cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hans Bass
1972 yildan 1978 yilgacha Westfälische Vilgelms-Universität Myunstersterda iqtisodiy, iqtisodiy va ijtimoiy tarixni, shuningdek antropologiya va psixologiyani oʻrgangan va iqtisod mutaxassisligini tugatgan. Vijdonli eʼtiroz bildiruvchisi sifatida u ikki yillik davlat xizmatini oʻtagan.
Bass Gyote institutining tashqi madaniy siyosat va tillarni oʻqitish sohasidagi ichki tayyorgarligini tugatdi va keyin Gyote institutida, shu jumladan Shanxaydagi Tongji universitetida oʻqituvchi boʻlib ishladi.
1990 yilda u Myunsterdagi Richard X. Tillidan iqtisodiyot va ijtimoiy tarix boʻyicha doktorlik dissertatsiyasini oldi.
Xans-Xaynrix Bass kichik korxonalarni rivojlantirish va oʻqitish dasturida ilmiy xodim boʻlib ishlagan (hozirgi Leyptsig universiteti) va Bremen universitetining Jahon iqtisodiyoti va xalqaro menejment institutida dotsent boʻlgan. 2000 yildan 2020 yilgacha Xalqaro iqtisodiy dasturning direktori boʻlgan. Tashrif buyuruvchi professor sifatida u Aychi universiteti, Toyoxashi (Yaponiya), Benin universiteti, Benin shahri (Nigeriya), Tashqi savdo akademiyasi, Moskva (Rossiya), Buxoro davlat universiteti (Oʻzbekiston), Sian Jiaotong universiteti (Xitoy).
Bass Vena amaliy fanlar universiteti akademik psixologiya institutida aloqa va kasbiy psixologiya sohasidagi sertifikatlangan mediator va oʻqituvchidir.
Kolla, Bordj Bou Arreridj
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Colla Jazoirning Bordj Bou Arréridj viloyatidagi shaharcha va kommunadir. 1998-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 7,963 kishidan iborat. 2008-yilda aholi soni 6123 nafarni tashkil etdi. Kommunada 2008-yil holatiga koʻra, taxminan 3250 erkak va 2783 ayol bor.
Chaudenay (Saône-et-Loire)
Chaudenay Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Saône-et-Loire departamenti Chalon-sur-Saône tumani tarkibiga kiradi.
Bayzaq (Jambul viloyati)
Bayzaq (Байзақ) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Bayzaq tumanidagi qishloq. Boʻtamoʻynoq qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Viloyat maʼmuriy markazi Taraz shahridan 8 km shimoli-sharqda joylashgan. KATO kodi — 313633100. Qishloq hozirgi nomini 1993-yilda Krasnaya Zarya (avvalgi Novonikolaevka) va Kenes qishloqlarining birlashishi natijasida olgan.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 2784 kishini (1408 erkak va 1376 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda 3884 kishi (1967 erkak va 1917 ayol) yashagan.
Chaudenay (Saône-et-Loire)
Aholisi
830 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 101,2 nafar kishi.
Alliteratsiya
Alliteratsiya (Tavze) — sheʼrda, jumlada, bandda va qisman nasriy asarlarda ham bir xil undosh tovushlarning takrorlanishi. Tovushlar ohangdorligi, asosan bir xil tovushlarning takrorlanishidan hosil boʻlgan ohangdorlik alliteratsiya deb yuritiladi.
Alliteratsiya (lot. ad ga, da, littera — harf) — qarang Saj.
Misol: Qaro qoshing, qalam qoshing,
Qayiq qayrilma qoshing, qiz,
Qilur qatlimga qasd, qayrab
Qilich qotil qaroshing, qiz…
(Erkin Vohidov)
Arquata Scrivia
Arquata Scrivia, Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan shahardir. Alessandria (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 23,36 km2. 5848 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).
Chaudenay (Saône-et-Loire)
Geografiyasi
Maydoni — 8,2 km2.
NGC 1100
NGC 1100 Eridan yulduz turkumidagi SBa tipli galaktikadir.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Sauviat-sur-Vige
Sauviat-sur-Vige Fransiyaning Limuzen mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Vienne departamenti Limoges tumani tarkibiga kiradi.
Vicién
Vicién Ispaniyaning Aragón mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Huesca provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — km2. Aholisi — 122 kishi (2010).
Wolf UX
<indicator name="0-coord"> 14ч 52м 10,58с −45° 54′ 14,33″ UX Wolf (UX Lupi) yagona oʻzgaruvchan yulduz [3][4][5][6] Boʻri yulduz turkumida Quyoshdan taxminan 67808 yorugʻlik yili (taxminan 20790 parsek) masofada (parallaks qiymatidan hisoblangan). Yulduzning zohiriy kattaligi +13,5 m dan +12,58 m gacha.
Harakteri
UX Volca - sariq pulsatsiyalanuvchi W tipidagi oʻzgaruvchan Virgo (CWA) yulduzi [2][8] spektral sinf G. Samarali harorat taxminan 5400 K[1].
2001-yilda Yaponiya erkaklar milliy futbol terma jamoasi
Yaponiya erkaklar milliy futbol terma jamoasi (Yaponiya milliy futbol terma jamoasi) (サッカー日本代表 Soccer Nippon Daihyō) – xalqaro erkaklar futbol musobaqalarida Yaponiya sharafini himoya qiladi .Yaponiya milliy futbol terma jamoasi faoliyati Yaponiya Futbol Assotsiatsiyasi tomonidan boshqariladi. Hozirda Yaponiya milliy futbol terma jamoasi bosh murabbiyi Alberto Zaccheroni hisoblanadi.
Yaponiya milliy futbol terma jamoasi soʻnggi 10 yillikda uchta bosh murabbiy boshqaruvini boshidan oʻtkazgan. Ular: Vahid Halilhodžić, Akira Nishino va Hajime Moriyasu.
Yaponiya milliy futbol terma jamoasi Osiyo qitʼasidagi (AFC futbol konfederatsiyasida) eng omadli va kuchli jamoadir. Yaponiya milliy futbol terma jamoasi ketma-ket oxirgi 7ta FIFA Jahon chempionatida ishtirok etib kelmoqda (1994/1998/2002/2006/2010/2004/2018). Yaponiya milliy futbol terma jamoasi, shuningdek, 2002 va 2010-yilgi FIFA Jahon chempionatlarida pley-of bosqichiga chiqishga muvaffaq boʻlgan. AFC doirasidagi xalqaro turnirlarda Yaponiya milliy futbol terma jamoasi 1992, 2000, 2004 va 2011-yillari AFC Osiyo kubogida chempion boʻlgan. Bundan tashqari Yaponiya milliy futbol terma jamoasi 2001-yilgi FIFA Konfederatsiyalar kubogi musobaqasida 2-oʻrinni egallagan.
Ushbu maqolada Yaponiya milliy futbol terma jamoasining 2001-yilda qatnashgan barcha xalqaro va mintaqaviy turnirlari, oʻzaro oʻrtoqlik uchrashuvlari, bir soʻzda, Yaponiya milliy futbol terma jamoasi 2001-yilda oʻtkazgan barcha oʻyinlar statistikasi haqida maʼlumot berilgan.
Yaponiya milliy futbol terma jamoasining 2001-yil davomidagi statistikasi
Quyidagi jadvalda Yaponiya milliy futbol terma jamoasi safida maydonga tushgan futbolchilarning yil davomidagi barcha statistikasi berilgan.
Jadvalning oraliqdagi ustunlarida 2001-yil davomida terma jamoaning oʻtkazgan oʻyinlar sanasi keltirilgan. Bu ustunda berilgan raqamlar dastlab oy, keyin esa kun hisobini (masalan, 02.28 28-fevral) anglatadi.
Roʻyxatning oxiridan bitta oldingi ustunda futbolchilarning Yaponiya milliy futbol terma jamoasi safida 2001-yil davomida jami necha bor maydonga tushganliklari (va qavs  (-) ichida agar futbolchilar Yaponiya milliy futbol terma jamoasi safida gol urgan boʻlsa necha bor gol urganliklari) haqida maʼlumot berilgan. Jadvalning soʻnggi ustunida futbolchilarning Yaponiya milliy futbol terma jamoasi safida, umuman, 2001-yilga qadar barcha vaqtlardagi maydonga tushganliklari va nechta gol urganliklari (qavs ichida) haqida maʼlumot keltirilgan.
Shartli belgilar:
- belgisi futbolchining Yaponiya milliy futbol terma jamoasining oʻsha sanadagi oʻyinida maydonga tushmaganini bildiradi;
M belgisi futbolchining ustun tepasida turgan sanada boʻlib oʻtgan uchrashuvda Yaponiya milliy futbol terma jamoasi safida maydonga tushganini anglatadi;
(_) (yaʼni qavs ichidagi biron son) belgisi futbolchining Yaponiya milliy futbol terma jamoasi safida nechta gol urganligini bildiradi (faqat gol urgan boʻlsa, gol urmagan boʻlsa ushbu belgi qoʻllanilmaydi).
Reichstädt
Reichstädt Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Greiz tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 5,03 km2. 375 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Reichstädtning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Big Lake (Washington)
Aholisi
1153 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
IC 4641
IC 4641 Apus yulduz turkumidagi Sc (ixcham spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Big Lake (Washington)
Geografiyasi
Maydoni — 12,2 km2. Shundan 10,2 km2 quruqlik, 2,0 km2 esa suv maydonidir.
Anafora
Anafora (takror) - sheʻr yoki banddagi misra, gaplarning boshidagi soʻz yoki soʻz birikmasining boshqa misralar boshida aynan takrorlanib kelishi.
Misol:            Endi odam quldek sotilmas,
Endi odam oʻtga otilmas,
Endi unga qafas boʻlmas jon,
Endi dunyo boʻlmaydi zindon.
(Hamid Olimjon "Zaynab va Omon"dagi Sobir gapi)
Westville (Florida)
Westville AQShning Florida shtatida joylashgan shahardir. Holmes County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
230 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 19,3 km2. Shundan 18,8 km2 quruqlik, 0,5 km2 esa suv maydonidir.
IC 3065
IC 3065 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi S0-a (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Antimony (Utah)
Antimony AQShning Utah shtatida joylashgan shahardir. Garfield okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
122 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 4,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 26,2 km2. Shundan 26,2 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 1967 m balandlikda joylashgan.
Aziziye, Bergama
Aziziye — Izmir viloyatining Bergama tumanidagi mahalla.
Tarixi
Aziziye; Ilgari maʼmuriy boʻlinma sifatida qishloq boʻlgan boʻlsa, 2012-yilgi qonun oʻzgarishidan keyin mahallaga aylandi.
Forest Acres (Janubiy Karolina)
Geografiyasi
Forest Acres shahri 34.03861°N, -80.9675°W (34,038687, −80,967446) koordinatalarda joylashgan.
Isakovka (Vinogradov qishloq okrugi)
Isakovka — Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Qiziljar tumanidagi qishloq. Kato kodi — 595045200.
Forest Acres (Janubiy Karolina)
Demografiyasi
2000-yilgi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 10 558 kishi, 4 987 xonadon va 2 842 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 2300,9 nafar kishi toʻgʻri keladi. Shaharning irqiy tarkibi 80,87% oq tanli, 15,52% afro-amerikalik, 0,19% tubjoy amerikalik, 1,16% osiyolik, 0,01% Tinch okeani orollari, 1,02% boshqa irqlardan va 1,22% ikki yoki undan ortiq irqlardan. Aholining 2,54% ispan yoki lotin millatiga mansub.
Shaharda 4 987 ta uy xoʻjaligi boʻlib, ulardan 22,6% 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 44% er-xotinlar birga yashaydilar, 10.7% eri boʻlmagan ayollar, 43% esa oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 37,3 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 15,9 foizida esa 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor edi. Uy xoʻjaliklarining oʻrtacha kattaligi 2,09, oilaning oʻrtacha kattaligi 2,76 edi.
Shaharda aholi keng tarqalgan boʻlib, 19,9% 18 yoshgacha, 6,6% 18 yoshdan 24 yoshgacha, 27,6% 25 yoshdan 44 yoshgacha, 23,7% 45 yoshdan 64 yoshgacha va 22,2% 65 yosh yoki yoshi kattaroqdir. Aholining oʻrtacha yoshi 42 yosh edi. Har 100 ayolga 81,2 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 77,1 erkak toʻgʻri keladi.
Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 46 628 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 62 026 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 38,277 dollar, ayollar uchun 31 438 dollar edi. Shaharning jon boshiga toʻgʻri keladigan daromadi 29 907 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 5,2 foizi va aholining 7,4 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 12 foiz 18 yoshgacha boʻlganlar va 3,9 foiz 65 va undan katta yoshdagilar qashshoq hisoblanadi.
NGC 1101
NGC 1101 Kit yulduz turkumidagi S0 tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Edouard Stephan 1876-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Moutiers (Eure-et-Loir)
Moutiers - Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Eure-et-Loir departamenti Chartres tumani tarkibiga kiradi.
IC 3066
IC 3066 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi Sbc (ixcham choʻziq spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Moutiers (Eure-et-Loir)
Aholisi
218 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,6 nafar kishi.
Qoraqalpogʻiston (maʼnolari)
Qoraqalpogʻiston:
Moutiers (Eure-et-Loir)
Geografiyasi
Maydoni — 20,5 km2.
Chauffailles
Chauffailles Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Saône-et-Loire departamenti Charolles tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
4119 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 181,5 nafar kishi.
Gurrea de Gállego
Gurrea de Gállego Ispaniyaning Aragón mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Huesca provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 192 km2. Aholisi — 1664 kishi (2010).
Bazarbay (Jambul viloyati)
Bazarbay (Базарбай) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Bayzaq tumanidagi ovul. Sarikemer qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 313630200.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 760 kishini (394 erkak va 366 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 275 kishi (139 erkak va 136 ayol) yashagan.
Çiçekköy (Yapraklı)
Çiçekköy— Turkiyaning Çankırı viloyatining Yaprakli tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 62 nafar (2021).
Kapital bank (Ozarbayjon)
Kapital Bank Ozarbayjonda faoliyat yurituvchi tijorat bankidir.
Kelib chiqish tarixi
1874-yil 24-iyul mamlakatda birinchi bo'lib ochilgan Kapital bank tashkil topgan kun. Kapital Bank Ozarbayjon Sberbankining huquqiy vorisi hisoblanadi.
Bankning birinchi xizmat ko'rsatish joyi 1874-yil 24-iyulda omonat kassasi sifatida o'z faoliyatini boshlagan.
Omonat kassalari birinchi martda Rossiya Davlat bankining Boku shahar o'z ish faoliyatini boshladi. Filialning asosiy rahbari Ivan Samsonovich Xandozhevskiy bo'lgan. Hisob qo'mitasi tarkibiga Gadji Zeynalabdin Tagiyev, Gadji Baba Gashimov, Gadji Shixali Dadashev kabi taniqli ozarbayjonlar kirdi.
Ozarbayjon Demokratik Respublikasi e'lon qilingandan so'ng, 1919-yil 30-sentyabrda Ozarbayjon Davlat banki ochildi va 1919-yil 1-dekabrdan boshlab jamg'arma kassalari faoliyati tiklandi.
1920-yil 28-aprelda ADR tarqalgandan keyin Ozarbayjon Inqilobiy qoʻmitasining 1920-yil 9-iyundagi asta sekinlik bilan Rossiya Davlat bankining Boku boʻlimining faoliyati toʻxtatildi.
1924-yil yanvar oyida Ozarbayjon SSR Davlat banki qoshida davlat mehnat omonat kassalari tashkil etildi. 1988-yilda ushbu kassalar SSSR Sberbankining Ozarbayjon Respublika bankiga birlashtirildi. 1992-yil 11-fevralda ushbu bank maqsadi Ozarbayjon Respublikasi Sberbanki tashkil topdi.
2000-yil 21-fevralda Sberbank, Ozarbayjon Agrosanoat banki va Ozarbayjon sanoat investitsiya bankining birlashishi natijasida Ozarbayjon Birlashgan Universal Aksiyadorlik Banki (BUSBank) tashkil etildi.
2004-yil 29-dekabrda bank rahbarlarining keyingi yig‘ilishida BUSBank nomini o‘zgartirish va Bankka " Kapital Bank " nomini berish to‘g‘risida qaror qabul qilindi.
Faoliyat
Kapital Bankning asosiy aksiyalaridan biri bu: Pasha Holding — 99,87%. Bankning ustav kapitali miqdori 185 million manatni, amalda esa 50 million manatni tashkil etadi.
Bank mijozlari hizmatlari ichida to‘lov kartalaridan 3 milliondan ortiq faol foydalanuvchi bor. Bu ko‘rsatkich bo‘yicha bank Ozarbayjonda yetakchi banklardan hisoblanadi.
Kapital Bank Ozarbayjondagi eng katta xizmat ko'rsatish markaziga ega bo'lgan moliyaviy institutdir. Bank har tomonlama yaxshi hisoblanib unda 3 milliondan ortiq jismoniy shaxslarga va 22 mingdan ortiq chakana savdo korxonalariga bank xizmatlarini ko‘rsatmoqda. Yuridik shaxslar. Bank aniq sektorni rivojlantirishga qaratilgan bir qator ijtimoiy davlat  dasturlarida ham ishtirok etadi.
2022-yil avgust holatiga bankning 106 ta filiali va 24 ta filiali mavjud.
Ninachi
=== Ninachi — dunyo faunasida 6650 dan ortiq turni oʻz ichiga olgan qadimgi uchuvchi hasharotlar guruhi. Bular nisbatan katta hasharotlar boʻlib, harakatlanuvchi boshi, katta koʻzlari, kalta choʻtkasimon antennalari, choʻzilgan ingichka qorinlari va zich tomirlar tarmogʻiga ega boʻlgan toʻrtta shaffof qanotli. Ninachilar pashshaga oʻxshash turli hasharotlar bilan oziqlanadigan faol ixtisoslashgan yirtqichlardir. Ninachi vakillari butun dunyo boʻylab keng tarqalgan boʻlib, Antarktidadan tashqari barcha qitʼalarda uchraydilar. === thumb Nunachi guruxining barcha aʼzolari amfibiya turmush tarzini olib boradilar. Tuxum va lichinkalar suv muhitida rivojlanadi, kattalar (kattalar) quruqlikda yashaydilar, havo muhitini oʻzlashtiradilar va ajoyib uchuvchilarga aylanadilar. Voyaga yetgan ninachilar yashash joyini tanlashda faqat suv havzalari qirgʻoqlari bilan cheklanib qolmaydi va ulardan uzoq masofalarga uchib, oʻtloqlarda, oʻrmon chekkalarida va hatto aholi punktlarida uchrashishi mumkin. Tugallanmagan transformatsiya bilan rivojlanadi: tuxum, lichinka va kattalar bosqichlari mavjud. Lichinkalar (ular nimfalar yoki naiadlar deb ham ataladi) har xil turdagi suv havzalarida — asosan turgʻun koʻllar, koʻllar va botqoqlarda, shuningdek, daryolar, daryo qirgʻoqlari va botqoqli suv havzalarida, sunʼiy suv havzalari va ariqlarda ham rivojlanadi. Voyaga yetgan ninachilar singari, lichinkalar yirtqich hisoblanadi. Ular suv hasharotlari va boshqa umurtqasiz hayvonlarni ovlaydi.
Kapital bank (Ozarbayjon)
Ulushi
2012-yilda Fitch Ratings va Moodys xalqaro reyting agentliklari tomonidan Kapital Bankga reyting baholari berilgan. Fitch agentligi             " Kapital Bank " ga uzoq muddatli " B+ " reytingini berdi va bank reytingini "barqaror" deb belgiladi. Qisqa muddatli reyting  B , qo'llab-quvvatlash reytingi  4  darajasida edi. Moody’s Investors Service agentligi bankning xorijiy valyutadagi uzoq muddatli investitsiya reytingini " Ba3 " va moliyaviy qo‘llab-quvvatlash reytingini " E+ " darajasida belgiladi. Barcha reytinglarga meyoriy prognoz berilgan.
Ninachi
Ninachilar odamlar uchun katta ahamiyatga ega. Qon soʻruvchi hasharotlar, qishloq va oʻrmon xoʻjaligining bir qator zararkunandalari sonini tartibga solishda ularning roli katta. Baʼzi hollarda ninachi lichinkalari zararli boʻlishi mumkin. Bundan tashqari, baʼzi turlarning lichinkalari oraliq xostlar boʻlishi mumkin, gelmintlar kabi.
Kapital bank (Ozarbayjon)
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Ninachi
Entomologiyaning ninachilarni oʻrganishga bagʻishlangan boʻlimi odonatologiya deb ataladi. thumb
= Etimologiyasi = Ninachilar guruhining ilmiy lotincha nomi sifatida ishlatiladigan Odonata atamasi birinchi marta 1793-yilda daniyalik entomolog Iogan Kristian Fabrisius tomonidan kiritilgan boʻlib, uni yunoncha „tish“ deb talqin qiladi. Chunki ninachilarning ustki jagʻlarida tishlari borligi sababli, boshqa hasharotlarning koʻpchiligida ham tishli mandibulalar mavjud[1].
= Turlarning soni va tarqalishi = Ninachilar juda xilma-xildir. Shu bilan birga, tasvirlangan baʼzi turlar bir joydan topilgan topilmalardan maʼlum, baʼzilari esa bitta namunadan maʼlum boʻlgan lichinka bosqichi nomaʼlum. Baʼzi turlarning biologiyasi hali ham oʻrganilmagan[1].
2013-yil avgust holatiga koʻra tasvirlangan ninachi turlarining soni 6650 ta, shu jumladan 608 tasi fotoalbomlari mavjud[1]. Har yili bir necha oʻnlab yangi turlar tavsiflanadi va bundan ikki yil oldin 5899 ta zamonaviy tur koʻrsatilgan edi[2]. thumb
Tur ichida juda tor va juda keng tarqalgan guruhlar va turlar mavjud. Ninachilarning hayot davrlarining plastisitivligi, bu ularga havo muhitining optimal harorati va boshqa sharoitlarini tanlash imkonini beradi, koʻplab turlar turli kenglik zonalari va vertikal kamarlarni egallagan keng diapazonlarni hosil qilgan. Baʼzi ninachilarning yashash joylari bir nechta tabiiy zonalarni qamrab oladi. Masalan, hushyor imperator va Phonskolomb ninachi Afrika janubidan Shimoliy Evropadagi Arktika doirasigacha boʻlgan ulkan hududda tarqalgan. Ninachilarning eng keng tarqalgan va baland uchuvchi turlari — bu Antarktidadan tashqari barcha qitʼalarda uchraydigan qizil adashganlar[1]. Himoloyda 6200 m balandlikda qayd etilgan. Ninachilarning bu turi Bikini atollida yadroviy sinovlar oʻtkazilgandan soʻng (1946-1958-yillarda) birinchi boʻlib joylashdi va Pasxa orolida yashovchi yagona tur hisoblanadi[2].
Basaluzzo
Basaluzzo Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Alessandria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 15 km2. 1949 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Ninachi
Shu bilan birga, boshqa turlar cheklangan diapazonga ega yoki endemikdir. Shunday qilib, Yelizabetaning olovli shari faqat Bolqon yarim orolining janubidagi 8 ta yashash joyida maʼlum boʻlgan[1] va tojli toʻr qorni Oʻrta Osiyo togʻlariga endemikdir[2]. Aksariyat zamonaviy turlar tropik va nam subtropiklarda yashaydi[3]. Dragonflies, shuningdek, qurgʻoqchil hududlar va choʻllarda yashaydi, bu erda ularning lichinkalari rivojlanishi koʻp yillik suv havzalarida va vohalarda sodir boʻladi. Hatto Afrikaning Sahara, Namib choʻli, Arab va Somali choʻllarida (Ischnura saharensis, Aeshna minuscula, Paragomphus sinaiticus, Agriocnemis sania, Enallagma somalicum, Urothemis thomasi va boshqalar) yashaydigan bir qator endemik turlar mavjud.)[4][5]. Janubiy Afrikaning quruq yerlarida koʻpchilik turlarning asosiy yashash joylari savannalarda[5].
Rossiyada ninachilar butun mamlakat boʻylab keng tarqalgan (qurgʻoqchil hududlar bundan mustasno), ularning faunasi 150 ga yaqin turni oʻz ichiga oladi[1]. Qozogʻiston faunasida ninachilarning 87 turi[2][3], Ukraina faunasi 76 turgacha[4][5], Belarus faunasi esa 68 turga[6][7] kiradi. Sobiq SSSR hududida ninachilarning jami 172 turi va 69 kenja turi roʻyxatga olingan boʻlib, ular har uch turkumning 10 oilasidan 52 avlodga tegishli. Braziliyada rekord darajadagi ninachi faunasi qayd etilgan — 828 tur[8].
= Sistematikasi = Yuqori morfologik ixtisoslashuvni hisobga olgan holda, ninachilar hasharotlar sinfida alohida oʻrin egallaydi va Infraclassga tegishlidir Ancient Ptera, shu bilan birga, baʼzi entomologlar ularni mustaqil boʻlim yoki infraclass Libellulones ga ajratadilar.
= Tasniflanishi = Ninachilar uchta kichik turkumga boʻlingan: homoptera (Zygoptera), heteroptera (Anisoptera) va Anizozigoptera (Yaponiya va Hindistonda 4 ta zamonaviy tur). Hozirgi vaqtda olimlar 40 ga yaqin oilaga birlashtirilgan ninachilarning 6650 dan ortiq turlarini bilishadi.
Ninachi hasharotlar evolyutsiyasi
Ninachilar hasharotlarning eng qadimiy guruhlaridan biridir. Bu guruh ibtidoiy skarabeon hasharotlaridan (Scarabaeones) erta Karbondayoq ajralib chiqqan. Oʻtmishda ninachilar ham koʻp va xilma-xil boʻlgan, buni turli geologik yoshdagi choʻkindilarda ularning qoldiqlarini tez-tez topib olish dalolat beradi. Shu bilan birga, ninachilarning geologik tarixida hali koʻp boʻshliqlar mavjud.
Guruhning bir qismi sifatida yirik ninachiga oʻxshash hasharotlar Meganeurina zamonaviy ninachilar qanotiga xos boʻlgan tugun va pterostigma kabi tuzilmalarning yoʻqligi sababli ibtidoiy hisoblanadi. Bu hasharotlar Karbonning birinchi davri oxirida paydo boʻlgan. Meganeurinlar evolyutsiyasining asosiy yoʻnalishi hajmini oshirish edi, ularning eng qadimiy va ibtidoiy (oila vakillari Eugeropteridae) kichik edi — qanotlarning uzunligi 4-5 sm dan oshmadi. Erta Perm davrida bu ninachilar orasida haqiqiy gigantlar paydo boʻldi: Meganeuropsisda qanotlari 70 sm dan oshdi, bu ularni barcha maʼlum hasharotlar ichida eng kattasi qiladi. Karbon davrining oxiri — erta Perm davrlarida meganeurinlar tropik botqoqli oʻrmonlarda keng joylashib, oʻzining eng yuqori choʻqqisiga chiqdi. Perm davrining oxiriga kelib, ularning xilma-xilligi pasayib ketdi va Triasga faqat bitta oila, Triadotypidae oʻtdi. Perm davrining ikkinchi yarmida meganeurin ninachilaridan ikki guruh avlodlar paydo boʻldi: Ditaxineurina va Kennedyina (infraorder Kennedyomorpha) asosan permiyaliklar, qanotli Triadophlebiina esa Trias davriga xos edi. Kennedyina kichik va oʻrta boʻyli hasharotlar, oʻtkir poyali qanotlari dam olish holatida qorin boʻshligʻida dorsal yuzalar ichkariga oʻralgan holda egilgan. Kennedyinaning barcha vakillari pterostigmaga ega boʻlib, tugunni rivojlantirdilar va oyoqlardan hosil boʻlgan va oʻljani ushlash uchun ishlatiladigan „tuzoq savati“ ifoda etilmagan. Oyoqlarning tuzilishiga koʻra, bu hasharotlar qoʻngan hasharotlarni ushlash orqali ovlangan. Gigant meganevrin ninachilarga eng yaqin boʻlgan ditaxineurina boʻlib, ularning oyoqlari allaqachon „tutqich savatini“ tashkil etgan va qanotlarda tugun va pterostigma paydo boʻlgan. Ditaxineurina erta Perm davrida gullab-yashnagan va uning tugashi bilan nobud boʻlgan. thumb
= Tashqi tuzilishi = Barcha hasharotlar singari, ninachilarning tanasi uchta asosiy qismdan iborat: bosh, koʻkrak va qorin. Tashqarida, tana tashqi skeletni hosil qiluvchi qattiq xitin qoplamasi bilan himoyalangan.
= Adabiyot =
= Havolalar =
Sütpınar
Sütpınar — Turkiyaning Erzinjon viloyati Erzinjon tumanidagi qishloq.
Apple Valley (Utah)
Apple Valley AQShning Utah shtatida joylashgan shahardir. Washington okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
701 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hermaringen
Hududi
Hermaringenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Bingen (Washington)
Bingen AQShning Washington shtatida joylashgan shahardir. Klickitat County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
699 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 1,9 km2. Shundan 1,7 km2 quruqlik, 0,2 km2 esa suv maydonidir.
Ramsla
Ramsla Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Weimarer Land tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 4,04 km2. 321 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Ramslaning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Séreilhac
Séreilhac Fransiyaning Limuzen mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Vienne departamenti Limoges tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1605 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 41,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 38,4 km2.
Xiva
Xiva — Oʻzbekiston Respublikasining Xorazm viloyatidagi shahar. Xiva tumani markazi. Oʻzbekistonning shimoliy gʻarbida, Xorazm viloyatning janubida, Amudaryoning chap sohilida, daryodan 40 km janubida, 95 m balandlikda joylashgan. Shahar yonidan Polvonyop (qadimiy Xeykaniq) kanali oʻtgan. Yaqin temir yoʻl stansiyasi — Urganch (30 km). Maydoni 0,08 ming km². 2022-yil 1-yanvar holatiga Xiva tuman doimiy aholisining soni 149 698 kishi, Xiva shahri — 95 246 kishini tashkil qilgan. Shaharning qadimgi qismidagi juda koʻp arxitektura yodgorliklariga boy boʻlgan Ichan-Qal’a Sharqning ekzotik shahar timsolini oʻzida saqlab qolgan afsonaviy shahardir.
Tarixi
thumb|500px|rightthumb|500px|right
Qadimgi davrda
Xiva — Oʻzbekiston ning qadim shaharlaridan biri. Arxeologik maʼlumotlarga koʻra, shahar miloddan avval 5-asrda barpo etilgan. Uning nomi shaharning qadimiy qismida joylashgan Xivaq (Xeyvaq) qudugi bilan bogʻliq. Baʼzi tadqiqotchilar shahar nomini xorazmiy tiliga yaqin boʻlgan qadimgi osetin tilidagi „Xiauv“ — qalʼa soʻzidan, boshqalari bu atamani antik davrdan Xiva hududidan okib oʻtgan Xeykaniq (hozirgi Polvonyop) kanalining oʻzgartirilgan (Xeykaniq-Xeyvaniq-Xeyvaq-Xeva-Xiva) nomidan kelib chiqqan deydilar. Xorazmlik tarixchi solnomachi Xudoyberdi Qoʻshmuhammad oʻzining 1831-yilda yozgan „Dili Gʻaroyib“ asarida Xorazmning qadimiy shaharlarini nomma-nom sanar ekan, „Bu mamlakatning yana bir qalʼasi — Qalʼai Ramldir. Bu qalʼaga Som ibn Nuh asos solgan boʻlib, u hozirgi Xivaq nomi ila mashhurdir“ deydi.
Westwood Lakes
Westwood Lakes AQShning Florida shtatida joylashgan shahardir. Miami-Dade County okrugi tarkibiga kiradi.
Xiva
Qadimgi davrda
Xalq rivoyatlarida ham shaharning bunyod etilishi Nuh zamonlariga borib taqaladi. Bunda Nuhning oʻgʻli Som boʻlajak shahar yoniga kelib quduq qazdirgan va shu bilan Xivaga asos solgan. Haqiqatan ham Xivaning Ichan qalʼasida qadimiy Xeyvaq (Xivak) qudugʻi saqlanib qolgan.
Westwood Lakes
Aholisi
12005 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Xiva
Qadimgi davrda
Xiva haqidagi dastlabki ishonchli maʼlumotlar 10-asrdan boshlab arab va fors tilidagi tarixiy-geografik manbalarda uchraydi.
Westwood Lakes
Geografiyasi
Maydoni — 4,7 km2. Shundan 4,5 km2 quruqlik, 0,2 km2 esa suv maydonidir.
Xiva
Qadimgi davrda
Istaxriy (930) Xivani oʻsha davrdagi eng yirik 30 ta shahar roʻyxatiga kiritgan. U. Xivani Hazoraspdan 8 farsax masofada Jurjoniya (Gurganj) yoʻlida joylashganligini qayd qiladi. Muqaddasiyning maʼlumotlariga koʻra esa Xiva bilan Hazorasp oʻrtasidagi masofa 8 dovon (10 farsax)dan iborat boʻlgan. Xiva Yoqut Xamaviy (13-asr), Nizomiddin Shomiy (14-asr) asarlarida ham karvon yoʻlida joylashgan shahar sifatida eslatib oʻtiladi.
Aqsholaq
Aqsholaq (Ақшолақ) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Bayzaq tumanidagi stansiya. Janaturmis qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 313641200.
Xiva
Qadimgi davrda
Xiva oʻzining tarixiy oʻtmishi, meʼmoriy tuzilishi, obidalarining yaxlit saqlanganligi jihatidan mazkur qad. shaharlar orasida alohida oʻrin tutadi. Yer kurrasida mashhur boʻlgan Qohira shahriga tengdosh boʻlgan bu shaharning Ichan qalʼa qismi (1990) Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan 100 shahar boʻlib, dunyoga al-Xorazmiy, Najmiddin Kubro, Shihabuddin Xivaqiy, Pahlavon Mahmud, Muhammad Rahimxon (Feruz), Munis va Ogahiy kabi buyuk zotlarni yetkazib bergan azim zamin hisoblanadi.
IC 4644
IC 4644 Apus yulduz turkumidagi Sb (ixcham choʻziq galaktika) tipli galaktikadir.
Xiva
Qadimgi davrda
Miloddan avval 5-asr oxirigacha Xiva Xorazm tarkibida Ahamoniylar davlati tasarrufida, soʻngra mustaqil Xorazm davlati tarkibida boʻlgan. Ilk oʻrta asrlarda Xiva orqali Sharqni Gʻarb bilan bogʻlovchi Buyuk ipak yoʻli oʻtgan. 4-asr boshlaridan Xiva — Xorazm bilan birga Sosoniylar davlati tarkibiga kirgan. Budavrda u qalʼa devori bilan oʻrab olingan.
Aqsholaq
Aholisi
1999-yilda aholisi 495 kishini (253 erkak va 242 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 295 kishi (150 erkak va 145 ayol) yashagan.
Xiva
Qadimgi davrda
712-yil Xivani arablar istilo qilgan. Arab sayyohlari Istaxriy va Muqaddasiy qoʻlyozmalarida keltirilishicha, Xiva 10-asrda Xorazm vohasida eng yirik shaharlardan biri boʻlgan. 1221-yildan moʻgʻullar imperiyasi, 1388-yildan temuriylar davlati tarkibida, 16-asr boshlaridan 1920-yil 2-fevralgacha Xiva xonligi poytaxti boʻlgan. Xonlik 1873-yil rus qoʻshinlari tomonidan zabt qilinib, Gandimiyon shartnomasiga koʻra, Rossiya imperiyasi protektoratiga aylantirilgan. 1920-24-yillarda Xiva Xorazm Xalq Sovet Respublikasi poytaxti boʻlib turgan.
Xivani arxeologik jihatdan oʻrganish qisman S. P. Tolstov, Yahyo Gʻulomov, A. I. Terenojkin va boshqa tomonidan 20-asr oʻrtalarigacha olib borilgan. 1984-1993-yillarda arxeologik kazishma ishlari rejali ravishda keng miqyosda olib borildi. Qazishmalar Oʻzbekiston Fanlar Akademiasi Qoraqalpogʻiston boʻlimi arxeologlari va xorazmlik arxeologlar hamkorligida amalga oshiridi. Shahar hududida 6 ta stratigrafik qazilma va 7 shurf belgilandi. Xivaning qadimiy qismi — Ichan qalʼada 1200 m² boʻlgan maydon qazib oʻrganildi. Arxeologik ashyolarning 7 metrgacha chuqurlikdan topilganligi, shaharning paydo boʻlish davri qadimiy ekanligidan dalolat beradi. Shahar tarixiy taraqqiyotining ilk davrida Ichan qalʼa oʻrnida odamlar yashay boshlagan. Arxeologik materiallarning shahodaticha, bu davr miloddan avval 5-asrga toʻgʻri keladi. Kulolchilik charxida tayyorlangan sopol buyumlar majmuasi, shuningdek, paxsa devor qoldiqlari shu davrga mansub. Miloddan avval 5-asr oxirida Xorazm Eronning siyosiy tazyiqidan xalos boʻlgach, Xivada shahar sistemasining asosiy elementlari shakllana boshladi.
Miloddan avval 4-3-asrlarda qalʼa atrofi 2 qavatli qalin devor bilan oʻrab olindi. Devor oldin paxsa, uning ustiga xom gʻisht terilib, bunyod etilgan. Gʻishtlarning aksariyatiga tamga bosilgan. Devor orasida (ichida) eni 2 m li yoʻlak boʻlgan. Devor boʻylab, har 22- 27 m masofada minoralar tiklangan. Devordagi minoralar toʻgʻri burchakli boʻlgan. Qalʼa devorining butun tizimi asosiy devordan 4,4-8,5 m masofadagi qoʻshimcha toʻsiq — devor bilan oʻrab chiqilgan.
Devor ichi va yoʻlaklardan topilgan sopol buyumlar miloddan avval 4-3-asrlarga taalluqli. Boʻyin qismi ingichka, nozik kilib ishlangan xum va xumchalarning sirtiga och pushti rangda gul naqshi solingan. Yana bir nodir topilma — koʻzachaning sher kallasi shaklidagi dastasidir. Qadimiy qalʼa devori va yoʻlaklar Xiva oʻsha davrda vohada yirik shaharlardan biri sifatida Xeykaniq (Polvonyop) kanali sohillari hamda sohilga yaqin hududlarni nazorat qilib turganligini tasdiqlovchi dalildir.
Xiva dastlab agrarhunarmand shahar sifatida rivojlandi. Miloddan avval 2-asrda Xivaning katta qismi qum ostida qolgach, aholi shaharni tark etdi. Ichan qalʼa devorlari vayron boʻldi.
Milod boshlarida shaharda hayot yana tiklana boshladi. Qalʼa devorining gʻarbiy qismida ark bunyod etildi. 1-3-asrlarda (Kushonlar davri) Xiva Ichan qalʼa devorlari tashqarisidan qalin gʻishtin devor bilan mustahkamlandi, natijada shahar devori qalinligi 7,5- 9 m ga yetdi.
Arxeologik tadqiqotlarning koʻrsatishicha, milodiy 4-5-asrlarda shaharni yana qum bosgan. 6-8-asrlarda Xiva qayta tiklana boshladi. Xiva xududida zamindorlarning dastlabki koʻshklari paydo boʻla boshladi. Ichan qalʼada shunday koʻshklardan 2 tasi topilgan.
IX-XIII asrlarda
thumb|left|Xiva manzarasi Shahar Xorazmshoxdar davri (12-13-asr boshi) ravnaq topib, hududi kengaydi. 1220-21 yillarda Xiva Chingizxon qoʻshinlari tomonidan vayron etildi. Keyinroq qayta tiklana boshladi. Hunarmandchilik (kulolchilik, koshinkorlik va boshqalar) rivojlandi.
Oʻzbek xonliklari davrida
1511-yilda Xiva arabshohiylar oʻzbek sulolasi boshqargan davlat tarkibiga kirdi. 1598-yilda, shahar ilk marta Xiva xonligining poytaxtiga aylanganda, bu kichik mustahkam shahar edi. Abulgʻoziyxon (1643-1663) davrida Xivaga poytaxt maqomi berildi.
16-19-asrlarda shahar jadal taraqqiy eta bordi. Quyi Volga, Oʻrta va Yaqin Sharq shaharlari bilan savdo aloqalari oʻrnatildi.
17-asrda yashab oʻtgan Mahmud ibn Valiy bu shahar toʻgʻrisida shunday yozadi: „Xiva keng va bahavo shahar. U shayx Najmiddin Kubroning vatanidir“. Abulgʻoziy Bahodirxonning „Shajarai turk“ va „Shajarai tarokima“ asarlaridagi Xiva xususidagi fikrlari ham ana shu davrga mansub.
Xiva 16-asrning 2-yarmidan Xorazmning poytaxtiga aylangach, har tomonlama rivojlandi. Meʼmoriy qiyofasi ham oʻzgara bordi. Shahardan oʻzaro koʻndalang kesishgan 2 ta katta koʻcha va 4 darvoza (Otadarvoza, Polvondarvoza, Bogʻchadarvoza, Toshdarvoza) orqali Dishan qalʼa (rabod) ga chiqiladi. Ichan qalʼa devorining uzunligi 2200 metr, balandligi 6- 8 metr, tag zaminining qalinligi 5-6 metr. Qalʼa toʻgʻri toʻrtburchak shaklida qurilgan boʻlib, uzunligi 650 metr, eni 400 metr, jami 26 gektar maydonga ega.
Xivaning rabod qismi Dishan qalʼa 1842-yil Olloqulixon davrida (1825- 42) baland devor bilan oʻrab olingan. Oʻsha davrda Ichan qalʼada 33 mahalla (machitqavm) va Dishan qalʼada 34 mahalla boʻlgan. Mahallalar nomi shu yerda yashayotgan aholining kasbkori (Chitkarlik, Elakchilik, Kulollar, Misgarlik, Gʻassollar) yoki shaxs lavozimi (Otamurod qushbegi, Yoqub mehtar, Yusuf yasovulboshi) bilan atalgan. Shaharda 109 kattakichik koʻcha, 79 masjid va 120 qorixona boʻlgan. Xivada 19-asr oʻrtalarida 20 ming kishi yashagan. Shahar, asosan, 19-asrning 2-yarmidan kengaya bordi.
XIX asrning ikkinchi yarmi — XX asr boshlarida
thumb|left|200px|Xiva [[oʻzbeklari, 1913-yil.]] 1874-yilda shahar maʼmuriy jihatdan Qumyosqa, Kaptarxona, Oʻr, Koʻhnabozor, Kaltaminor, Amin chorsu, Mevaston, Qoraaʼlam va Yangi qalʼa mavzelariga boʻlingan. Xiva xonning „mulki xolisasi“ hisoblanib shaxsan uning oʻzi tomonidan boshqarilgan. 19-asr oxiri — 20-asr boshlarida Xivada 64 Madrasa, 79 masjid boʻlgan. 1924-yil shaharda olingan aholi roʻyxatida 4029 xonadonda 18145 kishi qayd qilingan.
Xivaning ilk tarixi 1740-yilda chizilgan. Shahar tarhi uzunasiga 1000 metr, eniga 400 metr boʻlib, 40 gektar maydonni egallagan. Uning butun tevarak atrofi suvli xandaq bilan oʻrab olingan. Shaharga sharq tomondan maxsus koʻprik orqali kirish mumkin boʻlgan. Koʻprik kechalari koʻtarib qoʻyilgan. Koʻprik yonidagi darvozadan boshlangan katta koʻcha toʻppatoʻgʻri Ark darvozasiga borib taqalgan. Ark shaharning gʻarbiy qismida joylashgan. Shaharning asosiy koʻchasi uni 2 qism (shimol va janub) ga ajratgan. Arkda xon saroyi, haramxona, aslahaxona boʻlib, ular maxsus qalʼa devori bilan oʻralgan. Lekin, oʻsha davrdagi baʼzi inshootlar chizmaga kirmay qolgan. Shaharning yana bir tarhi Rossiyadan maxfiy topshiriq bilan kelgan topograf G. N. Zelenin tomonidan 1839-yilda chizilgan. Zeleninning maʼlumotlariga koʻra, shaharda oʻsha davrda 17 ta masjid, 22 ta mahalla va 260 savdo rastasi boʻlgan. Shaharning juda aniq va mukammal boʻlgan soʻnggi tarhi 1873 yilgi rus istilosidan soʻng rus topograflari tomonidan tuzilgan va oʻsha yiliyoq „1873-yilgi Xiva yurishlari“ maqolasiga ilova tarzida bosilgan.
Bu davrda ilk oʻzbek matbaachisi va noshiri Otajon Abdalov (1856-1939) oʻz faoliyatini boshladi. Matbaachilik faoliyatini 1874-yildan Xiva shahrida Xiva xoni Muhammad Rahimxon II saroyida tashkil etilgan toshbosmada ishlashdan boshlagan. Otajon Abdalov 1876-yilda Abdunosir Farohiyning „Nisabussibyon“ asarini toshbosmada bosib xonga taqdim etdi. Bu kitob Xivadagina emas, balki butun Oʻrta Osiyo miqyosida birinchi bosma kitob hisoblanadi.
Asfandiyorxon (1910—18) Rossiyadagi oʻzgarishlar sabab Xiva xonligida zulmni kuchaytirgan. Shu bilan birga Rossiya hukumati talabi bilan 1910—13 yillarda vazir Islomxoʻja boshchiligida islohotlar oʻtkazishga harakat qilgan.
Meʼmoriy ansamblining yaxlitligi jihatidan shahar Oʻrta Osiyoda yagona hisoblanadi. 1967-yilda Oʻrta Osiyoda ilk bor Xivaning Ichan qalʼa (shahriston) qismi tarixiymeʼmoriy yodgorliklar qoʻriqxonasi deb eʼlon qilindi. Xivaning jahon madaniyati taraqqiyotida tutgan oʻrni YUNESKO Bosh konferensiyasining (1995-yil oktabr-noyab.) 28sessiyasida alohida qayd qilindi. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1996-yil 3 yanvardagi qarori bilan Xivaning 2500-yilligi 1997-yilda jahon miqyosida keng nishonlandi.
Sanoat va ishlab chiqarish
Shaharda „XivaKarpet“ qoʻshma korxonasi, sopol buyumlar, paxta tozalash, gʻisht zavodlari, tikuvchilik, „Xiva gidami“ aksiyadorlik jamiyati va boshqa gilam toʻqish korxonalari, non kti, dehqon bozori, madaniy, savdo va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari faoliyat koʻrsatadi. Urganch universitetining agromenejment fti, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining Xorazm Maʼmun akademiyasi boʻlimi, Qoraqum ilmiy tadqiqot stansiyasi, ped., tibbiyot, turizm kasb-hunar kollejlari, kasbhunar litseyi, gimnaziya, 15 umumiy taʼlim maktabi, mehribonlik uyi, 2 maxsus internat, viloyat qoʻgʻirchoq teatri, sanʼat maktabi, 2 kutubxona va uning tarmoqdari, madaniyat va istirohat bogʻi mavjud. AlXorazmiy, Feruz yodgorliklari, birinchi oʻzbek kinooperatori Xudoybergan Devonov muzeyi, markaziy stadion, sport majmuasi, tennis korti, sport zallari va boshqa sport inshootlari bor.
Tuman markaziy kasalxonasi, poliklinika, tugʻruqxona, bolalar kasalxonasi, tish davolash markazi, markaziy dorixona, xususiy dorixonalar va boshqa tibbiy muassasalar mavjud.
Shaharda „Xiva-Sharq gavhari“ jurnali (2001-yildan), „Xiva tongi“ tuman gaz. nashr etiladi. Shahar jahon turizmi markazlaridan birga aylangan. Xivaga har yili 200 mingdan ziyod sayyoh, shu jumladan, 7 mingga yaqin xorijlik sayyoh va mehmonlar tashrif buyuradi. Shaharda „Oʻzbekturizm“ milliy kompaniyasiga qarashli va bir necha xususiy mehmonxonalar ishlab turibdi.
Xivaning tarixiy va arxitektura yodgorliklari
thumb|Xiva shahriga kirishdagi yoʻl belgisi
IC 3067
IC 3067 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi S (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Olmaxon 2
Olmaxon 2 (inglizcha: The Nut Job 2: Nutty by Nature) — 2017-yilda Open Road Films tomonidan tarqatilgan 3D kompyuter-animatsion komediya film. Ushbu film rejissori Cal Brunker bundan avval Escape from Planet Earth filmini ishlagan edi.
Abdi Suerkulov
Abdi Suerkulovich Suerkulov (12 (25)-dekabr 1912-yil, Rossiya imperiyasi, Fargʻona viloyati Oʻsh tumani Torkent qishlogʻi, (hozirgi Qirgʻiziston, Jalolobod viloyati Toʻqtoʻgʻul tumani) — 1992-yil 10-oktyabr, Bishkek) — sovet partiya va davlat arbobi. Qirgʻiziston SSR va 1950 — 1958-yillarda Qirgʻiziston SSR Vazirlar Soveti raisi.
Biografiyasi
Abdi Suerkulov 1912-yilda dehqon oilasida tavallud topgan.
1946-yilda Bolsheviklar Butunittifoq kommunistik partiyasi Markaziy Komiteti huzuridagi Oliy partiya maktabini tamomlagan. 1927-yil martdan Frunzedagi ruhoniy va tijorat shogirdlari maktabining talabasi.
1942 — 1944-yillarda Qirgʻiziston KP(b) MKning targʻibot va tashviqot boʻyicha kotibi. 1944 — 1946-yillarda Bolsheviklar Butunittifoq kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasi huzuridagi Oliy partiya maktabi talabasi. 1949 — 1959-yillarda Qirgʻiziston Kompartiyasi (b) Markaziy Qoʻmitasining ikkinchi kotibi boʻlgan.
1947 — 1950-yillarda Qirgʻiziston SSR Oliy Kengashining raisi. 1950 — 1958-yillarda Qirgʻiziston SSR Vazirlar Kengashining raisi.
1958 — 1959-yillarda KPSS Markaziy Qoʻmitasi huzuridagi kadrlarni qayta tayyorlash kurslari talabasi.
1959 — 1969-yillarda. Qirgʻiziston SSR savdo vaziri boʻlgan. 1940-yildan VKP (b) aʼzosi va SSSR Oliy Sovetining 3—5-chaqiriqlari deputati etib saylangan. 1969-yil apreldan pensiyaga chiqgan.
U 1992-yil 10-oktyabrda vafot etdi, Bishkekdagi Ala-Archa qabristoniga dafn qilindi.
Mukofotlar va unvonlari
Ikki marta Lenin ordeni
Cheilly-lès-Maranges
Cheilly-lès-Maranges Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Saône-et-Loire departamenti Autun tumani tarkibiga kiradi.
Abdi Suerkulov
Mukofotlar va unvonlari
Ikki marta Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan.
Cheilly-lès-Maranges
Geografiyasi
Maydoni — 7,0 km2.
Kasaba uyushmalari
Kasaba uyushmalari — mehnatkashlarni jinsi, diniy eʼtiqodi, irqiy va milliy mansubliklaridan qatʼiy nazar ishlab chiqarish va noishlab chiqarish sohalarida ijtimoiy-iqtisodiy huquqlari va oʻz aʼzolari manfaatlarini himoya qilish maqsadida birlashtiruvchi ommaviy jamoat tashkilotlari. 18-asr oxirida Gʻarbiy Yevropa mamlakatlari va AQShda oʻzaro yordam jamiyatlari sifatida paydo boʻlgan. Rivojlangan mamlakatlarda 19-asrda legallashdi. K.u. xodimlarning mehnat sharoiti, ish haqi, turmush, madaniyat va shu kabi sohalardagi manfaatlarini himoya qilishga daʼvat etilgan. 14 yoshga toʻlgan va mehnat (kasb) faoliyati bilan shugʻullanayotgan har bir kishi oʻz xohishiga koʻra, oʻz manfaatlarini himoya qilish uchun K.u. tuzish, ularga kirish, K.u. faoliyati bilan shugʻullanish va K.u.dan chiqish huquqiga ega. Eng yirik xalqaro K.u. markazlari: Jahon K.u. federatsiyasi (1945-yil Parijda tuzilgan, 80 dan ortiq mamlakat milliy kasaba uyushma markazlarini birlashtiradi, kasaba uyushma umumiy aʼzolarining soni 20-asrning 90-y.larida 213 mln.dan ortiq boʻlgan), Xalqaro erkin kasaba uyushmalari konfederatsiyasi va Jahon mehnat konfederatsiyasi (1920-yil Vatikan yordamida Xalqaro xristian K.u. konfederatsiyasi nomi bilan tuzilgan, 14 mln.dan ortiq aʼzosi bor, qarorgohi Bryusselda).
K.u.ning tuzilishi federalizmga asoslangan. Quyidan yuqorigacha barcha organlar K.u. aʼzolari tomonidan saylangan vakillarning yigʻilishlari, konferensiyalari va qurultoylarida saylanadi va ular oldida hisob beradi. K.u. har bir aʼzosi saylashi va K.u. organlariga saylanishi, yigʻilishlar, matbuot va b. vositalar orqali K.u. hamda maʼmuriy organlar faoliyatiga taalluqli masalalarni qoʻyishi mumkin. K.u. ishlab chiqarish, tarmoq va hududiy prinsiplar asosida tashkil etiladi. Tarmoq va hududiy K.u. aʼzo tashkilotlar sifatida Oʻzbekiston K.u. Federatsiyasini tashkil etadilar (qarang Oʻzbekiston kasaba uyushmalari federatsiyasi Kengashi).
K.u.ning asosi — boshlangʻich tashkilot boʻlib, kasaba uyushmasi aʼzolarining umumiy yigʻilishi uning oliy organidir. Boshlangʻich tashkilot kamida 3 aʼzosi boʻlgan joylarda tuziladi. Kundalik ishlarni olib borish uchun kasaba uyushmasining guruhlarida guruh tashkilotchisi, 15 tagacha aʼzoni birlashtirgan boshlangʻich tashkilotda tashkilotchi va uning oʻrinbosari, 15 va undan koʻp aʼzoni birlashtirgan boshlangʻich tashkilotda kasaba qoʻmitasi saylanadi.
Iqtisodiy islohotlar va bozor munosabatlari sharoitida K.u.ni tashkiliy jihatdan mustahkamlash, kuch va mablagʻlarni birlashtirishga ehtiyoj kuchaydi. Endilikda Oʻzbekiston K.u. federatsiyasi oʻz faoliyatini ijtimoiy sherikchilik asosiga qurmoqda va hukumat, vazirliklar, idoralar, viloyat hokimliklari bilan ikki tomonlama hududiy va tarmoq bitimlari tuza boshladi. Mehnatga layoqatli aholini ish bilan taʼminlash, ishsizlikning oldini olish, mehnatkashlarga ijtimoiy xizmat koʻrsatish, mehnatkashlar va ularning oila aʼzolarini sogʻlomlashtirish masalalari bilan shugʻullanish K.u. faoliyatining eng muhim yoʻnalishlari boʻlib qoldi. Oʻzbekistonda K.u. aʼzolarining umumiy soni 6.730.545 kishini tashkil etadi (2002-yil aprel). Bundan tashqari, Oʻzbekiston K.u. Federatsiyasiga kirmaydigan „Qizilqumkamyobmetalloltin“ konsernida 65 mingdan ortiq kasaba uyushma aʼzosi bor.
Pickens (Janubiy Karolina)
Pickens  — AQShning Janubiy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2010-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra 3 126 kishini tashkil qilgan.
Geografiyasi
Pickens shahri 34.88167°N, -82.7075°W (34,881700, −82,707477) koordinatalarda joylashgan.
Qoʻshma Shtatlar aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 2,5 kvadrat milya (6,4 km2) ni tashkil etadi, shundan 2,5 kvadrat milya (6,3 km2) quruqlik va 0,04 kvadrat milya (0,1 km2) yoki 0,81% suvdan iborat.
Demografiyasi
2000-yilgi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 3 012 kishi, 1 281 xonadon va 794 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 1227,1 nafar kishi toʻgʻri keladi. Shaharning irqiy tarkibi 80,54% oq tanli, 16,80% afro-amerikalik, 0,07% tubjoy amerikalik, 0,37% osiyolik, 1,06% boshqa irqlardan va 1,16% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 2,49% ni tashkil etadi.
Shaharda 1 281 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 27,9 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 40.8 foizi er-xotinlar, 17.7 foizi eri boʻlmagan ayollar, 38 foizi esa oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 34,4% jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 15,6% 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.