cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Taoist tangalar jozibasi
right|thumb| Shvetsiya Etnografiya muzeyida namoyish etilgan daoistik "sehrli yozuv" ni o'z ichiga olgan taoistik jozibasi. Taoizm tangalari - yoki daoist tanga afsunlari xitoy va vetnam numizmatik jozibasi toifalari oilasi boʻlib, ularda Taoizm dinining elementlari mavjud. Taoistik tangalar turli shakllarda, o'lchamlarda va formatlarda bo'ladi va yozuvlar yoki butunlay tasviriy dizaynlarni o'z ichiga olishi mumkin. Ko'p sonli Taoistik tanga zargarlik buyumlari o'z yozuvlari an'anaviy xitoycha belgilarda yozilgan bo'lsa-da, Taoizm tangalarining bir qismi Taoizm "sehrli" yozuvida yozilgan yozuvlarga ega. Bu mamlakatlarda buddistlik va konfutsiylik uchun ham xuddi shunday numizmatik jozibalar mavjud edi va ba'zida Taoizm tangalari boshqa dinlarning ramziyligini ham o'z ichiga oladi.
Pro Evolution Soccer 2014
Milliy terma jamoalar
CAF
Joʻxori
Joʻxori (Sorghum Pers.) — gʻalladoshlar (gʻallagullilar) oilasiga mansub bir va koʻp yillik oʻsimliklar turkumi, don va yem-xashak ekini. J.ning 50 ga yaqin yovvoyi va madaniy turi bor. Donli J. (oq joʻxori, qoʻqon joʻxori, gaolyan va boshqalar), shirin J., durra , supurgi J. , oʻtsimon J. (sudan oʻti — , oʻtsimon J. — ) kabi bir yillik turlari koʻproq ekiladi. Vatani — Mar-kaziy Afrika. Miloddan avvalgi 4—3-ming yillikdan beri ekib kelinadi. Eron, Hindiston, Xitoy, AQShda va Afrika, Okeaniya, Avstraliya, Oʻrta Osiyo, Ukraina jan.da ekiladi. Jahon boʻyicha J. ekin maydonlari 43,6 mln.ga dan ortiq, yalpi hosili 68,2 mln. t, hosildorligi 14,4 s/ga. Oʻzbekistonda ekin maydoni 9 ming ga (1999). J.ning ildiz tarmogʻi popuk ildiz boʻlib, asosiy qismi yerning haydalma qatlamida rivojlanadi, ayrim ildizlar esa 2,5 m chuqoʻrlikka kirib boradi. Poyasi somon poya, boʻyi 0,5–7 m gacha, oʻrtacha 2–3 m, poyaning ichi gʻovak parenxima toʻqimalari bilan toʻlgan. Poyasi tuplanadi (1—8). Bargi keng, 10—25 ta boʻladi. Toʻpguli roʻvak, uz. 15—60 sm, yon shoxlari uchlarida 2 ta boshoqcha chiqa-radi, bittasida meva hosil boʻladi. J. chetdan changlanadi. Doni krbikli va qobiqsiz, dumaloq, tuxumsimon; rangi oq yoki sariq. 1000 ta doni vazni 20—70 g. Donining tinim davri yoʻq, hosil yigʻilgandan soʻng ekish mumkin. J. muhim don ekini, doni oziqovqatga ishlatiladi. Donidan yorma, un, spirt, kraxmal tayyorlanadi, unidan non yopiladi, mol va parrandalarga toʻyimli yem sifatida beriladi. Koʻk massasi siloslanadi. Doni toʻyimli, tarkibida 65—75% kraxmal, 10—15% oqsil (lizin), 3,5% gacha yogʻ bor. 100 kg J. doni 119 ozuka birligiga teng. 100 kg koʻk massasida — 23,5, silosida — 22, pichanida — 49,2 ozuka birligi bor. Poya shirasida 10—15% qand boʻlib, shinni ishlab chiqariladi. Supurgibop J.dan supurgilar va choʻtkalar tayyorlanadi. J. takroriy ekin sifatida ham ekiladi. J. bir yillik oʻsimlik. Qur-gʻoqchilikka va issiqlikka chidamli. Tuproq va havo qurgʻoqchiligiga bardosh beradi. Maysasi —G da nobud boʻladi. 30—40° haroratga chidaydi. Yorugʻsevar, qisqa kun oʻsimligi. Tuproqqa talab-chan emas, ammo gʻovak tuproklarda yaxshi oʻsadi. Shoʻrga chidamli, oʻsuv davrining boshlanishida sekin oʻsadi. Ekilgan urugʻlar 10—15 kunda maysalaydi, 25—30 kundan keyin tuplanadi, 40 — 50 kunda nay oʻrash davriga kiradi, roʻvak chiqarish davri 55—65 kunga boradi, roʻvak chiqarishdan 5—6 kundan keyin gullash boshlanadi. Oʻsuv davri 75—100 kun. J. gʻoʻza, noʻxat, boshqa dukkakli ekinlardan boʻshagan yerlarga ekiladi. Chimqirqar plug bilan 28— 30 sm chuqurlikda shudgor qilinadi. Yer qurigan boʻlsa shudgordan oldin sugʻori-ladi. Shudgorlashdan oldin gektariga 10—15 t goʻng, 50–60 kg fosfor, 40–50 kg kaliy solinadi. Bahorda (apr.—may) harorat 13—15° boʻlganda keng qatorlab ekiladi (qator orasi 60, 70 sm). Urugʻlik ekish normasi 5–10 kg/ga, ekish chuq. 3—5 sm, koʻchat qalinligi har gektarda 70—100 ming tupga boradi. Qator oralariga 2—3 ishlov beriladi. Sugʻori-ladigan maydonlarda 25—30 s/ga don, 300—400 s/ga koʻk massa beradi (intensiv texnologiya usullari qoʻllanilganda 100—115 s/ga don, 1000—1200 s/ga koʻkpoya).
Taoist tangalar jozibasi
Ushbu tangalar holatida, bu kontekstda "joziba" rasmiy (yoki soxta) pul bo'lmagan tanga shaklidagi narsalar uchun atamadir. Biroq, bu numizmatik ob'ektlar, albatta, "sehrli" yoki "omadli" deb hisoblangan, chunki bu xitoylik numizmatik jozibalarning ba'zilarida " mnemonik tangalar" sifatida ishlatilishi mumkin.
Joʻxori
Navlari. Oʻzbekistonda J.ning 3 turi (donli J., shirin J. va supurgi J. guruxlari) koʻproq Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Xorazm, Buxoro viloyatlari, Fargʻona va Mirzachoʻlning sugʻoriladigan shoʻr yerlarida oʻstiriladi. Sugʻoriladigan maydonlarda Kattabosh, Chillaki, Oʻzbekiston 5, Sangzor, Oʻzbekiston 18, Karlik (Pastak) va boshqa navlari ekiladi.
Pro Evolution Soccer 2014
Milliy terma jamoalar
AFC
Joʻxori
J. zararkunandalari: bitlar, simqurtlar, tunlamlar, poya parvona-si, karadrina; kasalliklari : chang qorakuya, poya va ildiz chirishi, bakteriozlar.
Pro Evolution Soccer 2014
Milliy terma jamoalar
Okeaniya
Amerika
Ligalar
Yevropa
Joʻxori
Halima Otaboyeva.
Pro Evolution Soccer 2014
Ligalar
Janubiy Amerika
Oʻylab chiqarilgan ligalar Ushbu ligalarni oʻyn paytida tahrirlash va oʻzgartirish mumkin.
Stadionlar
PES 2014da Ispaniyaning 20 ta litsenziyalangan stadionlari, bundan tashqari yana juda koʻp litsenziyalangan va litsenziyalanmagan stadionlar mavjud.
Bilge Su Koyun
Bilge Su Koyun (1999-yil 3-iyulda tugʻilgan) — Turkiyada tugʻilgan ozarbayjonlik futbolchi, Turkiya Ayollar Birinchi Futbol Ligasi Fotih Vatan Spor klubi va Ozarbayjon ayollar terma jamoasida yarim himoyachi sifatida oʻynaydi. U Turkiyaning 19 yoshgacha boʻlgan ayollar futbol terma jamoasi va keyinchalik Ozarbayjon terma jamoasining bir qismi boʻlgan.
Yoshligi
Koyun 1999-yil 3-iyulda Turkiyaning Istanbul viloyati Bahcelievler tumanida tug‘ilgan.
Jamoalardagi faoliyati
thumb|Bilge Su Koyun (#6) Fotih Vatan Spor jamoasida 2018-19-yilgi Birinchi liga doirasida Atasehir Belediyesporga qarshi oʻyinda oʻynamoqda. Koyun litsenziyasini 2014-yil 30-may kuni Besiktas JKdan olgan. U 2014-15 Turkiya ayollar uchinchi ligasida oʻynay boshladi. Uning jamoasi oʻsha mavsum oxirida Ikkinchi ligaga koʻtarildi. Uning jamoasi mavsumni gʻolib sifatida yakunladi va u jamoasining Birinchi ligaga koʻtarilishidan zavq oldi.
Darreh Mianeh-ye Olya
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Darreh Mianeh-ye Olya (  , shuningdek , Darreh Mīāneh-ye 'Olyā va Darreh Miyaneh Olya sifatida romanizatsiya qilingan; Darreh Meyaneh-ye Bālā, Darreh Mīāneh va Darreh Mīāneh-ye Bālā nomi bilan ham tanilgan ) — Eron, Hamadon viloyati, Malayer tumani, Zand tumani, Kamazan-e Sofla qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, aholi soni 420 nafar kishi hamda 99 oiladan iborat.
Bilge Su Koyun
Jamoalardagi faoliyati
Birinchi liganing 2018-19-yilgi mavsumida u Fatih Vatan Sporiga oʻtdi.
Turkiya
thumb|Bilge Su Koyun Turkiya U-17 safida (2015-yil oktabr) Koyun Turkiyaning 17 yoshgacha boʻlgan qizlar terma jamoasiga qabul qilindi va 2015-yil 20-oktyabrda Irlandiyaga qarshi 2016-yilgi UEFA 17 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi chempionati saralash bosqichi — 1-guruh oʻyinida debyut qildi.
U 19 yoshgacha boʻlgan Turkiya ayollar terma jamoasiga 2016-yilda UEFA rivojlanish turnirida ishtirok etish uchun chaqirilgan va chempion boʻlgan. U 19 yoshgacha bo‘lgan ayollar o‘rtasidagi 2017-yilgi UEFA chempionati saralashida — 10-guruhda, 2017-yilgi UEFA U-19 ayollar chempionati saralashida — Elit-raund 2-guruhida, 2018-yilgi UEFA U-19 ayollar chempionati saralashida — 10-guruhda va 2018-yilgi UEFA U-19 chempionatida saralash — Elit-raund 4-guruh oʻyinlarida ishtirok etgan. U oʻrtoqlik oʻyinlarida ham maydonga tushdi.
Ozarbayjon
Koyun futbol bo‘yicha Ozarbayjon ayollar terma jamoasi aʼzosiga aylandi. U 2023-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati saralash bosqichi — UEFA E guruhining oltita oʻyinida ishtirok etdi.
Karyera statistikasi
.
Almens
Almens Shveysariyaning Graubünden kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Hinterrhein (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 8,34 km2. 231 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Hududi
Almensning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Milow (Mecklenburg)
Milow  Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Ludwigslust tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 33,43 km2. 423 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Milowning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
97
Vafot etgan
🇷🇺
90er
Yangihayot (Oʻzbekiston tumani)
Yangihayot  — Oʻzbekiston Respublikasining  Fargʻona viloyatiga qarasli qishloq. Oʻzbekiston tumani tarkibiga kiradi.
Ashxobod
Ashxobod (Aşgabat; arab.- oshiq va fors - obod; 1919-yilgacha Asxobod, 1927-yilgacha Poltorask) — shahar, Turkmaniston poytaxti (1924-yil oktabrdan). Kopetdogʻ tizmasining shimoliy etaklarida, Axal vohasida. Xalqaro temir yoʻl oʻtgan. Havo yoʻllari xalqaro ahamiyatga ega. Ashxobod yaqinidan Qoraqum kanali oʻtadi. Aholisi 712 000 kishi (2001). Turkmaniston aholisining 12,7 % shu shaharda istiqomat qilishadi.
Tarixi
Ashxobod oʻrnida qadimda karvon yoʻli ustida joylashgan manzilgohlar boʻlgan. Ashxobod 1881-yil qadimgi Asxobod qishlogʻi oʻrnida Rossiya mustamlakachi qoʻshinlarining harbiy istehkomi sifatida vujudga kelgan. Keyinroq Zakaspiy viloyatining maʼmuriy markazi. Ashxobodning vujudga kelishida uning muhim karvon yoʻllari ustida joylashganligi katta rol oʻynagan. 1885-yil Asxobod — Kaspiy va 1899-yil Asxobod — Toshkent temir yoʻl liniyalarining qurilishi Ashxobodda sanoatning rivojlanishiga olib keldi. 1917-yil dekabrda Ashxobodda hokimiyatni bolsheviklar egallab, shoʻrolar hokimiyatini oʻrnatdi. 1918-yil 17-iyunda bolsheviklar rejimiga qarshi koʻtarilgan qoʻzgʻolon shoʻrolar tomonidan shafqatsiz bostirildi. 1918-yil 1 −12-iyulda Ashxobodda hokimiyat eserlar (oq gvardiyachilar) qoʻliga oʻtdi. 1919-yil 9-iyulda shaharni yana bolsheviklar egallab oldi. 1924-yil gacha Ashxobod Turkiston ASSRning viloyat markazi. 1924-yil 27-oktabrdan Turkmaniston poytaxti va 1927-yildan Ashxobod nomini oldi. 1948-yilgi Ashxobod zilzilasida shahar butunlay vayron boʻldi.
Ijtimoiy soha
Ashxobod-yirik sanoat, maʼmuriy va madaniyat markazi. Yetakchi sanoat tarmoqlari — mashinasozlik va metallsozlik. Shuningdek kimyo-farmasevtika, oyna, engil (ip-gazlama, ipak, poyabzal, gilam toʻqish va boshqalar), oziq-ovqat (goʻsht, vino, un, tamaki) sanoati rivojlangan. Matbuot uyi, kinofabrika bor.
Ashxobod — muhim madaniyat markazi. Turkmaniston Fanlar Akademiyasi, 8 oliy oʻquv yurti (shu jumladan Turkmaniston universiteti), 4 teatr (shu jumladan, Turkmaniston opera va balet teatri), tasviriy sanʼat muzeyi, tarix muzeyi, tarix-oʻlkashunoslik muzeyi (1881-yilda asos solingan), „Niso“ tarix-madaniyat qoʻriqxonasi mavjud. Ashxobodda „Turkmaniston“, „Ilm“ nashriyotlari, radio va televidenie, telemarkaz, Turkmaniston telegraf agentligi bor. Turkman va rus tillarida gazeta va jurnallar nashr etiladi. 1968-yildan „Ashxobod oqshomi“ shahar gazetasi nashr etiladi.
thumb|200px|right|Ashxabatdagi (1913) 20-asr boshida shaharda toʻgʻri burchakli kesishgan koʻchalar bilan birga radial yoʻnalishli koʻchalar ham boʻlgan; uylar asosan paxsadan qurilgan. Keyingi vaqtlarda shahar kengaydi va zamonaviy uylar qad koʻtardi. 1948-yilgi zil-ziladan keyin Ashxobod butunlay qayta tiklandi. Koʻp qavatli zilzilabardosh turar joy va jamoat binolari qurildi. 50-90-yillarda bunyod etilgan inshootlar orasida Hukumat uyi binosi, Turkmaniston Fanlar Akademiyasi majmuasi, Mulla Nafas nomidagi Akademik drama teatri, qishloq xoʻjalik instituti, universitet, tasviriy sanʼat muzeyi, „Tinchlik“ kinokonsert zali, markaziy maydondagi Davlat kutubxonasi binosi, „Ashxobod“, „Inturist“ va boshqa mehmonxonalar bor. 1941 — 45 yillardagi urushda halok boʻlgan jangchilarga yodgorlik oʻrnatilgan. 1991-yildan keyin poytaxtda sharq meʼmoriy uslubi bilan uygʻunlashgan holda koʻplab yangi binolar, jumladan prezident saroyi va boshqa bunyod etildi. .
Ashxoboddan 39 km narida, Kopetdogʻning shimoli-sharqiy yon bagʻirlarida Feruza kurort shaharchasi joylashgan.
Colmenar de Montemayor
Colmenar de Montemayor Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Salamanca provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 39,98 km2. Aholisi — 197 kishi (2010).
Aghvani
Aghvani  — Armanistonning Syunik viloyati Kapan tumanidagi qishloq.
Jhangar madaniyati
Jhangar madaniyati - Sind (Pokiston)ning aholi yashaydigan bir qancha turar joylaridan topilgan soʻnggi Harappa (taxminan mil. av. 12—11-asr lar) arxeologik madaniyati. Birinchi marta 20-asrning 20-y.larida Sind viloyatining Jhangar aholi turar jo-yidan topilgan. Asosiy yodgorligi Chan-xudaro boʻlib, Jhukar madaniyatinint birinchi qatlami hisoblanadi. Asosan, loydan yasalgan koʻzachalar, turli idishlardan iborat. Arxeologik maʼlumotlarga koʻra, J. m.ni yaratuvchilarning kichikroq guruhi Chanxudaroni jhukarliklar tashlab ketgandan soʻng, maʼlum vaqtgacha ishgʻol kilganlar. J. m.dan topilgan yodgorliklar Shim. Balujiston va Eronning jez davrida yashagan kabilalari bilan yaqinligini koʻrsatadi. Bu yaqinlik beluj va eron qabilalarining Hind daryosi vodiysiga koʻchib kelib, uzoq vaqt birga yashaganliklari samarasidir.
Beta-yemirilish
β−
).
β+
Elektron parchalanish antineytrinolarni, pozitron yemirilishi esa neytrinolarni hosil qiladi. Bu lepton zaryadini saqlashning asosiy qonuni bilan bog'liq.
e
-qo'lga olish) ham kiradi, unda yadro elektron qobig'idan elektronni ushlab, elektron neytrino chiqaradi.
Neytrinolar (antineytrinolar), elektronlar va pozitronlardan farqli o'laroq, materiya bilan juda zaif o'zaro ta'sir qiladi va ular bilan mavjud parchalanish energiyasining bir qismini olib ketadi.
Abdulloh ibn Zayd ibn Osim
Abdulloh ibn Zayd ibn Osim (arabcha: عبد الله بن زيد بن عاصم — Abu Muhammad Abdulloh ibn Zayd ibn Osim al-Ansoriy —? — 63/683, Madina) — sahoba.
Beta-yemirilish
Parchalanish mexanizmi
right|thumb|280x280px| [[Neytron|Neytronning og'ir W bozoni ishtirokida proton, elektron va elektron antineytrinoga beta parchalanishi uchun Feynman diagrammasi]] thumb|280x280px| Beta-emirilishdagi elektronlarning tipik energiya spektri. Parchalanish energiyasi elektron va neytrino o'rtasida bo'linadi. Spektr yuqoridan maksimal energiya, parchalanish energiyasi bilan chegaralangan. right|thumb|280x280px| Atom yadrosining beta minus parchalanishi
Abdulloh ibn Zayd ibn Osim
Hayoti
Mashhur ayol sahoba Ummu Umoraning ikki o‘g‘lidan biri bo‘lgani uchun ham Ibn Ummu Umora nomi bilan mashhur bo‘lgan. Uhud jangida Payg‘ambarni yaqinlarida turib himoya qilgani sababli Ul Zotning hurmatlariga sazovor bo‘lgan. Abdulloh ibn Zayd Uhud va boshqa g’azotlarda qatnashgan. Ammo Badrda qatnashmagan. Abdulloh ibn Zayd ibn Osim va oilasi Uhud jangida ko‘rsatgan qahramonlik­lari uchun Payg‘ambar Allohdan ularni jannatda o‘zlariga qo‘shni qilishini so‘rab duo qilganlar.
Beta-yemirilish
Parchalanish mexanizmi
β−
Abdulloh ibn Zayd ibn Osim
Hayoti
Payg‘ambar Abdulloh ibn Zayd ibn Osimning uyiga mehmon bo‘lib kelganlarida, tahorat olib namoz o‘qiganlar. Abdulloh ibn Zayd ibn Osim Payg‘ambarning qanday tahorat olayotganlarini yaqindan kuzatib, buni rivoyat qilgani bilan ham mashhurdir. Payg‘ambarning tahorat qilayotganlarida quloqlarini mash qilganlari mazkur rivoyatdan olingan. Sahihaynda Abdulloh ibn Zayd ibn Osim dan qirq sakkizta hadis rivoyat qilingan. Undan ukasining o‘g‘li Abbod ibn Tamim, Sa’id ibn Musayyab va Yahyo ibn Umora kabi muhaddislar hadis rivoyat qilganlar.
Uza (Landes)
Uza Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Landes departamenti Dax tumani tarkibiga kiradi.
Abdulloh ibn Zayd ibn Osim
Hayoti
Abdulloh ibn Zayd ibn Osimning ukasi Habib ibn Zaydni payg‘ambarlikni daʼvo qilgan Musaylama payg‘ambarligiga ishonmagani uchun o‘ldirgan. Abdulloh ibn Zayd ibn Osim ukasining qasosini olishga ont ichib, Yamoma jangida Vahshiy bilan birgalikda uni o‘ldiradilar. Yazid ibn Muoviyaning adolatsiz boshqaruvidan bezgan madinaliklar Abdulloh ibn Hanzalaning yonida to‘planib, Yazidga qarshi bay’at qilganlarida Abdulloh ibn Zayd ibn Osim ham o‘g‘illari bilan bu kurashda qatnashadi, Harra jangi (hijriy 63-yil/683-yil, avgust)da o‘g‘illari Ali va Xallodlar bilan birga shahid bo‘ladi.
Beta-yemirilish
Parchalanish mexanizmi
yemirilish, zaif o'zaro ta'sir neytronni protonga aylantiradi, elektron va elektron antineytrino chiqariladi:
Uza (Landes)
Geografiyasi
Maydoni — 13,1 km2.
Beta-yemirilish
Parchalanish mexanizmi
Fundamental darajada ( Feynman diagrammasida ko'rsatilgan), bu d-kvarkning u kvarkga aylanishi, virtual emissiya bilan bog'liq.<span data-cx=" [{&amp;quot;adapted&amp;quot;:true,&amp;quot;partial&amp;quot;:false,&amp;quot;targetExists&amp;quot;:true,&amp;quot;mandatoryTargetParams&amp;quot;:[], & quot;optionalTargetParams & quot;: [&amp;quot;1&amp;quot;,&amp;quot;big&amp;quot;,&amp;quot;size&amp;quot;] }]" data-mw="{ & quot;parts & quot;: [{&amp;quot;template&amp;quot;:{&amp;quot;target&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;Math&amp;quot;,&amp;quot;href&amp;quot;:&amp;quot;./Andoza:Math&amp;quot;},&amp;quot;params&amp;quot;:{&amp;quot;1&amp;quot;:{&amp;quot;wt&amp;quot;:&amp;quot;W−&amp;quot;}},&amp;quot;i&amp;quot;:0}}] }" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwVg" typeof="mw:Transclusion"> & nbsp;  -bozon, o'z navbatida, elektron va antineytrinoga parchalanadi.
Kvant mexanika qonunlariga muvofiq, yadroda muayyan miqdordagina energiya boʻlishi kerak. Haqiqatan yadro yemirilishda diskret miqdordagi energiyaga ega boʻlgan azarralar va unurlar tarqatadi. Shu sababli rayonurlanishda ham aynan shu holni kuzatish mumkin. Muayyan izotop yadrosi chiqaradigan elektronlar noldan maksimal qiymatgacha uzluksiz energiya taqsimotiga (spektrga) ega boʻladi. Demak, energiya uzluksiz taqsimlanar ekan. Bizni energiya taqsimoti uzluksizligi emas, balki energiyaning qayoqqa sarf boʻlishi qiziktiradi. Odatda, ajralib chiqqan toʻla energiya hisoblanganda u spektr qiymatiga teng boʻlib chiqadi va barcha elektronlar energiyasi yigʻindisi umumiy energiya qiymatidan kam energiya bilan tarqaladi. Qolgan energiya qayoqqa ketadi? Energiyaning saqlanish qonuni Beta-yemirilishda buziladimi? Harakat miqdori momentining saqlanishi yoki spin saqlanishi ham goʻyo buzilgandek boʻladi. V. Pauli Beta-yemirilishda saqlanish qonunlari goʻyo buzilar ekan, demak, bu jarayon notoʻgʻri talqin etilgan, deb fikr yuritdi. U yangi zarra paydo boʻlishini aytdi. Beta-yemirilishda kam energiyali va harakat miqdoriga ega neytral zarra ham ishtirok etadi. Lekin bu holni tajriba davomida kuzatish kiyin. Har bir jarayonda muayyan miqdorda energiya ajralib chiqadi va bu energiya zarralar orasida ixtiyoriy ravishda taqsimlanadi, elektronga esa, sharoitga qarab, shu energiyaning har xil ulushi toʻgʻri kela
Agar neytronning parchalanishi atom yadrosida sodir bo'lsa, u holda bola atom
parchalanish odatda bir zaryadlangan musbat ion sifatida sodir bo'ladi, chunki yadro o'z zaryadini bittaga oshiradi va qobiqdagi elektronlar soni bir xil bo'lib qoladi. Bunday ionning elektron qobig'ining barqaror holati ota-atom qobig'ining holatidan farq qilishi mumkin, shuning uchun parchalanishdan keyin elektron qobiq fotonlarning emissiyasi bilan birga qayta tartibga solinadi. Bundan tashqari, yadrodan chiqarilgan past energiyali elektron qobiq orbitallaridan biriga ushlanganda, bog'langan holatga beta-emirilishi mumkin; bu holda qiz atom neytral bo'lib qoladi.
β+
parchalanishida yadrodagi proton neytron, pozitron va neytrinoga aylanadi:
Undan farqli o'laroq
parchalanish,
-parchalanish yadrodan tashqarida sodir bo'lishi mumkin emas, chunki erkin protonning massasi neytronning massasidan kichikdir (emirilish faqat protonning massasi neytron, pozitron va neytrinoning umumiy massasidan oshib ketganda sodir bo'lishi mumkin). Proton kanal orqali parchalanishi mumkin
-emirilish faqat yadrolar ichida sodir bo'ladi, bunda qiz yadroning bog'lanish energiyasining mutlaq qiymati asosiy yadroning bog'lanish energiyasidan katta bo'ladi. Bu ikki energiya o'rtasidagi farq protonning neytron, pozitron va neytrinoga aylanishiga va hosil bo'lgan zarrachalarning kinetik energiyasiga bog'liq. Pozitron yemirilishdagi energiya balansi quyidagicha:
, bu erda
me
- elektron massasi. Vaziyatdagi kabi
-parchalanish, mavjud energiya
Qβ
pozitron, neytrino va teskari yadro o'rtasida taqsimlanadi (faqat kichik bir qismi ikkinchisining ulushiga to'g'ri keladi); pozitron va neytrinoning kinetik energiyasi doimiy ravishda 0 dan oraliqda taqsimlanadi.
; emirilishga faqat salbiy bo'lmaganlar uchun energetik ravishda ruxsat beriladi
.
Pozitron parchalanishida bola atom manfiy yakka zaryadlangan ion sifatida namoyon bo'ladi, chunki yadro zaryadi bir marta kamayadi. Pozitron yemirilishining mumkin bo'lgan kanallaridan biri paydo bo'lgan pozitronni qobiq elektronlaridan biri bilan yo'q qilishdir.
Barcha hollarda qachon
-parchalanish energetik jihatdan mumkin (va proton elektron qobiqlarni tashuvchi yoki erkin elektronlar bilan plazmada joylashgan yadroning bir qismidir), u elektronni ushlab turishning raqobatdosh jarayoni bilan birga keladi, bunda atom elektroni tutiladi. neytrino chiqarish bilan yadro tomonidan:
Ammo agar boshlang'ich va oxirgi atomlarning massalari orasidagi farq kichik bo'lsa (elektron massasidan ikki baravar kam, ya'ni 1022 keV ), u holda elektronni ushlab turish pozitron parchalanishi bilan birga bo'lmasdan sodir bo'ladi; ikkinchisi, bu holda energiya saqlanish qonuni bilan taqiqlanadi. Ilgari ko'rib chiqilgan elektron va pozitron beta-emirilishdan farqli o'laroq, elektronni ushlab turishda mavjud bo'lgan barcha energiya (qaytarilish yadrosining kinetik energiyasi va qobiqning qo'zg'alish energiyasidan tashqari)
Ex
) bitta zarracha, ya'ni neytrino tomonidan olib ketiladi. Shuning uchun bu erda neytrino spektri silliq taqsimot emas, balki yaqin monoenergetik chiziqdir
Agar proton va neytron atom yadrosining bir qismi bo'lsa, beta-parchalanish jarayonlari bir kimyoviy elementni davriy jadvalga qo'shni bo'lgan boshqasiga aylantiradi. Masalan:
Beta-emirilish yadrodagi nuklonlar sonini o'zgartirmaydi
A
, lekin faqat uning zaryadini o'zgartiradi
Z
(shuningdek neytronlar soni
N
). Shunday qilib, bir xil bo'lgan barcha nuklidlar to'plami
, lekin boshqacha
va
(izobar zanjiri); bu izobar nuklidlar beta-parchalanishda ketma-ket bir-biriga aylanishi mumkin. Ular orasida ba'zi nuklidlar (kamida bittasi) beta-barqaror, chunki ular ortiqcha massaning mahalliy minimallari : agar bunday yadro raqamlarga ega bo'lsa.
(A, Z)
, qo'shni yadrolar
(A, Z − 1)
(A, Z + 1)
kattaroq massaga ega va beta-parchalanish orqali parchalanishi mumkin.
, lekin aksincha emas. Shuni ta'kidlash kerakki, beta-barqaror yadro radioaktiv parchalanishning boshqa turlariga (masalan, alfa-parchalanish ) duch kelishi mumkin. Erdagi tabiiy izotoplarning aksariyati beta-barqarordir, ammo yarimparchalanish davri juda uzoq bo'lgan bir nechta istisnolar mavjudki, ular nukleosintezdan keyin taxminan 4,5 млрд лет davomida yo'qolmagan. Masalan, beta-parchalanishning barcha uch turini (beta minus, beta plyus va elektron tutib olish) boshdan kechiradigan <sup id="mw0A">40 K ning yarim yemirilish davri 1,277 лет tashkil qiladi.
Beta-parchalanishni ikki kvant mexanik holat o'rtasidagi o'tish sifatida ko'rish mumkin, shuning uchun u Fermining oltin qoidasiga bo'ysunadi.
Hosil bo'lgan zarrachalarning spinlarining yo'nalishiga qarab, beta-parchalanishning ikkita varianti farqlanadi. Agar beta-emirilish jarayonida hosil bo'lgan elektron va antineytrinoning spinlari parallel bo'lsa (masalan, beta-minus parchalanishi), u holda Gamow-Teller tipidagi o'tish sodir bo'ladi. Agar elektron va antineytrinoning spinlari qarama-qarshi yo'naltirilgan bo'lsa, Fermi tipidagi o'tish sodir bo'ladi (1-rasmga qarang). Fermi o'zaro ta'siri ).
Kyuri grafigi
Kyuri grafigi (shuningdek, Fermi syujeti deb ham ataladi) beta-parchalanishni o'rganish uchun ishlatiladigan diagrammadir. Bu ma'lum energiyaga ega bo'lgan chiqarilgan beta zarralar sonining kvadrat ildizining Fermi funktsiyasiga bo'lingan energiyaga bog'liqligi. Ruxsat etilgan (va ba'zi taqiqlangan) beta-parchalanish uchun Kyuri syujeti chiziqli (energiya bo'yicha yuqoriga egilgan to'g'ri chiziq). Agar neytrinolar cheklangan massaga ega bo'lsa, u holda energiya o'qi bilan kesishish nuqtasi yaqinidagi Kyuri grafigi chiziqlidan chetga chiqadi, bu esa neytrino massasini o'lchash imkonini beradi.
ikki tomonlama beta parchalanishi
Ba'zi yadrolar ikki marta beta-emirilishi mumkin (
ββ
-emirilish), bunda yadro zaryadi bir emas, balki ikki birlikka o'zgaradi. Eng amaliy holatlarda bunday yadrolar beta-barqaror (ya'ni oddiy beta-parchalanish energetik jihatdan taqiqlangan), chunki qachon
β
- va
parchalanishiga ham ruxsat beriladi, b parchalanish ehtimoli (odatda) ancha katta, bu juda kam uchraydigan tadqiqotlarga xalaqit beradi.
parchalanish. Shunday qilib,
Eski oʻzbek yozuvi
Eski oʻzbek yozuvi — arab grafikasi asosida shakllangan va 11-asrdan 20-asrning boshlarigacha qoʻllangan oʻzbek yozuvi; arab alifbosidagi 28 ta harfga arab tilida boʻlmagan, lekin eroniy va turkiy tillarga xos boʻlgan tovushlarni ifodalash uchun yana 4 ta harf qoʻshish bilan shakllantirilgan. Ushbu harflar arab alifbosidagi tayyor harflarga qoʻshimcha nuqta yoki chiziq orttirish yoʻli bilan hosil qilingan va ularning har biri alifbo qatorida oʻziga asos boʻlgan harfdan keyin joylashtirilgan; ularning nomlanishi ham asos harflarning nomlanishiga moslashtirilgan.
Beta-yemirilish
ikki tomonlama beta parchalanishi
A
Eski oʻzbek yozuvi
E.oʻ.yo.da arab yozuvining, arab alifbosidagi barcha harflarning yozilish xususiyatlari, ularning qanchasi nechta shaklga ega boʻlishi, oʻzidan keyingi harfga qoʻshilib yoki qoʻshilmay yozilishi holatlari va boshqalar arab yozuvidagidek aynan qabul qilingan. Alifboda harflar soni 32 taga yetgan boʻlsada, ularning asosiy shakllari 18 tani tashkil etadi, xolos; koʻp harflar bir-biridan ustiga yoki ostiga qoʻyiladigan nuqtalar bilangina farqlanadi.
З (kirill)
З — oʻzbek-kirill alifbosining toʻqqizinchi harfi. Til oldi, sirgʻaluvchi, jarangli undosh tovush. Soʻzning boshi (zar, zarur), oʻrtasi (oziq, chiziq), oxirida (kuz, tuz) kela oladi. Soʻz oxirida jarangsizlanib "s" tovushiga tomon bir oz oʻzgaradi (siz — sis, koʻrasiz — koʻrasis), bu hol imloda aks etmaydi. Tub oʻzbekcha soʻzlarda soʻz boshida deyarli qoʻllanmaydi. Jahon yozuvi tarixida turkiy xalqlar, shu jumladan, oʻzbek xalqi uchun umumiy boʻlgan yozuvlarda Z harfi oʻziga xos shaklda boʻlgan.
Beta-yemirilish
ikki tomonlama beta parchalanishi
; shuning uchun berilgan bilan nuklidlardan kamida bittasi
Eski oʻzbek yozuvi
E.oʻ.yo.da sof oʻzbekcha (turkiy) soʻzlardagi deyarli barcha unli va undosh tovushlar alohida harflar orqali ifodalanadi. Biroq oʻzbek tilidagi arab va fors tilidan oʻzlashgan soʻzlarda undosh tovushlar va o, u, i choʻziq unlilarigina yoziladi; qisqa unlilar talaffuz etilsada, ular alohida harfga ega boʻlmaydi. Yozuvda aks etmaydigan qisqa unlilarni va boshqalar fonetik holatlarni koʻrsatish uchun esa harakatlar deb ataladigan va tegishli undoshlar ustiga yoki ostiga qoʻyiladigan 10 dan ortiq yordamchi belgilar: fatha, kasra, zamma (forscha nomlari: zabar, zer, pesh), tanvin, madd, tashdid, hamza va boshqalar mavjud (arab yozuvi, harakatlarning shakl va vazifalari haqida q. Arab yozuvi).
Beta-yemirilish
ikki tomonlama beta parchalanishi
'' oddiy va ikki tomonlama beta-parchalanishga nisbatan barqaror bo'lishi kerak.
Eski oʻzbek yozuvi
E.oʻ.yoda I (alif) harfbelgisi asosan o, a tovushlarini, arabcha soʻzlar boshida esa, qaysi harakat qoʻyilishiga qarab, u, i, e tovushlarini ham bildirgan; (vov) harfbelgisi v undoshini, shuningdek, oʻzbekcha soʻzlar oʻrtasida u, oʻ unlilarini bildirgan; (yoy) harfbelgisi y undoshini hamda soʻz oʻrtasida i, e unlilarini bildirgan; harf birikmasi oʻzbekcha soʻzlar boshidagi u, oʻ tovushlarini, harf birikmasi esa oʻzbekcha soʻzlar boshidagi i, e unlilarini ifodalash uchun joriy ztilgan. Arab tilida portlovchi boʻgʻiz tovushini ifodalovchi s(ayn) harfbelgisi E.oʻ.yo.da arabcha soʻzlarni yozishda anʼana sifatida alifbo qatoridan oʻrin olgan: u alohida tovush tarzida emas, balki oʻzidan keyin turadigan yoki oʻqiladigan choʻziq va qisqa unlilar bilan qoʻshib talaffuz qilinaveradi.
Beta-yemirilish
Tarixi
Tarixiy jihatdan beta-parchalanishni o'rganish neytrino mavjudligining birinchi jismoniy dalillariga olib keldi. 1914 yilda J.Chedvik eksperimental ravishda beta-parchalanish vaqtida chiqarilgan elektronlarning energiyalari diskret spektrga emas, balki doimiylikka ega ekanligini ko'rsatdi. Bu energiyaning saqlanish qonuniga aniq zid edi, chunki energiyaning bir qismi beta-parchalanish jarayonlarida yo'qolganligi ma'lum bo'ldi. Ikkinchi muammo shundaki, azot-14 atomining spini 1 ga teng edi, bu Ruterfordning ½ bashoratiga zid edi. 1930 yilda yozgan mashhur maktubida Volfgang Pauli atomlar elektronlar va protonlardan tashqari, u neytron deb atagan juda engil neytral zarrachani ham o'z ichiga oladi. U bu "neytron" beta-parchalanish jarayonida chiqariladi va ilgari kuzatilmagan deb taxmin qildi. 1931 yilda Enriko Fermi Paulining "neytrinosini" neytrino deb o'zgartirdi va 1934 yilda Fermi neytrinolarni o'z ichiga olgan juda muvaffaqiyatli beta-parchalanish modelini nashr etdi.
Eski oʻzbek yozuvi
E.oʻ.yo. 1920—21 yillarda bir qancha oʻzbek ziyolilari, jumladan, Fitrat boshchiligidagi "Chigʻatoy gurungi" aʼzolari tomonidan jiddiy isloh qilindi. Bunda oʻzbek adabiy tilida mavjud boʻlgan 6 ta unli tovush uchun maxsus harflar joriy qilindi, faqat arabcha soʻzlardagina uchraydigan, oʻzbek tili uchun yot boʻlgan harflarini alifbodan chiqarish, harfining qoʻllanishini chegaralash haqida qaror qabul qilindi. 1921-yil yanvda boʻlib oʻtgan Tilimlo qurultoyining materiallari ana shu islohga amal qilib nashr etilgan dastlabki kitob boʻldi.
Beta-yemirilish
Tarixi
Pozitron beta yemirilish jarayoni 1934 yilda F. Jolio-Kyuri va I. Jolio-Kyuri tomonidan kashf etilgan. Elektronlarni tutib olish hodisasi birinchi marta 1937 yilda L. Alvares.
Eski oʻzbek yozuvi
Shuni aytish kerakki, mazkur islohgacha Eski oʻzbek yozuvida imlo, yaʼni soʻzlarning toʻgʻri yozilishida, diakritik va punktuatsion belgilarning ishlatilishida izchillik, barqarorlik boʻlmagan. Isloh natijasida yuqoridagidek kamchilik va nuqsonlar maʼlum darajada bartaraf boʻldi.
Beta-yemirilish
Izohlar
Ushbu maqola Mirzo Ulug'bek nomidagi O'zbekiston Milliy universitieti Fizika fakulteti talabasi Musaxodjayeva Mushtariy tomonidan Wikita'lim loyihasi doirasida russ tilidan tarjima qilindi
Eski oʻzbek yozuvi
Oʻzbek yozuvi 1929-yilda lotin grafikasi, 1940-yilda rus grafikasi asosida shakllantirilgach, E.oʻ.yo.ni oʻqishoʻrganish nihoyatda sustlashdi, hatto bunga qarshiliklar ham boʻldi; uni biluvchilar doirasi ancha toraydi. Oʻzbekiston mustaqillikka erishgach, bu yozuvni oʻrganishga keng imkoniyatlar berildi, uni oʻrganish boʻyicha maxsus kurslar tashkil etildi. Oʻzbekiston Respublikasining "Lotin yozuviga asoslangan oʻzbek alifbosini joriy etish toʻgʻrisida"gi qonunida ham arab alifbosini, yaʼni E.oʻ.yo.ni oʻrganish va undan foydalanish uchun zarur sharoitlar saqlab qolinishi alohida qayd etilgan.
LL.Shermuhamedov T.,Abdullayev F., Xalilov L., Oʻqish kitobi, 2nashri, T., 1973; (toʻldirilgan va qayta ishlangan 3-nashri — 1994); Jumaniyozov R., Eski oʻzbek yozuvi, T., 1989.
Abduvahob Madvshiyev, Ergash Umarov.
Alifbo
Bular oʻzbek alifbosining harflari.
Unlilar
Qaysi so‘z bor bo‘lishidan qat’i nazar, O unlisi doimo alif bilan yoziladi. Soʻz boshida baʼzan “عٰا” ketma-ketligi boʻlishi mumkin, bu ham O tovushini hosil qiladi, lekin bu juda kam uchraydi va faqat arabcha soʻzlarda mumkin. Fors va arab soʻzlarida “A” tovushi zabar bilan ifodalanadi. Zabar baʼzi turkiy soʻzlardagi “A” harfini ifodalash uchun ham qoʻllaniladi, lekin bu odatda ikkinchi boʻgʻin bilan chegaralanadi va faqat boshqa shevalarda tarixan yumshoq unlilarga ega boʻlgan va unlilar uygʻunligini saqlab qolgan turkiy soʻzlarda uchraydi.
“A” harfi bilan tugagan turkiy kelib chiqishi fe’l va fe’l qoʻshimchalari oxirida “Hoyi Havvaz” harfi oʻrniga Alif qoʻllanib yoziladi.
Oʻzbek tilining oʻzi unlilar uygʻunligini yoʻqotgan boʻlsa-da, bu alifbo orqali eski oʻzbek tilida saqlanib qolgan. “Orqaga” unli uygʻunligi soʻzlarida “A” ni ifodalash uchun Alif harfi ishlatiladi. Tarixan "old" unli uyg‘unligi bo‘lgan so‘zlarda "A'" ifodasi uchun Zabar harfi ishlatiladi. Bu muhim, chunki uyg‘ur tilida bu farq yanada mustahkamroq va Alif ham, Zabar ham barcha vaziyatlarda turli xil tovushlarni chiqaradi, bu emas. Oʻzbek tiliga oʻxshab aralash.Shuning uchun ham eski oʻzbek tilida “A” harfini ikki xil tarzda yozish tillararo uygʻunlik uchun muhim edi. Bu faqat fors va turkiy soʻzlarning birinchi boʻgʻinida uchraydi. Arab tilida bu mavjud emas. Tarixan bu xat "ای" harfidan farqli ravishda yozilmagan, ammo o‘quvchiga sodda bo‘lishi uchun zamonaviy formatda berilgan. Bu har qanday va barcha bo‘g‘inlarda uchraydigan oddiy unli.
Baʼzan ikkinchi boʻgʻinda “i” harfi ketma-ketligi “i”ni ifodalash uchun ishlatiladi. Bu faqat turkiy so‘zlarda bo'lib, juda kam hollarda uchraydi. Bunga misol qilib “Xotun خٰاتِون”, “oʻrik اۄرِوک” “Boyin بۄیِون”, “Yomgʻir یٰامغِور” va “Oltin آٰلتِون” kabi soʻzlarni keltirish mumkin. Bu muhim oʻzgarishning saqlanishiga sabab, uygʻur tilida ikkinchi boʻgʻinda kelgan bu “vov” harfi aslida oʻz talaffuzini saqlab qolganligi, uygʻur tilidagi bu soʻzlarning “Xotun”, “oruk”, “Boʻyun”, “” talaffuz qilinishidir. Yomg'ur" va "Oltun". Eski oʻzbek yozuvi turkiy tillarni oʻzaro tushunishni birinchi oʻringa qoʻyish uchun uygʻunlashtirishga yordam berganining yana bir usuli bu. Bu maxsus eslatmalarsiz oddiy xat. U faqat fors va turkiy soʻzlarning birinchi boʻgʻinida uchraydi. Arabcha soʻzlarda uchramaydi. Tarixiy yozuvda bu harf "او" dan farqlanmaydi. Ushbu sahifada uni zamonaviy tamoyillarga koʻra farqlash uchun maxsus xat berilgan. Bu oddiy xat boʻlib, qanday koʻrinsa ham yoziladi. U har qanday boʻgʻinda mavjud boʻlishi mumkin.
Zafar (Koʻshoniyon)
Zafar  (Зафар)  — Tojikiston Respublikasi Xatlon viloyati Qoʻshoniyon tumani, Zargar jamoatiga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 5 km, tuman markaziga 30 km.
Eski oʻzbek yozuvi
Faqat arab va fors tillariga xos unlilar.
Quyidagilar arab va fors tillariga xos boʻlib, afsuski, ularning joylashuvi yodga olinishi kerak.
Zafar (Koʻshoniyon)
Aholisi
Aholisi — 1798 kishi.
Eski oʻzbek yozuvi
Undosh tovushlar
Hozirgi oʻzbek tilida “ژ” harfi ham, “ج” harfi ham bir-biridan farq qiladigan tovushlarni hosil qiladi, lekin afsuski, bu zamonaviy alifboda koʻrsatilmagan.
"ݣ" harfi tarixan "نگ/نک" ketma-ketligi bilan yozilgan, ammo bu etimologik jihatdan to‘g‘ri emas. Bu harf ilk bor oʻrta asr turkiy adabiy davrida ixtiro qilingan boʻlib, turkiy soʻzlarga xos boʻlib, fors va arab tillarida uchramaydi.
Eski oʻzbek tilining undoshlari juda fonetik va izchil. O‘rgatish yoki yodlash kerak bo'lgan yagona undosh tovushlar bu arabchadir. Bu undosh tovushlar: ع، ح، ف، ث، ذ، ص، ض، ط، ظ. Arab tilidagi ildiz tizimini hisobga olsak, bu undoshlarni yodlash va joylashtirish qiyin emas. Agar siz bitta uch harfli ildizni bilsangiz, undosh tovushlarning barchasini bir oz boshqacha (lekin oʻxshash) ma’noga ega bo‘lgan kelajakdagi so‘zning ildizini bilish orqali bilishingiz mumkin. Zamonaviy Eronda arab tilini bilmaydigan ma'ruzachilar haligacha oʻzlari ko‘rmagan arabcha so‘zlarning to‘g‘ri yozilishini bashorat qila oladilar, chunki ular o‘tmishda bir xil 3 undoshli o‘xshash so‘zga duch kelishgan.
Flaujagues
Flaujagues Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Libourne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
490 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 62,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,8 km2.
98
Vafot etgan
🇷🇺
90er
Jhukar madaniyati
Jhukar madaniyati - jez davri madaniyati (mil. av. 2-ming yillik oʻrtalari). 1928 yilda hind arxeologi N. Mad-jumdar Jhukar aholi turar joyi (Pokistonning Sind viloyati)dan topgan. J. m.ning asosiy yodgorliklari — Jhukar, Lohumjodaro va Chanxudaro (2 katlam). J. m. uylari pishiq gʻishtdan, oʻchoqlar qurilganligi bilan oʻziga xos. Sopol idishlaridagi geometrik va oʻsimliksimon naqshlar sargʻish fonda qora va qizil boʻyoq bilan chizilgan. Jez buyumlaridan keng foydalanilgan (bolta, bandak, tamgʻa va h. k.). Tamgʻa muhrlar sopol, toshdan tayyorlangan, turli geometrik shakllar, baʼzan hayvonlarning rasmlari bilan bezatilgan. J. m.ning tamgʻa-muhrlari Harappa tamgʻamuhrlaridan yozuvi yoʻqligi bilan farq qiladi. J. m. koʻp jihatdan Balujiston, Shim. Eron va Oʻrta Osiyo madaniyatiga oʻxshab ketadi.
Ad..Masson V. M., Drevnezemledelcheskaya kultura Margiani, M., L., 1959.
2019-yil may oyida vafot etganlar
Quyida 2019-yil may oyida vafot etganlar roʻyxati keltirilgan.
Qizilbogʻ
Qizilbogʻ  — Oʻzbekiston Respublikasining  Fargʻona viloyatiga qarasli qishloq. Oʻzbekiston tumani tarkibiga kiradi.
Kangarban-e Olya
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Kangarban-e Olya (, shuningdek Kangarbān -e 'Olyá sifatida romanizatsiya qilingan; Kangarbān, Kangarbān-e Bālā va Kankarbān-e Bālā nomi bilan ham tanilgan) — Eron, Kirmonshoh viloyati, Kirmonshoh tumani, Mahidasht tumani, Chaqa Narges qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, aholi soni 160 nafar kishi hamda 43 oiladan iborat.
Drake (Shimoliy Dakota)
Drake AQShning Shimoliy Dakota shtatida joylashgan shahardir. McHenry okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
275 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 53,9 nafar kishi.
Kanadadagi shahar temir yo'l tranziti
alt=Metro train on elevated track|thumb| Vankuverning SkyTrain tizimidagi metro transporti Kanadadagi shahar temir yo'l tranziti temir yo'l ommaviy tranzit tizimlarining keng doirasini,jumladan, shaharlararo temir yo'l,tezkor tranzit,yengil temir yo'l va tramvay tizimlarini o'z ichiga oladi.
Terminologiya
right|thumb| Saddletowne stantsiyasida CTrain kompaniyasining Siemens S200 poyezdi
Kalgari
1981-yilda ish boshlagan Calgary Transit kompaniyasining CTrain tarmog'i hozirda Shimoliy Amerikadagi engil temir yo'l tranzit tizimlari orasida ish kunida ikkinchi o'rinda turadi,bu faqat Meksikadagi Gvadalaxara yengil temir yo'l tizimidan oshib ketadi. CTrain 2018-yilning to‘rtinchi choragida haftasiga 312 000 dan ortiq yo‘lovchini tashidi.60 kilometrlik 60 kmCTrain yengil relsli tizimi. 1981-yilda bir oyoq ustida yugurishni boshlaganidan so'ng, tizim kengaydi va endi to'rtta oyoq Kalgari chekkasiga turli yo'nalishlarda tarqaladi.Oyoqlar ikkita marshrutga(Qizil chiziq va Moviy chiziq sifatida belgilangan) tashkil etilgan bo'lib, ular to'rtta oyoqni shahar markazidagi tranzit savdo markazidagi umumiy yo'llar orqali bog'laydi. Xronologik tartibda qurilgan tizimning mavjud to'rt oyog'i - janubiy oyoq(1981), shimoli-sharqiy qismi(1985), shimoli-g'arbiy qismi(1987) va g'arbiy qismi(2012).
Yashilchiziq yangi janubi-sharqiy va shimoliy oyoqlarni shahar markazidagi tunnel orqali bog'laydigan rejalashtirilgan chiziqdir. right|thumb| Bay/Enterprise Square stantsiyasida Edmonton LRT poyezdi
Edmonton
Edmonton tranzit tizimining LRT tizimi 1978-yilda ochilganidan 2015-yilgacha faqat bitta liniyadan iborat edi.Hozirgi 24.3 km tizim o'z marshrutining bir qismini baham ko'radigan asl Capital Line va yangi Metro liniyasini o'z ichiga oladi.Vodiy liniyasiningbirinchi bosqichi qurilmoqda.
Monreal
Exo Buyuk Monrealda, jumladan Monreal oroli,Monreal va Janubiy Shorda beshta shaharlararo temir yo'l liniyasini boshqaradi.Har bir chiziq Monreal markaziy stantsiyasida yoki Lucien-L'Allierda tugaydi, ikkalasi ham Monreal shahar markazida,metro tizimiga ulanadi.Tizimning aksariyati Kanada milliy yoki Kanada Tinch okeani trassasida ishlaydi.Exo ilgari 2020-yilda xizmat ko'rsatish tugaguniga qadarRoyal Tunnel tog'i va Deux-Montagnes liniyasiga egalik qilgan va boshqargan.Réseau tezkor metropoliten engil metro tizimi Qirollik tog'i tunnelini va Deux-Montagnes liniyasini egallashga mo'ljallangan.
Monreal metrosi Kanadadagi ikkinchi eng gavjum temir yo'l tranzit tizimidir Parij metrosidan ilhom olib,u rezina charchagan metro texnologiyasidan foydalanadi, bu Kanadadagi yagona tizimdir.69.2 km tizim Monreal orolining shimoliy, sharqiy va markaziy qismlariga, shuningdek,Laval va Longueuil chekkalariga xizmat ko'rsatadigan to'rt liniyadagi 68 ta stantsiyaga ega. Metro 1966-yilda sharq-g'arbiy yashil chiziq va shimoli-janubiy to'q sariq chiziq bilan boshlangan. 1966-yildan beri bir qator kengaytmalar asl chiziqlarni kengaytirdi va sariq va ko'k chiziqlarni qo'shdi.
Ottava
O-poyezd 2001-yilda Ottavaning Transitway avtobus tezkor tranzit tizimini to'ldirish uchun engil temir yo'l pilot loyihasi sifatida boshlangan.Hozirda Trillium Line deb nomlanuvchi ushbu asl liniyani qurish nisbatan arzon edi($21million)o'zining bir izli marshruti bo'ylab bir oz foydalanilgan yuk-temir yo'l yo'nalishi bo'ylab va yo'llar bo'ylab havo liniyalarini qurish xarajatlarini oldini olish uchun dizel ko'p birliklari(DMU) ishlatilganligi sababli. Konfederatsiya liniyasi 2019-yil sentabr oyida ochilib, tranzit yoʻlining bir qismini shahar markazi orqali oʻtuvchi yer osti tunneliga almashtirdi.
Ottavadagi O-poezdni kengaytirishning 2-bosqichi hozirda qurilmoqda,bu Konfederatsiya chizig'ini sharq va g‘arbga va Trillium liniyasini janubga kengaytiradi. right|thumb| Union stantsiyasida GO tranzit poyezdi right|thumb| Sent-Jorj stantsiyasida Toronto Rocket metro poyezdi right|thumb| King Street tranzit ustuvor koridoridagi 504 King tramvayi
Toronto
GO Transitning bosh agentligi Metrolinx,shuningdek, Union Station va Toronto Pearson xalqaro aeroporti o'rtasidagi aeroport temir yo'li bo'lganUnion Pearson Expressni boshqaradi.U2015-yilgi Panamerika o‘yinlari oldidan ochilgan va 3.3 km bo‘ylab sayohat qilishdan oldin o‘z yo‘nalishining katta qismini GOning Kitchener liniyasi bilan baham ko‘rgan. aeroportga temir yo'l tarmog'i.Aeroportda liniya aeroport terminallari va garaj o'rtasida yo'lovchilarni tashuvchi bepul odamlar ko'chiruvchiTerminal Link bilan bog'lanadi.
Toronto tranzit komissiyasining 76.9 kmmetro Kanadaning eng qadimgi tezkor tranzit tizimi boʻlib,1954 yilda “Yonge metrosi” sifatida ochilgan Bu, shuningdek, Kanadaning eng gavjum tizimi bo'lib,haftada o'rtacha 1,603,300 mashinistlar. Bu intermodal tizim bo'lib, uchta metro liniyalari va bitta engil metro liniyasi bo'lib,jami 75stantsiyaga ega, Kanadadagi har qanday tizimdan eng ko'p. Tizim Torontoning har bir sobiq munitsipalitetlarini, shuningdek,Vogan chekkasini bog'laydi.
5-qator Eglinton va 6-chi Finch West liniyalari ikkalasi ham qurilayotgan engil temir yo'l liniyalaridir.Ikki liniya 2023-yilda ochilishi bilan metro tizimi bilan toʻliq birlashtiriladi.
Torontoda tramvay tizimi ham ishlaydi.Yengil temir yo'ldan farqli o'laroq,10ta yo'nalishning aksariyati aralash harakatda ishlaydi va barchasi tez-tez to'xtab turadi. 3ta marshrut ajratilgan o'tish joyida ishlaydi:
504 King marshrutining markaziy qismi King Street tranzit ustuvor yo'lak bo'ylab o'tadi.Taklif etilayotganEast Bayfront LRT maxsus yo'lda ishlaydigan to'rtinchi tramvay liniyasi bo'ladi. alt=Vancouver SkyTrain at 29th Avenue station platform|right|thumb| 29-avenyu stantsiyasida Vankuverdagi [[SkyTrain]]
Vankuver
West Coast Express - bu TransLink tomonidan boshqariladigan shaharlararo temir yo'l liniyasi.69 kmliniya Vankuver shahri markazidagi Waterfront stantsiyasidan Missiyagacha bo'lgan masofani bosib o'tadi,ular orasida oltita stantsiya mavjud.Bu liniya faqat ish kunlarining eng yuqori soatlarida ishlaydi,ertalabki tig‘iz soatlarda beshta poyezd g‘arbga,kunduzi tig‘iz soatlarda esa 5ta g‘arbga yo‘l oladi.Bu Kanadaning eng kam foydalaniladigan shahar temir yo'l tranzit tizimi.
SkyTrain TransLinkning to'liq avtomatlashtirilgan o'rta sig'imli metro tizimidir.Tizim 1985-yilda Expo 86 uchun ochilgan.Hozirda Expo Line deb nomlanuvchi ushbu asl qism Mingyillik va Kanada liniyalari bilan birlashtirilgan bo'lib,u 79.6 km yo'l uzunligi bo'yicha Kanadadagi eng uzun tezkor tranzit tizimiga aylandi.Tizim Vankuver va Metro Vankuver mintaqaviy okrugidagi uning atrofidagi ko'plab munitsipalitetlarga xizmat ko'rsatadi.
thumb| Northfield Drive-dagi Waterloo Ion LRV
Vaterloo viloyati
Birinchi bosqich 19 km Ion LRT tizimi Vaterloo shahridagi Konestoga stantsiyasidan Kitchenerdagi Fairway stantsiyasigacha ishlaydi. U 2019-yil 21-iyun kuni jamoatchilikka ochildi. Tizim jamoat ko'chalarida va shaxsiy o'tish huquqida ajratilgan bo'laklarda ishlaydi.Vaterloo viloyati,Ontario, shuningdek,Ionning ikkinchi bosqichi sifatida Kembrijdagi Ainsli Sent-Tranzit Terminaliga engil temir yo'l kengaytirish rejalarini tasdiqladi.
Gatineau
Gatineau,Kvebek 26 km Ottavaning O-Train tizimiga ulanadigan LRT tizimi.