cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aerolotsiya
Aerolotsiya (aero… va gollandcha loodsen — kemani olib yurish) — havo yoʻlining mukammal tafsiloti (xaritasi). Shturmanning, shturmansiz uchish apparatlarida esa uchuvchining xatarsiz va adashmay uchishini taʼminlash uchun tuziladi. A. havo yoʻlining iqlim va tabiiygeografik tafsilotini, samolyotdan koʻrinadigan moʻljallarning tafsilotini, aerodrom, qoʻnish maydonlari va meteorologik stansiyalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi.
Urbe
Urbe Italiyaning Liguria mintaqasida joylashgan kommunadir. Savona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 31 km2. 818 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Andrey Kanchelskis
Andrey Antanasovich Kanchelskis (Андрій Антанасович Канчельскіс Andrey Kanchelskis); Андрей Антанасович Канчельскис; 1969-yil 23-yanvarda tugʻilgan) — professional futbol menejeri va sobiq futbolchi. U yaqinda Oʻzbekiston Superligasida Namanganning „Navbahor“ klubini boshqargan. Futbolchilik faoliyati davomida u ikki marta Angliya Premyer-ligasi va ikki marta Shotlandiya Premer ligasida gʻolib chiqdi.
Kanchelskis oʻz faoliyatini 1986-yilda oʻzining tugʻilgan shahri „Zirka Kropyvnitskiy“ jamoasida boshlagan, soʻng SSSR Oliy Ligasi da Kiev „Dinamo“ siga, keyinroq esa raqibi „Shaxtyor“ga oʻtgan. Keyin u chet elga koʻchib oʻtdi va Angliyaning „Manchester United F.C.“ klubi bilan shartnoma imzoladi va u erda jamoaga 26 yil ichida birinchi liga chempionligini qoʻlga kiritishiga yordam berdi. U 1995-yilda „Everton F.C.“ga koʻchib oʻtgan va u erda 18 oy oʻtkazgan, soʻngra asli sovet futbolchisi uchun rekord pul evaziga Italiya ning „Fiorentina“ klubiga oʻtgan. Italiyada jarohat olganidan soʻng, Kanchelskis Shotlandiya ning „Reynjers“ klubiga koʻchib oʻtdi va u erda oʻzining birinchi mavsumida ichki trebl yutib oldi. Faoliyatida pasayish boshlangandan soʻng, uning faoliyati tez-tez klub almashtirishga aylandi, avval Angliyaning „Manchester City“ va "Sautgempton" va Saudiyaning „Al Hilol“ klubida oʻynadi, soʻngra Rossiyada „Saturn Ramenskoye“ va 2007-yil „Krilya Sovetov“ jamoalarida oʻynadi va u erda nafaqaga chiqishdan oldin soʻnggi oʻyinlarini oʻtkazdi. Kanchelskis Manchester, Mersisayd va Glazgo derbilarining har birida gol urgan yagona futbolchi.
Boykandiy
BOYKANDIY, Ahmad ibn Ali as-Sulaymoniy al-Boykandiy. 923-1014-yillarda yashab oʻtgan -muhaddis. Poykend (Boykend) shahrida tug‘ilgan. Iroq, Suriya va Misr shaharlari bo‘ylab ko‘p syohatlar qilgan va ko‘plab hadislar to‘plagan. Vataniga qaytib kelgach, har haftada bittadan hadis to‘plami yozib, juma kunlari uni Buxoroga olib borgan va shahar jome masjidida uni juma namoziga kelgan xalq o‘rtasida o‘qib bergan. Boykandiy jami 400 dan ortiq katta va kichik asarlar yozgan.
Andrey Kanchelskis
Futbolchilik faoliyatini tugatgandan soʻng, Kanchelskis 2008-yilda „Nosta Novotroitsk“ bosh direktori boʻldi, 2010-yilda klub boshqaruviga oʻtdi, „Torpedo-ZIL Moskva“ va Rossiyaning „Ufa“ klublarini, keyin esa 2014-yilda Latviyaning „Yurmala“ jamoasini uch oy davomida boshqardi. 2016-yilda Kanchelskis Moskvaning "Solyaris " jamoasi boshqaruviga qaytdi va 2018-2020-yillar oralig‘ida Namanganning „Navbahor“ klubini ikki marta boshqargan.
Boykandiy
Adabiyotlar
ISLOM ENSIKLOPEDIYASI © „Oʻzbekiston milliy entsiklopediyasi“ Davlat ilmiy nashriyoti, 2004
Aerologiya stansiyasi
Aerologiya stansiyasi — shamol, temperatura, bosim va namlikni muntazam 846kuzatib boruvchi stansiya. Aerologiya stansiyasida Yer ustidagi meteorologik kuzatishlar va aerologik oʻlchash natijalari tegishli tashkilotlarga yuborib turiladi. As. radiozond, aerostat, meteograflar, aerologik teodolit, radioteodolit va radiolokatorlar bilan jihozlanadi. Aerologiya stansiyasi maʼlumotlari aerologiya markazlarida jamlanadi.
Andrey Kanchelskis
Xalqaro miqyosda Kanchelskis uch xil jamoa sharafinini himoya qildi. U birinchi marta 1989-yilda SSSR milliy futbol terma jamoasi uchun oʻynagan va 1991-yilda Sovet Ittifoqi parchalanishidan oldin milliy terma jamoaning soʻnggi golini urgan. 1992-yil davomida u sobiq Sovet respublikalarining qisqacha birlashmasi boʻlgan MDHda oʻynagan va u UEFA Evro-1992 da ishtirok etgan. Musobaqa yakuniga koʻra, u tugʻilib oʻsgan mamlakati Ukraina emas, balki Rossiya vakili boʻlishni tanladi. 1994-yilgi FIFA Jahon chempionati uchun jamoani boykot qilgandan soʻng, u qaytib keldi va Evro-1996 paytida Rossiya uchun oʻynadi va 1998-yilda soʻnggi oʻyinda gʻalaba qozondi. Umuman olganda, Kanchelskis 59 marta maydonga tushib, 7 ta gol urgan. Sovet Ittifoqi U21 terma jamoasidagi yoshlik faoliyatida u 1990-yilda U21 Evropa chempionatida gʻolib chiqdi.
Sovet Ittifoqidagi ilk hayot va martaba
Uning „Dinamo“ safidagi birinchi goli 1988-yilning 4-noyabrida Respublika stadionida Moskvaning „Dinamo“ klubiga qarshi oʻyinda 2:1 hisobida gʻalaba qozongan golni urdi. Oxir-oqibat Kanchelskis oʻyin amaliyoti yoʻqligi sababli „Dinamo“ni tark etishga qaror qildi, bu esa oʻzini juda yaxshi koʻradigan va hurmat qiladigan ustozi Lobanovskiyni xafa qildi. Keyin u 1990-yilda Donetskning „Shaxtyor“ klubiga oʻtdi va u erda uning maoshi haftasiga 700 rublgacha oshirildi.
Manchester Yunayted bilan Angliyaga koʻchib oʻtdi
<div class="quotebox pullquote floatright" style="width:25%; thumb| Kanchelskis 1992-yilda [[Manchester United F.C.|"Manchester Yunayted" da ishlagan]] 1991-yil 26-martda Kanchelskis Manchester Yunayted bilan 650 000 funt sterlinglik shartnoma imzoladi va „Yunayted“ bosh murabbiyi Aleks Fergyuson buni „Oʻzini oqlaydigan investitsiya“ deb taʼrifladi. Fergyuson Kanchelskisni norvegiyalik agent Rune Hauge tomonidan yuborilgan VHS tasmasi orqali kashf etgan va Sovet Ittifoqining Shotlandiyaga qarshi oʻyinida shaxsan uni skaut sifatida kuztishga muvaffaq boʻlgan edi. Oʻshanda Kanchelskis ingliz futbolida kamdan-kam uchraydigan narsa edi, u Britaniya orollaridan tashqarida boʻlgan Birinchi divizionning atigi 11 nafar legioner futbolchisidan biri edi.
U 1990-91-yilgi mavsumning soʻnggi liga oʻyinida „Yunayted“ safida debyut qildi, bu oʻyinda „Yunayted“ Selxurst Parkda „Kristal Pelas“ga 3:0 hisobida magʻlub boʻldi, Fergyuson Evropa kubogi gʻoliblari kubogidagi ishtiroki tufayli bir nechta asosiy jamoa oʻyinchilariga dam berdi. „Yunayted“dagi faoliyati davomida u klubda tarjimon sifatida ishlagan Jorj yordamini oldi, u bilan yaqin doʻst boʻldi va keyinchalik birinchi avtobiografiyasini yozishga yordam berdi. Kanchelskis „Yunayted“ tarkibiga kirdi va mavsumni 6-oʻrinda yakunladi, Alex Ferguson esa liga chempionligini qoʻlga kiritish uchun ortib borayotgan bosim ostida edi.
1993-94-yilgi mavsum koʻproq muvaffaqiyat keltirdi, chunki „Yunayted“ Premer-liga chempionligi va Angliya kubogini qoʻlga kiritdi va Kanchelskis „Yunayted“ning birinchi raqamli oʻng qanot yarim himoyachisi edi. 1993-94-yillar Premer-ligadagi jamoa raqamlarining birinchi mavsumi boʻldi va Kanchelskis 14-raqamli futbolka bilan chiqdi. Kanchelskis Liga kubogi finalining soʻnggi daqiqasida ataylab qoʻl bilan oʻynagani uchun maydondan chetlatildi; Din Sonders penaltidan gol urib, „Aston Villa“ga 3:1 hisobida mag‘lub bo‘ldi, bu mag‘lubiyat „Yunayted“ga ichki treblga olib keldi.
Kanchelskis 1994-95-yilgi mavsumda 32 oʻyinda 15 ta gol urib, „Yunayted“ning eng yaxshi toʻpurari boʻlgan, ammo churra tufayli mavsumning soʻnggi bir necha haftasini oʻtkazib yuborgan va shu vaqt ichida „Yunayted“ liga chempionligini „Blekbern“ga topshirgan va Angliya kubogi uchun Everton bilan oʻyinda „Yunayted“da shuningdek, diskvalifikatsiya qilingan Eric Cantona ham yoʻq edi (u yanvar oyi oxirida „Kristal Pelas“ga qarshi oʻyinda tomoshabinga hujum qilganidan keyin sakkiz oyga diskvalifikatsiya qilingan edi), Endi Koul esa Angliya kubogi oʻyinlarida kubok bilan bogʻlangan edi. Uning 1994-1995-yilgi mavsumdagi eng yorqin voqeasi 1994-yil 10-noyabrda, u Manchester derbisida qoʻshnisi „Manchester City“ ustidan oʻz uyida 5:0 hisobida gʻalaba qozongan „Yunayted“uchun xet-trik qayd etganida sodir boʻldi. Shuningdek, u 24-oktyabr kuni Evud Parkda boʻlib oʻtgan muhim oʻyinda „Blekbern Rovers“ ga qarshi oʻyinda ikki marta raqib darvozasini ishgʻol qildi va „Manchester United F.C.“ 4:2 hisobida gʻalaba qozondi. Kanchelskis „Yunayted“ safida 145 marta oʻynagan va toʻrt yil ichida 48 ta gol urgan, biroq u mavsum boshida murabbiy Alex Ferguson bilan kelisha olmadi va murabbiy bilan kelishmovchilikni bartaraf eta olmadi. U 1995-yil iyul oyida transfer roʻyxatiga kiritilgan va ketishi bilan u „Manchester United F.C.“ yarim himoyasining oʻng tomonida Devid Bekxem bilan almashtirilgan.
Yunaytedni tark etib, Everton bilan shartnoma imzoladi
Keyinchalik „Yunayted“ bosh murabbiyi Fergyuson oʻz tarjimai holida unga Kanchelskisning agenti Grigoriy Essaulenko transfer orqali majburlash uchun 40 000 funt sterling taklif qilganini aytdi va bu ayblovlarni rad etdi. 1997-yilda ingliz futbolidagi ehtimoliy transfer qonunbuzarliklari boʻyicha surishtiruv Kanchelskisning transferlari haqida maʼlumot ololmadi, chunki „Shaxtyor“ egasi Axat Bragin portlovchi qurilma bilan oʻldirilgan edi. Keyinroq The Independent nashri 1991-yilda Kanchelskis „Yunayted“ga o‘tganida Bragin 500 ming funt sterlingdan ko‘proq pul o‘g‘irlaganini aniqladi, bu pullar „Manchester Yunayted“ tomonidan Shveytsariyadagi bank hisobiga qo‘yilgan, buni faqat „Shaxtyor“ning boshqa rasmiylari, shu jumladan Ravil Safiullin anglab yetgan. Kanchelskis „Everton“ga oʻtdi. Fergyusonning ayblovlari vaqtida Shotlandiyaning "Reynjers" jamoasi bilan shartnoma imzolagan Kanchelskis har qanday aloqani rad etdi va Essaulenko 1991-yildan beri uning agenti boʻlmaganini aytdi
Transferning kechikishi sababli „Blekbern“ga qarshi „Charity Shield“ga qarshi oʻyinni oʻtkazib yuborgan. U „Sautgempton“ga qarshi oʻyinda debyut qildi va „Everton“ 2:0 hisobida gʻalaba qozondi, bu mavsumdagi ilk gʻalabasi. „Manchester United F.C.“ga qarshi birinchi oʻyinida, „Everton“ga qoʻshilganidan beri, sentyabr oyi boshida, Kanchelskis oʻyin boshida Sharpning kech zarbasidan keyin yelkasidan jarohat oldi va 14 daqiqadan soʻng 3:2 hisobida magʻlubiyatga uchraganidan keyin almashtirildi. U bir oy o‘tib Bolton Uonderersga qarshi maydonga qaytdi va 1:1 hisobidagi durang o‘yinda gol urish uchun ikkita imkoniyatni boy berdi. U „Everton“ tarafdorlari orasida tezda kult maqomiga ega boʻldi, ayniqsa Mersisaydlik raqibi "Liverpul"ga „Enfild“da urgan ikkita golidan soʻng, klub uchun birinchi boʻlib 2:1 hisobida gʻalaba qozondi, bu „Everton“ning 1986-yildan beri stadiondagi ilk gʻalabasi Bir hafta oʻtgach, u „Sheffild Uensdey“ bilan 2:2 hisobida durang oʻynab, „Everton“ning birinchi boʻlimda jarohat olgan dastlabki uch daqiqasida gol urib, Daniel Amokachiga tenglashtirgan golga assistentlik qildi.
Klubdagi birinchi mavsumida u 16 ta gol urdi, shu jumladan soʻnggi 10 oʻyinda 10 ta gol urdi. Bu mavsumda ajoyib oʻyin koʻrsatdi va bu uni mamlakatdagi eng yaxshi oʻng qanot yarim himoyachisiga aylantirdi; Uning 16 ta goli 20 yil davomida Romelu Lukaku 2016-yilda rekordni yangilagunicha Toni Kotti bilan birgalikda Premer-ligada „Everton“ning gol urish boʻyicha qoʻshma rekordi boʻldi. 1996-yil 24-fevralda Kanchelskis „Nottingem Forest“ga qarshi o‘yinda (3:0) hisobni ochdi, bu esa ularni avgust oyidan beri birinchi marta 7-o‘ringa olib chiqdi va UEFA kubogi saralash imkoniyatlarini oshirdi. 16-aprel kuni u yana „Liverpul“ darvozasini ishgʻol qildi, bu safar 1:1 hisobida durang oʻynadi, bu esa „Everton“ning Evropaga yoʻllanma olish istiqboliga toʻsqinlik qildi. U ingliz futbolidagi ikkinchi xet-trikini 27-aprel kuni Sheffild Uensdeyda boʻlib oʻtgan 5:2 hisobida gʻalaba qozondi. Bu „Everton“ning ikki yildan ortiq vaqt davomida istalgan musobaqada xet-trik qayd etgan birinchi futbolchisi edi. „Everton“ yakunda UEFA Kubogini oʻtkazib yubordi, natijalar mavsumning soʻnggi dam olish kunlarida oʻzgacha boʻlmadi.
1998-yil yanvar oyining oxirida Kanchelskis Italiyaning „Fiorentina“ klubidan 6 million funt sterlinglik taklif oldi va „Fiorentina“ direktori Lusiano Luna shaxsiy shartlar toʻrt yillik shartnoma boʻyicha kelishib olinganini daʼvo qildi.
Fiorentina bilan jarohatlar yomonlashdi
Kanchelskis Fiorentina bilan 16 milliard lira evaziga 3 yillik shartnoma imzoladi va 4 yillik shartnoma imzoladi. Transfer narxi rossiyalik futbolchi uchun eng qimmat edi va oʻsha paytda jahon futbolidagi eng qimmat transferlardan biri boʻlgan. „Fiorentina“ning 1500 nafar muxlisi Kanchelskisning birinchi mashgʻulotini tomosha qilish uchun tashrif buyurishdi va u tibbiy koʻrikdan oʻtgan boʻlsa-da, Kanchelskisning birinchi oʻyini toʻpigʻidan olgan jarohati tufayli kechiktirildi, Menejer Klaudio Raneri Kanchelskisni „oʻyinning eng yaxshisi“ deb eʼlon qildi. Klub egasi Vittorio Chekki Gorining aytishicha, „Fiorentina“ "Milan", Ispaniyaning „Real“ klubi va Gollandiyaning „Ayaks“ klubini magʻlub etib, Kanchelskisni qoʻlga kiritgan. Yangi jamoadoshlari Luís Airton Oliveyra, Stefan Shvarts, Pasquale Padalino va Anselmo Robbiati Kanchelskisning kelganidan xursand ekanliklarini aytib, kelishi jamoa uchun ham, futbolchi uchun ham muvaffaqiyatli boʻlishini bashorat qilishdi.
32-raqamli libosda u 16-fevral kuni Hellas Veronaga qarshi o‘yinda debyut qildi, 2:1 hisobida mag‘lubiyatga uchradi. Chekki Gorining taʼkidlashicha, Kanchelskis transfer narxi tufayli raqib futbolchisi tomonidan ataylab nishonga olingan. Kanchelskisning dastlabki oʻyinlari Italiyaning la Repubblica gazetasi tomonidan tanqid qilindi, birinchi beshta oʻyinda gol urmadi va darvozaga faqat bitta zarba berdi. „Roma“ himoyachisi Vensan Kandelaning qiyin kurashi 1996-97-yilgi mavsumni muddatidan oldin tugatdi, oʻsha paytda u toʻqqizta oʻyinda gol ura olmadi. U 1997-1998-yilgi mavsumda futbolka raqamini 17 ga oʻzgartirdi va A Seriyaning dastlabki ikki oʻyinida formasi yaxshilandi, shu jumladan Bari darvozasiga birinchi golini urdi. Yozda Raneri Kanchelskisning qobiliyatiga ishongan Alberto Malesani almashtirilgan edi. Biroq, u "Internasionale" himoyachisi Taribo Westning qattiq zarbasidan soʻng toʻpigʻidan jarohat oldi va faqat sariq kartochka bilan jazolandi. 1998-yilda Italiyaga qarshi Moskvada bo‘lib o‘tgan FIFA Jahon chempionati saralash o‘yinida 40 kundan so‘ng safga qaytganida, u Janluka Pagliuka bilan to‘qnashib ketgan va tizzasida singan, Italiya kubogi o‘yinida yanvar oyining oxirigacha safdan chiqqan.
Mavsum oxiriga kelib u barcha musobaqalarda 19 ta o‘yinda maydonga tushib, ikkita gol urdi, ikkinchisi esa mavsumning so‘nggi kunida, „Milan“ga qarshi o‘yinda (2:0) qayd etildi. Mavsum oxirida Malesani oʻrnini Jovanni Trapattoni egalladi, u Kanchelskisni rejalarining bir qismi sifatida koʻrmagan. 2019-yilda soʻzga chiqib, oʻsha paytda Kanchelskisni sotib olishni jamoaning „gilosi“ deb taʼriflagan Chekki Gori Kanchelskisning Italiyada muvaffaqiyat qozona olmasligi „muqarrar“ ekanligini aytdi. raqib futbolchilari tomonidan nishonga olingan.
Britaniyaga qaytish
Italiyada taʼsir oʻtkazish uchun kurashganidan soʻng, unga ketishga ruxsat berildi va Shotlandiya Premer-ligasi jamoasi "Reynjers" bilan shartnoma imzoladi va 5,5 million funt sterling miqdorida milliy rekordni qoʻlga kiritdi, bu klubning yozgi xarajatlarining bir qismi boʻlgan murabbiy Dik Advokat tomonidan 25 million funt sterling. Uning birinchi goli „Reynjers“ uchun UEFA kubogi saralashining ikkinchi bosqichida Gretsiyaning PAOK jamoasiga qarshi birinchi oʻyinda kiritildi. 1999-yil 25-aprelda Kanchelskis „Reynjers“ning " Aberdin "ga qarshi o‘yinda (3:1) ikkinchi golini kiritib, chempionatning uch ochkosi orasiga kirib oldi. Reynjers liganing ichki treblini, Shotlandiya kubogini va Shotlandiya liga kubogini qoʻlga kiritdi, Kanchelskis zaxiradan maydonga tushdi. „Seltik“ga qarshi mavsumning birinchi oʻyinida Kanchelskisning qoʻli singan edi. Klubdagi ikkinchi mavsumida u jamoadan chetlatildi, ammo yangi yilda oʻz oʻrnini tikladi va oxir-oqibat 2000-yilgi Shotlandiya kubogi finalida gʻalaba qozondi, u sotilishi mumkinligi haqidagi xabarlar orasida.
Tunjë
Tunjë — Albaniyaning markaziy qismidagi Elbasan okrugida joylashgan qishloq va sobiq munisipalitet. 2015-yilda mahalliy hokimiyat islohotida u Gramsh munitsipalitetining boʻlinmasiga aylandi. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda aholi soni 1393 kishi edi. Munitsipal birlik Tunje, Tunje e Re, Duzhe, Jance Qender, Yans Mal, Prrenjas, Irmenj, Plepas, Katerlis, Oban, Sarasel va Lubinje qishloqlaridan iborat.
Andrey Kanchelskis
Britaniyaga qaytish
Yozda u Ispaniyaning „Barselona“ klubining transfer maqsadi boʻlib, Luish Figuning oʻrnini egallashni xohlardi, "Manchester Siti" bosh murabbiyi Jo Royl esa Kanchelskis bilan yana birlashishga qiziqayotganini eʼlon qildi , ammo oxir-oqibat u oʻzini tanladi. „Reynjers“ bilan qolib, u klub bilan „ajoyib vaqt“ oʻtkazayotganini aytdi. Uning Advokaat bilan munosabatlari oxir-oqibat buzildi va jamoadoshi Fernando Riksen bilan mashgʻulot oʻtkazgandan soʻng, undan keyin Reynjersning 21 yoshgacha boʻlgan jamoasi uchun oʻyinda oʻynashdan bosh tortdi, u maqsad sifatida paydo boʻldi. Bredford Siti va Manchester Siti uchun 2001-yil yanvarida U Manchesterga qaytishni tanladi va debyutini 31-yanvarda oʻtkazdi va ligada "Liverpul" bilan 1:1 hisobida durang oʻynagan Endi Morrisonning oʻrniga yarimta oʻyinda maydonga tushdi. U „Siti“ safida 11 oʻyin oʻtkazgan va Angliya kubogida „Liverpool F.C.“ga 4:2 hisobida magʻlub boʻlgan oʻyinda bitta gol urgan. „Yunayted“da muvaffaqiyatli oʻtkazganiga qaramay, Kanchelskisning aytishicha, klublar tarafdorlari unga doimiy ravishda azaliy raqiblari safida 11 ta oʻyin oʻtkazganini eslatib turishadi.
„Reynjers“ga qaytgach, u qaytib kelganidan xursand ekanligini aytdi va jamoa uchun bor kuchini berishga vaʼda berdi, lekin oʻyinga oz vaqt ajratdi va Rassel Latapidan ortda qolib, kelajagini oʻylay boshladi. Shartnoma muddati tugaganidan soʻng „Reynjers“dan ozod boʻlgach, Sautgempton bilan sudga chiqdi; menejer Gordon Strachanning aytishicha, Kanchelskis unga shaxsan qoʻngʻiroq qilib, klub bilan mashgʻulot oʻtkazishga ruxsat soʻragan. Muvaffaqiyatli sinovdan soʻng, Kanchelskis 30 avgust kuni Sautgempton bilan shartnoma imzoladi va shartnoma mavsum oxirigacha amal qiladi. Strachan Kanchelskisni „klubi boʻlmagani uchun juda yaxshi futbolchi“ deb taʼrifladi va „Avliyolar“ futbolchilari undan „koʻp narsa oʻrganishayotganini“ aytdi. U sobiq jamoasi „Everton“ga qarshi oʻyinda debyut qildi va yakunda 1:0 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda ikkinchi boʻlimda almashtirildi. Yana bir marta maydonga tushganidan soʻng, Sautgempton uni 2003-yil fevral oyida shartnomasidan muddatidan oldin ozod qildi va u Saudiya Arabistonining „Al Hilol“ jamoasiga qoʻshildi, toʻrt oylik shartnoma imzoladi, Sheffild Uensdeyga koʻchib oʻtish imkoniyatini rad etdi. qarz. Kanchelskis „Sautgempton“dagi faoliyati davomida klub afsonasi Mett Le Tisye ilgari kiygan 7-raqamli koʻylakni kiygan va 2021-yilda The Athletic nashriga bergan intervyusida uning koʻylagidagi raqamni kiyishda muammo boʻlmaganini aytdi. klubda muvaffaqiyat qozona olmagani uchun „yomon qaror“ edi.
Keyinchalik martaba va pensiya
Uning „Al-Hilol“ bilan oʻtkazgan vaqtini tizzasidan olgan jarohati va u jamoadoshlarida mahoratli boʻlsa-da, oʻyin va mashgʻulotlarda ishtiyoq va ishtiyoq etishmayotganini aytdi. Kanchelskis 2003-yilning may oyida klubdagi soʻnggi oʻyinini oʻtkazdi va iyul oyida u Angliyada, Sasseksdagi uyiga yaqin joylashgan Brighton &amp; Hove Albion klubida mashgʻulotlarni boshladi. Keyinchalik u Saudiya Arabistonini Ar- Riyoddagi portlashlar tufayli tark etishga qaror qilganini maʼlum qildi. Yaponiyadagi jamoalarning takliflari va „Al-Hilol“ga qaytish imkoniyati tufayli „Brayton“ bosh murabbiyi Stiv Koppell Kanchelskis bilan klub bilan shartnoma imzolash uchun muzokaralarni boshladi va Brightondan bir oylik mashg‘ulotdan so‘ng unga uch oylik shartnoma taklif qilishdi, lekin u shaxsiy shartlarini kelisha olmadi bekor qilindi. Koppell Kanchelskisning klub bilan mashgʻulot oʻtkazishidan xursand boʻlib, shunday dedi: „U toʻpga tushganida, uning yaxshi oʻyinchi ekanligini koʻrish mumkin. U u erda boʻlgan, buni eng yuqori sahnada oʻynagan… u shunchaki yuqori sifatli oʻyinchi va u yaxshi yigitga oʻxshaydi“.
2003-yil dekabr oyida Kanchelskis Rossiyaning Sport Express nashriga Rossiya Premer-ligasi jamoasi Dinamo Moskvaning shartnoma taklifi haqida gapirdi. 2004-yilning yanvarida u klub bilan sinov muddatidan soʻng „Dinamo“ bilan bir yillik shartnoma imzoladi. „Komsomolskaya pravda“ga bergan intervyusida Kanchelskis „Dinamo“ bilan shartnoma imzolash uchun Qatar va Saudiya Arabistonidan kelgan katta pul takliflarini rad etganini aytdi. 2004-yilgi mavsum arafasida „intizomiy qoidabuzarlik“ uchun ishdan boʻshatilgan „Dinamo“da qisqa umr koʻrdi, murabbiy Yaroslav Xrebik esa „professionallik etishmasligi“ sabab. Kanchleskis mast holda mashgʻulot oʻtkazganligi haqidagi daʼvolarni rad etdi va nizolarni hal qilish palatasiga noqonuniy tugatish toʻgʻrisida ariza berdi. Dekabr oyida sud Kanchelskis foydasiga qaror chiqardi; u ishdan boʻshatishga qarshi „pul uchun emas, balki obroʻsi uchun“ kurashganini aytgan boʻlsa-da, unga 8-fevraldan 15-dekabrgacha boʻlgan ish haqiga tenglashtirilgan tovon puli tayinlangan.
„Dinamo“ dan ozod boʻlganidan soʻng, u Saturnda sobiq xalqaro jamoadoshi Viktor Onopko bilan mashgʻulot oʻtkazdi. May oyining oxirida Saturn menejeri Boris Ignatyev Kanchelskisning klub bilan shartnoma imzolashi mumkinligini tasdiqladi va iyun oyida Kanchelskis Saturn bilan olti oylik shartnoma imzoladi va yana bir yil mumkin. Rasmiy debyutidan oldin u Qozonning „Rubin“ jamoasiga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida ishtirok etdi. Uning Saturn uchun debyuti yana bir oy boʻlmaydi, u chempionatning 14-turida Permning „Amkar“ klubiga qarshi 1:1 hisobida durang oʻynadi. Uning klubdagi dastlabki ikkita goli Vladikavkazning Alaniya klubiga qarshi oʻyinda (5:1) kiritilgan. Saturn bilan yana bir yil va Krylia Sovetov bilan qisqa afsundan soʻng, u 2007-yilning fevralida nafaqaga chiqdi va „siz toʻgʻri vaqtda ketishingiz kerak“ dedi. U 2006-yil 6-may kuni Tom Tomskga qarshi o‘yinda 2:1 hisobida g‘alaba qozongan „Krilya Sovetov“ darvozasiga bitta gol urdi U oʻzining soʻnggi raqobatbardosh oʻyinini 25-noyabr kuni oʻtkazdi.
Rossiya
Sovet Ittifoqi parchalanganidan soʻng, FIFA tomonidan SSSRning rasmiy vorisi deb hisoblangan Kanchelskis Rossiya vakili boʻlishni tanladi. Muvofiq boʻlsa-da, u Litva uchun oʻynash imkoniyatidan darhol voz kechdi, Ukraina esa Evro-1996gacha boʻlgan turnirda qatnasha olmagani uchun uni rad etdi. 2005-yilda Ukrainadan ko‘ra Rossiya vakili bo‘lishni tanlagani haqida gapirarkan, Kanchelskis xalqaro futbol o‘ynash uchun bir necha yil kutish g‘oyasini „yo‘l qo‘yib bo‘lmaydigan hashamat“ deb taʼriflagan va tanlaganidan afsuslanmasligini aytgan.
1994-yilgi futbol boʻyicha jahon chempionati saralashida kurash olib borgan Rossiya Gretsiyaga magʻlub boʻldi va oʻyindan soʻng Afinada oʻynamagan boʻlsa-da, Kanchelskis oʻn toʻrt futbolchidan biri boʻlib, Shamil Tarpishchevga yuborilgan xatga imzo chekib, uni chetlatishni talab qildi. Murabbiy Pavel Sadirin uning oʻrniga Anatoliy Byshovets tayinlandi. Kanchelskis Sadirin bilan davom etayotgan oʻyinchi bahsi doirasida Rossiya terma jamoasiga Jahon chempionatiga chaqirilishdan bosh tortgan besh futbolchidan biri edi.
Oʻyin uslubi
Kanchelskis, odatda, butun faoliyati davomida oʻng qanot yarim himoyachisi sifatida oʻynadi, u erda u oʻzining ish tezligi, tezligi, portlovchi tezlashishi, masofadan kuchli zarbasi va maqsadni koʻzlashi bilan mashhur edi; ammo, u havoda ayniqsa kuchli emas edi. Qolaversa, u himoyachilarga yugurish, raqibni bosim ostida qoldirish va toʻp bilan dribling paytida jamoadoshlariga boʻsh joy yaratish qobiliyatiga ega edi. Futbolchilik mahoratidan tashqari, tajovuzkor oʻyin uslubiga qaramay, professionalligi bilan ham ajralib turardi.
Futbolchilikdan soʻng faoliyati
2007-yil fevral oyida futbolchi sifatida faoliyatini yakunlaganidan koʻp oʻtmay, Kanchelskis klub infratuzilmasini yaxshilashni maqsad qilgan. Birinchi divizion FC Nosta Novotroitsk jamoasining sport direktori boʻldi. 2009-yil avgust oyida u Moskvaning Torpedo-ZIL Ikkinchi divizion jamoasida birinchi marta murabbiy boʻlish masalasini muhokama qildi, ammo sentyabr oyida u Nostada qolishini eʼlon qildi. Noyabr oyida Kanchelskis Nostadagi rolidan voz kechdi va Torpedo-ZIL bilan yana muzokaralarga kirishdi. 2010-yilgi mavsumda koʻtarila olmagan Kanchelskis klubni oʻyinchilarga sarflamaganlikda aybladi va 300 000 rubl sarflanganini „bemaʼnilik“ deb taʼrifladi va oʻz vazifasidan isteʼfoga chiqish niyatini eʼlon qildi.
2010-yil 23-dekabrda u yangi tashkil etilgan FC Ufa futbol klubining birinchi menejeri etib tayinlandi va futbol milliy ligasiga koʻtarilish klubning maqsadi ekanligini aytdi. Klub tarixidagi ilk o‘yin 2011-yil 20-aprelda bo‘lib o‘tdi, „Ufa“ Rossiya kubogi doirasida „ Sizran-2003“ga qarshi o‘ynadi va o‘yin 0:0 hisobida yakunlangan bo‘lsa-da, keyingi penaltilar seriyasida „Ufa“ 1:0 hisobida mag‘lub bo‘ldi. Ikkinchi divizionda ishtirok etayotgan klub oʻzining birinchi liga mavsumini 24-aprelda boshladi, Kanchelskis jamoasini tarixdagi ilk gʻalabasiga, Tyumenga qarshi 3:1 hisobidagi gʻalabaga olib keldi, hujumchi Konstantin Ionov esa uchta golni ham kiritdi. 2012-yilning may oyida Kanchelskis Ufani tark etgani eʼlon qilindi, klub liga peshqadami Nijnekamsk „Nefteximik“idan besh ochko ortda qolgan va mavsumning uchta oʻyini qolgan.
2012-yil iyun oyida Kanchelskis Nijniy Novgorodning Volga jamoasi murabbiylar shtabiga qoʻshildi, u erda 2013 yil iyun oyida ketishdan oldin bir yil ishladi. Ketgach, u „Volga“ bilan „yaxshi tajriba“ oʻtkazganini aytdi va klub bilan oʻtkazgan yilidan mamnun boʻlib ketdi. 2014-yil 31-avgustda Kanchelskis Latviya oliy ligasi „Yurmala“ klubini boshqardi. U 28 oʻyinda 8 ochko jamgʻargan va ularni turnir jadvalida soʻnggi oʻrinda qoldirgan bolgariyalik murabbiy Gosho Petkovning oʻrnini bosdi, ammo Kanchelskis quyi ligaga tushib qola olmadi. Uning Yurmaladagi faoliyati davomida oʻyinchilar jamoasi aʼzolari maydondagi yomon natijalar tufayli muntazam ravishda maosh toʻlamagan. Kanchelskis uning ketishini 2015-yilning yanvarida tasdiqladi. 2016-yil yanvar oyida Kanchelskis avvalgi murabbiy Sergey Shustikov vafotidan soʻng uchinchi darajali „Solyaris Moskva“ jamoasining yangi bosh murabbiyi etib tayinlandi. U 26-aprel kuni ligada ikkinchi oʻrindagi jamoa bilan ishdan boʻshatildi.
2018-yilning 9-oktyabr kuni Kanchelskis O‘zbekiston Superligasi Namanganning „Navbahor“ jamoasiga Ilhom Mo‘minjonov o‘rniga bosh murabbiy etib tayinlangan edi. U 2018-yilgi mavsum oxirigacha shartnoma imzoladi va rossiyalik tajribali murabbiy Aleksey Belenkovni yordamchi qilib oldi. U bosh murabbiyligidagi ilk oʻyinida gʻalaba qozondi, yarim himoyachi Azizbek Turgʻunboev „Buxoro“ga qarshi oʻyinda (1:0) yagona gol muallifi boʻldi. „Navbahor“ 21-noyabr kuni „Bunyodkor“ ustidan 1:0 hisobida g‘alaba qozonib, chempionatda uchinchi o‘rinni egalladi. 2019-yil iyun oyida Kanchelskis qoniqarsiz natijalar tufayli 12 o‘yindan 18 ochko jamg‘arib, ligada 4-o‘rinda turgan jamoani tark etdi. Biroq avgust oyida u Deyan Dyurdjevich o‘rniga „Navbahor“ga yana bosh murabbiy etib tayinlandi va 3 yillik shartnoma imzoladi. 2020-yil avgust oyida Kanchelskis COVID-19 uchun ijobiy sinovdan o‘tganini tasdiqladi; Navbahor va Kanchelskis jamoa aʼzolari ham virus yuqtirgani uchun futbol rahbariyatidan ligani keyinga qoldirishni soʻrashdi, ammo rad javobi berildi. U 21-sentyabrda kasalxonadan chiqdi va keyingi haftada u hali ham sekin tuzalib ketayotganini aytdi. 2020-yil oktyabr oyida jamoa 18 oʻyindan soʻng ligada 7-oʻrinda
Kanchelskis toʻrt oy davomida maosh olmagani uchun ikkinchi marta „Navbahor“ni tark etdi va FIFAga ariza topshirdi. 2021-yil avgust oyida FIFA Kanchelskis foydasiga qaror chiqardi va „Navbahor“ga 1,6 million dollar va foizlar toʻlashni buyurdi. Noyabr oyida toʻrtta niqobli odam kafeda Kanchelskisning oldiga kelib, 80 ming dollar toʻlamasa, uni mayib qilib qoʻyish bilan tahdid qilgan. „Navbahor“ o‘z bayonotida ularga qo‘yilgan ayblovlar „o‘ylab topilgan, provokatsion va haqoratomuz“ ekanligi haqida bayonot berdi.
Shaxsiy hayot
Kanchelskisning Andrey ismli oʻgʻli bor, u „Everton“ tarafdori, chunki „Everton“ muxlislari otasining klubdagi qisqa vaqtini eslab qolishgan. 1993-yilda Kanchelskisning rafiqasi Inna birinchi homiladorligida homilador boʻldi.
Yutuqlar
Sovet Ittifoqi U21
Individual
Dahlem (bei Bitburg)
Dahlem  Germaniyaning Rheinland-Pfalz yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Bitburg-Prüm tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 4,28 km2. 241 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Dahlemning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Aeromayoq
Aeromayoq — kechasi va tuman vaqtida samolyotlarga moʻljal beradigan, kuchli yorugʻlik manbalari bilan taʼminlangan qurilma; inshoot.
Sachse (Texas)
Sachse AQShning Texas shtatida joylashgan shahardir. Dallas, Collin County, Texas|Collin okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
20329 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 25,6 km2. Shundan 25,2 km2 quruqlik, 0,4 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 167 m balandlikda joylashgan.
Burgsalach
Burgsalach Germaniyaning Bavariya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Weißenburg-Gunzenhausen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 19,31 km2. Aholisi — 1163 kishi (2010).
Rabodanges
Rabodanges Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Orne departamenti Argentan tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
167 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,3 km2.
NGC 335
Ushbu obyektni Francis Leavenworth 1885-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Vyetnamda axborot xavfsizligi xodimlarini tayyorlaydigan asosiy universitetlar ro'yxati
Axborot xavfsizligini taʼminlashning asosiy maqsadi maʼlumotlarning maxfiyligi, yaxlitligi va ishonchliligini toʻliq kafolatlaydigan darajada qayta ishlash, saqlash va almashishni tashkil etishdan iborat favfsizlik xizmati hisoblanadi. Vyetnam hukumatining 2020-yilgacha axborot xavfsizligi uchun kadrlar tayyorlash va rivojlantirish loyihasi axborot xavfsizligi boʻyicha asosiy tayyorgarlikka ega boʻlgan quyidagi muassasalarda kadrlar tayyorlash vazifasini oʻz oldiga qoʻyadi:
Maqsadi
„2020-yilgacha axborot xavfsizligi uchun kadrlar tayyorlash va rivojlantirish“ loyihasining 4 ta aniq maqsadi:
Qoʻllab-quvvatlanadigan kontent
Maqsadga erishish uchun davlat byudjetidan qoʻllab-quvvatlanadigan 7 ta loyiha taklif etiladi, jumladan:
Umid jamgʻarmasi
"Umid" jamgʻarmasi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tashabbusi bilan O‘zbekiston fuqarolarining xorijda taʼlim olishini tashkil etish maqsadida tashkil etilgan. Birinchi talabalar 1997-yilda oʻqishga yuborilgan. Talabalar dunyoning boshqa mamlakatlarida, jumladan Shimoliy Koreya, Yaponiya va Germaniyada ham tahsil olishgan. Talabalarning minimal soni Fransiya va Italiyada oʻqitilgan.
Jamgʻarmani moliyalashtirish bilan bogʻliq muammolar 1998-yilda, baʼzi talabalar uchun stipendiyalar kechiktirilganda paydo boʻla boshlagan. Shundan soʻng, baʼzi talabalar oʻqish uchun toʻlovni oxirigacha toʻlash imkonisiz uylariga qaytarildi. Moliyaviy nochorlikning ochiq tan olinishiga yoʻl qoʻymaslik maqsadida „Umid“ jamgʻarmasi sobiq „Ustoz“ jamgʻarmasi bilan yangi „Isteʼdod“ jamgʻarmasiga birlashtirildi.
Jamgʻarma talabalarning chet tillarini bilishiga ijobiy taʼsir koʻrsatdi. Baʼzi talabalar qaytib kelmaslikni tanladilar va chet elda ish topdilar. Qaytganlar turli vazirliklar, idoralar, korxonalar, taʼlim muassasalari, firmalar, auditorlik kompaniyalari, xalqaro loyihalar va hokazolarda ishlagan. Ular orasida yuqori darajadagi rahbarlar ham bor.
Talabalarning aksariyati „Oʻzavtoprom“, „Paxtabank“ kabi tashkilotlar, turli hokimliklar va ilmiy muassasalarga yuborilgan.
„Isteʼdod“ jamgʻarmasi tomonidan sobiq bitiruvchilar uchun muntazam ravishda ilmiy-amaliy anjumanlar oʻtkazib kelinmoqda. Talabalarning ishlari bir necha turkum toʻplamlarda nashr etilgan.
Yetakchilardan biri Botir Ubaydullayev keng shuhrat qozondi.
Umidchilarni tanlashda asosiy mezonlardan biri nomzodning maʼnaviyati boʻlib, bu Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat arboblaridan iborat hay’at tomonidan 50 balli tizimda baholangan. Shuningdek oʻqitiladigan fanni va chet tilini bilish ham muhim edi. Shu bilan birga, ular test va suhbatlar orqali sinovdan oʻtkazilgan. Jarayon uzoq davom etgan, lekin koʻpchilik talabalar uchun bu ogʻir emas edi.
Asosiy shart — maxsus komissiya yuboradigan joyda besh yil davomida ishlashga kelishib olish edi.
2001-yilning yozidan boshlab Chirchiq tank maktabida oʻquvchilar tayyorlana boshladi. Talabalar turli turdagi oʻqotar qurollardan oʻq uzganlar, zirhli transportda yurishgan, protivogaz kiyishni, jabrlanganlarga birinchi tibbiy yordam koʻrsatishni oʻrganishgan va hokazo.
2020-yilning 3-yanvar kuni Toshkentda sobiq prezidentlik „Umid“ jamgʻarmasi stipendiya dasturlari bitiruvchilarining xalqaro konferensiyasi boʻlib oʻtdi, unda jamgʻarmaning 300 nafar sobiq granti sohibi ishtirok etdi. Aniqlanishicha, anjumanda ishtirok etgan 300 nafar bitiruvchidan 120 nafari xorijda yashab, ishlab kelmoqda.
Zuccarello
Zuccarello Italiyaning Liguria mintaqasida joylashgan kommunadir. Savona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 11 km2. 355 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Cho‘l temirchagi
Qisqacha tavsif
left|thumb|300x300px| Qozog'iston pochta markasida, 2013-yil Bunday hasharotlarning tuxum qo‘ymidigan urg‘ochilari tanasining uzunligi 70-80 mm, tuxum qo‘yuvchilarining uzunligi 30-40 mm. Qanotlari juda qisqa rudimentlarga o‘xshaydi yoki umuman yo‘q. Tana kuchli cho‘ziluvchan, boshi pastga va orqa peshonaga qaragan. Old va o‘rta sonining pastki yuzasida ko‘plab qattiq tikonlar mavjud. Orqa oyoqlari cho‘zilgan, ammo sakrab chiqmaydi (garchi  balandlikdan sakrashni uddalasa ham). Tana yashil yoki yashil-sariq, yon tomonlarida sariq uzunlama hoshiya o‘tgan.
Tarqalishi
Jindidaryo daryo vodiysi (Zarafshon tizmasi). O‘zbekistondan tashqarida: Janubiy Yevropa, Kavkaz, Rossiya (Oltoy), Qozog‘iston, Qirg‘izistonlarda uchratish mumkin.
Yashash joyi
O‘zbekistonda: tog‘li (800-1500 m a.s.) buta o‘simliklari bo‘lgan quruq o‘t-o‘lanli dashtlarda.
Urchishishi
Hamma joyda ko‘payishi passiv. O‘zbekistonda ham bunday noyob hasharotlarni topish amrimahol, bo‘lganda nihoyatda kam darajada.
Hayot tarzi
Yiliga bir marta nasal beradi. Ko‘payishi bir jinsli; erkaklar juda kam uchraydi. Rivojlanish jarayonida 8 marta nobud bo‘ladi. Tuxum yozda tuproqqa qo‘yiladi. Bu hasharotlar to‘g‘riqanotlilar (Orthoptera) va beshiktervatarlar (Mantoptera). bilan oziqlanadi. Tuxum fazasida qishlaydi.
Cheklovchi omillar
Tog‘ oldi hududidagi yerlarning iqtisodiy o‘zlashtirilishi, xususan, haddan tashqari pichan o‘rish, o‘tlatish taqiqlanadi.
Ko‘payishi
Bunday holat kuzatilmagan.
IC 1555
IC 1555 Haykaltarosh yulduz turkumidagi Scd tipli galaktikadir.
Aeron
Aeron — 1) qayt qilishga qarshi vosita, tarkibida giossiamin va skopolamin tuzlari boʻlgan tabletka. Samolyotda uchganda, kemada suzganda va homiladorlikda yuz beradigan koʻngil aynish hamda qayt qilishning oldini olish va davolashda ishlatiladi; 2) mis, kremniy qoʻshilgan alyuminiyli qotishma, ancha pishiq boʻlib, samolyot va dirijabl yasashda ishlatiladi.
Vyetnam madaniyati
right|thumb|300x300px| Bir necha vyetnamliklar Bak Ningdagi qishloq festivalida anʼanaviy musiqa ijro etishmoqda. right|thumb|300x300px| Xoan Kiem koʻlida Aozai milliy libosidagi qizlar. Vyetnam madaniyati (Văn hóa Việt Nam) Osiyodagi eng qadimiy madaniyatlarida biri, u bronza davrining Dong Son madaniyatidan boshlangan. Xitoyga yaqinligi va Xitoy madaniyati bilan yaxshi aloqada boʻlganligi gsrgt Janubi-Sharqiy Osiyo madaniy sohasining bir qismi sanaladi.
X asrda mustaqillikka erishgandan soʻng, Vyetnam janubga qarab kengaydi, Champa va Kambujadeshning bir qismini bosib olish bilan yakunlandi, bu esa mahalliy madaniyatning oʻzgarishiga olib keldi.
Fransiya mustamlakasi davrida Vyetnam madaniyatiga Yevropa madaniyati juda katta taʼsir koʻrsatdi, ayniqsa katolik dinining tarqalishi lotinlashtirilgan Quoc ngi alifbosiga asos solindi. Vyetnam Indochinadagi lotin alifbosiga asoslangan rasmiy yozuvga ega yagona davlatdir.
Shimolda Monarxiya 1945-yilda agʻdarildi. Bundan soʻng 1976-yilda mamlakat birlashgandan soʻng — butun Vyetnamda madaniy hayot va turmush tarzi davlat tomonidan boshqariladigan boʻldi. Oʻn yillar davomida faqat sotsialistik va kommunistik mamlakatlarning madaniy taʼsiri saqlanib qoldi: SSSR, Shimoliy Koreya, Kuba va boshqalar davlatlarda. 1990-yillardan beri Vyetnam yana global madaniy tendentsiyalarning diqqat markazida boʻlib keʼlmoqda.
Mamlakat madaniyatining baʼzi elementlari xarakterli hisoblanadi: ajdodlarga sigʻinish, anʼanaviy oilaviy va jamoa qadriyatlari, hunarmandchilik va oʻrganishga eʼtibor. Vyetnam madaniyatining muhim ramzlari — ajdarlar, toshbaqalar, lotuslar va bambuklar hisoblanadi.
Vyetnamdagi Jahon merosi
Vyetnam davlatida bir nechta jahon madaniy va tabiiy meros obyektlari, joylashgan:
Moddiy merosi
thumb| Michondagi minora Vetnamda 7 ta YUNESKOning jahon merosi oby
ektlari mavjud:
Nomoddiy madaniy meros
Vakillar roʻyxati:
Oilaviy aloqalar
right|thumb|200x200px| Quang Namda nishonlash marosimi Vyetnamda oilaviy aloqalarning oʻrni katta. Individualizmga yoʻnaltirilgan Yevropa madaniyatidan farqli ravishda, Vyetnamda qabila jamoasi oilada hukmronlik qiladi. Bu Vyetnamni Xitoydan ham ajratib turadi, chunki u yerda oila birinchi oʻrinda turadi. Har bir urugʻning qurbongohi va patriarxi bor.
Kichik qishloqlar aholisining aksariyati qarindoshlar. Buni shunday joy nomlaridan ham koʻrish mumkin: Dangsa (Đặng Xá) — „dangalar yashaydigan joy“, Tyausa (Châu Xá) — „chaular yashaydigan joy“ va boshqalar. Aksariyat qishloq joylarida uyda uch yoki toʻrt avlod yashaydi.
Vyetnamliklar uchun oilaviy munosabatlarning ahamiyati tufayli jamiyat murakkab ierarxik munosabatlar tizimiga ega. Klanda toʻqqiz avlod boʻlishi kerak, deb ishoniladi, buvi-buvilardan tortib, chevaralargacha. Shu bilan birga, ierarxiyadagi oʻrin yoshga qarab belgilanmaydi: yoshi kattaroq boʻlsa, katta akaning bolalari akaning kichik bolalariga nisbatan „katta“ hisoblanadi.
Oiladagi munosabatlarning bunday modeli koʻplab sharafli belgilar tizimining paydo boʻlishiga olib keldi.
Toʻy
right|thumb|250x250px| Kelinning oilasi kuyovni unashtirish marosimida kutib oladi. Anʼanaviy Vyetnam toʻyi — Vyetnamdagi eng muhim voqealardan biri hisoblanadi. Gʻarbiylashuvga qaramasdan, koʻplab qadimiy anʼanalar Vyetnam va Vet Chieu xalqi tomonidan kuzatiladi.
20-asrgacha vyetnamliklar erta turmush qurishgan, toʻylar ota-onalar va oila aʼzolari tomonidan uyushtirilgan yaʼni juftini ota-onalari tanlab berishardi, yangi turmush qurganlarning oʻzlari esa deyarli ovoz berish huquqiga ega emas edilar. Zamonaviy Vyetnamda bu anʼana oʻtmishda qoldi va endi vyetnamliklar oʻz juftlarini oʻzlari tanlaydilar.
Xotirlash
Vyetnamda kimdir vafot etsa, ularning oilasi besh yoki olti kunl uygʻonishni ushlab turadi, agar kimdir kelishi uchun vaqt kerak boʻlsa, uzaytirilishi mumkin. Marhumning jasadi yuviladi va kiyintiriladi. Tishlar orasiga tayoq qoʻyiladi, ogʻziga bir chimdim guruch va uchta tanga solinadi. „Yerdan tugʻilgan unga qaytishi kerak“ degan maqolga koʻra, jasad yerdagi oʻt toʻshagiga yotqiziladi. Jasad oq mato bilan oʻraladi va tobutga joylashtiriladi, shundan soʻng u koʻmiladi.
Dafn qilish
Oddiy koʻylaklar va nozik toʻrli sallalar kiyib oila aʼzolari anʼanaviy yoki zamonaviy dafn marosimini bajaradi.
Marhumning oilasi yuz kundan keyin yana yigʻilib marosim oʻtkazishadi, barcha oila aʼzolari bir qatorda ikktadan oʻtirishadi. Taklif etilgan rohib oilaning har bir aʼzosining boshiga kichik paxta boʻlagini qoʻyadi, qoʻngʻiroq chaladi va marhumning boshi ustida qoʻngʻiroqni aylantirib qoʻshiq aytadi. Vyetnamliklar bu hayotga qaytish yoʻlini ochadi, deb ishonishadii. Ustiga barglari va marhumning ismi yozilgan qog‘ozlar qo‘yilgan bambuk shoxi marhum qaytib kelganida chayqala boshlaydi. Shu kuni marhumning ruhi qarindoshlaridan biriga oʻtishi va qolganlari qarndoshlari bilan gaplashishi mumkinligiga ishonishadi.
Ushbu marosimga tayyorgarlik butun bir kunni oladi, oxirgi 6 soat ichida ibodat va qoʻshiqlar oʻqiladi. Marosimdan keyin qarindoshlari qogʻozni va keyingi hayotda marhumga foydali boʻlishi mumkin boʻlgan qogʻozdan yasalgan narsalarni yoqib yuborishadi.
Din va falsafa
thumb| Bir ustunli pagoda, Xanoy buddistlar ibodatxonasi Vetnamning asosiy diniy oqimlari buddizm, konfutsiylik va daosizm boʻlib, ularning tam zao (tam giáo), „uchlik din“. Xristianlik keng tarqalgan, ayniqsa katoliklik. qiluvchilar asosan tyamlardir.
Vyetnamda, xuddi Yaponiya kabi, aholining qaysi dindaligini aniqlashda qiyinchiliklar mavjud: koʻpchilik qaysi dinga eʼtiqod qilishlarini aniq koʻrsata olmaydi.
Yuqorida aytilganlarga qoʻshimcha ravishda, Vyetnamda ajdodlarga sigʻinish, shuningdek, animizm keng tarqalgan: koʻpchilik vyetnamliklar, diniy mansubligidan qatʼi nazar, ajdodlarga sigʻinish marosimlarini bajaradilar.
Vyetnamda oila va urugʻ oldidagi majburiyatlardan tashqari, taʼlim katta rol oʻynaydi. Qadim zamonlarda olimlar jamiyatning eng yuqori pogʻonasida boʻlishgan va kamtarin odamlar mandarinlarga oʻxshash imperator imtihonlarini oʻrganib va imtixonlarni topshirish orqali oʻzlarining ijtimoiy mavqeyini oshirishlari mumkin edi. Imtihonlardan oʻtishsa ular uchun muhim mansab eshiklarini ochilib, hokimiyat va obroʻga olib kelishi mumkin.
Sanʼati
left|thumb|250x250px|[[Xyue|Xyu shahriga olib boradigan  — Nguyen sulolasi arxitekturasining namunasi]] Vyetnam sanʼati[uz] — mualliflari Vyetnam aholisi, shuningdek, emigratsiya va avlodlar boʻlgan sanʼat. Vyetnam sanʼati, shuningdek, Vyetnamda davlat faoliyati paydo boʻlishidan oldin paydo boʻlgan qadimiy mahsulotlarni ham oʻz ichiga oladi, masalan, dong son barabanlari[uz].
Oʻz tarixi davomida Vyetnam sanʼati Xitoy buddist sanʼati, Cham hindu sanʼati va 19-20-asrlarda fransuz sanʼatidan katta taʼsirlangan.
Xitoyning Vyetnam sanʼatiga taʼsiri eng muhim boʻldi. Taʼsir doiralariga, xattotlik va kiradi.
Adabiyot
Vyetnam xalq adabiyoti afsonalar, ertaklar, kulgili hikoyalar, qoʻshiqlardan iborat, dostonlar insonparvarlik va ezgulik bilan singib ketgan. Folklorning bir qismi XXI asrgacha saqlanib qolgan.
Taxminan 10-asrda paydo boʻlgan yozma adabiyot xitoy tili va vyetnam tiliga boʻlingan (chi-nomda, asosan, sheʼriyat boʻlgan). 1920-yillarda vyetnam tilidagi adabiyot xitoy tilidagi adabiyotni olib tashladi va uning oʻrniga koʻplab yangi adabiy shakllar paydo boʻldi. Zamonaviy Vyetnam adabiyoti romantizm, realizm va harbiy qahramonlik davrlarini boshidan kechirdi.
„Qiynoqqa uchragan qalb nolalari“asarlari klassika hisoblanadi Nguyen, „Qirollik kanizakining shikoyatlari“ |, „Askarlarning shikoyatlari“ va „Davlat yerlarining tavsifi“(Quốc âm thi tập) Nguyen Chai. Mashhur Vyetnam shoirlari,  va Xo Xuan Xuong.
Zamonaviy taniqli Vetnam yozuvchilari:,  ,  ,  ,  va  ; va Nguyen Bin Khiem.
Tasviriy sanʼat
Vyetnamning mashhur rassomlari — Van Cao, Bui Xuan Fai(Bùi Xuân Phái), Xoang Xong Kam (Hoàng Hồng Cẩm), Kong Quoc Ha (Công Quốc Hà) va Mai Chung Thy (Mai Trung Thứ). Nha San kollektivi zamonaviy Vetnam sanʼatida muhim rol oʻynaydi.
Xattotlik
Vyetnam xattotligi qadimiy tarixga ega. 20-asrgacha Vyetnam xattotlari xitoycha va vyetnamcha belgilardan toʻgʻri foydalanganlar, lekin lotinlashtirilgan yozuvga oʻtgandan keyin koʻpchilik xattotlar milliy yozuvga oʻtishgan.
Iyeroglif yozuvini bilish kam sonli bilimdon olimlar va amaldorlar bilishgan boʻlsada xattotlik vyetnamliklar hayotida muhim o‘rin tutgan. Bayramlarda, masalan, Yangi yil arafasida odamlar oʻzlarining mahalliy oʻqituvchisi yoki olimining oldiga xattotlik yozuvini soʻrab kelishar va uni uy devoriga osib qoʻyishardi.
Musiqa
right|thumb|250x250px| Vyetnam musiqachilari. Chapda ken, markazda Denni, oʻngda barabanchi Vyetnam musiqasi mamlakatning uchta mintaqasida farqlanadi: shimoliy(Bắc, bak), markaziy (Trung, chung) va janubiy (nam, nam). Shimoliy musiqa eng qadimgi va eng rasmiy hisoblanadi. Xitoy uslubidagi klassik musiqa moʻgʻullarning Vyetnamga bostirib kirishlaridan birida, Vyetnamliklar Xitoy opera kompaniyasini egallab olganlarida paydo boʻlgan. Markaziy mintaqa musiqasiga Tyam madaniyati va uning melodik tuzilishi taʼsir koʻrsatdi.
50 ga yaqin, jumladan, zarbli cholgʻular,  , gonglar,  (litofonlar), dantrin; yogʻoch nafasli  , uzilgan torlar: bir torli danbau (đàn bầu), dantam yaqin [ egilgan dangao , Hmong arfa danmoy va boshqalar.
Vyetnam xalq qoʻshiqlari shakli va ohangi jihatidan xilma-xildir, eng mashhur janrlari „sheʼr oʻqish“(ngâm thơ, ngam tho), beshiklar (hat-ru, hatzu), xorlar ho, ho), sam (xẩm), tyuvan va kachu.
Ular orasida eng mashhurlari — nya nyak sud musiqasi va kachu kamera musiqasi, ayol ijrochilarning ishi geyshalarnikiga oʻxshaydi.
Teatr
right|thumb|250x250px| Xanoydagi suv qoʻgʻirchoq teatri. Boshqa sanʼatlarda boʻlgani kabi, Xitoydan va keyinchalik Yevropadan olingan oʻziga xos janr va janrlarni ishlab chiqdi:
Suv qoʻgʻirchoqlari
Suv qoʻgʻirchoq teatri (múa rối nước, mua zoi nyoc) — 10-asrda paydo boʻlgan Vyetnamning mahalliy sanʼati. Spektakl suvda boʻlib oʻtadi, qoʻgʻirchoqlar ularning ostiga yashiringan ingichka ustunlar orqali boshqariladi. Eng mashhur hikoyalar anʼanaviy dostonga asoslangan. Qoʻgʻirchoqlarning oʻzi yogʻochdan yasalgan, odatda jakfruit, keyin esa bir necha qatlamli suv oʻtkazmaydigan boʻyoq bilan qoplangan.
Vyetnam hukumati ushbu sanʼat turini mamlakat madaniy merosining bir qismi sifatida tan olib, uni yoʻq boʻlib ketmasligiga harakati qilishadi. Bundan tashqari, suv qoʻgʻirchoqlari sayyohlar orasida juda mashhur. Qo‘g‘irchoqbozlar mamlakatning qishloq joylarida tayyorlanadi.
Raqs
Vyetnamda rasman tan olingan 54 ta xalq bor va ularning har bir xalqning oʻz milliy raqslari bor. Ulardan baʼzilari sudda yoki bayramlarda, masalan, sher raqsi (ijro qilingan).
Jang sanʼatlari
thumb|250x250px| Vovinlarga namoyish, Germaniya. Vyetnamdagi doimiy harbiy toʻqnashuvlar tufayli jang sanʼatining koʻplab uslublari (Võ-Thuật) paydo boʻldi, ular asosan Xitoy jang sanʼatiga asoslangan. vovinam eng mashhur uslublari, Vobindin va Kuanxidao