cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qilichbozlik
O‘zbekistonda qilichbozlik
2014-yilda O‘zbekiston tarixidagi qilichbozlik bo‘yicha birinchi xalqaro hakam Aida Xasanova bo‘ldi. Qurolning barcha uch turlari bo‘yicha xalqaro chempionatlar va musobaqalar hakamidir.
Qilichbozlik Olimpiya O'yinlarida
Qilichbozlik birinchi bo'lib birinchi yozgi olimpiya o'yinlaridanoq 1896-yil AFINA kiritilgan. Unda faqat erkaklar bahs olib borganlar. Undagi birinchi olmpiya g'oliblar Fransuz E.Gravelot va Grersiyalik Y.Georgiadis hisoblanadi.
O'zbekiston chempionatlari
Bugungi kunda har yili mavsumning bishidan oxiriga qadar har xil yosh toifalarida O'zbekiston chempionatlari, O'zbekiston kuboklari va Xalqaro musobaqalar bo'lib o'tadi. Ulat kadet, yunior va senior yosh toifalari bo'yicha bellashishadi. Va munisiblar taqdirlanib terma jamoa safiga qo'shilishadi.
IC 2680
IC 2680 Arslon yulduz turkumidagi S0-a (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
JPEG
thumb|115px JPEG raqamli tasvirlarni saqlashda yoʻqotishli zichlash usulidan foydalanadigan grafik formatdir. („Fotografiya sohasidagi birlashgan ekspertlar guruhi“) tomonidan ishlab chiqilgan. JPEG jahonda eng keng tarqalgan tasvirlarni zishlash standarti hamda eng koʻp ishlatiladigan raqamli tasvir formati hisoblanadi. JPEG formatidagi fayllar odatda „jpg“ yoki „jpeg“ kengaytmalariga ega boʻladi.
Gusyata
Gusyata (Гусята) — Rossiyaning Permskiy oʻlkasida joylashgan qishloq.
NGC 763
NGC 763 Kit yulduz turkumidagi SBb tipli galaktikadir.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Havolalar
NGC 763 NGC 763 NGC 763
Qimiz bilan davolash
Qimiz bilan davolash - qimizni davo sifatida iqlim bilan davolash (klimatoterapiya) bilan birga qoʻllash. U sigir sutiga nisbatan yengil hazm boʻlishi va soʻrilishi bilan ajralib turadi. Qimizning tibbiy jihatdan foydali ekanligi oʻrganilgan. Darmonsizlik, kamqonlik, meʼda-ichak, asab tizimi kasalliklari, sil va boshqalarda davo maqsadida qimizdan foydalaniladi. U ishtahani ochadi, meʼda sekretsiyasini kuchaytiradi va ovqatni ichaklarda soʻrilishini yaxshilaydi, yurak muskulini mustahkamlab, uning oziqlanishini ravonlashtiradi.
Oʻzbekistondagi ayrim shifoxona va sanatoriylarida ("Paxtali koʻl", "Chimyon" da) Qimiz bilan davolashd. yoʻlga qoʻyilgan. Qimizni kuniga 6 mahal 100 ml dan (kam quvvat bemorlarga 50 ml dan) beriladi, keyinchalik 250 ml ga yetkaziladi. Uy trasida boʻlgan qimizni nahorda, nonushta va tushlikdan keyin 1,5 soat oʻtgach, hoʻplabhoʻplab ichiladi. Kechki ovqatdan keyin ichish tavsiya etilmaydi. Ichakka infeksiya tushishi va zaharlanishning oldini olish maqsadida qimiz faqat pasterizatsiya qilib tayyorlanadi (qarang Pasterlash).
Schönaich
Schönaich Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Böblingen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 14,16 km2. Aholisi — 9679 kishi (2010).
Brassica nigra
Brassica nigra yoki qora xantal, odatda ziravor sifatida ishlatiladigan toʻq jigarrangdan qora ranggacha boʻlgan urugʻlari uchun yetishtiriladigan yillik oʻsimlik. Uning vatani Shimoliy Afrikaning tropik mintaqalari, Tevropaning moʻtadil mintaqalari va Osiyoning baʼzi hududlari.
Tavsif
thumb| [[Saarbrücken|Saarbrükendagi qora xantal oʻsimliklari.]] thumb| Jardin des Plantes de Parijdagi qora xantal mevalari. thumb| Qora xantal urugʻlari O‘simlik tik oʻsadi, katta poyali barglari bor. Uning bo‘yi 1.2 m gacha yetishi mumkin. U yozda, may oyidan (Buyuk Britaniyada) gullaydi. Gullarning toʻrtta sariq gulbarglari bor, gulbarg gulkosachabargdan ikki baravar uzun. Har bir poyaning tepasida taxminan to‘rtta gul bo‘lib, poya atrofida halqa hosil qilib joylashgan. Keyinchalik, oʻsimlik toʻrtta dumaloq urugʻni oʻz ichiga olgan uzun urug‘ poyalarini hosil qiladi.
Berchères-Saint-Germain
Berchères-Saint-Germain Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Eure-et-Loir departamenti Chartres tumani tarkibiga kiradi.
Brassica nigra
Taksonomiya
Bu tur rasman Karl Kox tomonidan 1833-yilda „Deutschl. Fl.“ (yoki Deutschlands Flora) asarining 713-betida tavsiflangan.
Berchères-Saint-Germain
Aholisi
682 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 24,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 28,3 km2.
Brassica nigra
Taksonomiya
Lotincha binar nomi nigra qora soʻzidan olingan. Bu nom qora urugʻlar bilan bogʻliq.
Tarqalishi va yashash joyi
Uning vatani Shimoliy Afrikaning tropik mintaqalari, Yevropaning moʻtadil mintaqalari va Osiyoning baʼzi qismlari.
Saint-Amand (Creuse)
Aholisi
527 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 65,1 nafar kishi.
Brassica nigra
Diapazon
U Shimoliy Afrikada, Jazoir, Misr, Eritreya, Liviya, Efiopiya, Marokash va Tunisda uchraydi. Osiyoda Afgʻoniston, Armaniston, Kavkaz, Xitoy (Gansu, Jiangsu, Tsinxay, Shinjon va Sizang viloyatlarida), Kipr, Hindiston, Eron, Iroq, Isroil, Qozogʻiston, Livan, Suriya va Turkiyada uchraydi. Sharqiy Yeropada Belarus, Moldova va Ukrainada tarqalgan. Oʻrta Yevropada Avstriya, Belgiya, Chexiya, Germaniya, Vengriya, Niderlandiya, Polsha, Slovakiya va Shveytsariyada oʻsadi. Shimoliy Yevropada, Irlandiyada va Buyuk Britaniyada uchraydi. Janubi-sharqiy Yevropada, Albaniya, Bosniya va Gertsegovina, Bolgariya, Xorvatiya, Gretsiya, Italiya, Chernogoriya, Shimoliy Makedoniya, Ruminiya, Serbiya va Sloveniya, Janubi-gʻarbiy Yevropada Fransiya va Ispaniyada tarqalgan.
Saint-Amand (Creuse)
Geografiyasi
Maydoni — 8,1 km2.
Brassica nigra
Diapazon
U Shimoliy Amerikaning Tinch okeani sohillariga kiritilgan va invaziv tur hisoblanadi.
Foydalanish
2000 yildan koʻproq vaqt oldin oʻsimlik ziravor sifatida ishlatilgan; Bu haqda miloddan avvalgi I asrda Rimlik olim Kolumella eslatib oʻtgan. Oʻsimlik barglar sirka bilan tuzlangan. XIII asrda Fransiyada urugʻlar maydalangan holatda ishlatilgan. Ular achitilmagan uzum sharbati (must) bilan aralashtirib, „moût-ardent“ („yonib turgan shoʻr“) tayyorlashgan.
Qora xantal, xantal urugʻi haqidagi masalda Iso tilga olgan urugʻ deb hisoblanadi.
1950-yillardan boshlab qora xantal mashhurlikda jigarrang xantaldan ortda qoldi, chunki jigarrang xantalning baʼzi navlarida mexanik ravishda samaraliroq yigʻib olinadigan urugʻlar mavjud.
Xalq tabobati
Buyuk Britaniyada oʻsimlik shamollash bilan ogʻrigan odamlarga yordam beradigan „issiq xantal vannalari“ ni tayyorlash uchun ishlatilgan. Asal bilan aralashtirilgan oʻsimlikning maydalangan urugʻlari Sharqiy Yevropada yoʻtalni bostiruvchi dori sifatida keng qoʻllaniladi. Mushaklar ogʻrigʻiga yordam berish uchun xantal moyi ham ishlatilishi mumkin.
Shunga oʻxshash oʻsimliklar
Oʻxshash umumiy nomlarga qaramay, qora xantal va oq xantal (xantal turkumi) bir-biri bilan chambarchas bogʻliq emas. B. nigra koʻp yillik oʻsimlik boʻlgan Hirschfeldia incana yoki hoary xantalga (sobiq Brassica geniculata) oʻxshab ketadi.
Montecassiano
Montecassiano Italiyaning Marche mintaqasida joylashgan kommunadir. Macerata provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 33 km2. 6830 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Shihobiddin Muammoiy
Shihobiddin Muammoiy - Boburning Hindistonga birga borgan yaqin suhbatdoshlaridan biri. Keyinchalik Humoyun va Komron xizmatida bo‘lgan. “Faqiriy” taxallusi bilan she’rlar yozgan. U Boburga bag‘ishlab muammo risolasi tartib bergan. Komronning istagi bilan yozgan “Risolai Komron” asaridagi muammolar yechimi faqat “Komron”, “Mirzo”, “Shahzoda”, “Muhammad” nomlaridan iborat bo‘lgan. Bu asarning uchta qo‘lyozmasi O‘zFA Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti fondida saqlanadi.
Haljala
Haljala — kichik tuman ( alevik  ) Estoniya shimolidagi Lääne-Viru okrugida. Taxminan 10km uzoqlikda Rakvere shahridan shimoli-g'arbda, Tallin - Narva (Tallinn - Sankt-Peterburg ) yo'li bo'ylab ( E20 qismi). Haljala - Haljala cherkovining ma'muriy markazi. 2011 yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, aholi punkti 1,084 kishi edi.
Motey-Besuche
Motey-Besuche Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Saône departamenti Vesoul tumani tarkibiga kiradi.
Haljala
Haljala haqida ilk bor 1241 yilda tilga olingan.
Haljalaning asosiy diqqatga sazovor joylaridan biri bu Haljala cherkovidir. Dastlab u Rakveredan shimoliy qirg'oqqa, xususan, Toolse portiga olib boradigan yo'l bilan Tallin - Narva yo'lining muhim chorrahasida qurilgan. Birinchi cherkov yog'och bo'lib, XIII asrda qurilgan. Hozirgi tosh cherkov XIV asr oxirida qurilgan. left|thumb|300x300px| Haljaladagi Viru pivo zavodi
Motey-Besuche
Geografiyasi
Maydoni — 6,1 km2. Dengiz sathidan 207 – 298 m balandlikda joylashgan.
Akpinar, Chermik
Akpinar — Turkiyaning Diyarbakir viloyati Chermik tumaniga qarasli qishloq.
Jena
Jena Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan aholi punktidir. Maydoni — 114,29 km2. 104 232 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Jenaning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Shihobiddin Gʻuriy
Shihobiddin Gʻuriy - Gʻuriylar sulolasining eng mashhur vakili. Garchi 1203-yilgacha Gʻuriylar davlatining oliy hukmdori rasman Gʻiyosiddin Gʻuriy bo‘lsa-da, amalda butun hokimiyat ukasi Shihobiddin qo‘lida bo‘lgan. U Hindistonga yurishlar qilib, Mo‘lton, Lahor va boshqa viloyatlarni egallagan, rajputlardan esa mag‘lubiyatga uchratgan. Bobur o‘zidan oldin Hindistonga yurish qilgan podshohlar haqida so‘z yuritganda Sulton Shihobiddin Gʻuriyni ham tilga olib,  bir safar u bir yuz yigirma minglik qo‘shin bilan Hindistonga bostirib kirganini o‘z yurishiga qiyoslagan .
Malón (Zaragoza)
Malón (Zaragoza) Ispaniyaning Aragón mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Zaragoza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 5.61 km2. Aholisi — 379 kishi (2010).
Ivan Turgenev
Ivan Sergeyevich Turgenev [1818.28.10 (9.11), Oryol — 1883.22.8 (3.9), Parij yaqinidagi Bujival qishlogʻi; Sankt-Peterburgdagi Volkovo qabristoniga dafn etilgan] — rus yozuvchisi. Peterburg universitetining falsafa ftini tugatgan (1837). T.ning dastlabki romantik sheʼrlari va "Steno" dramatik dostoni (1834) talabalik yillarida yozilgan. T.Peterburgdagi oʻqishni tugatgach, Berlinga borib (1838), falsafa va klassik filol. boʻyicha maʼruzalar tinglagan. 1841-yil Moskvaga kaytib kelgan, N.V.Gogol, S.T.Aksakov singari yozuvchilar bilan tanishib, badiiy ijod bilan shugullana boshlagan. T.ning shu kezlarda yozgan "Parasha" dostoni (1843) yosh yozuvchining romantizmdan uzoqlashib, oddiy xalq hayotiga yaqinlashganidan darak beradi.
T. 1844-yilda "Andrey Kolosov" qissasini, keyinroq krepostnoylik xulqatvorini tasvirlovchi "Pomeshchik" dostoni (1846), "gʻayritabiiy" hisoblangan kishining qipqizil xudbin ekanligini fosh etuvchi "Uch surat" (1846) va "Breter" (1847), shuningdek, gogolona hajviy ruh bilan yoʻgʻrilgan "Petushkov" (1848) qissalarini eʼlon qilgan. T. 1847-yildan boshlab Parijda yashaydi. Shu yili "Sovremennik" ("Zamondosh") jurnali da chop etila boshlagan "Ovchining maktublari" asari bilan T. ijodida yangi davr boshlangan. T. turkum hikoyalardan iborat bu asarida rus dehqonlariga xos ezgu va olijanob fazilatlarni tasvirlagan. U tasvir etilayotgan qahramon yeki voqeaning mazmunmohiyatidan kelib chiqqan holda maishiy ocherk, hikoya, psixologik novella, lirik etyud singari nasriy janr shakllaridan unumli foydalangan. T. ayni paytda dramaturgiya janrlarida ham kalam tebratib, "Sarmoyasizlik" (1846), "Yoʻlboshlovchining nonushtasi" (1849-yilda sahnalashtirilgan) bir pardali hajviy pyesalarini, "Boʻydoq" komediyasi (1849), "Tekinxoʻr" maishiy dramasi (1849) va "Qishloqda bir oy" liropsixologik dramasi (1850) ni yozgan. Shundan soʻng "Mumu" (1855), "Ortiqcha kishining kundaligi" (1850), "Yakov Pasinkov", "Karvonsaroy" (1855) va "Yozishma"(1856) singari qissalarini yaratgan. 1852-yil "Ikki avlod" romani ustida ish olib borgan, ammo asar nihoyasiga yetmagan. Rossiyaga qaytgach (1850), SpasskLugovinovo qishlogʻida yashab, eng yaxshi asarlaridan biri — "Rudin" romani(1856) ni yozib tugatgan. Ushbu romanda Gegel falsafasiga mahliyo boʻlgan dvoryan ziyolilarining 30—40-yillarda rus jamiyatining maʼnaviy hayotida tutgan oʻrni badiiy taxlil egilgan.
50-yillarning oʻrtalarida yozilgan "Faust" (1856) va "Polesye safari" (1857) qissalari T.ning "Dvoryanlar uyasi" romani (1859) ning maydonga kelishida etyud vazifasini bajargan. T. bu asarida Pyotr I dan keyingi dvoryanlar Rossiyasidagi tarixiy taraqqiyotning turli davrlariga nazar tashlagan va Lavretskiylar sulolasi tarixi misolida avlodlarning almashinish jarayonini kuzatgan. Shaxsiy baxt va burch oʻrtasidagi ziddiyatlar asarning maʼnaviy kolliziyasi sifatida tasvirlagan. "Dvoryanlar uyasi" T. ijodining barkamol namunalaridan biri boʻlib, unda 2 oy ichida boʻlib oʻtgan voqealar T.ga xos katta mahorat bilan aks ettirilgan.
T. "Rudin" va "Dvoryanlar uyasi" romanlari bilan rus realizmining mashxur namoyandalaridan biri sifatida shuhrat qozongan. U 60-yillarning boshlarida, avvalgi romanlaridan farqli oʻlaroq, "Arafa" (1860) da zamonaviy mavzuga murojaat etgan va rus jamiyatida boshlangan ruhiy uygʻonish jarayonini badiiy kuzatishni oʻz oldiga maqsad qilib qoʻygan. T. "Otalar va bolalar" romani (1862)da bu gʻoyani yanada rivojlantirgan. Bosh kaxramon Bazarov obrazida DM.Pisarevt xos xurfikrlilik va yangilik sari intilish kabi fazilatlarni mujassamlantirgan. Mazkur asar rus jamiyatida ilgor sinf hisoblanib kelingan dvoryanlar sinfiga qarshi qaratilgan. Bazarov jamiyatni shunchaki isloh etish emas, balki shu chiriy boshlagan jamiyat poydevorini tagtugi bilan buzish va yangisini barpo etish tarafdoridir. T. Bazarovdagi ana shu nigilizm (barcha narsalarni inkor etish)ni tasvirlash orkali rus inqilobchiligiga xos salbiy jihatlarni, birinchi navbatda, tarixiy jarayon qonuniyatlari bilan hisoblashmaslikni Oktyabr tuntarishidan 55 yil muqaddam bashorat qilgan. "Otalar va bolalar" romani rus adabiyotshunosligida T. ijodining choʻqqisi sifatida talqin etiladi. Mazkur asarda rus voqeligi, T. ning boshqa asarlariga qaraganda, ayniqsa, keng qamrab olingan.
T. hayotining soʻnggi 20 y.i xorijda oʻtgan: dastlab BadenBadenda, soʻngra Parijda yashagan. U shu davrda mashhur fransuz yozuvchilari va sanʼatkorlari bilan yaqin ijodiy aloqada boʻlib, hatto 1878-yilda Parijda oʻtkazilgan xalqaro yozuvchilar anjumaniga V. Gyugo bilan birga rahbarlik qilgan. 60-yillarning 2yarmi — 70-yillarda T. "Brigadir" (1868), "Choʻl qiroli Lir" (1870), "Bahor toshqinlari" (1871) singari qissalarini, "Qoʻriq" (1877) romani va boshqa bir qancha asarlarini yozgan.
Ayrim asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan.
Manbalar
Naim Karimov.
Koʻkaldosh (maʼnolari)
Koʻkaldosh (koʻkaltosh):
Sheffield Lake (Ohio)
Sheffield Lake AQShning Ohio shtatida joylashgan shahardir. Lorain okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
9371 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 1434,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,5 km2. Shundan 6,5 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 183 m balandlikda joylashgan.
Limna
Limna ( Лімна, Dnięstrzyk Dębowy  ) — Ukraina janubi-gʻarbidagi Lvov viloyati, Sambir tumanidagi qishloq (selo). U Ukraina hromadalaridan biri Turka urban hromadaga tegishli.
Qishloq 1519-yilda tashkil topgan
2020-yil 18-iyulgacha Limna Turka tumaniga tegishli edi. 2020-yil iyul oyida Ukrainaning ma'muriy islohoti doirasida bu tuman tugatildi, bu esa Lvov viloyatining 7 ta raumga qisqardi. Turka tumani hududi Sambir tumaniga birlashtirildi.
Kimmel (Jazoir)
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Qimron
Qimron — tuya sutidan tayyorlanadigan shifobaxsh ichimlik. Tuya boqiladigan mintaqalarda, qozoqlar, turkmanlar, qoraqalpoqlarda choʻl sharoitida chanqovbosar ichimlik sifatida koʻp tayyorlanadi. Qimizga nisbatan quyuqroq (yogʻ miqdori koʻp). Shifobaxsh, ayniqsa, qand kasalligini davolashda qadimdan qoʻllanib kelingan.
IC 2681
IC 2681 Arslon yulduz turkumidagi NF (hali noaniq) tipli obyektdir.
Mining
Mining Avstriyaning Yuqori Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Braunau am Inn (okrug) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 16.56 km2. 1151 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Shohquli Gʻijjakiy
Shohquli Gʻijjakiy - Hirotda yashagan sozanda va bastakor. Bobur Sulton Husayn saroyidagi san’atkorlar qatori tilga olib, soz chalishda yuksak mahoratga erishgani, o‘z davrida mashhur bo‘lgai kuylar ijod qilganini yozgan.
Pedasanagallu
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Oʻrgimchak-odam
Oʻrgimchak odamning maxfiy shaxsi Peter Parker, oʻsmir oʻrta maktab oʻquvchisi, ota-onasi Richard va Mary Parker samolyot halokatida vafot etganidan keyin Nyu-York shahrida uning xolasi va Ben amaki tomonidan tarbiyalangan yetim bola. Lee va Ditko oʻsmirlik va moliyaviy muammolarni komikslarda yoritib bergan va qahramonga Flash Tompson, J. Jonah Jeymson va Garri Osborn kabi koʻplab yordamchi qahramonlarni bergan; qahramonning ishqiy munosabatlari Gwen Stacy, Mary Jane Watson va Qora mushuk bilan shakllanadi. Oʻrgimchak-odamning Yashil Goblin, Doktor Sakkizoyoq va Venom kabi dushmanlari boʻladi. Oʻzining kelib chiqishi haqidagi hikoyalarda Oʻrgimchak-odam gʻayritabiiy oʻrgimchak kuchlari va qobiliyatlarini radioaktiv oʻrgimchak tishlaganidan keyin seza boshlaydi; Bularga gʻayritabiiy kuch, tezlik, chaqqonlik, sakrash, reflekslar, chidamlilik va muvozanat, oʻrgimchak kabi sirt va shiftlarga yopishib hamda „oʻrgimchak hissi“ deb nomlangan xavfni oldindan bilish qobiliyati kiradi. Qahramon bilagiga oʻrnatilgan „veb-shooter“ qurilmalarini yasaydi, ular sunʼiy oʻrgimchak toʻrlarin i otadi, ular dushmanlariga qarshi kurashda yordam beradi va shahar boʻylab baland binolarga sakrash uchun imkoniyat taqdim qiladi. Peter Parker dastlab oʻz qobiliyatlarini shaxsiy manfaati uchun ishlatgan, ammo Ben amakisi oʻgʻri tomonidan oʻldirilganidan keyin oʻrgimchak odam sifatida tanilgan super qahramonga aylanib, jinoyatchilikka qarshi kurashda ushbu kuchlaridan foydalana boshlagan.
Pedasanagallu
Pedasanagallu - Hindistonning Andxra Pradesh shtatining Krishna tumanidagi qishloq. U Machilipatnam daromad hududining Movva mandalida joylashgan. Bu Andxra Pradesh poytaxti mintaqasining bir qismi bo'lgan mandaldagi qishloqlardan biridir.
Surapaneni oilasi
Surapanani - qishloqda eng keng tarqalgan oila. Surapaneni shajaraviy daraxti ikki qishloq oqsoqoli Yeddanapudi Vithal Venu Gopala Rao va Shri Surapaneni Venkata Krishna Rao tomonidan o'n avloddan iborat bo'lgan. Pedasanagalludagi birinchi Surapaneni oilasi ikki aka-uka Chowdarayya va Kistamma edi. Ular Surapanivaripalemdan c. 1820. Chowdarayyaning erkak chizig'i so'ngan bo'lsa-da, Kistamma chizig'i davom etdi va bugungi kunda eng ko'zga ko'ringandir. Surapanani oilasi Cherukuri, Lingam va Lingamaneni oilalari bilan turmush quradi.
Oʻrgimchak-odam
Marvel o‘rgimchak-odamni bir nechta komikslar seriyasida namoyish etgan, ularning birinchisi va eng uzoq davom etgani „Ajoyib o‘rgimchak-odam“dir. Yillar davomida Peter Parker Nyu-York shahridagi uyatchan, zerikarli oʻrta maktab oʻquvchisidan muammoli, ammo mustaqil kollej talabasigacha, 2000-yillarning oxirida turmush qurgan oʻrta maktab oʻqituvchisidan mustaqil fotografga aylandi. 2000-yillarda u Qasoskorlar safiga qoʻshiladi.
Sharq ovul okrugi
Sharq ovul okrugi (Шарк айыл округу, avvalgi nomi Шарк айыл өкмөтү) Qirgʻiziston Respublikasining Oʻsh viloyati Qorasuv tumaniga qarashli, ovul okrug tarkibiga  6 qishloq kiradi.
Oʻrgimchak-odam
Kinoda
Oʻrgimchak-odam kinoda Birinchi boʻlib 2002-yili paydo boʻlgan. Ilk bir yaxshi formatda chiqqan Kino mashhurlikka erishgan va koʻplap muhlislarning koʻnglidan joy olgan. Peter Parker rolini Toby Maguere ijro etgan.
Nokomis (Florida)
Nokomis AQShning Florida shtatida joylashgan shahardir. Sarasota County okrugi tarkibiga kiradi.
Qimmatli qogʻozlar
Korxonalarning aksiya, obligatsiyalari va davlat obligatsiyalari qimmatli qogʻozlarning asosiy turlari hisoblanadi. Qimmatli qogʻozlar korxona kapitalida qatnashish yoki pulni ssudaga taqdim etish va dividend yoki foiz tarzida daromad olish huquqini beradi. Qimmatli qogʻozlar oʻz egasiga daromad keltirgani uchun fond birjasida maʼlum kurs boʻyicha oldi-sotdi qilinadi (qarang Fond bozori).
Nokomis (Florida)
Aholisi
3334 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Oʻrgimchak-odam
Shaxsiyati
New Yorklik talaba Peter Parkerʼni radiaktiv mutatsiyaga uchragan oʻrgimchak chaqib olganidan soʻng, u oʻzida gʻalati oʻzgarishlarni sezadi. Bular gʻayritabiiy kuch, tezlik, chaqqonlik, sakrash, reflekslar, chidamlilik va muvozanat, oʻrgimchak kabi sirt va shiftlarga yopishib hamda „oʻrgimchak hissi“ deb nomlangan xavfni oldindan bilish qobiliyatlarini oʻz ichiga oladi.
Montecosaro
Montecosaro Italiyaning Marche mintaqasida joylashgan kommunadir. Macerata provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 22 km2. 5435 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Turdi
Turdi, Turdiy (asl ismi va taxallusi; fors-tojik sheʼrlaridagi taxallusi esa Farogʻiy) (XVII asr, Jizzax — taxminan 1699/1700, Xoʻjand) — shoir.
Buxoro madrasalarida taʼlim olgan. Abdulazizxon davrida saroyning amaldorlaridan, yuz urugʻining koʻzga koʻringan siyosiy arboblaridan boʻlgan. Subhonqulixon taxtga chiqqach, saroydan uzoqlashtirilgan. Ashtarxoniylarga qarshi 1685—86 yillarda koʻtarilgan xalq qoʻzgʻoʻlonida faol ishtirok etgan. Qoʻzgʻoʻlon bostirilgach, Turdi Jizzax, soʻng Xoʻjandga borib, muhtojlik va uzluksiz maʼnaviy tushkunlikda kun kechirgan. Turdi oʻzbek va fors tillarini yaxshi bilgan. „Dar mazammati sipohigari“ sheʼrida oʻzining asosiy kasbkori sipohiylik (harbiylik) boʻlganini, shu kasbi bilan uzoq yillar nimalarnidir tamaʼ qilib, shohlarga xizmat qilganini, lekin oxiroqibatda hech narsaga erisha olmaganini afsus bilan maʼlum qilgan. Lekin harbiylik bilan bir qatorda Turdi oʻz zamonasining oʻqimishli, Sharq adabiyotidan mukammal xabardor, hayot, jamiyat haqida keng tushunchaga ega kishilaridan boʻlgan. Uning jamiyatda tutgan mavqei esa oʻz atrofida yuz berayotgan voqea hodisalarga faol aralashishni taqozo etgan.
Turdining adabiy merosi 18 sheʼrdan iborat boʻlib, ulardan 12 tasi gʻazal, 5 tasi muxammas va bittasi fard janriga oid. 434 misra hajmidagi bu merosning 165 misrasi Subhonqulixon haqidagi mashhur hajviyani tashkil etgan („Subhonqulixon toʻgʻrisida hajviya“, 1691).
Turdi ham oʻz ijodini boshqa shoirlar kabi anʼanaviy ishq mavzuidan boshlagan. Uning: Turkona xirom ayladi ul shoʻxi diloro, Dil mulkini bir goʻshai chashm ayladi yagʻmo matlai bilan boshlangan ishqiy gʻazali lirikaning yaxshi namunalaridan hisoblanadi. Turdining lirik gʻazallari boshqa shoirlarnikidan oʻzining nihoyatda ixchamligi, yaʼni 3—4—5 baytdan iboratligi bilan ajralib turadi. Uning tasavvufiy sheʼrlari ham gʻoyat goʻzal va falsafiy teran mazmunga boy („…Ibrat ila boq, koʻzung tufroqqa toʻlmasdan burun“).
Sharq ovul okrugi
Markazi - Sharq qishlogʻi
Turdi
Turdi gʻazallarining aksariyati hali hech kim qalamga olmagan, oʻtkir ijtimoiy-siyosiy va falsafiy-axloqiy mavzularga bagʻishlangan. Ayniqsa, shoirning: Tor koʻngullik beklar, manman demang, kenglik qiling, Toʻqson ikki bovli oʻzbek yurtidur, tenglik qiling … matlai bilan boshlanadigan gʻazalida yurtni boshqarayotgan beklarga murojaat qilib, ularni keng feʼlli, oʻzaro ittifoq boʻlishga, bir-birini urugʻchilik belgilariga qarab kamsitmaslikka chaqirish uning oʻz davridagi yuksak fikrli vatanparvar va haqiqiy insonparvar kishi boʻlganligidan dalolat beradi.
Sharq ovul okrugi
Aholisi
Aholisi - 38 807 kishi.
Turdi
Subhonqulixon toʻgʻrisidagi hajviy muxammasi Turdining shoh asari xisoblanadi. Asarda Subhonqulixon davlat tepasiga kelgach, mamlakatda ahvol yomon tomonga oʻzgarganligi, osoyishtalik oʻrnini tartibsizlik, adlu-karam oʻrnini oʻzaro nifoq egallagani oʻz aksini topgan. Shohning aybi shundaki, u taxtga oʻtirishi bilanoq tajribali, ishbilarmon mulozimlarni quvib, ularning oʻrniga oʻz atrofida davlatni boshqarish ishidan butunlay xabarsiz, fikr mulohazalari sayoz, axloqan tuban kishilarni yigʻadi. Turdi bu asarida Subhonqulixon qiyofasida johil shoh timsolini yaratadi. Ushbu hajviy asari bilan Turdi oʻzbek hajviyotini Alisher Navoiydan keyin yangi bir bosqichga koʻtargan.
Turdi ijodi hayotiy faktlarga, teran mulohazalarga boyligi va uslubining realistik xarakteri bilan oʻzbek adabiyoti rivojiga samarali taʼsir qilgan. Maxmur, Gulxaniy kabi satirik shoirlar ijodining shakllanishida muhim bosqich boʻlgan. A. Majidiy tomonidan topilgan va 1924—25 yillarda nashr etilgan sheʼrlar qoʻlyozmasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti fondida saqlanadi (inv. № 1407).
Qashqadaryo viloyati
thumb|200px|Kitob tumani hududidan oqib oʻtayotgan Qashqadaryo daryosi Qashqadaryo viloyati — Oʻzbekiston Respublikasi tarkibidagi viloyat. 1924-yil 1-noyabrda tashkil etilgan. Respublikaning janubi-gʻarbida, Qashqadaryo havzasida, Pomir-Oloy togʻ tizmasining gʻarbiy chekkasida, Amudaryo va Zarafshon daryolari, Hisor va Zarafshon tizma togʻlari orasida. Shimoli-gʻarbdan Buxoro va janubi-sharqdan Surxondaryo viloyatlari, janubi-gʻarb va gʻarbdan Turkmaniston Respublikasi, sharqdan Tojikiston Respublikasi hamda Samarqand viloyati bilan chegaradosh. Maydoni 28,6 ming km². Aholisi 3,408,300 kishi (3-oʻrin) (2022). Viloyat hokimi Murotjon Azimov (2021-yil 18-noyabrdan) Tarkibida 14 tumani (Dehqonobod, Kasbi, Kitob, Koson, Koʻkdala tumani), Mirishkor, Muborak, Nishon, Qamashi, Qarshi, Yakkabogʻ, Gʻuzor, Shahrisabz, Chiroqchi, 12 shahar (Beshkent, Kitob, Koson, Muborak, Tallimarjon, Chiroqchi, Shahrisabz, Yakkabogʻ, Yangi Nishon, Qamashi, Qarshi, Gʻuzor), 4 shaharcha (Yangi Mirishkor,Dehqonobod, Miroqi, Eski Yakkabogʻ, Pomuq), 147 qishloq fuqarolari yigʻini, 1064 qishloq bor (2005).
Qashqadaryo viloyati tumanlari haqida alohida maqolalarga qarang: masalan, Dehqonobod tumani, Kasbi tumani va boshqalar.
Tabiati
Viloyat hududi, asosan, Qashqadaryo botigʻini oʻz ichiga olgan; shimol, sharq va janubi-sharqdan Zarafshon hamda Hisor tizma togʻlari bilan oʻralgan. Togʻlar bilan tekisliklar orasini adirlar egallagan. Tekislikning katta qismi gʻarbda Sandiqli va Qizilqum choʻllari bilan tutashgan Qarshi choʻlidan iborat. Iqlimi kontinental. Qishi nisbatan yumshoq. Yozi uzoq (155-160 kun), issiq, quruq. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi 0,2° dan 1,9° gacha, iyulniki 28°-29,5°. Eng yuqori temperatura 45°. Eng past temperatura −20°.-yiliga tekisliklarda 290-300 mm, adirlarda 520-550 mm, togʻlarda 550-650 mm yogʻin tushadi. Yogʻin, asosan, bahor va qishda yogʻadi, yozda garmsel esadi. Togʻlarda turgʻun qor qoplami hosil boʻladi (2-6 oy). Vegetatsiya davri tekisliklarda 290-300 kungacha. Asosiy daryosi — Qashqadaryo. Uning irmoqlari — Jinnidaryo, Oqsuv, Yakkabogʻdaryo, Tanxozdaryo, Gʻuzordaryo (Katta va Kichik Oʻradaryo bilan birga). Daryolar qor, yomgʻir va muzliklar suvidan toʻyinadi. Daryo suvidan, asosan, sugʻorishda foydalaniladi. Chimqoʻrgʻon, Qamashi, Pachkamar suv omborlari; Fayziobod, 8-Mart, Eskibogʻ, Eski Anhor, Koson, Paxtaobod, Qarshi va boshqalar kanallar bor. Qarshi choʻlini oʻzlashtirishda 6 nasos stansiyasi, ochiq va yopiq kollektor drenaj tarmoqlari qurilgan. Sugʻoriladigan yerlarning tuprogʻi, asosan, tipik va och boʻz tuproqlar. Kitob — Shahrisabz soyligida koʻproq qumoq tuproqlar mavjud. Togʻlarda balandlik mintaqalari boʻylab tipik boʻz tuproqlar tarqalgan. Tabiiy florasi 1200 ga yaqin yuksak oʻsimlik turidan iborat. Viloyatda 76,6 ming ga oʻrmon mavjud. Oʻrmonlarning asosiy qismini archa va saksovulzorlar tashkil etadi. Togʻ yon bagʻirlari har xil oʻt oʻsimliklari bilan qoplangan, shuningdek, butazorlar ham bor. Togʻ oʻrmonlari archa, bodom, pista, jiydazorlardan iborat. Togʻlarda naʼmatak, zirk, chakanda, anzur piyozi, qora zira va boshqalar oʻsadi.
Viloyat hududida 100 dan ziyod qush turi, sut emizuvchilarning 60 turi, sudralib yuruvchilarning 7 turi uchraydi. Daryo va suv havzalarida qumbaliq, ilonbosh, zogʻorabaliq, gulmohi, xramula, qorabaliq yashaydi. Viloyatda Hisor togʻ-oʻrmon va Kitob davlat geologiya qoʻriqxonalari joylashgan; Kitob balandtogʻ rasadxonalar majmuasi faoliyat koʻrsatadi.
Viloyat Qashqadaryo havzasida va Pomir-Oloy togʻ tizmasining gʻarbiy chekkalarida joylashgan. Viloyat hududi gʻarbdan sharqqa tomon 300-400 metrgacha koʻtarilib boradi. Viloyatning sharqiy qismi Kitob-Qamashi togʻ etaklaridan iborat boʻlib, u yerlarning balandligi 450-500 dan 900-950 metrgacha boradi. Viloyat doirasidagi togʻlarning asosiy qismi uning shimoli-sharqiy qismini egallagan. Bu yerdagi togʻlarning eng baland nuqtalari 4000 metrgacha yetadi. Qashqadaryo viloyati maydoni 28,6 km, aholisi 2.442,2 mingdan ortiq (2006). Aholining qariyb 3/4 qismi qishloqlarda istiqomat qiladi.
Aholisi
Aholisi, asosan, oʻzbeklar (91,2 %), shuningdek, tojik, turkman, rus, qozoq, ukrain, ozarbayjon, koreys, qirgʻiz, turk, ukrain, belorus, tatar va boshqalar millat vakillari ham yashaydi. Aholining oʻrtacha zichligi 1 km²ga 109,0 kishi. Shahar aholisi 1 460,0 ming kishi, qishloq aholisi 1 948,3 ming kishi (2022).
20-asr boshlarigacha hozirgi Qashqadaryo viloyati hududida yashagan aholining koʻpchiligi orasida urugʻ-qabilalarga boʻlinish saqlanib kelgan. Masalan, Qarshi shahri va uning atroflarida mangʻit, saroy, qavchin, qatagʻon, kutchi, qipchoqlar, xtoy, qirq va boshqalar urugʻlar, Shahrisabz va uning atroflarida kenagas, saroy, qutchi, turk, qatagʻon, qalmoq, qangʻli, chuyut, qiyot, qoʻngʻirot, mojor, mangʻit, mitan, moʻgʻul, nayman, sayot urugʻlari, Gʻuzor va uning atroflarida qavchin, kerayit, qoʻngʻirot, mangʻit va boshqalar urugʻlar yashagan. Ular dehqonchilik, chorvachilik va hunarmandchilik bilan shugʻullanishgan.
Hududiy boʻlinishi
Qashqadaryo viloyati hududiy jihatdan 14 ta tuman va 2 ta shaharga boʻlingan.
Iqtisodiyoti
Qashqadaryo viloyati qishloq xoʻjalik mahsulotlarini yetishtirish hamda yoqilgʻi resurslarini qazib olish boʻyicha Oʻzbekistonda muhim oʻrin egallaydi. Viloyat respublikada qazib olinadigan tabiiy gazning 88 %, neftning 92 %, kondensatning 99,6 %, oltingugurtning 100 % ni beradi.
Qashqadaryo respublikada eng koʻp don va paxta yetkazib beradigan viloyatdir. Oʻzbekistonda tayyorlanadigan yalpi qishloq xoʻjaligi mahsulotining 10,2 %,shu jumladan, paxtaning 11,8 %, gʻallaning 12 %, qorakoʻl terining 19 % viloyat hissasiga toʻgʻri keladi. Tabiiy gaz, kondensat va qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlovchi tarmoqlar rivojlanmoqda. Viloyatda 1,1 ming kichik korxona, 40,6 ming mikrofirma bor. Bular sanoat, qurilish, savdo va umumiy ovqatlanish, qishloq xoʻjaligi va boshqalar korxonalardan iborat.
Sanoati
Sanoatining yetakchi tarmoqlari: — tabiiy gaz va neft qazib olish, gazni qayta ishlash, paxta tozalash, yogʻ ekstraksiyasi, qurilish materiallari ishlab chiqarish, ip yigiruv, tikuvchilik, oziq-ovqat va boshqalar Eng yirik korxonalari: Muborak neft-gaz unitar korxonasi, Shoʻrtan gaz unitar korxonasi, Muborak gazni qayta ishlash zavodi, Shoʻrtan gaz-kimyo majmuasi, Qarshi, Koson yogʻ-ekstraksiya, Shahrisabz konserva zavodlari, Shahrisabz pillakashlik, Qarshi tikuvchilik fabrikalari, Qashqadaryo marmar aksiyadorlik jamiyati, Dehqonobod kaliy zavodi va boshqalar 49 qoʻshma korxona faoliyat koʻrsatadi, shulardan: Oʻzbekiston — Turkiya „Kashteks“ toʻqimachilik, „Oqsaroy toʻqimachilik LTD“ qoʻshma korxonalari ishlamoqda.
Viloyat hududidagi dastlabki sanoat korxonasi — Shahrisabz paxta tozalash zavodi 1916-yilda qurilgan. Undan keyingi davrda viloyatda, asosan, paxta tozalash zavodlari, tikuvchilik fabrikalari qurildi. 1971-yilda Muborak gazni qayta ishlash zavodi ishga tushirildi. Mustaqillik yillarida Shahrisabz, Yakkabogʻ un kombinatlari, Tallimarjon issikdik elektr stansiyasi, 2001-yil oxirida Shoʻrtan gaz-kimyo majmuasi qurilib ishga tushirildi. Qashqadaryo viloyatida gaz (propan), jun, paxta tolasi, momiq, polietilen, tomat pastasi, turli xil plitalar ishlab chiqariladi.
Qishloq xoʻjaligi
Qishloq xoʻjaligining asosiy tarmoqlari: gʻallachilik, paxtachilik, kartoshkachilik, polizchilik, sabzavotchilik, chorvachilik. Bogʻdorchilik, uzumchilik, ipakchilik ham salmoqli oʻrin tutadi. Chorvachiligi goʻsht-sut yetishtirishga ixtisoslashgan. Qoramolchilik, qoʻychilik, parrandachilik rivojlangan. Muborak, Mirishkor, Nishon, Gʻuzor tumanlarida qorakoʻlchilikka ixtisoslashgan yirik naslchilik xoʻjaliklari mavjud. Asalarichilikka ham katta eʼtibor berilgan.
Qashqadaryo viloyatida 667,6 ming ga ekin maydoni mavjud boʻlib, shundan 418,7 ming gektari sugʻoriladi. 173,8 ming ga yerga paxta, 205 ming ga yerga don, 3,2 ming ga yerga sabzavot, 2 ming ga yerga poliz, 0,5 ming ga yerga kartoshka, 38,1 ming ga yerga ozuqa ekinlari ekiladi. 32,8 ming ga yer koʻp yillik daraxtzorlar, shundan 13,2 ming ga yer mevazor, 9,2 ming ga yer tutzor, 10,4 ming ga yer tokzorlar bilan band, 1451 ming ga yerni yaylovlar egallagan. Yerning meliorativ holatini yaxshilash maqsadida 13815 km uzunlikda kollektor-drenaj tarmoqlari qurilgan. Viloyatda sugʻoriladigan dehqonchilikni rivojlantirish maqsadida sugʻorish kanallari (Qarshi, Sandal va boshqalar) va suv omborlari (Tallimarjon, Chimqoʻrgʻon, Hisorak, Qizilsuv va boshqaalr) barpo etilgan. Sugʻorishni tashkil etish uchun 6 ta yirik nasos stansiyasi qurilgan. Qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirishni koʻpaytirish maqsadida Qarshi choʻlida 250 ming ga yer oʻzlashtirilgan.
Viloyatda 68 shirkat, 17,6 ming dehqon, 17,2 ming fermer xoʻjaliklari faoliyat koʻrsatadi. Qashqadaryo viloyati shirkat, shaxsiy va fermer xoʻjaliklarida 654,7 ming qoramol (shu jumladan, 276,8 ming sigir), 2,2 mln. qoʻy va echki, 1,3 mln. parranda, 17,3 ming-yilqi boqiladi (2005). 1996—2005-yillar viloyatdan B.Roʻziyev, Q.Moʻminov, Gʻ. Rahmonov, M.Saidovlar „Oʻzbekiston Qahramoni“ unvoniga sazovor boʻldilar.
Transporti
Viloyatdagi temiryoʻl uzunligi 401 km. Asosiy temiryoʻl magistrallari Kogon — Qarshi — Dushanbe, Qarshi — Kitob, Qarshi — Samarqand — Toshkent. Viloyat hududidagi temir yoʻllarning aksariyat qismi elektrlashtirilgan. Mustaqillik yillarida Surxondaryo viloyatini respublikaning boshqa qismi bilan bogʻlash maqsadida Toshgʻuzor-Boysun-Qumqoʻrgʻon (umumiy uzunligi 223 km) temir yoʻli qurildi. Ushbu yoʻnalish Surxondaryo viloyatiga qoʻshni respublika — Turkmaniston hududiga oʻtmasdan borish imkoniyatini berdi. temiryoʻlning 106,2 km qismi Qashqadaryo viloyati hududidan oʻtgan.
Qimiz
Q. organizmda ovqat tarkibidagi oqsil va yogʻlarning tez hazm boʻlishiga yordam beradi, moddalar almashinuvini yaxshilaydi, ishtaha ochadi, parhez va shifobaxsh xususiyatlarga ega. Q. tayyorlash va ichish zamonlardan beri, ayniqsa, koʻchmanchi chorvador xalqlar oʻrtasida keng yoyilgan. Miloddan avvalgi 5-asrda Gerodot skiflar turmushini tasvi.rlaganda ularning eng yaxshi koʻradigan ichimligi oldindan alohida tayyorlab qoʻyiladigan biya suti ekanligini qayd etgan. Q.ni davo maqsadlarida oʻpka sili kasalligining oldini olish va davolashda, shuningdek, ayrim oshqozon-ichak kasalliklarida tavsiya qilinadi. Osiyo, qisman Yevropa mamlakatlarida Q. koʻp tayyorlanadi.
Madison (Virginia)
Madison AQShning Virginia shtatida joylashgan shahardir. Madison County okrugi tarkibiga kiradi.
Qashqadaryo viloyati
Transporti
Yangi temir yoʻl liniyasida qurilish ishlari uch bosqichda amalga oshirildi. Loyiha tegishli tartibda muvofiqlashtirilgach, "Oʻzbekiston temir yoʻllari" Davlat aksiyadorlik temiryoʻl kompaniyasining oʻz mablagʻlari hisobidan 1998-yilda "Toshgʻuzor — Dehqonobod", 1999-yilda "Boysun — Qumqoʻrgʻon" qismlarida qurilish boshlandi. Yangi liniyaning eng murakkab boʻlgan uchinchi qismida qurilish ishlarini boshlash maqsadida Yaponiya bilan hukumatlararo bitim imzolandi. Ushbu hujjatga binoan, 2001-yil 16-iyulda Yaponiyaning Tashqi savdoni rivojlantirish tashkiloti (JETRO) loyihaning texnik-iqtisodiy asoslarini ishlab chiqish uchun grant ajratdi. Murakkab togʻ sharoitida barpo etilayotgan yangi temir yoʻl liniyasining dengiz sathidan 1800 metrdan ortiq balandlikda, choʻqqi darajasidagi togʻ tizmasini kesib oʻtishida eng ilgʻor texnologiyalar, zamonaviy uskunalar ishga solindi. Yangi temir yoʻlni bunyod etish davomida jami 37 ta koʻprik, galereya va tunnel barpo etildi. 5 ta vokzal (Toshgʻuzor, Dehqonobod, Oqrabot, Darband va Boysun), 15 ta ajratma shoxobcha, shu jumladan, 7 ta stansiya va 8 ta razezd qad rostladi. Liniyaning 81-kilometridagi uzunligi 234,2 metrni tashkil etgan koʻprik qurildi. Uni trassasining 350 metr radiusli yoysimon qismida balandligi 43 metrni tashkil etuvchi tayanch ustunlari koʻtarib turadi.
Madison (Virginia)
Aholisi
215 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Qashqadaryo viloyati
Transporti
2004-yil oktabrgacha ushbu yoʻlning 112 km dan ziyod Toshgʻuzor — Dehqonobod va Qumqoʻrgʻon — Boysun qismlari foydalanishga topshirildi. 2007-yil 1-sentabrga kelib "Toshgʻuzor — Boysun — Qumqoʻrgʻon" yangi temir yoʻl liniyasi birinchi bosqichining qurilishi yakunlandi. 15-sentabrdan boshlab "Oʻzbekiston temir yoʻllari" AJ ishchi komissiyalarining dalolatnomalariga muvofiq "Toshgʻuzor — Boysun — Qumqoʻrgʻon" yangi temir yoʻl liniyasi	orqali yuk tashish poyezdlarining toʻxtovsiz harakati ochilgan. Temir yoʻl liniyasi bir kecha-kunduzda 14 juft poyezdni oʻtkazish imkoniyatiga ega. Ushbu obyektning barpo etilishiga 447,4 milliard soʻm kapital qoʻyilmalar, jumladan, Yaponiya xalqaro hamkorlik bankining 151,5 million AQSh dollari hajmidagi kredit mablagʻlari yoʻnaltirildi.
NGC 764
NGC 764 Kit yulduz turkumidagi *2 (karrali yulduz) tipli yulduzdir.
Madison (Virginia)
Geografiyasi
Maydoni — 0,6 km2. Shundan 0,6 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 209 m balandlikda joylashgan.
Qashqadaryo viloyati
Transporti
Viloyatda jami 13,9 ming km uzunlikda avtomobil yoʻllari mavjud. Shundan umumiy foydalanilayotgan yoʻllar uzunligi 3,4 ming km, xoʻjaliklar hisobidagi yoʻllar uzunligi 10,5 ming km. Qashqadaryo viloyati hududidan respublika ahamiyatiga ega boʻlgan Qarshi — Amudaryo (Turkmaniston), Katta Oʻzbekiston trakti (Toshkent — Termiz), Qarshi — Buxoro, Qarshi — Samarqand avtomobil yoʻllari oʻtadi. Qarshidan Toshkent, Termiz, Samarqand, Buxoro, Navoiy, Denov va boshqalar shaharlarga avtobuslar qatnaydi. Qarshi xalqaro aeroportidan Qarshi — Moskva, Qarshi — Toshkent, Qarshi — Andijon va boshqalar yoʻnalishlarda yoʻlovchilar tashuvchi samolyotlar qatnovi yoʻlga qoʻyilgan.
Tarixi
Qashqadaryo vohasi oʻzining madaniy tarixi bilan mashhur. 1990-yillargacha Qashqadaryo hududida paleolit (tosh asri) davrida odamzodning yashaganligi haqida ashyoviy dalillar kam edi. Faqatgina Tanxozdaryo vodiysidan topilgan chaqmoqtoshdan yasalgan ayrim buyumlar, Taxtaqoracha dovonida Takalisoy boʻyidagi gʻordan arxeolog D.N.Lev tomonidan mustye davriga oid bir nechta tosh buyum topilganligi Qashqadaryo vodiysida tosh davri odamlari yashaganligidan dalolat berar edi.
NGC 764
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Qashqadaryo viloyati
Tarixi
1990-yillarda arxeologlardan R. X. Sulaymonov, A.S. Saʼdullayevlar yuqori Qashqadaryodagi Oyoqchisoy, Quruqsoy vodiylarini oʻrganib paleolit davriga oid ashyoviy dalillarni topdilar. Siylontoshda tosh asrining soʻnggi davriga oid topilmalar aniqlandi.
Vohada miloddan avvalgi X-VIII asrlar, jez va temir asrlarga oid Sangirtepa, Yerqoʻrgʻon yodgorliklari topiddi. Miloddan avvalgi 7-6-asrlarda Qashqadaryo vodiysida dehqonchilik bilan shugʻullanuvchi koʻplab aholi istiqomat qilgan. Kesh, Naxshab shahrilari paydo boʻlib rivojlangan. qadimiy Baqtriya davlati tarkibiga Qashqadaryo vohasining bir qismi ham kirgan.
Miloddan avvalgi 329-yilda Aleksandr Makedoniyalik qoʻshinlari Navtaka (Qashqadaryo) viloyatini bosib olgan. Qashqadaryo bosqinchilarga qarshi koʻtarilgan Spitamen qoʻzgʻolonining markazlaridan biri boʻlgan. Miloddan avvalgi 3-2-asrlarda Qashqadaryo vohasi Salavkiylar, undan keyin Yunon Baqgriya davlati tarkibiga kirdi. 468-yilda kushonlar avlodidan boʻlgan koʻchmanchi chorvador toxarlar Kidar rahbarligida sharqdan Amudaryo havzasiga kirib kelib Naxshabni oʻzlariga vaqtincha qarorgoh qilib turdilar.
Qashqadaryoda VII-VIII asrlarda iqtisodiy hayot rivojlangan. Bir necha-yillar davomida Sugʻd Kesh podsholari tomonidan idora qilingan. Kesh podshosi Shasheppi (Shishpar) davrida zarb qilingan tanga pulda „Ixshid Shishpar“ degan yozuv boʻlgan. Arablar qoʻshini 700-yilda ilk bor Qashqadaryoga bostirib kelib, Naxshab va Kesh shahrilarini va ular atrofidagi qishloqlarni qoʻlga kiritdilar. Qutayba ibn Muslim 710-yilda Kesh va Naxshabni qayta fath etdi. Ammo, Qarshi, Kesh va Naxshab (Nasaf)da yana arablarga qarshi norozilik harakatlari boshlanadi. Kesh asosiy markazlaridan boʻlgan Muqanna qoʻzgʻoloni butun Movarounnahrga tarqaldi. IX-X asrlarda Qashqadaryoda iqtisodiy-ijtimoiy hayot, fan va madaniyat yana rivojlandi. Kesh „Qubbat ulilm val adab“ nomiga sazovor boʻddi.
Moʻgʻul bosqinchilari 1220-yil yozida Qashqadaryoga bostirib kelib Naxshab, Kesh, Gʻuzor shahrilari va qishloqlarini vayron qildilar. Moʻgʻullar oʻtroqlikka oʻtgandan soʻnggina (XIV asrda) Kepakxon (1318—1326) qurdirgan saroy yaqinida yangi shahar — Qarshi shahriga asos solindi. 14-15-asrlarda Temur va Ulugʻbek davrlarida Shahrisabzt bir qancha monumental binolar — saroy, masjid va maqbaralar va boshqalar qurildi. Shahrisabz vohaning yetakchi shahriga aylandi. Ashtarxoniylar davrida Qarshi, Shahrisabzda Buxoro xonligidan mustaqil boʻlish harakati kuchaydi. Mangʻitiylar davrida Qarshi taxt vorisi hokim boʻladigan viloyatga aylandi.
Qashqadaryo viloyati koʻxna tarixi, qadimiy madaniyat yodgorliklari bilan mashhur. Viloyatdan buyuk olimlar, adib va shoirlar, mashhur sanʼatkorlar, baxshilar, xalq artistlari, rassomlar yetishib chiqqan.
Qashqadaryo viloyati da 2004/05 oʻquv-yilida 1094 umumiy taʼlim maktabi, shu jumladan 34 ixtisoslashgan, 4 maxsus maktab, 3 gimnaziya va boshqalarda 620 mingdan ziyod oʻquvchi taʼlim oldi. Viloyatda 62 kasb-hunar kolleji (49 ming talaba), 4 akademik litsey (2 ming oʻquvchi), 18 bolalar musiqa maktabi (1,7 ming oʻquvchi), 3 mehribonlik uyi, 2 oliy oʻquv yurti (Qarshi universiteti, Qarshi muhandislikiqtisodiyot instituti; 10,4 mingga yaqin talaba) bor. Qashqadaryo oʻlkashunoslik muzeyi (Qarshi shahri), Amir Temur muzeyi (Shahrisabz shahri da), viloyat musiqali drama teatri, viloyat qoʻgʻirchoq teatri, „Eski masjid“, „Muloqot“ teatr studiyalari, „Oʻzbekraqs“, „Oʻzbeknavo“ning viloyat boʻlimlari, ashula va raqs direksiyasi faoliyat koʻrsatadi. 464 jamoat kutubxonasi (kitob fondi 3930 ming nusxa), 148 klub muassasasi, 6 madaniyat va istirohat bogʻi bor. 16 ashula va raqs xalq ansambli, 2 folklor etnografik xalq ansambli, 373 badiy havaskorlik jamoa va boshqalar madaniy muassasalar ishlab turibdi.
Qashqadaryo viloyatida Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari: Rahimjon Komiljonov, Sadriddin Salimov, Isoq Toʻrayev; Oʻzbekiston xalq hofizi Oʻlmas Saidjonov; Oʻzbekiston xalq baxshilari: Shomurod baxshi Togʻayev, Qahhor baxshi Rahimov; Oʻzbekiston xalq artistlari: Farogʻat Rahmatova, Ikroma Boltayeva, Zamira Suyunova, Maryam Sattorova, Nasiba Sattorova, Husan Amirqulov, Muhtarama Nosirova; Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artistlar: Tojiddin Murodov, Oygul Xalilova, Bahriddin Rahmonov, Zebo Tursunovalar voyaga yetganlar.
Qashqadaryo vohasi oʻtmishda 300 ga yaqin nasafiylar va oʻnlab keshiylarga vatan boʻlgan yurtdir. Viloyatda 1996-yilda Amir Temurning 660-yilligi, 2003-yilda Shahrisabz shahrining 2700-yilligi xalqaro miqyosda nishonlandi. Qashqadaryo viloyati da Respublika „Oʻzbekturizm“ milliy kompaniyasiga qarashli boʻlimlar, bir necha mehmonxona mavjud. 2004-yilda viloyat hududiga 31 mingdan ziyod turist kelib ketdi.
1927-yil 17-fevraldan 1938-yil 15-yanvargacha Qashqadaryo okrugi maqomida.
1938-yil 15-yanvarda Buxoro viloyatiga qoʻshib yuborildi.
1943-yil 20-yanvarda qayta tashkil etildi.
1960-yil 25-yanvarda Surxondaryo viloyatiga qoʻshildi.
1964-yil 7-fevraldan yangidan tashkil etildi.
Sogʻliqni saqlash
Viloyatda 94 kasalxona (12,1 ming oʻrin), 395 vrachlik ambulatoriya-poliklinika muassasasi, ambulatoriya va boshqalar tibbiy muassasalar, 221 bolalar poliklinikasi va xonalari, 199 qishloq va shahar vrachlik punkti, 368 feldsherakusherlik punkti, 27 qishloq uchastka kasalxonasi, 90 qishloq vrachlik ambulatoriyasi mavjud. Ushbu tibbiy muassasalarda 53,6 mingga yaqin vrach (har 10 ming kishiga 21,9 vrach), 23,6 mingga yaqin oʻrta tibbiy xodim ishlaydi.
Davlat dasturiga asosan, viloyatdp Davlat tez tibbiy yordam ilmiy markazi Qarshi boʻlimi (220 oʻrin) va barcha tuman markaziy kasalxonalari qoshida uning boʻlinmalari (410 oʻrin) tashkil etilgan hamda zaruriy tibbiy va texnik jihozlar bilan taʼminlangan. Tibbiyot sohasida xususiy, yakka tartibda va boshqalar nodavlat sektorlarida 131 tibbiy muassasa faoliyat koʻrsatadi. Qashqadaryo viloyatida 3 sanatoriy ishlab turibdi.
Sport
Qashqadaryo viloyati sportchilari sportning koʻp turlari (kurash, dzyudo, karate, futbol, boks, shaxmat, tennis va boshqalar) boʻyicha turli darajadagi musobaqalarda ishtirok etmoqdalar. Farhod Xoʻjanov, Zokir Sharipov, Shavkat Joʻrayev, Erkin Xoliqovlar dzyudo boʻyicha; Bahrom Avezov kurash boʻyicha (Buxarestda va Antaliyada jahon chempioni); akauka Isom va Furqat Kenjayevlar yunonrum kurashi boʻyicha jahon chempionati bronza medali; Alisher Muxtorov dzyudo boʻyicha, Sofiya Kaspulatova karate boʻyicha (3-marta) Osiyo chempioni unvonlariga sazovor boʻldilar. Shaxmatchilardan Anvar Rajabov Yalta, Fransiya, Ispaniya, Sarvinoz Ergasheva (6-marta respublika chempioni) Fransiyadagi jahon chempionatlarida qatnashdilar. Viloyatning „Nasaf“, „Mashʼal“, „Shoʻrtan“ jamoalari futbol boʻyicha Oʻzbekistonning oliy ligasida ishtirok etmoqda. Xotin-qizlarning „Sevinch“ futbol jamoasi 2004-yilda oʻtkazilgan respublika birinchi chempionatining gʻolibi boʻldi. Viloyatda 21 stadion, tennis kortlari, sport zallari, 8 suzish havzasi va boshqalar sport inshootlari mavjud. 26 bolalar va oʻsmirlar sport maktabi faoliyat koʻrsatadi. 689 ming kishi (shu jumladan, qishloq joylarida 614 ming kishi) doimiy ravishda jismoniy tarbiya va sport bilan shugʻullanadi.
Adabiyoti
Qashqadaryo vohasida qadimiy dan mashhur allomalar, shoir va faylasuflar, yozuvchi va muhaddislar, mohir xattot va tarjimonlar yashab oʻtgan. 9-asr boshlarida Nasaf va Keshda hadisshunoslik va fiqhshunoslik maktablari vujudga kelgan. 10-asr da Ahmad ibn Muhammad atTadyoniy, Hammod ibn Shokir anNasafiy, Abdulmuʼmin ibn Xalaf anNasafiy, alLays ibn Nasr alKojariy, 11-asrda Abdulaziz ibn Muhammad anNaxshabiy, Muhammad ibn Ahmad alalHasan ibn Ali alHammodiy anNaxshabiy kabi olimlar islom olamida shuhrat topganlar.
Hadisshunos va hanafiy mazhabining taniqli fiqhshunosi Abul Hasan alBazdaviy anNasafiyning musulmon qonunchiligi asoslari haqidagi „Usuli Bazdaviy“ kitobi Sharqda keng tarqalgan, unga koʻplab sharhlar bitilgan. Shu sababli „Faqihu Movarounnahr“ va „Us toz alaimma“ („Imomlarning ustozi“) unvonlariga sazovor boʻlgan. Fiqhshunos Abu Hafs Najmiddin Umar Nasafiy 100 dan ortiq asar yozgan. Shuningdek, Abul Barakot gnNasafiy, Abu alMutiʼ Nasafiy, Hakim Soʻzaniy, Abu Turob Naxshabiy, Saido Nasafiy, Nurmuhammad Nasafiy, Shamsiddin Soʻzaniy, Muayiddin Nasafiy, Shahobiddin Ahmad Nasafiy, Sharafiddin Xusom, Abul Barakot anNasafiy, Hofiziddin Nasafiy, Xoja Abulbaraka (Firoqiy), Ayub Shahrisabziy, Mavlono Soyiliy, Mavlono Mir Qarshiy va boshqalar bir qancha nasafiylar yashab, ijod etganlar.
Nasaf va Kesh allomalari arab (9- 10-asrlar), fors (9-11-asrlar) tillarida ijod qilganlar. 15-asrdan turkiy tilda asarlar yoza boshlaganlar. Temuriy shahzodalar ijod ahlini oʻz ona tillarida yozishga daʼvat etganlar, oʻzlari ham turkiy tilda asarlar bitganlar. Alisher Navoiyning „Muhokamat ullugʻatayn“ asari ana shu ijtimoiy talab zaminida yaratilgan. Ammo, amalda arab va fors tillari ham qoʻllanavergan.