cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marco Island
Marco Island AQShning Florida shtatida joylashgan shahardir. Collier County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
14879 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 44,3 km2. Shundan 27,4 km2 quruqlik, 16,9 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 0 m balandlikda joylashgan.
Oleg Vasilyev
Oleg Kimovich Vasilyev (Олег Кимович Васильев; 1959 — yil 22-noyabrda tugʻilgan) — Sovet Ittifoqi vakili sifatida xalqaro musobaqalarda qatnashgan rossiyalik sobiq figurali uchuvchi. Sobiq rafiqasi Yelena Valova bilan birga 1984-yilgi Olimpiya chempioni, 1988-yilgi Olimpiya oʻyinlari kumush medali sovrindori va uch karra jahon chempioni (1983, 1985, 1988) boʻlgan. Juftlikning butun faoliyati davomida Tamara Moskvina murabbiylik qilgan. Musobaqani tark etgan Vasilyev Tatyana Totmianina / Maksim Marinin juftligini 2006-yilgi Olimpiada chempionligiga olib chiqqan murabbiy sifatida eʼtirof etilgan.
Faoliyati
right|thumb| Vasilyev va Yelena Valova, 1983-yil Vasilyevning ota-onasi uni besh yoshida konkida uchish bilan tanishtirishga qaror qilishgan, chunki Vasilyev bolaligida bir necha marta zotiljam bilan kasallangan va shifokorlar unga ochiq havoda mashq qilishni tavsiya qilgan. Yakka holda konkida uchuvchi sifatida Vasilyev oʻsmirlar oʻrtasida mamlakat chempionligini qoʻlga kiritgan.
Valova / Vasilyev juftligining muvaffaqiyati 1982 — 1983-yilgi mavsumda sodir boʻlgan. Ular „Moskva yangiliklari“ mukofotlari turnirida bronza, 1983 Skate America musobaqasida oltin, 1983-yilgi Yevropa chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritganlar. Bu juftlik oʻz mavsumini birinchi jahon chempionligini qoʻlga kiritish bilan yakunlagan. Vasilyevning jagʻi singanligi sababli juftlik 1983-yilgi milliy chempionatni oʻtkazib yuborishgan.
Valova / Vasilev juftligi 1984-yilda oʻzining birinchi Yevropa chempionligini qoʻlga kiritgan, soʻng 1984-yilda Sarayevoda boʻlib oʻtgan Qishki Olimpiya oʻyinlarida oltin medal sohiblariga aylanishgan. Bu juftlik 1984-yilgi Jahon chempionatida — mavsumning soʻnggi musobaqasida ishtirok etib, kumush medalni qoʻlga kiritgan.
1985-yilda juftlik Yevropa va Jahon chempionatlarida qatnashib, oltin medalni qoʻlga kiritgan.
Valova / Vasilev juftligi oʻzining soʻnggi havaskor mavsumida qatnashgan: 1988-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida Gordeyeva / Grinkov juftligidan keyin kumush medalni qoʻlga kiritgan, ammo 1988-yilgi Jahon chempionatida gʻalaba bilan qaytgan. Uchinchi jahon chempionligini qoʻlga kiritgandan soʻng, Valova / Vasilyev Xalqaro konkida uchish ittifoqi musobaqasini tark etgan. Bu juftlik 1997-yilning oxirigacha turli shou va tadbirlarda birga ishtirok etishgan.
Vasilyev "Xalqlar doʻstligi" ordeni bilan taqdirlangan.
Murabbiylik faoliyati
right|thumb|200x200px| Vasilev (chapda) 2004-yilda [[Tatyana Totmyanina va Maksim Marinin bilan]] Vasilyev quyidagi konkida uchuvchilarga murabbiylik qilgan:
Dasturlari
(Valova bilan)
Pastriz
Pastriz Ispaniyaning Aragón mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Zaragoza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 1621 km2. Aholisi — 1370 kishi (2007).
IC 2629
IC 2629 Arslon yulduz turkumidagi S (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Rosora
Rosora Italiyaning Marche mintaqasida joylashgan kommunadir. Ancona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 9 km2. 1879 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Chiddes (Nièvre)
Chiddes Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Nièvre departamenti Château-Chinon (Ville) tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
373 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 14,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 25,3 km2.
Çobanköy, Göle
Çobanköy — Adıyaman viloyatining Merkez tumanidagi qishloqlardan biri.
Idylwood
Idylwood AQShning Virginia shtatida joylashgan shahardir. Fairfax County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
16005 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
NGC 703
NGC 703 Andromeda yulduz turkumidagi E-S0 tipli galaktikadir.
Idylwood
Geografiyasi
Maydoni — 7,4 km2. Shundan 7,4 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Kaltenberg (Oberösterreich)
Kaltenberg  Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Freistadt (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 17.1 km2. 643 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Eriskirch
Eriskirch Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Bodenseekreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 14,58 km2. Aholisi — 4542 kishi (2010).
NGC 703
Ushbu obyektni William Herschel 1786-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Eriskirch
Hududi
Eriskirchning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Mandrevillars
Mandrevillars Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Saône departamenti Lure tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
190 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 63,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,0 km2. Dengiz sathidan 360 – 443 m balandlikda joylashgan.
Almali (Sarqan tumani)
Almali (Алмалы, 1998-yilgacha — Novopokrovka) — Qozogʻiston Respublikasining Jetisu viloyati, Sarqan tumanidagi qishloq. Almali qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Sarkand shahridan taxminan 7 km shimoli-sharqda joylashgan. KATO kodi — 196043100.
Mouret (Belgiya)
left|thumb Mouret ( Moere Belgiyaning Gʻarbiy Flandriya mintaqasida joylashgan Gistel munisipalitetidagi kichik qishloqdir. Marvin Gaye 1980-yillarda shu yerda qolib, " Jinsiy shifo " va " Yarim tungi sevgi " qoʻshiqlarini shu yerda yozgan.
Margate (Florida)
Margate AQShning Florida shtatida joylashgan shahardir. Broward County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
55974 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 23,2 km2. Shundan 22,8 km2 quruqlik, 0,4 km2 esa suv maydonidir.
IC 4264
IC 4264 Gidra yulduz turkumidagi Scd tipli galaktikadir.
Qizil yassi temiratki
Qizil yassi temiratki — terining surunkali kasalligi; bunda bilak, bilakkaft usti, boldir panja boʻgʻimi sohalariga, kamdankam shilliq qavatlarga mayda yaltiroq och pushtiqizgʻish tugunchalar toshadi, ular qattiq qichishadi.
Qizil yassi temiratkit.ni (1869-yil) aniqlab, unda uchraydigan birlamchi elementni batafsil ifodalagan. Kasallikning kelib chiqishi toʻliq aniqlangan emas, ilmiy adabiyotlarda uning kelib chiqishida turli nazariyalar (virusli yoki infeksion, nevrogen, irsiy, toksik, immunologik) mavjud. Koʻpgina olimlar kasallikning vujudga kelishini nerv sistemasi faoliyatining buzilishiga (hayajonlanish, stress va boshqalar) bogʻlaydilar, chunki bunda toshmalar nerv tolalari boʻylab joylashishi kuzatiladi.
Kasallikning asosiy belgisi toshmalar toshishi; ular aksariyat qoʻl va oyoqning bukiladigan sohalarida yuzaga kelib, soʻng butun badanga tarqaladi. Toshmalar baʼzan jinsiy aʼzolarning shilliq qavati, ogʻiz boʻshligʻi, koʻproq lunjlarda oqimtir tasmalar shaklida uchraydi va bir-biri bilan qoʻshilib pilakchalar hosil qiladi.
Kasallikning avj olgan davrida, yangiyangi toshmalar toshadi va ular kattalashib boradi. Keyin kasallik statsionar davrga oʻtadi, bunda toshmalar astasekin soʻrilib, oʻrnida toʻq jigarrang dogʻ qoladi. Kasallik qattiq qichishish bilan kechadi. Qizil yassi temiratkit.ning gipertrofik, atrofik, pufakli, oʻtkir uchli, halqasimon va boshqalar xillari farq qilinadi.
Qizil yassi temiratkit. roʻyirost namoyon boʻlganda unga darhol toʻgʻri diagnoz qoʻyish mumkin.
Davosi. Birinchi navbatda, kasallikni keltirib chiqaruvchi omillarni bartaraf etish, infeksiya oʻchoqlarini sanatsiya qilishdan iborat; fizioterapiya, gipnoz bilan davolash, tuzalinqiragan (remissiya) davrida Chimyon, Chortoq va boshqalar sanatoriylarda davolanish yaxshi naf beradi.
La Puebla de Alfindén
La Puebla de Alfindén Ispaniyaning Aragón mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Zaragoza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 16.95 km2. Aholisi — 5250 kishi (2010).
Tumanboshi
Tumanboshi — 10 ming jangchidan iborat harbiy qism, diviziya qoʻmondoni. Turkiy manbalarda noʻyon, tuman oqosi, tumanbegi kabi maʼnodoshlari ham qayd etiladi. Chingizxon armiyasida moʻgʻul aristokratiyasining koʻzga koʻringan vakillari — noʻyonlar Tumanboshi vazifasini oʻtagan. Ular ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va h.k. hayotning muhim masalalari hal qilinadigan qurultoylarda qatnashish va oʻz fikrini ochiqoydin ifoda etish xuquqiga ega boʻlgan. T., odatga koʻra, yoʻlbars tasviri tushirilgan oltin payza bogʻlab yurgan va bu lavozim nasldan naslga meros sifatida oʻtgan. Amir Temur qoʻshinida tumanlarga boshchilik qilgan shaxslarga alohida talablar qoʻyilgan. Gʻanim kuchlarini tormor qilgan yoki uning hududlarini zabt etgan T. tugʻ va dovul bilan taqdirlangan hamda "bahodir" faxriy unvoni bilan sarafroz etilgan. Sohibqirondan biror chegara viloyatni boshqarish uchun suyurgʻol tarzida qabul qilgan. T. mashvaratu kengashlarda qatnashish huquqiga ham ega bulgan. T.ga mingbegi, yuzbegi va oʻnbegilar bevosita boʻysungan. T. lavozimi, asosan, adadi bir necha 10 yoki 100 mingdan iborat qoʻshinlar tarkibida koʻproq kuzga tashlanadi. Bobur qoʻshinida T. lavozimi mavjud boʻlmagan, chunki qoʻshinning soni 12 mingdan ortiq emas edi.
1053 (son)
1053 (bir ming ellik uch) — 1052 va 1054 orasida joylashgan natural son.
Ushbu songa eng yaqin tub sonlar
Ulam spiraliga koʻra, binafsha fondagi sonlar tub sonlar, yashil fondagi sonlar esa kvadrat ildizdan chiqadigan sonlardir.
Sorik
Sorik — Armanistonning Aragatsotn viloyati Arevut tumanidagi qishloq.
Qizil qalam
Qizil qalam — adabiy jamiyat. 1926-yil avgustda Samarqandda Shokir Sulaymon raisligida tashkil etilgan. Jamiyat faoliyatida Otajon Hoshim, Botu, Ziyo Said, Sotti Husayn, Oltoy, Anqaboy, shuningdek, Uygʻun, Hamyd Olimjon, Mirtemir, Oydin ishtirok etishgan. Oʻsha yilning oxirida jamiyatning Fargʻona va Namangan viloyat boʻlimlari ochilgan. Jamiyatning asosiy maqsadi Fitrat, Choʻlpon, Abdulla Qodiriy singari "keksa" avlod vakillaridan farqli oʻlaroq, Oʻzbekistonda barpo etilayotgan yangi tuzumga xayrixoh ijodkor yoshlarni oʻz atrofiga toʻplash va ularni tarbiyalash boʻlgan. "Qizil qalam" majmuasining 1-kitobi (1928) nashr etilgandan soʻng jamiyatining katta va yosh aʼzolari oʻrtasida ixtilof paydo boʻlgan. Natijada 1929-yilda jamiyatning boshqaruv organi qayta koʻrilib, Ziyo Said unga rahbar etib tayinlangan va shu vaqtdan eʼtiboran "Alanga" jur. "Q.q" jamiyatining organi sifatida nashr etilgan. Shu yili mazkur majmuaning 2-kitobi ham bosilgan, Majmuaning har ikkala kitobida A. Samoylovichning "Navoiy toʻgʻrisida Yevropa olimlari", Choʻlponning tarjima, O. Hoshimning adabiy meros va jadid adabiyoti, Sh. Sulaymonning Hamzaning soʻnggi kunlari toʻgʻrisidagi va boshqalar maqolalar chop etilgan. Jamiyat Ozarbayjon va Tataristondagi "Qizil qalam" jamiyatlari hamda VAPP (Butun Rossiya proletar yozuvchilari uyushmasi) bilan ijodiy aloqada boʻlgan. 1930-yilda Botu, Ramziy (Mannon Romiz) va Oltoyning qamoqqa olinishi bilan jamiyat tarqalib ketgan.
San Marcello
San Marcello Italiyaning Marche mintaqasida joylashgan kommunadir. Ancona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 26 km2. 1988 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Havolalar
San Marcello
Saaleplatte
Saaleplatte Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Weimarer Land tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 42,81 km2. 2889 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Saaleplattening hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
IC 2630
IC 2630 Arslon yulduz turkumidagi * (yulduz) tipli yulduzdir.
NGC 705
NGC 705 Andromeda yulduz turkumidagi S0-a tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1786-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Uzunkale, Manavgat
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Kallham
Kallham Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Grieskirchen (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 26.7 km2. 2542 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Masbaraud-Mérignat
Masbaraud-Mérignat Fransiyaning Limuzen mintaqasida joylashgan kommunadir. Creuse departamenti Guéret tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
328 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 16,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 19,9 km2.
Oberlin (Ohio)
Oberlin AQShning Ohio shtatida joylashgan shahardir. Lorain okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
8195 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 722,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,4 km2. Shundan 11,3 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 248 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Oberlin manzarasi.
Mirzo Ulugʻbek muzey-majmuasi
Rus olimi V.L.Vyatkin vaqf hujjatlaridan birida Obi Rahmat arig‘i yoqasidagi Naqshi jahon degan joyda “Tali rasad” (rasadxona tepaligi) bo‘lgani haqidagi ma’lumotni uchratib qoladi. 1908-yilda shu yerda qazish ishlarini olib boradi va – Ulug‘bek rasadxonasi ochiladi.
Mirzo Ulug‘bek rasadxonasi XV asr me’morchiligining nodir namunalaridan biridir. Bino 1428-29-yillarda Ko‘hak(Cho‘ponota)tepaligida, Obirahmat arig‘i bo‘yida bunyod etilgan. Rasadxona silindr shaklida uch qavatli, balandligi 30,4m dan iborat ulkan bino bo‘lib, unda radiusi 40,2 metrli gigant-kvadrant bo‘lgan. Kvadrantning janubiy qismi yer ostida joylashgan bo‘lib, qolgan qismi shimol tomonda yer sathidan 30 metr baland bo‘lgan. thumb|Muzey
Muzey
1964-yilda rasadxona yonida muzey ochilgan. 1994-yil Mirzo Ulug‘bek tavalludining 600 yilligi munosabati bilan rasadxonada katta obodonchilik ishlari amalga oshirildi, muzeyning yangi ekspozitsiyalari yaratildi. Lekin binoning seysmik talablarga javob bermasligi hisobga olinib 2010-yil eski muzey binosi o‘rnida yangi muzey binosi qad ko‘tardi.
Ekspozitsiyasi
Muzeyning ko‘rgazma zallari jahon standartlariga mos vitrinalar bilan jihozlangan. Sohibqiron Amir Temur ning harbiy yurishlarda foydalanilgan “Dovul” ekspozitsiyamizdagi asl ashyolardan hisoblanadi. Mirzo Ulug‘bek rasadxonasida kvadrantdan tashqari bir necha kuzatish asboblaridan ham foydalanilgan. Ularning orasida armilyar sfera (Zat al-xalak), trikver (Zat ash-shubatayn) kabi asboblar mavjud bo‘lgan. Ekspozitsiyada Mirzo Ulugʻbek tomonidan rasadxonada olib borilgan ilmiy tadqiqotlar namunalri, uning faoliyatiga bagʻishlab chet ellik olimlar tomonidan yozilgan manbalar, uning tadqiqoti natijalari va boshqa koʻplab muhim ashyolar oʻrin olgan.
Muzey ekspozitsiyasidan galleriya
Mirzo Ulug‘bekning boy ilmiy merosini o‘rganish bo‘yicha mustaqillik yillarida O‘zbekiston Respublikasining birinchi Prezidenti Islom Karimovning tashabbusi va rahbarligida Mirzo Ulug‘bekning 600 va 615 yillik tavallud ayyomlari xalqaro miqyosida keng nishonlandi. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni bilan 1994-yilni “Mirzo Ulug‘bek yili” deb e’lon qilindi.
Ovanes Tumanyan
Ovanes Tadevosovich Tumanyan (1869.7(19).2, — Armaniston hozirgi Tumanyan tumani Dseh qishlogʻi — 1923.23.3, Moskva) — arman yozuvchisi va jamoat arbobi. Tbilisidagi arman diniy konsistoriyasida, soʻng arman nashriyotlar jamiyati idorasida (1887—93), "Asker" bolalar jurnalida (1905) ishlagan. Arman yozuvchilarining Kavkaz jamiyati (1912— 21), Armanistonga yordam qoʻmitasi raisi (1921—22). Tumanyan millatlararo qonli toʻqnashuvlarga (1905—07) qarshi chiqqan, 2 marta (1908, 1911) qamalgan. 1899-yilda Tumanyan rahbarligida Tbilisida "Vernatun" adabiy toʻgaragi tashkil qilingan. "Sheʼrlar" toʻplamlari (1—2j.lar, 1890—92) nashr etilgan. 90-yillarda yaratgan qator sheʼr, doston va balladalarida ijtimoiypsixologik konfliktlar, arman xalqi urfodatlari folklor anʼanalarida aks ettirilgan. Dostonlari dehqonlar hayoti haqida ("Maro", 1887; "Loretsi Sako", 1889; "Anush", 1890 va boshqalar). "Sosunlik Dovud" dostoni (1902), "Oxtamar" (1892), "Parvona" (1903), "Asal tomchisi" (1909), "Shoh va xabarchi" (1917) balladalari arman va sharq afsonalari asosida yaratilgan. Bolalarga bagʻishlab bir qancha asarlar yozgan ("Mushuk va kuchuk", "Baxtsiz savdogar" va boshqalar). Ayrim asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan ("Mening qoʻshigʻim", "Sheʼrlar", "Poemalar", 1962, "Oxtamar", "Afsonalar", 1972 va boshqalar).
Mashhur turk taomlari
Turk oshxonasining mashhur taomlari
1. Kunjut sepilgan teshik kulcha odatda nonushta dasturxoniga tortiladi. Simit bilan birga murabbo yoki pishloq tanovul qilishadi. Simitning hajmi, o‘lchovi va taʼmi har bir viloyatda turlichadir. Izmir shahrida uni gevrek deb atashadi. Shuningdek, simit ko‘chalarda sotiladi. Sotuvchilar uni maxsus aravachada yoki boshlarida olib yurishadi.
2. Gyozleme — qiymali non shaklidagi anʼanaviy turk taomlaridan biri. Gyozleme saj deb ataladigan maxsus tovada pishiriladi. Qiyma ismaloq, pishloq, dengiz mahsulotlari, tuxum, qiyma go‘sht va boshqa narsalardan qilinishi mumkin.
3. Lahmajun navbatdagi mashhur sharqona taomdir. Uni arman, turk yoki arab pitssasi deb ham atashadi. Taomni tayyorlash uchun maxsus yupqa non ustiga qiyma go‘sht, pomidor yoki tomat sousi, bulg‘or qalampiri, piyoz, sarimsoq, ko‘katlar, oregano qo‘yiladi. Lahmajun odatda 150-170 gramm og‘irlikka ega bo‘ladi.
4. Mutanjana — quritilgan mevalar va qo‘y go‘shtidan tayyorlanadigan ovqat.
5. Ko‘zachada pishiriladigan krevetkalar.
6. Iskandar kabob — qo‘zi go‘shti, mayda to‘g‘ralgan non bo‘laklari, eritilgan yog‘ va qatiq tomat sousida tayyorlanadi.
7. Adana kabob — qiyma go‘shtdan sixda tayyorlanadi, ustidan o‘tkir qalampir yoki murch sepiladi.
8. Kyofte — turk kotletlari. Turkiyaning har bir viloyatida o‘ziga xos retsept bo‘yicha tayyorlanadi.
9. Ichiga qiyma solingan midiya.
10. Ziravorlar sepilgan kichik kotletlar.
11. Tantuni — go‘sht va pomidordan tayyorlanadigan taom. Tantuni lavashga o‘ralgan holda yoki oddiy non ichida, shuningdek, nonsiz ham isteʼmol qilinishi mumkin. Tabga ko‘ra ko‘katlar va piyoz qo‘shiladi.
12. Menemen — tuxumga pomidor, piyoz, qalampir aralashtirib pishiriladigan nonushta taomi.
13. Burekas — nafaqat Turkiyada, balki boshqa qo‘shni mamlakatlarda ham mashhur pishiriq. Qatlama hamirdan tayyorlanadi.
Independence (Virginia)
Independence AQShning Virginia shtatida joylashgan shahardir. Grayson County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
909 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 6,1 km2. Shundan 6,1 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi
thumb|Oʻzbekiston SSR madhiyasidan parcha Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi, Oʻzbekiston SSR, OʻzSSR (Узбекская Советская Социалистическая Республика) – Sovet Ittifoqi tarkibiga kirgan respublikalarning biri. Turkiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi, Buxoro Xalq Sovet Respublikasi hamda Xorazm Xalq Sovet Respublikasi hududlarining, asosan, oʻzbeklar va qoraqalpoqlar yashaydigan qismlarida vujudga kelgan. 1924-yildan 1936-yilgacha Oʻzbekiston Sotsialistik Sovet Respublikasi (Узбекская Советская Социалистическая Республика) deb atalgan. Ayrim manbalarda Sovet Oʻzbekistoni deb yuritiladi.
Poytaxt i 1925-yil fevraldan to may oyigacha Buxoro, 1925-yil maydan to 1930-yil dekabrgacha Samarqand, 1930-yil oxiridan Toshkent. Tarkibiga Qoraqalpogʻiston ASSR kirgan. Respublika 11 oblastga boʻlingan, 156 rayon, 123 shahar, 98 shahar tipidagi posyolkasi boʻlgan. Oʻzbekiston SSRning maydoni 447 400 km² boʻlgan.
Bhagmalpur (Uttar Pradesh shtati, Jaunpur tumani)
Qishloq 2008-yildan beri taʼlimga katta e'tibor boʻlib kelgan “Bir bolaga bitta noutbuk” loyihasi doirasida ishlab chiqarilgan noutbuklar qishloq bolalariga tarqatildi. O‘quv kontentidan oflayn rejimda foydalanish imkonini beruvchi katta hajmli ta’lim serveri o‘rnatildi.
Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi
Aholisi
Oʻzbekiston SSR hududi shimol va shimoli-gʻarbda Qozogʻiston SSR, janubi-gʻarbda Turkmaniston SSR, janubi-sharqda Tojikiston SSR, shimoli-sharqda Qirgʻiziston SSR, janubida Afgʻoniston bilan chegaradosh boʻlgan.
Oʻzbekiston SSRda boshqa sovet respublikalaridagi kabi bir necha ommaviy qatagʻon amalga oshirilgan, biroq bunday holatlarga qaramasdan, mamlakatda yuzlab sanoat korxonalari qurilgan, yangi shahar va posyolkalarga asos solingan. Savodsizlikni tugatish ishlari olib borilgan, pedagogik va ilmiy kadrlar tayyorlash maqsadida yangi maktablar, texnikumlar va institutlar ochilgan. Mirzachoʻl va boshqa choʻllarning oʻzlashtirilishi natijasida ekin maydonlari kengaygan.
Tashkil topishi
Oʻrta Osiyoda milliy-hududiy chegaralanish oʻtkazilishi natijasida Turkiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi tugatilib, uning hududi yangi tuzilgan Oʻzbekiston SSR, Turkmaniston SSR, Tojikiston ASSR (Oʻzbekiston SSR tarkibida, 1929-yildan Tojikiston SSR), shuningdek, Qoraqirgʻiz avtonom viloyati (Rossiya SFSR tarkibida; Qirgʻiziston SSR), Qoraqalpoq avtonom viloyati (Qozogʻiston ASSR tarkibida; keyinchalik Qoraqalpogʻiston ASSR, 1936-yildan Oʻzbekiston SSR tarkibida) tarkibiga kiritildi.
Umumoʻzbek sovetlarining Buxoroda boʻlgan birinchi qurultoyi (1925-yil 13–17-fevral)da „Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasini tashkil etish toʻgʻrisida deklaratsiya“ qabul qilindi. Qurultoyda respublikaning oliy organlari: Oʻzbekiston SSR Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi (Oʻzbekiston SSR MIK) va Oʻzbekiston SSR Xalq Komissarlari Soveti (Oʻzbekiston SSR XKS tuzilgan).
Oʻzbekiston SSR Butunittifoq sovetlarining 3-sʼyezdida (1925-yil 13-may)da SSRI tarkibiga kiritilgan. 1927-, 1937-, 1978-yillarda Oʻzbekiston SSR konstitutsiyalari qabul qilingan.
1920-yillar
Respublikadagi dehqonlarni gʻoyaviy jihatdan birlashtirib turgan tashkilotlardan biri „Qoʻshchi“ ittifoqi boʻlgan (1920–1933-yillarda faoliyat koʻrsatgan). 1924-yilda 200 ming kishini oʻziga birlashtirgan bu ittifoq ham asta-sekin bolsheviklarning qishloqdagi mustabid siyosati targʻibotchisiga aylangan. Qishloq kambagʻallarining eng qashshoq qismini oʻzida birlashtirgan bu tashkilot kollektivlashtirish (jamoalashtirish) va „quloqlashtirish“ davrida salbiy rol oʻynadi.
thumb|[[Xalqaro xotin-qizlar kunida paranjilarni yoqib yuborish marosimi. Andijon, 1927-yil.]] Oʻzbekiston SSRda bolsheviklar tomonidan amalga oshirilgan „sotsialistik tajriba“ mahalliy xalq tomonidan norozilik bilan qarshi olindi. Sovet hokimiyatining dastlabki 10 yilliklarida milliy rahbar xodimlar va ziyolilar tomonidan markazning zoʻravonligiga qarshi ochiq tanqidiy fikrlar aytilgan. Muxolifat ayrim davlat va jamoat arboblari, yozuvchilar, shoirlar, maorif xodimlari va huquqshunoslarni oʻzaro birlashtirgan edi.
1925–1929-yillarda Oʻzbekistonda yer-suv islohoti amalga oshirildi. Bu islohot joylarda shart-sharoitlar va tayyorgarlik darajasiga qarab uch bosqichda oʻtkazildi. Keyinchalik qishloq xoʻjaligini kollektivlashtirish amalga oshirilib, kolxoz va sovxozlar tuzildi, biroq shoʻrolar hokimiyati oʻziga toʻq dehqon xoʻjaliklarini „quloq“ („mushtumzoʻr“) sifatida tugatish siyosatini olib borgan.
1930-yillar
Sovet rejimi dastavval mavjud tuzumga muxolifatda turganlarga qarshi repressiya siyosatini amalga oshirgan boʻlsa, 30-yillardan boshlab oʻz xalqiga nisbatan ommaviy terrorni qoʻlladi. XX asr 20-yillarining ikkinchi yarmi va 30-yillar boshida Oʻzbekiston SSRda „Oʻn sakkizlar guruhi“, „inogʻomovchilik“, „qosimovchilik“, „badriddinovchilik“, „milliy ittihodchilar“, „narkompros ishi“ kabi siyosiy ishlar toʻqilishi va Munavvarqori boshchiligidagi milliy ziyolilarning qamoqqa olinishi natijasida koʻplab oʻzbek ziyolilari qatagʻon qilindi. 1931-yil aprelda Moskvada boʻlib oʻtgan sud majlisidan keyin Munavvarqori boshchiligidagi 15 kishi otib tashlandi, qolgan 70 kishi esa uzoq muddatli qamoq jazosiga hukm qilindi.
Oʻzbekiston SSR jamiyatning barcha tabaqalariga yoyilgan hibsga olish toʻlqini ostida qoldi. Davlat va jamiyat arboblari, xoʻjalik rahbarlari va oddiy kishilar bilan bir qatorda milliy ziyolilar ommaviy ravishda qatagʻon qilindi. XX asr oʻzbek adabiyotining arboblari; Fitrat, Choʻlpon va Abdulla Qodiriy va boshqalar otib tashlandi.
1937–1939-yillarda toʻqib chiqarilgan soxta ayblovlar boʻyicha Oʻzbekistonda 41 mingdan ortiq kishi hibsga olinib, ulardan 37 mingdan ortigʻi jazolandi, 6 920 kishi esa otib oʻldirishga hukm qilindi. Umuman olganda, 1937–1953-yillarda Oʻzbekiston SSR Ichki ishlar xalq komissarligi (NKVD) troykasi (uchligi) tomonidan 100 mingdan ortiq kishi qatagʻon qilindi, ulardan 15 ming nafari otib tashlandi. 1936–1940-yillarda faqat davlat va jamoat arboblari, yozuvchilar, shoirlar va olimlardan 5 758 kishi qamoqqa olinib, ulardan 4 811 kishi otib oʻldirishga hukm qilingan edi.
Ikkinchi jahon urushi yillari
Ikkinchi jahon urushi yillarida Oʻzbekiston SSRdan 1,5 million kishi frontga ketgan, ulardan 450 mingdan ortiq kishi jang maydonlarida halok boʻlgan. Fashistlar bosib olgan hududlardan Oʻzbekistonga 1 milliondan ortiq kishi, jumladan, 200 ming bola evakuatsiya qilindi.
1943–1944-yillarda qalmoqlar, qrim tatarlari, chechenlar, ingushlar, olmonlar, qorachoylar, yunonlar, mesxetin turklari, bolqorlar oʻz tarixiy vatani yoki doimiy yashash joylaridan mamlakatning sharqiy hududlariga koʻchirib yuborildi. Qrimdan 151 604 qrim tatarlari, Gurjistondan 110 ming mesxetin turklari, Shimoliy Kavkazdan 175 ming chechen, 20 mingdan ortiq ingush, 4 500 bolqor, arman va yunonlar Oʻzbekiston SSRga koʻchirildi. Koʻchirib keltirilganlar orasida boshqa xalqlarning vakillari ham oz emas edi. Maxsus koʻchirib keltirilganlarning koʻpchiligi kolxoz va sovxozlarga ishga joylashdilar, keyinchalik Mirzachoʻlni oʻzlashtirishda ishtirok etdilar.
Urush yillarida Oʻzbekiston SSR qishloq xoʻjaligi ahli eng murakkab va ogʻir sharoitlarda mehnat qilib, davlatga 4 148 000 tonna paxta, 82 million pud gʻalla, 54 067 tonna pilla, 195 ming tonna sholi, 57 444 tonna hoʻl meva, 36 ming tonna quruq meva, 159 300 tonna goʻsht, 22 300 tonna jun va boshqa mahsulotlarni yetkazib berdilar. Urushda vayron boʻlgan xalq xoʻjaligini tiklashga yordam berish uchun koʻplab oʻzbekistonliklar Rossiya SFSR, Ukraina SSR, Belorussiya SSR va boshqa respublikalarga joʻnatildi.
1940-yillarning ikkinchi yarmi
Urush tugagach, oradan koʻp oʻtmay Oʻzbekiston SSR boʻylab yana bir yalpi qirgʻin toʻlqini yelib oʻtdi. XX asrning 40-yillari oxiri va 50-yillari boshidagi qatagʻonlar, asosan, madaniyat va fan arboblariga qarshi qaratildi. Oʻzbekiston Kompartiyasi MK markazning yoʻl-yoʻriqlariga tayangan holda dunyoqarashi va ijodi partiya mafkurasidan farq qiladigan ijodiy ziyolilar vakillariga qarshi hujum boshladi. Yozuvchi va shoirlardan Said Ahmad, Shukrullo, Mirzakalon Ismoiliy, Shuhrat, Maqsud Shayxzoda, Mirkarim Osim, Hamid Sulaymonov, shuningdek, Muhiddin Qoriyoqubov 1951-yilda „sovetlarga qarshi millatchilik faoliyati“ olib borganlikda ayblanib qamoqqa olindilar va 25 yil ozodlikdan mahrum etildilar. Oʻzbek xalqining faxri hisoblangan Oybek badnom qilindi.
1950–1970-yillar
20-asrning 50–80-yillarida Oʻzbekiston SSRda turli sanoat korxonalari qurilgan, yangi shahar va posyolkalarga asos solingan. Mirzachoʻl va boshqa choʻllarning oʻzlashtirilishi natijasida ekin maydonlari kengaygan. Xalqning turmush darajasi muayyan darajada yaxshilangan. Ayniqsa, Oʻzbekiston iqtisodiyoti markaz manfaatlariga boʻysundirilgan. SSRIning agrar respublikalaridan biriga aylangan Oʻzbekiston SSRda paxta yakkahokimligi oʻrnatilgan. XX asrning 60-yillarida Orol dengizining qurishi boshlandi va u mintaqadagi ekologik muhitga jiddiy zarar yetkazdi.
1980-yillar
XX asrning 80-yillari boshlariga kelganda sovet rejimi, uning siyosiy tizimi va xoʻjalik yuritish usullari oʻzining rivojlanish imkoniyatlarini tugata boshlagan. Oʻzbekiston SSR iqtisodiyoti ham, katta xom ashyo va tabiiy boyliklar zaxirasiga ega boʻlishiga qaramasdan, SSRIning markaziy hududlaridan juda tez ortda qola boshlagan.
thumb|Oʻzbekiston kompartiyasi 60 yilligiga bagʻishlangan pochta markasi SSRI Bosh prokurori huzurida alohida muhim ishlar boʻyicha maxsus 12 kishilik tergovchilar guruhi tuzilib, 1983-yildayoq Oʻzbekiston SSRga yuborilgan edi. Ular keyinchalik markazdan respublikaga kelgan „desantchilar“ga tayanib, Oʻzbekistonda navbatdagi qatagʻonni amalga oshirdi.
Oʻzbekiston SSRda paxta tayyorlash va uni qayta ishlash bilan bogʻliq jarayonlardagi „qoʻshib yozish“, „oʻgʻrilik“, „koʻzboʻyamachilik“, „poraxoʻrlik“ va hokazolarni tergov qiluvchi Gdlyan va Ivanov guruhining talabi bilan respublikadagi jamoa xoʻjaliklari raislari va sovxoz direktorlarining 60 foizi, qishloq xoʻjaligi yetakchi mutaxassislarining 45 foizi, paxtachilik brigada boshliqlarining 35 foizi, shuningdek, koʻplab rahbarlar, viloyatlar va tumanlar partiya qoʻmitasi kotiblari, respublika miqyosidagi partiya, sovet va xoʻjalik rahbarlari oʻz vazifalaridan olib tashlandi va ularga nisbatan jinoiy ish qoʻzgʻatildi.
1983–1990-yillarda Oʻzbekiston SSRda „paxta ishi“ boʻyicha jami 40 ming kishi tergov qilindi, 5 ming kishi esa soxta ayblar bilan jinoiy javobgarlikka tortildi. Tergov jarayonida inson huquqlari toptalib, tutqunlarga jismoniy va ruhiy tazyiq oʻtkazildi. Ularning oila aʼzolari va qarindosh-urugʻlari ham qamoqqa tashlandi.
Mustaqillikka erishishi
Oʻzbekiston SSRda qilingan qatagʻon va yovuzliklar xalq ommasini sovet rejimiga nisbatan nafratini oshirdi, tuzumga boʻlgan munosabatini keskin oʻzgartirdi. Ana shunday murakkab bir vaziyatda respublikada mustaqillik uchun kurash kuchaydi. 1990-yil 20-iyunda Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti „Mustaqillik deklaratsiyasi“ni qabul qildi. 1991-yil 31-avgustda „Oʻzbekiston Respublikasining davlat mustaqilligini eʼlon qilish toʻgʻrisida“ qonun qabul qilinib, Oʻzbekiston mustaqillikka erishdi.
Maʼmuriy boʻlinishi
Oʻzbekiston SSR maʼmuriy jihatdan 1925-yilda dastlab 10 ta viloyat (Samarqand, Toshkent, Fargʻona, Xoʻjand, Buxoro, Namangan, Zarafshon, Surxondaryo, Qashqadaryo, Xorazm) va Tojikiston ASSR (1929-yilgacha Oʻzbekiston SSR tarkibida boʻlgan), 22 uyezd va 241 volostga boʻlingan. 1926-yilda maʼmuriy-iqtisodiy rayonlashtirish amalga oshirilgan.
1987-yilda Oʻzbekiston SSR tarkibiga Qoraqalpogʻiston ASSR (1936-yildan u Oʻzbekiston SSR tarkibida boʻlgan), 12 ta oblast (Andijon, Buxoro, Jizzax, Navoiy, Namangan, Samarqand, Sirdaryo, Surxondaryo, Toshkent, Fargʻona, Xorazm, Qashqadaryo), 155 rayon, 123 shahar, 95 ta posyolka hamda Toshkent shahri kirgan.
Oʻzbekiston SSR poytaxti 1925-yil fevraldan to may oyigacha Buxoro shahri boʻlgan. 1925-yil maydan to 1930-yil dekabrgacha Samarqand shahri poytaxt boʻlgan. 1930-yil oxiridan poytaxt Toshkentga koʻchgan.
Boshqaruv tizimi
Oʻzbekiston SSR tashkil qilinganidan soʻng respublika davlat boshqaruvi organlari Ittifoq organlari tartibida va ulardan andoza olingan holda tuzilgan. Bu ittifoqdosh respublikalarning markazdan turib boshqarishning eng oson va oddiy, shu bilan birga mustahkam shakli edi.
Mehnat ahlining eng ommaviy tashkiloti – kasaba uyushmalari ham partiya qoʻmitalariga toʻla-toʻkis qaram boʻlib qolgan. Mustabid tuzum yosh avlodni kommunistik ruhda tarbiyalashga muntazam eʼtibor qaratgan. Bu ishlar bilan Butunittifoq leninchi kommunistik yoshlar soyuzi (VLKSM) ning Oʻzbekistondagi organi – Oʻzbekiston leninchi kommunistik yoshlar soyuzi (OʻzLKSM) shugʻullangan.
Iqtisodi
Oʻzbekistonning sovet davri tarixi muayyan yoʻqotishlar va fojialar bilan birgalikda katta qurilishlar va sanoat korxonalari bunyod etilgan davr hamdir. Aynan shu davrda Oʻzbekiston SSR zamonaviy qishloq xoʻjaligi respublikasiga aylantirildi. Bu yillarda iqtisodiyot, madaniyat, maorif, sogʻliqni saqlash va ijtimoiy taʼminot sohalarida muayyan yutuqlarga erishildi.
Oʻzbekiston SSRda 1925–1926-yillarda ishchilar soni 11 900 kishiga yetdi. Ularning 29,3 foizini mahalliy millat vakillari tashkil etardi. Oʻzbekiston uchun sanoat qurilishini keng surʼatda jadallashtirish nihoyatda zarur edi. Chunki respublika iqtisodiyoti XX asrning 30-yillari boʻsagʻasida ham agrar xususiyatga egaligicha qolayotgan edi. 1927-yilda Oʻzbekiston SSR xalq xoʻjaligida qishloq xoʻjaligining salmogʻi 62,6 foiz, sanoatning salmogʻi 37,4 foizni tashkil etar, shu bilan birga sanoat ishlab chiqarishning 90 foizi qishloq xoʻjaligi xom ashyosini qayta ishlashga asoslangan edi. Iqtisodiyot xom ashyo yoʻnalishida boʻlganligi sababli Oʻzbekiston SSR sanoati faqat bir tomonlama ixtisoslashtirilayotgan edi: uning 2/3 qismiga yaqini paxta tozalash sanoati hissasiga toʻgʻri kelardi, u butunlay metropoliya ehtiyojlarini qondirishga xizmat qilardi, uning boshqa tarmoqlari oʻz holicha rivojlanib, umuman, SSRI iqtisodiyoti bilan zaif bogʻlangan edi.
Birinchi besh yillik
Sanoatning rivojlantirilishi energetika bazasini kengaytirishni talab qilardi. Fargʻona, Samarqand, Toshkent va boshqa joylarda yangi elektr stansiyalari qurildi. 1932-yilda barcha elektr stansiyalarining soni 1928-yildagi 16 ta oʻrniga 49 taga yetdi, elektr quvvati ishlab chiqarish esa 7 baravardan ziyodroq oshdi.
Ikkinchi besh yillik
Ikkinchi 5 yillik davri (1933–1937)da Oʻzbekiston SSRda barpo qilinadigan sanoat korxonalari mahalliy sharoit va milliy manfaatlarni emas, balki markaz ehtiyojlarini hisobga olib rejalashtirilgan edi. Mas, Chirchiqdagi azotli oʻgʻitlar zavodi va Toshkent toʻqimachilik kombinatini barpo etishdan maqsad Oʻrta Osiyo mintaqasida paxtachilikni rivojlantirishdan iborat boʻlgan. Umuman ikkinchi 5 yillik davrida 189 ta turli sanoat korxonalari va elektr stansiyalari barpo etildi. Ular orasida Fargʻonadagi yigirish-toʻqish fabrikasi, Xavdogʻ va Uchqizil neft konlari, Toshkent matbaa kombinati, Qoʻqon superfosfat zavodi, Buxorodagi issiqlik elektr stansiyalari, Qodiriya va Boʻrjar stansiyalari, Toshkent lok-boʻyoq zavodi va boshqalar bor boʻlib, ular, asosan, Sovet Ittifoqi ehtiyojlarini qondirish uchun xizmat qilgan.
Uchinchi besh yillik
Urushdan oldingi uchinchi 5 yillik davri (1938–1942)da sanoat rivojlanishida siljish kuzatildi. Urushning boshlanishiga kelib, Oʻzbekiston SSRda 134 ta sanoat korxonasi qoʻshimcha ravishda ishga tushirildi. Ular orasida Chirchiq elektr-kimyo kombinati, Toshkent toʻqimachilik kombinatining 2 navbati, Moʻynoqdagi yirik baliq-konserva zavodi bor edi. Chirchiq GES, Olmaliq mis eritish kombinati, Quvasoy GRESi, Tovoqsoy va Samarqand GESlarini qurish, Angrendagi koʻmir konini ishga tushirish jadal surʼatlar bilan bordi.
Urush boshlanishi vaqtiga kelib respublikaning sanoat potensiali 1 445 ta yirik va oʻrta sanoat korxonalarini hamda 19 mingta mayda korxonalarni oʻz ichiga olgan. Oʻzbekiston SSR vositalarini va isteʼmol buyumlarini ishlab chiqaradigan tarmoqlar oʻrtasidagi nisbat jiddiy ravishda oʻzgardi. Yirik sanoat salmogʻi 1928-yildagi 16,3 foizdan 1940-yilda 32,8 foizga koʻtarildi.
Sanoatni kadrlar bilan taʼminlash jarayoni ziddiyatli xususiyatga ega boʻldi. Umuman, shiddatli industrlashtirish surʼatlari ishchilar va muhandis-texnik kadrlar bilan taʼminlashning miqdor jihatidan oʻsishiga obyektiv sharoit yaratdi. Masalan, yirik sanoatda ishchilar sinfining soni birinchi 5 yillikdagi 17,9 mingdan 62,4 ming kishiga yetdi yoki deyarli 3,5 baravar ortdi. 1937-yilga kelib sanoat ishchilarining umumiy miqdori 181 ming kishidan iborat boʻlgan. Lekin ular orasida mahalliy millat vakillari ozchilikni tashkil qilgan.
Urushdan keyingi yillar
Sovet davlatining siyosiy rahbariyati, xalq xoʻjaligini boshqarishda oʻzlari yoʻl qoʻygan xato va kamchiliklar natijasida yuzaga kelgan yoʻqotishlar oʻrnini maʼmuriy buyruqbozlik orqali majburlash va yuqoridan tashkil qilingan „sotsialistik musobaqa“, „zarbdorlik“, „staxanovchilik“ va boshqa bir qator ishchilar harakatlari vositasida „ommaning inqilobiy gʻayrat-shijoati“ni avj oldirish bilan qoplashga intildi.
thumb|left|Oʻzbekiston SSRda paxta yakkahokimligi oʻrnatilgan. Buxoro, 1973-yil. Urbain J. Kinet surati. Oʻzbekiston SSR Sovet Ittifoqiga paxta xom ashyosini yetkazib beruvchi asosiy respublika hisoblangan. Oʻzbekistonda yetishtirilgan paxtaning asosiy qismi Rossiyaning toʻqimachilik fabrikalariga qayta ishlash uchun yuborilgan va chet ellarga eksport qilingan. Oʻzbekiston sanoati, asosan, qishloq xoʻjaligi ehtiyojlariga xizmat qilishga yoʻnaltirilgan edi. Sanoatda qishloq xoʻjaligi mahsulotlariga dastlabki tarzda ishlov beradigan tarmoqlar asosiy oʻrinni egallaydi. Respublika xom ashyosining pirovard mahsuloti Sovet Ittifoqi sanoat markazlarida ishlab chiqarilar, binobarin, foydaning asosiy qismi ham oʻsha yerda qolardi. Shuningdek, Buxoro – Ural va dunyoda eng uzun Oʻrta Osiyo – Markaz gaz quvurlari orqali Oʻzbekistonning tabiiy gazi Rossiya SFSR va Sharqiy Yevropa davlatlariga joʻnatilgan. Lekin respublikadagi shahar va qishloqlarning aksariyat qismi gazlashtirilmagan edi. Oʻzbekistonda qazib olingan oltin, uran va boshqa nodir metallarning eksportidan kelgan valyuta markazning xazinasiga tushgan. Respublikada ishlab chiqarilgan sanoat va qishloq xoʻjaligi mahsulotlari 42 ta mamlakatga eksport qilingan, lekin Oʻzbekiston SSR chet ellar bilan aloqa oʻrnatish, xorijiy firmalar va kompaniyalar bilan bevosita iqtisodiy shartnomalar tuzish huquqidan mahrum edi. Bunday vakolat faqat markazdagi Ittifoq ministrliklari va idoralari zimmasida boʻlgan.
Demografiyasi
Oʻzbekiston SSR aholisi 1926-yilda 5 milliondan ortiq boʻlgan, 1989-yilga kelib 20 millionga yetgan. 1989-yilda Oʻzbekiston SSRda oʻzbeklar (14 milliondan oshiq), qoraqalpoqlar (411 900), tojiklar (933 600), qozoqlar (808 200), qirgʻizlar (174 900), turkmanlar (121 600) yashagan.
Madaniyati
Oʻzbekiston SSRda bolsheviklar partiyasi tomonidan XX asrning 20-yillar oxiri – 30-yillar boshida amalga oshirilgan „madaniy inqilob“ oʻzbek milliy madaniyatiga qattiq zarba berdi. Markaz tomonidan oʻzbek xalqining urf-odatlari va asriy qadriyatlari zararli deb hisoblanib, ular man etildi. Shuningdek, sovet davrida Islom dini va uning qadriyatlari oyoqosti qilindi. Oʻzbek tili ikkinchi darajali tilga, rus tili esa davlat va asosiy muomala tiliga aylantirildi.
Biroq bunday holatlarga qaramasdan, sovet davrida mamlakatda madaniyat sohasida katta yutuqlarga ham erishildi. Savodsizlikni tugatish ishlari olib borildi, pedagogik va ilmiy kadrlar tayyorlash maqsadida yangi maktablar, texnikumlar va institutlar ochildi. Mafkuraviy tazyiqlarga qaramay, Oybek, Gʻafur Gʻulom, Hamid Olimjon, Zulfiya, Abdulla Qahhor, Maqsud Shayxzoda, Mirtemir kabi yozuvchi va shoirlar, Habib Abdullayev, Ibrohim Moʻminov, Obid Sodiqov, Yahyo Gʻulomov kabi olimlar, Olim Xoʻjayev, Razzoq Hamroyev, Shukur Burhonov, Lutfixonim Sarimsoqova, Halima Nosirova, Tamaraxonim kabi sanʼatkorlar yetishib chiqdi.
1929-yilda arab imlosiga asoslangan oʻzbek yozuvi lotin, 1940-yilda esa kirill imlosiga almashtirildi. 1993-yilning 2-sentabrida – Sovet Ittifoqi parchalanib ketib, Oʻzbekiston mustaqillikka erishganidan keyin Oʻzbekistonda lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosini joriy etish toʻgʻrisidagi qonun qabul qilindi. Ammo yangi yozuvga oʻtish jarayoni haligacha oʻz yakuniga yetgani yoʻq.
Sovet davrida oʻzbek tilining ilk keng qamrovli izohli lugʻati hamda oʻzbek tilidagi ilk umumiy ensiklopediya – 14 jildli „Oʻzbek sovet ensiklopediyasi“ chop etildi, minglab xorij yozuvchi va shoirlarining asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilindi.
Chitry-les-Mines
Chitry-les-Mines Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Nièvre departamenti Clamecy tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,2 km2.
Mantoche
Mantoche Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Saône departamenti Vesoul tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
511 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 30,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 16,7 km2. Dengiz sathidan 187 – 249 m balandlikda joylashgan.
NGC 706
NGC 706 Baliq yulduz turkumidagi Sc tipli galaktikadir.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Xola Pristan tumani
Barqarorlik davrida tuman uchta xromadadan iborat edi:
Tuman 46 ta qishloq va 6 ta qishloq aholi punktini oʻz ichiga olgan silrada deb nomlanuvchi 21 ta qishloq jamoalariga boʻlingan. Ukrainaning eng mashhur kurortlaridan biri bo'lgan Zaliznyi porti Xola Pristan tumanida joylashgan edi.
Marianna (Florida)
Marianna AQShning Florida shtatida joylashgan shahardir. Jackson County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
6286 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Al-Alam masjidi
Tavsif
Masjidga poydevor qo‘yish 2010-yilda Janubi-Sharqiy Sulavesi privinsiyasi sobiq gubernatori Nur Alam tomonidan boshlangan. Masjid 2018-yilda ochilgan. Masjid nomi sobiq gubernator ismidan olingan.
Masjid Kendari koʻrfazining oʻrtasida joylashgan boʻlib, Al-Alam masjidi koʻchasi bilan tutashgan. Suv toshqini paytida masjid okeanda suzib yurgandek taassurot qoldiradi. Bu Jiddadagi Al-Rahma masjidi va Kasablankadagi Hasan II masjididan keyin dunyodagi uchinchi suzuvchi masjid hisoblanadi.
Arxitektura jihatidan masjid Saudiya Arabistonining Madina shahridagi Al-Masjid an-Nabaviydan ilhomlangan. Masjidning toʻrtta minorasi Dubaydagi Burj Al-Arab hashamatli mehmonxonasi shaklida qurilgan. Asosiy gumbaz sakkizta gul bargining ochilish va yopilish mexanizmiga ega yarim doira asosga tayangan. Sakkiz raqami ramziy maʼnoda islomni, shuningdek, mahalliy qahramon Xalu Oleoni anglatadi. Gumbaz mexanizmida Germaniya texnologiyasidan foydalaniladi va u al-Masjid an-Nabaviy gumbaziga oʻxshaydi. Masjidning old hovlisida soyabonlar ham mavjud, ular asosiy maydon toʻlganida qoʻshimcha ibodat joyi sifatida ishlatiladi. Ushbu soyabonlarning koʻrinishida ham Madina masjidini taqlid qilingan.
San Mateo de Gállego
San Mateo de Gállego Ispaniyaning Aragón mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Zaragoza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 35.9 km2. Aholisi — 3079 kishi (2010).
IC 2631
IC 2631 Хамелеон yulduz turkumidagi EN (emission tumanlik) tipli galaktik tumanlik, oʻta yangi yulduz qoldigʻidir.
Park Mun Sung
Park Mun-sung (1974-yil 22-aprelda tugʻilgan) — janubiy koreyalik sport sharhlovchisi. U FIFA Online 3 sharhlovchisi.
Tug'ilgan:
1974-yil 22-aprel (48 yosh)
Uijongbu, Gyeonggi viloyati , Janubiy Koreya
Kasbi:
1054 (son)
1054 (bir ming ellik to‘rt) — 1053 va 1055 orasida joylashgan natural son.
Ushbu songa eng yaqin tub sonlar
Ulam spiraliga koʻra, binafsha fondagi sonlar tub sonlar, yashil fondagi sonlar esa kvadrat ildizdan chiqadigan sonlardir.
Park Mun Sung
Estrada shoulari
Yil:
2016-yil Yugurayotgan odam Qism - 283
2020-yil Fly Shoot Dori - yangi boshlanish 1-qism
Hagnau am Bodensee
Hagnau am Bodensee Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Bodenseekreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 2,93 km2. Aholisi — 1450 kishi (2010).
Hududi
Hagnau am Bodenseening hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Qizil gʻozlar
Qizil gʻozlar, flamingolar — qushlar turkumi. Baʼzan laylaksimonlar turkumi tarkibiga kenja turkum maqomida ham kiritiladi. 6 turi maʼlum. Janubiy Gʻarbiy Yevropa, Afrika, Janubiy Gʻarbiy Osiyo, Janubiy va Markaziy Amerika hamda Shimoliy Amerikaning jan. qismida tarqalgan. Tanasi 91 — 120 sm, qanoti 43—49 sm, ogʻirligi 3–4 kg. Tumshugʻi katta, pastga qayrilgan. Jagʻining chetlarida shoxsimon plastinkachalar joylashgan boʻlib, suv yoki suyuqroq balchiqdan oziq moddalarni suzib olishiga yordam beradi. Oyoq va boʻyni uzun, barmoqlari orasida suzgich parda bor. Pushti, oq, yirik patlari qora. Dengiz va shoʻr koʻl qirgʻoqlariga koloniya boʻlib (baʼzan bir necha mingtasi birga) uya quradi. Oddiy qizil gʻoz Kaspiy dengizining shim.sharqiy qismi va Qozogʻistonning shoʻr koʻllari atrofi (odam borishi qiyin joylar) da yashaydi. Konussimon, balandligi 10—60 sm li uyasini balchiq yoki qumdan yasaydi. 1—3 ta tuxum qoʻyadi. Tuxumini nari va modasi navbat bilan 30—32 kun bosadi. Qizil gʻozlar urugʻ, suvoʻtlar, qisqichbaqasimonlar, mollyuska va suv hasharotlari bilan oziqlanadi.
San Paolo di Jesi
San Paolo di Jesi Italiyaning Marche mintaqasida joylashgan kommunadir. Ancona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 10 km2. 873 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Stuart McKinstry
Stuart Adamson McKinstry (2002-yil, 18-sentyabrda tugʻilgan) — shotlandiyalik professional futbolchi, Premier Leaguening Leeds United klubidan ijaraga olingan Motherwell klubida qanot himoyachisi sifatida oʻynaydi.
Wishaw shahrida tugʻilgan McKinstry 2019-yil yozida Leeds Unitedga oʻtishdan oldin Motherwell akademiyasining oʻyinchisi edi. U 2021-yilda kattalar jamoasi safida debyut qilgan.
[[england|🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿]] Motherwell
Wishaw shahrida tugʻilgan McKinstry bolaligida Motherwell klubiga muxlislik qilgan, uning ikkala ota-onasi ham Motherwell muxlislari boʻlganlar. U 10 yoshida Motherwell akademiyasiga qoʻshildi va asosiy jamoaga oʻtdi va 2018-yil, 26-dekabrda Kilmarnock klubidan 0:1 hisobida magʻlubiyatga uchragan oʻyinda Motherwell klubi qaydnomasiga kiritilgan.
[[england|🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿]] Leeds United
McKinstry 2019-yil yozida Leeds United akademiyasiga qoʻshildi va 2019-yil sentabr oyida klub bilan professional shartnoma imzoladi, shartnoma 2022-yilgacha amal qiladi. 2020-yilning avgustida u klub bilan 2023-yilning yoziga qadar amal qiladigan yangi shartnoma tuzdi. U 2021-yil, 21-sentyabrda Fulham bilan 0:0 hisobidagi Angliya kubogi oʻyinida zaxira oʻrindigʻida birinchi jamoada debyut qildi, McKinstry gʻalaba penaltisini urdi va Leeds penaltilar seriyasida 6:5 hisobida gʻalaba qozondi. McKinstry Premyer ligadagi debyutini 2021-yil, 21-noyabrda Leedsda Tottenhamga qarshi oʻyinda (2:1) ikkinchi boʻlimda zaxiradan maydonga tushgan holda oʻtkazdi.
[[england|🏴󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿󠁧󠁢󠁥󠁮󠁧󠁿]] Motherwell (ijara)
2022-yil, 17-avgustda Motherwell McKinstryning Leeds Uniteddan mavsumiy ijara shartnomasi asosida klubga qaytishini eʼlon qildi.