cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gangxar Puensum
Tarixi
Aksariyat xaritalardan farqli oʻlaroq, ekspeditsiya hisobotida ushbu choʻqqi Tibetda ekanligi koʻrsatilgan va Xitoy-Butan chegarasi „Butandagi eng baland choʻqqi“ deya taʼriflangan Gangxar Puensum choʻqqisini kesib oʻtib, 7570 metr balandlikka koʻtarilishi tasvirlangan.
Taqiq tez orada olib tashlanishi dargumon, Gangkhar Puensum zabt etilmagan choʻqqilardan biri boʻlib qolishi mumkin.
Sangardakdaryo
Sangardakdaryo — Surxondaryoning oʻng irmogʻi. Hisor tizmasining janubi-gʻarbiy yon bagʻridan (3800 m) boshlanadi. Uz. 114 km, havzasining maydoni 948 km². Suv yigʻish maydoni 889 km², oʻrtacha balandligi 2286 m. Yuqori oqimida (Qizilsoy qoʻshilgunga kadar) Degikanora deb ataladi. Shu kismda dare juda tor va yon bagʻirlari tik vodiydan okadi. S.ga bir kancha kattakichik soylar qoʻshiladi: oʻng tomondan Qizilsoy (15 km), Shoʻrchiob (11 km) va Molongur (23 km); chap tomondan Xondiza (25 km) va Nilu (11 km). S. asosan, mavsumiy qor va yer osti suvlaridan toʻyinadi. Maksimal suv sarfi 44 m³/sek. (may oyida), noyabr — yanvarda 4,38—4,04 m³/sek. S.ning oʻrtacha koʻp yillik suv sarfi 15 m³/sek., oʻrtacha oqim moduli 17,0 l/sek, km². Dare vodiysi Surxondaryo viloyatining xushmanzara joylaridan biri, sharsharalar bor. Oʻrmon xoʻjaligi mavjud. Ma’lumki, Hisor - mamlakatimizdagi eng baland, eng uzun tog‘ tizmalaridan hisoblanadi. Yurtimiz janubida joylashgan mazkur tog‘ tizmasi tabiatini muhofaza qilib, asl holicha saqlash maqsadida bir necha o‘rmon xo‘jaligi va qo‘riqxonalar tashkil etilgan. Ulardan biri «Uzun» o‘rmon xo‘jaligi bo‘lib, u Surxondaryo viloyatining Sariosiyo, Uzun va Denov tumani hududilarini o‘z ichiga qamrab oladi. Aytish mumkinki, Sangardak - Uzun o‘rmon xo‘jaligining eng yirik bo‘limlaridandir. Uning umumiy maydoni 65 ming 732 gektarga teng. Bu erlar mahobatli tog‘lardan iborat bo‘lib, dengiz sathidan 1 yarim ming metrdan 4 ming metrgacha balandlikda joylashgan. U sharqda Bobotog‘ va shimoli-sharqda Hisor tog‘lari orqali Tojikiston, janubda Amudaryo o‘zani orqali Afg‘oniston, janubi-g‘arbda Ko‘hitang tizmasi orqali Turkmaniston davlatlari bilan, g‘arbiy va shimoliy-g‘arbiy tomondan esa Hisor tog‘ tizmasining tarmoqlari orqali Respublikamizning Qashqadaryo viloyati hududi bilan chegaralanadi.
Surxondaryo vodiysining shimolidagi Hisor tog‘ tizmasi Surxondaryo havzasiga qarashli tog‘li hududning asosiy qismini egallaydi. Hisor tog‘ tizmasi Surxondaryo havzasidagi eng baland tog‘ hisoblanib, tizmaning Surxondaryo havzasiga qarashli ayrim cho‘qqilari 4500 m dan oshadi. Bunday balandliklarda haroratning pastligi sabab bir qancha muzliklar ham mavjud. Surxondaryoning eng asosiy irmoqlari ham aynan mana shu muzliklardan boshlanadi. Hisor tog‘ tizmasi 7 Surxondaryo oqimining shakllanishida katta ahamiyatga ega. Sababi tizmaning yon bag‘ridan hosil bo‘lgan oqim Surxondaryo havzasining butun tog‘li qismida hosil bo‘ladigan oqim miqdorining kamida 70% ini tashkil etadi. Hisor tizmasining janubiy-g‘arbiy tarmoqlari Boysun tog‘lari deb atalib, Boysun tog‘larining balandligi faqat shimolda 4000 m dan oshadi. Boysun tog‘lari janubga borgan sari juda tez va keskin ravishda balandligi kamayib boradi.
SHuning uchun ham Surxondaryo havzasining o‘ng qirg‘oq janubida kichik bo‘lsada doimiy suv oqadigan daryolar yo‘q. Surxondaryoning sharqiy qismini egallagan Bobotog‘ uncha baland bo‘lmasada Surxondaryo havzasi va Kofirnihon havzalarini bir-biridan ajratib turadi. Bobotog‘ ko‘rinishdan uzun cho‘zilgan ko‘rinishga ega. Bobotog‘ning eng baland cho‘qqisi 2286 m ni tashkil qiladi. Bu cho‘qqidan har ikki tarafga ham balandlik kamayib boradi. Tog‘ning tugash qismlarida tog‘ning balandliga atigi 500-600 m ni tashkil etadi. Tog‘ning uncha baland bo‘lmaganligi sabab, bu tog‘ yonbag‘rlaridan suvi Surxondaryoga etmasdan tugab qoladigan vaqtli soylargina oqib tushadi. Bunday soylarning suvlari faqat toshqin va sel davrlarida Surxondaryoga etib keladi. Shuning uchun ham bu soylar havzaning umumiy suv resurslarida deyarli hech qanday rol o‘ynamaydi. 1.2. Geologik tuzilishi va relefi Sangardak havzasining geologik tuzilishida proterazoy, kembriy, ordovik, siluriy, devon, tosh, perm, trias, yura, bo‘r, poleogen, neogen, to‘rtlamchi davrlari qatlamlari uchraydi. Proterazoy qatlamlari har-xil ko‘rinishdagi kristalli slans, kvars, ambifolitam va marmarlar mavjud bo‘lgan Boysuntog‘ va tizmalari o‘sishida uchraydi. Ayrim joylarda ularning qalinligi 4000 m ga etadi. Kembriy qatlami qalin kristalli qatlamlardan iborat bo‘lib, ularning umumiy qalinligi 1000- 1200 m ni tashkil qiladi. Ular, asosan, Obizarang daryosi havzasi hududi atrofidagi erlarning geologik tuzilishida uchraydi. Kembriy qatlami Surxondaryo havzasining boshqa hududlarida deyarli uchrmaydi. Ordovik qatlami qum-tosh, amfolitam, slyudisto-kremnistim, argillitovim slans va ohaktosh jinslaridan tashkil topgan 8 bo‘lib, ular hozirgi CHilliksu, Irgaylik, Olmalisoy daryolari suv ayrig‘ichlarida namoyon bo‘ladi. Ordovik qatlamining umumiy qalinligi 300 m ni tashkil qiladi. Siluriy qatlamlarini Olmalisoy, CHarmogol suv ayrig‘ichlarida va SHilxazor, Kishtut, SHatrut daryolarida uchratish mumkin. Ular alevrolet, alerolit slans, qumtosh va kam uchraydigan ohaktosh, bazalnim konglomerat jinslari qo‘shilishidan tashkil topgan. Ularning umumiy qalinligi 1000-1700m gacha etadi. Devon qatlamlari Magetli tog‘larida va Olmalisoy, CHarsha daryolari havzasida uchraydi. Devon qatlami asosan qum-tosh, ohaktosh, rasslansov alivrolitiv jinslaridan tashkil topgan bo‘lib, Surxondaryoning yuqorida sanab o‘tilagan qismlarida uning qalinligi 115-500 m ni tashkil qiladi. Perm qatlamlari Kayraka chap irmoqlarida va Tamshush daryosining o‘ng qirg‘oqlari yotqiziqlarida uchraydi. Qatlam porfiram, tufam, qum-tosh, gravelitam jinslaridan iborat.
Perm qatlamining umumiy qalinligi 3200-3000 m ni tashkil qiladi. Trias qatlamlari Magetli tog‘ining janubida, CHo‘lbair tizmasining janubiy sharqida, Yalangtush dovonida, Boysuntog‘ tizmasi va Chaqchar tog‘i bo‘ylab Ko‘hitang tog‘ining sharqiy qismlarigacha bo‘lgan hududlarida uchraydi. Qatlamda boksit, argillitam alevrolitam, qum-tosh va boshqa jismlar mavjud. Qatlamning qalinligi atigi 30-50 m ni tashkil qiladi. Yura davri qatlami Magetli, Ko‘xitang, Cho‘lbair, Boysuntog‘, CHaqchar tizmalari yuqori yon bag‘rlarida, Baxchi, Oqsuv va boshqa joylarda namoyon bo‘ladi. Qatlamning umumiy qalinligi 50-360 m ni tashkil qiladi. Bu qatlam bo‘rli konglomerat, gravetit grubozerli, qum-tosh, argiletam kabi jinslardan iborat. Bo‘r qatlami Qizildaryo, Chosha daryosinig o‘ng qirg‘og‘i, Kishtut daryosi chap irmog‘lari hududida va SHerabod-Sariqamish hududining shimoliy-g‘arbiy qismlarida uchraydi. Ularni tekshirgan Simakov ma’lumotlariga ko‘ra, qatlam qizil glinam, alevroletamlar, qum-toshlar, ohaktoshlar qo‘shilishidan iborat bo‘lib, uning qalinligi 30-200 m ni tashkil qiladi. To‘rtlamchi davr qatlamlari Amudaryo vodiysida, Surxondaryo, Xo‘jaipok, Sangardak, Sherabod, To‘polang, Kofirnihon va boshqa hududlarda joylashgan.
Relyefi. Surxondaryo havzasida tog‘lar bilan bir qatorda tekisliklar ham mavjud bo‘lib, ular asosan havzaning markazida, ya’ni tog‘lar o‘rtasida uchraydi. 9 Surxondaryo tog‘ oralig‘i botig‘i Boysun va Bobotog‘ tizmalari orasida joylashgan. Shimoli-sharqdan janubi-g‘arbga cho‘zilgan va janubda Amudaryo vodiysiga tutashgan. Botiq keng, yuzasi to‘lqinsimon, ayrim erlarda zinapoyali. Botiq markazga va janubi-g‘arbga tomon pasayib boradigan tekislikdir. Uning deyarli o‘rtasida Surxondaryo vodiysi joylashgan. Uning kengligi 3-5 km, birinchi va ikkinchi terrasalari yaxshi rivojlangan va ko‘zga yaqqol tashlanib turadi. Surxondaryoning qayir usti uchinchi va to‘rtinchi terrasalari uncha katta maydonlarni egallamaydi va ularning nisbiy balandligi 4-10 va 10-20 metrni tashkil etadi. Vodiyning mutlaq balandligi Tog‘dan chiqish erida 700 metrni, Amudaryo vodiysiga tutashgan erida 300 metrni tashkil etadi. Botiqning g‘arbida Surxondaryoning irmoqlari konussimon yirik yoyilmalar hosil qilgan. SHerobod daryosi yoyilmasini daryo irmoqlari kesib o‘tib, 20 metr chuqurlikkacha o‘yib yuborgan. Janubda Surxondaryo vodiysi Amudaryo vodiysini kesib o‘tib balandligi 22 metrgacha bo‘lgan ostona hosil qilgan. Botiqning janubida tog‘ oldi tekisliklarida 100 metrgacha bo‘lgan Xovdog‘, Uchqizil, Kokayti, Oqtog‘ balandliklari bor. Botiqning janubi-sharqiy qismi qum massividan iborat. Havzaning er yuzasiga nazar tashlaydigan bo‘lsak, havza shimoldan janubga tomon asta-sekin pasayib boradi. Hisor tizmasidan janubiy g‘arb va janubga qarab bir qancha tarmoqlar taralib ketadi.
Bu tog‘lar Hisor tog‘ tizmasining tarmoqlari hisoblanib, ularning balandligi, tuzilishi bir-biridan farq qiladi. Bular orasida eng balandlari Boysun tog‘i va Ko‘xitang tog‘lari hisoblanadi. Bu tog‘lar vodiydan tik ko‘tarilib turadi. Boysun va Ko‘xitang tog‘lari Surxondaryo va Qashqadaryo havzasi suv ayrig‘ich chiziqlarini belgilab beradi. 1.3. Iqlim sharoitining o‘ziga xos xususiyatlari Surxondaryo viloyati O‘zbekiston Respublikasining janubiy qismida joylashganligi tufayli o‘zining iqlim sharoitiga ko‘ra Respublikaning boshqa viloyatlaridan birmuncha farq qiladi. Surxondaryo viloyati mamlakatimizdagi yagona subtropik iqlim mintaqasida joylashgan viloyat hisoblanadi. Bu esa viloyatda subtropik mevalarni va paxtaning subtropik navlarini etishtirishga imkon 10 beradi. Surxondaryoning iqlim sharoitiga nazar tashlaydigan bo‘lsak, mazkur havzada ham O‘rta Osiyoning boshqa havzalariga mos ravishda yog‘inlarning notekis taqsimlanganligiga guvoh bo‘lamiz. Bunga havzaning uch tarafdan tog‘lar bilan o‘ralganligi va janubiy tomondan havo massalarining kirib kelishi sabab bo‘ladi. Havzani o‘rab turgan tog‘lar yonbag‘rlarida yog‘in miqdori ko‘p bo‘lsa, uning markazida joylashgan tekislik qismida yog‘in nisbatan kam tushadi. Havzadagi eng kam yog‘in Surxondaryoning Amudaryoga quyilish joyiga yaqin tekisliklarga tushadi. SHimol va shimoliy-g‘arbga qarab yog‘in miqdori ko‘payib boradi. Buni meteorologik postlar ma’lumotlari orqali ham bilib olishimiz mumkin. SHunga ko‘ra, yillik yog‘in miqdori SHo‘rchida 228 mm ni, Zarchob qishlog‘i yaqinida 495 mm ni va SHarg‘unda 625 mm ni tashkil qiladi. SHu tariqa balandlik ortgan sari yog‘in miqdori ham ortib boradi. Surxondaryo havzasining g‘arbidagi tog‘larga yog‘in kam yog‘adi. Sababi janubiy-g‘arbdan vodiyga keladigan nam havo oqimi meridian yo‘nalishida joylashgan g‘arbdagi tog‘larga urilib, tog‘ning shu yonbag‘rlariga yog‘in tushadi. Tog‘dan oshib esa yog‘in bermaydi. Nam havo oqimi shimol va shimoliy-g‘arbga borgan sayin tog‘lar tomon ko‘tarilib soviydi va ko‘p miqdorda yog‘in beradi. Natijada Hisor tog‘ yonbag‘rlarida yog‘in miqdori 1200-1500 mm ga etadi. Surxondaryo havzasiga yog‘inlar mavsumi asosan noyabr-may oylariga to‘g‘ri keladi. SHu davr mobaynida yillik yog‘inning katta qismi yog‘ib o‘tadi. Bunga Termiz meteorologik stansiyasida qayd qilingan ma’lumotlar orqali aniqlik kiritib olishimiz mumkin. Ma’lumotlarni tahlil qiladigan bo‘lsak, o‘rtacha 12 soat davomida 15 mm va undan ko‘p miqdorda yog‘inlar qayd qilingan kunlar soni bo‘yicha mart oyi yog‘inning ko‘pligi bilan boshqa oylardan farq qiladi. Kuzatilgan yillar mobaynida mart oyining o‘rtacha 10 kunida 15 mm dan ortiq yog‘in yoqqan. Aprel oyida bu ko‘rsatgich o‘rtacha 5 kunni tashkil qiladi. YAnvar, iyul, avgust, sentyabr, oktyabr oylarida o‘rtacha hisobda 15 mm dan ko‘p yog‘in bo‘lgan kunlar qayd etilmagan.
Tuproq va o‘simlik qoplami Relef sharoiti va namlanish darajasi bir xil bo‘lganda, yer sirti holati (tuproq, o‘simlik, jinslarning litologik tarkibi)ning o‘zgarishi yuvilish miqdorini bir necha marta o‘zgartiradi. Tuproq qoplamining yuvilishga moyilligini tuproq strukturasi, uning mexanik tarkibi, tuproqdagi gumus miqdori, tuproqning nam yutish qobiliyati kabi xususiyatlari belgilaydi. Tuproq qoplami strukturasiz yoki strukturali bo‘ladi. Strukturasiz tuproqda bo‘shliqlar mayda bo‘lib, drenaj va aeratsiya jarayonlari qiyin kechadi. Strukturali tuproqda esa aksincha bo‘shliqlar katta bo‘lib, natijada drenaj va aeratsiya jarayonlari jadallashadi. Tuproq strukturasi qancha yirik bo‘lsa, u shuncha qiyin yuviladi. Tuproq qoplamida o‘lchami 0,5-1,0 mm katta bo‘lgan zarrachalarning mavjudligi uning qiyin yuvilishidan darak beradi. Ikkinchi tomondan tuproq strukturasi va uning mexanik tarkibi tuproqning suv shimish qobiliyatini aniqlaydi.
Tuproq donalari o‘lchamlarining kattalashishi bilan shimilish tezligi ortib, yuza oqim va yuvilish kamayadi. Ayrim ma’lumotlarga ko‘ra strukturli tuproqda yillik yog‘inning 85 foizi shimilsa, strukturasiz tuproqda esa uning qiymati ancha kichik bo‘lib, 30 foizni tashkil etadi. Eroziya jadalligi tub jinslar xarakteri bilan chambarchas bog‘liqdir, eroziya natijasida yuza to‘proq yuvilgach, so‘ng navbat tub jinslarga keladi (jarlik eroziyasi). Uning jadalligi jinslarning yuvilishiga moyillik darajasiga bog‘liqdir. SHu belgisiga ko‘ra barcha jinslarni shartli ravishda oson, o‘rtacha va qiyin yuviladigan guruhlarga bo‘lish mumkin. Oson yuviladiganlarga barcha donador cho‘kindi jinslar sariq tuproq, qum, loy, qumoq tuproq kiradi.o‘rtacha jadallikda yuviladiganlarga esa ma’lum darajada jipslashgan va kuchsiz sementlashgan qumtoshlar, qiyin yuviladiganlarga esa qoyatoshlar, toshloq jinslar, kiradi. Turli o‘simliklar suv oqimi hosil bo‘lishiga va eroziyaga turlicha ta’sir ko‘rsatadi. Umuman olganda ular tuproq qoplamini tomchilar zarbidan saqlaydi.
Himoya darajasi o‘simliklarning o‘lchamlari va turlariga bog‘liq. YOtiq holdagi o‘simliklar baland va tikka o‘sadigan o‘simliklarga nisbatan er sirtini yuvilishdan yaxshi saqlaydi. Tabiiyki, er sirtida bir joyning o‘zida turli-tuman o‘simliklarning 12 mavjudligi yomg‘ir eroziyasini keskin kamaytiradi. SHu tufayli o‘rmonlar suv eroziyasini kamaytiruvchi muhim omil hisoblanadi. Daraxtlar ildizi tuproq qoplamini mustahkamlasa, butalar va shoxlari tuproqqa qoplama vazifasini o‘taydi. Yomg‘ir hisobiga yuvilish va sachratma eroziyani hisoblash ifodalariga G.I. SHvebs o‘simlik ta’sirini u qoplagan maydonni ifodalovchi koeffitsient orqali e’tiborga olgan. O‘rmonlarning yuvilishni kamaytiruvchi omil ekanligi ko‘plab adabiyotlarda qaytd etilgan. Ayniqsa tog‘ oldi va tog‘li hududlarda o‘rmonlarning suv eroziyasiga ta’siri yanada kuchli namoyon bo‘ladi. O‘simlik qoplamining yuvilishga ta’siri murakkab va turlichadir, jumladan, u er sirtida qo‘shimcha g‘adir-budurlikni yuzaga keltiradi, natijada yuza oqim tezligini va eng muhimi, nishablik ta’sirini kamaytiradi, tuproq qoplamiga shimilishni kuchaytiradi, tuproqni tomchi zarbidan himoyalaydi. Surxondaryo havzasining tog‘li quruq dashtlar mintaqasida jigar rang va qo‘ng‘ir tog‘-o‘rmon tuproqlari keng tarqalgan. Bu mintaqada 1000-1200 metr balandlikdan boshlab, Hisorda 3000-3500 metr balandlikkacha davom etadi. Bu tuproqlar tarqalgan maydon 1660 ming ga. Jigar rang tuproqlar o‘tloq dasht tuprog‘i bo‘lib, daraxtlar va butalar o‘sgan joylarda tarkib topadi. Tuproq hosil qiluvchi jinslar turli tusdagi allyuvial va qumoqlardan, ba’zi joylarda lyossdan, chag‘irtosh va shag‘allardan iborat. Hududdagi jigar rang tuproqning yuza qatlamida chirindining miqdori ko‘pligidan u qo‘ng‘ir-jigar rang yoki to‘q qo‘ng‘ir tusda bo‘ladi. CHirindi miqdori 15 sm chuqurlikkacha, o‘rta hisobda 4-5 % ni, ayrim joylarda 8-10 % ni tashkil etadi. 1 metr chuqurda esa 0,5 % ga tushib qoladi. Hududning tog‘li hududlarida bargli o‘rmonlar ham uchraydi. Ularda, asosan, olma, tog‘olcha, yong‘oq, bodom, do‘lana kabi mevali daraxtlar, shuningdek, bir necha tur zarang, terak, tol, qayin, chetan kabilar o‘sadi. Bu erdagi tog‘larda yovvoyi holda o‘sadigan anor, anjir, xurmo va chilonjiyda ham uchraydi. Bargli o‘rmonlar keng tarqalgan. Bu tog‘ tizmalarida 900-1500 metr balandliklardagi sernam yonbag‘irlarda ancha qalin tabiiy yong‘oqzorlar mavjud. Ular, relekt yong‘oqzorlari bo‘lib, asosan qo‘ng‘ir tuproqli shimoliy, shimolisharqiy yonbag‘irlarda, soylarda hamda daryolarning terrasalarida joylashgan.
Havzaning yuqori qismida katta archazorlar ham mavjud bo‘lib, ular O‘zbekiston yog‘och zahirasining ko‘p qismini tashkil qiladi. 1.5. Gidrografik tarmoqlari Surxondaryo havzasi shimolda Hisor tog‘ tizmasi, g‘arb va janubi-g‘arbda uning tarmog‘i bo‘lgan Boysun tog‘lari va sharqda Bobotog‘ bilan chegaralangan. Janubda esa havza Amudaryo vodiysi bilan chegaralanadi. Surxondaryo To‘polangdaryo va Qoratog‘daryoning qo‘shilishidan hosil bo‘ladi. To‘polangdaryo Qoratog‘daryoga nisbatan ikki marta ortiqroq sersuvdir, uning tog‘lardan chiqish eridagi o‘rtacha ko‘p yillik suv sarfi 52 m 3 /sek. Qoratog‘daryoniki esa 23 m 3 /sek dan iborat. O‘z navbatida bu daryolarga bir necha irmoqlar kelib qo‘shiladi, chunonchi, To‘polangdaryoga o‘zining SHarg‘un irmog‘i bilan Dashnabod (Obizarang) daryosi, Qoratog‘daryoga esa Oqjarsoy bilan SHirkent daryolari kelib qo‘shiladi. Surxondaryoga o‘ng tomondan ikkita yirik irmoq-Sangardak va Xo‘jaipok daryolari kelib quyiladi. Xo‘jaipokdan janubda faqat sel vaqtida suv oqadigan bir qancha soy va jarliklar bor, xolos. Ulardan eng yiriklari Boysunsoy, Oqqopchig‘oy va Toshko‘prik soylaridir. To‘polangdaryo, Qoratog‘daryo va Surxondaryoning barcha irmoqlarining suvlari tog‘lardan chiqishlari bilan sertarmoq kanallar orqali sug‘orishga olinadi, natijada ular o‘z suvlarini bosh daryoga tamomila etkazib bera olmaydi. Surxondaryo ikkita yirik irmoqqa ega. Ulardan birinchisi Sangardak, uning suv yig‘ilish maydoni 889 km2, suv yig‘ilish maydonining o‘rtacha balandligi 2286 m, ya’ni To‘palangdaryo va Qoratog‘daryolarinikidan ancha past. SHunga ko‘ra, Sangardak daryosining to‘yinishida baland tog‘ qorlarining hissasi juda kam. Bu hol To‘palangdaryo bilan Qoratog‘ daryolarinikiga nisbatan Sangardak daryosi oqimining yil ichida boshqacharoq taqsimlanishiga sabab bo‘ladi
Jennifer Lalor
Jennifer Ann Nilsen (1974-yil 5-sentyabrda tugʻilgan)—amerikalik isteʼfodagi yarim himoyachi va AQSh ayollar milliy futbol jamoasining sobiq aʼzosi. 2012-yilda u Milliy futbol shon-shuhrat zaliga kirish uchun nomzod boʻldi.
Hayoti
Kaliforniyaning Chula Vista shahrida tugʻilgan Lalor Bonita Vista oʻrta maktabida oʻqigan va futbol jamoasiga ikkita magʻlubiyatsiz mavsumda yordam bergan va Metro ligasida ikkita chempionlikni qoʻlga kiritgan. U oʻzining kichik va katta yillarida oʻrta maktab futbolida oʻynamaslikni tanladi va buning oʻrniga Southern California Bluesklubi jamoasida oʻynadi.
Santa Klara universiteti
Lalor Santa Klara universitetida tahsil olgan, u yerda 1992-1996-yillarda Broncos uchun oʻynagan. 1994-yilda u 20 golli uzatma bilan jamoani boshqargan. U 1993, 1994 va 1996-yillarda NSCAA All-Amerika jamoasiga tayinlangan. Lalor Bronkolar bilan ikkita Final Fourda oʻynadi va 1994 va 1996-yillarda golli uzatmalarda mamlakatni boshqargan. U 1993 va 1994-yillarda Missuri Athletic Club mukofoti va Hermann Trophy uchun finalchi boʻlgan.
Lalor Santa Klara uchun futbol uchun toʻliq stipendiya olgan birinchi futbolchi edi. U 2008-yilda Santa Klara shon-shuhrat zaliga kiritildi.
Klubda
1997-1998-yillarda Lalor Yaponiyada Shiroka Serena jamoasida professional oʻynagan. 1998-yilda u Daniyada FB uchun oʻynadi. 1999-yilda u Shvetsiyaning „Hammarby“ klubida oʻynagan.
WUSA
Lalor Nyu-York Pauer tomonidan WUSA Inauguratsiya loyihasining ikkinchi bosqichida tanlangan. U 2001-2002-yillarda „Power“da oʻynagan. 2003-yilda u San-Diego Spirit jamoasida oʻynadi.
Lalor 1987-1995-yillarda Amerika Qoʻshma Shtatlari ayollar milliy terma jamoasi oʻyinchi hovuzining aʼzosi edi. Uning kattalar jamoasi safidagi ilk chiqishi 1992-yil 18-avgustda Norvegiyaga qarshi oʻyinda boʻlgan. U oʻzining birinchi golini 1994-yil 13-avgustda Meksikaga qarshi oʻyinda kiritdi. U ilgari U-16, U-19, U-20 toifalarida AQShni himoya qilgan. 1987-1991-yillarda AQShning 16 yoshgacha va 19 yoshgacha boʻlgan terma jamoalarida oʻynagan. 1993-yilda u Fransiyada U-20 terma jamoasi bilan bellashgan, oʻshanda jamoa ayollar oʻrtasidagi xalqaro turnirda gʻolib chiqqan.
1995-yilda u Shvetsiyada boʻlib oʻtgan ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritgan jamoa tarkibida boʻlgan. U 2001-yilda terma jamoa oʻyinchi hovuziga qaytdi.
Eron — Yaponiya munosabatlari
Eron — Yaponiya munosabatlari ( 日本とイランの関係) — Eron va Yaponiya oʻrtasida 1929-yil avgustda rasman oʻrnatilgan diplomatik munosabatlar. Tarix davomida, Ikkinchi jahon urushi davrini hisobga olmaganda, har ikki davlat nisbatan doʻstona, sheriklik munosabatlarini saqlab kelgan.
BBC Jahon Xizmatining 2012-yilgi soʻroviga koʻra, yaponlarning atigi 4 foizi Eron taʼsiriga ijobiy, 52 foizi esa salbiy fikrda. 2012-yilgi Pew Global Attitudes soʻroviga koʻra, yaponlarning 15 % Eronga ijobiy munosabatda boʻlgan, 76 % esa salbiy; Yaponiyaliklarning 94 foizi Eronning yadro quroliga ega boʻlishiga qarshi, 61 foizi esa Eronga qarshi „qattiq sanksiyalar“ qoʻllanilishini maʼqullaydi. Eʼtiborlisi, atigi 40 % Eron yadro quroliga ega boʻlishiga yoʻl qoʻymaslik uchun harbiy kuch qoʻllashni qoʻllab-quvvatlasa, yaponlarning 49 % Eron yadroviy qurolga ega boʻlishiga qarshi emas. Bu foiz soʻrovda qatnashgan boshqa mamlakatlar, jumladan, Xitoy, Rossiya va islom dunyosining istalgan davlatiga qaraganda yuqori.
Tarixi
Eron va Yaponiya VII asrdan toʻgʻridan-toʻgʻri savdo aloqalariga ega. Yaponiyalik olimlarning fikriga koʻra, 1960-yillarda kashf etilgan yogʻoch boʻlagini oʻrganish yanada qadimroq aloqalarni koʻrsatishi mumkin. Infraqizil tasvir yogʻochda (qogʻozdan oldin Yaponiyada eng keng tarqalgan yozuv yuzasi) ilgari oʻqib boʻlmaydigan belgilarni koʻrsatdi, bu mamlakatda yashayotgan fors amaldorini bildiradi. Yaponiya va Koreyada fors tilining kuchli madaniy taʼsiri mavjud.
1878-yilda Yaponiyaning Rossiyadagi elchisi Enomoto Takeakini Sankt-Peterburgdagi rasmiy uchrashuvda Fors hukmdori Nosiriddinshoh qabul qildi. Biroq rasmiy diplomatik munosabatlar 1929-yilgacha oʻrnatilmagan. 1939-yilda doʻstlik shartnomasi imzolandi. Eron va Yaponiya oʻrtasidagi samimiy munosabatlar Ikkinchi jahon urushi davrida ittifoqchilar Eronga bostirib kirgunga qadar 1942-yilgacha saqlanib qoldi. Rasmiy diplomatik munosabatlar 1953-yilda San-Fransisko tinchlik shartnomasi imzolanishi bilan tiklandi.
1974-yilda Eron va Yaponiya oʻrtasida vizasiz kelishuv imzolangan, biroq 1992-yil aprelida Eron inqilobidan keyin eronliklarning Yaponiyaga ommaviy noqonuniy koʻchishi tufayli u bekor qilingan. Eron va Yaponiya Yaqin Sharqdagi mintaqaviy tashqi siyosat masalalari, jumladan, Afgʻonistonni qayta tiklash va Isroil-Falastin mojarosi boʻyicha hamkorlik qiladi. 2004-yildan beri Yaponiya Eronning Azadegan shahrida joylashgan quruqlikdagi eng yirik neft konini oʻzlashtirish ustida ishlamoqda.
2000-yil oktyabr oyida Eron prezidenti Muhammad Xotamiy davlat tashrifi bilan Yaponiyaga keldi.
Savdo aloqalari
Yaponiyaning Eronga nisbatan tashqi siyosati va sarmoyasi tarixan ishonchli energiya taʼminotini taʼminlash istagidan kelib chiqqan; Eron Yaponiyaga Saudiya Arabistoni va Birlashgan Arab Amirliklaridan keyin uchinchi yirik neft yetkazib beruvchi hisoblanadi.
Eron va Yaponiya oʻrtasidagi savdo balansi Eron foydasiga bekor qilingan. Yaponiya avtomobil va elektrotexnika mahsulotlarini eksport qiladi, neft va neft-kimyo mahsulotlarini import qiladi. 2010-yildan boshlab Yaponiya Eron bilan bir qancha yirik loyihalarda hamkorlik qilmoqda. Ikki davlat oʻrtasidagi yillik tovar ayirboshlash hajmi 11 milliard AQSH dollaridan oshadi.
Muhidsin Hakimov
Hakimov Muhiddin  —  1885-yili  tug‘ilgan,  Buxoro  shahridan,  “Milliy  ittihod”  millatchi  aksilinqilobiy tashkilotning sobiq sarkori va bosmachilik tashkilotchisi, domla, imom, hibsga olingan vaqgda aniq mashg‘uloti bo‘lmagan, jazo muddati  1937-yil 9-iyuldan hisoblangan. Aksilinqilobiy guruh  tashkilotchisi bo‘lib, o‘z  uyida  kengash  o‘tkazganlikda,  mag‘lubiyatchilikka  oid troskiycha targ‘ibot olib borganlikda ayblangan.
John Lavine
alt=|thumb| John Lavine (2013) John Lavine — Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi jurnalist hamda oʻqituvchi. Hozirda „StrategicMediaGroup.com“ bosh ijrochi direktori. Ilgari u media-kompaniya noshiri va muharriri, keyin esa Shimoli- gʻarbiy universitetining Media jurnalistika, media, integratsiyalashgan marketing kommunikatsiyalari maktabi professori va dekani, Kellogg menejment maktabida media menejmenti va strategiyasi professori boʻlgan.
30 yildan oshiq vaqt davomida Lavine xalqaro miqyosda rivojlanayotgan media va yana kontent tendensiyalari, shuningdek, tomoshabinlar ishtiroki va tushunishini qanday oshirish haqida oʻrganib chiqdi va gapirdi. Yaqinda u 194 mamlakatda 40 000 dan ziyod mutaxassislar uchun raqamli oʻquv kontentini ishlab chiqdi. Oʻlchangan sarmoyadan olinadigan daromadli ijtimoiy media yaratishga eʼtibor qaratdi.
Hayoti
Lavine 1963-yilda Karleton kollejini tamomlagan Lavin karerasining birinchi yarmi 25 yilni Viskonsin shtatidagi 4 ta kundalik va 4 haftalik gazetalar guruhining noshiri hamda muharriri sifatida oʻtkazdi. Uning tahririyatlari King Features tomonidan milliy sindikatatsiya qilingan. U Amerika gazetalari assotsiatsiyasi, Inland Press va Inter American Press Association kabi yirik sanoat birlashmalarida rahbarlik lavozimlarida ishlagan.
Gibbs taqsimoti
Gibbs taqsimoti - bu termostat (muhit) bilan issiqlik muvozanatidagi zarrachalarning makroskopik termodinamik tizimining holatini taqsimlash. Klassik holatda, tarqatish zichligi teng bo'ladi:
Bunda X - o'rnatish 6N kanonik o'zgaruvchilar N zarralar ( 3N koordinatalar va 3N impulslar), a - tashqi parametrlar to'plami; H(X,a) tizimning Gamiltonianidir, \beta-taqsimot parametridir. Qiymati tarqatish moduli deb ataladi. Tarqatish moduli ekanligini ko'rsatish mumkin \Theta=kT,  bu yerda T-mutlaq harorat, k-Boltsman doimiysi. Z-normallashtirish sharti asosida aniqlangan parametrdir, bundan kelib chiqadi
John Lavine
Hayoti
Oʻsha yillarda Lavine Kennet Swaiman bilan „Pediatric Neurology“ xalqaro tibbiyot jurnalining noshiri va asoschilaridan biri edi. U Londonning Cygnet Films Amerika yarmining ham muassisi edi. Kompaniya hujjatli filmlar, televideniye, oʻquv hamda sport filmlari uchun filmlar suratga oldi. Amerika Basketbol Assotsiatsiyasining rasmiy kinematograflari edi.
Gibbs taqsimoti
Z-holat integrali deb ataladi.
John Lavine
Hayoti
OAV rahbari sifatida ishlagan yillari davomida Lavine koʻproq vaqtini taʼlimga qaratgan. U Viskonsin Universiteti Regentlar Kengashining regenti va vitse-prezidenti boʻlgan va yana shtat universitetlari va Viskonsin universitetini oʻsha paytda mamlakatning toʻrtinchi yirik universitet tizimiga birlashtirishda muhim rol oʻynagan. Bundan tashqari, u Shimoliy Karolina shtatining Xartsvill shahridagi eksperimental maktab Koker kollejining ishonchli vakili, shuningdek, Ogayo shtatining Yellow Springs shahridagi Antiox kolleji kengashi aʼzosi va mamlakatning federal oʻquv laboratoriyalaridan birining boshqaruv kengashi aʼzosi boʻlib ishlagan. U Massachusets shtatining Boston shahridagi Emerson kollejida faxriy LLD darajasini oldi.
1980-yillardan boshlab Lavine media menejmentining akademik sohasini yaratishga yordam berdi. 1984-yildan 1989-yilgacha u Minnesota universitetida Jon va Elizabet Koulzning Media boshqaruvi hamda iqtisodiyoti boʻyicha birinchi professori boʻlgan. U Danial Vakman bilan hammuallif, "OAVni boshqarish: OAVning samarali yetakchiligi". Bu mavzu boʻyicha birinchi matn edi.
Gibbs taqsimoti
bu yerda tizimning erkin energiyasi deb ataladigan narsadir.
Kvant holatida energiya darajalarining hisoblangan to'plami qabul qilinadi va taqsimot zichligi o'rniga tizimning u yoki bu holatda bo'lish ehtimoli hisobga olinadi:
John Lavine
Hayoti
1989-yilda Lavine Shimoli-gʻarbiy universitetga keldi. U yerda Media boshqaruv markaziga asos soldi. 1989-yildan 2005-yilgacha markaz butun dunyo boʻylab yuqori martabali rahbarlarni oʻqitdi. OAVning eng dolzarb muammolari boʻyicha tadqiqot olib bordi. Markaz bosma, radioeshittirish va raqamli OAV bilan auditoriyani jalb qilish boʻyicha millionlab dollarlik tadqiqotlar oʻtkazdi. Lavine muntazam ravishda OAVni boshqarish markazining tadqiqot natijalarini AQSh va xalqaro miqyosdagi minglab OAV rahbarlariga taqdim etib turardi.
Gibbs taqsimoti
Normalizatsiya sharti shaklga ega, shuning uchun
John Lavine
Hayoti
Lavine, shuningdek yana, Kellogg Menejment maktabining MBAʼlar uchun media menejmenti boʻyicha ixtisosligini ishga tushirdi. Unga rahbarlik qildi. U Inter American Press Association uchun Lotin Amerikasi ommaviy axborot vositalarining asosiy tadqiqotiga rahbarlik qildi. 2004-yilda Germaniyaning Saarbruken shahridagi Saarland universiteti professori Kristian Scholz bilan Xalqaro Media Menejment Akademik Assotsiatsiyasini (IMMAA) yaratdi.
2006-yil 9-yanvarda Lavine Medill jurnalistika maktabining dekani boʻldi. Undan Shimoli-gʻarbiy prezident hamda provost Medillni raqamli asrga tayyorlash boʻyicha katta rejani tasavvur qilish va boshqarishni soʻradi. Maktab professor-o‘qituvchilari soni 50%dan ko‘proqqa o‘sdi va ACEJMC akkreditatsiya agentligi tomonidan erishilgan yutuqlari uchun maqtovga sazovor bo‘ldi. Medill va Aloqa maktabi, shuningdek, Qatarning Doha shahrida Shimoli-gʻarbiy hududning birinchi yangi kampusini ochdi.
Gibbs taqsimoti
holatlarning integraliga o'xshash va holatlar yig'indisi yoki bo'linish funktsiyasi deb ataladi.
John Lavine
Hayoti
Medillni raqamli asrga olib kirish uchun Lavine tomonidan amalga oshirilgan keng koʻlamli oʻzgarishlarga javoban, qarama-qarshilik va tortishuvlar ham boʻldi. 2008-yilda u Shimoli-gʻarbiy provost Daniel I. Linzer tomonidan Lavine maktabda sodir boʻlayotgan voqealarni qoʻllab-quvvatlagan nomaʼlum oʻquvchilarning bitiruvchilari jurnalida iqtiboslarni toʻqib chiqarganmi yoki yoʻqmi, tergov mavzusi boʻlgan. Linzer shunday deb yozgan edi: „Qoʻmita iqtiboslar kursni baholashda talabalarning kurs haqida bildirgan his-tuygʻulariga mos kelishi haqida koʻplab dalillar borligini va tirnoqlarning uydirilganligi ehtimolini koʻrsatadigan dalillar yoʻqligini aniqladi“.
6 yillik dekanlik faoliyatini tugatgandan keyin, Lavine va Media boshqaruv markazi jamoasi professionallar uchun bir qator MOOCs — ommaviy ochiq onlayn kurslarni yaratishda yetakchi boʻlishdi. U oʻrgatgan soʻnggi MOOClarni 194 mamlakatda 40 000 dan ortiq kishi olgan. Markazning MOOClari ularni qabul qilgan mutaxassislarga taʼsirni shaxsiylashtirish va chuqurlashtirish uchun doimiy ravishda yangi yondashuvlar va texnologiyalarni oʻz ichiga oladi. 2016-yilda Northwestern Lavineni professor va Medill dekani sifatida faxriy maqom bilan taqdirladi.
2016-yilda Lavin Illinoys shtatining Evanston shahridan San-Fransisko shimolidagi Marin okrugiga koʻchib oʻtdi. StrategicMediaGroup.com bosh direktori boʻldi.
Tarlati polyptych
Tarlati polyptych Italiya rassomi Pietro Lorenzetti tomonidan 1320-yilda tempera oltin bilan chizilgan Uygʻonish poliptix asari. U Italiyaning
Tarlati atamasi Arezzo yepiskopi boʻlgan va asarlari 1327-yilda vafot etgan Guido Tarlatiga tegishli boʻlgan.
Niderlandiyadagi iroqliklar
Niderlandiyada 50 000 dan ortiq iroqliklar, shu jumladan Iroqdan kelgan muhojirlar va Iroq millatiga mansub mahalliy odamlar bor, bu Gollandiyadagi umumiy aholining 0,3 % ni tashkil qiladi. Baʼzi manbalar Gollandiyada 60 ming kelib chiqishi iroqlik odam istiqomat qilishini taxmin qilmoqda. Gollandiyadagi Iroq jamiyati eng katta 4-oʻrinda turadi va yaxshi birlashgan va Gollandiya jamiyatining foydali aʼzolariga aylangan malakali va professional odamlar va sanʼatkorlarning eng yuqori foiziga ega.
Migratsiya tarixi
Immigrantlarning birinchi toʻlqini 1992-yilda boʻlgan, maʼlumotlar bu hodisani tasdiqlaydi, 1998-yilda asta-sekin choʻqqiga koʻtarildi. Tadqiqot hisobotida suhbatdoshlarning 19,5 foizi oʻsha yili kelgan. 1999-yilda esa 13,5 foizni tashkil etgan. Biroq, 2003 va 2004-yillarda raqamlar kamaydi, bu 1 foizni, 1992-yilda esa 2 foizni tashkil etdi.
Niderlandiyadagi Iroq jamoasi 1995-yildagi 8000 dan 2002-yilda taxminan 40 000 ga koʻpaydi. Bu guruhdan tashqari Gollandiyada noqonuniy yashayotgan iroqliklarning soni nomaʼlum.
Iroq migratsiyasining asosiy sabablari — siyosiy boshpana soʻrash, natijada Iroqda sobiq rejimning tabiati bilan bogʻliq oldingi sharoitlar, ketma-ket urushlar va Iroqqa qoʻyilgan iqtisodiy embargo va boshqalar.
Demografiyasi
Yaqinda oʻtkazilgan tadqiqot hisoboti shuni koʻrsatadiki, Niderlandiyadagi Iroq jamoasining uchdan ikki qismi yoshlar va hayotning turli sohalarida ishlash uchun yaxshi malakaga ega. Biroq, ularning koʻpchiligi yaxshi maʼlumotga ega boʻlishiga qaramay ishsiz. Iroq jamiyatining Gollandiya xalqi bilan integratsiya darajasi sezilarli darajada past. Bu ijtimoiy integratsiya standartlarining toʻrtdan bir qismini tashkil qiladi. Golland tilini oʻzlashtirish, ijtimoiy-siyosiy tadbirlarda ishtirok etish darajasi ancha past. Ularda Islom, arab va iroqlik manbalari bilan ona madaniyatiga boʻlgan sadoqat juda yuqori. Iroq aholisining jinsiga qarab, 60 foizini erkaklar va 40 foizini ayollar tashkil etishi taxmin qilingan.
Iroq jamoatchiligining koʻpchiligi yosh guruhlardir va ular mehnat bozoriga mos keladi, yosh toifalari 26-35 va 36-45 orasida, ular har bir toifa uchun 28 foizni tashkil etdi. Bu Gollandiyadagi Iroq hamjamiyatining yangi yoshini aks ettiradi, bu ham ushbu jamoaning aksariyat aʼzolari birinchi avlod ekanligini anglatadi.
Oilaviy ahvolga kelsak, eng katta ulush turmush qurganlarning 58 foizini tashkil qiladi, bu koʻrsatkich 53 foiz erkaklar va 68 foiz ayollarni tashkil etadi. Koʻplab iroqlik ayollar Niderlandiyaga oilani birlashtirish sababli, turmush qurib keyni kelishadi. Turmushga chiqmagan iroqliklar guruhi 25 foizni tashkil qilgan.
Niderlandiya va Gollandiyalik yoki boshqalardagi Iroq jamiyati aʼzolari oʻrtasida yaxshi nisbat mavjud. Niderlandiyaliklar bilan bu nisbat 12,5 foizni tashkil etadi, bu iroqlik erkaklarning gollandiyalik ayollar bilan 13 ta holati va iroqlik ayollarning Gollandiyalik erkaklardan turmushga chiqqan 4 holatlari orasida edi. Qolganlari chet elliklar bilan bogʻliq baʼzi holatlarga tegishli. Nikohning eng yuqori darajasi xuddi shu mamlakatda (Iroq) 81 foizni tashkil qiladi.
Iroqlik muhojirlar va Gollandiya xalqi oʻrtasida doʻstlik munosabatlari yuqori darajada. Iroqliklar uchun musulmonlar va nasroniylarning diniy kelib chiqishi boʻyicha gollandlar bilan doʻstlik oʻrnatishda hech qanday farq yoʻq. Bunda ular orasidagi teng nisbat har bir qism uchun 70 foizni tashkil qiladi. Eʼtiqodsizlar ulushi 100 foizni tashkil etgan boʻlsa-da, bu diniy kelib chiqishidan boʻlgan baʼzi muhojirlar tomonidan bildirilgan baʼzi eʼtirozlarni yengishini aks ettiradi.
Taʼlim
Iroq jamoatchiligining taʼlim darajasi, erkak yoki ayol boʻlsin, marokashliklar, surinamliklar va gollandiyaliklar bilan taqqoslaganda yuqori. Tadqiqot natijalariga koʻra, oliy darajadagi (Oliy institut, bakalavriat, magistratura va Ph.D.) umumiy egalik darajasi 54 foizni tashkil etadi. Qolganlari esa oʻrta maktab va undan pastroq sertifikatlarga ega. Biroq, Niderlandiyadan diplom va sertifikat olgan iroqliklarning kam qismi bor edi. Turli akademik darajalar uchun bu ulush 21 foizni tashkil qiladi. Ammo ikkinchi darajali sertifikat uchun foiz yuqoriroq, bu Iroqdan kelgan boshqa bitiruvchilar bilan solishtirganda yuqori daraja emas, ular 69 foizni tashkil etdi. Bu shuni anglatadiki, ushbu sertifikatlar egalarining aksariyati jamiyatda oʻqishda yosh yoki ikkinchi avloddir.
Bandlik
Iroqlik muhojirlar orasida ishsizlik darajasi yuqori, ularning 40 foizi ishsizlar, rasmiy ravishda ishlayotganlar atigi 13 foiz va bepul ishlayotganlar 12 foizga teng. Ishsizlik, shuningdek, oliy maʼlumotli, ayniqsa universitet bitiruvchilari orasida toʻplangan.
Til
Golland tilini oʻz uylarida oʻz farzandlari va ota-onalari bilan muomala qilish orqali ishlatadigan iroqliklarning kam foizi bor. Bu ulush atigi 17,5 foizni tashkil etdi. Shu bilan birga, undan umuman foydalanmaydiganlar 47,5 foizni tashkil etadi. Tadqiqot natijalariga koʻra, suhbatdoshlarning koʻpchiligi (62 foizi) golland tilini (qiyin) deb hisoblaydi. Faqat 7 foizi buni (oson) deb aytdi.
Rəhimli (Gadabay)
Rəhimli — Ozarbayjonning Gadabay tumani tumanidagi Munitsipalitetdagi qishloq.
Sovuq borsh
thumb| Goʻshtli sovuq borshch Sovuq borshch — rus va ukrain oshxonasining qizil lavlagi solib, asosan yoz mavsumida tayyorlanadigan sovuq sabzavotli shoʻrvasi. Yilning issiq mavsumida tanovul qilinishi bilan mashhur. Rossiyada sovuq borshch mamlakat janubida, tarixan kvas deyarli ishlab chiqarilmaydigan hududlarda ommalashgan. Sovuq borshch yana bir lavlagili sovuq shoʻrva — svekolnikka oʻxshab ketadi. Sovuq borshchning yana bir namunasi — yashil karam shoʻrva kabi ismaloq va otquloq dan tayyorlanadigan taomdir.
Sovuq borshch sabzavot, kvas yoki goʻshtli qaynatmada tayyorlanadi. Odatda, sirka bilan oʻldirilgan bargli lavlagi mol goʻshti qaynatmasida va sabzi bilan alohida pishiriladi. Sovutilgan qaynatma yuzasidan yogʻi olinadi. Shoʻrvaga somoncha shaklida kesilgan yangi bodring, mayda tugʻralgan yashil piyoz, qaynatilgan tuxum, smetana va koʻkatlar qoʻshiladi. Dasturxonga tortishdan avval maydalangan shivit sepiladi. Retseptga koʻra, sovuq borshch qaynatilgan goʻsht, baliq (sevruga, osyotr, sudak, treska) yoki qisqichbaqa bilan uzatiladi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Jizzaxning olinishi
Jizzaxning bosib olinishi — 1866-yil oktyabrda Oʻrta Osiyoni bosib olish chogʻida general Krijanovskiy qoʻmondonligida rus qoʻshinlari tomonidan Jizzax Buxoro qalʼasining bosib olinishi. Qal’aning egallab olinishi rus armiyasining 1866-yilgi yurishidagi hal qiluvchi muvaffaqiyati edi.
Tarixdan oldin
1866-yil bahorgi yurishida rus qoʻshinlari Yerjar yaqinida Buxoro amirini magʻlubiyatga uchratdi, lekin Buxoroga yurishni davom ettirmadi va may oyida Qoʻqon qalʼasi Xoʻjandni egallab oldi.
Buxoro amiri Rossiya bilan bundan buyon ham kurash olib borishning iloji yoʻqligini tushunib, kamtarlik bildirgan boʻlsa-da, lekin mohiyatan oʻsha yilning yozida ham oʻzini qurollantirishda davom etib, ruslarga nisbatan tajovuzkorlik qilgan. Shuning uchun ham koʻplab ogohlantirish va ogohlantirishlardan soʻng, rus hukumati general Romanovskiy tashabbusi va uning rejasiga koʻra kuzda Oʻrta Osiyoga yanada chuqurroq koʻchib oʻtishga qaror qildi va oʻsha paytdagi ruslar orasida joylashgan hududni Rossiyaga qoʻshib olishni rejalashtirdi va Buxoro-Qoʻqon mulklari; Buxoro amiri uchun yerning bu hududi ikki qal’a — Oʻra-Tepa va Jizzax bilan mustahkamlangan mulkimiz tomonidagi soʻnggi qoʻrgʻon edi. 2-oktyabr kuni ruslar qonli hujum paytida Oʻra-Tepani egallab olishdi. General Romanovskiy tomonidan Buxoro amiri qoʻlida Oʻra-Tepa qalʼasi egallab olingandan soʻng, 1866-yilning kuziga kelib, Sirdaryoning Jizzax vodiysida atigi bir nuqta qolgan.
Olinishi
Jizzax qalʼasi kuchli mustahkamlangan va qurollangan boʻlgani uchun u yerlardagi eng jiddiy qalʼa hisoblangan. Jizzax beklari yoz oxirida Buxoro amiridan 53 ta yirik kalibrli qurollar bilan oʻn ming saralangan qoʻshindan qoʻshimcha kuch olib, qattiq qarshilik koʻrsatishga shaylandi.
6-oktyabrda Oʻra-Tyubadan yarim yoʻlda joylashgan kichik Zomin qoʻrgʻoniga olib boruvchi yoʻlga kolonna yuborildi. Buxoro qoʻshinlari qochib ketishdi va qal’a jangsiz olindi. 10-oktyabrda qolgan rus boʻlinmalari Jizzaxga yaqinlashdi. 12-oktyabr kuni 16,5 rotadan iborat rus qoʻshinlari, besh yuz kazak 20 qurol bilan qal’aga yaqinlashdi. 13-oktyabrda general Romanovskiy razvedka oʻtkazdi, keyin qamal ishlari boshlandi. 14-oktyabrda 2500-3000 nafar buxorolik otliq askar Ilon-Oʻtti darasiga, u yerda qolgan qorovul otryadiga qarshi yurish qildi. Daraga yuborilgan ikkita miltiq rotasi va kazaklar agʻdarilib, hujumchilarni orqaga tashladilar. Ayni vaqtda qal’adan kelgan buxoriylar qal’a devorlari oldidagi qoplarni egallab olgan uchta otryadga kuchli zarba berdilar, ammo qaytarildi. Bu paytga kelib amir Samarqanddan Jizzaxgacha kuchli qoʻshimcha kuchlarni ilgari surgani maʼlum boʻldi, buning natijasida harakatlarni tezlashtirish va qalʼani bostirib kirishga qaror qilindi. 15-oktyabrda Oʻra-Tepa va Samarqand darvozalariga qarshi qurilgan ikkita batareya (10 ta qurol va 4 ta minomyot) qurollanishi boshlandi. Garnizon ikkita jang qildi, ammo muvaffaqiyatga erishmadi va 16-kuni ertalab batareyalar oʻt ochdi. 17-18-oktyabr kunlari ruslar qalʼani oʻqqa tutdi
18-oktyabr soat 12 da qal’aga umumiy hujum boshlandi. Tongda hujumni kutgan buxoriylar buni ertaga qoldirishga qaror qildilar va hujumga tayyor emasdilar. Kapitan Mixaylovskiy va podpolkovnik Grigoryevning ustunlari (jami 8 ta piyoda askarlari, 10 ta qurol va 4 ta minomyot bilan) hujumga oʻtdi. Hujumni kutmagan dushman ularni oʻt bilan kutib olishga ulgurmadi va koʻchkilarni himoya qilishga oshiqdi, ammo bunday qarshilik uzoq davom eta olmadi. Jasoratli „Oʻra“ tez orada himoyachilarni orqaga chekinishga majbur qildi, soʻngra butun garnizonning toʻliq magʻlubiyati bilan yarim soatdan koʻp boʻlmagan umidsiz, tartibsiz parvozga oʻtdi. Boʻronchilar boʻshliqni oʻzlashtirib, bir necha ustunlarga boʻlinib, qisman devorlar boʻylab, qisman qal’a tomon yoʻl olishdi. Kengaytirilgan ustunlar ortidan zaxiralarning qismlari ham kirdi. Buxoriylar 6000 ga yaqin odamni yoʻqotib, qochib ketishdi. Qal’adan 16 ta bayroq, 12 ta mis va 41 ta choʻyan qurollar olindi. 18 bekdan 16 nafari halok boʻlgan, 12 nafari qoʻl jangida halok boʻlgan.
Natija
right|thumb|300x300px| Jizzaxni egallash uchun Georgiy ritsarlari General Romanovskiyning 1866-yildagi yurishi tor-mor edi. 8-mayda Irjarda buxoro qoʻshinlarini magʻlub etdi, 24-da Xoʻjayotni, 20-iyulda Oʻra-Tepani bostirib oldi, 18-oktyabrda toʻsatdan shafqatsiz hujum bilan Jizzaxni egalladi. Ushbu uchta shafqatsiz hujumda rus qoʻshinlari 500 kishini yoʻqotib, 12000 osiyoliklarni joyiga qoʻyishdi. Yerjar yaqinida 1000 ta buxoroliklar oʻldirildi, 6 ta qurol olindi. Xojandga bostirib kirishda 3500 kishi halok boʻldi, ruslarning yoʻqotishlari 137 kishi. Oʻra-Tepada 2000 kishi oʻldirildi, 4 ta banner, 32 ta qurol olindi, ruslarning yoʻqotishlari 227 kishini tashkil etdi. Nihoyat, eng qonli jinoyatda Jizzaxda 11 ming buxorolikdan 6 ming nafari yiqilib, 2 ming rusdan atigi 98 nafari halok boʻldi.11 bayroq va 43 qurol olib qoʻyildi.
Jizzaxni boy bergan buxoroliklar Samarqandga qochib, tinchlik muzokaralariga kirishishga shoshildilar. Butun 1867-yil natijasiz muzokaralar bilan oʻtdi. Buxoriylar ularni ataylab sudrab chiqib, vaqt yutishga va yangi qoʻshin toʻplashga urindilar. General Krijanovskiy Jizzaxni egallab olgani uchun 1866-yil 26-noyabrda Sankt-Peterburg ordeni bilan taqdirlangan.1866-yilda Buxoroliklaga qarshi ishda ko'rsatilgan zo'r mehnat va jasorat uchun mukofot sifatida''
Holyoke (Massachusetts)
Holyoke  — AQShning Massachusets shtati, Hampden okrugida joylashgan shahardir. 2020-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, shahar aholisi 38 238 kishini tashkil qiladi.
= Geografiyasi = Holyoke shahri 42.20306°N, -72.62389°W (42,203191, −72,623969) koordinatalarda joylashgan. Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 22.8 sqmi ni tashkil qiladi, shundan 21.3 sqmi quruqlik va 1.5 sqmi suvdan iborat. Shahar gʻarbda Southampton va Westfield, shimolda Easthampton, sharqda daryo chegaralari sifatida Xedli, South Hadley va Chicopee, janubda West Springfield bilan chegaradosh hisoblanadi.
Demografiya
2020-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, shaharda 15 504 xonadonda 38 238 kishi istiqomat qiladi. Shaharda jami 16 874 ta uy-joy mavjud.
2017-yilda aholining irqiy tarkibi 84,9% oq tanli, 21,8% qora, 0,4% tubjoy amerikalik, 1,6% osiyolik, 0,1% Tinch okeani orollari, 6,6% boshqa irqlar va 4,6% ikki yoki undan ortiq irqdan iborat. Har qanday irqga mansub ispanlar va lotinlar aholining 51,2% ni tashkil etadi. Immigrantlar aholining 28,8% ni tashkil etadi. Shahardagi immigrantlar kelib chiqishi eng keng tarqalgan oʻnta mamlakat Dominikan Respublikasi, Polsha, Germaniya, Xitoy, Salvador, Buyuk Britaniya, Kolumbiya, Keniya va Meksika edi.
2010-yilda shaharda 15 361 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 34,9 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 30,5 foizida birga yashaydigan er-xotinlar, 24,9 foizida turmush oʻrtogʻi boʻlmaganlar, 39,3 foizi esa oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 32 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 12,3 foizi esa 65 yosh va undan katta boʻlgan kishilar yolgʻiz yashaydi.
Shaharda aholining 26,4 foizini 18 yoshgacha, 10,2 foizini 18 yoshdan 24 yoshgacha, 25,5 foizini 25 yoshdan 44 yoshgacha, 23,8 foizini 45 yoshdan 64 yoshgacha, 14,2 foizini 65 yoshdan kattalar tashkil etadi. Aholining oʻrtacha yoshi 35 yoshni tashkil etadi. Har 100 ayolga 88,3 erkak toʻgʻri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 83,4 erkak toʻgʻri keladi.
Shahar 2018-yildagi shaharlar orasida Buffalo (83-oʻrin) yoki Skotsdeyl (85-oʻrin) bilan solishtiradigan boʻlsak, 1900-yilga kelib Qoʻshma Shtatlardagi 82-chi yirik shahar sifatida eng yuqori darajaga yetdi. Holyoke aholisining eng yuqori choʻqqisiga Birinchi Jahon urushi tugashidan oldin erishgan, 1913-yilda maktab direktorining maʼlumotlariga koʻra, taxminan 62 300 aholi va Jahon kitobi tomonidan 1916-yilda 65 286 kishi qayd etilgan.
Xudoyqul Hojibekov
Xudayqul Hojibekov - Sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni.
Tarjimai hol
1902-yilda tug'ilgan. 1930-yildan KPSS (b) a'zosi.
1920-yildan iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlarda faoliyat boshlagan. 1920-1961-yillarda Oʻzbekiston SSRda partiya va sovet ishlarida, Buxoro viloyat komiteti kotibi, Oʻzbekiston KP (b) Qashqadaryo viloyat qoʻmitasining 1-kotibi, Oʻzbekiston KP Chinobod okrug qoʻmitasi birinchi kotibi (b.), Andijon viloyat Kengashi Ijroiya qoʻmitasi raisi, Oʻzbekiston KP (b) Andijon viloyati Marhamat tumani qoʻmitasi birinchi kotibi kabi vazifalarda faoliyat olib borgan.
SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1957-yil 11-yanvardagi farmoni bilan unga Lenin ordeni va “O‘roq va “Bolg‘a” oltin medali bilan Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan.
He Yang
Klubdagi faoliyati
He Yang 2002-yilgi liga mavsumida „Tianjin Teda“ yoshlar jamoasini tugatgan boʻlsa-da, u 2003-yilgi liga mavsumigacha oʻn uchta liga oʻyinida qatnashib, asosiy jamoaga kirish uchun kurash olib borgan. Koʻpincha oʻz faoliyati davomida zahiradan maydonga tushgan, shu sababdan oʻzini koʻrsata olmagan, shunga qaramay, u 2008-yilgi ligada kattalar jamoasidan butunlay chetlashtirilganida ham „Tianjin“da qolgan. 2009-yilgi liga mavsumi boshlanganda markaziy himoyachi Van Syao jarohat olgan va murabbiy Zuo Shusheng darhol He Yangni uning oʻrniga jamoaga qaytargan va jamoada oʻzini koʻrsatish uchun yana bir imkoniyat berilgan. He Yang berilgan imkoniyatdan unumli foydalanib jamoaning ajralmas aʼzosi sifatida oʻzini koʻrsatgan. U debyut golini 2009-yil 16-mayda „ Shanhai Shenhua“ga qarshi oʻyinda kiritgan. Ari Haan yangi murabbiy sifatida jamoaga kelganida, He Yang jamoaning ajralmas qismi boʻlib qolgan va Tianjinga 2010-yilgi Xitoy Superligasi mavsumida ikkinchi oʻrinni egallashiga yordam bergan.
2015-yilning 11-fevralida u Xitoyning birinchi ligasi vakili Qingdao Jonunga oʻtgan. Ikki mavsumdan soʻng u 2017-yil 14-yanvarda Zhejiang Yiteng vakiliga aylangan. Buning ortidan 2018-yilgi Xitoy Chempionlar Ligasi mavsumida toʻrtinchi divizion vakili Chengdu Better City klubiga oʻtgan va u klubning ketma-ket yuqori divizionlarga koʻtarilishida ajralmas rol oʻynagan. 2020-yilgi Xitoy 1-ligasi mavsumi oxirida uning Chengdu bilan shartnomasi tugagan. 2021-yil 24-fevralda u professional futboldagi faoliyatini yakunlaganini eʼlon qilgan.