cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Avtosalon
Avtosalon– avtomobillar yangi modellari namoyish etiladigan va sotiladigan koʻrgazma (yoki uning bir boʻlimi). Oʻzbekistonda A.lar aso-san 1994-yildan boshlab ochila boshlagan. A. larning asosiy qismi Oʻzbekiston avtomobilsozlik korxonalari uyushmasi ("Oʻzavtosanoat") va maishiy xizmat tizimidagi "Oʻzavtotexxizmat" aksi-yadorlik jamiyatining viloyatlardagi hududiy boʻlinmalariga qaraydi. 1999-yilda Oʻzbekistonda 77 A. ishladi. Toshkent shahrida 16 A. ishlab turibdi.A. larda Asaka avtomobil zavodida ishlab chiqarilgan "Neksiya", "Damas" va "Tiko"avtomobillari, shuningdek, "Fiat" (Italiya), "Shevrolet", "Kadil-lak", "Kraysler" (AQSH), "Kartal", "Da-gan", "Iveko", "Karson" (Turkiya) singa-ri xorijda ishlab chiqarilgan yengil avtomobillar, avtobuslar, ularning ehtiyot qismlari va boshqa ham namoyish qilinadi. Ayrim A. larda sotuvga chiqarilgan avtomobillarni sotuv oldi koʻrigini oʻtkazish, qismlarini sotishga buyurtma qabul qilish, servis va sotuv oldi xizmatlari yoʻlga qoʻyilgan.Baxtiyor Avazov.
Mitchell (Iowa)
Mitchell AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Mitchell okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
138 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 98,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,40 km2. Shundan 1,40 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 363 m balandlikda joylashgan.
Isca sullo Ionio
Isca sullo Ionio Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommunadir. Catanzaro provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 22 km2. 1552 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Torteron
Torteron Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Cher departamenti Saint-Amand-Montrond tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
810 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 60,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 13,4 km2.
NGC 5092
NGC 5092 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Heinrich d'Arrest 1867-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Yangiturmush (Boʻstonliq tumani)
Yangiturmush  — Oʻzbekiston Respublikasining  Toshkent viloyatiga qarashli qishloq. Boʻstonliq tumani tarkibiga kiradi.
Çambeyli, Sandıklı
„Çambeyli“— Turkiyaning Afyonkarahisar viloyati Sandiqli tumaniga qarashli qishloq hisoblanadi. Aholisi 366 nafarni tashkil etadi(2021).
Mark Woodforde
Mark Raymond Woodforde, OAM (1965-yil 23-sentabrda tugʻilgan) — avstraliyalik sobiq professional tennischi. U Todd Vudbrij bilan juftlik hamkorligi " The Woodies " ning yarmi sifatida tanilgan.
Woodforde Adelaida shahrida tugʻilgan va 1984-yilda erkaklar oʻrtasidagi professional tennis ATP turniriga qoʻshilgan. Woodforde toʻrtta yakkalik chempionligini qoʻlga kiritdi, shu jumladan oʻzining tugʻilgan shahri Adelaida turnirida ikki marta. Uning „Katta Dubulgʻa“ turniridagi eng yaxshi natijasi 1996-yilda Avstraliya Ochiq chempionatining yarim finaliga qadar yetib borgan boʻlib, uning yakkalik bahslaridagi 38-turniri boʻlib, bu birinchi yarim finalga chiqish uchun eng uzoq vaqt davomida rekord boʻlib qolmoqda. Woodforde oʻzining juftlikdagi muvaffaqiyati bilan mashhur boʻlib, oʻz faoliyatida oʻn ikki marta „Katta dubulgʻa“ sovrinini qoʻlga kiritgan — bitta Fransiya ochiq chempionati, ikkita Avstraliya ochiq chempionati, uchta AQSh ochiq chempionati va rekord darajadagi oltita Wimbledon. Ushbu gʻalabalarning 11 tasi Vudilarning aʼzosi sifatida erishgan va u 1989-yilda Jon MakEnro bilan AQSh Ochiq chempionatining juftlik bahslarida gʻalaba qozongan. U, shuningdek, beshta „Katta dubulgʻa“ aralash juftlik musobaqalarida gʻolib chiqdi — bitta Fransiya Ochiq chempionati, ikkita Avstraliya Ochiq chempionati, bitta AQSh Ochiq chempionati va bitta Wimbledon; Shunday qilib, „Katta Dubulgʻa“ning juftlik bahslarida jami 17 ta chempionlik unvoniga ega boʻldi. U 1992-yil noyabr oyida dunyoning 1-raqamli juftlik reytingiga chiqdi.
U oʻz faoliyatidagi eng katta muvaffaqiyatni Vudbrij bilan erkaklar oʻrtasidagi juftlikda oʻynab, oʻzining chap qoʻl oʻyinini Vudbrijning toʻrdagi tezkor voleybol reflekslari bilan uygʻunlashtirgan. Ular toʻrt marta ATP juftliklari boʻyicha yilning eng yaxshi jamoasi boʻlishgan va Vudilar birgalikda 61 ta ATP juftlik turnirlarida gʻolib chiqishgan (Woodforde oʻz faoliyatida 67 ta gʻalaba qozongan).
Woodfordening boshqa faoliyati 1996-yilgi Atlanta Olimpiadasida oltin medal va 2000-yilgi Sidney Olimpiadasida kumush medali bor edi.
Woodforde Avstraliya Devis Kubogi jamoasida uchta Devis Kubogi finalida oʻynadi, shu jumladan Vudbrij bilan 1999-yilda Parijda siya ustidan qozonilgan gʻalabani qoʻlga kiritish uchun Avstraliyaga 13 yil ichida birinchi Devis Kubogi gʻalabasini taqdim etdi.
Woodforde 2000-yilda Devis Kubogi finalida Ispaniyaga magʻlub boʻlganidan soʻng professional tennisni tark etdi va 2003-yilda Avstraliyaning Fed Cup jamoasiga murabbiy etib tayinlandi. Oʻshandan beri u Fox Sports va ESPN telekanallarida tennis boʻyicha sharhlar berdi.
2010-yil yanvar oyida Avstraliya kunida Vudlar tennisdagi yutuqlari uchun Avstraliya tennis shon-shuhrat zaliga kiritildi. Induksiya marosimining bir qismi sifatida ularning bronza haykallari Melburn Parkiga boshqa buyuk avstraliyalik tennischilar bilan birga qoʻyildi.
2014-yilda Vudbrij bilan bir qatorda Xalqaro tennis federatsiyasi (ITF) unga tennisga qoʻshgan hissasi uchun oʻzining eng yuqori mukofoti — Filipp Chatrier mukofotini topshirdi.
Juftliklar: 16 (12 ta unvon, 4 ta ikkinchi oʻrin)
2000-yilgi Fransiya Ochiq chempionatida gʻalaba qozonib, Woodforde „Katta dubulgʻa“ faoliyatini yakunladi.
Mil. av. 523
'''Mil. av. 523'''
Vafot etgan
Поликрат, тиран Самоса.
🇷🇺
Koreya Respublikasi musiqa sanʼati
Koreya Respublikasi musiqasi Koreya urushi tugaganidan keyin o‘nlab yillar davomida rivojlanib keldi. U yarim orolda ming yillar davomida yashab kelgan koreys xalqining musiqasiga asoslangan. Zamonaviy Janubiy Koreya musiqasi uchta asosiy toifaga bo‘lingan: anʼanaviy koreys folklor musiqasi, mashhur musiqa yoki K-pop va G‘arb taʼsiridagi noaniq musiqa.
Koreya anʼanaviy musiqa
Koreya musiqasi haqida birinchi eslatma antik davrga borib taqaladi. U Xitoy va O‘rta Osiyo taʼsirida bo‘lgan, u yerdan ko‘plab asboblar: torlar, nog‘oralar va naylar olib kelingan. O‘rta asrlarda Koreya yarim orolida moslashtirilgan xitoy saroy musiqasi ijro etilib, xalq musiqasi janrlari parallel ravishda rivojlana boshladi. Joseon sulolasi davrida Xitoyning saroy musiqasiga taʼsiri pasaydi, mo‘g‘ul va yapon bosqinchilariga qarshi kurash davrida uning rivojlanishi to‘xtatildi. Bu davrda xalq musiqasi rivojlanib, pansori, sanjo, pungmul va boshqa janrlar paydo bo‘ldi.
Mashhur musiqa
Ommabop musiqa odatda ingliz tilida K-pop yoki koreys tilida Kayo (가요) deb ataladi. Zamonaviy K-popda chiroyli ko‘rinishga va yaxshi raqsga tushish qobiliyatiga ega sanʼatkorlardan tashkil topgan raqs guruhlari anchagina ustunlik qiladi. Ayni paytda koreys musiqasi va estradasi yulduzlari shu qadar mashhurki, osiyoliklar maxsus so‘zni o‘ylab topishdi — koreys to‘lqini degan maʼnoni anglatuvchi va zamonaviy koreys ommabop madaniyatining butun dunyoga taʼsirini aks ettiruvchi „Hallyu“ (한류). anubiy Koreya pop madaniyati bugungi kunga kelib, Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi yoshlar madaniyati ortida turgan harakatlantiruvchi kuchlardan biri bo‘lib, Xitoy, Gonkong, Yaponiya, Tayvan va Janubi-Sharqiy Osiyoning katta qismiga alohida eʼtibor qaratgan.
Trot
Trot (koreys.트로트) — koreys estradasining eng qadimgi shakli hisoblangan musiqiy janr bo‘lib, u 1900-yillarning boshlarida Koreyaning Yaponiya tomonidan mustamlaka qilinishi davrida shakllangan. Koreyada bu janr uchun yuhayengga, ppongtchak va tʼurotu kabi bir necha xil turli nomlar qabul qilingan edi. Ikkinchi jahon urushi va Koreya ustidan Yaponiya hukmronligi tugaganidan so‘ng, trot G‘arb musiqasiga eʼtibor qarata boshladi. Bu, xususan, ikkita sababga bog‘liq edi. Birinchidan, Janubiy Koreya hukumatining maqsadi kommunizmning mafkuraviy qadriyatlarini yo‘q qilish edi. Ikkinchidan, amerikalik askarlarning Koreyada bo‘lishi paytida koreys musiqachilari Amerika musiqiy janrlarining mashhurligini payqashdi. Trot 1980-1990-yillarda mashhurligi pasayib ketdi va hozirda janr qayta tiklanishni boshdan kechirmoqda.
Rok
Rok musiqasi Koreyaga Koreya urushi paytida AQSH harbiylari bilan birga kirib kelgan. Ko‘pincha „Koreya rokining xudojo‘y otasi“ deb ataladigan Shin Jun Xyun 60-70-yillarda o‘ziga xos psixodelik rok uslubini ixtiro qilgan va Add 4, The Men va Yup Juns kabi ko‘plab guruhlar bilan birga albomlar yozgan, shuningdek qo‘shiqlar yozgan. va Kim Choo-ja, Jang Xyun kabi taniqli sanʼatkorlar va Kim Jong-mi kabi unchalik mashhur bo‘lmagan rassomlarning albomlari uchun o‘ynagan. Prezident Pak Chung Xi uchun ulug‘vor qo‘shiq yozishdan bosh tortganidan so‘ng, Shinning musiqasi prezident tomonidan taqiqlangan va uning o‘zi marixuana saqlagani uchun qamoqqa olingan. Shinning qamoqqa olinishi koreys rokining rivojlanishini sekinlashtirdi.
xalq
Tong gitara (통 기타) — koreys xalq va folk-rok musiqasining 60-70-yillarda tarqalgan bir turi. Yo‘nalishga Amerika xalq musiqasi katta taʼsir ko‘rsatdi va janr vakillari Joan Bayez va Bob Dilan kabi amerikalik folklor qo‘shiqchilarining koreys versiyasi deb hisoblangan. Eng qadimgi va eng mashhur xalq qo‘shiqchilari Kim Min Ki va Amerikada tahsil olgan Xan Taye Su edi. Xan va Kim ijtimoiy va siyosiy yo‘nalishda xalq qo‘shiqlarini yozib olishdi, natijada ijrochilarning musiqasi Park Chung Xi avtokratik hukumati tomonidan taqiqlangan. Hukumatning siyosiy musiqani taqiqlash harakatlariga qaramay, mashhur xalq qo‘shiqlari Koreyada ijtimoiy o‘zgarishlarga chaqiruvlarda tobora ko‘proq qo‘llanila boshlandi, bu esa nore undong (dabaye jeo) yoki tom maʼnoda „mashq qo‘shig‘i“ atamasini keltirib chiqardi. 1987 yilda Janubiy Koreyaning demokratiyaga o‘tishi davrida siyosiy faol xalq musiqachisi Kim Kvang Suk mashhur bo‘ldi, uning qo‘shiqlari demokratik mitinglarda baqirdi.
Hip Hop
Janubiy Koreyaning Seul, Pusan va Tegu kabi yirik shaharlarida xip-xop madaniy hodisaga aylandi. Harakat 1990-yillarning o‘rtalaridan boshlab, ayniqsa Seo Tayejining muvaffaqiyati va Boys guruhining „Men bilaman“ (Kor: Nan arayo 난 알아요) qo‘shig‘i bilan mashhurligi oshdi. 2000-yillarning boshidan buyon koreys sanʼatkorlarining turli xil chempionatlardagi muvaffaqiyatlari ortidan ushbu yo‘nalish xalqaro eʼtiborni qozona boshladi. 2004 yilda „Itʼs Raining“ qo‘shig‘i chiqishi bilan qo‘shiqchi Rain Koreyaning birinchi xalqaro yulduziga aylandi. Onlayn do‘konlar yangi madaniyatni targ‘ib qilishga faol hissa qo‘shadi. 2012-yil 15-iyulda janubiy koreyalik musiqa sanʼatkori Psy „Gangnam Style“ (강남 스타일). xitini chiqardi. Video YouTube tarixidagi eng ko‘p „layk“ to‘plagan video sifatida Ginnesning rekordlar kitobiga kiritildi, shuningdek, ko‘rishlar soni bo‘yicha yetakchiga aylandi.
Muskovit
Muskovit (ing. Muscovy) — slyudalar guruhiga mansub mineral. Kristallari taxtasimon, kam qollarda ustunsimon. Monoklinal singoniyali. Tangachasimon agregatlar, taxtasimon donador. M. odatda rangsiz, yashilroq, kizil. Qayishqoqligi mukammal. Zichligi 2,7—3,0 g/sm3, kattikligi 2,5—3. Turli xili maʼlum. M. kristallik strukturasiga muvofiq yupqa qavatlarga oson ajraladi. Shishasimon yaltiraydi. Tabiatda keng tarqalgan. Magmatogen va metomorfik jinslarningtarkibiy kismi. Pegmatit tomirlarda yirik kristall va uyum koʻrinishida uchraydi. Yaxshi elektr izolyasiya xususiyatiga ega. Sanoatda taxtasimon slyuda, slyuda kukuni va slyudali fabrikat koʻrinishida foydalaniladi. Oʻzbekistonda kengtarqalgan, biroq alohida kristall koʻrinishida juda kam uchraydi. Yirik kri-stalli xillari amaliy ahamiyatga ega. Xorijda Rossiya Federatsiyasi, Hindiston, Madagaskar Respublikasi, Kanada, AQSH, Braziliyada konlari bor.
Xayrobod (Norak)
Xayrobod — Norak tumani Dukoniy QFYga qarashli qishloq. Xayroboddan mahalla markazigacha boʻlgan masofa 20 km, tuman markazigacha 17 kmni tashkil qiladi. Aholisi 12 kishi (2017), tojiklar.
Isserpent
Isserpent Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Allier departamenti Vichy tumani tarkibiga kiradi.
Saint-Germain-le-Vasson
Saint-Germain-le-Vasson Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Caen tumani tarkibiga kiradi.
Isserpent
Aholisi
485 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,0 nafar kishi.
Saint-Germain-le-Vasson
Aholisi
929 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 98,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,4 km2.
Isserpent
Geografiyasi
Maydoni — 26,9 km2.
Muskul sistemasi
Muskul sistemasi - muskullar va ularning tutamlari majmui; odatda, biriktiruvchi toʻqima bilan birlashgan boʻladi. Harakatlanishda asosiy rol oʻynaydi. Bir hujayralilar va bulutlarda Muskul sistemasi boʻlmaydi, umurtqalilarda esa yaxshi rivojlangan (gavdaning 1/3—1/2 qismini tashkil etadi). Organizmning harakatlanishini, gavda muvozanatini, shuningdek, nafas olishni, organizmda ovqat va qonning siljishini taʼminlaydi. Muskul sistemasi toʻqimalarida kimyoviy energiya mexanik energiyaga aylanadi, natijada organizm bilan atrof muhit oʻrtasida issiklik almashinib turadi.
Avtotebranishlar
Avtotebranishlar – biror ti-zimda tashqi ta’sir ishtirokisiz yuzaga keladigan soʻnmas tebranishlar. Bunda te-branishlar amplitudasi va davri shu ti-zimning oʻz xususiyatlari bilan aniqlanadi. A. shu xususiyati bilan amplitudasi va dav-ri tashqi ta’sirga bogʻliq boʻlgan majbu-riy tebranishlardan farq qiladi. A. vu-judga keladigan tizimlar avtotebranma tizimlar deyiladi. Koʻpchilik hollarda avtotebranma tizimlar 3 asosiy ele-ment: tebranma tizim, tebranishlarni soʻndirmaslik uchun energiya manbai va manbadan tebranma tizimga energiya uza-tilishini boshqaruvchi qurilmadan tash-kil topadi. Mas, soatlarda bu 3 element – mayatnik, siqilgan spiral prujina va ankerli mexanizmdir. A.ga spiral prujina energiyasi yoki koʻtarilgan yuk energiyasi hisobiga ishlaydigan soatlar mayatnigining tebranishi, lampali gene-ratordagi elektr toki tebranishlari va boshqa misol boʻla oladi.
Mil. av. 522
'''Mil. av. 522'''
Voqealar
Дарий становится царём Персии.
Vafot etgan
🇷🇺
Sennoye (Sharqiy Qozogʻiston viloyati)
Sennoye (Сенное) — Qozogʻistonning Sharqiy Qozogʻiston viloyati Katon-Qoragʻay tumaniga qarashli bo'lgan qishloq. Novopolyakovskiy qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi - 635453500.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 317 kishi (160 erkak va 157 ayol)ni tashkil etgan. 2009-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, qishloqda 285 kishi (149 erkak va 136 ayol) istiqomat qilgan.
Buxoro xonligi
Buxoro xonligi — oʻzbek davlatchiligi tizimidagi xonliklardan biri.
Wardner (Idaho)
Wardner AQShning Idaho shtatida joylashgan shahardir. Shoshone okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
188 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Buxoro xonligi
Buxoro xonligi Ashtarxoniylar davrida
Ashtarxoniylar davrida xonlikda siyosiy nizo va beboshliklar deyarli toʻxtamagan. Dastlab asli ashtarxonlik, Buxoroda qoʻnim topgan shahzoda Jonibekning oʻgʻli Boqi Muhammad (1601— 05), soʻngra uning ukasi Vali Muhammad (1605—11) taxtga oʻtqazilgan.
Imomqulixon davrida (1611—42) qozoq biylari va boshqa koʻchmanchilarning Buxoro xonligi yerlari ga talonchilik yurishlari kuchaygan. Chunonchi Imomqulixon 1612-yil Toshkentni egallab, oʻgʻli Iskandarni hokim etib tayinlaydi, ammo shaharda qoʻzgʻolon koʻtarilib Iskandar oʻldiriladi. Imomqulixon Toshkentni xonlikka qoʻshib oladi. Uning davrida xonlik ancha mustahkamlanadi. Imomqulixon koʻr boʻlib qolgach, taxtni egallagan ukasi Nadr Muhammadxon (1642—45) ham shafqatsizligi va zolimligi bilan norozilik chiqaradi. Natijada muxolif kuchlar tazyiqi bilan taxtdan voz kechadi.
Hokimiyat uning oʻgʻli Abdulaziz II (1645— 81) qoʻliga oʻtadi. U markaziy hokimiyatni mustahkamlashga harakat qiladi, lekin tobora kuchayib borayotgan tarqoqlikni bartaraf qilolmaydi. Bu vaqtda Eron shohi Abbos /Balxni egallaydi, keyinroq Balx Erondan qaytarib olingan. Abdulaziz II bilan uning ukasi Subhonqulixon oʻrtasida hokimiyat uchun kurash boshlanadi. Ashtarxoniylar hukmronligi yillarida Xiva xoni Abulgʻoziy Bahodirxon va undan keyin oʻgʻli Anushaxon Buxoro va Samarqand atrofiga tez-tez hujum qilib turgan. Taxtni egallab olgan Subhonqulixon (1681 — 1702) oʻz raqiblariga qarshi shafqatsiz kurashgan. U Balx va Xurosonga harbiy yurishlar qilgan. Uning oʻgʻli Ubaydullaxon (1702—11) hukmronligi davrida Balx, Termiz, Shahrisabz hokimlari mustaqil boʻlib olishga harakat qilganlar. Xon ularga qarshi harbiy yurishlar qilishga majbur boʻlgan. Samarqand va Hisorda bosh koʻtargan qabilalarga qarshi qoʻshin yuborgan. Oʻzaro toʻxtovsiz urushlar, harbiy yurishlardan keyin xazina boʻshab, iqtisodiy ahvol mushkullashgan. 1708—09 yillarda oʻtkazilgan pul islohoti natijasida pul qiymati toʻrt marta tushib ketgan. Islohotdan zarar koʻrgan aholi gʻalayon koʻtargan, biroq qoʻzgʻolon shafqatsizlarcha bostirilgan. Xonlikda siyosiy va iqtisodiy ahvolning yomonlashishi ichki ziddiyatlarni kuchaytirib yuboradi. Ayrim nufuzli amirlar uyushtirgan fitna natijasida Ubaydullaxon 1711-yil da oʻldiriladi.
Taxtga marhum xonning ukasi Abulfayzxon (1711—47) nomigagina xon qilib oʻtqaziladi. Hokimiyatdagi muhim lavozimlar nufuzli amirlar qoʻliga oʻtib qoladi. Markaziy hokimiyat zaiflashgach, 1711-yilda Balx, 1723-yilda Samarqand viloyati Buxoro xonligidan ajralib chiqadi. 1720-yillarda Toshkent viloyatini qalmoqlar bosib oladi. Shu asnoda Xiva xoni Shergʻozixon ham Buxoro xonligiga daʼvogar boʻladi, ammo uning harakatlari samarasiz yakunlanadi. 1723-yilda qalmoqlar qozoq dashtlariga bostirib kirib qozoqlarni Movarounnahrga qochishga majbur qilgan. Qozoqlar chorva mollari bilan Zarafshon vodiysiga kirib bogʻ va ekinzorlarni payhon qilganlar. Buxoro xonligi da iqtisodiy va siyosiy tanglik kuchaya borib xonlik tanazzulga yuz tutgan. Movarounnahr parchalanib, uchta xonlikka (Buxoro, Qoʻqon va Xiva) boʻlinib ketgan.
Bundan foydalangan Eron hukmdori Nodirshoh 1740-yil bahorida Balxni egalladi va oʻsha yili kuzda katta qoʻshin bilan Amudaryodan oʻtib Buxoro xonligini boʻysundiradi. U mangʻit qabilasidan boʻlgan Muhammad Hakim otaliqni ishonchli vakili sifatida taxtga oʻtqazadi. Abulfayzxonning nufuzi pasayib ketadi. Xonlik Nodirshohning oʻlimidan keyin (1747) Eronga tobelikdan qutulib, oʻz mustaqilligini tikladi. 1747-yilda otasi oʻrniga otaliq tayinlangan Muhammad Rahim boshliq fitnachilar Abulfayzxonni oʻldirdilar. Bundan norozi boʻlgan viloyat hokimlari isyon koʻtardilar. Qoʻzgʻolonlar shafqatsiz bostirilgach, Muhammad Rahim arkoni davlat va ruhoniylar fatvosi bilan 1753-yilda Buxoro taxtini egalladi va oʻzini „amir“ deb eʼlon qildi. Shundan keyin ashtarxoniylar sulolasi barham topib mangʻitlar sulolasi hukmronligi boshlandi.
Doniyolbiyning katta oʻgʻli Amir Shohmurod hukmronligi davri (1785—1800)da Doniyolbiy joriy etgan soliqlardan bir qanchasi bekor qilindi, iqtisodiy hayot birmuncha yaxshilandi. Ruhoniylarning mavqei oshdi. Mangʻitlar sulolasi markaziy hokimiyatni mustahkamlashga qanchalik urinmasin, viloyat hokimlarining mustaqillikka intilishi davom etaverdi. Ayniqsa Buxoroga muxolif boʻlgan Shahrisabz va Kitob beklari bilan kurash shiddatli boʻldi. Faqat 1853-yildagina bu bekliklarni Buxoroga boʻysundirishga muvaffaq boʻlindi.
Amir Haydar davri (1800—26) ham ichki va tashki urushlardan xoli boʻlmadi. Ayniqsa Oʻratepa bir necha marta qoʻldanqoʻlga oʻtib turdi. 19-asr 1choragida Buxoro bilan Xiva va Qoʻqon xonliklari oʻrtasida Oʻrta Osiyoda ustunlikka erishish uchun qirgʻinbarot va talontaroj urushlari boʻldi. Toshkent, Turkiston, Chimkent va ularning atrofi Qoʻqon xonligi tasarrufiga oʻtdi. 1825-yilda Xiva xonligi Buxoroga qarashli Marvni egalladi. Toʻxtovsiz urushlar, soliqlar miqdorining ortishi qoʻzgʻolonlarga, jumladan 1821— 25 yillarda Buxoro va Samarqand oraligʻida istiqomat qiluvchi xitoyqipchoq qabilalari qoʻzgʻoloniga sabab boʻldi (qarang Miyonqol koʻzyuloni).
Amir Haydarning vorisi Nasrullaxon (1827—60) amirlik yerlarini kengaytirishga muvaffaq boʻldi. U taxtga daʼvogar boʻlish mumkin boʻlgan barcha shaxslarni qirib tashladi. Nasrullaxon 1839, 1841 va 1858-yillarda Qoʻqon xonligiga bostirib kelib, aholini qirgʻin qildi va boyliklarini taladi. 1842 va 1843-yillarda Buxoro bilan Xiva xonliklari oʻrtasida harbiy toʻqnashuvlar boʻldi.
Podsho Rossiyasi Oʻrta Osiyoni mol sotish bozori, xom ashyo manbai deb bilar edi. 1866-yil rus qoʻshinlari Buxoro amirligi chegaralariga bostirib kirdi va Xoʻjand (24-may), Oʻratepa (2 okt.), Jizzax (18 okt.) shaharlarini ishgʻol qildi. Istilo etilgan yerlarni boshqarish uchun 1867-yil Turkiston generalgubernatbrligi tashkil etildi. 1868-yil 2-may kuni general Kaufman boshchiligidagi rus qoʻshinlari Samarqandni ishgʻol qildi. Iyun oy i da Buxoro amiri Muzaffar qoʻshinlariga Zirabuloq yaqinida soʻnggi qatʼiy zarba beriddi. Amir generalgubernatorga murojaat qilib, sulh tuzishni soʻradi. 1868-yil 23-iyunida ikki oʻrtada shartnoma imzolandi. Rus qoʻshinlari bosib olgan yerlar podsho Rossiyasi ixtiyoriga oʻtdi; Buxoro amirligi mustaqil tashqi siyosat yurgizishdan mahrum boʻldi; amir rus podshosiga 500 ming soʻm tovon toʻladi. 1873-yil 28-sentabrda mazkur shartnomaga qoʻshimchalar kiritilib, amirlikning Rossiyaga qaramligi yanada kuchaydi. Natijada amirlik yerlarining uchdan bir qismi podsho Rossiyasi ixtiyoriga oʻtdi; Xoʻjand, Oʻratepa, Panjikent, Samarqand va Kattaqoʻrgʻon shaharlaridan tortib Zirabuloqqacha boʻlgan yerlar, Sharqiy Buxoroda esa Shugʻnon, Vohon, Roʻshon viloyatlari, ayniqsa Zarafshon daryosi yuqori havzasining qoʻldan ketishi amirlikdagi xalqlarni asosiy hayot manbai — suvdan mahrum etdi, bu hol Buxoro amirligini Rossiyaga iqgisodiy jihatdan qaramligini yanada oshirdi.
Buxoro amiri huquqiy jihatdan mustaqil hukmdor sanalsa ham, haqiqatda rus podshosiga qaram edi. Amir va uning amaldorlariga qarshi xalq harakatlari podsho Rossiyasi qoʻshinlari yordamida bostirilar edi. Amir Abdulaxad rus podshosining generaladʼyutanti hisoblangan. Uning davrida rus maʼmurlari amirlikda katta imtiyozlarga ega boʻlgan. Amirlik yerlaridan oʻtgan temir yoʻl boʻylariga rus aholisi keltirilib joylashtirildi. BuxoroAfgoniston chegarasining muhofazasi bilan ham rus qoʻshinlari shugʻullangan. Buxoro amirligining podsho Rossiyasiga tobeligi amir Olimxon zamonida (1910—20) yanada ortdi. Amirlikda yettita rus xususiy bankining shuʼbasi ish olib borardi. Birinchi jahon urushi boshlanishi bilan amirlik aholisining ahvoli yanada ogʻirlashdi. Xuddi shu davrga kelib jadidlik harakati asosida yosh buxoroliklar partiyasi faoliyati kuchaydi. 1917-yil Fevral inqilobi munosabati bilan bu partiya amirlikni podsho Rossiyasi boʻyinturugʻidan qutqazish, baʼzi islohotlar oʻtkazish ishiga kirishdi. Yosh buxoroliklar rus bolsheviklari bilan hamkorlikda 1918-yil martida amir hukumatini agʻdarishga urindilar. Ammo bu harakat muvaffaqiyatsizlikka uchradi. 1920-yil 2-sentabrda Buxoro bosqini natijasida amirlik tugatildi.
Iqtisodiyoti
Mamlakat iqtisodiy hayotida dehqonchilik, xunarmandchilik, ichki va tashqi savdo asosiy oʻrinni egallagan. Ichki nizolar boʻlib turishiga karamay iqtisodiyotning bu sohalari rivojlanishda davom etdi. Dehqonchilik sugʻorish bilan bevosita bogʻliq boʻlgan. Sugʻorish tarmoqlari Zarafshon va Amudaryodan chiqarilgan. Abdullaxon II ning 1583-yilda Nurota togʻlari shim. yon bagʻirlaridagi Eski Oqchob qishlogʻi yaqinida qurdirgan suv ombori qoldiqlari hozirgacha saqlangan. Shuningdek, Zarafshon daryosida Puli Karmana, Puli Mehtar Qosim va Puli Chahorminor kabi suv taqsimlagichlar qurilgan. Zarafshondan Jizzaxga Tuyatortar arigʻi chiqarilgan. Sugʻorish tarmoqlari Amir Shohmurod va Amir Haydar davrlarida ham ancha koʻpaydi, koʻchmanchilarning oʻtroqlashuvi kuchaydi.
Madaniyati
Shayboniylardavrida, ayniqsa ulardan Ubaydullaxon va Abdullaxon II hukmronlik qilgan yillarda Buxoro xonligi iqtisodiy va madaniy hayotida birmuncha oʻzgarishlar roʻy berdi. Hunarmandchilik taraqqiy etdi: temir va choʻyan quyish, qurolyarogʻ, mis va jez idishlar yasash, toʻqimachilik, qogʻoz, sovun ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyildi. Adabiyot, tarix, tarjimonlik, lugʻatchilik, meʼmorlik, naqqoshlik, tasviriy sanʼat va boshqa ravnaq topdi: „Muzakkir ulahbob“ (Hasanxoja Nisoriy), „Tazkirat ushshuaro“ (Mutribiy), „Shayboniynoma“ (Muhammad Solih), „Zubdat ulasror“ (Abdulla ibn Muhammad), „Abdullanoma“ (Hofiz Tanish Buxoriy), „Badoyeʼ ulvaqoyeʼ“ (Zayniddin Vosifiy) kabi yirik adabiy va tarixiy asarlar yaratildi, lugʻatlar tuzildi (Amin Ahmad Roziy — „Haft iklim“ va boshqalar), Rashiduddin Fazlulloh („Jomeʼ attavorix“) va Sharofiddin Ali Yazdiy („Zafarnoma“)ning tarixiy asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilindi. Musiqa, xattotlik (Kavkabiy Najmiddin Buxoriy, Mir Ali Hiraviy, Ahmad Husayniy, Mir Husayn al-Husayniy, Sulton Ali Mashhadiy, Doʻstmuhammad Buxoriy, Mahmud ibn Ishoq ashShihobiy va boshqalar) yuqori darajada rivojlandi. Tasviriy sanʼat yuksalib, Buxoro miniatyura maktabi vujudga keldi. Kutubxonachilik (Abdulazizxon, Abdullaxon II kutubxonalari va boshqalar), kitob bezash va muqovachilik rivojlandi. Tibbiyot ilmi taraqqiy etdi (Muhammad Husayn ibn alMiroqiy Samarqandiy, Shoh Ali ibn Sulaymon, Sulton Ali va boshqalar), yirik shaharlarda shifoxona (dor ushshifo)lar tashkil qilindi. Bu davrda meʼmorlik yuksak darajaga koʻtarildi — Shayboniyxon madrasasi, Mir Arab madrasasi, Abdullaxon madrasasi, Koʻkaldosh madrasasi va boshqa, Masjidi kalon va boshqa Govkushon majmuasi va boshqa karvonsaroylar, Timi kalon va boshqa rastalar, Abdullaxon bandi, Zarafshon suv ayirgʻichi va boshqa koʻprik va suv omborlari qurildi, ariq, kanallar qazildi, sardoba va hammomlar solindi, Buxoro shahri yangi mudofaa devori bilan oʻraldi. Qabr toshi (Shayboniyxon, Abusaidxon qabr toshlari va boshqalar) yasash badiiy darajaga yetdi. Taʼlimtarbiyaga eʼtibor kuchaydi, har bir mahallada maktab ochildi, baʼzi xonadonlarda uy taʼlimi joriy etildi. Bolalar olti yoshdan oʻqishga qabul qili"Nadigan boʻldi. Madrasalarda ilohiyotdan tashqari riyoziyot, faroiz, handasa, fiqh, sheʼr sanʼati, mantiq, musiqa, xattotlik va boshqa fanlar oʻqitildi.
Ashtarxoniylar davridagi muttasil urush harakatlari madaniy hayot taraqqiyotiga katta toʻsqin boʻldi. Diniy zoʻravonlik kuchaydi, dunyoviy fanlar oʻrnini islom aqidalari egallay boshladi. Lekin shunga qaramay adabiyot, sanʼat va boshqa sohalarda bir qancha isteʼdodli olimlar (musiqada Darvishali Changiy va boshqalar) yetishib chiqdi. Adabiy, tarixiy asarlar — „Hayvonnoma“ (Sayd Nasafiy). „Bahr ul-asror“ (Mahmud ibn Vali), „Ubaydullanoma“ (Muhammad Amin Buxoriy), „Tarixi Abulfayzxon“ (Abdurrahmon Toleʼ), „Muhit uttavorix“ (Muhammadamin ibn Muhammadzamon Buxoriy), „Subhonqulixon toʻgʻrisida hajviya“ (Turdi) va boshqa Tibbiyot va meʼmorlik bir oz taraqqiy etdi: ashtarxoniylardan Subhonqulixon Buxoroda maxsus shifoxona hamda tibbiyot kutubxonasi qurdirdi. Hashamatli binolar (Sherdor madrasasi, Tillakori madrasasi, Abdulazizxon madrasasi, Nodir devonbegi madrasasi, Bolohovuz masjidi va boshqalar) bunyod etildi. Maktab va madrasalarda asosan diniy fanlar, qisman adabiyot (Navoiy, Fuzuliy, Hofiz, Bedil va boshqalar) oʻqitildi.
Mangʻitlar hukmronligi davrida madaniy hayot pastroq darajada rivojlandi, hukmron tabaqalar xalqni jaholatda saqlashga harakat qilar, badiiy ijodda madhiyabozlik va tarkidunyochilik mavzui hukmron edi. 18-asr 2-yarmi va 20-asr boshlarida „Tuhfai xoniy“ (Muhammad Vafo Karminagiy), „Toj ut-tavorix“ (Muhammad Sharif), „Fathnomai sultoniy“ (Muhammad Mirolim Buxoriy), „Mangʻit xonlari tarixi“ (Mirzo Abdulazim Somiy), „Navodir ul-vaqoyeʼ“, „Tarjimai ahvoli amironi Buxoro“ (Ahmad Donish) kabi tarixiy-badiiy asarlar yaratildi. „Toʻtinoma“, „Chor darvesh“, „Yusuf va Zulayho“, „Tohir va Zuhra“, „Boʻz oʻgʻlon“, „Yusuf va Ahmad“, „Goʻroʻgʻli“ turkumidagi dostonlar xalq orasida keng tarqaldi. Xalq sanʼati turlari — qiziqchilik, fonus xayol, dorbozlik va boshqa taraqqiy etdi, musiqa ommaviy sanʼatga aylandi, tasviriy sanʼat rivojlandi (Abdulxoliq Maxdum va boshqalar). Yirik inshootlar — Shayx Jalol darvozasi va xonaqohi (18-asr 2-yarmi), Domullo Tursunjon madrasasi (1796—97), Xalifa Xudoydod ansambli (1777—1855), Chorminor (1807), Amir madrasasi (20-asr boshlari), Sitorai Mohi Xosa (19— 20-asr boshlari) va boshqa qurildi., Buxoro xonligi Rossiya vassaliga aylantirilgach, qulchilik tugatildi, kasalxona, dorixonalar, yangi usuldagi rustuzem maktablari ochildi, Kattaqoʻrgʻondan Buxoroga telegraf oʻtkazildi, Buxoro temir yoʻl va Amudaryoga temir koʻprik qurildi. Meʼmorlikda millim va yevropacha uslublar uygʻunlashib ketdi: mas, 1888-yil qurilgan Yangi Buxoro (hozirgi Kogon)dagi savdo va bank muassasalarining binolari, amirning yangi saroyi, Buxorodagi temir yoʻl vokzali va boshqa
Shayboniyxon halok boʻlgach, uning oʻrniga amakisi Ko’chkinchixon taxtga oʻtirdi. Koʻchkinchixondan soʻng taxtga oʻgʻli Abu Said (1530-1533) oʻtirdi. Undan keyin esa hukmdorlik Shayboniyxonning ukasi Mahmud Sultonning oʻgʻli Ubaydullaxon (1533-1540) qoʻliga oʻtdi.
Ubaydullaxon poytaxtni Samarqanddan Buxoroga koʻchirtirdi. Ubaydullaxon Buxoroga ota-meros mulk deb qarar edi, chunki Shayboniyxon hayotligidayoq Buxoro hokimligini ukasi Mahmud Sulton Ubaydullaxonning otasiga bergan edi. Shu tariqa, shayboniylarning Movarounnahrda tashkil etgan davlati endilikda rasmiy ravishda Buxoro xonligi deb ataladigan boʻldi. Ubaydullaxondan soʻng shayboniylar sulolasi vakillari oʻrtasida oʻzaro nizolar avjiga chiqdi. Buning oqibatida Abdullaxon I ning qisqa hukmronligi (1540-1541) dan soʻng mamlakatda qoʻsh-hokimiyatchilik vujudga keldi. Yaʼni bir davlatda ikki hukmdor paydo boʻldi. Biri — Ubaydullaxonning oʻgʻli Abdulazizxon Buxoroda, ikkinchisi — Koʻchkinchixonning oʻgʻli Abdulatifxon Samarqandda hukmdorlik qila boshladilar. Mamlakat bir necha mustaqil hokimliklarga boʻlinib ketdi. Biroq qachondir, kimdir bu holatga chek qoʻyishi kerak edi.
Mamlakatdagi parokandalikka chek qoʻyish uchun markaziy hokimiyatni yana tiklash va kuchaytirish zarur edi. Bu zaruriyatni qonli urushlarsiz amalga oshirib boʻlmas edi. Ana shunday sharoitda kurash maydoniga Miyonqol hukmdori Shayboniy Iskandar Sultonning oʻgʻli Abdullaxon II (1534-1598) chiqdi. Abdullaxonning butun hukmronlik davri tinimsiz urushlarda kechdi. Shundan keyin uning davlati sarhadlari janubda Hirotdan Mashhadgacha, shimolda Orol dengizigacha, Kaspiy dengizidan Issiqkoʻlgacha yetdi. Butun Movarounnahr, Xorazm va Xuroson yana yagona hukmdor qoʻli ostida birlashtirildi. XVI asr oxirlariga kelib Buxoro xonligi nisbatan markazlashgan ulkan davlatga aylandi. Shunday qilib, XVI asrdagi davlatchiligimiz tarixida yetakchi sulola — shayboniylar sulolasi boʻldi. Bu sulola oʻzbek davlatchiligi rivojiga maʼlum darajada hissa qoʻshdi.
Sulolaning eng qudratli vakili Abdullaxon II davrida esa oʻzbek davlatchiligi oʻz tarixida yana bir bor yuksak darajaga koʻtarila oldi. Abdullaxon II garchand davlatni markazlashtira olgan boʻlsa-da, davlatdagi ichki nizolarga toʻla barham bera olmadi. Abdullaxon II Sibir uchun Rossiya davlati bilan kurash olib bordi, lekin uning qarindoshi Sibir xoni Kuchumxon magʻlubiyatga uchradi.
Shayboniy Abdullaxon II 1598-yil fevral oyida vafot etgach, taxtga uning oʻgʻli Abdulmoʻmin oʻtqazildi. Biroq oʻsha yili — 1598-yil iyul oyida Abdulmoʻmin fitnachilar tomonidan Oʻratepa va Zomin oraligʻida oʻldirildi. Undan qolgan ikki yashar oʻgʻilning xonlik huquqini hech kim tan olmadi. Taxt uchun kurash boshlandi. Buxoroning bir guruh amirlari Ibodulla Sultonning oʻgʻli Abdulaminni xon qilib koʻtardilar. Boshqa guruh amirlar esa Balx hokimi Abdullaxon II ning jiyani, Sulaymon Sultonning oʻgʻli Pirmuhammadni shayboniylarning oliy xoqoni deb eʼlon qiladilar va Balxdan chaqarib olib, taxtga oʻtqazadilar.
Pirmuhammad Buxoro xonligini yana ikki yilcha idora qildi. Tez orada Jaloir, Doʻrmon qabila boshliqlarining igʻvosi bilan Pirmuhammadxon bilan Boqi Muhammad oʻrtasidagi munosabatlar buzildi. Oxir oqibatda Pirmuhammadxon bilan Boqi Muhammad oʻrtasida 1601- yilda Samarqand yaqinidagi Bogʻi Shamol mavzeyida jang boʻladi. Jangda Pirmuhammadxon yengiladi va 80 yoshida qatl etiladi. 1601-yildan 1756-yilgacha Buxoro xonligini Ashtarxoniylar sulolasi boshqardi.
Buxoro xonligi va Rossiya munosabatlari
XVI asr oʻrtalarida Moskva kompaniyasi vakili Antony Jenkinson Buxoro xonligiga tashrif buyurgan. 1620-yilda rus elchisi Ivan Xoxlov Buxoroga tashrif buyuradi.
Buxoro xonligining Rossiya imperiyasidagi birinchi elchixonasi1675-yilda podsho Aleksey Mixaylovich (1645–1676) tomonidan ashtarxoniylar Buxoro xoni Abdulazizxonga (1645–1681) jihozlangan va Vasiliy Aleksandrov Dau boshchiligidagi  astraxanlik Maxmet Yusup Qosimov, elchixona bo'limi xodimi Nikifor Venyukov va Qozon saroyi xodimi Ivan Shapkindan iborat bo'lgan.
1717-yilda Abulfayzxon Rossiyaga elchi Qulibek to'pchiboshini yuboradi. Elchini podsho Pyotr I shaxsan qabul qilgan. Ma’lumki, elchi Qulibek to'pchiboshining onasi – Dariya Buxoroda asirda bo‘lgan va  pravoslav diniga e'tiqod qilgan. Otasi xonlikdagi oʻzbek urugʻidan bo'lgan. Elchi Pyotr I ni shvedlar ustidan qozonilgan g‘alabalar bilan qutlaydi. Qulibek elchiligining eng muhim nuqtalaridan biri buxorolik savdogarlar uchun yozilgan ariza edi. Xonning maktubida Abulfayzxon rus podshosidan Astraxanda hibsga olingan fuqarolarini ozod qilishni so‘radi. Pyotr I buni mamnuniyat bilan qabul qiladi.
Oʻrta Osiyo bilan aloqa oʻrnatishga bir necha bor uringan Pyotr I 1719-yilda Amudaryodan savdo maqsadlarida foydalanish imkoniyatlarini bilish uchun Florio Benevenini Buxoroga yuboradi. 1774-yilda qirgʻizlar tomonidan asirga olingan F.Yefremov Oʻrta Osiyo boʻylab nihoyatda qiziqarli sayohat qilib, Buxoro haqida koʻplab qimmatli maʼlumotlar beradi.
1774-yil yanvarda oʻzbek hukmdori Doniyolbiy Rossiyaga Ernazar Maqsud oʻgʻli boshchiligida elchilar guruhini yuboradi.1775-yil 5-aprelda elchilar Yekaterina II qabulida bo'lishadi. Taqdimotdan so'ng, elchi Yekaterina II tomonidan qabul qilinib, uning suverenligi va o'zi haqida so'raydi. 1779-yilda Buxorodan Rossiyaga Mulla Ernazar biy va uning oʻgʻli Muhammad Sharifbiy boshchiligida elchixona yuborilgan. Imperatorga ikkita arab argamaklari, ko'rpa va egarlar; olmos va boshqa qimmatbaho toshlar bilan bezatilgan qilich; Oltin va ipak bilan tikilgan 35 juft hind muslin; 5 ta arab otlari, 115 ta qimmatbaho materiallardan tikilgan buxorocha chopon va boshqa Buxoro ishlab chiqarish buyumlari topshiriladi. Ernazar Maqsudov boshchiligidagi elchilik Buxoro—Rossiya munosabatlarining mustahkamlanishiga hissa qo‘shgan. Ernazar Maqsudov Markaziy Osiyoning iqtisodiy izolyatsiyasi, Buyuk Ipak yoʻli ahamiyatining pasayishi sharoitida Sharqiy Osiyo va Gʻarbiy Yevropa oʻrtasidagi savdo aloqalarini oʻzining asl yoʻliga burish loyihasini dadil va murakkab gʻoyani ilgari surgan. Mavjud tarixiy sharoitlar bu fikrni amalga oshirishga imkon bermadi. Rossiya hukumati buxorolik elchining xizmatlarini yuqori baholadi. Unga "Rossiya imperiyasi chegaralarida savdo-sotiqni yoyish uchun Kaspiy dengizida joylashgan bitta davlat kemasi berildi va besh yil davomida 10 ming rublga bojsiz savdo qilishga ruxsat berildi". Shuningdek, unga xazinadan sotib olib, Buxoroga bojsiz 15 ming pud temir, 5 ming pud po‘lat, 3 ming pud mis jo‘natishga ruxsat berildi. Yekaterina II hurmat belgisi sifatida Ernazar Maqsudbekka 10 ming rubl berdi. Bu mablagʻ evaziga Buxoroda Ernazar Elchi o'z nomi bilan atalgan madrasa qurdirdi. U Koʻkaldosh madrasasining gʻarbiy qismida joylashgan boʻlib, sovet hokimiyati tashabbusi bilan vayron qilingan.
1858-yil sentyabr—oktyabr oylarida N.P.Ignatyev boshchiligidagi rus delegatsiyasi Buxoroga tashrif buyurdi. Rossiya takliflarining Buxoro amiri tomonidan qabul qilinishi ikki o'rtadagi aloqalarni mustahkamladi. N.P.Ignatyevning missiyasi Rossiya imperiyasi qo'shinlarining Osiyo hududiga tezkor hujumidan oldingi elchilarning oxirgisi bo'ldi.
Elkland
Elkland AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Tioga County okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,1 km2. Shundan 6,1 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 458 m balandlikda joylashgan.
Cagliari (provinsiya)
Cagliari  Italiya provinsiyalaridan biridir. Sardiniya mintaqasi tarkibiga kiradi. Poytaxti – Cagliari. Maydoni – 4 596 km2. 543 310 nafar aholi istiqomat qiladi.
Avtotipiya
Avtotipiya (avto ... va yun. tupos -nusxa, qolip) – 1) rangli tasvirlarning hamma tusini asliday chop etish uchun fotomexanik yoʻl bilan maxsus bosma qolip (klishe) tayyorlash usuli. A.da ori-ginal rastr deb ataluvchi tur (shisha pla-stikalarga tushirilgan qora kataklar) orqali suratga olinadi. Originalning eng ochiq rangli yeridan aks etgan nurlar rastr kataklaridan oʻtib, negativda eng katta nuqtalar, qora (toʻq) yeridan aks etgan nurlar esa eng kichik nuqtalar hosil qiladi. Boshqa yerlardan qaytgan nurlar och-toʻqligiga qarab negativda turli kat-talikdagi nuqtalar shaklida aks etadi. Bunday negativdan tayyorlangan klisheda ham, undan foydalanib bosilgan nusxada ham tasvir son-sanoqsiz nuqtalardan iborat boʻladi. Ammo koʻz nuqtalar ora-sidagi boʻshliqni ilgʻamaydi, nuqtalar yaxlit boʻlib tuyuladi. Nuqtalarning zichroq joylari toʻqroq, siyrakroq joylari ochroq boʻlib koʻrinadi. A.dan foto-surat, qalam yoki boʻyoqda chizilgan rasm va hokazoni chop etishda foydalaniladi; 2) rastrli klishedan olingan nusxa.
Bojxona huquqbuzarligi
Bojxona huquqbuzarligi — bajarilishi bojxona organlari tomonidan nazorat qilinadigan, qonun hujjatlari va xalqaro shartnomalarda nazarda tutilgan Oʻzbekiston Respublikasi bojxona chegarasidan tovar va transport vositalarini olib oʻtish tartibiga, bojxona nazoratida, bojxonda rasmiylashtiruv, bojxona toʻlovlarini toʻlash, bojxona imtiyozlari uchun haq berish va ulardan foydalanish qoidalariga tajovuz qilish yoki qonunbuzarlikka olib keluvchi har qanday koʻrinishdagi xatti-harakat. Ijtimoiy xavflilik darajasiga koʻra bojxona huquqbuzarligi intizomiy, moddiy, maʼmuriy va jinoiy javobgarlikka tortilishga sabab boʻladi .
Grellingen
Hududi
Grellingenning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Sulton peshoyi
Sulton peshoyi — Boburga Hirotdan Kobulga qorli dovondan oshib o‘tib borish uchun yo‘l ko‘rsatgan tarix shaxs. Bobur uni "Sulton otliq peshoyi" deb keltiradi. “Boburnoma”da bu yo‘l mashaqqati batafsil keltirilgan. O‘sha sovuq Boburning qulog‘iga qattiq ta’sir qiladi. “Charxning men ko‘rmagan jabru jafosi qoldimu” matla’li g‘azalining ilk ikki misrasi o‘sha paytda tug‘iladi.Qor kechish voqeasida keksaligi yoki qorning qalinligi sababli Sulton Peshoyi yo‘lni yo‘qotib qo‘yadi. Sulton Peshoyining ismi “Boburnoma”ning ayrim nashrlarida Birsulton, ayrim nashrlarida esa Pirsulton deb ko‘rsatilgan.
“Bir Sulton otliq peshoyi boshchi edi, qarilig‘idin yo oldorag‘onidinmu yo qorning ulug‘lig‘idinmu, yo‘lni yo‘qotti, boshlay olmadi”.
Adabiyotlar
Zahiriddin Muhammad Bobur ensiklopediya. SHARQ. — T.: 2014.
Fayzobod (Mascho)
Fayzobod — Mascho tumani Navbahor QFYga qarashli qishloq. fayzoboddan mahalla markazigacha boʻlgan masofa 3 km, tuman markazigacha 9 km. Aholisi 380 kishi (2017), aholi tarkibi tojiklar.
Mil. av. 521
'''Mil. av. 521'''
Vafot etgan
🇷🇺
Celiloğlu, Sandıklı
„Celiloğlu“ — Turkiyaning Afyonkarahisar viloyati, Sandıkli tumaniga qarashli qishloq hisoblanadi. Aholisi 74 nafarni tashkil etadi(2021).
Yangiqoʻrgʻon (Yuqori Chirchiq tumani)
Yangiqoʻrgʻon  — Oʻzbekiston Respublikasining  Toshkent viloyatiga qarashli qishloq. Yuqori Chirchiq tumani tarkibiga kiradi.
Caraffa di Catanzaro
Caraffa di Catanzaro Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommunadir. Maydoni — 24 km2. 2069 nafar aholi istiqomat qiladi.
Xakaton
Xakaton (ing. hack — xaker; marathon — marafon) — dasturchilar biror loyiha ustida ishlashi ko'zda tutilgan tadbir ma’nosini anglatadi. Turli dasturiy taʼminotlar sohasi mutaxassislari (dasturchilar, dizaynerlar, menejerlar) bir-birlarini xabardor qilib, qaysidir muammo ustida ish yuritish maqsadida tashkil etiladigan tadbirdan iborat. Bugungi kunda jahon dasturchilari, dasturiy mahsulotlar ishlab chiquvchi kompaniya hamda ta'lim muassasalari xakaton tashkil etishadi va bu xakerlik maʼnosiga mansub deb hisoblanmaydi, bu shunchaki dasturlashtirish sohasidagi musobaqa hisoblanadi. Xakatonlar bir kundan olti kungacha davom etishi mumkin.
Tarixi
Ushbu atama 1999-yilda paydo bo‘lgan. Uni bir-biriga bog‘liq bo‘lmagan holda OpenBSD va Sun Microsystems dasturchilari qo‘llay boshlaganlar. OpenBSD ishlanmalarini tayyorlovchi dasturchilar ilk bor 1999-yil 4-iyunda Kalgari (Kanada)da kriptografiyaga bag‘ishlangan tadbirda mazkur atamadan uchrashuvlarni belgilashda foydalandilar. Tadbirga dasturlar yozish uchun 10 nafar dasturchi qatnashdi va ular AQSH kriptografik DT sohasida o‘rnatilgan cheklangan jiddiy eksportlar nazoratidan o‘tdilar. 1999-yil 15-19 iyun kunlari o‘tkazilgan Sun kompaniyasi Java One konferensiyasi davrida „the ppHackathon]]“ nomidan foydalandilar; Palm’ning boshqa foydalanuvchilari bilan aloqa qilishlariga mo‘ljallab, AK port sifatida xizmat qiluvchi, John Gage yangi Palm V uchun Java dasturlar tilida dastur yozishni taklif qildi. 2000-yillarning o‘rtalaridan boshlab, xakatonlar yanada keng tarqalib, kompaniyalar va investorlar tomonidan yangi dasturlar texnologiyasi yoki investitsiyalar sohasida ishlanmalarni jadal yaratish usuli sifatida qarala boshladi. Ayrim taniqli kompaniyalar xakatonlar asosida tashkil etilgan, masalan, GroupMe muhim tadbir hisoblangan TechCrunch Disrupt 2010 konferensiyasi xakatoni asosida tashkil etiligan; 2011-yilda Skype kompaniyasi tomonidan $85 million sotib olingan.
Mil. av. 520
'''Mil. av. 520'''
Arman genotsidining tan olinishi
Arman genotsidining tan olinishi 1915-yildan 1923-yilgacha Usmonli imperiyasining birinchi jahon urushi davri va undan keyingi davrda sodir etgan muntazam qirgʻinlari va armanlarni majburan deportatsiya qilishi genotsid ekanligini rasman tan olishdir.
Turkiyadan tashqaridagi koʻpchilik tarixchilar Usmonlilarning armanlarga nisbatan quvgʻin harakati genotsid ekanligini tan olishadiAcademic consensus:
2023-yil holatida Argentina, Braziliya, Kanada, Fransiya, Germaniya, Italiya, Meksika, Rossiya va AQSh kabi 34 mamlakat hukumatlari va parlamentlari arman genotsidini rasman tan olgan. Uch mamlakat — Turkiya, Ozarbayjon va Pokiston arman genotsidini inkor etishgan.
Gittelde
Gittelde Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Osterode tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 12,55 km2. 1940 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Gitteldening hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
NGC 5093
NGC 5093 Canes Venatici yulduz turkumidagi Sa tipli galaktikadir.
Avtotomiya
Avtotomiya, autotomiya (avto... va yun. tome – kesib tashlash) – bir qancha hayvonlarda kupli qoʻzgʻalish ta’sirida, mas, yirtqich hayvon changaliga tushib qolganida oyoqpari, dumi yoki ta-nasining boshqa qismlarning beixtiyor uzib tashlashi. A. koʻpchilik umurtqasiz hayvonlar uchun xos: ayrim gidroid po-liplar va aktiniyalar – paypaslagichlarini, nemertinlar va halqali chuvalchan-142glar – tanasining keyingi qismini, ni-naterililar – nurlarini, mollyuskalar – sifonlarini, qisqichbaqasimonlar – qisqichlari va oyoqlarini uzib tashlaydi. Umurtqalilar orasida A. himoya reak-siyasi boʻlib, nerv sistemasining ref-lektorlik jarayoni hisoblanadi. Mas, kaltakesaklarda A. dumining koʻndalang togʻay plastinka joylashgan qismidagi muskullarning kuchli va tez qisqarishi tufayli uzib tashlanishidan iborat. A.da odatda tananing uzib tashlangan qismi qayta tiklanadi (qarang Regeneratsiya).
NGC 5093
Ushbu obyektni William Herschel 1787-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Xubyarlı (Jabrayil)
Xubyarlı Ozarbayjonning Jabrayil tumanidagi qishloq hisoblanadi. Armaniston qurolli kuchlari tomonidan 1993 yil bosib olingan.
Zarzosa
Zarzosa Ispaniyaning La Rioja mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. La Rioja provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 18,29 km2. Aholisi — 15 kishi (2010).
George Kennedy
George Harris Kennedy (talaffuzi: „Jorj Xarris Kennedi“, 1925-yil 18-fevral — 2016-yil 28-fevral) amerikalik aktyor boʻlib, 100 dan ortiq kino va televizion spektakllarda ishtirok etgan. U „Cool Hand Luke“ (1967) filmida Paul Newmanga qarshi „Dragline“ rolini oʻynadi, bu rol uchun „Ikkinchi plandagi eng yaxshi aktyor“ nominatsiyasida Akademiya mukofotini qoʻlga kiritdi va „Oltin globus“ mukofotiga nomzod boʻldi. U „Airport“ filmidagi Joe Patronining roli uchun ikkinchi „Oltin globus“ nominatsiyasini oldi (1970).
Erta hayoti, taʼlimi va harbiy xizmati
Kennedy 1925-yil 18-fevralda Nyu-York shahrida shou-biznes oilasida tug‘ilgan. Uning otasi, musiqachi va orkestr rahbari George Harris Kennedy boʻlib, kichik Kennedy toʻrt yoshida vafot etgan. Uning onasi Helen A. (née Kieselbach) balet raqqosasi boʻlgan va oʻgʻlini oʻzi tarbiyalagan. Onasi tomonidan bobosi nemis muhojiri edi, uning boshqa ajdodlari irland va ingliz boʻlishgan.
Karyerasi
left|thumb| Kennedyning Sarge teleseriali uchun reklama surati, 1971-yil Uning birinchi eʼtiborga molik ekran roli „The Phil Silvers Show“ telekompaniyasida harbiy politsiyachi boʻlgan. U yerda shouning harbiy bazasi sozlamalari aniqligini taʼminlash uchun texnik maslahatchi boʻlib ham ishlagan.
Hosilot (Xuroson)
Hosilot (Xuroson) — Xuroson tumani Sadriddin Ayniy QFYga qarashli qishloq. Hosilot (Xuroson)dan mahalla markazigacha boʻlgan masofa 3 km. Aholisi 855 kishi (2017), aholi tarkibi tojiklar.
George Kennedy
Karyerasi
Uning kino karerasi 1961-yilda „The Little Shepherd of Kingdom Come“ filmida boshlangan. U bir nechta Gollivud filmlarida, jumladan, Kirk Douglasning zamonaviy gʻarbiy „Lonely Are the Brave“ (1962) filmida sadistik qamoqxona qoʻriqchisi, Cary Grantning „Charade“ (1963) filmida shafqatsiz jinoyatchi va Joan Krawford trilleri, Strait-Jacket filmlarida rol oʻynagan.
Jaligny-sur-Besbre
Jaligny-sur-Besbre Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Allier departamenti Vichy tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
694 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 72,3 nafar kishi.
George Kennedy
Shaxsiy hayoti
Kennedy toʻrt marta, uchta ayolga uylangan. 1940-yillarda u ayollar armiyasi korpusida xizmat qilgan Dorothy Gilloolyga (1926-2012) uylandi. Ularning 1950-yillarda ajrashishdan oldin Kevin Kennedy ismli bitta o‘g‘li bor edi. Dorothy oʻzining tugʻilgan shahri, Buffalo, Nyu-Yorkka qaytib keldi va oʻgʻlini oʻsha yerda katta qildi. 1959-yilda Kennedy Norma Wurmanga uylandi, shuningdek, u Revel Wurman nomi bilan ham tanilgan (1929-2007). Er-xotinning ikki farzandi bor edi, oʻgʻli Christopher va qizi Karianna. Kennedy va Norma birinchi marta 1971-yilda ajrashishgan, 1973-yilda qayta turmush qurishgan va 1978-yilda ikkinchi va oxirgi marta ajrashishgan. Oʻsha yili Kennedy John Castagnaning qizi va William James McCarthyning sobiq rafiqasi Joan McCarthyiga (kastagna) uylandi. Ular 2015-yil sentabrida vafotigacha turmush qurishdi. Er-xotin uchta bolani asrab olishdi, shu jumladan keyinchalik giyohvand moddalarni suiisteʼmol qilish bilan bogʻliq muammolar paydo boʻlgan Shaunna Kennedyni ham. 1998-yilda Shaunna qizi Taylorni tarbiyalashga yaroqsiz deb topilgach, Kennedy va Joan oʻsha nabirani ham asrab olishdi.
Jaligny-sur-Besbre
Geografiyasi
Maydoni — 9,6 km2.