cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mozori-Sharif
9-asrdan 1919-yilgacha
Mashhur Jaloliddin Rumiy ham shu hududda tugʻilgan, biroq koʻplab tarixiy shaxslar singari uning aniq tugʻilgan joyini maʼlum emas. Uning otasi Baho Valad birinchi xalifa Abu Bakr avlodidan boʻlib, mashhur faylasufning ukasi Ahmad Gʻazzoliy gʻoyalari taʼsirida bo‘lgan. Baho Valadning vaʼzlari nashr etilgan va hozirgacha „Ilohiy ilmlar“ (Maorif) sifatida mavjud. Rumiy 1273-yilda vafotidan oldin „Masnaviy“ deb nomlangan oltita tasavvufiy sheʼr va ertak kitobini yozib tugatdi.
Saljuqiylar sultoni Ahmad Sanjar 12-asrda tadqiqotlar amalga oshirib, Ali dafn etilgan joy atrofida shahar va ziyoratgoh qurishni buyurdi. 13-asrda esa Chingizxon boshchiligidagi moʻgʻullar tomonidan vayron etiladi. Mozor keyinchalik qayta tiklangan boʻlsa-da, qoʻshnisi Balx soyasida qolardi. Oʻn toʻqqizinchi asrda, drenaj tizimining yoʻqligi va mintaqaning zaif iqtisodiyoti tufayli, hududdagi ortiqcha suv aholi punktlari yaqinidagi koʻplab gektar yerlarni suv bosdi va mintaqada bezgak epidemiyasini keltirib chiqardi. Shu tariqa Shimoliy Markaziy Afgʻoniston hukmdori poytaxtni Mozori-Sharif shahridan koʻchirishga qaror qildi.
Shahar Amudaryoning janubidagi mintaqa bilan birga taxminan 1751-yilda Durroniylar davlati tarkibiga kirdi (biroq mintaqaning aksariyat qismi mustaqil oʻzbek hokimlar tomonidan nazorat qilingan). 1788—1790-yillardagi Buxoro-Durroniy urushidan soʻng Qilich Alibek Xulmiy Balxdan Oybek Saygʻon, Kahmard, Darrayi-Suf va Qunduzgacha choʻzilgan kichik imperiya tuzdi. 1817-yilda u vafot etgach, Balx va Mozori-Sharif shahri Aqchaga qaram boʻlgan mustaqil shahar-davlatga aylanadi. 1837-yil noyabrida buxoroliklar shaharni bosib olishadi, ammo Balx hali ham muxtoriyatni saqlab qola oldi. 1849-yilda shahar bosib olindi va Afgʻonistonga qoʻshib olindi.
20-asr oxiri
Bu tinchlik 1997-yil may oyiga kelib buzildi. Doʻstumning generallaridan biri sarkarda Abdulmalik Pahlavon Tolibon bilan yashirin muzokaralar olib borib, shaharni ularga berishga kelishadi. Toliblar Pahlavon orqali Mozorni egallashga intilayotgan paytda, Doʻstum shaharni tark etadi. Shundan keyin Pahlavonning oʻzi bu kelishuv boʻyicha Tolibonga isyon etdi va 1997-yilning may-iyul oylarida general Pahlavon 1995-yilda Abdulali Mozoriyning oʻlimi uchun qasos sifatida minglab Tolibon aʼzolarini qatl etgani, koʻplab mahbuslarni shaxsan oʻzi oʻldirgani xabar qilindi. „U Mozori-Sharifga taklif qilingan 3000 ga yaqin Tolibon mahbuslarini vaxshiyona qirgʻin qilinishida javobgar boʻlgan, deb ishoniladi“. Tolibonning bir qanchasi qirgʻindan qochib, nima boʻlganini aytib berishdi. Bu orada Doʻstum qaytib kelib, shaharni Pahlavondan tortib oladi.
Biroq, Tolibon 1998-yilda shaharga hujum qilib, taxminan 8000 tinch aholini oʻldiradi. 1998-yil 8-avgust kuni tonggi soat 10da Tolibon shaharga kirib keldi va keyingi ikki kun mobaynida oʻzlarining pikaplarini Mozori-Sharifning tor koʻchalari boʻylab haydab „chapga va oʻngga oʻq uzib, harakatlangan hamma narsani — doʻkonchilar, aravachilar, xaridor ayollar, yosh bolalar va hatto echkilar va eshaklarni oʻldirdilar“. 8000 dan ortiq tinch aholi Mozori-Sharifda va keyinchalik Bomiyonda oʻldirilgani xabar qilindi. Qolaversa, Tolibon birinchi olti kun davomida jasadlarni dafn etishni taqiqlab qo‘yishi natijasida (islom dinining zudlik bilan dafn qilishni talab qiladigan amrlariga zid tarzda) jasadlar yoz jaziramasida chirishi va itlar yeb ketishi ortidan tanqid qilindi. Xabarlarga koʻra, Tolibon ham Mozorni nazorat qilgan holda hazoralarni qidirib topib, qirgʻin qilgan.
2001-yildan keyin
2001-yil 11-sentabr voqealaridan keyin, Mozori-Sharif AQSh qoʻllovidagi Shimoliy ittifoq (Birlashgan front) qoʻliga oʻtgan birinchi afgʻon shahri boʻldi. Tolibonning Mozordagi magʻlubiyati Afgʻonistonning qolgan shimoliy va gʻarbiy qismlaridagi magʻlubiyatlariga ulanib ketdi. 2001-yil noyabr oyidagi Mozori-Sharif jangidan keyin shahar Shimoliy ittifoq kuchlari tomonidan rasman egallandi. Ularga AQSh Maxsus operatsiyalar kuchlari qoʻshildi va AQSh Havo kuchlari samolyotlari tomonidan qoʻllab-quvvatlandi. Taslim boʻlgan 3000 ga yaqin Tolibon jangarilari jangdan soʻng Shimoliy ittifoq tomonidan qirgʻin qilingani va xabarlarga koʻra, qirgʻin joyida AQSh Quruqlik qoʻshinlari ham boʻlganligi maʼlum qilindi. Irlandiyaning „Afgʻon qirgʻini:Oʻlim karvoni“ hujjatli filmi ushbu daʼvolarni oʻrganib chiqdi. Rejissyor Doranning aytishicha, minglab qurbonlarning ommaviy qabrlari BMT tergovchilari tomonidan topilgan. Xabarlarga koʻra, Bush maʼmuriyati voqea boʻyicha tergov jarayonlarga toʻsqinlik qilgan.
Shahar 2002-yildan keyin asta-sekin prezident Hamid Karzay boshchiligidagi Karzay maʼmuriyati nazoratiga oʻtdi. Afgʻoniston shimoliga harbiy yordam koʻrsatadigan Afgʻon milliy armiyasini 209-korpusi (Shohin) Mozori-Sharifda joylashgan. Afgʻoniston chegara politsiyasining Shimoliy hudud boʻyicha qarorgohi ham shu shaharda joylashgan. Xavfsizlik choralari koʻrilganiga qaramay, Tolibon harakati va qabila oqsoqollarining suiqasdi toʻgʻrisida xabarlar chiqib turadi. Mozori-Sharif rasmiylarining xabar berishicha, soʻnggi bir necha yil ichida Balx viloyatida 20-30 nafar afgʻon qabila oqsoqollari oʻldirilgan. Qotilliklar ortida kim turgani haqida aniq dalil yoʻq, ammo qurbonlarning aksariyati Hizbi Islomiy siyosiy partiyasiga aloqador boʻlgani aytiladi.
Shabiluy-e Olya, Miandoab
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Shabiluy-e Olya (, shuningdek, Shabīlūy-e 'Olyā sifatida romanizatsiya qilingan; Shabīlū-ye Bālā va Shabīlū-ye 'Olyā nomi bilan ham tanilgan)  — Eronning Gʻarbiy Ozarbayjon viloyati, Miandoab tumani markaziy tumanidagi Zarrineh Rud-e Shomali qishloq tumanidagi qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 1160 nafar kishi hamda 293 oiladan iborat.
Osipixa (Xarovsk tumani, Vologda)
Osipixa (Осипиха)  — Rossiya Federatsiyasining Vologda viloyati Xarovsk tumanida joylashgan qishloq. Xarovsk viloyat markaziga avtomobil yo'li bilan masofa 24 km, Sorojin munitsipaliteti markaziga to'g'ri chiziqda - 5 km. Eng yaqin aholi punktlari - Pashuchix, Filinskiy, Chernuxino.
2002 yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, aholi soni 11 kishi.
Mozori-Sharif
2001-yildan keyin
Turli qoʻmondonlarga tegishli boʻlgan harbiylar oʻrtasidagi kichik miqyosdagi toʻqnashuvlar 2002-yil davomida davom etdi va BMTning tinchlikka vositachilik va qurolsizlanish boʻyicha intensiv dasturining diqqat markazida boʻldi. Baʼzi bosimlardan soʻng Afgʻoniston Inson huquqlari boʻyicha mustaqil komissiyasi idorasi 2003-yil aprel oyida Mozorda oʻz vakolatxonasini ochdi. Shimoliy Pushtun aholisi boshqa guruhlar, asosan etnik tojiklar, hazoralar va oʻzbeklar tomonidan etnik jihatdan tozalangani haqida xabarlar bor edi.
Shahar va uning atrofidagi NATO boshchiligidagi tinchlikparvar kuchlari Afgʻoniston hukumatiga yordam koʻrsatdi. Germaniya boshchiligidagi ISAF Shimoliy mintaqaviy qoʻmondonligi Mozori Sharif xalqaro aeroporti yonida joylashgan Kamp Marmalda joylashdi. 2006-yildan beri Mozori-Sharif viloyat qayta qurish guruhida Shvetsiyadan ISAFga ijaraga olingan boʻlinmalar komandirlari bor edi. Birlik Kamp Marmaldan oʻn kilometr (olti milya) gʻarbda joylashgan Shimoliy chiroqlar lagerida joylashgan. Kamp Marmalning ichidagi Kamp Nidarosda Latviya va Norvegiyadan askarlar bor va uni Norvegiyadan kelgan ISAF ofitseri boshqaradi.
2006-yilda yangi ellinistik qoldiqlar topilganligi eʼlon qilindi.
2011-yilning 1-aprelida BMTning Afgʻonistonga yordam missiyasida (UNAMA) ishlagan oʻn nafar chet ellik xodim shaharda gʻazablangan namoyishchilar tomonidan oʻldirilgan. Namoyish AQShning Florida shtatida 21-mart kuni pastorlar Terri Jons va Ueyn Sappning Qur’on yoqib yuborganiga oʻch olish maqsadida uyushtirildi. Halok boʻlganlar orasida besh nafar nepallik, Norvegiya, Ruminiya va Shvetsiya fuqarolari boʻlgan, ulardan ikki nafarining boshi tanasidan judo qilingani aytilgan. Islomning muqaddas kitobini yoqib yubormoqchi boʻlgan amerikalik pastor Terri Jons gijgijlash uchun javobgarligini rad etdi. Prezident Barak Obama Qur’onni yoqishni ham „oʻta murosasizlik va mutaassiblik“ harakati, ham namoyishchilarning „gʻazabnok“ hujumlarini keskin qoralab, ularni „insonlik odob va qadr-qimmatini haqorat qilish“ deb atadi. „Hech bir din begunoh odamlarning oʻldirilishi va boshi kesilishiga toqat qilmaydi va bunday sharmandali va ayanchli xatti-harakatni oqlab boʻlmaydi“. AQSh qonun chiqaruvchilari, xususan Senatdagi koʻpchilik yetakchisi Harri Rid ham yonish va zoʻravonlikni qoraladi.
2011-yil iyuliga kelib zoʻravonliklar qoʻzgʻolonda rekord darajaga koʻtarildi. 2011-yil iyul oyi oxirida NATO qoʻshinlari bir necha kishining oʻlimiga olib kelgan bombalashdan bir necha kun oʻtib, xavfsizlik xavotirlari kuchaygan bir pallada Mozori-Sharifda nazoratni mahalliy kuchlarga topshirdi. Mozori-Sharif afgʻon nazoratiga oʻtadigan yetti hududning oltinchisi boʻlsa-da, tanqidchilarning aytishicha, vaqt siyosiy va Afgʻonistonning Tolibon isyonchilariga qarshi kurashish qobiliyatiga shubha bor.
2016-yilning 10-noyabrida xudkush hujumchi Mozori Sharifdagi Germaniya konsulligi devoriga bomba oʻrnatilgan yuk mashinasini urib yubordi. Natijada sakkiz kishi halok boʻldi, yana yuzdan ortiq kishi yaralandi.
2017-yil 21-aprelda Mozori-Sharifdagi Afgʻoniston armiyasi bazasi sanalgan Kamp Shahinda Tolibonning muvofiqlashtirilgan hujumi natijasida 100 dan ortiq odam halok boʻldi.
2018-yil noyabrda „Amerika ovozi“ Mozori-Sharif shahri yaqinidagi Qoziloboddagi 40 ta uy qurilish materiallari sifatida portlamay qolgan Sovet „Grad“ yer-yer raketalaridan foydalangani haqida xabar berdi. Natijada bir necha yillar davomida portlashlar natijasida bir necha kishi halok boʻldi va yaralandi. 1989-yilda Sovet-Afgʻon urushi oxirida Sovet Armiyasi tomonidan qoldirilgan bu raketalar qishloqning kambagʻal aholisi tomonidan arzon qurilish materiallari sifatida ishlatilgan. Hisob-kitoblarga koʻra, 400 dan ortiq raketalar qishloqqa devor va shift toʻsinlari, eshik toʻsiqlari va hatto bolalar tomonidan foydalaniladigan piyoda koʻprigi sifatida kiritilgan. Dunyoning qolgan qismi bu haqiqatni aniqlaganida, Daniya Qochqinlar kengashining Daniya minalardan tozalash guruhi qishloqqa keldi va aholidan soʻrab, qishloqni minalardan tozalash va qayta qurish, Oʻzbekiston bilan chegarada nazorat ostida portlash orqali raketalarni xavfsiz olib tashlash va yoʻq qilishni boshladi.
Prezident Gʻani 2021-yil 11-avgust kuni shaharga tashrif buyurib, mahalliy harbiy qoʻmondonlarni Tolibonga qarshi kurashish uchun yigʻdi. 14-avgust kuni Tolibon Mozori-Sharifni Paktika va Kunar viloyatlari markazlari Sharana va Asadobod bilan birga egallab oldi. Mahalliy hukumat kuchlari va mintaqa rahbarlari Abdulrashid Doʻstum va Ato Muhammad Nur qoʻshni Oʻzbekistonga qochib ketishdi
2022-yil 21-aprelda Islom davlati — Xuroson viloyati shia masjidini portlatib, 31 kishini oʻldirdi. Oradan bir hafta oʻtib, qoʻshaloq portlashda 11 kishi halok boʻldi.
Mozori-Sharif Sarbonning „Bia ke berem ba Mozar“ (Keling, Mozorga boraylik) nomli afgʻoncha qoʻshigʻi bilan ham mashhur.
Demografiyasi
Mozori Sharif shahrida jami 500 207 kishi istiqomat qiladi va aholi soni boʻyicha Afgʻonistonda toʻrtinchi oʻrinda turadi. Uning umumiy yer maydoni 8304 gektar boʻlib, 77 615 ta turar joydan iborat.
National Geographic jurnalining 2003-yil noyabr sonida etnik tarkibi pushtunlar (30%), hazoralar (10%), tojiklar (40%), turkmanlar (10%) va oʻzbeklardan (20%) iborat ekanligi koʻrsatilgan. Soʻnggi oʻn yilliklarda mintaqada vaqti-vaqti bilan etnik zoʻravonliklar, asosan, pushtunlar va boshqa guruhlar oʻrtasida qayd etilgan. 2011-yilgi xabarlarda bu hududda sodir etilgan suiqasdlar haqida so‘z bordi, lekin ularning ortida kim turgani haqida hech qanday dalil yo‘q edi.
Mozori Sharifda asosiy til dariy tili, undan keyin pushtu tili va oʻzbek tilidir.
Iqtisodiyoti
Mozori Sharif Afgʻoniston shimolidagi yirik savdo markazi vazifasini oʻtaydi. Mahalliy iqtisodiyotda savdo, qishloq xoʻjaligi va qorakoʻlchilik ustunlik qiladi. Kichik hajmdagi neft va gazdan foydalanish ham shahar istiqbolini oshirdi. Shuningdek, shaharda savdo va siyosiy aloqalar uchun Hindiston va Pokiston, Oʻzbekiston konsulliklari faoliyat olib boradi.
Diqqatga sazovor joylari
Zamonaviy Mozori Sharif shahri Moviy masjid atrofida joylashgan. Koʻp marotaba qayta tiklangan, Afgʻonistonning eng ulugʻvor obidalaridan biri. Mozori Sharif tashqarisida qadimiy Balx shahri joylashgan. Shahar anʼanaviy koʻpkari sporti markazi boʻlib, Moviy masjid Afgʻoniston shimolidagi Navroʻz bayramini nishonlash markazi hisoblanadi. Aksariyat musulmonlar Alining haqiqiy qabri Iroqning Najaf shahridagi Imom Ali haramida ekanligiga ishonishsa ham, boshqalar Mozori Sharifga hurmat bajo keltirish uchun kelishadi.
Molekulyar akustika
Molekulyar akustika — moddalarning tarkibi va xossalarini akustik usul bilan, ularning akustik xossasini esa molekulyar nuqtai nazardan oʻrganadigan fizik akustika boʻlimi. Molekulyar akustikada tovush toʻlqinlarining akustik xossalari, yaʼni moddalarda tarqalish tezligi va yutilish koeffitsiyentlarining temperatura, bosim va boshqa omillar bilan bogʻlikligi oʻrganiladi. Molekulyar akustika 20-asr 30-yillaridan boshlab, yaʼni koʻpgina moddalarda tovushning tarqalishida dispersiya hodisasi kuzatilganidan keyin, ayniqsa, tez rivojlana boshladi. Molekulyar akustikada tekshiriluvchi obyekt sifatida, odatda, ultratovush olinadi: gazlarda chastotalari W—W Gs li ultratovushlar, suyuqlik va qattiq moddalarda 105—10* Gs li ultratovushlar, chastotasi ~1010 Gs (qarang Gipertovush) li tovushlar tekshiriladi. Qisqa, vaqt davomida sodir boʻladigan jarayenlarning kinetikasini oʻrganadigan akustik usulni kam miqdordagi moddalarni yuqori bosim va turli temperaturada katta aniklik bilan tekshirishga imkon beradigan yagona usul desa boʻladi. Suyuqliklarda tovush tezligini va uning temperaturaga bogʻliq ravishda oʻzgarishini, mas, eritmalardagi ionlarning oʻzaro taʼsiri va boshqalarni aniqlash muhim ahamiyatga ega. Tovushning yutilish koeffitsiyenta moddalardagi ichki ishkalanish, issiklik oʻtkazuvchanlik va relaksatsiya bilan bogʻliq boʻlgan jarayonlardan aniqlanadi. Molekulyar akustikaning koʻpgina masalalari optik, spektroskopik va boshqa kompleks usullar bilan hal qilinadi. Molekulyar kuchlar tabiati, molekulyar jarayonlar kinetikasi, issiklik sigʻimi nazariyasi, yorugʻlikning sochilishi va shahrik. muhim masalalarni xal qilishda Molekulyar akustikaning ahamiyati katta.
Mozori-Sharif
Sporti
Mozori Sharifdagi professional sport jamoalari
Pievepelago
Pievepelago Italiyaning Emilia-Romagna mintaqasida joylashgan kommunadir. Modena provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 76 km2. 2115 nafar aholi istiqomat qiladi.
Mozori-Sharif
Temir yoʻl
Bu Afg‘onistonning qo‘shni davlat bilan temir yo‘l orqali bog‘langan birinchi shahri bo‘ldi. Mozori Sharifdan Oʻzbekistonga temir yoʻl qatnovi 2011-yil dekabr oyida boshlangan va yuk poyezdlaridagi yuklar Mozori Sharif xalqaro aeroporti yaqinidagi stansiyaga yetib keladi, u yerda yuklar yuk mashinalari yoki samolyotlarga qayta yuklanadi va Afgʻoniston boʻylab soʻnggi manzillariga joʻnatiladi.
Havo transporti
2016-yil iyun oyidan boshlab Mozori Sharif xalqaro aeroporti Kobul, Mashad, Tehron va Istanbul shaharlari bilan toʻgʻridan-toʻgʻri havo aloqalariga ega edi.
Avtomobil yoʻli
AH76 avtomagistrali Mozori Sharifni gʻarbda Shibirgʻon bilan, janubi-sharqda Puli Xumri va Kobul bilan bogʻlaydi. Sharqqa yo‘llar Qunduz bilan bog‘laydi. Shimolga olib boradigan yoʻllar uni O'zbekiston bilan chegaradagi Termiz shahri bilan bogʻlaydi va u yerdan shimolga Samarqand va Toshkentga boradigan M39 avtomagistraliga aylanadi. Janubga olib boradigan yoʻllar uni Bomiyon viloyati va markaziy Afgʻonistonning togʻ tizmasi bilan bogʻlaydi.
Qardosh shaharlari
Dushanbe, Tojikiston (1991-yildan beri);
Mashhad, Eron.
Yana qarang
Qal’a-i-Jangi uchun kurash
Balx viloyati
Manbalar
Turkum: Afgʻoniston
NGC 4802
NGC 4802 Corvus yulduz turkumidagi S0 tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Wilhelm Tempel 27 Mart 1786-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Koʻkjaziq
Koʻkjaziq (Көкжазық, 2000-yilgacha — Troitskoye) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Yeskeldi tumanidagi qishloq. Koʻkjaziq qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Qorabuloq qishlogʻidan taxminan 11 km sharqda joylashgan. KATO kodi — 196439100.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1668 kishini (830 erkak va 838 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 1585 kishi (805 erkak va 780 ayol) yashagan.
Manbalar
Turkum:Qozogʻiston aholi punktlari
Ozodlikning yarmi
Ozodlikning yarmi — doktor Gʻozi Abdul Rahmon Al Gosaibiyning 1999-yilda nashr etilgan romani hisoblanadi. Roman Saudiya Arabistonida bir qancha vaqt mobaynida taqiqqa uchraydi.Asarning mazmuni quyidagicha: turli mafkuradagi bir guruh yigitlar o‘qishni tamomlab, Qohira shahridagi kvartirada birga yashashlari haqida hikoya qilinadi. Romanda arab tarixining 1948-1967 yillardagi qizg‘in davrida arab yoshlari o‘rtasidagi intellektual oqimlar holati batafsil muhokama qilinadi. Ozodlikning yarmi juda keng tarqaldi va uning nashrlari Saudiya Arabistonida yana ruxsat etilmaguncha turlicha bo'ldi.
Tanqidiy sharhlar
Muhammad Jobir Al-Ansoriy - Al Ayam gazetasi - Bahrayn.
Samir El-Yusuf – “Al-Quds Al-Arabi” gazetasi – London.
Nadim Jarjurah – “As-Safir” gazetasi – Bayrut.
Muhammad ʻAli Farhod – “Al-Hayat” gazetasi – London.
Asharq al-Avsat - London.
Televizion moslashuv
Xuddi shu roman ostida teleko'rsatuv tashkil qilinadi va 1995 yilda MBC telekanalida rejissyor Megdi Abu Emeyra va ssenariysi Mamduh El Leytiy tomonidan namoyish etiladi.
Hamars
Hamars Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Caen tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
390 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 41,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,5 km2.
Boʻribosar
Boʻribosar, Oʻrta Osiyo ovcharkasi —Oʻrta Osiyoda tarqalgan jaydari it zoti. Uzoq davr davomida cho‘ponlar tomonidan eng yaxshi namunalarini tanlash va tabiiy chatishtirish yoʻli bilan chikarilgan. Erkagi boʻydor, gavdali, koʻkragi keng, kallasi katta, oyoklari baquvvat, ovozi haybatli. Rangi turlicha. Asosan erkagi koʻproq qadrlanadi. Chorva mollari podalarini boʻrilar hujumidan saklash (nomi ham shundan), oʻtovqoʻralarni qoʻriqpash vazifalarini bajaradi. Urishqoqlik sifatlarini oshirish uchun yosh (1—2 oy)ligida quloq va dumi kesib qisqartiriladi. Eng kuchlilari havaskorlar tomonidan it urishtirish musobaqalarida qatnashish uchun boqiladi.
Ixtiro
Ixtiro — xalq xoʻjaligining turli sohalarida, ijtimoiymadaniy qurilish va mudofaa sohalarida ijobiy samara beradigan, oʻziga xos texnikaviy yechimga ega boʻlgan yangilik. Tor maʼnoda — davlat tomonidan tan olinadigan va tegishli qonun bilan muhofaza qilinadigan yangi texnikaviy yechim. Har qanday yangilik ham I. boʻlavermaydi. Masalan, quruq ilmiy qoidalar, xususan, kashfiyotlar, amalga oshirib boʻlmaydigan va xato takliflar (mas., abadiy dvigatel yaratish haqidagi takliflar) I. hisoblanmaydi. Hal qilinadigan masala faqat nazariy emas, balki amaliy ehtiyojlarni qondiradigan boʻlishi lozim. I. qonun bilan muhofazalangan davlatlarda har bir taklifning I. boʻlish shartlari belgilanadi. Bu shartlardan asosiysi masalaning eng yangi hisoblangan texnik yechimidir. Muayyan taklifni I. deb hisoblash uchun undan bir necha marta foydalanish imkoni ham boʻlishi kerak. I.ning yangiligi, yaʼni birinchi ekanligi (koʻpincha, ixtirochilikka oid tashkilotlarga berilgan hujjat — ariza sanasi) oldin berilgan mualliflik guvohnomalari va patentlar, I.lar eʼlon qilinadigan tegishli adabiyotlar, koʻrgazmalarda namoyish qilingan eksponatlar va b.ga muvofiq, aniqlanadi. Oʻzbekiston Respublikasida ixtirochi boʻla olish shartlari va uni tasniflash tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi tomonidan 1994-yilda tasdiqlangan "Ixtirolar, foydali modellar va sanoat namunalari haqida"gi qonunda belgilangan. I. boʻyicha talabnomalarni ekspertiza qilish, mualliflik guvohnomasi va patent berish ishlari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat patent idorasi tomonidan amalga oshiriladi (yana q. Ixtirochilik huquqi).
Hayril Anvar
Hayril Anvar —Indonez adabiyoti kashshofi.
Hayril Anvar hayoti va oʻlimini zamonaviy Indoneziya sheʼriyatidan ajratib boʻlmaydigan shoir sifatida tanilgan, shuning uchun u Indoneziya adabiyotida 45-avlodning kashshofi boʻldi. U 1922-yil 22-iyulda Shimoliy Sumatraning Medan shahrida tug‘ilgan. Hayril Anvar asosiy taʼlimni Gollandiya davridagi boshlangʻich maktabda, yaʼni Medandagi Neytrale Hollands Inlandsche maktabida (HIS) olgan. HISni tugatgandan soʻng, Hayril Anvar Medan shahridagi Meer Uitgebreid Lager Onderwijs (MULO) maktabida, oʻrta maktab bilan bir xil darajadagi maktabda oʻqishni davom ettirdi. U Medan MULO ni yakunlamadi. U faqat birinchi sinfga bordi. Keyinchalik u Jakartaga koʻchib oʻtdi va Jakartadagi MULOga qayta kirdi. U hali ham MULOda oʻqiyotgan boʻlsa ham, HBS (Hogere Burger School) darajasi uchun kitoblarni oʻqigan. Jakartada Hayril Anvar MULOga faqat ikkinchi sinfgacha qatnasha oldi. Shundan so‘ng Hayril Anvar mustaqil ravishda o‘qidi (o‘z-o‘zidan o‘qidi). U golland, ingliz va nemis tillarini faol oʻrgandi, shuning uchun u nihoyat ushbu chet tillarida yozilgan jahon adabiyotini oʻqib, oʻrganishga muvaffaq boʻldi. Hayril Anvar shunchaki shoir, qo‘shiqchilik bilan yashaydi. Sheʼr yozib pul topadi. 1948 yil yanvardan martgacha u Gema Mood jurnalida muharrir boʻlib ishlagan. Biroq, u oʻzidan norozi boʻlib, ishdan ketdi. Soʻng „Siasat“ jurnalida muharrir boʻlib, Ida Nasution, Asrul Sani va Rivai Apin bilan birga „Gelanggang“ madaniyat boʻlimida qorovul boʻlib ishladi. „Air Pasang“ va „Arena“ nomli madaniy jurnal tashkil etishni rejalashtirgan. Biroq bu reja rais Anvar vafot etguniga qadar amalga oshmadi. Hayril Anvarning ota-onasi Payakumbuhdan kelgan. Uning otasi Teoloes bin Hoji Manan edi, u Gollandiya davrida ambtenar boʻlib ishlagan va 1948 yilda Respublika davrida Rengat regenti boʻlgan.
Uning onasining ismi Salexa edi, uni Mak Lexa deb atashgan. Toeloes Mak Lexaga uylanganida, u bir bolali beva edi. Mak Lexa Hayril bilan Jakartaga borganidan soʻng, Toeloes Ramadhanaga uylandi yoki Mak Dona ham bir bolali beva. Ramadhana shahridan Hayril Anvarning otasining Nini Toeraiza, Toehilva, Toehilvi va Toechairiyah ismli toʻrtta qizi bor edi. Nini Toeraizaning so‘zlariga ko‘ra, uning otasi farzandlarini tarbiyalashda juda qattiqqo‘l edi. Hayril Jakartaga borganida, otasi oʻqish uchun pul toʻlashini aniq aytdi. Biroq, agar Hayril maktabga bormasa, uning taqdimotlari toʻxtatiladi. Hamka bir marta Hayrilning otasini uchratib qoldi va Hamka uning yolg‘iz o‘g‘li Hayril shoir sifatida buyuk inson bo‘lib qolganini aytdi. Buni eshitgan Hayrilning otasi g‘urur va hissiyot ko‘z yoshlarini to‘kdi. 1949-yil 5-yanvarda Rengatda Gollandiya politsiyasi harakati bo‘lib o‘tganda Hayrilning otasi gollandlar tomonidan otib o‘ldirilgan. Uch oy oʻtgach, 1949 yil 28 aprelda Raisi Anvar Jakartada vafot etdi.
Hayril Anvar 1946-yil 6-sentyabrda Keravangda Hoji Wiriaredjoning qizi Xapsahga turmushga chiqdi. Bundan oldin Hayril Sumirat ismli yavalik qizni (Paron, Ngawi, Sharqiy Java) sevib qolgan edi. Biroq, Sumiratning ota-onasi Sumiratning Hayril bilan turmush qurishini maʼqullamadilar, chunki Hayrilning doimiy ishi yoʻq edi. Hayril Anvar Xapsaga uylanganidan boshlab, Eva ismli Evavani Alissa ismli bolaga ega boʻldi. Uning oʻgʻli 1947 yil 17 iyunda tugʻildi. Hayril Anvar nima uchunligini bilmay, nihoyat, Hapsah bilan ajrashdi. Hapsah Evani olib ketadi. 8 yoshida Eva Hayril Anvar uning otasi ekanligini bilib oldi. Bu yolgʻiz bola keyinchalik huquq boʻyicha oliy maʼlumotga ega boʻlib, huquqshunos boʻlib ishlagan. Hapsah bilan ajrashganidan beri Chairil Anvarning sogʻligʻi yomonlashdi. 1949 yil 23 aprelda u oʻpka kasalligi tufayli CBZ (hozirgi Cipto Mangunkusumo kasalxonasi) ga yotqizilgan.
1949 yil 28 aprelda Hayril Anvar soat 14.30 da vafot etdi. Uning jasadi 1949-yil 29-aprelda Janubiy Jakartadagi Karet jamoat qabristoniga dafn qilindi va jamoatchilikning katta eʼtiboriga sazovor bo‘ldi.
Manbalar
{{ http://ensiklopedia.kemdikbud.go.id/sastra/artikel/Chairil_Anwar} }
Adabiyotlar
{{ http://ensiklopedia.kemdikbud.go.id/sastra/artikel/Chairil_Anwar} }
Blue Bell
Blue Bell AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Montgomery County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
6395 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 14 km2. Shundan 14,0 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Sulh (Nurobod)
Sulh —Nurobod tumani   Izzatullo Halimov     QFYga qarashli     qishloq hisoblanadi. Mahalla markazidan tuman markazigacha 3 km, tuman markazidan markazgacha 23 kmni tashkil qiladi. Aholisi 413 kishi (  2017   ), tojiklar.
•	Taqsimoti maʼmurii Ҷumhurii Toҷikiston — D.: SIEMT, 2017. — 580 s. — ISBN 978-99947-33-68-2
Tekeli (Oltu)
Tekeli — Turkiyaning Erzurum viloyati Oltu tumaniga qarashli qishloq.
Manbalar
[
Qalay sulfidlari
Qalay sulfidlari — qalayning oltingugurt bilan hosil qilgan birikmalari. Qalay monosulfid, — qoramtirjigarrang kristall modda. Suyuqlanish temperaturasi 881°, zichligi 5,08 g/sm3(a8p). 2 ta shakl oʻzgarishi mavjud: a va r\ a—>r oʻtish temperaturasi 605°. Suvda, suyultirilgan mineral kislotalar va konsentrlangan xlorid kislotada erimaydi, konsentrlangan NgTO3, N2804, NGʻ va zar suvit eriydi. Havoda asta-sekin 8p08 va 8p02 gacha oksidlanadi. Tabiatda 8p8 — kamyob uchraydigan gersenbergid minerali.
Qalay disulfid, 8p82— sariq kristall modda. Suvda, suyultirilgan mineral kislotalarda erimaydi, konsentrlangan kislotalarda, ishqorlar va ammoniy sulfidda yaxshi eriydi. 4 valentli qalay tuzlariga vodorod sulfid taʼsir etishidan hosil boʻladi. Kukun holidagi qalay va oltingugurt aralashmasini (ammoniy xlorid ishtirokida) qizdirilganda hosil boʻladigan oltin rang — sariq tusli 8p82"oltin hal" deb ataladi. Uni yogʻoch gipsdan yasalgan buyumlarni boʻyash uchun ishlatiladi.
Turabad
Turabad (shuningdek, Turabat) — Ozarbayjonning Zangilon tumanidagi qishloq..
Boʻrigul
BOʻRIGUL (Vinca erecta Regel et Schmalh.) — kendirdoshlar oilasiga mansub yotiq ildizpoyali koʻp yillik oʻt. Bitta ildiz boʻgʻzidan 15—40 sm uzunlikdagi bir necha poya chiqadi. Bargi tekis qirrali, bandsiz, qaramaqarshi joylashgan. Apreldan iyulgacha gullaydi, guli oq yoki och binafsha rangli, har bir barg qoʻltigʻida bittadan bir chanoqli yassi mevasi boʻladi. B. Ugom, Fargʻona, Hisor togʻlarining jan. qiyaliklarida, qoyalar va chagʻirtoshli togʻ yon bagʻirlarida oʻsadi. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Oʻsimlik moddalari kimyosi institutida B.dan 40 ga yaqin alkaloid (vinkalin, vinkametrin, vinkanidin, ervinin, ervamin va boshqalar) ajratib olingan.
Oakland City (Indiana)
Oakland City AQShning Indiana shtatida joylashgan shahardir. Gibson okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
2588 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 908,4 nafar kishi.
Nurali Latipov
Nurali Nurislomovich Latipov (1954-yil 1 iyul, Margʻilon, Fargʻona viloyati, OʻzSSR, SSSR) — jurnalist, siyosatchi va ilmiy maslahatchi. " Nima? Qayerda? Qachon? " televizion o‘yinida Andrey Kamorinning jamoasida bo‘lgan. Klub tarixidagi ilk „ Billur boyqush“ sovrindori. Elektron aloqa sohasidagi bir qator ixtirolar muallifi. Falsafa fanlari nomzodi.
Biografiya
thumb|250x250px| Nurali Latipov va Anatoliy Vasserman Nurali Latipov 1954-yil 1-iyulda Fargʻona viloyati Margʻilon shahrida o‘qituvchi oilasida tug‘ilgan. Millati — tatar. 12 yoshidayoq u yaratgan ixtiro „Yosh texnik“ jurnalida chop etiladi. Rostov davlat universitetini (biologiya va fizika fakultetlarini), Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetining tabiiy fanlar falsafasi fakultetining kunduzgi aspiranturasini tamomlagan. Mutaxassisligi: neyrofiziolog, metodist. Falsafa fanlari nomzodi.
Nurali Latipovning mashhur bo‘lib ketishiga asosiy sabab „Nima? Qayerda? Qachon?“ teleko‘rsatuvi bo‘lgan. U ko‘rsatuvda qisqa vaqt davomida 1980-yildan 1986-yilgacha Andrey Kamarinning jamoasi tarkibida ishtirok etgan. 2011-2014-yillarda "LUKoil — Engineering" MChJda ekspert bo‘lgan. Hozirgi kunda Rossiyada „XX asr texnologiyalari fondi“da konsultant va strategik monitoring instituti direktori sifatida faoliyat yuritib keladi.
Literary Gazette (12 stul klubi)ning "Oltin buzoq " adabiy mukofoti (1980) va xalqaro multfilm koʻrgazmalarining 12 karra Gran-prisi sovrindori. Elektron aloqa sohasida bir qator ixtirolar muallifi.
2007-yildan 2010-yilgacha „Stolitsa“ telekanalidagi „Mutaxassislarning fikri“ telekoʻrsatuvida ishtirok etib, „Nurali Latipovning nigohi“ ruknining boshlovchisi boʻlgan.
1992-yilgi Butunjahon tatarlar kongressining delegati.
Global isishda antropogen xususiyatni inkor etadi.
Guhar koʻli
Guhar koʻli Eronning Luriston ustonida joylashgan. Ashtaronkuh tog‘ining janubiy etagida ikkita chuchuk suvli Guhar-bolo koʻli va Guhar-poyin koʻli mavjud. Ushbu ikki koʻl tog‘ cho‘qqisidagi qorlarning erishi va tog‘ ko‘chishi natijasida hosil bo‘lgan to‘g‘on sababli paydo bo‘lgan. Guhar-bolo, yaʼni yuqoridagi ko‘lda yig‘ilgan suv tog‘ darasi orqali pastdagi Guhar-poyin ko‘liga oqib tushadi. Ikki ko‘lning ummumiy uzunligi 1.5 km va eni 600 m.ni tashkil etadi.
Bannay (Cher)
Aholisi
742 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 30,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 24,7 km2.
Ixtiologiya
Ixtiologiya (yun. ichthys — baliq va ... logiya) — baliklarning tuzili-shi, hayot kechirishi, rivojlanishi, ta-rqalishi, sistematikasi va kelib chiqishini oʻrganadigan fan; zoologiyanit bir boʻlimi. I. baliqchilik va baliq ovlashnnnt biologik asoslarini ishlab chiqish bilan ham shugʻullanadi. I. kupchilik tabiiyot fanlari, ayniqsa gidrobiologiya va gidrologiya bilan bevosita bogʻliq. Ixtiologik tadqiqotlar ekologik va umumbiologik nazariy muam-molarni hal etishga imkon berdi. Bionika, ayniqsa biogidroakuspgikaning rivojlanishida ixtiologiya sohasidagi ishlar asosiy ahamiyatga ega.
I. sohasidagi eng qad. maʼlumotlar mil. av. 6-asrda Hind olimlari (Susru-ta) ishlarida uchraydi. Baliklar toʻgʻrisidagi ilk asar mil. av. ming yillik oʻrtalarida Xitoyda bosilib chiqqan. I.ga oid ilk ilmiy maʼlumotlar Aristotel asarlarida uchraydi. Aristotel "Hayvonlar tarixi" asarida baliklarni alohida sistematik guruhga ajra-tadi; ularning tuzilishi, rivojlanishi va hayot kechirishi xususiyatlarini koʻrsatib beradi. Aristoteldan keyin bu sohadagi ilmiy maʼlumotlar faqat 15-asr ning 2-yarmidan boshlab paydo boʻla boshlaydi. 4—5 a. davomida dengiz va chuchuk suv baliqlari faunasi toʻgʻrisida juda koʻp material toʻplandi (fransuz — P. Belon va G. Rondele; italyan I. Salviani; shved P. Arteli, K. Linney; nemis — M. Blox, I. Myuller; amerikalik — D. Jarden, K. Xebs; ingliz A. Gyunter, G. Bulanje, Ch. Richen, J. Normen; rus — S. P. Kra-shenninnikov, P. S. Pallas, Gyulden-shtedt va b.).
19-asr da I. mustaqil fan sifatida zoologiyadan ajralib chiqadi. Bu davrda I. sohasidagi tadqiqotlar, asosan, baliq ovlashning jadallashishi talablari bilan bogʻliq boʻlib, ovlanadigan baliqlar miqdorining dinamikasi, ovlashning baliklar zaxirasiga taʼsiri, baliq zaxiralarini qayta tiklashga qaratiladi. 19-asr rus olimlari K. M. Ber va N. Ya. Danilevskiy Kaspiy, Azov, Kora dengiz va Shim. dengizlarda baliqchilikni tadqiq qilishdi. 19-asr oxiri va 20-asr boshida nemis F. Xeyn-ke seldni, daniyalik K. Peterson treska va kambalani, norvegiyalik Yu. Yort seld va treskaning rvlanishi masa-lalarini ilmiy jihatdan asoslab berishdi. Rossiyada bu davrdagi ilmiy tadqiqotlar baliq zaxiralarini oʻrganish, baliq ovlash uchun yangi ovchilik hududlarini tashkil etish bilan bogʻliq. Bu borada, ayniqsa, N. M. Knipovichning Murmansk, Kaspiy, Kora dengiz ekspeditsiyalarining ahamiyati kat-ta boʻldi. I.ning rivojlanishiga L. S. Berg (baliklar sistematikasi, tarqalishi, paleontologiyasi), A. N. Seversov (baliklar anatomiyasi), Ye. K. Suvorov (ovlanadigan baliklar) va b. katta hissa qoʻshishdi.
20-asr oʻrtalaridan boshlab fizika, kimyo va b. fanlar yutuklariga asoslangan mukammal metodlarning ishlab chiqilishi I. tadqiqotlarini yanada kengaytirib yubordi. Bu davrda baliqlarni qidirib topish va ovlashda gidrolokatorlar va elektr yorugʻligidan; ularning oziklanishini oʻrganishda esa radioizotoplardan foydalanila boshlandi. Har xil chuqurlikda baliqlarni oʻrganish maqsadida suv osti uskunalari (batiskaf, batiplan) va suv osti televideniyesi qoʻllanila boshlandi. Bu tadqiqotlar baliqlarning har xil tovush toʻlqinlariga, yorugʻlik, elektr va magnit maidonlari taʼsiriga reaksiyasini batafsil oʻrganishga imkon berdi.
Hozir I. sohasida keng miqyosdagi ilmiy tadqiqotlar dunyoning kupchilik mamlakatlarida, jumladan, Yaponiya, AQSH, Kanada, Angliya, Fransiya, Rossiya, GFR, Norvegiya, Shvetsiya, Daniya, Hindiston, Avstriya, JAR va Islandiyada olib borilmoqda. Ixtiologik tadqiqotlar boʻyicha bir qancha xalqaro tashkilotlar, jumladan, Dengizlarni oʻrganish xalqaro kengashi mavjud. BMT qoshidagi FAO tashkilo-tining baliqchilik boʻlimi, uning bir qancha regional kengashlari va komis-siyalari baliqchilik xoʻjaligi boʻyicha xalqaro masalalarni hal etadi.
I.ning asosiy zamonaviy muammolari baliqlarning individual va tarixiy taraqqiyoti, xattiharakati, migratsiyasi asosida dengizlarda baliqchilikni rivojlantirish, yoʻli toʻsilib, suv oqimi oʻzgartirilayotgan sharoitda ovlanadigan baliklar zaxi-rasini tiklash, hovuzlarda baliq boqishning samaradorligini oshirish bilan bogʻliq. Ovlanadigan baliklar zaxiralarini qayta tiklash, baliq resurslaridan oqilona foydalanish, suv hav-zalari ixtiofaunasini qayta qurish va kompleks meliorativ tadbirlarni amalga oshirishning intensiv texnologiyasini ishlab chiqish orqali suv havzalari ekosistemasi mahsuldorligini oshirish I.ning eng muhim masa-lalaridan hisoblanadi.
Turkiston, jumladan, Oʻzbekistonda I. sohasida ishlarni K. F. Kessler boshlab bergan. 1872-yil da uning "Turkiston ixtiofaunasi" asari chop etilgan. Turkiston baliqlari toʻgʻrisidagi materiallar S. M. Gersenshteyn asarlarida ham uchraydi. 1899—1903-yilda S. M. Berg Orol dengizi, Sirdaryo. Balxash va Issiqkoʻl baliqlarini tekshirib "Turkiston baliklari" monogra-fiyasini, 1928 va 1945-yil da G. V. Nikolskiy Chu, Orol, Amudaryo suv hav-zalari baliklari toʻgʻrisida maʼlumot beradi. Oʻzbekistonning suv havzalari: dare, koʻllari, suv omborlari va kanallari baliklarini oʻrganish, bu hav-zalarda yangi baliq turlarini iqlimlashtirishni amalga oshirish vositalarini ishlab chiqish F. K. Komilov, M. A. Abdullayev, A. O. Omonov, B. H. Haqberdiyev va b.ning nomi bilan boglik. Baliklar uchun oziq boʻladigan oʻsimlik va hayvonlarni koʻpaytirishning ratsional metodlarini ishlab chiqish, yangi turlarni introduksiya qilish, meliorativ tadbirlarni amalga oshirish orqali suv havzalari mahsuldorligini oshirish Oʻzbekistonda olib borilayotgan ixtiologik tadqi-qotlarning eng muhim masalalaridan hisoblanadi. Oʻzbekistonda I. sohasidagi tadqiqotlar Oʻzbekiston FA Zoologiya institutitutida, "Oʻzbaliq" davlat konserni huzuridagi Ixtiopatologiya markazipa, OʻzMU, Buxoro va Nukus davlat universitetlari va b. oliy oʻquv yurtlarining kafedralarida olib boriladi.
Magʻdi Abdullayev, Ochil Mavlonov.
Urzainqui
Urzainqui Ispaniyaning Navarra mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Navarra provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 20,61 km2. Aholisi — 92 kishi (2010).
Ravarino
Ravarino Italiyaning Emilia-Romagna mintaqasida joylashgan kommunadir. Modena provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 28 km2. 5900 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).
Oetwil an der Limmat
Oetwil an der Limmat Shveysariyaning Zürich kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Dietikon okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 2.76 km2. 2222 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Ixtirochilik huquqi
Ixtirochilik huquqi - Oʻzbekistonda fan va texnika sohasida ixtiro yaratish, uning rasman tan olinishi va qoʻllanishi bilan bogʻliq holda vujudga keladigan ijtimoiy munosa-batlarni tartibga solib turadigan fuqarolik-xuquqiy meʼyorlar majmui. Ixtiro fan va texnikada yangilik ekanini isbotlash uchun u dastlabki taklif berish asosida 15 kunlik muddat ichida ekspertizadan oʻtkaziladi. Ixtiro ekspertiza uchun qabul qilingani yoki rad etilgani haqida taklif be-ruvchiga asosli dalillar bilan yozma ja-vob yuboriladi. Ekspertiza davomida buyurtmachiga ixtiro mazmuniga biron-bir shaklda oʻzgartish yoki qoʻshimcha kiritish taklif etilishi mumkin, buning uchun yana ikki oylik muddat belgilanadi. Mazkur talablar oʻz vaqtida bajarilgan taqdirda ixtironing birinchi marta yaratilganligi fakt sifatida dastlabki taklif berilgan kundan eʼtiboran tan olinadi. Taklifning ixtiro deb hisoblanishi uchun uning muallifi muayyan texnik muammoni ijodiy tarzda hal qilgan boʻlishi shart. Ixtiroga oid huquq qonunqoidalari Oʻzbekiston Respublikasi FK 62bobida belgilab berilgan. Ularga binoan, bu huquq ixtirochiga patent berilganidagina muhofaza qilinadi. Patent bilan muhofazalanadigan ixtirodan oʻz xohishicha foydalanishdagi alohida huquq patent egasiga tegishlidir, boshqa shaxslar uning ruxsatisiz ixtirodan foydalanishga haqli emas (qonunlarda koʻzda tutilgan alohida hollar bundan mustasno). Ixtiro muallifi maxsus huquqlar, imtiyozlar bilan qonun vositasida taʼmin etilishi mumkin.
Havernas
Havernas Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Somme departamenti Amiens tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
356 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 79,1 nafar kishi.
Kirchwistedt
Kirchwistedt Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Cuxhaven tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 25,07 km2. 496 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Hududi
Kirchwistedtning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Qalay xloridlari
Qalay xloridlari, Qalay dixlorid, 8pS12— oq rangli kristallar. Suyuqlanish temperaturasi 246°, qaynash temperaturasi 652°, zichligi 3,95 g/sm3. Suv, etanol va boshqalar organik erituvchilarda yaxshi eriydi. Eritmasi kuchli qaytaruvchi. 8pS12ga xlor taʼsir ettirilsa, 8pS14gacha, kislorod taʼsir ettirilsa, oksoxlorgacha oksidlanadi. Ammiak bilan 8pS12pTch1N3(p=1, 4,9) tarkibli ammiakatlar, metall xloridlari bilan kompleks birikmalar hosil qiladi. Qalayga xlor, xlorid kislota va boshqalar metallarning xloridlarini taʼsir ettirib olinadi. Epoksidlarning polimerlanishida katalizator, organik sintezda qaytaruvchi, gazmollarni boʻyashda, shisha va plastmassalar sirtining adgeziyasini (metall yugurtirishdan avval) oshirishda, kavsharlashda flyus komponenti sifatida qoʻllanadi.
Qalay tetraxlorid, 8pS14 — havoda tutaydigan tiniq suyuqlik. Suyuqlanish temperaturasi —33°, qaynash temperaturasi 114°, zichligi 2,23 g/sm3. Suv bilan yaxshi aralashadi, bunda eritmaning hajmi 2 komponent hajmi yigʻindisidan sezilarli darajada kamroq boʻladi. Qalay metali yosi 8pS12ga xlor taʼsir etishidan hosil boʻladi. Texnikada oq tunuka qoldiqlariga xlor taʼsir ettirib olinadi. Qalay va qalay organik birikmalar, polimerlanish katalizatori ishlab chiqarishda, gazlamalarni boʻyashda, yorugʻlik nurini sezgir qogʻoz ishlab chiqarish da qoʻllanadi.
Poʻlatjon Qayyumov
Qayyumov Poʻlatjon (1885-yil, Qoʻqon — 1964) — maʼrifatparvar pedagog, tarjimon. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan oʻqituvchi (1942).
Poʻlatjon Qayyumov 1885-yilda Qoʻqon shahridagi Haydarbek mahallasida, xattot Abduqayum mirzo oilasida tugʻilgan. U dastlab Qoʻqondagi madrasada, keyinchalik 1906-yilda rus-tuzem maktabida taʼlim olgan. Poʻlatjon Qayyumov davr bilan hamnafas qadam tashlab, XX asr boshlarida yangi usul maktablarini tashkil etgan jadid maʼrifatparvarlarining oldingi saflarida boʻlgan. Oʻsha davrda Qoʻqon shahrida faoliyat olib borgan Hamza Hakimzoda Niyoziy, A.Ibodiy, Ibrohim Davron, M.Xoliqiy, Ashurali Zohiriy, Ismoil Afgʻoniy, S.Majidiy va boshqalar jadid muallimlari bilan hamkorlik qilgan. 1910—1917-yillarda Poʻlatjon Qayyumiy oʻzining tashabbusi bilan jadid maktablarda yoshlarga dars bergan. Keyinchalik respublikadagi oliy oʻquv yurtlarining tayyorlov kurslarida til va adabiyot fanidan taʼlim bergan. 1912-yilga kelib Qoʻqonda oʻzining yangi usul maktabini ochgan. Maktabida oʻz davrining yetuk ziyolilari mulla Mahmudjon mahdum, Muhammadjon Holiqiy, mulla Isʼhoq domulla, Umarxon muallimlarni dars berishga taklif qilgan. Oʻquvchilardan yakuniy imtixonlarni ular olishgan. 1917—1945-yillar davomida Poʻlatjon Qayyumov Sobiq Shoʻro hukumati ochgan maktab-internatda taʼlim bergan. Shu bois, unga 1942-yilda „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan oʻqituvchi“ unvoni berilgan. Undan taʼlim olgan insonlar oʻzbek xalqining fan va madaniyat fidoyilari boʻlib yetishib chiqqan. Ular qatorida Abdulla Qahhor, Usmon Nosir, Tesha Zohidov, Muhammadjon Oʻrozboyev, Ubay Oripov, Joʻra Saidov, Olim Aminov, Muhammadjon Qoriyev nomlarini keltirish mumkin. 1945—1955-yillarda Poʻlatjon Qayumov Qoʻqondagi oʻlkashunoslik muzeyidagi Tarix boʻlimining mudiri sifatida faoliyat olib borgan.
Qoʻqon shahridagi koʻchalardan biriga Po‘latjon Qayyumov nomi berilgan.
Oilasi
Otasi xattot Abduqayum Mirzo, bobosi Abdurahim Mirzo. Otasi va bobosi oʻz davrining ziyoli insoni boʻlgan. Qoʻqon xonligi saroyida kotiblik, mirza va xattot vazifalarida ishlashgan. Otasi koʻchirgan Alisher Navoiy va boshqa mumtoz shoirlarning devonlari Toshkentda litografiya usulida bosib koʻpaytirilgan. Onasi haqida maʼlumot mavjud emas. Poʻlatjon Qayyumiy 1914-yilda uylangan. 1918-yilda qizi Munisxon tugʻilgan. Munisxon Qayumova oʻqituvchilik kasbini tanlagan, Qoʻqondagi Mehribonlik uyida mudira boʻlib ishlagan. Munisxondan Fotima va Zuhra ismli qizlar tugʻilgan. Munisxon Qayumova 1975-yil 57 yoshida vafot etgan. Qizi Fotima Husainova (1937-1991) togʻasining ota izidan borib, XIX asr oxiri — XX asr boshlarida Qoʻqonda yashab oʻtgan shoira Anbar otin hayoti va ijodini tadqiq qilgan, filologiya fanlari nomzodi darajasiga erishgan. Poʻlat Qayyumovni katta oʻgʻli Hafizxon Qayumov (1924-1944) shaxmatchi boʻlgan. Ikkinchi jahon urushida halok boʻlgan. Uchinchi farzandi akademik Azizxon Qayumovdir (1926-2018). Azizxon Qayumovning ustozi oʻz davrining yetuk shoiri Asqarali Charxiydir. U Qoʻqon adabiy muhiti tarixi, adabiy jarayonlarni, shoir va adiblarni oʻrgangan. 1949-yil Oʻrta Osiyo davlat Universitetining Sharq fakultetini tugatgan. 1949-yildan boshlab Sharq qoʻlyozmalarini oʻrganish institutida kichik ilmiy xodim, Sharqshunoslik institutida ilmiy kotib, Til va adabiyot institutida direktor lavozimlarida ishlagan. 1961-yilda Toshkent davlat madaniyat instituti rektori. 1979—1998-yillarda Qoʻlyozmalar instituti direktori lavozimida, 1998-yildan to shu kunga qadar Alisher Navoiy nomidagi davlat Adabiyot muzeyida yetakchi ilmiy xodim boʻlib ishlab kelmoqda. Aziz Qayumovning xizmatlari davlat tomonidan yuksak baholanib, „El-yurt hurmati“ (2003), "Oʻzbekiston belgisi" (1995), „Shuhrat“ medali (1995) „Buyuk xizmatlari uchun“ ordeni (2014) kabi mukofotlar bilan taqdirlangan.
Poʻlatjon Qayyumovning toʻrtinchi farzandi Laziz Qayumov (1930-2004), asosan Hamza ijodi bilan shugʻullangan. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1980), filologiya fanlari doktori (1963), professor (1965). Oʻrta Osiyo davlat universitetining filologiya fakultetini tugatgan (1952). Shu universitetda oʻqituvchi (1953—1956), dotsent (1956-1965), dekan (1960-1962), SSSR xalqlari adabiyoti kafedrasining mudiri (1963-1985; 1988-yildan), „Oʻzbekiston madaniyati“ (1962-1981), „Sovet Oʻzbekistoni“ (1984-1988) gazetalarining bosh muharriri boʻlib ishlagan. Uning rahbarligida 20 dan ziyod fan nomzodlari va doktorlari yetishib chiqqan. Hamza ijodiga bagʻishlangan „Inqilob kuychisi“ (Hamza Hakimzoda biografiyasi) (1962), „Inqilob va ijod“ (1964), „Inqilobiy drama“ (1970), „Hamza“ (1973, 1989) kitoblari nashr etilgan. „Shoira Zulfiya“ (1965, 1975) „Olmos isteʼdod“ (1965), „Zamondoshlar“ (1972), „Asr va nasr“ (1975) va boshqalar asarlarida adabiyotshunoslik va oʻzbek adabiyotiga oid muammolarni ochib bergan. „Oʻqituvchi“ (1954), „Gulistoning sening“, „Mehri daryo“ (1975) voqeiy hikoyalar va „Meridiandagi uchrashuvlar“ (1976) publitsistik maqolalar toʻplamlari ham bor. „Barhayot Hamza“ (1967), „Hamza teatri“ (1968), „Farzandingman, Oʻzbekiston!“, „Gul sayli“ (1972) kabi hujjatli filmlar ssenariysi muallifi. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1973).
Poʻlatjon Qayumovning beshinchi farzandi Nasimxon Qayumov filologiya fanlari nomzodi boʻlib, 49 ta qoʻqonlik shoirlar hayoti va ijodini oʻz ichiga olgan „Qoʻqon shoirlari“ kitobi muallifidir.
Tojiboy Boʻriyev
Tojiboy Boʻriyev (1938.12.5, Toshkent viloyati Parkent tumani Zarkent qishlogʻi) — mexanik va matematik olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (2000), fizikamat, fanlari doktori (1974), professor (1976). Toshkent Davlat Universitetini tugatgan (1961). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Mexanika institutida (1964—66) ishlagan. Kibernetika institutida (hozirgi "Kibernetika" IIIB) da (1966-yildan) ishlaydi. Ilmiy ishlari qattiq jism mexanikasiga oid masalalarni algoritmlashga, statik va dinamik yuk taʼsiridagi bir oʻlchovli va koʻp oʻlchovli konstruksiyalarning aniq hisoblariga, elastiklik nazariyasining dinamik va statik masalalariga doyr. B. seysmik (8— 9 balli) va noseysmik (5—7 balli) mintaqalar va qorlishamolli hududlar uchun fazoviy sterjenli konstruksiyalarni teng mustahkamlik, barqarorlik va min i mal ogʻirlik mezonlari asosida ishlab chikdi. Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureata (1971).
Turkiya sport uyushmasi
thumb| Tashkilot logotipi Turk sport muassasasi 1936-yil 18-fevralda Respublika Xalq partiyasi aloqaga chiqqan fashistlar Germaniyasining sport siyosatini boshqargan Karl Diemning koʻmagida tashkil etilgan va iyun oyida Turkiya Buyuk Millat Majlisining ovoz berishi bilan yopilgan. 29, 1938 yil
1923-yilda Turkiya Respublikasining birinchi rasmiy sport tashkiloti Turk sport uyushmalari tashkil etildi. U mustaqil tuzilmaga ega edi. Bu ittifoq Turkiyaning asoschisi va prezidenti Mustafo Kamol Otaturkning buyrug'i bilan 1924-yilda Parijda va 1928-yilda Amsterdamda bo'lib o'tadigan yozgi Olimpiya o'yinlariga sportchilarni yuborish uchun davlatdan moliyaviy yordam olayotgan edi
1936-yil 18-fevralda Respublika Xalq partiyasi aloqaga chiqqan fashistlar Germaniyasi olimpiya qoʻmitasi rahbari Karl Diem koʻmagida sportni mustaqil boshqaradigan Turk sport uyushmasi tugatildi va Turkiya sport uyushmasi tugatildi. partiya boshqaruvida edi, tashkil etildi.
1938-yil 29-iyun kuni Turkiya Buyuk Millat Majlisida boʻlib oʻtgan yigʻilishda Mustafo Kamol Otaturkning buyrugʻi bilan Turkiya sport muassasasi 1938-sonli “Jismoniy tarbiya toʻgʻrisida”gi qonun bilan tugatildi.
Koʻktoʻbe (Yeskeldi tumani)
Koʻktoʻbe (Көктөбе, 200?-yilgacha — Kalinovka) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Yeskeldi tumanidagi qishloq. Qoʻnir qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 196449300.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 472 kishini (255 erkak va 217 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 370 kishi (194 erkak va 176 ayol) yashagan.
Talabalar ko'chasi
Talabalar koʻchasi — Olmazor tumanining „Ziyo“ va „Universitet“ mahallalari hududida joylashgan. Kichik halqa yoʻli va Muhbir koʻchasi oraligʻida hisoblanadi. Uzunligi 1km atrofida.