cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oqila onalar
Ijtimoiy harakatchanlik, faollik Bobur hokimiyatiga xayrixohlik, kuchli individualizm kabilar faqat Eson Davlatbegimga xosdir. Shu tufayli Bobur siyosiy hayotini boyitgan ulug‘ onasiga bo‘lgan muhabbati va hurmatini izhor etib "Xotunlar orasida ra’y va tadbirda mening ulug‘ onam Eson Davlatbegimcha kam bo‘lg‘ay edi. Bisyor oqila va mudabbira edi. Ko‘proq ish - kuch alarning mashvarati bila bo‘lur edi" (Bobur. Boburnoma, "Sharq" NMAK, 2002. 47-bet), deb yozadi. Boburning bu fikrlariga monand va xayrixoh ­fikrlar boshqa manbalarda ham uchraydi (Gulbadanbegim. Humoyunnoma. "Ma’naviyat", 1998. 13 — 14-betlar; Muhammad Haydar Mirzo. Tarixiy Rashidiy. "Sharq" NMAK, 2010. 147, 148, 155, 157-betlar; Xondamir. ­Buyuklik xislati. "Sharq" NMAK, 2011. 44 — 45-betlar).
Zarkamar (Qubodiyon tumani)
Zarkamar (Заркамар)  — Tojikiston Respublikasining Zarkamar tumani, Zarkamar jamoatiga qarashli daha. Zarkamar dahasidan tuman markazigacha 17 km.
Oqila onalar
Bobur o‘z tasvir va ta’riflarida biron bir xotin-qizning shakli-shamoyili, hashamati, ­kiyinish tarzi, zebu ziynati, pardozi bilan bog‘liq jihatlariga lavhalarni bermaydi, vaholanki lirikasida bunday badiiy tasvirlarni uchratishimiz mumkin. Bobur xotin-qizlarning aqli, odobi, farosati, hurmat va e’tibori, latofati, mehru muhabbati, idroki masalasida qat’iy fikr bildiradi. Hatto munosiblik jihatidan o‘ziga teng bo‘lgan ayolni topish Bobur uchun ham oson kechmaganidan xabardor bo‘lamiz.
Zarkamar (Qubodiyon tumani)
Aholisi
Aholisi — 3288 kishi Taqsimoti maʼmurii Ҷumhurii Toҷikiston — D 2017.
Büyüköz, Ahırlı
Büyüköz — Koniyaning Ahirli tumanida joylashgan mahalla.
Mahallada 50 ga yaqin xonadon bo'lib, aholining ko'pchiligi keksalardir. Mahalla Bademli, Küçüköz va Aliçerçi qishloqlariga yaqin. Mahallaning sharq tomonida kichik bir tepalik, tepalikning ro‘parasida esa kichik ariq bor.
Philippe Audet
Filipp Audet (1977-yil 4-iyunda tugʻilgan) — kanadalik sobiq professional xokkeychi. U 1998—1999-yilgi mavsumda Detroyt Red Wings bilan Milliy xokkey ligasida 4 ta oʻyin oʻtkazdi. 1997-yildan 2013-yilgacha davom etgan faoliyatining qolgan qismini turli kichik ligalarda va qisqa vaqt davomida Yevropada oʻtkazdi.
Oʻyin faoliyati
Audet Ontario shtatining Ottava shahrida tugʻilgan. Yoshligida u 1991-yilda Kvebekdagi Xalqaro Pee-Vi xokkey turnirida Kvebekning Beauce shahridan kichik xokkey jamoasi bilan oʻynagan. U Detroyt Red Wings tomonidan 1995-yilgi NHL kirish loyihasida 52-oʻrinni egallagan, keyinchalik 1998-99 mavsumida Milliy xokkey ligasida ushbu jamoa bilan oʻynagan. Qizil qanotlarda oʻynaganidan soʻng, u AHLda ikkita jamoada, shuningdek, Elitserieda va Deutsche Eishockey Ligada bir jamoada oʻynadi.
Daisen (Akita)
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cd/Omagari_district_Daisen_city_center_area_Aerial_photograph.1976.jpg/220px-Omagari_district_Daisen_city_center_area_Aerial_photograph.1976.jpg|right|thumb| Omagari tumani — Daisen shahar markazi hududining Aerosurati.1976-yil Yaponiyaning Akita prefekturasida joylashgan shahardir. 2019-yil 1-aprel holatiga koʻra, shaharda 31.457 ta xonadonda, 81.133 nafar aholi istiqomat qiladi va aholi zichligi har kvadrat kilometrga 94 kishidan toʻgʻri keladi. Shaharning umumiy maydoni 866,77 kvadrat kilometr (334,66 mi²) ni tashkil etadi.
Geografiyasi
Daisen markaziy Akita prefekturasining tekisliklarida joylashgan boʻlib, gʻarbda Akita shahri va sharqda Ivate prefekturasi va Ou togʻlari bilan chegaradosh. Shaharning maydoni Tokioning umumiy maydonidan kattaroqdir.
Iqlimi
Daisen nam kontinental iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi Dfa / Cfa), katta mavsumiy harorat farqlari kuzatiladi, juda issiq (va koʻpincha nam) yoz va sovuq (baʼzan qattiq sovuq) qish fasli hududga xosdir. Yogʻingarchilik yil davomida sezilarli boʻlsa-da, lekin avgustdan oktyabrgacha eng kuchli darajasi qayd etilgan. Daisendagi oʻrtacha yillik harorat 10.9 C ni tashkil etadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1819.4 mm boʻlib, avgust eng seryogʻin oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat oʻrtacha 24.3 C atrofida va eng past harorat yanvarda, taxminan -1.6 C boʻladi.
Demografiyasi
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Daisen aholisi soni taxminan 1960-yilda eng yuqori choʻqqiga chiqdi va oʻshandan buyon doimiy ravishda kamayib bormoqda.
Tarixi
Hozirgi Daisen hududi qadimgi Deva viloyatining bir qismi boʻlgan. Edo davrida, hudud Hitachi provintsiyasidagi sobiq mulklaridan Kubota domeniga koʻchirilgan Satake sulolasining nazorati ostida boʻlgan. Meidzi davri boshlangandan va zamonaviy munitsipalitetlar tizimi oʻrnatilgandan soʻng, hudud 1878-yilda Akita prefekturasining Semboku tumani tarkibiga kiritilgan.
Daisen shahri 2005-yil 22-martda Omagari shahri, Kamioka, Kyova, Nakasen, Nishisenboku, Ota va Semboku shaharlari hamda Nangai qishlogʻi (barchasi Semboku tumanidan) qoʻshilishi natijasida tashkil etilgan.
Hukumat
Birlashgandan soʻng, Daisen 145 aʼzodan iborat butun Yaponiyadagi eng katta shahar assambleyasiga ega boʻlgan. Endi shaharda toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 28 aʼzodan iborat bir palatali shahar qonun chiqaruvchi organi boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakli mavjud. Shahar Akita prefekturasi assambleyasiga besh aʼzoni qoʻshish huquqiga ega. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining 3-Akita okrugi tarkibiga kiradi.
Iqtisodiyoti
Daisen iqtisodiyoti qishloq xoʻjaligiga asoslangan va bu hudud guruch yetishtirish bilan ajralib turadi. Daisen shahrida bir nechta sake ishlab chiqaruvchi korxonalar faoliyat yuritadi.
Taʼlim tizimi
Daisenda shahar hukumati tomonidan boshqariladigan 16 ta davlat boshlangʻich maktabi va 11 ta davlat oʻrta maktabi shuningdek, Akita prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan beshta davlat oʻrta maktabi faoliyat yuritadi. Shaharda yana, bitta xususiy litsey ham mavjud. Prefekturada nogironlar uchun bitta maxsus taʼlim maktabi ham bunyod etilgan.
Temir yoʻllar
20x20px Sharqiy Yaponiya temir yoʻl kompaniyasi — Akita Shinkansen
20x20px Sharqiy Yaponiya temir yoʻl kompaniyasi — Ou magistral liniyasi
20x20px Sharqiy Yaponiya temir yoʻl kompaniyasi — Tazavako liniyasi
Michelle Rodriguez
Mayte Michelle Rodriguez (1978-yil 12-iyunda tugʻilgan) - amerikalik aktrisa.
Bamyan Airport
Bamyan aeroporti, rasmiy nomi Shahid Mozori aeroporti, Afgʻonistonning Bamyon viloyatining poytaxti boʻlgan Bamyon shahrida joylashgan. Bu mamlakat Transport va fuqaro aviatsiyasi vazirligi (MoTCA) tasarrufidagi ichki aeroport va Bamyan viloyati aholisiga xizmat koʻrsatadi. Aeroport va uning atrofida xavfsizlik Afg'oniston milliy xavfsizlik kuchlari tomonidan ta'minlanadi.
Aeroport 8415 ft ) balandlikda joylashgan o'rtacha dengiz sathidan yuqori. U 7217 x oʻlchamdagi asfalt uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega. Aeroport 2014-yildan oldingi holatidan kengaytirildi va yaxshilandi. Uning rasmiy nomi Afg‘onistondagi “Hizbe Vahdat” siyosiy partiyasi asoschisi Abdul Ali Mazoriy sharafiga berilgan.
Aeroport
Aeroport 2013-yil apreligacha Forward Operating Base Kiwibase nomi bilan mashhur boʻlgan va AQSh, Yangi Zelandiya va Malayziya kabi koalitsiya qoʻshinlari, shuningdek, Yevropadan (EUPOL) politsiya otryadi va boshqa harbiy xizmatchilarga mezbonlik qilgan yirik harbiy baza yonida joylashgan. Yordam agentliklari va Yangi Zelandiya Tashqi ishlar va savdo vazirligi tomonidan boshqariladigan Yangi Zelandiya provintsiyasini qayta qurish guruhining (NZPRT) asosi edi.
Aeroportdan kichik qoʻzgʻalmas qanotli samolyotlar, qisqa parvoz va qoʻnishga qodir kattaroq samolyotlar va aylanuvchi qanotli samolyotlar foydalanadi. Bamyanga bir qator fuqarolik aviakompaniyalari, jumladan Elchixona havo kemalari, shuningdek, turli yordam agentliklari va harbiy kuchlar qo'ndi. Koalitsiyaning aylanuvchi samolyotlari odatda samolyotlarga yonilg'i quyish imkoniyatiga ega bo'lgan yonilg'i fermasi bo'lgan qo'shni Kiwibase chegarasiga tushadi.
O'tmishda Bamyan qo'nish va undan uchish juda qiyin aeroport edi. Aeroport uzun tuproq va shag'aldan iborat bo'lib, unda samolyotlar teshilganligi ma'lum bo'lgan. U taxminan dengiz sathidan 2591 m balandlikda joylashgan.
Bomiyon universiteti
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c2/Dorm_groundbreaking_at_Bamiyan_University.jpg|thumb| "Mahalliy rahbar universitetning ochilish marosimida Bamyan universiteti yotoqxonasiga tamal toshini qo'ydi, Bomiyan, Afg'oniston, 2008-yil avgust." Kent Morris surati (NAS Kobul) Bamyan universiteti (  , دبامیان پوهنتون   , taxminan 1994 yoki 1997 ) tashkil etilgan boʻlib, Afgʻonistonning markaziy qismidagi Bamyan shahridagi davlat universitetidir.
Tolibondan oldingi
Bamyan universiteti taxminan 1994-yilda (boshqa manbada 1997-yilda ko'rsatilgan) Hazoraning Hizb-i-Vahdat siyosiy partiyasi ko'magida tashkil etilgan. Tolibon hududni egallab olishidan oldin Bamyan universitetida 40-500 nafar erkak va qiz talaba, 40 nafardan kam professor bo‘lgan. 1990-yillarning o'rtalarida uning inshootlari oddiy bo'lib, bir nechta loy kulbalardan iborat edi.
Tolibon davri
Universitet 1998-yil sentabrida Tolibon tomonidan Bamyan shahrini egallab olganidan keyin yopilgan. Ikkita bino parchalanib ketgan, uchinchisi esa Tolibon kazarmalari va aloqa markazi sifatida ishlatilgan. Bu uchinchi bino 2001 -yilda Afgʻonistondagi urush boshlanishida AQSh havo hujumlari natijasida vayron qilingan.
Afg'oniston Islom Respublikasi
Amerika va Yangi Zelandiya provintsiyalarini qayta qurish guruhlari ostida universitet 2004-yilda ta'mirlandi va qayta ochildi. 97 nafar erkak va qiz talabalar qabul qilindi; ilmiy xodimlar 40 nafar bo'lib, ko'pchilik magistr darajasiga ega. Qurilish bir paytlar minalardan tozalash zarurati tufayli kechiktirildi, bu esa talabalarning noroziligiga sabab bo'ldi. Erondan boshpana topgan bir qancha afg'onlar Bamyonga qaytdi; bu guruhdan bir qancha ziyoli ayollar universitetda o'qituvchi bo'lishdi.
Avstraliyadagi iroqliklar
Avstraliyaldagi iroqliklar (أستراليون عراقيون) oʻzlarini iroqlik deb tanishtirgan Avstraliya fuqarolari. 1991-yilgi Fors koʻrfazi urushidan beri minglab iroqliklar Avstraliyadan boshpana topdi. Aholining umumiy soni 95 000 kishini tashkil qiladi. Avstraliyaning Iroqda tugʻilgan aholisi arablar, ossuriyaliklar, kurdlar, armanlar, turkmanlar va yahudiylarni oʻz ichiga oladi.
Avstraliya aholisi va uy-joylarni roʻyxatga olishda Iroqda tugʻilganlar alohida qayd etilgan birinchi yil 1976-yil edi, oʻshanda aholi soni 2273 kishi edi. 1986-yilga kelib aholi soni 4516 kishiga koʻpaydi. 1991-yilda Fors koʻrfazi urushining oxiriga kelib, u asosan Yangi Janubiy Uels va Viktoriyada 5186 kishini tashkil yetdi.
Joseph Mendes
Joseph Mendes (talaffuzi: Jozef Mendes; 1991-yil 30-martda tugʻilgan) — professional futbolchi. U Liga 2 klubi Rodezda hujumchi sifatida oʻynaydi. Fransiyada tugʻilgan Mendes Gvineya-Bisau milliy futbol jamoasini xalqaro miqyosda himoya qiladi.
Klubdagi faoliyati
Évreux shahrida tugʻilgan Mendes faoliyatini Liga 2da Grenobleda boshlagan. U yagona mavsumida jami 14 ta oʻyin oʻtkazdi va yagona golini 2010-yil 17-dekabrda urdi, oʻshanda Mendes 84-daqiqada Yoric Ravetning oʻrniga maydonga tushdi va uyida Dijon ustidan 3:1 hisobida gʻalaba qozondi. 2011-yil oktyabr oyida u Championnat milliy jamoasi Épinal bilan shartnoma imzoladi.
Avstraliyadagi iroqliklar
Koʻpgina yaqinda kelganlar Gumanitar dastur doirasida Avstraliyaga kirdilar. Koʻrfaz urushi va Iroqdagi shia va kurdlarning qoʻzgʻolonlarini bostirish 1991-yildan keyin Avstraliyaga kelgan iroqliklar sonining katta oʻsishiga olib keldi. 2001-yilgi aholini roʻyxatga olishda Avstraliyada Iroqda tugʻilgan 28 760 kishi bor edi, bu chet elda tugʻilgan aholining 0,6 foizini tashkil qilgan.
Joseph Mendes
Klubdagi faoliyati
2012-yilda Mendes Le Mans bilan ikkinchi darajaga qaytdi. U 2013-yilning dekabrigacha u yerda qoldi va keyinroq Bolgariyaning „A“ futbol guruhida Lokomotiv Plovdiv bilan 18 oylik shartnoma imzoladi. 2014-yil iyun oyida Mendes yangi koʻtarilgan Luzenac AP klubi bilan Liga 2ga qaytdi, oxir-oqibat u stadionning yetarli emasligi sababli musobaqadan chetlashtirildi. Avgust oyida Mendes xuddi shu musobaqada Le Havre bilan uch yillik shartnoma imzoladi. U 2015—2016-yilda faoliyatidagi eng yaxshi 9 ta golni kiritdi, shu jumladan 2 ta gol urgan oʻyinida 2016-yil 6-may kuni Auxerreda 3-1 hisobida gʻalaba qozongan.
2016-yilning 8-iyulida Mendes Chempionat vakili Reading bilan ikki yillik shartnoma imzoladi. Mendes 2017-yilning 15-aprelida Aston Villa ustidan 3:1 hisobida gʻalaba qozongan ilk uchrashuvida dubl qayd etdi. U ikkinchi mavsumida atigi yetti marta oʻynadi va 2018-yil may oyida Reading shartnomasini yangilashdan voz kechdi.
Avstraliyadagi iroqliklar
Tarixi
right|thumb|300x300px| 1991-yildan beri Iroqdan Avstraliyaga kelgan doimiy koʻchmanchilar soni (oylik) right|thumb|300x300px| 2011-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Sidney aholisining ulushi sifatida Iroqda tugʻilganlar geografik jihatdan hududga boʻlingan Iroqda tugʻilgan Viktoriya aholisi orasida birinchi marta 1976-yilda Viktoriya aholisini roʻyxatga olishda aniqlangan, oʻshanda 189 kishi qayd etilgan. Besh yil ichida jamoa deyarli uch baravar koʻpaydi va 408 taga yetdi va 1991-yilga kelib 603 taga yetdi. Aksariyat iroqliklar 1988-yilda yakunlangan sakkiz yillik Eron-Iroq urushi sabab boʻlgan qiyinchiliklardan qutulgan edi
Joseph Mendes
Klubdagi faoliyati
2018-yilning 2-iyulida Mendes Liga 2 klubi AC Ajaccio bilan shartnoma imzoladi. U yana Le Havredagi sobiq sherigi Ghislain Gimbert bilan birga boʻldi. Butun birinchi mavsumida gol oʻtkazmay, Mendes korsikaliklar safidagi ilk golini 2019-yil 13-avgust kuni Liga kubogining birinchi turida Valenciennesga qarshi oʻyinda (4:1) kiritdi.
2020-yilda Mendes Liga 2 jamoasi Niort bilan shartnoma imzoladi.
Avstraliyadagi iroqliklar
Tarixi
1991-yilda Koʻrfaz urushining boshlanishi koʻp sonli odamlarning Iroqdan qoʻshni davlatlarga qochib ketishiga olib keldi. Baʼzi qochqinlar maxsus gumanitar dastur doirasida Avstraliyaga qabul qilinishidan oldin besh yilgacha qayta ishlash lagerlarida yashagan. Bu davrda Avstraliyada yashovchi 400 ga yaqin iroqlikning vizalari Fors koʻrfazi urushi oxirigacha uzaytirilgan.
Iroqning Avstraliyaga immigratsiyasi 1992-1995-yillar oraligʻida eng yuqori choʻqqisiga chiqdi, Viktoriya shtatida iroqda tugʻilgan aholi soni 1996-yilga kelib 3492 kishiga koʻpaydi 2001-yilga kelib bu jamoa yana 74 foizga oshib, 6091 kishiga yyetdi. Eng soʻnggi iroqlik muhojirlar oila va malakali migratsiya toifalari ostida kelishgan. Baʼzi iroqliklar Avstraliyaga kelganidan soʻng qochqin maqomini olgan va koʻrib chiqilgunga qadar hibsga olingan.
Joseph Mendes
Klubdagi faoliyati
2022-yilning 1-iyulida Mendes Rodez bilan ikki yillik shartnomaga imzo chekdi.
Avstraliyadagi iroqliklar
Tarixi
Bugungi kunda Avstraliyadagi Iroqda tugʻilgan jamiyat madaniy jihatdan xilma-xil boʻlib, koʻplab etnik va madaniy kelib chiqishi boʻlgan koʻchmanchilar, jumladan arablar, ossuriyaliklar, kurdlar, turkmanlar, mandalar va boshqalar. Islom Iroqda hukmron din boʻlsa-da, Viktoriyada yashovchi Iroqda tugʻilgan muhojirlarning atigi 29% musulmon; 68% nasroniylar va asosan ossuriyaliklar.
Joseph Mendes
Xalqaro faoliyati
Fransiyada bisau-gvineyalik ota va senegallik ona oilasida tugʻilgan Mendes ilk bor Gvineya-Bisau milliy futbol jamoasiga 2018-yil noyabrida Namibiyaga qarshi 2019-yilgi Afrika Millatlar kubogi saralash oʻyinida qatnashish uchun tanlangan edi. U 2019-yil 8-iyun kuni Angolaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida boshlangʻich tarkibda maydonga tushdi va oʻsha oyning oxirida 2019-yilgi Afrika Millatlar kubogi uchun tanlangan, unda uning jamoasi Misrda guruh bosqichidan chiqib ketgan edi.
2019-yil sentyabrida Mendes Gvineya-Bisauning barcha gollarini 2022-yilgi futbol boʻyicha Jahon chempionatiga saralashning birinchi bosqichida San-Tome va Prinsipi ustidan umumiy hisobda 3:1 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda urdi.
Avstraliyadagi iroqliklar
Tarixi
Iroq jamiyatining deyarli yarmi uyda arab tilida gaplashadi, faqat 3% ingliz tilida soʻzlashadi, bu jamiyatdagi yaqinda kelgan muhojirlar sonini aks ettiradi. Iroqda tugʻilgan Viktoriya aholisining yarmidan koʻpi 35 yoshdan kichik va atigi 12 foizi ellikdan oshgan. Ish kuchida boʻlganlardan erkaklar va ayollar koʻpincha ishlab chiqarish sanoatida ishchilar va tegishli ishchilar sifatida ishlaydilar, qariyb toʻrtdan bir qismi esa professional lavozimlarda ishlaydi. Jamiyat Avstraliya Iroq Forumi kabi bir nechta diniy yoki madaniy uyushmalar tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi.
Futbol boʻyicha Oʻzbekiston PFL kubogi
Oʻzbekiston PFL kubogi — Oʻzbekiston Professional Futbol Ligasi (Oʻzbekiston PFL) va Oʻzbekiston Futbol Assotsiatsiyasi (FAU) hamkorligida tashkil etilgan futbol turniri. 2010-yilda tashkil etilgan. Turnirning soʻnggi qura tashlash marosimi 2015-yilda boʻlib oʻtgan.
Kubok anʼanaviy ravishda qishda (yanvarda yoki fevralda), Oʻzbekiston chempionatining yangi mavsumi arafasida oʻtkazilib, koʻplab manfaatdor klublarga mavsumoldi tayyorgarlikni oʻtkazish imkoniyatini berar edi. Qoidaga koʻra, turnir Toshkent shahrida boʻlib oʻtgan. Ayrim yillarda oʻyinlarning bir qismi Toshkent viloyatining ayrim shaharlarida (Qibray, Yangibozor) va Yangiyerda (Sirdaryo viloyati) oʻtkazilgan.
Asosan, xorijda yigʻin oʻtkazish imkoniyati boʻlmagan va shu bois mamlakatimizda xorij klublari va kuchli jamoalar bilan oʻrtoqlik oʻyinlari oʻtkazish imkoniyatiga ega boʻlmagan klublar, yetakchi klublarnining oʻrinbosarlar tarkibi, Farm klublar Oʻzbekiston PFL kubogida qatnashganlar. Turnirda Superliga jamoalaridan asosan „oʻrta darajalilar“ va „autsayderlar“ ishtirok etgan. Turnir ishtirokchilarining asosiy qismini Oʻzbekiston chempionati quyi liga klublari tashkil etadi.
Turnirda Oʻzbekistonning har bir futbol klubi ishtirok etishga haqli, bular Oʻzbekiston Superligasi, yoki Oʻzbekiston Pro-ligasi klublari, Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi ishtirokchilari, shuningdek, mamlakatning tuman yoki shahar chempionatlari ishtirokchi klublari boʻlishi mumkin. Oʻzbekiston PFL kubogida xorijiy futbol klublari ham ishtirok etishgan. Shunday qilib, 2011-yilgi Oʻzbekiston PFL kubogi turnirida Qozogʻistonning „Ordabasi“ klubi, 2012-yilgi turnirda Qozogʻistonning yana bir klubi „Oq bulaq“ ishtirok etgan.
Resident Evil
Resident Evil 2002-yilda katta ekranlarga chiqqan, Germaniya va Buyuk Britaniya davlatlari hamkorlikda tasvirga olgan jangari va dahshatli janrdagi filmdir.
Tele2
Tele2 AB — mobil aloqa diskounteri sifatida taniqli shved telekommunikatsiya kompaniyasi. Kompaniyaning bosh qarorgohi Stokgolmda joylashgan.
Tarixi
Kompaniyaning asosin 1993-yili otasi Gyugo Stenbekning guruhidagi telekommunikatsiya yoʻnalishini rivojlantirishni boshlagan Yan Stenbek tashkil etgan. 1988-yili kompaniya GSM formatida uyali aloqa xizmatin koʻrsatish litsenziyaga ega boʻldi, toʻrt yildan soʻng Shvetsiyada oʻzining birinchi tarmogʻini ishga tushirdi. 1993-yilda hozirgi nomi — Tele2 paydo boʻldi.
1996-yili kompaniya Shvetsiyadan tashqarida oʻz faoliyatini boshlaydi: 1997-2004-yillar oraligʻida Norvegiya, Estoniya, Litva, Germaniya, Avstriya, Shveytsariya, Gollandiya, Latviya va boshqa Yevropa mamlakatlarida oʻz tarmoqlarini rivojlantiradi. 2000-yili kompaniya birinchi 3G litsenziyasini oldi, 2009-yili 4G tarmoqlarini qurishni boshladi. 2001-yildan boshlab Tele2 uyali aloqa operatori sifatida Rossiyada ish boshlaydi.
2007-yilning oktabr oyida Tele2 kompaniyasi oʻzining Italiya va Ispaniya dagi boʻlinmalarin Vodafone kompaniyasiga 775 million yevroga sotgani eʼlon qilindi.
2011-yilning mart oyida Tele2 kompaniyasi oʻzining Qozogʻiston Respublikasidagi chora-tadbirlarin amalga oshirish shartlarini eʼlon qildi. Tele2 mobil aloqa tarmog‘i o‘zining xizmat ko‘rsatishin 24-aprelda Aqto‘be viloyatidan boshladi. 2011-yilning may-iyun oylarida Tele2 qamrov zonasiga Ural, Olmaota, Chimkent va Ostona (shu jumladan yaqin atrofdagi aholi punktlari) kiradi. Hozirgi paytda Tele2ning 3G tarmog‘i Qozog‘istonning barcha viloyat markazlarini qamrab olgan.
Egalari va boshqaruvi
Kompaniyaning eng yirik aktsiyadorlari Investment AB Kinnevik (aksiyalarning 47,9%), qolgan aksiyalar erkin muomalada.
Prezident — Mats Granried.
Xizmat doirasi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Map_Tele2.svg/220px-Map_Tele2.svg.png|thumb| yashil rangda — Tele2 operatori boʻlib ishlayabgan mamlakatlar, qizil rangda — ilgari operator boʻlgan mamlakatlar Tele2 xoldingi 2010-yilda Yevropaning 11 davlatida ishladi: Shvetsiya, Norvegiya, Niderlandiya, Germaniya, Avstriya, Xorvatiya, Estoniya, Latviya, Litva, Rossiya va Qozogʻiston 30 million mijozga mobil va turli xizmatlar, Internet va kabel televideniesi xizmatlarini taqdim etdi. TELE2ning litsenziyasi hududida 61 million kishi yashaydi. Bozor strategiyasi — mobil aloqa diskaunteri.
Qozogʻistonda Tele2
2009-yilning dekabr oyida kompaniya „Qozoqtelekom“ davlat telekommunikatsiya operatoridan mahalliy uyali aloqa operatori „Mobil Telekom-Servis“ (MTS) uyali aolqa operatorining 51% aksiyasin sotib olish haqidagi shartnomani imzoladi (shartnoma 2010-yilning mart oyida yakunlangan). Shartnoma qiymati 545 million sved kronasi (76,7 million dollar)ni tashkil etdi (operatorga 360 million krona (50,6 million dollar) investitsiya qilish majburiyati bilan birga). Tele2, shuningdek, Amun Capital xususiy kapital firmasiga tegishli MTSning qolgan 49%ni 5 yilning ichida sotib olish imkoniyatiga ega opsiyonga ega boʻldi. 2012-yilning 29-aprelda Tele2 Atirau viloyatida uyali aloqani ishga tushirdi, shundan soʻng operator Qozogʻistonning barcha hududlarida ishlay boshladi.
Kurd millatichiligi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/35/Flag_of_Kurdistan.svg/220px-Flag_of_Kurdistan.svg.png|right|thumb| Kurdiston bayrogʻi link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/Kurdish-inhabited_area_by_CIA_%281992%29.jpg/220px-Kurdish-inhabited_area_by_CIA_%281992%29.jpg|right|thumb| [[Markaziy Razvedka Boshqarmasi|Markaziy razvedka boshqarmasi maʼlumotlariga koʻra kurdlar yashaydigan hududlar (1992)]] Kurd millatchiligi (kurdcha romiylashtirilgan),  — kurdlar millat ekanligini taʼkidlaydigan va turli millatchiliklarga (turk, arab, eron, iroq va suriya) qarshi suveren Kurdiston davlatini yaratish tarafdori boʻlgan millatchi siyosiy harakat.
Ilk kurd millatchiligining ildizlari Usmonli imperiyasida boʻlib, kurdlar muhim etnik guruh boʻlgan. Usmonli imperiyasining boʻlinishi bilan uning koʻpchilik kurdlar tashkil topgan hududlari yangi tashkil etilgan Turkiya, Iroq va Suriya davlatlari oʻrtasida boʻlinib, kurdlarni har bir davlatda muhim etnik ozchilikga aylantirdi. Kurd millatchi harakatlari uzoq vaqtdan beri Turkiya,Iroq va Suriyaning aksariyat arab davlatlari tomonidan bostirilib kelinmoqda, ularning barchasi potentsial mustaqil Kurdistondan qoʻrqishadi. Erondagi baʼzi kurdlar ham millatchilardir, garchi u yerda millatchilik Kurdistonning boshqa qismlariga qaraganda anʼanaviy ravishda zaifroq.
1970-yillardan beri Iroq kurdlari Iroqning millatchi Baʼs partiyasi rejimlariga qarshi koʻproq muxtoriyat va hatto toʻgʻridan-toʻgʻri mustaqillikka erishish maqsadini koʻzlab kelishdi, ular esa shafqatsiz repressiyalar, jumladan, Anfal genotsidida 182 ming kurdni qirgʻin qilish bilan javob berishdi. Kurd qurolli guruhlari davlatning turk millatchiligiga qarshi kurashgan kurd-turk mojarosi 1984-yildan beri davom etmoqda. 1991-yilda Iroqdagi qoʻzgʻolonlardan soʻng NATO Iroq Kurdistonining katta qismini oʻz ichiga olgan Iroqning uchish taqiqlangan zonalarini joriy qildi, bu Iroq hukumati nazorati ostida boʻlmagan avtonomiya va oʻzini oʻzi boshqarishga yordam berdi. 2003-yilda Saddam Husayn hokimiyatdan agʻdarilgan Iroqqa bostirib kirishdan soʻng, oʻzini oʻzi boshqarishning katta oʻlchamiga ega boʻlgan, ammo toʻliq mustaqillikka erisha olmay qolgan Kurdiston mintaqaviy hukumati tashkil etildi. Suriya Kurd Demokratik Ittifoqi partiyasi Shimoliy va Sharqiy Suriya Muxtoriyat maʼmuriyatida taniqli, ammo kurd millatchiligi va Suriya hukumatining arab millatchi davlat mafkurasini rad etadi. Eron-PJAK mojarosi Eron kurdlari va Eron milliy davlati Eron oʻrtasida olib borilmoqda.
Kurd millatchiligi uzoq vaqtdan beri butun dunyo kurd diasporasi tomonidan qoʻllab-quvvatlangan va targʻib qilingan.
Tarix
Kurd millatchilik kurashi birinchi marta 19-asr oxirida birlashgan harakat kurd davlatini barpo etishni talab qilgan paytda paydo boʻlgan. Qoʻzgʻolonlar vaqti-vaqti bilan sodir boʻldi, ammo 19-asrdagi Usmonli markazlashgan siyosati boshlanganidan oʻn yillar oʻtgach, kurd yer egasi va kuchli Shemdinan oilasining boshligʻi Shayx Ubeydullah boshchiligidagi qoʻzgʻolon bilan birinchi zamonaviy kurd millatchilik harakati paydo boʻldi. „1880-yilda Ubaydulloh kurdlar uchun siyosiy avtonomiya yoki toʻgʻridan-toʻgʻri mustaqillik va Turkiya yoki Fors hukumatlari aralashuvisiz Kurdiston davlatini tan olishni talab qildi.“ Qajar Fors va Usmonli imperiyasiga qarshi qoʻzgʻolon oxir-oqibat Usmonlilar tomonidan bostirildi va Ubeydullah boshqa taniqli shaxslar bilan birga Istanbulga surgun qilindi. Birinchi jahon urushi (1914-1918) va 1922-yil Usmonli imperiyasining tugashi ortidan paydo boʻlgan kurd millatchilik harakati asosan Turkiyaning asosiy oqimidagi oʻzgarishlarga, birinchi navbatda, radikal sekulyarizatsiyaga (qattiq musulmon kurdlar nafratlanardi), hokimiyatning markazlashuviga munosabat bildirdi. (mahalliy boshliqlar hokimiyati va kurd muxtoriyatiga tahdid solgan) va yangi Turkiya Respublikasida keng tarqalgan turk etnonatsionalizmi (bu kurdlarni chegaralash bilan tahdid). Turklarga qarshi kurashayotgan Gʻarb davlatlari (ayniqsa, Buyuk Britaniya) kurdlarga kurdlar erkinligi uchun kafil boʻlishga vaʼda berdi va ular keyinchalik vaʼdasini buzdilar. Muayyan tashkilot Kurdistonni yuksaltirish jamiyati (Kurdiston Teali Cemiyeti) kurdlarning oʻziga xosligini shakllantirishda markaziy oʻrin tutgan. U Turkiyaning Ikkinchi Konstitutsiyaviy davridagi (1908-1920) siyosiy liberallashuv davridan foydalanib, kurd madaniyati va tiliga qaytadan qiziqishni etnik kelib chiqishiga asoslangan siyosiy millatchilik harakatiga aylantirdi. Taxminan 20-asr boshlarida rus antropologlari kurdlarni oʻziga xos etnik millat sifatida taʼkidlashni ragʻbatlantirdilar va kurdlar jismoniy xususiyatlariga va kurd tiliga (hind tilining bir qismini tashkil etuvchi) asoslangan Yevropa irqi (Osiyo turklari bilan solishtirganda) ekanligini taxmin qilishdi). Garchi bu tadqiqotchilar yashirin siyosiy maqsadlarga ega boʻlsalar ham (Usmonli imperiyasida norozilik ekish uchun), ularning topilmalari bugungi kunda ham koʻpchilik tomonidan qabul qilingan.
Usmonli imperiyasi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b2/Flickr_-_Gaspa_-_Cairo%2C_museo_militare_%288%29.jpg/199px-Flickr_-_Gaspa_-_Cairo%2C_museo_militare_%288%29.jpg|thumb|299x299px| [[Salohuddin al-Ayyubiy|Saladinning qahramonligi va yetakchiligi Usmonlilar imperiyasi davrida kurd millatchiligining kuchayishi uchun katta ilhom manbai boʻlgan.]] link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/16/Treaty_of_S%C3%A8vres_1920.svg/220px-Treaty_of_S%C3%A8vres_1920.svg.png|right|thumb| Bekor qilingan Sevr shartnomasiga koʻra Usmonli Turkiyaning boʻlinishi janubi-sharqiy Anadoluda Kurdiston davlatini tuzishni talab qildi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Kurdistan1920.png/220px-Kurdistan1920.png|thumb| Mustaqil Kurdiston toʻgʻrisidagi Sevr shartnomasi qoidalari (1920-yil). Yashil hudud Kurdiston davlatining poytaxti Diyarbakir (Amed) bilan Kurdiston davlatini ifodalaydi. Millet tizimida kurdlarning asosiy identifikatsiya shakli diniy edi, sunniy islom ierarxiyada eng yuqori oʻrinni egallagan (millet-i hakimiye). Usmonli imperiyasi " Tanzimat " (1829-1879) deb nomlanuvchi modernizatsiya va markazlashtirish kampaniyasini boshlagan boʻlsa-da, kurd hududlari oʻz avtonomiyalarining koʻp qismini, qabila boshliqlari esa oʻz hokimiyatini saqlab qolishgan. Buyuk Porte „segmentli, agrar kurd jamiyatlari“ — ogʻa, shayx va qabila boshligʻining anʼanaviy hokimiyat tuzilmasini oʻzgartirishga unchalik urinmadi. Kurdlarning imperiya janubiy va sharqiy chekkalaridagi geografik joylashuvi va hududining togʻli relyefi, cheklangan transport va aloqa tizimiga qoʻshimcha ravishda, davlat agentlari kurd viloyatlariga kirish imkoniga ega boʻlmagan va norasmiy harakatlar qilishga majbur boʻlgan.Bu kurdlarning hokimiyati va muxtoriyatini mustahkamladi; masalan, Usmonli qozi va muftiylari kurdlarning aksariyat hududlarida diniy qonunlar ustidan yurisdiksiyaga ega emas edilar. 1908-yilda Turk etnik oʻziga xosligining radikal shaklini daʼvo qilgan Yosh turklar hokimiyatga keladi va Usmonli uyushmalari va turkiy boʻlmagan maktablarni yopadi. Ular etnik ozchiliklar — kurdlar, lazlar va armanlarga qarshi siyosiy zulm va koʻchirish kampaniyasini boshladilar, ammo urush sharoitida ular etnik ozchiliklarga haddan tashqari qarshilik koʻrsata olmadilar. Birinchi jahon urushi oxirida kurdlar oʻz ishlarini kurd tilida olib borish, oʻziga xos anʼanalarni nishonlash va oʻzlarini alohida etnik guruh sifatida tanishtirish uchun qonuniy huquqqa ega edilar. 1920-yilda imzolangan Sevr shartnomasi mustaqil kurd va arman davlatini „taklif qildi“, biroq Turkiya Respublikasi tashkil etilgandan soʻng, bu kelishuvdan bosh tortgan turk etnonatsionalist hukumati tomonidan 1923-yil Lozanna shartnomasi imzolandi, unda kurdlar haqida hech qanday gap yoʻq edi. Bir paytlar siyosiy jihatdan birlashgan Usmonli Kurdistoni keyinchalik Iroq, Turkiya va Suriyadagi turli maʼmuriy va siyosiy tizimlarga boʻlingan edi.
Parij tinchlik konferensiyasi va Sevr shartnomasi
Birinchi kurd siyosiy partiyasi Kurdiston ichidan emas, balki kurd diasporasida paydo boʻlgan. Xoybun yoki kurdcha Xoybun (shuningdek, Kurd Ligasi deb ham ataladi) yoki „Mustaqillik“ deb nomlanuvchi tashkilot 1918-yilda Parijda bir guruh kurd ziyolilari tomonidan tashkil etilgan. Bu ziyolilar Birinchi jahon urushidan keyingi davrni yaqinda magʻlub boʻlgan Usmonli imperiyasi vayronalari ichidan kurd milliy davlatini qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan harakatni tashkil qilish uchun yetilgan davr deb hisoblashdi.
Inglizlar Usmonli urush teatrini ular tasavvur qilganidan koʻra qiyinroq deb topdilar. Urush tugagach, inglizlar Usmonli imperiyasida qoʻshin konsentratsiyasini saqlab qolishda qiyinchilikka duch kelishdi. Urushning narxi juda katta edi va Britaniyadagi siyosatchilar va aholi qoʻshinlarning uyga qaytishini tezlashtirishga harakat qilishdi. Ittifoqchilarning Usmonli imperiyasini parchalash rejalarini amalga oshirish bir xil darajada qiyin edi, chunki imperiyaning turli xalqlari ular uchun qaror qabul qilish uchun begonalar yoki oʻzlarining eski hukmdorlarini qoldirmasdan, oʻzlarining kelajagini izlashdi.
Urush paytida kurdlardan koʻra armanlarga koʻproq eʼtibor berildi. Bu, ehtimol, armanlar asosan nasroniy boʻlganligi va shuning uchun Gʻarbga koʻproq moyil boʻlganligi sabab edi. Kurdlar urushning dastlabki bosqichlarida Usmonli imperiyasi doirasida armanlarga qarshi sodir etilgan vahshiyliklarga sherik hisoblangan. Urushdan keyin Kurdistonga unchalik eʼtibor berilmagan. Usmonli ozchiliklarning har biri oʻz hududlarida oʻz xalqlarini boshqaradigan milliy davlatlarning Yevropa modeli boʻyicha Usmonli hududlarini qayta tartibga solish edi. Britaniya Tashqi ishlar vazirligining oʻsha davrdagi hujjatlari boʻlajak Armaniston davlatining aniqligini koʻrsatadi, ammo kurdlar va ossuriyaliklar kabi boshqa partiyalarni chetlab oʻtadi. Britaniya delegatsiyasining Yaqin Sharq siyosiy boʻlimi tomonidan Turkiya va Ittifoqdosh hukumatlar oʻrtasidagi tinchlik shartnomasi loyihasining eskizi va „Turkiyani Osiyoda joylashtirish taklifi“ xaritasida Armaniston uchun turli chegaralar tasvirlangan, ammo Kurdiston haqida hech qanday gap yoʻq.
AQSh prezidenti Vudro Vilson Armaniston davlati uchun chegaralar loyihasini ishlab chiqishga buyruq berdi. Urush tugashi va tinchlik konferensiyasigacha boʻlgan muhit shunday edi. Urushning dahshatlari baʼzi muzokarachilar va baʼzi davlat rahbarlarining ongida idealizmni oʻzining haddan tashqari koʻtarilishiga olib keldi, yerdagi voqelik esa ularning yangi dunyo haqidagi buyuk tasavvurlaridan keskin farq qilardi. Boshqa davlat arboblari, xususan Lloyd-Jorj va Klemenso, Uilson eʼtirof etgan xalqaro tinchlik va yarashuvdan koʻra imperiya manfaatlarini koʻzlagan edi.
Usmonlilar imperiyasining taslim boʻlishi va Birinchi jahon urushi tugaganidan soʻng, sobiq Usmonli yurisdiktsiyasi ostidagi yerlar, manbalar va odamlar uchun rejalar muhokama qilindi. Buyuk Britaniya va Fransiya Yaqin Sharq xaritasida oʻz chiziqlarini chizayotgan bir paytda, ular Armaniston va Kurdistonda mandat olishga taklif qilgan amerikaliklar bu yerda ishtirok etishdan bosh tortdilar. Tejirianning soʻzlariga koʻra, "1910-yillardagi „Amerika imperiyasi“ning Ispaniya-Amerika urushidan soʻng birinchi qoʻlga kiritilishidan soʻng va AQShning Birinchi jahon urushiga kirishiga sabab boʻlgan internatsionalizm, 1920-yillardagi izolyatsionizm eng keskin tarzda taʼkidlangan. AQSh Millatlar Ligasiga qoʻshilishdan bosh tortgani bilan. Xalqaro homiylikning yoʻqligi kurdlarni qiynab qoʻyadigan muammo edi.
Tashqi ishlar vazirligining Siyosiy razvedka boshqarmasi Britaniya muzokarachilariga Parijdagi muzokaralarda qatnashishdan oldin Usmonli imperiyasining yerlari va xalqlarini chuqur oʻrganishni buyurdi. Ushbu hujjatda Armaniston fransuzlar va arablar oldidagi majburiyatlarga katta urgʻu berilgan. Kurdiston bilan bogʻliq vaziyatga "Shunday qilib, biz Kurdistonni uchta boʻlimga boʻlish tarafdorimiz, ularning eng katta ikkitasida oʻzimizga, fransuzlarga va arablarga maʼlum huquqlar taʼminlanadi, lekin kurdlar uchun hech qanday huquq yoʻq. " Tadqiqotda Kurdistonning strategik ahamiyati quyidagicha qayd etilgan:"Bu mamlakatdagi eng muhim kuch Mesopotamiyaga strategik yondashuvlarni boshqaradi va Mesopotamiyani sugʻorish asosan bogʻliq boʻlgan Dajlaning sharqiy boyliklarini suv bilan taʼminlaydi. Shuning uchun Kurdiston va Mesopotamiyadagi asosiy kuch bir xil boʻlishi kerak; Boshqacha qilib aytganda, Buyuk Britaniya boshqa har qanday tashqi kuchdan farqli oʻlaroq, Kurdistonda eksklyuziv mavqega ega boʻlishi kerak. Shu bilan birga, anneksiyaga qarshi argumentlar Mesopotamiyadan koʻra Kurdistonga nisbatan kuchliroqdir. Okrug (sic) qabilalar va shaharlarning mustaqil konfederatsiyasini tuzishi va Janobi Oliylari hukumati Mesopotamiyada oʻz zimmasiga olmoqchi boʻlgan hukumatni yuritish uchun bevosita javobgarlik boʻlgan maʼmuriy yordam oʻrtasida oraliq funksiyalarni oʻz zimmasiga olishi maqsadga muvofiqdir. va ular Arabiston yarim orolining mustaqil hukmdorlari misolida oʻzlarini cheklashni taklif qiladigan tashqi munosabatlarni nazorat qilish. Tepaliklarda Britaniya nazorati eng kam toʻgʻridan-toʻgʻri aralashuv bilan amalga oshirilishi kerak. Muhim neft konlari va boshqa tabiiy resurslar mavjud boʻlgan Mesopotamiya bilan chegaradosh pasttekisliklarda u Mesopotamiya naqshiga yaqinlashishi mumkin."Parij tinchlik konferensiyasidagi kurd vakili general Muhammad Sharif Posho edi. Yosh turklar inqilobi sulton Abdulhamid II ni taxtdan agʻdarib, Sharif poshoni oʻlimga hukm qilganidan soʻng, u Usmonlilar imperiyasidan qochib ketdi. Sharif posho urush boshida inglizlarga oʻz xizmatlarini taklif qilgan edi, biroq uning taklifi rad etildi, chunki inglizlar ularning Kurdistondagi operatsiyalari bilan shugʻullanishlarini kutmaganlar. Urush yillarini Monte-Karloda boshqa fursat kutib oʻtkazdi. Sharif posho inglizlardan hafsalasi pir boʻlganiga qaramay, urush tugashiga yaqin inglizlar bilan aloqani tikladi. 1918-yilda u Mesopotamiyadagi Britaniya qoʻshinlari boshligʻi ser Persi Koks bilan muxtor Kurdiston ustidan Britaniya himoyasini oʻrnatish masalasini muhokama qilish uchun muloqot qila boshladi. U Mesopotamiyada va boshqa joylarda shunga oʻxshash tartiblarni talab qilib, mandat tizimiga oʻxshash narsani tasvirlab berdi. U, shuningdek, kurdlar va armanlar oʻrtasidagi munosabatlarni yarashtirishga qaratilgan Britaniya homiylik qoʻmitasi uchun bahslashdi. Kurd millatchi tashkilotlari Sharif Poshoni strategik qarashlari va Britaniya hukumati ichidagi yuqori darajadagi aloqalari tufayli Parij tinchlik konferensiyasida oʻz vakili sifatida koʻrsatdi.
Parijda Sharif Posho kurdlarning hududga daʼvolarini ehtiyotkorlik bilan bayon qildi va kurdlarning mustaqilligi uchun argument yaratdi. Uning daʼvolari kurdlar ustunlik qiladigan hududlarga asoslangan edi. U Usmonli yerlaridan tashqari Fors imperiyasining kurd hududlarini ham oʻz ichiga olgan. Uning Fors kurd yerlarini qoʻshib qoʻyishi shunchaki kurdlar katta hududni egallagan katta xalq ekanligini va shu tariqa Kurdistonni tez-tez qiynayotgan tashqi aralashuvdan xoli vatanga loyiqligini koʻrsatish uchun edi.
Kurdlar, armanlar va ossuriyaliklar vakili boʻlgan delegatlar hudud va mustaqillikka daʼvo qilishdi. Armanistonning bosh delegati Bughos Nubar Britaniya delegatsiyasining ser Lui Malletga ittifoqchilar „Armanistonni oʻz taqdiriga tashlab ketayotganidan“ qoʻrqishini taʼkidladi. U Fransiyaning Armanistondagi ambitsiyalaridan xavotirda edi va Britaniya va AQShdan Armaniston mustaqilligini tan olishga intildi.
Sharif Posho va Bugʻos Nubar bir-birlarining mustaqillik yoʻlidagi tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlashga rozi boʻlishdi, hatto hududning xususiyatlari boʻyicha kelishmovchiliklar boʻlsa ham. Ikkalasi bir-biriga oʻxshash daʼvolarni ilgari surdilar va bir-birlarining talablarini tanqid qilishdi, ammo sxema ishladi. Muzokarachilar kurdlar ham, armanlar ham yangi Yaqin Sharqda vatanlarga loyiq ekanligiga ishonch hosil qilishdi va Sevr shartnomasida davlatchilik va oʻz taqdirini oʻzi belgilash qoidalarini taqdim etdilar.
Turkiyadagi kurdlar
Turklar uchun Sevr shartnomasi. Bu yangi shartnomada kurdlar yoki Kurdiston haqida hech qanday toʻgʻridan-toʻgʻri aytilmagan;Usmonli Kurdistoni Turkiya va janubdagi ikki arab davlati, Iroq va Suriya oʻrtasida boʻlingan, ular mos ravishda Britaniya va Fransiya mandati ostida edi. Keyingi boʻlimlar Turkiya va Iroqda ikki davlat oʻrtasida hududlar boʻlinganidan keyin kurdlarning faoliyatiga qisqacha qarashdir.
Ilk respublika hukumatining kurdlarning fuqarolik huquqlariga boʻlgan munosabatiga misol keltirish uchun xalq qoʻzgʻolonlaridan soʻng 1850-sonli qonun joriy etilgan boʻlib, qoʻzgʻolon paytida kurdlarni oʻldirgan tinch aholi va harbiy xizmatchilarga qonuniy sanktsiyalar berilgan.
Kurd hududlarida harbiy holat joriy etildi va kurd tili, kiyimi, folklori va nomlaridan foydalanish taqiqlandi. Aynan shu davom etgan repressiya 1960—1970-yillarda kurd millatchiligining qayta paydo boʻlishiga olib keldi. Bu davrda harakatning asosiy maqsadi Turkiya hukumati bilan boʻlgan noroziliklarini qonuniy yoʻllar orqali hal etish edi. Bu urinishlar qattiq bostirildi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/Turkish_general_election%2C_2015_-_Peoples%27_Democratic_Party_%28Turkey%29_Celebration_-_Istanbul.jpg/220px-Turkish_general_election%2C_2015_-_Peoples%27_Democratic_Party_%28Turkey%29_Celebration_-_Istanbul.jpg|thumb| Kurdparast HDP tarafdorlari Istanbulda saylov natijalarini nishonlashmoqda, 8-iyun, 2015-yil Fuqarolik huquqlari 1961-yilgi Turkiya Konstitutsiyasi bilan vaqtincha yaxshilandi, bu esa kurdlar uchun soʻz, matbuot va uyushmalar erkinligini taʼminladi. 1964-yilda qabul qilingan „Siyosiy partiyalar toʻgʻrisida“gi qonun kurd siyosiy partiyalarini va Turkiyada turli tillar va irqlarning mavjudligini tan olishni jinoyat deb hisobladi. 1972-yilgi Uyushma toʻgʻrisidagi qonun birlashma va siyosiy tashkilot huquqlarini yanada chekladi.
1960 va 1970-yillar davomida kurdlarning shikoyatlarini koʻrib chiqmaslik muqobil yechim yoʻllariga olib keldi. 1984-yilda Kurdiston ishchilar partiyasi (PKK) Turkiya Respublikasiga qarshi partizan qoʻzgʻoloni boshladi. PKK qoʻzgʻoloni 1999-yilda davom etgan otashkesimga qadar shiddatli isyon boʻlib davom etdi. Bu davr mobaynida koʻplab ijtimoiy va siyosiy oʻzgarishlarga qoʻshimcha ravishda sezilarli hayot yoʻqotildi.
1991-yilda 2932-sonli qonun bekor qilindi va kurd tiliga norasmiy nutq va musiqa uchun ruxsat berildi, lekin siyosiy yoki taʼlim maqsadlarida yoki ommaviy axborot vositalarida emas. Oʻsha yili terrorizmni „Respublika xususiyatlarini oʻzgartirishga qaratilgan har qanday harakat“ deb taʼriflaydigan yangi „ Terrorga qarshi kurash“ qonuni qabul qilindi. 2004-yilda kurd tilidagi eshittirishlarga ruxsat beruvchi qonunlar yanada liberallashtirildi va boshqa cheklovlar, jumladan, chaqaloqlarga kurdcha ism qoʻyish ham olib tashlandi.
Iroqdagi kurdlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/KDP_and_PUK_controlled_areas_of_Kurdistan.png/300px-KDP_and_PUK_controlled_areas_of_Kurdistan.png|right|thumb|300x300px| Iroq kurd fuqarolar urushidan keyin KDP va PUK Kurdistonning hududlarini nazorat qilgan.
Birinchi jahon urushidan keyin Britaniya mandati
Birinchi jahon urushidan keyin Iroq Britaniya mandati ostiga oʻtdi. Koʻpgina kurdlar mustaqil kurd davlatini barpo etishga urinib koʻrdilar, ammo muvaffaqiyatsizlikka uchrab, Kurdiston Qirolligini eʼlon qildilar. Noroziliklarning oldini olish uchun inglizlar shimoliy kurd mintaqasiga katta avtonomiyalar berdi va ularning millatchilik daʼvolarini tan oldi. Ular hatto 1921-yilgi Iroqning Muvaqqat Konstitutsiyasida kurdlarning etnik oʻziga xosligini institutsionalizatsiya qilishga urinib koʻrdilar, unda Iroq teng huquqli ikki etnik guruh, arablar va kurdlardan tashkil topgan va kurd tilining arab tili bilan teng huquqiy maqomi mustahkamlangan. Mandat hukumati mamlakatni ikkita alohida mintaqaga, maʼmuriy siyosat va amaliyotga koʻra bir arab, bir kurd hududiga ajratdi. Iroqdagi kurdlarga nisbatan ikkita siyosat paydo boʻldi: biri qabilaviy boʻlmagan shahar aholisi uchun va ikkinchisi shahar migratsiyasini toʻxtatish uchun qishloq qabila aholisi uchun. Hukumat qishloq kurdlari uchun imtiyozlarni institutsionalizatsiya qildi — qabilalar maxsus huquqiy yurisdiktsiyaga, soliq imtiyozlariga va parlamentdagi norasmiy kafolatlangan oʻrinlarga ega edi. Bundan tashqari, ular zamonaviy davlatning ikkita eng kuchli tomonlaridan ozod qilindi; ularning oʻz maktablari bor edi va milliy sudlar yurisdiktsiyasidan tashqarida edi. Bu imtiyozli mavqe 1950-yillargacha davom etdi. Kurdlarning huquqlari 1932-yilda Mahalliy tillar toʻgʻrisidagi qonun bilan yanada mustahkamlandi, Millatlar Ligasining sharti (shubhasiz, Britaniya taʼsiri ostida) Iroq qoʻshilish uchun kurdlarni konstitutsiyaviy himoya qilishini taʼminlashi kerak edi. Siyosiy huquqlar urushlararo yillarda juda ochiq edi, chunki Britaniyaning ichki aralashuvi davom etdi va bir qator zaif hukumat har qanday harakatning milliy siyosatda hukmronlik qilishiga toʻsqinlik qildi, rasmiy istisno fuqaroligini yaratishga toʻsqinlik qildi. Biroq, keyinchalik markaziy hukumatlarning davlat qurish strategiyasi Iroqning sunniy arabistlar hukmronlik qilgan hukumati bilan birligi (al-vadha al-iroqiya) tuygʻusiga asoslangan milliy oʻziga xoslikning dunyoviy kontseptsiyasiga asoslangan edi. Ushbu yangi doirada, arab boʻlmaganlar sifatida, kurdlar maqomida istalmagan oʻzgarishlarga duch kelishadi.
Koʻrfaz urushidan keyin
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/59/Pre-referendum%2C_pro-Kurdistan%2C_pro-independence_rally_in_Erbil%2C_Kurdistan_Region_of_Iraq_25.jpg/220px-Pre-referendum%2C_pro-Kurdistan%2C_pro-independence_rally_in_Erbil%2C_Kurdistan_Region_of_Iraq_25.jpg|thumb| [[Erbil|Erbilda mustaqillik tarafdorlari mitingi, Iroq Kurdistoni, 22-sentabr, 2017-yil]] Koʻrfaz urushidan soʻng Shimoliy Iroqda BMT ostida AQSh havo kuchlari va Britaniya qirollik havo kuchlari havodan himoyalangan avtonom „xavfsiz boshpana“ tashkil etildi. Demokratik yoʻl bilan saylangan Kurdiston mintaqasida fuqarolar ilgari hech qachon foydalanilmagan fuqarolik huquqlariga ega boʻlishdi. Talabalar uyushmalari, nodavlat notijorat tashkilotlari va ayollar tashkilotlari yangi fuqarolik jamiyatida kuch sifatida paydo boʻldi va mintaqadagi oʻz etnik, diniy va tilli ozchiliklarga, masalan, Iroq turkmanlariga nisbatan bagʻrikenglikni mustahkamladi. 2003-yilda Iroqqa bostirib kirishi va Saddam Husayn qulaganidan beri kurd aholisi Iroqqa qaytib kelib, ozchilikning kuchli huquqlari va kamsitishlarga qarshi kafolatlarga ega federal, etnik jihatdan qamrab oluvchi modelga asoslangan avtonomiya va fuqarolik vaʼdalari bilan qaytdi. 2005- yilda Kurdiston mintaqasi mustaqillik referendumida 98,98 foiz ovoz berganidan soʻng, 2005 -yilda qabul qilingan Iroqning yangi Konstitutsiyasi Kurdiston mintaqasiga hukumat muxtoriyatini beradi, kurd tilini arab tili bilan bir qatorda rasmiy til sifatida oʻrnatadi, kurd xalqining milliy huquqlarini tan oladi va fuqarolarning irqi va dinidan qatʼiy nazar tengligini vaʼda qiladi. Kurd harbiylari Iroqdagi fuqarolar urushi (2014-2017) davrida IShIDni magʻlub etishga yordam berdi va Kirkuk va uning atrofidagi neft konlarini oʻz ichiga olgan hududlarni qoʻlga kiritdi. 2017-yilgi Kurdiston viloyatining mustaqillik referendumi 25-sentyabr kuni boʻlib oʻtdi, unda 92,73 % mustaqillik uchun ovoz bergan. Bu Iroq hukumati Kerkuk va uning atrofidagi hududlar ustidan nazoratni qaytarib olgan va KRHni referendumni bekor qilishga majbur qilgan harbiy operatsiyaga sabab boʻldi.
Zamonaviy tarix
Kurdlar Iroqning ozchilik xalqini ifodalaydi, tili, madaniyati va oʻziga xosligi arablardan ajralib turadi. Oʻtgan asrning koʻp qismida bu anʼanalar chetga surildi va kurdlarning manfaatlari chetga surildi.
Soʻnggi yillarda IShID tahdidi va jasur kurd peshmerga askarlarining islomiy ekstremistlarga qarshi koalitsiyaga yordam berishda, xususan, yazidiylar va ossuriyaliklar kabi boshqa ozchiliklarning genotsidining oldini olishda quruqlikdagi operatsiyalarda juda muhim rol oʻynadi.
1974-yilda Kurdiston hududida kuchsizroq boʻlgan avtonomiya qonuni amalda fuqarolik himoyasi ancha zaiflashgan holda amalga oshirildi va tez orada mojaro qayta boshlandi. 1980-yillar, ayniqsa Eron-Iroq urushi davrida, Iroqdagi kurdlarning huquqlari uchun juda past nuqta edi. Taxminan 500 000 tinch kurd fuqarosi Iroqning janubiy va sharqiy qismidagi hibs lagerlariga yuborildi va Iroq qurolli kuchlari jang maydoni va yaqinidagi qishloq va qishloqlarni vayron qildi. Aynan shu vaqt ichida Iroq harbiylari kurd shaharchalarida kimyoviy qurol ishlatgan.