cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Deng Syaopin
Xitoyga qaytish
U 1927-yil mart oyida Feng Yusyanning tayanchi boʻlgan Sian shahriga yetib keldi. U Fengtyan guruhining KMT va kommunistlar oʻrtasidagi ittifoqni buzishga yoʻl qoʻymaslik urinishining bir qismi edi. Bu boʻlinish qisman Chiang Kay-Shekning ularni KMT tomonidan boshqariladigan hududlarni tark etishga majbur qilishiga olib keldi. Kommunistlar va millatchilar oʻrtasidagi ittifoq parchalanganidan soʻng, Feng Yuxiang Chiang Kay-Shek tomonida turdi va ularning armiyasida qatnashgan kommunistlar, masalan, Deng Syaopin, qochishga majbur boʻldi. 1929-yilda Deng Guangsi provintsiyasida Gomindan (KMT) hukumatiga qarshi Baise qoʻzgʻoloniga rahbarlik qildi. Qoʻzgʻolon muvaffaqiyatsizlikka uchradi va Deng Tszyansidagi Markaziy Sovet hududiga ketdi.
Isteʼfo va 1992 yil janubiy sayohati
thumb|Deng Syaopinning 1992 yildagi janubiy safari paytida foydalanilayotgan patrul kemasi Rasmiy ravishda, Deng 1989-yil noyabr oyida Markaziy Harbiy Kengash raisi lavozimini tark etganida va uning vorisi Jiang Zemin Markaziy Harbiy Kengashning yangi Raisi va oliy rahbar boʻlgach, yuqori lavozimlardan isteʼfoga chiqishga qaror qildi. Biroq Xitoy hali Deng Syaopin davrida edi. U mamlakatning amaldagi yetakchisi sifatida keng eʼtirof etilishida davom etdi, Xitoy kontrakt koʻprigi assotsiatsiyasi raisi boʻlishidan tashqari hech qanday rasmiy lavozimga ega boʻlmaganiga qaramay, orqa xona nazoratiga ega ekanligiga ishonildi va  Jintaoni 14 -partiya qurultoyida Jiangning vorisi etib tayinladi.1992-yilda Deng rasman „Xitoyning iqtisodiy islohotlari va Xitoyning sotsialistik modernizatsiyasining bosh meʼmori“ sifatida tan olingan. Kommunistik partiyaga u qariganda nafaqaga chiqishdan bosh tortgan kommunistik kadrlar uchun yaxshi oʻrnak boʻlganiga ishonishgan. U bir umrlik lavozimlarni egallash haqidagi oldingi konventsiyalarni buzdi. Uni koʻpincha oddiy oʻrtoq Syaopin deb atashgan, unvon qoʻshilmagan.
1989-yil Tiananmen maydonidagi norozilik namoyishlari tufayli Dengning kuchi sezilarli darajada zaiflashdi va Kommunistik partiya ichida Dengning islohotlariga qarshi boʻlgan rasmiy fraktsiya kuchayib bordi. 1992-yil bahorida oʻzining iqtisodiy dasturini qayta tiklash uchun Deng Xitoyning janubiga sayohat qildi, Guanchjou, Shenchjen , Chjuxayga tashrif buyurdi va yangi yilni Shanxayda oʻtkazdi, bu safardan nafaqaga chiqqanidan keyin iqtisodiy siyosatini qayta tiklash usuli sifatida foydalangan. .  1992-yilgi janubiy sayohat Xitoyning zamonaviy tarixidagi muhim nuqta sifatida koʻrib chiqiladi, chunki u Xitoy iqtisodiy islohotini saqlab qoldi va jamiyat barqarorligini saqlab qoldi.
Adabiyotlar
1.Collins lug'ati Deng Xiaopin
2.Xitoy Yaponiyani ortda qoldirib, dunyoning ikkinchi yirik iqtisodiyotiga aylandi
Surxiy (Istaravshan)
Surxiy (Сурхӣ)  — Tojikiston Respublikasining Istaravshan tumani, Qal’achai Kalon jamoatiga qarashli daha. Dahadan mahalla markazigacha 1 km, tuman markazigacha 3 km.
Deng Syaopin
Adabiyotlar
3.Dengning bolaligi
Baryan
Baryan (, shuningdek Bāryan sifatida romanlashtirilgan; Baryun)  — Eron, Xuziston viloyati, Izeh tumani, Susan tumani, Susan-e Gʻarbi qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholi soni 47 nafar, 8 oiladan iborat.
Surxiy (Istaravshan)
Aholisi
Aholisi — 1166 kishi.
Artemps
Artemps Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Saint-Quentin tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
338 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 53,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,3 km2. Dengiz sathidan oʻrtacha 62 – 93 m balandlikda joylashgan.
Estillac
Estillac Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Lot-et-Garonne departamenti Agen tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1563 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 197,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,9 km2.
Marjinalizm
M. meʼyoriy unumdorlik, meʼyoriy naflilik, meʼyoriy harajatlar kabi koʻrsatkichlardan foydalanadilar, meʼyoriy naflilik, meʼyoriy unumdorlik, meʼyoriy daromadlarning kamayib borishi krnunlariga, talab va taklif qonuniga asoslanadilar, iqtisodiymatematik usullarni keng qoʻllaydilar.
M. iqtisodiyotni individual xoʻjaliklarning oʻzaro taʼsiri sifatida qaraydi, xoʻjalik yurituvchi subyektning ishlab chiqarish jarayonidagi va bozordagi iqtisodiy holatini taxlil qilishga asoslanadi. Bu holat M.ga miqdoriy usullardan keng foydalanishga, xususan, tadqiq etilayotgan omillarning funksional bogʻlanishlarini taxlil etishga imkon beradi.
SSSR davrida M. markscha siyosiy iqtisod vakillari tomonidan tanqid ostiga olindi. Faqat maʼmuriybuyruqbozlik (rejali) iqtisodiyotidan bozor iqtisodiyotiga oʻtilishi tufayli M.ning asosiy gʻoyalari tan olina boshlandi.
Abduxalil Razzoqov.
Landquart (Graubünden)
Landquart  Shveysariyaning Graubünden kantonida joylashgan Посёлокdir. Landquart (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. 4318 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Hududi
Landquartning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Les Esseintes
Les Esseintes Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Langon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
260 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 51,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,1 km2.
Boksda ogʻirlik toifalari
Professoinal boksdagi ogʻirlik toifalari:
Havaskor boksdagi ogʻirlik toifalari:
Manbalar
Letweltervægt Gewichtsklasse List of boxing weight classes Catégorie (sports) Vektklasser i boksing Categorias de peso do boxe Весовые категории в боксе Вагові категорії в боксі 体重级别
Itai-itai kasalligi
Itai-itai kasalligi (yap 痛い痛い病イタイイタイ病iitai-itai byo: — „oh-oh ogʻriyapti“ kasallik, juda kuchli, chidab boʻlmas ogʻriq keltirgnligi tufayli shunday nomlangan) — tananing kadmiy tuzlari bilan doimiy ravishda zaharlanish i. Bu kasallik birinchi marta 1950-yilda Yaponiyaning Toyama prefekturasida qayd etilgan. Kadmiy tuzlari bilan surunkali zaharlanish boʻgʻimlarda va umurtqa pogʻonasida ham chidab boʻlmas ogʻriqlarga olib keladi. Bundan tashqari osteomalaziya va buyrak yetishmovchiligiga olib paydo boʻlishiga sabab boʻladi. Bu kasallik koʻpincha bemorlarning oʻlimi bilan yakunlandi.
Sababi
Kasallik Toyama prefekturasida oltin qazib olish natijasida kadmiydan zaharlanish yuzaga kelgan. Bu hududda oltin qazib olinganligi haqidagi dastlabki maʼlumotlar milodiy 710-yilga toʻgʻri keladi. Muntazam ravishda kumush qazib olish 1589-yilda boshlangan va koʻp oʻtmay qoʻrgʻoshin, mis va rux qazib olish ham yoʻlga qoʻyilgan. Rossiya-Yaponiya urushi va keyinchalik Birinchi jahon urushi davrida xom ashyoga boʻlgan talabning ortishi, shuningdek, yangi Yevropa kon texnologiyalari ish unumini oshirgan va bu Toyamadagi Kamioka konlarini dunyodagi eng yirik konlaridan biriga aylantirgan.
1910-yildan 1945-yilgacha kadmiy rudalarini qazib olish sezilarli darajada oshshgan va shuning uchun bu kasallik haqida birinchi eslatma 1912-yilda paydo boʻlgan. Mitsui togʻ-metallurgiya korxonasi tomonidan boshqariladigan togʻ-kon sanoati urushdagi ehtiyojlarini qondirish uchun Ikkinchi Jahon urushi boshlanishi bilan ishlab chiqarish hajmini yanda oshirgan. Keyinchalik, bu Jinzu daryosi va uning irmoqlarining ogʻir metal tuzlari, birinchi navbatda kadmiy bilan yanada koʻproq ifloslanishiga sabab boʻlgan. Jinzu daryosining suvlaridan asosan sholizorlarni sugʻorish va xoʻjalik ehtiyojlari uchun foydalanilgan. Daryo va uning irmoqlarida oʻsha vaqtda baliqchilik ham rivojlangan.
1946-yilgacha prefektura aholisi bu kasallikining sababini tushunishmagan va uni qandaydir nomaʼlum bakterial infeksiya bilan bogʻlashgan.
Bu kasallik nima sababdan kelib chiqayotganligini aniqlash ishlari 1940—1950-yillarda shifokorlar tomonidan boshlangan. Dastlab, qoʻrgʻoshin zaharlanishi kasallikning sababi degan tahminga borilgan, chunki daryo oʻzanidan 30 km yuqorida qoʻrgʻoshin ruda koni ham faol holatda boʻlgan. Faqat 1955 yilda doktor Xagino va uning hamkasblari kadmiy tuzlari bilan surunkali zaharlanish natijasida gʻalati kasallik paydo boʻlishi mumkinligini taxmin qilishdi. 1961 yilda Toyama prefekturasi atrof-muhitning ifloslanishi va prefektura aholisining kadmiy va boshqa ogʻir metallar tuzlari bilan zaharlanishi uchun Mitsui aybdor deb topilgan tergov oʻtkazdi.
Belgilar
Kadmiy tuzi bilan zaharlanishning asosiy belgilaridan biri osteomalaziya — suyaklar, boʻgʻimlar va umurtqa pogʻonasida juda kuchli ogʻriqlar, gipotoniya va mushaklarning kuchsizlanib tanaga boʻysunmasligi, patologik sinish va suyaklar deformatsiyasi kuzatiladi. Bemorlarda yoʻtal va anemiya ham rivojlanadi. Eng dahshatli asorat — bu bemorning oʻlimiga olib keladigan buyrak yetishmovchiligi hisoblanadi.
Birinchi marta itai-itai kasalligi 1986-yilda Moskvada shifokorlar malakasini oshirish markaziy institutida oʻtkazilgan tajribada oq kalamushlardasinab koʻrilgan. Hayvonlarda oʻtkazilgan soʻnggi tadqiqotlari shuni koʻrsatganki, kadmiy tuzi bilan zaharlanish kasallikning barcha belgilarini keltirib chiqarish uchun etarli boʻlmas ekan. Tadqiqotlar davomida shu aniqlandi buyrak hujayralarining mitoxondriyalarining shikastlanishi buyrak yetishmovchiligining rivojlanishida asosiy rol oʻynar ekan.
Sud ishlari
1968-yilda Toyama prefekturasi sudiga „Mitsui Mining and Metallurgical Company“ MChJga qarshi 29 ta daʼvo (jabrlanuvchilarning o‘zidan 9 ta daʼvo va qurbonlarning oila aʼzolaridan 20 ta daʼvo) berilgan. 1971-yil iyun oyida birinchi instantsiya sudi korxonani aybdor deb topgan. Keyinchalik u bu qaror ustidan Kanazava tuman sudiga shikoyat qilgan, ammo 1972-yil avgustda apellyatsiya rad etilgan. Mitsui korxonasi jabrlangan aholiga tibbiy yordam koʻrsatish, Toyama prefekturasida tuproq va suv monitoringini moliyalashtirish va kasallik qurbonlariga kompensatsiya to‘lashga rozi bo‘lgan.
Agar odam ifloslangan hududlarda yashagan boʻlsa, bemorda buyrak patologiyasi, osteomalaziya boʻlsa, u itai-itai kasalligiga ega deb hisoblangan. 1964-yildan beri 184 kishi kasal deb topilgan, ulardan 54 nafari 1980-yildan 2000-yilgacha boʻlgan davrda kasallikka duchor boʻlgan. 388 kishi kadmiy tuzlari bilan surunkali zaharlanishning potentsial qurbonlari sifatida roʻyhatga olingan.
Iqtisodiy zarar
Yaponiyadagi kadmiy tuzlari koʻplab qishloq xoʻjaligi hududlariga tarqalgan. Yaponiyaning koʻplab hududlarini boshqa ogʻir metallarning tuzlari ham yetarlicha ifloslagan. Buning natijasi 1970-yilda Yaponiya parlamenti tomonidan qishloq xoʻjaligi tuproqlarining ifloslanishining oldini olish toʻgʻrisidagi qonun qabul qiliongan. Ushbu qonunga koʻra, tuproq ifloslanishi belgilangan miqdordan oshib ketgan hududlarda tuproqni meliorativ holatga keltirilgandan keyin undan foydalanishga ruxsat berilgan.
1977-yilga kelib, Jinzu daryosi qirgʻoqlari boʻylab 1500 gektar qishloq xoʻjaligi yerlari meliorativ holatga keltirilgan. 1992-yilga kelib faqat 400 gektar tuproq ifloslangan holda qolgan holos.
Schirmeck
Schirmeck Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Bas-Rhin departamenti Molsheim tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
2177 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 191,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,4 km2. Dengiz sathidan 289 – 840 m balandlikda joylashgan.
Mabel (Minnesota)
Mabel AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Fillmore County, Minnesota|Fillmore
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
780 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 627,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,24 km2. Shundan 1,24 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 345 m balandlikda joylashgan.
Ato ibn Ahmad Samarqandiy
Ato ibn Ahmad Samarqandiy (arabcha: عطو بن أحمد سمرقندي — Ato ibn Ahmad Samarqandiy — Toʻliq ismi:Abu Muhammad Ato ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Xoʻja Gʻoziy Samarqandiy (XIV asr)) — [[Astronom].
Hayoti
Ato ibn Ahmad Samarqandiy oʻz ilmiy faoliyatini Sharqning turli mamlakatlarida olib borgan O‘rta Osiyolik astronomlardag biri boʻlib, asli Samarqandlik boʻlgan alloma oʻz vatanidan yiroqda, Hindistonning Sharqiy chegarasida ilmiy tekshirish ishlari bilan shugʻullangan. Ato ibn Ahmad Samarqandiyning 764/1362-yil Yuan Tchenn X si Vu Tsing sulolasidan boʻlgan shahzodalar uchun tuzgan astronomik jadvallari bizgacha yetib kelgan. Parij milliy kutubxonasida bu jadvallarning asl nusxasi (avtografi) saqlanmoqda (inv. № 6040).
Nasim Fekrat
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Nasim_Fekrat_December_2008.jpg/187px-Nasim_Fekrat_December_2008.jpg|thumb|239x239px| Fekrat 2008-yil Nasim Fekrat turli ommaviy axborot vositalarida ishlagan afgʻonistonlik bloger va jurnalist. U so'z erkinligi bo'yicha mukofotlarning ikki karra g'olibi; 2005-yilda Fransiyaning Chegara bilmas muxbirlari (RWB) va 2008-yilda Italiyaning Siena shahridagi ISF (Axborot xavfsizligi va erkinligi) tashkilotidan. U Afgʻon Lord blogining muharriri, shuningdek, Afgʻon Blog Yozuvchilari Uyushmasi (AABW) ga rahbarlik qiladi. Fekratning ishi BBC Forscha, CNN , Foreign Policy Magazine, o'zining yangiliklar saytlari va NATO va Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan boshqariladigan nashrlarda chop etilgan. Yosh jurnalistlarning kichik harakati yetakchisi sifatida u Afg‘onistonda matbuot erkinligi tarafdori.
304
Vafot etgan
🇷🇺
Eksperimental fizika
Eksperimental fizika — fizika sohasidagi fizik hodisalar va eksperimentlarni kuzatish bilan bogʻliq fanlar va kichik fanlar toifasi. Usullar fandan intizomga, oddiy tajriba va kuzatishlardan, masalan, Galiley tajribalaridan tortib, Katta adron kollayderi kabi murakkabroqlarigacha farqlanadi.
Umumiy maʼlumot
thumb|Ser Ernest Ruterford laboratoriyasi, 20-asr boshlari.
Eksperimental fizika maʼlumotlar yigʻish, maʼlumotlarni yigʻish usullari va batafsil kontseptualizatsiya (oddiy fikrlash tajribalaridan tashqari) va laboratoriya tajribalarini amalga oshirish bilan bogʻliq boʻlgan fizikaning barcha fanlarini qamrab oladi. U koʻpincha nazariy fizikaga qarama-qarshi qoʻyiladi, bu empirik maʼlumotlarni olishdan koʻra tabiatning jismoniy xatti-harakatlarini bashorat qilish va tushuntirish bilan koʻproq shugʻullanadi.
Eksperimental va nazariy fizika tabiatning turli tomonlari bilan bogʻliq boʻlsa-da, ikkalasi ham uni tushunishda bir xil maqsadni koʻzlaydi va simbiotik munosabatlarga ega. Birinchisi koinot haqidagi maʼlumotlarni taqdim etadi, keyin ularni tushunish uchun tahlil qilish mumkin, ikkinchisi esa maʼlumotlar uchun tushuntirishlar beradi va shu tariqa maʼlumotlarni qanday qilib yaxshiroq olish va tajribalar oʻrnatish haqida tushuncha beradi. Nazariy fizika, shuningdek, koinotni yaxshiroq tushunish uchun qanday maʼlumotlar kerakligi va uni olish uchun qanday tajribalar oʻtkazish kerakligini tushunishni taklif qilishi mumkin.
Tarixi
Eksperimental fizika oʻziga xos soha sifatida, Ilmiy inqilob deb ataladigan erta zamonaviy Yevropada Galileo Galiley, Kristian Gyuygens, Yoxannes Kepler, Blez Paskal va ser Isaak Nyuton kabi fiziklar tomonidan yaratilgan.
XVII-asr boshlarida Galiley fizikaviy nazariyalarni tasdiqlash uchun eksperimentdan keng foydalandi, bu zamonaviy ilmiy metodning asosiy gʻoyasi. Galiley dinamikada bir qancha natijalarni, xususan, keyinchalik Nyutonning harakat qonunlarida birinchi qonun bo‘lgan inersiya qonunini ishlab chiqdi va muvaffaqiyatli sinab ko‘rdi. Galileyning „Ikki yangi fan“ asarida Simplicio va Salviati qahramonlari o‘rtasidagi dialogda kemaning harakatlanishi (harakatlanuvchi ramka sifatida) va bu kema yuki uning harakatiga qanday befarq ekani haqida so‘z boradi. Gyuygens Gollandiya kanali boʻylab qayiqning harakatini impuls saqlanishining dastlabki shaklini tasvirlash uchun ishlatgan.
XVII-asr oxiridan termodinamika fizik va kimyogar Boyl, Yang va boshqa koʻplab olimlar tomonidan ishlab chiqilgan. 1733-yilda Bernulli termodinamik natijalarni olish uchun klassik mexanika bilan statistik dalillardan foydalangan va statistik mexanika sohasini boshlagan. 1798-yilda Tompson mexanik ishning issiqlikka aylanishini koʻrsatdi va 1847-yilda Joul energiyaning saqlanish qonunini issiqlik bilan bir qatorda mexanik energiya shaklida ham bayon qildi. Lyudvig Boltzmann, XIX asrda, statistik mexanikaning zamonaviy shakli uchun mas’uldir.
Klassik mexanika va termodinamikadan tashqari, fizikada eksperimental tadqiqotlarning yana bir katta sohasi elektrning tabiati edi. XVII-asr -XVIII-asr -asrlarda Robert Boyl, Stiven Grey va Benjamin Franklin kabi olimlar tomonidan olib borilgan kuzatishlar keyingi ishlar uchun poydevor yaratdi. Ushbu kuzatishlar elektr zaryadi va tok haqidagi asosiy tushunchamizni ham oʻrnatdi. 1808-yilga kelib Jon Dalton turli elementlarning atomlari har xil ogʻirliklarga ega ekanligini aniqladi va atomning zamonaviy nazariyasini taklif qildi.
Tajribalar
right|thumb|Compact Muon Solenoid CMS detektorining koʻrinishi, CERN da Katta Adron Kollayderi LHC eksperimental urinishi.
Koʻzga koʻringan eksperimental fizika loyihalariga misollar:
thumb|Toʻliq oʻrnatilgan Jeyms Uebb kosmik teleskopining tasviri
Usullar
Eksperimental fizikada eksperimental tadqiqotning ikkita asosiy usuli, boshqariladigan tajribalar va tabiiy eksperimentlar qo‘llaniladi. Nazorat ostidagi tajribalar koʻpincha laboratoriyalarda qoʻllaniladi, chunki laboratoriyalar nazorat ostidagi muhitni taklif qilishi mumkin. Tabiiy tajribalar, masalan, astrofizikada samoviy jismlarni kuzatishda qoʻllaniladi, bu erda oʻzgaruvchilarni boshqarish mumkin emas.
Mashhur tajribalar
Mashhur tajribalarga quyidagilar kiradi:
Eksperimental texnikalar
Baʼzi taniqli eksperimental texnikalar:
Vaqt jadvallari
Fizika tajribalari roʻyxati uchun vaqt jadvallari
Alouddin Ali Samarqandiy
Alouddin Ali Samarqandiy (arabcha: علاء الدين علي سمرقندي — Alouddin Ali Samarqandiy — Toʻliq ismi: Alouddin Ali ibn Yahyo Samarqandiy Qurmoniy Hanafiy (vafoti 1456 yoki 1475-yil atrofida yashagan)) — Mufassir va Qur’on ilmi olimi.
Hayoti va ijodi
Alouddin Ali Samarqandiy Qur’on ilmlari bilan mashgʻul boʻlgan, hanafiy olimlaridan boʻlgan mufassirning tavalud topgan yili toʻgʻrisida maʼlumot saqlanmagan. Ayrim manbalarda 860/1456-yil Qurmon shaharlaridan boʻlgan Lorandada vafot etgan deb keltirilsa, boshqa manbalarda esa 880/1475-yilda deb ham koʻrsatiladi. Alouddin Ali Samarqandiy Alouddin Buxoriydan (vafoti 860/1456) taʼlim olgan. Alouddin Ali Samarqandiyning quyidagi asarlari mavjud: „Tafsiru-l-qur’on“ („Qur’on tafsiri“, 4 jildli, to „Mujodala“ surasigacha), „Hoshiya ala sharhi-sh-shamsiya“ („Sharhu-sh-shamsiya“ga hoshiya-izoh"), „Hoshiya ala sharhi-l-mutoli“ („Sharhu-l-mutoli’“ga hoshiya-izoh"), „Hoshiya ala sharhi-l-mavoqif fi-ilm-ul-kalam li-s-sayyidi-sh-sharif“ ("Sayyid Sharifning „Sharhu-l-muvofiq“ asariga hoshiya-izoh"), „Bahru-l-ulum fi-t-tafsir“ („Tafsirdagi ilmlar ummoni“). Alouddin Ali Samarqandiy „Bahru-l-ulum fi-t-tafsir“ nomli asarini yozishda, tafsirga oid koʻpgina kitoblardan foydalangan va oʻzidan ancha foydali iboralarni qoʻshgan. Bu kitob toʻrt jilddan iborat boʻlib, „Mujodala“ surasida tugagan. Asarning „Juma surasi“ (inv. № 76-05226), „Baqara surasi“ (inv. № 77-05226) qismi Riyoz shahridagi „Markaz al-Malik Faysal li-l-buhus va-d-dirosati-l-islomiyya“ kutubxonasida saqlanmoqda.
Deliceto
Deliceto Italiyaning Apuliya mintaqasida joylashgan kommunadir. Foggia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 76 km2. 4028 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Zarba
Zarba, zarb (fizikada) — harakatlanayotgan qattiq jismlar toʻqnashganda, qattiq jism suyuklik yoki gaz bilan oʻzaro taʼsirlashganda yuzaga keladigan hodisalar majmui. 3. davom etadigan vaqt oraligʻi, odatda, juda qisqa (sekundning oʻn minglik ulushlaridan mln.lik ulushlarigacha), birbiriga uriluvchi jismlarning kontakt (tutashuvchi) yuzalaridagi kuchlar (3. kuchlari) esa juda katta oniy kuchlar boʻladi. Toʻqnashgan sistemalar uchun oniy kuchlar ichki kuchlar hisoblanadi. 3. vaqtida paydo boʻladigan impulslar oniy impulsl ar deyiladi. 3. tufayli jismlarning yoʻnalishi, tezligi, shakli oʻzgaradi, qoldiq deformatsiyalar, tovush tebranishlari, jismlarning qizishi va b.lar sodir boʻladi. Ikki tomonlama urilish tezligi kritik tezlikdan katta boʻlgan hollarda esa jismlarning 3. taʼsir etgan joyi yemirilishi mumkin. 3. toʻgʻri, markaziy, burchakli, plastik, elastik va h. k. boʻlishi mumkin. 3. kuchi Gʻ} ning shu kuch taʼsir etib turgan vaqt t ga koʻpaytmasi /73T=S1 zarba impulsi deyiladi. 3. vaqtida Gʻʼ juda katta, t juda kichik boʻladi. Shu sababli, 3. vaqtida jismga tushadigan taʼsirni ifodalashda 3. kuchi oʻrniga 3. impulsi ishlatiladi. Z.ning elementar nazariyasiga koʻra, jism tezligining 3. vaqtidagi oʻzgarishi tiklanish koeffitsiyenti kuch bilan ifodalanadi; bu koeffitsiyentning qiymati urilayotgan jismlar materialiga bogʻliq. Masalan, yogʻoch shar uchun k = j, poʻlat shar uchun ^; k=\ boʻlsa mutlaq elastik 3., k=0 boʻlganda mutlaq noelastik 3. deyiladi. Mashina va mexanizmlar, inshoot elementlarini hisoblashda ularning Z.ga chidamliligi eʼtiborga olinadi. Z.dan jismlarni deformatsiyalash (yassilash, maydalash, shtamplash va b.) hamda harakatlantirish (mas, qoziq, mix qoqish va b.) maqsadida foydalanish mumkin.
Grant (Nebraska)
Grant AQShning Nebraska shtatida joylashgan shahardir. Perkins County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1122 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 1,9 km2. Shundan 1,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 1040 m balandlikda joylashgan.
305
Vafot etgan
🇷🇺
Neverin
Neverin Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Mecklenburg-Strelitz tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 13,28 km2. 1094 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Neverinning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
2013-yil iyul oyida vafot etganlar
Quyida 2013-yil iyul oyida vafot etganlar roʻyxati keltirilgan.
Hansboro (Shimoliy Dakota)
Hansboro AQShning Shimoliy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Towner okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
12 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 24,4 nafar kishi.
Le Fayel
Le Fayel Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Compiègne tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,6 km2. Dengiz sathidan 47 – 81 m balandlikda joylashgan.
NGC 3905
NGC 3905 Crater yulduz turkumidagi SBbc tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Andrew Common 1880-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
306
Vafot etgan
🇷🇺
Güzelyurt, Çaycuma
Güzelyurt — Zonguldak viloyatining Çaycuma tumaniga qarashli qishloq.
Geografiyasi
Qishloq Zonguldak shahar markazidan 71 km, Çaycuma shahar markazidan 26 km uzoqlikda joylashgan.
Schirrhein
Schirrhein Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Bas-Rhin departamenti Haguenau tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
2027 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 311,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,5 km2. Dengiz sathidan 118 – 141 m balandlikda joylashgan.
Fals
Fals Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Lot-et-Garonne departamenti Agen tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
298 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 31,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,4 km2.
Les Lèves-et-Thoumeyragues
Les Lèves-et-Thoumeyragues Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Libourne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
542 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 34,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 15,7 km2.
Kim Darby
Kim Darbi (debora Zerbi, 1947-yil 8-iyulda tugʻilgan) — “ True Grit ” (1969) filmidagi Metti Ross roli bilan tanilgan amerikalik aktrisa.
Erta hayot va kino karyerasi
Darbi Debora Zerbi Los-Anjelesda, professional raqqosalar Inga (Wiere) va Jon Zerbining („Raqs etayotgan Zerbilar“ yoki „Raqsga tushgan Zerbilar“) qizi boʻlib tugʻilgan. Uning otasi „Derbi Zerbi ajoyib sahna nomi boʻladi deb oʻyladim“, deb unga Derbi laqabini qoʻydi. Uning onasi Budapeshtdan edi. Onasining aka-ukalari Wiere Brothers rolini ijro etgan komediyachilar edi.
U qoʻshiqchi va raqqosa sifatida „Derbi Zerbi“ nomi bilan chiqish qildi. U „Derbi Zerbi“ kabi filmlarda jiddiy muhim rollarga umid qila olmasligiga ishonib, oʻzini „Kim“ deb oʻzgartirdi, chunki u oʻrta maktabida mashhur qizning ismiga qoyil qolgan va „Darbi“, „Derbi“ ning oʻzgarishi sifatida.
Darbi oʻn besh yoshida aktyorlik faoliyatini boshlagan. Uning birinchi chiqishi „Bye Bye Birdie“ (1963) filmida raqqosa rolida boʻlgan. Uning televizion ishiga Gunsmoke (epizodlari „The Lure“ va „Vengeance“) kiradi; Bonanza (epizod „Ishonchli narsa“); va yosh qiz bolalar sayyorasida balogʻat yoshiga etganida, Star Trek asl seriyasining hayajonli, mashhur " Miri " epizodida.
Uning koʻplab filmlari orasida „True Grit“ bor, unda u yigirma bir yoshida oʻn toʻrt yoshli bolani oʻynadi; Qulupnay bayonoti (1970); Norvud (1970); Yagona va yagona (1978); Better Off Dead (1985); va Xellouin: Maykl Myersning laʼnati (1995).
Shaxsiy hayoti
Darbi ikki marta uylangan. 1968-yilda u Jeyms Steysiga turmushga chiqdi, u bilan 1968-yilda tugʻilgan Xizer Elias ismli bir farzandi bor edi. Ularning nikohi 1969-yilda ajralish bilan tugadi. 1970-yilda u Jeyms Vestmorlendga uylandi; nikoh ikki oydan kamroq vaqt oʻtgach ajralish bilan yakunlandi.
Madelia (Minnesota)
Madelia AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Watonwan County, Minnesota|Watonwan
Aholisi
2308 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 606,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,81 km2. Shundan 3,81 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 312 m balandlikda joylashgan.
Yadro kuchlari
Yadro kuchi (yoki nuklon-nuklon oʻzaro taʼsiri, qoldiq kuchli kuch yoki tarixan kuchli yadro kuchi) atomlarning protonlari va neytronlari oʻrtasida taʼsir qiluvchi kuchdir. Neytronlar va protonlar, ikkala nuklon ham yadro kuchidan deyarli bir xil taʼsir qiladi. Protonlar +1 e zaryadga ega boʻlganligi sababli, ular ularni bir-biridan itarib yuboradigan elektr kuchini boshdan kechiradilar, ammo qisqa masofada jozibador yadro kuchi elektromagnit kuchni engish uchun etarlicha kuchli. Yadro kuchi nuklonlarni atom yadrolariga bogʻlaydi.
Biokompyuter
Biokompyuter — oʻta tezkor va katta integratsiya koeffitsiyentiga ega boʻlgan biomikrosxemalar asosida yaratilgan elektron hisoblash mashinasi. B. yaratish uchun molekulyar elementlar va molekulalar tizimi (ansambli)ni loyihalash, molekulyar elementlardan eng koʻp foydalanuvchi yangi biomikrosxemali texnikani ishlab chiqish va bioqurilma hamda tizimlarni ishlab chiqarishning tamoman yangi texnologiyasini, mas, submikron va nanotexnologiya kabi jarayonlarni ishlab chikish zarur. Hozirgi vaqtda bu yoʻnalishlarda anchagina muhim nazariy va amaliy natijalarga erishilgan. B.larning turli loyihalari mavjud. B.ning asosiy qismlari: axborotni matritsaviy parallel usulda kiritish qurilmasi; molekulyar tezkor xotiraga ega boʻlgan molekulyar mikroprotsessor; axborotni optik usulda kiritish va chiqarish qurilmalari. Axborotlarni toʻplash, tarqatish, ularga ishlov berish va boshkaruv tizimlari kabi qurilmalar B. asosida loyihalansa, har tomonlama ixcham va iqtisodiy jihatdan arzon boʻlgan koʻp funksiyali biokomplekslarni ishlab chiqish imkoniyati paydo boʻladi. B. va biokomplekslar yaratish yuzasidan ilmiytexnikaviy izlanishlar, ayniqsa, biosxemotexnika va yangi texnologik jarayonlar bilan bogʻliq ishlar olib borilmoqda.
Yadro kuchlari
Yadro kuchi taxminan 0,8 femtometr (fm yoki 0.8×10−15 metr) masofadagi nuklonlar orasida kuchli boʻladi, lekin 2,5 fm dan ortiq masofalarda u tezda ahamiyatsiz boʻlib qoladi. 0,7 fm dan kam masofada yadro kuchi itaruvchi boʻlib qoladi. Bu itarilish yadrolarning kattaligi uchun javobgardir, chunki nuklonlar kuch ruxsat berganidan yaqinroq kela olmaydi. (Atomning angstremlarda (Å yoki 10−10 m) oʻlchanadigan oʻlchami besh marta kattaroqdir). Yadro kuchi oddiy emas, chunki u nuklon spinlariga bogʻliq, tenzor komponentiga ega va nuklonlarning nisbiy impulsiga bogʻliq boʻlishi mumkin.
Yadro kuchlari yadroviy energiya va yadroviy qurollarda ishlatiladigan energiyani saqlashda muhim rol oʻynaydi. Zaryadlangan protonlarni elektr surilishiga qarshi birlashtirish uchun ish (energiya) talab qilinadi. Bu energiya protonlar va neytronlar yadro hosil qilish uchun yadro kuchi bilan bir-biriga bogʻlanganda saqlanadi. Yadroning massasi proton va neytronlarning alohida massalari yigʻindisidan kichikdir. Massalardagi farq energiya ekvivalenti sifatida ifodalanishi mumkin boʻlgan massa nuqsoni sifatida tanilgan. Ogʻir yadro ikki yoki undan koʻp engilroq yadrolarga boʻlinib ketganda energiya chiqariladi. Bu energiya yadroviy kuch zaryadlangan yadro boʻlaklarini bir joyda ushlab turmaganda ajralib chiqadigan elektromagnit potentsial energiyadir.
Yadro kuchining miqdoriy tavsifi qisman empirik tenglamalarga tayanadi. Bu tenglamalar nuklonlararo potentsial energiyalar yoki potentsiallarni modellashtiradi. (Umuman olganda, zarralar tizimidagi kuchlarni tizimning potentsial energiyasini tavsiflash orqali soddaroq modellashtirish mumkin; potentsialning manfiy gradienti vektor kuchiga teng.) Tenglamalar uchun konstantalar fenomenologikdir, yaʼni ularni moslashtirish orqali aniqlanadi. eksperimental maʼlumotlarga tenglamalar. Nuklonlararo potentsiallar nuklon va nuklon oʻzaro taʼsirining xususiyatlarini tasvirlashga harakat qiladi. Aniqlangandan soʻng, har qanday berilgan potentsial, masalan, Shredinger tenglamasida nuklon tizimining kvant mexanik xususiyatlarini aniqlash uchun ishlatilishi mumkin.
Artonges
Artonges Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Château-Thierry tumani tarkibiga kiradi.
Yadro kuchlari
Maydon kuchi
0,7 fm dan katta masofalarda kuch spinga moslangan nuklonlar orasida katta boʻlib, markazdan markazga taxminan 0,9 fm masofada maksimal boʻladi. Bu masofadan tashqarida kuch eksponent ravishda pasayadi, taxminan 2,0 fm ajralishdan tashqarida kuch ahamiyatsiz boʻladi. Nuklonlarning radiusi taxminan 0,8 fm ga teng.
Qisqa masofalarda (1,7 fm yoki undan kam) kuchli bogʻlanish yadro kuchi protonlar orasidagi itaruvchi Kulon kuchidan kuchliroqdir; shunday qilib yadro ichidagi protonlarning itarishini yengadi. Biroq, protonlar orasidagi Kulon kuchi ancha katta diapazonga ega, chunki u zaryad boʻlinishining teskari kvadrati sifatida oʻzgaradi va Kulon itilishi protonlar orasidagi ajralish taxminan 2 dan 2,5 fm dan oshganda yagona muhim kuchga aylanadi.
Artonges
Geografiyasi
Maydoni — 13,4 km2. Dengiz sathidan 140 – 211 m balandlikda joylashgan.
Apelsin(meva)
Apelsin ko'pincha quyidagi ko'rinishlarda kelishi mumkin :
Apelsin ham quyidagilarga murojaat qilishi mumkin:
Yadro kuchlari
Maydon kuchi
Yadro kuchi spinga bogʻliq komponentga ega. Spinlari tartiblangan zarrachalar uchun kuch, aylanishlari anti-hizalanmali zarralarga qaraganda kuchliroqdir. Agar ikkita zarracha bir xil boʻlsa, masalan, ikkita neytron yoki ikkita proton boʻlsa, kuch zarralarni bogʻlash uchun yetarli emas, chunki bir xil turdagi ikkita zarrachaning spin vektorlari zarralar bir-biriga yaqin boʻlganda va bir-biriga qarama-qarshi yoʻnalishda boʻlishi kerak. (spin uchun saqlash) bir xil kvant holatida. Fermionlar uchun bu talab Pauli istisno tamoyilidan kelib chiqadi. Proton va neytron kabi har xil turdagi fermion zarralari uchun zarralar Pauli istisno qilish printsipini buzmasdan bir-biriga yaqin boʻlishi mumkin va bir xil spinlarga ega boʻlishi mumkin va yadroviy kuch ularni bogʻlashi mumkin (bu holda, deytronga), chunki yadro kuchi spinga tenglashtirilgan zarralar uchun ancha kuchli. Ammo agar zarrachalarning spinlari bir-biriga qarama-qarshi boʻlsa, yadro kuchi ularni bogʻlash uchun juda zaifdir, hatto ular har xil turdagi boʻlsa ham.
Yadro kuchi, shuningdek, nuklon spinlari va nuklonlarning burchak momentumlari orasidagi oʻzaro taʼsirga bogʻliq boʻlgan tenzor komponentiga ega boʻlib, oddiy sharsimon shakldan deformatsiyaga olib keladi.
Yadroviy bogʻlanish
Yadroni bogʻlanmagan proton va neytronlarga ajratish uchun yadro kuchiga qarshi ishlash kerak. Aksincha, yadro erkin nuklonlardan yoki boshqa yadrolardan yaratilganda energiya chiqariladi: yadroviy bogʻlanish energiyasi. Massa-energiya ekvivalentligi (yaʼni, Eynshteyn formulasi E = mc2) tufayli, bu energiyaning chiqarilishi yadro massasining alohida nuklonlarning umumiy massasidan past boʻlishiga olib keladi va bu „massa nuqsoni“ deb ataladigan narsaga olib keladi.
Verner Heisenberg tomonidan taklif qilingan kuchli bogʻlanishga olib keladigan simmetriya shundan iboratki, protonlar va neytronlar zaryaddan tashqari har jihatdan bir xildir. Bu mutlaqo toʻgʻri emas, chunki neytronlar biroz ogʻirroq, ammo bu taxminiy simmetriyaga ega. Shuning uchun protonlar va neytronlar bir xil zarracha sifatida qaraladi, ammo izospin kvant raqamlari har xil; anʼanaviy ravishda proton izospin yuqoriga, neytron esa pastga izospin boʻladi. Kuchli kuch SU (2) izospin transformatsiyasida oʻzgarmas boʻladi, xuddi zarralar orasidagi boshqa oʻzaro taʼsirlar ichki spinning SU (2) transformatsiyasida oʻzgarmasdir. Boshqacha qilib aytganda, izospin va ichki spin transformatsiyalari SU (2) simmetriya guruhiga izomorfdir. Oʻzaro taʼsir qiluvchi zarralar toʻplamining umumiy izospini 0 ga teng boʻlsa, faqat kuchli diqqatga sazovor joylar mavjud, bu tajriba bilan tasdiqlangan.
Tarixi
Geyzenbergning yadrodagi proton va neytronlar haqidagi nazariyasi „yadroni kvant mexanik tizim sifatida tushunish yoʻlidagi katta qadam“ edi. Geyzenberg nuklonlarni bogʻlaydigan yadro almashinuv kuchlarining birinchi nazariyasini kiritdi. U proton va neytronlarni bir xil zarrachaning turli kvant holatlari, yaʼni yadro izospin kvant sonlarining qiymati bilan ajralib turadigan nuklonlar deb hisobladi. Yadro uchun eng dastlabki modellardan biri 1930-yillarda ishlab chiqilgan suyuqlik-tomchi modeli edi. Yadrolarning bir xossasi shundaki, nuklonning oʻrtacha bogʻlanish energiyasi barcha barqaror yadrolar uchun taxminan bir xil boʻlib, suyuqlik tomchisiga oʻxshaydi. Suyuq-tomchi modeli yadroga siqilmaydigan yadro suyuqligining tomchisi sifatida qaragan, nuklonlar suyuqlikdagi molekulalar kabi harakat qilgan. Model birinchi boʻlib Jorj Gamov tomonidan taklif qilingan va keyin Niels Bor, Verner Heisenberg va Karl Fridrix Fon Weizsäcker tomonidan ishlab chiqilgan. Ushbu qoʻpol model yadroning barcha xususiyatlarini tushuntirib bermadi, lekin u koʻpchilik yadrolarning sferik shaklini tushuntirdi. Model, shuningdek, yadrolarning bogʻlanish energiyasi uchun yaxshi bashoratlarni berdi.
Buscemi
Buscemi Italiyaning Sitsiliya mintaqasida joylashgan kommunadir. Siracusa provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 51 km2. 1154 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Bioko oroli
thumb|250px|Arena Blanca plyaji, Bioko oroli Bioko oroli (Bioko) (1973-yilgacha FernandoPo, 1979-yilgacha MasiasNgemaBiyogo)—Atlantika okeanining Gvineya qoʻltigʻidagi orol, Afrika qirgoqlari yaqinida. Ekvatorial Gvineya provinsiyasi. Maydoni 2017 km². Aholisi 100 ming kishidan ortiq. Orol vulkan massivlarining qoʻshilishidan paydo boʻlgan (balandligi 3008 m gacha, Malabo togʻi). Doim yashil tog tropik oʻrmonlar bilan krplangan. TikodeSantaIsabel qoʻriqxonasi bor. Kakao, kofe plantatsiyalari mavjud; maniok, yer yongʻoq, shakarqamish yetishtiriladi. Orodda Ekvatorial Gvineya poytaxti—Malabo shahri joylashgan.
307
Vafot etgan
🇷🇺
Lantsch/Lenz
Lantsch/Lenz Shveysariyaning Graubünden kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Albula (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 21.81 km2. 511 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Hududi
Lantsch/Lenzning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Zarbdor
Zarbdor — Jizzax viloyati Zarbdor tumanidagi shahar (1992-yildan), Zarbdor shahri tumanning janubida joylashgan. Temir yoʻl stansiyasi. Viloyat markazi — Jizzax shahridan 30 km sharqda. Aholisi 41 270 kishi (2021). Zarbdor shahrida hokimiyat binosi, un kombinati, paxta tozalash zavodi, avtokorxonalar, dehqon bozori, maishiy xizmat va savdo shoxobchalari, madaniyat saroyi, klublar, 10 ta umumiy oʻrta taʼlim maktabi, kasb-hunar litseyi, markaziy stadion, restoranlar, prokuratura, nuroniylar maskani, 2 ta bogʻ, 3 ta jom’e masjidi va hokazo bor. Zarbdor shahri 15 ta mahalladan tashkil topgan. Bular:Ravot,Navoiy,Lalmikor,Beshkubi,Nurlikent,Yangihayot,Buloqboshi,Nurobod,Toza urugʻ,Bo'ston,Oybek,Tinchlik,Mustaqillik,Oqbuloq va Oqboʻyra. Shahar muhim avtotransport yoʻllari yoqasida joylashgan. Viloyat markazi va boshqa aholi punktlari bilan avtomobil yoʻli orqali bogʻlangan. Zarbdor shahri Jizzax viloyatidagi yirik 3 ta shahardan biri hisoblanadi.
Barotxo'ja mahallasi
'Barotxoʻja'— (Qoʻyliq koʻch.,46a-uy) Mirobod tumanidagi mahalla. Qoʻyliqota, „Parvona“, „Matonat“, mahallalari bilan chegaradosh. 1936-yil tashkil qilingan, bunda mahallaning birinchi oqsoqoli Tursunboy Saliboyevning xizmatlari katta boʻlgan. Mahalla hududidan anhor oqib oʻtadi. Aytishlaricha, ushbu anhorda qadimda Barotxoʻja ismli shaxs umrining oxirigacha miroblik qiligan. Uning vafotidan soʻng anxor Barotxoʻja deb nomlangan. Mahalla ham shu kishiga nisbat berilib, Barotxoʻja deb atalgan. Aholisi 3062 kishi, asosan oʻzbeklar shuningdek rus, koreyslar ham yashaydi(2009). Mahalla hududida 18 ta koʻcha, oʻrta taʼlim maktabi, „Buxoro“ restorani, 2 ta qahvaxona, 2 ta nonvoyxona, Gafur Gʻulom nomidagi madaniyat uyi, oziq-ovqat doʻoni joylashgan.
Biolitlar
Biolitlar (bio... va yun. lithos— tosh)—minerallar va togʻ jinslari; aksari qismi hayvon va usimliklar koldikari, shuningdek ularning hayot faoliyati mahsuloti (mas, kumir, torf, boʻr, ohaktosh, diotomitlar, spongolitlar)ayan iborat. Q. Organogen togʻ jinslari.
Ash’as Abu Bakr Samarqandiy
Ash’as Abu Bakr Samarqandiy (arabcha: اشاس ابو بكر سمرقندي — Ash’as Abu Bakr Samarqandiy — Toʻliq ismi: Ahmad ibn Umar ibn Ash’as Abu Bakr Samarqandiy (vafoti 1096-yil)) — Qiroat ilmi olimi va muhaddis.
Isole Tremiti
Isole Tremiti Italiyaning Apuliya mintaqasida joylashgan kommunadir. Foggia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 3 km2. 417 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Ash’as Abu Bakr Samarqandiy
Hayoti va ijodi
Ash’as Abu Bakr Samarqandiyning tavallud topgan yili nomaʼlum boʻlib, 489/1069-yili vafot etgan. Bir muncha muddat Damashqda istiqomat qilgan. U yerda Qur’on qiroati ilmini taʼlim olgan va u haqida „As-sa hoif“ („ Qur’on sa hifalari“) asarini yozgan. Damashqda Abu Ali ibn Abu Nasr va Abu Usmon Ismoil ibn Abdurrahmon Sobuniydan hadis rivoyat qilib taʼlim olgan. Ibn Abu Usaybia „Uyunu-l-anbo fi taba qoti-l-atibbo“ nomli asarida keltirilgan Abulqosim Ismoil ibn Ahmad ibn Samarqandiy muhaddislardan boʻlganini eslatib, Bag‘dodda Muhizzi-buddin ibn Hibil degan kishi undan dars olganini aytadi. Lekin Ibn Abu Usaybianing 515/1121-yilda tugʻilganidan kelib chiqib, boshqa alloma haqida keltirgan boʻlishini tushunishimiz mumkin. Shuningdek, Hoji Xaliyfa „Kashfu-z-zunun“ asarida Abulqosim Ismoil ibn Ahmad Samarqandiy Rasululloh (s.a.v.)ning amakilari „Abbos ibn Abdulmuttalibning fazilatlari“ haqida yozgan asari mavjudligini aytadi. Hoji Xaliyfa allomaning tarjimayi holi haqida maʼlumot keltirmagan.
Asarlari
“As-sahoif”.
Gretna (Nebraska)
Gretna AQShning Nebraska shtatida joylashgan shahardir. Sarpy County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
5970 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 3,1 km2. Shundan 3,1 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 387 m balandlikda joylashgan.
Marjon dengizi
Marjon dengizi - Tinch okeandagi yarim yopiq dengiz. Avstraliyaning shim.-sharqiy qirgʻogʻi, Yangi Gvineya, Yangi Kaledoniya o.lari oraligʻida, shim.gʻarbda Torres boʻgʻozi orqali Hind okeani bilan tutashgan. Maydoni 4068 ming km². Oʻrtacha chuq. 2394 m, eng chuqur joyi 9174 m. Dengizda marjon riflari (jumladan, Katta Toʻsiq rifi) va orol koʻp. Kema yurishi juda xavfli. Tubining relyefi notekis, oʻrqirli. Aylanma oqimlar bor. Gʻarbiy chekkasidan Sharqiy Avstraliya oqimi boshlanadi. Suvining yuza qismida temperatura janubda avgustda 19° dan fevralda 24°gacha, shim.da yil davomida 28° atrofida. Shoʻrligi 35,5°/0O. Suv qalqishi notekis. Akula, uchar baliqlar bor. Asosiy portlari: Kerns (Avstraliya), Port-Morsbi (Yangi Gvineya o.), Numea (Yangi Kaledoniya o.).
Biolaboratoriya
Biolaboratoriya, biologik laboratoriya (qishloq xoʻjaligida) - qishloq xoʻjaligi ekinlarini zararkunanda hasharotlardan, kasallik, begona oʻtlardan biologik usulda himoya qilishni amalga oshiradigan va nazorat qilib turadigan muassasa. Viloyat ishlab chikarish B.si va xoʻjalik B.lari mavjud. Oʻzbekistonda qishloq xoʻjaligiga xizmat koʻrsatadigan 700 dan ortiq B. bor (2000). Bu B.larda entomofaglar (tangaqanotlilar tuxumining paraziti— trixogramma, gʻoʻza tunlami qurtining paraziti—brakon, komstok chervesining paraziti—psevdafikus, shumgiya fitofagi — fakultetomiza pashshasi va boshqalar) koʻpaytiriladi hamda gʻoʻza va boshqa qishloq xoʻjaligi ekinlari zararkunandalariga qarshi qoʻllaniladi. Sabzavotchilik xoʻjaliklaridagi ishlab chiqarish B.sida issiqxona oqqanotiga qarshi qoʻllaniladigan entomopatogen zamburugʻ—ashersoniya yetishtiriladi. Bundan tashqari B. oʻsimliklarni himoya qilishda boshqa biologik vositalardan, mas, mikrobiologik preparatpar—denrobatsillin, entobakterin va boshqalardan ham foydalanadi. OʻzR Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi huzuridagi Oʻsimliklarni himoya qilish va agrokimyoviy tadqiqotlar Markazi reepublikadagi B.ga ilmiymetodik rahbarlik qiladi.
Durra'a
Durraʼa Abbosiylar saroyida xalifa al-Mansur davridan (hukmronligi 754–775) to IX asr oʻrtalariga qadar kiyiladigan arablarning marosim kiyimi boʻlgan. U Abbosiylar sulolasining rasmiy rangi qora rangda bo'lgan va old qismi tugmalar bilan yopilgan. Uning o'rniga taylason kiygan diniy emas, balki fuqarolik va harbiy amaldorlar uchun sud kiyimi sifatida foydalanish unga katta obro' berdi.
Harvey (Shimoliy Dakota)
Aholisi
1783 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 366,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,87 km2. Shundan 4,87 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 487 m balandlikda joylashgan.
308
Vafot etgan
🇷🇺
Yangi sinagoga (Breslau)
thumb|260x260px| XIX asrda Breslau yangi sinagogasi. Yangi sinagoga Germaniyaning Breslau shahridagi (hozirgi Wroclaw, Polsha) dunyodagi eng katta sinagoga edi. Bu Germaniya imperiyasidagi eng yirik sinagogalardan biri va Breslaudagi islohot yahudiylik markazi edi. U 1865-1872-yillarda qurilgan va Edvin Oppler tomonidan ishlab chiqilgan. U 1938-yil 9-10 noyabrda, fashistlar Germaniyasini qamrab olgan Kristallnacht pogromida yoqib yuborilgan.
Tarix
1863-yilda, islohotchi yahudiy jamiyatining ravviniga aylangan Manuel Joel yangi binoda jamoani boshqargan birinchi ravvin edi. U 1890-yilda oʻlgan va undan keyin 1919-yilda oʻlgunigacha xizmat qilgan Jeykob Guttman keldi. Doktor Hermann Vogelstein 1920-yilda ravvin boʻldi. 1938-yil 4-noyabrda u bilan vidolashuv marosimi va oxirgi ravvin bo‘ladigan doktor Reinhold Lewinni kutib olish marosimi bo‘lib o‘tdi.
Věcov
Věcov Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 695 ga yaqin aholisi bor.
Barqsoʻz masjidi
Barqsoʻz masjidi (Bargsoʻz masjidi) — Navoiy viloyati, Nurota shahri Oxunboboyev koʻchasida joylashgan yodgorlik. Masjid XX asr boshlarida Buxoro amirligida hukmronlik qilgan mangʻitlar sulolasi davrida bunyod etilgan. Masjid Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Tarixi
Barqsoʻz masjidi XX asr boshlarida qurilgan. Masjidning shifti 4 ta ustunga tayangan. Yodgorlik tashqi ayvonida 7 ta ustun mavjud. Ushbu masjid guzar masjidi boʻlgan. Masjid tashqi ayvoning gʻarbiy qismining yuqorisida „Imon“, „Basmala“, „Shahodat“ kalimalari bitilgan. Ikki tomida esa „Alloh“ va „Muhammad“ soʻzlari ham bitilgan. Masjid devorning chap tomonida esa marmarga suls xatida Qur’oni Karimning „Raʼd“ surasining 29-oyati bitilgan.
Ayvonning gʻarbiy tomonida esa Qur’oni Karimning „Baqara“ surasining 149-oyati yozilgan: „Mehribon va rahmli Alloh nomi bilan (boshlayman). Qaysi joydan (safarga) chiqsangiz ham, (namozda) yuzingizni Masjidi Harom (Kaʼba) tomonga oʻting! Ushbu (buyruq) Parvardigorning tarafidan (aytilgan) haqiqatdir. Alloh qilayotgan ishlaringizdan gʻofil emasdir“. Mazkur bitikning oxirida ham yozuv boʻlib, Qur’oni Karimning „Ahzob“ surasining 41-oyati keltirilgan.
Meʼmorchiligi
Barqsoʻz masjidi Oʻrta Osiyo meʼmorchiligi uslubida bunyod etilgan. Masjid qurilishida yogʻoch, ganch va boshqa materiallardan keng foydalanilgan. Barqsoʻz masjidi XX asr boshlarida xalq homiyligi bilan qayta quriladi. Keyinchalik mahalliy tadbirkorlar tashabbusi bilan toʻrt ustunli qilinib, 9,5x9,5 oʻlchamda qayta bunyod etiladi. Masjid faoliyati sovet yillarida toʻxtatilgan. Oʻzbekiston mustaqilllikka erishgach, masjid qayta faoliyat koʻrsatgan.
Muhandis
Muhandis yoki injener, texnikaning muayyan bir sohasiga ixtisoslashgan mutaxassis hamda muhandislik sohalaridan biri boʻyicha oliy maʼlumotli kasb egasi. Ilgari Sharqda binokor, yer oʻlchovchi, bino va inshootlarni loyihalovchi, geometriya bilan shugʻullanuvchi kishilar "muhandis" deb atalgan. Bagʻdod, Damashq, Buxoro, Xiva, Samarqand, Toshkent, Qoʻqon va boshqa shaharlarda hozirgacha saqlanib qolgan qadimiy bino va inshootlar qurilishida foydalanilgan murakkab geometrik shakllar, arklar, gumbazlar, qubbalar, jumladan sugʻorish va suv chiqarish inshootlari (koriz, sardoba), charxpalak (chigʻir) muhandislik qadimdan taraqqiy etganligini bildiradi. Xususan, Ashad al-Fargʻoniyning Nil daryosiga qurilgan suv miqdorini oʻlchash inshooti ham muhandislik namunasi hisoblanadi.
Yevropada, dastlab, harbiy mashinalarni boshqargan kishilar injener (Lotincha: ingenium – qobiliyat) deb nomlangan. Bu tushuncha 16-asrda Gollandiyada koʻprik va yoʻl quruvchilarga nisbatan ishlatilgan, soʻngra Angliya va boshqa Yevropa mamlakatlariga tarkalgan.
Turlari
Muhandislikning mexanik-muhandis, gidrotexnik-muhandis, kon muhandissi, harbiy muhandis, loyihalovchi muhandis, fizik-muhandis, texnolog-muhandis, quruvchi-muhandis, irrigator-muhandis va boshqa turlari bor. Muhandislar sanoat, transport, qurilish va xalq xoʻjaligining turli tarmoqlarida, ilmiy tadqiqot muassasalarida ishlaydi, muhandislik akademiyalarida, oliy texnika bilim yurtlari va boshqa muassasalarda tayyorlanadi. Oʻzbekistonda muhandislar Toshkent texnika universiteti, Toshkent informatsiyalar texnologiyasi universiteti, respublika viloyatlaridagi oliy texnika oʻquv yurtlari, Toshkent arxitektura-qurilish instituti, Toshkent kimyotexnologiya instituti, Toshkent davlat aviatsiya instituti, Toshkent avtomobil-yoʻllar instituti, Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligi instituti, Toshkent temir yoʻl transport muhandislari instituti, Toshkent toʻqimachilik va yengil sanoat instituti va boshqa muassasalarda tayyorlanadi.
Les Peintures
Les Peintures Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Libourne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1197 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 90,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 13,2 km2.