cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Er nega kerak
Ommalashishi
Oilaviy psixolog Nargiza Sattorova 2022-yilda ochiq muloqotlaridan birida ayolning hayotida erkakning oʻrni haqida gapirib, „Er oʻzi nimaga kerak?“ degan savolni berdi. "„Hozirgi zamonda ayolga himoyachi va boquvchi kerak emas. Zamonaviy ayol kishi erkakdan koʻp pul topishi mumkin. Topadiyam. Oʻzini-oʻzi himoya ham, qila oladi, chunki hozirgi zamonda sherlar, ilonlar, bir narsalar yoʻq. Uy qurishim kerakmas, uylar tayyor. Pulim boʻlsa, uy olaveraman. Signalizatsiya bor, hamma narsa bor, nima muammo? Oʻtin chopish kerak emas, yer agʻdarish kerak emas, nima muammo? Mana, ayollar, savol beringlar: — Erkak nima uchun kerak?“"
- Nargiza Sattorova
Tanqidi
Ushbu ochiq muloqot eʼlon qilingach, psixologning soʻzlariga koʻra, unga bosimlar ham boʻlgan. Nargiza Sattorova, agar kimdir unga tazyiq yoki taʼsir oʻtkazishga urinsa, bunday shaxslar qonuniy javobgarlikka tortilishi mumkinligini aytgan.
Lake Heritage
Lake Heritage AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Adams County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1136 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 2,3 km2. Shundan 1,7 km2 quruqlik, 0,6 km2 esa suv maydonidir.
Eicklingen
Eicklingen Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Celle tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 22,79 km2. 3193 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Eicklingenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Yenikayalı
Yenikayalı — Sinop viloyati Boyabat tumaniga qarashli qishloq hisoblanadi.
Tarixi
Qishloq 1925—yildan beri shu nomga ega.
Joylashuvi
Qishloq Sinop viloyati markazidan 102 km, Boyabot tumani markazidan 12 km uzoqlikda joylashgan.
Sulaymon Najafov
Sulaymon Narimon oʻgʻli Najafov (1937.25.7, Ozarbayjon Respublikasi Aqdam tumani — 1993.25.10, Jizzax) — teatr rassomi, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1989). Boku shahridagi rassomlik bilim yurtini (1968) va Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1976). 1976-yildan Yunus Rajabiy nomidagi Jizzax viloyat musiqali drama teatrida, 1991-yildan Jizzax viloyat qoʻgʻirchoq teatrida rassom. N. ijodi adabiy asardagi milliy va badiiy gʻoyaning tasviriy obrazini sahna bezaklarida yaratishga qodirligi bilan diqqatga sazovor. Jizzax teatrining "Xolisxon" (1978), "Zoʻraki tabib" (1978), "Oygul va Baxtiyor" (1979), "Kelinlar qoʻzgʻoloni" (1979), "Vatan ishqi" (1981), "Xonuma xonim" (1982), "Katta oʻgʻil" (1984), "Qasam va vijdon" (1988) kabi, Jizzax qoʻgʻirchoq teatrining "Temirboyning sarguzashtlari" va boshqa spektakllari shular jumlasidan.
Scilla
280px|right|thumb|Scilla Scilla Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommunadir. Reggio Calabria (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 43,68 km2. 5163 nafar aholi istiqomat qiladi.
Bréville-sur-Mer
Bréville-sur-Mer Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Manche departamenti Coutances tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
766 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 111,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,9 km2.
Aktiniy
Aktiniy (lotincha: Actinium, yun. aktinos — nur), Ac — Mendeleyev davriy sistemasining III guruhiga mansub kimyoviy radioaktiv element. Tartib raqami 89, atom massasi 227, 0278; yer poʻstining otirlik jihatdan qismini tashkil etadi, 1899-yilda fransuz kimyogari A. De-bern uran rudasi chiqindilarini nur-276lantirish paytida kashf etgan. Uning 10 izotopi maʼlum: As2" (yarim yemirilish davri 21,8 yil), As228 (yarim yemirilish davri 6,13 soat), As225 (yarim yemirilish davri 10 kun). A.kumush rang metall; suyuqlanish temperaturasi 1040°, kimyoviy xos-salari jihatidan lantanga oʻxshaydi. U 3 valentli, havoda tez oksidlanadi, xlo-rid va nitrat kislotalarda eriydi. Toza A.niyadroviy jarayonlar yordamida olish qulay.Radiyni atom reaktorida ney-tronlar yordamida nurlantirish yoʻli bilan koʻp miqdorda A. olish mumkin.
Coucouron
Coucouron Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ardèche departamenti Largentière tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
713 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 30,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 23,5 km2. Dengiz sathidan 958 – 1313 m balandlikda joylashgan.
Nikola Tesla
Nikola Tesla (Никола Те́сла, Nikola Tesla, 10-iyul 1856 — 7-yanvar 1943) serb-amerikalik ixtirochi, mexanik va elektr muhandis boʻlgan. U kunimizda keng tarqalgan oʻzgaruvchan tokli elektr tizimiga asos solgan. Michael Faraday nazariyalariga tayanib, Tesla elektromagnetizmda inqilobiy kashfiyotlar ochdi. U shuningdek simsiz aloqa va radioga asos soldi.
TESLA (Tesla) Nikola (1856—1943) — elektrotexnika va radiotexnika sohalaridagi serb olimi. 1884-yildan boshlab AQSHda ilmiy ishlarini olib borgan. Aylanuvchi magnit maydoni hodisasini bayon qilgan (1888). Koʻp fazali elektr mashinalarni va koʻp fazali toklarning tarqalish sxemasini ishlab chiqqan. Yuqori chastotali tok texnikasi (generatorlari, transformatorlari, 1891 va boshqalar) yaratuvchisi. Signallar va energiyani Simsiz uzatish mumkinligini tadqiq qilgan.
Avstriya Imperiyasining (hozirda Xorvatiya) Xorvatiya Harbiy Chegarasidagi Smiljan qishlogʻida (hozirda Gospić) etnik serblar oilasida Avstriya Imperiyasi fuqarosi oʻlaroq tugʻilgan Tesla keyinchalik Amerika fuqaroligini qabul qildi. 1894-yili radio orqali qisqa masofali simsiz aloqani havola etgani va "Toklar Urushi" gʻolibi boʻlgani uchun u Amerikada ishlagan elektrmuhandislardan eng buyugi sifatida hurmat qozondi. U elektrmuhandislik kashshoflaridan biri boʻlib, uning kashfiyotlari katta ahamiyatga molikdir. Oʻsha paytda Amerikada Tesla eng mashhur olim, deb sanalardi. Tesla 1891-yili elektr qurilmalarni quvvatlash uchun simsiz energiya uzatishni namoyish etdi, qitʼalararo energiya uzatish maqsadida Wardenclyffe Minorasi loyihasini boshladi.
Mr. Wick:
Zamonamizning eng buyuk kashfiyotchisi. Nikola Tesla ihtirolari sof ekologik elektr energiyasi koʻpchilikni hayratlantiradi. Nikola Tesla xatto bashoratchi ham deyilgan. Tesla boshqa elektr korxonalaridagi quvvat manbai koʻmir, gaz, atomni parchalash xususiyatini eshitib yaxshi gʻoya emasligini aytgan. U bu tabiatdan qazib olinadigan yoqilgʻilari bilan uzoqqa borib boʻlmasligini koʻp taʼkidlagan. Teslani bu soʻzlari oʻsha vaqt uchun juda kulguli edi. Lekin 1958-yillarda bu ochiq-oydin koʻrina boshladi tabiat resurslari rostan ham ikki barobar kamayganligi, atrof-muhit ifloslanayotgani ayon boʻldi.
Nikola Teslani oʻzi aylanuvchi motor Tesla generatori eng qiziq kashfiyot edi. Bu kashfiyotni Tesla omma oldida tadqiq qiladi lekin uni qanday ishlayotgani haqida hech kimga aytmaydi. Tesla juda odamovi, ichki holati ob-havo kabi oʻzgaruvchan va koʻngli nozik inson boʻlgan. Tesla oddiy oiladan chiqqan boʻlsada oʻzini tutishi jentilmanlarga xos boʻlgan. Oʻzini tashqi koʻrinishi va gigyenaga alohida eʼtibor qaratgan. Tesla restoranda ham qoshiqni tozaligiga va sochiqlarni koʻp ishlatgan. Odamlar bilan qoʻl berib koʻrishmagan ham. Bunga bir qancha yoshlikdagi yuqumli kasaliklarda toʻshakda uzoq vaqt yotib qolish tufayli. Yoshligida vabo, qora chechak va ich terlama kasalligi avj olgan vaqtlar boʻlgan onasi doim qoʻlini yuvib yurishini aytgan. Shu sababli Teslani hayotida gigiyena va tozalik masalasi muhim xisoblanadi.
Tesla generatori oʻsha paytda ham safsata deb aytilgan. Oʻlimidan soʻng qoʻl yozmalari olimlar tomonidan oʻrganilib Tesla generatori bu magnet toshlarini tartib bilan oʻrnatib rotorni magnet maydoni yordamida oʻzini-oʻzi harakatga keltiruvchi kuch ekanligini guvohi boʻlishdi. Tesla generatori haqiqatan ham eng qoyilmaqom kashfiyot sanaldi. Lekin bu mavzu yopildi. Tesla generatori haqidagi soʻzlar 50 yilgacha qoʻsh tirnoq yodga olindi. 2001-yillarda global muammo kuchaygach sof elektr energiyasi haqida soʻz ochilganda Nikola Tesla yodga olina boshlandi. Lekin olimlar anjumani bunga eʼtibor qaratishdan koʻra quyosh panellari va shamol generatorlari haqida qaygʻurishdi. Quyosh panellari chiqargan elektr quvvat yetkazish kam, quyosh nuri yaxshi boʻlmasa elektr energiyasi boʻlmaydi, batareyalar muddati qisqa. Shamol generatorlari ham xuddi shunday. Atom elektr stansiyasi xavfli. 2005-yillarda Tesla  ihtirolari safsata va bunday qilish mumkin emas ekan deyilgandan soʻng koʻngilli ihtirochi olimlar Tesla generatorini va Tesla trubinani yasashga urinib koʻrdilar. 2008-yilda Amerika, Buyuk Britaniya, Irlandiya, Avstriya, Turkiya, Ispaniya, Hindiston, Yangi Zelandiya  davlatlarida bir qancha ihtirochilar Tesla generatorini yasashga muvaffaq boʻldilar va bu bexato ishladi. Maʼlum boʻlishicha Tesla turubinasi koʻplab zavodlarda ishlayotgan turibinalardan 10 barobar kuchli ishladi.
Tesla generatori yaʼni oʻzgaruvchan magnit maydonini hosil qilib toʻxtovsiz ishlovchi motorni yasashdi. Lekin yana bu ihtiroga koʻngil ochar narsa sifatida koʻrishib buni yana chetga qoʻyib qoʻydilar.
2010-yilda Youtube kanalida Angliyalik olim Nikola Tesla kashfiyoti amalda qoʻllanilsa neft, koʻmir bilan shugʻullanuvchi korxonalar yopilib ketadi va korcholonlar inqirozga uchrashadi. Agar men ham shunday dunyo boʻyicha oʻrnatgan boʻlsam men ham albatta Nikola Teslani kashfiyotlarini umuman ishlatishga yoʻl qoʻymasdim albatta. Shamol va quyosh panellari deb ular bizni bu soʻzlar bilan shunchaki chalgʻitishmoqda. Quyosh panellari faqat Nasa uchun oʻylab topilgan edi. Koinotga chiqqan sunʼiy yoʻldosh quvvati quyoshdan uzilmaydi.
Shamol generatorlari haqidagi gʻoya ham aslida juda eski u paytda elektr energiyasi zavodlari tashkil etilmaganda ham oʻylangan edi. Bu yerda hech qanday sof elektr energiyasi haqida izlanishlarni oʻzi safsata.
Nikola Tesla 2015-yilda toʻlaqonli tarzda firibgar deyilgan gap-soʻzlar otilib chiqdi. Edison Amerika odamlari uchun pastkash monopolistik odam deyilsada televizorda beriladigan hujjatli filmlar va darsliklarda uni oliy janob, buyuk kashfiyotchi inson deb gapiriladi.
Nikola Teslaga oʻsha vaqtlardan qarshiliklar boshlangan. Oʻzgaruvchan tok yaxshi yetib borsada lekin havfli edi ham statik oʻzgarmas tok uzoq masofaga borilmaydigan havfsiz elektr. Lekin bu elekt har bir uzoq masofaga elektr korxonasini qurishni talab qiladi va bu elektrni sotib qimmatga tushadi. Teslaning oʻzgaruvchan toki esa uzoq masofaga tarqalar quvvatini kam yoʻqotardi. Tesla elektr energiyasini yanada yaxshilash uchun transformator ham ihtiro qiladi. Mana shunaqa qilib Edison Teslaga hasad koʻzi bilan qaraydi va oʻziga raqibchi deb biladi va toklar urushi jangi boshlanadi. Edison Teslani oʻzgaruvchan tokni odamlarga yomon qilib koʻrsatish uchun aholini toʻplab itdan tortib filgacha elektr bilan nobud qiladi. Soʻngi oxirgi usuli odamni ham elektr bilan jonini olish boʻladi. Lekin Edison baribir yutqazadi chunki Edison usulida ishlash sarf xarajat qimmat va bu odamlar uchun ham ogʻir narx sanalardi. Nikola Teslani hech boʻlmaganda shu kashfiyoti gʻolib chiqdi. Tesla hozirgi zamonda judayam kerakli shaxs deb ataladi. Lekin korcholonlar har safar yangicha nagʻmalar bilan Teslani tarixdan oʻchirishga harakat qilishmoqda. 2019-yilda ijtimoiy tarmoqlarda oʻzidan-oʻzi blogerlar Nikola Tesla firibgar va bu koʻzboyamichi degan soʻzlar bilan aniq faktlar bergandek ishontirishga urinmoqdalar. Kuzatuvchilarni fikricha har safar oʻrtaga Teslani kashfiyotlari ishlayabdi deyilganda ular Teslani hayoti yolgʻon deyilgan fikrlarga yopishib olganligi haqida aytishmoqda. Koʻngilli ihtirochilarni ishlari esa hali oʻrganish kerak degan soʻzni aytib qochishmoqda. Ayni shu soʻzlar avj olgandan keyin Rossiya va AQSh ijtimoiy tarmoqlarda Tesla haqida yomon soʻzlar tarqashni boshlaganligi haqida guvohi boʻlishmoqda.
Nikola Tesla zamondan oʻzib ketgan daho kashfiyotchi.
ydonini oʻlchaydigan B (magnit induksiyasi) SI birligi 1960-yilgi большой палец Parij]]dagi Vaznlar va Oʻlchovlar Umumiy Konferensiyada uning sharafiga Tesla deb nomlandi.
Gamov nazariyasi
\alpha-parchalanish deganda, ogʻir yadrolarning oʻzidan geliy atomining yadrosini chiqarib, boshqa yadroga aylanishi tushuniladi. \alpha-parchalanish uchun energetik shart quyidagi koʻrinishga ega: Parchalanishda hosil boʻlgan energiya quyidagi ifoda orqali topiladi: Energiya va impulsning saqlanish qonunlaridan foydalanib, \alpha-zarra yadroni tark etayotganida ega boʻladigan kinetik energiyasini aniqlash mumkin:
\alpha-parchalanishda hosil boʻlgan \alpha-zarra kinetik energiyasi 2-8 MeV atrofida boʻladi, \alpha-zarraning yadroga bogʻlanish energiyasi esa 28.3 MeV ga teng. U holda \alpha-zarra yadroni qanday tark etadi, degan tabiiy savol tugʻiladi. Bunga G. A. Gamov kvant tasavvurlar asosida ishlab chiqqan nazariyasi orqali javob topish mumkin.
Gamov nazariyasi quyidagi prinsiplarga asoslanadi:
Vaqt birligidagi parchalanish ehtimolligi \lambda ni quyidagi ifoda orqali aniqlash mumkin:
n — \alpha-zarraning yadro ichida potensial toʻsiq bilan toʻqnashishlari soni, T — \alpha-zarraning toʻsiq orqali oʻtish ehtimolligi. Aytaylik, ixtiyoriy vaqt momentida yadro ichida faqat bitta \alpha-zarra mavjud boʻlsin va u yadro diametri boʻylab oldinga va orqaga harakatlanayotgan boʻlsin. v — \alpha-zarraning yadroni tark etayotgandagi tezligi.
Kengligi L boʻlgan toʻsiqdan zarraning oʻtish ehtimolligi: (1) tenglama toʻgʻri burchakli potensial toʻsiqni ifodalaydi, \alpha-zarra yadro ichida toʻsiq bilan koʻp marta toʻqnashadi.
R_0 — yadro radiusi, R — U=E boʻlganda, yadrogacha masofa
r = R boʻlganda U=E boʻlgani uchun, k_2 ni quyidagicha yozish mumkin:
Potensial toʻsiq yetarlicha keng boʻlgani uchun, R\gg R_0 hamda
Taʼrifga binoan, parchalanish doimiysi Tenglamaning ikkala tomonidan \log_{10} olamiz va T bilan almashtiramiz: Hosil boʻlgan bu formulaga Geyger-Nettol qonuni deyiladi. Ushbu qonun \alpha-parchalanish energiyasi va radioaktiv yadrolarning yarim yemirilish davrlari orasidagi bogʻliqlikni ifodalaydi va katta amaliy ahamiyatga ega.
Shuningdek qarang
Beta-yemirilish
Gamma nurlanish
Radioaktivlik qonuni
Troy (Michigan)
Troy AQShning Michigan shtatida joylashgan shahardir. Oakland okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
80,980 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 932,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 87,1 km2. Shundan 86,9 km2 quruqlik, 0,3 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 228 m balandlikda joylashgan.
1380-lar
1380-lar
Uyqu falaji
Uyqu falaji uyqu va uygʻoqlik orasida sodir boʻladigan oʻtish holati boʻlib, mushaklar atoniyasi (holsizligi) bilan xarakterlanadi. Uyqu falaji odatda normal holdir, u kishining tushida qilayotgan harakatlarini uxlab yotgan joyida qilmasligini taʼminlaydi. Biroq baʼzan odam keskin uygʻonsa uyqu falaji hali oʻtib ketmagan boʻlishi va natijada kishi oʻzini oʻta holsiz, qimirlashga va ovoz chiqarishga kuchi yetmaydigandek his qilishi mumkin. Buzilgan uyqu falajiga narkolepsiya, bosh ogʻrigʻi, depressiya va apnoe (havo yetishmasligi) sabab boʻlishi mumkin; biroq u izolatsiyalangan holatda ham roʻy berishi kuzatilgan. Tez-tez qaytariluvchi uyqu falaji buzilishi holatlarida tibbiy muassasalarga murojaat qilish tavsiya etiladi.
La Lapa
La Lapa Ispaniyaning Estremadura mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Badajoz provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 8,1 km2. Aholisi — 295 kishi (2010).
Uch jism muammosi
Tarixiy jihatdan, kengaytirilgan oʻrganish uchun birinchi maxsus uch tana muammosi Oy, Yer va Quyoshni oʻz ichiga olgan muammo edi. Kengaytirilgan zamonaviy maʼnoda uch jismli muammo klassik mexanika yoki kvant mexanikasidagi uchta zarrachaning harakatini modellashtiradigan har qanday muammodir.
Matematik tavsifi
Uch jismli masalaning matematik bayoni vektor pozitsiyalari uchun Nyuton harakat tenglamalari nuqtai nazaridan berilishi mumkin. massalari bilan gravitatsiyaviy taʼsir qiluvchi uchta jism m_i :
bu yerda G tortishish doimiysi hisoblanadi. Bu toʻqqizta ikkinchi darajali differentsial tenglamalar toʻplamidir. Muammoni Gamilton formalizmida ham ekvivalent tarzda ifodalash mumkin, bu holda u pozitsiyalarning har bir komponenti uchun bittadan boʻlgan 18 ta birinchi tartibli differensial tenglamalar toʻplami bilan tavsiflanadi. va momenta :
Soldier (Iowa)
Soldier AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Monona okrugi tarkibiga kiradi.
Uch jism muammosi
Matematik tavsifi
bu yerda \mathcal{H} Gamiltonian :
Ushbu holatda \mathcal{H} oddiygina tizimning umumiy energiyasi, tortishish va kinetik.
Soldier (Iowa)
Geografiyasi
Maydoni — 0,75 km2. Shundan 0,75 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 355 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Soldier manzarasi.
Uch jism muammosi
Cheklangan uch tana muammosi
thumb|300x300px| Dairesel cheklangan uch tana muammosi  - bu [[Quyosh tizimi|Quyosh tizimidagi elliptik orbitalarning haqiqiy taxminiy koʻrinishi va buni ikkita asosiy jismning tortishish kuchi va ularning aylanishidan kelib chiqadigan markazdan qochma taʼsiridan kelib chiqadigan potentsiallarning kombinatsiyasi sifatida tasavvur qilish mumkin (Koriolis effektlari dinamik va koʻrsatilmagan). Keyin Lagrange nuqtalarini natijada yuzaga keladigan gradient nolga teng boʻlgan beshta joy sifatida koʻrish mumkin, bu u erda kuchlar muvozanatida ekanligini koʻrsatadi.]] Cheklangan uch jismli muammoda arzimas massali jism („planetoid“) ikkita massiv jismning taʼsiri ostida harakat qiladi. Arzimas massaga ega boʻlgan holda, planetoidning ikkita massiv jismga taʼsir qiladigan kuchini eʼtiborsiz qoldirish mumkin va tizimni tahlil qilish va shuning uchun ikki jismli harakat nuqtai nazaridan tasvirlash mumkin. Odatda bu ikki jismli harakat massa markazi atrofida aylana orbitalardan iborat deb qabul qilinadi va planetoid dumaloq orbitalar bilan belgilangan tekislikda harakat qiladi deb taxmin qilinadi.
Cheklangan uch tanali muammoni nazariy jihatdan tahlil qilish toʻliq muammodan koʻra osonroqdir. Bu amaliy qiziqish uygʻotadi, chunki u koʻplab real muammolarni aniq tasvirlaydi, eng muhim misol Yer-Oy-Quyosh tizimidir. Shu sabablarga koʻra, u uch tana muammosining tarixiy rivojlanishida muhim rol oʻynadi.
Matematik jihatdan muammo quyidagicha ifodalanadi. Mayli m_{1,2} (tekislik) koordinatali ikkita massiv jismning massalari boʻlsin (x_1, y_1) va (x_2, y_2), va ruxsat bering (x, y) planetoidning koordinatalari boʻlsin. Oddiylik uchun ikkita massiv jism orasidagi masofa va tortishish doimiysi ikkalasi 1 ga teng boʻladigan birliklarni tanlanadi. Keyin, planetoidning harakati bilan beriladi
bu yerda. Ushbu shaklda harakat tenglamalari koordinatalar orqali aniq vaqtga bogʻliqlikni olib boradi. Biroq, bu vaqtga bogʻliqlikni aylanadigan mos yozuvlar tizimiga aylantirish orqali olib tashlash mumkin, bu esa har qanday keyingi tahlilni soddalashtiradi.
Umumiy yechimi
thumb|600x600px| Gravitatsiyaviy oʻzaro taʼsir qiluvchi 3 ta jismdan iborat tizim xaotik boʻlsa-da, [[Kuch|elastik tarzda oʻzaro taʼsir qiluvchi 3 ta jismdan iborat sistema xaotik emas.]] Uch tanali masalaning umumiy yopiq shakldagi yechimi yoʻq, yaʼni chekli sonli standart matematik amallar bilan ifodalanadigan umumiy yechim yoʻq. Bundan tashqari, uchta jismning harakati odatda takrorlanmaydi, maxsus holatlar bundan mustasno.
Biroq, 1912 yilda Finlandiya matematigi Karl Fritiof Sundman
t1/3
kuchlari boʻyicha darajalar qatori koʻrinishidagi uch tanali muammoning analitik yechimi mavjudligini isbotladi. Bu qator nol burchak momentumiga mos keladigan boshlangʻich shartlar bundan mustasno, barcha haqiqiy t uchun birlashadi. Amalda, oxirgi cheklov ahamiyatsiz, chunki nol burchak momentiga ega boʻlgan dastlabki shartlar kamdan-kam uchraydi, Lebesg oʻlchovi nolga teng.
Bu natijani isbotlashda muhim masala shundaki, bu qator uchun yaqinlashish radiusi eng yaqin singulyarlikgacha boʻlgan masofa bilan belgilanadi. Shuning uchun uch tanali masalalarning mumkin boʻlgan yagonaligini oʻrganish kerak. Quyida qisqacha muhokama qilinganidek, uch jismli muammoning yagona oʻziga xosligi ikkilik toʻqnashuvlar (bir lahzada ikkita zarracha oʻrtasidagi toʻqnashuv) va uch marta toʻqnashuv (bir lahzada uchta zarracha oʻrtasidagi toʻqnashuv).
Toʻqnashuvlar ikkilik yoki uchlik (aslida har qanday raqam) boʻlsin, bir oz ehtimoldan yiroq emas, chunki ular nol oʻlchovining boshlangʻich shartlari toʻplamiga mos kelishi koʻrsatilgan. Biroq, mos keladigan yechim uchun toʻqnashuvlarni oldini olish uchun dastlabki holatga qoʻyiladigan hech qanday mezon yoʻq. Shunday qilib, Sundmanning strategiyasi quyidagi bosqichlardan iborat edi:
L
yoʻqolganda sodir boʻlishini isbotlash. Dastlabki maʼlumotlarni
L ≠ 0
ga cheklab, u uch tanali muammo uchun oʻzgartirilgan tenglamalardan barcha haqiqiy yagonaliklarni olib tashladi.
boʻlsa, u holda nafaqat uch karra toʻqnashuv boʻlishi mumkin emas, balki tizim uch karra toʻqnashuvdan qatʼiy chegaralanganligini koʻrsatadi. Bu shuni anglatadiki, differensial tenglamalar uchun Koshining mavjudlik teoremasidan foydalanib, haqiqiy oʻq (Kovalevskaya soyalari) atrofida joylashgan kompleks tekislikdagi chiziqda (
qiymatiga bogʻliq holda) murakkab birliklar mavjud emas.
s = t1/3
(regulyatsiyadan keyingi yangi oʻzgaruvchi) va agar |lns| ≤ β,  keyin bu xarita tomonidan berilgan
Bu Sundman teoremasining isbotini tugatadi.
Biroq, mos keladigan seriyalar juda sekin yaqinlashadi. Yaʼni, maʼnoli aniqlik qiymatini olish uchun juda koʻp atamalar talab qilinadi, bu yechim juda kam amaliy ahamiyatga ega. Darhaqiqat, 1930 yilda Devid Beloriski hisoblab chiqdiki, agar Sundman seriyasi astronomik kuzatishlar uchun ishlatilsa, hisob-kitoblar kamida 10 8,000,000 atamani oʻz ichiga oladi.
Maxsus holatlar uchun echimlar
1767 yilda Leonhard Eyler davriy eritmalarning uchta turkumini topdi, ularda uchta massa har bir lahzada kollinear boʻladi. Eylerning uch tana muammosiga qarang.
1772 yilda Lagrange yechimlar oilasini topdi, unda uchta massa har bir lahzada teng qirrali uchburchak hosil qiladi. Eylerning kollinear yechimlari bilan birgalikda bu yechimlar uch jismli muammoning markaziy konfiguratsiyasini tashkil qiladi. Ushbu yechimlar har qanday massa nisbati uchun amal qiladi va massalar Kepler ellipslari boʻylab harakatlanadi. Ushbu toʻrtta oila aniq analitik formulalar mavjud boʻlgan yagona maʼlum echimlardir. Dumaloq cheklangan uch tanali muammoning maxsus holatida, birlamchi nuqtalar bilan aylanadigan ramkada koʻrib chiqilgan bu yechimlar L1, L2, L3, L4 va L5 deb ataladigan nuqtalarga aylanadi va Lagranj nuqtalari deb ataladi., L4 va L5 bilan Lagranj yechimining simmetrik misollari.
1892-1899 yillarda umumlashtirilgan ishida Anri Puankare cheklangan uch tanali muammoning cheksiz koʻp davriy yechimlari mavjudligini va ushbu echimlarni umumiy uch tanali muammoga aylantirish usullarini aniqladi.
1893 yilda Meissel Pifagorning uch jismli muammosi deb ataladigan narsani aytdi: 3:4:5 nisbatda uchta massa 3:4:5 oʻlchamdagi toʻgʻri burchakli uchburchakning uchlarida tinch holatda joylashgan. Burrau bu muammoni 1913 yilda qoʻshimcha ravishda oʻrganib chiqdi. 1967 yilda Viktor Szebeheli va C. Frederik Peters raqamli integratsiyadan foydalangan holda ushbu muammoni hal qilishning yakuniy yoʻllarini oʻrnatdilar va shu bilan birga yaqin davriy yechim topdilar.
thumb|400x400px| T ≃ 6.3259. T ≃ 6.3259. Bir davr mobaynida uchta tanali muammoning 8-rasm yechimining animatsiyasi. thumb|400x400px| Uch tanali muammoning davriy yechimlariga 20 ta misol. 1970-yillarda Mishel Xenon va Rojer A. Broukning har biri bir xil yechimlar oilasining bir qismini tashkil etuvchi yechimlar toʻplamini topdilar: Brouk-Xenon-Xadjidemetriu oilasi. Ushbu oilada uchta ob’ektning barchasi bir xil massaga ega va retrograd va toʻgʻridan-toʻgʻri shakllarni namoyish qilishi mumkin. Broukning baʼzi yechimlarida ikkita jism bir xil yoʻldan boradi.
2013-yilda Belgraddagi Fizika instituti fiziklari Milovan Šuvakov va Velko Dmitrashinovich teng massali nol burchakli momentli uch jism muammosi yechimlarining 13 ta yangi oilasini topdilar.
2015-yilda fizik Ana Hudomal teng massali nol burchakli impulsli uch jism muammosi uchun 14 ta yangi yechimlar turkumini topdi.
2017 yilda tadqiqotchilar Xiaoming Li va Shijun Liao teng massali nol burchakli impulsli uch jism muammosining 669 ta yangi davriy orbitalarini topdilar. Buning ortidan 2018 yilda teng boʻlmagan massalarning nol burchakli impuls tizimi uchun qoʻshimcha 1223 ta yangi yechim paydo boʻldi.
2018 yilda Li va Liao teng boʻlmagan massali „erkin tushish“ uchta tana muammosiga 234 ta yechim haqida xabar berishdi. Uchta jism muammosining erkin yiqilish formulasi barcha uch jism dam olishdan boshlanadi. Shu sababli, erkin tushish konfiguratsiyasidagi massalar yopiq „halqa“ boʻylab aylanmaydi, balki ochiq „iz“ boʻylab oldinga va orqaga harakat qiladi.
Raqamli yondashuvlar
Kompyuterdan foydalanib, muammoni raqamli integratsiya yordamida oʻzboshimchalik bilan yuqori aniqlik bilan hal qilish mumkin, ammo yuqori aniqlik uchun katta miqdordagi CPU vaqtini talab qiladi. Elektromagnit va tortishish oʻzaro taʼsirini oʻz ichiga olgan uch tana muammosini (va kengaytmasi, n-tana muammosini) raqamli hal qiladigan va maxsus nisbiylik kabi zamonaviy fizika nazariyalarini oʻz ichiga olgan kompyuter dasturlarini yaratishga urinishlar mavjud. Bundan tashqari, tasodifiy yurishlar nazariyasidan foydalanib, turli natijalarning taxminiy ehtimolini hisoblash mumkin.
Tarixi
Jismoniy muammoni birinchi boʻlib Amerigo Vespuchchi, keyin esa Galileo Galiley, shuningdek, Simon Stevin koʻrib chiqdi, ammo ular nima hissa qoʻshganini tushunmadilar. Galiley barcha jismlarning yiqilish tezligi bir xil va bir xil tarzda oʻzgarishini aniqlagan boʻlsa-da, uni sayyoralar harakatlariga qoʻllamagan. 1499 yilda Vespuchchi Braziliyadagi oʻrnini aniqlash uchun Oyning holati haqidagi bilimlaridan foydalangan. Bu 1720-yillarda texnik ahamiyatga ega boʻldi, chunki aniq yechim navigatsiyada qoʻllanilishi mumkin edi, ayniqsa dengizda uzunlikni aniqlash uchun, amalda Jon Xarrisonning dengiz xronometrini ixtiro qilish orqali hal qilindi. Biroq, Oy nazariyasining aniqligi Quyosh va sayyoralarning Oyning Yer atrofidagi harakatiga bezovta qiluvchi taʼsiri tufayli past edi.
Uzoq muddatli raqobatni rivojlantirgan Jan le Rond d’Alember va Aleksis Kler muammoni qandaydir umumiylik darajasida tahlil qilishga harakat qildilar; ular 1747 yilda Fanlar Akademiyasi Royale des Fansga oʻzlarining raqobatbardosh birinchi tahlillarini taqdim etishdi. 1740-yillarda Parijda olib borilgan tadqiqotlari tufayli „uch tana muammosi“ nomi paydo boʻldi (Problème des trois Corps) keng foydalanila boshlandi. Jan le Rond d’Alember tomonidan 1761 yilda nashr etilgan hisobda bu nom birinchi marta 1747 yilda ishlatilganligini koʻrsatadi.
19-asrning oxiridan 20-asrning boshlariga qadar, PF Bedaque, H.-V.ni taklif qilgan olimlar tomonidan qisqa masofali jozibali ikki tanali kuchlardan foydalangan holda uch tana muammosini hal qilish yondashuvi ishlab chiqilgan. Hammer va U. van Kolk qisqa masofali uch tana muammosini qayta normallashtirish gʻoyasini ishlab chiqdilar, bu olimlarga 21-asr boshidagi renormalizatsiya guruhining chegara tsiklining noyob namunasini taqdim etdi. Jorj Uilyam Xill 19-asr oxirida Venera va Merkuriyning harakatini qoʻllash orqali cheklangan muammo ustida ishladi.
20-asrning boshlarida Karl Sundman vaqtning barcha qiymatlari uchun amal qiladigan masalaga funktsiya nazariy isbotini taqdim etish orqali muammoga matematik va tizimli yondashdi. Bu olimlar birinchi marta nazariy jihatdan uch tana muammosini hal qilishdi. Biroq, bu tizimning sifatli yechimi yetarli boʻlmagani va olimlar uni amalda qoʻllashlari juda sekin boʻlganligi sababli, bu yechim haligacha baʼzi masalalarni yechilmay qoldi. Oʻtgan asrning 70-yillarida V. Efimov tomonidan ikki tanali kuchlarning uch tanaga taʼsiri aniqlangan va u Efimov effekti deb nomlangan.
2019 yilda Breen va boshqalar. raqamli integrator yordamida oʻqitilgan uch tanali muammo uchun tezkor neyron tarmoq hal qiluvchi eʼlon qildi.
Doç-Rrepisht
Doç-Rrepisht (shuningdek, Repisht i Poshtëm nomi bilan ham tanilgan) — Albaniya shimolidagi Shkodër okrugi, sobiq Shkrel munitsipalitetidagi aholi punkti. 2015-yilda mahalliy hukumat islohotida u Malësi e Madhe munitsipaliteti tarkibiga kirdi.
Uch jism muammosi
Uch jism bilan bogʻliq boshqa muammolar
"Uch jism muammosi" atamasi baʼzan umumiy maʼnoda uchta jismning oʻzaro taʼsirini oʻz ichiga olgan har qanday jismoniy muammoga nisbatan qoʻllaniladi.
Nuqtali vorteks modeli doirasida ikki oʻlchovli ideal suyuqlikdagi girdoblarning harakati faqat birinchi tartibli vaqt hosilalarini oʻz ichiga olgan harakat tenglamalari bilan tavsiflanadi. Yaʼni Nyuton mexanikasidan farqli oʻlaroq, ularning nisbiy pozitsiyalari bilan tezlanish emas, balki tezlik aniqlanadi. Natijada, uch vorteks muammosi hali ham integral boʻlib qolmoqda, xaotik xatti-harakatni olish uchun kamida toʻrtta vorteks kerak. Passiv kuzatuvchi zarrachaning uchta vorteksning tezlik maydonidagi harakati va Nyuton mexanikasining cheklangan uch jismli muammosi oʻrtasida parallellik oʻtkazish mumkin.
Uch jismli tortishish muammosi ham umumiy nisbiylik nazariyasi yordamida oʻrganilgan. Jismoniy jihatdan, juda kuchli tortishish maydonlari boʻlgan tizimlarda, masalan, qora tuynukning hodisa gorizonti yaqinida relativistik davolash zarur boʻladi. Biroq, relyativistik muammo Nyuton mexanikasiga qaraganda ancha qiyin va murakkab raqamli texnikalar talab qilinadi. Hatto toʻliq ikki tana muammosi (yaʼni massalarning ixtiyoriy nisbati uchun) umumiy nisbiylik nazariyasida qatʼiy analitik yechimga ega emas.
n ta jism masalasi
Uch jism muammosi n-jism muammosining alohida holati boʻlib, u n jismning tortishish kabi jismoniy kuchlardan biri ostida qanday harakatlanishini tavsiflaydi. Karl F. Sundman tomonidan
uchun va Qiudong Vang tomonidan
n > 3
uchun isbotlanganidek, bu muammolar konvergent quvvat qatori koʻrinishidagi global analitik yechimga ega (batafsil maʼlumot uchun n-jism muammosiga qarang). Biroq, Sundman va Vang seriyalari shunchalik sekin birlashadiki, ular amaliy maqsadlar uchun foydasizdir ; shuning uchun hozirgi vaqtda raqamli integratsiya yoki baʼzi hollarda klassik trigonometrik qatorlar yaqinlashuvi koʻrinishidagi raqamli tahlil orqali yechimlarni taxminiy aniqlash kerak (qarang :n-tana simulyatsiyasi). Atom tizimlari, masalan, atomlar, ionlar va molekulalar kvant n -tana muammosi nuqtai nazaridan koʻrib chiqilishi mumkin. Klassik fizik tizimlar orasida n -tana muammosi odatda galaktika yoki galaktikalar klasteriga ishora qiladi; yulduzlar, sayyoralar va ularning sunʼiy yoʻldoshlari kabi sayyora tizimlarini ham n — tana tizimlari sifatida koʻrib chiqish mumkin. Baʼzi ilovalar tebranish nazariyasi bilan qulay tarzda koʻrib chiqiladi, bunda tizim ikki tanali muammo va gipotetik bezovtalanmagan ikki tanali trayektoriyadan chetga chiqishga olib keladigan qoʻshimcha kuchlar sifatida qaraladi.
Zamonaviy qarashda
1951 yilgi klassik ilmiy-fantastik filmda "Yer tik turgan kun" filmida musofir Klaatu janob duradgor taxallusidan foydalanib, prof. Barnhardtning doskasi. Bu tenglamalar uch tanali muammoning muayyan shaklining aniq tavsifidir.
Xitoylik yozuvchi Lyu Tsisinning "Yerning oʻtmishini eslash" trilogiyasining birinchi jildi "Uch jism muammosi" deb nomlanadi va markaziy syujet qurilmasi sifatida uch jism muammosini aks ettiradi.
Sinjitak
Sinjitak —Nurobod tumani Komsomolobod QFYga qarashli qishloq. Mahalla markazidan tuman markazigacha 8 km, tuman markazidan 23 km. Aholisi 238 kishi (2017), tojiklar. •	Tojikistonning maʼmuriy boʻlinishi— D.: SIEMT, 2017. — 580 s. — ISBN 978-99947-33-68-2
Marokash tarixi
Marokash tarixi bu mamlakat yerlari va xalqlari tarixi bo'lib, hozir Marokash Qirolligi deb nomlanadi.
788-yilda, Shimoliy Afrikani arablar bosib olganidan qariyb bir asr o‘tib, Marokashga bir qator musulmon sulolalari hukmronlik qilishdi. XVI asrda Sa’diylar sulolasi, ayniqsa, Sulton Ahmad al-Mansur davrida (1578-1603) xorijlik bosqinchilarni qaytardi, Usmonlilar yordamida 1578-yilda Vadiseyl jangida g‘alaba qozonildi va oltin davr boshlandi. Hozirgi Marokash qirollik oilasi ham a'zo bo'lgan Alaviylar sulolasining ildizlari XVII asrga borib, Muhammad bin Abdullohga borib taqaladi.
1860- yilda Ispaniyaning Marokashning shimoliga bostirib kirishi bilan Yevropa kuchlari oʻrtasida yarim asr davom etadigan va Marokash suverenitetini asta-sekin yoʻq qiladigan tijorat raqobati boshlandi. 1912- yilda mamlakat ustidan protektorat o'rnatgan Fransiya bilan uzoq davom etgan mustaqillik uchun kurash 1956- yilda muvaffaqiyatli yakunlandi. Xalqaro shaharga aylangan Tanjer va Ispaniya tovarlari o'sha yili yangi tashkil etilgan davlatga etkazib berildi. Hozirgi monarxning bobosi Sulton Muhammad V davlatni konstitutsiyaviy monarxiya sifatida shakllantirdi va 1957- yilda qirollik unvonini oldi.
Marokash Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan G'arbiy Sahara ustidan ma'muriy hokimiyat sifatida tan olinmagan bo'lsa-da, u aslida mintaqada ma'muriy boshqaruvni amalga oshiradi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti Marokash va Polisario fronti o'rtasidagi to'g'ridan-to'g'ri muzokaralarda yordamchi rol o'ynaydi, ammo mintaqaning maqomi hali hal etilmagan.
1990-yillardagi bosqichma-bosqich siyosiy islohotlar natijasida 1997-yilda birinchi marta yig‘ilgan ikki palatali qonun chiqaruvchi organ tashkil etildi. Marokashda o'rtacha erkin matbuot mavjud, ammo hukumat; Monarxiya Islom va G'arbiy Sahroi Kabirning maqomiga zid deb hisoblagan jurnalistlarga qarshi chora ko'rmoqda.
2011-yil fevral oyida “ Arab bahori ” norozilik namoyishlaridan jabrlangan minglab marokashliklar mamlakatning ko‘plab shaharlarida ko‘proq demokratiya va korrupsiyaga chek qo‘yish talabi bilan haftalik namoyishlar o‘tkazdilar. Marokash xavfsizlik kuchlarining norozilik namoyishlariga munosabati boshqa joylardagi zo'ravonliklarga qaraganda ancha pastroq edi. Qirol VI. Muhammad yangi konstitutsiya va muddatidan oldin saylovlarni o'z ichiga olgan islohotlar dasturi bilan tezda javob berdi. Parlament va bosh vazirga ba'zi yangi vakolatlar beruvchi, lekin yakuniy vakolatni monarx qo'lida qoldiradigan yangi konstitutsiya 2011- yil iyul oyida referendum orqali qabul qilingan edi. 2012-yil noyabr oyida boʻlib oʻtgan navbatdan tashqari saylovlarda moʻtadil islomiy “ Adolat va taraqqiyot” partiyasi eng koʻp oʻrinlarni qoʻlga kiritib, Marokashda hokimiyatga kelgan birinchi islomiy partiya boʻldi.
IC 133
IC 133 Uchburchak yulduz turkumidagi GxyP (galaktika qismi) tipli galaktika qismidir.
1400-lar
1400-lar
Le Vaulmier
Le Vaulmier Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Cantal departamenti Mauriac tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
88 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 5,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 16,3 km2.
Hasan (mamluklar sultoni)
thumb|200x200px| "Sulton Hasan masjidi" (chapdagi katta gumbazli masjid) 1356-1363- yillarda Qohirada Sulton Ebu Maali Hasan nomiga qurilgan. O'ngdagi Er-Rifai masjidi, 1867-1812- yillarda qurilgan) Ebu Maali Hasan (toʻliq ismi: Nosir Bedreddin Ebu Maʼali Hasan, arabcha: ạlnạṣr bdr ạldyn ạ̉bw ạlmʿạly ạlḥsn bn ạlnạṵr mḥmd,) d. 1334 - u. 1361) — oʻn toʻqqizinchi Bahrilar sulolasidan boʻlgan turk kelib chiqishi mamluk sultoni, ikki marta, 1347—1351 va 1354—1361 yillarda hukmronlik qilgan. Uning hukmronligi davrida 1351- yilda taxtga ukasi Solih Saladin keltiriladi. Ammo darhol 1354- yilda Abu Maali Hasan qayta tiklandi va 1361- yilda o'ldirilguncha taxtda qoldi. U Nosir Muhammad ibn Qalavunning 8 o‘g‘lining 7-si va ular orasida uch yildan ortiq hukmronlik qilgan yagona o‘g‘lidir. 1361- yilda taxtdan ag'darilgan va jiyani Salahaddin Muhammad o'rniga sulton bo'lgan.
Birinchi hukmronlik (1347-1351)
1347- yilda Ebu Maali Hasan akasi Seyfiddin Hoji o'rniga sulton bo'ldi. Oxirgi hukmdor Qohira ahli ochlikdan qiynalayotgan paytda o‘z qullarining ko‘magi bilan davlat xazinasini o‘g‘irlab, bo‘shatib yuborgan va bu haqiqat oshkor bo‘lgach, o‘ldirilgan. .
-Ikkinchi hukmronlik (1354-1361)
1454 -yilda Abu Maali Hasan yana taxtga o'tirdi, bu safar ukasi Sulton Salahaddin Solihga qarshi to'ntarish amalga oshirildi. Bu safar Abu Maali Hasan hukmronligi davrida davlat ishlarini uni taxtga o‘tirgan fitnachi mamluk amirlariga topshirib, saroyida zavq bilan hayotga sho‘ng‘igan edi. Kilikiyaga Mamluk qo'shini yuborildi va bu qo'shin Adana va Tarsusni qo'lga kiritdi.
Biroq bu hayot uzoq davom etmadi.1361-yilda yangi hukumat toʻntarishi bilan Ebu Maali Hasan taxtdan tushirildi va uning jiyani Saladin Muhammad taxtga oʻtirdi. Abu Maali Hasan hibsga olingan. Taxminlarga ko'ra, u katta ehtimol bilan qamoqda o'ldirilgan va uning jasadi topilmagan.
Shu sababdan 1356-1363- yillarda Qohira o‘rtasida qurilgan “Sulton Hasan masjidi” yonidagi qabrdagi qabr bo‘m-bo‘sh.
NGC 5375
NGC 5375 Canes Venatici yulduz turkumidagi SBab tipli galaktikadir.
1410-lar
1410-lar
NGC 5375
Ushbu obyektni John Herschel 1830-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Aktino...
Aktino… (yun. actis — nur) — qoʻshma soʻzlar tarkibiy qismi. „Hyp“, „nurlanish“, „nur energiyasiga oid“ maʼ-nolarini bildiradi (mas, aktinometr, aktinoidlar).
Moviy yoki oq koʻylak fenomeni
Moviy yoki qora koʻylak — 2015-yilgi mediavirus hodisa. Shu yili fevral oyida ijtimoiy tarmoqlarda joylangan va keng muhokamalarga sabab boʻlgan. Ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari koʻylakning koʻk-qora yoki oq va tillarangga ega ekanligi borasida kelisha olmagan. Bu hodisa insonning rang idrokidagi farqlarni ochib berdi va nevrologiya va koʻrish fanlari boʻyicha ilmiy tadqiqotlar mavzusiga aylandi.
Fenomen Facebook ijtimoiy tarmogʻida eʼlon qilingan libos suratida paydo boʻlgan. Koʻylak aslida qora va koʻk boʻlgan. Lekin rasmga olininayotganda yorugʻlikning taʼsiri tufayli koʻpchilik uni oq va tillarang deb oʻylagan. Bir hafta ichida ushbu koʻylak haqida oʻn milliondan tvitlar yozildi. Roman Originals doʻkoni koʻylak savdosi oʻsganligi haqida maʼlum qilib, koʻylakning oq va tillaranglardan iborat faqat bir marta sotuvga chiqarilgan versiyasini taqdim etgan. Yangi versiya sotuvidan tushgan foyda xayriya uchun yoʻnaltirilgan.
Kelib chiqishi
2015-yil fevral oyida, Shotlandiyaning Kolonsay shahrida yashovchi Grace va Keir Johnstonning toʻyiga bir hafta qolganda, kelinning onasi Cecilia Bleasdale Angliyaning Chester shimolidagi Cheshire Oaks dizaynerlik doʻkonida libosni suratga oldi. Bleasdale toʻyda libos kiyish niyatida edi va fotosuratni Gracega yubordi. Koʻylak koʻk rangda, uqasi esa qora rangga ega edi. Biroq, Grace onasiga fotosuratda kiyimni oq, uqalari esa tillarang sifatida koʻrganini aytdi.
Grace suratni Facebookda joylashtirgandan soʻng, uning baʼzi doʻstlari koʻylakni tillarang va oq, boshqalari esa qora va koʻk deyishgan. Bir hafta davomida munozara kichik orollar jamoasi boʻlgan Kolonsayda yaxshiroq ochib berildi.
Abu Ali al-Formadiy
Abu Ali al-Formadiy (أبو علي الفارمدي — Abu Ali Fazl ibn Muhammad al-Formadiy) — naqshbandiyya silsilasining nufuzli so‘fiylaridan.
Hijriy IV asrning ulug‘ shayxlaridan bo‘lib, Tus yaqinidagi Formad qishlog‘ida tug‘ilgani sababli unga ushbu nisba berilgan. So‘fiylar orasida „Ruknul-islom“, „Al-Murshid“, „Qutbuz-zamon“ va „Shayxul-mashoyix“ kabi unvonlarga ega bo‘lgan. Ilk taʼlimini tug‘ilgan qish­log‘ida oladi.
Taʼlimi
So‘ng Nishopurga safar qilib, mashhur so‘fiy Abdulkarim al-Qushayriyning madrasasida ilm oladi. Abu Ali al-Formadiy Nishopurda Abu Saʼid Abu-l-­Xayr bilan tanishadi va uning suhbati va samoʻ majlislariga qatnay boshlaydi. Abu Saʼid Nishopurdan ketganidan so‘ng, ustozi al-Qushayriyning huzuriga borib, o‘zida sodir bo‘lgan ruhiy o‘zgarishlarni tushuntiradi. Al-Qushayriy unga ilm olishni davom ettirishini tavsiya qiladi. Ikki-uch yildan so‘ng tasavvufga mayli tobora ortishi oqibatida ustozining izni bilan madrasadan ketadi. Bir dargohda mujohada va riyozat bilan mashg‘ul bo‘ladi. Bir kuni o‘zida ko‘ringan maʼnaviy holatlarni al-Qushayriyga so‘zlab beradi. Ustozi u yetishgan martabasida unga yordamchi bo‘la olmasligini, o‘zining martabasi unikidan yuksak emasligini aytadi. Yangi bir muridga ehtiyoj sezgan Abu Ali al-Formadiy Abu-l-Qosim al-Jurjoniy bilan ko‘rishish uchun Tusga safar qiladi. Al-Jurjoniyning yonida mujohada va riyozat davrini tamomlaganidan so‘ng, va’z qilish uchun ijoza oladi. Naqshbandiyya silsilasining nufuzli siymolaridan Abu-l-Hasan al-Xaraqoniydan ham taʼlim oladi.
Abu Ali al-Formadiy bir muddat Marvga safar qilib, saljuqiylar vaziri Nizomul-mulk bilan uchrashadi. Uning huzurida zamonasining buyuk olim va mutasavviflari bilan tanishadi. Shuningdek, u al-Gʻazzoliy (1058-1111-yillar), Ibn Boquya (vafoti: hijriy 442-yil, milodiy 1050-yil) va Abdulqohir al-Bag‘dodiy (vafoti: hijriy 429, milodiy 1037-1038-yillR) kabi ko‘plab olim va mutasavviflarga taʼsir ko‘rsatgan. Abdurrahmon Jomiy „Nafahot ul-uns“ asarida Abu Ali al-Formadiyni al-Gʻazzoliyning shayxi bo‘lganini zikr qiladi. Manbalarda al-Gʻazzoliy Abu Ali al-Formadiydan eshitgan ko‘plab so‘zlarni naql qilgani aytilgan. Qosim Kufrali Abdurrahmon Jomiyga tayangan holda, al-Gʻazzoliyning Abu Ali al-Formadiyga ixlosmandligini aytsa-da, Abu Ali al-Formadiy vafot etganida yigirma yetti yoshda bo‘lgan va hali tasavvufga yo‘nalmagan al-Gʻazzoliyni uning muridi va xalifasi deyish to‘g‘ri emas, deydi. Shuningdek, al-Gʻazzoliyning asarlarida Abu Ali al-Formadiy haqida kam so‘z yuritilgani ham buni tasdiqlaydi.
Silsilasi
Abu Ali al-Formadiy naqshbandiyyaning Alaviy silsilasida Abu-l-Qosim al-Jurjoniyning, Bakriy silsilasida Abu-l-Hasan al-Xaraqoniyning xalifasi sifatida ko‘rsatiladi. Naqshbandiyyaning har ikki silsilasi Abu Ali al-Formadiyda birlashadi va xalifasi Yusuf al-Hamadoniy vositasi bilan davom etadi. Ushbu jihatdan Abu Ali al-Formadiy naqshbandiyya tariqati tarixida muhim o‘rin egallaydi.
Vafoti
Al-Qushayriyning qiziga nikohlangan Abu Ali al-Formadiy Tusda vafot etadi. Baʼzi manbalarda vafot sanasi 1080-yil (hijriy 472-yil) deb ko‘rsatilgan. Abu Saʼd as-Sam’oniy „Al-Ansāb“ asarida Abu Ali al-Formadiyning Abu-l-Mahosin Ali, Abu-l-Fazl Muhammad va Abu Bakr Abdulvohid ismli uch o‘g‘li bilan tanishish imkoniga ega bo‘lgani, shayxning qabrini ko‘p marotaba ziyorat qilganini qayd qilgan.
Najdak
Najdak (turkiycha) — mayda va yupqa donador kristallardan iborat togʻ jinsi. Boksitlarning metamorfizmga uchrashidan hosil boʻladi. Najdak tarkibidagi korund boshqa minerallar (magnetit, xlorit, gematit, kvars va moʻrt slyudalar va h.k.) bilan birikib ketgan. Tarkibida 60% gacha korund boʻlgan najdak tabiiy abraziv materiallarga kiradi. Najdakning qattiqligi mineralogik shkala boʻyicha 7—8. Rangi qora, qoramtir kulrang, toʻqyashil. Najdak koʻpincha marmarlarda linza, shtok, uyum, tomirlar shaklida, baʼzan esa gabbro, norit, granitlarda va bu jinslar kontaktida ksenolitlar koʻrinishida mavjud. Oʻzbekistonda koʻp joylarda (Nurota togʻlari, Molguzar va boshqalar) uchraydi.
To All the Boys: P.S. I Still Love You
To All the Boys: P.S. I Still Love You — 2020-yilda Netflix tomonidan tarqatilgan AQSh filmi.
1420-lar
1420-lar
Avella
Avella XIV asr shifokori boʻlgan. U tibbiyotga oid turli xil kasalliklarga daʼvo topgan. U ayollar kasalliklarini aniqlagan. Undan tashqari yana boshqa kasalliklarni ham aniqlagan. Avella rimlik shifokor boʻlgan. U XIV asr oʻrtalarida Salerno tibbiyot maktabiga umumiy tibbiyotdan dars bergan. U taxminlarga koʻra 1380-yilda tugʻilgan. Tugʻilgan va oʻlgan sanalari haqida aniq maʼlumot yoʻq. Avella umumiy tibbiyotda ayollar salomatligi va safro haqida maʼruza qilgan. Embrologiyaga ixtisoslashgan. Avellaning „Melanxologiya“ va „Inson urugʻining tabiati haqida“ nomli ikkita risolasi chop etilgan.
.
Murat, Ağrı
Murat — Ağrı viloyatining markaziy tumanidagi qishloq.
Tarixi
Qishloqning eski nomi 1902 va 1928-yillardagi yozuvlarda arman asli Ziro sifatida qayd etilgan.
Lake Meade
Lake Meade AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Adams County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1832 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 3,7 km2. Shundan 2,6 km2 quruqlik, 1,1 km2 esa suv maydonidir.
Najd
Najd — Saudiya Arabistonidagi viloyat. 5—6-asr oʻrtalarida arablarning kinda qabilasi qoʻl ostida boʻlgan. 7— 9-asrlarda Arab xalifaligi, keyinchalik Arabiston yarim orolda mavjud boʻlgan davlatlar tarkibida. 18-asrda vahhobiylar harakati markazi boʻlgan. Ular bu yerda Najd amirligini tuzganlar (18-asr oxiri —20-asr boshi, tanaffuslar bilan). Birinchi jahon urushidan soʻng Najd amirligi Shimoliy va Markaziy Arabistonni birlashtirish kurashiga raxnamolik qilgan, natijada Hijoz, Najd va birlashgan viloyatlar davlati (1932-yildan Saudiya Arabistoni) paydo boʻlgan.
1430-lar
1430-lar
40 solagii Dilvarzin (Mascho)
40 solagi Dilvarzin — Mascho tumani Navbahor QFYga qarashli qishloq.40 solagi Dalvarzindan mahalla markazigacha boʻlgan masofa 9 km, tuman markazigacha 8 km. Aholisi 1700 kishi (2017), aholi tarkibi tojiklar.
Qo‘rg‘oncha masjidi
Qo‘rg‘oncha masjidi — Qashqadaryo viloyati Qarshi shahri Qo‘rg‘oncha MFYda joylashgan meʼmoriy yodgorlik. Masjid Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining „Moddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish sohasidagi faoliyatni tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida“ 2018-yil 19-dekabrdagi PQ-4068-son qaroriga muvofiq Oʻzbekiston moddiy va madaniy merosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Aktiniyalar
Aktiniyalar (Actiniaria) — dengiz boʻshliqichlilari turkumi; marjon-poliplar sinfi olti nurlilar kenja sinfiga mansub. Koʻpchilik turlari yakka yashaydi. Tanasi silindr shaklida, yor-qin rangli, tana diametri 0,5 m gacha, pastki yassi tomoni tovon deyiladi. A. muskulli tovoni yordamida sekin harakatlanishi mumkin. Ayrim turlari suv tubiga yopishib yoki qumga koʻmilib olib harakatsiz yashaydi, suzib yuradigan turlari ham maʼlum. Ta-nasining yuqori uchida juda koʻp paypas-lagichlar bilan oʻralgan ogʻzi joylashgan. A. yirtqich, mayda umurtqasizlar, hatto mayda baliqlar bilan oziqlanadi. Oʻljasini otuvchi hujayralar bilan qurollangan pay-paslagichlar yordamida falajlaydi yoki oʻldiradi. Otuvchi hujayralari zahari odam terisini ham kuydirib, ogʻriq paydo qilishi mumkin. Jinsiy va jinssiz — boʻyiga yoki koʻndalangiga boʻlinish orqali kupayadi. 1500 ga yaqin turi Orol va Kaspiy dengizidan boshqa barcha dengizlarda tarqalgan. Koʻpchilik turlari zohid qisqichbaqalar va boshqa umurtqasizlar bilan simbioz yashaydi.