cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Villa La Rotonda
Loyiha
Pianino zodagonlarining toʻrtta asosiy salonlari orasida Gʻarbiy Salon (freskalari va shiftining diniy xususiyati tufayli Muqaddas xona deb ham ataladi) va birinchi egasi Paolo Almerikoning allegorik hayotiy hikoyasini oʻz ichiga olgan Sharqiy salon mavjud., uning koʻplab hayratlanarli fazilatlari freskada tasvirlangan.
Ichki makonning diqqatga sazovor joyi - balkon bilan oʻralgan va gumbazli shift bilan qoplangan markaziy, aylana zal; U asosiy uyning toʻliq balandligi boʻylab gumbazgacha koʻtariladi, devorlari trompe-l'œil bilan bezatilgan.
Manzara
left|thumb| Manzara Portiklardan atrofdagi qishloqlarning koʻrinishi koʻrinadi; Bu tasodif emas, chunki Villa landshaft bilan mukammal uygʻunlikda yaratilgan.
Bu faqat 16 yil oldingi Villa Farnese kabi binolardan butunlay farqli edi.
Shunday qilib, uy butunlay nosimmetrik boʻlib koʻrinsa-da, aslida u har bir jabhani atrofdagi landshaft va topografiyani toʻldirishga imkon berish uchun moʻljallangan muayyan ogʻishlarga ega. Demak, jabhalarda, zinapoyalarning kengligida, himoya devorlarida va hokazolarda oʻzgarishlar mavjud. Shunday qilib, arxitekturaning simmetriyasi landshaftning assimetriyasiga imkon beradi va bir qarashda simmetrik bir butunlikni yaratadi. Landshaft - bu daraxtlar va oʻtloqlar va oʻrmonlarning panoramali koʻrinishi, ufqda Vitsensa.
Shimoli-gʻarbiy ayvon asosiy darvozalardan toʻgʻridan-toʻgʻri aravachani tugatish uchun tepalikka oʻrnatiladi. Ushbu qatnov qismi 1591-yilda Villani sotib olgan aka-uka Kapra tomonidan qurilgan xizmat koʻrsatish bloklari orasidagi xiyobondir; ular Vinchenzo Skamozsiga villani tugatish va xodimlar va qishloq xoʻjaligi binolarini qurishni topshirdilar.
Joriy sharoitlar
1994-yilda YUNESKO binoni Jahon merosi ob'ekti sifatida belgiladi.
Villaning oxirgi egasi Mario di Valmarana († 2010-yil 13-oktyabr), Virjiniya universitetining sobiq arxitektura professori edi, Bu uning Villa Rotondani kelajak avlodlar qadrlashi uchun saqlab qolish ambitsiyasi edi. Ichki makon juma-yakshanba kunlari jamoat uchun ochiq va maydonlar har kuni ochiq.
Film
1979-yilda amerikalik rejissyor Jozef Losi Italiyaning La Rotonda va Veneto mintaqasida Volfgang Amadey Motsartning " Don Jovanni " operasini suratga oldi. Film 1980-yilda bir nechta Sezar mukofotlariga, shu jumladan eng yaxshi rejissyorga nomzod boʻlgan va odatda operaning eng yaxshi kinematik moslashuvlaridan biri sifatida maqtovga sazovor boʻlgan.
Angliya
Palladioʻs Villa Rotonda asosida Angliyada beshta uy qurilgan: Henbury Hall, Cheshire, eng oxirgisi; Chiswick House, Greater London va Mereworth Castle, Kent, roʻyxatga olingan binolar sifatida himoyalangan; Foots Cray Place, Kent va Nuthall Temple, Nottingemshire buzib tashlangan.
NGC 1739
Ushbu obyektni Ormond Stone 1885-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Villa La Rotonda
Polsha
Polshada Palladioning Villa Rotonda asosida qurilgan saroylarga Krolikarnia (quyon uyi) saroyi, Varshavadagi Belveder va Lubostrondagi Skorjevskiy saroyi kiradi.
Belarusiya
Sharqiy Belarusiyadagi Gomeldagi Gomel saroyining asosiy binosining ichki qismi Villa Rotondaga asoslangan.
Qoʻshma Shtatlar
Vashingtondagi Prezident uyini loyihalash boʻyicha tanlov uchun Tomas Jefferson anonim tarzda Villa Rotondaning oʻzgarishi boʻlgan dizaynni taqdim etdi. Jeyms Xobanning Oq uy sifatida tanilgan Palladian dizayni tanlangan boʻlsa-da, Villa Rotonda taʼsirini Jeffersonning Monticelloning oʻziga xos uyida ham koʻrish mumkin.
Borstorf
Hududi
Borstorfning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Lernagyugh
Lernagyugh  — Armanistonning Shirak viloyati Ashotsk tumanidagi qishloq.
Rudersberg
Rudersberg Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Rems-Murr-Kreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 39,37 km2. 11 427 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Rudersbergning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Haydar Ali
1-ingliz-maysur urushi davri (176769)da inglizlar bilan sulh tuzgan. Marathalar va Haydarobod sultonligining hujumlarini muvaffaqiyat bilan qaytargan. 1780-yilda ular bilan Hin-distonda inglizlar hukmronligiga qarshi kurashish maqsadida ittifoq tuzgan. 2maysur-ingliz urushi davri (1780—84)da H.A. dastlab butun Karnatikni inglizlardan tozalagan, ammo ittifoqchilarining xiyonati tufayli yengilgan.
IC 5289
IC 5289 Haykaltarosh yulduz turkumidagi RN2 tipli galaktikadir.
Sturgis (Kentucky)
Aholisi
2030 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 518,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,9 km2. Shundan 3,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 113 m balandlikda joylashgan.
Lake Mills (Wisconsin)
Lake Mills AQShning Wisconsin shtatida joylashgan shahardir. Jefferson County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
5401 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Sabzali Odinaev
Sabzali Odinaev(1908-yil, Xorugʻ, Fargʻona viloyati, Xorugʻ tumani, Rossiya imperiyasi — 1993-yil, Tojikiston, Xorugʻ) — sovet, tojik iqtisod va davlat arbobi. Stalinobod bitiruvchisi (1936—1938-yillar), Ulug‘ Vatan urushi qatnashchisi (1942—1945-yillar). I darajali Vatan urushi, II darajali Vatan urushi, Qizil Yulduz ordenlari kavaleri; „Jasorat uchun“, „1941—1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“, „1941—1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun“ medallari bilan taqdirlangan.
Biografiyasi
Sabzali Odinaev 1908-yilda Fargʻona viloyatining Pomir togʻlarida Xorugʻ (hozirgi Tojikiston Respublikasi Togʻli Badaxshon Muxtor viloyatining maʼmuriy markazi) shahrida tavallud topgan. Rossiya imperiyasining Turkiston general-gubernatori kambagʻal dehqon Odina Zardevieva oilasida bolaligini 1924-yilgacha ota-onasi qoʻlida tarbiyalangan. 16 yoshida Xorugʻda qurilishda ishchi boʻlib ishlay boshlagan, shu bilan birga u yerda kechki maktabda oʻqigan (1924-yil). Keyin 1926+yildan OGPU harbiy qismida kurer boʻlib ishlagan. 1928-yilda Tog‘li Badaxshon oblasti komsomol qo‘mitasi Toshkentdagi FZUning Aloqa maktabiga o‘qishga yuborilgan va u o‘sha paytda Samarqandda joylashgan shu profildagi kafedrada navbat bilan o‘qigan (1928—1931-yillar). FZU oxirida Tojikiston SSR pochta aloqasi xalq komissarligiga yuborildi va tez orada Qal’ai-Xumskiy tumani pochta boʻlimi boshligʻi etib tayinlangan. 1936-yilda Tojikiston Kommunistik (bolsheviklar) KPSS (b) Qal’ai-Xumskiy rayon Komiteti Stalinobod KomVUZiga (1936—1938-yillarda) yuborilgan. Oʻqishni tugatgandan soʻng Tojikiston KP(b) MK qishloq xoʻjaligi boʻlimi Sabzali Odinayevni Togʻli Badaxshon Muxtor Viloyati OblZU ixtiyoriga yubordi (AOGB 1936-yil 5-dekabrda yildan GBAO deb oʻzgartirilgan ), oʻz navbatida, AOGBning OblastZU boshligʻi Umakov S. Odinaevni Ishkashim tumaniga (1938—1939-yillar) tuman yer boʻlimi boshligʻi lavozimiga yuboradi.1939-yil iyul oyida viloyat partiya qo‘mitasining qishloq xo‘jaligi bo‘limi Odinayevni Xorug‘dagi qishloq xo‘jaligi bankiga katta inspektor etib tayinlaygan. U yerda atigi uch oy ishladi, chunki GBAO OblUNKh bilan kelishilgan holda Vanch viloyatiga Vanch viloyati statistika boshqarmasi boshligʻi etib yuborilgan. Vanchga kelganidan ko‘p o‘tmay, Ishkoshimning iltimosiga ko‘ra Vanch tuman prokuraturasi tomonidan hibsga olingan. Biroq ayblov isbotlanmagan. Sabzali Odinaev 6 oy 15 kundan keyin ozodlikka chiqdi, viloyat prokuraturasi va GBAO viloyat sudi Odinayev S.ga qayta hisob-kitob qilgan.
.jo
.jo — Iordaniya uchun yuqori darajali milliy domen.
Havolalar
Toppdomän
Brères
Brères Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Besançon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
35 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 15,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,2 km2. Dengiz sathidan 254 – 298 m balandlikda joylashgan.
IC 3656
IC 3656 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi S? (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Haydar Boycha oʻgʻli
Haydar Boycha oʻgʻli, Haydar sannovchi (1882 — Yangiqoʻrgʻon tumani Gʻovzon qishlogʻi — 1970) — oʻzbek xalq baxshisi, ertakchi. Amaki-vachchasi Choʻliboy Koʻshal oʻgʻliga shogird tushgan. H.B.oʻ.dan "Qunduz bilan Yulduz", "Alpomish", "Goʻroʻgʻlining tugʻilishi", "Goʻroʻglining Avazni olib kelishi", "Avazning arazi", "Yusuf va Ahmad" kabi dostonlar, koʻpgina xalq ertaklari va termalar yozib olingan. "Buzoq, echki va qoʻzi", "Echkining oʻch olishi", "Tulki bilan tovus", "Hiylakor bedana", "Och boʻri", "Tulki bilan boʻri", "Ilon pari" kabi ertaklari "Oʻzbek xalq er-taklari" toʻplamida nashr etilgan.
San Vicente dels Horts
San Vicente dels Horts Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan shahardir. Barselona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 9,16 km2. Aholisi — 28024 kishi (2010).
Lisa Ann Karčić
Lisa Ann Karčić (1986-yil 11-noyabrda Nyu-York shahrida tugʻilgan) — Xorvatiyalik sobiq professional basketbolchi. U Xorvatiya terma jamoasi aʼzosi boʻlgan va 2012-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarida jamoa safida oʻynagan. 2011-yilda u Keflavik jamoasi bilan Islandiya chempionligini qoʻlga kiritgan.
Villanova statistikasi
Manba
Shimoliy ligalar
Karčić 2010—2011-yilgi mavsum oldidan Naisten Korisliiga klubi Keravan Energia jamoasiga qoʻshildi. Klub turnir jadvalida soʻnggi oʻrinni egallagan boʻlsa-da statistik jihatdan u ajoyib mavsumni oʻtkazdi. Finlandiyada oʻzining soʻnggi mavsumida u 26 ochko, 23 ribaund, 10 golli uzatma va 9 golli uzatma bilan toʻrt dublga erishdi. Mavsumda u oʻrtacha 18,6 ochko, 12,1 ribaund, 5,5 toʻp toʻplash, 3,3 golli uzatma va 1,8 blokni qayd etgan. U toʻp olib qoʻyish boʻyicha ligada peshqadamlik qildi va ribaundlar, assistentlar va bloklar boʻyicha uchinchi oʻrinni egalladi.
Finlandiya mavsumi yakunlanganidan koʻp oʻtmay, Karčić Islandiyaning „Urvalsdeild“ kuchli jamoasi Keflavikga qoʻshildi va 2011-yilgi Islandiya chempionati pley-off bosqichida „Villanova Wildcats“ jamoasidagi sobiq jamoadoshi Jakqulin Adamsik bilan oʻynay boshladi. Uning birinchi oʻyini Keflavik jamoasining KR jamoasiga qarshi oʻyini boʻldi. Yarim finalning 3-oʻyinida Keflavik qarshi jamoani magʻlubiyatga uchratdi. Keflavik jamoasi seriyaning 4-oʻyinida gʻalaba qozonib, KR jamoasini ortda qoldirdi va Njardvik jamoasiga qarshi finalga chiqdi. 3-aprel kuni Karčić finalning 1-oʻyinida Njardvik jamoasini magʻlub etish uchun qoʻngʻiroqni chaldi. U oʻyinda 15 ochko, 9 ta ribaund va 9 ta savatchaga toʻp tashlash imkoniyatiga ega boʻldi. Keflavik jamoasi 2 va 3-oʻyinlarda gʻalaba qozonib, Njarðvikni finaldan chiqarib yubordi. Pley-offning beshta oʻyinida Karčić oʻrtacha 11,0 ochko, 12,6 ribaund, 4,8 toʻp oʻtkazib yuborish va 3,2 blokni qayd etdi.
Ispaniya
Karčić ikki mavsumni Ispaniyaning Femenina Ligasida oʻtkazgan. 2011—2012-yillarda „Zamarat“ va 2012—2013-yillarda „Hondarribiya-Irun“ jamoalarida oʻynagan.
Gabtali
Gabtali ( গাবতলী ,Gabtali ) — Bangladesh shimolidan joy olgan shahar, xuddi shu nomdagi tumanning maʼmuriy markazidir. Shaharning maydoni - 3,57km². 2001-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, shaharda 2789 kishi yashagan, ulardan erkaklar 52,99%, ayollar - mos ravishda 47,01%. Aholi zichligi – 2305 nafar kishi uchun 1km². Aholining savodxonlik darajasi 53,6% ni tashkil etadi. (Bangladesh uchun o'rtacha 43,1%).
Lisa Ann Karčić
Xorvatiya milliy basketbol jamoasi
Qoʻshma Shtatlarda tugʻilgan boʻlsa-da, Karčić Xorvatiya pasportini olgan. U Xorvatiya jamoasi bilan EuroBasket Women 2011 turniridagi ilk oʻyinlarida gʻolib boʻlgan. Uning eng yaxshi jamoaga qoʻshgan hissasi Latviya (eng yaxshi zarba, 7 ribaund) va Chernogoriya (8 ribaund)ga qarshi oʻyinlarda qayd etilgan. 2012-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlarida Karčić yana ayollar basketbol musobaqasida milliy terma jamoasi safida kurash olib bordi.
Klosterneuburg
Klosterneuburg Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shahardir. Wien-Umgebung (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 76.2 km2. 25 216 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Yiğitbaşı (Genç)
Yiğitbaşı — Turkiyaning Bingol viloyati Gench tumaniga qarashli qishloq .Qishloqda kurdlar istiqomat qiladi va 2022-yilda aholi soni 194 kishi edi.
NGC 1740
NGC 1740 Orion yulduz turkumidagi E-S0 tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni John Herschel 1830-yilda kashf etgan.
IC 3657
IC 3657 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi * (yulduz) tipli yulduzdir.
IC 5291
IC 5291 Pegas yulduz turkumidagi C (ixcham galaktika) tipli galaktikadir.
Saint-André-en-Royans
Aholisi
297 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 28,3 nafar kishi.
Oucques
Oucques Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1313 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 49,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 26,3 km2.
Lake Ripley
Lake Ripley AQShning Wisconsin shtatida joylashgan shahardir. Jefferson County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1603 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 6,7 km2. Shundan 5,0 km2 quruqlik, 1,7 km2 esa suv maydonidir.
.jp
.jp — Yaponiya uchun yuqori darajali milliy domen.
Havolalar
Toppdomän
Serrigny-en-Bresse
Serrigny-en-Bresse Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Saône-et-Loire departamenti Louhans tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
160 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 12,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 12,7 km2.
Sycamore (Kentucky)
Sycamore AQShning Kentucky shtatida joylashgan shahardir. Jefferson okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
159 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 2253,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,1 km2. Shundan 0,1 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 212 m balandlikda joylashgan.
Norashen, Tavush
Norashen — Armenianing Tavush viloyati Berd tumanidagi qishloq.
Cléré-les-Pins
Cléré-les-Pins Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Indre-et-Loire departamenti Chinon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1157 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 32,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 36,2 km2.
Antonevskiy Rafal
Rafal Antonevskiy ( Rafał Antoniewski; 1980-yil 3-dekabr da tugʻilgan, Belsko-Byala) — polshalik shaxmatchi va shaxmat murabbiyi, grossmeyster (2010).
Ahmadxon Oxunakov
Ahmadxon Oxunakov(1904-yil, Porshinev qishlogʻi, Porshnev oqsoqolstva, Shugʻnon volosti, Xorog tumani, Pomir, Fargʻona viloyati, Rossiya imperiyasi — 1938-yil, Stalinobod, Tojikiston SSR, SSSR) — sovet, tojik partiya va davlat arbobi. Oʻrta Osiyo Kommunistik Universitetini tamomlagan. V. I. Lenin Toshkentda (1929—1933-yillar), Tojikiston KP(b) Shug‘non raykomining birinchi kotibi (1936—1937-yillar), Tojikiston KP(b) Bartang raykomining birinchi kotibi (1933—1936-yillar), Togʻli Badaxshon viloyat komsomol qoʻmitasining birinchi kotibi (1928—1929-yillar),1926-yildan VKP(b) aʼzosi boʻlgan.
Biografiyasi
Ahmadxon Oxunakov 1904-yilda Rossiya imperiyasining Turkiston general-gubernatori Farg‘ona viloyati Pomiridagi Porshinev qishlog‘ida (2009-yildan Tojikiston Respublikasi Tog‘li Badaxshon muxtor viloyati Shug‘non viloyatining maʼmuriy markazi) tavallud topgan. Ahmadxon Oxunakov taniqli pedagog va fermer, Oxunak (Ohonaka) Ravshanoludov oilasida yashagan. Oxunakov Ahmadxon 1917-yilda 13 yoshida Porshinev qishlog‘ida (o‘sha paytda Rossiya imperiyasining Farg‘ona viloyati tarkibiga kirgan) akasining oilasida g‘allakor bo‘lib ishlay boshlagan.
1923—1926-yillarda Porshinevdagi maktabda (1923-yildan Turkiston ASSR Fargʻona viloyati Pomir tumani tarkibida) oʻqigan.1923—1926-yillarda Porshinev shahridagi maktabda (1923-yildan Turkiston ASSR Fargʻona viloyati Pomir tumani tarkibida) oʻqigan.1926—1927-yillarda viloyat komsomol qoʻmitasida komsomol tashkilotchisi boʻlib ishlagan (1925-yildan viloyat Tojikiston ASSR tarkibidagi Muxtor Togʻli Badaxshon viloyatiga aylantirilgan.1927—1928-yillarda Xorugʻdagi sovet va partiya xodimlarining siyosiy va umumtaʼlim maktabida (sovet partiya maktabi) oʻqigan. 1928—1929-yillarda Togʻli Badaxshon avtonom viloyati komsomol viloyat qoʻmitasining birinchi kotibi boʻlib ishlagan.1929—1933-yillarda V. I. Lenin nomidagi Oʻrta Osiyo Kommunistik universiteti (Toshkent) talabasi boʻlgan.
Shevchenkove, Xarkov viloyati, Kupyansk tumani, Shevchenkove posyolkasi.
Shevchenkove ( Шевченкове , pronounced [ʃeu̯ˈt͡ʃɛnkowe] ) — Ukraina Respublikasi, Xarkov viloyati, Kupyansk tumanidagi shahar tipidagi aholi punkti.Unda Ukrainaning aholi punktlaridan biri bo'lgan Shevchenkove qishloq ma'muriyati joylashgan. Shaharning umumiy aholisi 6,724 kishini tashkil etadi.
Shevchenkovedagi asosiy temir yo'l stantsiyasi-Janubiy Shevchenkovedir.
Tarixi
U 1896-yilda o'sha yerning egasi Bulakel nomi bilan atalgan Bulakelovka qishlog'i deb nomlangan. Ushbu hudud Rossiya imperiyasining Xarkov gubernatorligida joylashgan edi.
Shevchenkoveda 1935-yilning fevralidan boshlab mahalliy gazeta nashr etilgan.
Ikkinchi jahon urushi davrida u 1942-yil fevraldan 1943-yil fevralgacha nemis qamali ostida edi.
Shevchenkove 1957-yildan beri shahar tipidagi aholi punkti hisoblanadi.
1989-yil yanvarda aholi soni 7856 kishini tashkil qilgan boʻlsa, 2013-yil yanvarida aholi soni 7100 kishini, 2018-yil yanvarida esaaholi soni 6875 kishini tashkil etgan.
2022-yilda Rossiyaning Ukraina huhudiga bostirib kirishi paytida rus qoʻshinlari Shevchenkoveni 2022-yil 11-mart kuni egallab olishdi va 6 oydan keyin 8-sentabrda Ukraina qoʻshinlari tomonidan ozod qilindi
Rasmlar
Shevchenkovdagi diqqatga sazovor joylar
Havolalar
Tashqi havolalar
Schwaikheim
Schwaikheim Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Rems-Murr-Kreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 9,22 km2. 9345 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
San Juan Despí
San Juan Despí Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Barselona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 5,58 km2. Aholisi — 32338 kishi (2010).
Fermentlar
thumb
1914-yil rus-nemis kimyogari G.S.Kirxgof undirilgan arpa donidan olingan ekstrakt taʼsirida kraxmalni qandgacha parchaladi. 1933-yilda fransuz kimyogarlari A.Payen va J.Perso birinchi marta arpa donidan amilaza fermentini ajratib oldilar. 19-asr oʻrtalarida mikrobiologiyanint asoschisi L. Paster achish jarayonini tirik mikroorganizmlar (achitqilar) koʻzgʻatadi va bu jarayon ularning hayoti bilan bogʻliq deb koʻrsatdi. 1897-yilda nemis kimyogari E. Buxner achitqidan spirtli achish jarayonini chaqiruvchi fermentni ajratib oldi.
20-asr boshlariga kelib nemis kimyogari R. Vilshtetter xodimlari bilan Fermentlarni ajratish va tozalashda adsorbsiya usulidan keng foydalandi. 20— 30-yillarda J. Samor, birinchi kristallik ferment (ureaza), soʻngra pepsin va boshqa bir qator proteologik Fermentlarni kristall shaklida ajratib olgan.
20-asrning oʻrtalariga kelib, fizikkimyoviy taxlil (asosan, xromotografiya) va oqsil kimyosi usullarining rivojlanishi natijasida qator Fermentlar ning birlamchi strukturasi aniklandi. Mas, qoramol oshqozon osti bezining ribonukleaza fermentlari toʻrtta disulfid bogi bilan bogʻlangan 124 aminokislota qoldigʻidan iboratligi koʻrsatib berildi. Shundan keyin rentgen struktura taxlili yordamida bir qancha Fermentlarning ikkilamchi va uchlamchi strukturalari aniqlandi. Koʻp Fermentlar toʻrtlamchi strukturaga ega ekanligi, yaʼni molekulalari tarkibi va strukturasi jihatidan turlicha boʻlgan bir qancha oqsil subbirliklar (biopolimerlar)dan iboratligi koʻrsatildi.
Fermentlar. barcha oqsillar kabi oddiy va murakkab boʻladi. Murakkab Fermentlarning molekulalari ikki komponentdan: oqsil (apoferment) va oqsil boʻlmagan — prostetik guruh komponentidan iborat. Prostetik guruh apofermentdan oson ajraladigan hollarda kofaktor yoki koferment deb ataladi. Uglevodlar, nukleotidlar, turli metallarning ionlari va boshqa birikmalar, vitaminlar hamda ularning hosilalari (vitaminlari kofermentlardan iborat 150 dan ortiq Fermentlar maʼlum) kofermentlar boʻlishi mumkin. Avitaminoz va gipovitaminozlarda koʻpgina ferment tizimining funksiyasi izdan chiqadi, bu butun organizm normal hayot faoliyatining buzilishiga sabab boʻladi.
Koʻpchilik Fermentlar aʼzo va toʻqimalarda shu darajada kamki, qatto ularning absolyut miqdorini (mas, milligrammlarda) bilish qiyin. Shu sababli Fermentlarning istalgan aʼzodagi miqdorini, ularning faolligiga qarab aniklanadi. Fermentlarning faollik birligi uchun bir min.da maʼlum miqdordagi substratning oʻzgarishini katalizlashga ketgan Fermentlar miqsori qabul qilingan.
Fermentlarning taʼsir etishi bir qator omillarga, xususan, temperatura va muhit rN ga (rN — vodorod koʻrsatkich) bogʻliq. Fermentlarning taʼsir etish optimum temperaturasi 38—60°, temperatura bundan yuqori boʻlsa, Fermentlar odatda, denaturlanib oʻz faolligini yoʻqotadi. Pekin baʼzi Fermentlar (mas, ribonukleaza, miokinaza) 100° issiqlikka ham chidaydi. Odam va issiq qonli qayvonlar fermenti 37—38°da, yaʼni tana haroratida taʼsir koʻrsatadi. Fermentlar faolligining traga bogʻliqligidan tibbiyot amaliyotida, jumladan, jarrohlikda foydalaniladi.
Koʻpchilik Fermentlar neytral reaksiyada (rN— 7,0 da) faol boʻlib, kislotali va ishqorli muhitda ular oʻz faolligini yoʻqotadi. Kislotali muhitda faol boʻlgan pepsin va baʼzi toʻqima proteolitik Fermentlar (mas, katepsin D) hamda ishqorli muhitda (rN — 8,0 da) faol boʻlgan tripsin bulardan mustasno.
Tra va muhit rN ning kattaligidan tashqari, Fermentlar faolligiga turli moddalar kuchaytiruvchi (aktivatorlar) yoki toʻxtatuvchi (ingibitorlar) tazyiq koʻrsatadi. Turli anorganik ionlar, xususan, turli xil metall ionlari Fermentlar aktivatorlari hisoblanadi. Fermentlar faolligini susaytiruvchi birikmalar — ingibitorlar Fermentlar bilan qoʻshilib, fermentativ faollikni yoʻqotadigan kompleks hosil qiladi.
Fermentlarning biosintezi genetik kod tomonidan nazorat etiladi. Ular ichki va tashqi omillar: mutatsiyalar, ionlovchi radiatsiya, ovkatlanish sharoiti va boshqa taʼsirida oʻzgarishi mumkin. Katalitik taʼsiri bir xil boʻlib, fizikkimyoviy xossasi bilan farklanadigan Fermentlar izofermentlar deyiladi. Hujayrada Fermentlar faolligini boshqarishda hujayra tarkibiy qismini tashkil etuvchi strukturalar — mitoxondriyalar, mikrosomalar va boshqa katta rol oʻynaydi.
Enzimopatiya yoki fermentopatiya deb ataluvchi turli Fermentlar tizimi funksiyalarining buzilishi kishida koʻpchilik kasalliklarning kelib chiqishiga sabab boʻladi.
Turli omillar (radiatsiya, kimyoviy moddalar, viruslar, bakteriyalar va boshqalar) tufayli Fermentlarning optimal taʼsir etish sharoiti oʻzgarganda Fermentlarning qondagi faolligi pasayishi kuzatilgan. Uning bu xususiyatidan diagnostikada foydalaniladi. Fermentlarning kon zardobidagi faolligini aniqlash usuli keng qoʻllaniladi. Bu usul yordamida kasallikni boshlanish paytida aniqlash mumkin.
Fermentlar kasalliklarni aniqlashdagina emas, balki shu kasalliklarning ayrimlarini davolashda (enzimoterapiya) ham qoʻllaniladi.
Kishilarning amaliy hayotida, shuningdek, yengil, oziq-ovqat va kimyo sanoatlarida Fermentlardan keng foydalaniladi. 10
Korneuburg
Korneuburg Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shahardir. Korneuburg (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 9,71 km2. 11 735 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Ouzouer-le-Doyen
Ouzouer-le-Doyen Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
199 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 12,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 16,0 km2.
Qavoq (Shohin tumani)
Qovoq (Қавоқ)  — Tojikiston Respublikasining Shohin tumani, Sarichashma jamotiga qarashli daha. Dahadan jamoat markazigacha 51 km tuman markazigacha 121km
Aholisi
Aholisi −331 kishi.
İlxıçılar, Tartar
İlxıchilar — Ozarbayjonning Tartar tumanidagi qishloq. Qishloq Azad Qaraqoyunlu munisipaliteti tarkibiga kiradi.
Sodiqlik ordeni
thumb| Frederick II, Baden Buyuk Gertsogi orden yulduzi bilan. thumb| Friedrick Vilhelm von Steuben (1730-1794) ordeni bilan. thumb| Frederick I, 1900-yilda Baden Buyuk Gertsogi, ordenning kamari va yulduzi bilan. Sodiqlik uyi ordeni (Hausorden der Treue) Baden Margraviatening suloladan sulalaga qoladigan ordeni. U Charles III William, Baden-Dürlach Margrave tomonidan qilingan sodiq xizmatlari uchun mukofoti va Karlsruhe saroyida uning qarorgohiga poydevor qoʻyish munosabati bilan tashkil etilgan edi. Oʻsha paytdagi anʼanalar va urf-otadlarga koʻra, avval fransuz tilida „Ordre de la Fidélité“ deb nomlangan, keyinroq Orden der Treue va nihoyat 1840-yilda Hausorden der Treue deb oʻzgartirilgan. Uning shiori Karlsruhe gerbining bir qismi boʻlgan Fidelitas (lotincha „sodiqlik“) edi.
Orden Karlsruhe saroyi qurilish maydonchasida 1715-yil 17-iyunda tashkil etilgan va oʻsha kunni oʻzidayoq saroyning tamal toshi qoʻyilgan—bu kun Karlsruhe shahriga ham asos solingan kun edi. Taxminan 1732-yilgacha shaharning dastlabki yillarida shaharning asosiy koʻchalarida orden ritsarlari nomi bilan atalgan, asoschi ritsarlardan biri va obervogtslardan biri yoki shahar qoʻriqchilaridan biri Iogan Christian von Gunzer taklifiga koʻra, u ham Fidelitas boʻlishini taklif qilgan va shahar gerbida ishlatilgan.
1803-yil 8-mayda Baden margrave Charles Frederick buyruqqa qoʻmondonlik darajasini qoʻshgan. 1806-yilda Baden Buyuk Gertsoglikka koʻtarilgandan soʻng, u Badenning eng yuqori ordenlaridan biriga aylangan. 1814-yildan boshlab u bir toifali buyurtma boʻlib qaytgan.
1840-yil 17-yanvardan boshlab u Badendagi eng yuqori tartib-qoidalardan boʻlgan va Hausorden der Treue deb nomlanlangan. 1840-yil 17-iyundagi nizomga koʻra, u yana ikki toifaga kengaytirilgan va ulugʻ knyazlik palatasining knyazlari, chet el suverenlari va „Olijanob“ unvoni bilan oliy davlat arboblari uchun ajratilgan.
1902-yilda Princess Cross sinfi qoʻshilgan, u Buyuk Gertsoglik uyida tugʻilgan yoki unga turmushga chiqqan malikalar uchun ajratilgan. Germaniyada monarxiyalar tugatilgandan keyin ham u Baden palatasi taklifiga koʻra sulolaviy ordeni sifatida mukofotlangan.
Yulduz
Uning yulduzi sakkiz burchakli Malta xochidan iborat boʻlib, yulduzning uchlarida kichik oltin sharchalari, burchaklarida oltin „C“ (asoschisidan keyin) va xochning yuqori qoʻlidagi tojga yashirilgan osma halqadan iborat boʻlgan. Markazdagi qalqon esa oq emal bilan qoplangan boʻlib, uchta oltin „C“ ostidagi uchta yashil togʻni va FIDELITAS shiorini koʻrsatadi. Oltin qalqonning orqa tomonidagi tasvirda esa Badenning qoʻllari va qizil fess tasvirlangan.
Belgi
Bu kumush boʻlib sakkiz qoʻlli xoch, old tomonida esa toʻq sariq medalyon va kumush qoʻllarida toʻrtta oltin qoʻsh „C“ tasvirlangan.
Qabul qiluvchilar
Sadoqat ordeni xorijiy suverenlar, hukmron palata aʼzolari va knyazlar uchun ajratilgan, Zähringer Arslon ordeni bilan mukofotlash 1877-yilgacha davom etdi. Oʻsha sanadan keyin birinchi boʻlib Berthold Birinchi ordeni Buyuk Xoch oʻrniga berildi.
Tarqatish
Germaniya monarxiyalari tugatulgunga qadar taqsimotlar soni (buyuk knyazlik palatasi aʼzolariga beriladigan mukofotlarni hisobga olmaganda) : Olmosdagi orden bilan quyidagilar taqdirlandi :
.ke
.ke — Keniya uchun yuqori darajali milliy domen.
Havolalar
Toppdomän
IC 5292
IC 5292 Pegas yulduz turkumidagi S? (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Bretigney
Bretigney Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Montbéliard tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
75 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 41,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,8 km2. Dengiz sathidan 355 – 455 m balandlikda joylashgan.
Saint-André-le-Gaz
Saint-André-le-Gaz Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Isère departamenti La Tour-du-Pin tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
2225 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 250,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,9 km2. Dengiz sathidan 356 – 488 m balandlikda joylashgan.
Enrico Fermi
Enrico Fermi (1901.29.9, Rim — 1954.28.11, Chikago) — italyan fizigi. Milliy akademiya aʼzosi (1935). Piza universitetini tugatgan (1922). Gyottingen, Leyden, Rim, Florensiya universitetlarida ishlagan. Rim universiteti professor (1926-1938), AQShga koʻchib oʻtgan (1938), Kolumbiya universiteti professor (1939-1942), Chikago universiteti professor (1942—45). LosAlamos laboratoriya boʻlim boshligi (1944—45), Chikago yadro tadqiqotlari institutida professor (1946-yildan). Ilmiy ishlari atom va yadro fizikasi, statistik mexanika, kosmik nurlar, yuqori energiyalar fizikasi, astrofizika va texnik fizikaga oid. F. yadro fizikasi, neytron fizikasi, kvant statistikasi, metallar fizikasi va boshqa yaratuvchilaridan biri; yadro energiyasini oʻzlashtirish amerika dasturi ishtirokchisi, Italiya va AQShda ilmiy maktab yaratgan. Nazariy va eksperimental fizikaning rivojlanishiga katta hissa qoʻshgan. Pauli prinsipiga boʻysunuvchi zarralar statistikasini ishlab chiqqan (1925, q. Fermi Dirak statistikasi), Remirilishning miqdoriy teoremasini yaratgan (1934), neytronlar tufayli sunʼiy radioaktivlikni va moddada neytronlarning sekinlashish hodisasini kashf etgan (1934). Insoniyat tarixidagi 100 eng nufuzli shaxslardan biri. Nobel mukofoti laureati (1938).
Borsfleth
Borsfleth Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Steinburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 15,19 km2. 803 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Borsflethning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
NGC 1742
NGC 1742 Orion yulduz turkumidagi * tipli yulduzdir.
Sergey Saxnovskiy
Sergey Saxnovskiy (סרגיי סחנובסקי, Серге́й Сахно́вский; 1975-yil 15-mayda tugʻilgan) — muz ustida raqs boʻyicha musobaqalarda qatnashgan isroillik muz raqqosi. Konkida uchish boʻyicha sherigi Galit Chait bilan birga 1995-yildan 2006-yilgacha Isroil vakili sifatida xalqaro musobaqalarda qatnashib, 2002-yilgi Jahon chempionatining bronza medali sovrindori boʻlgan.
Faoliyati
Saxnovskiy toʻrt yoshida konkida uchishni boshlagan va sakkiz yoshidan boshlab muz ustida raqs bilan shugʻullangan. Faoliyatining boshida Marina Anisina va Yekaterina Svirina bilan juftlikda konkida uchgan. Svirina bilan 1993-yilda Oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon chempionatida gʻolib chiqqan va 1994-yilda kumush medalni qoʻlga kiritgan.
Sergey Saxnovskiy Chait bilan Delaver universitetida oʻqib yurganida tanishib qolgan. 1995-yildan boshlab u bilan juftlik hosil qilgan. Ular Nyu-Yorkning Monsi shahriga koʻchib oʻtishdan oldin murabbiylar Lyudmila Buytskova va Yelena Maslenikova bilan dastlab Rossiyada musobaqalar uchun tayyorgarlik koʻrishgan. Juftlik xalqaro reytingda muttasil yuksalgan. Ularning faoliyatidagi eng yorqin voqea 2002-yilgi Jahon chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritganida sodir boʻlgan. Sergey Saxnovski oyogʻidan jarohat olgan va bu juftlikni 2006 — 2007-yilgi mavsumni oʻtkazib yuborishga majbur qilgan va keyinchalik ular isteʼfoga chiqishlarini eʼlon qilgan. Juftlikka Natalya Dubova, Tatyana Tarasova, Yevgeniy Platov, Natalya Linichuk va Gennadiy Karponosov murabbiylik qilgan.
Dasturlari
(Galit Chait bilan)
Natijalari
GP: Chempionlar seriyasi / Gran-pri
.kg
.kg — Qirg`iziston uchun yuqori darajali milliy domen.
Havolalar
Toppdomän
Meretdin Amdinov
Meretdin Amdinov(1905-yil, Xorugʻ, Fargʻona viloyati (Rossiya imperiyasi) Pomir — 1938-yil 3-may, Stalinobod, Tojikiston SSR, SSSR) — sovet, tojik siyosiy va davlat arbobi.
Biografiyasi
SSSR Oliy Soveti Millatlar Kengashi raisining oʻrinbosari (1936—1937), Sharq mehnatkashlari kommunistik universiteti talabasi. Stalin (1929—1931), Tojikiston Kommunistik partiyasi Tog‘li Badaxshon viloyat qo‘mitasining RKT va nazorat komissiyasiga (MKK) rahbarlik qilgan (1931—1934), Bartang tuman Soveti ijroiya qo‘mitasi raisi, keyin Rushon-Bartang okrugi Soveti Ijroiya qoʻmitasi (1926—1934) deb oʻzgartirilgan. Qizil Armiya safida (1920—1922), Togʻli Badaxshon Avtonom viloyati RKMda xizmat qilgan (1923—1926), SSSR KIM (5-6 chaqiriq), 1926-yildan Butun ittifoq bolsheviklar Kommunistik partiyasi aʼzosi boʻlgan. Togʻli Badaxshon Muxtor viloyati viloyat kengashi ijroiya qoʻmitasi raisi (12-maydan GBAO deb oʻzgartirilgan) Tojikiston SSR (1934—1937), SSSR VII Butunittifoq Sovetlari qurultoyi (1935-yil) va SSSR Sovetlarining navbatdan tashqari VIII Butun ittifoq syezdi (1936-yil) delegati boʻlgan. Meretdin Amdinov Rossiya imperiyasining Farg‘ona viloyatining Pomir tog‘larida, Tojikiston Respublikasining Xorug‘ shahrida (hozirgi GBAO maʼmuriy markazi) tojikistonlik taniqli maʼrifatchi va hunarmand-sanʼatkor to‘nchi Po‘lodov Mulloamiddin oilasida tavallud topgan.
Ishchilar va dehqonlar Qizil Armiyasida (RKKA) (1920—1922), 1923—1926-yillarda Ishchilar va dehqonlar militsiyasida xizmat qilgan. Fargʻona viloyati Pomir tumani tarkibida (1923-yil 15-avgustdan) Sovet Pomiridagi eng kambagʻal dehqonlar manfaatlarini qoʻriqlash uchun jamoat tartibini muhofaza qilish boʻyicha ijro etuvchi davlat organi sifatida sovet militsiyasining tashkilotchilaridan biri boʻlgan. Turkiston ASSR viloyati va (1925-yil 1-fevral)dan Tojikiston ASSR tarkibiga (1924-yil 14-oktyabr)dan Oʻzbekiston SSR tarkibida Togʻli Badaxshon avtonom viloyatiga (AOGB) aylantirildi, keyin (1929-yil 12-may)dan Tojikiston SSR bevosita Sovet Ittifoqi tarkibida boʻlgan. Bartang tuman Kengashi (Togʻli Badaxshon muxtor viloyati) ijroiya qoʻmitasi raisi, soʻngra Togʻli Badaxshon Muxtor viloyati Rushon-Bartang tuman Kengashi Ijroiya qoʻmitasi deb oʻzgartirildi (1926—1929). Bu davrda uning tashkilotchilik qobiliyati ayniqsa yaqqol namoyon boʻlgan, Meretdin Amdinovning tashabbusi bilan qisqa vaqt ichida maktablar ochildi va savodsizlik darajasi bartaraf etildi (bu borish qiyin boʻlgan hududda mahalliy oʻqituvchilarni tayyorlashni boshlashga turtki boʻldi).Savodxonlik darajasi umumiy aholining atigi 2,5 foizini tashkil etadi.
Sevrey
Sevrey Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Saône-et-Loire departamenti Chalon-sur-Saône tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1241 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 147,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,4 km2.
San Justo Desvern
San Justo Desvern Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Barselona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 7,85 km2. Aholisi — 15923 kishi (2010).
Lake Shangrila
Lake Shangrila AQShning Wisconsin shtatida joylashgan shahardir. Kenosha County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
805 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 2,5 km2. Shundan 1,9 km2 quruqlik, 0,6 km2 esa suv maydonidir.
IC 3658
IC 3658 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi E? (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
IC 5293
IC 5293 Pegas yulduz turkumidagi S (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Lesouchastok 831
Lesouchastok 831 (Лесоучасток 831) — Rossiyaning Permskiy oʻlkasida joylashgan qishloq.
Geografiyasi
Qishloq Permdan (tuman maʼmuriy markazi) 28 km uzoqda joylashgan.
Saint-Antoine-l'Abbaye
Saint-Antoine-l'Abbaye Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Isère departamenti Grenoble tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
910 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 40,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 22,4 km2. Dengiz sathidan 274 – 578 m balandlikda joylashgan.
Continvoir
Continvoir Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Indre-et-Loire departamenti Chinon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
463 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 11,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 42,0 km2.
Haydar Xorazmiy
Haydar Xorazmiy (14-asrning oxiri — Xorazm — 15-asrning 1-yarmi) — shoir. Oʻzbek mumtoz adabiyoti namoyandalaridan biri. Hayoti va ijodi haqida maʼlumot Davlatshoh Samarqandiyning "Tazkirat ush-shuaro", Alisher Navoiyning "Majolis un-nafois", "Muhokamat ul-lugʻatayn" asarlari hamda oʻzining "Mahzan ul-asror" dos-tonida berilgan. H.X. asosan Xorazmda yashagan va ogʻir hayot kechirgan. Birmuncha vaqt Hirotda temuriylardan Umarshayxning oʻgʻli Sulton Iskandar (15-asr) saroyida yashagan. Turkiy va forsiyda sheʼrlar yozgan, devon tuzgan. Ni-zomiy Ganjaviyning "Mahzan ul-asror" asariga "Gulshan ul-asror" nomi bilan turkiy tilda javob yozib (1409—14), Sulton Iskandarga bagʻishlagan. Asar syujeti va gʻoyaviy yoʻnalishi jihatidan ham Nizomiy dostoniga yaqin, vazni ham bir xil — aruzning sareʼ bahrida yozilgan. Hajmi 639 bayt. Asar Nizomiynikidan farq qilib, avval hikoya, soʻng shu hikoyadan kelib chiqadigan xulosa va fikrlarni umumlashtiruvchi bob bilan taʼminlangan. H.X. bu asari bilan oʻzbek adabiyotida sheʼriy hikoyani rivojlantirgan. Koʻpchilik hikoyalarida oliyjanob insoniy fazilatlar targʻib qilingan, mehnat va mehnat ahli ulugʻlangan. Dostonda markazlashgan davlat va odil hukmdor gʻoyasi ilgari surilgan; axloq-odob, mehnatsevarlik, saxiylik, rostgoʻylik targʻib etilgan.
Fermer xoʻjaligi
Fermer xoʻjaligi — xususiy yoki uzoq muddatga ijaraga olingan yerda qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirish bilan shugʻullanadigan xoʻjalik. Fermer xoʻjaligining ijtimoiyiqtisodiy mazmuni va faoliyat koʻrsatish tartibi turli mamlakatlarda turlicha boʻlib, qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarish munosabatlarining rivojlanish darajasi va xususiyatlari, shuningdek, mehnatdan va yerdan foydalanish sharoitlari, qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishini industrlash va ixtisoslashtirish darajasi, kapital hajmi va shahrik. omillar bilan belgilanadi. Ilk va mukammal shakldagi Fermer xoʻjaligilari AQSH, Kanada, Avstraliya, Yangi Zelandiyada mustamlakachilik siyosati va boʻsh yotgan hamda yerli aholiga tegishli yerlarda koloniyalar tashkil qilish natijasida paydo boʻldi. 20-asrning 20—30 yillari AQSH, Kanada, Buyuk Britaniyada, 50—60-yillarda esa rivojlangan. Gʻarbiy Yevropa mamlakatlarida qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishi mashinalashgan bosqichga oʻtdi, natijada fermerlar bu mamlakatlarda qishloq xoʻjaligi tovar mahsulotlarining asosiy ishlab chiqaruvchilariga aylandilar. Bu mamlakatlarda Fermer xoʻjaligi yerlari xususiy mulk hisoblanadi yoki yer ijaraga olinadi. Fermer xoʻjaligida barcha ishlab chiqarish vositalari va yetishtirilgan mahsulot Fermer xoʻjaligi boshligʻi, yaʼni fermerning yoki uning aʼzolari mulki hisoblanadi. Fermer xoʻjaligida, asosan, fermer oila aʼzolari, qarindoshurugʻlari va mavsumda yollanma ishchilar mehnat qiladi.
Oʻzbekistonda dastlabki Fermer xoʻjaligi Oʻzbekiston Respublikasining 1992-yil 3-iyulda qabul qilingan "Dehqon xoʻjaligi toʻgʻrisida" qonuniga muvofiq, dehqon xoʻjaligi shaklida tashkil etildi, dastlab yirik qishloq xoʻjaligi korxonalari tarkibidagi ichki Fermer xoʻjaligilari va mustaqil yuridik shaxs sifatidagi Fermer xoʻjaligi faoliyat koʻrsatdi. 90-yillarning oxirlaridan boshlab Fermer xoʻjaligini tashkil etish va uning faoliyatiga doir huquqiy munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasining "Fermer xoʻjaligi toʻgʻrisida" qonuni (1998-yil 30-aprel; yangi taxrirda 2004-yil 26 avgust) bilan tartibga solinadi.
Oʻzbekistonda Fermer xoʻjaligilari yerdan ijara asosida foydalanadilar va ularga yer maydonlari 50 yilga yoki 30 yildan kam boʻlmagan muddatga ijaraga beriladi. Ijaraga beriladigan yer maydonlarining eng kam oʻlchami paxtachilik va gʻallachilikda kamida 10 ga, bogʻdorchilik, uzumchilik, sabzavotchilik va boshqa ekinlar yetishtyrish uchun kamida 1 ga qilib belgilangan. Chorvachilik mahsulotlari yetishtirishga ixtisoslashgan Fermer xoʻjaligida kamida 30 shartli bosh chorva moli boʻlishi lozim. Bunday xoʻjaliklarda bir shartli bosh chorva moli hisobiga ijaraga beriladigan yer uchastkalarining eng kam oʻlchami Andijon, Namangan, Samarkand. Toshkent, Fargʻona va Xorazm viloyatlaridagi sugʻoriladigan yerlarda 0,3 ga, Qoraqalpogʻiston Respublikasi va viloyatlardagi sugʻoriladigan yerlarda 0,45 ga, sugʻorilmaydigan (lalmikor) yerlarda esa kamida 2 ga ni tashkil etadi.
Oʻzbekistonda Fermer xoʻjaligilari soni 87,6 mingtani, ularga birkitilgan yer maydoni 2148,1 ming ga ni, bitta Fermer xoʻjaligining oʻrtacha yer maydoni 24,5 ga ni, Fermer xoʻjaligida band boʻlganlar soni 603 ming kishini, shu jumladan, yollanma ishchi kuchi 52,4 ming kishini tashkil qildi (2004-yil 1-yanvar).
Haydar Sabuhiy
Haydar Sabuhiy (15-asr - Hirot -1498) — shoir. Alisher Navoiyning jiyani, togʻasi Mir Said Kobuliyning oʻgʻli. Toju taxt uchun kurashda Husayn Boyqaro tomonida turib urushgani sababli Abusaid Mirzo otasini tutib qatl etgach, uning tarbiyasi bilan Navoiy shugʻullangan. "Sabuhiy" (ta-savvufiy maʼnoda poklik, haqiqat nuri) taxallusi bilan sheʼrlar yozgan. Navoiy koʻpincha uni yonida olib yurgan. Astrobodda ham u Navoiyning xos mulozimlaridan boʻlgan. Navoiy uni baʼzi rasmiy topshiriqlar bilan Hirotga yuborganida, bir davrada Navoiyga suiqasd qilingani, oshpaz unga zahar qoʻshilgan taom bermoqchi boʻlgani, bundan xabar topgan shoir gʻazabga minib, Husayn Bayqaroga qarshi isyon koʻtarmoqchi ekanligini aytadi. Bu gap Hirotda ovoza boʻlib ketadi. Husayn Boyqaro darhol Navoiyga maktub yoʻllab, bu ishdan mutlaqo xabari yoʻqligini maʼlum qiladi. Shu voqeadan keyin Husayn Boyqaro Navoiyning Hirotga qaytishiga ruxsat beradi. Navoiy oʻz javobida bu gapni rad etadi va jiyanining xatosini kechirishini iltimos qiladi. Husayn Boyqaro garchi kechirganligini aytib, doʻstini xotirjam qilsada, oʻz xonadoni shaʼniga qilingan bu tuhmatni unutmaydi. Haydar Sabuhiy barcha xizmatlardan chetlatiladi. U Badaxshonga ketib, bir necha yil oʻsha yerda xizmat qiladi. 1498-yilda Badaxshondan Hirotga elchi boʻlib kelganida, Husayn Boyqaro uni tutib, qatl ettiradi.
Haydar Sabuhiy sheʼrlarining taqdiri maʼlum emas. "Majolis un-nafois"da Navoiy uning bir baytini misol tariqasida keltirgan: May ast laʼli tu yo shahdi nob: az in du kadom ast? Xay ast bar ruxi tu yo gulob: az in du kadom ast? Mazmuni: Laʼli labing maymi, yo toza asalmi — bu ikkisidan qaysi biri? Yuzingdagi termu yo gulobmi: bu ikkisidan qaysi biri?
Hayvonot bogʻlari
thumb|Varshava hayvonot bog'idagi [[shimpanze, 2006 yil iyun]] thumb|Butun dunyodagi hayvonot bog'lari va mini hayvonot bog'lari xaritasi Hayvonot bogʻlari — ilmiymaʼrifiy muassasa. Namoyish qilish, oʻrganish, koʻpaytirish maqsadida yovvoyi hayvonlar tutqunlik (qafas, volyer) yoki yarim tutqunlik (tabiiy yashash sharoitiga oʻxshash maydonlar)da boqiladi. Baʼzi Hayvonot bogʻlarida uy hayvonlari, ayrimlarida botanikaga oid kolleksiyalar ham (mas, Parij, qozon va boshqa joylardagi zoobotanika bogʻlarida) saqlanadi. Hayvonot bogʻlari da hayvonlar oʻrganiladi, tabiiy-ilmiy bilimlar, shuningdek, tabiatni muhofaza qilish masalalari targʻib qilinadi, hayvonlarning "Qizil kitob" ga kirgan turlari saqlanadi hamda koʻpaytiriladi (mas, zubr, prjevalskiy oti va boshqalar), hayvonlarni iqlimlashtirish, kasalliklarini oʻrganish, davolash va oldini olish choralarini ishlab chiqish va boshqa ustida ilmiy tadqiqot ishlari olib boriladi. Oʻquvchilar uchun ekskursiyalar, zoologiyaga oid mavzularda leksiya, biologik koʻrgazmalar uyushtiriladi va boshqa
Tarix
Yovvoyi hayvonlarni asirlikda saqlaydigan qoʻyxonalar Qadimgi Misrda allaqachon maʼlum boʻlgan. 2009-yilda, Nekhene shahrida arxeologik qazishmalar natijasida qadimgi hayvonot bog'i eramizdan avvalgi 3500-yillarga to'g'ri keladi. e. Bu yerda tasvirlangan hayvonlar Begemotlar, Filler, Gongkong, Baboonlar va Yovvoyi mushuklar. Qadimgi Xitoyda ular “Bilim bogʻlari” deb atalgan, Bobilda va Ossuriyada, keyinchalik Qadimgi Rimda] hayvonot bogʻlari ham boʻlgan. ] . Misrning hayvonot bog'larida [[Ptolemey Misri|Ptolemey davri hayvonlar endi shunchaki saqlanmasdan, balki kuzatilgan.
1462-yilda Gilbert de Lannoy Litva Buyuk Gertsogligi yerlaridan oʻtib, oʻz kundaligida qayd etgan: “Ayb o'tilgan Trokida (Vilna yaqinida'') park bor, o'ralgan bo'lib, unda har xil yovvoyi hayvonlar va jonivorlar yashaydi, ularni faqat o'rmon va o'rmonlarda uchratish mumkin. mahalliy ovlarda. Ba'zi hayvonlar buqalarga o'xshaydi, ular aurochlar deb ataladi; boshqalari katta otlarga o'xshab, eshaklar deb ataladi, boshqalari esa moz deb ataladi; shuningdek, yovvoyi otlar, ayiqlar, cho'chqalar, kiyiklar va har xil ovlar bor. 17-asr oxirida nemis diplomati (Pyotr I davrining Rossiyadagi elchisi) Iogann Georg Korb qayd etgan : ""Qirollik uyiga borib, biz aql bovar qilmaydigan kattalikdagi oq ayiqni, leopardlarni, silovsinlarni va ularga qarash uchun u erda saqlanadigan boshqa ko'plab hayvonlarni ko'rdik".
Yangi vaqt
mini|Kenigsbergdagi urushdan oldingi hayvonot bogʻi ([[Kaliningrad)]]
Hozirgi zamon Yevropada 1752-yilda Vena va 1770-yilda Madride da zoologik bogʻlar paydo boʻlgan. Fransuz inqilobidan keyin Jardin de Plantesda hayvonot bogʻi ochildi, uning asosiy vazifalaridan biri taʼlim edi. Unga Versaldagi sobiq qirollik uyidagi hayvonlar ko'chirildi. 1795 yilda Gollandiyadagi Het Loo saroyining hayvonlari (jumladan, fillar) o'lja sifatida Gollandiya bog'idagi Milliy hayvonot bog'iga yetkazildi. O'simliklar.
Hayvonot bog'i Karl Xagenbek tarixda birinchi marta ko'rgazmaning tashrif buyuruvchilardan barlar bilan ajratilmagan qismiga ega - "Hayvonlar oroli". Hayvonot bog'ining bu qismida hayvonlar tabiiy sharoitga yaqin sharoitlarda - sun'iy darada boqilgan, u bir tomondan sun'iy tog' yonbag'irlari bilan ham cheklangan. Xuddi shunday uslubda, me'mor Karl Gippius tomonidan ishlab chiqilgan Moskva hayvonot bog'ida 1920-yillarda Hayvonlar oroli. "Xagenbek uslubidagi" ekspozitsiyaning odatiy ob'ekti - yovvoyi tosh shaklida qurilgan, tashrif buyuruvchilardan panjara bilan emas, balki devor bilan o'ralgan xandaq bilan o'ralgan maymun uylari. Birinchi "maymun qoyasi" 1913 yilda Xagenbek tomonidan Efiopiyadagi real hayotdagi qoya suratlaridan olingan sun'iy shiferdan ishlab chiqilgan. Ikki yuzga yaqin hamadryasni oʻz ichiga olgan qoya atrofi eni besh metrli xandaq bilan oʻralgan edi.
20-asrning ikkinchi yarmida hayvonot bog'lari ko'ngilochar muassasalardan ilmiy muassasalarga aylanganda, ekspozitsiyalari hayvonot dunyosining tor segmentlariga bag'ishlangan maxsus hayvonot bog'lari paydo bo'ldi. Bular qatoriga Insbrukdagi Alp togʻlari hayvonot bogʻi kiradi, bu yerda Alp togʻlarida topilgan turlar toʻplami (1962 yilda ochilgan), Walsrode qush parki (1958-yilda ochilgan), Apeldoorne (Gollandiya)dagi primatlar Apenhöul parki va koʻplab delfinariylar.
2010 yilga kelib, dunyoda 1300 ga yaqin hayvonot bog'lari mavjud bo'lib, ularning deyarli yarmi Yevropada va 20% Shimoliy Amerikada.
Xususiyat
mini|[[Afrikarium Vrotslav hayvonot bogʻi hududidagi eng uzun (18 m) okeanarium.]] Park landshaftlari va dam olish maskanlari bilan bir qatorda hayvonot bog'lari hayvonlar dunyosining turli vakillarini cheklangan hududlarda, tabiiy yashash sharoitlariga ko'proq yoki kamroq yaqin bo'lgan maxsus yaratilgan binolarda o'z ichiga oladi.