cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ebenezer Assifuah
Jamoalardagi faoliyati
Ebenezer Assifuah o'z faoliyatini vatanida boshlagan va u yerda „Sekondi Wise Fighters“ va „Liberty Professionals“ klublarida muvaffaqiyatli o'ynagan. Yoshlar o‘rtasidagi Afrika kubogidagi muvaffaqiyatli o‘yindan so‘ng unga Italiyaning “Udinese” klubi qiziqib qoldi. 2013-yilning yozida, yoshlar o'rtasidagi jahon chempionatidan so'ng, Ebezener Shveytsariyaning „Sion“ jamoasi bilan besh yillik shartnoma imzoladi. 25-sentyabr kuni Shveysariya Superligasida „Lozanna“ga qarshi debyut qildi. 28-sentabr kuni „Bazel“ga qarshi bahsda Ebenezer Assifuah „Sion“ safida ilk golini urdi. 2015-yilda Ebezener klubga Shveysariya kubogini yutishda yordam berdi. 1-oktyabr kuni Yevropa ligasi doirasida Angliyaning „ Liverpool “ klubiga qarshi o‘yinda u gol urdi.
2017-yilning 18-yanvarida Ebenezer Fransiyaning „Gavr“ klubiga o‘tib, 3,5 yillik shartnoma imzoladi.
2020-yil 5-iyunda u „Po“ bilan ikki yillik shartnoma imzoladi.
Xalqaro faoliyati
2013-yilda Gana yoshlar terma jamoasi tarkibida Ebenezer Assifuah Turkiyada o'tkazilgan yoshlar o'rtasidagi jahon chempionatining bronza medali sovrindori bo'ldi. Amerikaliklar, iroqliklar, chililiklar va fransuzlarga qarshi bahslarda Ebenezer oltita gol urdi va musobaqaning eng yaxshi to'purari bo'ldi.
2016-yilning 27-may kuni Ebenezer Assifuah Gana terma jamoasi safida Mozambikka qarshi 2017-yilgi Millatlar Kubogi saralash o‘yinida debyut qildi.
Chandrashekhar
Chandrashekhar Vaidya ( चंद्रशेखर वैद्य, Чандрашекхар Вайдья, 1922-yil 7-iyul 2021-yil 16-iyun) — hind aktyori va kinorejissyori, Bollywood kino sanoatida faoliyat olib borgan. U bosh rollarda Rajesh Khanna ijro etgan filmlarda ikkinchi darajali qahramonlarni ijro etishi va keyinchalik Ramayana epik teleserialidagi Arya Sumant roli bilan mashhur edi. U 2021-yil 16-iyun kuni 98 yoshida yoshi bilan bog‘liq kasallikdan vafot etdi, garchi baʼzi axborot manbalari uning yoshini 97 deb noto‘g‘ri ko‘rsatgan.
Ebenezer Assifuah
Xalqaro faoliyati
2017-yilda Ebenezer Assifuah Gabonda bo'lib o'tgan Afrika Millatlar Kubogida ishtirok etdi. Turnirda u zaxiradan maydonga tushirilmagan.
Chandrashekhar
Kino faoliyati
Chandrashekhar, qoʻshiqchi Shamshad Begumning tavsiyasiga koʻra, 1948-yilda Punadagi Shalimar studiyasida birinchi ish joyini oldi. Keyin u Bebada (1950) kichik rolini oldi, filmda Bharat Bhushan bosh qahramon sifatida ishtirok etgan. U dastlab Nirdoshi (1951), Daag (1952), Farmiash (1953) va Meenar (1954) kabi filmlarda kichik rollarini ijro etgan. U 1954 yilda „Aurat Teri Yehi Kahani“ filmida aktyor sifatida paydo boʻlganidan beri 250 ga yaqin filmlarda suratga tushgan. Uning qahramon sifatidagi birinchi filmi V. Shantaram tomonidan suratga olingan „Surang“ (1953) filmi edi. Uning yordamchi aktyor sifatida mashhur boʻlgan baʼzi qahramonlari Hindiston darvozasi, Moda (1957), Barsaat Ki Raat (1960), Angulimaal (1960), Rustom-E-Baghdad (1963) King Kong (1962) va Jahan Ara (1964) kabi filmlarda suratga tushgan. U shuningdek, Helenning bosh roldagi birinchi filmi boʻlgan „Cha Cha Cha“ musiqiy filmini suratga oldi, filmda rejissyorlik va bosh qahramon rolini ijro etdi. "Cha Cha Cha — Avijit Ghoshning 40 ta takror: Bollywood klassikalari siz o‘tkazib yuborgan bo‘lishi mumkin kitobida aks ettirilgan filmlardan biridir."
1966-yilda u oʻzining ikkinchi filmi „Street Singer (Koʻcha xonandasi)“ filmida prodyuserlik qilgan. Chandrashekhar Surang (1953), Kavi va Mastana (ikkalasi 1954), Baradari (1955), Kali Topi Lal Rumal (1959), Street Singer va Basant Baharda kabi salbiy rolda bosh rolni ijro etgan. 1968-yildan keyin bosh rol uchun takliflar olmadi va keyinchalik u xarakter rollariga oʻtdi. U Shakti Samantaning rejissyorlik tashabbuslarida va Rajesh Khanna bosh qahramon sifatida Kati Patang, Ajanabee, Mehbooba va Alag Alag kabi filmlarda rol ijro etgan. 1971-yildan 1987-yilgacha u Hum Tum Aur Woh, Dharma, Gehri Chaal, Charitraheen, Vardaan, Ranga Khush, Shakti, Shankar Dada, Anpadh, Saajan Bina Suhagan Karmayogi, The Burning Train Namak Halaal, Nikaah, Ayaash, Maan Gaye Ustaad, Disco Dancer, Sharaabi, Sansar va Hukumat kabi filmlarda qahramon rollarini ijro etgan. Chandrashekhar 50 yoshida kino sanoatida koʻproq ish qilish kerakligini his qilgan Gulzarga rejissyor yordamchisi boʻlib ishlashga qaror qildi. U Gulzarga 1972—1976-yillarda „Parichay“, „Koshish“, „Achanak“, „Aandhi“, „Khushboo“, „Mausam“ kabi filmlarda birga ishlagan. U 65 yoshida Ramanand Sagarning „Ramayana“(Ramayan) serialida Dasharataning bosh vaziri sifatida Arya Sumant rolini ijro etgan. 1988-yil oxirida Chandrashekharga Tamacha (1988), Elaan-E-Jung, Mera Pati Sirf Mera Hai, Jawani Zindabad, Gurudev, Humshakal (1992), Waqt Ka Badshah kabi filmlarda politsiyachilar, otalar yoki sudyalarning „keksa odam“ rollarini taklif qilishdi. .
Boshqa ishlari
Chandrashekhar 1985-yildan 1996-yilgacha Kino rassomlari uyushmasi (CINTAA) prezidenti lavozimida, Gʻarbiy Hindiston kino xodimlari federatsiyasi, Butun Hindiston kino xodimlari konfederatsiyasi prezidenti, Hindiston kino sanʼatkorlari farovonlik jamgʻarmasi va Cine Artiste Welfare Trust vasiysi, Hindiston kino rejissyorlari assotsiatsiyasi vitse-prezidenti, kino aʼzosi sifatida turli lavozimlarda ishlagan. Yozuvchilar uyushmasi, Hindiston kinofilmlari ishlab chiqaruvchilar uyushmasida ham faoliyat olib borgan. U 78 yoshida Khauffda paydo boʻlganidan keyin 2000-yilda sanoatdan nafaqaga chiqgan.
Shaxsiy hayoti
Chandrashekharning oʻgʻli Ashok Shekhar taniqli televizion prodyuser boʻlib, shuningdek, tadbirlar va mashhurlarni boshqarish kompaniyasini boshqaradi; Chandrashekharning nabirasi Shakti Arora ham aktyor.
Harrison Mojica
Jamoalardagi faoliyati
Harrison Arley „Deportivo Cali“ klubi tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. 2011-yil 29-iyun kuni Kolumbiya kubogi doirasida „Sucre“ga qarshi o‘yinda u ikkinchi bo‘limda jamoada debyut qildi. U shunga qadar U-19 jamoasi a'zosi bo'lgan va o'zining ajoyib tezligi va driblingi tufayli o'zining ajoyib o'yin mahoratini ko'rsatib, professional jamoaga ko'tarilgan. U 2012-yilgi Postobon Sub-19 chempionatida Deportivo Cali bilan chempion bo'lgan va o'z klubi bilan 2012 yilgi Libertadores kubogi Sub-20 da o'rin olgan, shuningdek, Kolumbiya Sub-20 terma jamoasiga chaqirilgan va u bilan chempion bo'lgan. Harrison Arley „Deportivo“ yoshlar jamoasi tarkibida Kolumbiya yoshlar chempionligini qoʻlga kiritgach, u asosiy jamoaga oʻtkazildi. 2012-yilning 3 martida Harrison Arley Mustang kubogida „Boyacá Chicó“ga qarshi debyut qildi. Oʻzining birinchi mavsumida Harrison Arley faqat ikkita asosiy oʻyinda maydonga tushdi. 2013-yilning 9-fevralida „Boyacá Chicó“ga qarshi bahsda u „Deportivo Cali“ safida ilk golini urdi. Mavsum yakunida Harrison Arley klubga chempionatda ikkinchi oʻrinni egallashiga yordam berdi. 2014-yilda u Superkubok sohibiga aylandi, bir yildan soʻng esa Kolumbiya chempioni boʻldi.
2017-yil boshida Harrison Arley Kortuluaga ijaraga oʻtdi. 4-fevral kuni „Deportivo Pasto“ga qarshi oʻyinda u yangi jamoada debyut qildi.
Xalqaro faoliyati
2013-yilda Kolumbiya yoshlar jamoasi tarkibida Harrison Arley Argentinada boʻlib oʻtgan Janubiy Amerika yoshlar chempionatida gʻolib chiqdi.
Oʻsha yilning yozida Korrea Turkiyada boʻlib oʻtgan yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etdi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Edgar Degas suratlari roʻyxati
Quyida fransuz rassomi Edgar Degasning xronologik tartibda suratlari keltirilgan.
Diane Kruger
Diane Kruger (1976-yil 15-iyulda tugʻilgan) — nemis va amerikalik aktrisa. Faoliyatining boshida Kruger dunyo miqyosida tan olindi va Kann kinofestivalining Trofe Chopard mukofotini oldi.
Yoshligi
Diane Heidkrüger 1976-yil 15-iyulda tugʻilgan. U katolik boʻlib tarbiyalangan va katolik maktabida oʻqigan. U buvilaridan biri polshalik ekanligini aytdi.
Modellashtirish
1993-yilda Kruger Germaniyani Elite Model Lookda taqdim etdi va keyin modellashtirishni boshladi. Model uchun boʻyi nisbatan qisqa boʻlishiga qaramay, u Yves Saint Laurent, Chanel, Salvatore Ferragamo, Giorgio Armani, Jil Sander, Christian Dior, Burberry va Louis Vuitton reklamalari kabi buyurtmalarni olishga muvaffaq boʻldi; Marc Jacobs, D&G va Sonia Rykielning uchish-qoʻnish yoʻlagi shoulari, shuningdek, Vogue Paris, Mari Claire va Cosmopolitan jurnallarining muqovasida oʻzining modellik repertuaridagi chiqishlari. U aktyorlik karerasini davom ettirishga qaror qilganidan keyin asta-sekin modellikni toʻxtatdi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Diane_Kruger_66%C3%A8me_Festival_de_Venise_%28Mostra%29_2_color.jpg/170px-Diane_Kruger_66%C3%A8me_Festival_de_Venise_%28Mostra%29_2_color.jpg|thumb| Kruger 2009-yil Venetsiya kinofestivalida Kruger aktyorlikka qiziqib qoldi va Cours Florentda saboq oldi. U 2002-yilda Dennis Xopper va Kristofer Lambert bilan Jan-Pyer Runing "Piano ijrochisi" telefilmida rol oʻynagan. Oʻsha-yili u oʻsha paytdagi turmush oʻrtogʻining " Mon Idol „ filmidagi rejissyorlik debyutida ham rol oʻynadi.
Ommaviy tasvir
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Diane_Kruger_Cannes_2012_%28bright%29.jpg/170px-Diane_Kruger_Cannes_2012_%28bright%29.jpg|thumb| Kruger 2012-yil [[Cannes film festivali|Kann kinofestivalida]] Kruger „People' jurnalining 2004-yildagi „Dunyodagi eng goʻzal 50 kishi“ roʻyxatiga kiritilgan. U Maksimning ' Issiq 100“ roʻyxatida ikki marta paydo boʻldi, 2005-yilda 50-oʻrin va 2009-yilda 88-oʻrinni egalladi. U, shuningdek, 2010-yilda AskMenning ' Top 99 ayol“ roʻyxatida 83-oʻrinni egalladi.
Shaxsiy hayoti
Kruger nemis, ingliz va fransuz tillarini yaxshi biladi. Bundan tashqari, u lotin tilini bilmasa ham, sakkiz-yil maktabda oʻrgangan. 2013-yilda u Amerika fuqaroligini oldi. Kruger u otlardan qoʻrqishini va undan ot minish yoki ular bilan muloqot qilishni talab qiladigan filmlarda ishtirok etmasligini aytib, oʻtmishda shu sababli rollardan voz kechganini aytdi. Uning qoʻrquvi avval hayvonlardan tasodifan tashlab yuborilganidan kelib chiqadi.
Cindy Crawford
Cynthia Enn Crawford (1966-yil 20-fevralda tugʻilgan) — amerikalik model, aktrisa va televizion shaxs. 1980- va 1990-yillarda u eng mashhur supermodellardan biri boʻlib, jurnal muqovalarida, uchish-qoʻnish yoʻlaklarida va moda kampaniyalarida hamma joyda ishtirok etgan. Keyinchalik u aktyorlik va biznes tashabbuslarini kengaytirdi.
Yoshligi
Crawford 1966-yil 20-fevralda Illinoys shtatining DeKalb shahrida Den Crawford va Jennifer Syu Crawford-Molufning (niyasi Uoker) qizi bo‘lib tug‘ilgan. Uning Kris va Danielle ismli ikkita singlisi va ukasi Jefferi bor, u 3 yoshida bolalik leykemiyasidan vafot etgan Ijtimoiy tarmoqlarda u oilasi avlodlar davomida Qoʻshma Shtatlarda boʻlganini va uning ajdodlari asosan nemis, ingliz va fransuzlar ekanligini aytdi. Siz oʻzingizni kim deb oʻylaysiz? 2013-yilda u ajdodlari Yevropa zodagonlarini oʻz ichiga olganligini va u Buyuk Karldan kelib chiqqanligini aniqladi.
Karyerasi
1987-yilda Crawford Michael J. Foxning „Muvaffaqiyatim siri“ filmining dastlabki rollarida paydo boʻldi. Uch-yil oʻtgach, u top modellar Kristi Turlington, Linda Evangelista, Tatyana Patitz va Naomi Kempbell bilan birga Britaniya Vogue jurnalining 1990-yil yanvar sonining muqovasida suratga tushdi. Crawford va boshqa toʻrtta model oʻsha-yilning oxirida Jorj Mayklning „Freedom '90“ xiti uchun videoda paydo boʻldi. Keyinchalik, Crawford 1994-yilda „ Rojdestvo uchun uyga qayting“ va 2011-yilda Duran Duranning „Girl Panic“ klipida (guruh sifatida supermodellar ishtirok etgan) " Jon Teylor " versiyasi uchun Jon Bon Jovining yoʻqolgan sevgisini oʻynadi. Naomi Kempbell, jumladan, Simon Le Bon rolida) va 2015-yilda Taylor Swiftning " Yomon qon " filmidagi direktor Jessica Alba, Selena Gomez va boshqa modellar Lily Aldridge, Cara Delevingne, Gigi Hadid, Marta kabi aktyorlar tarkibining bir qismi sifatida Hunt va Karli Kloss. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Cindy_Crawford_1995.jpg/200px-Cindy_Crawford_1995.jpg|left|thumb|265x265px| Crawford 1995-yil
Modellashtirishdan keyin
Crawford 2000-yilda toʻliq vaqtli modellashtirishni tark etdi va endi moda jurnallarida faqat vaqti-vaqti bilan paydo boʻladi. 2005-yilda Crawford Jean-Louis Sebagh bilan birgalikda Guti- Renker uchun mazmunli goʻzallik deb nomlangan goʻzallik mahsulotlari qatorini yaratdi. Crawfordning taʼkidlashicha, u muntazam ravishda baʼzi kosmetik muolajalar, jumladan botoks va vitamin inʼektsiyalarini oladi. U birinchi marta 29 yoshida plastik jarrohni ko‘rgan. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Cindy_Crawford_Cannes_2013.jpg/220px-Cindy_Crawford_Cannes_2013.jpg|thumb|220x220px| Crawford 2013-yil [[Cannes film festivali|Cannes kinofestivalida]] 2009-yilda Crawford xayriyachi Diana Jenkins tomonidan ishlab chiqarilgan 23-xona kofe stoli kitobi uchun Debora Anderson tomonidan suratga olingan koʻplab mashhurlardan biri edi. Kitobda paydo boʻlishdan tashqari Crawford model boʻlgan. Becoming, Crawford va Ketrin OʻLiri tomonidan birgalikda yozilgan Crawfordning hayoti va faoliyati haqidagi kitob 2015-yil sentabr oyida chop etilgan.
Camping World Stadium
"Camping World" yoki "Camping World Stadium" (Camping World Stadium) — AQShning Florida shtatidagi Orlando shahrida joylashgan koʻp funksiyali stadion.
2011-yildan 2013-yilgacha va 2015-yildan 2016-yilgacha u AQSh va Kanadadagi asosiy futbol ligasi boʻlgan MLSda oʻynagan „Orlando Siti“ professional futbol klubining uy stadioni boʻlgan.
Tarixi
Stadion 1936-yilda Buyuk Depressiyadan chiqish uchun iqtisodiy rivojlanish loyihalari davrida qurilgan. Dastlab u 8900 tomoshabinni sigʻdirar edi va „Orlando Stadium“ deb nomlangan. 1947-yilda stadion sigʻimi 10 000 tomoshabinga koʻtarildi va u „Tangerine Bowl“ deb oʻzgartirildi. Bu vaqtga kelib, stadion allaqachon amerika futboli uchun mashhur arenaga aylangan edi.
1952-yilda navbatdagi taʼmirdan soʻng stadion sigʻimi 12 000 tomoshabinga, 1968-yilda esa 17 000 tomoshabinga koʻtarildi. Shu bilan birga, stadionda birinchi press-boks qurildi. 1974-1976-yillar oraligʻida stadion sezilarli darajada kengaytirildi va sigʻimi 50 000 ga koʻtarildi. „Orlando Stadium“ nomi ham stadionga qaytdi. 1983-yilda Florida sitrus boʻlimi stadionning homiysi boʻldi, shu sababli u „Florida Citrus Bowl“ deb oʻzgartirildi.
1989-yilda arenani yangi rekonstruksiya qilish uchun 30 million dollar sarflandi, xususan, tribunalarning uchinchi qavati qurilib, stadion sig‘imi 65438 tomoshabinga yetdi. 2014-yilda stadion yana bir rekonstruksiyadan oʻtkazildi, toʻliq modernizatsiya qilindi va „Orlando Citrus Bowl Stadium“ nomi bilan mashhur boʻldi. Modernizatsiyadan soʻng sigʻimi 61 348 tomoshabinga yetdi.
2016-yil 26-aprelda stadionning keyingi sakkiz yilga nom berish huquqi gʻildirakli uylar kompaniyasi Camping World tomonidan sotib olingani eʼlon qilindi va stadion Camping World Stadium deb o‘zgartirildi.
Muhim sport tadbirlari
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Citrusbowlmiddle.JPG/250px-Citrusbowlmiddle.JPG|right|thumb|250x250px| 2005-yilda Camping World stadionida kollej jamoalari oʻrtasidagi amerikancha futbol oʻyini Qurilganidan buyon stadion Florida shtatidagi, ham kollej, ham professional futbol jamoalarning uy maydoni boʻlib kelgan.
Stadionda 1994 yilgi Jahon chempionatining F guruhi oʻyinlari va 1/8 final oʻyinlari boʻlib oʻtdi. Stadion, shuningdek, 1996-yilgi Olimpiya oʻyinlarida erkaklar va ayollar futbol jamoalarining guruh oʻyinlari uchun joy boʻlgan.
Ommaviy madaniyatda
1998-yilda stadion Adam Sandler ishtirokidagi „Onasining bolasi“ filmini suratga olish uchun asosiy joylardan biri boʻlib xizmat qildi.
Israel Martínez
José Israel Martínez Salas 1981-yil 14-martda Mexiko shahrida tugʻilgan. Meksikalik futbolchi maydonda yarim himoyachi vazifasini bajaradi.
Jamoalardagi faoliyati
José Israel Martínez Salas „America“ poytaxti futbol akademiyasi bitiruvchisi. 2003-yilda u Meksika Primer ligasida debyut qilgan. Birinchi mavsumida u 10 ta oʻyinda qatnashdi, asosan zaxiradan maydonga tushdi va bitta gol urdi. 2004-yilda José Israel Martínez Salas „San-Luis“ga koʻchib oʻtdi va u yerda faoliyatining eng yaxshi yillarini oʻtkazdi va jamoaning asosiy oʻyinchilaridan biriga aylandi. U klub safida 5 mavsum o‘ynab, 100 dan ortiq o‘yinda qatnashib, 11 ta gol urdi. 2009-yilda „America“ klubi Martinez bilan shartnoma imzoladi. Oʻsha yilning 17-avgustida „Atlas“ga qarshi oʻyinda José Israel Martínez Salas terma jamoasi safida debyut qiladi. Birinchi marta yarim himoyachi zaxira oʻyinchisi rolini oldi, maydonda asosan zaxira oʻyinchisi sifatida paydo boʻldi. 2011-yilda José Israel Martínez Salas „Querétaro“ga ijaraga oʻtgan. 25-iyul kuni „America“ga qarshi bahsda José Israel Martínez Salas yangi klubida debyut qildi. 28-avgust kuni „Tijuana“ga qarshi oʻyinda yarim himoyachi „Querétaro“ uchun birinchi golini urdi. 2012-yilning yozida, ijara muddati tugagandan soʻng, José Israel Martínez Salas „Atlanta“ bilan shartnoma imzoladi. 11-avgust kuni „Jaguares“ga qarshi uchrashuvda José Israel Martínez Salas yangi klubida debyut qildi.
Xalqaro faoliyati
2008-yil 12 noyabrda Ekvador terma jamoasiga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida José Israel Martínez Salas Meksika terma jamoasida debyut qildi. 2009-yilda milliy terma jamoa tarkibida u AQShda KONKAKAF oltin kubogida qatnashgan. Turnirda u Nikaragua va Panamaga qarshi guruh bosqichidagi ikkita oʻyinda ishtirok etdi. Terma jamoa tarkibida José Israel Martínez Salas oltin kubokni qoʻlga kiritdi.
Yutuqlari
Meksika
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Kardiojarrohlik
Kardiojarrohlik (Kardioxirurgiya) — yurakda mavjud boʻlgan tugʻma va orttirilgan kasalliklar va jarohatlarni jarrohlik amaliyoti bilan davolashga qaratilgan chora — tadbirlar majmuasi hamda tibbiyotning muhim va dolzarb muammolarini o'z ichiga olgan tarmoqlaridan biri hisoblanadigan jarrohlik va kardiologiyaning kompleks sohasi sanaladi. Ba'zi mamlakatlarda maskur soha yurak-qon tomir jarrohligi deb ataladi. Amerika Qo'shma Shtatlarida yurak-torakal jarrohligi deb nomlanadi.
Baotit
Baotit (Ba 4 Ti 4 (Ti, Nb, Fe) 4 (Si 4 O 12) O 16 Cl ) - noyob mineral boʻlib, noyob toʻrt qavatli silikat halqasiga ega deb tan olingan. Kristallar tetragonaldir, lekin odatda monoklinik koʻrinish darajasida deformatsiyalanadi. Birinchi kashfiyot boʻlgan Baotou, Xitoy nomi bilan atalgan baotit dunyoning turli joylarida gidrotermal tomirlar va gidroksidi jinslarda topilgan.
Tuzilishi
Simonov birinchi boʻlib baotitning kristall strukturasini aniqladi, unda (Ti, Nb, Fe) — oktaedralar qirralari boʻlinadi, zanjirlar hosil qiladi va burchaklarda oʻzaro bogʻlanadi (001); bu ustunlar rutildagilarga oʻxshaydi. Toʻrtta silikat tetraedra burchaklarni boʻlib, c oʻqiga perpendikulyar tekislikda xarakterli halqalarni hosil qiladi. Bariy kationi halqalar va rutil ustunlar orasida, xlorid esa har bir juft halqa orasidagi boʻshliqni toʻldiradi. Strukturaning elektrostatik muvozanatini taʼminlash uchun xlorning mavjudligi shart emas.
Baotitning birinchi namunasi galena, pirit, albit, aegirin va gidroksidi amfibollar bilan Xitoyning Bayan Obo konida kvartsitni kesuvchi kvarts tomirida topilgan. Montana shtatining Ravalli okrugidagi donalar karbonat tomir ichidagi eschynit massalarida yupqa kaltsit qobigʻida topilgan. Baotit, shuningdek, Haast daryosida, Yangi Zelandiyada, dike toʻdasi bilan bogʻliq karbonatit, fenit va gidrotermal suyuqlik tomirlarining qoʻshimcha bosqichi sifatida paydo boʻladi. Mantiyadan olingan magmalarning toʻgʻridan-toʻgʻri kirib kelishi Yangi Zelandiyaning Janubiy oroli boʻylab Alp togʻlari yorigʻi chegarasining yaqinligi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin.
Gedrit
Gedrit — ideal kimyoviy formulaga ega boʻlgan qoʻsh zanjirli inosilikat minerallarning amfibol superguruhining ortorombik ferromagneziya kichik guruhiga mansub kristall .Mg2(Mg3Al2)(Si6Al2)O22(OH)2.
Gedrit — qattiq eritmalar seriyasining magniyga (Mg) boy oxirgi aʼzosi boʻlib, ikki valentli magniy kationlari osonlik bilan temir temir (Fe) bilan almashtiriladi va temirga boy „ferrogedrit“ ga olib keladi, formula bilan:Fe^{2+}2(Fe^{2+}3Al2)(Si6Al2)O22(OH)2. Biroq, sof soʻnggi aʼzolar juda kam uchraydi, koʻpincha yuqorida aytib oʻtilgan kationlardan biri kompozitsiyada ustunlik qiladi. Shunday qilib, formulani umumiy vositachi gedrit namunalarini ifodalash uchun yozish mumkin:(Mg,Fe)^{2+}2(Mg,Fe)^{2+}3Al2(Al2Si6O22)(OH)2.
Ikki valentli marganets (Mn) magniyning bir qismini almashtirishi mumkin. Uch valentli temir yoki titanium 4+ alyuminiyning (Al) bir qismini almashtirishi mumkin. Ftor va xlor amfobollardagi gidroksilning (OH) oʻrnini bosuvchi moddalardir. Boshqa kimyoviy aralashmalar kaltsiy, natriy va kaliyni oʻz ichiga olishi mumkin.
Gedrit, shuningdek, boshqa ferromagneziy amfibol — antofillit bilan qator hosil qiladi.
Gedrit granat, kordiyerit, antofillit, kammingtonit, sapfirin, sillimanit, siyanit, kvarts, staurolit va biotit bilan aloqada va oʻrta va yuqori darajali metamorfik jinslarda uchraydi.
Gedrit birinchi marta 1836 yilda Fransiyaning Yuqori Pireney orolidagi Gèdre shahrida sodir boʻlganligi uchun tasvirlangan.
4NCL
4NCL yoki Toʻrt Millat Shaxmat Ligasi, Birlashgan Qirollik da oʻtkaziladigan shaxmat liga. Liga — Angliya, Shotlandiya, Uels va Shimoliy Irlandiya davlatlari sharafiga koʻra 4NCL deb nomlangan. Liga xalqaro nufuzga ega boʻlganligi sababli, 27 ga yaqin turli mamlakatlardan oʻyinchilar bellashadi. Bu Birlashgan Qirollikning eng yirik shaxmat ligasi boʻlib, Shaxmat boʻyicha boshqaruv organlarining nazorati ostida boʻlmagan, mustaqil ravishda mas’uliyati cheklangan jamiyat sifatida faoliyat yuritadi.
Musobaqa formatini har yili oktabrdan maygacha dam olish kunlarida Angliyaning janubiy va Midlend shtatlarining turli joylarida oʻtkaziladigan nufuzli jamoaviy turniri sifatida taʼriflash mumkin. Bu liga boʻlib, toʻrt bosqichdan iborat, unda 600 ga yaqin shaxmatchi dona suradi. Bu sport musobaqasini klublar oʻrtasidagi milliy chempionatlar — France Nationale Fransiya milliy chempionati hamda Germaniya Bundesligasi bilan qiyoslash mumkin.
Turnir sovrin jamgʻarmasiga ega, ammo eng yaxshi jamoalar tashqaridan homiylikni jalb qilishga harakat qilishadi, bu esa vaqti-vaqti bilan dunyoning etakchi grossmeyster larini oʻyinda ishtirokini taʼminlashga imkon yaratadi. Odatda, ular mavsum oxiridagi eng asosiy oʻyinlarga qatnashadilar. Ligada Maykl Adams, Nayjel Short, Viktor Korchnoy, Aleksandr Morozevich, Aleksey Shirov va Piter Svidler kabi nufuzli shaxmatchilar ishtirok etishgan.
Liga birinchi marta 1993/1994 — yilgi mavsumda oʻtkazilgan. 2020-yil apreldan boshlab Liga onlayn tarzda saralash oʻyinlarini oʻtkazishni boshladi, unda 172 ta jamoa va har bir jamoada 4 nafardan iborat shaxmatchilar bellashishti.
Dylan Flores
Dylan Armando Flores Knowles 1993-yil 30 mayda Kosta-Rikada tugʻilgan. Kosta-Rikalik futbolchi „Alajuelense“ klubi yarim himoyachisi.
Jamoalardagi faoliyati
Dylan Flores faoliyatini „Deportivo Saprissa“da boshlagan. 2014-yil 12 yanvarda u Kosta-Rika chempionatida „Pérez Zeledón“ga qarshi oʻyinda debyut qildi. Oʻsha yilning yozida Dylan Flores oʻyin amaliyotiga ega boʻlish uchun „Uruguay de Coronado“ga ijaraga oʻtdi. 7-sentabr kuni „Limon“ga qarshi oʻyinda u yangi klubi safida debyut qildi. 2015-yil 8-fevralda „Puma Generaleña“ bilan bahsda Dylan Flores Urugvay de Koronado uchun birinchi golini urdi. Kredit muddati tugagach, u „Deportivo Saprissa“ga qaytdi. 25-oktabr kuni „Pérez Zeledón“ga qarshi bahsda Dilan klub safidagi ilk golini urdi.
2016-yilning yozida Dylan Flores Portugaliyaning „Tondela“ klubiga oʻtdi. 13-avgust kuni „Benfica“ga qarshi oʻyinda u Sangrish Ligada debyut qildi.
2017-yilning yozida oʻyin amaliyotini oshirish maqsadida Dylan Flores oʻz vataniga qaytib, „Cartagine“ga qoʻshildi. 18-sentabr kuni „Alajuelense“ga qarshi oʻyinda u yangi jamoada debyut qildi. Xuddi shu jangda Dilan Kartaginlar uchun birinchi golini urdi.
2018-yilning yozida, Kosta-Rika oliy ligasidagi futbolchi uchun ajoyib mavsumdan soʻng, Flores Ruminiyaning I ligasidagi „Politehnica Iashi“ klubiga oʻtdi. Keyinchalik u Moldaviya tomoni bilan ikki yillik shartnoma imzoladi va unga oʻninchi raqamli futbolka berildi. 2018-yil 3-sentyabr kuni Flores o‘zining yangi klubi uchun birinchi golini „Concordiya Chiajna“ ustidan 3:0 hisobida g‘alaba qozondi.
Xalqaro faoliyati
2009-yilda Kosta-Rika yoshlar jamoasi tarkibida Dylan Flores Nigeriyada boʻlib oʻtgan yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etdi.
2013-yilda Kosta-Rika yoshlar jamoasi tarkibida Dylan Flores Meksikadagi KONKAKAF yoshlar chempionatida ishtirok etdi. Turnirda u Gaiti, AQSh va Kuba terma jamoalariga qarshi oʻyinlarda ishtirok etgan.
Xonkandi
Xonkandi, Stepanakert (Xankəndi)/(Ստեփանակերտ) — Оzarbayjon Respublikasidagi shahar. 1991-yil 25 dekabrdan 26 dekabrgacha oʻtar kechasi Armaniston Respublikasi Qurolli Kuchlari tomonidan ishgʻol etilgan.
Maʼmuriy jihatdan Xonkandi shahar tobeligi doirasidagi shahr boʻlib, Xonkandi shahri va Кarkijahon shahar tipidagi poselkani oʻz ichiga oladi. Hududiy maydoni 8 km2-ni tashkil etadi. U poytaxt Bokudan 329 km uzoqlikda joylashgan. Ozarbayjon Respublikasi Davlat statistika komitetining 2012-yil 1 yanvaridagi rasmiy maʼlumotiga koʻra Xonkandi shahrida 53,3 nafar, Karkijahon poselkasida esa 2 ming nafar aholi yashaydi. Hozirda armani qurolli kuchlarining ishgʻoli istidadir.
Shahar nomining qisqacha tarixi
1991-yilda Оzarbayjon SSR Oliy Sovetining qarori bilan shaharning avvalgi „Xonkandi“ nomi qayta tiklandi.
Chegaradosh rayonlar
Xonkandi shahri Shusha va Хo’jali rayonlari oraligʻida joylashgan.
Tarixi
thumb|240px|right|[[Еlizavetpol guberniyasining 1903-yilgi xaritasida Qorabog’ hududi]] Xonkandi Ozarbayjonning boshqa aksar shaharlaridan nisbatan yosh ekanligi bilan farqlanadi. Arxiv hujjatlariga koʻra shahar XVIII asrning oxirlarida oʻsha davrdagi mustaqil Ozarbayjon davlatlaridan biri boʻlgan Qorabog’ xonligi hukumdorlarining — xonlarning istirohati uchun yashash maskani sifatida tiklangan. Xonlar faoliyatiga juda qulay sharoit yaratish uchun ushbu maskan xonlikning poytaxti Panohododdan (hozirgi Shushadan) 10 kilometr uzoqlikda, nisbatan togʻ etagida barpo etilgan. Bu paytda uning xonlikdagi boshqa muhim shahar va qishloqlarga, Оg’dom, Xo’jali, Molibeklik, Karkijahon va boshqalarga yaqin boʻlishi hisobga olingan. Binobarin, ushbu yangi aholi mintaqasi kabi boshqa aholi mintaqalarida ham faqat yerli aholi — оzarbayjonliklar yashar edi. Dastlabki yillarda bu yashash maskani faqat xon oilasi yashagani bois xalq orasida u „Xonning kenti“ sifatida tanilgan. Qisqa bir muddatdan soʻng ushbu qasaba Xonkandi nomini olgan.
1805-yil 14 mayda Garabagh xonligi rus qirollari bilan birlashganda, Xankendi Qorabog xoni Mehdiqulu Xonning xotini Parikahon Beyga topshirildi.
Rossiya ishgʻoli davri
293px|thumb|1801-1813 chegaralarini belgilash bilan Kavkaz viloyati xaritasi Kavkaz harbiy okrugi, podpolkovnik Tomkievym bosh qarorgohida harbiy tarix fakulteti tuzilgan edi. Tbilisi 1901-yil. Qorabogʻ xonligini zoʻravonlik bilan Rossiyaga birlashtirgan 1813-yilgi Guliston bitimiga qadar Xonkandi faqat xon oilasi va unga yaqin boʻlgan kam sonli aʼyonlar yashagan kichik qasaba sifatida shakllangan. Qorabogʻning Rossiya tomonidan ishgʻol etishi, barcha viloyatlarda boʻlgani kabi, Xonkandining taqdiriga ham jiddiy taʼsir koʻrsatdi. Avvalgi hayot tarzi barham topdi, Ozarbayjon jamiyatiga xos anʼanaviy sulolalarga boʻlinish taqiqlab qoʻyildi, hamma narsa imperiya manfaatlariga boʻysundirildi. Ayni paytda qadimda xonlik hududida tez-tez sodir boʻlib turadigan isyonlarning oldini olish uchun butun hudud boʻylab harbiy qismlar joylashtira boshlandi. Ana shunday qismlardan biri Xonkandiga joylashtirildi. Bu yerda harbiy qism uchun juda qulay edi. Bir tomondan chor hukumatiga tobe boʻlishni istamagan Shushani va shu atrofdagi Ozarbayjon maskanlarini nazoratda saqlab turish mumkin edi. Boshqa tomondan, Xonkandiga Erondan koʻchirib keltirilgan va rus harbiy bazalarida ularga xizmat etishi lozim boʻlgan armani oilalarini joylashtirish rejasi ham mavjud edi. Chor chinovniklariga, boshqa hududlarda boʻlmasa ham, Xonkandida etnik nisbatni muayyan darajada buzish imkoniyati paydo boʻldi. 1813-yilda Xonkandida hech qanday armani va rus oilasi yashamagan boʻlsa-da, 1847-yilda bu yerda 80 armani, 52 rus oilasi yashaydigan uy va armani cherkovi mavjud edi. Rossiya ishgʻolidan soʻng oradan koʻp oʻtmay bu yerga chor armiyasi hamda Kavkaz Otliq diviziyasining qarorgohi va kazarmalari joylashtirildi. Armanilar va rus zobitlarining yashash maskanlari „qarorgoh“ deb atalsa-da, 1847-yildagi chor Rossiyasi xaritalariga ushbu qasaba rasmiy ravishda Xonkandi nomi bilan tushgan. Chor ishgʻolidan keyin kattalashib qolgan Xonkandi shahriga bir qoida sifatida Erondan koʻchirib keltirilgan armanilar joylashtirildi, ular eʼtibor qozonganliklari uchun ham chor armiyasining harbiy qismlarida va davlat idoralarida ish bilan taʼmin etildilar. 1900-yilda Xonkandida endilikda 3 ming aholi yashar, hatto boshlangʻich maktab ham faoliyat koʻrsatardi. Shaharda Sujeno-Vladikavkaz Tersk kazak qoʻshinlari posti joylashtirildi. Maʼlum maqsadda olib borilgan etnik siyosat natijasida oʻtgan asrning boshlarida Xonkandida armani va rus aholisining miqdori ancha koʻpayib qoldi. Biroq shu bilan birgalikda shaharda anchagina xon avlodi vakillari, ozarbayjon ziyolilari, musiqachilar va sanʼatkorlar yashar edilar. Maʼlum maqsadda olib borilgan izolyatsiya siyosatiga qaramay, ular Xonkandida jiddiy soʻz sohiblari edilar va hokimiyat ular bilan hisoblashishga majbur edi.
Jumhuriyatning keyingi ahvoli
1917-yilda Rossiya imperiyasida sodir boʻlgan Оktabr inqilobidan keyin Janubiy Kavkazda roʻy bergan murakkab jarayonlar Xonkandini ham chetab oʻtmadi. XIX asrda tarixan Ozarbayjon davlati boʻlgan Iravon xonligi tuproqlarida joylashtirilgan armanilar bu yerda Armaniston davlatini eʼlon etdilar. Bu bilan ham kifoyatlanmagan armani millatchilari Ozarbayjonning Naxchivon, Zangazur, Tog’li Qorabog’, umuman butun Ozarbayjon tuproqlariga iddao eta boshladilar. Shu maqsadda armani harbiy birlashmalari ushbu hududdagi ozarbayjonliklar yashaydigan shahar va qishloqlarga hujum qilar, tinch aholini qatliom etardilar. Bоku, Shomoxi, Ko’kchoy, Zangazur qirgʻinlariga oid arxiv hujjatlari hozir ham mavjud. Ushbu davrdagi qonli qarama-qarshiliklar ayni paytda Ozarbayjonning Togʻli Qorabogʻ hududida, shu jumladan Xonkandida ham sodir boʻldi. Armani millatchilari bir paytlar oʻzlari xizmat qilgan, Xonkandida joylashgan chor armiyasi harbiy qismining imkoniyatlaridan ham keng foydalandilar. Keyinroq, 1992-yil 26 fevralda ular ushbu usulni takrorlagan holda, Sepanakertda joylashgan va tugatilgan Sovet Armiyasining 366-polkidan foydalangan holda Xo’jali ommaviy qirg’inini amalga oshirdilar. 1918-1920-yillarda mustaqil Оzarbayjon Jumhuriyati hukumati olib borgan siyosat va Ozarbayjon Armiyasining qatʼiyati natijasida armani millatchilarining Tog’li Qorabog’ va Xonkandi iddaolarini bartaraf etish mumkin boʻldi.
SSSR davri
Ozarbayjon Sovet imperiyasi tomonidan ishgʻol etilgandan keyin oʻtkazilgan aholini roʻyxatga olish natijalariga koʻra 1921-yilda Xonkandi qasabasida 85 xoʻjalikda 398 nafar ozarbayjonlik, 226 xoʻjalikda 981 nafar armani yashar edi. Sovet hokimiyati yillarida armani millatchi doiralarining Ozarbayjon tuproqlariga iddaolari Lenin, Stalin va Orjonikidzelarning qoʻllab-quvvatlashi bilan yangicha tus ola boshladi. 1920-yilda Ozarbayjon Kommunistik Partiyasi MKning birinchi kotibi Anostas Mikoyan va 1921-1925-yillarda ushbu lavozimni egallab turgan armaniparast bulgʻor Sergey Kirovlar olib borgan siyosat ham ushbu jarayonga rivoj berdi. Ushbu siyosat natijasida 1923-yilning 4 iyulida Rossiya Kommunistik Partiyasi Markaziy Komiteti Zakavkazye byurosining majlisida Ozarbayjon Togʻli Qorabogʻ oʻlkasining taqdiri masalasi muhokama etildi.
Ozarbayjon tuproqlarining taqdirini bunga istisnosiz huquqi boʻlgan Ozarbayjon xalqi emas, yuqoridagi siyosiy tashkilot byurosining 9 nafar aʼzosi hal etishga kirishdi. Ularning esa 3 nafari armani, 3 nafari gruzin, 1 nafari bu oʻlkaga tamoman begona boʻlgan bulgʻor, faqat bit nafari — Narimon Narimonovgina ozarbayjonlik edi. Ushbu koʻpchilik esa mazkur majlisda barcha qonunlar va haqiqiy ahvolni bir chekkaga surib qoʻyib, Togʻli Qorabogʻni Armanistonga berish qaroriga keldi. Biroq N.Narimonovning Moskvaga bildirgan qatʼiy eʼtirozi natijasida bir kun keyin byuro oʻzining avvalgi qarorini bekor qilib, oʻlkaga muxtoriyat berish orqali uni Ozarbayjon tarkibidan saqlab qolish qarorini chiqarishga majbur boʻldi. Aftidan, Lenin, Stalin endilikda Iravon, Zangazur va Koʻkchoy qoʻlidan ketgan Ozarbayjon Qorabogʻni ham boy bergach, keskin vaziyat vujudga kelishini hisobga olgan koʻrinadilar. Ozarbayjonning oʻsha paytdagi rahbarlari chetdan kelganlar — 1921-yilda A.Mikoyan, 1921-25 yillarda esa S.Kirovlardan iborat boʻlganligi ham mazkur respublikaning ikkinchi Armaniston sifatida qabul qilinishi uchun sharoit yaratar edi. Shunday qilib, RKP MK Zakavkaye byurosi Togʻli Qoraboqqa markazi Shusha shahri boʻlgan Ozarbayjon tarkibidagi muxtoriyat maqomini berish haqida qaror qabul qildi. Biroq oʻsha paytda Ozarbayjonning rahbari boʻlib turgan armaniparast Sergey Kirov va uning atrofidagilar sof ozarbayjonliklar shahri boʻlgan Shushada armani muxtoriyatini oʻrnatish mushkul boʻlishini idrok etardilar. Shuni nazarda tutmoq kerakki, Zakavkazye byurosining yuqorida taʼkidlab oʻtilgan har ikkala majlisida ham Ozarbayjon rahbari S.Kirov Togʻli Qorabogʻning Armanistonga berilishi variantini himoya qilib chiqqan edi. 1923-yil 7 iyulda Ozarbayjon Markaziy Ijroiya Komiteti Togʻli Qorabogʻ Muxtor Viloyatini tashkil etish haqida qaror qabul qildi. Viloyatni armanilashtirish maqsadida, byuro qaroriga zid oʻlaroq, aholisining yarmiga qadari armani boʻlgan Xonkandi viloyat markazi qilib tanlandi.
Xonkandi Qorabogʻ xonlarining istirohat maskani sifatida barpo etilgan boʻlsa-da, XX asrda u Ozarbayjonning yangi sanoat va madaniyat markazi sifatida taraqqiy eta boshladi. Ushbu davrda mazkur ishga hamisha Ozarbayjonning umumiy respublika resurslaridan katta ulushlar ajratib kelindi. Shu bois ham uning barcha sohalar boʻyicha rivoji Ozarbayjonning boshqa shaharlariga nisbatan yanada yuksakroq sur’atlarda kechdi. 1939-yilda shaharda 10 ming, 1959-yilda 20 ming, 1970-yilda 30 ming, 1988-yilda 60 ming aholi yashagan. Ushbu raqamlar Togʻli Qorabogʻ mintaqasining sotsial taraqqiyotdan chetda qolganligi haqida armani millatchilarining 1988-yilda oʻrtaga tashlagan iddaolarini butunlay inkor etadi. Chunki har 20 yilda aholi sonining ikki barobar oshib borishi har qanday viloyat shahri uchun katta taraqqiyot koʻrsatkichi edi. Ortib borayotgan aholi uchun nafaqat uy-joylar qurilar hamda shunga mos ravishda sotsial va kommunal infrastrukturalar yaratilar, ayni paytda ular uchun ish joylari sifatida zamonaviy korxonalar ham barpo etilar edi. Ayni zamonda bu faqat Xonkandi uchungina emas, balki butun Togʻli Qorabogʻ uchun ham xarakterli hol edi. Shuni eslatib oʻtish maqsadga muvofiq boʻlur ediki, bularning barchasi Togʻli Qorabogʻ Muxtor Viloyatining hisobidan emas, necha oʻn yilliklar mobaynida butun Ozarbayjonning moliyaviy — texnikaviy resurslari hisobidan va uning irodasi bilan amalga oshirib kelindi. Xonkandida barpo etilgan korxonalar qadim muxtor viloyat sanoat mahsulotining yarmidan koʻprogʻini ishlab chiqarar edi. Sovet davrining oxirlarida Xonkandida butun Janubiy Kavkazda mashhur boʻlgan ipak kombinati, poyabzal, gilam, tikuvchilik fabrikalari, sut kombinati va sharob zavodi faoliyat olib borardi. Elektronika zavodi, mebel fabrikasi, qurilish materiallari kombinati, asfalt-beton zavodi mahsulotlari Ozarbayjonning ichki bozorida oʻz xaridorlariga ega edi.
Xonkandi jadal sur’atlarda kengayib borishi natijasida 1978-yilning mayida shahar maqomini oldi. U Xonkandi rayoniga tobelikdan chiqarildi, ushbu rayonning nomi esa oʻzgartirilib, Askaron rayoni deya nomlandi.
Qorabogʻ urushi davri
1988-yilda Armaniston SSRdan kelgan armani millatchi emissarlarining tashkilotchiligi bilan Xonkandida armanilar Togʻli Qorabogʻni Ozarbayjondan ajratib olib, Armanistonga berilish talabi bilan ruxsatsiz mitinglar oʻtkaza boshladilar. Dastlabki miting 1988-yilning 13 fevralida Xonkandining markaziy maydonida tashkil etildi. Shundan bir hafta keyin, 20 fevralda Togʻli Qorabogʻ Oliy Sovetidagi armani deputatlar qonunsiz ravishda viloyatning Ozarbayjon tarkibidan ajratib olib, Armaniston SSRga birlashtirilishi masalasini koʻtarib chiqdi. Bu Togʻli Qorabogʻdagi Ozarbayjon jamoatchiligining haqli noroziligiga sabab boʻldi. Shundan soʻng Sovet rahbariyati viloyatdagi vaziyatni barqarorlashtirish uchun Xonkandiga Ichki Qoʻshinlar batalyonini joʻnatdi. Ushbu oylardan eʼtiboran armanilarning ozarbayjonliklarga qarshi terrorchilik harakati boshlanib ketdi. Xonkandi armanilari Shushaga keladigan suv tarmogʻini zaharlashga harakat qildilar. 20 fevralda Xonkandining markaziy shifoxonasida amaliyot oʻtkazayotgan ikki ozarbayjonlik qiz armanilar tomonidan zoʻrlandi. 2 kun keyin esa buning qasdini olmoq uchun yuzlarcha ozarbayjonlik yoshlar Ogʻdomdan Xonkandiga yurish qildilar. Ularning bu yurishi Askaronda qurolli armanilar va rus askarlari tomonidan bostirildi. Sodir boʻlgan toʻqnashuvda ikki ozarbayjonlik oʻldirildi, koʻplab kishilar yaralandi. Bu yoshlar keyinchalik yillarcha davom etadigan Togʻli Qorabogʻ mojarosining ilk qurbonlari boʻldilar.
25 maydan eʼtiboran Viloyat partiya komitetida mas’ul lavozimda ishlaydigan ozarbaayjonliklar ishdan boʻshatildi. Armanilar dastlab 1988-yilning 18 sentabrida Xoʻjaliga hujum qildilar. Ular qattiq qarshilikka duch kelgach, Xonkandida yashaydigan ozarbayjonliklarning uylariga bosqinlar uyushtirdilar. Mayor Shaxbazyan boshchiligida ham mahalliy militsiya idorasida, ham Armanistonda ishlaydigan militsiya xodimlaridan iborat guruhlar tuzildi. Ozarbayjonliklar yashaydigan uylarga oʻt qoʻyish maqsadida ushbu guruhlardan har biri bitta koʻchani nazorat ostiga oldi. Zavodskoy koʻchasi, Pushkin koʻchasi, U.Hojibekov koʻchasi, „Oʻzbekiston“ koʻchasi, Bazarnaya, TQMV — 50 koʻchalaridagi uylarga hujum qilib, turli-tuman vositalar bilan ularga oʻt qoʻya boshladilar. Sobir va Lesnoy koʻchalariga ham hujum qilgan armanilar bu yerda qarshilikka duch kelgach, ortga chekinishga majbur boʻldilar. Shundan keyin M.Poshoev, Timiryazev, Mogilevskiy va Admiral Isakov koʻchalarida ham yongʻinlar tashkil etdilar. Umuman olganda 59 ta uy yoqib yuborildi. 18 sentabrdan 20 sentabrgacha armanilar talon-toroj va vayronkorlik ishlarini davom ettirdilar. Shunday qilib, 1988-yilning sentabr oyida armanilar Xonkandi shahrida yashaydigan barcha ozarbayjonliklarni shahardan zoʻravonlik bilan haydab chiqardilar. Xonkandida Ozarbayjon byudjeti malagʻlari hisobiga qurilgan sanoat korxonalarining rahbarlari armanilar edi. Ushbu korxonalar yashirin ravishda oʻq otish qurollari va minalar ishlab chiqarib, ularni Armani qurolli guruhlariga tarqatdilar. 1991-yilning dekabr oyida SSSR oʻz faoliyatiga nuqta qoʻydi. Oʻzlari uchun qulay fursat kelganini anglagaan Xonkandidagi armanilar darhol shaharda joylashgan harbiy bazaga hujum qilib, u yerdagi barcha qurollarni qoʻlga kiritdilar. Toʻqnashuv paytida bir necha qurolli armani va bir rus askari oʻldirildi. Bazadagi rus askarlarining bir qismi armanilar tomonidan turib urishishga rozilik bildirdi, rozi boʻlmaganlar esa Qorabogʻdan quvib chiqarildi. Lekin bundan ancha avval Xonkandida joylashgan 366 -moto-oʻqchi qismidagi rus askarlari oʻz qurollarini armanilarga sota boshlagan edilar. 1991-yilda Qorabogʻda boʻlgan amerikalik huquq himoyachisi Skot Harton bu borada shuni yozadiki, harbiy bazada xizmat qiladigan rus zobiti uni mahalliy biznesmenlardan deb oʻylab, unga bir tankni 3000 AQSH dollari evaziga sotib olishni taklif etadi. Baʼzi bir guvohlar esa ruslar oʻz qurollarini aroq evaziga armanilarga ayribosh qilganini aytishadi. Jang davomida Ozarbayjon Armiyasining qismlari bir necha bor Xonkandiga yaqinlashib kelsa ham, shaharni ishgʻoldan ozod etish mumkin boʻlmadi.
Jangdan keyingi davr
Qorabogʻ urushi davrida Xonkandi shahri katta vayronagarchilikka uchradi. Biroq urushdan soʻng armanilar xorijdagi diasporalar yordamida Xonkandini qayta tikladilar. Shuni ham qayd qilib oʻtish lozimki, armanilar oʻzlari ishgʻol etgan boshqa rayonlarning shahr markazlarini talon-toroj etib, ular vositasida Xonkandi va ushbu Togʻli Qorabogʻdagi boshqa shaharlarni juda arzon mablagʻlar bilan qayta tikladilar. Bundan tashqari, armani diasporasining yordami bilan 1999-yilda Gorus shahridan Xonkandigacha uzunligi 64 km boʻlgan shosse yoʻli qurib bitkazildiki, bu yoʻl Armaniston bilan ishgʻol etilgan hududlarni birlashtirib turadigan yagona yoʻldir. 2000-yilda Xonkandida Togʻli Qorabogʻ Respublikasining „prezidenti“ Arkadiy Kukasyanga qarshi suiqasd uyushtirildi. Kukasyan ushbu hujum natijasida omon qoldi. Ushbu suiqasd tashkilotchisi sifatida Qorabogʻdagi armani armiyasining qoʻmondoni boʻlgan Samvel Babayan qoʻlga olinib, 14 yillik qamoq jazosiga hukum qilindi.
Xonkandi shahri
Xonkandi shimoldan Kalbajar, Tartar, Oqdara, Og’dom, janubdan Shusha, sharqdan Xo’javand, g’arbdan Lochin, markazdan esa Xo’jali va Asgaron rayonlari bilan qamrab olingan. Xonkandi boshqa Ozarbayjon shaharlarining aksariyatidan nisbatan yosh ekanligi bilan farqlanadi. Arxiv hujjatlariga asosan shahar XVIII asr oxirlarida Qorabog’ xonlarining dam olishi uchun turarjoy sifatida barpo etilgan. Xonlarning faoliyatiga maksimum sharoit yaratilishi uchun makon xonlik poytaxti Panohobod (hozirgi Shusha)dan 10 kilometr narida,nisabatan tog’ etagida barpo etiladi.
Xonkandi Qorabog’ xonlarining istirohat maskani sifatida barpo etilsa ham, XX asrda u Ozarbayjonning yangi sanoat va madaniyat markazi sifatida rivojlana boshlaydi. Bu paytda bu ishga Ozarbayjonning umumiy respublika resurslaridan muntazam yordam berib turiladi. Shu tufayli ham uning barcha sohalar bo’yicha taraqqiyoti boshqa Ozarbayjon shaharlaridan tezroq amalga osha boshlaydi. Rivojlanayotgan shaharda aholining ko’payishi ham ko’zga ko’rina boshlaydi. Ortib borayotgan aholi uchun nafaqat turarjoylar quriladi, balki muvofiq ijtimoiy va kommunal infrastruktura tuzilardi, ayni vaqtda ular uchun ish joylari bo’ladigan zamonaviy muassasalar qurilardi. Xonkandida qurilgan muassasalar viloyatning sanoat mahsulotining yarmidan ko’pini ishlab chiqarardi. Xonkandi Janubiy Kavkazda mashhur bo’lgan ipak kombinati, oyoq kiyim, gilam, tikuv fabrikalari, sut kombinati va vino zavodi faoliyat ko’rsatardi. Elektrotexnikaviy zavodning, mebel fabrikasining, qurilish materiallari kombinatining mahsulotlari esa Ozarbayjon ichki bozorida o’ziga xos o’rin tutardi.
Ozarbayjon Markaziy Ijroiyya Qo’mitasi Sovetlarining 07.07.1923-sanasidagi Dekretiga asosan Tog’li Qorabog’ Muxtor Viloyati tuzilganda, ushbu viloyat markazi Xonkandi shahri bo’lgan. 1923-yil 18-sentabrda esa Qorabog’ Viloyat Partiya Qo’mitasi qarori bilan Xonkandi shahri nomi o’zgartirilib, Stapanakert shahri deb ataldi. Ozarbayjon SSR Bosh Soveti Prezidiumi majlisining 1939-yil 1-fevralidagi Protokoliga asosan Stepanakert shahri rayonga bo’ysunuvchi shaharlar kategoriyasidan Muxtor Viloyatga bo’ysunuvchi shaharlar kategoriyasiga o’tdi.
Ozarbayjon SSR Oliy Rayosat Hay’atining 1978-yil 15-may 837-IX sonli Farmoni bilan Stepanakert rayoni markazi Stepanakert shahridan Asgaron ishchi posyolkasiga o’tkazilgan va Stepanakert rayoni Asgaron rayoni deb ataldi.
Ozarbayjon SSR Oliy Rayosat Hay’atining 1990-yil 21-aprel 1783-XI sonli Farmoniga asosan Stepanakert shahri Karkijahon turarjoy massivi shahar turidagi posyolkalar kategoriyasiga kiritildi va Stepanakert Shahar Soveti tarkibida Karkijahon Posyolka Soveti yaratildi.
“Ozarbayjon Respublikasining Tog’li Qorabog’ Muxtor Viloyatini bekor qilish haqida”gi 26 noyabr 1991-yildagi 279-XII son Ozarbayjon Respublikasi Qonuniga asosan Stepanakert shahri Xonkandi shahri, Mardakert shahri Oqdara shahri va Martuni rayoni Xo’javand rayoni deb nomlandi. Asgaron va Hadrut rayonlari bekor qilindi. Xo’jali shahri markazga aylantirilib, Xo’jali rayoni tuzildi, bekor qilingan Asgaron rayoni maydoni Xo’jali rayoni tarkibiga, Hadrut rayoni hududi esa Xo’javand rayoni hududiga qo’shildi. Xonkandi va Shusha shaharlari respublikaga bo’ysunuvchi rayonlar qatoriga kiritildi.
Aholisi
Uzoq yillar mobaynida аrmanilar Xonkandi shahriga koʻchib keldilar. Dastlabki koʻchish 1800-yilda, Ibrohimxalilxon Javonshir davrida sodir boʻldi. Shundan soʻng 1804, 1850, 1890, 1915, 1937 va 1951-yillarda minglarcha armani bu yerga koʻchib keldi. Eng oxirgi koʻchish 1988-yilda Sumgayit armanilarining koʻchishi boʻldi. Ular asosan Xonkandi, Karkijahon, Koʻsalar, Bahlulun, Jamilli hududlariga kelib joylashdilar.
Hozirda Xonkandi aholisining katta qismi Boku, Absheron, Pirshog’i, Mardakon, Zug’ulba, Ganja, Sumgait, Nasimiy rayoni, Og’chabodi, Naftalon va Оg’chakand hududlarida yashaydi. Qorabogʻ urushining dastlabki majburiy koʻchkinlari boʻlgan Xonkandi jamoati Ganjaning „Uzumchilik Sovxozi“ degan hududda yashaydi. Bugungi kunda armani manbalarida keltirilgan maʼlumotlarga koʻra shahar aholisi 50.000 kishidan iborat. Mustaqil manbaar esa shahar faktik aholisining soni bundan bir necha marta kam ekanligini koʻrsatadi. Shaharda yashaydigan barcha aholi etnik armanilardan iborat. Shaharda ozarbayjonliklar va boshqa har qanday millat vakillarining bu yerga koʻchib kelib yashashiga ruxsat berilmaydi.
Geografik mavqei
thumb|400px|right|Xonkandi shahri [[Оzarbayjon Respublikasi xaritasida, eski Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyatining xaritasida.]] Tog’li Qorabog’ning markazi. Qarqarchoyning qirgʻogʻida, Qorabog’ togʻ tizmasining sharqiy etagida, Bokudan 329 km uzoqlikda joylashgan. Hududning katta qismi togʻlik, togʻ etagi zonalaridan iborat.
Oʻsimlik dunyosi
Xonkandi va uning atroflarida bir qancha noyob oʻsimlik navlari mavjud.
Iqlimi
Bu yerlarning iqlimi asosan yumshoq. Togʻli hududlarda joylashgani uchun qishda hudud sovuq, yozda esa salqin boʻladi.
Iqtisodiy xarakteristikasi
thumb|right|Talaba prospekti Xonkandi Ozarbayjonning taraqqiy etgan sanoat markazlaridan biri boʻlgan. Yengil va oziq — ovqat sanoati rivojlangan. Elektrotexnika, avtomobil taʼmirlash va asfalt — beton zavodlari, mebel fabrikasi, qurilish materiallari, sanoat, ishlab chiqarish va oʻquv qurollari ishlab chiqarish kombinatlari mavjud. Shaharda 3 ta sovxoz va 1 ta kolxoz faoliyat koʻrsatar edi. Bu sovxozlarda gʻalla, bugʻdoy, arpa, paxta, ildizmevalar, karam, piyoz, tarvuz va boshqa ekinlar ekilar edi. Shahardagi yagona kolxozda asosan yilqichilik va chorvachilik ustun darajada rivojlangan edi. Bu yerda Qorabogʻning zotdor otlari yetishtirilar edi.
Shuningdek, shaharda nashriyot ishari ham juda taraqqiy topgan edi. SSSR davrida shaharda uchta gazeta ("Qorabogʻ ", „Xonkandi“ va „Komsomol yoshlar“) faoliyat koʻrsatardi. 1978-yilda Xonkandi Yosh jurnalistlar uyi ham ochilgan edi.
Armani diasporasining mablagʻlari hisobiga shaharda bir nechta otel barpo etilgan. Bu otellarda asosan Togʻli Qorabogʻ sayohatiga kelgan armani diasporasi vakillari turadilar. Ayni paytda ish joylari boʻlmaganligi sababli aholining koʻpgina qismi yo Xonkandini tark etgan, yoki muhtojlikda yashamoqda. Hozirda armani diasporasi Qorabogʻ, Xonkandi, Shusha va boshqa hududlarning obodonlashtirilishi uchun mablagʻ-sarmoya ajratganliklarini taʼkidlaydilar. Xoʻsh, qani oʻsha sarmoya? Bugungi kunda Xonkandi shahrining bir qismi, Karkijahon, Koʻsalar, tarixiy Ettiqoya kabi goʻzal hududlar endilikda xarobaga aylangan.