cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tigr (Rossiya harbiy transporti)
Tarixi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/VV-Day2016-32.jpg/225px-VV-Day2016-32.jpg|thumb|225x225px| Tigr ichki qoʻshinlarning 604-maxsus maqsadli markazida xizmat qilmoqda. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Arzamas_Machinery_Plant_%2822%29.jpg/225px-Arzamas_Machinery_Plant_%2822%29.jpg|thumb|225x225px| Konveyerda tugallanmagan interyerli Tigr-M Tigr birinchi marta 2001-yilda IDEX koʻrgazmasida namoyish etilgan. Koʻp miqdorda ishlab chiqarish 2004-yilda 96 ta mashina bilan boshlangan. Rossiya armiyasi GAZ-2975ni 2006-yil oxirida rasman foydalanishga qaror qabul qildi .Keyin avtomobil rasman 2007-yilda ishlab chiqarila boshlangan.
2010-yilgi Interpolitex koʻrgazmasida MIC yangi YaMZ-534 dizel dvigateli, qoʻshimcha zirh va NBC himoya tizimiga ega Tigr-the VPK-233114 Tigr-Mning takomillashtirilgan versiyasini taqdim etdi. Ushbu yangi Tigr-M 2013-yilning birinchi yarmida Rossiya armiyasida xizmatga kirdi. Ommaviy ishlab chiqarish va eksport versiyasi allaqachon 205HP dvigateli bilan ishga tushirilgan.
2015-yil mart oyi boshida YeXHT inspektorlari Mariupol sharqidagi Shirokine qishlog‘i yaqinida DXR nazorat-o‘tkazish punktini qo‘riqlayotgan „kamuflyajlangan Tigr tipidagi zirhli transport vositasini“ payqashdi.
2015-yildan beri Tigr avtomashinalari Suriya armiyasi tomonidan muxolifat va ekstremistik guruhlarga qarshi kurashda foydalanilmoqda.
2018-yilda Streit Group AAD 2018 va EDEX 2018 mudofaa konventsiyalarida debyut qilgan Falcon Tigrni ishlab chiqarish huquqiga ega boʻldi.
2020-yil may oyi holatiga koʻra Tigr 16ta davlatga eksport qilindi va 2005-yildan beri 2000 dan ortiq avtomobillar turli xil konfiguratsiyalarda ishlab chiqarildi hamda Rossiya va xorijiy mamlakatlarga yetkazib berildi.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/%D0%9D%D0%B0_%D0%A1%D1%96%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%89%D0%B8%D0%BD%D1%96_%D0%B7%D0%BD%D0%B8%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%BE_%D0%B4%D0%B2%D0%B0_%C2%AB%D0%A2%D0%B8%D0%B3%D1%80%D0%B8%C2%BB%2C_%D0%A2-72 %2C_%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B6%D1%96%D0%B2%D0%BA%D1%83_%D1%82%D0%B0_22_%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8_05.jpg/190px-%D0%9D%D0%B0_%D0%A1%D1%96%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%89%D0%B8%D0%BD%D1%96_%D0%B7%D0%BD%D0%B8%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%BE_%D0%B4%D0%B2%D0%B0_%C2%AB%D0%A2%D0%B8%D0%B3%D1%80%D0%B8%C2%BB%2C_%D0%A2-72 %2C_%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B6%D1%96%D0%B2%D0%BA%D1%83_%D1%82%D0%B0_22_%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8_05.jpg|thumb|253x253px| [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini (2022)|2022-yil Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi, rus armiyasining Tigrga zarar yetkazdi]]
2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi paytida Tigr rus qoʻshinlari tomonidan ishlatilgan. Ukrainada ruslar tomonidan foydalaniladigan Tigrlar Arbalet-DM RWS bilan jihozlangan .Ukraina kuchlari qoʻlga olingan Tigrlardan foydalanmoqda.
Dizayni
Avtomobil yoʻlda va yoʻldan tashqarida qoʻshinlar va turli xil texnikalarni tezda tashish uchun moʻljallangan. Old dvigatel, oʻrta ekipaj boʻlimi va orqa yuk joyining anʼanaviy tartibiga ega shassi ramkasi konstruktsiyasiga ega. Standart funktsiyalarga quyidagilar kiradi: gidravlik amortizatorlar va stabilizator panjaralari bilan mustaqil toʻliq gʻildirakli burama suspenziyasi, qulflash markazi differentsialli uzatish qutisi, cheklangan sirpanishlar differensiallari, ikki tezlikli uzatish qutisi, shinalarni avtomatik shishirish, dvigatel bloki isitgichi va elektr vinch.
GAZ-233001 ixtiyoriy konditsioner, stereo, elektr oynalar va blokirovkaga qarshi tormoz tizimiga ega.
Ruscha variantlari
Tigr bir nechta variantda ishlab chiqarilgan.
Tigr-2
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/GAZ-3121_%28Tigr-2 %29.jpg/220px-GAZ-3121_%28Tigr-2 %29.jpg|thumb| Tigr-2 [[Nijniy Novgorod|Nijniy Novgoroddagi AUTOFORUM-2007da]] Tigr-2, eksperimental qayta ishlangan fuqarolik uslubidagi SUV birinchi marta 2006-yil sentyabr oyida Moskva avtosalonida „Rossiya avtomobillari“ koʻrgazmasida taqdim etilgan. 2008-yildan boshlab kichik seriyalarda chiqarilgan, dilerlardagi asosiy sotuvlar 2009-yilda boshlanishi rejalashtirilgan boʻlib, avtomobil ikki xil — hashamatli va oddiy trim darajasida mavjud edi.
Standart SUV mexanik jihatdan harbiy Tigrga juda oʻxshaydi. U 190 hp Steyr turbodizel bilan qadoqlangan yoki olti silindrli Cummins B205 205 hp bilan va 160 km/h gacha tezlikka moʻljallangan.
3500 kg ogʻirligi bilan, fuqarolik Tigr-2 yoqilgʻi isteʼmoli 15 L / 100km ni tashkil qiladi. Uning uzunligi 5.7 m, uning kengligi va balandligi 2.3 m ga teng va uning klirensi 330 mm ni tashkil qiladi. Harbiy versiya bilan taqqoslaganda, fuqarolik Tigr 2800 kgga yengilroq. Narxi 270 000 dollar/17 600 000 rubl miqdorida rejalashtirilgan edi.
SP46
2007-yilda tantanali parad varianti ishlab chiqilgan boʻlib, SP46 (SP 46) tantanali Tigr — olinadigan qattiq tomga ega ikki eshikli kabriolet. Oldida ikkita oʻrindiq va bitta orqa oʻrindiq mavjud va zamonaviy hashamatli avtomobillar bilan jihozlangan. Ushbu Tigr avtomatik Allison 1000 seriyali uzatmalar qutisi va Cummins B205 turbodizel bilan jihozlangan. Avtomobil ogʻirligi 4750 kg ga kamaydi, chunki bu versiya zirhlanmagan.
STS
CTC (inglizcha: STS) „Tigr“- maxsus transport vositasi, Rossiya armiyasining zirhli versiyasi. Aramid tolasidan yasalgan parchalanishga qarshi qoplamali qanotli qoplamali korpus. Cummins B 205 4-zarbali turbinali dizel dvigateli. „Tigr“ STS Rossiya Federatsiyasi Mudofaa vazirining 2007-yil 6-martdagi buyrugʻi bilan Rossiya Federatsiyasi Bosh shtabining boʻlinmalariga yetkazib berish uchun qabul qilingan. STS 2014-yil Qrim operatsiyasida ishtirok etgan.
SPM-1
Spetsialnaya politseyskaya mashina SPM-1 (Maxsus politsiya avtomobili SPM-1) Tigr Rossiya Ichki ishlar vazirligi OMON tomonidan terrorizmga qarshi operatsiyalarda va hududiy mudofaada foydalaniladi. U zirhli, IEC 50963-96 3-sinf yon/orqa himoyasi va 5-sinf old himoyasi bilan jihozlangan (GOST P 50963-96, 1-daraja STANAG 4569 ga mos keladi). Avtomobilda yetti nafar yo‘lovchi, shu jumladan haydovchi uchun turar joy mavjud. Dastlabki modellar shaxsiy qurollarni tanadagi bir tomonlama teshiklar orqali otish imkonini beradi. Keyingi modellarda shaxsiy qurollarni zirhli oynadagi illuminatorlar orqali otish mumkin. Avtomatik qurol aravachasi tomga, radio signallarini tiqilib qolish uskunalari bilan birga oʻrnatilishi mumkin.
SPM-1 AAV
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/Abaim-Abanat_special_police_assault_vehicle_based_on_GAZ-233034_SPM-1_vehicle.jpg/220px-Abaim-Abanat_special_police_assault_vehicle_based_on_GAZ-233034_SPM-1_vehicle.jpg|thumb| SPM-1 Tigr avtomobili asosidagi Abaim-Abanat maxsus politsiya hujum mashinasi SPM-1 samolyotiga hujum qilish vositasi katta masofadan boshqariladigan gidravlik narvon tizimi bilan jihozlangan SPM-1. U binolar va samolyotlarning ikkinchi yoki uchinchi qavatlariga kirishni taʼminlash uchun moʻljallangan.
SPM-2 „Tigr-Alpha-BB“
Spetsialnaya politseyskaya mashina SPM-2 (Special Police Vehicle SPM-2) Tigr-Alfa-BB (Tiger-Alpha-VV) — atrofida SPM-1 GOST 50963-965 5-darajali ballistik himoyaga ega (3-darajali aralashma oʻrniga 5). Tom qismidada ikkita qoʻshimcha shisha lyuk shaxsiy qurollarni otish imkonini beradi.
R-145BMA
Ushbu variant maxsus hodisalar va inqirozlar uchun qoʻmondonlik markazi sifatida ishlab chiqilgan. Bu keng koʻlamli aloqa uskunalari bilan jihozlangan SPM-2 Tigr.
Kornet-D
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/Kornet-EM_MAKS-2011_02.jpg/220px-Kornet-EM_MAKS-2011_02.jpg|thumb| MAKS-2011 da Kornet-EM 2011-yilda Tula asboblarini loyihalash byurosi yangilangan Kornet-EM tankga qarshi raketa tizimini namoyish etdi. Ikkita shunday birlik SPM-2 Tigrning oʻzgartirilgan shassisiga oʻrnatildi. Mashina 8 ta raketa va oʻq otish moslamalari uchun ikkita tortib olinadigan ishga tushirish moslamasi (koʻrish tizimlaridan tasvirlarni koʻrsatish uchun ekranli qurollarni masofadan boshqarish), shuningdek, 8 ta qoʻshimcha raketalar bilan jihozlangan. Ushbu tankga qarshi tizim Kapustin-Yarda sinovdan oʻtkazildi. Tigrga oʻrnatilgan raketa majmuasi Kornet-D sifatida tanilgan va u 9P148 raketa tashuvchisini almashtirish uchun moʻljallangan. Yetkazib berish 2015-yilda boshlangan.
"420-loyiha"
2010-yil boshida 420 ot kuchiga ega 5.9 L) boʻlgan takomillashtirilgan Tigr zirhli avtomobili paydo boʻldi. Cummins ISB va Chrysler 545RFE avtomat uzatmasi yaratildi. Ushbu dvigatel/transmissiya kombinatsiyasi dastlab Dodge Ram pikap uchun moʻljallangan. Tashqi tomondan, avtomobil kapotida qoʻshimcha havo olish va kengaytirilgan tormozlarga ega edi. 100 km/h ga tezlashtirish vaqti standart versiyaga nisbatan 35 dan 23 soniyagacha qisqardi va maksimal tezlik 140 km/h dan 160 km/h gacha oshdi.
Tigr-M
2010-yilgi Interpolitex koʻrgazmasida Harbiy sanoat kompaniyasi tomonidan koʻp maqsadli zirhli avtomobil (Ru: Avtomobil mnogotselevogo naznacheniya (AMN)) AMN 233114 Tigr-M taqdim etildi. Unda yangi YaMZ −534 dizel dvigateli, yangi zirhli kapot, havo filtri oʻrnatilishi, orqa yoʻlovchi oʻrindiqlari sonining koʻpayishi (8 dan 9 tagacha) va ikki tomonlama orqa lyukning katta kvadrat lyuk bilan almashtirilishi mavjud edi. M harfi rus tilida Modernizirovanniy yoki Upgraded degan maʼnoni anglatadi.
21-26-avgust kunlari Moskva yaqinidagi Kubinka shahrida boʻlib oʻtgan Armiya 2018 mudofaa koʻrgazmasida himoyasi kuchaytirilgan yangilangan Tigr 4×4 zirhli avtomobili namoyish etildi. Yangilanish Suriyadagi operatsiyalar davomida olingan jangovar tajribaga asoslanadi va ASN 233115 Tigr-M SpN deb nomlanadi.
AMN 233144 va ASN 233115 modellari oʻrtasidagi farq kamaytirilgan oʻrindiqlarni oʻz ichiga oladi, chunki ikkinchisida toʻqqiz oʻrin, birinchisida oltita oʻrindiq, tom ustidagi aylanma platforma, qurollarni oʻrnatish va ichkarida qurol, oʻq-dorilar va aksessuarlarni saqlash uchun saqlash boʻlimlari mavjud.
„Armiya-2022“ forumida taqdim etilgan „Tigr-M“ uchuvchisiz uchishga qarshi modul bilan jihozlangan.
Tigr-6A SPV
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/BTR-82A_and_Tigr-M_assembling_at_AMZ_plant_%2805%29.jpg/220px-BTR-82A_and_Tigr-M_assembling_at_AMZ_plant_%2805%29.jpg|thumb| Tigr 6A CTC „Tigr“ SPV prototipi birinchi marta 2011-yil 10-iyunda Bronnitsi zirhli transport vositalari koʻrgazmasida namoyish etilgan. SPM-2 asosida SPV jangovar ofitserlarni tashish uchun moʻljallangan. U toʻrt eshikli vagon korpusiga ega boʻlib, GOST 6A zirhli himoyasi kuchaytirilgan (ogʻir minalardan himoyalanish va polga biriktirilmagan maxsus zarba yutuvchi oʻrindiqlar/oyoq suyanchlari). 2012-yil noyabr oyidan boshlab test sinovlari oʻtkazilmoqda. Mashinaning tomida yigʻiladigan qopqoqli katta aylanadigan lyuk va qurollarni oʻrnatish uchun ikkita qavs mavjud. Ekipaj va hujum guruhining shaxsiy qurollaridan oʻq otish avtomobilning eshiklari va yon tomonlaridagi ochiq zirhli oynalar orqali amalga oshirildi. Oʻq-dorilarni saqlash uchun joylar, RPG-26 kabi raketa otish moslamalari, radiostansiya va radio boshqariladigan portlovchi qurilmalarni blokirovka qilish uchun joy mavjud.
MKTK REI PP
Tigr-M MKTK REI PP Leer-2 VPK-233114 yoki Mobil elektron urush tizimi EW avtomobili mobil texnik nazorat, elektron emulyatsiya va Lee 2 elektron qarshi choralar tizimi bilan jihozlangan Tigr-M variantidir.
Samolyotga qarshi vositalar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/MRUK_-_Oboronexpo2014part2-46.jpg/220px-MRUK_-_Oboronexpo2014part2-46.jpg|thumb| Tigr-M shassisida havo mudofaasi qoʻmondonligi Tigr shassisiga 1L122E radar oʻrnatilgan boʻlib, u avtomobilga bir vaqtning oʻzida sekundiga 15 ta havo nishonlarini aniqlash va bir soniyada nishonni baholashni amalga oshirish imkonini beradi. Uning maqsadi MANPADS bilan qurollangan rus askarlariga aniqroq maqsadli maʼlumotlarni olish uchun qoʻmondonlik va nishon koʻrsatuvchi vositani berishdir. Avtomobil besh daqiqa ichida ishga tushishi va 50 dan 60 darajagacha (Farengeyt boʻyicha −58 dan 132 darajagacha) haroratda ishlashi mumkin. Ishlab chiqish 2013-yil oʻrtalarida boshlangan, birinchi prototipi 2014-yil may oyida taqdim etilgan. Avtomobil hozirda mustaqil ravishda ishlab chiqilgan prototip boʻlib, sinovlar va seriyali ishlab chiqarishni boshlash uchun muzokaralar olib borilmoqda.
Gibka-S toʻrtta Igla-S yoki 9K333 Verba MANPADS trubkalarini tortib olinadigan uchirish stantsiyasida olib yuradigan zenit Tigr variantidir. 2017-yil yanvariga kelib tizim dastlabki sinovlarga tayyorlanayotgan edi. Davlat testlari 2019-yil dekabr oyida yakunlandi. Uning eksport versiyasi 2021-yil oxiridan boshlab seriyali ishlab chiqarishga tayyor.
RHD varianti
RHD mamlakatlari uchun sozlanishi mumkin boʻlgan Tigrlar mavjud .link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/Tigr_operators.png/400px-Tigr_operators.png|thumb|400x400px| Tigr operatorlari xaritasi koʻk rangda
Maxsus jangovar razvedka mashinasi
Optik, termal tasvirlash, radar, akustik va seysmik razvedka uskunalari bilan jihozlangan razvedka mashinasi .link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/VPK_-3927_Volk_01.jpg/220px-VPK_-3927_Volk_01.jpg|thumb| Zirhli transport vositasi modulli VPK −3927 Volk
Lis-PM
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/Lis_MZKT_special_vehicle.jpg/220px-Lis_MZKT_special_vehicle.jpg|thumb| Belarusiya Lis MZKT MZKT-233036 Lis-PM Minsk gʻildirakli traktor zavodi (MZKT Volat) tomonidan ishlab chiqarilgan Tigr rusumli Belarusda ishlab chiqarilgan versiyasidir. Lis-PM 7,5 tonnagacha vaznga ega va sakkiz nafar askarni tashiydi. Avtomobil NSVT Utyos 12.7mm ogʻir pulemyot (HMG) bilan qurollangan.
Shershen ATGM
Ikki barrelli Shershen ATGM bilan variant
Xitoy variantlari
Xitoyda ishlab chiqarilgan Tigrs Yuchayda ishlab chiqarilgan YC V6 300 dizel dvigatellari bilan jihozlangan.
Slovakiya variantlari
Tigr Korvus Slovakiya litsenziyasiga ega.
Rossiya
2010-yilda Jukovskiyda boʻlib oʻtgan xalqaro forumda MIC-3927 Volk (ruscha Volk (Volk) soʻzi „Boʻri“ deb tarjima qilingan) deb nomlangan modulli toʻliq gʻildirakli avtomashinalar oilasining uchta prototipini omma oldida taqdim etdi. Tigr singari u Rossiyaning Harbiy sanoat kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan.
Radiy Rahimov
Radiy Rahimov (05.12.1952, Toshkent, OʻzSSR, SSSR) — Sovet Ittifoqi futbolchisi (1970-1991). OʻzSSR va Ittifoq terma jamoalarida oʻynagan.
Nomsiztepa-10 (Samarqand viloyati, Pastdargʻom tumani)
Nomsiztepa-10 — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Mil.avv. I asr., mil. III—VI, XIX—XX asrlar. Samarqand viloyatining Pastdargʻom tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Torariq“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
DNK kuni
thumb| [[Replikatsiya|DNK replikatsiyasi: DNK qoʻsh spiralining ochilishi — DNK polimeraza tomonidan qoʻshimcha zanjirlarning sintezi — bittadan ikkita DNK molekulasining hosil boʻlishi.]] DNK kuni — 1953-yilda Nature jurnalida Jeyms Uotson, Frensis Krik, Moris Uilkins, Rozalind Franklin va ularning hamkasblari tomonidan DNKning molekulyar tuzilishini kashf etish boʻyicha uchta maqola chop etilgan kun sharafiga tashkil etilgan, bayram 25-aprelda nishonlanadi. Birinchi marta DNK kuni Qoʻshma Shtatlarda 2003-yilda DNK qoʻsh spiral kashf etilganining 50-yilligi sharafiga nishonlangan, oʻsha yilning apreli AQShda inson genomiga loyihasining tugallanishi bagʻishlangan oy deb eʼlon qilingan.
2010-yildan beri Milliy Inson genomi tadqiqot instituti (NHGRI) har yili aprel oyida DNK kunini nishonlaydi. NHGRIda ushbu kunga bagʻishlangan maxsus taʼlim dasturlari mavjud. Bu kun, shuningdek, 2003-yil aprel oyida eʼlon qilingan Inson genomi loyihasining yakunlanishini anglatadi.
Strixnin
Strixnin (Strychninum), C21H22N2O2 — kuchala urugidan olinadigan alkaloid. Mol. m. 334,42. Suyuqlanish temperaturasi 282°, qaynash temperaturasi 270°. 1818-yilda fransuz kimyogarlari P.J.Peltye va J. B.Kavantu kashf qilganlar. S.ning tuzilishini ingliz kimyogari R.Robinson 1946-yilda aniklagan, amerikalik kimyogar R.B.Vudvord 1954-yil S.ning toʻliq sintezini ishlab chiqqan. S. murakkab politsiklik birikmadir, zaharli; zararli hayvonlarni qirishda ishlatiladi. Tibbiyot amaliyotida S. nitrat qoʻllanadi. Markaziy nerv sistemasini qoʻzgʻatadi, ayniqsa, orqa miya faoliyatini kuchaytiradi, katta dozalari tetanik talvasaga olib boradi; koʻrish, eshitish, taʼm bilish sezgilarini faollantiradi; tomirlarni harakatlantiruvchi markaz va nafas markazini qoʻzgʻatadi. Skelet muskullarini taranglashtiradi, parez va falajlarda nerv sistemasi funksiyasini normallashtiradi.
Temur shaxmati
link=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Persian_Tamerlane_Chess_Set.png/220px-Persian_Tamerlane_Chess_Set.png|thumb|Temur shaxmat toʻplami. Parchalar Temuriylar davridagi shaxmat toʻplamiga oʻxshaydi. Temur shaxmati yoki Tamerlan shaxmati shaxmatning oʻrta asrlardagi variantidir. Zamonaviy shaxmat kabi, u shatranjdan olingan. Temuriylar shaxmati Oʻrta Osiyoda Turkiy hukmdor Temur davrida rivojlangan va uning ixtirosi Temurga tegishli. Temuriylar shaxmati chaturanganing kattaroq varianti boʻlgani uchun u Shatranj ash-shaghir (Kichik shaxmat) oʻrniga Shatranj Al-Kabir (Buyuk shaxmat) deyiladi. Oʻyin zamonaviy shaxmatga oʻxshasa-da, masalan, piyonlar oʻziga xos variantlarga ega.
Kaliforniya universiteti +regentlari v. Bakke
Kaliforniya universiteti regentlari v. Bakke, 438 US 265 (1978) AQSh Oliy sudi tomonidan qabul qilingan muhim qaror edi.Bu qaror kollejga qabul qilish mezonlarida "affirmative action" (tasdiqlovchi harakat, ma'lum miqdordagi ish o'rinlari yoki o'qish kvotalari va shu kabilarning jamiyatda adolatsiz munosabatda bo'linadigan fuqarolarga ajratilishi)ni qo'llab-quvvatladi. Biroq, sud jamoasi maxsus irqiy kvotalarni nojo'ya fikr deb hisobladi, chunki atigi 100 ta talaba qabul qilinadigan Kaliforniya universitetining 16 ta o'rni irqiy kvotalarga to'g'ri kelardi.
Kanfen
Kanfen Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Moselle departamenti Thionville-Oost tumani tarkibiga kiradi.
Kaliforniya universiteti +regentlari v. Bakke
Oliy sud maktablarda segregatsiyani noqonuniy deb e'lon qilgan va hatto maktab tumanlariga integratsiyani ta'minlash uchun choralar ko'rishni buyurgan bo'lsa-da, universitetlar tomonidan boshlangan "affirmative action"ni qo'llab-quvvatlovchi ixtiyoriy chiqishlarning qonuniyligi yoki qonunga zid eknligi masalasi hal qilinmagan. Tarafdorlar bunday dasturlarni o'tmishdagi kamsitishlarning o'rnini qoplash uchun zarur deb bilishgan-da, raqiblar ularni noqonuniy va AQSh Konstitutsiyasiga kiritilgan o'n to'rtinchi tuzatishning "Teng himoyalanish bandi"ni buzish deb hisoblashgan. Ilgari Oliy sud masalani hal qilishga urinishgani uchun, DeFunis Odegaard (1974), protsessual sabablarga ko'ra ishdan bo'shatildi.
Kanfen
Aholisi
776 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 91,3 nafar kishi.
Kaliforniya universiteti +regentlari v. Bakke
Allan P. Bakke (Baki), muhandis va sobiq dengiz zobiti, tibbiyot maktabiga kirishga harakat qildi, ammo yoshi tufayli qabul qilinmadi. Bakke ariza berish paytida 30 yoshda edi va shuning uchun kamida ikkita muassasa tomonidan juda yoshi katta deb hisoblanadi. Kaliforniya universiteti, Devis tomonidan 2 marta rad etilgandan so'ng, Bakke shtat sudiga maktabning tasdiqlovchi harakatlarining konstitutsiyaviyligini da'vo qilib borgan. Kaliforniya Oliy sudi dasturni oq tanli da'vogarlarning huquqlarini poymol qildi deb tasdiqlovchi harakatni bekor qildi va Bakkega bunga rozi bo'lishni buyurdi. AQSh Oliy sudi keng jamoatchilik e'tibori ostida ishni qabul qildi.
Kanfen
Geografiyasi
Maydoni — 8,5 km2. Dengiz sathidan 198 – 400 m balandlikda joylashgan.
Kaliforniya universiteti +regentlari v. Bakke
Mazkur holat sud qarorinini buzdi; to'qqiz sudya jami oltita xulosa chiqardi. Sud qarori sudya Lyuis F. Pauell Jr tomonidan yozilgan; to'rt sudyadan iborat ikki xil blok Pauell fikrining turli o'rinlariga qo'shildi. Sinfdagi xilma-xillikni majburiy davlat manfaati deb topib, Pauell 1964 yilgi Fuqarolik huquqlari to'g'risidagi qonunning VI sarlavhasi va Konstitutsiyaga ko'ra, umuman olganda tasdiqlovchi harakatlarga ruxsat berilganligini ta'kidladi. Shunga qaramay, UC Devis dasturi sudyalarning ko'pchiligi uchun haddan tashqari uzoqqa cho'zildi va bekor qilindi. Bakke esa tan oldi. Bakkening amaliy ta'siri shundan iboratki, ko'pchilik ijobiy harakatlar dasturlari o'zgarishsiz davom etdi. Bakke ishi shunchaki ko'pchilikning fikrimi yoki majburiy pretsedentmi degan savollarga 2003-yilda sud Grutter v. Bollinjer tomonidan javob berildi.
Cyd Charisse
Cyd Charisse (Tula Ellice Finklea, 1922-yil 8-mart  — 2008-yil 17-iyun ) amerikalik aktrisa va raqqosa edi.
Bolaligida poliomielitdan tuzalib baletni oʻrgangach, Charisse 1940-yillarda filmlarga tushishi boshladi. Uning rollarida odatda raqqosa sifatidagi qobiliyatlari aks ettirilgan va u Fred Astaire va Gene Kelly bilan bogʻlangan. Uning filmlari orasida „Yomgʻirda kuylash" (1952), „Vagon guruhi" (1953), Gene Kelly va Van Johnson bilan Brigadoon (1954) va „Ipak paypoqlari" (1957) bor. 1950-yillarning oxirida u filmlarda raqsga tushishni toʻxtatdi, lekin kino va televidenieda harakat qilishni davom ettirdi va 1991-yilda Broadwayda debyut qildi . Oʻzining keyingi yillarida u hujjatli filmlarda Hollywood musiqiy filmi tarixini muhokama qildi va Thatʼs Entertainmentda namoyish etildi! 1994-yil III. 2006-yilda Sanʼat va gumanitar fanlar milliy medali bilan taqdirlangan.
Yoshligi
Cyd Charisse Texasning Amarillo shahrida Tula Ellice Finklea, Lela (née Norwood) va zargar boʻlgan Ernest Enos Finkleaning qizi sifatida tugʻilgan. Uning „Cyd“ laqabi „Sis“ demoqchi boʻlgan katta akasi Ernest E. Finklea jr.dan olingan. Keyinchalik Arthur Freed tomonidan „Cyd“ imlosi berildi.
Faoliyati
Charisse „Escort Girl“ (1941) kabi baʼzi filmlarda suratga olinmagan va „Warner Bros“ filmi uchun qisqa metrajli filmlarda suratga tushgan.
Ikkinchi jahon urushining boshlanishi balet kompaniyasining parchalanishiga olib keldi va Charisse Los-Anjelesga qaytib kelgach, David Lichine unga Kolumbiyada Gregory Ratoffning „Bir narsa haqida qichqiriq“ (1943) filmida raqsga tushishni taklif qildi. Bu xoreograf Robert Altonning eʼtiborini tortdi — u Gene Kellyni ham kashf etgan. Tez orada Gene Metro-Goldwyn-Mayerdagi ozod qilingan boʻlimga qoʻshildi va u yerda MGM baletining rezidenti boʻldi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/Cyd_Charisse_in_Singin%27_in_the_Rain.JPG/220px-Cyd_Charisse_in_Singin%27_in_the_Rain.JPG|right|thumb| Charisse „Yomgʻirda kuylash“ filmida (1952) Charisse Margaret OʻBrayen bilan „Tugallanmagan raqs" (1947) filmida ikkinchi marta roʻyxatdan oʻtgan, ammo film prokat kassasi boʻlgan . U Williams bilan birga „Siz bilan orolda“ (1948) filmida yaxshi yordamchi rol oʻynagan va „Oʻpayotgan bandit" (1948) filmida raqsga tushgan. Charisse „Soʻzlar va musiqa“ (1948) filmida yordamchi rol oʻynagan.
Shaxsiy hayoti
Charisse familiyasini saqlab qolgan birinchi eri Nico Charisse edi (1906-yil mart — 1970-yil aprel). Ular 1939-yilda turmush qurishgan va 1947-yilda ajrashishdan oldin Nico „Nikki“ Charisse ismli oʻgʻil koʻrishgan. 1948-yilda Charisse qoʻshiqchi Toni Martinga uylandi va 2008-yilda vafotigacha turmushda qoldi. Ularning Tony Martin ismli oʻgʻli bor (1950—2011).
Dilshod Nuraliyev
Dilshod Nuraliyev (Toshkent viloyati, Oqqoʻrgʻon tumanida 1969-yil 19-noyabrda tugʻilgan) —oʻzbek futbolchisi va murabbiyi.
„Paxtakor“ jamoasi bilan
Murabbiylik faoliyatini „Paxtakor“ akademiyasida boshlagan. Nuraliyev 2009-yilda „Paxtakor“ klubida 1996-yilda tugʻilgan oʻyinchilar jamoasida murabbiy vazifasini bajargan kezlari bir qancha xalqaro turnirlarda gʻolib chiqqan. 2009-yil 1-iyundan 4-iyungacha Kiyevda XX-asrning 60-70-yillari afsonaviy darvozaboni sharafiga atab „Viktor Bannikov kubogi 2009“ xalqaro turniri oʻtkazilgan. Nuraliyev boshchiligidagi „Paxtakor-1996“ jamoasi guruh bosqichining uchta oʻyinida ham gʻalaba qozonib, finalda Kiyevning „Dinamo“ jamoasi bilan toʻqnash keladi va tengdoshlari ustidan 2:1 hisobida gʻalaba qozonadi.
2009-yilning noyabr oyida „Paxtakor-1996“ jamoasi Krasnodarda Valentin Ivanov tavalludining 75 yilligi sharafiga oʻtkazilgan xalqaro turnirda gʻolib boʻladi. 6 jamoa ishtirokida oʻtgan turnirning birinchi turida oʻtkazilgan oʻyinlar natijasiga koʻra gʻolib va sovrindorlar aniqlanib keying bosqichga oʻtkazilgan. 8-noyabr kuni Krimsk shahrida oʻtgan turning soʻnggi hal qiluvchi bahsida „Paxtakor“ yoshlari Nazranning „Angusht“ jamoasini 6:0 hisobida magʻlub etishgan. Bundan tashqari, „Paxtakor-1996“ jamoasi Nuraliyev boshchiligida 2009-yilda Mixail An va Fedorov xotirasiga bagʻishlangan „Paxtakor-79“ (Oʻzbekiston) turnirlarida ham gʻoliblikni qoʻlga kiritishgan.
2010-yilda Nuraliyev boshchiligidagi „Paxtakor-1996“ akademiyasi jamoasi Alkobendas (Ispaniya) shahrida oʻtkazilgan „Goalearning International“ xalqaro yoshlar turnirida ishtirok etishadi. Turnirda 8 ta jamoa bosh sovrin uchun kurash olib borgan. Guruh bosqichida „Paxtakor“ futbol akademiyasi tarbiyalanuvchilari har uchala oʻyinda ham gʻalaba qozonishgan. Avvaliga „Adarve“ jamoasini 3:1 hisobida magʻlub etib, keyin „Atletiko Madrid“ni 2:0 hisobida magʻlub etadi. Uchinchi turda esa „San-Fernando“ yoshlar jamoasini ham 2:0 hisob bilan magʻlub etgan. Yarim finalda „Alkobendas“ jamoasi bilan toʻqnash kelgan „Paxtakor“ shiddatli kurashda minimal 2:1 hisobida gʻalaba qozonadi. Turnir finalida „Paxtakor“ jamoasi „Alkala“ jamoasini 4:0 hisobida magʻlub etib, turnir gʻolibiga aylangan. Beshta oʻyinda Nuraliyev shogirdlari raqiblar darvozasiga jami 13 ta gol urib, oʻz darvozalaridan ikkita gol oʻtkazib yuborishgan.
15-17 yoshgacha boʻlgan Oʻzbekiston terma jamoasi
2012-yilgi 16 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo chempionati yakunlariga koʻra, jamoa 2013-yili Turkiyada boʻlib oʻtgan yoshlar terma jamoalari oʻrtasidagi Jahon chempionatiga yoʻllanmani qoʻlga kiratadi. Jamoa guruhda ishonchli oʻyin namoyish etib keying bosqichga oʻtadi. Ammo 1/8 finalda kutilmaganda Gondurasga minimal 0:1 hisobida imkoniyatni boy beradi. Nuraliyev oʻyin oldidan jamoa hujumkor futbol oʻynashini takidlab oʻtadi. Biroq 24-daqiqada terma jamoa himoyachisi Akramjon Komilov maydondan chetlatilgani sababli Nuraliyev oʻyinni qayta tiklashga majbur boʻladi va jamoa dastlab rejalashtirilgan taktikani amalga oshira olmaydi.
2012-yil yakuniga koʻra Nuraliyev Oʻzbekiston futbol federatsiyasi tomonidan „Yilning eng yaxshi bolalar va oʻsmirlar murabbiyi“ va Mirjalol Qosimovdan keyingi nominatsiya boʻyicha yilning ikkinchi murabbiyi deb topilgan. 2012—2013-yillarda Nuraliyev ketma-ket ikki marta „Yilning eng yaxshi yoshlar murabbiyi“ nominatsiyasini qoʻlga kiritgan.
2013-yil dekabr oyi oxirida Dilshod Nuraliyev birinchi ligada toʻp surayotgan „Paxtakor-2“ jamoasiga murabbiy etib tayinlanadi.
22 yoshgacha boʻlgan Oʻzbekiston terma jamoasi
UFFning 2015-yil 23-iyun kuni boʻlib oʻtgan yigʻilishida Viktor Jalilovni 22 yoshgacha boʻlgan yoshlar terma jamoasiga yangi bosh murabbiy etib tayinlash toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi. Dilshod Nuraliyev murabbiy yordamchisi etib tayinlanadi.
15 yoshgacha boʻlgan Oʻzbekiston terma jamoasi
Nuraliyev 2017-yilda 15 yoshgacha boʻlgan Oʻzbekiston terma jamoasiga yangi murabbiy etib tayinlanadi. 2017-yil sentabr oyida Saudiya Arabistonida boʻlib oʻtgan Osiyo chempionati-2018 saralash turnirida Oʻzbekiston yoshlar terma jamoasi guruhda atigi 3-oʻrinni egallab, 2006-yildan buyon ilk bor Osiyo chempionatiga chiqa olmaydi. 2017-yilning 27-sentabr kuni Oʻzbekiston futbol federatsiyasi Nuraliyevni terma jamoadagi qoniqarsiz natijasi uchun lavozimidan ozod qiladi.
Katta yumaloq mushak
Teres asosiy mushak - bu yuqori oyoq-qo'lning mushakidir. Kurak va yelkaga birikadi va yetti yelka-kurak mushaklardan biridir. Bu qalin, ammo biroz yassilangan mushakdir.
Yumaloq katta mushak (lotincha teres, "yumaloq" degan ma'noni anglatadi) mushaklari ustida joylashgan bo'lib, yelkaning kengayishi va medial aylanishiga yordam beradi. Bu mushak odatda rotator manjet mushaklari sifatida chalkashib ketadi, ammo bu, masalan, kichik yumaloq mushaklaridan farqli o'laroq, yelkama-yelka bo'g'imining kapsulasiga biriktirilmagani uchun emas.
Tuzilishi
Katta yumaloq mushaklari pastki burchakning dorsal yuzasida va kurak tashqi chegarasining pastki qismidan kelib chiqadi.
Katta yumaloq mushakning tolalari yelka ichki labiga kiradi.
Munosabatlar
Pay qo'shilgan joyida orqaning serber mushagi orqasida joylashgan bo'lib, u bursa bilan ajralib turadi, ammo ikkala pay pastki chegaralari bo'ylab qisqa masofada birlashadi. Bu ikki mushakning tolalari bir-biriga parallel bo'lib, ikkala muskul ham son suyagining kichik do'mbo'g'ining tepasiga kiradi.
Kichik yumaloq mushak(Teres minor) bilan birgalikda katta teres mushak qo'ltiq osti bo'shlig'ini hosil qiladi, bu orqali bir nechta muhim arteriya va tomirlar o'tadi.
Innervatsiya
Katta yumaloq mushak asosan pastki kurak nervi va qo'shimcha ravishda kurak-dumg'aza nerv (o'rta kurak nerv) bilan ta'minlanadi. Bular yuqori kurak nervlarning pastki qismida joylashgan. Ushbu uchta nerv bilak chigalining orqa tarog'idan ajralib chiqadi. Katta yumaloq mushak innervatsiya qiluvchi nervlar C5 - C8 orqa miya nervlarining tolalaridan iborat.
Funksiya
Katta yumaloq mushak(teres major)- son suyagining medial aylantiruvchisi va qo'shimchasi bo'lib, latissimus dorsi -ga ilgari ko'tarilgan son suyagini pastga va orqaga tortishda yordam beradi (kengayish, lekin giperekstantsiya emas). Bundan tashqari, glenoid bo'shlig'ida yelka boshini barqarorlashtirishga yordam beradi.
Jarohat
Izolyatsiya qilingan katta jarohatlar kam uchraydi. Ular deyarli faqat professional va yuqori darajadagi dam olish sportchilarida, xususan, beysbolchilarda uchraydi. Ushbu jarohatlar zaiflashishi mumkin, uzoq reabilitatsiya davrlarini va atletika mavsumlarini o'tkazib yuborishni talab qiladi. Jarrohlik davolash uchun aniq ko'rsatmalar mavjud emas. Operatsiyasiz va operativ davolanishdan keyin natijalar odatda yaxshi bo'ldi.
Anvar Azimov
Azimov, Anvar Sarvarovich (22-noyabr, 1950-yil) - rossiyalik taniqli diplomat. U 1950-yilning 22-noyabrida yozuvchi va diplomat Sarvar Azimovlar oilasida Toshkentda tavallud topgan. Millati jihatidan - Oʻzbek.
Katta yumaloq mushak
Manba
This article incorporates text in the public domain from page 442 of the 20th edition of Gray's Anatomy (1918)
Stratigrafiya
Adabiyot
Zoya Abduazimova.
Anvar Azimov
Tarjimai holi
Anvar Azimov 1973-yilda Moskva Davlat Xalqaro aloqalar Institutining (МГИМО) "Xalqaro aloqalar" sohasini tamomlab va shu yilning o'zida diplomatik faoliyatini boshlagan.
Diplomatik rang
2009-yilning 17-noyabrida Rossiya Federatsiyasi Prezidenti qaroriga ko'ra Anvar Azimovga Favqulodda va Muxtor elchi darajasi munosib koʻrilgan.
G‘iyosiddin Naqqosh
Mavlona Gʻiyos al-din Naqqosh (غیاث الدین نقاش) (faoliyati 1419-1422) — Xuroson va Movarounnahrdagi Temuriy hukmdor Shohruh Mirzoning (1404—1407-yillar hukmronligi) Xitoy Min sulolasining imperatori Yongle (1402 – 1424) saroyidagi elchisi. U oʻz elchiligi haqida yozgan ma'lumotlari bilan mashhur. Uning nomi ingliz asarlarida Hīāṯ-ad-Dīn Naqqaš, Gʻiyosu'd-Din Naqqash, Ghiyathu'd-Din Naqqash, yoki Ghiyathuddin Naqqash kabi koʻchirilgan.
Gʻiyosuddin Naqqosh haqida kundaligida aytganlaridan boshqa hech narsa ma’lum emas. Rozmari Quiring-Zoche 1980-yilda u boshqa manbalardan ma'lum boʻlgan Mavlono Gʻiyathu'd-Din Simnoniy bilan bir xil shaxs boʻlishi mumkinligini aytdi. Ammo keyingi mualliflar bu taklifni hech qanday dalil bilan tasdiqlanmagan deb rad etishdi.
Shohruh elchiligining Xitoyga safari
Shohruhning oʻzi (Shodi Xoja va Koʻkcha) va uning oʻgʻli Boysungʻur (Sulton Ahmad va Gʻiyosiddin Naqqosh) elchilarini oʻz ichiga olgan elchilik guruhi 1419-yil 24-noyabrda (822-yil 6-zulqada) Shohruh poytaxti Hirotni tark etdi. Hirotdan elchilar Balx orqali Samarqandga joʻnab ketishdi. Ular u yerda Shohruhning Movarounnahrdagi noibi Ulugʻbek yuborgan boshqa bir guruh elchilar bilan uchrashishlari kerak edi. Biroq ma’lum boʻlishicha, Ulugʻbek elchilari allaqachon joʻnab ketgan va Shohruh guruhi alohida yurishga majbur boʻlgan. Ular 1420-yil 25-fevralda Xitoy elchilari bilan birga Samarqanddan Xitoyga joʻnab ketishdi.
Elchilar Ipak yoʻlining shimoliy tarmogʻi boʻylab Toshkent va Sayram orqali oʻtdilar. Naqqoshning qayd etishicha, Turpanda ham, Kumulda ham Shakyamuniyga sigʻinadigan va "Xochga sigʻinadigan" katta «kofir» jamoalar mavjud boʻlgan.
Elchilar 1420-yil 29-avgustda Buyuk devorning gʻarbiy chekkasidagiJiayuguan shahrida kirib keldi. Xitoyning immigratsiya qoidalariga rioya qilish uchun Jiayuguandan keyingi birinchi shahar boʻlgan Suchjouda sayohatchilar soni aniqlandi. Odatda Oʻrta Osiyoning Xitoydagi elchiliklarida boʻlganidek, hukmdorlarning elchilariga koʻp sonli savdogarlar qoʻshilishgan, sayohatchilar guruhining umumiy soni 500 ga yaqin kishini tashkil etgan.
Suzhou shahridan elchilar Xitoy kuzatuvchilar guruhi (yichuan) tomonidan 2900 km yoʻl boʻylab 99 ta kuzatuv bekatlari orqali Pekinga olib borildi. Elchilar Ganchjou, Lanchjou (u yerda ular Sariq daryoni kesib oʻtgan ponton koʻprigidan hayratda qolishdi), Sian, Sariq daryoning oʻtish joyi orqali sayohat qildi. Tong dovoni (18-noyabr), Shimoliy Jili Chjendingning poytaxti (3-dekabr)dan oʻtib, 14-dekabrda Pekinga yetib keldi.
Elchilar imperator Yongle saroyida 5 oy boʻldilar. Naqqoshning yozishicha, imperator Yongle saroyida ularning asosiy kuzatuvchisi imperator hukumatida muhim mansabni egallagan, arab, moʻgʻul, fors va xitoy tillarini yaxshi bilgan Mavlono Hoji Yusuf Qozi edi.
Naqqoshning ma'lumotlari saroy marosimlari (xususan, erta tongdagi tomoshalar), musiqiy va badiiy chiqishlar bilan uygʻunlashgan (ayniqsa, xitoy akrobatlari uni hayratda qoldirgan) ziyofatlar, va adolatli boshqaruvni amalga oshirishning batafsil tavsifini oʻz ichiga oladi.
1421-yil 18-may kuni elchilar Pekindan joʻnab ketishdi. Ganchjou va Syaozjouda moʻgʻul bosqinlari tufayli bir necha oylik ushlanishlar bilan ular 1422-yil 13-yanvarda Jiayuguan nazorat punkti orqali Xitoyni tark etishdi. Guruh barcha a'zolarining ism-shariflari chegara idoralari tomonidan ularning mamlakatga dastlabki kirishlari qayd etilgan sanaga muvofiq tekshirildi va hamma narsa mos kelgach, ularga chiqib ketishga ruxsat berildi.
Hirot elchilari 1422-yil 29-avgustda (hijriy 825-yil ramazon oyining 11-sanasida) oʻz shaharlariga qaytishdi.
Forscha versiyalari
Temuriylarning Pekinga qilgan missiyasi haqidagi Gʻiyosuddinning hikoyasi Xitoy haqidagi eng muhim va mashhur musulmon asarlaridan biri sanaladi. Zamonaviy tarixchilarga ilk Min Xitoyining transport va tashqi aloqalari haqida muhim maʼlumotlar beradi. Gʻiyosuddin kundaligining asl matni bizgacha yetib kelmagan. Biroq, yaratilishidan koʻp oʻtmay, u (yoki undan parchalar) Yaqin Sharqning Eron va turkiyzabon hududlarida koʻchirilgan koʻplab matnlarga qoʻshildi.
Gʻiyasud-Dinning ma'lumotlarini oʻz ichiga olgan eng qadimgi ma'lum asar bu forscha yilnomadir (uning nomi turlicha "Zobdat al-tavāriḵ-e Bāysonḡori" yoki Zubdatu-t-tawārīḫ-i Bāysunġurī). U Shohruxning saroy tarixchisi Hofiz-i Abru (1430-yilda vafot etgan) tomonidan yozilgan.
Keyingi fors tilidagi Gʻiyyotuddinning ma'lumotlari “Matla-us-Sadain" va "Majma-ul-Bahrayn” (“Ikki janjalning koʻtarilishi" va “Ikki okean qoʻshilishi”) nomli asarda uchraydi. Bu asar Abdurrazzoq Samarqandiy tomonidan yozilgan. U ham Gʻiyosuddin singari Shohruhning elchisi sifatida chet ellarga (Hindistonga) sayohat qilgan.
Turkiy tarjimalar
XV asr oxirlariga kelib Gʻiyosuddin asarining turkiy tarjimalari ham paydo boʻlgan. Ana shunday tarjimalardan biri "Taryh-i Khaṭā'ī" ("Katay tarixi") nomiga ega boʻlib, Kembrij universiteti kutubxonasida hozirgacha saqlanib qolgan. U hijriy 900-yilda (milodiy 1494/1495) Ardistonda Hojji bin Muhammad tomonidan shaharning fors tilini bilmaydigan turkiyzabon hokimi uchun qilingan tarjimaning nusxasi. Hujjat zamonaviy tadqiqotchilar tomonidan noyob hisoblanadi. Chunki u Usmonlilar imperiyasidan tashqarida tayyorlangan Gʻiyasuddin asarining turkiy tildagi ma’lum boʻlgan yagona tarjimasi hisoblanadi.
XVI-XVIII asrlar davomida Gʻiyasud-Din ijodi Usmonli imperiyasida nashr etilgan turli turkiy asarlar tarkibiga kirdi. Shunisi e'tiborga loyiqki, u Qotip Chalabiyning "Jihon-numa"sida Xitoy haqidagi ma'lumotlar uchun uchta asosiy manbadan biri boʻlib xizmat qilgan. "Xataynoma" keyinchalik (1516) savdogar Ali Akbar Xataiy tomonidan yozilgan va Yevropa uchun manba boʻlib xizmat qilgan.
Gʻarbiy tarjimalar
Hofiz-i Abru matnining Kishori Mohan Maitra tomonidan ingliz tiliga tarjimasi forscha asl nusxasi bilan birga 1934-yilda Lahorda “A Persian Embassy to China: Being an extract from Zubdatu't Ol Tawarikh of Hafiz Abrut” nomida nashr etilgan. 1960-yillarning oxirida Kolumbiya universitetidan L.Karrington Gudrich 1947-yilda Hindistonning boʻlinishi tufayli Maitraning koʻchirilishi natijasida Maitra tarjimasi juda koʻp chop etilmaganini va amalda topib boʻlmasligini tushundi. Ushbu asarni "unutilishdan qutqarish" uchun u kitobning Britaniya muzeyidagi nusxasining mikrofilmini oldi va 1970-yilda Nyu-Yorkda oʻzining kirish soʻzi bilan qayta nashr ettirdi.
Uiler Tekston 1989-yilda Naqqoshning ingliz tilidagi tarjimasini nashr etdi. Tanqidiy nashrda u asarning mavjud bir nechta versiyalaridan foydalangan.
Hoji bin Muhammadning “Turk ʿAcämī” (proto-ozarbayjon) tarjimasining rumlashtirilgan orfografiyaga transkripsiyasi va inglizcha tarjimasi 2005-yilda AQShda Ildiko Beller-Xann tomonidan nashr etilgan.
Leningrad (Jaloliddin Balxiy tumani)
Leningrad (Leningrad) — Tojikiston Respublikasining Jaloliddin Balxiy tumani Halevard QFYga qarashli daha. Dahadan mahalla markazigacha 2 km, tuman markazigacha 1 km.
Aholisi
Aholisi — 4418 kishi.
Hayvonlarga nisbatan shafqatsizlik
Jonivorlarga nisbatan shafqatsizlikka oid qonunlarga turlicha yondashuvlar dunyoning turli yurisdiksiyalarida uchraydi. Masalan, baʼzi mamlakatlarda hayvonlarni oziq-ovqat, kiyim-kechak yoki boshqa mahsulotlar olish uchun oʻldirish usullari qonunlashtiriladi, boshqalarida esa jonivorlarni oʻyin-kulgi, taʼlim, tadqiqot uchun yoki uy hayvonlari sifatida saqlash koʻzda tutiladi. Jonivorlarga nisbatan shafqatsiz munosabatda boʻlish masalasiga bir qancha konseptual yondashuvlar mavjud.
Aytib oʻtish mumkinki, hayvonlardan oziq-ovqat, kiyim-kechak olish, o'yin-kulgi va tadqiqotlar oʻtkazish kabi insoniy maqsadlarda foydalanishning hech qanday yomon tomoni yoʻq, lekin bu keraksiz ogʻriq va azob-uqubatlarni minimallashtiradigan tarzda amalga oshirilishi kerak, shundaguna buni „insoniylik“ deb atash mumkin.
Utilitar advokatlar xarajat va foyda nuqtai nazaridan bahslashadilar va jonivorlarga ruxsat etilgan muomala toʻgʻrisida ularning xulosalari bir-birinikidan farq qiladi. Baʼzi utilitarlar hayvonlarning farovonligi pozitsiyasiga yaqinroq boʻlgan zaifroq yondashuvni, boshqalari esa jonivorlar huquqlariga oʻxshash pozitsiyani taʼkidlaydilar. Jonivorlar huquqlari nazariyotchilari bu pozitsiyalarni tanqid qilib, „keraksiz“ va „insoniy“ soʻzlari oʻta xilma-xil talqinlarga olib kelishini, shuningdek, hayvonlar oʻzgarmas huquqlarga ega ekanliklarini taʼkidlaydilar. Ularning taʼkidlashicha, jonivorlardan turli maqsadlarda foydalanishning oʻzi keraksiz amaliyot boʻlib, azob-uqubatlarga sabab boʻladi. Shuning uchun hayvonlarni himoya qilishning yagona yoʻli ularning mulkiy maqomiga chek qoʻyish hamda ularga hech qachon modda yoki jonsiz mavjudot sifatida qaralmasligini taʼminlashdir.
536 (son)
536 (besh yuz oʻttiz olti) — 535 va 537 sonlari orasidagi natural son.
Hayvonlarga nisbatan shafqatsizlik
Taʼrif va qarashlar
Oʻtgan tarixiy davr davomida baʼzi odamlar, masalan, Leonardo da Vinchi (bir vaqtlar u ozod qilish maqsadida qafas qushlarini sotib olgan ) kabilar insonlar tomonidan amalga oshiriladigan jonivorlarga nisbatan shafqatsizlik holatlaridan xavotirda edilar. Da Vinchi, shuningdek, oʻzining qaydlarida odamlar soʻyish uchun hayvonlarni yetishtirishda oʻz ustunligidan foydalanishidan gʻazabdaligini qayd etadi. Zamonaviy faylasuf Nayjel Uorburtonning soʻzlariga koʻra, tarixining koʻplab davrlarida hayvonlar odamlar ularga nisbatan istaganlaricha munosabatda boʻlishlari uchun yaratilgan degan qarash ustunlik qilib kelgan.
536 (son)
Ushbu songa eng yaqin tub sonlar
Ulam spiraliga koʻra, binafsha fondagi sonlar tub sonlar, yashil fondagi sonlar esa kvadrat ildizdan chiqadigan sonlardir.
Hayvonlarga nisbatan shafqatsizlik
Taʼrif va qarashlar
Bir nechta diniy anʼanalar, xususan, Hindistonda paydo boʻlganlarida hayvonlarning farovonligini muhim yoki asosiy tushunchalardan biri ekanligi targʻib qilingan, hatto veganizm gʻoyasi ilgari surilishigacha yetib borgan. Bunga buddizm, jaynizm va hinduizmning baʼzi shakllarini misol qilib keltirish mumkin.
Stroboskop
Stroboskop (yunoncha: strobos — tartibsiz harakat va skopeo — qarayman) — biron bir buyum yoki manzarani kuzatayotganimizda shu buyum yoki manzara yoʻqolganda ham uning qiyofasi koʻz oʻngimizda namoyon boʻlib turaverishi hodisasi (koʻrish inersiyasi)ni namoyish qilish uchun moʻljallangan asbob. Umumiy oʻkda aylanadigan ikkita diskdan iborat. Birinchi diskda, xuddi soat siferblatidagidek, biron bir takrorlanuvchi jarayonning turli fazalariga mos shakllar tushirilgan. Ikkinchi diskda qator uzunchoq tirqishlar ochilgan. Disklar aylantirilganda kuzatuvchi kuzatish darchasi va shu uzunchoq tirqishlar orqali qarab, birinchi diskdagi shakllar harakatini birinketin koʻradi. Har bir shakl bilan navbatdagi shakl harakati orasida muayyan bir oniy vaqt oʻtadi. Lekin kuzatuvchiga shakllarning harakati yaxlit (uzluksiz) boʻlib tuyuladi. Bu qad. oʻyinchoq asbobning ishlash prinsipi odam koʻzining koʻrish illyuziyasi xossasiga asoslangan. S. xususiyatidan koʻpgina ilmiy tadqiqot ishlarida, har xil asboblar yasashda, kinematografiya va televideniyeda keng foydalaniladi (qarang Stroboskopik effekt).
Stress
Stress (stress — „bosim“, „kuchlanish“, „tanglik“) — odam va hayvonlarda kuchli taʼsirotlar natijasida sodir boʻladigan oʻta hayajonlanish, asabiylik holati. Stress — bu gomeostazni buzish bilan tahdid qiluvchi turli ekstremal omillar taʼsirida yuzaga keladigan tananing oʻziga xos boʻlmagan reaktsiyasi va asab va endokrin tizimlar faoliyatida stereotipik oʻzgarishlar bilan tavsiflanadi. Organizmda har xil taʼsirotlarga nisbatan rivojlanadigan nomaxsus neyrogormonal reaksiya. „stress“ terminini kanadalik patolog G. Selye taʼriflab, tibbiyotga kiritgan (1936). Olim stress holatiga olib keluvchi omilni stressorlar deb, ular taʼsirida organizmda roʻy beradigan oʻzgarishlarni moslashish (adaptatsiya) sindromi deb atadi. Fizik (issiq, sovuq, shikastlanish va boshqalar) va psixik (qoʻrquv, qattiq tovush, oʻta xursandchilik) stressorlar ajratiladi. Organizmda bu omillar taʼsirini yengishga qaratilgan moslashuvchi biokimyoviy va fiziologik oʻzgarishlar rivojlanadi, bu stressorning kuchi, taʼsir etish muddati, odam yoki hayvonning fiziologik sistemasi va ruhiy holatiga bogʻliq. Nerv sistemasi yuqori rivojlangan odam va hayvonlarda, his-tuygʻu koʻpincha stressor vazifasini oʻtaydi va u fizik stressor taʼsiriga zamin tugʻdiradi. Odamda bir xil kuchdagi stress ham xavfli, ham ijobiy boʻlishi mumkin. Shuning uchun maʼlum bir darajadagi Stresslarsiz faol hayot kechirib boʻlmaydi, chunki stresslar boʻlmasligi bu oʻlim bilan barobar degan edi, Hans Selye. Demak, stresslar nafaqat xavfli, balki organizm uchun foydali ham boʻlishi mumkin (eustress), bu holat organizm imkoniyatlarini ishga soladi, salbiy taʼsirotlarga chidamliligini oshiradi (masalan, infeksiyalar, qon yoʻqotish va boshqalar), maʼlum bir somatik kasalliklar (masalan, yara kasalligi, allergiya, yurak kasalliklari va boshqalar) kechishini yengillashtiradi yoki bemorning ulardan form boʻlishiga yordam beradi. Zararli stresslar (distress) organizm rezistentligini pasaytiradi, koʻpgina kasalliklarning kechishini ogʻirlashtiradi. Stress taʼsirida kasalliklar paydo boʻlishida organizmning dastlabki holati katta ahamiyatga ega. Masalan, gipertoniya kasalligi bilan ogʻrigan bemorda stress ogʻirroq, yaʼni gipertonik krizlar bilan kechadi.
Hayvonlarga nisbatan shafqatsizlik
Taʼrif va qarashlar
Rene Dekart inson sanalmagan „narsa“larning barini avtomatlar, yaʼni ruh, aql va tushunchaga ega boʻlmagan murakkab mashinalar deb hisoblardi. Dekart dualizmida ong barcha jonzotlar orasida faqat insonga xos boʻlgan va ilohiy inoyat hamda jismoniy materiya bilan bogʻlangan degan gʻoya ilgari suriladi. Biroq yaqinda oʻtkazilgan tahlil natijalari shuni koʻrsatadiki, baʼzi hayvonlarda murakkab ishoralardan, usullardan foydalanish va oʻz-oʻzini anglash kabi koʻplab insoniy xususiyatlar mavjud.
Stress
Hans Selye, stress natijasida rivojlanadigan kasalliklar yo stressorning kuchli taʼsir etishi, yoki gormonal tizimning „notoʻgʻri“ reaksiya berishiga bogʻliq deb hisoblagan. Chunki ayrim hollarda distress uncha kuchli boʻlmagan stressor taʼsirida yuzaga keladi. Stressning organizmga ijobiy yoki salbiy taʼsir etishi organizmning ushbu stressorga nisbatan reaksiyasiga bogʻliq. Stress xrlatini faol oʻzgartirishga qaratilgan choralar organizm chidamliligini oshiradi va natijada kasallik rivojlanmaydi yoki, aksincha, faol kurashish boʻlmasa, moslashish sindromi susayib, ogʻir holatlarda organizmni nobud boʻlishigacha olib kelishi ham mumkin. Organizmdagi hamma oʻzgarishlarni nazorat qilishda miyadagi katexolaminlar miqdori katta ahamiyatga ega. Shunday qilib, nerv sistemasi organizmning stressga reaksiya berish holatini belgilaydi (qarang Neyrogumoral regulyasiya).
Hayvonlarga nisbatan shafqatsizlik
Taʼrif va qarashlar
Charlz Darvin evolyutsiya nazariyasini taqdim etib, odamlarning boshqa turlar bilan munosabatlarini koʻrib chiqish maʼnosida inqilob qildi. Uning fikricha, odamlar nafaqat boshqa jonivorlar bilan bevosita qarindoshlik aloqasiga ega, balki ular (jonivorlar)ning ham oʻz ijtimoiy, aqliy va axloqiy hayoti mavjud. Keyinchalik "Odamning kelib chiqishi" (1871) asarida u shunday yozgan edi: „Odam va oliy sutemizuvchilar oʻrtasidagi aqliy qobiliyatlarda tubdan farq qiladigan jihatlar yoʻq“.