cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Portugaliya — Ispaniya munosabatlari
Izolyatsiyaning tugashi
Ikki davlat oʻzlarining sobiq mustamlakalariga mustaqillik berdilar, iqtisodiyotlarini liberallashtirdilar va Yevropa Iqtisodiy Hamjamiyatiga aʼzo boʻlish uchun ariza berish jarayonini boshladilar. 1986-yilda ikki davlat Lissabon shartnomasini ratifikatsiya qilish asosida hozirda Yevropa Ittifoqi deb nomlanuvchi Hamjamiyatga rasman kirdilar.
Hozirgi ahvol
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c4/Banderas_de_Espa%C3%B1a_y_Portugal.jpg/250px-Banderas_de_Espa%C3%B1a_y_Portugal.jpg|thumb|250x250px| Ispaniya va Portugaliya bayroqlari oʻz terma jamoalari oʻrtasidagi oʻrtoqlik voleybol oʻyinida. Ispaniya va Portugaliya oʻrtasidagi hozirgi munosabatlar juda yaxshi. Ular giyohvand moddalar savdosi va oʻrmon yongʻinlariga qarshi (yozda Pireney yarim orolida keng tarqalgan) kurashda hamkorlik qiladilar.
1998-yilda ikkala davlat Albufeyra konvensiyasini imzoladilar, bu Douro, Tagus va Guadiana kabi transchegaraviy daryolarni boʻlishish toʻgʻrisidagi bitim. Konvensiya 1927-yilda imzolangan Douro toʻgʻrisidagi dastlabki kelishuvning oʻrnini bosdi. 1964- va 1968-yillarda irmoqlarni oʻz ichiga olgan holda kengaytirildi. Albufeyra konvensiyasi suvdan adolatli foydalanish va atrof-muhit muammolarini tartibga soladi.
2009-yilda ikki davlat 2018- yoki 2022-yilgi futbol boʻyicha jahon chempionatiga mezbonlik qilish uchun muvaffaqiyatsiz qoʻshma ariza topshirgan edi.
2020-yilda Portugaliya Bosh vaziri Antonio Kosta Gollandiya moliya vazirining soʻzlarini tanqid qilib, Ispaniyaning COVID-19 pandemiyasiga qarshi kurashish uchun eʼlon qilingan byudjet salohiyati yoʻqligi haqida tergov oʻtkazishga chaqirdi va ularni „nafratlanarli“ deb taʼrifladi. Xuddi shu yili ikkala davlat ham COVID-19 pandemiyasi inqirozi tufayli yopilgan chegaralarni tantanali ochish marosimini oʻtkazdilar.
2021-yil 28-oktabrda Portugaliya va Ispaniya Pedro Sanches va Antonio Kosta hukumatlari oʻrtasida Truxillo shahrida nishonlangan 32- Iberiya sammitida 1977-yilda imzolangan shartnomani yangilab (hatto bekor qilmasa ham) yangi Doʻstlik va hamkorlik shartnomasini imzoladilar. Ular, shuningdek, Mino daryosining xalqaro chegarasida baliq va ovchilik va Transchegaraviy ishchi toʻgʻrisidagi nizomni ishga tushirish boʻyicha shartnomalar imzoladilar.
Olivenza
Portugaliya-Ispaniya chegarasida Olivenza (Olivença) munitsipaliteti boʻyicha hal qilinmagan hududiy nizo bor) va kichikroq Taliga munitsipaliteti, ikkalasi ham hozirda Ispaniyaning Badajoz provinsiyasining bir qismi sifatida, Extremadura avtonom hamjamiyati tomonidan boshqariladi. Olivenza 1801-yilda Ispaniya tomonidan bosib olingan va oʻsha yilning oxirida Badajoz shartnomasi bilan rasmiy ravishda Portugaliya tomonidan berilgan. 1297-yildan beri doimiy Portugaliya suvereniteti ostida edi. Ispaniya Badajoz shartnomasi hali ham amalda va hech qachon bekor qilinmaganligi sababli Olivenza ustidan de-yure suverenitetga daʼvo qiladi.
Portugaliya Olivensa / Olivensa ustidan de-yure suverenitetga daʼvo qiladi, chunki Badajoz shartnomasi oʻz shartlariga koʻra bekor qilingan (uning biron bir moddasining buzilishi uning bekor qilinishiga olib keladi). 1807-yildagi yarim orol urushida Ispaniya Portugaliyani bosib olganida. va birinchi navbatda, Ispaniya 1815-yilda Vena shartnomasini imzolaganligi sababli, Portugaliya tomoniga koʻra Olivenzani Portugaliya hududi deb tan oladi.
Yovvoyi orollarning EEZ
Yaqinda Ispaniya, shuningdek, Portugaliya suvereniteti ostidagi Savaj orollari (Kanar orollaridan shimoldagi kichik arxipelag) atrofidagi suvlarda Portugaliyaning Eksklyuziv Iqtisodiy Zonasi (EEZ) boʻyicha keng tarqalgan nizoni boshladi. Ispaniya Birlashgan Millatlar Tashkilotining Dengiz huquqi toʻgʻrisidagi konvensiyasining 121-moddasi ga binoan, yovvoyi orollarning alohida kontinental shelfiga ega emasligiga eʼtiroz bildiradi. Yovvoyi orollarning orollar sifatidagi maqomi, asosan, mintaqaning baliq ovlash va potensial dengiz tubini qazib olishga boʻlgan qiziqishiga bogʻliq holda, hozirgi bahsning asosini tashkil etadi. Bugungi kunda Yovvoyi orollar tabiiy qoʻriqxonani tashkil etadi Yillar davomida Portugaliya hukumati ispaniyalik baliqchi qayiqlarni va ekipajlarini noqonuniy baliq ovlash vava navigatsiya suzgichlarini oʻgʻirlash uchun qoʻlga olgan.
Olmaraz atom elektr stansiyasi va yadro ombori
2017-yildan boshlab Ispaniya Portugaliya-Ispaniya chegarasi yaqinida joylashgan Almaraz atom elektr stansiyasi (reaktorlarni sovutish uchun Portugaliyaga oqib tushadigan Tagus daryosidan foydalanadi) yonida yadro chiqindilari omborini hech qanday maslahat va taʼsir oʻtkazmasdan oʻrganishni tasdiqladi. Portugaliya bu masalani Yevropa Ittifoqiga yetkazdi. Norozilik namoyishlari 12-yanvarga rejalashtirilgan edi. Ular 2017-yil Ispaniya konsulliklarida, Movimiento Iberico Antinuclear tomonidan tashkil etilgan. Portugaliya va ispan delegatlarining Madriddagi uchrashishiga toʻgʻri keldi. Kelishuv boshi berk koʻchaga kirib qolgan. Portugaliya Yevropa Ittifoqiga Ispaniya hech qanday tadqiqotlar olib borilmasdan, potensial transchegaraviy taʼsirni eʼtiborsiz qoldirganligi haqida shikoyat qildi, bu Portugaliyaga fikriga koʻra, Yevropa Ittifoqi qoidalariga ziddir.
Bu haqda Ispaniyaning Yevropa Ittifoqi boʻyicha davlat kotibi Xorxe Toledo Albinyana maʼlum qildi. Portugaliyaning shikoyatlaridan qatʼiy nazar ish boshlanadi va kelgusi 300 yil davomida radioaktiv uran barlari joyida saqlanadi.
Erkin Vohidov (futbolchi)
Faoliyati
1975—1977-yillarda „Pomir“ va „Paxtakor“ tarkibida birinchi sovet ligasida oʻynagan. Vohidov faoliyatining asosiy qismini Samarqandning „Dinamo“ klubida oʻtkazgan. Umumiy hisobda u klub safida 258 ta oʻyin oʻtkazib, 70 ta gol urgan. Futbolchi 1992—1993-yillarda Oʻzbekiston Oliy ligasida „Dinamo“ safida 42 ta oʻyin oʻtkazib, bitta gol urgan.
Vohidov faoliyatini yakunlab, Rossiyaga koʻchib oʻtdi. 2008—2009-yillarda ikkinchi divizionning „Gornyak“ (Uchaly) klubida ishlagan. 2009-yilning yozida bosh murabbiy Dmitriy Radyukin istefoga chiqarilgach, Erkin Vohidov jamoa ustozi sifatida ishladi. Mutaxassis soʻnggi yillarda Salavatning „Zenit“ havaskorlar jamoasi murabbiylar shtabiga aʼzo boʻlgan.
Birkenhead
Birkenhead  — Angliyaning Mersisayd shtatidagi Wirral Metropolitan tumanidagi shaharcha; tarixan, 1974-yilgacha, Cheshirda. U Wirral yarim orolida, Mersi daryosining janubiy qirgʻogʻida, Liverpul shahri qarshisida joylashgan. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda uning aholisi 88,818 kishi edi.
Birkenxed Priory va Mersi paromi 12-asrda tashkil etilgan. 19-asrda Birkenxed sanoat inqilobi natijasida juda kengaydi. Birkenhead parki va Hamilton maydoni, shuningdek, Britaniyadagi birinchi koʻcha tramvay yoʻli qurildi. Mersi temir yoʻli Birkenxed va Liverpulni suv oqimi ostidagi dunyodagi birinchi tunnel bilan bogʻladi, Cammell Laird kemasozlik firmasi va dengiz porti tashkil etildi.
20-asrning ikkinchi yarmida shahar sezilarli darajada tanazzulga yuz tutdi, konteynerlashtirish port faoliyatining qisqarishiga olib keldi. Wirral Waters qurilishi doklandning katta qismini qayta tiklash uchun rejalashtirilgan.
Toponimika
bircen nomi, ehtimol, qadimgi ingliz tilidan olingan „qayin bilan qoplangan boshoq“ degan maʼnoni anglatadi qayin daraxti degan maʼnoni anglatadi, ularning koʻplari bir vaqtlar Vudsayddagi daryoga choʻzilgan boshoqda oʻsgan. Bu nom Mersi daryosiga Birkenxed va Seakomb oʻrtasida kiradigan Birket daryosidan olinmagan. Birket — bu Ordnance Survey tomonidan kiritilgan keyingi nom.
Tarix
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/35/Air_Raid_Damage_in_the_United_Kingdom_1939-1945_H8138.jpg/220px-Air_Raid_Damage_in_the_United_Kingdom_1939-1945_H8138.jpg|left|thumb| Gʻarb qoʻmondonligining Britaniya qoʻshinlari Birkenxedda bomba zararini tozalash, 1941 yil 15 mart. Eng qadimgi maʼlumotlarga koʻra, Mersi paromi Birkenxeddan 1150 yilda, Hamon de Massi boshchiligidagi Benedikt rohiblari u erda prioriya qurganlarida ishlay boshlagan. Prioriya 1275 va 1277 yillarda Edvard I tomonidan ziyorat qilingan. 1330-yil 13-apreldagi qirollik nizomida Edvard III asosiy huquqlarni berdi.
Geografiya
Milliy statistika idorasi tomonidan belgilangan Birkenxed shahar hududi Birkenxed, Uollasi, Bebington, Ellesmere portini (Virral Metropolitan tumanidan tashqarida) va bu shaharlarni bogʻlaydigan qoʻshni aholi punktlarini oʻz ichiga oladi. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda shunday aniqlangan hududning umumiy aholisi 325,264 boʻlib, bu Angliya va Uelsdagi 19-oʻrinni egallagan.
Demografiya
2011-yilda Birkenxedda 88 818 aholi istiqomat qilgan. Kengroq shahar boʻlinmasi  aholisi 142 000 dan ortiq edi. Biroq, bu oxirgi raqam Birkenheaddan alohida boʻlgan Greasby va Frankby kabi hududlarni oʻz ichiga oladi.
Diplom loyihasi
Diplom loyihasi - oliy va oʻrta kasb-hunar texnika oʻkuv yurtlarini bitiruvchilarning yakunlovchi mustaqil ishi. D. l. nazariy yoki eksperimental tadqiqot, chizma hamda uning hisoblashtushuntirish qismi va sh.k.dan iborat boʻladi. D. l. mavzusi mu-handis (texnik) i.ch.da duch keladigan asosiy masalalarni oʻz ichiga oladi. Unda talaba (oʻquvchi)ning oʻqish davrida olgan nazariy bilim va amaliy koʻnikmalari namoyon boʻladi. D.l. oliy oʻquv yurtlarida davlat imtihon komissiyasi, oʻrta kasb-hunar oʻquv yurtlarida davlat ixtisos komissiyasi yigilishlarida himoya qilinadi. D. l. ximoyasi mavzuning ilmiy-nazariy yoki amaliy ahamiyatiga qarab korxona va muassasalarda ham oʻtkazilishi mumkin. Ayrim ixtisosliklar (asosan texnologiya)da D. l. oliy oʻquv yurtlarining kafedralari ixtiyori bilan diplom ishi bilan almashtirilishi mumkin. D. l.ni himoya qilgan va ijtimoiy-siyosiy fanlarning biridan davlat imtihoni topshirgan bitiruvchilarga muayyan ixtisoslikni egallaganliklari haqida diplom beriladi. Oʻzbekiston Respublikasining "Kadrlar tayyorlash milliy dasturi" (1997)ga muvofiq 2000/2001 oʻquv yilidan boshlab oliy taʼlim tizimida D. l. oʻrniga bakalavrlar uchun bitiruv malakaviy ish, magistrlar uchun ilmiy yoki ilmiy-texnikaviy mazmundagi magistrlik dissertatsiyasini himoya qilish joriy etildi.
Cuco Martina
Rhu-endly Aurelio Jean-Carlo Martina (talaffuzi: Ru-endli Aurelio Jan-Karlo Martina; 1989-yil 25-sentyabrda tugʻilgan) — Cuco Martina (talaffuzi: Kuko Martina) nomi bilan tanilgan, Kyurasao terma jamoasida oʻynaydigan professional futbolchi. U asosan oʻng qanot himoyachisi sifatida oʻynaydi, ammo markaziy himoyachi yoki yarim himoyachi sifatida ham oʻynay oladi.
Feyenoordda yosh oʻyinchi boʻlgan. Martina Eredivisie klublari RKC Waalwijk va FC Twenteda ikki mavsumdan keyin katta faoliyatini RBC Roosendaal bilan Eerste Divisieda boshlagan. 2015-yilda u Premyer liganing Southampton klubiga, ikki yildan keyin esa Evertonga oʻtdi.
Gollandiyada tugʻilib oʻsgan Martina Kyurasaoni xalqaro miqyosda himoya qiladi va uning sardori hisoblanadi. U birinchi marta 2011-yilda xalqaro miqyosda maydonga tushgan, 2017-yilda Karib dengizi kubogini qo‘lga kiritgan va 2017 hamda 2019-yillarda KONKAKAF oltin kubogida jamoani himoya qilgan.
Niderlandiya
Martina Feyenoord bilan yoshlar futboli oʻynagan. U birinchi yoshlik faoliyatini RBC Roosendaal bilan Eerste Divisieda oʻtkazgan. 2011-yilda Martina Eredivisiening RKC Waalwijk jamoasiga qoʻshildi. U North Brabantda ikki mavsumda 59 ta rasmiy o‘yin o‘tkazdi va 2012-yil 8-dekabrda NEC ustidan 2:0 hisobida g‘alaba qozondi.
2013-yilning 30-iyulida Martina nomaʼlum to‘lov evaziga Twente klubiga uch yillik shartnoma asosida qo‘shildi. Martina Enschede klubi safida barcha musobaqalarda 59 ta o‘yin o‘tkazib, bitta gol urdi: 2014-yil 23-fevralda Feyenoord bilan uyinda 2:2 hisobidagi durang o‘yinda qo‘shimcha vaqtda hisobni tenglashtirgan.
Southampton
Martina 2015-yilning 7-iyulida Angliyaning Southampton klubi bilan ikki yillik shartnoma imzoladi. Birinchi oʻyinda zaxiradan foydalanilmagan, Martina Southamptondagi debyutida UEFA Yevropa ligasi uchinchi saralash bosqichi javob oʻyinida Vitesse Arnhem mehmoni boʻlib, 6-avgust kuni 2:0 hisobida gʻalaba qozonganidan keyin toʻliq 90 daqiqa oʻynadi. Uch kundan soʻng, u Newcastle Unitedga qarshi oʻyinda 2:2 hisobida durang oʻynagan Cedric Soaresning oʻrniga yarim vaqtga oʻrinbosar sifatida ligadagi debyutini oʻtkazdi. Martina 2009-yilda West Bromwich Albion aʼzosi Shelton Martisdan keyin Southamptonda oʻynagan birinchi Kyurasao futbolchisi boʻldi.
2015-yilning 26-dekabrida Martina ilk marta oʻyin boshidan maydonga tushishida Saints uchun yagona golini urdi, bu uzoq masofadan zarba berish boʻlib, jamoa Arsenal ustidan 4:0 hisobida g‘alaba qozondi. Martina Premyer ligada gol urgan birinchi Kyurasaolik boʻldi. U 2016—2017-yilgi mavsum oxirida Southampton tomonidan qoʻyib yuborilgan.
Everton
2017-yilning 17-iyulida, Southamptondan ozod etilganidan so‘ng, Martina sobiq Saints menejeri Ronald Koeman bilan uch yillik shartnoma asosida Premyer liganing Everton jamoasiga qo‘shildi. Martina Everton safida ligadagi debyutini 12-avgust kuni oʻtkazdi, oʻshanda uning klubi Goodison Parkda Stoke Cityni 1:0 hisobida magʻlub etdi.
Martina 2018—2019-yilgi mavsum uchun ijara asosida EFL chempionatiga yangi tushib ketgan Stokega qoʻshildi. U 25-avgust kuni debyutini oʻtkazdi va Hull City ustidan 2:0 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda toʻliq 90 daqiqa oʻynadi.
2020-yil 25-iyun kuni Martinaning shartnomasi 2020-yilning 30-iyunida tugagach, u klubni tark etishi eʼlon qilindi.
Go Ahead Eagles
Martina 2021-yil noyabr oyida Go Ahead Eagles bilan shartnoma imzoladi.
Xalqaro faoliyati
Martina Kyurasao terma jamoasi safida debyutini 2011-yil 9-avgustda, Gollandiya Antil orollari tarqatib yuborilganidan keyin birinchi o‘yinida o‘tkazdi. U San-Kristobaldagi Panamerikano oʻyingohida Dominikan Respublikasiga qarshi oʻrtoqlik oʻyinining birinchi yarmini (1:0) oʻynadi va Kenny Kunst oʻrniga maydonga tushdi. Martina 2014 va 2018-yilgi jahon chempionatlari saralash bahslarida ham ishtirok etgan. U milliy terma jamoa sardori lavozimida ishlagan.
Martina finalda Yamaykani 2:1 hisobida magʻlub etib, Martinikada 2017-yilda Karib dengizi kubogini qoʻlga kiritgan Kyurasao jamoasining bir qismi edi. U 2017-yilda KONKAKAF oltin kubogida jamoa sardori boʻlgan. 2018-yil 10-sentyabrda Martina KONKAKAF Millatlar ligasi saralash bosqichida Grenada ustidan 10:0 hisobida g‘alaba qozongan o‘yinda xalqaro maydondagi birinchi golini kiritdi.
2019-yilgi KONKAKAF oltin kubogida Martina yana sardor boʻldi va Filadelfiyada chorak finalda mezbon Qoʻshma Shtatlarga 1:0 hisobida magʻlub boʻlgunga qadar har bir oʻyinda qatnashdi.
Yutuqlari
Kyurasao
Individual
Diplomatik agent
Diplomatik agent - davlatlar vakolatxonalarining boshligʻi, elchisi, elchixona va diplomatik missiya xizmatchisi. 1815-yildagi Vena konvensiyasiga binoan faqat vakolatxona boshliqlarigina D.a. hisoblanardi. Diplomatiyaning rivojlanishi bu tushunchani kengaytirdi. Keyingi vaqtlarda elchixona va missiya xizmatchilari, hamma darajadagi elchilar vakolatxonaning diplomatik xizmatchilari, xalqaro tashkilotlarga va konferensiyalarga yuborilgan rasmiy vakillar, shuningdek, bir mamlakatning 2-mamlakatga yuboradigan delegatsiya boshliqlari va aʼzolari ham D.a. sanaladigan boʻldi.
Mal Anderson
Malkolm Jeyms Anderson MBE (1935-yil 3 martda tugʻilgan) — 1950-yillarning oʻrtalaridan 1970-yillarning boshlarigacha faol boʻlgan avstraliyalik sobiq tennischi. U 1957-yilda AQSh milliy chempionatida yakkalik bahslarida gʻolib chiqdi va 1957-yilda oʻzining eng yuqori havaskor reytingida 2-oʻrinni egalladi. U 1958-yilgi mavsumdan keyin sportda professional faoliyatini boshladi va 1959-yilgi mavsumda Wembleydagi professional tennis boʻyicha jahon chempionatida gʻolib chiqdi. U 1972-yilda Avstraliya ochiq chempionatida ikkinchi oʻrinni egallagan.
Shaxsiy hayoti
Oʻng qoʻlida oʻynovchi, Anderson sakkiz yoshida tennis oʻynay boshlagan va 16 yoshida sportga jiddiy kirishgan.
Anderson avstraliyalik tennis yulduzi Roy Emersonning kuyovi.
Havaskor
Andersonning oʻyin faoliyatidagi ikkita eng yaxshi mavsumi 1957 va 1958-yillar boʻlgan, oʻshanda u havaskor sifatida ikki marta dunyo reytingida 2-oʻrinni egallagan
1957-yilda Anderson AQSH chempionligini qoʻlga kiritmagan futbolchi sifatida qoʻlga kiritdi. Oʻsha yilning boshida u Avstraliya chempionatining yarim finaliga chiqdi va 1957-yilgi AQSh chempionati finalida magʻlub boʻlgan Eshli Kuper bilan hamkorlik qilib, Fransiya chempionatining juftlik bahslarida gʻolib chiqdi.
1958-yilda Anderson Avstraliya chempionatida ham, AQSh chempionatida ham finalchi boʻlib, Kuperga ikki marta yutqazdi.
Professional faoliyati
Anderson 1958-yil oxirida professionalga aylandi. U 4 kishilik 1959-yilgi Jahon chempionatida Gonsales, Xoad va Kuperdan keyin toʻrtinchi oʻrinni egalladi, garchi u Xoadga qarshi beshta oʻyinda gʻalaba qozongan. 1959-yilgi Ampol jahon turnirlarida Anderson Segura bilan oltinchi oʻrinni egalladi. Ampol seriyasining bir qismi boʻlgan Forest Hills chempionlar turnirida Anderson chorak finalda Xoadga yutqazdi. Keyinchalik Ampol seriyasida Anderson chorak finalda amaldagi chempion Frenk Sedgmanni magʻlub etib, yarim finalda Ken Rouzoll va finalda Pancho Segura ustidan besh setlik gʻalaba qozonib, Uembli chempionatida gʻolib chiqdi. Anderson gʻalaba qozonishdan oldin Segura bilan oʻyin ochkosini saqlab qoldi. Gʻalabadan soʻng Anderson Avstraliyada ferma sotib olish uchun yetarlicha pul yigʻgan zahoti professional tennisdan ketishini aytdi. Dekabr oyida Sidney Oq Siti chempionlar turnirida, shuningdek, Ampol seriyasining bir qismi boʻlgan Anderson yarim finalga chiqdi va u erda Xoadga yutqazdi.
Anderson 1963-yilgi Wembley turniridan soʻng koʻrish qobiliyatidagi muammolar tufayli pro-turni tark etganini eʼlon qildi.
Anderson 1972-yilda yana bir yirik finalda paydo boʻldi, u 36 yoshida Avstraliya Ochiq chempionati finalchisi boʻlib, besh setli chorak finalda Nyukombni va yarim finalda Metrevelini magʻlub etib, finalda Ken Rouzollga yutqazdi. Oʻsha mavsumda u yarim finalda Geoff Mastersni va finalda Pancho Gonsalesni magʻlub etib, Gonkong Hardcourt chempionligini qoʻlga kiritdi. 1973-yilda u Jon Nyukomb bilan birgalikda Avstraliya Ochiq chempionatining juftlik chempionligini qoʻlga kiritdi. Andersonning soʻnggi muhim turnir gʻalabasi 1973-yilda Sidney Uayt-Siti shahrida boʻlib oʻtgan Yangi Janubiy Uels chempionati boʻldi (Sidney Xalqaro deb nomlanadi), u erda u ketma-ket Xans Plotzni, beshta uzun setda Fil Dentni, beshta uzun setda Kolin Diblini, toʻrt setda Nyukomni magʻlub etdi. yarim finalda, Rosewall esa uchta yaqin setda finalda.
Anderson 1957, 1958, 1972 va 1973-yillarda Avstraliyaning Devis Kubogining toʻrtta jamoasida oʻynagan, jamoa ikki marta (1957 va 1973) gʻalaba qozongan.
Grand Slam (Katta dubulgʻa) yakkalik oʻyinlari xronologiyasi
<templatestyles src="Refbegin/styles.css" /> Eslatma: Avstraliya ochiq chempionati 1977-yilda ikki marta, yanvar va dekabr oylarida oʻtkazilgan.
Unvonlari
1972-yil 3-iyunda Anderson „maysa tennisi uchun xizmatlarini eʼtirof etish uchun“ Britaniya imperiyasining ordeni aʼzosi deb topildi.
Anderson 2000-yilda Xalqaro tennis shon-sharaf zaliga kiritildi 2000-yil 23-avgustda tennisdagi yutuqlari uchun Avstraliya sport medali bilan taqdirlandi.
2001-yilda Anderson Avstraliya tennis shon-shuhrat zaliga kiritildi. 2009-yilda u Kvinslend sport shon-sharaf zaliga kiritildi. 2016-yil 6-yanvarda u Kvinslend tennisi ikonasi deb nomlandi va 2017-yil dekabr oyida Ashgrovedagi Tennis Avenue Parkida uning sharafiga Tennis Avenyu Parkiga skameyka oʻrnatish orqali Brisben tennis trailiga kiritildi.
Safedobi Bolo (Shohin tumani)
Aholisi
Aholisi −304 kishi.
Tarqalgan disk
thumb|300px|[[Eris, eng katta maʼlum boʻlgan tarqoq diskli obyekt (markazda) va uning yoʻldoshi Dysnomia (obyektning chap tomonida)]] Tarqalgan disk (yoki tarqoq disk) Quyosh tizimidagi uzoq yulduz atrofidagi disk boʻlib, u Neptun orti obyektlarining kengroq oilasining bir qismi boʻlgan muzli kichik quyosh sistemasi jismlari bilan siyrak joylashadi. Tarqalgan diskli obyektlar (TDO) orbital ekssentrisitetlari 0,8 gacha, moyilliklari 40° gacha va perigeliya 30 dan koʻproq astronomik birlikka ega. Ushbu ekstremal orbitalar gaz gigantlari tomonidan tortishish „tarqalishi“ natijasidir va obyektlar Neptun sayyorasi tomonidan taʼsirlanishda davom etmoqda.
Eng yaqin tarqalgan disk jismlari Quyoshga taxminan 30-35 a.b. da yaqinlashsa-da, ularning orbitalari 100 a.b. dan ancha uzoqlashishi mumkin. Bu tarqoq jismlarni Quyosh tizimidagi eng sovuq va eng uzoq jismlar qatoriga kiritadi. Tarqalgan diskning eng ichki qismi anʼanaviy ravishda Koyper belbog'i deb ataladigan orbitadagi jismlarning tonus shaklidagi hududi bilan bir-biriga toʻgʻri keladi, lekin uning tashqi chegaralari Quyoshdan ancha uzoqroqda va Koyper belbogʻiga qaraganda ekliptikadan ancha yuqori va nisbatan pastda joylashgan.
Oʻzining beqaror tabiati tufayli astronomlar tarqoq diskni Quyosh tizimidagi koʻpgina davriy kometalarning paydo boʻlish joyi deb hisoblashadi, kentavrlar esa Yupiter va Neptun oʻrtasidagi muzli jismlar populyatsiyasi obyektning koʻchishining oraliq bosqichidir. Oxir-oqibat, gigant sayyoralarning qoʻzgʻalishlari bunday jismlarni Quyosh tomon yuboradi va ularni davriy kometalarga aylantiradi. Taklif etilgan Oort bulutining koʻplab obyektlari ham tarqalgan diskda paydo boʻlgan deb taxmin qilinadi. Ajratilgan obyektlar tarqoq disk obyektlaridan keskin farq qilmaydi va baʼzilari, masalan, Sedna baʼzan ushbu guruhga kiritilgan deb hisoblangan.
Kashf etilishi
Anʼanaga koʻra, miltillovchi komparator kabi qurilmalar astronomiyada Quyosh tizimidagi obyektlarni aniqlash uchun ishlatilgan, chunki bu obyektlar ikkita ekspozitsiya oʻrtasida harakatlanadi — bu fotografik plitalar yoki plyonkalarni ochish va ishlab chiqish kabi koʻp vaqt talab qiladigan qadamlarni oʻz ichiga oladi, keyin esa miltillovchi komparatordan foydalaniladi. 1980-yillarda teleskoplarda CCD ga asoslangan kameralardan foydalanish toʻgʻridan-toʻgʻri elektron tasvirlarni ishlab chiqarishga imkon berdi, keyinchalik ularni osongina raqamlashtirish va raqamli tasvirlarga oʻtkazish mumkin edi. CCD plyonkadan koʻra koʻproq yorugʻlik olganligi sababli (kiruvchi yorugʻlikning 90 % ga nisbatan 10 %) va miltillash endi sozlanishi kompyuter ekranida amalga oshirilishi mumkin edi, soʻrovlar yuqori oʻtkazuvchanlikka imkon berdi. Natijada yangi kashfiyotlar toʻlqini boʻldi: 1992-yildan 2006-yilgacha mingdan ortiq Neptun orti obyektlari aniqlandi.
Bunday deb eʼtirof etilgan birinchi tarqoq diskli obyekti (TDO) (15874) 1996 TL 66 boʻlgan dastlab 1996-yilda Gavayidagi Mauna Keada joylashgan astronomlar tomonidan aniqlangan. 1999-yilda xuddi shu soʻrovda yana uchtasi aniqlangan: 1999 CV 118, 1999 CY 118 va 1999 CF 119. Hozirda TDO sifatida tasniflangan birinchi obyekt 1995-yilda Spacewatch tomonidan topilgan 1995 TL 8 edi.
2011-yil holatiga koʻra 200 dan ortiq TDO aniqlangan, jumladan Gǃkúnǁʼhòmdímà (Shvamb, Brown va Rabinowitz tomonidan kashf etilgan), 2002 TC 302 (NEAT), Eris (Brown, Trujillo va Rabinow) Sedna (Brown, Trujillo va Rabinowitz) va 2004 VN 112 (Deep Ecliptic Survey). Koyper belbogʻidagi va tarqoq diskdagi obyektlar soni taxminan teng deb taxmin qilingan boʻlsa-da, ularning uzoqroqligi sababli hozirgi kunga qadar kamroq TDO kuzatilganligini anglatadi.
Neptun orti fazosining boʻlimlari
thumb|210px|Klassik va 5:2 rezonansli Koyper belbogʻi obyektlari bilan solishtirganda, tarqoq disk populyatsiyasining ekssentrikligi va moyilligi
Maʼlum boʻlgan Neptun orti obyektlari koʻpincha ikkita subpopulyatsiyaga boʻlinadi: Koyper belbogʻi va tarqoq disk. Neptun orti obyektlarining uchinchi rezervuari, Oort buluti gipoteza qilingan, ammo Oort bulutining toʻgʻridan-toʻgʻri tasdiqlangan kuzatuvlari amalga oshirilmagan. Baʼzi tadqiqotchilar tarqoq disk va „ajratilgan obyektlar“ bilan toʻldirilgan ichki Oort buluti oʻrtasida oʻtish joyini taklif qilishadi.
Koyper kamariga nisbatan tarqalgan disk
Koyper belbogʻi nisbatan qalin torus (yoki „donut“) boʻlib, taxminan 30 dan 50 a.b. gacha choʻzilgan boʻlib, Koyper belbogʻining ikkita asosiy populyatsiyasini (KBO) oʻz ichiga oladi: klassik Koyper belbogʻi obyektlari (yoki „cubewanos“). Neptun tegmagan orbitalarda yotadigan va rezonansli Koyper belbogʻi obyektlari; Neptun aniq orbital nisbatga ega boʻlganlar, masalan, 2: 3 (obyekt Neptunning har uchta orbitasi uchun ikki marta aylanadi) va 1: 2 (obyekt har ikki Neptun orbitasi uchun bir marta aylanadi). Bu nisbatlar orbital rezonanslar deb ataladi. 2:3 rezonansda boʻlganlar „plutinoslar“ deb nomlanadi, chunki Pluton ularning guruhining eng katta aʼzosi, 1:2 rezonanslari esa „ikkitinoslar“ deb nomlanadi.
Koyper belbogʻidan farqli oʻlaroq, tarqoq diskli aholi Neptun tomonidan taʼsirga uchrashi mumkin. Davom ettirilayotgan tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, kentavrlar, Yupiterva Neptun oʻrtasida aylanib yuruvchi muzli sayyoralar sinfi, shunchaki Neptun tomonidan Quyosh tizimining ichki qismiga tashlangan TDO lar boʻlishi mumkin. (29981) 1999 TD 10 kabi baʼzi obyektlar farqni kichiklashtiradi va Kichik sayyoralar markazi rasmiy ravishda barcha Neptun orti obyektlarini kataloglaydigan (MPC) endi kentavrlar va TDO larni birgalikda roʻyxatga oladi.
Biroq, MPC Koyper belbogʻi va tarqoq disk oʻrtasida aniq farq qiladi, bu barqaror orbitalardagi obyektlarni (Koyper belbogʻi) tarqoq orbitalardagi obyektlardan (tarqalgan disk va kentavrlar) ajratib turadi. Biroq, Koyper belbogʻi va tarqoq disk oʻrtasidagi farq aniq emas va koʻplab astronomlar tarqoq diskni alohida populyatsiya sifatida emas, balki Koyper belbogʻining tashqi hududi sifatida koʻrishadi. Tarqalgan diskning jismlari uchun „tarqalgan Koyper belbogʻi obyekti“ (yoki TKBO) atamasi ham ishlatiladi.
Ajratilgan obyektlar
Sedna yagona bunday obyekt emas: (148209) 2000 CR 105 (Sednadan oldin topilgan) va 2004 VN 112 Neptun taʼsirida boʻlish uchun juda uzoqda perigeliy masofaga ega. Bu astronomlar oʻrtasida kengaytirilgan tarqoq disk (K-TDO) deb nomlangan yangi kichik sayyoralar toʻplami haqida munozaraga olib keldi. 2000 CR 105, shuningdek, ichki Oort-bulut obyekti yoki (ehtimol) tarqoq disk va ichki Oort buluti oʻrtasidagi oʻtish obyekti boʻlishi mumkin. Yaqinda bu obyektlar „ajratilgan“, yoki uzoqdan ajratilgan ob’ektlar (UAO) deb atala boshladi.
Tarqalgan va ajratilgan hududlar oʻrtasida aniq chegaralar yoʻq. TDO larni „yuqori ekssentrik orbitalar, Neptun orqasida perigeliy va 1: 2 rezonansdan tashqari yarim katta oʻqlar“ deb taʼriflaganlar. Ushbu taʼrifga koʻra, barcha uzoqdan ajratilgan obyektlar TDO lardir. Ajratilgan jismlarning orbitalarini Neptunning tarqalishi orqali hosil qilish mumkin emasligi sababli, muqobil sochilish mexanizmlari ilgari surildi, jumladan, oʻtayotgan yulduz yoki uzoqdagi, sayyora oʻlchamidagi obyekt, shu bilan bir qatorda, bu obyektlar oʻtayotgan yulduzdan olingan deb taxmin qilingan.
JL Elliott va boshqalar tomonidan 2005-yilda Deep Ecliptic Survey hisoboti tomonidan kiritilgan sxema ikki toifani ajratadi: tarqoq-yaqin (yaʼni tipik TDO) va tarqoq-kengaytirilgan (yaʼni ajratilgan obyektlar). Tarqalgan yaqin jismlar orbitalari rezonanssiz, sayyora orbitalarini kesib oʻtmaydigan va Tisserand parametri (Neptunga nisbatan) 3 dan kam boʻlgan jismlardir. Tarqalgan choʻzilgan jismlar Tisserand parametriga ega (nisbiy) Neptunga 3 dan katta va oʻrtacha ekssentriklik 0,2 dan katta.
Orbitalar
right|thumb|660px|Neptun orti obyektlarining taqsimlanishi, gorizontalda yarim katta oʻq va vertikal oʻqda moyillik. Tarqalgan disk obyektlari kulrangda, Neptun bilan rezonansga ega boʻlgan obyektlar qizil rangda koʻrsatilgan. Klassik Koyper belbogʻi obyektlari (cubewanos) va sednoidlar mos ravishda koʻk va sariq rangga ega.
Tarqalgan disk juda dinamik muhitdir. Ular hali ham Neptun tomonidan taʼsirlanishi sababli, TDO larning orbitalari doimo buzilish xavfi ostida boʻlib Oort bulutiga yoki ichkariga, kentavrlar populyatsiyasiga va oxir-oqibat Yupiter kometalar oilasiga yuboriladi. Shu sababli Gladman va boshqalar olimlar hududni tarqoq emas, balki tarqalish diski deb atashni afzal koʻradi. Koyper belbogʻidagi obyektlardan (KBO) farqli oʻlaroq, tarqoq diskli jismlarning orbitalari ekliptikadan 40 ° ga qadar moyil boʻlishi mumkin.]
TDO lar odatda 50 a.b. dan katta yarim asosiy oʻqi boʻlgan oʻrta va yuqori ekssentrikliklarga ega boʻlgan orbitalar bilan tavsiflanadi, ammo ularning perigeliysi ularni Neptun taʼsiriga olib keladi. Taxminan 30 a.b. perigeliyga ega boʻlish tarqoq jismlarning oʻziga xos xususiyatlaridan biridir, chunki bu Neptunga oʻzining tortishish taʼsirini oʻtkazishga imkon beradi.
Klassik obyektlar (cubewanos) tarqoq obyektlardan juda farq qiladi: barcha kubevanlarning 30 % dan ortigʻi past moyil, aylanaga yaqin orbitalarda joylashgan boʻlib, ularning ekssentrikliklari 0,25 ga teng. Klassik obyektlar 0,2 dan 0,8 gacha ekssentrikliklarga ega. Tarqalgan jismlarning moyilligi ekstremal KBO larga oʻxshash boʻlsa-da, juda oz sonli tarqoq jismlarning orbitalari KBO populyatsiyasining koʻp qismi kabi ekliptikaga yaqin joylashgan.
Tarqalgan diskdagi harakatlar tasodifiy boʻlsa-da, ular shunga oʻxshash yoʻnalishlarga amal qilishadi, yaʼni TDO lar Neptun bilan vaqtinchalik rezonanslarga tushib qolishlari mumkin. Tarqalgan diskdagi mumkin boʻlgan rezonans orbitalariga misollar 1:3, 2:7, 3:11, 5:22 va 4:79.
Shakllanishi
thumb|left|400px|Tashqi sayyoralar va Koyper belbogʻini koʻrsatadigan simulyatsiya: a) Yupiter/Saturn 2:1 rezonansidan oldin b) Neptun orbital siljishidan keyin Koyper belbogʻi jismlarining Quyosh tizimiga tarqalishi c) Yupiter tomonidan Koyper belbogʻi jismlarini chiqarib yuborganidan keyin
Tarqalgan disk hali ham yaxshi oʻrganilmagan: Koyper belbogʻining va tarqoq diskning shakllanishining barcha kuzatilgan xususiyatlarini tushuntiradigan hech qanday modeli hali taklif qilinmagan.
Zamonaviy modellarga koʻra, tarqoq disk Koyper belbogʻi obyektlari (KBO) Neptun va boshqa tashqi sayyoralar bilan tortishish oʻzaro taʼsirida eksantrik va moyil orbitalarga „tarqalganida“ hosil boʻlgan. Bu jarayonning qancha vaqtda sodir boʻlgani noaniqligicha qolmoqda. Bir gipoteza Quyosh tizimining butun yoshiga teng davrni taxmin qiladi; ikkinchisi tarqalish Neptunning ilk migratsiya davrida nisbatan tez sodir boʻlganligini taʼkidlaydi.
Quyosh tizimining butun yoshi davomida uzluksiz shakllanish modellari shuni koʻrsatadiki, Koyper belbogʻidagi zaif rezonanslarda (masalan, 5:7 yoki 8:1) yoki kuchli rezonanslar chegaralarida obyektlar millionlab orbitallarda zaif orbital beqarorlikni rivojlanishi mumkin. Ayniqsa, 4:7 rezonansi katta beqarorlikka ega. KBO lar, shuningdek, massiv jismlarning yaqin oʻtishi yoki toʻqnashuvlar orqali beqaror orbitalarga oʻtkazilishi mumkin. Vaqt oʻtishi bilan, tarqoq disk asta-sekin bu izolyatsiya qilingan hodisalardan hosil boʻladi.
Diplomatik akt
Diplomatik akt — davlatlar oʻrtasida olib borilgan diplomatik muzokara yoki maxsus konferensiya karori. Diplomatik akt shartnoma, bitim, pakt, konvensiya, protokol, deklaratsiya, ustav, statut kabi turli nomlar bilan atalishiga qaramay, yagona yuridik ahamiyatga ega. Diplomatik aktning keng tarqalgan shakli — sulh, oʻzaro yordam va savdo toʻgʻrisidagi xalqaro shartnomalardir. Bayonot, memorandum ham Diplomatik akt hisoblanadi.
Tarqalgan disk
Tarkibi
thumb|200px|[[Eris va Plutonning infraqizil spektrlari, ularning umumiy metan yutilish chiziqlarini taʼkidlaydi]]
Tarqalgan jismlar, Neptun orti obyektlari kabi, past zichlikka ega va asosan suv va metan kabi muzlatilgan uchuvchi moddalardan iborat. Tanlangan Koyper belbogʻi va tarqoq jismlarning spektral tahlili oʻxshash birikmalarning belgilarini aniqladi.
Astronomlar dastlab butun Neptun orti aholisi xuddi shu mintaqada paydo boʻlgan va bir xil jarayonlarga duchor boʻlganligi sababli, xuddi shunday qizil sirt rangini namoyon qiladi deb taxmin qilishgan. Xususan, TDO larda Quyoshdan keladigan quyosh nuri taʼsirida kimyoviy jihatdan tolinlarga aylangan koʻp miqdorda sirtda metan boʻlishi kutilgan edi. Bu koʻk nurni oʻzlashtiradi va qizgʻish rang hosil qiladi. Aksariyat klassik obyektlar bu rangni aks ettiradi, lekin tarqoq obyektlarda unday emas; aksincha, ular oq yoki kulrang koʻrinishga ega.
Maykl E. Braun, tarqoq jismni kashf etgan Eris, uning rangi oqargan boʻlishi mumkin, chunki Quyoshdan hozirgi masofada uning metan atmosferasi butun yuzasi boʻylab muzlab qolgan va bir dyuym qalinlikdagi qatlam hosil qiladi (yorqin oq muz). Pluton, aksincha, Quyoshga yaqinroq boʻlganida, metan faqat sovuqroq, yuqori albedo hududlarida muzlab, past albedo tolin bilan qoplangan hududlarni muzdan holi qoldiradi.
Cheksizlik toshlari
Cheksizlik toshlari (boshqa nomi Abadiyat toshlari) Marvel Comics nashriyoti tomonidan chop etilgan komikslarda paydo boʻlgan oltita toʻqima toshlardir. Cheksizlik toshlari oltita boʻlib, bular quyidagilardir: tafakkur, tabiat, koinot, qudrat, vaqt va borliq toshlari. Ular koinotdagi Katta portlashdan hosil boʻlgan.
Laura Österberg Kalmari
Laura Elina Österberg Kalmari (1979-yil, 27-mayda tugʻilgan) — Finlandiyalik sobiq professional futbolchi. 2012-yil boshida nafaqaga chiqishidan oldin u American Women's Professional Soccer (WPS) jamoasi Sky Blue FC jamoasida hujumchi sifatida o'ynagan. U Finlandiya ayollar terma jamoasining eng koʻp oʻyin oʻtkazgan futbolchisi.
Jamoalardagi faoliyati
Ayollar professional futboli (WPS) jamoasi bilan Sky Blue FC Österberg Kalmari 2010 va 2011-yilgi mavsumlarda 33 ta o'yinda 7 ta gol urgan. Amerikadagi professional ligadagi muvaffaqiyatsizlikdan so'ng, Österberg Kalmari 2012-yil aprel oyida o'ynashdan ketishini e'lon qildi. left|thumb|238x238px| Österberg Kalmari Finlandiya terma jamoasi safida.
Xalqaro martaba
1996-yil mart oyida o'zining katta debyutidan so'ng Österberg Kalmari Finlandiya ayollar milliy futbol jamoasi tarkibida 130 marta ishtirok etib, 41 gol urgan. U terma jamoaning barcha vaqtlardagi eng yaxshi to'purari hisoblanadi. 2005-yilda Österberg Kalmari Shimoliy G'arbiy Angliyada bo'lib o'tgan 2005 Yevropa chempionati finalida o'ynadi. Finlandiya yarim finalga chiqdi, bu uning mamlakatining ayollar futbolidagi eng yaxshi yutug'i bo'lib qolmoqda.
Xalqaro futboldagi tanaffusdan so'ng, qizi tug'ilgandan so'ng, Österberg Kalmari 2009-yilning yanvarida milliy terma jamoaga chaqirildi va oxirgi marta 2006-yilning sentyabrida o'ynadi. U 2009-yilgi Yevropa chempionatida mezbon Finlandiyani himoya qildi va u yerda chorak finalga chiqdi.
Shaxsiy hayoti
Österberg Kalmari 2007-yilda Niko Österbergga turmushga chiqdi. Ularning qizi Meja 2008-yilning mart oyida tug'ilgan.
Mo'minlarning onalari
thumb Muhammad payg'ambarning ayollari yoki mo'minlarning onalari (أمهات المؤمنين ‎ - Muhammad payg'ambarga turmushga chiqqan ayollar.
Taniqli tarixchi Al- Masudiy oʻzining “Murujuz-zahab” kitobida Muhammadning 15 ta xotinlari borligini taʼkidlaydi. Vattning ta'kidlashicha, ko'plab qabilalar Muhammad bilan qarindoshlik da'vo qilgan, shuning uchun xotinlar ro'yxatini juda bo'rttirib ko'rsatishgan bo'lishi mumkin. U zot bor-yoʻgʻi oʻn bitta xotin (Xadicha r.a bilan) ismini aytadi, bu esa anʼanaviy gʻoyalarga yaqinroqdir (ikkita kanizakning nomini ham beradi) Muhammad Qurʼon kelishidan oldin ularning hammasiga uylangan, u yerda toʻrt nafardan ortiq boʻlish taqiqlangan edi.. Oysha onamizdan boshqa barcha xotinlar undan oldin turmushga chiqqanlar, yani bokira emas edilar. Barcha xotinlar "mo'minlarning (yoki haqiqiy imonlilarning) onasi" maqomiga ega edilar.
Xadicha binti Xuvaylid
Xadicha binti Xuvaylid (خديجة بنت خويلد 555 - 619) - Muhammadning birinchi xotini, sodiqlarning onasi. U Makkaning Quraysh qabilasidan edi. Birinchi turmush oʻrtogʻi Atik ibn Azizdan qiz koʻrgan. Oʻlimidan soʻng Tamim qabilasidan Abu Holaga turmush qurib, undan bir oʻgʻil va ikki qiz tugʻdi. Abu Hola vafotidan keyin Muhammadga turmushga chiqdi.
Xadicha obro'li va fazilatli ayol edi. U savdo-sotiq bilan shug'ullangan va buning uchun u o'z nomidan Suriyada savdo operatsiyalarini amalga oshirgan odamlarni yollagan. Uning savdo vakillaridan biri Muhammad edi, bir kuni Xadichaning xizmatkori Maysara bilan birga chiqib, unga katta foyda keltirdi. Maysara unga Muhammad alayhissalomning rostgoʻyligi, aqli rasoligi va boshqa fazilatlari haqida ma’lumot berdi, shundan soʻng Xadicha oʻzining vakili, dugonasi Nafisa binti Munabbih orqali Muhammadga turmush qurishni taklif qildi. Bu taklifni qabul qildi/Oʻshanda Xadicha 40, Muhammad 25 yoshda edi. Bu nikohdan o'g'il al-Qosim, qizlari Zaynab, Ruqayya, Ummu Kulsum, Fotima va o'g'il Abdulloh tug'ildi.
Afsonaga ko'ra, Xadicha Muhammadning payg'ambar ekanliklariga birinchi bo'lib ishongan. U har doim erini hamma narsada qo'llab-quvvatlagan va Muhammad uni eng yaxshi ayol deb atagan. Umrlarining oxirigacha Xadichani yaxshi xotirasida saqladilar va uning vafotigacha u zotning yolgʻiz xotini boʻlib qoldi.
Sauda binti Zama
Sauda binti Zama ibn Qayis ibn Abd Shams (سودة بنت زمعة noma'lum, Makka - noma'lum, Madina) - Muhammadning ikkinchi xotini, sodiqlarning onasi unvoniga ega. Muhammadga Saudga 53 yoshlarida, Xadicha vafotidan keyin va Madinaga koʻchirilgandan soʻng uylanganlar. U birinchi musulmonlardan biri as-Sakron ibn Amrning bevasi edi. Uning otasi Quraysh qabilasidan edi. Sauda bint Zama Efiopiyaga ko'chib kelgan birinchi ayol edi. Birinchi eri Makka mushriklari tomonidan zulmga uchragan amakivachchasi Sakron ibn Amr edi. Makkaga qaytgandan keyin Sakran vafot etdi. Sauda va Saqronning 637 yilda Jalula jangida shahid bo'lib vafot etgan o'g'li bor edi.
Oisha binti Abu Bakr
Oisha binti Abu Bakr eng yaqin hamrohi Abu Bakrning qizidir. Oisha zukkoligi bilan ajralib turardi va Xadichadan keyin xotinlar orasida eng sevimlisi deb nomlandi. U 615-yilda musulmonlarning Efiopiyaga koʻchishi paytida otasiga hamroh boʻlgan. 622-yilda u Muhammadga turmushga chiqadi. Oysha juda ko'p hadislarni, shu jumladan Muhammadning oilaviy hayotiga oid hadislarni etkazgan.Bu Muhammad o'z uyi devorlarida nima qilgani va aytgani haqidagi ma'lumotdir, aksariyat hollarda bunga faqat uning oila a'zolari guvoh bo'lishi mumkin edi. Ba'zi islom manbalariga ko'ra, Oisha Muhammadga 6 yoshida turmushga berilgan va nikoh boshlanganda u to'qqiz yoshda edi. Biroq, boshqa manbalarga ko'ra, u to'y paytida allaqachon o'n yoshda edi.
Xalifa Usmon o'ldirilgach, u xalifaning qotillarini zudlik bilan jazolashni talab qilganlar qatorida edi. Yangi xalifa Ali ibn Abu Tolib tergovga shoshilmadi va xalifalikdagi vaziyatning barham topishini kutishni afzal ko'rdi. Bu Oisha roziyallohu anhoning qarindoshlari Talha va az-Zubayr boshchiligidagi askarlarni qo'zg'olonga ko'tarishiga sabab bo'ldi. Keng tarqalgan noto'g'ri tushuncha.Oysha va uning tarafdorlari xalifa deb tan olishdan bosh tortdilar. Aslida ularning maqsadi Usmonning qotillariga “teng mukofot” berish edi. Oysha tarafdorlari Basradagi jinoyatning 600 ga yaqin ishtirokchisini qatl qilib, adolatni oʻzlari amalga oshira boshladilar. Qoʻzgʻolonchilar dastlab Kufani egallab, keyin Basraga yoʻl olishdi, u yerda 656 - yilda tuyalar jangi boʻlib, Oisha tarafdorlari magʻlubiyatga uchradi. Oyshaning o'zi Makkaga hibsga olingan, u erda ozod qilingan va keyin vafot etgan. Boshqa barcha mahbuslar ham Alining buyrugʻi bilan ozod qilindi.
Hafsa binti Umar
Hafsa binti Umar hamrohi Umarning qizi. U Muhammadning paygʻambarligi boshlanishidan taxminan besh yil oldin tugʻilgan va otasi bilan Makkada islomni qabul qilgan. Hafs zulmidan qochib, eri Xunais ibn Xuzaf bilan birga avval Habashistonga, keyin Madinaga hijrat qiladi. Hunaylar Badr va Uhud janglarida qatnashdilar. Uhud jangida ogʻir yaralanib vafot etadi.Hafsa beva qolgach, otasi Umar uni Usmon ibn Affonga, soʻngra Abu Bakr Siddiqga nikohlab bermoqchi boʻldi. Ularning birortasiga rozi bo'lmagan Umar Muhammadga murojaat qildi va u zot o'zim Hafsga uylanaman, qizi Ummu Kulsumni Usmonga beraman, deb javob berdi. Muhammad va Hafsa oʻrtasidagi nikoh hijriy 3-yilda boʻlgan. Bu vaqtda Muhammad Oisha binti Abu Bakr va Sauda binti Zamaga uylangan edilar. Hafsa oʻzining taqvodorligi, koʻp vaqtini Allohga ibodat bilan oʻtkazganligi va shu bilan birga irodaliligi bilan ajralib turardi. Hafsa rivoyat qilgan 60 ga yaqin hadis ma'lum. Shuningdek, u xalifa Abu Bakr davrida to'plangan Qur'onning birinchi nusxasini saqlab qoldi, keyin xalifa Usmonning iltimosiga binoan unga berildi va ko'paytirildi. Hafsa 60 yoshida Madinada vafot etgan.
Zaynab binti Xuzayma
Zaynab binti Xuzayma (زينب بنت خزيمة 595 - 626) - Muhammadning uylanganidan uch oy o'tgach vafot etgan xotini. Zaynab binti Xuzayma Amir ibn Sasa qabilasidan edi. Ehtiyojmandlarga koʻrsatgan rahm-shafqati va e’tibori uchun u Ummu Masakin (kambagʻallarning onasi) laqabini oldi. Birinchi eri Tufayl ibn Horis edi. Tufayldan ajrashgach, Zaynab Badr jangida vafot etgan Ubayda ibn Horisga turmushga chiqdi.Hijriy 3-yilda Amir ibn Sasa qabilasi Muhammad alayhissalom vakillarini oʻldiradi, shu sababli bu qabila musulmonlar bilan munosabatlari keskin yomonlashadi. Muhammad qon toʻkilmasligi uchun bu qabila vakili boʻlgan Zaynab binti Xuzaymaga uylanishga qaror qildilar. Ularning nikohi hijriy 4-yilda boʻlgan. Toʻydan bir necha oy oʻtib Zaynab vafot etdi. U solih va taqvodor ayol boʻlib, koʻp vaqtini namoz bilan oʻtkazar edi..
Zaynab binti Jahsh
Zaynab binti Jahsh Muhammadning sahobasi Zayd ibn Horisning sobiq rafiqasi. Zaynab binti Jahsh birinchi musulmon ayollardan biri edi. U Muhammadning bashorati boshlanishidan taxminan 20 yil oldin tug'ilgan. Tug'ilganda uning ismi Barra edi, lekin Muhammad unga yangi ism - Zaynab qo'ydi. Turmushga chiqmagan qiz bo'lgan Zaynab birinchilardan bo'lib Madinaga ko'chib o'tdi. Muhammad uni ozod qilingan Zayd ibn Horisaga turmushga beroqchi bo'ldilar va shu bilan johiliyat davridagi odatlarni bekor qildi, unga ko'ra ozod ayol avvalgi qulga turmushga chiqa olmaydi. Zaynab va uning akalari bu nikohga qarshi edilar, ammo Ahzob surasining 36- oyati nozil boʻlgach, u bu nikohga rozi boʻldi. Uning Zayd ibn Horisa bilan nikohi baxtsiz boʻldi va Zayd xotini bilan ajrashishga qaror qildi. Muhammadning barcha nasihatlariga qaramay, bir yildan soʻng ajrashishdi.
Muhammad bu nikohning buzilishidan juda xafa bo'ldi. Vaziyatni oʻnglab, Zaynabga uylanmoqchi boʻldilar, lekin asrab olgan oʻgʻlining sobiq xotiniga uylanishni man qilgan johiliyat davri odatlari bunga toʻsqinlik qildi. Biroq oʻsha paytda bu odatni bekor qiluvchi, shu bilan birga asrab olingan bolalarga oʻz vasiylarining nomini qoʻyishni taqiqlovchi oyatlar nozil qilingan. Shundan soʻng, hijriy 5-yilda Muhammad Zaynab binti Jahshga uylandi. Zaynab mehnatkash, fazilatli va taqvodor ayol edi. U ko'p vaqtini namoz va ro'za bilan o'tkazdi. Zaynab binti Jahsh 53 yoshida Madinada vafot etdi. U Muhammadning vafotidan keyin vafot etgan birinchi xotini edi.
Juvayriya binti al-Horis
Juvayriya binti al-Horis Banu Mustalik qabilasining boshligʻi Horis ibn Dirorning qizi. Hijriy 5-yilda musulmonlar Mustalik qabilasini magʻlub etib, Juvayriya qoʻlga olindi. Uning otasi Muhammad alayhissalomning huzurlariga kelib, uni ozod qilishni soʻrab, tuyalar koʻrinishida fidya toʻlashga majbur boʻldi. Juvayriya ozod boʻlgach, Muhammaduning otasi va boshqa yaqin sheriklari bilan gaplashib,natijada ular islomni qabul qildilar. Shundan soʻng Muhammad Horis ibn Dirordan Juvayriyani nikohlab berishni soʻradilar. Nikohdan keyin musulmonlar 100 ga yaqin Mustalikiylar oilasini asirga ozod qildilar.
Safiya binti Huyay
Safiya binti Huyay ibn Axtab (صفية بنت حيي بن أخطب 610, Madina - 670, Madina) - Muhammadning xotini, Banu Nodir qabilasining boshlig'i Huyayya ibn Axtabning qizi va  Muhammad va musulmonlarning ashaddiy dushmani boʻlib, ansorlar va muhojirlar oʻrtasida janjal qilish imkoniyatini qoʻldan boy bermay, Quraysh bilan ittifoq tuzdi. Safiya yoshligida juda goʻzal boʻlgan, u yashagan Madinada ham unga turmushga chiqmoqchi boʻlganlar koʻp boʻlgan. Uning birinchi eri qabilasining mashhur shoiri Sallam bin Mishkam al-Qurayza edi, biroq ularning nikohi uzoq davom etmadi.
Madinaning yahudiy qabilalari (Banu Qaynuqa, Banu Nodir va Banu Qurayza) musulmonlar bilan tuzgan shartnomalarini buzgach, haydab chiqarildi va Banu Nodir Xaybarga joylashdi. Madinadan haydalgandan keyin Safiyaning otasi Muhammad bilan adovatini to'xtatmadi va bir marta arab qabilalari bilan Madinaga hujum qilishga kelishib oldi, ammo musulmonlar bu fitnadan xabar topdilar va Xaybarga ko'chib o'tishga qaror qildilar. Xaybar jangida Safiyaning otasi va eri halok boʻldi, Safiyaning oʻzi esa qabilasining boshqa vakillari bilan birga asirga olinadi. Asirga olingan Safiyani koʻrgan Muhammad uni oʻziga kanizak qilib oladi, keyin esa uni qullikdan ozod qiladi. Ozodlikka chiqqanidan keyin unga dinini saqlab, xohlagan joyiga borish yoki Muhammad bilan bilan qolishga qaror qildi. Muhammadning Safiyaga uylanishlari munosabati bilan ularning oldiga mehmonlar kelib, oʻzlari bilan taom olib kelishdi .Safiya Muhammadga uylanganda yoshi 17 yoshda edi. Usmon ibn Affon hukmronligining oxirida boshlangan gʻalayonlarda Safiya xalifaning yoniga oʻtib, uni himoya qilishga harakat qiladi. Safiya binti Huyay hijriy 50-yilda vafot etdi va Madinadagi Jannatul-Baqiy qabristoniga dafn qilindi.
Ramla binti Abu Sufyon
Ummu Habiba Ramla bint Abu Sufyon Qurayshning nufuzli rahbari Abu Sufyon ibn Harbning qizi. Islom dinini qabul qilishdan oldin, Ramla ota-bobolarining butparastlik e'tiqodidan voz kechdi va hanifalikni tan oldi. U islomni qabul qilishdan oldin nasroniy boʻlgan eri Ubaydulloh ibn Jahsh bilan birga Islomni qabul qilgan. Quraysh zulmidan qochib, Efiopiyaga hijrat qilishdi va u yerda Ubaydulla birdan dindan qaytdi (ridda) va yana nasroniylikni qabul qildi. Ramlani nasroniylikni qabul qilishga bo'lgan qat'iy urinishlariga qaramay, u Islomga sodiq qoldi va u bilan ajrashdi. Shundan so'ng u Makkaga qaytib kela olmadi, chunki otasi Abu Sufyon musulmonlarning ashaddiy raqibi edi. Bularning barchasidan xabar topgan Muhammad bu ayolning samimiy e'tiqodiga hayratini bildirdilar. U zot o'z vakilini Habashistonlik najoshiy Najoshiy huzuriga yuborib, Ramlani unga uylanish uchun Madinaga yuborishni iltimos qildi. Ular hijriy 7-yilda turmush qurishdi. Bu nikoh Muhammadga Makka mushriklarining yetakchisi Abu Sufyon bilan oʻrtasidagi ziddiyatni yumshatish imkonini berdi. Ramla binti Abu Sufyon taqvodor va taqvodor ayol edi. U 665 yilda, akasi Muoviya davrida, 70 yoshida vafot etdi. 65 dan ortiq hadislar ma'lum bo'lib, ular rivoyat qilgan.