cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mehribon Aliyeva
Oilasi
Onasi, Aida Imanguliyeva, sharqshunos, adabiyotshunos, tanqidchi, tarjimon, filologiya fanlari doktori, professor. Aida Imanguliyeva arab adabiyoti boʻyicha birinchi doktor, birinchi ayol-professor. Uning koʻplab ilmiy asarlarida (3 monografiya, 70-dan ziyod ilmiy maqolalar) Gʻarb va Sharq madaniy anʼanalari sintezi, faoliyat uslublarining taraqqiy etishi, yangi badiiy oqimlarning shakllanishi tadqiq qilinadi va ular nafaqat arab adabiyoti, balki kelajakda Sharq yangi adabiyotini oʻrganishda ham juda muhim asos boʻlib xizmat qiladi. Aida Imanguliyeva 1992-yil 19-sentyabrda vafot etgan.
Maʼlumoti
Mehribon Aliyeva, 1982-yilda Boku shahridagi 23-oʻrta maktabni oltin medal bilan tugatib, Ozarbayjon Davlat Tibbiyot Institutining davolash-profilaktika fakultetida tahsilni davom ettirdi. Intervyularning birida u kasb tanlashi haqida shunday degandi: <blockquote style="background-color:inherit;">"Esimni tanigandan buyon boshqa yoʻl yoʻq edi. Onam sharqshunos-olim, Ozarbayjon Fanlar Akademiyasi Sharqshunoslik Institutining rahbari edi. Ammo maktabni tugatganda shifokor boʻlish orzusida hujjatlarini tibbiyot institutiga topshirgan. Biroq negadir ota-onasi unu fikridan qaytarishga erishishgan, natijada u taniqli filolog boʻlib yetishgan. Onamning ushalmagan orzusi mening kim boʻlishimni belgilab berdi. Ixtisosimni tanlashda esa umr yoldoshim Ilhomning onasi, shifokor-oftalmolog Zarifa xonimning taʼsiri boʻldi". U 1988-yilda M.Sechenov nomidagi 1-Moskva Davlat Tibbiyot Institutini imtiyozli diplom bilan tugatgach, 1988-yildan 1992-yilgacha Moskvada akademik M.M. Krasnov rahbarligi ostida Koʻz kasalliklari ilmiy-tadqiqot institutida ishladi.
Oilaviy hayoti
Umr yoldoshi Ilhom Aliyev unu shunday tavsiflaydi:
<blockquote style="background-color:inherit;">"Tabiiy, har bir ona kabi mening onam ham kelin topishga intilardi. Ammo men Mehribon bilan tanishgach, oʻz-oʻzimga dedimki, bu qiz menga juda maʼqul… Albatta, zohiriy koʻrinishning ahamiyati katta. Lekin uning doxiliy dunyosidan kelayotgan mehr tashqi koʻrinishi bilan uygʻunlikda yanada koʻproq jalb etardi".
Mehribon xonim oilada ayolning roli va oilaga munosabatni doimo ilgari surarkan shunday deydi: ''Oila muhitini aniqlovchi jihatlar koʻp, lekin asosiysi — fikr va qadriyatlarnihg umumiyligi, bir maqsadga yoʻnaltirilganligi boʻlsa kerak. Eng muhimi—bir-biriga nihoyatda gʻamxoʻr boʻlish. Agar oilaning har bir aʼzosi oʻzining kerakligini, oʻrnini hech kim bosa olmasligini, himoyani, mehr-muhabbatni his qilsa, bu nafaqat oila baxtining negizi, balki shu bilan birga biror maqsadga erishishga ragʻbatlantiruvchi omildir.''
''Har bir ayol ucun oilasi, farzandlari uning hayotining asosini tashkil qiladi. Men oʻzim ham uch farzandning onasiman va bu burchimni hayotimdagi eng muhim eng asosiy burcim deb hisoblayman.''
Shu bilan birga Mehribon xonim ayolga oiladagi totuvlik, ahillik, mehr-muhabbatning garovi deb qaraydi: ''Umr yoʻldoshim qizgʻin ish kunidan soʻng uyga qaytib, bu yerda uni qadrlashlari va qoʻllab-quvvatlashlari, sevishlari va tushunishlarini his qilishi men ucun juda muhimdir.
Keyingi yillar davomida nabiralarining dunyoga kelishini hayotidagi eng unutilmas voqealar deb hisoblaydi, ularning tugʻilishini hayotga boshqa nazar bilan boqishga undagan moʻjiza deydi. Jamoat ishlari yukining ogʻirligi, keskin ish kuni, koʻp yoʻnalishli faoliyatiga qaramay u — gʻamxoʻr farzand, umr yoldosh, ona va buvi.
Faoliyati
Oʻzining aktiv jamoat faoliyatini 1995-yilda Ozarbayjon Madaniyati Fondi bilan boshladi va to shu kungacha bu Fondni boshqarib keladi. 1996-yilda Ozarbayjon madaniyatini keng targʻb etuvchi uch (ozarbayjon, ingliz va rus) tilda nashr etiladigan “Ozarbayjon-Irs” jurnalini taʼsis etdi. Bir intervyuda Mehribon Aliyevaning oʻzi Haydar Aliyev Fondining va „Irs“ jurnalining tashkil etishidan maqsadini maroqli ravishda izohladi: <blockquote style="background-color:inherit;">''"Ozarbayjon Madaniyati Doʻstlari Fondini tashkil etarkanmiz, asosiy maqsadimiz Ozarbayjon madaniyati bilan tanishtirish va uning targʻiboti edi. Ana shunda men „Irs“ jurnalini taʼsis etdim. Jurnal Fond faoliyatini yoritar, har bir soni maʼlum bir mavzuga bagʻishlangan boʻlib, ommabop nashr hamda tadqiqiy material hisoblanardi. Bizdan avval hec kim Ozarbayjon madaniyati haqida bunchalar shirin tarzda yozmaganini gʻurur bilan eʼtirof etaman. Masalan, biz oʻz oldimizga miniatyuralar yoki meʼmoriy obidalar haqida hikoya qilishni qoʻyganimizda, akademiya olimlari, jurnalistlarni hamda sanʼatshunoslarni hamkorlikka jalb etardik. Fond ham, jurnal ham kifoyat qadar murakkab vazifalarning uddasidan chiqishi kerak edi. U yillar Ozarbayjon uchun tiklanish yillari edi. Siyosiy, iqtisodiy oʻzgarishlar bilan bir qatorda eski ideologiya xalos boʻlish jarayoni ketayotgan, stereotiplar yemirilayotgan bir davr edi. Nihoyatda hayajonli bir davrda bizning madaniy merosimiz yangidan fikr gʻalviridan oʻtkazilib, koʻhna anʼanalar, ildizlarga qayta boshlayotgandik".''
2002-yilda Mehribon Aliyeva Ozarbayjon Gimnastika Federaiyasi prezidenti etib saylandi va oʻzini mohir tashkilotchi sifatida namoyon qildi. Uning xalqaro hamjamiyatdagi nufuzi Xalqaro Gimnastika Federatsiyasining Ozarbayjonda badiiy gimnastika boʻyicha „A“ bosqichdagi xalqaro kubokni (2003), Xalqaro kubokni (2004), 27-Jahon Chempionati, 23 (2007), 25 (2009), 30 (2014) Yevropa Chempionatlarini oʻtkazish haqidagi qarorining qabul boʻlishida hal qiluvchi rol oʻynadi.
Mehribon Aliyeva yosh avlodga Haydar Aliyevning boy merosini oʻrgatish, Haydar Aliyevning milliy davlatchilik gʻoyalarini singdirish maqsadida yaratilgan Haydar Aliyev Fondining prezidentidir.
2004-yilning 10-mayida — Haydar Aliyevning tavallud kunida taʼsis etiladigan Haydar Aliyev Fondining asosiy muddaosi milliy-maʼnaviy qadriyatlarni asrash va Ozarbayjon madaniyatini keng targʻib qilish ishlariga koʻmaklashish, aholi farovonligini yuksaltirishga yoʻnaltirilgan turli tadbirlar va dasturlarni, ilm-fan, maorif, madaniyat, tibbiyot, sport rivojiga hissa qoʻshuvchi loyihalarni qoʻllab-quvvatlash, bolalar va yoshlarning sogʻlom ulgʻayishi, milliy-maʼnaviy qadriyatlarga sodiq tarbiyalanishi hamda har taraflama bilimli boʻlishiga xizman qilish, Ozarbayjonning xalqaro nufuzini oshirishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirishga yordam berishdan iboratdir.
Haydar Aliyev Fondi oʻzining oʻn yillik faoliyati davomida turli sohalar boʻyicha koʻplab loyihalarni amalga oshirishga, jahonning eʼtiborli tashkilotlari bilan hamkorlik qilishga, tantanali xalqaro anjumanlar oʻtkazishga muvaffaq boʻldi. Haydar Aliyev Fondining amalga oshgan loyihalari Ozarbayjonda hamda mamlakat tashqarisida jamoatchilik tomonidan behad xayrixohlik bilan qarshi olinyapti.
Mehribon Aliyeva sportning rivojiga alohida eʼtibor beradi. 2004-yilning 28-dekabrida Mehribon Aliyeva Milliy Olimpiya Qo’mitasi IV Bosh Majlisida MOQ-ning Ijroiya Qomitasi aʼzosi etib saylandi.
2012-yilning 8-dekabriba Yevropa Olimpiya Qomitasi Bosh Assambleyasi 2015-yilda I Yevropa O’yinlarini Bokuda oʻtkazilishi haqida qaror qabul qildi. Birinchi Yevropa Oʻyinlarini yuksak saviyada oʻtkazish maqsadida 2013-yilning 17-yanvarida Tashkiliy Qomita yaratildi va uning raisi etib Mehribon Aliyeva tayinlandi. 2016-yilning 21-yanvarida, „Boku-2015“ Birinchi Yevropa Oʻyinlari Tashkiliy Qomitasi raisi Mehribon Aliyevaga Yevropada sport taraqqiyoti borasida koʻrsatgan alohida xizmatlari ucun Yevropa Olimpiya Qomitalari Ijroiya Qomitasi qarori bilan Yevropa Olimpiya Qomitalarining eng yuksak mukofoti — Oliy Orden berildi.
2004-yildan boshlab Yangi Ozarbayjon Partiyasi Siyosiy Kengashining aʼzosi, 2013-yildan partiya pahbari muovinidir. 2005—2010-yillarda Ozarbayjon Respublikasi Milliy Majlisiga saylovlarda 14-sonli Xazar ikkinchi saylov okrugidan Yangi Ozarbayjon Partiyasidan nomzodi koʻrsatilgan Mehribon Aliyeva 92,12 % (23106 ovoz) va 94,49 % (31797 ovoz) ovoz toʻplab deputat etib saylandi.
U Milliy Majlis deputati sifatida oʻz faoliyatida professionallik, siyosiy yetukligini namoyon qildi. "Siz menga ovoz berarkansiz, oʻz orzu-umidlaringizning roʻyobga chiqishiga ovoz berdingiz" — degandi Mehribon Aliyeva va qatiyat, ishni toʻgʻri yoʻlga qoya bilish bor joyda hal etilmagan muammo qolmasligini oʻz faoliyati bilan isbot etdi.
Mehribon Aliyevaning Milliy Majlis deputati sifatidagi faoliyatining yodda qoladigan jihatlaridan biri uning adolat, insonparvarlik gʻoyalariga tayangan holda keng koʻlamli amnistiya aktini qabul etish tashabbusi bilan chiqishidir. 2007-yil 8-mayda Mehribon xonim tayyorlagan "Ozarbayjon xalqining umum milliy rahnamosi Haydar Aliyev xotirasiga bagʻishlangan amnistiya haqida" qaror loyihasini muhokamasida "…xato qilgan, jinoyat sodir etgan insonlarning ozodlikka qaytishiga, oilalari, yaqinlari bilan qovushishlariga, jamiyatda oʻz oʻrinlarini topishlariga bir bor imkon berishimiz kerak. Ogʻir jinoyat qilmagan insonlarni kechirarkanmiz, biz ularni normal hayotga qaytaramiz hamda mustaqil Ozarbayjoning insoniylik tamoyillari asosida taraqqiy etganini namoyish etamiz". Ozarbayjon parlamentarizmi tarixida ilk marotaba Milliy Majlis deputati tarafidan ilgari surilgan va keng jamoatchilik tomonidan qoʻllab-quvvatlangan amnistiya akti yuksak maʼnaviy-axloqiy va siyosiy mazmunga egadir. U bunday oliyhimmat tashabbusni anʼanaga aylantirib, 2009—2013-yillarda ham ayni murocaat bilan chiqdi va natijada 2009-yilda 9564, 2013-yilda esa qariyib 9000 nafar inson ozodlikka chiqarildi.
<blockquote style="background-color:inherit;">"Shifikorlik — oʻziga xos pesha. Bu qalb va yurak peshasidir. Bu hamdardlik va shafqat ilmidir. Bu insonlarning holiga kuymoq, muhtojlarga qoʻl uzatmoq peshasidir. Bu gʻamxoʻrlikdir. Mening hayotimda shunday boʻldiki, anchadan buyon oʻz kasbim bilan shugʻullanmayapman. Ammo faoliyatimning har bir sohasida, xususan Haydar Aliyev Fondining prezidenti lavozimida men faqat ana shu prinsiplarga, shu asosga tayanishga intilaman".
Ozarbayjonning birinchi xonimi
. Ozarbayjon davlatchiligi tarixida ilk marotaba „birinchi xonim“ statusini Mehribon Aliyeva shakllantirdi va jamiyat hayotiga birinci xonim anʼanasini olib kirdi. Odatda har bir mamlakatning birinci xonimi oʻz oʻlkasida fan, madaniyat, maorifga eʼtibor beradi. Biroq Mehribon Aliyeva hech bir sohani diqqat-eʼtiboridan chetda qoldirmaydi, oʻzining barcha imkoniyati va bilimini turli insonparvarlik tashabbuslarini amalga oshirishga sarflaydi.
Mehribon xonimni olka rahbari bilan camiyat orasidagi eng mohir aloqachi deb hisoblash mumkin. Uning ilgari surgan talaygina tashabbuslari davlat va uning fuqarolari birdamligini taʼmin etilishida muhim rol oʻynamoqda.
Intervyularning birida birinci xonim elkasidagi yukning ogʻirligi qay darajada ekanligi haqida soz yuritarkan, shunday dedi: "Hamma narsa u yoki bu insonning oʻz vazifalariga qay darajada yondashishiga bogʻliq. Muayyan onda sen individuumdan ijtimoiy shaxsga aylanishingni aniq-ravshan anglab yetish kerak. Sen endi oʻzingni yoki oilangni emas, oʻz oʻlkangni taqdim etasan. Bu borada oʻzing oʻzingga hisob berasan, soʻzlaring, qarorlaring, harakatlaring yanada vazmin boʻlishi kerak. Bu nihoyatda mas’uliyatli yukdir…. Fikrimcha, mavqeng va statusingga bogʻliq boʻlmagan holda sen u yoki bu rolni ijro etishga majbur emassan va kimligingni saqlay bilishing kerak. Men birinchi xonim ekanligimni ilk navbatda insonlarning u yoki bu muammolarini hal qilish ucun ob’ektiv fursat deb baholayman".
Soʻnggi yillarda Ozarbayjonda shakllantirilgan birinchi xonim instituti dunyoning koʻpgina oʻlkalariga oʻrnak boʻla oladi. Mavjud voqeliklar Ozarbayjonda birinchi xonim faktorining mohiyatini bizlarga oydin koʻrsatyapti. U oz xalqiga xizmatni asos meʼyor deya qabul etgandi: "davlat rahbarining xonimi sifatida men ucun eng muhimi men oʻz oʻlkam ucun nimalar qilishga qodirligimdir".
Isroil „Breaking İsrael News“ portal shunday yozadi: "Ozarbayjonning birinci xonimi Mehribon Aliyeva oʻzining zamonaviy qarashlari, oʻz faoliyati bilan jahondagi barcha mamlakatlar ayollariga namuna boʻlmoqda, ularni jamiyatda faol boʻlishga ilhomlantirmoqda".
Mehribon Aliyeva oʻz faoliyati bilan Ozarbayjonda ayollar faolligini jonlantirib, uning tarixida yangi bir bocqichni ochib berdi. Tabiiy, kohna va boy tariximizni har bir sahifasida Ozarbayjon ayolining oqilaligi va qahramonligining yorqin namunalari boʻlgan. Dunyoning qator mamlakatlari ayollaridan avvalroq saylab-saylanish huquqini qoʻlga kiritishi, madaniyat, sanʼat, fanning turli sohalarida ilk odim tashlashi Ozarbayjon ayolining ishbilarmonligi va zakovatining yaqqol ifodasidir.
Ozarbayjonning birinci xonimi Mehribon Aliyeva turli sohalarda keng miqyosli va fidokorona faoliyati ucun qator davlatlar, xalqaro tashkilotlar tomonidan yuksak mukofotlarga loyiq koʻrilgan. Mehribon Aliyeva YUNESKO va ISESKOning ezgi niyat elchisidir.
Mehribon Aliyevaning siyosiy faoliyati
Mehribon Aliyeva rahbarligidagi Haydar Aliyev fondi Ozarbayjon haqiqatlarining dunyo jamiyatiga yetkazilishi, jumladan, Armanistonning Ozarbayjonga qarshi tajovuzkor va ishgʻolchilik siyosatining oshkor etilishi yoʻlida tizimli va izchil ishlar olib bormoqda. Ozarbayjon Respublikasining Birinchi vitse-prezidenti, Haydar Aliyev fondi prezidenti, YUNESKO va ISESKO ning ezgu niyat elchisi Mehribon xonim Aliyeva Ozarbayjonda ta’lim, madaniyat, sogʻliqni saqlash, sport taraqqiyoti, oʻlka borasidagi haqiqatlarning dunyoga targʻibi, xalqimizning moddiy-ma’naviy qadriyatlarining qayta tiklanishi, ularni asrab-avaylash, dunyo xalqlarining madaniyatlariga integratsiyasi yoʻlida katta ishlar koʻrdi. Ozarbayjon va dunyo xalqlarining sotsial-ma’naviy hayotiga bergan tuhfalar bilan birga Mehribon xonim Aliyeva ijtimoiy-siyosiy faoliyati bilan ham namuna koʻrsatadi.
Fondning Armaniston-Ozarbayjon Togʻli Qorabogʻ nizosi boʻyicha yaratgan internet portali, turli tillarda tayyorlangan “Qorabogʻ haqiqatlari” nomli bukletlar dunyo jamiyatini Armanistonning asrlar davomida ozarbayjonlarga qarshi olib borilgan etnik qirgʻin va etnik tozalash siyosati toʻgʻrisida doim xabardor qiladi. YUNESKOning ezgu niyat elchisi sifatida bu tashkilotning barcha tadbirlarida qochoq va majburiy koʻchmanchi oilalardan boʻlgan bolalarning ta’limi, shuningdek, ishgʻol qilingan Ozarbayjon tuproqlarida arman vandalizmiga duchor boʻlgan, vayron qilingan tarixiy obidalar bilan bogʻliq muammolarga toʻxtalib, xalqaro jamiyatning diqqatini Ozarbayjon hududining 20% i Armaniston tomonidan ishgʻol etilishi masalasiga yoʻnaltirgan Mehribon xonim Aliyeva rahbarligi ostida tayyorlangan bu loyiha qadimiy Ozarbayjon tuprogʻi boʻlgan Qorabogʻ haqidagi haqiqatlarni dunyo jamiyatiga boricha yetkazish maqsadida amalga oshirilgan.
Mukofotlari va yutuqlari
Ozarbayjon va Polsha oʻrtasidagi doʻstlik munosabatlari rivojidagi xizmatlariga koʻra Mehribon xonim Aliyeva Polsha Respublikasining “Xizmatlari uchun” Buyuk Komandor Xochi ordeni bilan taqdirlandi.
Fransiyaga munosabatda koʻrsatgan xizmatlari va namoyish etgan sodiqligiuchun Fransiya Respublikasi Prezidenti buyrugʻi bilan “Sharaf legioni” ordenining zobit darajasi bilan taltif etildi. Oʻsha yili yutuq unga yor boʻlib, YUNESKOning “Qizil Motsart” medali Mehribon xonim Aliyevaga taqdim etildi.
Mehribon xonim Aliyeva Turkiy dunyo madaniy merosining boy qismi boʻlgan Ozarbayjon turklarining moddiy va nomoddiy madaniyat obidalarini asrash va targʻibi sohasidagi buyuk xizmatlari uchun TURKSAV ning “Turk dunyosiga xizmat” mukofotiga loyiq koʻrildi. Prezident Ilhom Aliyev buyrugʻi bilan Mehribon xonim Aliyeva Ozarbayjonning ijtimoiy-siyosiy va madaniy hayotida samarali faoliyatiga koʻra “Haydar Aliyev mukofoti” bilantaqdirlandi.
Bularning barchasi Mehribon xonimning ozarbayjon xalqi oldidagi xizmatlariga boʻlgan mukofot va bahodir.
Turkiyaning nufuzli iqtisodiyot va ish dunyosi nashri boʻlgan “Ekovitrin” jurnali oʻtkazgan soʻrov natijalariga koʻra, Ozarbayjonning Birinchi xonimi 2011-yil yakunlari boʻyicha “Yilning birinchi xonimi” nominatsiyasi gʻolibi boʻldi. “I.M.Sechenov nomidagi Birinchi Moskva davlat tibbiyot universiteti faxriy professori” diploma va esdalik nishoni bilan taqdirlandi.
Ijtimoiy, mesenatlik va xayriyachilik faoliyatiga koʻra, ta’lim a madaniyat muassasalarining qoʻllab-quvvatlanishiga, Rossiya va Ozarbayjon xalqlari oʻrtasidagi doʻstlikning mustahkamlanishiga bergan tuhfalari uchun Rossiyaning “Asr mesenatlari” Xalqaro xayriya fondining “Yoqut xoch” ordeniga loyiq koʻrildi.
Keyinchalik, “I.M.Sechenov nomidagi Birinchi Moskva davlat tibbiyot universiteti faxriy professori” diplomi va esdalik nishoni bilan taqdirlandi.
Haydar Aliyev fondi tashabbusi bilan amalga oshirilgan loyihalar mamlakatlar oʻrtasidagi hamkorlikning rivojida alohida xizmatlari bilan ajralib turadi.
Koʻrinib turganidek, dunyoning barcha mamlakatlarida fondning Ozarbayjon haqiqatlarining taqdimi boʻyicha amalga oshirayotgan ishlariga munosabat yuqoridir. Dunyoning bir qator nufuzli mukofotlariga loyiq koʻrilish ham aynan bu bashariy qadriyatlarlarga munosabatining va faoliyatining natijasidir. Bugungi kunda Ozarbayjon birinchi vitse-prezidenti Haydar Aliyev fondi prezidenti Mehribon Aliyevaning II darajali Muqaddas Malaksiymo Knyaginya Olga ordeni bilan taqdirlanishi ham u koʻrgan ishlarning natijasidir.
Mehribon xonim Aliyevani bu orden bilan Rus Pravoslav cherkoviga koʻrsatgan yordamiga, shuningdek, Rossiya va Ozarbayjon oʻrtasidagi doʻstlikning mustahkamlanishi sohasida koʻp sonli xizmatlariga koʻra, Moskvaning va butun Rossiyaning patriarxi Kirill mukofotladi.
Ozarbayjonning gullab-yashnashi va xalqaro nufuzining ortishiga katta tuhfalar bergan Mehribon xonim Aliyevaning kelajak faoliyati negizida esa qayd etgan masalalarimizning yana-da keng reja va loyihalar asosida amalga oshirilishi turibdi.
Mehribon xonim Aliyeva ISESKO ning ezgu niyat elchisi sifatida mamlakatimizda, shuningdek, uning hududlaridan tashqarida ham olib borgan xayriya ishlari uchun “Asr xayriyachilari” xalqaro fondining Yoqut xoch ordenini olgan ilk ayoldir.
Shu bilan birga 2009-yilda Mehribon xonim Aliyeva mamlakatning ijtimoiy-siyosiy va madaniy hayotida samarali faoliyati uchun Haydar Aliyev mukofotiga loyiq koʻrildi.
Shunday qilib, fond tomonidan amalga oshirilayotgan xayrxoh ishlar Haydar Aliyev gʻoyalariga sadoqatning, shuningdek, bugun vatan, xalq nomiga olib borilgan izchil siyosatni qoʻllab-quvvatlash istagining amaliy namunasidir. Shuningdek, bu fondning jamiyatda va mamlakatimizdan tashqarida ortayotgan nufuzining ifodasidir. Soʻnggi yillarda koʻrilgan barcha ishlar, erishilgan yutuqlar, ilk navbatda, fond prezidenti, YUNESKO va ISESKO ning ezgu niyat elchisi Mehribon xonim Aliyevaning xayrxohlik, gumanizm, vatanparvarlik hislariga, milliy gʻoyaga tayangan faoliyatining, dunyoning taniqli bir qancha ijtimoiy va madaniyat xodimlari tomonidan ham yuksak baholangan ezgu niyat, tashkilotchilik va boshqaruv qobiliyati mevasidir.
Samarqand qamali (1497)
Qamal
Bobur oʻz qoʻshinini Sulton Boysunqor Mirzo hududiga boshlab kirib, bir nechta muvaffaqiyatlardan soʻng Samarqanddan uncha uzoq boʻlmagan Yam qishlogʻida qarorgoh qurdi. Keyin baʼzi toʻqnashuvlar sodir boʻldi. Bobur o‘z qarorgohini Yomdan shahridan to‘rt-besh chaqirim naridagi Yuratxonga ko‘chirdi va u yerda qirq-ellik kun turdi. Koʻp ogʻir janglar boʻlib oʻtdi, ikkala tomondan ham sezilarli talafotlar boʻldi. Shunday holatlarning birida Bobur shaharliklarning yolgʻon taklifiga binoan, bir qancha eng jasur askarlarini Sevishganlar gʻori tomoniga joʻnatadi. Ammo ular qamalga tushib, oʻldirilgan boshqalari asirga olinib, keyin oʻlimga mahkum etilgan. U o‘sha yerda qolgan paytda, barcha qo‘shni mamlakat aholisi unga bo‘ysunib, o‘z qalʼalarini unga topshirishdi.
Bobur Yurotxon bekatidan avval Kulbe yayloviga, soʻng shaharning boshqa tarafidagi Ko‘hik tepaligi yoniga ko‘chdi. Samarqandliklar qo‘shinning bir joydan ikkinchisiga qarab yurishini ko‘rgach, qo‘shin chekinmoqda, deb o‘ylab, o‘zlarining go‘yoki muvaffaqiyatlaridan ragʻbatlanib, Ko‘hik daryosidan (bugungi kunda Zarafshon daryosi deb nomlanadi) o‘tuvchi ikki ko‘prik tomon ham askarlarni, ham fuqarolarni oʻsha yoʻnalishda ko‘p to‘pladilar. Bu harakatni kuzatgan Bobur qulay paytni kutib turadi va ularga otliq qo‘shinlar bostirishni buyuradi. Bu taktika butunlay muvaffaqiyatli boʻldi. Kuchlar teng emasdi va koʻpchilik, ham ot, ham piyoda asirga olindi. Yuqori lavozimdagi zobitlar va askarlar bilan oʻsha davrdagi odatdagidek xushmuomala qilishgan.Biroq bunday imtiyozlar oddiy fuqarolarga nisbatan qoʻllanilmasdi. Qamalchilarga xandaqqa qadar toʻsiqsiz oldinga oʻtishlari va devorlar ostidan oziq-ovqat olib ketishlariga ruxsat berildi. Ammo shaharning oʻzi qoʻlga olinmadi va yana qish yaqinlashib qoldi. Shunga qaramay, Bobur hududni tark etmaslikka qaror qildi. Shuning uchun u shahar oldidan nari chiqishga va qoʻshinlar uchun qoʻshni qalʼalarda vaqtinchalik kulbalar qurishga qaror qildi, bu esa Samarqandni qamalda ushlab turishga yordam berardi. Shu maqsadda shtab-kvartira uchun Xoja Didor qalʼasi qurildi va uning ichida va atrofida zudlik bilan qurilish ishlari boshlandi. Ular tugagach, harbiylar ularning ichiga kirdi. Biroq, baʼzi sarkardalar qishki turar joyni yaxshiroq taʼminlash uchun oʻz odamlari bilan uzoqroqdagi shaharlarga ketishdi, shunday qilib, qoʻshinlar ancha tarqalib ketdi.
O‘zbeklarning yordam ko‘rsatishga urinishi
Ana shunday ogʻir paytda o‘zbeklar Boburning dushmani bo‘lmish Muhammad Shayboniy boshchiligidagi Boysunqor Mirzo iltimosiga binoan gʻalayon koʻtarishdi. Bobur qo‘shinlari tarqalib ketgan bo‘lsa-da, jasorat ko‘rsatishga qaror qildi va o‘zi bilan birga bo‘lgan qo‘shinlarni safga to‘plab, dushmanga qarshi yo‘lga chiqdi. Shayboniy uni gʻaflatda qoldirish umidida boʻlgan biroq hushyorligini koʻrib, tavakkal qilmay, Samarqand tomon yoʻl olgan. Bu shafqatsiz kuchlardan samaraliroq yordam kutgan Boysunqor Mirzo hafsalasi pir boʻlib, achchiqlanib, oʻz his-tuygʻularini yashira olmadi, shu bois Shayboniyga u kutgan ijobiy munosabatni koʻrsatmaydi. Lekin Shayboniy shu qisqa safari mobaynida oʻljaning boyligini va himoyachilarining zaifligini darhol tushundi. Bir necha kundan keyin Turkistonga qaytib ketdi. Bu oʻsha keyinchalik Bobur va Samarqand taqdiriga kuchli taʼsir koʻrsatgan mashhur insonning birinchi to'qnashuvi edi.
Shaharning qulashi
Bu shahar yetti oy davomida qamalda edi. O‘zbek qo‘shini ketishi bilan Boysunqor Mirzoning so‘nggi umidi uziladi. Bu harakat ham muvaffaqiyatsizlikka uchraganini koʻrib, umidsizlikka tushadi. Hamda bu joyni va oʻz saltanatini faqat bir nechta izdoshlari bilan birga tark etdi va Afgʻonistonning Qunduz shahriga yoʻl oldi. Amudaryoning narigi tomonida Balx va Badaxshon oʻrtasida joylashgan bu tuman oʻsha paytda Hisorlik Sulton Maʼsud Mirzoga tobe boʻlgan, lekin shahzoda Hisordan chekinganidan beri u bilan janjallashib qolgan va aslida mustaqil boʻlgan Xusroshohga tegishli edi. Maʼsud Mirzo o‘z ukasi va raqibi Xusroshohdek kuchli himoyachi bilan qo‘shila olishini orzu qilmasa ham, qochoq shahzoda Boysunqor Mirzo Hisor hududidan o‘tib ketayotib, uni qo‘lga olmoqchi boʻlganlardan qiyinchilik bilan qutulib qoldi. Bir qancha izdoshlari Masʼud qoʻliga tushadi va qatl qilinadi. Nihoyat u Qunduzga yetib bordi va u yerda Xusroshoh tomonidan yaxshi kutib olindi, u oʻsha paytda otasining bosh vaziri boʻlgan boʻlsa-da, oʻzining hokimiyat va istilo rejalari bilan band boʻlib, Boysunqor Mirzoni munosib qurol deb bilgan.
Natija
Beklar ham, uzoq qamalda ko‘rgan zahmatlari evaziga boy talon-toroj qilishni intiqlik bilan kutgan askarlar ham shahar uzoq vaqt qamalda bo‘lgani uchun obdan holdan toyganini koʻrib, nihoyatda norozi bo‘lishdi. Bunday ogʻir sinovlarga tayyorlanmagan, ikki yil ketma-ket dushman qoʻshinlarining harakatlari natijasida vayronagarchilikka uchragan mamlakat shu qadar ayanchli ahvolga tushib qolgan ediki, atrofdagi unumdor dalalardan har qanday taʼminotni tortib olish oʻrniga, hukumat aholini keyingi hosilga qadar yashashi uchun va oʻz yerlariga ekish uchun urugʻlik donlari bilan taʼminlashi zarur edi. Boburning oʻzi taʼkidlaganidek, bunday mamlakatdan qoʻshin uchun badal undirish umuman mumkin emas edi. Natijada, uning askarlari juda koʻp azob-uqubatlarga duchor boʻlishdi va u ularning ehtiyojlarini qondirish uchun yetarli vositaga ega emas edi. Erkaklar jang maydonini tashlab, uyga qaytishni boshladilar. Askarlar koʻrsatgan namunaga tez orada hatto ularning rahbarlari ham ergashdilar. Uning barcha mo‘g‘ul oti tashlab ketdi va nihoyat, Andijonda birinchi martabali mo‘g‘ul zodagonlaridan bo‘lgan Sulton Ahmad Tambol boshqalar singari uni tashlab, uyiga qaytdi.
Ahmad Tambol isyon koʻtarib, Fargʻona podshohligini egalladi, Boburning ukasi Jahongir Mirzoni yangi podshoh sifatida qoʻllab-quvvatladi, unga Uzun Hasan qoʻshildi. Qoʻzgʻolonchilar Andijonni qamal qildilar. Bobur yoʻqolgan saltanatini tiklash uchun yurish qilganida, qoʻshinlari uni Samarqandda qoldirib ketishadi, Samarqandda ham, Fargʻonada ham judo boʻladi. Milodiy 1500-yilda u Samarqandni qaytarib olishni rejalashtirayotganda, oʻzbeklar xoni Muhammad Shayboniyning shahar tomon yoʻl olganini bildi.
Saikhom Mirabai Chanu
Saikhom Mirabai Chanu (1994-yil 8-avgustda tugʻilgan) — Hindistonlik ogʻir atletikachi. 27 yoshli MirabaI Chanu jami 201 kg tosh koʻtarib, oltin medalni qoʻlga kiritgan, bu ayni paytda davom etayotgan CWG 2022 musobaqasidan keyin Hindistonning uchinchi medali boʻlgan. U 2020-yilgi Tokio Olimpiadasida ayollar oʻrtasida 49 kg vazn toifasida kumush medalni qoʻlga kiritgan. Mirabai Chanu Jahon chempionati va Hamdoʻstlik oʻyinlarida bir nechta medallarni qoʻlga kiritgan. U sportga qoʻshgan hissasi uchun Hindiston hukumati tomonidan Padma Shri ordeni bilan taqdirlangan. Saikhom 2018-yilda Hindiston hukumati tomonidan mayor Dhyan Chand Khel Ratna sport faxriysi bilan taqdirlangan.
Yoshligi
Saikhom Mirabai Chanu 1994-yil 8-avgustda Nongpok Kakchingdan 30 km uzoqlikdagi Imfal shahrida tugʻilgan, Manipur oʻsha mintaqaning jangchi urugʻi boʻlgan Meitei oilasigan hisoblanadi. Chanu oʻzini sanahizm izdoshi deb tanitgan, lekin u hind xudolariga ham sigʻinishini aytgan. Oilasi uning kuchini endigina 12 yoshida aniqlagan. Katta akasi hatto oʻtinni olishga ham qiynalganida, u uyiga bemalol oʻtin olib ketar edi.
Mirabai Manipurdagi Sport akademiyasida mashgʻulot oʻtkazgan. U qum olib ketayotgan yuk mashinasi haydovchilari bilan sayr qilar edi. Olimpiada medalini qoʻlga kiritgach, u yuk mashinasi haydovchilariga minnatdorchilik bildirish uchun uyiga taklif qilgan va hurmat belgisi sifatida ularning hokisorlarini olgan.
Faoliyati
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/The_Union_Minister_for_Information_%26_Broadcasting%2C_Youth_Affairs_and_Sports%2C_Shri_Anurag_Singh_Thakur_among_others_felicitating_Tokyo_Olympics_silver_medalist_Saikhom_Mirabai_Chanu_and_her_coach_Vijay_Sharma_in_New_Delhi_on_July_26%2C_2021_%289%29.jpg/220px-thumbnail.jpg|thumb| Ittifoqning Axborot va radioeshittirish, yoshlar ishlari va sport vaziri Anurag Singx Thakur va boshqa vazirlar va rasmiylar Tokio Olimpiadasi kumush medali sovrindori Sayxom Mirabai Chanu va uning murabbiyi Vijay Sharmani 2021-yil 26-iyul kuni Nyu-Dehlida tabriklashmoqda. Chanuning birinchi yirik yutugʻi Hamdoʻstlik oʻyinlarining Glazgo nashrida boʻlgan; 48 kg vazn toifasida kumush medalni qoʻlga kiritgan.
Rio 2016 Olimpiadasi
Chanu 2016-yilgi Rio Olimpiadasiga 48 kg vazn toifasida ayollar oʻrtasidagi musobaqaga yoʻllanma olgan. Biroq u siltab koʻtarish boʻlimidagi uchta urinishining birortasida ham muvaffaqiyatli koʻtara olmagani uchun musobaqani yakunlay olmagan.
2017—2021-yillar
2017-yilda u ayollar oʻrtasidagi 48 kg vazn toifasida oʻyinda oltin medalni qoʻlga kiritdiib musobaqa rekordini oʻrnatgan, u jami 194 kg ogʻirlikni koʻtargan(85 kg dast koʻtarish va 109 kg siltab koʻtarish), 2017-yilda Anaxaymda (Kaliforniya, Qoʻshma Shtatlar) boʻlib oʻtgan ogʻir atletika boʻyicha jahon chempionatida ishtirok etgan.
Tokio 2020 Olimpiadasi
Tokio Olimpiadan soʻng unga Manipur bosh vaziri N. Biren Singxdan 1 ₹ mukofot puli berilishini eʼlon qilgan. Hindiston temir yoʻl vaziri Ashvini Vaishnaw unga 2 trln lik mukofot va yana boshqa sovgʻalarni eʼlon qilgan.
Mukofotlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/The_President%2C_Shri_Ram_Nath_Kovind_presenting_the_Rajiv_Gandhi_Khel_Ratna_Award%2C_2018_to_Ms._S._Mirabai_Chanu_for_Weightlifting%2C_in_a_glittering_ceremony%2C_at_Rashtrapati_Bhavan%2C_in_New_Delhi_on_September_25%2C_2018.JPG/220px-thumbnail.jpg|thumb| Hindiston Prezidenti Rashtrapati Bxavan, Nyu-Dehlida Chanuga mayor Dhyan Chand Khel Ratna mukofotini topshirmoqda.
Ommaviy madaniyatda
Mirabai Chanu hayotiga asoslangan Shumang Leela, Mei Iklaba Thamoi deb nomlangan film 2021-yil 19-sentyabrda namoyish etilgan. Rejissyor Shougrakpam Hemanta tasvirga olgan. Seuti Films tomonidan Mirabai Chanu haqidagi biografik Manipuri badiiy filmi ham eʼlon qilgan. Film rejissyori OC Meira va ssenariy muallifi Manaobi MM hisoblanadi.
Avstraliya — Germaniya munosabatlari
Avstraliya va Germaniya oʻrtasida tashqi aloqalar mavjud. Ikkala davlat ham G-20 ning yirik iqtisodiyotlari, Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti va Birlashgan Millatlar Tashkilotiga aʼzo.
Yangi Gvineya
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c7/Kormoran_survivors.jpg/170px-Kormoran_survivors.jpg|thumb| Nemis yordamchi kreyseri „Kormorandan“ omon qolganlarning bir qismini qutqaruv qayiqlari „Centaur“ yuk tashuvchisi tomonidan Gʻarbiy Avstraliyaning Karnarvon shahriga olib ketmoqdi. Avstraliya va Germaniya manfaatlarining dastlabki toʻqnashuvi 1880-yillarning boshlariga toʻgʻri keladi, chunki Germaniya imperiyasi ham, Buyuk Britaniyaning Avstraliya koloniyalari elitalari ham Yangi Gvineya orolining resurslaridan foydalanishdan manfaatdor edilar. Oxir-oqibat, orolning shimoliy-sharqiy kvartallari 1884-yilda nemis protektoratiga aylandi (Germaniya Yangi Gvineyasi), Kvinslend esa orolning janubi-sharqiy kvartalini 1883-yilda Britaniya imperiyasiga qoʻshib oldi. 1902-1905-yillarda, Avstraliya Hamdoʻstligi tashkil topganidan soʻng, Papua hududi rasman Avstraliya maʼmuriyati ostiga oʻtkazildi. Shunday qilib, Germaniya va Avstraliya mustamlaka mulklari oʻrtasidagi quruqlik chegarasi dunyo xaritalarida chiziq sifatida paydo boʻldi. Biroq, amalda, orolning ichki qismida mustamlakachilarning soni juda oz edi va chegara asosan tekshirilmagan.
Ikki urush
Britaniya imperiyasining aʼzosi sifatida Avstraliya Birinchi jahon urushida (1914-1918) va Ikkinchi jahon urushida (1939-1945) Germaniya bilan urush olib bordi. Ikki davlat geografik jihatdan bir-biridan ancha uzoq masofa-da boʻlsa-da, ikkala urush ham ikki davlat harbiylari oʻrtasidagi toʻgʻridan-toʻgʻri toʻqnashuvlarni oʻz ichiga olgan. Birinchi jahon urushidagi avstraliyaliklarning eng yaxshi natijasi boʻlgan Gelipoli kampaniyasi Usmonli imperiyasiga qarshi kurashgan boʻlsa-da, koʻplab avstraliyalik boʻlinmalar Gʻarbiy frontda nemislar bilan toʻqnash kelgan. Avstraliyaning kichik dengiz floti va harbiy ekspeditsiya kuchlari esa Tinch okeanida nemislarga qarshi kurashgan.
Avstraliya Bosh vaziri Billi Xyuz Germaniyaning yuqori tovon toʻlovlarini talab qildi va 231-moddaga koʻra, Britaniya imperiyasi va Dominionlar Amerika Qoʻshma Shtatlarining qarshiliklariga qaramay, toʻlovlardan foyda olishlari uchun uni mojaro uchun aybdor deb belgiladi. Shartnomaga koʻra, sobiq Germaniya Yangi Gvineyasi Avstraliya tomonidan Millatlar Ligasi mandati ostida boshqariladigan Yangi Gvineya hududiga aylandi. Ilgari Germaniyaning Yangi Gvineyasining maʼmuriy qismi boʻlgan uzoq izolyatsiya qilingan Nauru oroli alohida mandat hududiga aylandi — nazariy jihatdan Avstraliya, Yangi Zelandiya va Birlashgan Qirollikning birgalikdagi boshqaruvi ostida, lekin aslida avstraliyaliklar tomonidan boshqariladi.
Ikkinchi jahon urushida, 1941-yil noyabr oyida HMAS „Sidney“ va nemis yordamchi kreyseri „Kormoran“ oʻrtasidagi jang ikkala kemaning ham choʻkib ketishiga olib keldi; Gʻarbiy choʻl kampaniyasi, shu jumladan Tobruk qamali Germaniya va Avstraliyaning asosiy ishtiroki bilan muhim quruqlik kampaniyasi edi.
Ikkala urush paytida ham, urush boshlanganda Avstraliyada topilgan nemis dushman musofirlari internirlangan. Avstraliya boʻylab internirlangan va harbiy asirlar lagerlarida bir qator nemis dengizchilari (ham savdo ham dengiz flotidan), shuningdek, boshqa hududlardan (birinchi navbatda, Shimoliy Afrika) olib kelingan nemis harbiy asirlari joylashgan edi.
Diplomatik tarix
XIX asr oxirida Germaniya imperiyasi Sidneyda konsullik ochdi. Nemis konsuli Karl Lyudvig Sahl (1840-1897) umrining koʻp qismini Tinch okeanining janubiy mintaqasida oʻtkazgan, 1872-yil 18-oktabrda Britaniya hukumati tomonidan qabul qilingan. 1897-yilda vafotigacha Sidneyda xizmat qilgan va shu yerda dafn etilgan.
Birinchi jahon urushidan keyin Veymar respublikasining birinchi konsuli doktor Xans Byusing 1924-yilda Avstraliyaga kelgan.
Avstraliya va Germaniya Federativ Respublikasi oʻrtasidagi diplomatik aloqalar ikkinchi jahon urushidan koʻp oʻtmay boshlangan. 1949-yilda Bonnda Ittifoqchilar Oliy Komissiyasi (bosqinchilik hukumati) huzurida akkreditatsiya qilingan Avstraliya missiyasi tashkil etildi. 1952-yilda missiya GFR hukumati huzurida akkreditatsiya qilingan Avstraliya elchixonasiga aylantirildi. Germaniya Demokratik Respublikasi bilan diplomatik aloqalar 1973-yilda Whitlam hukumati tomonidan oʻrnatilgan.
GDR bilan aloqalar
Fashistlar Germaniyasi qulaganidan keyin taxminan 37 yil davomida Avstraliya hukumati mafkuraviy va siyosiy sabablarga koʻra Sharqiy Germaniyani tan olish yoki Sharqiy Germaniya pasportlarini qabul qilishdan bosh tortgan. Avstraliya GDRga Sovet Ittifoqi tomonidan kuchli taʼsir koʻrsatgan va uygʻunlashgan qaram davlat sifatida qaraydi. GDR esa Avstraliyani marksizm-leninizmni yoʻq qilish niyatida Britaniya mustamlakachiligining mahsuli sifatida koʻrgan. Kichik savdo aloqalari va past darajadagi tashriflar boʻlsa-da, bu hukumatlar tomonidan eʼtiborga olinmagan.
1972-yilga kelib, Gough Whitlam boshchiligidagi leyboristlar gʻalabasidan keyin hukumat GDRni tan olish masalasini koʻrib chiqdi. Ikki hukumat oʻrtasidagi baʼzi muzokaralardan soʻng, Avstraliya hukumati keyingi yili nihoyat GDRni tan oldi. Sharqiy Berlindagi „diplomatik kvartal“da Grabbealee 34 manzilida elchixona ochilgan. 1990-yilda Germaniya qayta birlashgandan soʻng, elchixona (Bonndagi boshqasi bilan birga) yopildi.
Yevropa Ittifoqi
Germaniya Yevropa Ittifoqining (EI) asoschi aʼzosi edi. Yevropa Ittifoqi va Avstraliya mustahkam munosabatlarga ega va xalqaro masalalarda tobora koʻproq koʻrishmoqda. Yevropa Ittifoqi-Avstraliya munosabatlari 2008-yilda birinchi marta kelishilgan sheriklik asosiga asoslanadi. U nafaqat iqtisodiy munosabatlar, balki kengroq siyosiy masalalar va hamkorlikni qamrab oladi.
Savdo aloqalari
Ikki mamlakat oʻrtasidagi savdo katta. 2008-yilda ikki tomonlama tovar ayirboshlashning umumiy hajmi 13,4 milliard Avstraliya dollaridan ortiqni tashkil etgan, shundan 11,4 milliard Avstraliya dollari (85 foiz) Germaniyadan import qilingan.
Shartnomalar
Avstraliya-Germaniya ikki tomonlama shartnomalarining katta qismi savdo, fan, kosmik, soliq/ijtimoiy xavfsizlik, ekstraditsiya va boshqa masalalar boʻyicha kelishuvlarni oʻz ichiga oladi.
Rohit Danu
Rohit Danu (2002-yil, 10-iyulda tugʻilgan) — hind professional futbolchisi, Hindiston Superligasining Hyderabad klubida hujumchi sifatida oʻynaydi.
Yoshligi
Danu AIFF Elita Akademiyasiga 2015-yilda Bibiano Fernandes boshchiligida qoʻshildi va u akademiyada Hindistonni turli yoshlar darajalarida vakillik qilish uchun tanlangan. 15 yoshida u 2017-yilgi FIFA U-17 Jahon chempionatida oʻynagan Hindiston U17 terma jamoasining eng yosh futbolchisi boʻlardi. Portugaliyalik murabbiy Luish Norton de Matos yoshligida dribling qobiliyati va etukligi bilan hayratga tushganidan soʻng, Hindiston lagerining eng yosh aʼzosi Danu jamoaga qoʻshildi. Biroq, Danu jamoaga qoʻshilganidan soʻng toʻpigʻidan jarohat oldi va murabbiy uni 21 kishilik yakuniy tarkibga kiritmaslikka qaror qildi.
Jarohati tufayli Danu hattoki 2018-yilgi 16 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi Osiyo chempionati saralash bosqichida ham roʻyxatdan oʻtmagan edi. Ammo keyinroq, Hindiston 2018-yilgi 16 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi Osiyo chempionati saralashidan soʻng, u 16 yoshgacha boʻlganlar jamoasi tarkibida boʻlib, safardagi oʻrtoqlik oʻyinlarida ishtirok etdi. Biroq Danu 2018-yilgi U-16 Osiyo chempionatining yakuniy tarkibiga kira olmadi, chunki qoidaga koʻra, 2018-yilgi U-16 Osiyo chempionatida oʻynash uchun futbolchi 2002-yil, 1-yanvardan keyin tugʻilgan va saralash bosqichida roʻyxatdan oʻtgan boʻlishi kerak. Agar saralash bosqichida roʻyxatdan oʻtmagan boʻlsa, futbolchi 2002-yil, 1-sentabrdan keyin tugʻilgan boʻlishi kerak. Afsuski, Rohit Danuning tugʻilgan sanasi 2002-yil, 10-iyul. Jarohati tufayli saralash bosqichida roʻyxatdan oʻtmagani uchun 2018-yilgi 16 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi Osiyo chempionatida ishtirok eta olmadi.
Indian Arrows
2019-yilning 5-yanvarida, 16 yosh, 5 oy va 27 kunlik yoshida Rohit Danu jamoadoshi Jitendra Singhning I-liga va Hindiston oliy ligasidagi eng yosh gol muallifi bo‘lish rekordini yangiladi. 16 yoshli futbolchi 14-daqiqada Rajiv Gandhi stadionida Aizawl FC darvozasini ishgʻol qildi.
Yutuqlar
Hyderabad
Rodney Wallace
Rodney Wallace Burns (Rodney Wallace Burns) — Kosta-Rikalik futbolchi hisoblanadi. Kosta-Rika terma jamoasida ham faoliyat yuritgan. 2018-yilgi jahon chempionati ishtirokchisidir.
Jamoalardagi faoliyati
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Portl-RSL_%288%29.jpg/190px-Portl-RSL_%288%29.jpg|thumb|368x368px| Wallace „Portlend Timbers“ bilan 2009-yil 15-yanvarda Wallace MLS „Super Draft“da „DC United“ tomonidan oltinchi o‘rinni egallagan. U 22-mart kuni „Los Angeles Galaxy“ga qarshi ligada debyut qilgan. 26-aprel kuni Wallaceni oʻzining jamoadagi birinchi golini „New York Red Bulls“ darvozasiga kiritgan. Oʻsha yili u klubga Lamar Hunt kubogi finaliga chiqishga yordam bergan.
2016-yil boshida Wallace Portugaliyaning „Arouca“ jamoasiga oʻtgan.
2021-yil 13-avgustda Wallace klub futbolchisi sifatida futbolchilik faoliyatini yakunlash uchun „Portlend Timbers“ bilan bir kunlik shartnoma imzoladi.
Xalqaro faoliyati
2011-yil 3-sentabrda Wallace Kosta-Rika terma jamoasida AQShga qarshi o‘rtoqlik o‘yinida debyut qildi<span class="wikidata-claim" data-wikidata-claim-id="Q514594$A8465D0D-B622-4894-AFB1-E15C7DB0D72D" data-wikidata-property-id="P569">. Oʻsha uchrashuvda u terma jamoadagi ilk golini urdi.
2013-yilda Wallaceni terma jamoa tarkibida KONKAKAF Oltin Kubogiga yoʻl oldi. Turnirda u Kuba va AQSh terma jamoalariga qarshi oʻyinlarda maydonga tushdi. Oʻsha yili u Markaziy Amerika kubogini ham qoʻlga kiritdi<span class="wikidata-claim" data-wikidata-claim-id="Q514594$A8465D0D-B622-4894-AFB1-E15C7DB0D72D" data-wikidata-property-id="P569">.
Yutuqlari
„Portlend Timbers“
Xalqaro yutuqlari
Kosta-Rika
Bryce Miranda
Bryce Brian Miranda (1999-yil, 23-sentyabrda tugʻilgan) — hind professional futbolchisi, Hindiston Superligasining Kerala Blasters klubida vinger sifatida oʻynaydi.
Yoshligi
Mumbayda tugʻilgan Miranda Don Bosco maktabida oʻqishni boshlagan, u yerda u maktab jamoasida ham oʻynagan. U Mumbai FKning U-18 darajasigacha boʻlgan barcha yosh guruhlarini himoya qilgan. Keyinchalik u Union Bank FC safida turli turnirlarda oʻynadi. 2018-yilda Miranda FC Goa tomonidan imzolandi va ularning rivojlanish tomoniga kiritildi. Bir yil oʻtgach, u Income Tax FC klubiga qoʻshildi, u yerda 2019—2020-yillardagi Mumbai Elite divizionida uchta gol va 10 ta golli uzatmani amalga oshirib, mavsumni yakunladi.
Churchill Brothers
2020-yil, 22-noyabrda Miranda I-Liga jamoasi aʼzosi Churchill bilan shartnoma imzoladi. 2021-yil, 10-yanvarda Miranda Churchill Brothers safida professional debyutini Indian Arrowsga qarshi I-liga oʻyinida oʻtkazdi. U mavsum davomida har bir oʻyinda maydonga tushib, bir gol va uchta golli uzatmani amalga oshirdi. 2021-22-yilgi I-ligada Miranda klub safida 16 ta oʻyinda maydonga tushdi va bitta golli uzatmani amalga oshirdi.
Kerala Blasters
2022-yil, 15-iyun kuni Hindiston Superligasi klubi Kerala Blasters FC Churchill Brothersdan Mirandani nomaʼlum transfer narxi evaziga sotib olganini eʼlon qildi. U u’zoq yillik shartnoma imzoladi, klub bilan shartnoma 2026-yilgacha tuzilgan.
Xalqaro faoliyati
Miranda 2021-yil oktyabr oyida BAAda boʻlib oʻtgan OFK U-23 Osiyo Kubogi-2022 saralash bosqichi uchun Hindiston U-23 lageriga chaqirilgan edi. U 2021-yilning 30-oktyabrida Qirgʻizistonga qarshi oʻyinda Vikram Pratap Singh oʻrniga zaxiradan maydonga tushgan.
Arina Folts
Arina Folts (1997-yil 1-yanvar, Toshkent, Oʻzbekiston ) — oʻzbek tennischisi. O‘zbekiston chempioni va tennis bo‘yicha mamlakat terma jamoa a’zosi. ITF turkumi turnirida ikkita juftlik finalida g‘olib chiqadi. 2017-yilda Yopiq inshootlardagi Osiyo o‘yinlarida bronza medaliga sazovor bo‘ladi.
Tarjimai hol
Arina 1997-yil 1-yanvarda Toshkent shahrida tug‘iladi. 8 yoshidan boshlab tennis bilan shug‘ullangan. 2011-yilda Qarshi shahrida birinchi ITF turkumi turnirida ishtirok etadi. 2013—2015-yillarda O‘zbekiston terma jamoasi tarkibida Federasiya Kubogida qatnashadi. 2014-yilda Arina Antaliyadagi (Turkiya) ITF turkumidagi musobaqalarda tennis bo‘yicha juftlik bahslarida g‘alaba qozonadi.
2017-yilda Ashxobodda (Turkmaniston) o‘tkazilgan V  Osiyo o‘yinlarining jang san’ati va yopiq inshootlardagi tennisning aralash juftlik bahslarida Sanjar Fayziyev bilan birgalikda bronza medalini qo‘lga kiritadi.
2017-yilda Folts Hammametda (Tunis)  bo‘lib o‘tgan ITF turkumidagi tennis bo‘yicha juftlik bahslari musobaqalarida g‘alabaga erishadi.
Princeton Rebello
Yoshligi
Goa shtatining Betalbatim shahrida tugʻilgan Rebello toʻrt yoshida futbol oʻynashni boshlagan va doimo oʻz mahallasidagi bolalar bilan birga oʻynagan. Betalbatimdagi Velsao Pale sport klubining murabbiyi Eban Mesquita 8 yoshgacha boʻlgan futbol turnirida oʻynab, Rebelloni skaut qildi va uni Velsao Palega qoʻshdi.
2014-yil iyul oyida Rebello Hindistondan Angliyaga koʻchib oʻtdi va Queens Park Rangersning 15 yoshgacha boʻlgan jamoasiga qoʻshildi. U Hindistonga qaytib, Batalbatimga qaytgunga qadar ingliz futbol akademiyasida olti oy qoldi. U tez orada Angliyaga qaytishdan oldin AIFF Elita Akademiyasiga qoʻshiladi.
[[india|🇮🇳]] Goa
2017-yilning aprel oyida Hindiston Superligasining Goa jamoasi rivojlanish guruhini ochishini va Rebello jamoa qoʻshilganini eʼlon qildi. 2019-yil, 23-oktabrda Rebello Goadagi debyutini o‘tkazdi va 87-daqiqada Goa safida maydonga tushdi Hindiston Superligasining Chennaiyin klubiga qarshi oʻyinda 3:0 hisobida mag‘lub etishda yordam berdi.
Xalqaro
Rebello Hindiston U19 jamoasi bilan 2017-yilgi SAFF U-18 chempionatida ishtirok etgan. Hindistonning turnirdagi birinchi oʻyinida Rebello 30 metrlik jarima zarbasidan gol urdi, ammo bu Hindistonning 4:3 hisobida magʻlubiyatga uchrashiga toʻsqinlik qilish uchun etarli boʻlmadi. Bir necha oy oʻtgach, 2017-yilning noyabr oyida Rebello Hindistonning 2018-yilgi Osiyo chempionati U-19 saralash bosqichiga yana chaqirildi.
Nijat Abasov
Nijat Azad oʻgʻli Abasov (1995-yil 14-may) — ozarbayjonlik shaxmatchi, xalqaro grossmeyster. 2020-yil fevral oyida eng yuqori renyting ballga 2670 ballga yetdi va u Ozarbayjonda 3-oʻrinni, dunyo da esa 67-oʻrinni egalladi.
Aleksandr Titel
Aleksandr Borisovich (Boruxovich) Titel (1949-yil 30-noyabrda tugʻilgan, Toshkent) — sovet va rus opera rejissyori, oʻqituvchi, professor. Stanislavskiy va Nemirovich-Danchenko nomidagi Moskva akademik musiqali teatri opera truppasining badiiy rahbari va bosh direktori. Rossiya Federatsiyasi xalq artisti (1999). SSSR Davlat mukofoti laureati (1987). Toʻrt karra „Oltin niqob“ teatr mukofoti sovrindori (1997, 2007, 2010, 2016).
Nijat Abasov
Professional faoliyati
2015-yil noyabr oyida Abasov 2016-yilgi Tata Steel Challenger turniriga yo‘llanma olish uchun Veyk-an-Zi shahrida bo‘lib o‘tgan Cultural Village turnirida g‘olib chiqqan. Abasov Boku shahrida boʻlib oʻtgan 42-shaxmat Olimpiadasida Ozarbayjon 2 jamoasida ishtirok etdi. U 13 oʻyindan 6½ ochko toʻpladi. 2016-yil dekabr oyining oxirida u Viktor Laznička, Dennis Vagner, Kristian Bauer va Mateush Barteldan tay-breyk boʻyicha Zurich Rojdestvo ochiq chempionatida gʻolib chiqdi. 2017-yilda Abasov shaxmat bo‘yicha Ozarbayjon chempionatida ham, Baku Open turnirida ham g‘olib boʻldi.
Aleksandr Titel
Tarjimai holi
Rossiya xalq artisti Igor Yasulovich bilan birgalikda GITIS musiqali teatr fakultetida aktyorlik va rejissyorlik boʻyicha oʻzlarining shaxsiy mahorat darslarini olib borganlar. Titel va Yasulovichning musiqali teatr fakulteti bitiruvchilari bilan ijro etgan spektakllari — „Figaroning toʻyi“, V.Motsartning „Sehrli nay“, B.Brittenning „Albert Herring“ spektakllari — 1996-1998, 2002 va 2011-2015-yillarda Moskva Akademik musiqali teatri repertuariga kiritilgan.
Nijat Abasov
Professional faoliyati
2019-yil oktyabr oyida Nijat FIDE Grand Shveysariya turnirida 6,5 ochko (+2=9-0) olib, 154 nafar o‘yinchi orasida 15-o‘rinni egalladi. Oʻsha yilning noyabr oyida Abasov jahon reytingida 93-oʻringa koʻtarildi va faoliyatida birinchi marta FIDE Top 100 roʻyxatiga kirdi.
Aleksandr Titel
Tarjimai holi
„Oltin niqob“ Milliy mukofoti sovrindori, rejissyor sifatida: J.Puchchinining „Bogema“ (1997), V.Motsartning „Barcha ayollar shunday qiladi“ (2007), V. Kobekinning „Gamlet (daniya) (rus) komediyasi“ (2012), L.Kerubinining „Medeya“ (2016) asarlari uchun, eng yaxshi spektakl uchun: J.Verdining „Ernani“ (1995), J.Offenbaxning „Goffman ertaklari“ (2012), M.Mussorgskiyning „Xovanshina“ (2016). Titelning spektakllari Edinburg, Kassel, Riga, Efes, Aspendos, Saaremdagi festivallarda ishtirok etgan.
Sergey Svetunkov
Sergey Gennadyevich Svetunkov (1960-yil 31-avgust, Toshkent) — rus olimi — iqtisodchi, iqtisod fanlari doktori, professor.
Aleksandr Titel
Oilasi
Uylangan, oʻgʻli bor.
Sergey Svetunkov
Tarjimai holi
Abu Rayhana Beruniy nomidagi Toshkent politexnika institutining energetika fakultetini tamomlagan, „Elektr stantsiyalari“ ixtisosligi boʻyicha (1982, imtiyozli diplom).
Aleksandr Titel
Spektakllari
K.S.Stanislavskiy va Vl.I.Nemirovich-Danchenko nomidagi Moskva musiqali teatri