Qoraqalpogʻiston_respublikasi_oʻlkashunoslik_muzeyi
Muzey kolleksiyasi
Kiymeshek - qoraqalpoq yollarining ӯziga xos kiyimlarining biri bӯlib, uni ayollar turmishga chiqkannan sung bir umr kiyishgan. Qoraqalpoqlarda kiymeshekning ikki turi mavjud bo'lib, bular aq kiymeshek – yoshi katta ayollar bosh kiyimi va qizil kiymeshek – yosh va o'rta yosh ayollar kiyimi. Qizil kiymeshek – o'ziga xos bosh yopinchig'i bo'lib, yuz qismi ochiq qoldirish uchun kesik mavjud. U ipak yoki yarim ipak matodan (pashshayi, kam hollarda qizil baxmal) tikilgan katta to'rtburchak – orqa qismdan hamda ostki (dum)  qismi – quyriq dan iborat. Qirralarida qizil va qora matoga rangli iplar yordamida geometrik naqshlar solingan zanjir kashtalar tikilgan. Ostki ikki yon tomonida ishlangan bunday naqshli qatorlar to'q qizil va yashil burama ipakdan ishlangan popuklar bilan yakunlanadi. Kiymeshekning old qismi - kiymeshek aldi - kesik uchburchak shaklida bo'lib, bo'yin va ko'krak sohasini bekitib turadi. Yuz qismida qizil matodan (qizil ushig'a) katta teshigi bo'lib, yuz qismi ochiq qoldirilgan. Kiymeshekning bu qismi kashtaga juda boy. Ko'krak qismida, uchburchak o'rtasida uning ikki yon tomonidagi tarmoqlari bo'ylab cho'zilgan qora matoga gorizontal yo'nalishda geometrik va zanjir tikishli naqsh tushirilgan. Kashta butunlay old qismini va yuz qismidagi kesma atroflarini qoplab olgan. thumb Jegde – qoraqalpoq ayollarining yengil va chiroyli kiyimlaridan hisoblanadi. Jegdening yenglari uzun bӯlib, u qulga kiyilmay, bir-biriga bog'lanadigan iplari bilan biriktirilib, orqaga tashlanadi. Jegde ikki rangda bӯlib, qizlar va yosh kelinlar yoqa qismi kashtalangan qizil rangli ipak jipek jegde kiyishgan bo'lsa,   katta yoshdagi ayollar oq rangli jegde kiyishgan. Bunday jegdelar oq rangli paxta yoki bo'z matosiga ipak iplar yordamida geometrik naqshlar tushirish orqali bezalib, kesteli jegde deb ham yuritilgan. Aq jegde qoraqalpoq ayollarining nisbatan qadimiyroq kiyimi bo'lib, yon tomonlari keng bichimga ega. Aq jegdega hech qanday zargarlik bezak buyumlari taqilmaydi. Yoqasi ӯz oldiga alohida kashtalanadi. Aq jegdening ӯziga xos naqsh kashtalash usuli bӯlib, oq rangga mos keladigan qizil, sariq, yashil, jigarrang turdagi iplar bilan kashtalanadi. thumb Ko'k ko'ylak – Qoraqalpoq xalq kashtachilik hunarining ajoyib namunalaridan biri. U kelinchak tӯy libosi yoki yosh ayolning bayram-tantanalar libosi hisoblanadi. Kok koylek xalq orasida «Bӯyoq kӯylak» deb ham yuritiladi. Naqshlari yoqadan boshlanib, kӯylakning old qismi etagiga va ikki yengining pastigacha kashtalangan. Dengiz qirg'oqlarida istiqomat qilgan va u tomonlardan qir-adirlarga kӯchib kelgan odamlar kok koylek naqshlarini «sovut naqsh» deb ataydilar. «Sovut naqsh» atamasi qoraqalpoqlarning ota-bobolari Orol dengizi bӯyida yashagan sak-massagetlar bӯlganligi sabab, bu xalqning ayollari ham otga minib, yigitlar qatori dushmanga qarshi janglarda qatnashgan. Shu sabab janglarda sovut kiygan qizlarning jangovarligiga, mardligiga bag'ishlab kok koylekdagi naqsh nomi «sovut naqsh» deb atalgani bejiz emas. Buning misoli sifatida «Qirq qiz» dostonini keltirish mumkin. Kok koylek o'ziga xosligi bilan boshqa kiyimlardan ajralib turadi. U ko'k rangga bo'yalgan paxta matosidan tikilgan. Ko'ylakning old qismi to'laligicha kashtalangan. Kok koylakdagi naqshlarning joylashuvi umumiy ranglar yechimi singari qat'iy qoidaga aylangan. Pastdan yuqoriga tomon, ko'krak sohasiga qadar hayvon shoxlari va romb ko'rinishidagi naqshlar vertikal yo'nalishda  joylashtirilib (“daraxt naqsh”), ajoyib kompozitsiya hosil qiladi. Ostki qismida uzun sirg'ani eslatuvchi tasvir bo'lib, bu “sirg'a nag'is” deb ataladi.