cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ableism
Baʼzi mamlakatlarda nogironlarga nisbatan kamsitishni toʻxtatishga yordam beradigan qonunchilikka oʻzgartirishlar kiritildi. Baʼzi hududlardagi jamoat infratuzilmasi harakatchanligi cheklangan odamlarni joylashtirish uchun oʻzgartirilmoqda. Bir qator mamlakatlarda bu boradagi yutuqlarga qaramay, umuman olganda, jamiyat nogironlar uchun yaroqsizligicha qolmoqda. Diskriminatsiyaning stereotiplari va amaliyotlari saqlanib qolmoqda. Nogironlar aravachasida yuradigan, koʻrish, eshitish qobiliyati past boʻlganlar va boshqalar kirishi mumkin boʻlmagan juda koʻp jamoat joylari mavjud.
Umumiy xususiyatlar
Har xil turdagi nogironlik bilan bogʻliq boʻlgan bir qator stereotiplar mavjud va bu stereotiplar qobiliyatsizlik amaliyotini asoslaydi. Ableizm nogironlarga salbiy taʼsir koʻrsatadi, ularning kasb tanlashini, oʻyin-kulgini va hokazolarni cheklaydi va umuman oʻzlariga boʻlgan munosabatini oʻzgartiradi.
Qobiliyat keng tarqalgan jamiyatda sogʻlom odam meʼyor, nogironlar esa deviant sifatida koʻriladi. Nogironlik koʻpincha tibbiy aralashuv orqali yoʻq qilinishi kerak boʻlgan narsa sifatida qabul qilinadi.
Shakllar va koʻrinishlar
Ableizm butun dunyo boʻylab koʻp shakllarga ega. Baʼzida zarar qasddan amalga oshiriladi, lekin koʻpincha qobiliyatsizlik pushaymon boʻlishga urinishda namoyon boʻladi.
Buyuk Britaniyada nogironlarga nisbatan kamsitish nogironlik deb ham ataladi (disablism). Bu atama rus tilida keng tarqalgan emas. Bu qobiliyatsizlikning yanada ogʻir shakli deb ishoniladi. Qobiliyat koʻproq stereotiplar majmui boʻlsa-da, nogironlik — nogironlarga toʻgʻridan-toʻgʻri zoʻravonlik, ularga nisbatan haqoratli xatti-harakatlardir.
Qobiliyatning mentalizm kabi bir shakli ham mavjud — ruhiy nuqsonlari boʻlgan odamlarni kamsitish.
Qobiliyatning eng koʻp uchraydigan koʻrinishlariga quyidagilar kiradi:
Nogiron odamlar koʻpincha zoʻravonlik qurboni boʻlishadi. 90 % dan ortiq Nogironlarning hayotida kamida bir marta jinsiy zoʻravonlikka duchor boʻladi. 49 % 10 martadan ortiq jinsiy tajovuzga uchragan.
Ishga ega boʻlmagan nogironlarning 50 foizi ishlamoqchi, lekin ish topa olmagan. Baʼzida nogironligi boʻlgan odamlar yaroqli va ishni bajarishga qodir boʻlsa ham ishga joylashmaydi, lekin ish beruvchilar ularga nisbatan sogʻlom odamlarni afzal koʻradilar.
Orqa ishchilar haykali. Zimovniki
Orqa ishchilar haykali — Rostov viloyati Zimovniki qishlogʻidagi yodgorlik.
Ableism
Shakllar va koʻrinishlar
Nogironlar baʼzan majburan sterilizatsiya qilinadi, bu esa insonning farzand koʻrish huquqini buzadi.
Orqa ishchilar haykali. Zimovniki
Yodgorlik 2016-yil 15-iyulda qishloqning Markaziy maydonida ochildi, Zimovnikovskiy tumaniga Rostov viloyati Zaksobraniya raisi Viktor Deryabkin va deputat, „Gazprom mejregiongaz Rostov-na-Donu“ Bosh direktori Vladimir Revenko tashrif buyurdi.
Ableism
Tarixi
Kabelizm atamasi birinchi marta 1981-yilda maʼlum boʻlgan. Biroq, nogironlarga nisbatan notoʻgʻri qarash va kamsitish bundan ancha oldin mavjud edi.
Orqa ishchilar haykali. Zimovniki
Yodgorlik tuman faxriylari kengashi, Zimovnikovskiy tumani maʼmuriyati va aholisi tashabbusi bilan tuman aholisi tomonidan toʻplangan mablagʻlarga qurilgan. Haykaltaroshlik kompozitsiyasining muallifi Zimovnikovskiy tumanida tugʻilgan-Rossiya rassomlar uyushmasi aʼzosi, Zimovnikovskiy tumanida tugʻilgan haykaltarosh Yegor Derdiashenko YUNESKOning xalqaro tasviriy sanʼat uyushmasi aʼzosi.
Ableism
Tarixi
17—18-asrlarda yevropaliklar toʻlov evaziga qamoqxonalar, mehnat lagerlari yoki psixiatrik shifoxonalarga borib, qafaslarda zanjirband qilingan „zoʻravon telbalar“ni koʻrishlari mumkin edi. 19-asrning ikkinchi yarmida AQShning baʼzi shaharlarida tilanchilikka qarshi kurashish uchun boshqalar uchun „yoqimsiz“ nogironligi boʻlgan odamlarning koʻchaga chiqishi taqiqlangan. Oxirgi bunday qonun 1974-yilda bekor qilingan.
Orqa ishchilar haykali. Zimovniki
Yodgorlik Zimovnikovning asosiy maydonida joylashgan boʻlib, jigarrang keramik plitkalar bilan qoplangan poydevorga oʻrnatilgan. Haykaltaroshlik guruhida uch kishi tasvirlangan: bu sohada ishlaydigan keksa erkak, ayol va oʻsmir tasvirlangan. Poydevorning old qismidagi yozuv: „1941-1945. Orqa ishchilar: ayollar, erkaklar, bolalar, ularning azob-uqubatlari va fidokorona mehnati bilan Buyuk gʻalabamizni yaqinlashtirdi!“.
Ableism
Tarixi
Fashistlar Germaniyasida va u bosib olgan hududlarda T-4 yevgenika dasturi sterilizatsiya, keyinchalik ruhiy kasalliklar, aqliy zaif va irsiy ogʻir bemorlarni jismoniy yoʻq qilish uchun ishlagan. Keyinchalik nogironlar (nogironlar, shuningdek, 5 yildan ortiq kasal boʻlganlar) halokatga uchragan shaxslar qatoriga kiritildi. Dastlab, faqat uch yoshgacha boʻlgan bolalar, keyin barcha yosh guruhlari yoʻq qilindi. Evgenika „kerakli“ xususiyatlarga ega odamlarni koʻpaytirishni ragʻbatlantiradi va „nomaqbul“ xususiyatlarga ega odamlarni koʻpaytirishni toʻxtatadi. Natsistlar nogironlar jamiyatga yuk ekanligini taʼkidladilar.
Koʻpchilik bu fikrni baham koʻrishda davom etmoqda. Shunday qilib, 2013-yilda Buyuk Britaniyada Kornish maslahatchisi Kolin Brever pulni tejash uchun nogiron bolalarni „oʻldirish kerak“ deb aytdi. U nogiron bolalar va fermerlar odatda yoʻq qiladigan nogiron qishloq hayvonlari oʻrtasidagi oʻxshashlikni chizdi.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti
thumb|250x250px|Mamlakat boʻyicha pakt holati{{Legend|#008000|Ратифицирован}}{{Legend|#00ff00|Подписан, но не ратифицирован}}{{Legend|#b9b9b9|Не подписан}} 2006-yil 13-dekabrda BMT Bosh Assambleyasi Nogironlar huquqlari toʻgʻrisidagi konventsiyani qabul qildi. 2019-yil noyabr holatiga koʻra, 181 ta davlat va Yevropa Ittifoqi Konventsiyaning, 96 ta davlat uning Fakultativ Protokoliga aʼzodir.
Konventsiya kuchga kirishi bilan Nogironlar huquqlari boʻyicha qoʻmita tashkil etildi (dastlab — 12 ekspertdan iborat, aʼzo mamlakatlar soni 80 belgiga erishilishi munosabati bilan 18 kishiga kengaytirildi) — a Konventsiyaning bajarilishini nazorat qiluvchi organ, Konventsiyaga aʼzo davlatlarning hisobotlarini koʻrib chiqish, ular boʻyicha takliflar va umumiy tavsiyalar berish, shuningdek, Protokolga qatnashuvchi davlatlar tomonidan Konventsiyani buzganliklari toʻgʻrisidagi hisobotlarni koʻrib chiqish vakolatiga ega.
Hujjat nogironlik asosida, shu jumladan mehnat faoliyatida kamsitishga yoʻl qoʻyilmasligini belgilaydi. Bundan tashqari, kiritilgan oʻzgartirishlar nogironligi boʻlgan shaxslarning huquqlarini, jumladan, maʼmuriy ish yuritish va sudda himoya qilish imkoniyatlarini sezilarli darajada kengaytirish uchun huquqiy asos yaratadi. Qonun barcha ob’ektlar egalari va xizmat koʻrsatuvchi provayderlarning nogironlar uchun qolganlari bilan teng sharoitlar yaratish boʻyicha aniq majburiyatlarini belgilab berdi.
Buyuk Britaniya
Nogironlarga nisbatan kamsitish Buyuk Britaniyada 1995 1995 va 2005 yillardagi bilan noqonuniy boʻldi. Keyinchalik bu qonunlar bekor qilindi, ammo ularning bandlari 2010-yildagi Tenglik toʻgʻrisidagi qonunga kiritilgan. Qonun kamsitishning bir nechta turlarini taqiqlaydi: toʻgʻridan-toʻgʻri diskriminatsiya (13 (1)), bilvosita kamsitish (s. 6 va 19-bandlar), taʼqib qilish (s. 26), qurbonlik (s. 27 (2), diskriminatsiya). nogironlikdan (15-bet (1)) va oqilona choralar koʻrmaslik (20-bet).
Amerika Qoʻshma Shtatlari
1970-yillarga qadar Qoʻshma Shtatlarda abilizm qonuniy edi. Masalan, „xunuk qonunlar“ (ugly laws) koʻrimsiz deb hisoblangan odamlarning omma oldida koʻrinishini taqiqlagan.
504-boʻlim va boshqa boʻlimlari va , qisqartirilgan ADA) jamoat joylarini maʼlum koʻrsatmalarga rioya qilish uchun jihozlashdan bosh tortganlik yoki jihozlamaslik uchun maʼlum fuqarolik jazolarini joriy qildi. „ADA kirish boʻyicha koʻrsatmalar“. Ushbu qonunlar, shuningdek, TTY (kar va soqovlar uchun telefon tizimlari), kompyuter texnikasi va dasturiy taʼminoti, nogironlar aravachasi uchun rampalar va jamoat transporti va turar-joy massivlarida liftlar kabi bir qator moslashuvchan qurilmalardan foydalanishni kengaytirishga yordam berdi. Bu qonunlar, shuningdek, davlat dasturlari, bandlik dasturlari, jamoat transporti va doʻkonlar va restoranlar kabi jamoat joylarida nogironlarga nisbatan toʻgʻridan-toʻgʻri kamsitishlarni taqiqlaydi.
Rossiya
1995-yilda „Rossiya Federatsiyasida nogironlarni ijtimoiy himoya qilish toʻgʻrisida“ Federal qonuni qabul qilindi, u nogironlarni ijtimoiy himoya qilish sohasidagi Rossiya davlat siyosatini belgilaydi, uning maqsadi nogironlarni teng imkoniyatlar bilan taʼminlashdir. Rossiya Federatsiyasi Konstitutsiyasida nazarda tutilgan huquq va erkinliklarni amalga oshirishda va xalqaro huquqning umumeʼtirof etilgan printsiplari va normalariga va Rossiya Federatsiyasining xalqaro shartnomalariga muvofiq boshqa fuqarolar. 2012-yil may oyida Rossiya BMTning 2006-yilgi Nogironlar huquqlari toʻgʻrisidagi konventsiyasini ratifikatsiya qildi. 2014-yilda 1995-yilgi federal qonunga oʻzgartirishlar kiritildi, unga koʻra Rossiyada nogironlik asosida kamsitishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Tanqid
Muqobil nuqtai nazar mavjud — „anti-anti-abilizm“, uning tarafdorlari orasida doktor Jon Kogbern. U tez-tez maʼruzalarida ham, oʻzining mashhur blogida ham ushbu masala boʻyicha oʻz pozitsiyasini bildiradi. Uning 2014-yil 6-sentabrdagi „Anti-qobiliyatni maqtashda“ nomli posti butunlay shu mavzuga bagʻishlangan va koʻplab muhokamalarga sabab boʻlgan.
Ommaviy madaniyatda
„Xunuklik“ va „goʻzallik“ faqat sub’ektiv gʻoyalar asosida taʼriflanib qolmay, balki yaxshilik va yomonlikning sinonimi boʻlib ham xizmat qiladi. Odamlar ongida „chirkinlik“ zoʻravonlik va qoʻrquv bilan bogʻliq boʻlib, undan badiiy adabiyotda, kinoda, xususan, qoʻrqinchli filmlarda va videooʻyinlarda foydalaniladi. Shunday qilib, mashhur yovuz kapitan Hook, " Piter Pan " kitobidan qoʻl oʻrniga ilgak bilan, bir oyoqli / bir koʻzli qaroqchining mashhur tasviri va boshqalar — nogiron bolalar qoʻrquvini ommalashtiradi. . Nogiron odamlar koʻpincha ommaviy madaniyatda xayriya va rahm-shafqatning nochor ob’ektlari sifatida tasvirlangan. Ammo " Algernon uchun gullar " va " kabi kitoblarda ham qarama-qarshi misollar mavjud.
Okean oqimlari
Okean oqimlari - q. Dengiz okimlari.
Okayama
Okayama — Yaponiyadagi shahar, Xonsyu o.ning gʻarbiy qismida. Okayama prefekturasining maʼmuriy markazi. Aholisi 626,5 ming kishi (2000). Uno avanporta bor. Transport yoʻli paromi orkali Sikoku o. bilan bogʻlangan. Savdotaqsimot va madaniy markaz. Elektrotexnika, kemasozlik, toʻqimachilik, qogʻoz, keramika, oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. Hunarmandchilikda chinni buyumlar ishlab chiqarish rivojlangan. Universitet, muzeylar bor.
Qora bo'yinli tupuruvchi kobra
Qora boʻyinli tupuruvchi kobra (Naja nigricollis) tupuruvchi kobralar turi boʻlib, asosan Afrikaning Sahroi Kabiri janubida uchraydi. Ular o'rtacha kattalikdagi ilonlar bo'lib, uzunligi 3.9 metrdan 7.2 metrgacha o'sishi mumkin. Ularning rangi va belgilari sezilarli darajada farq qilishi mumkin. Birinchi navbatda, kichik kemiruvchilarni ovlaydi. Ushbu turdagi ilonlar tibbiy ahamiyatga ega bo'lgan zaharga ega, ammo odamlarda davolanmagan chaqishlar uchun o'lim darajasi nisbatan past (~5–10%), endemik hududlarda 1% dan ham kam. Boshqa tupuruvchi kobralar singari, ular tahdid qilinganda tishlaridan zaharni chiqarib yuborishi mumkin (odatda 7 metrgacha va undan ko'p mukammal aniqlikda). Neyrotoksik zahar terini bezovta qiladi, pufakchalar va yallig'lanishni keltirib chiqaradi va agar zahar ko'zga tegsa va yuvilmasa, doimiy ko'rlikka olib kelishi mumkin.
Bu ilon Elapidae oilasi ostidagi Naja kobra jinsiga tegishli. U ilgari Naja nigricincta turiga ko'chirilgan ikkita kichik turni o'z ichiga olgan - zebra tupuruvchi kobra (Naja nigricincta nigricincta) va qora tupuruvchi kobra (Naja nigricincta woodi).
Taksonomiyasi
Naja nigricollis Elapidae oilasining Naja jinsi ostida tasniflanadi. U birinchi marta 1843-yilda norvegiyalik zoolog Johan Reynxard tomonidan tasvirlangan. Naja umumiy nomi sanskritcha, "kobra" degan ma'noni anglatadi. Nigrikollisning o'ziga xos epiteti lotincha "qora bo'yinli" degan ma'noni anglatadi: niger - "qora" va kollis - "bo'yin".
Naja nigricollis ilgari ikkita kichik turni o'z ichiga olgan - Naja nigricollis nigricincta va Naja nigricollis woodi. Ammo genetik tadqiqotlar 2007-yilda Wolfgang Wüster va kenja turdagi Naja nigricincta alohida tur ostida muomala qilish kerak degan xulosaga kelishdi.
Tavsifi
N. nigricollis oʻrtacha kattalikdagi, zaharli ilon boʻlib, boshi oʻrtacha kattalikda, boshning shakli, birinchi navbatda, boshning har ikki tomonida joylashgan ikkita yirik zahar bezlari bilan bog'liq. Uning rangi kelib chiqish mintaqasiga qarab farq qilishi mumkin. Ba'zi namunalar qora yoki och kulrang, ventral tomoni sariq yoki qizg'ish, keng, qora bo'yin tasmasi bilan, ko'pincha bo'ynida to'q sariq yoki pushti rangdagi chiziq bor. Boshqa turlari sarg'ish-jigarrang yoki sariq mis rangga ega bo'lishi mumkin va bo'yin atrofidagi chiziqlar va qorindagi qizg'ish rang yo'q. Ba'zi boshqa turlari esa quyuq qizil-jigarrang, boshqalari esa zaytun jigarrang. Ba'zilari hatto qora va oq chiziqli yoki butunlay oq (qora ko'zlar bilan) bo'lishi mumkin. O'rta tanada 21-23 dorsal yo'laklari, 182-196 ventral yo'lagi va 54-66 subkaudal yo'lagi mavjud. Bu turning uzunligi odatda 1,2 metrdan 2,2 metrgacha yetishi mumkin. Ushbu o'lchamlar geografik joylashuv va kichik turlarga asoslangan tendentsiyalarga bog'liq.
Tarqalishi va yashash joyi
Bu tur juda keng tarqalgan va Afrikaning Sahroi Kabirdan janubi-g'arbiy qismida keng tarqalgan va Afrikaning g'arbiy, sharqiy, markaziy va janubiy qismlarida joylashgan. Kongo havzasining tropik o'rmonlarida esa uchratish qiyin. Ayniqsa Angola, Benin, Burkina-Faso, Kamerun, Markaziy Afrika Respublikasi, Chad, Kongo Demokratik Respublikasi (markazdan tashqari), Kongo, Efiopiya, Gabon, Gana, Gvineya-Bisau, Gvineya, Kot-d'Ivuar, Keniya, Liberiya, Mali, Niger, Nigeriya, Senegal, Syerra-Leone, Gambiya, Mavritaniya, Sudan, Tanzaniya, Somali, Togo, Uganda, Zambiya hududlarida. Janubiy Afrika, Botsvana, Zimbabve, Esvatini, Mozambik yoki Namibiyaning ko'p qismidagi eski yozuvlar ilgari N. kenja turi sifatida hisoblangan Naja mossambica yoki Naja nigricincta ga tegishli.
N. nigricollis odatda Afrikaning savanna va yarim choʻl mintaqalarida yashaydi. Biroq, ularni 1,800 metr (5,900ft) balandlikda topish mumkin, shuningdek, Markaziy Afrikaning tropik va subtropik mintaqalarida nam savanna va tozalangan sobiq o'rmon hududlarida, ayniqsa daryolar yaqinida. Moslashuvchan ilonlar, Naja n.nigricollis Nigeriyaning janubi-sharqida, ularning yashash joylari tropik o'rmonlardan sun'iy qishloq xo'jaligi erlariga, plantatsiyalarga, shahar atrofi hududlariga va bir nechta parchalangan o'rmonlarga aylantirilgan. Kobraning bu turi Nigeriya tropik o'rmonlarida sodir bo'lgan keskin o'zgarishlarda afzalliklarni topdi. Gerpetolog Luka Luiselli tomonidan olib borilgan tadqiqot shuni ko'rsatadiki, bu ilon endi ancha quruq mikro sharoitlarda ovqatlanadi.
Neualbenreuth
Neualbenreuth Germaniyaning Bavariya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Tirschenreuth tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 50,13 km2. Aholisi — 1493 kishi (2010).
Hududi
Neualbenreuthning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Qora bo'yinli tupuruvchi kobra
Tarqalishi va yashash joyi
Naja nigrikollis diapazoni hozirda Nigeriyaning janubi-sharqiy mintaqalaridan mamlakatning markaziy qismidagi cho'l va qurg'oqchil sharoitlarga qadar kengaymoqda. Shuningdek, ular qirg'oq bo'yidagi butazorlarda va quruq o'tloqlarda yashaydilar. Boshqa kobra turlari singari, ular yashirish yoki salqinlash uchun tashlab ketilgan termit tepaliklari yoki kemiruvchilar teshiklarini topishlari mumkin. Biroq, daraxt tanasi ularning eng sevimli yashirin joylari bo'lib tuyuladi. Ular ajoyib daraxt alpinistlari, shuning uchun ba'zida daraxtzor bo'lishi mumkin. Ular Afrika bo'ylab juda keng tarqalganligi sababli, ular odamlar bilan bevosita aloqada bo'lishi mumkin bo'lgan qishloqlarda yoki kichik shaharlarda uchraydi.
Xulq-atvori
Boshqa ilonlardan farqli o'laroq, Naja nigricollis yilning vaqtiga, geografik joylashuviga va o'rtacha kunduzgi haroratga qarab tungi yoki kunduzgi bo'lishi mumkin. Bunday moslashuvchanlik ilonga tana haroratini yaxshiroq tartibga solishga va ma'lum bir hududning eng ko'p oziq-ovqat manbalariga kirishga imkon beradi. U asosan mayda kalamushlar va sichqonlar, qushlar va baliqlar kabi mayda kemiruvchilar bilan oziqlanadi, ammo kaltakesak, tuxum va boshqa ilonlarni ham eydi.
Boshqa ilonlar singari, u yirtqich hayvonlarning o'ljasiga aylanishi mumkin, ayniqsa Shimoliy yarim sharda qish bo'lganda Afrikaga ko'chib o'tadigan ilon burgutlarining bazi turlarini misol qilish mumkin. Qisqa barmoqli ilon burguti (Circaetus gallicus) alohida xavf tug'dirishi mumkin, chunki u deyarli qat'iy ofofagus yirtqich hayvondir. Boshqa ilonlar ham bu turni ovlaydi.
Boshqa tupuruvchi kobralar singari, bu tur potentsial xavf ostida zaharni chiqarish qobiliyati bilan mashhur. Zahar teri va ko'zlar uchun tirnash xususiyati beruvchi vositadir. Agar u ko'zlarga kirsa, alomatlar kuchli yonish og'rig'i, muvofiqlashtirishni yo'qotish, ko'rishning qisman yo'qolishi va doimiy ko'rlikni o'z ichiga oladi. N.igricollis o'zining zaharni erkin tupurish va ozgina provokatsiya bilan tishlash tendentsiyasi bilan mashhur.
Bu turni bazida odamlar asirlikka olishadi va yovvoyi ilon asirlikda asabiylashadi va tupurishga moyil bo'lib boradi. Asirlikda o'stirilgan hayvonlar o'zlarining yovvoyi hayvonlariga qaraganda ancha itoatkor va xotirjam bo'lishadi.
Ko'paytirishi
Boshqa kobra turlari singari, bu ilon ham tuxum qo'yuvchidir. Bu turning juftlash davri qishning oxiridan (sentyabr) yozning boshigacha (dekabr) o'zgarishi mumkin. Odatda, juftlashish davri asirlikda yoki yovvoyi tabiatda bir xil bo'ladi. Urg'ochilar odatda 10 ta dan 15 ta gacha tuxum qo'yadi, lekin bir vaqtning o'zida sakkizdan 22 tagacha tuxum qo'yishi mumkin. Homiladorlik davri taxminan 90-100 kun davom etadi, lekin tuxum qo'yilgandan so'ng, ular 60-70 kun ichida ochib chiqadi chiqadi va 28–30 C haroratda saqlanishni talab etadi. Tug'ilganda, uzunligi taxminan 20-25 sm uzunlikda bo'ladi.
Zahari
Naja nigrikollis zahari elapidlar orasida biroz g'ayrioddiy, chunki u asosan sitotoksinlardan, lekin boshqa komponentlardan iborat. U o'ta kuchli sitotoksinlar (nekrotik moddalar) va kardiotoksinlar bilan uyg'unlashganda tipik elapid neyrotoksik xususiyatlarini saqlab qoladi. Tishlash belgilari orasida kuchli tashqi qon ketishi va tishlash joyi atrofidagi to'qimalar nekrozi va nafas olish qiyinlishuvi mavjud. Davolanmagan hollarda o'lim darajasi past bo'lsada (~5-10%, o'lim sodir bo'lganda, bu odatda diafragmaning falaj bo'lishi bilan asfiksiyaga bog'liq. Naja nigrikollisning LD50 darajasi 2 mg/kg SC va 1,15 mg/kg IV ga teng. Ushbu turning har bir tishlashida o'rtacha zahar hosili 200 mgdan 350 mggacha bo'ladi.
Okean platformalari
Okean platformalari - okean osti Yer poʻstining nisbatan barqaror qismlari (qarang Talassokraton).
Mohammad Afash
Muhammad Nosir Afash ( محمد عفش  ; 1966 yil 31-oktyabrda tug'ilgan) — yarim himoyachi sifatida o'ynagan suriyalik sobiq futbolchi.
Jamoalardagi faoliyati
Afash Suriya futboli eksportining eng mashhurlaridan biri hisoblanadi. Faoliyatini “Al-Ittihod” da boshlagan u 1996-97-yilgi mavsumda “Ionikos ”ga qo‘shilishdan oldin “Proodeftiki”da o‘ynash uchun 1993-yilda Gretsiyaga ko‘chib o‘tdi. 2004-yilda “Al-Ittihod”ga qaytdi.
Xalqaro martaba
Afash 1994 va 1998-yillarda bo'lib o'tgan futbol bo'yicha Suriya milliy terma jamoasi uchun 7 ta o'yinda maydonga tushdi. U 1996-yilgi Osiyo kubogi finalida Suriya terma jamoasi aʼzosi boʻlgan.
Shuningdek, u 1989 va 1991-yillarda FIFA yoshlar o'rtasidagi jahon chempionatida Suriya terma jamoasida o'ynagan
Obersimten
Hududi
Obersimtenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Verxniya Yablunka
Verxniya Yablunka ( Верхня Яблунька , Jabłonka Wyżna   ) — Ukraina janubi-gʻarbidagi Lvov viloyati, Sambir tumanidagi qishloq ( selo . Unda Ukrainaning hromadalaridan biri bo'lgan Boryniya hromada posyolkasi ma'muriyati joylashgan ekan.
2020 yil 18 iyulgacha Verxniya Yablunka Turka tumaniga tegishli edi. 2020 yil iyul oyida Ukrainaning ma'muriy islohoti doirasida bu tuman tugatildi, bu esa Lvov viloyatining 7 ta raumga qisqardi. Turka tumani hududi Sambir tumaniga birlashtirilgan ekan.
Aşağı Zeynəddin
Aşağı Zeynəddin (shuningdek, Ashagy Zeynaddin) Ozarbayjonning Agʻdash tumanidagi munitsipalitet va qishloq hisoblanadi. Aholisi 1,181 nafarni tashkil etadi. Munitsipalitet tarkibiga Aşağı Zeynəddin, Yeniarx va Tatlar qishloqlari kiradi. .
Manbalar
Turkum: Ozarbayjon qishloqlari
Sorvo
Sorvo — Vahdat tumani Romit posyolkasidagi qishloq. Sorvodan shahar markazigacha boʻlgan masofa 63 km. Aholisi 2017-yil maʼlumotlari koʻra 760 kishini tashkil etadi. Asosan tojiklar. .
Gertrude Bell
Gertrude Margaret Loutian Bell, CBE (1868-yil 14-iyul — 1926-yil 12-iyul) ingliz yozuvchisi, sayohatchisi, siyosatchisi, maʼmuri va arxeologi. U umrining koʻp qismini Yaqin Sharqni oʻrganish va xaritalash bilan oʻtkazdi va koʻp sayohatlar orqali oʻz bilimi va aloqalari tufayli arab sifatida Britaniya imperatorlik siyosatiga katta taʼsir koʻrsatdi. Uning hayoti davomida u Mesopotamiya Oliy komissari Persi Koks kabi Britaniya rasmiylari tomonidan yuqori hurmatga sazovor boʻlgan va unga katta taʼsir koʻrsatgan. U 1919-yil Parij tinchlik konferensiyasida (qisqacha) va 19210yil Qohira konferensiyasida ishtirok etdi, bu Usmonli imperiyasining boʻlinishi doirasida urushdan keyingi Yaqin Sharqning hududiy chegaralari va hukumatlarini qaror qabul qilishga yordam berdi. Bell arab millatchiligining sur’atini toʻxtatib boʻlmaydi va Britaniya hukumati millatchilarga qarshi turishdan koʻra ular bilan ittifoq tuzishi kerak, deb hisoblardi. TE Lourens bilan birga Usmonlilar imperiyasi qulagandan soʻng Yaqin Sharqda mustaqil arab davlatlarini qoʻllab-quvvatlagan va bugungi Iordaniya va Iroqda Hoshimiy monarxiyalarining oʻrnatilishi tarafdori boʻlgan.
Bell imtiyozli muhitda oʻsdi, bu unga Oksford universitetida taʼlim olish, dunyo boʻylab sayohat qilish va keyinchalik nufuzli siyosatchilarga aylanadigan odamlar bilan tanishish imkonini berdi. Sayohatlarida u ajoyib alpinist va chavandoz edi. U Qajar Eron, Suriya-Falastin, Mesopotamiya, Kichik Osiyo va Arabistonga tashrif buyurib, Yaqin Sharq unda katta muhabbat uygʻotdi. U yangi kashfiyotlar davrida arxeologik qazishmalarda qatnashgan va Kichik Osiyodagi Binbirkiliseda qazishni shaxsan moliyalashtirilgan. U (1913-1914) – keng qamrovli sayohati davomida Arabiston yarim orolining shimoliy qismidagi Xail mintaqasi boʻylab sayohat qilgan, oʻsha paytda bu hududni koʻrgan kam sonli gʻarbliklardan biri boʻlgan. 1914-yil avgustda Birinchi jahon urushining boshlanishi va bir necha oydan keyin Usmonli imperiyasining Germaniya tomonida urushga kirishi Yaqin Sharqdagi status-kvoni oʻzgartirdi. U qisqa muddat Qohiradagi Arab byurosiga qoʻshildi va u yerda TE Lourens bilan ishladi. Oilaviy doʻsti, Hindiston vitse-qiroli Lord Xardingning iltimosiga binoan u 1917-yilda Usmonli Mesopotamiyadagi Britaniya maʼmuriyatiga qoʻshildi va u yerda siyosiy xodim va uchta Oliy komissarning Sharq boʻyicha kotibi boʻlib xizmat qildi: bunday yuqori martabali fuqarolikdagi yagona ayol u hisoblangan.
U umrining koʻp qismini Bagʻdodda oʻtkazdi va oxir-oqibat Iroq Qirolligiga aylanadigan davlat qurilishida asosiy ishtirokchisi boʻlib xizmat qildi. U shaharlarda ham, qishloqlarda ham koʻplab iroqliklar bilan tanishgan va ular bilan doʻstlashgan va Iroqning yangi qiroli Faysalning ishonchli va ittifoqchisi boʻlgan. Umrining oxirlarida u Iroq siyosatidan chetda qolib ketgandi. Ehtimol, u hali ham uni egallash uchun biror narsaga muhtojligini koʻrib, Faysal uni Iroqning qadimiy yodgorliklari boʻyicha faxriy direktori etib tayinladi va u yerda arxeologiyaga boʻlgan asl muhabbatiga qaytdi. Bu rolda u protseduralar va katalog topilmalarini modernizatsiya qilishga yordam berdi, bularning barchasi artefaktlarning ruxsatsiz talon-toroj qilinishining oldini olishga ham katta yordam koʻrsatdi. U 1926-yilda uyqu tabletkalarining haddan tashqari dozasi tufayli vafot etdi.
Bell juda koʻp yozardi. U forscha sheʼrlar kitobini tarjima qilgan, uning sayohatlari, sarguzashtlari va qazish ishlarini tasvirlaydigan bir nechta kitoblarni nashr etdi va Birinchi jahon urushi paytida Angliyaga doimiy ravishda maktublar yubordi, bu esa zamonaviy Yaqin Sharq bilan bir necha inglizlar tanish boʻlgan davrda hukumat tafakkuriga taʼsir qildi.
Yoshligi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4e/Sir_Hugh_Bell%2C_with_Gertrude_Bell_aged_8_by_Edward_Poynter.jpg/260px-Sir_Hugh_Bell%2C_with_Gertrude_Bell_aged_8_by_Edward_Poynter.jpg|right|thumb|1876-yilda Janob Hugh Bell va uning 8 yashar qizi Gertrude. PortretEdward Poynter tomonidan ishlangan. Gertrude Bell 1868-yil 14-iyulda Vashingtondagi Nyu-Hallda (hozirgi Dame Margaret Xoll nomi bilan tanilgan) Vashington, Durham okrugi, Angliyada tugʻilgan. Uning oilasi badavlat edi, bu unga oliy maʼlumot olish va sayohat qilish imkonini berdi. Nyukasl-na-Taynlik Jon Shildning qizi Meri (qizlik familiyasi: Shield) Bell 1871-yilda oʻgʻlini dunyoga keltirayotganda vafot etdi, uning ismi Moris Bell edi (keyinchalik 3-baroneta). Oʻsha paytda Gertruda Bell atigi uch yoshda edi va oʻlim uning otasi ser Hugh Bell, 2-baroneta, ilgʻor kapitalist va ishchilariga yaxshi maosh olishiga ishonch hosil qilgan tegirmon egasi bilan umrbod yaqin munosabatlarga olib keldi. Gertrude butun hayoti davomida otasi bilan shaxsiy namunasi boʻlgan katta va kichik masalalarda maslahatlashdi. Xususan, Hugh Gertrude bilan hukumat va yuqori lavozimli amaldorlar bilan muloqot qilish haqidagi bilimlarini oʻrtoqlashdi.
Gertruda yetti yoshga toʻlganda, otasi unga oʻgay ona Florens Bell (qizlik familiyasi Ollif) va oxir-oqibat uchta oʻgay aka-uka bilan taʼminlab, yana uylandi. Florens Bell dramaturg va bolalar hikoyalari muallifi, shuningdek, Bell zavodi ishchilari haqidagi tadqiqot muallifi edi. Shuningdek, u oʻzining aql-zakovatini tan oldi va mukammal maktab oʻqishini taʼminlash orqali intellektual rivojlanishiga hissa qoʻshdi. Florens Bellning Midlsbro yaqinidagi Eston shahridagi Bolkou Vogan temirchilarning xotinlari bilan qilgan faoliyati uning oʻgay qizining keyinchalik iroqlik ayollar uchun taʼlim olishiga yordam bergan boʻlishi mumkin. Baʼzi tarjimai hollar shuni koʻrsatadiki, onasi Maryning yoʻqolishi ruhiy tushkunlik va xavfli xatti-harakatlar davrida aniqlangan asosiy bolalik travmasiga sabab boʻlgan. Bu yoʻqotish, albatta, uni belgilagan boʻlsa-da, Gertrude va Florens ijobiy va umrbod munosabatlarga ega edilar.
1883– 1886-yillarda Gertrude Bell Londondagi Qirolicha kollejida, qizlar uchun nufuzli maktabda taʼlim oldi. 17 yoshida u Oksford universitetidagi Ledi Margaret Hallda tahsil oldi. U zamonaviy tarixga ixtisoslashgan va u Oksfordda Zamonaviy tarixni birinchi darajali imtiyozli diplom bilan tamomlagan birinchi ayol boʻldi, u bor-yoʻgʻi ikki yil ichida ushbu muvaffaqiyatlarga erishdi. Oʻsha yili maktabni oʻn bir kishi bitirgandi. Toʻqqiztasi qayd etilgan, chunki ular erkak edi, qolgan ikkitasi Bell va Elis Grinvud edi. Biroq ikki ayolga ilmiy daraja berilmagan. Faqat 1920-yilga kelib, Oksford ayollarga bu borada erkaklar bilan teng munosabatda boʻldi.
Shaxsiy hayoti
Bell hech qachon turmushga chiqmagan yoki farzand koʻrmagan. U Oksfordni (1890 – 1892) tugatgandan soʻng ikki yarim yil davomida Londondagi ijtimoiy toʻplar va ziyofatlarda qatnashdi, u yerda munosib yosh bakalavrlar unga juft boʻlishga harakat qilishdi, ammo mos kelmadi. 1892-yilda Forsga kelganidan soʻng, u Tehrondagi oʻrta darajali britaniyalik diplomat Genri Kadogan bilan uchrashdi, ammo otasi Kadoganning qarzdorligini va uning ijtimoiy teng emasligini bilganidan keyin unga turmushga chiqishga ruxsat berilmadi. U Kadogan 1893-yilda vafot etgan. Bell bu xabarni telegramma orqali oldi. U 1903-yilda akasi Gyugo bilan Singapurga tashrif buyurgan Britaniya mustamlakachi maʼmuri ser Frenk Svettenxem bilan doʻstlashdi va 1909-yilgacha u bilan yozishmalarni davom ettirdi. U 1904-yilda Angliyaga nafaqaga chiqqanidan soʻng Svettenxem bilan „qisqa, ammo ehtirosli munosabatda boʻlgan“. U 1913-yildan 1915-yilgacha sevgi maktublarini almashgan turmush qurgan mayor Charlz Doughty-Wylie bilan tugamagan ishqiy munosabatda boʻlgan. Doughty-Wylie 1915-yil aprel oyida Gallipoli kampaniyasi paytida vafot etdi.
Sayohat va yozuvlar
Bellning amakisi ser Frenk Lassels Forsning Tehron shahrida Britaniya vaziri edi. Bell uni ziyorat qilish uchun Forsga sayohat qildi va 1892-yil may oyida keldi. U taxminan olti oy u yerda qoldi va boʻlgan tajribalarni yaxshi koʻrardi; u Forsni uyiga yozgan xatida „Jannat“ deb atagan. U keyingi oʻn yillikning koʻp qismini dunyo boʻylab sayohat qilish, Shveysariyada alpinizm va arxeologiya hamda tillarga boʻlgan ishtiyoqni rivojlantirish bilan oʻtkazdi. U arab, fors (fors), fransuz, nemis, italyan va turk tillarini yaxshi bilgan. 1897-yilda u „Hofiz devoni“ sheʼrlarining fors tilidan ingliz tiliga mashhur tarjimasini nashr etdi, uning ishi keyinchalik Edvard Denison Ross, E. Granvil Braun va boshqalar tomonidan maqtovga sazovor boʻldi. Shuningdek, u yoshligidan ot minishni ham yoqtirgan, bu mahorat unga sayohatlarida yordam berardi.
1907-yil mart oyida Bell Kichik Osiyoga (Anadolu) qaytib keldi va arxeolog Yangi Ahd olimi ser Uilyam M. Ramsay bilan ishlay boshladi. Bu juftlik va ularning xodimlari u moliyalashtirgan va rejalashtirgan Binbirkiliseda Vizantiya davridan qolgan vayron qilingan binolar va cherkovlarni qazishdi. Natijalar "Ming bir cherkov „ kitobida tasvirlangan.
1909-yil yanvarda Bell Mesopotamiyaga joʻnab ketdi. U Xetitlarning Karkemish shahriga tashrif buyurdi, Halamata gʻoridagi boʻrtma oʻymakorliklarni suratga oldi, Uxaydir vayronalari xaritasini tuzdi va tasvirlab berdi. Bobil va Najafga sayohat qildi. Karkemishda u ikki arxeolog, TE Lourens va Rejinald Kempbell Tompson bilan maslahatlashdi. U Lourens bilan doʻstlashdi va keyingi yillarda ikkalasi maktub almashishdi. Bell ham, Lourens ham Oksfordda oʻqigan va zamonaviy tarix boʻyicha birinchi darajali faxriy unvonga sazovor boʻlgan, ikkalasi ham arab tilini yaxshi bilishgan va ikkalasi ham Arab choʻllarida koʻp sayohat qilgan va mahalliy qabilalar bilan aloqa oʻrnatgan. 1910-yilda Bell Myunxendagi “Muhammad sanʼati durdonalari" koʻrgazmasiga tashrif buyurdi. Oʻgay onasiga yoʻllagan maktubida u tadqiqot xonasini oʻzi uchun olib, koʻrgazmaning etnografik boʻlimida qatnashgan Damashqdan kelgan baʼzi suriyaliklar bilan qanday gaplashgani haqida gapirib beradi. U oʻzining sayohati va arxeologik ishi haqida „Amurath to Amurath“ nomli kitob yozdi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/Gates_of_Ha%27il.jpg/240px-Gates_of_Ha%27il.jpg|right|thumb|312x312px| 1913-yilda Bell tomonidan olingan, oʻsha paytda Rashidiy amirligining bir qismi boʻlgan Xail darvozalarining surati. 1913-yilda u oʻzining soʻnggi va eng mashaqqatli arab sayohatini yakunlab, Damashqdan siyosiy jihatdan beqaror Xaylgacha taxminan 1800 mil yoʻl bosib, Arabiston yarim oroli boʻylab Bagʻdodga va u yerdan Damashqqa qaytib keldi. U Lady En Blantdan keyin Xailga tashrif buyurgan ikkinchi xorijlik ayol edi. Rashidiylar sulolasi ham Ibn Saud qoʻshinlari bilan urush, ham oʻzaro raqobat tufayli vayron boʻlgandi. Hozirgi amir va sulolaning eng keksa aʼzosi suiqasdlar va kelishmovchiliklar natijasida boshqa qondoshlar halok boʻlganidan keyin atigi 16 yoshda edi. Bell ozod etilgunga qadar shaharda oʻn bir kun qamoqda boʻlgan. Keyin u „Hayilda qotillik sut toʻkilishiga oʻxshaydi“, deb yozgan edi. Bagʻdoddagi safari yakunida Bell Usmonlilar hukmronligi tugaganidan keyin muhim siyosiy arbob boʻladigan nufuzli Naqib Abdurrahmon al-Gillaniy bilan uchrashdi. Bellning sayohatlari natijasida 1913-yilda Geografiya jamiyati aʼzosi etib saylandi, u 1914-yilda ulardan, keyin 1918-yilda boshqa medal bilan taqdirlangan.
Sayohatlari davomida Bell Yaqin Sharqdagi mahalliy aholi va qabilalar bilan yaqin munosabatlar oʻrnatdi. U mahalliy zodagonlarning xotinlari va qizlari bilan uchrashishi mumkin boʻlsa-da, u odob-axloq qoidalarini buzmasdan, erkak sayohatchilarni rad etsa ham, u bundan unchalik foydalanmadi, u arab ayollarining hayotiga qiziqardi. Uning asosiy maqsadi arab jamiyatidagi nufuzli erkaklar, shayxlar va rahbarlar bilan uchrashish edi.
Urushning tarqalishi
Bell Qizil Xochda koʻngilli boʻlib, 1914-yil noyabrdan 1915-yil noyabrgacha xizmat qildi, dastlab Bulonda, Fransiyada, keyin esa Londonda. U Britaniya armiyasi, fransuz kasalxonalari va askarlarning holati va urush qurbonlari haqida tashvishlangan oilalar oʻrtasida maʼlumotni muvofiqlashtirishga harakat qilgan yaradorlar va bedarak yoʻqolganlarni tergov qilish boʻlimining (W&MED) bir qismi edi.
Qohira, Dehli va Basra
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/Harry_St._John_Bridger_Philby.jpg/210px-Harry_St._John_Bridger_Philby.jpg|thumb| Sent-Jon Filbi. Filbi keyinchalik 1921-yilda Bell va Faysal bilan kelisha olmadi, u Iroq uchun [[Respublika|respublikani qoʻllab-quvvatladi va keyinchalik Saudiya Arabistoniga aylanadigan Ibn Saudga xizmat qildi. ]] link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/CairoConference1921.jpg/260px-CairoConference1921.jpg|thumb| Oʻtirgan, oʻngdan: [[Winston Churchill|Uinston Cherchill, Gerbert Samuel Birinchi qatorda, chapdan: Gertrude Bell, Sassoon Eskell, Edmund Allenby, Jafar Posho al-Askariy]] link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/Faisal_I_of_Iraq_circa_1920.jpg/220px-Faisal_I_of_Iraq_circa_1920.jpg|right|thumb| Qirol Faysaldan olingan fotosurat. 1915—1920-yillar link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/British_Museum_Copper_Bull.JPG/280px-British_Museum_Copper_Bull.JPG|right|thumb| Mis buqa, 1923-yilda qadimgi Ur shahri yaqinidagi Tell al-Ubaydda qazilgan. Bell qonuniga koʻra, artefaktlarning 50 % Iroqda, 50 % esa ekskavatorlarda saqlangan. Ur qazigʻida ekskavatorlarga [[Britaniya muzeyi va Penn muzeyi homiylik qilgan. ]] 2019-yilda Saudiya Arabistonida yovvoyi asalarilarni oʻrganayotgan entomologlar Bell sharafiga atalgan yangi jinsni Saudiya Arabistonining markaziy qismidagi Belliturgula najdica turidan maʼlum boʻlgan Belliturgula jinsi deb taʼrifladilar.
Tanlangan asarlar
•
• (1924 reprinting)
•  2 volumes. (Project Gutenberg Australia version)
•  2 volumes: Volume 1, 1889-1914; Volume 2, 1914-1926.
Plößberg
Plößberg Germaniyaning Bavariya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Tirschenreuth tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 74,10 km2. Aholisi — 3404 kishi (2010).
Hududi
Plößbergning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Pusht-e-Koh tumani
Pusht-e-Koh (fors. pssẖt ḩwh) — Afgʻonistonning Farah viloyatidagi tumandir. 70% pushtunlar va 30% tojiklar boʻlgan uning aholisi 2005-yil yanvarida 35000 kishiga baholangan edi.
Front orti mehnatkashlariga haykal (Kemerovo)
Front orti mehnatkashlariga haykal 2005-yil 9-mayda Jukov nomidagi Kemerovo gʻalaba bogʻida ochilgan. Tantanali marosimga urush qatnashchilari va unga bagʻishlangan orqa ishchilar yigʻildi. Faxriylardan tashqari, ochilish marosimida kadet politsiya maktab-internati oʻquvchilari ishtirok etishdi.
Bronza kompozitsiyasining muallifi Kemerovo haykaltaroshi Aleksey Xmelevskaya. Granit poydevoriga oʻrnatilgan yodgorlikda keksa erkak, ayol va bola tasvirlangan. Haykaltaroshlik guruhining tepasida unga oʻrnatilgan karnaylar oʻrnatilgan ustun bor — bunday koʻcha radiosi yordamida urush paytida odamlar jabhadagi yangiliklarni tinglashdi. Haykaltaroshlik kompozitsiyasining yuqori qismidagi stilize qilingan bayroqdagi yozuv:" Kuzbass − front " — bu mintaqaning orqa qismidagi ishchilar fashistik Germaniya ustidan gʻalaba qozongan hissasi haqida gapiradi. Yodgorlik yonida, past poydevorda, yulka plitalari bilan qoplangan, blyashka oʻrnatilgan.
Qoʻrgʻontepa-2 (Qashqadaryo viloyati, Kitob tumani, Beshterak)
Qoʻrgʻontepa-2 — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: XI—XII asrlar. Qashqadaryo viloyatining Kitob tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Beshterak“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Orqa ishchilar haykali. Qozon
Yodgorlik 2019-yil bahorida gʻalaba parkidagi qozon Memorial majmuasi hududida Ulug ' Vatan urushidagi Gʻalabaning 75-yilligiga bagʻishlangan.
Orqa ishchilar haykali eng yaxshi eskiz loyihasi uchun tanlov eʼlon qilindi; uning ishtirokchilari tegishli ijodiy uyushmalarga aʼzo boʻlgan haykaltaroshlar, rassomlar, dizaynerlar, meʼmorlar edi.
Yodgorlik-bu quyuq jigarrang granit plitalari bilan qoplangan toʻrtburchak poydevorga oʻrnatilgan ochiq jigarrang granitdan yasalgan toʻrtburchaklar parallelepiped shaklidagi meʼmoriy kompozitsiyadir. YYodgorlikning old qismida „1941“ va „1945“ raqamlari oʻyilgan ikkita lenta ramkasida Vatan urushi ordeni tasvirlangan. Yodgorlikning yuqori yuzasida qilich va bugʻdoy quloqlari boʻlgan bronza Anvil oʻrnatilgan boʻlib, u orqa ishchilar fabrikalarda va dalalarda gʻalaba qozonib, frontga non va qurol yetkazib berishni anglatadi. Yodgorlik asosida rus va tatar tillarida „gʻalaba qilichini yasagan nonni oʻstirgan“ yozuvi oʻyilgan. Yekaterinburgdagi bronza kompozitsiyasi quyildi.
Yodgorlik atrofida quyuq jigarrang granit bilan ichkaridan mustahkamlangan tepalikka oʻxshash narsa yaratilgan; bu yodgorlik togʻning pastki qismida kugan shaklida joylashganga oʻxshaydi, garchi u aslida gʻalaba bogʻi maydoni bilan bir xil joyda joylashgan boʻlsa ham. „Tatinvestgrajdanproyekt“ memorial-DUK dizayneri, loyiha bosh muhandisi-Salaxov M. V. Yodgorlik muallifi-qozon haykaltaroshi, Tataristonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi Mahmut Gasimov.
Kerben (shahar)
Karvon (Кербен) — Qirgʻiziston Respublikasining Jalolobod viloyatidagi shahar. Aхsi tumaning markazi.
Aholisi (2009) — 14,1 ming kishi.
Banjo
Banjo — toʻrt, besh yoki olti torli musiqa asbobi. Banjoning sodda formalarini birinchi AQShdagi kelib chiqishi Afrikalik boʻlgan xalqlar bir qancha Afrikada uchraydigan asboblarga oʻxshatib yasashgan. Banjo odatda country, folklor, irland milliy musiqasi va bluegrass musiqa stillarida ishlatiladi.
Tarixi
Bajno 17-arddada Gʻarbiy Afrikadan AQShning janubiy shtatlariga keltirilgan. 19-asrning 30-yillarida takomillashtirilgan shakli yuzaga kelgan. Avvaliga faqat afrikalik amerikaliklar ichida maʼlum boʻlgan asbob keyinchalik butun Amerikada keng tarqaldi. 20-asrda banjoning yangi turlari (banjo-ukulele, banjo-mandolina, banjo-tenor, banjo-gitara) yuzaga keldi.
Tuzilishi
Banjoning qorni yumaloq boʻlib, u hayvon terisi yoki plastik bilan qoplanadi. Banjoda metall pardali uzun dastaga 4, 5 yoki 6 poʻlat sim tortiladi. Banjo yakka tarzda hamda joʻrnavoz soz sifatida ishlatiladi. Asboning tovushi oʻtkir, jarangdor. Banjoda bir ovozlik kuylar hamda akkordlarni chalish mumkin.
Ercé-près-Liffré
Ercé-près-Liffré Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Ille-et-Vilaine departamenti Rennes tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1364 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 86,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 15,8 km2.
Arjinak
Arjinak (Арҷинак)  — Tojikiston Respublikasining Hisor tumani, Hisor shahariga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 2 km, tuman markaziga 2 km.
Aholisi
Aholisi — 369 kishi.
Okean plitalari
Okean plitalari - okean oʻrtalik tizmasi etagi bilan materiklarning suv ostidagi chekka qismlari oraligʻidagi yaxlit joylar. Ular abissal tekisliklar relyefini ishgʻol qilib 4,5— 6,0 km, yer yoriklari zonasida esa 6–7 km chuqurlikda joylashgan. Abissal tekisliklar plita ichidagi koʻtarilmalarga va ayrim doirasimon botiklarga boʻlinadi. Bunday botiklar Atlantika okeani oʻrtaliqtizmasining ikki tomonida butun okean boʻylab zanjirsimon tizim hosil qilib joylashgan. Botiqlarni qoplagan choʻkindilar qalinligi bir necha yuz m ga yetadi, asosan ohaksiz balchiklar — radiolyariyli, diatomli, qizil rangli, chuqur suv gil jinslaridan tuzilgan.
Uning ostki, qad. qismida faqat pelagik karbonatlar hosil boʻladi. Okeanning tekis tubi vulkan jinslaridan tarkib topgan suv osti tizmasi hamda rif ohaktoshlari — giyota (gayota)lar bilan band (ayniqsa, Tinch okeanda). Botiklar magistral yoriqlar bilan kesilgan (mas, Tinch okeanning shim. qismidagi Imperator yorigʻi).
Ruboiylar. Umar Xayyom
Ruboiylar – mazkur kitobda keltirilgan ruboiylar oʻrta asrning buyuk riyoziyotchi, faylasuf va munajjim olimi, XIX-XX asrdan boshlab jahon she’riyati klassiklari qatorida sharafli oʻrin egallagan, hozir ham she’riyat osmonining yorqin yulduzlaridan biri boʻlmish buyuk siymo Umar Xayyom qalamiga mansubdir.
U oʻz ruboiylarida ham ilmiy-falsafiy kitoblarida boʻlganidek olam sirlari, hayot haqiqatini izlaydi, bu boradagi fikru oʻylarini ajoyib she’riy obrazlarga o’rab, moʻjizakor tortliklarda ifodalab beradi.
Mazkur kitobda ruboiylar toʻrt tilda (fors, oʻzbek, rus va ingliz tillarida) berilgan.
Tarjima mualliflari:
oʻzbek tili – Shoislom Shomuhamedov
rus tili – Nikolay Strijkov va Alisher Shomuhamedov
ingliz tili – Edvard Fitzjerald
Mazkur kitobdan fors, oʻzbek, rus va ingliz tillaridagi adabiyot muxlislari foydalanishi mumkin.
Plastik materiallar
thumb|200px|right|Uy-roʻzgʻorda ishlatiladigan, toʻliq yoki qisman plastik materiallardan tayyorlangan buyumlar Plastmassalar, plastik massalar, plastiklar — tabiiy yoki sintetik yuqori molekulali birikmalar asosida olinadigan materiallar. Issiqlik yoki bosim taʼsirida qoliplanadi va qoliplangan shaklini mustahkam saqlaydi. P.dan yasalgan mahsulotlar yengilligi, elektr tokini, issiq-sovuqni oʻtkazmasligi, atmosfera taʼsirlariga chidamliligi, yemiruvchi muhitga, haroratning keskin oʻzgarishiga bardoshliligi, mexanik mustaxkamliligi yuqoriligi va murakkab shaklli buyumlar yasash mumkinligi bilan boshqa materiallardan ajralib turadi.
P. polimerlarning turiga koʻra, termoplastlar va reaktoplastlarga boʻlinadi. Termoplastlar tarkibida chiziqsimon yuqori molekulali birikmalar yoki sopolimerlar (polietilen, polistirol, polivinilxlorid va boshqalar) bor. Chiziqsimon polimerlar asosiga qurilgan P. tarkibida plastifikatorlar, boʻyagichlar ham boʻladi. Plastifikatorlar yuqori temperaturada P.ning plastikliligini oshiradi va qoliplangan mahsulotni qayishqoq hamda sovuqqa chidamli qiladi. Termoplastlar sovuqqa chidamsiz, 60—100° dan yuqori temperaturada mustahkamligini tez yoʻqotadi. Lekin koʻpchilik termoplastlar zarbga chidamliligi, dielektrik tavsiflarining yuqoriligi, optik shaffofligi, ulardan murakkab shaklli buyumlar qoliplash osonligi bilan reaktoplastlardan farq qiladi. Termoplastlar oʻrtacha kuch va 60—100° temperaturada ishlaydigan (umumiy maqsadlarga moʻljallangan) asbob qismlari (etrollar, viniplast, polistirol), shuningdek, elektr va radiotexnika buyumlari (polistirol, polietilen, polipropilen, ftoroplast) tayyorlashda qoʻllanadi. Termoplastlardan ishlangan buyumlar kimyoviy taʼsirlarga oʻta chidamli (fotoplastlar, polistirol, polietilen, vinilplast), yeyilmaydigan (poliamidlar, polietilente-reftalat), optik shaffof (polimetil -metakrilat, polistirol) boʻladi.
Reaktoplastlar tarkibida isitilganda yoki katalizatorlar (fenolformaldegid va karbamid smolalar) hamda qotirgichlar (epoksid smolalari, polisiloksanlar, toʻyinmagan poliefirlar) taʼsirida toʻrsimon tuzilishga ega boʻlgan polimerlar hosil qilib qotadigan polimerlar boʻladi. Reaktoplastlardan tayyorlangan buyumlar qotganidan keyin issiqlik taʼsirida buzilmagunicha oʻzining shishasimon holatini saklaydi. Reaktoplastlarning tarkibida toʻldirgichlar, chiziqsimon polimerlar: qotish jarayonini rostlagichlar, boʻyagichlar, termostabilizator, antiseptiklar boʻladi. Reaktoplastlar toʻldirgichlar turiga koʻra, kukunli (yogʻoch uni, asbest kukuni, kvars uni va h.k.), tolali (ip-gazlama, asbest tolasi, shisha tolasi), listli (qogʻoz, ip-gazlama, shisha toʻqimasi, yogʻoch shpon) xillarga boʻlinadi. Qotirilgan P. dan tayyorlangan buyumlar 100—350°da kuchning uzoq, muddatli taʼsiriga bardosh beradi (polimer va toʻldirgich turiga qarab). Reaktoplastlar yuqori kuchda ishlaydigan, issiqqa uzoq chidaydigan, keskin atmosfera taʼsiriga bardosh beradigan va yaxshi dielektrik xossali boʻlgan mahsulotlar ishlab chiqarishda qoʻllaniladi.
Tabiiy smolalar (kanifol, shellak, bitum va boshqalar) asosida olinadigan P. qadimdan maʼlum. Sunʼiy polimer — nitrotsellyuloza (sellyuloza nitrati)dan tayyorlangan eng dastlabki P. selluloid boʻlib, u 1872-yilda AQSH da ishlab chiqarila boshlagan. 1906—10 yillarda Rossiya va Germaniyada tajriba sanoa-tida 1-reaktoplastlar — fenol-formaldegid smolalar asosida olinadigan materiallar ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyildi. 30-yillarda sobiq SSSR, AQSH, Germaniya va boshqa sanoati rivojlangan mamlakatlarda termoplastlar, polivinilxlorid, polimetilmetakrilat, poliamid, polistirollar ishlab chiqarishi tashkil etildi. Lekin P. sanoati 2-jaxon urushidan keyingina rivojlandi, 20-asr 50-yillarida koʻpchilik mamlakatlarda polietilen P. koʻplab ishlab chiqarila boshladi.
Oʻzbekistonda 10 ga yaqin korxona P.ni qayta ishlaydi. Shulardan Toshkent plastmassa zavodi, Ohangaron qurilish buyumlari zavodi, Jizzax plastmassa ishlab chiqarish zavodi ixtisoslashgan korxonalardir.
Qurilishda P. pollarga qoplashda va boshqa pardoz ishlarida, binolarni germetiklash, gidro va termoizolyasiyalash, quvurlar, sanitariya-texnika uskunalari ishlab chiqarishda, yopmalar, deraza, eshik, sayyohlar uychasi, yozlik pavilonlar tayyorlashda qoʻllaniladi. Mashinasozlik materiallari ichida P. yetakchi oʻrinni egallaydi. P. mahsulotlar tannarxini arzonlashtiradi, mashinalarning muhim texnik iqtisodiy parametrlari, massasi kamayadi, puxtaligi, ishonchliligi va h.k. oshadi. P.dan tishli gʻildiraklar, podshipniklar, roliklar, stanok yoʻnaltirgichlari, quvurlar, boltlar, gaykalar va boshqa ishlab chiqariladi. P.ning aviatsiyasozlikda keng qoʻllanilishiga sabab ularning yengilligi va texnik xossalarini oʻzgartirish imkoniyatiga egaligidir. Raketa va kosmik kemalar ishlab chiqarishda ham P. muhim ahamiyat kasb etdi. Reaktoplastlardan foydalanib reaktiv dvigatellar, samolyotlarning kuch agregatlari, raketa korpuslari, gʻildiraklar, shassi ustunlari, vertolyotlarning parraklari, issiqlik saqlash elementlari, osma yonilgʻi baklari tayyorlanadi. Termoplastlar oyna elementlari, antenna suyurmalari va h.k. ishlab chiqarishda qoʻllaniladi.
İnceyer, Ceyhan
İnceyer Turkiyaning Adana viloyati Jayhan tumaniga qarashli qishloq.
Plastik materiallar
P. kemasozlikda kemalarning korpusi va korpusli konstruksiyalar (asosan, shishaplastlar), kema mexanizmlarining detallarini tayyorlashda, kema xonalarini pardozlash, ularni issiq, tovush va gidroizolyasiyalashda ishlatiladi.
Avtomobil sozlikda P.dan avtomobil kabinalari, kuzovlari va ularning yirik gabaritli qismlari, dvigatel, transmissiya shassi detallari tayyorlanadi.
Qishloq xoʻjaligida P. sugʻorish inshootlari qurishda, tuproqni mulʼchlasht, urugʻlarni dorilash va qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini saqlashda ishlatiladi.