cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ryan Peniston
Memfis universitetinining tennis bo'yicha dasturini tamomlagan. U Buyuk Britaniya universiteti jamoasining a'zosi bo'lib, "Master'U" chempionatida birinchi oltin medalni qo'lga kiritgan.
2020
2020-yildagi COVID-19 pandemiyasi davrida Peniston "Battle of the Brits" turnirida qatnashdi va faqat eng yaxshi 50 nafar oʻyinchi tasnifiga kiruvchi Dan Evans va Cameron Norriega qarshi soʻnggi set tay-breklarda magʻlub boʻldi.
2021: ATP dublyor sifatidagi debyuti
Peniston 2021-yil 30-mayda ITF erkaklar o'rtasidagi Jahon tennis turining (aprel–iyun) yakuniy bosqichida g'alaba qildi. 2021-yil 30-mayda Yuta Shimizu bilan atigi uchta o'yin o'tkazib, ketma-ket ikkita setni yutdi va butun turnir uchun bitta setni yutqazdi.
Unga 2021-yilgi "Nottingem Open" turnirining yakkalik va juftlik bahslarida qatnashdi. U juftlik bahslarida Liam Brodi bilan birga oʻynagan. "Queen's Club Championships" juftlik bahslari va yakkalik bahslarida saralash bahslarida g'alaba qildi. Juftliklar oʻrtasidagi birinchi raundda Peniston va Brodi Alexandr Bublik va Nicholas Monroeni toʻgʻridan-toʻgʻri magʻlub etishdi. Yakkalik saralash bahslarida Peniston Marc-Andrea Hüslerni magʻlub etib, 3 setda Aleksandr Vukichga yutqazdi.
Dor Ellinning o‘g‘li
Dor (Δῶρος) — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Boʻlinish paytida u Peloponnesning roʻparasida joylashgan yerlarni oldi va uning aholisini Dorilar deb atadi. Otasi Tektama. Ksantippening otasi, Pleuronning xotini.
Ellin va Orseydaning oʻgʻli. Yo Ksuf va Kreyzaning oʻgʻli yoki Egimiyning oʻgʻli. Gerodotning yozishicha uning davrida Dorilar Gistieotida yashagan.
Ryan Peniston
2022
Peniston "Queen's Club Championships"da o'zining ATP asosiy tur yakkalik bahslarida debyut qildi. U ushbu musobaqada yaxshi g'albalarni qo'lga kiritdi.
Atrium
Arxitekturada atrium (ko'plikda: atria yoki atriums) - bu bino bilan o'ralgan ochiq havoda yoki yorug'lik bilan qoplangan katta maydon. Atrium qadimgi Rim uylaridagi umumiy xususiyat bo'lib, ichki makonga yorug'lik berish va ventilyatsiya sifatida ishlagan. 19-asr oxiri va 20-asrlarda ishlab chiqilgan zamonaviy atriumlar ko'pincha bir necha qavatli bo'lib, sirlangan tom yoki katta derazalar bilan qoplangan.
Ryan Peniston
2022
2022-yilgi Fransiya Ochiq chempionati saralash bosqichida.
Atrium
Atrium mashhur dizayn xususiyatidir, chunki ular o'z binolariga "kosmos va yorug'lik hissi" beradi. Atrium so'nggi yillarda ko'plab binolarning asosiy xususiyatiga aylandi. Atrium qurilish foydalanuvchilari, qurilish dizaynerlari va qurilish ishlab chiqaruvchilari orasida mashhurdir. Foydalanuvchilar atrialarni yaxshi ko'radilar, chunki ular tashqi muhitdan boshpana beradigan dinamik va rag'batlantiruvchi ichki makon yaratadilar, shu bilan birga u atrof-muhit bilan vizual aloqani saqlaydilar. thumb| 19-asr oxirida rassomning [[Pompey gumbazidagi atriumni qayta tasavvur qilishi]] Qadimgi Rim me'morchiligidagi katta uy bo'lgan domusda atrium har tomondan yopiq xonalari bo'lgan ochiq markaziy sud edi. Atriumning o'rtasida impluvium bor edi, tomidan yomg'ir suvini olish uchun polga botgan sayoz hovuz. Ba'zi omon qolgan misollar chiroyli bezatilgan. Hovuz ustidagi shiftdagi teshik (compluvium) tomni qo'llab-quvvatlash uchun ba'zi vositalarni talab qildi va bu erda atriumning besh xil uslubini farqlash mumkin. Uyning markaziy qismi sifatida atrium eng hashamatli jihozlangan xona edi. Badavlat uylar ko'pincha qanotli griffinlar kabi mifologik mavjudotlarni tasvirlaydigan trapezoforlar poydevorlari bilan qo'llab-quvvatlanadigan cho'zinchoq marmar stolni o'z ichiga olgan marmar kartibulumni o'z ichiga oladi. Bundan tashqari, unda ajdodlar ruhiga bag'ishlangan kichik ibodatxona (lararium), uy seyfi (arka) va ba'zan uy xo'jayini byusti bo'lgan.
Bu atama, shuningdek, jamoat va diniy binolardagi turli xil joylar, asosan arkadali hovlilar, maishiy makonlarning kattaroq versiyalari uchun ishlatilgan. Vizantiya cherkovlari ko'pincha shunday makon orqali kirar edilar.
19-asr: sirlangan atrium
19-asr sanoat inqilobini temir va shisha ishlab chiqarish texnikasida katta yutuqlarga olib keldi.
Roßla
Roßla Germaniyaning Saksoniya-Anhalt yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Maydoni — 17,64 km2. 2319 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Hududi
Roßlaning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Atrium
Zamonaviy atriya
Yong'inni nazorat qilish zamonaviy atrium dizaynining muhim jihati hisoblanadi, chunki noto'g'ri mo'ljallangan atriumlar olovning binoning yuqori qavatlariga tezroq tarqalishiga imkon beradi.
Avstraliyaning Melburn shahridagi Federatsiya maydonidagi asosiy jamoat joylaridan biri Atrium deb ataladi va ko'chaga o'xshash joy bo'lib, besh qavatli devorlari va tomi sirlangan. Struktura va oynalar naqshlari Federatsiya maydonidagi qolgan jabhalarda panellarni joylashtirish uchun ishlatiladigan fraktallar tizimiga mos keladi.
AQShning Tennessi shtatining Nashvill shahrida joylashgan Opryland mehmonxonasida 9 acre egallagan 4 xil katta atrium mavjud.
Getman Sagaydachniy haykali
left|thumb|250x250px| Kievdagi Getman Sahaidachniy haykali va Kontraktova maydonining koʻrinishi Getman Sagaydachniy haykali (Пам'ятник гетьману Сагайдачному) — Kiev-Mohyla akademiyasidan unchalik uzoq boʻlmagan joyda, Sagaidachnogo koʻchasi va Kontraktova maydoni kesishmasidagi bogʻda oʻrnatilgan ukrainalik getman Petro Sahaidachniy haykali.
Yodgorlik meʼmorlar M. Jarikov, R. Kuxarenko va haykaltarosh V. Shvetsov tomonidan yaratilgan. Yodgorlikni qurish uchun mablagʻlar Kiev shahri fuqarolari, shuningdek, Sahaydachniy tugʻilgan Lvov viloyatidagi Kulchitsi qishlogʻi aholisi tomonidan toʻplangan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Édgar Castillo
Jamoalardagi faoliyati
Édgar Eduardo Castillo Carrillo o'zining professional faoliyatini „Santos Laguna“da boshlagan va u yerda 2008-yilgi Meksika chempionati g'olibi bo'lgan.
2009-yil yanvar oyida Edgar „America“ga ko'chib o'tdi. Shundan soʻng, futbolchi „UANL Tigres“, „San Luis“ va „Puebla“ kabi klublarga ijara asosida yurdi.
2011-yilning 23-noyabrida Édgar Eduardo Castillo Carrillo sotib olish opsiyasi bilan „Tijuana“ga olti oyga ijaraga berilgani e’lon qilindi. 2012-yil 7-iyunda jamoa futbolchi shartnomasini sotib oldi. „Tijuana“ bilan u 2012-yilda apertura chempioni bo'ldi.
2014-yil 4-iyun kuni Édgar Eduardo Castillo Carrillo „Atlas“ga koʻchib oʻtdi.
2015-yil 10-iyun kuni MX Ligasining „ Monterrey “ jamoasi Castilloni tanladi. 2017-yilda futbolchi jamoasi bilan Meksika apertura kubogini qo'lga kiritdi.
2018-yilning 9-yanvarida Édgar Eduardo Castillo Carrillo MLSning „Colorado Rapids“ klubiga 2018-yilgi mavsum yakunlanganidan keyin sotib olish sharti bilan bir yilga ijaraga berildi. U „Denver“ klubidagi debyutini 20-fevral kuni KONKAKAF 2018-yilgi Chempionlar ligasi doirasida „Toronto“ga qarshi o'yinda o'tkazdi. U MLSdagi debyutini 10-mart kuni „New England Revolution“ga qarshi o'tkazdi. 1-iyun kuni „Vancouver Whitecaps“ga qarshi o'yinda u AQSh Oliy Ligasidagi birinchi golini urdi. 2018-yilgi mavsum oxirida „Colorado Rapids“ „Monterrey“dan Castilloni sotib olmadi.
2018-yil 18-dekabrda „New England Revolution“ MLS huquqini Édgar Eduardo Castillo Carrillo uchun Kelin Rouni „Colorado Rapids“ga sotdi. U „Boston“ klubidagi debyutini 2019-yilning 2-martida „Dallas“ga qarshi mavsumning birinchi turidagi oʻyinda oʻtkazdi. 2019-yilgi mavsum oxirida „New England Revolution“ Édgar Eduardo Castillo Carrillo bilan shartnomani uzaytirmadi.
2021-yil 13-aprelda Édgar Eduardo Castillo Carrillo yana bir yilga uzaytirish imkoniyati bilan bir yillik shartnoma asosida „Cincinnati“ jamoasiga qoʻshildi. 19-iyun kuni „Colorado Rapids“ga qarshi o'yinda debyut qilgan. 9-iyul kuni „Columbus Crew“ bilan o'yinda u „Cincinnati“ uchun birinchi golini urdi. 2021-yilgi mavsum oxirida „Cincinnati“ Castillo bilan shartnomani uzaytirmadi.
Xalqaro faoliyati
2007-yil avgust oyida Édgar Eduardo Castillo Carrillo Meksika terma jamoasining Kolumbiya, Panama va Braziliyaga qarshi o'rtoqlik o'yinlari uchun tarkibiga kiritildi. 22-avgust kuni Edgar Kolumbiyaga qarshi o'yinning 53-daqiqasida zaxiradan maydonga tushib, asosiy jamoada debyut qildi.
2009-yil 29-iyunda Amerika ommaviy axborot vositalariga bergan intervyusida Kastillo AQSh terma jamoasida o'ynash istagini e'lon qildi.
2013-yilgi KONKAKAF oltin kubogida ishtirok etgan.
Édgar Eduardo Castillo Carrillo dastlab AQSh jamoasining 2016-yilgi Amerika kubogi ro'yxatiga kiritilmagan, ammo turnir boshlanishiga ikki kun qolganda u jarohat olgan Timmi Chandler o'rniga tarkibga kiritilgan.
Chimboyliktepa (Toshkent viloyati, Boʻstonliq tumani)
Chimboyliktepa — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Oʻrta asrlar. Toshkent viloyatining Boʻstonliq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Chimboylik qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
They-sous-Vaudemont
They-sous-Vaudemont Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Meurthe-et-Moselle departamenti Nancy tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
11 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 6,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,8 km2. Dengiz sathidan 331 – 489 m balandlikda joylashgan.
Kırmızı Saçlı Kadın
Kırmızı Saçlı Kadın — Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti soxibi Orhan Pamuk qalamiga mansub boʻlgan bir roman. Ushbu roman 2016-yil Yapı Kredi Yayınları nashriyotida chop etilgan. Ushbu kitob muallifning oʻninchi romani hisoblanadi. Orhan Pamuk yillar afsonalarini va dolzarb muammolarni birlashtirib, tarixiy voqealarni tasvirlash orqali ularga sevgi, rashk va ota-oʻgʻil munosabatlari haqida soʻzlab beradi. Kitobda davr hayoti haqida tasavvurga ega boʻlish mumkin.
Kitobning mazmuni
Cem 1980-yilda Istanbulda onasi bilan yashaydigan bir litsey oʻquvchisi. Cem onasi bilan samimiyroq va otasidan biroz uzoqroq. Cemning otasi farmatsevt va Cem har kuni otasiga tushlik olib boradi. Bir kuni Cemning onasi Cemga otasi boshqa kelmasligini aytadi va Cem bundan norozi boʻlib, moddiy qiyinchiliklarga duch kelmaslik va universitetdagi orzulari uchun zarur deb bilgan sinfga borishi uchun ish izlay boshlaydi. Cem avval kitob doʻkonida ish boshladi, soʻng tavsiyanomaga koʻra sogʻlomlashtirish biznesida ish boshlaydi. Roman Cemning hayoti haqida hikoya qiladi.
Shavkattepa (Toshkent viloyati, Boʻstonliq tumani)
Shavkattepa — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: XI—XII asrlar. Toshkent viloyatining Boʻstonliq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Sijjak qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Qofirqal’a
Qofirqal’a — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: IV-V, XI—XII asrlar. Samarqand viloyatining Narpay tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Soxibkor” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Islom va boshqa dinlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/Islam_percent_population_in_each_nation_World_Map_Muslim_data_by_Pew_Research.svg/220px-Islam_percent_population_in_each_nation_World_Map_Muslim_data_by_Pew_Research.svg.png|thumb|370x370px Islom tarixining ko‘p asrlik davrida musulmon hukmdorlar, islom ulamolari va oddiy musulmonlar boshqa din vakillari bilan turli munosabatlarga kirishgan. Bu munosabatlarning uslubi vaqt, joy va sharoitga qarab oʻzgarib turgan.
Islom va boshqa din vakillari
Qur’on ahli kitoblarni (ahli kitoblar yahudiylar, nasroniylar, sobiylar va boshqalar) bir-biridan ajratib turadi. Bir tomondan, mushriklar ikkinchi tomondan butparastlar. Mushriklarga nisbatan maʼlum turdagi cheklovlar bor, lekin ahli kitoblar uchun yoʻq. Bunga misol qilib, musulmon erkaklar nasroniy yoki yahudiy ayollarga uylanishlari mumkin. Musulmon ayollar esa boshqa dindagi erkakka turmushga chiqa olmaydi.
Islomning ustunligi gʻoyasi „Islom yuksakdir va hech narsa undan yuqori emas“ formulasida yotadi.
Aksariyat talqinlarga koʻra, Islomda murtadlik (musulmon dinidan chiqish) oʻlim yoki qamoq bilan jazolanishi mumkin. V. Xeffeningning taʼkidlashicha, Muhammad Shofiiy Qur’onning 2:217 oyatini oʻlim jazosining qonuniyligiga asosiy dalil sifatida talqin qilgan. Vael Hallaqning taʼkidlashicha, oʻlim hukmi keyinchalik qoʻshilgan element boʻlib, „keyingi haqiqatlarni aks ettiradi va Paygʻambarning ishlariga hech qanday aloqasi yoʻq“. U, shuningdek, „murtadlikni tartibga soluvchi qonunda hech narsa muqaddas matn harfidan kelib chiqmaydi“, deb taʼkidlaydi. Bundan tashqari, murtadlarning (murtadlarning) boshi kesilmagan yoki umuman jazolanmagan, din erkinligi mavjud boʻlgan talqinlar mavjud.
Qashqarqoʻrgʻontepa
Qashqarqoʻrgʻontepa  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Oʻrta asrlar. Namangan viloyatining Uchqoʻrgʻon tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Namuna” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Namangan viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk  obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga  olingan. == Manbalar ==
Samuel J. Eldersveld
Samuel J. Eldersveld (1917-yil 29-mart - 2010-yil 5-mart) amerikalik akademik, siyosatshunos va demokrat siyosatchi edi. U 1957-yildan 1959-yilgacha Michigan shtatining Enn Arbor shahri meri lavozimida ishlagan.
Eldersveld, Michigan universitetining siyosiy fanlar boʻyicha faxriy professori, 2010-yil 5-martda 92 yoshida oʻz uyida vafot etdi. Michigan shtatining Kalamazoo shahrida tugʻilgan, u oʻzining rivojlanish yillarini Michigan shtatining Muskegon shahrida oʻtkazgan, u yerda otasi Xristian Reforma Cherkovida vazir boʻlgan.
Faoliyati
Eldersveld 1957-yilda demokrat sifatida Michigan shtatining Enn Arbor shahri meri etib saylangan. U 1957-yilgi Respublikachilar partiyasining praymerizda Braunga yutqazgan amaldagi respublikachi meri Uilyam E. Braun va mustaqil nomzod Dominik A. DeVartiga qarshi kurashdi. Mayor Uilyam E. Braun, kichik, misli koʻrilmagan oʻn ikki yil ketma-ket lavozimda ishlagan va Eldersveld Braunning yettinchi muddatga mer lavozimiga nomzodini muvaffaqiyatli bekor qildi. Eldersveld ikki yillik bir muddat mer boʻlib ishladi, lekin 1959-yilda qayta saylanishga qaror qildi va Michigan universiteti professori lavozimiga qaytdi va u yerda 1964-yildan 1970-yilgacha siyosatshunoslik kafedrasi mudiri lavozimida ishlagan.
1965-yilda uning "Siyosiy partiyalar: xulq-atvor tahlili " kitobi 1964-yilda siyosat va hukumat haqidagi eng yaxshi kitob uchun Amerika Siyosatshunoslik Assotsiatsiyasining (Prinston universiteti homiyligida) nufuzli Vudro Vilson jamgʻarmasi mukofotiga sazovor boʻldi. Uning keyingi tadqiqotlari Niderlandiya va Hindistondagi siyosiy partiyalar tizimini qiyosiy oʻrganishni oʻz ichiga olgan boʻlib, u ushbu mamlakatlar tadqiqotchilari bilan hamkorlikda dala tadqiqotini oʻtkazgan. Shuningdek, u Xitoy Xalq Respublikasida keng qamrovli tadqiqotlar olib bordi, bu esa oʻrganilayotgan mamlakat tadqiqotchilari bilan yana hammualliflikda “Xitoy qishloqlarida iqtisodiy va siyosiy oʻzgarishlarni qoʻllab-quvvatlash” (1996) nashriga olib keldi.
Eldersveld 2010-yil mart oyida Ann Arborda konjestif yurak yetishmovchiligidan vafot etdi U kuydirildi va kuli Ann Arbordagi Sent-Endryus yepiskop cherkovi memorial monastir bogʻiga dafn qilindi.
Qurʼonda ayollar
Qurʼonda ayollar Islomda oʻrgatilgan axloqlarda muhim shaxslar va muhokama qilinadigan mavzulardan biri. Qurʼondagi ayollarning aksariyati paygʻambarlarning onalari yoki xotinlari sifatida tasvirlangan. Ular baʼzi jihatlarda erkaklardan maʼlum miqdorda erkinlikni saqlab qolishgan; masalan, Qurʼonda erlaridan oldin Islomni qabul qilgan ayollar yoki Muhammadga mustaqil bayʼat qilgan ayollarni tasvirlanadi.
Qurʼon Maryamdan boshqa hech bir ayolning ismini toʻgʻridan-toʻgʻri aytmasa-da, koʻplab suralarda ayollar muhim rol oʻynaydi. Bu suralar klassik sharhlarda ham, patriarxal jamiyatlarning mashhur adabiyotida ham manipulyatsiya va qattiq talqinda. Patriarxiya ichida mavjud boʻlgan madaniy meʼyorlar ushbu jamiyatlarning matnga qanday munosabatda boʻlishini shakllantirdi va kelajak avlodlarga ushbu suralarni va Qurʼondagi ayollarning rolini talqin qilish usulini belgilovchi keng tarqalgan suralarni yaratdi. Tarix davomida turli islom tarjimonlari va qonun chiqaruvchilari oʻsha davrning hukmron mafkurasi hamda tarixiy konteksti natijasida Qurʼonda keltirilgan ayollarni doimiy ravishda qayta talqin qilishgan. Zamonaviylik va islom feminizmining yuksalishidan soʻng, koʻplab olimlar asl matnga qaytib, ayollarning qabul qilingan klassik talqinlarini hamda Qurʼondagi ayollarning oʻnini qayta koʻrib chiqmoqdalar.
Islom adabiyotlarida nomlari keltirilganlarning barchasi paygʻambarlar erkaklar boʻlgani uchun, bugungi kunda asosiy Islomda ayollar paygʻambar sifatida koʻrilmaydi, garchi oʻtmishda koʻplab olimlar turlicha qarashlarga ega boʻlsalar ham
Odam Atoning turmush oʻrtogʻi
Odam Atoning turmush oʻrtogʻi Momo Havvo ushbu oyatlarda zikr qilinadi 30-39 ; 7:11-25; 15:26-42; 17:61-65; 18:50-51 ; 20:110-124; va 38:71-85. Lekin „Havvo“ nomi (arabcha : حواء, Havvoʻ) Qurʼonda yozilmagan va ishlatilmagan. Momo Havvoning ismi faqat hadislarda zikr qilingan. Odam Ato va Momo Havvoning yaratilishi hamda vafoti haqidagi Qurʼon rivoyati yahudiy va nasroniy anʼanalaridagi aniqroq voqealardan tematik jihatdan farq qiladi. Xristian va yahudiy ertaklariga oʻxshab, Alloh Odam Ato va Momo Havvoni va ular uchun yashash joyi boʻlmish Jannatni yaratdi. Biroq, Qurʼonda Havvoning roli kamdir, chunki u qoʻzgʻatuvchi emas, balki inson gunohiga sherikdir. Bu Odam alayhissalom Alloh tomonidan Iblis, yaʼni Shayton ularning dushmani va ularni jannatdan mahrum qilish mumkinligini oldindan ogohlantirgan. ""Shunda Biz aytdikki: “Ey Odam! Bu (Iblis) senga ham juftingga ham aniq dushmandir. Tag‘in, u sizlarni bo‘stondan chiqarib yubormasin. Bo‘lmasa, muammoga tushib qolasiz ""
- Toha surasi 117-oyat
Qurʼonning soʻzma-soʻz matni koʻp jihatdan Momo Havvoga yuklangan aybni olib tashlaydi. Momo Havvo Odam Atoning yiqilishining sababi sifatida koʻrsatilishining oʻrniga, faqat gunohda, keyin esa jazo va poklanishda bir xil itoatkor sifatida taqdim etiladi. Biroq, yaratilish va qulash tarixi bilan bogʻliq dastlabki tanqidiy talqinga xristian va yahudiylarning Momo Havvo haqidagi keng tarqalgan tushunchalari katta taʼsir koʻrsatdi. Shu sababli, ilk oʻrta asr talqinlari Havvoni axloqiy va ruhiy jihatdan buzilgan deb tasvirlashga qaratilgan. Xristian va yahudiy anʼanalarida boʻlgani kabi, Havvo Odam Ato paygʻambarni gunohga vasvasaga soladigan kishi sifatida koʻriladi. Ayniqsa, hadisshunos olim at-Tabarining dastlabki asarida ayollarning hayz koʻrishi va farzand koʻrish azobi Havvoning ahmoqligining bevosita natijasi ekanligini daʼvo qiluvchi koʻplab parchalarni koʻrsatadi. ""Agar Havoning boshiga tushgan musibat bo‘lmaganida, bu dunyo ayollari hayz ko‘rmaydilar, dono bo‘lardilar va farzandlarini osonlik bilan tug‘adilar.""
- al-Tabari (I:529).
Biroq, zamonaviy davrda Havvoning tushuntirishi va umumiy tushunchasi oʻzgardi hamda chuqur muhokama qilinmoqda. Uning dunyodagi birinchi ayol maqomi juda muhim, chunki u oʻz jinsi va Allohning ayol arxetipi uchun namuna sifatida qaraladi. Bugungi kunda ham anʼanaviy, ham modernist mutafakkirlar dindagi ayollarning tengligi haqidagi oʻzlarining dalillarini qoʻllab-quvvatlash yoki rad etish uchun Havvoga oid hadis va suralarni koʻrib chiqishadi. Xususan, anʼanaviy nuqtai nazarga ega boʻlganlar Havvoning Odam alayhissalomning qiyshiq qovurgʻalaridan yaratilgani haqidagi hadis va talqinga ishonishadi. Shuning uchun ham Payg‘ambar ayollarning qovurg‘a suyagining qiyshiq qismidan yaratilganligini taʼriflaganlarida, „U ayolni ayblamadi, balki ayollarning tabiiy feʼl-atvorini va tuyg‘ularning aql-idrokdan ustunligini belgilab berdi“. Bunga javoban, liberalroq talqinlar Havvoning „qiyshiq qovurgʻadan“ yaratilgani toʻgʻrisida toʻgʻridan-toʻgʻri va inkor etib boʻlmaydigan haqiqatni keltirmaydi; ular bunday takliflar tekshirilishi mumkin boʻlgan manbalardan kelib chiqmasligini daʼvo qilmoqdalar. Aksincha, ular yaratilish maqsadini taʼkidlashga intilishadi. Bu har ikkala jinsning ham insoniy tabiatini qoralash uchun emas, balki Allohning hidoyati, jazosi va yakuniy magʻfiratiga misol boʻlish edi.
Nuh va Lutning ayollari
Koʻpincha bu ayollarning ismlari chalkashib ketilinadi, ammo umumiy ilmiy fikrga koʻra, Nuhning xotini Amzura, Lutning xotini esa Voila boʻlgan. Ikki ismning doimiy ravishda oʻzgartirilishi, ikkala ayolning ham islomiy Muqaddas Kitob talqinida bir xil maqsadga qanday xizmat qilganini aniq koʻrsatadi. Nuh paygʻambarning xotiniga kelsak, koʻplab nazariyotchilar u toʻfonda vafot etgan va erining aqldan ozganligini tinmay gapirgani uchun kemaga kirishga ruxsat berilmagan deb taxmin qilishadi. Oʻz navbatida, Lutning xotini Sadoʻm xalqi bilan birga oʻlgan, chunki u oʻz xotinlik burchiga xiyonat qilib, buzuq odamlar bilan til biriktirgan. Ikkala misolda ham Allohning paygʻambarlarining ayollari kufrlari va erlariga xiyonat qilganliklari uchun jazolanganlar. Bu muhim farqdir, chunki islom nazariyotchilari bu ayollarning maʼnaviy individualligini belgilaydi deb taʼkidlaydilar. Aynan ular oʻzlarining diniy eʼtiqodlarini tanlash erkinligiga ega va ular oʻz navbatida jazosini oladilar. Oxir oqibat, ularning Qurʼonda tilga olinishidan maqsad Allohga va Uning paygʻambarlariga boʻlgan faol kufrning oqibatlarini misol qilib koʻrsatishdir.
Qurʼondagi Nuh va Lut ning xotinlari zikr qilingan uchta oyat Alloh taoloning kofirlarga boʻlgan oqibatlari va javobini tasvirlaydi. ""Kofirlik qilganlarga Alloh Nuh bilan Lutning ayolini misol qildi. Ular ikkita yaxshi bandamizning qo‘l ostida edi. Shunday bo‘lsa-da, ikkalasi ham erlariga xiyonat qildi. Shunda, erlari ularga Alloh tarafidan kelgan narsaga (azobga) qarshi asqata olmadi. Ularga: “Jahannamga kiruvchilar bilan birga sizlar ham kiringlar”, deyil(a)di""
- Tahrim surasi 10-oyat
Lutning qizlari
Lutning qizlari haqidagi hikoyalar u qadar ochiq tasvirlanmagan boʻlsada, ularning Allohga sadoqatini ifoda etishga harakat qilingan. Lekin bu oddiy tushuntirishlar bilan birgalikda, qizlarning Sodun qabilasi va ularga ergashgan onalarini, Lut mehmonlari (farishtalar yoki Lut a.s. huzuriga tushirilgan farishtalar) haqida ogohlantirib, fol ochtirish gunoh ekanligini uqtirganliklari haqida ham aytib oʻtiladi. Shuning uchun ularning onasi Sadoʻmdagi gunohkorlar kabi taqdirga mahkum boʻlgan boʻlsa-da, Lutning qizlari poklanishlari tufayli tirik qolib, qutulishdi. . "Qavmi unga shoshilib, halloslab yetib keldi. Ular bundan oldin gunohlar qilar edilar. U: «Ey qavmim, mana bular mening qizlarim, sizlar uchun ular pokroq-ku. Bas, Allohdan qo‘rqing! Mehmonlarim borasida meni sharmanda qilmang. Ichingizda birorta tuzukroq odam yo‘qmi?!» – dedi. Ular: “Qizlaringda bizni ishimiz yo‘qligini yaxshi bilasan. Bizni nima xohlashimizni ham bilasan”, dedilar"
- Qurʼon. Hud surasi 78-79-oyatlar
Biroq Sadoʻm ahli Lut alayhissalomning vafotini rad etib, gunoh ishlarini davom ettirdi. Hijr surasida keyingi zikr qilinganida Lut yana qizlarini taklif qiladi. Bu safar uning harakatlari Sadoʻm aholisining uyidagi mehmonlarga nisbatan jirkanch ishlar qilishiga yoʻl qoʻymaslik uchun qilingan. "Lut shunday dedi: “Agar shu ishni qilmoqchi bo‘lsangiz, mana bular mening qizlarim (shularga uylaning)."
- Hijr surasi 71-oyat
Ibrohimning xotini Sora
Qadimgi Ahd va Tavrotdan farqli oʻlaroq, Ibrohim paygʻambarning xotini Sora Qurʼonda juda kichik rol oʻynaydi. Xristian va yahudiy urf-odatlarida u tanlangan oʻgʻli Ishoqning onasi va shuning uchun muhimroq shaxsdir.
Hadisda Sora toʻgʻridan-toʻgʻri zikr qilinmagan, balki Agarning kengaytirilgan hikoyasida zikr qilingan. „Sahih al-Buxoriy“da keng yoritilgan Agarning kurashlari islom anʼanalari uchun muhim ahamiyatga ega, chunki koʻpchilik musulmonlar uni barcha arablarning onasi va islomgacha boʻlgan kashshoflardan biri sifatida tasvirlaydilar. Bu Agarning hikoyasidagi yovuz qahramon sifatida Sorani qoralashi mumkin boʻlsa-da, u islom yozuvlarida Agarning surguniga turtki sifatida koʻrilmagan yoki tasvirlanmagan. Agar va Sora oʻrtasidagi bahsli munosabatlarni tasvirlaydigan anʼanaviy yahudiy va nasroniy tushuntirishlaridan farqli oʻlaroq, islomiy talqinlar asosan Agarning qiyinchiliklari va muvaffaqiyatlariga eʼtibor qaratishni afzal koʻrgan holda Sora haqidagi sharhlardan mahrumdir. "Ayoli tik turgan edi, (xushxabarni eshitib) kulib yubordi. Shunda unga Isʼhoqni, Isʼhoqning ortidan Yaʼqubni xushxabar qildik. U ayol: “Voy sho‘rim! Men o‘zim kampir, bu esa cholim – qarib qolgan bo‘la turib men tug‘amanmi? Bu qiziq narsa-ku!” dedi."
Ikkinchi marta Sora nomi Zoriyot surasining 29-oyatida keldi.
Azizning xotini (Zulayho) va Ayollar
Yusufning ustozi Azizning rafiqasi Yusuf va Zulayho qissasi Qurʼondagi ayollarning eng keng tasvirlaridan biridir. U 12-surada (Yusuf) Misrda qullikka sotilganidan koʻp oʻtmay Yusufning xronologik oyatlarining bir qismi sifatida paydo boʻladi. Bu rivoyatda Zulayho avvaliga ochiqdan-ochiq, keyin ayyorlik va hiyla ishlatib, Yusufni yo‘ldan ozdirmoqchi bo‘ladi. "Yusuf turgan uyning sohibasi (Zulayxo) uni o‘ziga jalb qilishga urindi, eshiklarni qulflab qo‘ydi va: “Qani kel!”, dedi. Yusuf esa: “Alloh saqlasin!” Axir, u (ering meni sotib olib) meni joyimni chiroyli qilib bergan – xo‘jayinim-ku! (Xiyonat qiluvchi) zolimalar murodiga yetmaydi”, dedi."
- Quran, Sura 12 (Yusuf), ayat 23
Yusuf uning olg‘a intilishini rad etganidan so‘ng, jamiyat ayollari Zulayhoning unga bo‘lgan mehrini g‘iybat qila boshladilar. U, oʻz navbatida, bu ayollar sharafiga ziyofat tayyorladi. Bu ziyofatda Yusuf paydo boʻlganida, ayollar uni maqtashadi va u farishta boʻlsa kerak, deb Xudoga baqirishdi. Sura Zulayhoning Yusufni aldab, u bilan ishqiy munosabatda bo‘lishga urinishi bilan davom etadi. Buning natijalarida Yusuf qamoqqa tashlanadi. Podshoh ayollar va Zulayho oʻz roli haqida shunday javob berishadi: "(Bu xabar yetib kelib) Podshoh (ayollarni yig‘ib): “Yusufni o‘zingizga jalb qilmoqchi bo‘lganingizda undan nima xohlagansiz?”- deganida, “Alloh saqlasin! Biz unda hech qanday yomonlik bilmadik”, dedi ayollar. (Shunda) vazrning xotini: “Mana endi haqiqat o‘rtaga chiqdi. Uni men o‘zimga jalb qilmoqchi bo‘lganman. Albatta, u rostgo‘ylardandir”, dedi."
- Qurʼon. Yusuf surasi 51-oyat
Ushbu oyatning Qurʼondan tashqaridagi tarjimalari tarixiy jihatdan ayollarning tabiiy ikkiyuzlamachi va ayyor tabiatini aniqlashga qaratilgan. Ayniqsa, ilk tarjimonlar ijodida Zulayho va ayollar Qurʼonda zikr qilingan koʻp qirrali timsollar sifatida tasvirlanmaydi, balki faqat „oʻzlarining jilovsiz shahvoniyligi va hiyla-nayranglari“ uchun muhokama qilinadi. Bu voqea ayol erkaklarga va ularning taqvodorligiga xos tahdidning yana bir konservativ namunasi sifatida ishlatiladi. Al-Baydaviy talqini, ayniqsa, paygʻambarning Allohga boʻlgan sadoqati bilan ayollarning ayyor tabiati oʻrtasidagi ziddiyatni taʼkidlaydi. Biroq, soʻnggi paytlarda Zulayho haqidagi gaplarning tanqidiy izohi kengayib, turli xil talqinlarni taqdim etdi. Koʻp hollarda bu sura taqvodor odamlarning, bu holda paygʻambarning dunyo vasvasalarini va qiyinchiliklarni yengish qobiliyatini tasvirlaydigan allegoriya sifatida ishlatiladi. Bunday hollarda tarjimonlar Zulayhoning Qurʼonda mavjudligi barcha ayollarning yovuz tabiatini anglatmaydi, balki umuman jamiyat taqdim etishi mumkin boʻlgan turli xil chalgʻitishlarni va ularga qarshi turish zarurligini taʼkidlaydi.
Musoning onasi va singlisi
- Qasos surasi 7-oyat
Firʻavnning xotini Musoni qirgʻoqda koʻrganida, Xudo Musoning onasining qalbini iymon bilan mustahkamlagan edi. ""(Muso Firʼavnni qo‘liga tushib qolganini bilib) Musoning onasi aqli-hushini yo‘qotib qo‘ydi. (Bergan vaʼdamizga) ishonishi uchun, uning qalbini mustahkamlab qo‘ymaganimizda edi, sal qolsa (Muso uning bolasi yekanini) oshkor qilib qo‘yardi.""
- Qasos surasi 10-oyat
Keyin Musoning singlisi uning boshqa ayol bilan emizishidan bosh tortganini koʻrgach, Musoning onasi unga enaga boʻlishini taklif qiladi. Qaysidir maʼnoda ular yana birlashdilar. ""(Onasi kelishidan) oldin Musoni (boshqa) emizuvchilardan to‘sib qo‘ydik. Shunda, Musoning opasi: “Sizlarga u bolani boqib beradigan oilani ko‘rsataymi? Ular unga yaxshi qaraydi”,- dedi. Shu tariqa, onasining ko‘zi quvnasin, g‘amga botmasin va Allohning vaʼdasi haq ekanini bilib qo‘ysin, deb Musoni unga qaytarib berdik. Lekin, insonlarning ko‘pi (Allohning vaʼdasi haq ekanini) bilmaydi.""
- Qasos surasi 12-13-oyatlar
Musoning xotini
Muso alayhissalomning Safura ismli xotini Madyanlik chorvadorning qizi edi. Madyanlik chorvador Musoga 8-10 yillik mehnati evaziga turmush qurishga ruxsat berdi. "Ikki qizdan biri: “Ey ota, unga haq berib ishlating. Chunki, sen haqini berib ishlatadigan inson kuchli va ishonchlidir”, dedi.
- Qasos surasi 26-27-oyatlar
Qurʼonda uning ismi tilga olinmagan, ammo baʼzi qisas'anbiya uni Zippora deb taʼriflaydi. Musoning xotini bilan bogʻliq koʻplab tafsilotlar tarix davomida toʻldirilgan. Zamonaviy musulmonlar uni turli gender sohalarini hurmat qilgani uchun soliha ayol deb bilishadi. U Muso bilan birinchi marta uchrashganida, u jamoat oldida suv oldi, lekin qoʻrqdi, chunki bu odatda erkaklar domenidir. "Madyan suviga yetib kelganida, u yerda (hayvonlarini) sug‘orayotgan bir to‘p insonni ko‘rdi. Ularning berirog‘ida (hayvonlarini) suvdan to‘sib turgan ikkita ayolni ham ko‘rib: “Nima qilmoqchisizlar?”,- dedi. Ular: “Cho‘ponlar qaytarmaguncha biz sug‘ora olmaymiz. Otamiz katta yoshli mo‘ysafid”, dedilar."
- Qasos surasi 23-oyat
Firʼavnning xotini Osiyo
Firʻavnning ayoli, baʼzi joylarda Osiyo nomi bilan tanilgan, Musoning hayotida katta rol oʻynagan, chunki u Musoni tarbiya qilgan. Muso alayhissalomni goʻdakligidan kofirlar xonadonida oʻstirib, Xudo uni kuzatib turganda, u ayolning hayotini saqlab qoldi.
- Qasos surasi 9-oyat
Bundan tashqari, Osiyo maqtovga sazovor boʻladi, chunki Madinaning soʻnggi davriga tegishli boʻlgan Tahrim surasi 11-oyatda u Xudoga jannatda uy qurishni va uni yovuz eri Firʻavndan qutqarishini soʻradi. "Alloh iymon keltirganlarga Firʼavnning xotinini misol qilib keltirdi. O‘shanda u: «Robbim, menga O‘z huzuringda – jannatda bir uy bino qilgin. Menga Firʼavndan va uning ishidan najot bergin va menga zolim qavmdan najot bergin», – deb aytdi"
- Tahrim surasi 11-oyat
Osiyo dunyoning toʻrtta eng koʻzga koʻringan ayollaridan biri va toʻrtta „jannatiy ayollari“ dan biri sifatida fazilat idealini ifodalaydi, qolganlari: Isoning onasi Maryam; Muhammadning xotini Xadicha; va Muhammadning qizi Fotima. U Firʻavnga turmushga chiqdi. Zolim Firʻavn saroyidagi koʻplab iymonlilar shahid boʻlib vafot etdi va ularning oʻlimi uchun qasos olishga harakat qildi.
Osiyo islom dinida sharaflanadi, chunki u eri Firʻavn oʻzini Xudo deb hisoblagan boʻlsa ham, u Allohga sodiq qoldi. U erning qattiq xohishiga qaramay, Xudoga ishonishganligini koʻrsatdi.
Sheba malikasi (Bilqis)
Qurʼonda Bilqis nomi bilan ham tanilgan Sheba malikasi haqida soʻz boradi. U johiliylik davrida siyosiy muzokaralar olib borgan oʻz xalqi ustidan hukmdor edi. U haqida Qurʼonning 27-surasi (An-Naml), 22-44-oyatlarida sodir boʻladi.
„Lekin men unga sovgʻa yuboraman va elchilarimni qanday (javob) bilan qaytarishlarini koʻraman“.
U kelganida: „Bu sening taxtingmi?“ deb so‘rashdi. Ayol: „Mana shunday bo‘ldi, bundan avval bizga ilm berildi va biz Allohga bo‘ysundik“, dedi.
Sheba malikasi Sulaymon bilan birga Xudoga boʻysunadi. "Unga (malikaga) «Saroyga kir», deyildi. Uni ko‘rib, suv deb o‘ylab, poychalarini ochdi. (Su-laymon) «Bu billurdan silliq qilib yasalgan saroy», dedi. (Malika) «Robbim, men o‘zimga zulm qilib yurgan ekanman, Sulaymon bilan birga olamlarning Robbi – Allohga musulmon bo‘ldim!» dedi."
Aytilishicha, Sulaymon Bilqisga uylanib oʻgʻili boʻlgan. Baʼzilarning aytishicha, u Yamanga malika boʻlib qaytgan va Sulaymon uni har oyda uch kun ziyorat qilgan; Boshqalar esa Sulaymon uni Hamadon podshosiga nikohlab bergan, deyishadi.
Koʻpgina tarixchilar Sheba malikasini kamsitish harakat qilishgan. Tarixchi Masʻudiy (10-asr) Bilqis inson boʻlishligiga shubha bor, chunki u taxtga ega va odamlarga rahbarlik qilgan. Uning soʻzlariga koʻra, uning otasi odam, lekin jin onasi bor, chunki u siyosiy hokimiyatdagi ayol ekanligi bilan kurashish uchun Bilqisga hujum qilish va uning insoniyligini shubha ostiga qoʻyish kerakligini his qilgan. Bundan tashqari, anʼanaviy islom tarjimonlari uchun Sheba malikasining hikoyasini tushunish qiyin, chunki siyosiy hokimiyatdagi ayol jamiyatdagi ayollarning anʼanaviy gender rolidan tashqarida qoladi. Klassik islom mualliflari Sheba malikasi va uning ayol hukmdorlarga taʼsir qilishi mumkin boʻlgan oqibatlarga oid savolga javob berishdan tortinadilar.
Bilqis ilmiy talqin olamidagi eng sirli ayollardan biri bo‘lib qolmoqda. Uning qanday qilib hukmdor boʻlganligi, uning roldagi malakasi va bu islom jamiyatiga qanday taʼsir qilishi mumkinligi yuzaga kelgan asosiy masalalardan baʼzilaridir. Chiroyli Sheba zolim Himyar shohiga turmushga chiqib, uni mast qilib, boshini kesib, vazirlarini unga sodiqliklarini eʼlon qilishga ishontirdi. U oʻz oʻrnini erkak hukmdorga yaqinlik orqali qoʻlga kiritdi va ayollik nayranglaridan foydalanib, uni aldadi. Sulaymonga qarshi, Sheba malikasi oʻzini tuta bilish qobiliyatini namoyish etadi. Oʻzining aql-zakovati va idrokini tasdiqlaydi, odatda erkaklar uchun xos boʻlgan fazilatlardir.
Zamonaviy nuqtai nazardan, Sheba malikasining hikoyasi, Sulaymon oʻzining ajoyib sovgʻalari bilan pora olishdan bosh tortganida, solihaligini ifodalaydi. Faqat Alloh barcha haqiqiy moʻminlarni birdek koʻradi va toʻliq boʻysunish boshqa hech kimga emas, xoh u rahnamo boʻlsin, xoh paygʻambar boʻlsin, Unga boʻlishi kerak.
Imronning xotini
Qurʼonda Bibi Maryamning onasi (Isoning buvisi) Qurʼondagi suraga nomlanmagan, lekin rivoyatlar boʻlimining ikki qismida Imronning xotini Imron nasroniylikdagi Yoaxim deb ataladi. Yahudiy-xristianlik anʼanalarida u Xanna sifatida tanilgan. Qurʼonga koʻra, u farzand uchun Xudoga iltijo qilgan:. "Imronning xotini: «Robbim! Albatta, men qornimdagini O‘zingga xolis nazr qildim. Bas, mendan qabul et. Albatta, Sen O‘zing o‘ta eshituvchisan, o‘ta biluvchisan», – deganini esla!
- Oli Imron surasi 35–36-oyatlar
Shuni taʼkidlash kerakki, Imron ismi Maryamning otasiga ham, Muso va Horunning otasiga ham tegishli boʻlsa-da, tarjimonlar bu ikki kishini chalkashtirib yubormasliklarini tushuntiradilar. Ular uzoq vaqt — baʼzi manbalarga koʻra 1800 yil bilan ajralib turadi va turli nomlar bilan ataladi. Maryamning otasi Imron. Mathhan/Matan Muso va Horunning otasi esa Imron ibn Yashar yoki Imron ibn Qadis.
Maryam
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Virgin_Mary_and_Jesus_%28old_Persian_miniature%29.jpg/220px-Virgin_Mary_and_Jesus_%28old_Persian_miniature%29.jpg|thumb| [[Fors miniatyurasi da Maryam va Iso]] Iso alayhissalomning onasi Maryam Qurʼondagi eng muhim ayollardan biridir, chunki u ismi sura nomi sifatida keladi. Uning ismi nafaqat Qurʼonda Yangi Ahdga qaraganda ancha koʻp uchraydi, balki bu 19-suraning nomi boʻlib, unda eʼlon, Isoning tugʻilishi va Isoning tugʻilishdan oldin va beshikda aytilgan birinchi soʻzlari muhokama qilinadi. Qurʼon suralari ism bilan sarlavhalangan boʻlsa, paygʻambarlarning ismlaridir" . Hadisda aytilishicha, Maryam Xudoga bagʻishlangan boʻlib, tugʻilishda „shaytonning nayzasidan qutulgan“; Bu "keyinchalik islomda paygʻambarlik ' ismo " (paygʻambarlarning „benuqsonlik“ning tugʻma sifati, „gunoh va xatolikdan himoyalanish“) haqidagi taʼlimotining shakllanishida rol oʻynaganligi aytiladi.
Maryam yosh qiz va bokiraligida mehrobda qolib, u yerda „pok oʻgʻil“ tugʻilgani haqida „Xudodan bir kalima xushxabari“ oldi. 19-surada Alloh tomonidan yuborilgan farishta Jabroil alayhissalom Maryamga: „Men faqat Robbingning elchisiman, senga pokiza oʻgʻil farzand beraman“, deydi. Qurʼon shuningdek, Maryam tomonidan Isoning kontseptsiyasi moʻjizaviy ekanligini aytadi: "Va farjini pok saqlagan Imron qizi Maryamni (misol keltirdi). Bas, Biz unga O‘z ruhimizdan pufladik va u Robbining so‘zlarini hamda kitoblarini tasdiq qildi va itoatkorlardan bo‘ldi."
Islom ulamolari bu voqeani, xususan, Maryam Xudodan olgan „ruh“ va „kalima“ maʼnosi haqida uzoq vaqtdan beri bahslashdilar. Agar u Xudoning kalomi orqali, hatto Uning farishtasi orqali ham, Xudoning ruhi bilan taʼminlangan boʻlsa, Maryam paygʻambar boʻlganmi? . Matnning soʻzma-soʻz maʼnosiga eʼtibor qaratgan olimlar uning paygʻambarligiga dalil topdilar, chunki „u boshqa Qurʼon ayollaridan tabiati va hayotiy tajribasi bilan ajralib turadi“. Shunga qaramay, ehtimol uning jinsi tufayli Maryamning paygʻambarligi koʻpchilik tomonidan qabul qilinmagan.
Shunga qaramay, Maryam islom olamidagi koʻplab musulmonlar, asosan ayollar tomonidan hurmat qilinadi. U Qurʼonda shunday maqtalgan: "Mana, farishtalar: „Ey Maryam! Xudo seni tanladi va pokladi — seni barcha xalqlarning ayollaridan ustun qilib tanladi.“
Anbiyo surasi 91-oyatda Maryam Allohdan oyat sifatida nozil qilingan: „Va oʻz iffatini saqlagan zot. Soʻngra unga Oʻz ruhimizdan pufladik va uni va oʻgʻlini olamlar uchun oyat-moʻjiza qilib qoʻydik.“ Tarhrim surada Maryam iffati, itoatkorligi va iymon-eʼtiqodi bilan „moʻminlar uchun oʻrnak“ qilib koʻrsatiladi. Ammo, „diniy maʼmurlar Maryamning fazilatlarining ijtimoiy qoʻllanilishini yaʼni uning namunaviy maqomining taqlid qilish uchun mos boʻlgan qirralarini aniqlashga harakat qilishdi“. Jabroil alayhissalom unga Xudoning vahiysini aytganida, Maryam hayron boʻladi: „Menga hech kim tegmagan va men nopok emasman, qanday qilib oʻgʻlim boʻlishi mumkin?“ Keyinchalik, tugʻish ogʻriqlari uni xurmo daraxti tanasiga olib keldi. U dedi: „Voy! Qaniydi, bundan oldin oʻlgan boʻlsam va butunlay unutilib ketsam!“. Ammo Xudo unga tasalli berdi.
Maryam ham Oli Imron surasida uchraydi. Surada u va uning hikoyasi uning vasiysi Zakariyo paygʻambarning hikoyasi bilan chambarchas bogʻliq. Farishtaning Yahyoning Zakariyoning tugʻilishi haqidagi soʻzlari(3:39) Isoning soʻzlari bilan deyarli bir xildir(3:45). Xuddi shunday, ikkalasi ham xabarga savol berish orqali javob berishadi (3:40;47) va bir xil javobni olishadi.
Muhammadning ayollari
Muhammad sollallohu alayhi vasallamning xotinlari musulmonlarga „Moʻminlarning onasi“ yoki arabcha "ummʻul muʻminin' "deb nomlanadi, bu Ahzob surasi 6-oyat da keladi: ""Nabiy mo‘minlar uchun o‘zlaridan ko‘ra haqlidir. Uning ayollari esa ularning onalaridir. Allohning Kitobida qarindoshlar bir-birlariga boshqa mo‘minlardan va muhojirlardan ko‘ra haqlidirlar. Faqat do‘stlaringizga yaxshilik qilmog‘ingiz mustasnodir. Bu kitobda satrlar ila bitilmish."."
Niso surasining 3-oyatida musulmon erkaklarni toʻrtta xotin olish bilan chegaralagan boʻlsa-da, hadisda undan ham koʻpini olish huquqi borligi aytiladi. Ular Qurʼonning bir qancha joylarida tilga olingan, lekin hech qachon nomlari bilan aytilmagan, bu hadisni skriptistik talqini sifatida eng muhim deb hisoblaydi, ammo ular „hech qanday [boshqa] ayollarga oʻxshamaydilar“. Muhammadning xotinlari islom va musulmon urf-odatlarida muhim rol oʻynaydi; „Muhammadga yaqinlari bilan bogʻliq boʻlgan oʻziga xos ilohiy yoʻl-yoʻriqlarni qabul qilishlari ularga alohida hurmat-ehtirom baxsh etadi“. Ular Islomdagi ayollarning mavqei uchun asos boʻlib, gender bahslari va oʻrganish uchun muhimdir.
Faqat bir nechtasi "hadislarda muayyan vahiylarning kontekstlari („vahiy holatlari“, „Asbob al-nuzul“) boʻyicha doimiy ravishda asosiy shaxslar sifatida taqdim etilgan". Ahzob surasi 50-oyatda Muhammadga uylanish mumkin boʻlgan sharʼiy „ayollar toifalari“ koʻrsatilgan: „Ey Nabiy! Biz senga mahrlarini bergan juftlaringni, Alloh senga o‘lja qilib bergan qo‘ling mulk qilib olganlarni, amakingning qizlari, ammalaringning qizlari, tog‘angning qizlari, xolalaringning qizlaridan sen bilan hijrat qilganlarini halol qildik va bir mo‘mina ayolni ham, agar u o‘zini Nabiyga hadya etsa, Nabiy uni nikohlab olishni iroda qilsa — mo‘minlarga emas, sen uchun maxsus. Batahqiq, ularga juftlari va qo‘llarida mulk bo‘lganlar haqida nimani farz qilganimizni bilgandirmiz. Toki senga tanglik bo‘lmasin. Alloh o‘ta mag‘firatlidir, o‘ta rahmlidir“. 33:50.
Oyshadan tashqari Muhammad faqat beva va ajrashgan ayollarga uylangan. Oysha binti Abu Bakrni koʻpincha rosulullohning sevimli xotini deb hisoblashadi. U Qurʼonning Nur surasi 11-26-oyatlardagi tuhmatga qarshi buyrugʻi bilan bogʻliq boʻlib, u „yolgʻon (yoki tuhmat) ishida“ (al-ifk) boshqa bir kishi — Safvon ibn al-Muattal as-Sulamiy ishtirok etgani uchun uni „bilan birga boʻlish“da yolgʻon ayblashdi. U „Dunyo va uning ziynati“dan ko‘ra „Xudo va Uning Payg‘ambari“ni tanlagan birinchi ayol hisoblanadi. Ahzob surasi 28-29-oyatlarda Alloh Muhammadning xotinlariga oʻzlarining afzal koʻrishlari toʻgʻrisida qaror qabul qilishni buyurgan, chunki Muhammad xotinlarning moddiy narsalarga boʻlgan istagi ortib borayotganidan gʻazablangan. Oysha ham Ahl as-Sunna val-Jamoada muhim ahamiyatga ega.
Muhammadning ayollari roʻmol bilan hijob oʻragan birinchi ayollardir. „Hijob oyati“ deb ataladigan Ahzob surasi 53-oyatda aytilishicha, agar „moʻminlar“ Muhammadning ayollaridan biror narsa istasalar, hijobda boʻlib soʻrashlari kerak; Muhammadning vafotidan keyin uning xotinlariga uylanishni mo‘minlarga ham man qilingan.
Ahzob surasi 32-34-oyatlarda Muhammad ayollari boshqa ayollarga oʻxshamasligi va shuning uchun ular uchun maxsus odob-axloq qoidalari belgilab qoʻyilgani aytiladi. "Uylaringizda qaror toping. Ilgarigi johiliyatning ochiq-sochiqligi kabi ochiq-sochiq yurmang. Namozni to‘kis ado eting, zakot bering, Allohga va Uning Rasuliga itoat qiling. Albatta, Alloh sizdan kirlikni ketkazib, butunlay poklashni iroda qiladi, ey ahli bayt!"
Muhammadning qizlari
Muhammadning xotini Xadicha binti Xuvayliddan toʻrt qizi bor edi: Zaynab, Ummu Kulsum, Ruqayya va Fotima. "Ey Nabiy, juftlaringga, qizlaringga va mo‘minlarning ayollariga ayt: jilboblarini o‘zlariga yaqin qilsinlar. Ana o‘sha tanilmoqlari va ozorga uchramasliklari uchun yaqinroqdir. Alloh o‘ta mag‘firatlidir, o‘ta rahmlidir"
Qurʼonda ayollar oʻz ismlari bilan emas, balki umumiy nom bilan keladi. Bintu Abu-Bakir, Ummu Salama bunga misol boʻla oladi.
Eri ustidan Xudoga shikoyat qilgan ayol
Qurʼonning 58-surasida (Al-Mujodila) Xudoga eri ustidan shikoyat qilgan ayol haqida aytilinadi, lekin ismi bilan emas. Hadisda uning ismi Xavla binti Saʼlaba keltiriladi. "Albatta, Alloh sen bilan eri haqida tortishayotgan va Allohga shikoyat qilayotganning so‘zini eshitdi. Ha, Alloh ikkovingizning o‘zaro suhbatingizni eshitmoqda. Albatta, Alloh eshituvchidir, ko‘ruvchidir."
Keyingi oyatlar, agar er xotinidan zihor qilsa va yomon munosabatda boʻlsa, uning kafforati haqida yoziladi. Musulmonlar Xudoning rahmatini ifodalash uchun bu ayol voqeasiga murojaat qilishadi.
Abu Lahabning xotini
Qurʼonda Abu Lahabning xotini Masad surasining 111-oyati da tilga olinadi, lekin ismi bilan emas. Hadisda uning ismi Ummu Jamil binti Harb va Abu Sufyonning singlisi ekanligi aytiladi. Aytishlaricha, u Muhammad va Abu Bakrni Kaʼbada namoz oʻqiyotganlarida toʻxtatib, Muhammadning hozir boʻlganidan bexabar, u va uning dini haqida yomon gapirgan. Shuning uchun Qurʼonda Muhammadni xafa qilgani uchun eri bilan birga doʻzaxda qanday jazolanishi haqida yoziladi. "Va uning o‘tin ko‘targan xotini ham. Uning bo‘ynida eshilgan arqon."
Suriya-Iordaniya chegarasidagi to‘qnashuvlar
Suriya-Iordaniya chegarasidagi toʻqnashuvlar 2012 -yil 22-oktabrda, bir guruh qurollangan islomistlar ikki davlat chegarasini kesib oʻtishga uringan paytda yuz bergan. Otishma natijasida chegarachi kapral Muhammad Ali al-Manosir halok boʻldi, hujum qilganlarning oʻzlari hibsga olindi, qolgan qismi esa jang maydonidan qochib ketdi.
Toʻqnashuvlar Suriyada 19 oydan beri davom etayotgan fuqarolar urushi fonida yuz berdi. Iordaniya hukumati hodisani qoralab, Suriya bilan chegarada xavfsizlik choralarini kuchaytirdi.
Tarixi
Bir kun avval Iordaniya razvedka xizmatchilari „ Al-Qoida“ jangarilarining qator teraktlar uyushtirish rejalarini barbod qilishga muvaffaq boʻldilar: Ammandagi savdo markazlariga hujum, Gʻarb davlatlari diplomatlariga suiqasd uyushtirish. Terrorchilar tomonidan oʻylab topilganidek, bu jinoyatlar qirollikdagi vaziyatni beqarorlashtirishi kerak edi.
Hodisalar
2012-yilning 22-oktabr kuni mahalliy vaqt bilan soat 22:30da 16 nafar qurolli jangari Suriya-Iordaniya chegarasini kesib oʻtishga uringan. Otishmada toʻrt nafari halok boʻlgan, 12 nafari Suriyaga qochib ketgan. Qurolli toʻqnashuv natijasida chegara qoʻriqchisi kapral Muhammad Ali al-Manosir halok boʻlgan.
Reaksiya
Ushbu voqea munosabati bilan Iordaniya rasmiylari norozilik bildirishdi: bu Suriyada fuqarolar urushi boshlanganidan beri Suriya va Iordaniya chegarasini qurolli buzib oʻtishga birinchi urinish ekanligi qayd etildi. Hodisadan soʻng Iordaniya tomoni Suriya bilan chegarada xavfsizlikni kuchaytirish boʻyicha qoʻshimcha choralar koʻrishga majbur boʻldi.