koʻproq ishlatiladigan boʻldi va Qogʻoz ishlash texnikasi takomillashtirildi (qarang Sellyuloza).
Qogʻozning 600 dan ortiq turi bor. Qogʻoz, asosan, yozish, daftar va kitoblar chiqarish uchun ishlatiladi. Koʻpchilik hollarda Qogʻoz va karton toʻqimachilik, yogoch ishlash va shisha sanoati mahsu-lotlari bilan raqobatlashmoqda. Ular turli metall buyumlari oʻrnini egallamoqda, konstruksion, izolyatsiya-lovchi, qistirma, filtrlovchi, par-dozlovchi va h.k. materiallar sifatida ishlatilmoqda.
Qogʻoz qanday maqsadlarda ishlatilishiga koʻra, massasi (1m;da 4—250 g). qalinligi (4 mm dan 400 mm gacha). mexanik xossalari (uzilish uzunli-gi, sinish, ezilish, titilish. siqilish, buralish), yelim olishi, kul-liligi, namliligi, rangi, oqlili-gi, silliqligi, singdirish qobiliya-ti, havo, bugʻ, yogʻ oʻtkazmasligi, die-lektrikligi va boshqa xossalari bilan ifo-dalanadi.
Xalqaro tasnifga koʻra, Qogʻoz quyidagilarga boʻlinadi: Matbuot Qogʻoz (bosmaxona, ofset, illyustratsiya, kartografiya, boʻrlangan Qogʻoz) — juda silliqligi, oqligi, bosma boʻyoqni yaxshi singdirishi bilan ajraladi. Gazeta q. bilan gul (oboy) Qogʻoz ham shu sinfga oid. Yozuv Qogʻoz (yozuv, pochta, konvert, kartochka Q) — yelim olishi, singdirish xususiyatining kichikligi, juda silliqligi bilan ajraladi. Chizmachilik-rasmchilik Qogʻoz (rasm, chizmachilik, chiz-machilik kalkasi Qogʻoz) — yelimni yaxshi oladi. Elektroizolyatsion Qogʻoz (kondensator, kabel, telefon, izo-lyatsion-oʻrov Qogʻoz) — mexanik mustah-kamligi, dielektriklik xossasi yax-shiligi bilan ajraladi. Papiros Qogʻoz (mundshtuk, papiros, sigaret, chekma Qogʻoz) — bu sinf Qogʻozning kompozitsiyasi. xossasi va tayyorlanish texnologiyasi turlicha. Shimuvchi Qogʻoz (filtr, bosma, singdiruvchi Qogʻoz) — fibra, pergament, sanitariyagigiyena mahsulotlari va boshqa tayyorlashda ishlatiladi. Apparat Qogʻoz (telegraf len-tasi, Krid lentasi, perfokarta Qogʻoz) — mexanik mustahkamligi bilan ifodalanadi. Yorugʻlik sezgir Qogʻoz — mexanik mustahkamligi, yaxshi yelim olishi bilan ajraladi, fotografiyada ishlatiladi (qarang Fotografiya). Koʻchirish Qogʻoz (kopirovka va koʻchirish Qogʻoz) — maxsus ishlov berib tayyorlanadi. Oʻrov Qogʻoz — oziq-ovqat mahsulotlari va sanoat tovarlarini oʻrash uchun ishlatiladi. Sanoat-texnika Qogʻoz (patron, jilvir, diffuzor tovush yozib olish, ip oʻrashda ishlatiladigan va h.k.) — paxta tolasi, asbest, sunʼiy tolalardan oddiy usulda ishlab chiqariladi.
Q boʻtqasini tayyorlash texnologiyasi tola materiallarini tuyish; tolaga mos kompozitsiya tuzish; suspen-ziya, toʻldirgich, boʻyagichlar tayyorlash; q. braklarini qayta ishlashni oʻz ichiga oladi. Qogʻoz qogoz tayyorlash mashinasida olinadi. U uzluksiz ishlaydigan koʻp seksiyali agregat. Unda sersuv tola suspenziyasidan q. va baʼzi bir turdagi karton olinadi. Qogʻoz tayyorlash mashinasi 2 asosiy turga: yassi toʻrli (asosiy qogʻoz turlari ishlab chiqariladigan) va dumaloq toʻrli (baʼzi qogʻoz turlari va karton ishlab chiqariladigan) tiplarga boʻlinadi.
Briconville
Briconville Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Eure-et-Loir departamenti Chartres tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
112 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,2 km2.
Johannes Ertl
Johnny Ertl nomi bilan tanilgan Johannes Bruno Ertl (1982-yil 13-noyabrda tugʻilgan) — Avstriyalik sobiq futbolchi, asosan yarim himoyachi sifatida oʻynagan
Faoliyatining asosiy qismini Ertl Sturm Graz, Crystal Palace, Sheffield United va Portsmouth da oʻtkazgan; 2015-yilda faoliyatini tugatgandan soʻng, Portsmouth FCning matbuot kotibi boʻldi, shuningdek, Portsmouthning 16 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar jamoasida yordamchi murabbiyi sifatida ham ishladi.
Ilk faoliyati
Ertl oʻz faoliyatini SV Feldkirchen yoshlar jamoasida boshlagan, 1996-yilda Sturm Grazga qoʻshilgan. Klubning yosh toifalarida oʻynagan va 2003-yilda oʻz shahri klubi bilan professional shartnoma tuzgan. 2003-yilda SC Kalsdorf klubiga ijaraga kelib qoʻshildi.
„Qoralar“da himoya markazidan joy oldi va ijobiy oʻyinlaridan soʻng Avstriya terma jamoasiga chaqirildi va Vengriyaga qarshi oʻyinda 87-daqiqada Paul Scharnerning oʻrniga maydonga tushdi.
Crystal Palace
2006-yilning yozida Ertl „Blackies“dan Avstriya giganti „Austria Wien“ga oʻtdi va „binafshalar“ bilan ikki yil oʻynadi. Keyin esa Angliyaga, Crystal Palace ga oʻtdi. Klubdagi ilk goli 2010-yil 14-fevralda Angliya kubogida Aston Villa ga qarshi o‘yinda kiritilgan.
Sheffield United
Ertlning shartnomasi 2009—2010-yilgi mavsum oxirida tugadi va Sheffield United bilan shartnoma imzoladi. Ertl 2011-yilning mart oyida oyogʻidan olgan jarohat oldi va mavsumni ancha erta tugatishga majbur boʻldi. Mavsum oxirida jamoa quyi ligaga tushib qoldi.
Qisqa toʻlqinlar
Qisqa toʻlqinlar - toʻlqin uzunligi 10 m dan 100 m gacha (30—3 MGs) diapazonda boʻlgan radiotoʻlqinlar. Qisqa toʻlqinlarning tarqalish tarziga Yer atmosferasi kuchli taʼsir qiladi. Qisqa toʻlqinlar qisqa (-500 km) masofalarga yer toʻlqinlari (Yer sirtiga yaqin bir jinsli atmosferada tarqaluvchi radiotoʻlqinlar) koʻrinishida, oʻta uzoq masofalarga, xususan, Yer shari atrofida ionosfera toʻlqin oʻtkazgichlar boʻylab tarqalishi mumkin. Qisqa toʻlqinlarning ufq ortida tarqalishi asosan ularning ionosferadan yoki ionosfera va Yer sirtidan koʻp marta qaytishi tufayli amalga oshadi.
Qisqa toʻlqinlarning ionosferadan qaytish chastotasi ularning ionosferaga tushish burchagiga va qaytish sathidagi elektronlar konsentratsiyasiga bogʻliq. tushish burchagining maʼlum kritik qiymatidan kichik qiymatlarida Qisqa toʻlqinlar ionosferadan qaytmaydi va radioaloqada sukunat (jimjitlik) zonasi yuzaga keladi. Maʼlum uzunlikka ega radiotrassa uchun radioaloqada foydalaniladigan maksimal chastota mavjud. Trassaning uzunligiga, sutkaning vaqtiga va geofizik sharoitlarga qarab, bu chas-tota amalda Qisqa toʻlqinlarning butun diapazoni boʻyicha oʻzgarishi mumkin.
1082 (son)
1082 (bir ming sakson ikki) — 1081 va 1083 orasida joylashgan natural son.
Jomboy tongi
Jomboy tongi — Xalq deputatlari Jomboy tuman kengashi va tuman hokimligining gazetasi.
Tarixi
1935-yildan beri nashr etiladi. Gazeta dastlab „Shonli mehnat“ nomi bilan chiqa boshlagan. 2016-yilda „Hurriyat“ gazetasining 14-sonida chop etilgan "Tuman „oyna“sidagi dogʻlar" maqolasida gazetadagi sayoz maqolalar, imlo va uslubiy xatolarga yoʻl qoʻyilgani, gazeta dizaynidagi kamchiliklar tanqid qilingan. Shundan soʻng gazetada ijobiy oʻzgarishlar kuzatildi. Gazeta muharrirligiga Isomiddin Poʻlatov tayinlandi.
Turkiston milliy birligi
Turkiston milliy birligi — Turkiston taraqqiyparvarlari tashkil qilgan siyosiy tashkilot (1920 — 1942). 1920-yilda Buxoroda tashkil etilgan. Asosiy maqsadi Turkiston mintaqasining toʻliq mustaqilligiga erishib, yaxlit davlat tuzish boʻlgan. Uning tashkilotchilari Ahmad Zakiy Validiy Toʻgʻon, Fayzulla Xoʻjayev, Munavvarqori, Abduqodir Muhiddinov, Hoshim Shayx Qushbegiyev, Saʼdulla Tursunxoʻjayev va boshqalar boʻlgan. Dastlab bu tashkilot „Buxoro istiqloli“ va Toshkentda faoliyat koʻrsatayotgan „Milliy Ittihod“ tashkilotlari faoliyatini birlashtiruvchi „Markazlar markazi“ nomi bilan tashkil topgan. Keyin nomi „Turkiston milliy birligi“ga oʻzgartirilgan. Tashkilotni tuzishda turkparast olim A.Validiyning xizmati katta. U bolsheviklar faqat Boshqirdistonda emas, balki butun bosib olingan oʻlkalarda mustamlakachilik siyosatidan norozi, 1920-yilning 12-sentyabrida Lenin, Stalin, Troskiy, Rikovga bildirgi yozib, Turkiston milliy birligi gʻoyasi uchun kurash boshlaydi. Turkiston oʻlkasiga tashrif buyurib, Munavvarqori bilan uchrashadi. Ular sobiq „Yosh buxoroliklar“ jamiyati faollari va hukumat rahbarlari F.Xoʻjayev, Fitrat, Abduqodir Muhiddinov, Usmonxoʻja Poʻlatxoʻjayev, Abdulhamid Orifov hamkorlikda ishladilar. Tashkilot 1921-yildan boshlab Buxoro, Fargʻona, Xiva, Turkmaniston, Qozogʻiston, va oʻsha atrofda harakat qilayotgan qoʻrboshilar huzuriga elchilar yuborgan.
Jomboy tongi
Tarixi
2020-yil koronavirus pandemiyasi vaqtida gazetaning chop etilishi bir muddat toʻxtatildi.
Turkiston milliy birligi
Shundan keyin Buxorodagi oldindan kelishilgan Xargush qishlogʻi va sobiq amir Olimxonning Sitorai Mohi Xosa saroyida yashirin maslahat majlislari oʻtkaziladi.
1921-yilning 2-avgustidan 5-avgustigacha oʻtkazilgan „Turkiston milliy birligi“ning taʼsis kongressida tashkilot Oʻrta Osiyo milliy musulmon jamiyatlari federatsiyasi deb qayta nomlangan.
Validiy uning Markaziy Qoʻmitasi (MQ) raisi etib saylangan. MQ tarkibiga Turkistonning nufuzli siyosiy arboblari kirgan, tashkilotning dasturi tasdiqlangan. „Turkiston milliy birligi“ bilan „Milliy ittihod“ tashkiloti oʻzaro hamkorlikda faoliyat koʻrsatgan. Uning Samarqand shahrida boʻlgan 6-kongressi (1921-yil 5—7 sentabr)da 24 banddan iborat Nizom va Turkiston milliy bayrogʻi qabul qilingan. 1921-yil 6-sentyabrda qabul qilingan Turkistonning Milliy bayrogʻi binafsha rangda boʻlib, uning asosi qilib, X asrda hukmronlik qilgan qoraxoniylar va saljuqiylar davlati bayroqlari tanlangan. Bayroqni tayyorlash ishida Zaki Validiy, Munavvar Qori va Toʻraqul Jonuzoqovlar ishtirok etgan. Mazkur kongress Turkiston mintakasidagi istiqlolchilik harakatining gʻoyaviy jihatdan jipslashuviga xizmat qildi. „Turkiston milliy birligi“ tashkilotining 7-kongressi (Toshkent shahri, 1922-yil 18—20-sentabr) Validiyga tashkilot faoliyatiga xalqaro jamoatchilik eʼtiborini qaratish va chet elda uning boʻlimlarini tuzish uchun xorijga borishni topshiradi. 1923-yilning 21-oktyabrida „Turkiston milliy birligi“ning Toshkentdagi oxirgi yigʻilishi boʻlgan. A.Validiyning oʻzi bu haqda shunday degan edi:
"21-kuni kechqurun o'rtoqlarim to'planishni taklif qilishdi. Eronga chiqib ketishdan avval bir necha oy Turkiston milliy birligining turli joylardagi bo'limlarining ishlari bilan shug'ullanishimni zarur, deb hisobladilar. Hammamiz ham bu yig'ilishni jamiyatimizning eng so'nggi umumyig'ilishi ekanini tushunardik. hammasi chin ko'ngildan gapirardi. Boshqa ko'risha olmasmiz deb yig'laganlar ham bo'ldi."
1923-yil yozidan uning aʼzolari asosan chet ellarda faoliyat koʻrsatgan. Uning Yevropada 2 ta kongressi (1924-yil 23-noyabr, 1925-yil 1-may, Berlin) boʻlgan. „Yangi Turkiston“ (muharriri Usmon Xoʻja, 1927-yil iyun — 1932-yil sentabr; Istanbul va Berlin) va „Yosh Turkiston“ (muharriri Mustafo Choʻqay; 1929-yildek — 1939-yil avgust; Parij va Berlin) jurnallari „Turkiston milliy birligi“ tashkilotining matbuot organi hisoblangan.
Dernière Volonté
Dernière Volonté (fransuzchadan So‘nggi Istak, Vasiyat) fransuz martial, neoklassik, dark ambient va militari pop musiqalari ijrochisi Geoffroy D'ning taxallusidir. Industrial musiqaning aksar vakillaridan farqli o‘laroq, vokalga ko‘p ahamiyat beradi. Avvalboshda odatda dark ambient ijro etgan Geoffroy so‘nggi paytlarda militari pop janrida albomlar chiqarmoqda.
Turkiston general-gubernatorligi
Xuddi shu yili Turkiston harbiy okrugi ham tuzilgan. Turkistonning birinchi general-gubernatori etib rus podshosining yaqin mulozimi general-adʼyutant Konstantin Petrovich fon Kaufman tayinlandi. U 14 yil mobaynida (1867—1881-yillarda) Turkiston oʻlkasini qattiqqoʻllik bilan boshqargan. Kavkaz, Boltiqboʻyi oʻlkalaridagi ozodlik harakatlarini bostirishda tajribali maʼmur va usta siyosatchi ekanligini koʻrsatgan fon Kaufmanni "Turkistonning Bunyodkori" deb ulugʻlashgan. U Toshkent jamoatchiligi vakillari yigʻilishi (1868-yil 22-yanvar)da birinchi bor ruslarni Turkiston xalqlarining "Katta Ogʻasi" deb atagan. Turkiston 19-asrning boshlarida Britaniya Imperiyasi va Rossiya Imperiyasi orasida tortishuvlarga sabab boʻlgan. thumb|400px|19-asr boshidagi Turkiston
Rossiya imperatori fon Kaufmanga oʻlkani boshqarishda cheklanmagan huquq va vakolatlar bergan, natijada uni xalq "Yarim podsho" deb bilgan. Ichki va tashqi siyosatda uning erkin ish yuritishi mumkinligi imperator tomonidan berilgan "Oltin Yorliq"da oʻz aksini topgan.
1868—1880-yillar davomida harbiy istilolar natijasida dastlab 2 viloyatdan iborat general gubernatorlikka yana 3 viloyat qoʻshildi. 19-asrning oxirlarida Turkiston general-gubernatorligiga Sirdaryo, Yettisuv, Samarqand, Fargʻona va Zakaspiy kabi 5 viloyatdan iborat boʻlib hududi Yevropa Rossiyasining U3 qismiga teng edi. Turkiston general-gubernatorligining barcha hududi 1.779.618 chaqirimga teng boʻlgan. Rossiya hukmdor doiralari Turkistonni imperiyaning tarkibiy qismiga aylantirish va xalqlarini ruslashtirish uchun barcha vositalarni ishga soldi. Oʻlkadagi siyosiy, maʼmuriy, iqtisodiy va madaniy islohotlar ana shu maqsadga qaratilgan edi.
Asriy milliy davlatchilikni yoʻqotib ruscha idora usulini qoʻllash uchun Sankt-Peterburgning oliy siyosiy doiralari qonunlar majmuasini ishlab chiqdi. U tarixga "Turkiston oʻlkasini boshqarish haqidagi Nizom" nomi bilan kirgan. Nizomga koʻra, oʻlka hokimiyati "harbiy xalq boshqaruvi" deb nomlandi. Turkiston general-gubernatorligi viloyatlar (oblast), tuman (uyezd), jabhalar (uchastka), boʻlislar (volost) va oqsoqolliklarga boʻlindi.
Viloyatlar, tumanlar va jabhalarni rus ofitsergenerallari, boʻlis va oqsoqolliklarni esa mahalliy xalq vakillari boshqargan. Viloyatlarga harbiy gubernatorlar, tuman — uyezd boshliqlari, jabhalarga esa uchastka pristavlari tayinlangan.
Mustamlakachilar mahalliy boshqaruv idoralariga maʼsul shaxslar tayinlanishida nihoyat hushyor ish tutib, ilgʻor, taraqqiyparvar va millatparvar kishilar boʻlis boshqaruvchisi, oqsoqol, yuzboshi yoki qozi sifatida saylanib qolsa, ularni lavozimga tasdiqlamaslik uchun turli hiyla-nayranglarni ishga solganlar.
IC 4332
IC 4332 Choʻpon yulduz turkumidagi S (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Turkiston general-gubernatorligi
Turkistondagi siyosiy idora tizimi "tub aholi oʻrtasida har qanday norozilikni tagtugi bilan shafqatsiz bostirish, bironbir dushmanlik holati sezilsa, darhol uning kuchayishiga yoʻl qoʻymay boʻgʻib tashlash, tartibbuzarlar va ularning maslakdoshlariga tegishli saboq berish va ularga rus qudratini koʻrsatib qoʻyish uchun har qanday choratadbirlar koʻrish" ruhi bilan sugʻorilgan.
Turkistondagi milliy ozodlik harakatini boʻgʻib tashlash, istiqlol uchun kurashga qodir shaxslarni "zararsizlantirish" rejasi ishlab chiqilib, uni ijro etishga barcha mustamlaka arboblari jalb etilgan.
Rus dvoryan pomeshchiklari oʻlkani ruslashtirishning iqtisodiy tomonini koʻzlab, Davlat dumasida Turkiston oʻlkasidagi "ortiqcha" yerlarni musodara qilishni yoqlab muxoliflarini siquvga olishgan. 1910-yilning 7-aprelida Davlat dumasi "Turkiston oʻlkasini boshqarish haqidagi Nizom"ning 270-moddasini "Turkiston koʻchmanchilarining ortiqcha yerlarini kolonizatsiya ehtiyojlari uchun" musodara etishga ruxsat beruvchi qoʻshimcha bilan toʻldirish masalasini muhokama qildi. Rus mustamlakachi shovinistlari tovushi baland kelib qonun loyihasi qabul qilindi va 1910-yilning 19-dekabrdan qonun kuchga kirdi. Toʻqqiz yil ichida ana shu konunga koʻra, Sirdaryo-Fargʻona koʻchiruvchilik rayoni boʻyicha tub aholining 744,9 ming desyatina yeri ruslarga taqsimlab berildi. Podshoning musodarachilik siyosati oʻta shafqatsizlik bilan davom ettirildi.
Imperiya xukmdor doiralari Turkiston oʻlkasi rus va tub aholisi uchun maxsus siyosat dasturini ishlab chikdi.
Harbiy mirshablik ruhi Turkiston general-gubernatorligi siyosiy tuzumida oʻzining yaqqol ifodasini topgan.
Turkiston generalgubernatori bir vaqtning oʻzida oʻlka bosh hokimi, okrug qoʻmondoni, bosh prokuror va bosh mirshab vazifalarini bajargan.
Ilk zamonaviy saylovlar
Oʻzbekiston hududida oʻtkazilgan ilk zamonaviy saylovlar tarixi 1877-yil borib taqaladi. 1877-yil Turkiston general-gubernatorligi aholisi hamda hududining kengayishi natijasida Toshkent shahar Dumasini tuzish zarurati paydo boʻldi. Sirdaryo harbiy gubernatorligi boshchiligida maxsus hay’at tuzildi. Maxsus hay’at saylovchilar roʻyxatini tuzish hamda saylov oʻtkazish boʻyicha ish olib bordi. 1877-yil avgust oyida Toshkent shahar Dumasiga saylovlar boʻlib oʻtdi. 1877-yil 30-avgust kuni Toshkent shahar Dumasining ochilishi boʻlib oʻtdi. Dumaga saylov har 4 yilda bir marta oʻtkazilgan.
1917-yilgi Toshkent shahar dumasiga boʻlib oʻtgan saylov
1917-yil 30-iyulda Toshkent shahar dumasiga navbatdagi qayta saylov bo‘lishi belgilanadi. Bu saylovda asosan eskilikni yoqlovchi „Ulamo“ jamiyati, taraqqiyparvar „Sho‘roi islomiya“ jamiyati va Bolsheviklar orasida nomzodlik uchun keskin kurash ketadi. Saylov kunidan bir muncha ilgariyoq ruslar bu safargi dumaga saylovda musulmonlarning qo‘li baland kelishini sezib „Shaharning yangi qismi uchun alohida duma saylaymiz“, deb Toshkent dumasini ikkiga bo‘lish taklifini ko‘tarib chiqadilar. Bu holning oldini olish uchun „Sho‘roi islomiya“ jamiyati — agar rus tilini bilmagan, siyosiy maʼlumoti bo‘lmagan „Ulamo“ jamiyatining nomzodlari saylovda g‘olib kelsa, dumada rus nomzodlari bilan birgalikda ish yurita olarmikanlar, agar yurita olmasalar, dumaning ikkiga bo‘linishini aniq bilib, oqibatda mahalliy muxtoriyat, mustaqillik olishga g‘ov bo‘lishlarini, yana mustamlaka holida qolib ketishlarini bilib, iloji boricha o‘z jamiyatlaridan duma nomzodligiga ozmi-ko‘bmi ruscha maʼlumotli, yangicha tarbiyasi bo‘lgan yurist, doktor, komissar, muallim, ziyoli savdogar, ruscha maʼlumotli prikazchik, ochiq fikrli ulamolarni ko‘rsatadilar. Lekin „Ulamo“ jamiyati Eski va Yangi shahar avom xalqi orasida „Sho‘roi islomiya“ jamiyatining nomzodlari badmazhab kafkazli, dinsiz tatarlardan ularga ovoz bermanglar deb tashviq qiladilar. Natijada avom xalq mullalar va boylar jamiyati "Ulamoning nomzodlariga ovoz berib, ulardan 62 nomzod o‘tadi, taraqqiyparvar ziyolilardan esa faqat 11 kishi saylanadi. Dumaning ishlarida bu „Ulamo“ jamiyatining nomzodlari „Muvaqqat maktab komiteti“ hay’atiga nomzod saylashda hatto Munavvarqori Abdurashidxon oʻgʻli va Sodiq Abdusattorovga ovoz bermaydilar. Boshqa tashkiliy ishlar hay’atiga ovoz berishda ham o‘sha o‘n bir taraqqiyparvar o‘rniga ruslarga ovoz beradilar. Baxtga qarshi Toshkent dumasi bolsheviklarning zo‘rligi bilan 1917-yil 2-dekabrdagi farmoniga binoan tarqatib yuboriladi.