cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Espi Kola-ye Ramnet
Espi Kola-ye Ramnet ( Espī Koā- ye Ramnet) — Eronning Mozandaron viloyati Babol tumaniga qarasli Feyziye qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 588 nafar kishi hamda 155 oiladan iborat.
Sergey Kot
Sergey Vladimirovich Kot ( 1960-yil 7-yanvar) — sovet va o‘zbek yengil atletikachisi, yadro uloqtirish va disk uloqtirish bo‘yicha ixtisoslashgan. XXVI yozgi Olimpiya o‘yinlari ishtirokchisi, ikki karra Osiyo chempionati sovrindori, Markaziy Osiyo o‘yinlari g‘olibi.
Sport faoliyati
1979-yilda o‘smirlar o‘rtasidagi Yevropa chempionatida Sergey disk uloqtirish bo‘yicha  55,44 metr natija bilan kumush medalga sazovor bo‘ladi. 1985-yilda Bokudagi (Ozarbayjon SSR)  Butunittifoq musobaqalarida yadro uloqtirish bo‘yicha birinchi o‘ringa munosib ko‘riladi. 1986-yilda Kiyevda (Ukraina SSR) o‘tkazilgan tanlovda g‘alabaga erishadi va Bokuda ikkinchi o‘rinni egallaydi. 1987-yilda Sergky Kot Novosibirskda (RSFSR) bo‘lib o‘tgan musobaqada yutib chiqadi va kelasi yil Olmaotada (Qozog‘iston SSR) birinchi o‘rinni, ammo u Odessada bor-yo‘g‘i uchinchi o‘rinni tutadi.
Sergey 1993-yilda Maniladagi (Filippin) yengil atletika bo‘yicha Osiyo chempionatida yadro uloqtirish bahslarida 17,85 metr natija qayd etib bronza, disk uloqtirishda 54,90 metr natija bilan kumush medalni qo‘lga kiritadi. Biroq Shtutgartda (Germaniya) yengil atletika bo‘yicha o‘tkazilgan jahon chempionatida u muvaffaqiyatsiz ishtirok etadi va saralash bosqichida 18,22 metr natija bilan bor-yo‘g‘i 11-o‘rinni egallaydi.
1994-yilda Xirosimadagi (Yaponiya) Yozgi Osiyo o‘yinlarida yadro uloqtirish bo‘yicha musobaqasida to‘rtinchi o‘ringa chiqadi. 1995-yilda Toshkentda ikkinchi o‘rin, Gyoteburgda (Shvesiya) yengil atletika bo‘yicha o‘tkazilgan jahon chempionatida yana unga omad kulib boqmaydi. 1996-yilda Atlanta (AQSH) Yozgi Olimpiada o‘yinlarida u saralash bosqichida 16,51 metr masofaga yo‘naltiradi, ammo bu musobaqaning finalga chiqish uchun yetarli emas edi.
1998-yilda Bangkokdagi (Tailand) yozgi Osiyo o‘yinlarida u 17,91 metr natija bilan atigi beshinchi o‘rinni tutadi. 2003-yilda Dushanbadagi (Tojikiston) Markaziy Osiyo o‘yinlarida yadro uloqtirish bo‘yicha oltin medalni olishga muvaffaq bo‘ladi.
2007-yilda Sergey Kot oilasi bilan Truymyasto (Polsha) ko‘chib o‘tadi. Uning qizi Oksana ham yengil atletika bilan muvaffaqiyatli shug‘ullanib keladi.
Novachiyon (Shohin tumani)
Novachiyon (Новачиён)  — Tojikiston Respublikasining Shohin tumani, Nuriddin Mahmudov jamotiga qarashli daha. Dahadan jamoat markazigacha 5 km tuman markazigacha 35km
Aholisi
Aholisi −58 kishi.
Kigan Lou
Kigan Lou (talaffuz: Kigan Lou,1993-yil 29-martda tugʻilgan) — amerikalik va kanadalik professional xokkey himoyachisi. Hozirda u ICE Xokkey Ligasida (ICEHL) HC Bolzano bilan oʻynamoqda. Lou Karolina Hurricanes tomonidan 2011-yilgi NHL kirish loyihasining 3-turida (umumiy 73-chi) tanlangan va Milliy Xokkey Ligasida (NHL) Hurricanes va Edmonton Oilers oʻrtasidagi 4 ta oʻyinda ishtirok etgan. U Oilersning uzoq yillik boshqaruvchisi va sobiq xokkeychi Kevin Lou va Olimpiada bronza medali sovrindori Karen Persining oʻgʻlidir.
Jamoalardagi faoliyati
Yoshligida Lou 2006-yilda Kvebekdagi Xalqaro Pee-Vi xokkey turnirida Edmonton Oilers kichik xokkey jamoasi bilan oʻynagan.
2013-yil 13-martda Milliy xokkey ligasining Karolina Hurricanes jamoasi Lou bilan uch yillik ikki tomonlama shartnoma imzoladi. U NHLdagi taqdimotinitini 2015-yil 9-aprelda oʻtkazdi va shu vaqt ichida NHL faxriysi Vinsent Lekavalierga qarshi ikkita alohida jang uchun 10 penaltini amalga oshirgan.
„ Hurricanes “ tashkilotidagi toʻrtinchi yili Lou 2016 — 2017-yilgi mavsumda 49 oʻyinda 3 gol va 12 ochko toʻpladi, 2017-yil 21-fevralda Filipp Samuelsson evaziga Karolina tomonidan Monreal Kanadiensga almashtirildi.
2017-yilning 1-iyulida Lou erkin agent sifatida Edmonton Oilers bilan bir yillik ikki tomonlama shartnoma imzoladi. Keyinroq u 2018-yil 3-iyun kuni neftchilar bilan ikki yillik shartnoma imzoladi.
Oilers tashkilotidagi uch mavsumdan soʻng Lou klubni erkin agent sifatida tark etdi. Kechiktirilgan 2020 — 2021-yilgi mavsumga kirib, Lou faoliyatini AHLda davom ettirishni tanladi va 2021-yil 11-yanvarda Anaxaym Ducksning asosiy filiali San-Diego Gulls bilan bir yillik shartnoma imzoladi. „Gulls“ bilan muqobil sardor sifatida 44 muntazam mavsum oʻyinlarida Lou 2 ta gol va 6 ochkoni toʻpladi.
Lou „San-Diego gulls“ klubidagi yakkama-yakka mavsumidan so‘ng erkin agent sifatida 2021-yil 18-avgustda Italiyaning ICE Xokkey Ligasi vakili HC Bolzano bilan bir yillik shartnoma imzolab, Yevropadagi faoliyatini boshladi.
Venesuelaning viza siyosati
Venesuelaga tashrif buyuruvchilar, agar ular vizasiz kirishga ruxsat berilgan davlatlardan biridan kelmasa, Venesuela diplomatik vakolatxonalaridan birida viza olishlari kerak. Tashrif buyuruvchilar mamlakatda qolishlarini qoplash uchun yetarli mablagʻni tasdiqlovchi hujjatlarni va keyingi yoʻnalishlari uchun zarur boʻlgan hujjatlarni olishlari kerak. Qaytish/kelish chiptalari boʻlmagan mehmonlarga kirish rad etilishi mumkin. Venesuelaning fuqaroligiga qabul qilingan fuqarolar oʻzlarining pasportlari va milliy shaxsiy guvohnomalariga (Cedula de Identidad) qoʻshimcha ravishda Venesuela hukumati tomonidan chiqarilgan fuqarolikka qabul qilinganligi toʻgʻrisidagi rasmiy farmonning (yoki tasdiqlangan nusxasi) (Gaceta Oficial) asl nusxasini (yoki tasdiqlangan nusxasini) olishlari kerak. Barcha tashrif buyuruvchilar 6 oy davomida amal qiladigan pasportga ega boʻlishi kerak.
Viza siyosati xaritasi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Visa_policy_of_Venezuela.svg/800px-Visa_policy_of_Venezuela.svg.png|center|thumb|800x800px|Venesuelaning viza siyosati{{legend|#FFD811|Venesuela}}{{legend|#CA172D|Vizasiz (pasport yoki ID bilan kirish mumkin)}}{{legend|#00237D|Vizasiz (pasport bilan kirish mumkin)}}
Vizasiz kirish
Quyidagi 70 ta yurisdiksiyaning oddiy pasportlari egalari Venesuelaga turizm maqsadida agar boshqacha koʻrsatilmagan boʻlsa, 90 kungacha vizasiz tashrif buyurishlari mumkin (Boliviya va Kolumbiya fuqarolari bundan mustasno bir martalik muddatga uzaytirilishi mumkin) : ID — bu mamlakatlar fuqarolari chegarani faqat turist sifatida sayohat qilganda ID karta bilan kesib oʻtishlari mumkin1 — mehmonxonani bron qilish tasdiqnomasi yoki notarial tasdiqlangan taklifnoma boʻlishi kerak2 — 90 kundan maksimal 180 kungacha qolish uchunB — biznes maqsadlarida vizasiz ham tashrif buyurishi mumkin
va bilan vizani bekor qilish boʻyicha kelishuvlar imzolandi, biroq ular hali kuchga kirmagan. Vizasiz kirish Jazoir, Angola, Argentina, Avstriya, Barbados, Belarus, Beliz, Boliviya, Braziliya, Bolgariya, Chili, Kosta Rika, Kuba, Chexiya, Ekvador, El Salvador, Fransiya, Gambiya, Germaniya, Gvatemala, Gvineya, Gayana, Gonduras, Vengriya, Hindiston, Isroil, Yamayka, Latviya, Livan, Liviya, Litva, Meksika, Namibiya, Nikaragua, Panama, Peru, Filippin, Polsha, Ruminiya, Rossiya, Serbiya, Slovakiya, Janubiy Koreya, Ispaniya, Shveysariya, Suriya, Trinidad va Tobago, Buyuk Britaniya, Urugvay, Vyetnam fuqarolarining 90 kunlik vizadan ozod qilish yoki xizmat toifasidagi pasport egalariga ham tegishli va Kolumbiya, Italiya, Portugaliya, Qatar hamda Surinamning diplomatik pasportlari egalari uchun amal qiladi.30 kunlik vizadan ozod qilish Xitoy, Indoneziya, Eron va Turkiyaning diplomatik yoki xizmat pasportlari, shuningdek, Xitoy tomonidan berilgan davlat ishlari uchun pasport egalariga tegishli boʻladi.
Çaylıca
Çaylıca — Turkiyaning Bursa viloyatining Inegol tumanidagi qishloq.
Shodmonqalʼa
Shodmonqalʻa — Vahdat tumani Simiganji shahriga qarashli qishloq. Shodmonqal’adan shahar markazigacha 5 km. Aholisi 1943 kishi (2017) ni tashkil qiladi. Aholining barchasi tojiklar.
HELLP sindromi
HELLP sindromi akusher-ginekologik sohada kam uchraydigan ogʻir asorat boʻlib, odatda homiladorlikning uchinchi trimestrida, koʻpincha 35 hafta yoki undan koʻproq vaqtlarda sodir boʻladi. 31% hollarda kasallik farzand koʻrgandan keyingi birinchi haftada paydo boʻlishi mumkin.
Sindrom birinchi marta 1954-yilda J.Pritchard. Ism simptomlar kompleksining uchta komponentining birinchi harflaridan kelib chiqadi: gemoliz (Hemolysis), jigar fermentlarining faolligi oshishi (Elevated Liver fermentlari) va trombotsitopeniya (Low Platelet soni) .HELLP sindromi homiladorlikning jiddiy asoratidir, bu belgilar uchligi bilan tavsiflanadi: gemoliz, jigar parenximasining shikastlanishi va trombotsitopeniya. Klinik jihatdan u tez oʻsib boruvchi alomatlar bilan namoyon boʻladi — jigar va qorin ogʻrigʻi, koʻngil aynishi, qusish, shishish, terining sargʻayishi, qon ketishining koʻpayishi, komaga qadar ongning buzilishi. U umumiy qon tekshiruvi, ferment faolligi va gemostaz holatini oʻrganish asosida tashxis qilinadi. Davolash shoshilinch etkazib berishni, faol plazma oʻrnini bosuvchi, gepatostatik va gepatoprotektiv terapiyani, gemostazni normallashtiradigan dori-darmonlarni tayinlashni oʻz ichiga oladi.
Chayek
Aholisi
Aholisi - 7009 kishi.
HELLP sindromi
Klinik koʻrinishi
Bu agressiv kasallik va simptomlarning tez oʻsishi bilan tavsiflanadi. Qoida tariqasida, u bosh ogʻrigʻi, charchoq, koʻngil aynishi, qusish (86%), epigastral sohada va oʻng gipohondriyda (86%) diffuz yoki lokalizatsiyalanuvchi ogʻriqlar bilan boshlanadi. Tez orada qon qusish, inʼektsiya joylarida qon quyilish, sariqlik va jigar etishmovchiligining kuchayishi, konvulsiyalar, koma paydo boʻladi.
Qorin boʻshligʻi peritoniumiga qon quyilishi bilan jigarning glisson kapsulasi yorilishi. Baʼzi hollarda katta qon aylanish doirasidan qon ketish va jigar-buyrak yetishmovchiligi shakllanishi bilan normal joylashgan platsentaning muddatidan oldin ajralishi kuzatiladi. Postnatal davrda koʻp miqdorda bachadon qon ketishi mumkin.
Diagnostikasi
Laboratoriya belgilari:
Gemolitik anemiya boʻlmasa, simptomlar majmuasi ELLP sindromi, trombotsitopeniya boʻlmasa yoki ozgina ogʻirligi boʻlsa, HEL sindromi sifatida belgilanadi. Ammo HELLP sindromi diagnostikasi uchun zaruriy shart trombotsitopeniya mavjudligidir.
Bemorda HELLP sindromining rivojlanishiga shubha gemostaz tizimi va jigar parenximasining shikastlanishini tekshiradigan laboratoriya tekshiruvlarini shoshilinch ravishda oʻtkazish uchun asosdir. Bundan tashqari, asosiy hayotiy parametrlarni (nafas olish tezligi, yurak urish harorati, qon bosimi, bemorlarning 85 foizida koʻtarilgan) nazorat qilish taʼminlanadi. Diagnostika nuqtai nazaridan eng qimmatli imtihonlarning quyidagi turlari hisoblanadi:
Jigar testlari. Jigar shikastlanishiga xos boʻlgan ferment tizimlarining buzilishi aniqlanadi: aminotransferaza faolligi (ast, Alt) 12-15 baravar koʻpayadi (500 u/l gacha). Ishqoriy fosfatning faolligi 3 baravar va undan koʻp.
Davosi
Operatsiyadan oldingi intensiv tayyorgarlik bosqichida yangi muzlatilgan plazma, kristalloid eritmalar, glyukokortikoidlar, fibrinoliz ingibitorlarini kiritish orqali ayolning holati iloji boricha barqarorlashadi, agar iloji boʻlsa, koʻp organlarning buzilishi qoplanadi.
Angiopatiyalar, mikrotrombozlar, gemolizni yoʻq qilishga, patogenezning turli qismlariga taʼsir koʻrsatishga, jigar, boshqa organlar va tizimlarning faoliyatini tiklashga qaratilgan kompleks dori terapiyasi operatsiyadan keyingi davrda faol davom etmoqda.
Jeffrey Williams
Jeffrey Williams (talaffuzi: Jeffri Uilyams 1958-yil 18-yanvarda tug'ilgan) - iste'fodagi Qo'shma Shtatlar armiyasi ofitseri va NASA astronavti. U to'rtta kosmik parvozlar faxriysi bo'lib, kosmosda o'tkazgan kunlari bo'yicha Amerika rekordini o'rnatgan, bu ko'rsatkichni 2017-yil aprel oyida hamkasbi Peggy Whitson ortda qoldirgan.
NASA faoliyati
Williams1987-yildan 1992-yilgacha armiyada xizmat qilgan. 1996-yilda u NASA tomonidan kosmonavtlikka nomzod sifatida tanlandi. 2002-yil iyul oyida Uilyams Aquarius suv osti laboratoriyasida NEEMO 3 missiyasi qo'mondoni bo'lib xizmat qildi, olti kun davomida suv ostida yashadi va ishladi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/Jeffrey_Williams_in_Destiny.jpg/220px-Jeffrey_Williams_in_Destiny.jpg|left|thumb| Williams 21-ekspeditsiya paytida Destiny laboratoriya modulida.
STS-101
2000-yilda Williams STS-101 da birinchi marta koinotga uchdi. STS-101 Spacehab qo'sh moduli va Integrated Cargo Carrier sxemasidan foydalangan holda yuklarni Xalqaro kosmik stansiyaga yetkazdi. Williams va boshqa ekipaj a'zosi James Voss kosmik yurishni amalga oshirdilar va keyin stansiyani 230 milya masofadan dan qayta tikladilar. Ular 9 kundan ortiq orbitada bo'lgandan keyin Yerga qaytishdi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Jeffrey_Williams_inside_the_Soyuz_TMA-8_spacecraft.jpg/220px-Jeffrey_Williams_inside_the_Soyuz_TMA-8_spacecraft.jpg|right|thumb|Williams TMA-8 da Williams shuningdek, 12-ekspeditsiya astronavti William S. McArthur o'rniga Soyuz TMA-8 missiyasida ham uchdi. U ilgari Xalqaro kosmik stansiyaga 13-ekspeditsiya parvoz muhandisi va ilmiy xodimi sifatida parvoz qilgan.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c8/ISS-47_Jeff_Williams_works_with_the_SmartCycler_in_the_Destiny_lab.jpg/220px-ISS-47_Jeff_Williams_works_with_the_SmartCycler_in_the_Destiny_lab.jpg|left|thumb| Williams Destiny laboratoriyasida ishlamoqda
Ekspeditsiya 47/48
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/ISS-47_Jeff_Williams%2C_Tim_Kopra_and_Tim_Peake_in_front_of_BEAM%27s_entrance.jpg/220px-ISS-47_Jeff_Williams%2C_Tim_Kopra_and_Tim_Peake_in_front_of_BEAM%27s_entrance.jpg|right|thumb| Williams ekipaj sheriklari Tim Peake va Tim Kopra bilan BEAMga kiraverishda Williams 2016-yilda 47/48 - ekspeditsiyaning bir qismi sifatida kosmik stansiyaga qaytdi. "Soyuz TMA-19M" jo'nab ketishi bilan u 48-ekspeditsiya komandiri bo'ldi. Williams 2016-yil 6-sentabrda yerga eson-omon qaytdi.
47-ekspeditsiyada Williams Scott Kelly ning koinotdagi 520 kunlik rekordini ortda qoldirdi; Williams bu rekordni 534 kun bilan yangiladi.
Ma'lumotnomalar
<references group="" responsive="1">
Alapelit
Alapelit — Turkiyaning Bayburt viloyati Bayburt tumanidagiqishloq. 2010-yilda 261 nafar aholi istiqomat qilgan.
Vitochka
vitochka- kiyimlarni inson gavdasida chiroyli turishi uchun amalga oshiriladi.
Vitochka qaerda joylashgan bo'lsa - korpusda yoki etakda, u burchakni hosil qilmasdan, tepada silliq tarzda tugashi kerak (bu uslub bilan ta'minlangan holatlar bundan mustasno). Bunga erishish uchun vitochkani qurayotganda vitochkaning yon tomonlari ozgina egib olinadi, shunda ular yuqoriga silliqroq bo'ladi.
Vitochkani tikishdan oldin uni markazga egib ustidan qo‘l bilan bosib, silliqlab olish lozim. Yoki vitochkani chimchilash mumkin
Agar vitochka zich mato ustida bajarilsa, qalinlikni kamaytirish uchun vitochka markazdan kesilib, tepaga 1-1,5 sm etib bormaydi va dazmollanadi
Lucas Cavallini
Lucas Daniel Cavallini  — urugvaylik kanadalik futbolchi, „Vancouver Whitecaps“ klubi va Kanada terma jamoasi hujumchisi.
Jamoalardagi faoliyati
Kavallini „Nacional“ klubi tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. 2012-yilda Lukas oʻyin amaliyotiga ega boʻlish uchun „Juventude“ga ijaraga oʻtdi. 25-avgust kuni poytaxtning „River Plate“ jamoasiga qarshi oʻyinda Urugvay misolida debyut qildi. 2-sentyabr kuni „Central Español“ga qarshi bahsda Kavallini „Juventude“ safidagi ilk golini urdi. Debyut mavsumida u 10 ta gol urib, jamoaning eng yaxshi toʻpurarlaridan biriga aylandi. Kredit tugaganidan keyin Lukas „Nacional“ga qaytdi. 24-avgust kuni „Rentistas“ga qarshi oʻyinda u asosiy jamoada debyut qildi.
2014-yil boshida Kavallini ijara asosida poytaxt „Feniks“ga koʻchib oʻtdi. 2-fevral kuni „El Tanque Sisley“ga qarshi oʻyinda u yangi klubida debyut qildi. Bir hafta oʻtgach, „America“ga qarshi duelda Lukas Feniks uchun birinchi golini urdi. Ijara muddati tugagach, klub futbolchining transferini sotib oldi<span class="wikidata-claim" data-wikidata-claim-id="Q6696114$A530F272-2A2B-402E-AF8C-72825CD6F708" data-wikidata-property-id="P569">.
2017-yil boshida Kavallini „Peñarol“ga koʻchib oʻtdi. 11-fevral kuni poytaxt „Liverpool“ga qarshi oʻyinda u yangi klubi safida debyut qildi. 25-fevral kuni „Montevideo Wanderers“ qarshi kechgan duelda Lukas „Penyarol“ safida ilk golini urdi. Oʻsha yilning yozida Kavallini Meksikaning „Puebla“ jamoasiga ijaraga oʻtdi. 9-sentyabr kuni „Kruz Azul“ga qarshi oʻyinda u Meksika Primerasida debyut qildi. 17-sentabr kuni „Necaxa“ga qarshi duelda Lukas „Puebla“ uchun birinchi golini urdi <span class="wikidata-claim" data-wikidata-claim-id="Q6696114$A530F272-2A2B-402E-AF8C-72825CD6F708" data-wikidata-property-id="P569">. 2018-yilning iyun oyida „Puebla“ bilan toʻrt yillik shartnoma imzoladi.
Xalqaro karyerasi
2011-yilda Kavallini Kanada yoshlar jamoasi tarkibida Gvatemalada boʻlib oʻtgan KONKAKAF yoshlar chempionatida ishtirok etdi. Turnirda u Gvadelupa, Kosta-Rika va Meksika jamoalariga qarshi oʻyinlarda ishtirok etgan. Gvadelupaga qarshi bahsda Lukas gol urdi.
2012-yil 6-avgustda Kavallini Kanada terma jamoasi safida Trinidad va Tobagoga oʻrtoqlik oʻyinida debyut qildi.
2017-yilda Lukas terma jamoaning KONKAKAF Oltin Kubogiga kiritilgan. Turnirda u Fransiya Gvianasi, Kosta-Rika, Gonduras va Yamayka jamoalariga qarshi oʻyinlarda ishtirok etgan.
2018-yilning 9-sentyabr kuni KONKAKAF Millatlar ligasi saralashida AQSH Virjiniya orollariga qarshi oʻyinda Kavallini „dubl“ qayd etib, terma jamoadagi ilk gollarini urdi.
2019-yilning yozida Kavallini Yamaykada boʻlib oʻtgan KONKAKAF oltin kubogida ishtirok etdi. Turnirda u Martinika, Meksika, Kuba va Gaiti jamoalariga qarshi oʻyinda maydonga tushdi. Meksikalik, kubalik va gaitiliklarga qarshi bahslarda Lukas 5 ta gol urdi.
U 2021-yilgi KONKAKAF oltin Kubogi uchun tarkibga kiritildi.
Yutuqlari
Jamoaviy yutuqlari
„Peñarol“
Markaziy Osiyo oshxonasi
thumb| Navroʻz bayramiga bagʻishlangan [[dasturxon]] Oʻrta Osiyo oshxonasiga fors, hind, arab, turk, xitoy, moʻgʻul, afrika va rus madaniyatlari hamda boshqa turli koʻchmanchi va oʻtroq tsivilizatsiyalarning oshpazlik anʼanalari taʼsir koʻrsatgan. Uygʻur, slavyan, koreys, tatar, dungan va nemis xalqlarining mintaqaga koʻchishi oshxona xilma-xilligiga hissa qoʻshgan.
Fon
Evrosiyo choʻlining koʻchmanchi xalqlari asosan sut mahsulotlariga, goʻsht, kamroq darajada oʻsimlik va oʻsimlikka asoslangan oddiy oziq -ovqatlarga ega edilar. Turkmanistonning Qoraqum choʻlidagi Adji Kuyda olib borilgan qazishmalar bu joy miloddan avvalgi 2400-1300 yillar oraligʻida joylashganligini koʻrsatdi .Arxeobotanik dalillar shuni koʻrsatadiki, Oʻrta Osiyoning togʻ vodiylari va voha shaharlari boʻylab ekinlarning tarqalishi miloddan avvalgi III ming yillikda boshlangan. Koʻchmanchi chorvadorlar (miloddan avvalgi 2800-2300 yillar) ishlatgan xonakilashtirilgan donning dastlabki dalillari Qozogʻiston togʻli dashtidagi Tasbas va Begash joylarida topilgan. Markaziy Yevroosiyodagi baland togʻli lagerlarda uchragan Triticum turgidum va panicum miliaceum bu xonakilashtirilgan donlarning Xitoydan va Sirdaryo janubidagi mintaqadan Markaziy Yevroosiyoga maʼlum boʻlgan birinchi uzatilishini anglatadi.
Oʻrta Osiyoning oziq-ovqat yetishtirish texnikasiga suv etishmasligi taʼsir koʻrsatdi. Terak daraxtlari, saksovul va hayvon tezagi tandirlarda ishlatiladigan asosiy yoqilgʻi manbalari boʻlib, ular cheklangan yoqilgʻi taʼminotidan olinadigan issiqlikni maksimal darajada oshirish uchun moʻljallangan, bu yerda non, somsa va goʻsht pishirilgan.Qozonlarda shoʻrvalar, pishiriqlar va bugʻda pishirilgan manti pishirilgan. thumb| Oʻzbek [[manti (chuchvara) osh]]
Tamur imperiyasi hozirgi Bagʻdod, Volga va Dehli hududlariga qadar qamrab olgan 14-asrning soʻnggi muhim Markaziy Osiyo imperiyasi hisoblanadi. Tamurning Bobur ismli avlodi tomonidan asos solingan Boburiylar imperiyasi madaniy yutuqlari, jumladan turk va hind va fors unsurlarini oʻziga xos uslubga aralashtirgan murakkab oshxonasi bilan mashhur edi.
Xususiyatlari
Markaziy Osiyoning oshxona madaniyatini quyidagicha ajratish mumkin: koʻchmanchi yoki shahar, baland yoki pasttekislik,  moʻgʻul, turk yoki eron. Goʻsht va sut mahsulotlariga asoslangan koʻchmanchi ovqatlanish Turkmaniston, Qozogʻiston va Qirgʻizistonda uchraydi. Qoʻzi va mol goʻshti, nonlar, pishiriqlar va uy qurilishi mintaqada keng tarqalgan boʻlsa, besh barmak (qoʻzi goʻshtidan qoʻl bilan yeyiladigan taom) va ot goʻshti faqat ayrim viloyatlarda, asosan Qozogʻiston va Qirgʻizistonda uchraydi thumb| [[Tandir|Tandirda pishirilgan o'zbek obi noni]] Oʻtroq turkiy xalqlar - oʻzbek va uygʻurlarning odatiy taomlari - palov, kabob, pishiriq, tandir non va shoʻr pishiriqlar. Eronning madaniy taʼsiri Tojikiston va janubiy Oʻzbekiston oshxonasida koʻrinadi.
Baʼzi umumiy ingredientlar va lazzatlarni mintaqaning turli oshxonalarida topish mumkin. Bularga qoʻy va piyoz, achchiq qalampir, qora murch, zira, kunjut urugʻi, nigella, rayhon, shilantro, maydanoz, yalpiz va arpabodiyondan moʻl-koʻl foydalanish kiradi. Bular shoʻrvalar, salatlar va palovlar kabi barcha turdagi idishlarda ishlatiladi. Darchin va zaʼfaron kamroq tarqalgan.
Choy eng mashhur ichimlik hisoblanadi. Qirgʻiz oshxonasida qaymoqli yashil choy koʻproq, qora choy esa Qozogʻiston va Oʻzbekistonda keng tarqalgan .Choyxona - bu Markaziy Osiyo choyxonasi boʻlib, u yerda odamlar choy ustida suhbatlashish uchun yigʻiladi. Anʼanaviy taomlar shoʻrva, shashlik, mastava, manti, palov va somsa kabi taomlar sifatida taqdim etiladi. (Aroq baʼzan ak chay yoki „oq choy“ deb ataladi).
Qimiz Oʻrta Osiyo turkiy xalqlarining anʼanaviy ichimlikidir. Bu anʼanaviy ravishda toychoq yoki ot sutidan tayyorlanadigan fermentlangan sut mahsulotidir.
Ovqat odatda choy yoki yangi tandir non bilan boshlanadi, keyin shoʻrva (shoʻrpo) yoki choʻzma xamir (lagʻmon) bilan boshlanadi. Asosiy taom koʻpincha goʻsht, guruch va sabzi bilan pishirilgan palovdir. Turli xil oʻtlar, mayiz va oʻrik kabi quritilgan mevalar, yongʻoqlar va boshqa ingredientlar qoʻshilishi bilan asosiy palovning taʼmi yuzlab marta oʻzgarishi mumkin.
Pishiriqlar
Holva kunjut urugʻidan, un, shakar, sut va yongʻoqlardan tayyorlanadi. Yongʻoq bilan mevali kompot odatiy shirin taomdir. Oʻrta Osiyoda mahalliy sharoitda yetishtiriladigan yuzlab qovun navlari mavjud boʻlib, mahalliy sharoitda olxoʻri, olma, oʻrik, nok, rezavor meva va gilos yetishtiriladi. Anorlardan tashqari anjir, shaftoli va xurmo ham koʻpincha xorijdan keltiriladi.
Mintaqaviy oshxona uchun anʼanaviy boʻlmagan, Yevropa uslubidagi qatlamli pirojnoe va pishiriqlar zamonaviy davrda mavjud. Yongʻoq, asal, meva va holva odatiy anʼanaviy tanlov boʻlib qolmoqda.
Mevalar
Viloyatning poliz ekinlari mashhur boʻlib, gilos, olma, olxoʻri, shaftoli va anjir ham yetishtiriladi. Meva kunning istalgan vaqtida yangi yoki quritilgan holda gazak sifatida isteʼmol qilinadi.
Donlar
thumb| [[Uygʻurlar|Uyg'ur lag'mon i]] Oʻrta Osiyoning asosiy don ekinlari tariq, sholi, bugʻdoy, arpa.
Tariq ichimlik bazasining asosiy tarkibiy qismidir. Maza boʻyicha pivoga oʻxshash boʻza Qozogʻiston va Qirgʻizistonda tayyorlanadi.
Guruch palovi Markaziy Osiyoning eng mashhur taomidir, oʻzbek oshxonasi koʻp turlarini taklif qiladi, koʻpincha oqsil qoʻshilishi uchun dukkaklilar bilan aralashtiriladi.
Turkiy oshxonadan yufka va chorek nonlari, katmer pishiriqlari va tutmach deb nomlangan xamir taomlari kelgan.
Sabzavotlar
Eng keng tarqalgan sabzavotlar sholgʻom, pomidor, turp, piyoz, noʻxat, qizil qalampir va bodringdir. Turp - bu katta yashil turpning mahalliy nomi boʻlib, u odatda yangi taom yoki salat sifatida isteʼmol qilinadi. “Sariq sabzi” aslida palov tayyorlashda ishlatiladigan sabzining turidir. Qovoq pishiriqlar, shoʻrvalar, köfte va samsa uchun keng tarqalgan tarkibiy qismdir.
Yozma tarix va molekulyar genetik tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, mahalliy sabzi Oʻrta Osiyoda yagona kelib chiqishi bor. Uning yovvoyi ajdodlari, ehtimol, Forsda (hududlari hozirgi Eron va Afgʻoniston) paydo boʻlgan.
Renato Sanches
Renato Júnior Luz Sanches Portugaliyada tavallud topgan. Portugaliyalik futbolchi „ Paris Saint-Germain “ klubi va Portugaliya terma jamoasi yarim himoyachisi.
Xalqaro karyerasi
Renato Júnior Luz Sanches Portugaliya terma jamoasi uchun 40 ta o'yin o'tkazgan. U 2014 yilgi 17 yoshgacha bo'lgan o'smirlar o'rtasidagi Yevropa chempionatida Portugaliyani himoya qilib, ularga yarim finalga chiqishga yordam berdi va u yerda g Angliyaga yutqazdi. U Turnirning ramziy jamoasiga kiritildi.
2016-yilning 18-martida Renato Júnior Luz Sanches Fernando Santos tomonidan Bolgariya va Belgiyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinlariga kattalar jamoasiga chaqirildi. U Portugaliya terma jamoasi safida 76-daqiqada Leyriyada Bolgariyaga qarshi oʻyinda Uilyam Karvalyu oʻrniga oʻyinda maydonga tushdi va koʻp oʻtmay maydonga bostirib kirgan muxlis uni kutib oldi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6a/1_renato_sanches_2016.jpg/250px-1_renato_sanches_2016.jpg|right|thumb|250x250px| Renato Júnior Luz Sanches [[UEFA Yevropa chempionati 2016|2016-yilgi Yevropa chempionatida Polsha darvozasiga gol urdi]] Renato Júnior Luz Sanches EURO-2016 ga chaqirildi va xalqaro turnirga tanlangan eng yosh portugaliyalik bo'ldi va Krishtianu Ronalduning 12 yillik rekordini yangiladi. Renato Júnior Luz Sanches 14-iyun kuni Sent-Etyenda Islandiyaga qarshi jamoaning dastlabki o'yinida debyut qildi. 25-iyun kuni u oʻyindagi yagona gol muallifiga aylandi, 1/8 final bosqichi doirasida Xorvatiyaga qarshi oʻyinda qoʻshimcha daqiqalarda gol urdi va uchrashuvning eng yaxshi futbolchisi deb topildi. O'yinni tomosha qilar ekan, Portugaliya terma jamoasining sobiq futbolchisi Antonio Sousa shunday dedi: “U to'pga ega bo'lganda, uning qanchalik yoshligini sezmay qolasiz. U jismonan ham, ruhiy jihatdan ham tayyor" va Fernando Santos Renato Júnior Luz Sanchesni bosimga berilmaydigan futbolchi sifatida maqtadi.
Besh kundan keyin, Polshaga qarshi chorak finalda Renato Júnior Luz Sanches Ronalduning rekordini ortda qoldirib, asosiy turnirni boshlagan eng yosh portugaliyalik futbolchi boʻldi. Nani bilan juftlashgandan so'ng, Renato Júnior Luz Sanches birinchi bo'limda maydon tashqarisidan zarba yo'llab hisobni tenglashtirdi va Yevropa chempionatining javob o'yinida gol urgan eng yosh futbolchiga aylandi. 1:1 hisobidagi durangdan so'ng u Portugaliyaning penaltilar seriyasiga ikkinchi urinishidi futbolchi gol urib, yana o'yinning eng yaxshi futbolchisi deb topildi. O'yindan so'ng jamoadoshlari Nani va Xose Fonte Renato Júnior Luz Sanchesning chidamliligi, o'ziga bo'lgan ishonchi va kattalardan o'rganishga tayyorligini maqtashdi. O'z milliy jamoasi mezbon Fransiya ustidan qo'shimcha bo'limlardan so'ng 1:0 hisobida g'alaba qozonganidan so'ng, Renato Júnior Luz Sanches turnirdagi o'yini uchun eng yaxshi yosh o'yinchi mukofotini oldi.
2018-yilning sentabr oyida Renato Júnior Luz Sanches Xorvatiyaga qarshi o'rtoqlik o'yini va Italiyaga qarshi UEFA Millatlar Ligasi o'yiniga chaqirildi. 6-sentabr kuni u Xorvatiyaga qarshi o'yinning 86-daqiqasida zaxiradan maydonga tushdi va bu deyarli 18 oy ichida ilk bor maydonga tushishi boʻlgan.
Renato Júnior Luz Sanches Portugaliya termasining qoldirilgan Yevro-2020 turniri uchun yakuniy tarkibiga kiritildi. 2021-yil 15-iyun kuni Portugaliyaning Yevro-2020dagi ilk oʻyinida Renato Júnior Luz Sanches turnirdagi ilk uchrashuvini oʻtkazdi va Budapeshtda Vengriyaga qarshi oʻyinda Portugaliyaning birinchi golini kiritdi. Jamoadoshlari Danilo Pereyra va Uilyam Karvalyuning Germaniyaga qarshi 4:2 hisobidagi yomon oʻyinlaridan soʻng, Renato Júnior Luz Sanches turnirda Portugaliyaning asosiy oʻyinchilaridan biriga aylandi va bosh murabbiy Fernandu Santush unga Portugaliyaning soʻnggi ikki oʻyinida imkoniyat bergan va futbolchi final oʻyinida barchani hayratda qoldirdi. 27-iyun kuni yana bir ajoyib oʻyindan soʻng Portugaliya terma jamoasi musobaqadan chiqib ketdi va garchi Renato Júnior Luz Sanches turnirdagi ajoyib oʻyini va gol urganiga qaramay 1/8 finalda Belgiyaga 0:1 hisobida magʻlub boʻldi.
Daydilar uchun dastur
„„Daydi“lar uchun dastur“ — sloveniyalik yozuvchi Slavko Pregl qalamiga mansub ertaklar va hikoyalar toʻplami. Toʻplam maktabgacha yoshda boʻlgan bolalar uchun moʻljallangan. Asar 1986-yil Toshkent shahrida „Yosh gvardiya“ nashriyotida chop etilgan.
Toʻplamga kiritilgan ertak va hikoyalarni oʻzbek tiliga rus tilidan Husan Roʻzimatov tarjima qilgan. Asarni nashrga tayyorlashda quyidagi shaxslar ishtirok etgan: A. Saidov – muharrir, Viktor Apuxtin – rassom, A. Gʻulomov – rasmlar muharriri, V. Demchenko – texnik muharrir, Sh. Valiyeva – musahhih. Kitob adadi – 100 000 nusxa.
Salahsəmədlər
Salahsəmədlər (Salahsamedler) Ozarbayjonning Agʻdam tumanida joylashgan qishloq.
Poker
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/2006_WSOP_Main_Event_Table.jpg/220px-2006_WSOP_Main_Event_Table.jpg|thumb|Poker o'yini link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/4CardPlayers.svg/200px-4CardPlayers.svg.png|thumb|200x200px| Poker link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7c/Riffle_shuffle.jpg/200px-Riffle_shuffle.jpg|thumb|200x200px|Poker Poker - bu omad, asabiy nazorat va taktikaga asoslangan karta o'yini sanaladi. Poker o'ynashning ko'p turlari mavjud; Texas Hold'em eng mashhur va umuman keng o'ynaladigan turidir. Biroq, barcha o'yin turlaridagi yagona maqsad eng yaxshi beshlik seriyasini yaratishdir.
Maqsad
G'alaba qozonish va raqibga chip (o'yin puli) qoldirmaslik.
uzoq muddatda
Qo'llarning qadri
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1c/Poker_Hand_Rankings_Chart.jpg/220px-Poker_Hand_Rankings_Chart.jpg|thumb| Poker qo'llari reytingi jadvali Royal Flush: Xuddi shu kostyumning beshta eng yuqori ketma-ket kartalari. 1=2=3=4
To'g'ridan-to'g'ri yuvish: bir xil kostyumning beshta ketma-ket kartalari.1>2=3>4
Kvadrat (Quad): Turli xil rangdagi bir xil qiymatdagi to'rtta karta; U ace kvadrat, kvadrat to'qqiz, kvadrat olti, kvadrat ikki deyiladi. 1>2>3>4
To'liq (To'liq uy): Har xil rangdagi bir xil 3 ta karta va turli rangdagi 2 ta bir xil kartalar to'liq deb ataladi. 1>2>3>4
Flush: bir xil kostyumning 5 ta kartasi chaqiriladi. 1>2=3>4
Kent (To'g'ri): turli rangdagi 5 ta ketma-ket kartalar chaqiriladi. 1>2=3>4
To'plam (uch xil): Turli xil rangdagi bir xil 3 ta karta deyiladi. 1>2>3>4
Ikki juftlik: har xil rangdagi bir xil, lekin birinchisidan farq qiladigan 2 ta kartadan tashqari, har xil rangdagi yana 2 ta kartaning paydo bo'lishi juftlik deyiladi. 1>2=3>4
Juftlik: Har xil rangdagi 2 ta bir xil kartochkalar juftlik, juftlik yoki juftlik deb ataladi. 1>2=3>4
Strategiyalar
O'yinda qolishning yagona yo'li - o'tib ketmaslik. Agar qo'lingiz yomon bo'lsa, imkon qadar tezroq o'tishga harakat qiling. Agar siz o'zingizni yaxshi qo'lingiz bor deb hisoblasangiz va uni yangi kartalar sotib olish orqali yanada yaxshilashga qodir bo'lsangiz, unda ishtirok etish haqida jiddiy o'ylab ko'ring. Agar sizda juda yaxshi qo'l bo'lsa, buni ko'rsatmang, chunki boshqa o'yinchilar uni qo'lga kiritganda, ular o'tib ketishadi va siz qozonda juda oz pulga rozi bo'lishingiz kerak bo'ladi. Bu erda gap hammani ko'proq pul tikish va ko'proq pul ishlashga undashdir. Buning yoʻli “yaxshi yolgʻonchi” va “yaxshi aktyor” boʻlishdir.
Luqmoni hakim (maʼnolari)
Luqmoni hakim quyidagilardan birini anglatishi mumkin:
Harry Clifton
Harry Louis Clifton (1998-yil, 12-iyunda tugʻilgan) — professional futbolchi, EFL League Two klubi Grimsby Town jamoasida yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.
Grimsby Town
Clifton Grimsby Townga 10 yoshgacha boʻlgan oʻyinchi sifatida qoʻshildi va klubning yoshlar tizimidan oʻtdi.
Clifton oʻzining birinchi professional shartnomasini 2015-yil iyul oyida imzolagan. U 2016-yil sentyabrida NPL Premer-divizioni vakili Grantham Townga qo‘shildi, dastlab bir oylik ijara shartnomasi asosida. Dastlabki ijarada taassurot qoldirgandan soʻng, u yana ikki oyga uzaytirildi. 21 oʻyinda 3 ta gol urganidan soʻng, uning ijarasi 2016-yilning dekabrida 2016-17-yilgi mavsum oxirigacha uzaytirildi. Clifton Grimsby Town safida 47 ta o‘yinda maydonga tushib, 6 ta gol urgan. U 2017-yilning may oyida Grimsbyga qaytib, yana ikki yillik shartnoma imzoladi.
U 2018-yilning iyun oyida Grimsby bilan yangi uch yillik shartnoma imzoladi.
Clifton 2022-yilgi Milliy liga pley-off finalida toʻliq 90 daqiqa oʻynadi, natijada Grimsby Futbol Ligasiga qaytish uchun London stadionida Solihull Moorsni 2:1 hisobida magʻlub etdi.
2022-yil, 24-iyunda Clifton The Mariners bilan yangi ikki yillik shartnoma imzoladi.
Xalqaro karyera
Clifton 2019-yil mart oyi oxirida Walesning 21 yoshgacha boʻlgan futbolchilari jamoasiga yigʻinga chaqirilgan edi.
Yutuqlar
Grimsby Town
Retlaw (Alberta)
Retlaw — Kanadaning Alberta shtatidagi Taber munitsipal okrugida joylashgan yuridik shaxs maqomiga ega boʻlmagan jamiyat. U bir paytlar 250 nafardan ortiq fuqaroni oʻz ichiga olgan holda eng yuqori aholiga ega jamiyat edi va hatto aholisi 1939-yil 1-martda 96-sonli obodonlashtirish okrugi yurisdiksiyasi ostidagi qishloqqa tarqatilgunga qadar qishloq maqomiga ham oʻtgan edi. Retlaw 864-magistraldan 2 km (1 milya) gʻarbda, Vauxhalldan 6 km (3 milya) gʻarbda, Taberdan 42 km (26 milya) shimoli-gʻarbda va Brooksdan 75 km (46 milya) janubi-gʻarbda joylashgan.
Tarixi
1910-yilda mintaqadagi dastlabki pochta boʻlimi dastlab „Barney“ deb nomlangan. Uch yil oʻtgach, Kanada Tinch okeani temir yoʻl stansiyasi hududidan kesib oʻtganida, u „Retlaw“ deb nomlandi. Bu nom CPR rasmiysi Walter R. Bakerga hurmat sifatida tanlangan, chunki „Retlaw“ „Walter“ning teskari tomonga qilingan talaffuzidan kelib chiqadi.
Retlaw oʻz hududida katta jamiyat boʻlishi kutilgan edi, u oʻz davrida oʻziga oʻxshash miqyosdagi jamoalarning xususiyatlariga ega, shu jumladan toʻrtta don elevatori, basseyn zali, mehmonxona, CPR temir yoʻl stansiyasi, cherkovlar, temirchilik va boshqa bir qator korxonalarni oʻz ichiga olgan. 1920-yillarda Alberta provinsiyasi yaqin atrofdagi Vauxhall shaharchasidan oʻtgan sugʻorish kanalini olib kelganligi sababli, Retlaw qurgʻoqchilik holatida qolgan, bu esa jamoaning nobud boʻlishiga olib keldi. 1925-yilga kelib, Retlaw aholisining aksariyati qoʻshni jamoalarga koʻchib oʻtishdi va yaxshiroq hayot yoʻlini izlashdi, baʼzilari hatto uylari va bizneslarini oʻzlari bilan olib kelishdi. 1957-yilga kelib Retlawda faqatgina ikkita oila qoldi. Bugungi kunga kelib, Retlaw nomi ostida juda oz narsa saqlanib qoldi. Yaʼni hududda faqat qayta tiklangan Retlaw ittifoqi/birlashmasi cherkovi, jamoat markazi, ikkita uy, temirchilik ustaxonasi va bir nechta poydevor mavjud.
Retlaw ittifoqi/birlashmasi cherkovi
Retlaw cherkovi — Alberta shtatining Retlaw qishlogʻida joylashgan eski Viktoriya uslubida qurilgan cherkov. Cherkov 1910-yillarda qurilgan. Cherkov, xuddi shahar kabi, 1980-yillargacha mahalliy fermerlar yigʻilib, cherkovni avvalgi shon-shuhratiga qaytarguniga qadar koʻp yillar davomida boʻsh va qarovsiz holda saqlanib kelgan. Har yili cherkovda yakshanba kuni Rojdestvo kechki ovqatlari, oʻyinlar va cherkov xizmatlari kabi oilaviy tadbirlar oʻtkaziladi.
Astraxanovka
Astraxanovka (shuningdek, Astrakhanovka va Novaya Astrakhanovka) Ozarbayjonning Oʻgʻuz tumanidagi qishloq va Munitsipalitet. Umumiy aholi soni 587. Vladimirovka munitsipalitet Astraxanovka va qishlogʻlaridan iborat.
Xalq artisti Otajon Xudoyshukurov maqbarasi
Xalq artisti Otajon Xudoyshukurov maqbarasi — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: 1995-yil. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Ellikqal’a tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Navoiy” OFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Gender tadqiqotlar
Gender tadqiqotlari rivojlanayotgan bilim sohasi boʻlib, unda yangi gender nazariyalari paydo boʻladi va ular asoslanadi, eskilari tanqid qilinadi va shuning uchun jins toifasi, shuningdek, unga tegishli boshqa tushunchalar oʻrnashgan tushuncha deb hisoblanmaydi. Ushbu tadqiqotlar dastlab feministik harakatlar va feministik nazariya bilan chambarchas bogʻliq holda paydo boʻlgan, ammo 1990-yillardan mustaqil deb hisoblana boshladi.
Soʻnggi paytlarda gender tadqiqotlari zamonaviy fanning eng faol rivojlangan sohalaridan biri boʻldi. Hozirgacha psixologiyada gender va gender oʻziga xosligi kabi asosiy tushunchalarning umumiy qabul qilingan taʼriflari mavjud emas. Qadim zamonlardan beri inson nimani chinakam erkak va nima ayol ekanligi, birinchisining maqsadi nima, ikkinchisi nima ekanligi bilan qiziqadi. Ushbu savollarga javob izlashga Platonning asarlari misol boʻla oladi. Eng qadimiy mifologik tuzilmalarda va ilk falsafiy tizimlarda erkak va ayol oʻrtasidagi farqlarni tushuntirishga urinishlar boʻlib, unda jinsiy farqlarning tabiati, ayol anatomiyasi, fiziologiyasi, psixologiyasi, homiladorlik va tugʻilish, erkak va ayolning xususiyatlari haqida eng boy gʻoyalar mavjud edi.
Gender tushunchasi
thumb|Majoziy erkaklik va ayollikni bildiruvchi belgi Gender — bu shaxsning jamiyatdagi xatti-harakatlari va bu xatti-harakat qanday idrok etilishini belgilaydigan ijtimoiy jins. Gender erkaklar va ayollar oʻrtasidagi biologik farqlar bilan bogʻliq boʻlgan madaniy va ijtimoiy maʼnolarni bildiradi, ular mos ravishda erkaklik va ayollik bilan tavsiflanadi. Gender taʼlim, kasbiy faoliyat, hokimiyatni boshqarishga kirish uchun individual imkoniyatlarni belgilaydigan ijtimoiy mavqeni tavsiflaydi. Keng maʼnoda gender shaxsning biologik jinsi, uning tarbiyalangan jinsi yoki jamiyatda shakllangan jinsi bilan mos kelishi shart emas. „Gender“ tushunchasining paydo bo‘lishi jinsning biologik xususiyatdan ijtimoiy-psixologik xususiyatga aylanishi bilan bog‘liq. „Gender“ atamasi fanga birinchi marta psixoanalitik R. Stoller tomonidan 1958-yilda kiritilgan. R.Stoller D.Moni bilan birgalikda biologik jins va ijtimoiy jins kabi tushunchalar orasidagi farqlarni kiritdi. 1963-yilda Stokgolmda boʻlib oʻtgan psixoanalitiklar kongressida soʻzlagan nutqida R.Stoller ijtimoiy-jinsiy (gender) oʻz-oʻzini anglash tushunchasi haqida maʼruza qildi. Gender bilan bogʻliq masalalarni oʻrganishda biologik va madaniy komponentlarni ajratish taklifi zamonaviy gumanitar bilimlarda alohida yoʻnalish — gendershunoslikning shakllanishiga sabab boʻldi. Keyinchalik gender tushunchasi 1950-1960-yillarda ijtimoiy fanlar vakillari tomonidan rivojlantirildi. XX-asrda bu atama erkaklar va ayollarning xulq-atvori va shaxsiyatida uchraydigan farqlarning ijtimoiy va madaniy shart-sharoitlarini taʼkidlash zarur boʻlgan hollarda qoʻllaniladi. „Gender“ atamasi „tur“ va „jins“ kabi toifalarga qarshi edi. Bu toifalar tabiiy va barqaror. Gender jamiyat tomonidan ishlab chiqilgan va yaratilgan. Agar jins tushunchasi ayol va erkak oʻrtasidagi jismoniy, tana farqlari bilan bogʻliq boʻlsa, unda „gender“ tushunchasi ularning psixologik, ijtimoiy va madaniy xususiyatlariga taʼsir qiladi. Jins va gender oʻrtasidagi farq juda muhim, chunki ayollar va erkaklar oʻrtasidagi koʻplab farqlar tabiatda biologik boʻlmagan sabablarga bogʻliq. Agar shaxsning jinsi biologik jihatdan aniqlangan boʻlsa, gender madaniy va ijtimoiy jihatdan belgilanadi.
Gʻarbda gender tadqiqotlari
Gʻarbda gender tadqiqotlari rivojlanishida shartli ravishda uch bosqichni ajratish mumkin. Birinchi bosqich(taxminan 70-yillar) — Gʻarbda ilk feministik harakatning liberal orientatsiyasining intensiv rivojlanishi bilan bogʻliq dastlabki ilmiy ishlarning paydo boʻlishi bilan shakllangan. Liberal feminizm tarafdorlari qonun hujjatlari va siyosiy qayta yechimlar gender neytrallik jihatini hisobga olishi, jinslarning oʻxshashligi haqidagi fikrni oʻrganishi hamda oʻzida aks qilish gʻoyalarini ilgari suradilar. Koʻrib chiqilayotgan davrda ijtimoiy, psixologiya fanlarida struktura funksionalizm nazariyasi ustunlik qildi, unga koʻra jinslar oʻrtasidagi munosabatlar gender rollari tushunchasi orqali aniqlandi. Oila misolida koʻrib chiqilsa, oilaviy funktsiyalar ajratilish kerak: ayol ichki muvozanatni oʻrnatish vazifani bajaradi, erkak esa oila va boshqa ijtimoiy tuzilmalar oʻrtasida instrumental yaʼni munosabatlarni tartibga solish vazifalari yuklanadi. Gender tadqiqotlari rivojlanishining ikkinchi bosqichi 1980-yillarning birinchi yarmiga toʻgʻri keladi. Shu vaqt ichida radikal feminizm keng tarqaladi. Agar liberal feminizm „oʻxshashlik“ dilemmasida rivojlanib gender muammosini oʻxshashlik, bir xillik orqali hal qilgan boʻlsa, radikal feminizm nazariyasi va amaliyoti erkaklar va ayollar oʻrtasidagi farqlarga asoslanib qurilgan. Radikal feminizm mafkurasida asosiy urgʻu ayollarga nisbatan kamsitish va zulmga berilgan. Ayolga jamiyatda dastlab zaifroq toifa sifatida qarashlar, erkaklarga nisbatan past mavqega ega boʻlishlari kabi faol tanqidiy klassik psixoanaliz isboti tabiat qonuniyatlari va biologik xususiyatlar bilan izohlanadi. Gender tadqiqotlari rivojlanishining uchinchi bosqichining boshlanishi 80-yillarning ikkinchi yarmi davriga toʻgʻri keladi. Bu davrning oʻziga xosligi feministik harakati shoxlarning koʻpligi bilan tavsiflanadi, masalan, rangli feminizm, postmodern, gumanistik, ekzistensial madaniy feminizm va boshqalarni koʻrsatish mumkin.
Fanlararo bogʻliqlik
Genderni oʻrganish biologiya va fiziologiyaning predmeti boʻlib, jinsni tahlil qilish psixologlar va sotsiologlarning tadqiqotlari, madaniy va tarixiy hodisalarni tahlil qilish ob’ekti sifatida koʻrib chiqilishi mumkin. Gender tadqiqotlari koʻpincha jinsiy aloqa bilan birga oʻrganiladi. Ushbu fanlar adabiyot, til, geografiya, tarix, siyosatshunoslik, sotsiologiya, antropologiya, kinematografiya, oʻrta asr tadqiqotlari, inson rivojlanishi, huquq, sogʻliqni saqlash va tibbiyot kabi koʻplab sohalarda gender va jinsiy aloqani oʻrganadi. Biroq, bu fanlar baʼzan jinsni qanday va nima uchun oʻrganishga boʻlgan yondashuvlari bilan farq qiladi. Masalan, antropologiya, sotsiologiya va psixologiyada gender koʻpincha amaliyot sifatida oʻrganiladi, madaniyatshunoslikda esa, asosan, jins haqidagi gʻoyalar koʻrib chiqiladi. Gender tadqiqotlari ham mustaqil fan boʻlib, keng doiradagi fanlardan metod va yondashuvlarni oʻz ichiga oladi. Har bir soha „jins“ ni amaliyot sifatida koʻrib chiqdi, baʼzan esa ijro etuvchi deb qabul qilindi. Gender tadqiqotlari quyidagi kichik boʻlimlarga boʻlingan: Gender sotsiologiyasi Gender psixologiyasi Gender geografiyasi Falsafada gender yondashuvi Gender iqtisodiyoti Gender siyosatshunosligi Gender tenglik siyosati Gender kompetensiyasi Gender taʼlimi Gender tilshunosligi Gender antropologiyasi
Osiyodagi gender tushunchasi
Sharqiy Osiyo va Tinch okeanidagi gender bilan bogʻliq baʼzi muammolar juda murakkabroq hamda joylashuv va kontekstiga bogʻliq. Misol uchun, Xitoy, Vyetnam, Tailand, Filippin va Indoneziyada ishchi kuchi ayolni mavqeini belgilaydigan asosiy faktordir. Bu mamlakatlarda „gender muammolari odatda iqtisodiy imkoniyatlarni kengaytirish, bandlik va ish joyidagi muammolar, masalan, norasmiy ishchilar, migratsiya oqimining feminizatsiyasi, mehnat sharoitlari va uzoq muddatli ijtimoiy taʼminot bilan bogʻliq“. Biroq, Papua-Yangi Gvineya, Timor-Sharqiy, Laos, Kambodja kabi iqtisodiy jihatdan barqaror boʻlmagan mamlakatlarda va uzoqroq hududlardagi baʼzi viloyatlarda „ayollar ijtimoiy va maishiy nizolar va tabiiy ofatlar bilan bogʻliq xarajatlarni koʻtarishga moyildirlar“. Rivojlanishning turli bosqichlarida barcha viloyatlarda izchilligicha qolayotgan muammolardan biri shundaki, qaror qabul qilishda ayollarning ovozi zaifligidadir. Buning sabablaridan biri „markazsizlashtirish tendentsiyasining kuchayishi, bu qarorlar qabul qilishni ayollarning ovozi koʻpincha eng zaif boʻladigan darajaga olib keldi-ki, hatto milliy darajada kuchli himoyachi boʻlgan ayollar fuqarolik jamiyati harakati ham biror narsa tashkil etilishi va eshitilishi uchun kurashib kelmoqda“. Sharqiy Osiyo va Tinch okeani mintaqasining ushbu gender muammolarini hal qilishdagi yondashuvi uchta asosiy tamoyilga asoslanadi. Birinchi tamoyil — oʻsish va farovonlikdagi yutuqlarni qoʻllab-quvvatlash va baham koʻrish uchun oʻrta daromadli va rivojlanayotgan oʻrta daromadli mamlakatlar bilan hamkorlik qilish. Ikkinchi tamoyil tinchlik uchun rivojlanish ustunlarini qoʻllab-quvvatlaydi — oʻsishni qayta boshlash va eng kambagʻal va eng zaif hududlarda qashshoqlikni kamaytirishni nazarda tutadi. Yakuniy tamoyil mintaqada genderga mos rivojlanish boʻyicha bilimlarni boshqarish, maʼlumot almashish va tarqatishni boshlash bosqichini taʼminlaydi. Ushbu dasturlar Vetnam, Tailand, Xitoy va Filippinda tashkil etilgan va muvaffaqiyatli ishlamoqda, shuningdek, Laos, Papua-Yangi Gvineya va Timor-Sharqiy mamlakatlarda ham saʼy-harakatlar amalga oshirila boshlandi. Bu ustunlar gender tadqiqotlarini koʻrsatish muhimligi haqida gapiradi.
Çuxanlı (Absheron)
Çuxanlı shuningdek, Chuxonli) — Ozarbayjonning Absheron tumanidagi qishloq.
Drapirovka
Drapirovka - Drapery (fransuzcha draperie va drapage dan) - to'plamlar yoki ko'plab oqlangan burmalar hosil bo'lishi. Drapirovka yumshoq to'lqinlarda yotishi yoki umuman xaotik tarzda joylashishi mumkin.
Drapirovkalarning birinchi va ehtimol eng mohir yaratuvchilari rimliklar va yunonlar bo‘lgan. Drapirovkalar qadimgi kiyimlarda ishlatilgan. Qadimgi rimliklar va yunonlar ularni chiroyli, ingichka siluetni shakllantiradigan kostyumlar yaratish uchun ishlatilgan drapirovka qadimiy kostyumning asosi hisoblangan
Hatto eng sodda qadimgi yunon chitonida ham (ko'ylakning bir turi) drapirovka bo‘lgan: to'rtburchaklar mato parchalari yon tomonlariga tikilgan, yelkalariga qisqichlar bilan kesilgan va kamar qilib yasalgan. Ushbu oddiy manipulyatsiyalar orqali mato tabiiy ravishda elkama-kamar, bel va sonlarga o'ralgan.
Drapirovka kiyimdagi modellashtirish elementi sifatida, raqamning barcha afzalliklarini uyg'un tarzda ta'kidlaydi va uning kamchiliklarini juda nozik tarzda yashiradi. Sehrli tayoq singari, drapirovka har qanday matoni jonlantirishi, eng oddiy siluetni o'zgartirishi mumkin.
Salname
Salname (shuningdek, nevsal deb ham ataladi) 19-asrda Usmonlilar imperiyasining rasmiy yilnomasi edi.
Heredity (film)
Heredity (Irsiyat) — 1912-yilda D.W. Griffit tomonidan suratga olingan AQSh filmi.
Salname
Etimologiya
Salnoma forscha "yil" va "harf" nomidan kelib chiqqan.
Tarix
Birinchi salnoma 1847-yilda nashr etilgan. Ahmad Vefik Posho, Ahmad Jevdet Posho va Hayrulloh tomonidan tayyorlangan. Unga taniqli islohotchi, buyuk vazir Mustafo Reshit Posho homiylik qilgan.