cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Banjica konslageri
Banjica konslageri (KZ Banjica, Serbian) — Serbiyadagi Harbiy qoʻmondonlik hududidagi natsistlar konslageri, Ikkinchi jahon urushi davrida Yugoslaviya bosib olinganidan keyin tashkil etilgan Uchinchi Reyxning harbiy maʼmuriyati. Qarshilikning kuchayishiga javoban nemis armiyasi qattiq repressiv choralarni qoʻlladi — tinch aholini garovga olganlarni ommaviy qatl qilish va konslagerlarni barpo etishni boshlab yubordi. Belgradning chekkasidagi Banjika hududi dastlab nemislar tomonidan garovga olinganlarni ushlab turish markazi sifatida ishlatilgan. Keyinchalik lagerda antifashistik serblar, yahudiylar, siganlar, asirga olingan partizanlar, chetniklar va fashistlar Germaniyasining boshqa muxoliflarini saqlash uchun foydalanilgan. 1942-yilga kelib, qatllarning aksariyati Yajinchi, Marinkova Bara va yahudiy qabristonidagi otishma maydonlarida sodir boʻlgan.
Banjica 1941-yil iyuldan 1944-yil oktyabrgacha ishlagan. Lagerni gestapo rasmiysi Villi Fridrix va Milan Nedichning qoʻgʻirchoq hukumati qoʻmondonligi ostida nemis bosqinchilari birgalikda boshqargan. Konslager ishgʻol kuchlarining toʻliq nazorati ostida edi. Biroq, nemis kuchlari Serbiyadagi Nemislar yahudiylarni oʻldirishni o‘zlari amalga oshirgan boʻlsalar ham, ularga serb hamkorlari bu rolda faol yordam berishgan Keyinchalik Fridrix Yugoslaviyaning urushdan keyingi kommunistik organlari tomonidan urush jinoyatlari uchun sudlangan, aybdor deb topilgan va qatl etilgan. Urush davomida Banjicada 23 697 kishi hibsga olingan, ulardan kamida 3 849 nafari halok boʻlgan. Urushdan keyin lager qurbonlariga bagʻishlangan kichik yodgorlik qurildi. Hudud hozirda muzeyga aylandi.
Ishgʻolga muqaddima
Germaniya va Avstriya oʻrtasidagi 1938-yilgi Anschlussdan soʻng, Yugoslaviya Uchinchi Reyx bilan chegaradosh boʻlib qoldi va qoʻshnilari eksa kuchlari bilan birlashgani sababli tobora kuchayib borayotgan bosim ostida qoldi. 1939-yil aprel oyida Italiya qoʻshni Albaniyani bosib olib, Yugoslaviya bilan ikkinchi chegarani ochdi. Ikkinchi jahon urushi boshlanishi bilan Yugoslaviya hukumati oʻzining betarafligini eʼlon qildi 1940-yil sentyabr va noyabr oylari orasida Vengriya va Ruminiya oʻzlarini eksa bilan birlashtirib, Uch tomonlama paktga qoʻshildi va Italiya Gretsiyaga bostirib kirdi. Oʻsha paytdan boshlab Yugoslaviya deyarli butunlay eksa kuchlari va ularning yoʻldoshlari tomonidan oʻralgan edi. Natijada mamlakatning urushga nisbatan neytral pozitsiyasi keskinlashdi. 1941-yil fevral oxirida Bolgariya paktga qoʻshildi. Ertasi kuni nemis qoʻshinlari Ruminiyadan Bolgariyaga kirib, Yugoslaviya atrofidagi chegarani yopdilar. Sovet Ittifoqiga yaqinlashib kelayotgan hujum uchun oʻzining janubiy qanotini himoya qilishni niyat qilgan Adolf Gitler Yugoslaviyaning eksaga qoʻshilishi uchun qattiq bosim oʻtkaza boshladi. 1941-yil 25-martda, biroz kechikishdan soʻng, Yugoslaviya hukumati shartli ravishda paktni imzoladi. Ikki kundan soʻng, gʻarbparast, serb millatchisi Qirollik Yugoslaviya havo kuchlari ofitserlari urushsiz davlat toʻntarishi natijasida mamlakat regenti shahzoda Polni taxtdan agʻdarib, oʻzining oʻsmir jiyani Pyotrni taxtga oʻtqazdilar. General Dushan Simovich boshchiligidagi milliy birlik hukumatni boshqardi. Toʻntarish Gitlerni gʻazablantirdi va darhol mamlakatga bostirib kirishga buyruq berdi, bu 1941-yil 6-aprelda boshlangan. alt=Wartime map of Serbia|right|thumb|316x316px| Serbiyaning nemislar tomonidan bosib olingan hududi xaritasi
Bosib olish
Yugoslaviya eksa birlashmasining umumiy kuchidan tezda magʻlub boʻldi va ikki haftadan kamroq vaqt ichida taslim boʻldi. Hukumat va qirol oilasi surgunga joʻnatildi. Mamlakat qoʻshnilari tomonidan bosib olindi va parchalanib ketdi. Serbiyaning nemislar tomonidan bosib olingan hududi Bolqon urushidan oldingi Serbiya Qirolligi chegaralarigacha qisqartirildi va u orqali oʻtgan asosiy temir yoʻl va daryo transporti yoʻllari nemislar qo‘liga o‘tdi. Shuningdek, Serbiyaning bir qator qimmatli resurslari, xususan, rangli metallar fashistlar nazoratiga o‘tdi. Bosib olingan hudud 51 ming km 2 ga yaqinni qamrab oldi va 3,8 million aholiga ega edi.
Qarshilik va repressiya
Yugoslaviya armiyasi taslim boʻlishidan oldinroq, Germaniya harbiy maʼmurlari barcha serb yahudiylarini roʻyxatga olishni buyurdilar. 1941-yil 30-mayda Germaniyaning Serbiyadagi harbiy qoʻmondoni Helmut Forster asosiy irq qonunlarini chiqardi. Qonunga ko‘ra yahudiylar va siganlarni jamoat va iqtisodiy hayotdan chetlashtirildilar, mulklari rmusodara qilindi va majburiy mehnatga roʻyxatdan oʻtishlari talab qilindi.
Qarshilikni bostirish va yahudiylarni yoʻq qilish uchun nemislar Banjica, Niš (Crveni krst), Sajmište va boshqa hududlarda konsentratsion lagerlar qurdilar, ularda serb antifashistlari, yahudiylar va siganlarni dafn etishdi. Bundan tashqari, qarshilikka qarshi kurashish uchun nemislar Milan Nedich boshchiligida Kvisling maʼmuriyatini oʻrnatdilar, ammo unga juda cheklangan vakolatlar berildi. Natijada Kvingling tartib oʻrnatolmadi. right|thumb| Jajinchi poligonida qatl etilganlar uchun yodgorlik right|thumb| Jajinchidagi yodgorlik bogʻi thumb| [[Belgrad|Belgraddagi Xolokost qurbonlari yodgorligi]]
Germaniya ishgʻol hokimiyati
Hududni harbiy tizim oʻrnatish uchun Serbiyadagi nemis harbiy qoʻmondonligiga harbiy va maʼmuriy boʻlinmalarga boʻlingan shtab ajratdi va unga toʻrtta hududiy qoʻmondonlik va oʻnga yaqin tuman qoʻmondonliklarini shakllantirish uchun shaxsiy tarkib ajratildi, qo‘mondonliklar boshliqqa hisobot berganlar. Harbiy shtab esa toʻrtta mahalliy mudofaa batalonining qoʻshinlarini hudud qoʻmondonliklari boʻylab taqsimladi. Ishgʻol qilingan hududdagi birinchi harbiy qoʻmondon 1941-yil 20-aprelda tayinlangan Luftvaff ofitseri general der Fliger Helmut Forsterdir. Forsterga maʼmuriy shtab boshligʻi, SS- brigadefürer va Davlat maslahatchisi doktor Xarald Tyorner yordam bergan. Dastlabki nemis maʼmuriyatining yana bir muhim shaxsi SS- Standatenfyurer Vilgelm Fuchs edi, u Serbiya Eynsatzgruppiga qoʻmondonlik qildi, bu guruh Reyx Xavfsizlik Bosh boshqarmasining turli boʻlinmalarini oʻz ichiga olgan (Reichssicherheitshauptamt), RSHA), shu jumladan Gestapo (Maxfiy davlat politsiyasi), Kriminalpolizei (Jinoyat politsiyasi yoki Kripo) va Ausland- Sicherheitsdienst (Xorijiy xavfsizlik xizmati yoki Ausland-SD). Einsatzgruppe Serbien 64-zaxira politsiya batalyonini ham nazorat qilgan. Fuchs Tyorner oldida rasmiy javobgar boʻlsa ham Berlindagi RSHAda bevosita rahbarlariga hisobot berdi.
Hamkorlikchi qoʻgʻirchoq rejimi
Nemislar bosib olingan hududda kollaboratsion rejimga rahbarlik qilish uchun munosib serbni qidirishni boshladi. Belgrad politsiyasi boshligʻi Dragomir Yovanovichni tayinlash masalasi koʻrib chiqildi, biroq Serbiyadagi nemis harbiy qoʻmondoni Yugoslaviyaning sobiq ichki ishlar vaziri Milan Aćimovichni sayladi. Aćimovich oʻzining Komissar hukumatini tuzdi 1941-yil 30-mayda tuzilgan hukumat oʻnta komissardan iborat bo‘lgan. Aćimovich keskin antikommunist edi va urushdan oldin nemis politsiyasi bilan aloqada boʻlgan. Belgradni qoʻlga kiritgach, nemislar shahardagi 12 000 yahudiyga oʻzlarini ishgʻol hokimiyatiga hisobot berishni buyurdilar va 9.145 kishi bu buyruqqa amal qildi. 14-maygacha yahudiylar barcha rasmiy lavozimlardan chetlashtirildi va yahudiylarga qarshi bir qator qonunlar qabul qilindi, ularga restoranlarga borishdan tortib tramvayga chiqishgacha boʻlgan faoliyatni taqiqlashdi.
Tashkil etish
Belgradning oʻzida kommunistlar va boshqalar uchun „jamoat tartibi uchun xavfli“ deb hisoblangan kontsentratsion lager tashkil etilgani haqidagi eng dastlabki yozma maʼlumot Serbiya jandarmeriyasi qoʻmondonligining 1941-yil 26-maydagi hisoboti hisoblanadi, unda bunday lager koʻrib chiqilayotganligi koʻrsatilgan. Xuddi shu oyda Aćimovich Ichki ishlar vazirligining buyrugʻi bilan taniqli kommunistlar va boshqa shaxslarni ushlab turish uchun konslager tashkil etish rejasini ham aytib o‘tdi. Yugoslaviyaning bostirib kirishi va magʻlubiyatidan soʻng Yugoslaviya Kommunistik partiyasi bosqinchilar va ularning mahalliy hamkorlariga qarshi qurolli kurashni tashkil qila boshladi. 19-iyun kuni MUP nemis politsiyasining yuqori martabali xodimlari va Belgrad maxsus politsiyasi aʼzolari bilan konferensiya oʻtkazdi. Konferensiya kommunistlarga qarshi keng qamrovli profilaktik kampaniya oʻtkazishga qaror qildi.
Lager rasmiy ravishda 1941-yil 22-iyunidan oldin tashkil etilgan, bu sana Tyornerning Aćimovichga yozgan xati bilan hujjatlashtirilgan. Lagerni tashkil etish mas’uliyati Tyornerning oʻrinbosari, Yovanovichga topshirilgan. Shuningdek, nazorat mas’ul boʻlgan Shturmbannführer Georg Kissel zimmasiga tushdi. Yovanovich Belgrad maʼmuri sifatidagi rolidan tashqari, Aćimovichning qoʻgʻirchoq rejimi uchun Serbiya Davlat xavfsizligi boshligʻi ham boʻlgan. Lager uchun joyni aniqlash uchun uch kishilik komissiya tuzildi. Qoʻmita tarkibiga Yovanovichning shahar maʼmuriyatining oʻrinbosari Miodrag Djordjevich, Belgrad bosh muhandisi Milan Yanjushevich va Gestaponing nomi oshkor etilmagan vakili kirgan. Qoʻmita Yugoslaviya qirollik armiyasining 18-piyoda polkining Belgrad chekkasida Banjikada joylashgan sobiq kazarmasi joyini tanladi. Joy aniqlangandan soʻng, binolar koʻp sonli mahbuslarni qabul qilish uchun tayyorlanishi va mahbuslar qochishiga imkon bermaydigan darajada himoyalanishi kerak edi. Yovanovich bu ish uchun umumiy mas’uliyatni oʻz zimmasiga oldi, Yanjushevich lagerdagi ishni boshqargan. Urushlararo Belgrad Bosh Politsiyasining antikommunistik boʻlimining sobiq boshligʻi Svetozar Vujkovich lager maʼmuri etib tayinlandi va xodimlari hamda nemis nazoratchilari 5-iyulda lagerni egallab olishdi. Qurilish ishlari davom etayotgan bir paytda lager 9-iyul kuni oʻzining birinchi mahbuslarini qabul qildi. Birinchi mahbuslar bitta katta podvalda saqlangan. Faoliyatining dastlabki ikki oyida lager tikanli sim bilan oʻralgan edi. Bu qochishning oldini olish uchun yetarli emas deb hisoblanganligi sababli, Yovanovich Janjushevichga lager atrofida devor qurishni buyurdi. Sentyabr oyining boshida devor va qorovulxona qurilishi boshlandi. Devor bir oy ichida qurib bitkazildi va 5 m balandlikda lagerni beshburchak shaklida oʻrab olgan, har bir burchakda minoralar oʻrnatilgan boʻlib, ularda pulemyotlar va chiroqlar oʻrnatilgan. Lagerning bir qismi gestapo mahbuslari uchun, ikkinchisi SP UGB tomonidan hibsga olinganlar uchun, uchinchi hudud esa boshqa ikki qismdan biri yoki ikkalasi ham sigʻimga ega boʻlganida aralash mahbuslar guruhini saqlaydigan qismlarga boʻlingan. Urushdan keyin soʻroq qilinayotgan Yovanovich bu boʻlinish "bir kun Gestapo hech qanday ogohlantirishsiz kelganida va lagerning uchdan bir qismini Serbiya hukumatiga tegishli boʻlishini, qolganini esa oʻz mulki uchun o‘zlashtirmiqchi boʻlganliklarini tushuntirdi. Dastlab Gestapo va Serbiya davlat gvardiyasi birgalikda lagerni qoʻriqlashdi, ammo keyinchalik bu faqat Serbiya Davlat gvardiyasiga topshirildi.
Vujkovich lager maʼmuri boʻlganida ham xodimlari bilan birga har doim Gestapo nazorati ostida edi. Nemislar koʻpincha Vujkovich va uning xodimlariga murojaat qilmasdan qaror qabul qilishgan, ammo Serbiya xodimlari deyarli barcha harakatlari uchun Gestapodan ruxsat olishlari kerak edi. Gestapo koʻpincha mahbuslarga qattiqroq munosabatda boʻlgan boʻlsa-da, baʼzi hollarda serb xodimlari Gestapodan ham yomonroq edi. Lagerda Vujkovich nemislar bilan birgalikda qatl qildirish uchun mahbuslarni tanlardi. 1943-yil 19-fevralda Vujkovich Banjica lageridagi 215 mahbusni qatl qilish uchun tanladi. Nemis yoki serb kollaboratsion kuchlariga qilingan hujumlar uchun javob sifatida oʻldirilgan garovga olinganlar odatda lagerning Gestapo qismida ushlab turilgan.
Operatsiya
Lagerga kelishdan oldin mahbuslar bir necha kun Gestapo va SP UGB hibsxonasida boʻlib, u yerda qiynoqqa solingan va kaltaklangan. Ular ushbu hibsxonalardan Banjitsaga koʻchirilganida, baʼzi mahbuslarda jiddiy jarohatlar bor edi. Lagerning butun faoliyati davomida soqchilar muntazam ravishda mahbuslarni kaltaklashgan yoki ularga yomon munosabatda boʻlishgan. Lager oʻzining shafqatsizligi bilan mashhur boʻlgan. Qatllar tez-tez va tasodifiy boʻlgan. Mahbuslar boshqa nemis lagerlarida qoʻllaniladigan standart xulq-atvor qoidalariga rioya qilishlari kerak edi. Bu qoidalar qoʻshiq aytish, baland ovozda gapirish, siyosiy mavzularda suhbatlashish, yozuv asbob-uskunalari, qogʻoz va boshqa shaxsiy buyumlarni saqlashni taqiqlagan. Qoidalardan birortasining buzilishi qattiq jazoga olib kelgan. Shunga qaramay, qamoqqa olingan antifashistlar partizan qoʻshiqlarini kuylash, Tito va Stalinni qoʻllab-quvvatlab, lagerlarda maʼruzalar, munozaralar, bir sahnali spektakllar, qoʻshiqlar va hatto xalq qoʻshiqlari va raqs chiqishlari bilan nemislarga qarshi chiqqanlar. thumb| Banjitsa konslageri mahbusi, partizan qarshilik jangchisi Rada Nikolichning roʻmolchasi. U oʻrtoqlarining ismlarini va ularning oʻldirilgan sanalarini roʻmolchaga tikdi. Qatl sanasi — 1942-yil 20-avgust. Banjitsadagi birinchi ommaviy qatl 1941-yil 17-dekabrda sodir boʻlgan, oʻshanda 170 mahbus otib tashlangan. 1941-yil oxiriga kelib lagerda 2000 dan 3000 gacha mahbuslar bor edi. 1942-yilga kelib, bosib olingan Serbiyadagi aksariyat yahudiylar Banjitsaga olib ketilgan va Yajinchi, Marinkova Bara va yahudiy qabristonida otilgan. Oʻsha qatl joylarida minglab odamlar oʻldirilgan. Omon qolganlarning soʻzlariga koʻra, SP UGB va Serbiya Davlat gvardiyasi qatl qilish uchun, jumladan, bolalarni oʻldirish uchun mas’ul boʻlgan, ammo maʼlumotlarga koʻra, qatllarning aksariyati nemislar tomonidan Serbiya Davlat gvardiyasi yordami bilan amalga oshirilgan. 1942-yilning bahorida nemislar Sajmištedan olib kelingan gaz furgonidan ikki alohida holatda yahudiy mahbuslarni oʻldirish uchun foydalanganlar. Urush davomida qatl qilish davom etdi va koʻplab mahbuslar garovga olingan holda otib tashlandi. 1944-yil sentabrga kelib, Serbiya Davlat gvardiyasi, Serbiya koʻngillilar korpusi va chetniklari hamkorlari bosib olingan hududda qolgan 455 yahudiyni asirga oldilar, ular lagerga yuborilib, darhol oʻldirildi.
1944-yil oxirida nemislar yugoslaviyalik mahbuslarning zanjirband qilingan toʻdasini Banjicada oʻldirilganlarning qoldiqlarini yoqishga majbur qilishdi. Zanjirli toʻdaning tirik qolgan aʼzosi Momchilo Damjanovichning guvohlik berishicha, jasadlarni yoqish SS-Standartenfyurer [polkovnik] Pol Blobel boshchiligidagi Kommando 1005 boʻlimi tomonidan tashkil etilgan. Blobel nemis vahshiyliklarining izlarini oʻchirish uchun mas’ul boʻlgan shaxs.
2-oktyabrda barcha nemislar Banjikani tark etishdi. Ikkinchi va uchinchi toifadagi barcha lager asirlari 3-oktyabr kuni ozod qilindi. Oxirgi 31 mahbus (birinchi toifa) 1944-yil 4-oktabrda ozod qilingan.
Mashhur mahbuslar
Banjicada qamoqqa tashlangan yoki oʻldirilgan yoki Jajinchida oʻldirilgan mashhur mahbuslar:
Muzey
Banjica konslageri muzeyi 1969-yilda ochilgan boʻlib, unda lager va uning faoliyatiga oid toʻrt yuzdan ortiq ashyolar mavjud.
Buxoro viloyati
Tarixi
Buxoro viloyati 1938-yil 15-yanvarda tashkil topgan. Yil oxiriga kelib uning tarkibiga Surxondaryo okrugi, Beshkent, Buxoro, Vobkent, Gʻijduvon, Gʻuzor, Dehqonobod, Kogon, Qamashi, Qorakoʻl,  Qarshi, Koson, Konimex, Karmana, Qiziltepa, Kitob, Romitan, Sverdlov, Chiroqchi tumani, Shofirkon, Shahrisabz, Yakkabogʻ tumanlari va viloyatga qarashli Buxoro, Gʻijduvon, Kogon, Qarshi va Shahrisabz shaharlari qo'shilgan.
1941-yil 6-martda Surxondaryo okrugi Buxoro viloyati tarkibidan chiqarilib, Surxondaryo viloyatiga aylantirilgan.
1943-yil 20-yanvarda Beshkent, G‘uzor, Dehqonobod, Qamashi, Qarshi, Koson, Kitob, Chiroqchin, Shahrisabz, Yakkabog‘ viloyatlari hamda Qarshi va Shahrisabz shaharlari Buxorodan yangi Qashqadaryo viloyati tarkibiga o‘tkazilgan.
1943-yil 13-fevralda Olot tumani tashkil etilgan, 1943-yil 2-avgustda Tomdi tumani Qoraqalpogʻiston ASSR tarkibidan Buxoro viloyatiga oʻtkazilgan.
1950-yil 15-aprelda Peshku, 1952-yil 16-aprelda Galaosiyo tumanlari tuzilgan.
1959-yilda Galaosiyo, Peshku (1959-yil 19-mart) va Olot (1959-yil 9-dekabr) tumanlari, 1962-yil dekabrda Kogon, Konimex, Qiziltepa, Sverdlovsk va Shofirkon tumanlari tugatilgan.
1964-yil 31-dekabr Kogon, 1965-yil Konimex, 1967-yil 9-yanvar Sverdlov, 1968-yil Shofirkon, 1970-yil Qiziltepa, 1973-yil Olot, 1972-yil Peshku, 1980-yil 12-mart Navbahor, 1982-yilda - Gazli va Uchquduq tumanlari tashkil etilgan. 1972-yilda Zarafshon, 1978-yilda esa Uchquduq viloyatga boʻysunuvchi shahar maqomini olgan.
1984-yilda Gazli tumani tugatilgan.
Tabiati
Buxoro viloyati hududining relyefi aksariyat geomorfologik xususiyatlariga koʻra birmuncha murakkab tekisliklardan iborat. Eng baland joyi Quljuqtov tizmasi. Quljuqtov bilan Zarafshon daryosi vodiysi oraligʻida Oyoqogʻitma botigʻi joylashgan. Buxoro viloyatida quyidagi relyef koʻrinishlarini ajratish mumkin:
Togʻlar asosan silur, devon, toshkoʻmir, boʻr, paleogen, neogen davrlari jinslaridan tuzilgan. Tekislik va qumliklar toʻrtlamchi geologik davr tabiiy omillari taʼsirida oʻzgargan. Foydali qazilmalardan Setalantepa, Jarqoq, Gazli, Uchqirda gaz, Kemachi, Zikri, Oʻrtabuloqda neft-gaz hamda grafit konlari, ohaktosh, bentonit (gilmoya), granit konlari topilgan. Buxoro viloyatida juda koʻp mineral suv zaxiralari aniqlangan. Quljuqtov, Qoraxotin, Jingʻildi, Oyoqogʻitma botigʻi atroflaridan topilgan suvlardan xoʻjalikda qisman foydalaniladi. Viloyat seysmik jihatdan 7 balli, faqat Gazli shahri atrofi 9 balli zilzila zonasiga kiradi. Iqlimi keskin kontinental: yozi issiq, uzoq, quruq; iyulning oʻrtacha harorati 28—32°, qumliklarda 60—70° gacha koʻtariladi. Yanvarning oʻrtacha harorati 0° dan −2° gacha yiliga 90—150 mm yogʻin tushadi. Asosan bahor va qishda yogʻadi. Vegetatsiya davri 220 kun. Buxoro viloyatining asosiy suv manbai — Amu-Buxoro mashina kanali. Quyimozor, Toʻdakoʻl, Shoʻrkul suv omborlarining ahamiyati katta. Bundan tashqari vohalar atrofida zovur va oqova suvlar tashlanadigan Dengizkoʻl, Qoraqir, Katta Tuzkon va Devxona kabi koʻllar mavjud. Buxoro viloyati boʻyicha obikor yerlarning 94,4 % turli darajada shoʻrlangan. Choʻl zonasida kam chirindili qoʻngʻir tusli sur, qumli ishgandan soʻng, oziq-ovqat sanoatida tashkiliy va iqtisodiy islohotlar amalga oshirildi.
Aholisi
2022-yil 1-avgust holatiga ko‘ra, Buxoro viloyati aholisining soni 1 million 990 ming 400 kishini tashkil etdi - bu O‘zbekiston viloyatlari orasida 9-o‘rin (14 tadan). Qishloq aholisi 62%, shahar aholisi esa 38% ni tashkil etadi.
Milliy tarkibi
Ro'yxatda hududda soni 500 kishidan oshgan millatlar keltirilgan
Hududiy boʻlinishi
thumb|right|350px|Boʻlinishi: Olot (1), Buxoro (2), Vobkent (11), Gʻijduvon (3), Jondor (4), Kogon (5), Qorakoʻl (6), Qorovulbozor (7), Peshkun (8), Romitan (9), Shofirkon (10)
Sanoati
Korxonalar ilgʻor texnologiya bilan jihozlandi. Yangi qadoqlash liniyalari, Buxoro, Gʻijduvon, Qorakoʻl, Vobkent shaharlarida Germaniya texnologiyasiga asoslangan non sexlari ishga tushirildi. „Buxoroteks“ aksiyadorlik jamiyatining filiallari Gʻijduvon, Vobkent, Qorakoʻl va Olotda ishlab turibdi. Buxoro pillakashlik fabrikasi va uning filiallarida pilla qayta ishlanmoqda. Buxoro trikotaj kiyimlar fabrikasida erkaklar, ayollar va bolalarning ustki va ichki kiyimlari ishlab chiqariladi. Buxoro tikuvchilik fabrikasi, Buxoro va Gʻijduvon poyabzal fabrikasi, Shofirkonda Turkiya bilan hamkorlikda qurilgan „Vardanzi“ tikuvchilik qoʻshma korxonasi, „Qorakoʻl“ aksiyadorlik jamiyati qoshida Gretsiya bilan hamkorlikda „Omega-Sitora“ qoʻshma korxonasi ishga tushirildi. Mahalliy sanoat korxonalaridan Buxoro „Zardoʻz“ aksiyadorlik jamiyati, Gʻijduvon kulolchilik sexi, Gʻijduvon va Shofirkondagi gilam toʻqish fabrikalari, Kogon paxta titish fabrikasi, Romitan toʻqimachilik fabrikasi, tikuvchilik, kashtadoʻzlik, miskarlik, zargarlik, kosibchilik va 20 dan ortiq gʻisht zavodlari ishlab turibdi. Paxta tayyorlash punktlari, quritish, tozalash sexlari, paxta tozalash zavodlari bor. Paxta tolasi yangi uskuna va texnologiyalar asosida jahon andozalariga muvofiq ishlab chiqarilmoqda. Buxoro uysozlik kombinati, Kogon ohak zavodi, Quyimozor va Kogon yigʻma temirbeton buyumlari zavodlari, Italiya bilan hamkorlikda qurilgan koshinlar ishlab chiqariladigan „Minokor“ zavodi, Buxoro temirbeton zavodi bor. Gazavtomatika ishlab chiqarish birlashmasida qurilish materiallari ishlab chiqariladi.
Qishloq xoʻjaligi
Buxoro viloyati iqtisodiyot ining asosini qishloq xoʻjaligi (paxtachilik, gʻallachilik, sabzavotchilik, bogʻdorchilik, chorvachilik) tashkil etadi. Viloyat dehqonchiligida sugʻoriladigan yerlar (tomorqa yerlar bilan birga) 273,7 ming ga, partov yerlar 14,2 ming ga, choʻl yaylov lari 2764, 6 ming ga, Paxta 129 ming ga, makkajoʻxori 857 ga, donli ekinlar 81,2 ming ga, sholi 200 ga, pomidor 2741 ga, sabzavot-poliz ekinlari 9,3 ming ga, lavlagi 116 ga, kartoshka 2967 ga, yem-xashak ekinlari 15,9 ming ga, shu jumladan, beda 7,1 ming ga, bogʻlar 18,2 ming ga, tut zorlar 5,9 ming ga, Buxoro viloyati da 236 shirkat uyushmasi va jamoa xoʻjaligi, 4162 fermer xoʻjaligi, 41 xoʻjaliklararo korxona, 5 parrandachilik fabrika si mavjud (2001), Chorvachilik Buxoro viloyatining rivojlangan tarmogʻi boʻlib, qoramolchilik, qoʻychilik, echkichilik, yilqichilik, tuyachilik va parrandachilik rivojlangan. Ayniqsa, Buxoro qorakoʻl lari mashhur. Buxoro viloyatining barcha tizimdagi xoʻjalik larida 428 ming qoramol, shundan 184,7 ming sigir, 750 ming qoʻy, 64 ming echki, 3 ming yilqi, 2,8 ming tuya, 771 ming parranda mavjud (2001). Viloyatda ipak qurti ham boqiladi. 10 ta oʻrmonchilik xoʻjaligi boʻlib, asosiy oʻsimliklar i saksovul, cherkez, qandim. Qorakoʻl oʻrmon xoʻjaligi da esa dorivor oʻsimliklar ham yetishtiriladi.
Transporti
Buxoro viloyatidan magistral temiryoʻl i oʻtgan. Eng katta temiryoʻl stansiyasi — Kogon. Viloyat ahamiyatidagi avtomobil yoʻl larining umumiy uzunligi 9820 km, shu jumladan qattiq qoplamali yoʻllar 4655 km (2000). Asosiy avtomobil yoʻllari: Buxoro-Toshkent, Buxoro-Urganch-Nukus, Buxoro-Turkmanobod (Chorjoʻy) va Buxoro-Termiz yoʻnalishlari. Aeroport bor.
Taʼlimi
2000/2001-oʻquv yili da viloyat da 528 umumiy taʼlim maktab i boʻlib, 325,2 ming oʻquvchi, 25 gimnaziya da 5700 oʻquvchi taʼlim oldi. 1998-2001-yillarda 14 kasb-hunar kolleji va 5 akademik litsey qurib topshirildi. 14 kasb-hunar kolleji da 2400 oʻquvchi oʻqiydi. 2001-2003-yillarda viloyatdagi mavjud 10 texnikum va 24 hunar-texnika bilim yurtlari kasb-hunar kollejlari va akademik litsey larga aylantiriladi (Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi ning 2001-yil 12-iyun qaror i). Viloyat da 3 oliy oʻquv yurti bor: Buxoro davlat universiteti, Buxoro oziq-ovqat va yengil sanoat texnologiyam instituti, Buxoro davlat tibbiyot instituti. Ularda 9800 talaba taʼlim oladi (2001). Buxoro shahri da Oʻzbekiston paxtachilik ilmiy tadqiqot instituti ning Buxoro filiali (1928-1994-yillarda Buxoro paxtachilik tajriba stansiyasi) faoliyat koʻrsatmoqda. Viloyat da Buxoro davlat meʼmoriy-badiiy muzey-qoʻriqxonasi (uning 6 filiali bor), 450 ommaviy kutubxona, 148 klub, 210 madaniyat uyi, 7 madaniyat va istirohat bogʻi, 15 badiiy havaskorlik jamoalari bor. Buxoro shahri dagi Abu Ali ibn Sino nomidagi viloyat kutubxona si (1921) respublika dagi nufuzli kutubxona lardan sanalib, unda noyob qoʻlyozma lar mavjud. Buxoro viloyatida 2 ta teatr bor. Sadriddin Ayniy nomidagi musiqali drama va komediya teatr i toʻngʻich oʻzbek professional teatrlardan biri. 1921-yil havaskorlar guruhi asosida tashkil qilingan. Buxoro viloyat qoʻgʻirchoq teatri 1982-yil tashkil qilingan. Buxoro viloyatidan Olim Xoʻjayev, Hikmat Latipov, Saʼdixon Tabibullayev, Lutfulla Nazrullayev, Nazokat Neʼmatova, Aminjon Akobirov, Razzoq Hamroyev kabi yirik sanʼatkorlar; Domla Halim Ibodov, Ota Jalol Nosirov, Otagʻiyos Abdugʻaniyev, Levina Hofiz, Sattor Yarashev, Oʻlmas Rasulov, Muxtor Ashrafiy, Mutal Burhonov, Mustafo Bafoyev singari xalq hofizlari va kompozitor lari. Maryam Yoqubova, Tesha Moʻminov, Baxtiyor Ixtiyorov, Ahmadjon Shukurov singari xalq artistlari yetishib chiqqan.
Sogʻliqni saqlash
Viloyatda 6700 oʻrinli kasalxona da 4343 vrach va 16100 oʻrta tibbiy xodim ishlab turibdi. 22 ayol lar konsultatsiya si, 281 qishloq vrachlik punkti, 68 feldsher-akusherlik punkti, 28 qishloq uchastka kasalxonasi bor. 17 poliklinika da jarrohlik markazlari, 9 ambulatoriya da ixtisoslashtirilgan davolash markazlari tashkil etilgan. Viloyat da 3 sanatoriy, jumladan, Sitorai Mohi Xossa sanatoriysi mavjud. Buxoro shahri dan 25 km narida Toʻdakoʻl dam olish maskani joylashgan. 2001-yil gacha oʻz kasb i boʻyicha xususiy ish faoliyati yuritish uchun viloyat da 150 mutaxassis ga litsenziya berildi.
Sporti
Buxoro viloyati sportchilari sport ning koʻplab turlari boʻyicha turli darajadagi musobaqa larda ishtirok etmoqda (kurash, chim ustida xokkey, voleybol, futbol, tennis, boks va boshqalar). Buxoro viloyatida shakllangan va oʻz tarixiy ildiziga ega buxorocha kurash bugungi kunda oʻzbekcha kurash sifatida jahon sport olamida oʻziga xos oʻrin egalladi. Buxorodan sambo boʻyicha jahon va Yevropa chempioni Sobir Qurbonov, 2-marta jahon chempioni Shuhrat Xoʻjayev, jahon chempionlari Shuhrat Ochilov, Botir Turdiyev, Rauf Boltayev, Botir Xoʻjayev, kurash boʻyicha 1-jahon chempionlari Akobir Qurbonov, Kamol Murodov, Osiyo chempioni Farhod Turayev, Shuhrat Saʼdiyev (yunon-rum kurashi), Narimon Otayev (boks) kabi mashhur sportchilar yetishib chiqqan. „Sitora“ ayollar jamoasi chim ustida xokkey boʻyicha Osiyo chempionlari kubogi sohibidir (2000). Oʻzbekiston mustaqillik ka erishgach, sport turlari Buxoro shahri va viloyatida ommalashdi. Zamonaviy sport inshootlaridan „Buxoro“ futbol klubi ning 25000 tomoshabinga moʻljallangan „Buxoro“ stadioni, „Semurgʻ“ suv havzasi, „Olimpiya“ sport majmui, turli darajadagi xalqaro musobaqalar oʻtkaziladigan „Xumo“ tennis korti mavjud. Buxoro viloyatida 44 bolalar va oʻsmirlar sport maktabi da 27 mingdan ziyod oʻquvchi taʼlim oladi (2001).
Matbuoti, radioeshittirishi va televideniyesi
Buxoro viloyatida 2 viloyat gazeta si („ Buxoronoma “, „ Buxarskiy vestnik “), 11 tuman gazeta si, 2 shahar gazeta si chiqadi. Viloyat da, shuningdek 9 tarmoq gazeta si nashr etiladi. Buxoro viloyatida dastlabki radioeshittirish lari 1922-yil dan boshlagan. Oʻsha davrdan radio ijtimoiy-siyosiy hayotga doir mazmunli eshittirishlari bilan eʼtibor qozonmoqda. Buxoro viloyati radiosi oyiga 30 soat lik hajm da eshittirishlar beradi (2001).1924-yil da Turkiston dagi dastlabki kino tashkiloti Buxoroda tuzildi (qarang „ Buxkino “). 1993-yil dan Buxoro viloyati televideniye si faoliyat koʻrsatmoqda. Studiya uchun maxsus bino qurilgan. Bir oylik koʻrsatuv lar vaqti 30 soat dan ortadi. Buxoroda „Istiqlol“ xususiy televideniyesi tashkil etilgan (1995). Buxoro viloyati Gʻijduvon shahri da „Ark“ xususiy televideniyesi ham bor.
Meʼmoriy yodgorliklari
Buxoro viloyati qadimiy davr, ilk va oʻrta asrlar da qurilgan meʼmoriy yodgorlik larga juda boy. Hozirgi vaqtda Buxoro davlat meʼmoriy-badiiy muzey-qoʻriqxonasi hisobida 997 tarixiy yodgorlik lar mavjud. Turon dagi eng qadimgi yodgorlik lardan biri sanalgan Buxoro hukmdor larining qarorgoh i — Buxoro arki (miloddan avvalgi I asr) bugungi kungacha saqlangan. Shahar yonidagi Fathobod da Sayfiddin Boharziy maqbarasi (XIII asr), Bayonqulixon maqbarasi (XIV asr), Buxoro tumani dagi Sumiton qishlogʻi da Chorbakr ansambli (XVI asr), Hazrat bobo masjidi (XVIII asr), amirning yozgi qarorgoh i — Sitorai Mohi Xosa saroyi (XIX-XX asrlar), Vobkent tumani da Vobkent minorasi (XII asr), Chashmai Ayyub hazirasi (1208), Xoja Mahmud Anjir Fagʻnaviy maqbarasi (XIII asr), Abdurahmon Vali maqbarasi (XIV asr), Vobkent hammomi (XVI-XVII asrlar), Toshmasjid (XVI-XVII asrlar), Soʻfidehqon xonaqosi (XVII-XVIII asrlar), Jondor tumanida Varaxsha shahar xarobalari (VII asr), Mahmud Tarobiy dahmasi (XIII asr), Qizbibi majmuasi (XV asr), Kogon tumani dagi Qasri Orifon da Hazrat Bahouddin majmuasi, Abdulazizxon xonaqosi va Dahmai Shohon (XIV-XVI asrlar), Hazrat Mir Kulol maqbarasi (XIV asr), Kogon shahri da Temiryoʻlchilar (sobiq Amir) saroyi (XIX-XX asrlar), Peshkoʻ tumani da Xoʻjam Bandi Kushod va Xoʻjam Said Poʻlat maqbara lari (XVIII-XIX asrlar), Romitan tumani da Xoja Ali Romitoniy — Xojai Azizon va Xoja Muhammad Boboyi Samosiy maqbara lari (XIV asr), Mulla Mir Hakim xonaqohi, Shofirkon tumani da Vardonze shahar yodgorligi (VI-VII asrlar), Hazor Hyp dahmasi (VIII asr), Xoja Orif Revgariy — Mohitobon maqbarasi (XIII asr), Qorovulbozor tumani da Boʻzachi va Qorovulbozor sardoba lari (XVII asr), Qorakoʻl tumani da Poykend shahar xarobalari (VIII asr). Shoburhon ota maqbarasi va masjidi, Gʻijduvon tumani da Abduxoliq Gʻijduvoniy — Xojai Jahon (XII asr) masjidi va maqbarasi, Ulugʻbek madrasasi (XV asr), Toshmasjid va Dehqonbobo xonaqosi (XV-XVI asrlar), Xoja Soktare masjidi (XVII asr), Chorsu masjidi (XVIII-XIX asrlar) kabi noyob meʼmoriy obida lar saqlangan. Shuningdek, Buxoro vohasi da Raboti Malik karvonsaroyi va Malik sardobasi (XI asr), Karmana shahri da Mirsaid Bahrom maqbarasi (X-XI asrlar), Qosim Shayx xonaqohi (XVI asr) mavjud. Bu tarixiy yodgorlik larda Sharq meʼmorlik anʼana lari oʻzaro uygʻunlashib ketgan. Oʻzbek xalqi tomonidan ikki ming yil mobaynida bunyod qilingan bu obida lar ajdod larimizning boy isteʼdod i va badiiy mahorat idan, katta yaratuvchilik qudratidan dalolat beradi.
Vod-sur-sur
Vod-sur-sur ( Vaux-sur-Sûre, валлон. Li Vå-so-Seure ) Belgiyaning Lyuksemburg provinsiyasidagi kommunadir, fransuzcha Valloniya mintaqasida joylashgan.
Geografiya
right|thumb| Vaux-sur-sur Belgiya xaritasida Kommuna 7 qism va 24 qishloqdan iborat. Belgiyaning Lyuksemburg bilan chegarasidan 10 kilometr uzoqlikda joylashgan. Zauer daryosi Vos-sur-Sur orqali oqib o'tadi Sauer, Sûre ), kommuna nomi shundan kelib chiqqan.
Kommunaning umumiy maydoni 135,87 km². Ularning 66,02%i qishloq xoʻjaligi, 25,54%i oʻrmonlar, 6,06%i esa binolardir.
Tarix
Kichikroqlardan mavjud kommunaning shakllanishi 2 bosqichda sodir bo'ldi:
Tuproq gorizonti
right|thumb|150px|Tuproq kesmasidagi gorizontlar Tuproq gorizonti (tuproq qatlami) — tuproqning rivojlanish jarayonida tabiiy shakllangan va ajralib turgan qatlami. Maʼlum qalinlikka ega gorizontlar bir-biridan morfologik belgilari, shuningdek, fizik xossalari, mexanik, kimyoviy hamda mineralogik tarkibi bilan farq qiladi. Har bir qatlam tuproqning hosil boʻlish va rivojlanish tarixini oʻzida yaqqol aks ettiradi. Tuproq qatlamlari majmui tuproq kesmasi (profili)ni hosil qiladi. Tuproq gorizonti bosh harflar — A, B, C, gorizontcha (qatlamcha)lar esa indeksli harflar bilan belgilanadi. Chirindi moddalari asosan, ustki chirindili qatlamda (chirindili akkumulativ yoki eluvial gorizont deb atalib, A harfi bilan belgilanadi) hosil boʻlib, toʻplanadi va baʼzi tuproqlarda suvda eriydigan mineral hamda organik moddalar bu qatlamdan yuviladi, tuproqning mineral qismi yemiriladi. Bundan pastda oʻtkinchi — shimilma (B; illuvial yoki metamorfik) qatlam joylashgan boʻlib, unda eluvial qatlamdan yemirilgan mineral modda mahsulotlarining yuvilgan maʼlum qismi toʻplanadi. Tuproq profili ona jins gorizonti (C) bilan chegaralanadi.
Vod-sur-sur
Tarix
20-asrning 60-yillari oxirida Vo-le-Rozieres, Moret va Nive kommunalarining burgomasterlari 3 ta kommunani birlashtirish loyihasini taklif qilishdi. Muzokaralardan so'ng markazi Vo-le-Rozierda joylashgan kommunaga birlashish, yangi shahar hokimiyatini qurish va yangi kommunani Vo-sur-Sur deb nomlashga qaror qilindi. Ushbu birlashish 1970-yil 20-iyunda qirol farmoni bilan e'lon qilingan va 1971-yil yanvarda kuchga kirgan.
Kobulning qulashi (2001)
Afgʻoniston poytaxti Kobul 2001-yil noyabr oyida Afgʻonistondagi urush paytida Shimoliy Alyans kuchlari qoʻliga oʻtdi. Shimoliy alyans kuchlari 13-noyabr kuni shaharga hujum boshladi va Amerika va Britaniya havo hujumlari natijasida zaiflashgan Tolibon kuchlariga qarshi tezkor muvaffaqiyatga erishdi. Oldindan Shimoliy Ittifoq kuchlari (ODA 555 tomonidan qoʻllab-quvvatlandi) Kobulga kirdi va shahar ichida hech qanday qarshilikka duch kelmadi. Tolibon kuchlari janubdagi Qandahorga chekindi.
Besh kun oldin Mozori Sharifning qulashi bilan bir qatorda, Kobulning qoʻlga olinishi Afgʻonistondagi Tolibon nazorati uchun jiddiy zarba boʻldi. Barcha yoʻqotishlar natijasida Tolibon va Al-Qoidaning omon qolgan aʼzolari Tolibon harakatining ruhiy tugʻilgan joyi va uyi boʻlgan Qandahor va Toʻra Bora tomon chekinishdi.
Vod-sur-sur
Tarix
1975-yil 17-sentabrdagi qirol farmoni bilan va oʻsha paytdagi Belgiya ichki ishlar vaziri Jozef Mishel tashabbusi bilan Vos-sur-Sur, Ompray, Uzere va Sibre (qisman) kommunalari birlashtirilib, nomi kommuna Vos-sur-Sur bo'lib qoldi. Yangi ma'muriy bo'linish 1977-yil 1-yanvardan kuchga kirdi.
Kobulning qulashi (2001)
Tarix
2001-yil oxiriga kelib, 1996-2001-yillardagi Afgʻoniston fuqarolar urushi paytida Tolibon mamlakatning qariyb 90 % nazoratini qoʻlga kiritdi va Shimoliy alyans generali Ahmad Shoh Masudning oʻlimi bilan butun mamlakat ularning nazorati ostiga oʻtishidan xavotirlar paydo boʻldi. Ularning jangchilari 25 000 dan 30 000 gacha jangchilardan iborat boʻlib, boshqa guruhlar, jumladan Usama Bin Lodinning 055 brigadasidagi 2000 dan 3000 gacha arab jangchilari tomonidan qoʻllab-quvvatlangan.
Vod-sur-sur
Aholi
2015-yil 1-yanvarda kommunada 5241 kishi istiqomat qilgan, shundan 50,2 foizi erkaklar, 49,8 foizi ayollar. Yosh taqsimoti: 0-17 yosh - 27,63%, 18-64 yosh - 59,86%, 65 yoshdan katta - 12,51%. Bir kishi boshiga o'rtacha daromad 11,917 € (2009).
Kobulning qulashi (2001)
Tarix
10-sentabr kuni Bush maʼmuriyati, agar Tolibon Usama Bin Lodinni topshirishdan bosh tortsa, ularni quvib chiqarishni rejalashtirishga rozi boʻldi. 11-sentabr xurujlaridan so‘ng, 14-sentabr kuni Qo‘shma Shtatlar Tolibondan Al-Qoidaga maʼlum bo‘lgan barcha sheriklarini taslim qilishni, bin Lodin va uning bo‘linmalari haqida razvedka maʼlumotlarini taqdim etishni va Afg‘onistondan barcha terrorchilarni chiqarib yuborishni talab qildi.
Bolaning qonuniy vakillari
Bolaning qonuniy vakillari — "Bola huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida"gi OʻzR Qonunining 3-m.siga muvofiq, ota-onalar, farzandlikka oluvchilar, vasiylar, homiylar.
Kobulning qulashi (2001)
Tarix
12-noyabr kuni Shomali tekisligida Kobul shimolida Tolibon va Shimoliy ittifoq oʻrtasida qisqa muddatli jang boʻlib oʻtdi. Ikki yil davomida Afgʻonistondagi fuqarolar urushi paytida front chizigʻi bu hududda toʻxtab qolgan edi, ammo shimoliy shaharlarning qulashi bilan toliblar ruhiy tushkunlikka tushib, Amerika havo koʻmagining doimiy hujumi ostida va qamaldan qoʻrqib, ular atigi uch soatlik jangdan soʻng Kobulga qaytib ketishdi. Jangdan so‘ng Kobuldagi Tolibon kuchlari shaharni evakuatsiya qilib, milliy xazinani bo‘shatdi, ammo shoshilinch ravishda qurol va boshqa narsalarni qoldirdi
Oqibat
Shaharning qulashi bilan Tolibonga qarshi baʼzi qasos hodisalari yuz berdi. Bi-bi-si muxbiri Jon Simpsonning xabar berishicha, u Kobul shahriga kirayotganda aholidan „Tolibonni oʻldir“ degan hayqiriqlar eshitilgan, koʻplab Tolibon jangarilari, xususan Arab yarim oroli va Pokistondan kelgan xorijiy jangchilar sud qilingan va jasadi ariqlarda qoldirilgan, boshqalari esa qoʻlga olingandan keyin miltiq va mushtlar bilan ular tomonidan kaltaklangan.
Tolibondan ozod boʻlish, shuningdek, ilgari taqiqlangan xatti-harakatlar amaliyotiga olib keldi; Tolibon yoʻq qilmoqchi boʻlgan „buyuk afgʻon ishtiyoqi“ yana koʻtarildi, musiqa yangradi va yosh yigitlar toliblar majburlagan soqollarini kesish uchun koʻcha sartaroshlari oldida saf tortdilar.
Shaharning ittifoqqa yengilishi mamlakatdagi uzoq muddatli barqarorlik haqida xavotir uygʻotdi. Ittifoq asosan Afgʻonistondagi ozchilik etnik guruhlardan iborat edi. Oʻzbeklar, tojiklar va hazoralar, Tolibonda koʻpchilik etnik guruh — pushtunlar hukmronlik qilgan va shaharning bosib olinishi xalqqa barqarorlik olib keladigan keng va inklyuziv ayniqsa janubdagi Tolibon pozitsiyasi qulab tushmasa va ular partizan sifatida kurashni davom ettirsalar koalitsiya tuzishni qiyinlashtiradi, degan xavotirda edi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Langenstein (Oberösterreich)
Langenstein  Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Perg (okrug) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 12.5 km2. 2677 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Bolaning nasl-nasabini belgilash
Bolaning nasl-nasabini belgilash — ota-ona va bolalarning bir-biriga nisbatan huquq va majburiyatlari bolaning nasl-nasabiga qarab belgilanadi. Ota-ona va bolalar oʻrtasidagi huquqiy munosabatlarning kelib chiqishiga asos boʻlib, bolaning otadan paydo boʻlganligi va onadan tugʻilganlik yuridik fakti qonun bilan belgilangan tartibda boʻlishi lozim. OʻzR OKning 60-m.siga binoan, bolaning shu onadan tugʻilganligi (onalik) Fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish (FHDYo) organi tomonidan, bola tibbiy muassasaning xujjatlariga asosan, agar bola tibbiy muassasada tugʻilmagan holda boshqa dalillarga asosan belgilanadi. Agar bola tibbiy muassasadan tashkari joyda tugʻilgan boʻlsa, u holda bu yuridik fakt guvohlar koʻrgazmalari va b. dalillar bilan belgilanadi. Ayolning nikoh tuzilgandan keyin yoki erining vafoti, nikohdan ajratilganligi yohud nikoh haqiqiy emas deb topilganligi tufayli nikoh tugaganidan soʻng uch yuz kun ichida tugʻilgan bolasi nikohda tugʻilgan bola hisoblanadi. Bola b-n onasi oʻrtasida huquqiy munosabat uning qonuniy nikohda boʻlgan yoki boʻlmasligidan qatʼi nazar tugʻilish faktiga asoslanadi. Bolaning otadan bunyod boʻlganligini belgilash anchagina murakkab. Agar bola qayd etilgan nikohda tugʻilgan boʻlsa, onasi b-n nikohda boʻlgan shaxs uning otasi degan ehtimolga asoslaniladi. Bu shaxsning otaligi ehtimollikka asoslanib, ushbu faktni isbotlash shart emas. FXDYo organi tomonidan berilgan bolaning tugilganligi toʻgʻrisidagi guvoxnoma unda koʻrsatilgan ota-onadan bolaning paydo boʻlganligini isbotlovchi xujjat boʻlib hisoblanadi. Agar nikoh tugagandan keyin uch yuz kun ichida tugʻilsa va bu davrda ayol yangi nikohga kirgan boʻlsa, bola yangi nikohda tugʻilgan boʻlib hisoblanadi. Bunday hollarda sobiq er yoki uning ota-onasi bolaning nasl-nasabi hususida nizolashish huquqiga ega.
Renningen
Renningen Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Böblingen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 31,13 km2. Aholisi — 17 291 kishi (2010).
Svoboda, Dobrich Province
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Svoboda — Bolgariyaning shimoli-sharqidagi Dobrich viloyatidagi qishloq.
Renningen
Hududi
Renningenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
NGC 730
NGC 730 Baliq yulduz turkumidagi * tipli yulduzdir.
Ushbu obyektni Guillaume Bigourdan 1885-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Montemonaco
Montemonaco Italiyaning Marche mintaqasida joylashgan kommunadir. Ascoli Piceno provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 68 km2. 659 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Jurriën Timber
Jurriën David Norman Timber (17-iyun 2001-yilda tugʻilgan) — gollandiyalik professional futbolchi, Eredivizionning Ajax klubi va Gollandiya terma jamoasi himoyachisi.
Timber Gollandiya terma jamoasi safida umumiy 29 ta o‘yinda maydonga tushgan. 17 yoshgacha boʻlgan terma jamoa bilan 2018-yilgi UEFA U-17 Yevropa chempionatida gʻolib chiqqan. 2021-yil iyun oyida milliy terma jamoa safida debyut qilgan.
Ilk faoliyati
Timber toʻrt yoshida Utrechtning DVSU klubida futbol oʻynay boshlagan, olti yoshida Feyenoordning yosh toifadagi jamoasiga qoʻshilgan. 2014-yilda Ajax ga o‘tdi va klubda 2018-yilda o‘zining birinchi professional shartnomasini imzoladi.
Ajax
Timber 2020-yil 7-mart kuni „Ajax“ safida SC Heerenveen ga qarshi oʻyinda (3:1) debyut qildi.
Xalqaro faoliyati
Timber Gollandiyaning 15 yoshgacha, 16 yoshgacha , 17 yoshgacha , 19 yoshgacha va 21 yoshgacha boʻlgan terma jamoalarida oʻynagan. UEFA Yevro-2020 musobaqasi uchun Gollandiya terma jamoasi tarkibiga kiritilgan. Jamoadagi debyutini 2021-yil 2-iyun kuni Shotlandiyaga qarshi o‘rtoqlik uchrashuvida o‘tkazdi.
Shaxsiy hayoti
Timberning Quinten Timber ismli egizak ukasi bor. Kelib chiqishlari aruba va kurasaodan. Onasi Merilin Arubadan, otasi esa Gollandiya Karib dengizidagi ABC orollarining Kyurasao shahridan. Egizaklarning Shamier, Chris va Dylan ismli uchta akasi ham bor.
Yutuqlari
Ajax
Niderlandiya U17
Individual
Mavlono Xayriy
Dami tigʻi turo gar bar guloʻ yobem bas moro.
(Mazmuni: Tashnalik kunida oqar suvni havas qilmaymiz; tigʻing damini tomogʻimizda koʻrsak, shuning oʻzi bizga kifoyadir).
Qizilqiyoq
Qizilqiyoq (sichqonchoʻp) - boshoqdoshlarga mansub koʻp yillik ildizpoyali begona oʻt. Poyasining boʻyi 25—60 sm. Barglari yapaloq. Toʻpguli kumushsimon oq silindrik tigʻiz roʻvakka yigʻilgan. Mevasi don. Mart-apr. boshlarida oʻsa boshlaydi, bahordan kuzgacha gullab, mevalaydi. Urugʻlari oson sochiladi va shamol bilan tarqaladi. Ildizpoyala-ri tuproqqa 30—40 sm gacha kiradi. Uzun novdalari qishlaydi. Bedapoya-larda, gʻoʻza, gʻalla va boshqa sugʻoriladigan ekinlar orasida uchraydi. Shuningdek, ariq yoqalari va juda ser-nam joylarda ham oʻsadi. Kurash choralari: yerni 15—30 sm chuqurlikda haydaladi; ildizpoya-lar yoʻqotiladi; dalapon sepiladi.
IC 2655
IC 2655 Arslon yulduz turkumidagi C (ixcham galaktika) tipli galaktikadir.
Mavlono Xalaf
Mavlono Xalaf (15–16-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan tabrizlik shoir va shayxzoda. Alisher Navoiy uning xush xulqliligi, elga maqbul yigit ekani, tahsil uchun Hirotga kelganligi haqida maʼlumot beradi. Mavlono Xalaf shahzoda Badiuzzamonga mulozim va musohiblik qilgan, yaxshi sheʼriy tabʼga ega boʻlgan. “Majolis un-nafois”da uning “Iydiy” ismiga bitilgan muammosi keltirilgan.
Gribanovo
Gribanovo (Грибаново) — Rossiyaning Permskiy oʻlkasida joylashgan qishloq.
Artyom Zub
Artyom Valerievich Zub  (Артём Валерьевич Зуб); (berilgan ism Artem muqobilida ham yoziladi; 1995-yil 3-oktyabrda tugʻilgan) — Milliy xokkey ligasi (NHL) vakili „Ottawa Senators“ xokkey klubi safidagi rossiyalik professional xokkey himoyachisi.
Klublardagi oʻyin faoliyati
2016—2017-yilgi mavsumda, „Amur Khabarovsk“ klubi bilan uchinchi mavsumida, Artyom Zub klub safida 32 ta oʻyinda maydonga tushib, 9 ochko jamgʻardi. Ushbu masumdan soʻng, Artyom Zub 2016-yilning 1-dekabrida „SKA Saint Petersburg“ xokkey klubi safiga qoʻshildi. Artyom Zub „SKA Saint Petersburg“ klubiga mavsumda 18 oʻyinda 2 ta golli uzatma bilan Gagarin kubogini qoʻlga kiritishga yordam berdi.
Artyom Zubning KHL va Olimpiada oʻyinlaridagi oʻyinlari Milliy xokkey ligasi „ Ottawa Senators “ xokkey klubining eʼtiborini tortdi. 2020-yil 1-mayda Artyom Zub „Ottawa Senators“ xokkey jamoasi bilan NHL standartidagi boshlangʻich darajadagi shartnoma imzoladi. Artyom Zub oʻzining birinchi NHL golini 2021-yil 15-fevralda Torontodagi Scotiabank arenada „Toronto Maple Leafs“ xokkey klubiga qarshi uchrashuvda (qoʻshimcha taymda 6:5 hisobida gʻalaba) urdi. Oʻzining birinchi mavsumida Artyom Zub „Ottawa Senators“ klubining eng yaxshi himoyachisi Thomas Chabot bilan himoya chizigʻida oʻynadi.
2021-yil 14-mayda Artyom Zub „Ottawa Senators“ xokkey klubi bilan ikki yillik 5 million dollarlik shartnoma imzoladi.
Xalqaro oʻyinlardagi faoliyati
Artyom Zub 2017-yilgi IIHF jahon chempionatida Rossiya milliy xokkey terma jamoasi tarkibida ishtirok etdi. Artyom Zub 2018-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida oltin medalni qoʻlga kiritgan Rossiya Olimpiya sportchilari jamoasi aʼzosi edi.
Middleburg (Florida)
Middleburg AQShning Florida shtatida joylashgan shahardir. Clay County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
10338 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 47,4 km2. Shundan 47,4 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 10 m balandlikda joylashgan.
Kveda-Ilemi
Kveda-Ilemi— Gruziyaning Mhara-Imeretiya yerida joylashgan shahar; Zestafoni munitsipalitetining maʼmuriy markazi.
Luesia
Luesia Ispaniyaning Aragón mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Zaragoza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 126.8 km2. Aholisi — 361 kishi (2010).
Abbas mahmud al aqqad
thumb|Abbas Mahmud Al Aqqal (عباس محمود العقاد) Abbos Mahmud Al-Akkad - (arabcha : عباس محمود العقاد, : 'Abbos Mahmud Al-Akkad'; 28 iyun 1889 г. - 12 mart 1964 г.) — misrlik yozuvchi, shoir, jurnalist, adabiyotshunos, jamoat arbobi, Arab akademiyasining a'zosi.
Asuanda tug'ilgan, faqat boshlang'ich maktabni tugatgan, ammo bolaligidan o'qishga odatlanib qolgan, barcha pullarini kitoblarga sarflagan va din, geografiya, tarix va boshqa ko'plab fanlarga oid adabiyotlarni o'qigan. U o'zi o'rgangan ingliz va fransuz tillarini mukammal bilishi bilan mashhur edi. U Misr mustaqilligi uchun kurashning ishtirokchisi edi. Hukumatga qarshi maqolalari uchun u 1930 yilda qamoq jazosiga hukm qilingan.
Birinchi kitobi 1916 yilda nashr etilgan Al-Akkad falsafa, din va she'riyat nazariyasi bo'yicha 100 dan ortiq kitob yozgan, she'riyat maktabiga asos solgan, bir qator roman va she'rlar muallifi bo'lgan. U 1964 yilda Qohirada vafot etdi.
Shaxsiy Hayot
Al-Akkad hayotida ikkita asosiy romantik munosabatlarni boshdan kechirdi. U xuddi shu nomdagi romanida Sarrani birinchi bo'lib nomlagan. Ikkinchisi mashhur Misr aktrisasi Madiha yusri bilan edi. Bu munosabatlar Al-Akkadning o'zi tomonidan Yusrining aktrisa sifatidagi faoliyati tufayli buzilgan. Al-Akkad ushbu munosabatlar haqida "quyosh botishi siklonlari" (Arab tilida"asir Magreb") deb nomlangan she'r yozgan.
Martaba
Dastlabki o'qishni 1903 yilda tugatgan. U bir muncha vaqt amaldor bo'lib ishlagan, keyin ta'lim bilan shug'ullangan, ammo uni matbuotda ishlash uchun qoldirgan. Ahmad Lutfi As-Sayyid tahrir qilgan "Al-Garida" gazetasida ishlagan. Gazeta Al-Umma partiyasining bosma organi edi 1. Al-Akkad unda milliy aristokratiyaning ta'sirini ko'rgach, u 1907 yilda Muhammad Farid boshchiligidagi "Ad-dustur" ("Konstitutsiya") ga o'tib, u bilan ajrashdi (garchi 1910-1913 yillarda yana nashr etilgan bo'lsa ham). Bu Misrda Usmoniylik mafkurasini qo'llab-quvvatlagan, Islomiy hamjamiyatni chaqirgan Mustafo Kamil partiyasining milliy partiyasining organi edi. 1910 yilda moddiy qiyinchiliklar tufayli "Ad-dustur" yopilgandan so'ng, Al-Akkad ishsiz qoldi.
1911 yilda u "Al-bayan" ("e'lonlar") jurnalida ishlagan, keyin 1912 yilda vaku-FOV Oliy kengashida kotib yordamchisi bo'lib ishlagan, ammo xedivning vakuflarning pullarini suiiste'mol qilganligini oshkor qilmoqchi bo'lganida, u ishdan bo'shatilgan.
1914 yilda u xedivni qo'llab-quvvatlovchi "Al-Mu'ayid" gazetasida ishlagan va xedev haqidagi kitobni tayyorlashda qatnashishdan bosh tortganidan keyin yana ishdan bo'shatilgan. Keyin u Asvandagi Islom o'rta maktabining inspektori, keyin esa matbuotda tsenzurada ishlagan. Keyinchalik u maxsus maktablarda, Iskandariyadagi "Al-ahali" gazetasida (1919— 1920), "Al-Ahram"da ishlagan. Ikki yil davomida (1922 yil oxirigacha), kasallik tufayli va shuning uchun ishsiz, Asvanda yashagan. Keyin, 1923 yilda u Al-Balagda ishlay boshladi. 1919 yilda u vafdist bo'ldi, garchi bundan oldin u Vafd partiyasining asos solishiga qarshi edi. U o'zining ikkita gazetasida yozgan: "Al-ahali" va "Al-Balag", protektoratni bekor qilishni va Misr va Sudanning mustaqilligini talab qildi. Biroq, siyosiy qarashlarini ifoda etishda u partiyaga va uning rahbari Said za-glyulga bog'liq edi[1]. 1929 yilda Al-Akkad Vafd partiyasidan deputatlar palatasiga saylanganiga qaramay, 1930 yilda u qirollikni haqorat qilganlikda ayblanib hibsga olingan va to'qqiz oyga hukm qilingan. 1935 yilda u partiyadan chiqib, "roz el-Yusef"da nashr etishni boshladi.Davlat unga qarshi urush e'lon qildi, keyin u kitoblar yozishni boshladi, bu asosiy kasbga aylandi va jurnalistikaning ahamiyati fonga tushdi. 1944-1950 yillarda Al-Akkad tilshunoslikning (1940 yilda) a'zosi bo'lgan oqsoqollar Kengashining a'zosi edi