cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Toshkent tarixi
Arab istilochilari
Arab qoʻshinlari Chochga ilk bor 713-yilda bostirib kelishgan. Tabariyning yozishicha, Chochni zabt etish uchun arablar 20 ming kishilik qoʻshin tortgan. Shahar aholisi arablarga qarshi qattiq qarshilik koʻrsatgan. Pekin, arablar koʻp oʻtmay Chochni bosib olganlar va talon-toroj qilib katga oʻlja bilan qaytganlar. Arab istilochilari tomonidan vayron etilgan shahar oʻzini oʻnglay olmadi. Faqat 9-asrga kelib, avvalgi oʻrnidan 4– 5 km shimoli-gʻarbroqda, Boʻzsuv kanalidan chiqarilgan Kaykovus (Kolkohdiz) arigʻi yonida yangitdan vujudga kedli va yana Chochning poytaxtiga aylanib, jadal taraqqiy eta boshladi. Bu yangi shahar arab manbalarida Binkat (uzoqdan koʻrinib turuvchi yoki quyi shahar) deb tilga olinadi. Bu nom 9— 10-asrlarda zarb etilgan kumush va chaqa tangalarda Shosh va Madinat ash Shosh nomlari bilan bir qatorda uchraydi. Bu shaharda ham hunarmandchilik va savdo-sotiq tez rivoj topdi. Arablar dashtlik chorvador kabilalar hujumidan hosildor yerlarni muhofaza qilish maqsadida 8-asrning 70-yillarida Chirchiq vohasining shimoli-gʻarbiy chegaralari boʻylab Soyliq qishlogʻi yonidagi togʻlardan to Sirdaryogacha devor qurdirganlar. Uning xarobalari Kampir devor nomida saqlanib qolgan.
Shosh Somoniylar davrida
9—10-asrlarda Shosh Somoniylarga tobe boʻlgan. Yozma manbalar va arxeologik tadqiqotlardan maʼlum boʻlishicha, Binkat shahrining keyingi asrlardagi oʻrni Shosh Toshkentning toʻrt dahasida, asosan, uchtasi — Sebzor, Koʻkcha, Beshyogʻoch hududida joylashgan boʻlib, u alohida qalin devorlar bilan oʻrab olingan 4 qism: ark (oʻrda), shahriston (shaharning asosiy qismi) hamda ichki (rabodi doxil) va tashqi (rabodi xorij) rabodlardan iborat boʻlgan va bir necha qator mudofaa devori bilan oʻralgan. Shu davrdagi ark (maydoni 3 ga) va shahriston (maydoni 15 gektarcha) shahar markazida hozirgi Shayxontohur tumani hududidagi Eski joʻva bozori va undan sharqdagi katta tepalikda joylashgan. Qalʼada hukmdor saroyi va zindon boʻlgan. Saroyning bir darvoza (qopqa)sidan shahristonga, boshqasidan shaharning ichki rabodiga chiqilgan. Shahar markazida bozor boʻlgan, u „Joʻba“ deb yuritilgan. Markaz bilan shahar darvozalari koʻchalar orqali bogʻlangan. Bir va ikki qavatli paxsa yoki sinchkori devorli hovlili qilib turar joylar qurilgan. Ichki va tashqi rabod devorlari oraligʻi 4 km boʻlgan. Shaharda kulolchilik, oʻqyoy, gazlama, gilam, chodir hamda charm mahsulotlari ishlab chiqarish. rivojlangan.
Qoraxoniylar va Xorazmshohlar davlati tarkibida
10-asr oxiri — 12-asr oʻrtalarida Choch Qoraxoniylar davlati tarkibiga kirdi. 1214—15 yillarda Muhammad Xorazmshoh qoraxitoylar qoʻshini hamda naymanlar xoni Kuchluq bilan jang qilib, Shosh viloyatini ulardan tortib odli va viloyat dushmanlar qoʻliga oʻtmasligi uchun Shosh markazi aholisini koʻchirtirib yubordi. Shu bois moʻgʻullar 1220-yilda shaharni qarshiliksiz qoʻlga kiritgan boʻlishi mumkin. Juvayniyning moʻgʻullar bosqini haqidagi xabarida Toshkent shahri tilga olinmagan. 13—14-asrning 1-yarmida Toshkent viloyati Chigʻatoy ulusi tarkibida boʻldi.
Toshkent Shayboniylar davlati tarkibida
thumb|left|280px|Baroqxon madrasasi, Shayboniylar davri,XVI asr Toshkent 1503-yilda Shayboniyxon va Koʻchkunchixon tasarrufiga oʻtdi. 16-asrda Toshkent yana obodonlashib, Turkistonning hunarmandlik, savdo-sotiq va madaniy markazlaridan biriga aylandi. Shahar yangi devor bilan oʻraldi. Meʼmorlik obidalari qad koʻtardi, ularning ayrimlari (Shayx Xovandi Tohur maqbarasi, Koʻkaldosh madrasasi, Baroqxon madrasasi) bizning davrimizgacha yetib kelgan. Hunarmandlikning taraqqiyoti savdo-sotiq aloqalarining kengayishiga olib keldi. 16-asrning 2-yarmida Qozon va Astraxon xonliklarining Rus davlatiga boʻysundirilishi natijasida Rus davlati bilan Toshkent shahri oʻrtasida savdo aloqasi rivojlandi, har ikki tomon bir-biriga savdo elchilarini yuboradigan buldilar. 1598-yilda Toshkent qozoq xoni Tavakkalning hujumiga bardosh bera olmay Qozoq xonliginig tarkibiga kiradi. Shu yili Abdullahon II Tavakkal xoniga qarshi chiqish tayyorgaligida tasodifan vafot etadi. Tez orada uning oʻgʻli Abdul-Moʻmin vafot etishi bilan Shayboniylar avlodining soʻngi hukmdorligi yaqinlashib qoladi. Qozoq xonligining Ishimxoni Buxoroning Pirmuhammad II bilan kelishuv shartnomasiga binoan Toshkent va Fargʻona shaharlari Qozoq xonliginig tarkibiga kiradi. 1630-yili Toshkent shahri Qozoq xonligining poytaxti deb eʼlon qilinadi. 1743-yildan to 1749-yilgacha Toshkentni qozoq xalqi orasidagi obroʻli Toʻla biy boshqargan.
Toshkent Buxoro xonligi tarkibida
Buxorodagi Ashtarxoniylardan Imomqulixon qozoqlar jungʻor xonligi bilan ovora boʻlgan paytda Toshkentni qisqa vaqtga bosib oladi. 1611-yilda oʻgʻli Iskandarni Toshkentga noib qilib tayinladi. Biroq shahar aholisi isyon koʻtarib, qochib ketayotgan Iskandarni tutib oʻldirdi. Bundan gʻazablangan Imomqulixon Toshkent aholisidan shafqatsiz oʻch olib, ularni qirgʻin (qatliom) qildi. Jungʻor lashkarlarini yengip Qozoq Ishimxoni yanada Toshkentni bosib oladi. Qozoq xonligi va Buxoro xonligi orasida 20 yillik urush (1603—1624-yillar) natijasida Toshkent Buxoro xonligi tarkibidan chiqib ketadi. 1627-yili Toshkent shahrining tahtiga Tursun Muhammad sulton (keyinchalik qozoq xoni) hukmdorlikka keladi va qisqa vaqtga qozoq xonligidan mustaqil davlat Toshkent xonligini eʼlon qiladi. Yunusxoʻja vafotidan keyin Qoʻqon xoni Olimxon qoʻshinlari yurish qilib, 1809-yilda Toshkentni va unga qarashli Chimkent, Sayram, Qorabuloq va boshqa hududlarni Qoʻqon xonligiga boʻysundiradi.
Toshkent davlati (1784-1809)
Xorijiy davlatlar bilan diplomatik aloqalarni ham Yunusxoʻjaning oʻzi olib borgan. Anhorning oʻng tarafida xon farmoni bilan baland va qalin devor oʻralgan Oʻrda, yaʼni davlat mahkamasi bino qilingan. Unda Yunusxonning qarorgohi va devonxonadan tashqari zarbxona joylashgan. Oʻrdani qoʻriqlash va muhofaza etish uchun 2 ming kishilik maxsus harbiy qism („qoraqozon“) tashkil etilgan.
Toshkentlik tarixchi Muhammad Solihning maʼlumotiga koʻra, otaliq — devonbegi lavozimiga Rustamtoʻra, parvonachi lavozimiga Odiltoʻra, bosh harbiy amir lavozimiga Sarimsoqtoʻra, qoʻshin boshligʻi lavozimiga Boboxontoʻralar tayinlangan. Davlatning moliya ishlari bilan boshchixoʻja shugʻullangan. U ichki va tashqi savdo ishlarini nazorat qilgan.
Yunusxon shimolda Toshkentga tutashgan Dashti Qipchoq xududini ham tasarrufiga olib, aholisiga ziddiyatli vaqtlarda zaruriy sondagi lashkar toʻplab berish majburiyatini yuklagan. Chimkent va Sayram shaharlari, keyinchalik Turkiston shahri ham Toshkent davlati tarkibiga kiritilgan. Niyozbek, Oltintepa, Kirrabuloq, Sarapon, Temir mavzelari va boshqa oʻnlab qishloqlar Toshkentga tobe boʻlgan.
Toshkentning ikki ming yillik tarixi davomida oʻrni almashdi, hududi ham kengayib bordi va undagi aholi joylashuvi kichik maʼmuriy qismlar — mahallalar shaklini olgan. Mahallalar, odatda, kattakichik koʻchalar, ariq yoki jarlik kabi tabiiy toʻsiqlar orqali chegaralangan hamda jamoa boʻlib yashash zaruriyati yoki kasbkori, ijtimoiy holati, etnik tarkibi kabi belgilari asosida shakllangan.
Qad. va oʻrta asr Toshkent mahallalari haqida yozma maʼlumot juda oz. Toshkent hududida 9-asrdagi shahar — Binkat (11-asrdan Toshkent)ning keyingi asrlarda kengayib borishi bilan unda mahallalar soni ham koʻpayib borgan va bulardan baʼzilarining nomlari yozma manbalarda uchraydi.
18-asrga kelib Toshkent maʼmuriy hududiy jixatdan 4 qism — dahalariga boʻlingan. Dahalar oʻz navbatida bir qancha mahalla va guzarlardan tashkil topgan; dahalarda mahallalar soni va ularning kattakichikligi turlicha boʻlgan. Baʼzi yirik mahallalar bir nom bilan atalsa ham uning keyinroq paydo boʻlgan qismlari tartib raqami bilan (mas., 1, 2, 3, 4Eshonguzar) yoki hududiga qarab atalgan (mas., Katta Kamolon va Kichik Kamolon). Aholi soni oʻsgan sayin mahallalar kengaygan yoki yangilari paydo boʻlgan. Mahalla maʼmuriy holati jihatdan oʻz ichki tartibqoidalariga ega jamoa tashkiloti sanalgan va uni mahalla aholisi tomonidan saylangan boshliq (oqsoqol) boshqargan, 20-asr boshlariga kelib ular yuzboshi mavqeida koʻrilgan. Oqsoqollarga mahallaning jamoat ishlari, marosimlari, yigʻinlarini boshqarish hamda manfaatlarini himoya qilish vakolati berilgan.
Quqon xonligi tarkibida
19-asrning 2-yarmiga oid yozma manbalarda Toshkent mahallalari haqida statistik maʼlumotlar mavjud. Ularda qayd etilishicha, bir mahallada 50 tadan 150 tagacha xonadon boʻlgan. 1910-yil Toshkentda 146 ming aholi yashagan, xonadonlar soni 21 mingga yetgan. Shahar markazidagi mahallalar chekkalaridagiga nisbatan qad. boʻlib, aholi ham zich yashagan. Baʼzi mahallalarning nomlari oʻsha joyda rivojlangan kasbhunarni anglatgan (Pichoqchilik, Degrez, Etikdoʻz); boshqalari etnik atamalar (Oʻzbekmahalla, Tojikkoʻcha, Moʻgʻulkoʻcha) yoki joyning relyefi (Sassiqhovuz, Chuqurkoʻprik, Balandmasjid va hokazo) orqali ifodalangan.
Mahallalarning masjidi va choyxonasi uning gavjumroq yerida joylashgan, aholining turli maʼrakalari uchun zarur umumiy mulki saqlangan. Bir nechta mahallaga bir umumiy markaz — guzar, unda masjid, hunarmandchilik ustaxonalari, choyxona, nonvoyxona, doʻkonlar hamda bozorcha xizmat koʻrsatgan. Guzarlar, odatda, katta koʻchalar yoki chorrahalarda joylashgan.
left|thumbnail|Shayxhovandtohur masjidi [[1870-yillar]]
NGC 4160
NGC 4160 Canes Venatici yulduz turkumidagi NF tipli dir.
Toshkent tarixi
Quqon xonligi tarkibida
thumbnail|[[1865-yildagi Toshkent xaritasi (Toshkent darvozalari)]]
1892-yilda toshkentliklar mustamlaka zulmiga qarshi koʻzgolon koʻtardilar (qarang Toshkent qoʻzgʻoloni).
left|thumbnail|[[1898 yilda Toshkent ko'chalaridan biri]]
NGC 4160
Ushbu obyektni Guillaume Bigourdan 1886-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Toshkent tarixi
Quqon xonligi tarkibida
1899-yil Zakaspiy temir yoʻl Toshkentgacha uzaytirildi. 1906-yil esa Toshkentni Rossiya markazi bilan bogʻlovchi eng yaqin yoʻl Orenburg — Toshkent temir yoʻl qurildi. Toshkent asosiy temir yoʻl tuguni, savdo va tranzit punktiga, Turkiston oʻlkasining maʼmuriysiyosiy markaziga aylandi. Shaharda yangi sanoat korxonalari hamda savdo muassasalari vujudga keldi. Aholisi ham, asosan, yevropaliklar hisobiga tez oʻsib bordi. 1913-yilda Toshkentda 111 sanoat korxonasi, jumladan, 15 paxta tozalash zavodi, 3,5 mingdan ortiq hunarmandchilik ustaxonasi, 22 rus va chet el savdo firmalarining boʻlimlari, 186 ta kattakichik doʻkon boʻlgan. Toshkent aholisi, asosan, hunarmandchilik, dehqonchilik, bogʻdorchilik va savdosotiqbilan shugʻullangan. Toshkentning Yangi shahar qismida yevropaliklar qurgan sanoat va transport korxonalari (paxta tozalash, yogʻmoy, vinoaraq, gʻisht, pilla va b. korxonalar, temir yoʻl, tramvay va boshqalar)da mahalliy aholi vakillari ham ishlay boshladi. Toshkentdagi Bosh temir yoʻl ustaxonasining 800 ishchisidan 120 tasi mahalliy millat vakili boʻlgan. Tramvay transporti va elektrenergetika korxonalarida 1000 dan ziyod ishchi ishlagan. 20-asr boshlarida Toshkentda 280 ga yaqin mahalla, 170 mavze boʻlgan.
1916-yil iyulda Toshkent mehnatkashlari oq podshoning mardikorlikka olish haqidagi farmoniga qarshi qoʻzgʻolon koʻtardi (qarang:Mardikorlik).
Sovet hukumati yillarida Toshkent mahallalari boshlangʻich maʼmuriy birlik shaklida saqlanib qoldi, biroq ularning vazifalari koʻp tomondan cheklab qoʻyildi.
894
Vafot etgan
🇷🇺
Toshkent tarixi
Quqon xonligi tarkibida
II jahon urushigacha boʻlgan davrda Toshkentda bir qancha sanoat korxonasi — tikuvchilik, tamaki, poyabzal fabikalari, toʻqimachilik kombinati, metallsozlik, mashinasozlik zavodlari va b. qurildi. Boʻzsuv, Qodiriya, Boʻrijar GESlari bunyod qilindi. Ikkinchi jahon urushi yillarida Toshkent sanoati butunlay frontga xizmat qildirildi. Sanoat 1943-yilda 1940-yildagiga nisbatan 3 barobar koʻp mahsulot berdi. Urush yillarida nemislar okkupatsiya qilgan viloyatlardan evakuatsiya qilingan 300 ming kishi, shu jumladan, 200 mingga yaqin bola Toshkentga joylashtirildi. 1930—40 yillarda Toshkentda asosan, qishloq xoʻjaligi.ni texnika bilan taʼminlashga qaratilgan ogʻir sanoat tarmoklari tez surʼatlar bilan rivojlantirildi. Yirik sanoat korxonalari — „Uzbekqishloqmash“, ekskavator zavodi, „Toshtekstilmash“, „Toshpaxtamash“, „Toshkentkabel“, yogʻmoy kombinati, karborund zavodi, mashinasozlik, elektr lampa va elektr mexanika zdlari, yirik panelli uysozlik kombinati va b. kurildi.
1966-yil 26-aprelda Toshkentda yuz bergan zilzila natijasida shahar jiddiy shikastlandi. Zilzila oqibatlari qisqa muddat (3,5 y.)da tugatildi (qarang Toshkent zilzilasi). Shahar qiyofasi butunlay oʻzgardi. Toshkent hududi atrofga bogʻ va ekinzorlar hisobiga tez oʻsdi, koʻplab turar joy massivlari, jamoat binolari, metropoliten qurildi. 1983-yilda shaharning 2000 yillik toʻyi oʻtkazildi.
1991-yil 31-avgustda Toshkentda Oʻzbekiston mustaqilligi eʼlon qilindi. Hoz. Toshkent Oʻzbekiston Respublikasining siyosiy markazi hamdir. Bu yerda Oʻzbekiston Prezidentining qarorgohi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi, Vazirlar Mahkamasi, shuningdek, ijtimoiy harakat va partiyalarning va b. jamoat tashkilotlarining markazlari, chet el elchixonalari, BMT ga qarashli tashkilotlar vakolatxonalari joylashgan. Toshkent chet ellardagi birodarlashgan shaharlar bilan doʻstona aloqalarni rivojlantirishga salmoqli hissa qoʻshmoqda, Toshkent bir qancha xorijiy shaharlar bilan birodarlashgan.
Toshkentning eng muhim xususiyatlari shahar gerbi (ramzi)da aks etgan. U uzoq, tarixga ega. Ilk oʻrta asrlardayoq Toshkentning oʻziga xos ramzi yuzaga kelgan. 8-asrda Choch (Shosh) sh.ning nishoni qoplon (togʻ barsi) boʻlgan. Buni 8-asr birinchi yarmida hukmdorlik qilgan Yabgʻu Tarnovcha nomi bilan zarb qilingan tangalarning old tomonida krplon, orqasida esa qangʻarlarning ayri tam/ali va sugʻd yozuvida „Tarnovcha“ deb bitilgan muhri tasvirida koʻrish mumkin. Toshkent hukmdorlari koʻpincha oʻz valiaxdlariga ham togʻning eng kuchli va epchil jonzodiga qiyosan Elbarsxon, Belbarsxon kabi ism qoʻyganlar. Toshkentning Oʻzbekiston mustaqilligi davridagi gerbi 1996-yilda tasdiqlangan, 2003-yilda gerb tasviriga qisman oʻzgartirishlar kiritilgan.
Etimologiyasi
Toshkent haqidagi dastlabki aniqroq maʼlumotlar miloddan avvalgi 2-asr — millodiy 5-asrlarga mansub Xitoy manbalarida uchraydi. Ularda Toshkent viloyati qadimda Loyuyeni, Yuni, soʻngra Chjeshe, Chjechji, Chjesi va Shi deb nomlangan. Bu atamalar (avvalgi ikkitasidan tashqari) „Choch“ soʻzining xitoycha talaffuz etilishi natijasida hosil boʻlib, hatto oxirgi „Shi“ toponimi xitoychada „tosh“ maʼnosini anglatgan.
Milloddan avvalgi 3-asrda qadimiy Choch viloyatida tashkil topib, milodning 3-asrlarigacha hukm surgan „Qangʻ“ („Qangʻa“ yoki „Qangʻxa“) davlati Xitoy yozma manbalarida „Kangkiya“ („Kanizyuy“) nomlari bilan tilga olinadi. Qad. toxarlar tilida „qangʻ“ soʻzi ham „tosh“ maʼnosini anglatgan. Bu davlatning poytaxti — Bityan sh. boʻlib, u IoshaXasart daryosi (Sirdaryo) boʻyida joylashgan. Bityan sh. Davan (Fargʻona vodiysi)dan 1510 li (528 km) masofada boʻlgan. Bityan sh.ning bizgacha saklanib qolgan xarobalari mahalliy aholi oʻrtasida „Qa[[nqatepa“ nomi bilan mashhur (qarang Qa[[nqa). U Toshkentdan 70 km janubda — Sirdaryoga yaqin yerda, Ohangaron daryosining qurib qolgan qad. oʻzani boʻyida joylashgan. Arxeologik maʼlumotlardan maʼlum boʻlishicha, Qanqatepa mil. av. 3-asrdayoq atrofi mudofaa devori bilan oʻralgan hamda arkli katta shahar boʻlib, mayd. 160 gektarga teng boʻlgan. Qad. Qangʻ davlatining fuqarolari ham „qangʻar“, „qanzar“, keyinchalik „qanhi“, „qangʻli“ yoki „qaʼni“ deb nomlangan. Ular (qanqalar) hindlarning qad. kitobi „Mahabharata“da saklar va toxarlar nomlari qatorida tilga olingan.
Yozma manbalarda keltirilishicha, Toshkentning qad. nomi „Choch“ boʻlgan. Toshkent arablar tasarrufiga oʻtgach, arab alifbosida „ch“ harfining yoʻqligi bois arabiy asarlarda „Shosh“ deb yuritilgan. Ilk oʻrta asrlarda u „Choch“, „Shosh“, „Shoshkent“, „Madinat ashShosh“, „Binkat“ va „Tarkan“ deb nomlangan. Toshkent haqidagi dastlabki maʼlumotlar mahalliy olimlar (Xorazmiy) va tarixchigeograflardan Tabariy, Istahriy asarlarida uchraydi. Istahriyning „Kitob al masolik val mamolik“ („Yoʻllar va mamlakatlar toʻgʻrisidagi kitob“)ida Shoshning bosh shahri Binkat deb koʻrsatiladi. 10-asrda yozilgan (muallifi nomaʼlum) „Hudud ulOlam“ („Olamning chegaralari“) kitobida „Choch bu katta viloyat, xalqi jangovar va sahiydir. U yerda kamon va oʻqyoy yasaladi. Binkat Chochning poytaxti hisoblanadi. Bu katta shahar, ayni vaqtda podshoning qarorgohidir“, deb taʼriflanadi. Firdavsiyning „Shohnoma“ asarida Choch oʻzining kamoni Shoshiy (oʻqyoylari) bilan mashhurligi haqida misralar bor.
Shahar „Toshkent“ nomi bilan dastavval 11-asrning mashhur allomalari — Abu Rayhon Beruniy va Mahmud Koshgʻariyning asarlarida tilga olinadi. Beruniy „Hindiston“ asarida Toshkent nomining kelib chiqishi toʻgʻrisida soʻz yuritib, „Tosh“ soʻzi asli turkcha boʻlib, Shosh koʻrinishini olgan. „Toshkand — toshli qishloq demakdir“ (Abu Rayqon Beruniy, Tanlangan asarlar, T., 1963, 2j., 2326.), deb izohlaydi. Mahmud Koshgʻariyning maʼlumoti boʻyicha, T. 11 —12-asrlarda „Tarkan“ deb ham yuritilgan. Zahiriddin Muhammad Bobur „Boburnoma“da Toshkent nomi ustida toʻxtalib, Toshkent nomini Shosh, baʼzan Choch yozadilar" deb qayd etadi. Biroq 16-asr oxiri va 17-asr boshlarida Toshkent toponimi shuhrat topib, uning qad. Choch, Shosh va Binkat nomlari asta sekin muomaladan tushib qoldi. 17-asrda yashagan tarixchi olim Mahmud ibn Vali shunday yozadi: „Shosh — Sayxun (Sirdaryo)ning u tomoniga joylashgan shahar va Turkiston (viloyat)ga karaydi… Uni Choch ataydilar. Biroq hoz. vaqtda u Toshkent nomi bilan mashhurdir“.
Arab qoʻshinlari Chochga ilk bor 713 yilda bostirib kelishgan. Tabariyning yozishicha, Chochni zabt etish uchun arablar 20 ming kishilik qoʻshin tortgan. Shahar aholisi arablarga qarshi qattiq qarshilik koʻrsatgan. Pekin, arablar koʻp oʻtmay Chochni bosib olganlar va talontoroj qilib katga oʻlja bilan qaytganlar. Arab istilochilari tomonidan vayron etilgan shahar oʻzini oʻnglay olmadi. Faqat 9-asrga kelib, avvalgi oʻrnidan 4– 5 km shimoli-gʻarbroqsa, Boʻzsuv kanalidan chiqarilgan Kaykovus (Kolkohdiz) arigʻi yonida yangitdan vujudga keddi va yana Chochning poytaxtiga aylanib, jadal taraqkiy eta boshladi. Bu yangi shahar arab manbalarida Binkat (uzokdan koʻrinib turuvchi yoki quyi shahar) deb tilga olinadi. Bu nom 9— 10-asrlarda zarb etilgan kumush va chaqa tangalarda Shosh va Madinat ashShosh nomlari bilan bir katorda uchraydi. Bu shaharda ham hunarmandchilik va savdosotiq tez rivoj topdi. Arablar dashtlik chorvador kabilalar hujumidan hosildor yerlarni muhofaza qilish maqsadida 8-asrning 70-y.larida Chirchiq vohasining shimoli-gʻarbiy chegaralari boʻylab Soyliq qishlogʻi yonidagi togʻlardan to Sirdaryogacha devor qurdirganlar. Uning xarobalari Kanpirdevor nomida saqlanib qolgan. 9—10-asrlarda Shosh Somoniylarta tobe boʻlgan.
Yozma manbalar va arxeologik tadqiqotlardan maʼlum boʻlishicha, Binkat sh.ning keyingi asrlardagi oʻrni Toshkentning toʻrt dahasida, asosan, uchtasi — Sebzor, Koʻkcha, Beshyogʻoch hududida joylashgan boʻlib, u alohida qalin devorlar bilan oʻrab olingan 4 qism: ark (oʻrda), shahriston (shaharning asosiy qismi) hamda i ch k i (rabodi doxil) va t a sh q i (rabodi xorij) rabodlardan iborat boʻlgan va bir necha qator mudofaa devori bilan oʻralgan. Shu davrdagi ark (mayd. 3 ga) va shahriston (mayd. 15 ga cha) shahar markazida hoz. Shayxontohur tumani hududidagi Eski joʻva bozori va undan sharqdagi katta tepaliqda joylashgan. Qalʼada hukmdor saroyi va zindon boʻlgan. Saroyning bir darvoza (qopqa)sidan shahristonga, boshqasidan shaharning ichki rabodiga chiqilgan. Shahar markazida bozor boʻlgan, u „Joʻba“ deb yuritilgan. Markaz bilan shahar darvozalari koʻchalar orqali bogʻlangan. Bir va ikki kavatli paxsa yoki sinchkori devorli hovlili qilib turar joylar qurilgan. Ichki va tashqi rabod devorlari oraligʻi 4 km boʻlgan. Shaharda kulolchilik, oʻqyoy, gazlama, gilam, chodir hamda charm mahsulotlari ishlab chiqarish. rivojlangan.
1404-yilda Ulugʻbek ixtiyoriga mulk tarzida berildi. Bu davrda shahar voha bilan dasht chegarasidagi kuchli qalʼaga aylandi, uning hududi kengaydi, ishlab chiqarish., savdosotiq, madaniyat rivojlandi. Registon, Shayxontohur ansamblidagi maqbaralar, Jome mayejidi va b. qurildi. Arxeologik topilmalar, meʼmoriy obidalar mahalliy anʼanalarning qoʻshni Sharq mamlakatlari madaniyati bilan uygʻunlashib ketganligini koʻrsatadi. Temuriylar oʻrtasida boshlangan taxt uchun kurash natijasida Toshkent 1485-yilda Moʻgʻuliston xoni Yunusxon ixtiyoriga oʻtdi va uning qarorgohiga aylandi. Lekin, u koʻp hukmronlik qilmay, 1487-yilda Toshkentda vafot etdi. Yunusxondan keyin taxtga uning oʻgʻli Sulton Maxmudxon oʻtirdi. Uning hukmronligi ham koʻpga bormadi. Toshkent 1503-yilda Shayboniyxon va Koʻchkunchixon tasarrufiga oʻtdi. 16-asrda Toshkent yana obodonlashib, Turkistonning hunarmandlik, savdosotiq va madaniy markazlaridan biriga aylandi. Shahar yangi devor bilan oʻraldi. Meʼmorlik obidalari qad koʻtardi, ularning ayrimlari (Shayx Xovandi Tohur maqbarasi, Koʻkaldosh madrasasi, Baroqxon madrasasi) bizning davrimizgacha yetib kelgan. Hunarmandlikning taraqqiyoti savdosotiq aloqalarining kengayishiga olib keldi. 1558-yilda Toshkent qirgʻizqaysoklar qamaliga bardosh berdi.
16-asrning 2yarmida Qozon va Astraxon xonliklarining Rus davlatiga boʻysundirilishi natijasida Toshkent bilan Moskva oʻrtasida savdo aloqasi rivojlandi, har ikki tomon bir-biriga elchilar yubordi. 1579-yilda Toshkentni Buxoro xoni Abdullaxon II bosib oldi. 1588-yilda shahar aholisi Abdullaxon IIning noibi, Toshkent viloyatining hokimi Oʻzbekka qarshi isyon koʻtargan. Lekin, koʻp oʻtmay isyon bostirildi. 1597-yilda shaharni Tavakkalxon (1598-yil v. e.) bosib oldi. Oz fursat oʻtmay Toshkent yana Buxoro xonligiga oʻtdi. Ashtarxoniylardan Imomqulixon qozoqlarni tormor keltirib, 1611-yilda oʻgʻli Iskandarni Toshkentga noib qilib tayinladi. Biroq shahar aholisi isyon koʻtarib, qochib ketayotgan Iskandarni tutib oʻldirdi. Bundan gʻazablangan Imomqulixon Toshkent aholisidan shafqatsiz oʻch olib, ularni qirgʻin (qatliom) qildi.
1723-yilda Toshkent Jungʻar xoni GaldanSiren qoʻliga oʻtdi. Bu davrda Toshkent aholisi tokchilik, bogʻdorchilik hamda poliz ekinlari, bugʻdoy, tariq, arpa, suli, zigʻir, kunjut yetishtirish bilan shugʻullanardi. Shahar rastalarida ipak mato, ip gazlama, zarbof kiyimlar koʻp boʻlgan. Rus savdogarlari Toshkentga movut, qunduz terisi va turli boʻyoklar keltirishgan. Toshkent bilan Balx, Xiva, Buxoro, Samarkand, Koʻlob, Shahrisabz va b. shaharlar oʻrtasida savdosotiq rivojlangan. Pul muomalasi bu davrda xam hali yaxshi taraqkiy kilmagan edi. Toshkent aholisiga don va qoramol bilan toʻlanadigan maxsus soliq (hosilning 1/101/5 ulushi) solingan. Toshkent Jungʻariya xonligi barham topgandan keyin (1758) Katta Oʻrda va qalmoklarning hujumlari natijasida koʻp zarar koʻrdi.
18-asr oʻrtalarida garchi shahar qoʻldanqoʻlga oʻtib turgan boʻlsada, Toshkent 4 daha (qism)ga — Shapxonshohur, Sebzor (Qaffoli Shoshiy), Koʻkcha (Shayx Zayniddin), Beshyogʻoch (Zangiota) dahalariga boʻlinib, ularning har birini mustaqil hokim boshqargan. Toshkent tarixida bu davr Chorhokimlik deb atalgan.
Shaharni boshqarish boʻyicha barcha maʼmuriy lavozimlarga Toshkentning boy savdogar va aslzodalari tomonidan koʻrsatilgan shaxslar tayinlangan.
Hokimlar tashqi bosqinlarga qarshi kurashish uchun navbat bilan qoʻshin ajratganlar. Muhim masalalar ham birgalikda hal qilingan. Hokimliklar oʻrtasida shaharda hukmron boʻlish uchun baʼzan toʻqnashuvlar boʻlib turgan. Bunday toʻknashuvlar sababli yuzaga kelgan notinchlik davri deyarli chorak asr davom etgan. Ayrim vaktlarda butun shahar hududi jang maydoniga aylangan. Lekyn, 4 daha hokimlarining oʻzaro toʻqnashuvlari asosan, shaharning Janggoh, Labzak arigʻi boʻyida („Jangob“) boʻlgan. Oʻzaro toʻqnashuvlarga shahar aholisi ham jalb etilgan. Faqat Eski joʻva bozori betaraf joy hisoblanib, notinchlik vaktida ham savdosotiq davom etgan. Chorhokimlik davrida Toshkent aholisi atrofdagi shahar va qishloqlar, Dashti Qipchoqning chorvador aholisi hamda Sibir bilan savdo aloqalarini uzmagan. Rossiya bilan savdosotiqni rivojlantirish maqsadida 1779-yilda Toshkentdan Tobolsk sh.ga elchilik missiyasi joʻnatilgan. Biroq, bu davrda Toshkentdagi ichki ziddiyatlar va notinchliklardan foydalangan koʻchmanchilar shaharga bir necha marta hujum qildilar. Natijada shahar atrofidagi bogʻlar, dehqonchilik dalalari payhon qilindi. Umuman olganda chorhokimlik davri Toshkent hayoti xoʻjaligining tushkunlik davri boʻddi. Shu bois savdohunarmandchilik axlining ilgʻor fikrli vakillari oʻrtasida shaharni yagona hokim qoʻl ostida birlashtirish gʻoyalari vujudga keldi. Shu davrda shahar yaxlit tashqi devor bilan oʻralgan va uning uz. 14 km, darvozalar soni 12 ta edi.
1784-yil Shayxontohur dahasi hokimi Yunusxoʻja qolgan 3 daha hokimligini ham oʻz tasarrufiga olib, mustaqil Toshkent davlatini tashkil etdi. Bir necha harbiy yurishlardan keyin u Katta Oʻrdadan Toshkent atrofidagi qishloqlarni qaytarib olishga, Toshkent aholisiga tinchlik bermayotgan koʻchmanchi juz qabilalarini boʻysundirishga muvaffaq boʻldi. 1799-yilda Qoʻqon qoʻshinlari Toshkentni qamal qildi, ammo toshkentliklarning kuchli zarbasiga uchrab orqaga qaytdi.
Toshkent davlati
Toshkent davlati tashqi kuchlar, ayniqsa, Qoʻqon xonlari tazyiqida boʻlsa-da, 20 yildan ziyod umr koʻrdi.
Anhorning oʻng tarafida xon farmoni bilan baland va qalin devor oʻralgan Oʻrda, yaʼni davlat mahkamasi bino qilingan. Unda Yunusxonning qarorgohi va devonxonadan tashqari zarbxona joylashgan. Oʻrdani qoʻriqlash va muhofaza etish uchun 2 ming kishilik maxsus harbiy qism („qoraqozon“) tashkil etilgan.
Yunusxon shimolida Toshkentga tutashgan Dashti Qipchoq xududini ham tasarrufiga olib, aholisiga ziddiyatli vaqtlarda zaruriy sondagi lashkar toʻplab berish majburiyatini yuklagan. Chimkent va Sayram sh.lari, keyinchalik Turkiston sh. ham Toshkent davlati tarkibiga kiritilgan. Niyozbek, Oltintepa, Krrabuloq, Sarapon, Temir mavzelari va b. oʻnlab qishloklar Toshkentga tobe boʻlgan.
Velva (Shimoliy Dakota)
Velva AQShning Shimoliy Dakota shtatida joylashgan shahardir. McHenry okrugi tarkibiga kiradi.
Sarnois
Sarnois Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Beauvais tumani tarkibiga kiradi.
Montalcino
Montalcino Italiyaning Toskana mintaqasida joylashgan kommunadir. Siena provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 243 km2. 5131 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Sarnois
Aholisi
235 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 42,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,5 km2. Dengiz sathidan 182 – 201 m balandlikda joylashgan.
Velva (Shimoliy Dakota)
Aholisi
1084 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 504,2 nafar kishi.
Mirhalil Mahmudov
Mirhalil Mahmudov (1947.2.1, Toshkent) — kompozitor, Oʻzbekiston Respublikasi sanʼat arbobi (2000). Toshkent konservatoriyasini tugatgan (1971). Oʻzbek davlat filarmoniyasi ijodiy jamoalari rahbari (1974—78), Oʻzbekiston davlat konservatoriyasida oʻqituvchi (1983-yildan), dotsent (2000). Simfonik asarlaridan 3 ta simfoniya (1si "Navo"), skripka va simfonik orkestr uchun konsert, kamer orkestri uchun syuita, "D. Shostakovich xotirasiga" poema, "Muhammas va ufor" I-III; shuningdek, "Toshkent zamini" kantatasi (E. Vohidov), "Ona madhi" poemasi, "Vatan shahnozi", "Ona Oʻzbekiston", "Elga bahor keldi" va boshqa qasidalar, "Toshkent sadosi" oratoriyasi, "Sindirilgan koʻza" (S. Jamol), "Davlat bolalari" (R. Muhammadjonov), "Toʻylar muborak" (U. Hoshimov) kabi musiqali drama va komediyalariga, 50 dan ortiq kinofilmlar ("Kelinlar qoʻzgʻoloni", "Utgan kunlar", "Chimildiq", "Bulbul", "Jaloliddin Mangu-berdi" va boshqalar)ga musiqa bastalagan. M.ning sara asarlari badiiy barkamolligi, milliy yorqinligi bilan ajralib turadi.
Velva (Shimoliy Dakota)
Geografiyasi
Maydoni — 2,15 km2. Shundan 2,15 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 461 m balandlikda joylashgan.
Khelil
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Khelil — Jazoirning Hautes Plaines mintaqasidagi Bordj Bou Arréridj viloyatidagi shaharcha va kommuna. 1998-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 23,537 kishidan iborat.
Manbalar
<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css">
895
Vafot etgan
🇷🇺
Krasnov, Daniil Vasilevich
Daniil Vasilyevich Krasnov (1817-1893) - Don armiyasining general-leytenanti, 1877-1878 yillardagi rus-turk urushi qatnashchisi.
Biografiya
1817 -yilda tug'ilgan, u oddiy Don kazakning o'g'li edi.
1834- yilda u 34-sonli Don kazak polkiga o'qishga kirdi, 1845- yilda u ixtiyoriy ravishda Kavkazda joylashgan 28-sonli Don kazak polkiga o'tkazildi. Bu erda u tog'lilar bilan bo'lgan ishlarda qatnashdi, Dargin ekspeditsiyasi paytida yarador bo'ldi va o'sha yilning 24- avgustida harbiy farqlar uchun u kornetga ko'tarildi.
1849- yilda Krasnov 1-sonli Don kazak polki bilan Vengriyadagi yurishda, qishloq yaqinidagi jangda ajralib turish uchun qatnashdi. Georgiy yuzboshi unvoni va Sankt-Peterburg ordeni bilan taqdirlangan. 4-darajali Anna shashka uchun va dushmanning uchta qurolini jangda qo'lga kiritgani uchun - 28- noyabrda Sankt-Peterburg ordeni bilan taqdirlandi. 4-darajali Jorj (Grigorovich - Stepanov ro'yxati bo'yicha No 8337)
1858 -yilda Krasnov Sankt-Peterburg ordeni bilan taqdirlandi. Vladimir 4-sinf qilich va kamon bilan. 1863 -yilda 39-sonli Don kazak polkida yuzta qo'mondonlik qilgan Krasnov Polsha qo'zg'olonini bostirishda qatnashdi, Volya Gradovskaya qishlog'i yaqinida isyonchilar bilan to'qnashuvda yaralandi va Sankt-Peterburg ordeni bilan taqdirlandi. Stanislav 2-darajali qilichlar va imperator toji va St. 2-darajali Anna qilichli (imperator toji 1865- yilda ushbu ordenga berilgan) va 1864 -yilda "Jasorat uchun" yozuvi bilan oltin shashka oldi, shuningdek, Polsha kampaniyasi uchun u harbiy brigadir va polkovnik unvonlarini oldi.
1863- yildan 1877- yilgacha Krasnov turli xil Don kazak polklariga qo'mondonlik qildi. Ulardan birining boshida, 26-sonli 1877-1878 yillardagi rus-turk urushida qatnashgan. General Gurkoning oldingi otryadi tarkibida Tyrnovni qo'lga olgani uchun u Sankt-Peterburg ordeni bilan taqdirlangan. Vladimir 3-sinf qilich bilan (1877- yilda). Orizari qishlog'i yaqinidagi jangda u uchinchi marta yarador bo'ldi, ammo safda qoldi; Eski-Zagra jangidagi farqi uchun u o'z polkining bir qismiga, Bolgariya otryadining 8 ta kompaniyasiga va 4 ta tog' quroliga qo'mondonlik qilgan holda, 1877 yil 10 sentyabrda general-mayor unvonini oldi (18 iyuldan ish stajiga ega). ). Uflanidagi jang unga unvoniga ko'ra sovg'a olib keldi, Lovcha va Plevna yaqinidagi Yashil tog'lardagi janglar - Sankt-Peterburg ordeni bilan taqdirlandi. Stanislav 1-darajali qilich bilan (1878- yilda). O'sha paytda faol armiyaning Don kazak polklarining marsh atamani etib tayinlangan Krasnov Bolqon uchun 2-chi yurishni amalga oshirdi, Etropol, Shandornik, Filippopol yaqinida jang qildi va 1878- yil 4- yanvarda Karag'och yaqinidagi farq uchun 1879-yil 2- oktyabrda mukofotlandi., Sankt-Peterburg ordeni. Jorj 3-darajali (№ 576)
Samonac
Samonac Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Blaye tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
377 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 96,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,9 km2.
Jinjurek
Junjurek (Жынжүрек) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Alakoʻl tumanidagi qishloq. Lepsinskiy qishloq okrugi tarkibiga kiradi. Lepsinskiy qishloq okrugi Junjurek qishlogʻidan tashqari Lepsi, Bayzerek va Shimbulaq qishloqlarini oʻz ichiga oladi. KATO kodi — 193467300.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 146 kishini (75 erkak va 71 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 79 kishi (41 erkak va 38 ayol) yashagan. 2009-yilda aholi soni 1999-yildagi aholi roʻyxatiga nisbatan 54,1% ni tashkil etgan.
Iqlimi
Junjurek qishlogʻining iqlimi kontinental. Yanvarning oʻrtacha harorati 12°, iyulning oʻrtacha harorati 23°. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 350-400 mm, asosiy miqdori mart-may va noyabr-dekabr oylariga toʻgʻri keladi. Shimoli-sharqiy (34%) va shimoliy (16%) tomondan shamollari ustunlik qiladi. Noyabr oyining oxirgi oʻn kunligida uzluksiz qor yogʻadi va mart oyining ikkinchi oʻn kunligida tugaydi.
Nomi
Junjurek (Jinjurek) nomining kelib chiqishi haqida turli xil qarashlar mavjud. Aytim Abdraxmonov „Topononimiya va etnotoponimiya“ asarida: "Bu moʻgʻulcha „zunun“ — „sharq“, „zurag“ — „tasvir“ soʻzlaridan kelib chiqqan boʻlishi kerak. „Junjurek (zuunzurag)“ „sharqdagi togʻ tasviri“ degan maʼnoni anglatadi" deb yozgan. E. Qo‘yshiboyev o‘zining „Qozog‘iston yer-suvlari nomlari lug‘ati“ nomli kitobida — "Qadimgi gotika tilidan „Junjurek“ so‘zlarining qismlari „jun“ (qozoq „jon“ so‘zining fonetik shakli) va „yurek“ (" jurnek") degan maʼnoni bildiradi." Shunday qilib, E. Qoʻyshibayevning fikriga koʻra „Junjurek“ — „parcha yurak“ degan maʼnoni anglatadi. " Ismning birinchi boʻgʻinidagi jun soʻzi qirgʻiz tilidan tarjima qilingan hayvonot bogʻi — „baland, tosh“ degan maʼnoni anglatadi; turkmancha chaqiruv, bosh — „jar ichidagi tosh“; tojikcha zoudan — „yalang tosh, jar“. Ochig‘i, mo‘g‘ulcha „tog‘ alangasi“ maʼnosini anglatuvchi zo so‘zi ham shu so‘z turkumiga kiradi. Demak, jun so‘zi qozoq tilidagi bu „hayvonot bog‘i, bosh, zau, zo“ so‘zlarining fonetik varianti ekanligini tushunish mumkin. Moʻgʻulcha zuragdan tarjima qilingan ismning ikkinchi boʻgʻinidagi zhurek soʻzi „rasm, tasvir“ degan maʼnoni anglatadi. Shunda „Junzhurek“ nomining toʻliq maʼnosini „baland qoyadagi rasm“ deb atash mumkin.
Agnos
Agnos Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Pyrénées-Atlantiques departamenti Oloron-Sainte-Marie tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
751 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 81,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,2 km2.
Lüsslingen
Lüsslingen Shveysariyaning Solothurn (kanton) kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Bucheggberg (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 3.22 km2. 511 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Hududi
Lüsslingenning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Valdemaluque
Valdemaluque Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Soria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 62,98 km2. Aholisi — 250 kishi (2010).
Roseau (Minnesota)
Roseau AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Roseau County, Minnesota|Roseau
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
2633 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 380,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,92 km2. Shundan 6,92 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 319 m balandlikda joylashgan.
Sebaa Chioukh
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Sebaa Chioukh — Jazoirning shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan Tlemsen viloyatidagi shaharcha va kommuna.
Putgarten
Putgarten Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Rügen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 12,65 km2. 267 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Putgartenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Nene Xotun
1955-yilda Turk ayollari ittifoqi tomonidan „Yil onasi“ deb tanlangan Nene xotun Turkiyada bu mukofotga sazovor boʻlgan birinchi ayol hisoblanadi. Shu bilan birga u Turk Qurolli kuchlari tomonidan berilgan „3-qoʻshinning buvisi“ unvoniga ham sazovor boʻladi.
Hayoti
Nene Xotun 1857-yilda Erzurumning Cheperli qishlogʻida dunyoga keladi. Otasining ismi Husayn, onasining ismi Zeliha edi.
Aziziya mudofaasi vaqtida 20 yoshda boʻlgan Nene Xotun, u oʻsha vaqtda shu qishloqlik Mehmet Afandi bilan oila qurgandi.
Rus qoʻshini Pasinlerni ishgʻol qilib, Erzurumga tomon yurishni boshlaganida dushman bosib olishidan xavotirlangan koʻpchilik aholi qatori u ham eri bilan Erzurumga koʻchib oʻtadi. Ruslarning Deveboynu urushidan keyin Erzurumning chekka qal’alari ham ishgʻol qilingach, Nene Xotun 3 oylik oʻgʻlini uyda qoldirib, shahar mudofaasiga qoʻshiladi va jangda jasorat koʻrsatadi. Urushdan keyin Nene Xotun va uning oilasi Erzurumga joylashadi. U Erzurumning Eminkurbu mahallasi Kina koʻchasidagi 35-uyda yashar edi. 1934-yilda qabul qilingan Familiyalar haqidagi qonunga asosan Kirkkoʻz familiyasini oldi.
Nene Xotunning toʻrt nafar oʻgʻil (Yusuf, Nazim, Abdurahman va Musa) va ikki nafar qiz (Asime, Nevriye), jami olti nafar farzandi bor edi. Uning ikki nafar oʻgʻli Birinchi jahon urushida vafot etdi.
Nene Xotun Turkiyaga „Jumhuriyat“ gazetasining Istanbuldagi muxbiri Ismoil Habib Sevuk tomonidan 1937-yilda Erzurumda Nene Xotun ve 93 nafar urush fahriylari bilan oʻtkazgan intervyusi orqali tanildi.
1943-yilda Nene Xotun hayotidagi moliyaviy qiyinchiliklar sababli xalq qahramon ayollaridan biri boʻlgan Name xonim bilan birgalikda, oʻsha paytda amaldagi prezidentga ariza bilan murojaat qilib, undan yordam soʻradi.
Nene Xotun 1952-yildan boshlab Aziziya xotira yodgorligi qurulishi ishlari chogʻida takror nazarga tushdi. 9-qoʻshin qoʻmondoni general leytenant Refiq Koraltan va Erzurumda joylashgan 3-qoʻshinning qoʻmondoni Nurettin Baransel Pasha, oʻsha paytdagi tuman hokimi, Erzurum hokimi bilan birgalikda Turkiya Buyuk millat majlisi Nene Xotunga gʻamxoʻrlik qildi.1952-yil 30-avgust gʻalaba bayramida Nene Xotunga „3-qoʻshinning buvisi“ unvoni berildi. 1955-yilda Turkiyada birinchi marotaba Turk ayollari ittifoqi tashabbusi bilan nishonlangan Onalar kuni bayramida unga „Yil onasi“ unvoni berildi.
Kays tumani
Kaïs — Jazoirni Xenxela viloyatida joylashgan tuman. Poytaxti Kays sharafiga nomlangan.
Nene Xotun
Hayoti
Nene Xotun 1955-yil 22-mayda Erzurum Numune kasalxonasida pnevmoniya tashxisi bilan davolanayotgan vaqtida 98 yoshida vafot etdi. Uning jasadi rasmiy marosim bilan Aziziya shahidlar maydoniga dafn etildi.
U haqida yozilgan asarlar
1911-yilda Erzurum hokimi boʻlgan Mehmet Emin Yurdakul Nene Xotun va Aziziya jangi haqida hikoya qiluvchi maqolalar yozadi.
1956-yilda nashr qilingan General Ali Fuat Jebesoyning „Moskva hotiralari“da Nene Xotun va Aziziya qahramonlari tilga olinadi.
2006-yilda nashr qilingan Talat Uzunyaylalining „Afsona ayol Nene Xotun“ nomli tarixiy romani Nene Xotunning hayoti asosida yozilgan.
Uzunyaylali Talat, Nene Xotun (Biografiya), Otaturk universiteti nashryoti, Erzurum 2005-yil.
2010-yilda suratga olingan „Nene Xotun“ nomli filmda Nene Xotunning hayoti hikoya qilinadi.
Cogne
Cogne Italiyaning Aosta vodiysi mintaqasida joylashgan kommunadir. (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 212 km2. 1457 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Muhammad Kone
Klub
2016-yil 4-avgustda Kone „Apollon Limassol“ bilan shartnoma imzoladi va oʻsha kuni Karmiotissa Pano Polemidionga ijaraga oʻtdi.
2017-yilning yanvarida Kone Toshkentning „Lokomotiv“ klubi bilan shartnoma imzoladi, 2017-yilning 7-martida yangi futbolchi sifatida taqdim etildi.
2018-yil 26-mart kuni Luch Minsk Kone bilan shartnoma imzolaganini eʼlon qildi.
Kone 2019-yilning 5-fevralida Tampa Bay Roudiz safiga qoʻshildi
Ibn Miskavayh
Ibn Miskavayh Abu Ali Ibn Muhammad (? — 1030) — arabnavis tarixchi, faylasuf, adib va tabib. Umumjahon tarixiga oid "Kitob tajorib al-umam" ("Xalqlar tajribalari kito-bi") nomli asar yozgan. Unda jahon xalqlari, jumladan arablarning 10-asr 80-yillariga kadar tarixi bayon qilingan boʻlib, asarning soʻnggi qismida Arab xalifaligining 10-asr dagi ijti-moiy-iqtisodiy hayoti haqida qimmatli maʼlumotlar bor. Ilmi axlok va hikmatga doir "Kitob at-tahora" ("Tahorat kitobi"), "Tahziyb al-axloq" ("Axloqni tuzatish") nomli asarlar ham I. M. kalamiga mansub. U arab, fors, hind va yunon donishmandlari aytgan hikmatlar toʻplamini ham tuzgan. I. M. asarlari taʼsirida islom dunyosida oʻnlab axloqiy-didaktik asarlar (jumladan, Nasriddin Tusiyning "Axloqi Nasriy") yozilgan.
Muhammad Kone
Klub
2021-yilda Kone Milliy Mustaqil Futbol Assotsiatsiyasining „New Amsterdam“ klubi bilan shartnoma imzoladi. Kone NAFC safida 2021-yil 16-aprelda „Chattanuga“ ga qarshi „Afsonalar kubogi“ oʻyinida debyut qilgan.
Qoramon (Amudaryo tumani)
Qoramon  — Qoraqalpogʻiston Respublikasiga qarashli qishloq. Amudaryo tumani tarkibiga kiradi.
Muhammad Kone
Klub
Kone FK Tukson bilan 2021-yil 5-avgustda shartnoma imzolagan.
Zelyoniy Lug (Almati viloyati)
Geografiyasi
Qishloq Tokjaylau (Dzerjinskoye) qishlogʻidan 7 km shimolda, Balabay daryosi boʻyida joylashgan.
Tarixi
Zelyoniy Lug qishlogʻi 1912-yilda tashkil etilgan. Qishloq Lepsinskiy uchastkasi, Kolpakovskaya volostining bir qismi edi. 1913-yilda u 41 ta xonadondan iborat boʻlgan.
Bolgar tili
Bulg'or tili — bolgarlar tili. Slavyan tillari (jan. guruxi) ga mansub. Bolgar tili da 7,85 mln. kishi soʻzlashadi (1992). Bolgar tili boshqa slavyan tillaridan oʻziga xos talaffuz meʼyoriga koʻra farqlanadi; "sht" va "jd" qorishiq tovushga ega. Hozirgi adabiy Bolgar tili 16-asr 2-yarmidan shakllangan, 19-asr 2-yarmiga kelib toʻliq qarorYettisuvdan topilgan bolbollar (4—8-asrlar) topgan. Bunga shim.sharq. bolgar shevalari asos boʻlgan. Yozuvi yunon grafikasi asosidagi kirillitsa alifbosida.
Bolbollar
Bolbollar, tosh maʼbudlar — tosh haykallar yoki tosh taxtalarga boʻrttirib ishlangan odam tasviri. Markaziy Osiyo, Tuva, Oltoy, Janubiy Sibir, Moʻgʻulistonning turkiy xalqlar yashagan dashtlaridagi tepaliklarga oʻrnatilgan. Ohangaron vodiysidan topilgan erkak shakli boʻrttirib ishlangan tosh taxta muhim ahamiyatga ega. B. asosan 6—8-asrlarda, baʼzi yerlarda 12-asrgacha rasm boʻlgan. B.ni ilmiy jihatdan oʻrganishga V. V. Bartolʼd, N. I. Veseldvskiy asos solishgan.
B. qabrlar, shuningdek maxsus tepaliklarga oʻrnatilgan. Ular asosan erkak, ayrim hollarda ayol haykallari boʻlgan. Koʻpchilik B. qoʻlida idish ushlagan qurolli erkak shaklida tasvirlangan. Baʼzi olimlar B. oʻlgan odam (jumladan qabila zodagoni) ning, ayrimlari esa oʻldirilgan dushmanning tasvirini anglatadi deb hisoblaydilar.
B.ga topinish va ular oldida turli marosimlarni oʻtkazish ajdodlar ruhiga sigʻinish bilan bogʻliq. B.ni oʻrganish turkiy xalqlarning ijtimoiy tuzumi, urfodatlari, sanʼati, tarixi kabi masalalarni tushunishda katta yordam beradi.
NGC 4161
NGC 4161 Katta Ayiq yulduz turkumidagi Sc tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1789-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Englewood Cliffs
Englewood Cliffs AQShning New Jersey shtatida joylashgan shahardir. Bergen County okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,7 km2. Shundan 5,4 km2 quruqlik, 3,3 km2 esa suv maydonidir.
Dampleux
Dampleux Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Soissons tumani tarkibiga kiradi.
Şehitlik masjidi
2005-yilda qurib bitkazilgan masjid binosi Hilmi Şenalp tomonidan Usmonli tiklanish uslubida loyihalashtirilgan. Toʻrt qavatli binoga jami 1500 namozxon sigʻishi mumkin. Majmua, shuningdek, madaniyat markazi, axborot va uchrashuv markazini ham oʻz ichiga oladi. thumb| Qabristonda [[Cemal Azmi va Bahattin Şakir qabrlari]] Masjid oʻz nomini 1866-yilda diplomatik qabriston sifatida tashkil etilgan turk qabristonidan olgan. Faxriy qabrlar orasida arman genotsidi aybdorlari Cemal Azmi va Bahattin Shakirga bagʻishlangan qabrlar ham bor, ular kurd-german siyosatchisi Giyasettin Sayan tomonidan 2005-yilda tanqid qilingan.
Dampleux
Aholisi
380 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 46,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,2 km2. Dengiz sathidan 92 – 187 m balandlikda joylashgan.
Savignies
Savignies Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Beauvais tumani tarkibiga kiradi.
Şehitlik masjidi
Tarixi
Binoning poydevori 1999-yilda oʻrnatilgan, masjid 2005-yilda qurib bitkazilgan. Uning loyihasi Hilmi Şenalp tomonidan ishlab chiqilgan.
Savignies
Aholisi
748 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 75,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,9 km2. Dengiz sathidan 105 – 236 m balandlikda joylashgan.
Bolaliktepa
Bolaliktepa — termizshohlar qalʼaqasri harobasi (5—6-asrlar). Termiz shahridan 30 km shim.da. Katta va kichik tepaliklardan iborat boʻlgani uchun shunday atalgan. B.ni sanʼatshunosarxeolog L. I. Albaum oʻrgangan (1953— 55). Qalʼaqasr toʻrtburchak shakldagi paxsa poydevor (30×30×6 m) ustiga xom gʻisht (50×30×10 sm) dan qurilgan boʻlib, 16 xonadan iborat (ulardan 11 tasi 5-asrda, 5 tasi 6-asrda bunyod etilgan). Tashqariga qaragan xonalarning devorlari nishon tuynukli. Eng katta xona oʻrtasiga xom gʻishtdan davra tarhli otashkada (diametri 1,2 m, bal. 60 sm) ishlangan. Undagi kul qoldiqlari ichidan kuygan bugʻdoy doni va oʻrik danaklari topilgan. Xonalardan sopol va shisha idishlar, turli musiqiy asbob boʻlaklari, naqshinkor chilim, taqinchoqlar qadalgan ipak kiyimlar parchasi, chordana qurib bola emizayotgan ayol tasviri tushirilgan shisha turunj (medalon), yogʻoch qoshiq va boshqa topilgan. Xonalardan birida devorlarida toʻy marosimi aks ettirilgan devoriy rasmlar topilgan.
Şehitlik masjidi
Tarixi
Masjid 2010-yilda toʻrtta oʻt qoʻyish hujumining nishoniga aylangan. 2011-yilda jinoyatchi qoʻlga olinib, ikki yilu toʻqqiz oyga ozodlikdan mahrum etilgan.
Arxitekturasi
thumb|left|Masjidning ichki qismi; [[Mehrob va minbar ko‘rinishi.]] Masjid 16-17-asrlarda Usmonli meʼmorchiligining namunasi boʻlgan. Masjidning balandligi 37,1 m boʻlgan ikkita minorasi hamda balandligi 21,3 m boʻlgan bosh gumbazi mavjud.
Bansuri
Bansuri, bansuli (sankripchasiga bansi — bambuk began maʼnoni bildiradi) - zamonaviy Hindistonning anʼanaviy va mumtoz musiqa sanʼatida keng ommalashgan turli naylar bambuk poyasidan qilingan. Musiqa cholg‘u asbobining yuqori qismida 6-8 teshik va quyi qismida bitta teshik bor. U ikki turga bo‘linadi: ochiq va hushtakli bansuri yoki ko‘ndalang konsert bansuri bor. Uzunasida odatda xalq og‘zaki ijodida, ko‘ndalangida esa - hind klassik musiqalarida qo‘llaniladi.
Bansuri tarixi
Cho‘ponlar va ularning udumlari bilan bog‘liq bo‘lgan qadimiy musiqa asbobi Krishna va Radha hikoyasi bilan chambarchas bog‘liq, shuningdek, u eramizdan 100-yil avval buddist tasvirlangan suratlarda  Venu deb nomlangan Bansuri Krishnaning ilohiy musiqa asbobi sifatida qadrlanadi va ko‘pincha Rasa-Lila bilan bog‘lanadi; mifologiyada Krishnaning nayda bilan chalgan kuylari nafaqat ayollarni, balki jonzotlarni ham ohanrabodek o‘ziga tortgan  va jodulagani haqida afsonalar yuradi. Odatda uzunligi 14 dyuym tashkil topgan Shimoliy Hindiston bansurisi anʼanaviy ravishda, masalan, kinofilmlarda yordamchi musiqa cholg‘usi sifatida foydalanilgan.
Monteriggioni
Monteriggioni Italiyaning Toskana mintaqasida joylashgan kommunadir. Siena provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 99 km2. 8904 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
897
Vafot etgan
🇷🇺
Bansuri
Bansuri tarixi
Pandit Pannalal Gxosh (1911—1960-yillarda) bansurini xalq cholg‘usidan mumtoz musiqa asbobiga tenglashtira oladi. U bansuridagi teshiklarning uzunligi, diametri va soni bo‘yicha tajriba o‘tkazib, uzunroq va kengroq diametrli bansuri quyi oktavalardan yaxshiroq foydalanish imkonini beradi degan xulosaga keldi.