cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Koson tumani
Koson tumani - Oʻzbekiston Respublikasining Qashqadaryo viloyatida joylashgan tuman. Koson Respublikadagi dastlab asos solingan tumanlardan biri boʻlib, u 1926-yil 29-sentabrda tashkil etilgan. Samarqand viloyatining Nurobod tumani, Qashqadaryo viloyatining Koʻkdala, Muborak, Qarshi, Kasbi tumanlari va Qarshi shahri bilan chegaradosh. Maydoni 1,88 ming km². Aholisi 300,5 ming kishi (2022). Koson tumanida 2 shahar (Koson) va (Po'lati) 8 qishloq fuqarolari yigʻini (Boʻlmas,  Guvalak, Gulbogʻ, Doʻstlik, Koson, Obidida, Olachabob, Poʻloti, Gala mahallasi, Tinchlik) bor (2003). Markazi — Koson shahri.
Koreya Respublikasi
Choʻson qirolligi
Choʻson 1582-yildan 1598-yilgacha yaponlarning doimiy hujumlaridan biroz kuchsizlanadi. 1627- va 1636-yillarda Manjuriyada qaror topgan Sin sulolasining Choʻsonga qilgan hujumlaridan soʻng Choʻson davlati Sin imperiyasi vassaliga aylanadi. Sin imperiyasi Xitoydagi Min sulolasini tugatib taxtga kelgan yana bir Xitoyni boshqargan sulolalardan biri.
Koson tumani
Hududlari aholi soni 2023-yil natijasi.
Koreya Respublikasi
Choʻson qirolligi
Davlat ichki boshqaruvida konfutsiylarning taʼsiri juda ham kuchayib ketadi, bu ham davlatning tanazzulga yuz tutishiga sabab boʻladi.
Koson tumani
1.Koson shahri
Koreya Respublikasi
Choʻson qirolligi
XIX asrning ikkinchi yarmiga kelib Yaponiya namunasidagi gʻarblashish (yevropalashish) islohotlari keng quloch yoyadi. Ayniqsa bu islohotlarda zodagon Pak Kyu Su faol qatnashadi, ammo uning oʻlimidan soʻng bu islohotlar toʻxtab qoladi.
thumb|left|200px|Tiklangan Kobukson.
Koson tumani
3.Olachabob mahallasi
Koreya Respublikasi
Choʻson qirolligi
1893—1895-yillarda Koreyada inqilobiy harakatlar boshlanadi. Inqilobchilar qirol maʼmuriyatidan yaponlarga qarshi Xitoydan madad soʻrashni talab qiladilar, shundan soʻng qirol Xitoydan yordam soʻraydi. Xitoy oʻz armiyasining bir qismini koreyslarga yordam uchun joʻnatadi. Bu esa Xitoy va Yaponiya urushini keltirib chiqaradi (1894—95-yillarda boʻladi). Natijada urush Yaponiya gʻalabasi bilan tugaydi, Koreya esa amalda Yaponiya protektorati ostiga tushib qoladi.
Koson tumani
4.Poʻloti shaharchasi
Koreya Respublikasi
Yaponiya anneksiyasi
1904-yilda rus-yapon urushi boshlanadi. Garchi Koreya rasmiy ravishda urushda qatnashmagan boʻlsa-da, barcha dengiz va quruqlikda olib borilgan urushlar qisman Koreya hududida yoki chegarasida olib borildi. Urush Manjuriya hududiga koʻchganda Koreya hududi butunlay yapon askarlari qamali ostida qoladi.
Mavlono Jaloliddin Keshiy
Mavlono Jaloliddin Keshiy(arabcha:مولانا جلال الدين كيشي — Mavlono Jaloliddin Keshiy — Toʻliq ismi:Mavlono Jaloliddin Xolidiy Keshiy (taxminan XIV asr oxiri XV asr boshida yashagan)) — Soʻfiy.
Koreya Respublikasi
Koreyaning boʻlinishi
Rus-yapon urushi tugagandan soʻng, garchi koreys-yapon tinchlik sulhi tuzilgan boʻlsa-da, amalda Koreya Yaponiya protektorati ostiga oʻtadi va deyarli mustaqilligini yoʻqotadi. 1910-yilga kelib Yaponiya Koreyani toʻliq bosib oladi, natijada Koreya toʻliq Yaponiyaga oʻtadi.
Koson tumani
5.Gala mahallasi - 3001 ta aholi
Mavlono Jaloliddin Keshiy
Hayoti
Mavlono Jaloliddin Keshiy Amir Sayid Kulolning shogirdi boʻlib, Amir Temur bu shaxsning bilimi va obroʻyidan mamlakatda tinchlik va osoyishtalikni taʼminlashda ijobiy foydalangan. Mavjud nizolarni bartaraf etish maqsadida baʼzi mamlakatlarga elchi qilib joʻnatgan. Sharafuddin Ali Yazdiyning taʼbiri bilan aytganda, „ilm va taqvosining yetuk-ligi, dars va fatvosiniig fazilati bilan tanilgan“ bu zot Xorazm voliysi Husayn Soʻfi huzuriga elchi qilib yuborilganligi ham maʼlum. Bu haqda Yazdiy yana shunday yozadi: „Mavlono Jaloliddin Keshiy xayrixohlik yuzini Xorazm tomon qaratdi va bu muhim (vazifa)ni rahm-shafqat yoʻli bilan hal etmoqchi boʻldi. U yerga borgach, donishmand ulamo va dinparvar peshvolarga xos boʻlgan nasihat va xushmuomalalik bilan soʻz qotdi, nizoni tubdan bartaraf etish va fitna olovini oʻchirish uchun oyatlar va isbotiga hadislar keltirdi“.
Koreya Respublikasi
Koreyaning boʻlinishi
1945-yilda Yaponiyaning II jahon urushida magʻlubiyatga uchrashi, Koreyadagi yaponlar boshqaruvining barham topishiga olib keladi. Ammo Koreyaning shimoliy qismini SSRI, janubiy qismini esa AQSh eggalab oladi.
Koson tumani
6.Tinchlik mahallasi
Mavlono Jaloliddin Keshiy
Faoliyati
Ammo Husayn Soʻfi bu oqilona soʻzlarga quloq tutmaydi va elchini qamab qoʻyadi. Bundan xabar topgan Amir Temur tezda Husayn Soʻfiga maktub yoʻllaydi. Uning matniga quyidagi sheʼriy toʻrtlik ham ilova qilingan edi: Podshohlar udumiyu yaxshilar ishi, Nahot shuni bilmas ul zukko kishi. Elchiga oʻlim yoʻq, qamab ham boʻlmas, Buni inkor qilgan xiradmand emas. Husayn Soʻfi bu maktubni olgach, Mavlono Jaloliddin Keshiyni ozod qilib, oʻz yurtiga joʻnatishga majbur boʻladi. Oʻrta Osiyoda keng tarqalgan „Chahor kitob“ darsligining 2-qismi „Bidon“, yaʼni „Oʻrgan“, „Bil“ deb nomlangan. Savol-javoblar shaklida bitilgan va islom ruknlari hamda unga bogʻliq masalalar haqidagi bu asarni Mavlono Jaloliddin Keshiy yozgan degan taxminlar bor. 1913-yilda Tahrirda bosilgan „Chahor kitobi turkiy“ darsligining soʻnggi soʻzida shunday fikr bildirilgan.
Koreya Respublikasi
Janubiy Koreya tarixi
1950—53-yillarda boʻlib oʻtgan Koreya urushi Shimol va Janub oʻrtasida harbiysizlashtirilgan hudud oʻtkazilishiga sabab boʻladi. Shunday qilib bir butun Koreya davlati shimolda Kommunistik boshqaruvli Koreya Xalq Demokratik Respublikasi va janubda kapitalistik boshqaruvga ega boʻlgan Koreya Respublikasiga boʻlinib ketadi.
Koson tumani
7.Guvalak mahallasi
Koreya Respublikasi
Birinchi respublika
Birinchi Respublika boshqaruv davri BMT, Xitoy va SSRIning qurolli kuchlarining faol ishtiroki bilan boʻlgan Shimoliy va Janubiy Koreya urushi bilan taʼriflanadi. Bu urush natijasida ikkala koreys davlati ham katta moddiy va iqtisodiy talafot koʻradi. Birinchi respublika 1960-yili aprel inqilobidan soʻng tugatiladi.
Mavlono Jaloliddin Keshiy
Asarlari
“Chahor kitob”, “Bidon”.
Koson tumani
8.Boʻlmas mahallasi
Koreya Respublikasi
Ikkinchi respublika
Talabalar inqilobidan soʻng vaqtinchalik davlat boshqaruviga Ho Chon ismli shaxs keladi. 1960-yil 29-iyulda saylov boʻlib oʻtadi va unda Demokratik partiya gʻalaba qozonadi. Bu esa Ikkinchi Respublikaning boshlanishiga sabab boʻladi va prezident etib Yun Bo Son saylanadi.
Koson tumani
9.Doʻstlik mahallasi
Xemosorbsiya
Xemosorbsiya (xemo... va sorbsiya), kimyoviy sorbsiya — suyuklik va qattiq jiyemning atrof muhitdan moddalar yutishi. Bunda kimyoviy birikmalar hosil boʻladi. Torroq maʼnoda X. qattiq jism sirtining modsani kimyoviy yutishi, yaʼni kimyoviy adsorbsiya deb qaraladi. X.da issikdik miqdori koʻproq ajralib chiqadi: odatda, X. issikligi 84—126 kJ/mol, baʼzi hollarda, mas, kislorodning metallarga singishida 420 kJ/mol dan ham ortishi mumkin. Kimyoviy reaksiyalarga oʻxshab, X. ham anchagina faollash (aktivatsiya) energiyasini talab kiladi. Shuning uchun temperatura ortganda X. tezlashadi. X.ni oʻrganish uchun spektroskopiya, elektron paramagnit va yadroviy magnit rezonans, elektron hamda ion proyektorlari, sekin harakatlanuvchi elektronlar difraksiyasi va boshqa qoʻllaniladi. X. geterogen katalizda, gazlarni tozalashda, vakuum texnikasi va boshqalarda muhim rol oʻynaydi. X. sanoatda keng qoʻllaniladi.
Edmond O'Brien
Eamon Joseph OʻBrien (talaffuzi: „Eamon Jozef OʻBrayen“, 1915-yil 10-sentyabr — 1985-yil 9-may) amerikalik aktyor va kinorejissyor edi. Uning karerasi qariyb 40 yil davom etdi va u bitta Akademiya mukofoti, ikkita Oltin globus mukofoti va Gollivud shon-shuhrat xiyobonidagi ikkita yulduzni qoʻlga kiritdi.
Dastlabki yillari
Eamon Jozeph OʻBrien Nyu-Yorkning Bruklin shahrida tugʻilgan. Agnes (née Baldwin) va James OʻBrienning yettinchi va eng kichik farzandi edi. Uning ota-onasi Irlandiyaning Uoterford okrugidagi Tallow shahrida tugʻilgan. Eamonning toʻrt yoshida otasi vafot etdi.
Kino aktyorligi
OʻBrienning teatr ishi RKOdagi Pandro Bermanning eʼtiborini tortdi, u unga „The Hunchback of Notre Dame“ (1939) filmida romantik bosh rolni taklif qildi.
U „Romeo and Juliet“ filmida Lorens Olivier va Vivyen Leighga qarshi Mercutio rolini oʻynash uchun Brodveyga qaytib keldi.
RKO OʻBrienga uzoq muddatli shartnoma taklif qildi. Uning rollari orasida A Girl, a Guy, and a Gob (1941) va Parachute Battalion (1941)(1941) bor edi. Ikkinchi filmda OʻBrien keyinchalik turmushga chiqadigan Nancy Kelly bilan rol oʻynadi, garchi ittifoq bir yildan kamroq davom etgan boʻlsa ham.
OʻBrien Eve Arden va Powder Town bilan Obliging Young Lady filmida debyut qildi. 1942-yil may oyida Universal RKO bilan shartnomani sotib oldi, shunda u „The Amazing Mrs. Holiday“ filmida Deanna Durbin qarshisida paydo boʻladi. Shundan soʻng u harbiy xizmatga qoʻshildi.
Shaxsiy hayoti
OʻBrien birinchi marta 1941-yildan 1942-yilgacha aktrisa Nancy Kelly bilan turmush qurgan. U 1948-yilda ikkinchi xotini, aktrisa Olga San Xuanga uylandi. San-Xuan oʻzining uchta farzandining onasi edi, jumladan televizion prodyuser Bridget OʻBrien va aktyorlar Maria OʻBrien va Brendan OʻBrien. Nikoh 1976-yilda ajralish bilan yakunlandi.
Koson tumani
10.Gulbog mahallasi
Edmond O'Brien
So'ngi yillari va oʻlimi
1970-yillarning oxirida OʻBrayen Altsgeymer kasalligi bilan kasal boʻlib qoldi. 1983-yilda bergan intervyusida uning qizi Maria veteranlar kasalxonasida otasini belbog‘li ko‘ylagida ko‘rganini eslaydi: „U qichqirardi. U zoʻravon edi. Uning qanchalik ozib ketganini payqaganimni eslayman. Biz bilmasdik, chunki u yillar davomida butun kiyimlarini kiyib uxlab yotgan edi. Biz uni birozdan keyin koʻrdik .“
Koson tumani
Tabiati
Tuman hududi asosan, pasttekislik, adir va qir-choʻllardan iborat boʻlib, Qashqadaryo daryosining quyi qismida, Qarshi choʻli zonasida, 450–500 m balandlikda joylashgan. Iqlimi kontinental. Iyulning oʻrtacha harorati 35-40°, yanvarniki 0 dan 1° gacha. Vegetatsiya davri 210—240 kun. Oʻrtacha yillik yogʻin 190–200 mm, asosan, bahor va qish oylarida tushadi. Orografik toʻsiqlar yoʻqligi sababli sovuq havo oqimlari, asosan, qish oylarida shimoli-sharq tomondan kirib keladi. Qashqadaryo Koson tumani bilan Kasbi tumani chegarasidan, Qarshi magistral kanali tuman hududidan oqib oʻtadi. Tuprogʻi och tusli boʻz va boʻz tuproq, shuningdek, taqir, shoʻrxok, qumoq tuproqlar ham mavjud. Bu tuproqlar aralash uchraydi. Oʻsimliklardan shoʻra, shuvoq, qora shoʻra, yulgʻun, saksovul, isiriq, oq chitir, qizilmiya, oqbosh oʻsadi. Yovvoyi hayvonlardan tulki, quyon, tipratikan, toshbaqa, kaltakesak, echkemar, qum boʻgʻma iloni, chipor ilon bor. Qushlardan burgut, chumchuq, musicha, soʻfitoʻrgʻay, kaptar, mayna uchraydi. Hasharotlardan chayon, biy, qoraqurt bor.
Aholisi
Aholisining aksari qismi oʻzbeklar, shuningdek, tojik, rus, tatar va boshqa millat vakillari ham yashaydi. 1 km² ga oʻrtacha 160 kishi (2022) toʻgʻri keladi. Shaharliklar 156,3 ming kishi, qishloq aholisi 141,2 ming kishi (2022-yil).
Iqtisodiyoti
Xoʻjaligining asosiy tarmoqlari: qishloq xoʻjaligi, yengil sanoat, chorvachilik.Qashqadaryo viloyati statistika boshqarmasi bergan ma’lumotiga koʻra, 2022-yil 1-oktabr holatiga Koson tumani boʻyicha roʻyxatdan oʻtgan korxona va tashkilotlar soni 3388 tani tashkil etdi. Tumanda paxta tozalash zavodi, avtokorxonalar, non kombinati, yogʻ-ekstraksiya zavodi, gʻoʻzapoyadan karton qogʻozi ishlab chiqariladigan oʻzbek-xitoy qoʻshma korxonasi, "Koson Baxt textile", „Istiqlol“ savdo-sanoat korxonasi, gʻisht zavodi, qandolatpazlik va kulolchilik sexlari, bosmaxona, Koson, Poʻloti, Alatun dehqon bozorlari bor. 2 qoʻshma korxona, 67 kichik korxona, 2 kooperativ korxona, 9 qishloq xoʻjaligi kooperativi, 14 fermer xoʻjalik uyushmasi, Yerqoʻrgʻon parrandachilik fabrikasi mavjud.
Koson tumanining tashqi savdo aylanmasi:
Qashqadaryo viloyati statistika boshqarmasi bergan ma’lumotiga koʻra, 2022-yil 1-mart holatiga Koson tumanining tashqi savdo aylanmasi hajmi 7,5 mln. AQSh dollarini tashkil etdi.
Koreya Respublikasi
Harbiy hukumat
Ikkinchi Respublika Davlat boshliqlarining muvaffaqiyatsiz olib borgan siyosati harbiylarga yoqmaydi, bu esa harbiylarning koʻtarilishiga sabab boʻladi. 1961-yili harbiy toʻntarish boʻladi va davlat tepasiga general-mayor Pak Chon Hi keladi.
Koson tumani
Iqtisodiyoti
🟣Eksport – 4,1 mln. AQSh dollari
Koreya Respublikasi
Harbiy hukumat
Harbiylar hukumati davlatni demokratik boshqaruvga oʻtkazishlikka hayrihox boʻladi, bu esa 1963-yilda saylovga olib keladi. Saylov natijalariga koʻra general Pak Koreya Respublikasi prezidenti etib saylanadi.
Koson tumani
Iqtisodiyoti
🟣Import – 3,4 mln. AQSh dollarini tashkil etdi.
Koreya Respublikasi
Uchinchi respublika
Uchinchi Respublika davrida Yaponiya bilan tinchlik shartnomasi tuziladi. Koreya Respublikasi oʻz hududida AQSh harbiy bazalarining joylashiga qonuniy tarzda ruxsat bergandan soʻng, AQSh bilan boʻlgan aloqalari yanada kuchayadi. Undan tahsqari, Koreya Respublikasi AQSh harbiylarining Vyetnamda olib borgan urushida 320 000 askar bilan quvvatlab turadi, yaʼni Koreya Respublikasi oʻz harbiylarini Vetnamga AQSh harbiylariga yordam berish uchun yuboradi. Bu esa oʻz natijasini bermay qolmaydi, AQSh Koreya Respublikasini har tomonlama qoʻllab-quvvatlay boʻshlaydi.
Koson tumani
Iqtisodiyoti
Qishloq xoʻjaligiga yaroqli yerlar 144,9 ming ga, paxta 24,8 ming ga, gʻalla 26,7 ming ga yerga ekiladi.
Koreya Respublikasi
Uchinchi respublika
Iqtisodiyot tezlik bilan koʻtarila boshladi, ayrim iqtisodiy islohotlarning oʻtkazilishi yalpi milliy mahsulotining oʻsishiga olib keladi.
Koson tumani
Iqtisodiyoti
Tuman jamoa va shaxsiy xoʻjaliklarida 45,7 ming qoramol, 196,3 ming qoʻy va echki, 10,9 ming parranda boqiladi (2003). 2022-yil 1-yanvar holati boʻyicha Koson tumanida 2,4 ming ot mavjud.
Koreya Respublikasi
Beshinchi respublika
1979-yilda general Pak oʻldirilishi bilan Koreya Respublikasida uzoq yillarga choʻzilgan siyosiy inqiroz boshlanadi. 8 yil davomida xalq demokratiya uchun kurash olib boradi. Uzoq davom etgan kurashlardan soʻng 1987-yilda Koreya Respublikasida demokratik saylovlar oʻtkaziladi.
1988-yilda Seulda Olimpiada oʻyinlari oʻtkaziladi. Shu yillarda Xitoy va Sovet Ittifoqi bilan aloqalar tiklanadi. 1992-yilda demokratik yoʻl bilan Kim Yon Sam saylanadi. Ammo uning boshqaruvi davrida davlat amaldorlari orasida poraxoʻrlik judayam kuchayib ketadi, bu esa davlatning yana siyosiy inqiroz yoqasiga olib kelinishiga sabab boʻladi.
1997-yil Koreya Respublikasi uchun juda ham muvaffaqiyatsiz yil boʻladi. Koreya Respublikasi iqtisodiyoti rivojlanishi pastlashib boradi, von (Koreya Respublikasi pul birligi) qadri tushib ketadi. Turizm oqimi ham ozayib boradi. 1998-yil fevral oyida prezidentlik saylovi oldidan iqtisodiy va demokratik islohotlar oʻtkazishi, Shimoliy Koreya bilan aloqalarni tiklash toʻgʻrisida vaʼdalar bergan Kim De Chjun yangi prezident etib saylanadi. 1998-yilning oʻrtalariga kelib Koreya Respublikasi oxirgi 20 yil ichida uchramagan iqtisodiy inqiroz boshlanadi, ishsizlik va inflatsiya (pul qadrsizlanishi) kuchayib ketadi. Ammo prezident oʻz vaʼdalarini bajarishi tufayli tez orada yana Koreya Respublikasi iqtisodiyoti koʻtarila boshlaydi. Shimoliy Koreya bilan ilk marta aloqalar oʻrnatiladi. 2000-yilda Koreya Respublikasi prezidenti shaxsan KXDRga rasmiy tashrif buyuradi, bu esa ikki davlat orasida ozgina boʻlsa-da iliqlikni vujudga keltiradi.
Aynan shu prezident boshqaruvi davrida Yevropa Ittifoqi bilan siyosiy, iqtisodiy va madaniy aloqalar yanada rivojlanadi. 2002-yil prezident Kim De Chjunga tinchlik yoʻnalishi boʻyicha Nobel mukofoti topshiriladi.
2002-yilda esa yangi prezidentlik saylovlari oʻtkaziladi, unda No Mu Xyon gʻalaba qozonadi. Uning prezidentlik boshqaruvi davrida Koreya Respublikasi iqtisodiyoti ancha rivojlanadi. Ammo 2004-yil 12-martda Janubiy Koreya Milliy Assambleyasi (Koreya Respublikasi parlamenti) vakillari Prezident No Mu Xyonni poraxoʻrlik va ayrim shaxslarga siyosiy homiylikda ayblab unga qarshi ovoz beradilar. Biroq prezidentni qoʻllab=quvvatlab turuvchi Uri siyosiy partiyasi Parlamentning prezidentga qarshi ovozlarini boykot qiladi. Bu holat mamalakatda parlament saylovlarining muddatdan avval oʻtkazilishiga sabab boʻladi va 2004-yil 15-aprelda saylovlar oʻtkaziladi. Saylov natijalariga koʻra Uri partiyasi parlamentdagi 299 oʻrindan 152 oʻrinni egallaydi. 18 yil deganda parlamentda bir partiya koʻpchilik mandatni egallaydi. Ammo 2005-yilda oʻtkazilgan saylovlarda Uri partiyasi parlamentddagi koʻpchilik mandatini yoʻqotadi.
2008-yilda oʻtkazilgan saylov natijalariga koʻra Seul shahrining sobiq hokimi Li Myon Bak prezident etib saylanadi.
Geografik joylashuvi
thumb|left|200px|Topografiyasi. Koreys yarimoroli Osiyoning sharqiy oxirida joylashib, uzunligi 1100 killometrni tashkil etadi. Gʻarbdan Tinch okeani bilan, shimoldan esa Xitoy va Rossiya bilan chegaradosh. Koreyaning sharqiy tomonida Sharqiy Dengiz boʻlib, uning ortida Yaponiya joylashgan. Yerining 70 foizini togʻlar egallab, qirgʻoq yoqalab 3000 minga yaqin orolchalar tarqalgan.
Koreyaning yer maydoni 222 ming 154 km2 boʻlib, kattaligi taxminan Buyuk Britaniya yoki Ruminiyaga teng. Ushbu maydonning 45.5 % yoki 100 ming km2idan qishloq xoʻjaligida foydalanish mumkin. Togʻli tumanlar butun maydonning taxminan uchdan ikki qismini tashkil etib, Portugaliya, Mojariston yoki Irlandiya maydonicha desa boʻladi.
Tebeksan togʻ zanjiri shaqiy qirgʻoq boʻylab choʻzilib, Sharqiy dengiz kuchli toʻlqinlari tomonidan yuvilib turadi. Ushbu zarba ostida katta qoya va qoya orolchalar paydo boʻlgan. Gʻarbiy va janubiy qirgʻoqlar esa qiya jarlik. Jarliklar boʻylab qirgʻoqlari moʻjizona kesilgan bogʻozli yaqin orollar joylashgan.
Yarimorolda shunday koʻp daryo va tasvirlar chizilgan togʻlar borki, shunga koreyslar koʻpincha oʻz davlatini chiroyli tillarang parchalarga qiyoslashgan. Togʻning eng baland choʻqqisi Shimoliy Koreyada joylashgan Pektusan boʻlib, Xitoy chegarasi boʻlab dengiz sathidan 2744 m balandlikka koʻtarilgan. Pektusan togʻida oʻchgan vulqonlar boʻlib, uning ogʻzida "Chonji" deb nom olgan katta koʻl paydo boʻlgan. Bu togʻ Koreya ruhi hisoblanib, Koreya Respublikasining madhiyasi matnida bu haqda eslatilgan.
Nisbatan katta boʻlmagan Koreya yarimorolida yetarlicha koʻp katta va kichik daryolar oqadi. Ushbu suv arteriyalari koreyslar hayot tarzi va mamlakatini sanoatlashitirishda muhim rol egalladi. Koreyaning eng katta ikki daryosi — bu Naktongkang (525 km) va Koreya poytaxti Seuldan oʻqib oʻtadigan Hankang (494 km). Hankang daryosi uzoq tarixda uning qirgʻoqlarida rivojlangan aholiga muhim ahamiyatga ega boʻlganidek bugungi kunda ham zich aholining hayotida muhim ahamiyatga ega.
Koreyaning uch tomonini yuvib turuvchi dengizlar ham aholi hayotida uzoq davrlardan beri muhim rolga ega boʻldi. Shuning uchun ham dengizshunoslik va kemasozlik sanoati tez rivojlandi.
Iqlimi
thumb|left|220px|[[Seuldan oqib oʻtadigan Cheonggyecheon.]] Koreya iqlimi — moʻtadil, bir-biridan keskin farq qiladigan toʻrt faslga ega. Bahor qisqa boʻlishiga qaramasdan juda ham yoqimli va quyoshli boʻladi. Yozda esa issiq va namlik yuqori boʻlib, iyul oylarida yomgʻirga boʻy boʻladi. Kuz fasli yorqin tilla va qizil ranglar bilan boʻyalib ajoyib rang-barang panoramani yaratadi. Qish sovuq va quruq kelib vaqti-vaqti bilan qor yogʻadi. Janubi-gʻarbdagi Jeju-do oroli yumshoq subtropik iqlimga ega. Koreya tumanlari oʻrtasidagi harorat farqi juda katta, oʻrtacha hisobda 6 °C dan 16 °C gacha boʻladi. Yilning eng issiq oʻyi boʻlgan avgustda esa harorat 19 °C va 35 °C orasida boʻladi, eng sovuq oyi yanvarda esa harorat minus 8 °C gacha tushib ketadi.
Bahor faslining boshlarida shamol Xitoyning shimoliy qismidagi choʻllaridan sariq qum va tuproqlarni uchurib keladi. Ammo aprel oyi oʻrtalarida haqiqiy bahor nafasini his qilish mumkin boʻladi, togʻlar va maysazorlar esa ajoyib gullarga boʻyalgan boʻladi. Shu vaqtda dehqonlar dalalarni guruch ekishga tayyorlaydi.
Koreyslarning yil fasllari orasida sevimlisi boʻlgani kuz odamni tetiklashtiradigan havo va musaffo osmonga ega boʻladi. Kuz — hosillarni yigʻishtirish vaqti hamda turli bayram va tarixiy anʼanalarga boy fasl.
Hukumati
thumb|right|200px|Janubiy Koreya Milliy Assambleyasi. Koreya hukumati uchta qismga boʻlingan: ijro etuvchi, qonun chiqaruvchi va sud hokimyati. Qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi hokimiyatlar davlat darajasida faoliyat koʻrsatadi. Mahalliy vazifalarni ijro etuvchi boʻlimdagi turli vazirliklar amalga oshiradi. Mahalliy hokimyat yarim-muxtor boʻlib, oʻzining ijro etuvchi va qonun chiqaruvchi boʻlimiga ega. Sud hokimiyati davlat va mahalliy darajada faoliyat koʻrsatadi.
Koreya hukumatining tuzilishi Koreya Respublikasining konstitutsiyasi bilan belgilanadi. Bu hujjat 1948-yil kuchga kirgandan buyon bir necha marta tahrir qilindi. Ammo bir necha palata xususiyatlari oldingidek qoldi; Ikkinchi Koreya Respublikasidan tashqari barcha hukumat mustaqil bosh ijro etuvchi — prezidentga ega boʻldi.
Iqtisodiyoti
Janubiy Koreyaning 1997-yildagi inqirozgacha boʻlgan ildam iqtisodiy rivoji "Sharqiy Osiyo Moʻjizasi" deb atalgan. Uch dekada shiddatli iqtisodiy rivojlanish kambagʻal agrar mamlakatni dunyodagi oʻn ikkinchi iqtisodiy-eksport davlatiga aylantirdi. 1996-yil 12-dekabrda Koreya Iqtisodiy Hamkorlik va Rivojlanish Tashkiloti (IHRT)ga qabul qilinishi haqiqatan Koreya iqtisodiyotining avjiga chiqqan payti boʻldi. Koreyaning bunday tez rivoji yuqori darajadagi jamgʻarma va sarmoyaga katta yordam berdi, shuningdek milliy taʼlimning taraqqiy topishiga ragʻbat boʻldi. Shuning evaziga bugungi kunda bir qancha yosh oʻgʻil-qizlar dunyoning eng nufuzli oliygohlarida taʼlim olishmoqda.
Lekin rivojlanishga boʻlgan yoʻl oson boʻlmadi. Bu yoʻlga erishish turli qiyinchiliklarni yengib oʻtishni talab etdi. 1945-yili Yaponiya qaramligidan ozod boʻldanidan soʻng milliy iqtisodiyotni rivojlantirish xalqning hayot-mamot masalasiga aylandi. Tabiiy boyliklarning cheklanganligi, ichki bozorning zaifligi va iqtisodiy rivojlanish tajribasiga ega boʻlmasligiga qaramay, Koreya milliy iqtisodiyotning barqaror va mustaqil rivojlanishini amalga oshirdi.
1950—1953-yillarda boʻlib oʻtgan Koreys Urushi Janubiy Koreya iqtisodiyoti rivojlanishiga katta putur yetkazdi. Bir xalqning oʻzaro urushib ikki qismga boʻlinishi Koreya tuprogʻida buzgʻunchilik va alamli xotiralarni qoldirdi. Urush qurbonlari va nogironlar soni 1,5 mlnni tashkil etadi. Urushning moddiy zarar qiymati 1953-yil narxlarida 3,1 mlrd AQSh dollarini tahskil etdi.
Yelena Valyano
Yelena Dmitriyevna Valyano (1934.7.3, Rossiya Federatsiyasining Grozniy shahri) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2002). Shimoliy Osstiya universitetini tugatgan (1959). 1966-yildai Guliston shahridagi 5-, 1972 -2003-yillarda Jizzax shahridagi 5-maktabda tarix oʻqituvchisi.
Koreya Respublikasi
Iqtisodiyoti
Janubiy Koreyaning urushdan koʻrgan zarari 1953-yilgi Milliy Yalpi Mahsulot (YMM)ning 85%ini tashkil etdi. Urushdan keyingi qayta tiklanish davrida (1953-1960-yy) rivojlanish darajasi xorijiy davlatlarning yordamlari boʻlishiga qaramay past boʻldi. Shunday boʻlsa-da, 1953-yildan 1995-yilgacha oʻrtacha Milliy Yalpi Mahsulot oʻsishi 7,6%ni tashkil etdi, bu esa 21 marta oʻsganligidan dalolat berdi.
Bu vaqt davomida aholi yillik oʻsishi 2,2%, YMM real daromadi aholi boshiga 5,6%ni, yani 9,3 marta oʻsishni tahskil etdi. 1953-yildan 2007-yilgacha Janubiy Koreya YMM 2,3 mlrddan 1,2 trln AQSh dollariga oʻsdi. Aholi boshiga YMM daromadi qiymati 67 AQSh dollaridan 24 600 dollarga oʻsganini koʻrsatadi.
1960-yillarda boshlangan iqtisodiy rivojlanish ishlab chiqarish sohasida oʻz aksini topti, asosan avtomobilsozlik, neftni qayta ishlash, elektronika, kemasozlik, tekstil va poʻlatni qayta ishlash sohalari bunga misol boʻla oladi.
Koreyaning oʻsha davrdagi iqtisodiy ishlash tizimini quyidagicha izohlash mumkin. 1961-yildan boshlanib 1979-yilga qadar davom etgan qoʻmondon Pak Jong Hi davlat rahbarligi davrida dunyodagi mavjud siyosiy ziddiyat sababli Janubiy Koreyaga gʻarb davlatlari va Yaponiya sarmoya qila boshladi. Davlat koreys tilida "cheboʻl" deb ataluvchi katta korxonalarni rivojlantirish maqsadida chet eldan kelgan sarmoyani ular uchun quyi foizlarda foydalanishiga ruxsat berildi. Bunga asos katta korxonalarning rivojlanishi, keyinchalik kichik va oʻrta biznesning rivojlanishiga sabab boʻlishiga ishonch edi. Qoʻmondon Parkning eksportga yoʻnaltirilgan iqtisodiy rivojlanish siyosati 5 yillik rejalar asosida muvoffaqiyatli amalga oshirildi.
Fan-texnikasi
left|thumb|200px|Janubiy Koreyada dunyodagi xotira chiplarining 45%i ishlab chiqariladi.
Janubiy Koreyaning elektronika va mashinasozlik shirkatlari jahonda yetakchi oʻrinlardadir; ular qatoriga LG, Samsung va boshqalar kiradi. Butun dunyodagi LCD monitorlarning 50%i aynan Janubiy Koreyada tayyorlanadi. Samsung va LG mobil telefon ishlab chiqaruvchilari orasida dunyoda yetakchi shirkatlardandir.
Janubiy Koreya aholisi elektronikadan eng koʻp foydalanuvchi xalqlar qatoriga kiradi. Internetdan foydalanuvchilarning foiz nisbatdagi soniga koʻra birinchi oʻrinda turadi. 2020-yilgacha har bir koreys xonadonida kamida bitta robot boʻlishi rejalashtirilgan. Bu reja orqali Koreya aholisining keksayishi va shu tufayli ishchi kuchi hamda askarlar soni kamayishi muammolari qisman hal qilinishi koʻzda tutilgan.
Koreya Respublikasi Rossiya bilan fazoviy hamkorlik olib bormoqda, bu hamkorlik doirasida "Arirang-1" va "Arirang-2" nomli sunʼiy yoʻldoshlar uchirildi. 2008-yilning 8-aprelida Koreya oʻzining birinchi fazogiri — Yi So-yeonni koinotga uchirdi, u rus orbital kemasi "Soyuz TMA-12"da ishladi.
Aholisi
thumb|200px|Koreyslar Seuldagi istirohat bogʻida hordiq chiqarishmoqda. Aholi soni - 51 814 400 nafar (2022). Zichlik 533 kishi. Janubiy Koreya aholisining katta qismini koreyslar tashkil etadi. Bundan tashqari mamlakatda kamida 300 ming nafar xitoyliklar istiqomat qilishadi. Janubiy Koreyaliklar oʻrtacha 81.6 yil umr koʻrishadi.
Deyarli hamma koreys tilida soʻzlashadi, maktablarda ikkinchi til oʻlaroq ingliz, yapon, xitoy, olmon va boshqa tillar oʻrgatiladi.
2020-yil maʼlumotlariga koʻra Janubiy Koreya aholisining 56 foizi dinsizdir. Qolgan aholi oʻzini yo xristian, yoki buddist, deb koʻrsatgan; boshqa dinlar nihoyatda kam tarqalgan.
Madaniyati
BTS - K-pop, rap, rock yoʻnalishlarida muvaffaqiyat qozonib kelayotgan eng mashhur guruhlardan biri. Jamoa aʼzolari Jimin, Jung Kook a V oʻzlarining chiroyi bilan nafaqat koreys balki, xitoy, yapon, thai, hind va shu jumladan oʻrta osiyolik qizlarni ham eʼriboriga tushgan.thumb|[[TVXQ - K-pop janrida ijro etuvchi mashhur koreys guruhlaridan biri.]] thumb|240px|[[Qish Sonatasi seriali shuhrati Oʻzbekistonga ham yetib kelgan.]] Janubiy Koreya ommaviy madaniyati Osiyo qitʼasi va umuman dunyoda yoyilmoqda. XXI asrda paydo boʻlgan bu fenomen koreys toʻlqini deb nomlandi. Bu fenomen oʻz ichiga K-pop (koreys pop) musiqasi, koreys teleseriallari va filmlarini oladi.
Zamonaviy texnologiyalarning koreyslar hayotiga chuqur kirib borgani ularning madaniyatiga kuchli taʼsir qildi. Koreys yoshlari orasida videooʻyinlar shunchalik ommalashganki, matchlar hatto telekanallarda ham namoyish etiladi (misol sifatida Arirang kanalida tez-tez koʻrsatiluvchi Starcraft translatsiyalarini keltirish mumkin).
Takashi Mizuno
Takashi Mizuno (水野 隆; 28-aprel 1931) — yaponiyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1955-yili 9-oktabr Burma terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan.
Koreya Respublikasi
Sporti
thumb|right|220px| 2002-yilgi [[futbol boʻyicha Jahon Chempionatidagi Koreya koʻrsatgan natijani koreys xalqi esdan chiqarmaydi.]] 1988-yil Yozgi Olimpiada oyinlari va 2002-yil futbol boyicha Jahon Chempionatining juda ham yuqori saviyada oʻtkazilishi Koreya Respublikasi sporti tarixidagi eng katta yutuqlardan biri hisoblanadi. 17-Futbol Jahon Chempionati 3-ming yillikda birinchi boʻlib Koreya va Yaponiyada oʻtkazildi. Binobarin, bu Osiyo qitʼasida birinchi bor futbol Jahon Chempionatining oʻtkazilishi boldi. Va eng muhimi, Koreya Respublikasi milliy futbol terma jamoasi birinchi bor yarim finalgacha yetib keldi. Albatta, bu juda ham gʻaroyib hodisa boʻlib, koʻpchilikni hayratga soldi. Janubiy Koreyalik futbolchilarning ajoyib ishtiroki Koreyaning xalqaro arenadagi oʻrnini jadal ravishda yuqorilatdi va Koreya tovarlarining talabi oshdi. Albatta muxlislarning oʻrni ham juda katta boʻldi. Koreyalik muxlislar oʻzlariga "Red Bulls" degan nomni shior qilishib oʻz futbolchilarini qoʻllab quvvatlashda charchamadilar va butun dunyoni hayratga soldilar. 2002-yil futbol Jahon chempionati oʻyinlarini 3,6 mln muxlis stadiondan turib va milliardlab muxlis oynai jahon orqali tomosha qilishga muvaffaq boldilar.
thumb|left|220px| Koreya futbol ishqibozlari ommasi dengiz kabi oqqan.
Koreya maydoni boʻyicha ham, aholining soni boʻyicha ham katta davlatlar qatoridan joy olmagan boʻlsa-da, janubiy Koreya futbolchilarining ishtiroki yuqori boldi. Koreya terma jamoasi 6 marta futbol jahon chempionati final bosqichlariga chiqqan bolib, ulardan 5 marotabasi ketma-ket boʻlgan. Bu esa — misli koʻrinmagan voqeadir. Bunaqasi hali Osiyoda boʻlmagan.
Koreya sportning boshqa turlarida ham juda ajoyib natijalarni koʻrsatmoqda: short-trek, yengil atletika (marafon), dzudo, taekvando, boks, erkin va klassik kurash, kamon otish, stend oʻtish, badminton, gandbol va chim ustida xokkey sport turlari bular safidandir.
Jahon klassikasi darajasidagi Koreya beysbolchilari AQSh va Yaponiyada juda ham mashhurdir. Pak Chan Ho "Houston Astros" safida juda ham muvaffaqiyatli ishtirok etib kelayotgan boʻlsa, Kim Ben Hen "Florida Marlins", So Je Ung — esa "Tampa Bay Devil Rays" safidadir. Qolaversa bir necha koreys futbolchilari Yevropa va Yaponiya klublarida toʻp surishadi.
Hozirgi paytda Koreya hukumati mamlakatda sportni rivojlantirish maqsadida 5 yillik rejani amalga oshirmoqda (2003-2008-yy). Uning uchun 2,8 trillion KRV ajratilgan ($2,3 mlrd). Bu reja sportning deyarli barcha turlarini rivojlantirishga moʻljallangan boʻlib va qoʻshimcha professional sport, yangi sport texnologiyalarini ishlab chiqish va koʻplab sport inshootlarini qurishga ham yoʻnaltirilgan.
Koreyada ommaviy sport turlari bu — futbol, basketbol, voleybol va anʼanaviy sport turi bolgan belbogʻ kurashdir (SSIRIM). Bu sport turlari juda ham koʻp muxlislarni jalb qiladi. Bundan tashqari alpinizm, yugurish, badminton, suzish, aerobika, stol tennisi, bouling, skvosh, tennis va golf ham ommaviy sport turlaridir. Alpinistlarning juda ham koʻp boʻlganligidan koreyslarning nafaqat sportga boʻlgan qiziqishini, balki tabiatga boʻlgan muhabbatini ham koʻrish mumkin. Qolaversa mamlakat maydonining 70%i togʻli qismdan iboratdir.
Sport sohasidagi muhim aspektlardan biri bu Shimoliy Koreya bilan boʻlgan munosabatlarni ijobiylashtirish va oʻzaro almashuv dasturlarni amalga oshirishtir, zero sport bu tinchlik va doʻstlik elchisidir. Shimoliy Koreya sportchilari Janubiy Koreyada boʻlib oʻtgan ikkita katta xalqaro musobaqalarda ishtirok etganlar, 2002-yil Pusan yozgi Osiyo oʻyinlarida va 2003-yil Tegu yozgi Universiadasida.
Koreys kurash sanʼati taekvondo — milliy sport turi boʻlib, hozirga kelib butun jahonda mashhurdir. Bu sport turi bilan 40 mln odam shugʻullanib kelyapti. 2000-yil Sidney Olimpiada oʻyinlarida esa, taekvando Olimpiada sport turlari ichiga qoʻshildi.
2003-yil mart oyiga kelib Janubiy Koreya sport sohasini rivojlantirish yoʻlida dunyoning 23 davlati bilan shartnomalar imzoladi. Sport almashunuvlari 43 Milliy Olimpiya qoʻmitalari bilan olib borilmoqda. 2008-yil Pekin yozgi Olimpiada oʻyinlarida esa Janubiy Koreya, ajralmas Koreys Yarimoroli nomidan bitta bayroq ostida ishtirok etish niyatidadir.
Kampen
Kampen Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Nordfriesland tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 8,47 km2. 602 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Kampenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Saint-Galmier
Saint-Galmier Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Loire departamenti Montbrison tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
5293 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 271,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 19,5 km2. Dengiz sathidan 357 – 551 m balandlikda joylashgan.
Cullman (Alabama)
Cullman AQShning Alabama shtatida joylashgan shahardir. Cullman okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
14775 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 282,2 nafar kishi.
Nancray
Nancray Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Besançon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1017 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 61,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 16,6 km2. Dengiz sathidan 395 – 561 m balandlikda joylashgan.
Bad Saarow
Bad Saarow Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Oder-Spree tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 51,98 km2. 4867 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Bad Saarowning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Juzanan
Juzanan (, romanizatsiya qilinganda Jūzanān)  — Eronning Kirmon viloyati, Anbarobod tuman okrugi tarkibidagi Jebalbarez-e Jonubi tumani, Mardehek okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Juzanan aholisi 142 nafarni tashkil qilib, ular 30 ta oiladan iborat boʻlgan.
Ignacio (Colorado)
Aholisi
669 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 955,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,7 km2. Shundan 0,7 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 1967 m balandlikda joylashgan.
Konoksa
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Konoksa (Конокса) — Rossiyaning Arxangelsk viloyati Xolmogorskiy tumanidagi qishloq sanaladi. 2010-yilda aholi soni 7 kishini tashkil qilar edi.
Geografiyasi
Konoksa Severnaya Dvina daryosida, Xolmogoridan (tuman maʼmuriy markazi) 122 km janubda avtomobil yoʻlida joylashgan. Zakonoksa ushbu hududga eng yaqin qishloq.
Bayunovskiye Klyuchi
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Bayunovskiye Klyuchi ( Баюновские Ключи  ) — Rossiya Federatsiyasining Oltoy oʻlkasi, Pervomay tumanidagi Bayunovoklyuchevskiy selsovetining maʼmuriy markazi, qishloq posyolkasi. 2013-yilda aholi soni 1569 kishi edi. Ushbu aholi punktida 24 ta ko'cha bor.
Geografiya
Bayunovskiye Klyuchi Novoaltayskdan (tuman maʼmuriy markazi) 25 km janubi-sharqda avtomobil yoʻlida joylashgan. Bayunovo ushbu hududga eng yaqin qishloq hisoblanadi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Vatalovo (Xarovsk tumani, Vologda)
Vatalovo (Ваталово)  — Rossiya Federatsiyasining Vologda viloyati Xarovsk tumanida joylashgan qishloq. Xarovsk viloyat markaziga avtomobil yo'li bilan masofa 52 km, Arzubixa munitsipaliteti markazigacha - 3 km. Eng yaqin aholi punktlari - Kuzminskaya, Zaxarixa, Arzubixa. 2002 yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, aholi soni 11 kishi.
Baydibek
Baydibek (Бәйдібек, 30.05.2002-yilgacha — Kirovo qishlogʻi ) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Shu tumanidagi ovul. Dulat qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Chu daryosining chap sohilida joylashgan. KATO kodi — 316635100. Baydibek Karashauli nomi bilan atalgan.
Vatalovo (Xarovsk tumani, Vologda)
Aholisi
Aholisi - 5 kishi (2010).
Baydibek
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 640 kishini (321 erkak va 319 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 653 kishi (343 erkak va 310 ayol) yashagan.
Brandywine
Brandywine AQShning Maryland shtatida joylashgan shahardir. Prince George's County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1410 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 11,4 km2. Shundan 11,4 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 61 m balandlikda joylashgan.
Valvaliz
Valvaliz, Valvalij, Valij — ilk oʻrga asrdarda Toxariston shaharlaridan biri. Xitoy sayyohi Syu-an Szanning asarida "Xu", "Tanshu"da esa A-xuan shaklida qayd etilib, hozirgi Qunduz atrofida joylashgani aytilgan. Syuan Szanning maʼlumotiga koʻra, Xu mulki Uxu, yaʼni Amudaryoningjan. qirgʻogʻida joylashgan. Ushbu mulkning xoqoni Tun yabgʻuning oʻgʻli Tardu shad boʻlib, unga Temir qapigʻdan janubidagi barcha mayda mulklar tobe boʻlgan. Aholining bir qismi buddaviy, bir qismi ajdodlar ruhiga eʼtiqod qilgan. V.da 10 ga yaqin Budda monastiri va 100 ga yaqin rohiblar boʻlgan. "Tanshu"ga koʻra, 656 — 660 yillarda A-xuan, yaʼni V.da "ashina" unvoniga ega boʻlgan Toxariston hokimi turgan. 9-asrda V. shahrini arablardan Muchaxim ibn Bistom idora etgan. Shaharda jome masjidi boʻlgan. 10-asrda V. Toxaristonda Toliqondan keyingi 2-yirik shahar hisoblangan "Hudud ul-olam"gya koʻra, V. maʼlum muddat "qasa-ba", yaʼni Toxaristonning bosh shahri boʻlgan. 10-asrda shahar gudlab-yash-nagan, obod boʻlgap. V.dan kunjut va upipg moyi, yongoq, bodom, pista, sholi, mosh va, shupipgdek, hayvon iyuxlari, 1>lki terisi va boshqa chsgga chiqarilgan. 11-asrda gaznaviylar davrida V. da zarbxona joplashgan. 12-asrdan V. Qunduz deb agala boshlapgan. 12-asrda saljuqiylar, soʻngra xorazmshoxdar davrida V.da zarb egilgan tangalarla Qunduz nomi koʻrsatilgan.
Ad.. Kamaliddinov Sh.S., Istoriches kaya gsografiya Yujpogo Sogda i Toxarisgapa po araboya 1gp11m istochpikam 1X-nachala XIII vv., T., 1996.
Cusseta (Alabama)
Cusseta AQShning Alabama shtatida joylashgan shahardir. Chambers okrugi tarkibiga kiradi.
Ambroxol
thumb|Ambroxol- 3D thumb| Ambroxol-kimyoviy formulasi thumb|269x269px| Ambroksol -tabletka shaklida Ambroksol (Ambroxolum ,Ambroxol) - shilliq qavat faoliyatini oshiradigan va balgʻam chiqaruvchi ta'siriga ega dori vositasi boʻlib, bromeksinning metaboliti hissoblanadi. Ba'zi boshqa mukolitik preparatlardan farqli o'laroq, u narkotik effektiga ega emasdir.
Kashfiyot tarixi
Janubi- sharqiy Osiyo va Hindiston mintaqasida o'sadigan Adhatoda vasica o'simlik sharbatining shifobaxsh xususiyatlari antik davrdan beri ma'lum bo'lib, u hali ham bronxit va boshqa kasalliklarni davolash uchun xalq tabobatida qo'llaniladi. Hozirgi vaqtda o'simlikdan faol modda - vasitsin alkaloidi ajratib olingan. Keyinchalik uning analogi sintez qilindi - faol metaboliti ambroksol bo'lgan bromeksin.
Umumiy ma'lumot
1978-yilda klinik amaliyotga kiritilgan mukolitik ambroksol hozirgi vaqtda o'tkir va surunkali respirator kasalliklarni davolashda eng ko'p qo'llaniladigan dori vositalaridan biridir. Ta'sir qilish printsipiga ko'ra, mukolitik agentlarning to'rt turi ajralib turadi: ekspektoranlar, mukorgulatorlar, mukolitiklar va mukokinetiklar. Ambroksol, bromeksin kabi, ham mukokinetik, ham mukosiliar ta'sirga ega. Shuningdek, bromeksindan farqli o'laroq, ambroksol sirt faol moddasi ishlab chiqarishni rag'batlantiradi, yallig'lanishga qarshi faollik, antioksidant ta'sir va mahalliy anestetik ta'sir ko'rsatadi. Bundan tashqari, ambroksol mahalliy immunitetni rag'batlantiradi. Preparat 1966-yilda patentlangan va 1979-yildan beri tibbiy amaliyotda qo'llanilmoqda. 2007-yildan boshlab Ambroksol sirt faol moddalar sintezini rag'batlantiradigan yagona dori bo'lib, kortikosteroid emas Ambroksol turli xil dozalash shakllarida mavjud va kattalar va bolalar tomonidan og'iz orqali, nafas olish, mushak ichiga va tomir ichiga qabul qilinishi mumkin. 2010-yildan boshlab Yevropaning bir qator davlatlarida (masalan, Fransiya, Italiya) baland haydonchi mukolitiklar (shu jumladan ambroksol) nafas yoʻllarida ogʻir asoratlar paydo boʻlishi va ularning aniqlanganligi sababli 2 yoshgacha boʻlgan bolalarda qoʻllash taqiqlangan. Biroq, bu munosabatlar to'liq o'rganilmagan yoki isbotlanmagan. Shuning uchun Yevropa Ittifoqining ba'zi mamlakatlarida (masalan. Gretsiya) Ambroksol tug'ilgandan boshlab bolalar uchun ruxsat etiladi. Shuni yodda tutish kerakki, ambroksolni og'iz orqali yuborish bilan sezilarli klinik ta'sir qabul qilishning 4-6 kun kechiktirmay kuzatiladi.
Farmakodinamikasi
Sekretomotor, sekretolitik va ekspektoran ta'sirga ega; bronxial shilliq qavatning bezlarining seroz hujayralarini rag'batlantiradi, shilliq sekretsiya tarkibini va alveolalar va bronxlarda sirt faol moddasining (sirt faol moddasi) chiqarilishini oshiradi; balg'amning seroz va shilliq komponentlarining buzilgan nisbatlarini normallashtiradi. Gidrolizlovchi fermentlarni faollashtirib, Klara hujayralaridan lizosomalarning chiqarilishini ko'paytirish orqali balg'amning quyuqliligini pasaytiradi. Kirpikli epiteliyaning motor faolligini oshiradi, mukosiliyer transportni yaxshilaydi. Ambroksol balg'amning mukoprotein va mukopolisaxarid molekulalarini depolimerizatsiya qiladi va shu bilan balg'amni suyultiradi. Bronxial shilliq qavatning sekretor hujayralari va siliyer epiteliysining ishini normallantiradi, sirt faol moddalarning sintezi va sekretsiyasini rag'batlantiradi. Ambroksol makrofaglarning faolligini oshirishga va s-IgA kontsentratsiyasini oshirishga yordam beradi, shu bilan mahalliy immunitetni rag'batlantiradi. Ambroksolni antibiotiklar bilan bir vaqtda qo'llash ularning alveolyar kontsentratsiyasini oshiradi. Ambroksol yallig'lanishga qarshi ta'sirga ega bo'lgan neytrofil hemotaksisini inhibe qiladi.
Farmakokinetika
So'rilishi yuqori (har qanday yuborish uchun), maksimal kontsentratsiyaga erishish vaqti (TC max) 2 soat, plazma oqsillari bilan aloqasi 80% ni tashkil qiladi. Qon-miya to'sig'i, platsenta to'sig'i orqali kiradi, ona suti bilan chiqariladi. Metabolizm - jigarda boʻlib oʻtadi, dibromantranilik kislota va glyukuron konjugatlarini hosil qiladi. Yarim yemirilish davri 7—12 soat. T 1/2 og'ir surunkali buyrak etishmovchiligi bilan ortadi, jigar funksiyasining buzilishi bilan o'zgarmaydi. Buyraklar tomonidan chiqariladi: 90% suvda eruvchan metabolitlar shaklida, o'zgarmagan holda esa-taxminan 5%. Og'iz orqali qabul qilingandan so'ng, ta'sir 30 minutdan kegin, rektal svechalar bilan - 10—30 minutdan kegin va 6—12soat davom etadi. Parenteral yuborish bilan ta'sir tez sodir bo'ladi va 6—10 soat davom etadi. Eritmalarning inhalatsiyasi administratsiyadan 10-20 minut o'tgach ijobiy ta'sir ko'rsatadi va 6-8 soat davom etadi.
Samaradorlik va xavfsizlik
2020-yilga kelib, nafas olish tizimi kasalliklari bo'lgan kattalar bemorlari uchun ambroksolning mukokinetik va shilliq qavatlarni tashishni yaxshilash vositasi sifatida samaradorligi isbotlangan. Ambroksol ham o'tkir va surunkali respirator kasalliklarga chalingan bolalarda sekretolitik terapiyada samaradorlik va yaxshi bardoshlilikni ko'rsatdi. 2007-yildan boshlab, kattalar va bolalarda pnevmoniyani davolashda o'tkir pnevmoniya bilan bog'liq yo'talni kamaytirish uchun antibiotiklarga qo'shimcha ravishda ambroksolning yordamchi vosita sifatida samaradorligi haqida hech qanday dalil yo'q. Boshqa mukolitiklar (bromeksin va nelteneksin) ham ushbu dasturda samarali ekanligi ko'rsatilmagan. 2006 yilda Yaponiyada o'tkazilgan kichik tadqiqotga ko'ra, ambroksol yuqori nafas yo'llari infektsiyalarining oldini olishda samarali bo'lishi mumkin (karbotsisteindan farqli o'laroq).
Qoʻllanilishi
Ambroksol balg'amni ajratishni kuchaytirish va nafas olish yo'llarini tozalash, shuningdek, ulardagi yallig'lanishni kamaytirish uchun ishlatiladi. Bundan tashqari, u (ko'rsatmalarga muvofiq emas) sekretolitik sifatida ishlatiladi.
Ko'rsatmalar
Umuman olganda, mukolitiklarni, xususan, ambroksolni qo'llash uchun ko'rsatmalar simptomi bo'lgan klinik holatlardir: qalin, yopishqoq, ajratilishi qiyin balg'am bilan yo'tal. Ko'rsatmalarga ko'ra, Ambroksol quyidagi hollarda ko'rsatiladi.
Nojoʻya taʼsirlar
Ovqat hazm qilish tizimidan: kamdan-kam hollarda - diareya / ich qotishi;  yuqori dozalarda uzoq muddat foydalanish bilan - yurak urishi, gastralgiya, ko'ngil aynishi, qusish. Allergik reaksiyalar: teri toshmasi, ürtiker, anjiyoödem;  ba'zi hollarda - allergik kontakt dermatit, anafilaktik shok. Boshqalar: kamdan-kam hollarda - zaiflik, bosh og'rig'i, og'iz bo'shlig'i shilliq qavati va nafas olish yo'llarining quruqligi, eksantema, rinoreya, dizuriya;  tez tomir ichiga yuborish bilan - uyquchanlik hissi, kuchli bosh og'rig'i, zaiflik, qon bosimining pasayishi, nafas qisilishi, gipertermiya, titroq. Dozani oshirib yuborish holatlarida ko'ngil aynishi, qusish, diareya, dispepsiya kuzatiladi. Davolash - preparatni qabul qilgandan keyin dastlabki 1-2 soat ichida sun'iy qusish, oshqozonni yuvish ; yog 'tarkibidagi mahsulotlarni qabul qilish, simptomatik davolash.
Abubakr Kafshiriy
Abubakr Kafshiriy – “Naso­yim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Suriyadagi Kafshir qishlogʻida tugʻilgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.
Yukio Shimomura
Yukio Shimomura (下村 幸男; 25-yanvar 1932) — yaponiyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1955-yili 9-oktabr Burma terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan.
NGC 2175
NGC 2175 Orion yulduz turkumidagi IV3pn tipli ochiq klasterdir.
Ushbu obyektni Christian Bruhns 1857-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Bad Liebenwerda
Bad Liebenwerda Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Elbe-Elster tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 138,41 km2. 9973 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Bad Liebenwerdaning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Varxuman
Varxuman — Sugd hukmdori (655 690). Ixshid unvoniga ega boʻlgan V.Shishpirdan keyin taxtga chiqqan. Uning davrida Sugʻd iqtisodi, madaniyati va sanʼati yuksak darajada rivojlandi. V. Samarqandla devoriy rasmlar bilan bezatilgap hashamatli saroy qurgan. Uizbu jahoiga mashhur boʻlgan rasmlarning birila V.ping oʻzi tasvir etilgan. V. davrila pul islo-\ogi oʻ|kachi;shb. Tan imisratorligi tashalariga oʻxshash jszlan tangalar tomopida 2 ta tamga tasvir etilgan boʻ.tsa, 2-tomonida hukmdorning ismi va unvopi yozilgan.
Telmanskiy
Geografiya
Telmanskiy hududi, Blagoveshchenkadan - 31 km gʻarbda avtomobil yoʻlida joylashgan bo'lib, Yagotino - unga eng yaqin qishloq hisoblanadi.
Poilly-sur-Tholon
Poilly-sur-Tholon Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Auxerre tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
594 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 30,6 nafar kishi.
Perochak
Shaharda taxminan 11 500 kishi istiqomat qiladi.
Poilly-sur-Tholon
Geografiyasi
Maydoni — 19,4 km2.
Saint-Genest-Lerpt
Saint-Genest-Lerpt Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Loire departamenti Saint-Étienne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
5672 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 446,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 12,7 km2. Dengiz sathidan 437 – 698 m balandlikda joylashgan.
Kahmas bin Husayn Hamadoniy
Kahmas bin Husayn Hamadoniy – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Kunyasi – Abu Muhammad. Fors oʻlkasining Hamadon shahridan. Junayd Bagʻdodiy bilan Hamadon va Bagʻdodda uchrashgan. Koʻp mashoyixlar suhbatidan bahramand boʻlgan.
Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx haqidagi bobni aynan kiritgan.
Kopachyovo
Geografiyasi
Kopachyovo avtomobil yoʻlida Xolmogʻoriydan 38 km janubda joylashgan. Pyatkovo ushbu hududga eng yaqin qishloq.