cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Júnior Moraes
Metalurh Donetsk
2011-yilning 12-fevralida Gloria Bistrița Moraesni Ukraina Premyer-ligasi jamoasi Metalurh Donetskga 1,25 million yevro evaziga sotib yuborganini eʼlon qildi. Biroq Moraes „Metalurh“ safida hech qachon o‘ynamadi. 2012-yilning yozida boshqa jamoaga oʻtdi.
SSKA Sofia
2011—2012-yilgi mavsum oldidan Moraes Bolgariyaning SSKA Sofia jamoasiga oʻtdi. A guruhidagi debyutini 2011-yilning 12-sentabrida Plovdivning Lokomotiviga qarshi o‘yinda (3:0) o‘tkazdi. 2-oktyabr kuni Moraes safarda Svetkavitsa qarshi oʻyinda (3:0) ikkita gol urdi. 19-may kuni Litex Lovechga qarshi oʻyinda xet-trik qayd etdi. Moraes 2011—2012-yilgi mavsumni toʻpurar sifatida yakunladi.
Dynamo Kyiv
right|thumb|200x200px| Junior Moraes 2015-yilda [[Dinamo (Kiyev futbol klubi)|Kiyevning „Dynamo“ jamoasida.]] 2015-yil 22-may kuni Moraes Kiyevning „Dynamo“ klubi bilan uch yillik shartnoma imzoladi. „Dinamo“ safidagi rasmiy debyutini Ukraina Superkubogida Shakhtar ga qarshi oʻtkazdi, bu uchrashuvda „Dinamo“ 0:2 hisobida magʻlub boʻldi. 2015-yilning 25-iyulida Moraes Ukraina Premyer-ligasi doirasida Donetskning „Olimpik“iga qarshi o‘yinning 61-daqiqasida „Dynamo“ safidagi ilk rasmiy golini kiritdi.
Shakhtar Donetsk
2018-yilning 18-iyunida Moraes avvalgi klubi bilan shartnomasi tugagach, Shakhtar bilan ikki yillik shartnoma imzoladi.
2021-yilning 8-dekabrida Moraes „Shakhtar“ bilan shartnomasini 2022-yilning 30-iyuniga qadar uzaytirdi.
Corinthians
2022-yilning 16-martida Moraes 2023-yil dekabrigacha amal qiladigan shartnoma asosida Corinthians ga qo‘shildi.
Xalqaro faoliyati
2019-yil 5-mart kuni ukrainalik jurnalist Moraes Ukraina fuqaroligini olish uchun ariza topshirgani va tasdiqlanishini kutayotganini eʼlon qildi. 13 kundan so‘ng prezident Pyotr Poroshenko farmoni bilan Ukraina fuqaroligini oldi va 2019-yil 22-mart kuni Portugaliya terma jamoasiga qarshi o‘yinda debyut qildi.
Klub
Santos
SSKA Sofia
Arco (Idaho)
Arco AQShning Idaho shtatida joylashgan shahardir. Butte okrugi tarkibiga kiradi.
Júnior Moraes
Klub
Dynamo Kyiv
Arco (Idaho)
Aholisi
995 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Júnior Moraes
Klub
Shakhtar Donetsk
Arco (Idaho)
Geografiyasi
Maydoni — 2,3 km2. Shundan 2,3 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 1623 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Arco manzarasi.
Le Bény-Bocage
Le Bény-Bocage Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Vire tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,9 km2.
Baxtiyor Ergashev
Ergashev Bahtiyor Berdalievich — shifokor, neonatal jarroh, tibbiyot fanlari nomzodi, professor. Perenatal markazining neonatal jarrohlik boʻlimi boshligʻi. Germaniya, Rossiya Federatsiyasi, Qozog‘istonda malaka oshirgan. Bolalar jarrohligi va urologiyasi muammolariga bag‘ishlangan 100 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi.
Bolaligi
Uning oilasida olti nafar farzand bor edi.
Taʼlim
1983-yili Markaziy Osiyo tibbiyot pediatriya institutiga qabul qilinadi. 1989-yilda institutni tamomlaydi. 1994-yilda nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1999—2003-yillarda Mirzo Ulug'bek nomidagi UzMU huquq fakultetida sirtqi bo'limida ta'lim oladi.
1996—1999-yillarda bolalar jarrohligi bo'yicha doktorlik ishini yoqlaydi. 2004 yilda Rossiyada malaka oshiradi. 2007-yilda birinchi bo'lib bolalar xirurgiyasi va urologiyalarida doktorlik disertatsiyasini himoya qiladi.
ToshPTI bolalar jarrohlik amaliyoti kafedrasi dotsenti. 2017-, 2018- va 2020-yillarda Vizbayden va Mayns klinikalarida amaliyot oʻtagan. 2021- va 2022-yillarda "Baykal bolalar jarrohlik yulduzlari" shaharlararo konferantsiyada ishtirok etgan.
Faoliyati
1989-yildan Toshkent pediatriya tibbiyot institutining inson anatomiyasi boʻlimida dastlab assistent, keyinchalik dotsent boʻlib faoliyat yuritadi. 1992-yilda kasalxona pediatriya xirurgiyasi kafedrasi professori boʻldi. 2014-yildan hozirgi kungacha Respubliks perinatal markazida qoshidagi neonatal xirurgiya markazi rahbari, shu bilan bir qatorda TTA pediatriya xirurgiyasi kafedrasi professori.
Siam egizaklari
2022-yilning 19-dekabr kuni O‘zbekiston Respublika perinatal markazi qoshidagi Neonatal xirurgiya o‘quv-davolash-metodik markazi shifokorlari qirg‘izistonlik siam egizaklarni jarrohlik yo‘li bilan ajratib oldi. Sog‘liqni saqlash vazirligi tarqatgan xabarga ko‘ra, bu ilk bor to‘liq o‘zbek shifokorlari o‘tkazgan o‘ta murakkab amaliyot hisoblanadi.
Moormerland
Moormerland Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Leer tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 12, km2. 22 382 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Moormerlandning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Baxtiyor Ergashev
Siam egizaklari
Egizaklar 2022-yil 31-mayda dunyoga kelgan bo‘lib, tug‘uruqdan 10 kun o‘tgach, ota-onaga bolalarning yashab qolish imkoni umuman yo‘qligi aytilib, uyiga ruxsat berilgan. Ammo farzandlarining yashab ketishidan umid uzmagan ota-ona oradan bir oy o‘tgach, O‘zbekistondagi Respublika perinatal markazi qoshidagi neonatal xirurgiya markazi rahbari Baxtiyor Ergashevga telefon orqali murojaat qilishadi.
Baxtiyor Ergashev ularni yanada chuqur tibbiy ko‘riklardan o‘tkazish zarurligini aytadi. Ammo O‘sh shahrida buning imkoni yoʻq edi. Lekin, Ergashev egizaklarni har oy onlayn tarzda tibbiy nazorat qilib boradi. 2022-yilning oktyabr oyida chaqaloqlar Respublika perinatal markazining Neonatal xirurgiya o‘quv-davolash-metodik markaziga olib kelinadi. Bu vaqtda ular 5 oylik edi.
O‘zbekistonda siam egizaklarini ajratish boʻyicha amaliyot avval faqat bir marta Respublika ixtisoslashtirilgan xirurgiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazida oʻtkazilgan va chet eldan chaqirilgan mutaxassis boshchiligida va bevosita ishtirokida kechgan.
Kasallik
2015-yilda Baxtiyor Ergashev boshida ogʻriq sezadi. Doʻsti Murod Boʻriyev bilan boshini kompyuter tomografiyasi orqali tekshirtirishga borishadi. Tekshiruv natijasiga koʻra unda oʻsimta aniqlanadi. Turmush oʻrtogʻi unga oʻsimtani oldirib tashlash uchun Hindiston davlatiga borishni tavsiya qiladi. 2015-yil 13-sentabr kuni Hindistonga uchib boradi. 15-sentabrda operatsiya qilinadi. Operatsiya yaxshi oʻtadi. 10 kundan soʻng Toshkentga qaytib keladi. Qaytib kelgandan 3 hafta oʻtgach yana oʻz faoliyatini boshlaydi.
Oilasi
Oilali, ikki nafar farzandi bor.
Qandli ekinlar
Qandli ekinlar, shirador ekinlar — poyasi, ildizmevalari, mevalari va urugʻlarida qand moddasi (asosan saxaroza) toʻplaydigan va sanoatda qand olish uchun ekiladigan oʻsimliklar. Shakarqamish, qand lavlagi (1 ga maydondan 100 s gacha qand olish mumkin), shirin joʻxori, makkajoʻxori, topshambur, shirin palma va boshqalar koʻp miqdorda qand moddasi toʻplovchi ekinlardir. Bundan tashqari, tarvuz, qovun (tarkibida 14— 16% saxaroza bor), steviya oʻsimligidan ham qand olinadi.
Monotematizm
Monotematizm (mono... va tema — mavzu) — koʻp ovozli musiqa asarlarini tuzilish prinsipi; M. maʼlum bir musiqiy mavzu (kuy)ning oʻziga xos rivojlantirish usuli bilan bogʻliq boʻlib, sonatasimfonik turkumi yoki unga asoslangan bir qismli shakllarni oʻzaro bogʻlaydi. M.ning ilk namunasi — L. Betxovenning 5simfoniyasi. M., ayniqsa, musiqiy romantizm davrida rivoj topgan (G. Berlioz, F. List va boshqalar). Oʻzbek kompozitorlari asarlari (mas, M. Tojiyevning 3- simfoniyasi)da ham keng qoʻllanilgan.
Bogʻiboʻston (Furqat tumani)
Bogʻiboʻston  — Oʻzbekiston Respublikasining  Fargʻona viloyatiga qarashli qishloq. Furqat tumani tarkibiga kiradi.
Sumbilla
Sumbilla Ispaniyaning Navarra mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Navarra provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 10,33 km2. Aholisi — 670 kishi (2010).
Astrokimyo
thumb|522x522px| Inson tanasini tashkil etuvchi [[Kimyoviy unsur|kimyoviy elementlarning nazariy kelib chiqishini koʻrsatadigan infografika]] Astrokimyo — koinotdagi molekulalarning koʻpligi va reaktsiyalarini, ularning nurlanish bilan oʻzaro taʼsirini oʻrganadigan fan. Ushbu fan astronomiya va kimyoning oʻzaro uygʻunligidir. „Astrokimyo“ soʻzini Quyosh tizimiga ham, yulduzlararo muhitga ham qoʻllash mumkin. Quyosh sistemasi jismlarida, masalan, meteoritlarda elementlarning koʻpligi va izotoplar nisbatlarini oʻrganish kosmokimyo, yulduzlararo atomlar va molekulalar hamda ularning nurlanish bilan oʻzaro taʼsirini oʻrganishni esa baʼzan molekulyar astrofizika deb ham yuritiladi. Molekulyar gaz bulutlarining paydo boʻlishi, atom va kimyoviy tarkibi, evolyutsiyasi va taqdiri alohida qiziqish uygʻotadi, chunki quyosh tizimlari aynan shu bulutlardan hosil boʻladi.
Tarix
Astronomiya va kimyo fanlarining bir tarmogʻi sifatida astrokimyo tarixi ikki sohaning umumiy tarixiga asoslanadi. Ular: ilgʻor kuzatuv va eksperimental spektroskopiya ning rivojlanishi quyosh tizimlari va uning atrofidagi yulduzlararo muhitda doimiy ravishda koʻpayib borayotgan molekulalar qatorini aniqlash imkonini berdi. Oʻz navbatida, spektroskopiya va boshqa texnologiyalardagi yutuqlar natijasida topilgan kimyoviy moddalar sonining ortib borishi astrokimyoviy tadqiq qilish uchun mavjud boʻlgan kimyoviy makonning hajmi va miqyosini oshirdi.
Spektroskopiya tarixi
Quyosh spektrlarini spektroskop orqali kuzatishlar birinchi boʻlib Afanasius Kircher (1646), Yan Marek Marsi (1648), Robert Boyl (1664) va Franchesko Mariya Grimaldi (1665) tomonidan amalga oshirilgan. Bu esa Nyutonning 1666-yildagi yorugʻlikning spektral tabiatini aniqlagan ishidan oldin sodir boʻlgan. Spektroskopiya birinchi marta astronomik usul sifatida 1802-yilda quyosh nurlanishida mavjud boʻlgan spektral chiziqlarni kuzatish uchun spektrometr qurgan Uilyam Xayd Uollastonning tajribalari bilan qoʻllanilgan. Keyinchalik bu spektral chiziqlar Jozef Von Fraungoferning ishi orqali miqdoriy aniqlangan.
Spektroskopiya — birinchi marta Charlz Uitstonning 1835-yilda turli metallar chiqaradigan uchqunlar aniq emissiya spektrlariga ega ekanligi haqidagi hisoboti nashr etilgandan keyin turli materiallarni farqlash uchun ishlatilgan. Keyinchalik bu kuzatish Léon Fucault tomonidan aniqlangan boʻlib, u 1849-yilda bir xil yutilish va emissiya chiziqlari har xil haroratlarda bir xil materialdan kelib chiqishini koʻrsatdi. Anders Jonas Angström tomonidan ekvivalent bayonot 1853-yilgi "Optiska Undersökningar" asarida mustaqil ravishda ilgari surilgan boʻlib, unda yorugʻlik gazlari yorugʻlik nurlarini oʻzlashtira oladigan yorugʻlik bilan bir xil chastotalarda yorugʻlik nurlarini chiqarishi nazariyasi ilgari surilgan.
Ushbu spektroskopik maʼlumotlar Johann Balmerning vodorod namunalari tomonidan koʻrsatilgan spektral chiziqlar Balmer seriyasi deb nomlanuvchi oddiy empirik bogʻlanishga rioya qilganligini kuzatishi bilan nazariy ahamiyatga ega boʻldi. Ushbu seriya, vodorod uchun kuzatilgan spektral chiziqlarni tasvirlash uchun yaratilgan 1888-yilda Johannes Rydberg tomonidan ishlab chiqilgan umumiyroq Ridberg formulasining maxsus holatidir. Ridbergning ishi bir nechta turli xil kimyoviy elementlar uchun spektral chiziqlarni hisoblash imkonini berish orqali ushbu formulaga asoslanib kengaytirildi. Ushbu spektroskopik natijalarga berilgan nazariy ahamiyat kvant mexanikasining rivojlanishi bilan sezilarli darajada kengaytirildi, chunki nazariya bu natijalarni apriori hisoblangan atom va molekulyar emissiya spektrlari bilan solishtirishga imkon berdi.
Astrokimyo tarixi
Radioastronomiya — 1930-yillarda ishlab chiqilgan boʻlsa-da, faqat 1937 yilgacha yulduzlararo molekulani aniq aniqlash uchun biron bir muhim dalillar paydo boʻldi — shu paytgacha yulduzlararo kosmosda mavjud boʻlgan yagona kimyoviy turlar atomlar edi. Ushbu topilmalar 1940 yilda, McKellar va boshqalar tomonidan tasdiqlangan. Yulduzlararo kosmosdagi CH va CN molekulalarida oʻsha paytdagi nomaʼlum radiokuzatishda tegishli spektroskopik chiziqlar aniqlangan. Oʻttiz yil oʻtgach, yulduzlararo kosmosda boshqa molekulalarning kichik tanlovi topildi: 1963 yilda OH va yulduzlararo kislorod manbai sifatida H2CO (formaldegid) kashf etildi. 1969 yilda Birinchi marta yulduzlararo fazoda koʻp atomli organik molekula kuzatilgan.
Spektroskopiya
Spektroskopiya — Astrokimyodagi ayniqsa muhim eksperimental vositalardan biri turli muhitlarda molekulalar va atomlardan yorugʻlikning yutilish i va emissiyasini oʻlchash uchun teleskoplardan foydalanishdir. Astronomik kuzatuvlarni laboratoriya oʻlchovlari bilan solishtirib, astrokimyogarlar yulduzlar va yulduzlararo bulutlarning elementar koʻpligi, kimyoviy tarkibi va harorati haqida xulosa chiqarishlari mumkin. Chunki ionlar, atomlar va molekulalar xarakterli spektrlarga ega: yaʼni yorugʻlikning maʼlum toʻlqin uzunliklarini (ranglarini) singdirish va chiqarish, koʻpincha odamning koʻziga koʻrinmaydi. Biroq, bu oʻlchovlar cheklovlarga ega. Har xil turdagi nurlanishlar (radio, infraqizil, koʻrinadigan, ultrabinafsha va boshqalar) molekulalarning kimyoviy xossalariga qarab, faqat maʼlum turdagi turlarni aniqlay oladi. Yulduzlararo formaldegid - yulduzlararo muhitda topilgan birinchi organik molekula edi.
Ehtimol, alohida kimyoviy turlarni aniqlashning eng kuchli usuli bu radioastronomiya boʻlib, u radikallar va ionlarni oʻz ichiga olgan yuzdan ortiq yulduzlararo turlarni, shuningdek, spirtlar, kislotalar, aldegidlar va ketonlar kabi organik (yaʼni uglerod asosidagi) birikmalarni aniqlash imkonini berdi. Eng koʻp tarqalgan yulduzlararo molekulalardan biri va radiotoʻlqinlar yordamida aniqlash oson boʻlgan molekulalardan biri (kuchli elektr dipol momenti tufayli) CO (uglerod oksidi) hisoblanadi. Aslida, CO shunchalik keng tarqalgan yulduzlararo molekula boʻlib, u molekulyar hududlarni xaritada koʻrsatish uchun ishlatiladi. Radio kuzatuvi, ehtimol, insoniyatni eng katta qiziqish uygʻotadigan narsa, yulduzlararo glitsin, eng oddiy aminokislota haqidagi daʼvodir, ammo jiddiy munozaralar bilan birga keladi. Ushbu aniqlashning munozarali boʻlishining sabablaridan biri shundaki, radio (va aylanma spektroskopiya kabi baʼzi boshqa usullar) katta dipol momentlarga ega oddiy turlarni aniqlash uchun yaxshi boʻlsa-da, ular murakkabroq molekulalarga, hatto aminokislotalarga oʻxshash kichik kislotalar nisbatan sezgir emas.
Bundan tashqari, bunday usullar dipolga ega boʻlmagan molekulalar uchun butunlay koʻrdir. Misol uchun, hozirgacha koinotda eng koʻp tarqalgan molekula H2 (vodorod gazi), lekin u dipol momentga ega emas. Shuning uchun u radioteleskoplarga koʻrinmaydi. Bundan tashqari, bunday usullar gaz bosqichida boʻlmagan turlarni aniqlay olmaydi. Zich molekulyar bulutlar juda sovuq boʻlgani uchun (10 dan 50 K [-263,1 dan −223,2 °C; −441,7 dan −369,7 °F] gacha), ulardagi koʻpchilik molekulalar (vodoroddan tashqari) muzlatilgan. Yaʼni qattiq holatda boʻladi. Buning oʻrniga, vodorod va boshqa molekulalar yorugʻlikning boshqa toʻlqin uzunliklari yordamida aniqlanadi. Vodorod ultrabinafsha nurda (UV) osongina aniqlanadi va uning yutilishi va yorugʻlik tarqalishi(vodorod chizig'i)dan koʻrinadigan diapazonlarda aniqlanadi. Bundan tashqari, koʻpgina organik birikmalar infraqizil (IQ) yorugʻlikni oʻzlashtiradi va chiqaradi, shuning uchun, masalan, Mars atmosferasida metanni aniqlash NASAning Gavayi orollaridagi Mauna Kea tepasidagi 3 metrli infraqizil teleskop qurilmasi yordamida amalga oshirildi. NASA tadqiqotchilari oʻzlarining kuzatishlari, tadqiqotlari va ilmiy operatsiyalari uchun SOFIA havodagi IR teleskopi va Spatzer kosmik teleskopidan foydalanadilar. Bu Mars atmosferasida metanning yaqinda aniqlanganligi bilan bogʻliq. Yangi Zelandiyadagi Kenterberi universiteti xodimi Kristofer Oze va uning hamkasblari 2012-yil iyun oyida Marsdagi vodorod va metan darajasining nisbatini o‘lchash, Marsda hayot bo‘lish ehtimolini aniqlashga yordam berishi mumkinligini maʼlum qilishdi. Olimlarning fikriga koʻra, „…past H2/CH4 nisbati (taxminan 40 dan kam) hayotning mavjud va faol ekanligini koʻrsatadi“. Yaqinda boshqa olimlar vodorod va metanni yerdan tashqari atmosferada aniqlash usullari haqida xabar berishdi.
Infraqizil astronomiya, shuningdek, yulduzlararo muhitda poliaromatik uglevodorodlar deb ataladigan, koʻpincha qisqartirilgan PAH yoki PAC deb ataladigan murakkab gaz-fazali uglerod birikmalarining toʻplami mavjudligini aniqladi. Asosan birlashgan uglerod halqalaridan tashkil topgan bu molekulalar (neytral yoki ionlashgan holatda) galaktikadagi eng keng tarqalgan uglerod birikmalari sinfi deb ataladi. Ular, shuningdek, meteoritlarda va kometalarda va asteroid changlarida (kosmik chang) eng keng tarqalgan uglerod molekulasi sinfidir. Bu birikmalar, shuningdek, meteoritlardagi aminokislotalar, nukleobazalar va boshqa ko‘plab birikmalar yer yuzida juda kam uchraydigan deyteriy va uglerod, azot va kislorod izotoplarini olib yuradi, bu ularning erdan tashqarida kelib chiqishidan dalolat beradi. PAH yulduz atrofidagi issiq muhitda (oʻlayotgan, uglerodga boy qizil gigant yulduzlar atrofida) hosil boʻladi deb taxmin qilinadi.
Infraqizil astronomiya yulduzlararo muhitdagi qattiq materiallar, jumladan silikatlar, kerogenga oʻxshash uglerodga boy qattiq moddalar va muzlar tarkibini baholash uchun ham ishlatilgan. Buning sababi shundaki, qattiq zarrachalar tomonidan tarqaladigan yoki yutiladigan yorugʻlikdan farqli oʻlaroq, IQ nurlanish mikroskopik yulduzlararo zarrachalar orqali oʻtishi mumkin. Ammo bu jarayonda donalarning tarkibiga xos boʻlgan maʼlum toʻlqin uzunliklarida yutilishlar mavjud boʻladi. Yuqoridagi kabi radioastronomiyada maʼlum cheklovlar mavjud. Masalan, N2 ni IR yoki radioastronomiya bilan aniqlash qiyin.
Bunday IQ kuzatuvlari shuni aniqladiki, zich bulutlarda (bu yerda halokatli ultrabinafsha nurlanishini susaytiradigan zarrachalar etarli) yupqa muz qatlamlari mikroskopik zarrachalarni qoplab, past haroratli kimyoning paydo boʻlishiga imkon beradi. Vodorod koinotdagi eng keng tarqalgan molekula boʻlganligi sababli, bu muzlarning dastlabki kimyosi vodorod kimyosi bilan belgilanadi. Agar vodorod atomli boʻlsa, H atomlari mavjud boʻlgan O, C va N atomlari bilan reaksiyaga kirishib, H2O, CH4 va NH3 kabi „kamaytirilgan“ turlarni hosil qiladi. Biroq, agar vodorod molekulyar boʻlsa va reaktiv boʻlmasa, shuning uchun bu ogʻirroq atomlarning reaksiyaga kirishishi yoki bir-biriga bogʻlangan holda qolishiga imkon beradi va CO, CO2, CN va hokazolarni hosil qiladi. Bu aralash molekulyar muzlar ultrabinafsha nurlanish va kosmik nurlarga taʼsir qiladi, bu esa radiatsiyaviy kimyo kompleksi hosil boʻlishiga olib keladi. Oddiy yulduzlararo muzlarning fotokimyosi boʻyicha laboratoriya tajribalari aminokislotalar hosil qildi. Yulduzlararo va kometalar kimyosi oʻrtasidagi bogʻliqlik koʻrsatkichlari sifatida yulduzlararo va komera muzlari oʻrtasidagi oʻxshashlik (shuningdek, gaz fazali birikmalarini taqqoslash) ishlatilgan. Buni Stardust missiyasi tomonidan qaytarilgan kometa namunalaridan olingan organik moddalar tahlili natijalari maʼlum darajada tasdiqlaydi, ammo minerallar quyosh tumanligidagi yuqori haroratli kimyoning hayratlanarli hissasini ham koʻrsatdi.
Tadqiqot
thumb| Orion molekulyar buluti chegarasida atom gazidan molekulyar gazga oʻtish Yulduzlararo va aylana molekulalarining shakllanishi va oʻzaro taʼsiri, masalan, yulduzlararo zarrachalardagi sintez yoʻllari uchun ahamiyatsiz boʻlmagan kvant-mexanik hodisalarni kiritish yoʻlida tadqiqotlar davom etmoqda. Ushbu tadqiqot bizning quyosh sistemamiz paydo boʻlganida molekulyar bulutda mavjud boʻlgan molekulalar toʻplamini tushunishimizga chuqur taʼsir koʻrsatishi mumkin. Bu kometalar va asteroidlarning boy uglerod kimyosiga hissa qoʻshgan. Shuning uchun meteoritlar va yulduzlararo chang zarralari paydo boʻlgan.
Yulduzlararo va sayyoralararo fazoning siyrakligi baʼzi gʻayrioddiy kimyoga olib keladi. Chunki simmetriya tomonidan taqiqlangan reaktsiyalar faqat eng uzoq vaqt oraligʻida sodir boʻlishi mumkin emas. Shu sababli, Yerda beqaror boʻlgan molekulalar va molekulyar ionlar kosmosda juda koʻp boʻlishi mumkin, masalan, H3+ ioni.
Astrokimyo — yulduzlarda sodir boʻladigan yadro reaksiyalarini, shuningdek, yulduzlar ichki tuzilishini tavsiflashda astrofizika va yadro fizikasi bilan bir-biriga mos keladi. Agar yulduz asosan konvektiv konvertni hosil qilsa, yadroviy yonish mahsulotlarini yuzaga chiqarishi mumkin boʻlgan chuqurlash hodisalari sodir boʻlishi mumkin. Agar yulduz sezilarli darajada massa yoʻqotayotgan boʻlsa, chiqarib yuborilgan materialda aylanish va tebranish spektral oʻtishlarini radio va infraqizil teleskoplar yordamida kuzatish mumkin boʻlgan molekulalar boʻlishi mumkin. Buning qiziqarli misol sifatida silikat va suv-muzli tashqi konvertlarga ega boʻlgan uglerod yulduzlari toʻplamini olish mumkin. Molekulyar spektroskopiya bizga bu yulduzlarning kislorod ugleroddan koʻra koʻproq boʻlgan asl tarkibdan, geliy yonishi natijasida hosil boʻlgan uglerod chuqur konvektsiya orqali yuzaga chiqadigan uglerod yulduzi fazasiga oʻtishini koʻrishga imkon beradi va yulduzli shamolning molekulyar tarkibini keskin oʻzgartiradi.
2011-yil oktabr oyida olimlar kosmik chang tarkibida yulduzlar tomonidan tabiiy va tez yaratilishi mumkin boʻlgan organik moddalar („aralash aromatik-alifatik tuzilishga ega boʻlgan amorf organik qattiq moddalar“) borligini xabar qilishdi.
2012-yil 29-avgustda dunyoda birinchi boʻlib Kopengagen universiteti astronomlari uzoq yulduzlar tizimida oʻziga xos shakar molekulasi va glikolaldegidni aniqlaganliklarini xabar qilishdi. Molekula Yerdan 400 yorugʻlik yili uzoqlikda joylashgan protoyulduz ikkilik IRAS 16293-2422 atrofida topildi. Glikolaldegid ribonuklein kislotasi yoki RNKni hosil qilish uchun zarur boʻlib, u DNKga oʻxshash funktsiyaga ega. Ushbu topilma shuni koʻrsatadiki, murakkab organik molekulalar sayyoralar paydo boʻlishidan oldin yulduzlar tizimida paydo boʻlishi mumkin va oxir-oqibat yosh sayyoralarga ularning shakllanishining boshida yetib keladi.
2012-yil sentyabr oyida NASA olimlari yulduzlararo muhit (ISM) sharoitlariga duchor boʻlgan polisiklik aromatik uglevodorodlar (PAHlar) gidrogenlash, kislorodlash va gidroksillanish orqali murakkabroq organiklar — „aminokislotalar va aminokislotalar sari yoʻlda bir qadam“ nukleotidlar, mos ravishda oqsillar va DNKning xom ashyolari"ga aylanadi . Bundan tashqari, ushbu oʻzgarishlar natijasida PAHlar oʻzlarining spektroskopik belgilarini yoʻqotadilar. Bu „yulduzlararo muz donalari, ayniqsa sovuq, zich bulutlarning tashqi hududlari yoki protoplanetar disklarning yuqori molekulyar qatlamlarida PAH aniqlanmasligi“ sabablaridan biri boʻlishi mumkin".
2014-yil fevral oyida NASA koinotdagi polisiklik aromatik uglevodorodlarni (PAH) kuzatish uchun takomillashtirilgan spektral maʼlumotlar bazasi yaratilishi haqida eʼlon qildi. Olimlarning fikriga koʻra, koinotdagi uglerodning 20% dan koʻprogʻi hayotning paydo boʻlishi uchun mumkin boʻlgan boshlangʻich moddalar boʻlgan PAHlar bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. PAHlar Katta portlashdan koʻp oʻtmay shakllanganga oʻxshaydi, ular butun koinotda keng tarqalgan va yangi yulduzlar va ekzosayyoralar bilan bogʻliq.
2014-yil 11-avgustda astronomlar birinchi marta Atakama katta millimetr/submillimetr massividan (ALMA) foydalangan holda HCN, HNC, H2CO, kometalarining komalari ichidagi changning tarqalishini batafsil ko‘rsatgan S/2012 S1 (ISON) va C/2012 F6(Lemmon) tadqiqotlarni eʼlon qildilar.
Kimyoviy elementlar va molekulalarning koinotdagi manbalarini o‘rganish uchun professor M. Y. Dolomatov tomonidan ehtimollar nazariyasi, matematik va fizik statistika va muvozanat usullaridan foydalangan holda termodinamik potensiallar bo‘yicha yulduzlararo muhitda molekulalar tarkibi taqsimlanishining matematik modeli ishlab chiqilgan. Ushbu model asosida yulduzlararo muhitdagi hayot bilan bogʻliq molekulalar, aminokislotalar va azotli asoslarning resurslari baholanadi. Neft uglevodorodlari molekulalarini hosil qilish imkoniyati koʻrsatilgan. Berilgan hisob-kitoblar Kosmosda neft uglevodorodlarining paydo boʻlishi mumkinligi haqidagi Sokolov va Xoyl farazlarini tasdiqlaydi. Natijalar astrofizik nazorat va kosmik tadqiqotlar maʼlumotlari bilan tasdiqlangan.
2015 yil iyul oyida olimlar Philae qoʻnuvchisi 67/P kometa yuzasiga birinchi marta qoʻnganida, COSAC va Ptolemey asboblari tomonidan oʻtkazilgan oʻlchovlar 16 ta organik birikmani aniqladi. Ulardan toʻrttasi kometada birinchi marta koʻrilgan. Shu jumladan atsetamid, atseton, metil izosiyanat va propionaldegidlardir. center|thumb| Har xil turdagi astronomik ob’ektlarning kimyoviy xilma-xilligi diqqatga sazovordir. Ushbu infografikada har xil turdagi va miqyosdagi astronomik ob’ektlar oʻzlarining ajralib turadigan kimyoviy xususiyatlarini koʻrsatadi.
Manbalar
<references group="" responsive="0">
Niederurnen
Niederurnen Shveysariyaning Glarus kantonida joylashgan kommunadir. Maydoni – 14.1 km2. 3793 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Ishlab chiqarish omillari
Ishlab chiqarish omillari — Bevosita ishlab chiqarish jarayonida qoʻllanadigan resurslar boʻlib; yer (tabiat), ishchi kuchi, kapital, tadbirkorlik faolligi (tadbirkorlik qobiliyati) kabi omillar hisoblanadi. Ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar hajmi, miqdori ulardan foydalanish darajasiga boglik, boʻladi.
Niederurnen
Hududi
Niederurnenning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
NGC 4855
NGC 4855 Sunbula yulduz turkumidagi E-S0 tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Wilhelm Tempel 1882-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Cuffy (kommuna)
Cuffy Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Cher departamenti Saint-Amand-Montrond tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1087 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 31,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 34,6 km2.
Greeley (Iowa)
Greeley AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Delaware okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
256 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 267,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,96 km2. Shundan 0,96 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 351 m balandlikda joylashgan.
Koʻk-Toʻqay
Koʻk-Toʻqay (Көк-Токой) — Qirgʻiziston Respublikasining Talas viloyati Talas tumaniga qarasli qishloq. Nurjanov ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 2 050 kishi.
Ssintilatsiya hisoblagichi
thumb|400x400px| Sxematik ko'rinishdagi yuqori energiyali fotonning porlash kristaliga tegib, past energiyali [[Foton|fotonlarning chiqishini qo'zg'atadi, ular keyinchalik fotoelektronlarga aylanadi va fotomultiplikatorda ko'paytiriladi.]] Ushbu maqola Vikita`lim loyihasi doirasida O`zMU Fizikas talabasi Fatxullayeva Bahora tomonidan ingiliz tilidan tarjima qilindi.
Laboissière-en-Santerre
Laboissière-en-Santerre Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Somme departamenti Montdidier tumani tarkibiga kiradi.
Ssintilatsiya hisoblagichi
Sintilatsiya hisoblagichi - bu ionlashtiruvchi nurlanishni sintillovchi materialga tushgan nurlanishning qo'zg'atuvchi ta'siridan foydalangan holda o'lchash va natijada yorug'lik impulslarini aniqlash uchun asbob.
Laboissière-en-Santerre
Aholisi
120 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 16,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,1 km2. Dengiz sathidan 66 – 107 m balandlikda joylashgan.
Monotip
Monotip (mono... va yun. typos —.nus-xa) — murakkab matnlarni terish uchun harf kuyadigan avtomat mashina. Asosiy qismlari: harf terishdasturlash ap-parati va harf quyish apparati. Ayrim literalirdan iborat satrlar hosil qiladi. M.ni 1897 amerikalik T. Lanston ixtiro qilgan. Harf quyish avtomatini boshqarish dasturi maxsus qurilma yordamida hosil qilinadi. Dastur keng perfolentadan iborat; har qaysi belgiga 1—4 teshikni oʻz ichiga olgan maʼlum kombinatsiya toʻgʻri keladi. Harf quyish apparatida matritsa ramkasi, quyish qolipi va apparati boʻladi. Matritsa ramkasiga matritsalar mahkamlanadi, perfolenta "buyrugʻi"ga muvofiq, matritsa ramkasi suriladi va matritsa qolip ustiga turib qoladi. Soʻngra matritsadagi chuqurchalar bilan birga qolipga bosim ostida suyuq qotishma toʻladi, natijada zarur belgilar literasi yoki probellar (soʻzlar orasi) kuyiladi. Tayyor litera va probellar satr kanaliga turtib chikariladi. Ayrim litera va probellardan bir xil uzunlikdagi shrift satrlari shakllanadi-, satrlardan esa nabor grankasi tuzil adi.
Ssintilatsiya hisoblagichi
U tushayotgan nurlanishga javoban chaqnash orqali fotonlar hosil qiluvchi sintillyatordan, sezgir fotodetektordan (odatda fotoko'paytiruvchi naycha (PMT), zaryad bilan bog'langan qurilma (CCD) kamerasi yoki fotodiod )dan iborat bo'lib, yorug'likni elektr signaliga aylantiradi va bu signalni qayta ishlash va kuchaytirish uchun qurilma.
Sintillyatsiya hisoblagichlari radiatsiyadan himoya qilish, radioaktiv materiallarni tahlil qilish va fizik tadqiqotlarida keng qo'llaniladi. Chunki ular arzon, ammo yaxshi kvant samaradorligi bilan amalga oshirilishi mumkin va tushayotgan nurlanishning intensivligini va energiyasini o'lchashi mumkin. right|thumb|300x300px| Yorqin kristall, fotoko'paytiruvchi va ma'lumotlarni yig'ish komponentlari bo'lgan apparat. thumb| fotoko'paytiruvchi trubkadan foydalangan holda radiatsiya sintillyatsiyasi hisoblagichining animatsiyasi. Ionlashtiruvchi zarracha sintilator materialiga kelib tushganda, atomlar yo'l bo'ylab qo'zg'aladi. Zaryadlangan zarralar uchun yo'l zarrachaning o'zi yo'lidir. Gamma nurlari (zaryadsiz) uchun ularning energiyasi fotoelektrik effekt, Komptonning tarqalishi yoki juft ishlab chiqarish orqali energetik elektronga aylanadi.
Sipahiler, Çaycuma
Sipahile— Zonguldak viloyatining tumaniga qarashli qishloq.
Ssintilatsiya hisoblagichi
Sintilatordagi atom qo'zg'alishi odatda ko'rinadigan spektrning ko'k uchiga yaqin bo'lgan ko'plab kam energiyali fotonlarni hosil qiladi. Miqdori ionlashtiruvchi zarracha tomonidan to'plangan energiyaga mutanosib bo`ladi. Ular fotoelektrik effekt tufayli har bir kelgan foton uchun ko'pi bilan bitta elektron chiqaradigan fotoko'paytiruvchi trubaning fotokatodiga yo'naltirilishi mumkin. Bu birlamchi elektronlar guruhi elektrostatik ravishda tezlashtirilgan va elektr potentsiali tomonidan fokuslangan bo'lib, ular fotokatoddan chiqib quvurning birinchi dinodiga uriladi. Yagona elektronning dinodga ta'sirida bir qancha ikkilamchi elektronlar ajralib chiqadi, ular o'z navbatida ikkinchi dinodga urilish uchun tezlashadi. Har bir keyingi dinod zarbasi qo'shimcha elektronlarni chiqaradi va shuning uchun har bir dinod bosqichida joriy kuchaytiruvchi effekt mavjud. Har bir dinod bosqichlari tezlashuv maydonini ta'minlash uchun avvalgisidan yuqori potentsialga ega.
Aniqlash materiallari
Sintilator shaffof kristalldan, odatda fosfor, plastmassadan (odatda antrasenni o'z ichiga oladi) yoki organik suyuqlikdan iborat bo'lib, u ionlashtiruvchi nurlanish ta'sirida lyuminestsentlar hosil qiladi.
Sipahiler, Çaycuma
Tarix
Qishloq 1928-yildan beri shu nomga ega.
Ssintilatsiya hisoblagichi
Aniqlash materiallari
Seziy yodid (CsI) kristall shaklda protonlar va alfa zarralarini aniqlash uchun sintilator materiali sifatida ishlatiladi. Tarkibida oz miqdorda talliy boʻlgan natriy yodid (NaI) gamma toʻlqinlarini aniqlash uchun sintillyator sifatida, sink sulfid (ZnS) esa alfa zarrachalarining detektori sifatida keng qoʻllaniladi. Sink sulfid - bu Ruterford o'zining sochilish tajribasini o'tkazish uchun foydalangan materialdir. Litiy yodid (LiI) neytron detektorlarida ishlatiladi. right|thumb| Sintillyatsion hisoblagich yordamida gamma-nurlar spektrini o'lchash. Yuqori kuchlanish hisoblagichni boshqaradi, u signallarni ko'p kanalli analizator (MCA) va kompyuterga beradi.
Sipahiler, Çaycuma
Geografiya
Qishloq Zonguldak shahar markazidan 55 km uzoqlikda joylashgan. Çaycuma tumani markaziga 10 km uzoqlikda.
Ishlab chiqarish zaxiralari
Ishlab chiqarish zaxiralari — korxonadagi hali i.ch. jarayonlariga jalb etilmagan va ish oʻrniga yetib kelmagan aylanma vositalarining bir qismi: I.ch.z. xom ashyo, asosiy va qoʻshimcha materiallar, yoqilgʻi, sotib olinadigan yarim tayyor mahsulotlar, detallar, ehtiyot qismlar, asboblar va b. ishlab chiqarish vositalaridan ibo-rat boʻladi. I.ch.z. ishlab chiqarish ja-rayonining uzluksiz kechishini taʼminlashga xizmat qiladi. Bunda ularning ortiqcha boʻlishi (i.ch.ga zarur boʻlmagan zaxiralar)ga ham yoʻl qoʻymaslik zarur. I.ch.z. natural koʻrsatkichlar (ogʻirlik, hajm, dona, oʻlcham,) da aniqlanadi. Uning hajmi korxonada muayyan davr (kun, oy, kvartal, yil) uchun belgilanadi.
Vazifasiga koʻra, I.ch.z. joriy zaxiralar, kafolatli zaxiralar va tayyorgarlik zaxiralariga boʻlinadi. Joriy zaxiralar har kuni muayyan maqsulot birligini i.ch. uchun ombordan (yoki toʻgʻridan-toʻgʻri yetkazib beruvchidan) yetkazib beriladi. Kafolatli zaxiralardan, asosan, joriy zaxiralar tugab, navbatdagi I.ch.z.ni yetkazib berish toʻxtab qolganda i.ch. uzluksizligini taʼminlash uchun foydalaniladi. Uning darajasi shoshilinch berilgan buyurtmani bajarishga ketgan vaqt va oʻtgan davrda yetkazib berilgan I.ch.z. bilan kelgusida yetkaziladigan zaxiralar orasidagi tafovut bilan belgilanadi. Bunda zaxiralarni yetkazib berish ma-sofasi, ularning ishonchliligi, ma-teriallarni tashib berish harakteri va usuli, ularni yaqin joylashgan bazalardan olish imkoniyatlari va b. hisobga olinadi. Kafolatli zaxirani yaratish uchun zarur zaxiralarni har besh kunda yetkazib berishga erishish, shu bilan bir qatorda moddiy-texnika taʼminotini kengaytirish kerak boʻladi. Tayyorgarlik zaxiralari yetkazib berilgan zaxirani qabul qilib olish, ularni sifatini tekshirish, saralash, joylash, korxonaning sexlariga yetkazib berish va b.ni talab qiladi. Odatda, joriy, kafolatli va tayyorgarlik zaxiralari birgalikda ombor zaxirasini hosil qiladi. Bundan tashqari, i.ch.ning boshi va oxirida vujudga keladigan vaqtinchalik (bunda zaxira faqat qisqa muddatga yuzaga keladi) zaxiralar bor. Oziq-ovqat sanoati korxonalarida mavsumiy zaxiralar hosil qilinadi. Ularning hajmi mavsumiy tanaffuslarning uzunligiga bogʻliq.
Zaxiralarni haddan tashqari oshirib yubormaslik, ularni i.ch. harakteri va hajmiga qarab, meʼyor darajasida yaratish zarur. Umuman zaxiralar maʼlum darajada mablagʻlarni band qilib, i.ch. samaradorligini pasaytiruvchi omil hisoblanadi.
Sadir Salimov.
Manbalar
ishlab chiqarish zairalari deganda korxona zaxirasida ya'ni omborida turgan mahsulotlardan unumli foydalanish ya'ni korxona budjetiga yanada ko'p foyda to'plashni tushunsa bo'ladi.ishlab chiqarayotgan mahsulotlar har qanday mahsulotdan unumli foydalanishi kerak!
Dundee universiteti
Dundee universiteti - Shotlandiyaning sharqiy markaziy pasttekisligida joylashgan Dundee shahridagi davlat tadqiqot universiteti. Universitet kolleji sifatida 1881-yilda taniqli to'qimachilik ishlab chiqaruvchilari Baxter oilasining xayriya yordami bilan tashkil etilgan. Muassasa o'zining dastlabki faoliyati davomida Sent-Endryus universitetining Yunayted kolleji va Sent -Endryus shahrida joylashgan Sent-Meri kolleji bilan bir qatorda ta'sis kolleji bo'lib xizmat qilgan. Sezilarli kengayishdan so'ng, Dundee universiteti o'zining qadimiy merosi va boshqaruv tuzilmasi elementlarini saqlab qolgan holda 1967-yilda qirollik nizomi bo'yicha mustaqil universitet maqomini oldi.
Universitetning asosiy kampusi Dundeening West End shahrida joylashgan bo'lib, unda universitetning ko'plab o'quv va tadqiqot muassasalari mavjud; Dunkan Jordanston San'at va dizayn kolleji, Dundee huquq maktabi va Dundee stomatologiya kasalxonasi va maktabi shular jumlasidan. Universitet tibbiyot maktabini o'z ichiga olgan Ninewells kasalxonasida qo'shimcha imkoniyatlarga ega; Klinik tadqiqot markazi joylashgan Perth Royal Infirmary ; va Kirkkaldi shahrida, Fayf, hamshiralik va sog'liqni saqlash fanlari maktabining bir qismini o'z ichiga oladi. 2020-2021-yillar uchun muassasaning yillik daromadi 275,7 funt sterlingni tashkil etdi ,shundan 73,9 funt sterling millioni tadqiqot grantlari va shartnomalar hisobidan, 269,0 funt sterling sarflangan million.
Asos solinishi
thumb| Ellenbank: dastlabki talabalar binosi, hozirda Biznes maktabi universitetning eng uzoq vaqtdan beri foydalanilgan binolaridan biridir. 19-asrda Dundee aholisining o'sib borishi shaharda oliy ta'lim muassasasini tashkil etishga bo'lgan talabni sezilarli darajada oshirdi va bu maqsadni ilgari surish uchun bir nechta tashkilotlar, jumladan, shaharda Universitet klubi tashkil etildi. Nihoyat, Sent-Endryusdagi san'atni emas, balki fanlar va kasblarni kengaytirish zarurligi to'g'risida kelishuvga erishildi.
Dundee shahrida oliy ta'lim muassasasini yaratish uchun £120,000 xayriyani shaharning taniqli xonimi va Balgaviyalik Uilyam Baxter boyligining merosxo'ri bo'lgan Balgavieslik Miss Meri Enn Baxter amalga oshirdi. Bu ishda unga qarindoshi Jon Boyd Bakster, Sent-Endryusning bitiruvchisi va Forfarshir prokuratori fiskal yordam berdi, u ham 20 000 funt sterlingga yaqin hissa qo'shgan. Institut va uning tamoyillarini ishlab chiqish uchun u birinchi bo'lib mustaqil universitet kolleji sifatida tashkil etilishi kerak edi.
1881-yilda taklif qilingan yangi kollejning g'oyalari belgilab qo'yildi, unda "har ikki jinsdagi vakillarning ta'limini va fan, adabiyot va tasviriy san'atni o'rganishni rag'batlantirish" institutini tashkil etish taklif qilindi. Universitet tashkil etilgan yil sifatida 1881-yilni belgilanadi, chunki Universitet kollejining jamg'armasi 1881-yil 31-dekabrda bo'lgan, ammo Meri Enn Baxterning mablag'lari 1880-yil e'lon qilingan, shuningdek, 1882-va 1883-yillar ham keltirilgan.
A'zolardan hech qanday diniy qasamyod talab qilinmasligi kerak edi. O'sha yilning oxirida "Universitet kolleji, Dundee" akademik muassasa sifatida tashkil etilgan va birinchi direktor ser Uilyam Peterson 1882-yil oxirida saylangan. 1883-yil ochilganida u beshta fakultetdan iborat edi: matematika va tabiiy falsafa, kimyo, muhandislik va chizmachilik, ingliz tili va adabiyoti va zamonaviy tarix va falsafa. Universitet kolleji ilmiy daraja berish huquqiga ega emas edi va bir necha yillar davomida ba'zi talabalar London universitetining tashqi imtihonlariga tayyorlandilar.
Meri Enn Baxter tomonidan ta'kidlangan jinslar o'rtasida kamsitishlarga yo'l qo'ymaslik siyosati yangi kollejga bir nechta qobiliyatli talaba qizlarni jalb qilishni anglatardi. Ular orasida ijtimoiy islohotchi Meri Lili Uoker va keyinchalik 1940-yilda Shotlandiyaning birinchi ayol professori bo'lgan Margaret Feyrli bor edi. Yana bir bitiruvchi ayol Rut Uilson Dehlidagi Lady Hardinge tibbiyot kollejida jarrohlik professori bo'ldi va keyinchalik uning direktori bo'ldi.Sent-Endryus universitetiga qo'shilishleft|thumb| Geddes to'rtburchagidagi Xarris binosi Turli xil korporatsiya va assotsiatsiyalar bo'yicha muhokamalardan so'ng, talabalar 1885-yildan boshlab Sent-Endryus universiteti orqali o'qishga kirisha oldilar. To'liq birlashma 1897-yilda Universitet kolleji Sent-Endryus universiteti tarkibiga kirganda yakunlandi. Bu harakat ikkalasiga ham katta foyda keltirdi va Sent-Endryus universitetiga (kichik shaharchada joylashgan) tibbiyot maktabini qo'llab-quvvatlashga imkon berdi. Tibbiyot talabalari Dundee yoki Sent-Endryusda ( Bute tibbiyot maktabida ) klinikadan oldingi tadqiqotlarni o'tkazishni tanlashlari mumkin edi, shundan so'ng barcha talabalar Dundee klinik tadqiqotlar olib borishadi. Oxir-oqibat, universitet kollejida huquq, stomatologiya va boshqa kasbiy fanlar o'qitila boshlandi. 1904-yilga kelib, universitet kolleji 208 kishidan iborat bo'lib, bu umuman universitet ro'yxatining 40 foizini tashkil qiladi. 1909-1910-o'quv yilida universitet kollejida 234 nafar talaba tahsil oldi, ulardan 101 nafari ayollar edi. Bu vaqtda taniqli talabalar orasida Robert Uotson-Vatt bor edi; Keyinchalik Akkrada sariq isitmani o'rganayotganda vafot etgan epidemiolog Uilyam Aleksandr Yang ; va Devid Ruterford Dou kollejda yuqori martabali xodimlar bo'ladi.
1895 yilda, Sent-Endryus talabalaridan farqli o'laroq, Dundeeda " bitiruvni tugatishni maqsad qilgan" juda kam sonli " halol " talabalar bor edi. 1892-4 o'quv yillarida Dundeedagi Sent-Endryusga o'qishga kirgan o'sha talabalar Sent-Endryus universiteti talabalari hisoblanib, keyinchalik Sent-Endryus tomonidan ilmiy darajalar bilan taqdirlanganlar. Garchi ikki muassasa o'rtasidagi ittifoq sud jarayoni bilan tahdid qilingan bo'lsa-da, 1898-yilga kelib Sent-Endryu bilan ittifoq asl asosda tiklandi.
Yigirmanchi asrning boshlarida Universitet kollejining rivojlanishi "sekin va mos" deb ta'riflangan va urushlararo davrda deyarli hech qanday yangi qurilish loyihalari kuzatilmagan, kollejning katta qismi maqsadga muvofiq bo'lmagan binolarda joylashgan. Baxterning ta'kidlashicha, urush kollejga katta ta'sir ko'rsatdi, asosiy oqibatlar talabalar sonining kamayishi, o'z navbatida daromadlarning yo'qolishiga, shuningdek, xodimlarning ketishiga olib keldi. 2018-yilda maʼlum boʻlishicha, tadqiqot shuni koʻrsatadiki, kollejning urush yodgorligida 37 nafar xodim va sobiq oʻquvchilarning familiyasi qayd etilmagan boʻlsa-da, kollejning kamida yana 39 nafar bitiruvchisi halok boʻlgan.
Daromadni oshirishga biroz bo'lsada harakat qilindi. 1923-yilda o'sha paytdagi Sent-Endryus universiteti rektori Rudyard Kipling Universitet kollejiga tashrif buyurdi va Dundee savdogar knyazlari va etakchi fuqarolaridan kollejga pul va yordam berishni so'radi. Kipling Buyuk urushda o'g'illarini yo'qotganlarni ismlari abadiy qolishi uchun xayr-ehson qilishni o'ylab ko'rishni iltimos qildi.1940-yilda akusherlik va ginekologiya professori etib tayinlangan Aleksandr Peacock va Margaret Fairlie kabi yuqori malakali xodimlar universitetda ishlashda davom etdilar va shu tariqa Shotlandiyadagi universitetda professorlik kafedrasini egallagan birinchi ayol bo'ldi.
1947-yilda Universitet kolleji direktori Duglas Uimberli kollejning mustaqilligini targ'ib qiluvchi "Uimberli eslatmasi" ni chiqardi (1952-yil Kuper va Tedder hisobotlari natijasida). 1954-yilda qirollik komissiyasidan so'ng Universitet kolleji "Qirollik kolleji" deb o'zgartirildi.. Aynan o'sha paytda Qirolicha kolleji sobiq Dandi Iqtisodiyot maktabini, shuningdek, birgalikda boshqariladigan tibbiyot maktabi va stomatologiya maktabini o'zlashtirdi.
Dundee universitetining tashkil etilishi
1963-yilda butun mamlakat bo'ylab universitet ta'limini kengaytirish masalasini ko'rib chiqqan Robbinsning Oliy ta'lim bo'yicha hisoboti nashr etilishi Dundee uchun mustaqil universitet maqomiga ega bo'lish harakatiga turtki bo'ldi. O'sha paytda Stirling universiteti kabi bir qator yangi institutlar ushbu maqomga ko'tarildi va Edinburg va Glazgoda ( Heriot-Vatt universiteti va Stratklid universiteti) 2000 dan kam talaba bo'lishiga qaramay, ikkinchi universitetlar tashkil etildi. .
Ishlab chiqarish samaradorligi
Ishlab chiqarish samaradorligi — korxona miqyosida iqtisodiy faoliyat, iqtisodiy dasturlar va tadbirlarning foydali natijalar berishi, olingan iqtisodiy samaraning muayyan qiymatga ega boʻlgan resurslarni qoʻllagan holda eng yuqori ishlab chiqarish hajmiga erishishga sabab boʻlgan ishlab chiqarish omillari, resurslar sarflariga nisbati bilan tavsiflanadi. Ishlab chiqarish samaradorligi korxona faoliyatining yakuniy natijasini koʻrsatadi. Miqdoriy jihatdan ishlab chiqarish samaradorligini mahsulot ishlab chiqarish uchun sarf qilingan mehnat miqdori bilan oʻlchash mumkin, lekin mehnat sarfini aniq oʻlchash ancha qiyin. Shu sababli, ishlab chiqarish samaradorligi mehnat resurslaridan foydalanish samaradorligi; ishlab chiqarish vositalaridan va kapitaldan foydalanish samaradorligi koʻrsatkichlari bilan aniqlanadi. Korxonalarda ishlab chiqarish samaradorligining umumlashgan koʻrsatkichi tovar ishlab chiqarish surʼatlarining oʻsishi hisoblanadi, undan tashqari puldagi harajatlar birligiga toʻgʻri keladigan mahsulot hajmi, balans foydaning asosiy va aylanma fondlar yigindisiga nisbati, toʻla tannarx koʻrsatkichlari muhim ahamiyatga ega. Mehnat unumdorligining oʻsishi surʼatlari, mehnatni tejash va mahsulot hajmi oʻsishida mehnat unumdorligi hissasi kabi koʻrsatkichlardan ham foydalaniladi. Ishlab chiqarish samaradorligi texnik samaradorlik (ishlab chiqarish hajmi), iqtisodiy samaradorlik (mehnat unumdorligi, mehnat resurslari, asosiy fondlar, aylanma resurslar), ijtimoiy samaradorlik (moddiy resurslar, foyda) hisobiga shakllanadi.
Dundee universiteti
Dundee universitetining tashkil etilishi
Qirolicha kollejining kattaligi va joylashuvi kengayish istagi bilan bir qatorda, u ajralmas qismi bo'lib qolgan kengroq universitetdan ajralib chiqish qaroriga olib keldi. 1966-yilda Sent-Endryus universiteti sudi va Qirolicha kolleji kengashi Dandi universitetini tashkil etish uchun Qirollik Xartiyasini berishni so'rab Maxfiy Kengashga qo'shma petitsiya yubordi. Ushbu petitsiya ma'qullandi va 1967 yil 1 avgustda Qirolicha kolleji Dandi universitetiga aylantirilgan Nizom qabul qilindi. Universitet o'zining asoschisi kollej va universitetning bir qator an'analarini davom ettirdi va universitetning qadimiy boshqaruv tuzilmasi ostida tashkil etishda davom etmoqda.
Ishlab chiqarish samaradorligi
Ishlab chiqarish samaradorligini hisoblashdan maqsad samaradorlikka nimalar hisobiga erishilganini aniqlash va yana qanday omillar evaziga uni oshirish mumkinligini belgilashdan iborat.
Dundee universiteti
Zamonaviy ishlanmalar
left|thumb| Universitetning asosiy kutubxonasiga kengaytma, 2008-yil boshi. 19740-yilda universitet Dundeedagi Dunkanning Jordanstoun san'at va dizayn kollejining ba'zi darajalarini tasdiqlay boshladi va 1988-yilga kelib ushbu institutning barcha darajalari shu tarzda tasdiqlana boshladi. 1994-yilda ikki institut birlashtirildi va kollej universitetning tarkibiy fakultetiga aylandi. 1996 yilda Tayside hamshiralik kolleji va Fayf sog'liqni saqlash kolleji hamshiralik va akusherlik maktabi sifatida universitet tarkibiga kirdi.Bir necha yillar davomida DundeeTa'lim kolleji talabalarni Dundee universitetida daraja imtihonlariga tayyorladi va 2001 yil dekabr oyida universitet Shimoliy kollejning Dundee kampusi bilan birlashtirilib, Ta'lim va ijtimoiy ish fakultetini yaratdi.
2005-yil oktyabr oyida universitet Buyuk Britaniyadagi birinchi YuNESKO markaziga aylandi. IHP-HELP Suv huquqi, siyosati va fanlari markazi Birlashgan Millatlar Tashkiloti nomidan jahon suv resurslarini boshqarish bo'yicha tadqiqotlar bilan shug'ullanadi. Buxgalteriya hisobi va moliya maktabi 2007-yilda joriy etiladi.
COVID-19 pandemiyasi tufayli universitet 2020-yil 16-martdan boshlab koʻpchilik qatori ofline oʻqitishni toʻxtatdi.
Kampus
right|thumb| Magdalen Green, Dundeening West End ramzi
Boshqaruv
thumb| Dundeening Sent-Endryus universiteti bilan aloqasi nishonlangan lavha. Dundee universiteti 1967-yilda universitetga mustaqillikni bergan qirollik nizomi qoidalariga muvofiq tashkil etilgan. Shotlandiyaning to'rtta qadimiy universitetidan tashqaridagi Dandi boshqaruv tizimiga ega bo'lib, u 19 va 20-asrlarda turli Universitetlar (Shotlandiya) qonunlari orqali ishlab chiqilgan qadimiy boshqaruv tuzilmasi bilan bir qator o'xshashliklarga ega.
kansler
Kansler universitet rahbari va Bitiruvchilar kengashining prezidenti bo'lib, bitiruv marosimlari kabi akademik marosimlarga raislik qilish vazifasini bajaradi. Mustaqillikka erishgandan beri universitetning besh nafar rektori quyidagi lavozimlarda ishlagan: