cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qashqadaryo viloyati
Adabiyoti
Amir Temur va temuriy shahzodalar saltanati davrida Qashqadaryoda ilmfan, madaniyat va sanʼat rivojlangan. Ushbu vohadan chiqqan koʻpgina yozuvchi va ulamolar turli-yillarda poytaxt boʻlgan Buxoro va Samarqandda, ayrimlari esa Hindiston, arab davlatlarida yashab ijod etganlar. Moʻgʻullar istilosi davrida ziyolilarning kattagina qismi Hindistondan boshpana topgan.
Abu Saʼd Abdulkarim asSamʼoniyning (1113-67) „Kitob alAnsob“ („Nisbalar kitobi“) asarida 8-12-asrlarda yashab oʻtgan 180 yaqin nasaflik olim va shoirning nomlari qayd etilgan. Nasaf tarixi va adabiyoti bilan bogʻliq bir qancha asarlar, xususan, Abul Horis Asad ibn Hamduvayh alVarsiniy anNasafiyning (928-yil v. e.) „Kitob mufoxarot ahl Nasaf va Kash“ („Nasaf va Kesh ahlining iftixorlari haqidagi kitob“), Abu Saʼd Abdurahmon ibn Muhammad alAstrobodiy alIdrisiyning (milodiy 1015-yil v. e.) „Tarixi Nasaf“, Abul Abbos alMustagʻfiriy Nasafiyning (961 — 1041, 2 jildli) mufassal „Nasaf va Kesh tarixi“ asarlari bizgacha yetib kelmagan.
20-asrning 2-yarmi Qashqadaryo adabiy muhitining koʻtarilishi va yangi ijodkorlar bilan boyish davri boʻldi: Gulshaniy, Togʻay shoir, Shomurod baxshi, Suvon Soqi, Samar Nur, Azim (baxshi) Xoʻjayev, Qodir (baxshi) Rahimov, Abdulla Oripov, Ikrom Otamurodov, Jumaniyoz Jabborov, Normurod Narzullayev, Ismoil Toʻxtamishev, Xosiyat Lutfullayeva, Muhammad Ochil, Jumaqul Qurbon, Normurod Norqobil, Poyon Ravshanov, Ubaydulla Uvatov, Yusuf Berdiyev kabi shoir, yozuvchi va olimlarning ilmiy va badiiy asarlari adabiyot taraqqiyotiga munosib hissa boʻlib qoʻshildi. 90-yillar boshlarida Nazar Eshonqul, Chori Avaz, Amir Xudoyberdi, Zebo Mirzayeva, Habib Abdunazar, Luqmon Boʻrixon, Salim Ashur, Amirqul Karim, Gʻulom Mirzo va boshqalar shoir va yozuvchilar faol ijod qildilar. Mustaqillik yillarida Qashqadaryo vohasida adabiy hayot yanada rivojlandi. Bu davrda erishilgan yutuqlar sifatida Poyon Ravshanovning qadimiy Naxshab va Keshning tarixiga oid 4 jiddli saylanmasi, Abdulla Oripovning „Adolat koʻzgusi“, „Koʻztumor“, Normurod Narzullayevning „Alyor“, Ikrom Otamurodning „Tavr“, Amir Xudoyberdining „Yettinchi malak“, Habib Abdunazarning „Anjir guli“ kabi asarlarini koʻrsatib oʻtish lozim.
Qashqadaryo viloyatida Oʻzbekiston ijodiy uyushmalari (yozuvchilar, rassomlar, meʼmorlar, jurnalistlar va boshqalar) ning viloyat shoʻʼbalari faoliyat koʻrsatadi.
Matbuoti, radioeshittirishi va televideniyesi
Qashqadaryo viloyatida 33 gazeta, shu jumladan, 2 viloyat gazeta (1935-yildan „Qashqadaryo haqiqati“, 2005-yildan „Qashqadaryo“, adadi 5 ming; 1943-yildan „Kashkadarinskaya pravda“, 2005-yildan „Novosti Kashkadari“, adadi 1,5 ming), shahar („Nasaf“), 13 tuman gazetalari, 16 tarmoq, 1 xususiy gazeta, shuningdek, „Nasaf ziyosi“ jurnali (Qarshi davlat universiteti muassisligida) nashr etiladi.
Viloyatda birinchi radioeshittirishlar 1945-yil dekabrdan boshlangan. Viloyat radiosi va „Oltin voha“ GʻM radiostansiyasi eshittirishlar olib boradi. Viloyat radiosi kuniga 1 soatlik, „Oltin voha“ GʻM radiostansiyasi haftada 112 soatlik hajmda eshittirishlar beradi. Qashqadaryo viloyati da 2 davlat (viloyat va Shahrisabz shahar televideniyesi), 3 nodavlat (Qarshi jamoatchilik, Muborak „Yangi asr“, Qashqadaryo kabelli) televideniyelari mavjud. 1994-yil 24-avgustdan faoliyat koʻrsatayotgan Qashqadaryo viloyati televideniyesining haftalik koʻrsatuvlari 11 soatni tashkil etadi. Shuningdek, Qarshi jamoatchilik televideniyesining 1 haftalik koʻrsatuvlari 42 soat, „Yangi asr“ telestudiyasining 1 haftalik koʻrsatuvlari 21 soat, Shahrisabz televideniyesining 1 haftalik koʻrsatuvlari 24 soat, Qashqadaryo kabelli televideniyesining 1 haftalik koʻrsatuvlari 63 soatni tashkil etadi.
Meʼmoriy yodgorliklari. Viloyatdagi tarixiy yodgorliklardan 602 tasi arxeologiya, 192 tasi meʼmoriy va shaharsozlik yodgorliklaridir, shuningdek, monumental sanʼat yodgorliklari ham bor. Viloyatdagi mashhur obidalar Shahrisabz shahrida joylashgan. Mirzo Ulugʻbekning 600-yilligi, Amir Temurning 660-yilligi, Shahrisabz shahrining 2700-yilligi munosabati bilan Shahrisabzda obidalarni taʼmirlash ishlari keng koʻlamda olib borildi. Oqsaroy meʼmoriy majmuasi konservatsiya qilindi, markaziy maydonda Amir Temurga haykal oʻrnatildi. Dor uttilovat, Dor ussiyodat majmuasidagi Jahongir (Hazrati Imom) maqbarasi (1379-80-yillar), Oqsaroy majmuasi (1380—1404-yillar), Ulugʻbek madrasasi (Gumbazi Sayidon, 1437-yil), Kitob tumanidagi Xoja Ilimkon xonaqosi (15-16 asrlar), Langar qishlogʻidagi Langarota (Katta Langar) masjidi (15-asr oxiri — 16-asrlar), Langarota maqbarasi (16-asrning 1-yarmi), Fudino qishlogʻidagi Xusamota ansambli (11 — 19-asrlar), Qarshi shahrida Mahalla masjidi (19-asr) va boshqalar saqlangan. Qarshi shahrining 2700-yilligi munosabati bilan Qarshi shahridagi Koʻkgumbaz masjidi, tarixiy koʻprik va boshqalar madrasa va masjid binolari taʼmirlanmoqda.
Amin Turdiyev
Amin Turdiyev (1910.10.8 Toshkent — 1978.13.3) — aktyor, rejissyor Oʻzbekiston xalq artisti (1955). Toshkent pedagogika bilim yurtini tugatgan (1927). Moskva Badiiy teatri qoshidagi rejissyorlik kursida oʻqigan (1947). Internatda,soʻng "Urfon" maktabi qoshidagi drama toʻgaragida qatnashib, "Baxtsiz kuyov" spektaklida kuyov rolini oʻynagan. Aktyorlik faoliyatini Hamza teatri krshidagi Ishchisayyor teatrida boshlagan (1929— 32), soʻng asosiy truppaga (1932—33) oʻtgan. "Hujum" (Yan, Choʻlpon)da Sartarosh (Eshon), "Halima" (Gʻ.Zafariy)da Hammol va Bibiniso kampir, "Arslon" (Fitrat)da dehqon yigit rollarida chiqqan. Samarqand, Namangan viloyat teatrlarida badiiy rahbar (1934—37), Andijon teatrida bosh rejissyor (1951—52), Yosh tomoshabinlar teatrida badiiy rahbar (1963—67). T.ning hayoti va ijodi Hamza teatri bilan chambarchas bogʻliq boʻlib, 1939—51, 1952— 63 va 1967—78 yillar shu teatrda aktyor, rejissyor sifatida faoliyat koʻrsatgan. Ikkinchi jahon urushi davrida "Jaloliddin" (M. Shayxzoda) spektaklida Chingizxon obrazini yaratgan. Umuman, aktyor sifatida T.ning mahorati salbiy va xarakterli obrazlar talqinida yorqin namoyon boʻlgan. Zargarov (A.Qahhor, "Ogʻriq tishlar"), Husayn Boyqaro (Uygʻun, I.Sultan, "Alisher Navoiy"), Kassio (U.Shekspir, "Hamlet"), Jon Robertson (Yu.Krotkoye, "Jon — tinchlik askari"), Abdusalom (E.Vohidov, "Oltin devor") kabi yaratgan obrazlarida tashqi qiyofasiga, qahramonlarning xattiharakati, yurishturishiga, nutk,iga katta eʼtibor bergan. Sahna nutqidagi mahorati tufayli u koʻp yillar N.Rahimov bilan "Tabassum" radiojurnalini olib borgan. Rejissyor sifatida milliy teatrda "Burgutning parvozi" (I.Sulton; I.Bersenev bilan hamkorlikda), "Kechirilmas gunoxlar" (I. Oʻktamov), "Shamsiqamar" (M. Abliyev), "Turkiya haqida hikoya" (N.Hikmat; A.Ginzburg bilan hamkorlikda) spektakllarini saqnalashtirgan. T. kinoda ham esda qolarli obrazlar yaratdi (Rais, "Stadionda uchrashamiz"; Qodirqul mingboshi, "Boy ila xizmatchi"; Beklarbegi, "Furqat" va boshqalar).
Saint-Amand-Jartoudeix
Saint-Amand-Jartoudeix Fransiyaning Limuzen mintaqasida joylashgan kommunadir. Creuse departamenti Guéret tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
185 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 18,2 km2.
Kevin Danso
Kevin Danso (talaffuzi:Kevin Danso; 1998-yil 19-sentyabrda tugʻilgan) — avstriyalik professional futbolchi, Liga 1 klubi Lens va Avstriya milliy terma jamoasida markaziy himoyachi sifatida oʻynaydi.
Ilgari Avstriyaning U15, U16, U17, U18 va U19 boʻlgan turli darajadagi yoshlar terma jamoasi sharafini himoya qilgan.
Ilk faoliyati
Danso Avstriyada tugʻilgan, ota-onasi ganalik. Olti yoshga toʻlganida oilasi bilan Angliyadagi Milton Keynes shahriga koʻchib oʻtgan.
Ilk faoliyat davri
Danso 9 yoshigacha Reading akademiyasida hujumchi boʻlgan. Keyin Milton Keynes Dons akademiyasiga qoʻshilgan. 2014-yilgacha shu klubda oʻynagan, keyin Germaniyaning Augsburg klubiga oʻtgan.
FK Augsburg
2017-yilning 3-martida Danso 18 yoshu 165 kunligida Augsburg safida Bundesligadagi debyutini o‘tkazdi va Danso klub tarixida chempionatda ishtirok etgan eng yosh futbolchiga aylandi. Bir hafta oʻtgach, klub bilan yangi toʻrt yillik yangi shartnoma imzoladi.
Southamptonga ijara
2019-yilning 9-avgustida, Angliya Premyer-liga transfer oynasi yopilganidan bir kun o‘tib, Danso Southampton ga 2019—2020-yilgi mavsum oxirida sotib olish huquqi bilan bir yillik ijaraga o‘tgani eʼlon qilindi.
Fortuna Düsseldorfga ijara
2020-yil 18-avgustda ijara asosida Germaniyaning Fortuna Düsseldorf klubiga oʻtdi. 2021-yil 24-mayda shartnoma muddati tugagach, Fortunani tark etdi.
Lens
2021-yil 6-avgustda Danso Liga 1 ning RC Lens jamoasiga qo‘shildi.
Xalqaro faoliyati
Danso Angliya, Gana hamda Avstriya terma jamoasida oʻynash huquqiga ega edi. Lekin Avstraliyada oʻynashni tanladi va mamlakatning U15, U16, U17, U18 va U19 yoshlar terma jamoalarini himoya qildi.
2017-yilning may oyida milliy terma jamoaga ilk chaqiruvini oldi.
NGC 765
NGC 765 Hamal yulduz turkumidagi SBbc tipli galaktikadir.
Montelupone
Montelupone Italiyaning Marche mintaqasida joylashgan kommunadir. Macerata provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 33 km2. 3223 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
NGC 765
Ushbu obyektni Albert Marth 1864-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Berchères-sur-Vesgre
Berchères-sur-Vesgre Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Eure-et-Loir departamenti Dreux tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
712 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 59,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 12,0 km2.
Hošťka
Hošťka Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 457 ga yaqin aholisi bor.
Lewis Bate
Lewis Michael Bate (2002-yil, 28-oktyabrda tugʻilgan) — ingliz professional futbolchisi, Leeds Uniteddan ijara asosida Oxford United klubida yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.
Novallas
Novallas Ispaniyaning Aragón mintaqasida joylashgan shahardir. Zaragoza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 11.3 km2. Aholisi — 919 kishi (2010).
Motey-sur-Saône
Motey-sur-Saône Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Saône departamenti Vesoul tumani tarkibiga kiradi. thumb|center|Motey-sur-Saône
Geografiyasi
Maydoni — 3,2 km2. Dengiz sathidan 192 – 246 m balandlikda joylashgan.
Aholisi
30 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 9,4 nafar kishi.
Lewis Bate
Yoshligi
Londonda tugʻilgan Bate oʻz faoliyatini Sidcupda joylashgan mahalliy Foots Cray Lions jamoasida boshlagan, 8 yoshida Chelsea klubi safigaga qoʻshilgan. U Chelsea va Liverpool afsonalari Frank Lampard va Steven Gerrardni bolaligida oʻzi yaxshi koʻrgan futbolchilar qatoriga qoʻydi.
Oq-Suyak (Moskva tumani)
Aholisi
Aholisi - 256 kishi.
Lewis Bate
[[england|🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿]] Chelsea
Chelseaning 18 va 23 yoshgacha boʻlgan jamoalarida asosiy futbolchi boʻlgan, kegin Bate Chelseaning asosiy jamoasi safida uch marta zaxira oʻrindigʻiga qoʻshildi. Biroq, u asosiy jamoada maydonga tushmadi va 2021-yilda Stamford Bridgeni tark etishi mumkin edi, chunki Bluesning (koʻklarning) shartnoma taklifini rad etdi.
[[england|🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿]] Leeds United
2021-yilning 21-iyulida Leeds United Bate bilan 3 yillik shartnoma imzolaganini eʼlon qildi. Shartnoma imzolangandan soʻng, Bate 23 yoshgacha boʻlganlar safida yaxshi taassurot qoldirganidan soʻng tezda asosiy jamoa tarkibiga kiritilishi mumkinligi aytildi. U 23 yoshgacha boʻlgan Leeds safida birinchi golini 2021-yilning 4-noyabrida EFL Trophy doirasida Salford Cityga 5:3 hisobida jamoasi bilan magʻlub boʻldi. Bate 2022-yilning 9-yanvarida Angliya kubogining 3-raundida West Ham United klubiga qarshi oʻyinda (2:0) asosiy tarkibda Leeds United safida debyut qildi. U Premyer-ligadagi debyutini keyingi haftada, West Ham Unitedga qarshi oʻyinda oʻtkazdi, u birinchi boʻlimda Adam Forshawning oʻrniga maydonga tushdi, ammo ikkinchi boʻlimning oʻrtalarida Leeds 3:2 hisobida oldinda boʻlib, Rodrigoni maydonga tushirib taktik oʻzgarish qildi.
[[england|🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿]] Oxford United (ijara)
2022-yilning 4-avgustida Bate 2022-23-yilgi mavsum davomida Birinchi liganing Oxford United klubiga ijara asosida qoʻshildi.
Oʻyin uslubi
Bate kuchli toʻp uzatuvchi va driblingchi, shuningdek, kurashda yaxshi boʻlishi bilan birga, yarim himoyachi rollarida yaxshi oʻynay oladi. U himoyada ham, oldinda ham kuchli deb taʼriflangan va oʻyinni nazorat qila olish qobiliyati uchun Niderlandiya terma jamoasining sobiq futbolchisi Clarence Seedorfga qiyoslangan.
IC 2682
IC 2682 Arslon yulduz turkumidagi *2 (karrali yulduz) tipli yulduzdir.
Mohonk qo'riqxonasi
Moxonk qo'riqxonasi - Shavangunk tizmasidagi tabiat qo'riqxonasi, 90 mi Nyu-York shahridan shimolda, Nyu-York, Ulster okrugida. Qo'riqxona 8000 acre  qoyalar, o'rmonlar, dalalar, ko'lmaklar va soylar ekan, 70 mi tashish yo'llari va 40 mi piyoda yurish, velosport, trail yugurish, chang'i poygasi, qorda uchish va otda sayr qilish uchun yo'llar. Bu, shuningdek, har yili 1000 dan ortiq toqqa chiqish yo'nalishlaridan bahramand bo'lgan 50 000 alpinistni qabul qiladigan alpinistlar uchun asosiy yo'nalishdir ekan ligi aniq.
Mitterkirchen im Machland
Mitterkirchen im Machland Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan shaharchadir. Perg (okrug) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 28.7 km2. 1701 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Çeltikçi, Manavgat
Çeltikçi — Turkiyaning Antalya viloyati Manavgat tumanidagi qishloq.
Jenalöbnitz
Jenalöbnitz Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Saale-Holzland-Kreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 3,94 km2. 152 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Alakoch, Chermik
Alakoʻch — Turkiyaning Diyarbakir viloyati Chermik tumaniga qarashli qishloq.
Steinenbronn
Steinenbronn Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Böblingen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 9,72 km2. Aholisi — 6089 kishi (2010).
Noma (Florida)
Noma AQShning Florida shtatida joylashgan shahardir. Holmes County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
218 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 2,8 km2. Shundan 2,8 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Acanthobdellidae
Acanthobdellidae - akantobdellidalar turkumiga mansub hayvonlar oilasiga kiradi.
Shohi Badaxshon
Shoh La’liy (Shohi Badaxshon) - Badaxshon shohi. Asl ismi Shoh Sulton Muhammad. Boburning o‘gay buvisi Shohbegimning otasi. Bularning ajdodlari uzoq asrlar Badaxshonda hukmronlik qilgan bo‘lsa-da, lekin ko‘p vaqt boshqa kuchli sultonlarning vassali bo‘lgan. Jumladan, Amir Temur va Temuriylar davrida ham ularning hokimiyatni tan olib, ularning nomidan Badaxshonni idora qilganlar. Boburning bobosi Sulton Abusa’id Shox Sulton Muhammadning qiziga uylangan, yana bir qizi (Shohbegim) mo‘g‘ul xoni Yunusxonga tekkan edi. Keyinchalik Shoh La’liy va uning o‘g‘li mustaqillikka intilganlari tufayli Sulton Abusa’id tomonidan vafotiga qadar Hirotda ushlab turilgan. O‘sha vaqtda u Alisher Navoiy bilan tanishgan. Alisher Navoiy “Majolisun-nafois”da Shoh La’liy haqida ham to‘xtali, she’rlaridan bir bayt namuna keltirgan. “Boburnoma”da Shoh Sulton Muhammad nomi bilan tilga olingan va Shohbegimning otasi ekanligi qayd qilingan. Bobur uning boshqa qizlari va o‘g‘li Abdibek Mirzo haqida ham ma’lumot bergan.
Oʻron
O‘ron — kalit so‘z, parol. Bobur o‘sha davrlarda har bir qavmning o‘z o‘roni bo‘lishi to‘g‘risida ma’lumot berib, ba’zi qavmlar “durdona”, boshqa qavm “to‘qboy”, yana bir qavm esa “lulu” so‘zini o‘ron sifatida tanlashganini bayon etadi. Urush chog‘ida esa o‘ron ikki so‘zdan iborat bo‘lib, birinchi aytilgan o‘ronga shartli javob tarzida o‘ron belgilangan. Bobur Andijonga yurishi chog‘ida “Toshkand” va “Sayram” so‘zlari o‘ron sifatida tanlangan. Andijon qo‘rg‘oni yaqinida tun payti xonning qo‘shini “Toshkand” deb o‘ronni aytganida, Boburning oldingi safda turgan beklaridan biri shoshib qolib “Sayram” o‘rniga “Toshkand” deb javob qaytargan. Natijada o‘rtada anglashilmovchilik tug‘ilib, ikki tomon bir-birini o‘qqa tutgan.
SPQR
thumb|200x200px| SPQR logotipi thumb|200x200px| Binoning kirish qismida SPQR SPQR ( Senatus Populus que R omanus ; Rim Senati va xalqi ), Qadimgi Rimda respublika davrining mutlaq qonun chiqaruvchi ijroiya organining ramzi. Ularning logotipini hali ham shahardagi ko'plab binolar va jamoat joylarida ko'rish mumkin.
Imperator Avgust hukmronligi davriga qadar Rim Respublikasi 3 ta koʻp oila va SPQR, senat hukmronligi ostida edi. Mutlaq qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi hokimiyat Rim xalqi va senatida edi. Keyingi yillarda SPQR garchi imperator ma'muriyati bo'lsa ham, buzilmas senat tizimi va unga biriktirilgan legionlarning ramziga aylandi.
Surkhi Parsa tumani
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Surkh-o- Parsa (baʼzan Surkhi Parsa deyiladi) — Afgʻonistonning Parvon viloyatidagi tuman. Tuman markazi Lulinj deb ataladi va u daryo atrofidagi yashil vodiylardan iborat.
Geografiyasi
Tuman Surx, Parsa, Turkman, Gandaab, Paawaaz, shuningdek Lolenge va Do-aab deb nomlangan bir necha alohida vodiylardan iborat. Lolengeda „Shah Daleer“ yoki „Jasur podshoh“ deb nomlanuvchi tarixiy ziyoratgoh va katta tarixiy qal'a mavjud. Qal'a mahalliy aholi orasida „Sayid Sarvarxon qal'asi“ nomi bilan mashhur. U yer Tangi Ajdaxar yaqinida joylashgan boʻlib, ikkita katta daryoning qoʻshilish joyiga toʻgʻri keladi. Daryolarning biri Turkman vodiysidan ikkinchisi tuman markazidagi Surx vodiysidan oqib oʻtadi. Surxdan keyin daryo Lolenge vodiysi boʻylab oqib oʻtadi va ikkita alohida qismga boʻlinadi. Ulardan biri Lolenj vodiysining oxirida boshqa daryoga qoʻshiladi. Shekh Ali tumanidan oqib oʻtadigan bu daryo Chardeh va Siaah Gerd tumanlari tomon oqadi.
Hatipler
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Xatipler, Manavgat — Turkiyaning Antalya viloyati Manavgat tumanidagi qishloq.
Qin
Qin (biologiyada) — 1) hayvon va oʻsimlikning turli organlarini oʻrab turadigan tuzilma. Mas, paylar qini, nerv toʻqimalari qini, baʼzi baliklar xordalari qini va boshqa Oʻsimlik barg bandining yoki yaprogʻining quyi qismi, nov shaklida bir tomoni ochiq boʻladi. Baʼzi oʻsimliklarda (mas, banan daraxtida barg qini bir-birini oʻrab olib, soxta poya hosil qiladi; 2) hayvonlar teri qoplamining baʼzi organlari joylashadigan boʻrtgan qismi (mas, pat qini, soch qini, ilonlarda esa til qini va boshqalar); 3) urgʻochi sut emizuvchi hayvonlar (mas, xaltalilar) jinsiy yoʻllarining jinsiy aloqa va homilaning tashqariga chiqishi uchun xizmat qiladigan eng oxirgi qismi. Xaltalilarda Q. juft, yoʻldoshlilarning tuxum yoʻllari qoʻshilib yagona q. hosil qiladi; 4) odamlarda ayollar kichik chanogʻida oldindan qovuq va siydik chiqarish kanali, orqadan toʻgʻri ichak oʻrtasida joylashgan choʻziluvchi muskulli naycha. q. devori epiteliyli, muskulli va biriktiruvchi toʻqima qavatlaridan iborat; ichkarisi koʻndalang burmalar hosil qiluvchi shilliq qavat bilan qoplangan.
Qayqubod Mirzo
Qayqubod Mirzo - Boburning evarasi, Hakim Mirzoning o‘g‘li. 1574 yil Kobulda tug‘ilgan. Ukasi Hakim Mirzoning vafotini eshitgan Akbar jiyanlarini Lohyp shahriga keltirib, ularga jogir (yer) ajratib bergan.
Fertrève
Fertrève Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Nièvre departamenti Nevers tumani tarkibiga kiradi.
NGC 766
NGC 766 Baliq yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Fertrève
Aholisi
109 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 4,9 nafar kishi.
NGC 766
Ushbu obyektni John Herschel 1828-yilda kashf etgan.
Fertrève
Geografiyasi
Maydoni — 22,2 km2.
NGC 766
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Madison Heights (Virginia)
Madison Heights AQShning Virginia shtatida joylashgan shahardir. Amherst County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
11584 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Shelby (Ohio)
Shelby AQShning Ohio shtatida joylashgan shahardir. Richland okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
9,317 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 752,6 nafar kishi.
Saint-Avit-de-Tardes
Saint-Avit-de-Tardes Fransiyaning Limuzen mintaqasida joylashgan kommunadir. Creuse departamenti Aubusson tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
171 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 11,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 14,7 km2.
IC 4309
IC 4309 Gidra yulduz turkumidagi Sbc (ixcham choʻziq spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Norland
Aholisi
22995 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 9,5 km2. Shundan 9,4 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir.
Yuraklar jangi
Yuraklar jangi — Ruslan Mirzayev prodyuser tomonidan 2018-yil 5-dekabr kuni Sevimli TVda premyerasi bo‘lgan o‘zbek dramasidan biri. Serial ikki fasldan iborat bo‘lib, 2018-yil 5-oktabrdan 2019-yil 6-avgustgacha efirga uzatilgan. Serial Turkiya va O‘zbekistonda turk kinoijodkorlari bilan hamkorlikda suratga olingan. Dastlab “Güneşim benim” seriali suratga olinayotganini ma’lum qilgan kino ijodkorlari, keyinroq OAVga serialni suratga olish uchun mablag‘lari yo‘qligini aytishdi. Film ijodkorlari “Güneşim benim” o‘rniga “Yuraklar jangi” filmini hamkorlikda suratga olishga kelishib olgan.
Ismatulla Abdullayev
Ismatulla Abdullayev (Xoji Ismatullox Abdulox, 1927-yil —2005-yil Namangan) — adabiyotshunos olim.
Norland
Manbalar
Norland, Florida Norland
Ismatulla Abdullayev
Biografiyasi
Ismatulla Abdullayev 1927-yilda Namangan shahrida tavallud topgan. 1989-yilda Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi. 1951-yilda Oʻrta Osiyo davlat institutning sharq fakultetini tamomlagan. 1951—1957-yillarda Namangan davlat pedagogika institutida oʻqituvchilik qilgan. keyinchalik Lelingrad unversitetida aspiranturada tahsil oladi. 1960 — 1993-yillarda Oʻzbekiston FA Sharqshunoslik institutida ilmiy xodim, yetakchi ilmiy xodimi boʻlgan. U 1993-yildan Namangan davlat unversitetida professer boʻlib ishlaydi. Ilmiy faoliyati Movarounnahr va Xuroson shoirlarining arab tilidagi X—XI-asr boshlaridagi sheʼriyatiga bagʻishlangan. Abdullayev Ismatulla arab tilidagi bir qator ilmiy hamda hozirgi zamon arab yozuvchisi (Abdurahmon al-Hamisiyning badiiy asarlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan. 1989-yil Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti sovrindori. Filologiya fanlar doktori. U arab va fors tillarini yaxshi bilgan. Xurosonning arab tilidagi sheʼrlari va tarixga oid „Yatimat ad-daxr“, „Latoif al-maorif“ va „Tatimmat al-yatima“ nomli asarlarini oʻzbekchaga tarjima qilgan. Abdullayev Abu Rayhon Beruniyning „Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar“ nomli asarini ham tarjima qilgan. „Oʻzbek sovet ensiklopediya“ga X. Xikmatillayev bilan birga „Sharqshunoslik soʻzligi“ni tuzdi va mazkur 14 jildlik qomusga 156 ta maqola yozib berdi.
Ismatulla Abdullayev Mashrabning „Mabdai Nur“ nomli asarini va sheʼrlarini, shuningdek Mullo Yoʻldosh Xilvatiyni devonini soʻz boshi va izohlar bilan chop ettiradi. U Qur’on karimning oʻzbekcha akademik tarjimasida ishtorok etgan. Usoma ibn Munqizning „Ibratli kitob“ini oʻzbek tiliga tarjima qilgan.
Muhammad al-Iyoshiy (Abunnazar)
Muhammad ibn Masʼud ibn Muhammad ibn Iyosh as-Sullamiy, as-Samarqandiy, al-Iyoshiy (Abunnazar) (hijriy 320-yil (milodiy 932-yil)da vafot etgan) — bir qancha ilmlar sohibi bo‘lgan.
Tinchlik va taraqqiyot uchun Butunjahon fan kuni
right|228x228px Tinchlik va taraqqiyot uchun Butunjahon fan kuni (BMTning boshqa rasmiy tillarida: ing. World Science Day for Peace and Development, arabcha. اليوم العالمي للعلم لصالح السلام والتنمية, ispan. Día Mundial de la Ciencia para la Paz y el Desarrollo, hitoy. 争取和平与发展世界科学日, frans. Journée mondiale de la science au service de la paix et du développement) — har yili 10-noyabrda deyarli butun dunyoda nishonlanadigan xalqaro kun.
Butunjahon fan kuni tarixi
1999-yilda Vengriya poytaxti Budapesht shahrida Birlashgan Millatlar Tashkilotining Taʼlim, fan va madaniyat bo‘yicha tashkiloti (UNESCO) shafeligida navbatdagi Butunjahon fan konferensiyasi (World Conference on Science) bo‘lib o‘tdi. Ushbu ilmiy konferensiya delegatlari (ular orasida ko‘plab taniqli olimlar, huquq himoyachilari, ekologlar, siyosatchilar va boshqalar bor edi) taqvimga shunday sanani kiritish taklifi bilan chiqdilar. Tashabbuschilarning taʼkidlashicha, bu sayyora miqyosidagi eng muhim muammolarni hal qilishda jamoatchilik va ilm-fan o‘rtasidagi hamkorlikni yaxshilashga olib keladi.
Yig‘ilish bayonnomasidan so‘ng UNESCO „Tinchlik va taraqqiyot uchun Butunjahon fan kuni“ni tasdiqladi. 2001-yilda rasman eʼlon qilingan va 2002-yildan beri nishonlanadi.
Shu kuni UNESCO xodimlari belgilangan yo‘nalishlar bo‘yicha o‘z ishlarini faollashtiradi: maktablarda maʼruzalar va fuqarolar uchun seminarlar, davra suhbatlari, mavzuli plakatlar va posterlar tarqatish, muzeylarda maxsus ko‘rgazmalar tashkil etish.
Qo‘yilgan muammolarning muhimligiga qaramay, bu kun butun dunyo olimlari uchun bayramdir, chunki bu ko‘pincha hamkasblar bilan uchrashish, ularning ilmiy xulosalari bilan almashish va ehtimol birgalikda yuzaga kelgan muammolarni hal qilish imkoniyatidir. Butunjahon tinchlik va taraqqiyot uchun fan kuni ishlamaydigan kun emas, agar yilga qarab dam olish kuniga to‘g‘ri kelmasa.
Agarakadzor
Agarakadzor  — Armanistonning Vayots Dzor viloyati Areni tumanidagi qishloq.
Qir
Qir — atrofidagi yerlardan bir oz koʻtarilib turgan, yassi yoki salgina gumbazsimon balandlik, tepalik, platolar. Pasttekisliklarga nisbat qilib, mutlaq baland. 200 m dan 500 m gacha deb qabul qilingan. Baʼzan bundan ham baland boʻlgan usti yassi past togʻlar ham Q. deyiladi. Mas, Oʻrta Rossiya, Volgaboʻyi, Qizilqum va Qoraqumdagi togʻlar. Q.lar baland tekisliklar, togʻlarning oqar suv, shamol, nurash natijasida yemirilishidan, tektonik koʻtarilishlar natijasida hosil boʻladi. Q.lardan Oʻzbekistonda chorva mollari uchun yaylov sifatida va bahorikor dehqonchilik qilishda foydalaniladi. Fargona vodiysi landshafti Oʻrta Osiyodagi tipik Q.larga misol boʻladi.
IC 2683
IC 2683 Arslon yulduz turkumidagi S (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Nantilly
Nantilly Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Saône departamenti Vesoul tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
511 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 51,6 nafar kishi.
Morrovalle
Morrovalle Italiyaning Marche mintaqasida joylashgan kommunadir. Macerata provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 42 km2. 9921 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Qir chigirtkasi
Qir chigirtkasi, turon chigirtka — toʻgʻriqanotlilar turkumiga mansub hasharot. Gʻalla ekinlari zararkupandasi. Oʻrta Osiyo va Qozogʻistonda tarqalgan. Erkagining kattaligi 24–32 mm, urgʻochisi 35–50 mm. Soni sariq yoki kulrang, boldiri tashqi tomonidan sargʻish, ichki qismi och qizgʻish. May oʻrtalarida lichipkasi chiqadi. Rivojlanish davri 40—45 kun. Asosan, lalmikor yerlarda yashab, gʻalla ekinlariga zarar keltiradi. Kurash choralari: agrotexnika tadbirlariga rioya qilish va zaharli xoʻraklardan foydalanish.
NGC 767
NGC 767 Kit yulduz turkumidagi Sb tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Francis Leavenworth 1885-6-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Malovodniy
Malovodniy (Маловодные) — Qirgʻiziston Respublikasi Chuy viloyatining Moskva tumanidagi qishloq. Chapayev ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 423 kishi.
Qirma temiratki (maʼnolari)
Qirma temiratki:
San Martín de la Virgen de Moncayo
San Martín de la Virgen de Moncayo Ispaniyaning Aragón mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Zaragoza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 5.48 km2. Aholisi — 295 kishi (2010).
Chiryū
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Yaponiyaning Aichi prefekturasida joylashgan shahardir. 2019-yil 1-oktabr holatiga ko‘ra, shahardagi 32579 ta xonadonda 71992 nafar aholi istiqomat qiladi, aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 4414 nafarni tashkil etadi. Shaharning umumiy maydoni 16,31 kvadrat kilometr (6,30 mi²) ga teng.
Geografiyasi
thumb|200x200px| Chiryu osmon chizigʻi Chiryū markaziy Aichi prefekturasida joylashgan, shimolda Aizuma daryosi va janubda Savatari daryosi bilan chegaralangan.
Iqlimi
Shahar issiq va nam yoz hamda nisbatan yumshoq qish bilan tavsiflangan iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi Cfa). Chiryūda oʻrtacha yillik harorat 15,7 °C ni tashkil etadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1579 mm, sentyabr esa eng seryogʻin oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 27,9 °C atrofida, eng past harorati esa yanvarda, 4,3 °C atrofida boʻladi.
Demografiyasi
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Chiryū aholisi soni soʻnggi 70 yil ichida barqaror oʻsib bormoqda.
Qadimgi tarixi
"Chiryu" mahalliy joy nomi sifatida Nara davridagi hujjatlarda uchraydi va sobiq Mikava viloyatida joylashgan.
Erta zamonaviy davr
Edo davrida bu hudud Edoni Kioto bilan bogʻlaydigan, Tokaidodagi pochta stansiyalaridan biri boʻlgan Chiryu-juku sifatida gullab-yashnagan. Shahar ot savdo yarmarkalari bilan mashhur edi. Hozirgi shaharning bir qismi Tokugava syogunligida feodal xon boʻlgan Kariya domenining nazorati ostida boʻlgan.
Kechki zamonaviy davr
Meydzi restavratsiyasidan soʻng, 1889-yil 1-oktyabrda zamonaviy munitsipalitetlar tizimini oʻrnatilishi bilan Aichi prefekturasining Hekikai tumanida Chiryū shahri tashkil etildi.
Zamonaviy tarix
Chiryu 1970-yil 1-dekabrda shahar maqomini oldi.
Hukumat
right|thumb|200x200px| Chiryu shahar hokimiyati Chiryu toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer hamda 20 aʼzodan iborat bir palatali shahar qonun chiqaruvchi organi bilan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Shahar Aichi prefekturasi assambleyasiga bir aʼzoni qoʻshish huquqi mavjud. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Aichi tumani tarkibiga kiradi.
Iqtisodiyoti
Chiryū iqtisodiyoti sanoatga asoslangan boʻlib, bunda avtomobil qismlari va avtomobil elektronikasi ishlab chiqarish ustunlik qiladi. Mashina asboblari ishlab chiqaruvchi Fuji korporatsiyasining bosh ofisi va zavodi Chiryū shahrida joylashgan. Shahar Nagoya shahri markaziga koʻplab avtomobil va temir yoʻl aloqalariga ega hamda tobora yoʻlovchi shaharchaga aylanib bormoqda.
Maktablar
Chiryu shahrida yetti davlat boshlangʻich maktabi va shahar hukumati tomonidan boshqariladigan uchta davlat oʻrta maktabi hamda Aichi prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan ikkita davlat yuqori maktabi faoliyat yuritadi. Shuningdek, bitta xususiy litsey va uchta xususiy kasb-hunar maktabi ham bunyod etilgan.
Mahalliy diqqatga sazovor joylar
Kikatsubata — Aichi prefekturasi va Chiryū shahrining asosiy prefektural gulidir. Har yili aprel oyining oxirida ibodatxona bogʻida oʻsimlikning gullashi bayrami sifatida festival qilib oʻtkaziladi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Bérou-la-Mulotière
Bérou-la-Mulotière Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Eure-et-Loir departamenti Dreux tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
298 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 22,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 13,0 km2.
Qanbarali Qosimbek
Qanbarali Qosimbek - Boburning ulug‘ begi Qosimbek Qavchinning o‘g‘li. Yoshligidan Boburga xizmat qilgan va ko‘plab janglarda ishtirok etgan. Bobur 1502-yil dushmanlar ta’qibidan qochib, yonida atigi sakkiz kishi bilan qolganda, Qanbarali ham u bilan birga bo‘lgan. 1506- yil Qanbarali Mirzoxon isyonini bostirishda ishtirok etgan va jasorat ko‘rsatgan. Qandahorga qilingan yurishda jangda yarador bo‘lgan. 1514-yil Boburning ukasi Nosir Mirzo vafot etgandan so‘ng, Boburga qarshi ko‘tarilgan isyonni bostirishda qatnashgan. Keyinchalik ham Boburga sadoqat bilan xizmat qilib, nufuzli beklar qatorida turgan. .
Fléty
Fléty Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Nièvre departamenti Château-Chinon (Ville) tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
140 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 6,9 nafar kishi.
Saint-Avit-le-Pauvre
Saint-Avit-le-Pauvre Fransiyaning Limuzen mintaqasida joylashgan kommunadir. Creuse departamenti Aubusson tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
80 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 16,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,9 km2.
O‘zgand minorasi
Oʻzgand minorasi Qirgʻizistonning Oʻzgand shahrida joylashgan XI asrga oid minora. U Oʻzgandagi qadimiy xarobalar va yaqin atrofda joylashgan uchta yaxshi saqlangan maqbaralarning bir qismini tashkil etadi. Oʻzgan minorasi balandligi 27,5 metr (90 fut) boʻlgan torayib boruvchi minora boʻlib, tayanch diametri 8,5 metr (28 fut), tepasida esa 6,2 metr (20 fut) gacha qisqaradi.
G‘ishtdan qurilgan O‘zgand minorasining me’morchiligi uchta o‘ziga xos qismdan iborat. Uning balandligi 5 metr (16 fut) oktaedr shaklidagi pastki qismi va shimoliy Qirg‘izistondagi Burana minorasiga o‘xshash toraygan silindrsimon o‘rta qismi bor. Kamarli derazalari va gumbazli yuqori qismi nisbatan yaqinda - 1923-1924 yillarda qurilgan.
Mantua (Virginia)
Mantua AQShning Virginia shtatida joylashgan shahardir. Fairfax County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
7485 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 6,3 km2. Shundan 6,3 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Jonaswalde
Jonaswalde Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Altenburger Land tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 6,65 km2. 329 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Jonaswaldening hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Yapaklı
Yapaklı — Turkiyaning Botman viloyati Kozluk tumanidagi qishloq. 2011-yil holatiga ko'ra uning aholisi 474 kishi edi.
Tokugava Hidetada
Tokugava sulolasini 1605-yildan 1623-yilgacha boshqargan 2-syogun. Tokugava syogulignining birinchi syoguni Tokugava Ieyasuning uchinchi oʻgʻli.
Yoshligi (1579—1593)
Tokugava Hidetada 1581-yil 2-mayda Tokugava Ieyasu va Saigo xonim oilasida tugʻilgan. Uning tugʻilishi Ieyasuning rasmiy rafiqasi Tsukiyama xonim va oʻgʻli Tokugava Nobuyasuning oʻz qaynotasi Oda Nobunagaga suiqasd uyushtirishda gumon qilinib, qatl etilishidan biroz oldin sodir boʻldi. Xotini va oʻgʻlini oʻldirib, Ieyasu Nobunaga sodiqligini eʼlon qildi. 1589-yilda Hidetadaning onasi kasal boʻlib qoldi, uning sogʻligʻi tezda yomonlashdi va Sunpu qal’asida vafot etdi. Keyinchalik Hidetada akasi Matsudaira Tadayosi bilan Ieyasuning kanizaklaridan biri Achaa xonim tomonidan tarbiyalangan. Uning bolalikdagi ismi boʻlib, keyinchalik  ga ham oʻzgargan.
Tokugava urugʻining anʼanaviy kuch manbasi Mikava edi. 1590-yilda Yaponiyaning yangi hukmdori Toyotomi Hideyosi Tokugava Ieyasu va boshqalarni Odavarani qamal qilish (1590) deb nomlanuvchi Hodzo domeniga hujum qilish uchun jalb qildi. Hideyosi Ieyasu nazorati ostidagi beshta provinsiyani sakkizta Kanto provinsiyalariga, jumladan Edo shahriga almashtirishga vaʼda berib, Ieyasuni ushbu kampaniyaga jalb qildi. Ieyasu Hodzo tomoniga oʻtib ketmasligi uchun (chunki Hodzo va Tokugava ilgari doʻstona munosabatda boʻlishgan) Hideyosi oʻn bir yoshli Hidetadani garovga oldi. 1592-yilda Hideyosi Hidetadaning voyaga yetish marosimiga raislik qildi; oʻshanda Ieyasuning oʻgʻli bolaligidagi Takechiyo ismini tashlab, Hidetada ismini oldi. U Tokugava oilasining merosxoʻri, Ieyasuning tirik qolgan toʻngʻich oʻgʻli va uning sevimlisi deb atalgan (chunki Ieyasuning toʻngʻich oʻgʻli ilgari qatl etilgan va ikkinchi oʻgʻlini Hideyosi esa goʻdakligida asrab olingan edi). 1593-yilda Hidetada otasi tomoniga qaytadi.
Harbiy yutuqlar (1593—1605)
1595-yilda Hidetada Oda urugʻidan Oeyoga turmushga chiqdi va ularning Tokugava Iemitsu va Tokugava Tadanaga ismli ikki oʻgʻli boʻlgan. Ularning bir nechta qizlari ham bor edi, ulardan biri ikki marta turmushga chiqqan Senhime edi. Boshqa qizi Kazuko hime esa imperator Go-Mizunuga turmushga chiqqan (Fudzivara urugʻidan).
Hideyosi oʻgʻli Toyotomi Hideyori voyaga yetgunga qadar oʻlishini bilib, oʻgʻlining oʻrniga hukmronlik qilish uchun besh nomzod (vaqtinchalik vazifa bajarish uchun) ni tanlaydi, ulardan biri Hidetadaning otasi Ieyasu edi. Hideyosi nomzodlar oʻrtasidagi keskin raqobat ulardan biron birining hokimiyatni egallashiga toʻsqinlik qiladi, deb umid qiladi. Ammo 1598-yilda Hideyosi vafot etganidan va Hideyori nominal hukmdorga aylanganidan soʻng, nomzodlar abadiy sodiqlik vaʼdalarini unutib, tez orada xalqni nazorat qilish uchun kurasha boshladilar. Tokugava Ieyasu besh nomzodning eng kuchlilaridan biri edi va oʻz atrofida Sharqiy fraksiyani yigʻa boshlaydi. Gʻarb fraksiyasi esa Ishida Mitsunari atrofida toʻplanadi. Ikki guruh 1600-yilda Sekigahara jangida toʻqnash kelishadi. Ieyasu ishonchli gʻalaba qozonadi, bu esa Tokugava hukmronligiga zamin yaratdi.
Hidetada otasining 16 000 kishisini Sinanoda Gʻarbga qarashli Uesugi urugʻini oʻz ichiga olgan kampaniyasida boshqargan. Keyin Ieyasu Hidetadaga Gʻarb fraksiyasiga qarshi hal qiluvchi jangni kutib, Sekigaharaga yurishni buyurdi. Ammo Sanada urugʻi Hidetadaning kuchini toʻsishga muvaffaq boʻldi, shuning uchun u otasining tor, ammo hal qiluvchi gʻalabasiga yordam berish uchun juda kech keldi. Shundan soʻng Hidetada va Ieyasu munosabatlari hech qachon tiklanmadi. 1601-yil 3-dekabrda Hidetada va kiotolik rafiqasi Onatsuning birinchi oʻgʻli dunyoga keldi. 1602-yil sentyabrda Chomaru kasal boʻlib vafot etdi; dafn marosimi Sibe shahridagi Zodzo-dzi ibodatxonasida boʻlib oʻtdi.
1603-yilda imperator Go-Yozei Ieyasuga syogun unvonini beradi. Shunday qilib, Hidetada syogunlikning egasi boʻldi.
Syogun sifatida (1605—1623)
Oʻzidan oldingi hukmdorning xatosiga yoʻl qoʻymaslik uchun, Ieyasu 1605-yilda Hidetada foydasiga taxtdan voz kechib, sulolaviy modelni oʻrnatdi. Ieyasu 1616-yilda vafotigacha muhim hokimiyatni saqlab qoldi; ammo Hidetada shunga qaramay bakufu byurokratiyasining rasmiy rahbari rolini oʻz zimmasiga oldi.
1612-yilda Hidetada Ieyasuning eng sevimli nabirasi Sen va onasi bilan Osaka qal’asida oddiy odam boʻlib yashagan Toyotomi Hideyori oʻrtasida nikoh tuzdi. Bu Hideyorining fitnalarini bosa olmagach, ogoso Ieyasu va syogun Hidetada Osakaga qoʻshin olib kelishdi.
1614-1615 yillarda Osaka qamalida ota va oʻgʻil yana bir bor Osakadagi itoatsiz Toyotomi kuchlariga qarshi kampaniyani qanday oʻtkazish toʻgʻrisida kelisha olmadilar. Keyingi qamalda Hideyori va onasi oʻz joniga qasd qilishga majbur boʻldi. Hatto Hideyorining kanizak bilan boʻlgan goʻdak oʻgʻli (Kunimatsu) ham ayamadi. Faqat Sen saqlab qolindi; keyin u yana turmushga chiqdi va yangi oilaga ega boʻldi.
IC 2684
IC 2684 Arslon yulduz turkumidagi D (mitti galaktika) tipli galaktikadir.
Tokugava Hidetada
Syogun sifatida (1605—1623)
1616-yilda Ieyasu vafotidan keyin Hidetada bakufu ustidan nazoratni oʻz qoʻliga oldi. U imperator saroyi bilan munosabatlarni yaxshilash orqali Tokugava hokimiyatini mustahkamladi. Shu maqsadda u qizi Kazukoni imperator Go-Mizunuga uylantirdi. Oʻsha nikohning mahsuli boʻlgan qiz Meiso oxir-oqibat Yaponiya taxtiga oʻtirdi va imperator boʻldi. Edo shahri ham uning hukmronligi davrida juda rivojlangan.
Knyazlik kodeksi
Feodallik haqida "Knyazlik kodeksi" ("Buke shoxatto", 1615-yil) qabul qilindi, unga ko'ra hatto qal'aning ta'mirlanishi to'g'risida ham rasmiylarga xabar berish kerak edi. Feodal tuzum hayotning barcha jabhalariga tegishli qat'iy qoidalar mavjud edi, masalan: "Knyazlar qobiliyatli va munosib odamlarni o'z knyazliklarida rahbarlik lavozimlariga tayinlashlari kerak. Noto'g'ri xatti-harakatlar uchun jazolar va har bir qilingan namunali ish uchun mukofotlarni to'g'ri taqsimlash lozim. Agar knyazlikda qobiliyatli odamlar bo'lsa, u rivojlanadi, agar yo'q bo'lsa, u knyazlikdan haydalishi kerak" Yuqoridagilarga qat'iy rioya qilish joiz boʻlgan. Xuddi shunday qat'iy qoidalar impyerator saroyi uchun ham tuzilgan.
Ogoso (1623—1632)
thumb| Syogun Iemitsu Taitoku-in maqbarasiga tashrif buyurmoqda, Edo-zu byobu ekranlarida tasvirlangan (XVII asr) Genna 9-da (1623) Hidetada hukumatni toʻngʻich oʻgʻli va merosxoʻri Tokugava Iemitsuga topshirdi. Undan oldingi otasi singari, Hidetada ogoso yoki nafaqaga chiqqan syogun boʻladi va samarali hokimiyatni saqlab qoldi. Ieyasu faqat xristianlarga qarshi keskin choralarni qoʻlladi: nasroniy kitoblarini taqiqladi, nasroniy daimyolarni oʻz joniga qasd qilishga majbur qildi, boshqa nasroniylarni oʻlim jazosi ostida murtad boʻlishni buyurdi; nasroniylikdan voz kechishni yoki yashirinishni istamagan ellik besh nasroniyni (yapon va chet ellik) 1628-yilda Nagasakida oʻz farzandlari bilan birga yoqib yubordi.
Davrlar
Hidetada syogun boʻlgan yillar aniqroq bir necha davr nomi yoki nengo bilan belgilanadi.
IC 4310
IC 4310 Gidra yulduz turkumidagi S0 (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Qo'rqmas
thumb| Huo Yuanjia portreti thumb| Qo'rqmas Qo'rqmas ( 1868年  ), muloyim nomi Junqing, kech Qing sulolasi davridagi jang san'ati ustasi. Uning ota-bobolarining vatani Anletun, Xebey provinsiyasi, Canchjou shahri, Dongguang okrugi. U Jili provinsiyasi, Tzinxay okrugi, Syaonanhe qishlog‘ida tug‘ilgan (hozirgi Nanxe shahri, Xiqing tumani, Tyantszin shahri . 2009-yil 18-yanvardan boshlab u Tszinvu shahri deb o‘zgartirildi. uning afsonalari o'tgan).
U Ching Vu Atletika Assotsiatsiyasining asos solingan asosiy figuralaridan biri bo'lgan.Mizong Quan amaliyoti bilan u bir necha bor Xitoydan tashqaridagi raqiblar bilan ommaviy va yuqori darajadagi jang san'ati musobaqalarida qatnashgan.Maqtov va maqtovlar ijrosi. tanlov natijalari Xitoy jamoatchiligi tomonidan mamlakatning muhim ramzi sifatida qabul qilinadi. Uning qahramonlik maqomi tufayli uning hayoti bilan bog'liq ko'plab hikoyalar asosan uydirmadir.
Weil im Schönbuch
Weil im Schönbuch Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Böblingen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 26,14 km2. Aholisi — 9777 kishi (2010).
Qo'rqmas
Uning o'g'illari Huo Dongjue, Huo Dongge va boshqalar.
North Andrews Gardens
North Andrews Gardens AQShning Florida shtatida joylashgan shahardir. Broward County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
9656 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 2,8 km2. Shundan 2,8 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Micheldorf in Oberösterreich
Micheldorf in Oberösterreich Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Kirchdorf an der Krems (okrug) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 50.3 km2. 5921 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Michaelnbach
Michaelnbach Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Grieskirchen (okrug) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 12.16 km2. 1267 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Uorton jeli
Ingliz anatomi Tomas Uorton sharafiga nomlanganThomas Wharton; (1610—1673), u ilk bor 1656-yilda Adenografiyada kindik ichakchasidagi strukturaning batafsil yoritib bergan: sive glandularum totius corporis descriptio.
Tuzilishi
Uorton jeli rivojlanishining asosi embrioblastning embriondan tashqari mezodermasi hisoblanadi. Jelly miqdori homiladorlikning 6-8 oyligida faol ravishda oshadi va asta-sekin kamayib boradi. Tug'ilgandan so'ng bu turdagi biriktiruvchi to'qimalar odam tanasida topilmaydi.To'qima aniq asosiy modda va mezenxima hosilalari bo'lgan turli xil hujayralar tarkibi bilan ifodalanadi (bir differonni tashkil etuvchi va vimentin, desmin, aktin, miozinni biosintez qilish hususiyati bilan ajralib turadigan fibroblastlar, miofibroblastlar, silliq miotsitlar). Uorton jelining mezenxima hujayralari limfotsitlarga immunomodulyator ta'sir ko'rsatishi mumkin. Uortonning jele hujayralari bir qancha ildiz hujayra genlarini, shu bois telomerazani kodlovchi genni ifodalaydi. Bular neyronlar, osteoblastlar, xondroblastlar va adipotsitlar shu kabi etuk hujayra turlariga ajratish uchun ekstrakte qilinishi, o'stirilishi va induktsiya qilsa bo'ladi. To'qimalarning tolali komponenti zaif hisoblangan. Bazal membranalarga xos bo'ladigan, laminin va retikulyar tolalar shimgichli moddani hosil bo'ladi, unda bir nechta erkin hujayralar mavjud, ammo ko'p miqdorda mukopolisakkaridlar (gialuron kislotasi,   va xondroitin sulfat). Gialuron kislotasining suv yig'ish qobiliyati tufayli bir vaqtning o'zida jelega o'xshash konsistensiyaga ega bo'ladigan Uorton jelining kuchli va elastik to'qima tuzilishi hosil bo'ladi. Jelly kindik ichakchasidagi elastiklikni ta'minlaydi,  (  va ) homilani qon bilan ta'minlovchi hisoblanadi, kindik bo'shlig'ida aniq yuzaga keladigan siqilish va mexanik tasirdan himoya qiladi. shnur egiladi va tugunlarnihosil qiladi. shuningdek, Wharton jeli qon tomirlarining devorlarini oziqlantirishni ta'minlaydi va homilalik qon va amniotik suyuqlik markazda moddalar almashinuvini amalga oshiradi. Kindik arteriyalari va kindik venasi platsentadan homilaning oraliqda Uorton jeli ichida o'rta hisobda 10-11 burilish qiladi. Uortonning homiladorligining so'ngida tomirlar yonidagi jele fibroblastlarni sintez qiladigan kollagen tolalardan tolali biriktiruvchi. Uorton jelining shilliq to'qimasi ko'zning shishasimon tanasini va yosh tishlardagi pulpa bo'shlig'ini to'ldiradigan to'qimalarga yaqin joylashgan.
Klinik ahamiyati
Kamdan kam uchraydigan patologiya mavjud - Warton jelining shishishi. Patologiyaning sabablari aniqlanmagan. Ba'zida shish paydo bo'lishi homilaning tushishi bilan bog'liq. Bundan tashqari, kindik ichakchasidagi gemangioma bilan shish paydo bo'lishi mumkin. U bilan kindik tomirlarini siqish xavfi ortadi, bu homilaning qon ta'minoti buzilishiga olib kelishi mumkin. Odatda, Warton jelining shishishi homiladorlikning ikkinchi yarmida aniqlanadi. Shish butun kindik ichakni yoki uning alohida qismlarini qamrab olishi mumkin. Shishdan tashqari, Wharton jeli patologiyalari orasida psevdokistlarning paydo bo'lishi, kam rivojlangan va kindik ichakchasidagi siqilish ( koarktatsiya ) bilan kechadigan shilliq qavat degeneratsiyasi kiradi {{Kitob manbasi/Ruscha|заглавие=Тактика ведения беременности и родов при различной патологии пуповины|автор=Бойко В. И., Иконописцева Н. А., Никитина И. Н., Яблуновская В. Ю. 2015-yilgi tadqiqot shuni ko'rsatdiki, Uorton jeli to'qimalarining transplantatsiyasi travmatik miya shikastlanishini davolash usuli sifatida ko'rib chiqish mumkin.
Qirma
Qirma — qoʻsh qavatli (pogʻonali) oʻyma usuli; ganch oʻymakorligit bezak, naqsh rangli qorishmalar vositasida yaratiladi. Shu usulda yaratilgan naqsh, bezak ham Q. deb ataladi. Q.ga necha xil rang ishlatilsa, ish shuncha bosqichla amalga oshiriladi, shuning uchun Q.da koʻpincha 2—3 xil rangdan foydalaniladi: har bir rang alohida-alohida bosqichmabosqich bajariladi. Us t a bir xil ranshing oʻrnini oʻyib chiqqach, avvaldan tayyorlab qoʻygan quruq rangli qorishmadan oz-ozdan qorib oʻyma ustiga quyib chiqadi va naqsh sathini tekislab qirib tashlaydi, shunda naqsh chegaralari aniq va jozibali namoyon boʻladi. Soʻng axta yordamida naqsh nusxasi 2-marta tushiriladi, bu safar 2rangning oʻrni oʻyilib, 2rangli qorishma quyiladi, naqsh sathi ochilguncha qiriladi. Har bir rangana shunday jarayonda amalga oshiriladi. Q.ning yaxlitligi va rang turining kamligi naqshlarda yaqqol koʻzga tashlanadi. Rangli ganch tayyorlashda ustalar avval koʻmir, pishiq gʻisht kukunlaridan foydalangan, hozirda esa har xil tayyor rangli pigmentlar ishlatiladi. q. quyosh nurida yaltiramay, bir xil mayinlikda koʻrinadi. Q.ni ilk bor Usta Shirin Murolov, Quli Jalilov va boshqa ustalar qoʻllagan; hozirda ganch oʻymakorligida keng qoʻllanadi.
Muhammad as-Samarqandiy (Abu Ali)
Muhammad ibn al-Valid as-Samarqandiy, al-Hanafiy (Abu Ali) (hijriy 450-yil (milodiy 1058-yil)dan keyin vafot etgan) — faqih bo‘lgan.