cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Psixologik qarshilik
Konstruktsiyaning tavsifi
Xavfni qabul qilish (challenge) — odamning unga sodir bo'ladigan barcha narsalar tajribadan olingan bilimlar orqali uning rivojlanishiga hissa qo'shishiga ishonishdir – (ijobiy yoki salbiy bo'lishidan qat'iy nazar). Hayotni tajriba orttirish usuli deb biladigan kishi, muvaffaqiyatning ishonchli kafolatlari bo'lmagan taqdirda, o'z xavf-xatarlari va xavf-xatarlari ostida harakat qilishga tayyor, oddiy qulaylik va xavfsizlikka intilishni inson hayotini qashshoqlashtiradi. Xavfni qabul qilish tajribadan bilimlarni faol o'zlashtirish va undan keyin foydalanish orqali rivojlanish g'oyasiga asoslanadi. Ushbu komponent shaxsga atrofdagi dunyoga ochiq qolishga va sodir bo'layotgan voqealarni qiyinchilik va sinov sifatida qabul qilishga imkon beradi.
S. Muddy, o'z tadqiqotlariga asoslanib, hayotiylik — bu shaxsning hayotiy qiyinchiliklarni muvaffaqiyatli engib o'tishi uchun javobgar bo'lgan ajralmas shaxsiy xususiyat degan xulosaga keldi.
Psixologiyada rezilentlik va yo'qotish yoki shikastlanishdan keyin tiklanish tushunchasini ajratish odatiy holdir. Qayta tiklash psixopatologiya bilan chegara sifatida tavsiflangan bunday holat bilan normal ishlashning vaqtincha uzilishi va travmatik hodisadan oldin normal holatga asta-sekin qaytish bilan bog'liq. Qarshilik, aksincha, barqaror muvozanatni saqlashga, ijobiy moslashishga imkon beradi.
Omillar
Tadqiqotchilar rezilentlikni rivojlantirish va saqlashga yordam beradigan bir qancha asosiy omillarni aniqlaydilar
Qat'iylikni rivojlantirish
Qat'iylikni rivojlantirish Amerika psixologik assotsiatsiyasi 2014 yilda rezilentlikni rivojlantirishning 10 usulini nashr etdi.
1. Oila a'zolari, do'stlari va atrof-muhitning qolgan qismi bilan yaxshi munosabatlarni saqlash;  2. Inqirozlar va stressli hodisalarni chidab bo'lmas muammolar sifatida ko'rib chiqishdan qochish;
3. O'zgartirish mumkin bo'lmagan hayotiy vaziyatlarni qabul qilish;
4. Haqiqiy maqsadlarni belgilash va ularga erishishga qaratilgan tadbirlar;
6. Yo'qotishni boshdan kechirgandan so'ng, o'z-o'zini bilish imkoniyatlarini topish, yangi yo'llar choralar izlash;
7. O'ziga ishonchni rivojlantirish;
8. Uzoq muddatli istiqbolni saqlab qolish va qiyinchiliklarni kengroq hayotiy va hayoliy tasavvur qilib, ko'rib chiqish;
9. Istiqbolli maqsadlarga va loyihalarga bo'lgan ishonchni saqlab qolish, ijobiy umidlar va xohlagan narsani tasavvur qilish;
10. Tana va ruhga g'amxo'rlik qilish, muntazam ravishda sport bilan shug'ullanish, o'z ehtiyojlari va his-tuyg'ulariga e'tibor berish;
Tanqid
Rezilentlik tushunchasi ushbu psixologik konstruktsiyaning umumlashtirilgan ta'rifi bo'yicha olimlarning noroziligi sababli tanqid qilinadi. Turli tadqiqotchilar tomonidan rezilentlikni aniqlash ishning diqqat va vazifalariga qarab o'zgaradi
"Yaxshi" psixologik va ijtimoiy rivojlanish ko'rsatkichlari, ayniqsa, turli madaniyatlar va loyihalarda rezilentlikni o'rganishda tortishuvlarga duch keladi. Bred Evans va Julian Reid travmatik hodisalarga javob berish uchun javobgarlikni bitta shaxsga o'tkazish bilan bog'liq bo'lgan qat'iylik nutqini tanqid qiladilar, bunda jamoat tomonidan muvofiqlashtirilgan sa'yi-harakatlarning roli kamayadi, bu esa javobgarlikni hukumatdan olib tashlaydi
House Order of Fidelity
1803-yil 8-mayda Baden margravi Charlz Frederik buyruqqa qoʻmondonlik darajasini qoʻshdi. 1806-yilda Baden Buyuk Gertsoglikka koʻtarilgandan soʻng, u Badenning eng yuqori ordenlaridan biriga aylandi. 1814-yildan boshlab u bir toifali buyurtma boʻlib qaytdi.
Hacallı, Tartar
Hacalli — Ozarbayjonning Tartar tumanidagi qishloq. Qishloq Iravanli munisipaliteti tarkibiga kiradi.
House Order of Fidelity
1840-yil 17-yanvardan boshlab u Badendagi eng yuqori tartib-qoidalardan boʻldi va Hausorden der Treue deb nomlandi. 1840-yil 17-iyundagi nizomga koʻra, u yana ikki toifaga kengaytirildi va ulugʻ knyazlik palatasining knyazlari, chet el suverenlari va “Olijanob” unvoni bilan oliy davlat arboblari uchun ajratildi.
1902-yilda Princess Cross sinfi qoʻshildi, u Buyuk Gertsoglik uyida tugʻilgan yoki unga turmushga chiqqan malikalar uchun ajratilgan. Germaniyada monarxiyalar hukmronligi tugatilgandan keyin ham u Baden palatasi taklifiga koʻra sulolaviy ordeni sifatida mukofotlangan.
Yulduz
Uning yulduzi sakkiz burchakli Malta xochidan iborat boʻlib, yulduzning uchlarida kichik oltin sharchalari, burchaklarida oltin „C“ (asoschisidan keyin) va xochning yuqori qoʻlidagi tojga yashirilgan osma halqadan iborat boʻlgan. Markazdagi qalqon esa oq emal bilan qoplangan boʻlib, uchta oltin „C“ ostidagi uchta yashil togʻni va FIDELITAS shiorini koʻrsatadi. Oltin qalqonning orqa tomonidagi tasvirda esa Badenning qoʻllari va qizil fess tasvirlangan.
Belgi
Bu kumush boʻlib sakkiz qoʻlli xoch, old tomonida esa  toʻq sariq medalyon va kumush qoʻllarida toʻrtta oltin qoʻsh „C“ tasvirlangan.
Sash
Bu toʻq sariq rangda, har ikki tomoni tor kumush chiziqli. U oʻng yelka va chap sonda kiyiladi. Uning chap tomonida nishon uchun boʻshliq mavjud boʻlgan.
Qabul qiluvchilar
Sadoqat ordeni xorijiy suverenlar, hukmron palata aʼzolari va knyazlar uchun ajratilgan, Zähringer Arslon ordeni bilan  mukofotlash 1877-yilgacha davom etdi. Oʻsha sanadan keyin birinchi boʻlib Berthold Birinchi ordeni Buyuk Xoch oʻrniga berildi.
Tarqatish
Germaniya monarxiyalari tugatulgunga qadar taqsimotlar soni (buyuk knyazlik palatasi aʼzolariga beriladigan mukofotlarni hisobga olmaganda) : Olmosdagi orden bilan quyidagilar taqdirlandi :
Saint-Alban-du-Rhône
Aholisi
840 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 233,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,6 km2. Dengiz sathidan 149 – 166 m balandlikda joylashgan.
Ferma (tizim)
Odatda, tashki kuch (yuk)lar F. tugunlariga tushadi. F. sterjenlari tashqi kuchlar taʼsirida asosan siqilish va choʻzilishga ishlaydi. F.ning barcha sterjenlari bir tekislikda joylashsa, tekis yoki yassi F., har xil tekislikda joylashea, fazoviy F. deb ataladi. Ikki tayanch orasidagi masofa quloch (prolyot) deyiladi; F.ning tashqi konturida joylashgan sterjenlar tasmalar, ular orasida joylashgan sterjenlar panjaralar, panjaralarning tik elementlari ustun, kiya elementlari havon deb ataladi. F. tugunlari orasidagi gorizontal masofa panel deyiladi.
F. materiali qanday boʻlishidan qatʼi nazar tashqi kuchlar (mas, tom plitalari) taʼsirida uning sterjenlarida vujudga keladigan ichki kuchlar qiymati materiallar qarshiligi va qurilish mexanikasi usullari yordamida aniklanadi. Ichki kuchlar aniklangandan keyir bajariladigan hisoblash ishlari (maye., kesim tanlash, mustahkamligini tekshirish va boshqalar) tatbiqiy fanlarning usul va qoidalari asosida bajariladi.
Tennis
thumb|250px|right|Tennis matchi. Tennis, launtennis (lawn — „oʻtloq“, „maysazor“; tennis terminining kelib chiqishi toʻgʻrisida bir necha taxmin bor: tenez — „mana, ol“; tens — „oʻnlik“, chunki oʻrta asrlarda tennisga oʻxshash oʻyinni besh kishidan, jami oʻn kishi oʻynagan; tenia — „rishta“; toʻpni tortilgan ipdan oshirib oʻynalgani uchun) — ikki kishi yoki ikki kishilik ikki guruh orasida oʻynaladigan sport oʻyinidir. Koptokning diametri 6,35—6,67 sm, ogʻirligi 56,7 g. Yogʻoch, yengil metall yoki plastmassadan har xil oʻlchamda tayyorlangan raketkalar ogʻirligi 255—400 g. Oʻyin kortning orqa chizigʻidan raqibning toʻrga yaqin maydonchasiga koptokni xatosiz uzatish bilan boshlanadi. Koptok maydonga tegib sakragandan keyin raqib uni qaytaradi (oʻyin davomida xam koptokni ikkinchi sakragandan keyin olishga ruxsat etilmaydi, faqat ikkinchi zarbadan boshlab koptokni kortga tushirmasdan ham qaytarish mumkin). Geymda hisob 15:0,30:0,40:0 va h.k. tarzda yuritiladi, agar 40:40 hisobi — „teng“ qayd etilsa, keyingi ochkoni yutgan „koʻp“, yutqizgan „kam“ boʻladi. „Koʻp“dan keyin ochkoni yutgan geymni ham yutadi. Setda olti geym (6,0…6:4) yutish lozim, bordiyu hisob 6:5 boʻlsa, oʻyin davom ettiriladi. 12 geymdan keyin hisob 7:5 boʻlsa, gʻolib aniklanadi. Agar 6:6 hisobi qayd etilsa, taybreyk (tiebreak) oʻynaladi. Taybreykda gʻolib chiqish uchun 7 ochko toʻplash zarur, agar hisob 7:6 boʻlib qolsa, oʻyin qaysidir tomonning ikki ochko oʻzib ketishigacha davom etadi. Erkaklar oʻyinida eng koʻp setlar miqdori — 5, ayollarda —3 ta. Tennis musobaqalari yakkalik, juftlik va aralash (bir erkak va bir ayol) tarzida tashkil qilinadi.
Tennisga oʻxshash oʻyinlar dastlab Misrning Tinis (Tanis) shahrida paydo boʻlgan degan taxmin ham mavjud. Bu oʻyin 13— 14-asrlarda Italiya, Fransiya, Angliyada ommalashdi. Fransiyada rohiblar 5 tadan boʻlib kaftlarida tennisga oʻxshash oʻyin oʻynashgan. 16-asrdan boshlab oʻyinda dastlabki raketkalar qoʻllanildi. Zamonaviy tennis qoidalarini angliyalik Volter Uingfild ishlab chiqqan (1874). Shu qoidalar asosida „Uimbldon“ turniri (Angliya) 1877-yildan, AQSH ochiq chempionata 1881-yildan, „Rollan Garros“ turniri (Fransiya) 1891-yildan, Avstraliya ochiq chempionata 1905-yildan oʻtkazilib kelinadi (hozirgi kunda bu musobaqalar „Ulkan toj“ musobakdlari deyiladi).
Tennis 1896-yil Olimpiada oʻyinlari dasturiga kiritilgan. Amerikalik Duayt Filli Devis tashabbusi bilan 1900-yildan jamoalar oʻrtasida norasmiy jahon chempionati hisoblanmish Devis kubogi oʻtkaziladi. 1912-yil xalqaro launtennis federatsiyasi (ILTF)ra asos solindi (1977-yilda Xalqaro tennis federatsiyasi — ITF deb oʻzgartirildi). 1965-yilda Xalkaro professional tennischilar assotsiatsiyasi (1ART) tuzildi, U 1972-yilda Professional tennischilar assotsiatsiyasi (ATR)ga aylantirildi. ATR har yili 4 toifaga boʻlingan 77 ta musobaqa oʻtkazadi. 1963-yilda Ayollar tennis assotsiatsiyasi (WTA) tashkil qilindi. Hozirgi kunda WTA 54 ta musobaqa tashkilotchisidir (2004). Tennis AQSH, Avstraliya, Argentina, Buyuk Britaniya, Germaniya, JAR, Ispaniya, Fransiya kabi davlatlarda yaxshi rivojlangan. Byorn Borg (Shvetsiya), Jon Makinroy (AQSH), Ivan Lendl (Chexiya), Boris Bekker (Germaniya), Pit Samprass (AQSH), Martina Navratilova (AQSH), Shteffi Graf (Germaniya), Martina Xingis (Shveysariya) kabi tennis ustalarining nomi mashhur.
Oʻzbekistonda tennisga oʻxshash oʻyinlar qadimdan oʻynalgan. Xususan, „bir tayoq“ xalq oʻyinida tennis ga xos jihatlar mavjud. Zamonaviy tennis Oʻzbekistonga 20-asrning boshlarida kirib keldi. Mamlakat mikesidagi musobaqalarda V. Pushkarev, Sh. Chebatarev, S. Obidov, R. Yalalova kabi tennischilar muvaffaqiyatli qatnashib, sport ustasi talabini bajarishdi. Respublikamizda tennis 20-asrning soʻngga oʻn yilligidan boshlab keskin rivojlandi. Mustaqillikka erishgan Oʻzbekistonning deyarli hamma shaharlarida zamonaviy tennis kortlari bunyod etildi. Toshkent, Fargʻona, Samarqand, Namangan, Andijon sh. laridagi bu sport inshootlarida tennischilar va tennis muxlislari uchun barcha qulayliklar yaratilgan. 1992-yilda Oʻzbekiston federatsiyasi tuzildi va oʻsha yili 1TGʻ aʼzoligiga qabul qilindi. 1994-yildan Oʻzbekiston Devis kubogi musobaqalariga kushildi, tennischilarimiz Osiyo oʻyinlari, qitʼa chempionatlari, olimpiada va boshqa xalqaro musobaqalarda ishtirok eta boshladilar. Toshkentda professional tennischilar oʻrtasida „Prezident kubogi“ xalqaro musobaqasining oʻtkazilishi (1994-yildan) Oʻzbekistonda bu sport turining yuksalish davrini boshlab berdi. Keyinroq bu musobaqa ATR tur doirasiga kiritildi va jahonning eng kuchli tennischilari Oʻzbekiston poytaxtiga tashrif buyurishdi. 1996-yilda Toshkentda ayollar oʻrtasida Chellenjer musobaqalariga asos solindi va u WTA turkumidagi musobaqalar orasidan joy oldi. Viloyat markazlarida ham Fyuchers, Chellenjer musobaqalari oʻtkazila boshlandi. 1997-yildan rahbar havaskor tennischilar oʻrtasida „Havas“ musobaqalarining boshlanishi tennisning yanada ommalashuvida muxim rol oʻynadi. Vazirlar Mahkamasining „Oʻzbekiston Respublikasidatennisni rivojlantirishni qoʻllabquvvatlash jamgʻarmasini tashkil etish toʻgʻrisida“ (1997-yil 25 avgust) va „Oʻzbekiston Respublikasida tennisni yanada rivojlantirish choratadbirlari toʻgʻrisida“gi (1998-yil 11-sentabr) karorlari tennisning taraqqiyotiga qulay shartsharoit yaratdi. 1998-yil 20 martdan „TennisQ“ gazetasi chiqarila boshlandi. 2001-yildan Devis kubogi tartibi boʻyicha viloyat jamoalari oʻrtasida Oʻzbekiston kubogi musobaqalari oʻtkazilyapti. Mamlakatning barcha viloyatlarida respublika tennis federatsiyasining boʻlimlari bor. 47 ta tennis klubi, tennisga ixtisoslashgan 76 ta bolalaroʻsmirlar sport maktablari faoliyat koʻrsatyapti. Oʻzbekistonda 15 mingdan ziyod kishi tennis bilan shugʻullanadi, ularga 241 murabbiy saboq beradi (2004). I. Toʻlaganova, V. Kutsenko, O. Ogorodov, I. Isroilova, O. Omonmurodova Osiyo oʻyinlari, qitʼa chempionati, universiada, xalqaro musobaqalarda gʻolibsovrindor boʻlishdi. Bu tennischilarning gʻalabasida V. Pushkarev, A. Yolxin, F. Sultonbekov, H. Shafikrv kabi murabbiylarning hissasi bor.
.iq
.iq — Iroq uchun yuqori darajali milliy domen.
Havolalar
Toppdomän
IC 5285
IC 5285 Pegas yulduz turkumidagi S? (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Olesa de Montserrat
Olesa de Montserrat Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Barselona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 16,63 km2. Aholisi — 23646 kishi (2010).
Klassika
Klassika (lot. classicus — namunali) — 1) antik davr — Yunoniston, ellinizm va Qad. Rim adabiyoti va sanʼati; 2) keng maʼnoda — insoniyatning badiiy merosidagi olamshumul qimmatiga ega boʻlgan, eng mukammal asarlar. Adabiyot va sanʼatdagi ijodi butun dunyoda tan olingan, asarlari katta gʻoyaviy-badiiy qimmatga ega boʻlgan mashhur ustalar klassiklar deb yuritiladi.
Strathmoor Manor (Kentucky)
Strathmoor Manor AQShning Kentucky shtatida joylashgan shahardir. Jefferson okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
333 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 2587,8 nafar kishi.
Fermaning buyuk teoremasi
Fermaning buyuk teoremasi — P. Fermaning yunon matematigi Diofantnutt tenglamasi yechimlari musbat butun sonlar bilan ifodalanmaydi, degan daʼvosi tasdigʻi (bunda i — ikkidan katta butun son). P. Fermaning bu teoremaning isbotini bilganligi va yozishga joy boʻlmagani uchun keltirilmagani haqida maʼlumot bergan boʻlishiga qaramay, bu teoremani ingliz matematigi E. Uayls algebraik geometriyaning murakkab usullarini qoʻllab isbotladi (E. Uayls bu haqida 2002 i. Xitoyda boʻlib oʻtgan matematiklarning butunjaqon kongressida eʼlon qildi).
Breconchaux
Breconchaux Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Besançon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
78 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 23,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,3 km2. Dengiz sathidan 330 – 400 m balandlikda joylashgan.
Plüderhausen
Plüderhausen Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Rems-Murr-Kreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 26,13 km2. 9298 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Plüderhausenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Hermon, Armaniston
Hermon  — Armanistonning Vayots Dzor viloyati Yeghegis tumanidagi qishloq.
.ir
.ir — Eron uchun yuqori darajali milliy domen.
Havolalar
Toppdomän
Fermaning kichik teoremasi
Fermaning kichik teoremasi — Eyler teoremasining modul t=r tub son boʻlgandagi xususiy holi. Fermaning kichik teoremasit. kuyidagicha taʼriflanadi: agar a natural va r tub son boʻlsa, u holda apsa (modp) taqqoslama oʻrinli. Bundan a sonli r ga boʻlinmaydigan holda bu teorema a’~’ = 1 (mod/)) koʻrinishga keladi. Bu teoremani P. Ferma kashf etgan. Bu teorema Fermaning buyuk teoremosi deb ataluvchi teoremadan farq qilishi uchun kichik teorema deb atalgan.
Hacıqərvənd
Haciqarvand — Ozarbayjonning Tartar tumani tarkibiga kiruvchi qishloq va munisipalitet. 2592 nafar aholi istiqomat qiladi.
NGC 1737
NGC 1737 Oltin Baliq yulduz turkumidagi EN (emission tumanlik) tipli galaktik tumanlik, oʻta yangi yulduz qoldigʻidir.
Ushbu obyektni John Herschel 1836-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Kllojkë
Kllojkë — Albaniyaning Tirana okrugining sobiq Bërzhitë munisipalitetidagi qishloq. 2015-yilda mahalliy hukumat uni Tirana munitsipaliteti tarkibiga kiritish uchun oʻzgartirdi.
IC 3653
IC 3653 Sunbula yulduz turkumidagi E? (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Klassik siyosiy iqtisod maktablari
Klassik siyosiy iqtisod maktablari — iqtisodiy taʼlimotlar tarixida XVII-IXX asrlarda vujudga kelgan yoʻnalishlar. Klassik siyosiy iqtisod maktablarii.m. qarashlari jamiyatning iqtisodiy hayotini dastlabki tizimli oʻrganish qoʻllanilgan nazariyalar hisoblanadi. Bu maktablarning yuzaga kelishiga 17-asr oxiri—18-asr davomida kapitalistik iqtisodiy munosabatlarning rivojlanishi va Angliyadagi sanoat inqilobi turtki boʻldi. Maktablarning klassik deb atalishining sababi shuki, ularning namoyandalari oʻz asarlarida hozirgi bozor iqtisodiyoti asosida yotuvchi qonuniyatlarni oʻrganganlar, bu sohada muhim kashfiyotlar qilganlar va bu jihatdan ularning qarashlaridagi ilmiy qoidalar hozirgacha oʻz ahamiyatini yoʻqotmagan. Klassik maktab vakillari vujudga kelayotgan yangi jamiyat — kapitalizmni ishlab chiqarishningabadiy va tabiiy shakli, inson tabiati (aqliy egoizm)ga mos tushuvchi birdan-bir jamiyat sifatida qaraganlar.
Serley
Serley Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Saône-et-Loire departamenti Louhans tumani tarkibiga kiradi.
Klassik siyosiy iqtisod maktablari
Klassik maktab rivojlanishini 4 bosqichga ajratish va har bir bosqichni alohida maktab sifatida qarash mumkin. Birinchi bosqich vakillari ingliz iqtisodchisi V. Petti (1623— 87) va fransuz iqtisodchisi P. Buagilber (1646—1714) hisoblanadi. Bu bosqichda merkantilizm taʼlimotining xatolari yoritib beriladi. Kiimatning mehnat nazariyasi ilgari suriladi va har qanday qiymatning manbai va oʻlchovi tovar mahsuloti yoki boshqa boylikni yaratish uchun sarflangan mehnat miqdori deb qaraladi. Boylik va farovonlik asosi muomala sohasida emas, ishlab chiqarish sohasida yaratilishi koʻrsatiladi. Bu bosqich 18-asr oʻrtalari va 2-yarmida fransiyalik F. Kene va A. Tyurgolar tomonidan ilgari surilgan fiziokratizm bilan yakunlanadi (qarang Fizi-okratlar). 2-bosqichni ingliz iqtisodchisi A. Smit asarlaridagi iqtisodiy gʻoyalar, 3-bosqichni 19-asrning 1-yarmida yashagan fransuz iqtisodchisi J. B. Sey, ingliz iqtisodchilari D. Rikardo, T. Maltus, N. Senior, amerikalik G. Keri asarlarida bayon etilgan qarashlar tashkil etadi. Klassik siyosiy iqtisod maktablarii.m.ning rivojidagi 4-bosqichni J. S. Mill qarashlari yakunlaydi.
Serley
Aholisi
488 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 21,9 nafar kishi.
Klassik siyosiy iqtisod maktablari
A. Smitning asosiy gʻoyalari "yoʻl bering, oʻtsinlar, yoʻl bering, bajarsinlar" (laissez faire, laissez passer) shiorida ifodalangan boʻlib, u "koʻrinmas qoʻl" nomini ham olgan. Smitning fikricha, tadbirkorlarning erkin faoliyat yuritishiga qanchalik erkinlik berilsa, iqtisodiy rivojlanish shunchalik jadallashadi. Smit iqtisodiy faoliyatga toʻsiq boʻluvchi asosiy kuch bu — davlat, deb hisoblaydi. Smitning liberal qarashlari Yevropada, xususan, Angliyada keng ommalashgan va oʻsha davr hukumatlari tomonidan liberal qonunlar va qarorlar qabul qilinishiga ilmiy asos boʻlgan.
D. Rikardo qiymatning mehnat nazariyasini rivojlantirib, tovarning qiymatini unga sarflangan mehnat harajatlari tashkil etadi, degan xulosani beradi. Rikardo kapitalistik ishlab chiqarishning asosida qiymat qonuni yotishini taʼkidlab, boshqa iqtisodiy kategoriyalarni ana shu qonunga bogʻlab oʻrganadi.
Serley
Geografiyasi
Maydoni — 22,3 km2.
Klassik siyosiy iqtisod maktablari
Fransuz iqtisodchisi J. B. Sey (1767—1832) gʻoyalarida iqtisodiyotdagi toʻla erkinlik sharoitidagina ishlab chiqarish omillari (mehnat, kapital va yer)dan eng samarali foydalanish mumkinligi va sinflar oʻrtasidagi munosabatlar uygʻunlashuvi ilgari suriladi. Seyning eng muhim kashfiyotlaridan biri "Sey qonuni" — "bozor qonuni" yoki "sotish nazariyasi" hisoblanadi.
Ingliz iqtisodchisi T. R. Maltus (1766—1834) iqtisodiy oʻsish va aholi koʻpayishi oʻrtasidagi aloqadorlik muammolarini xal etishga uringan. Iqtisodiy liberalizm konsepsiyasi tan olingan holda aholi oʻsishi va moddiy neʼmatlar (tirikchilik vositalari) yaratilishi oʻrtasida katta farq bor, aholi "geometrik", neʼmatlar "arifmetik" progressiyalarda oʻsadi, degan "nufus nazariyasi" ilgari suriladi. Klassik maktab gʻoyalarini boyitishga ingliz N. Senior (1790—1864), fransuz F. Bastia (1801 — 1850), amerikalik G. Keri (1793—1879) katta hissa qoʻshdilar.
Ingliz iqtisodchisi J.S.Mill (1806—73) klassik maktabning soʻnggi namoyandalaridan biri sifatida D. Rikardo gʻoyalarini rivojlantirdi, 1-oʻringa "ishlab chiqarish qonunlari"ni qoʻydi, bu masalani "taqsimot qonunlari"ga qarama-qarshi deb bildi.
.is
Havolalar
Toppdomän
Klassik siyosiy iqtisod maktablari
19-asr oxirlarida klassik siyosiy iqtisod maktablariga muqobil iqtisodiy gʻoyalar paydo boʻla boshladi, klassik maktabning bir qancha qonunqoidalari yangi sharoitlarga moslashtirilgan holda neoklassik qarashlarda oʻz aksini topdi (qarang Neoklassik iqtisodiy nazariya).
Adabiyot
Abduxalil Razzoqov, Neʼmat Xolmatov.
Klein-Harras
Klein-Harras Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shahardir. Gänserndorf okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 9,2 km2. 350 nafar aholi istiqomat qiladi.
Rauf Muhamedov
Rauf Muhamedov (1907-yil, Toshkent — 1938-yil, Toshkent) — davlat va siyosat arbobi. Namangan shahar soveti raisi. 1938-yilda qatagʻon qurboni boʻlgan.
Tarjimayi holi
1907-yil Toshkent shahrida xizmatchi oilasida tugʻilgan. Millati — o‘zbek. 1929-yildan partiya a‘zosi. Boshlang‘ich ta‘limga ega. 1920—1922-yillarda Toshkentdagi II bosqichli maktabga o‘qigan. 1920—1923-yillarda Toshkent mevali choy ishlab chiqarish sexida qora ishchi bo‘lib ishlagan. 1924—1926-yillarda Toshkent eski shahar komsomolida tashkiliy bo‘lim mudiri va bir vaqtning oʻzida sekretar, 1926—1927-yillarda Toshkent okrugi ijroiya komiteti mas’ul kotibi lavozimlarida ishlagan. 1927—1928-yillarda okrug hunarmandlar kasaba uyushmasida madaniyat boʻlimi mudiri, 1928—1931-yillarda Oʻrta Osiyo radio markazida direktor oʻrinbosari boʻlib ishlagan. 1931—1932-yillarda Moskvadagi Oʻzbekistonning doimiy vakolatxonasida mas’ul kotib boʻlgan, stipendiya komissiyasi raisi boʻlib xizmat qilgan. 1932-yil oktyabrdan Toshkentda Oʻrta Osiyo GGUda direktor oʻrinbosari, 1933—1935-yillarda Namangan tumani ijroiya komiteti raisi oʻrinbosari, 1936-yil 26-yanvardan Namangan shahar soveti raisi lavozimlarida ishlgan. 1937-yil 28-noyabrda Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Komiteti byurosi (Usmon Yusupov raisligida) Murinning „Namnagan shahar soveti raisi va tuman ijroiya komiteti rasisi toʻgʻrisida“gi masala boʻyicha axboroti berildi. Byuro Namangan shahar partiya komitetining shahar soveti raisi Rauf Muhamedovni va tuman ijroiya komiteti raisi Tursun Otaxoʻjayevni xalq dushmani sifatida ishdan olinsin degan qaror qabul qiladi. Dadajon Abdujalilov shahar soveti raisi etib tasdiqlanadi.
SSSR Oliy Sudi Harbiy kollegiyasi sayyor sessiyasining 1938-yil 4-oktyabr yigʻilishida Gʻafur Qosimov otishga hukm qilindi. Hukm oʻsha kuni ijro etilgan. KPSSning XX syezdidan soʻng reabilitatsiya qilingan.
Klassik elektrodinamika
Klassik elektrodinamika -elektr zaryadlar bilan elektromagnit maydonlar va ularning uzluksiz xossalari haqidagi taʼlimot (qarang Elektrodinamika).
Klassik elektrodinamika-elektrodinamika bo'limi, o'zgaruvchan yoki statsionar elektromagnit maydonni harakatsiz hisoblash tizimida ko'rib chiqadi. Klassik elektrodinamikaning asosini Maksvell tenglamalari tashkil etadi.
Klassik elektromagnetizm yoki klassik elektrodinamika ning filialidir nazariy fizika o'rtasidagi o'zaro ta'sirlarni o'rganadigan elektr zaryadlari va oqimlar kengaytmasi yordamida klassik Nyuton modeli. Nazariya elektromagnit hodisalarning tavsifini har doim tegishli bo'lganda beradi uzunlik tarozilari va maydonning kuchliligi etarlicha katta kvant mexanik effektlar ahamiyatsiz. Kichik masofalar va maydonning past kuchliligi uchun bunday o'zaro ta'sirlar yaxshiroq tavsiflanadi kvant elektrodinamikasi. Elektromagnit maydon quyidagi kuchni (ko'pincha Lorents kuchi deb ataladi) ta'sir qiladi zaryadlangan zarralar: F = qE + qv × B bu erda barcha qalin ranglar mavjud vektorlar: F zarrachaning zaryadga ega bo'lgan kuchidir q tajribalar, E bo'ladi elektr maydoni zarracha joylashgan joyda, v zarrachaning tezligi, B bo'ladi magnit maydon zarrachaning joylashgan joyida.
Yuqoridagi tenglama Lorents kuchi ikki vektorning yig'indisi ekanligini ko'rsatadi. Ulardan biri o'zaro faoliyat mahsulot tezlik va magnit maydon vektorlari. O'zaro faoliyat mahsulotning xususiyatlariga asoslanib, bu tezlik va magnit maydon vektorlariga ham perpendikulyar bo'lgan vektor hosil qiladi. Boshqa vektor elektr maydon bilan bir xil yo'nalishda. Ushbu ikki vektorning yig'indisi Lorents kuchidir.
O'zgaruvchan elektromagnit maydon o'z kelib chiqishiga qarab a shaklida tarqaladi to'lqin. Ushbu to'lqinlar vakuumda yorug'lik tezligi va keng mavjuddir spektr ning to'lqin uzunliklari. Ning dinamik maydonlariga misollar elektromagnit nurlanish (chastotani oshirish tartibida): radio to'lqinlari, mikroto'lqinli pechlar, yorug'lik (infraqizil, ko'rinadigan yorug'lik va ultrabinafsha), rentgen nurlari va gamma nurlari.
Orçay
Orçay Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Romorantin-Lanthenay tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
257 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 13,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 18,5 km2.
Civray-de-Touraine
Civray-de-Touraine Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Indre-et-Loire departamenti Tours tumani tarkibiga kiradi.
Vidar Riseth
Ilk faoliyati
Riseth Rusenborgga 1991-yilning yanvarida mahalliy Neset jamoasidan kelib qoʻshilgan. 1992-yilgi chempionat mavsumida bitta oʻyin oʻtkazdi. 1993-yilda oʻtgan yilga nisbatan koʻproq oʻyinlarda maydonga tushdi. 1994-yilda Kongsvinger IL klubiga qoʻshildi. Klub safida uch mavsum oʻynadi va faoliyatining ushbu davrida markaziy hujumchi sifatida jamoasining toʻpurarlaridan boʻldi. 1993-yilda Kongsvinger klubiga ijaraga qoʻshildi. 3 yil oʻynab, Luton Town ga qisqa muddatli ijara asosida qoʻshildi.
Orchaise
Orchaise Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.
Civray-de-Touraine
Aholisi
1810 nafar aholi istiqomat qiladi (2011). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 79,0 nafar kishi.
Borstel-Hohenraden
Borstel-Hohenraden Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Pinneberg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 14,88 km2. 2263 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Civray-de-Touraine
Geografiyasi
Maydoni — 23,0 km2.
Borstel-Hohenraden
Hududi
Borstel-Hohenradenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Orchaise
Aholisi
855 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 43,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 19,8 km2.
Vidar Riseth
Ilk faoliyati
2003-yilda Norvegiyaning „Rosenborg“ klubiga qaytib keldi.
Yutuqlari
Rosenborg
Celtic
Lake Koshkonong
Aholisi
1219 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 77,39999 km2. Shundan 37,1 km2 quruqlik, 40,3 km2 esa suv maydonidir.
IC 5286
IC 5286 Indus yulduz turkumidagi Sbc (ixcham choʻziq spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Sermesse
Aholisi
172 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 21,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,2 km2.
Vesprem okrugi
Vesprém (Veszprém vármegye, talaffuz qilingan [vɛspreːm]; Komitat Wesprim (Weißbrunn)) — Vengriyadagi maʼmuriy okrug (vármegye). Vesprém, shuningdek, Veszprém okrugi poytaxtining nomi.
Vesprém okrugi
Vesprém okrugi Vengriyaning gʻarbiy qismida joylashgan. Bakoni tepaliklarini hamda Balaton koʻlining shimoliy qirgʻogʻini qamrab oladi. U Vengriyaning Vas, Dyor-Moson-Sopron, Komárom-Estergon, Feyer, Somogi hamda Zala okruglari bilan chegaradosh. Vesprém okrugining poytaxti — Vesprém. Markal daryosi gʻarbiy chegarasining bir qismi boʻylab oqadi. Uning maydoni 4613km². right|thumb|200x200px| Vesprém okrugi eski xaritada
Demografiya
2015-yilda uning aholisi 346 647 kishini tashkil etdi hamda aholi zichligi 77 km² ni tashkil etdi.
Etnik kelib chiqishi
Vengriya koʻpchiligidan tashqari, asosiy ozchiliklar — nemislar hamda loʻlilar.
Jami aholi (2011-yilgi aholi roʻyxati): 353 068 nafar kishi Etnik guruhlar (2011-yilgi aholi roʻyxati) : Oʻzini aniqlagan: 315 436 nafar kishi:
Vesprém okrugidagi taxminan 51 000 nafar kishi 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda oʻz etnik guruhini eʼlon qilmagan.
Din
2011-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra okrugdagi diniy eʼtiqod :
Mintaqaviy tuzilma
right|thumb|380x380px| Vesprem okrugi okrugi
Siyosat
thumb|275x275px| Vesprém okrugi boshqarmasi. 2019-yilgi mahalliy hokimiyat saylovlarida saylangan Vesprem okrug kengashi 17 ta maslahatchidan iborat boʻlib, quyidagi partiya tarkibiga ega :
Munitsipalitetlar
(2011-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholi soni boʻyicha)
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Pallejá
Pallejá Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Barselona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 8,23 km2. Aholisi — 11263 kishi (2010).
NGC 1738
NGC 1738 Quyon yulduz turkumidagi SBbc tipli galaktikadir.
Saint-Albin-de-Vaulserre
Saint-Albin-de-Vaulserre Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Isère departamenti La Tour-du-Pin tumani tarkibiga kiradi.
Ferma prinsipi
Yorugʻlikning tarqalishi yorugʻlik toʻlqinlari energiyalarining koʻchishi bilan bogʻliqdir. Agar quyoshdan kelayotgan nurni qandaydir kichik tirqishdan oʻtkazib havoda qarab tursak yorugʻlik dastasi hosil boʻladi. Bu yorugʻlik shu'lasidir. Agarda biz tirqishni kichraytirib shu’lani ingichkalashtirsak yorugʻlik nuri hosil boʻladi. Biroq uni cheksiz ingichka qilish mumkin emas.
NGC 1738
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Saint-Albin-de-Vaulserre
Aholisi
368 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 73,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,0 km2. Dengiz sathidan 253 – 522 m balandlikda joylashgan.
.it
.it — Italiya uchun yuqori darajali milliy domen.
Ferma prinsipi
Yorugʻlik nuri- bu yoʻnalishlari fazoning ixtiyoriy nuqtasida yorugʻlik energiyasining koʻchish yoʻnalishi bilan ustma-ust tushadigan geometrik chiziq.
.it
Havolalar
סיומת אינטרנט Toppdomän
Ferma prinsipi
Bir jinsli muhitda yorugʻlik toʻgʻri chiziq boʻylab tarqaladi. Bir jinsli boʻlmagan muhitda yorugʻlik nuri egiladi. 1662- yilda fransuz matematigi Ferma bir jinsli boʻlmagan muhitda yorugʻlik tarqalish yoʻlini topishga imkon beradigan prinsip yaratdi va uni Ferma prinsipi deb nomladi.
Ferma prinsipi- geometrik optikaning asosiy prinsipi. Unga koʻra, yorugʻlik nuri fazodagi ikki nuqta orasida shunday yoʻl boʻyicha tarqaladiki, yorugʻlik bu yoʻlni oʻtishi uchun shu nuqtalarni tutashtiruvchi boshqa yoʻllarga nisbatan yoki eng kam, yoki eng koʻp yoki bir xil vaqt sarf qiladi.
Ferma prinsipidan geometrik optikaning asosiy qonunlari: yorugʻlikning toʻgʻri chiziq boʻylab tarqalish qonuni, qaytish qonuni va sinish qonunlari kelib chiqadi.
IC 3654
IC 3654 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
IC 5287
IC 5287 Baliq yulduz turkumidagi SBb (ixcham choʻziq galaktika) tipli galaktikadir.
Remshalden
Remshalden Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Rems-Murr-Kreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 15,15 km2. 13 386 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Remshaldenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Sant Andreu de la Barca
Sant Andreu de la Barca Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Barselona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 5,53 km2. Aholisi — 26682 kishi (2010).
Çakırlı (Tarsus)
Çakirli— Turkiyaning Mersin viloyati Tarsus tumaniga qarashli qishloq. Toros tog'larining janubiy yon bag'irlarida joylashgan. Tarsusgacha bo'lgan masofa 24 km va Mersingacha bo'lgan masofa 45 km. Chaqirli aholisi 2011 yilga kelib 877 kishini tashkil etadi. Uzum qishloqning eng muhim qishloq xo'jaligi mahsulotidir.
Kömpöc
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Vengriyadagi xorvatlar bu qishloqni Kempac va Kompac deb atashadi.
Geografiyasi
U 30 km2 ta maydonni egallagan va 803 nafar aholi istiqomat qiladi (2002).
Bremondans
Bremondans Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Pontarlier tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
79 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 11,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,2 km2. Dengiz sathidan 522 – 664 m balandlikda joylashgan.
Civray-sur-Esves
Civray-sur-Esves Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Indre-et-Loire departamenti Loches tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
200 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 14,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 13,5 km2.
Kirgil ota ziyoratgohi
Kirgil ota ziyoratgohi — Fargʻona viloyatining Margʻilon shahrida joylashgan qadamjo. Marg‘ilon shahar, Bobodehqon ko‘chasi, 2-uyda joylashgan.
„Kirgil mozor“ ziyoratgohi Marg‘ilon shahriga janub tomondan kirishda shu nom bilan ataluvchi mahalla ichida joylashgan. Ikkinchi nomi „Kirg‘il mozor“. Ziyoratgoh 1933-yilda qurilgan. milliy uslubda qurilgan maqbara, chillaxona, ayvonlardan iborat.
Maqbara toʻgʻrisida aholi oʻrtasida har xil fikrlar mavjud. Naql qilinishicha, bundan taxminan ikki yuz yil muqaddam yashab o‘tgan Kirg‘il ota yoxud „Mushukni tiriltirgan to‘ram“ nomi bilan mashhur bo‘lgan Hazrat Ubaydulloh ibn Abdulloh xoʻja qabri ustida qurilgan maqbara. Xalq ogʻzida Kirgil ota ziyoratgohi deb atalishiga oid rivoyatlar ham mavjud: Kunlardan bir kuni hazrat Ubaydullo Xoʻja Eshon masjidda vaʼz aytib turgan mahali uning muridlaridan biri kelib „Hazratimning vaʼzlarini eshitishga kech qolibman“, deb tashqarida qolib kirishga jur’at qilolmay turgan bir paytda uning holati Ubaydullo Xoʻja Eshonga ayon bo‘ladi: „Kirgil so‘fi“, deya xitob qiladi ustoz. Masjiddagilar hazrat bu so‘zlarni kimga aytdi ekan deb taajjubga tushganlarida eshik ochilib, boyagi so‘fi kirib keladi. Shu tarzda Ubaydullo Xoʻja Eshonni „Kirgil ota“ deb atashgan ekan. Boshqa bir rivoyatda keltirilishicha, Farg‘ona vodiysi hududiga qalmoqlar bosqin qilib, hozirgi Qirguli hududiga yetib kelganlarida bunday dahshatli baloni yoʻq qilishni aholi Hazrat Ubaydullo Xoʻja Eshondan iltimos qiladi. „Avliyolar xudomas lekin Xudo ulardan judo emas“, deganlaridek Hazrat Ubaydullo Xoʻja Eshon erta tongda Xudodan yurtga kelgan baloni tezroq daf qilishni so‘rab: „Xudoyim, bu dushmanni o‘zing qaytar! Iloyo bitta qolmay qirilib ketsin“, deya duo qilgach, dushman o‘z-o‘zidan qirilib ketgan ekan. Shundan so‘ng bu nom „Qirg‘il“ yoxud keyinchalik „Qirguli“ deb yuritilgan.
Majmuaning sovetlar davridagi taqdiri nomaʼlum. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarori bilan 2019-yilning 4-oktyabrida Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Haydalma yer
Haydalma yer, ekin yer — muntazam haydaladigan va foydalaniladigan, odatda turli ekinlar ekiladigan qishloq xoʻjaligi yerlari (qarang Yer fondi). Sugʻorma dehqonchilik mintaqasida Haydalma yer doimiy sugʻoriladigan, shartli sugʻoriladigan va lalmikor yerlarga boʻlinadi. Doimiy sugoriladigan Haydalma yer da ekinning suvga talabi vegetatsiya mobaynida toʻla taʼminlanadi. Shartli sugoriladigan Haydalma yerda oʻsimliklarning suvga boʻlgan talabi qisman (70% gacha) qondiriladi. Lalmikor yerlar yogʻinlardangina taʼminlanadi. Oʻzbekistonda suv taʼminotining yaxshilanishi va yerlarni oʻzlashtirish hisobiga sugʻoriladigan Haydalma yerlar maydoni ortib, shartli sugʻoriladigan hamda lalmikor yerlar maydoni kamayib bormoqda. Sugʻoriladigan Haydalma yer partov, foydalanilmaydigan va boshqa yerlarni oʻzlashtirish hisobiga ham koʻpaydi. Turli maqsadlar, ayniqsa, qishloq xoʻjaligiga bogʻliq boʻlmagan ehtiyojlar uchun qishloq xoʻjaligi yerlaridan yer ajratish Oʻzbekiston Respublikasining Yer Kodeksi (1998, 30-aprel) bilan tartibga solinadi. Oʻzbekiston Respublikasida jami qishloq xoʻjaligi yerlari 26753,6 ming ga, shundan Haydalma yer maydoni 4056,6 ming ga ni tashkil etadi (2005). 2004-yilda barcha toifadagi xoʻjaliklarda qishloq xoʻjaligi ekinlari 33691,5 ming ga maydonga ekildi.
Haydamaklar
Haydamaklar, gaidamaklar (turkiycha — haydalmoq) — Oʻng sohil Ukrainada 18-asrdagi xalq-ozodlik harakati qatnashchilari. Tarixiy man-balarda 1717-yildan H. haqida maʼlumotlar uchraydi. H. polyak va ukrain shlyaxtichlari (zodagonlari) mulklarini talontaroj etishgan. H. otryadlari ukrain dehqonlari, Zaporojye kazaklarining eng kambagʻal qatlami, yollanma batraklar, hunarmandlardan tarkib topgan. Chor Rossiyasi H. harakatini bostirishda faol qatnashgan, 1734, 1750 va 1768-yillarda bu harakat yirik xalq qoʻzgʻoloniga aylangan. H. harakatining eng yuqori nuqtasi 1768-yildagi qoʻzgʻolon boʻlgan. Oʻng sohil Ukraina Rossiya tarkibiga kirgach (1793), oʻlkadagi kurash boshqacha tus olgan.
1918—20 yillardagi Fuqarolar urushi davrida qizil armiya bilan kurashgan ukrain qoʻzgʻolonchilari ham oʻzlarini H. deb atashgan.
Haydalma qatlam osti gorizonti
Haydalma qatlam osti gorizonti, tuproqning haydalma qatlam osti gorizonti — koʻp yillar davomida yerga ishlov berish va sugʻorish natijasida tuproqning haydalma qatlami ostida hosil boʻladigan zich qavat. U, asosan, qumoq va soz mexanik sugʻoriladigan (baʼzan lalmikor yerlarda) tuproqlarni koʻp muddat (kamida 15—20 yil) mobaynida bir xil chuqurlikda haydash oqibatida shakllanadi; uning zichligi va qalinligi yerni oʻzlashtirish hamda sugʻorish muddatlari (davri)ga bogʻliq holda orta boradi. Bu qavat, odatda, oʻta zichlashganligi, yirik palaxsa kesakli tuzilishi, juda mayda kolloid loyqali zarrachalar miqdorining koʻpligi va suvga chidamli agregatlarning deyarli yoʻqligi bilan tavsiflanadi. Baʼ-zan uni tuproq "plugtovoni", "plug osti zich qatlami" deb notoʻgʻri atashadi. Haydalma qatlam osti gorizontio.g. "plugtovon" (12—15 sm)ga qaraganda ancha qalin (18—25 sm) boʻladi. Tuproq "plugtovoni" Haydalma qatlam osti gorizontio.g .ning eng ustki qismi boʻlib, yuqori hajm massasi (1,45—1,65 g/sm3) va kam umumiy gʻovaklikka (40—45%) ega. Ayniqsa choʻl zonasidagi mexanik tarkibi ogʻir va shoʻrtob sugʻoriladigan tuproqlarning zichligi yuqori, bu qatlam suvning shimilishi va sizib oʻtishini keskin kamaytiradi, ekinlar ildi-zining oʻsishi va rivojlanishiga, shuningdek shoʻrning yuvilishiga salbiy taʼsir etadi.
Haydalma qatlam osti gorizontio.g .ning salbiy taʼsirini bartaraf etish uchun har 4—5 yilda bir marta shudgorlashda yerni chuqurroq haydab, shu qatlamni ham yumshatib turish yoki haydalma qatlam qalinligini asta-sekin oshirib borish zarur.
Haydar (maʼnolari)
Haydar:
Polsha tarixi (1918—1939)
Urushlararo Polsha tarixi 1918-yilda mustaqil Polsha davlatining tiklanishidan to 1939-yilda Ikkinchi jahon urushi boshlanishida fashistlar Germaniyasi tomonidan Gʻarbdan Polshaga bostirib kirishigacha boʻlgan davrni, soʻngra Sharqdan ikki haftalik Sovet Ittifoqini oʻz ichiga oladi. Keyinroq jahon urushlari orasidagi Polsha suverenitetining yigirma yillik davri Interbellum deb nomlanadi.
Polsha 1918-yil noyabr oyida Avstriya-Vengriya, Germaniya va Rossiya imperiyalarining bir asrdan ortiq boʻlinishidan soʻng qayta tiklandi. Uning mustaqilligi 1919-yil iyundagi Versal shartnomasi orqali gʻolib davlatlar tomonidan tasdiqlandi va hududning katta qismi 1918-yildan 1921-yilgacha boʻlgan qator chegara urushlarida gʻalaba qozondi. Polshaning chegaralari 1922-yilda belgilab qoʻyilgan va 1923-yilda xalqaro miqyosda tan olingan. Polsha siyosiy sahnasi 1926-yil may oyida Jozef Piłsudski (1867—1935) hokimiyatni qoʻlga kiritgunga qadar va demokratiya tugaguniga qadar demokratik, ammo tartibsiz edi. Agrar siyosati yerlarning dehqonlarga qayta taqsimlanishiga olib keldi va 1921—1939-yillarda mamlakatda sezilarli iqtisodiy oʻsishga erishildi. Aholining uchdan bir qismi ozchiliklardan — ukrainlar, yahudiylar, belaruslar, litvaliklar va nemislar dan iborat edi.
Shakllanish yillari (1918—1921)
AQSh prezidenti Vudro Vilson oʻzining "Oʻn toʻrt bandi" da Polsha mustaqilligini urush maqsadi qilib qoʻydi va bu maqsad 1918-yil bahorida ittifoqchilar tomonidan maʼqullandi. Germaniyaga qoʻyilgan sulh shartlarining bir qismi sifatida barcha nemis kuchlari Polsha va boshqa bosib olingan hududlarda turishlari kerak edi. Urush tugagach, nemislar Piłsudskiyni hibsga olib, Varshavaga qaytarib yubordilar. 1918-yil 11-noyabrda nemislar tuzgan qoʻgʻirchoq hukumatni oʻz nazoratiga oldi. Ignacy Daszinski 6-noyabrdan boshlab Lyublindagi qisqa muddatli Polsha hukumatini boshqargan, ammo Piłsudski bu vaqtda katta obroʻga ega edi. Daszinski va boshqa Polsha rahbarlari uni armiya boshligʻi va amalda Polsha Respublikasiga aylangan davlat rahbari sifatida tan oldilar.
Chegaralar
Oʻsha davrdagi koʻpchilik Polsha rahbarlari kattaroq Polsha davlatini yaratishni istardi; Parij tinchlik konferensiyasi davridagi optimal rejalardan biri: Sharqiy Prussiya va Germaniyaning Königsberg shahrini Polsha bilan bojxona ittifoqiga qoʻshishni oʻz ichiga olgan edi. Shu bilan birga, sobiq Polsha-Litva Hamdoʻstligining aniq chegaralari istalmagan, garchi Roman Dmowski tomonidan ochilish gambiti sifatida eslatib oʻtilgan. Polsha va uning aholisi oʻz davlatlarini (masalan, Ukraina, Belorussiya va Boltiqboʻyi: Litva, Latviya, Estoniya) yaratish uchun kurashayotgan paytdan beri bu yerning katta qismi Rossiya imperiyasi tomonidan nazorat qilingan. Polsha rahbariyati xalqni 17-asr chegaralariga qaytarishni maqsad qilmagan. Polsha siyosatchilari oʻrtasida Polsha boshchiligidagi yangi davlat qancha hududni oʻz ichiga olishi va u qanday shaklda boʻlishi kerakligi haqida turlicha fikr bildirgan. Yuzef Piłsudski demokratik, Polsha boshchiligidagi mustaqil davlatlar federatsiyasi ni tuzish tarafdori edi. left|thumb|324x324px| 1920-yilgi "Xalqlar atlasi" xaritasi, Polsha va Boltiqboʻyi davlatlarining [[Brest sulhi|Brest-Litovsk va Versal shartnomalaridan keyin va Riga tinchligigacha boʻlgan chegaralari aniqlanmagan.]]
Sovet Rossiyasi bilan urush
Sovetlar bilan harbiy toʻqnashuv Polshaning sharqdagi chegaralarini belgilovchi omil boʻldi. Piłsudski Ukrainaning qolgan qismi (Kiyevdagi Polshaga doʻst hukumat boshchiligida u oʻrnatishga yordam berishi kerak edi) va Litva bilan federatsiya yaratishni va shu tariqa " Intermarium " (polyakcha: „Międzymorze“, tom maʼnoda) deb nomlangan Markaziy va Sharqiy Evropa federatsiyasini tashkil qilishni rejalashtirgandi. „dengizlar orasidagi hudud“). Rossiyaning yangi kommunistik hukumati rahbari Lenin Polshani urushdan keyingi uyushmagan Germaniyaning ishchilar sinfiga kommunizm oʻtishi uchun koʻprik sifatida koʻrdi. Va bu masala yanada murakkablashdi, chunki baʼzi bahsli hududlar 18-asrning oxirida boʻlinganidan beri turli xil iqtisodiy va siyosiy oʻziga xosliklarni oʻzlashtirgan, baʼzilarida esa etnik polyak koʻpchilik boʻlmagan, birinchi navbatda, ularni polyaklar oʻzlarining tarixiy hududlari deb bilishgan chunki ular Polshani koʻp millatli davlat sifatida tasavvur qilishgan.
Sovet tarixshunosligida Polsha-Sovet urushi „ Oq qutblarga qarshi urush“ deb ham atalgan.
Riga kelishuvi butun mintaqaning keyingi yillardagi taqdiriga katta taʼsir qildi. Ukrainlar va belaruslar oʻzlarining davlati yoki viloyatisiz qolishdi va baʼzi polshaliklar ham Sovet Ittifoqi chegaralarida boʻlishdi. Fuqarolarining uchdan bir qismi etnik boʻlmagan polyaklar boʻlgan yangi tashkil etilgan Ikkinchi Polsha Respublikasi bu jarayonda oʻzini begona his qilgan mamlakatdagi etnik ozchiliklar hisobidan Polsha oʻziga xosligi, madaniyati va tilini targʻib qilish bilan shugʻullangan.
1926-yilgi davlat toʻntarishi
Konstitutsiya qabul qilingandan soʻng, Pilsudski ijroiya hokimiyatining cheklangan rolidan norozi boʻlib, lavozimidan isteʼfoga chiqdi. Seymning samarasizligi uning atrofidagilarning bir qismini harbiy toʻntarish va hokimiyatni qayta tiklashni taklif qilishiga olib keldi; u yoʻq dedi. 1926-yilga kelib, u koʻndirildi va 1926-yil maydagi davlat toʻntarishini boshladi, bu esa ozgina zoʻravonlik bilan muvaffaqiyat qozondi. Keyingi oʻn yil davomida Piłsudski Polsha ishlarida umumiy mashhur markazchi rejimning kuchli shaxsi sifatida hukmronlik qildi, garchi u hech qachon mudofaa vaziridan tashqari rasmiy unvonga ega boʻlmagan. U 1921-yilgi konstitutsiyani saqlab qoldi va shovqinli, samarasiz Seym oʻz faoliyatini davom ettirdi, lekin u deyarli har doim unga xohlagan narsani berdi. Rejim tanqidchilari vaqti-vaqti bilan hibsga olindi, lekin ularning aksariyati tuhmat uchun sudga tortildi. Marshal oʻzini partizan siyosatdan ustun boʻlgan va Polsha Sotsialistik partiyasidan uzoqlashib, koʻproq xalq tomonidan qoʻllab-quvvatlangan milliy qutqaruvchi sifatida koʻrsatdi. 1935-yilda Polshaning yangi Konstitutsiyasi qabul qilindi, ammo Piłsudski tez orada vafot etdi va uning merosxoʻrlari ochiq avtoritarizmga oʻtishdi.
.je
.je — Jersi oroli uchun yuqori darajali milliy domen.
Havolalar
Toppdomän
Polsha tarixi (1918—1939)
1926-yilgi davlat toʻntarishi
Ikkinchi Respublika 1918-yildagi yuqori natijalarga erisha olmadi. Chexoslovakiya bundan mustasno, Markaziy Evropaning boshqa joylarida boʻlgani kabi, demokratiyani oʻrnatishga urinish muvaffaqiyatli boʻlmadi.
Iqtisodiy va ijtimoiy muammolar
Hukumat chet elga qarashli aktivlarni milliylashtirdi va ularni boshqardi, chunki ularni sotib olish uchun ichki kapital yetarli emas edi va kimga nimani olish kerakligini aniqlashdan koʻra osonroq edi. Polsha Sharqiy Evropadagi boshqa davlatlarga qaraganda iqtisodiyotda davlatning yuqori darajada ishtirok etishi va kamroq xorijiy sarmoyaga ega edi. Iqtisodiyotni markazlashtirishga boʻlgan bunday eʼtibor Polshaning rivojlanishiga toʻsqinlik qildi. Iqtisodiyot asosan agrar sohaga asoslangan edi va 1929-yilda boshlangan butun dunyo boʻylab Buyuk Depressiya har bir sohada qiyinchiliklarni yuzaga keltirdi. Daromadlari 50% yoki undan koʻproqqa tushgan dehqonlar eng koʻp zarar koʻrdi.
Ozchiliklar
Milliy aholining 15% ga yaqinini tashkil etuvchi va bir qancha sharqiy viloyatlarda koʻpchilik boʻlgan Ukraina ozligi bilan munosabatlar yanada keskinlashdi. Ukrainaliklar oʻzlarining polshalik mulkdorlaridan va hukumatning ularni polonizatsiya qilish siyosatidan norozi boʻlgan kambagʻal dehqonlar edi. 1924-yildan keyin maktablar ikki tilda edi (talabalar polyak tilini oʻrganishlari kerak edi) va davlat idoralarida ukrain tilidan foydalanishga ruxsat berilmagan. Baʼzi ukrainaliklar sabotaj qilishga harakat qilishdi va hukumat ommaviy hibsga olish bilan bostirildi; bu Ukraina jamoat markazlarining Polsha oʻt qoʻyishiga toqat qildi. Pravoslav cherkovlari, ayniqsa Voliniya viloyatida yopildi. Ayrim erkaklar yashirincha kirib, hukumat bilan hamkorlik qilgan ukrainaliklarga, shuningdek, Polshaning yuqori mansabdor shaxslariga suiqasd uyushtirishga uringan.