cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jungʻorlarning Oltishahrni zabt etishi
Jungarlarning Oltishahr ustidan hukmronligi
Afaqi xoja Qashqardan haydalib, Lxassadan panoh topadi va u yerda Dalay Lama bilan doʻstlashib, jungʻarlardan yordam soʻrashni maslahat berdi. 1678-yilda ular Qashqarni egallab, u koʻp yillar davomida hokimiyatda qoldi va Apak hazratlari xon noibi sifatida hukmronlik qildilar va yiliga 62 ming funt sterlingga teng soliq toʻladilar. Keksaligida avliyo oʻz shogirdlari orasida vafot etish uchun nafaqaga chiqdi." - Ser Persi Sayks va Ella Sayks. Sayks, Ella va Persi Sayks. 270-271 betlar Oʻrta Osiyo choʻllari va vohalari orqali. London. Macmillan and Co. Limited, 1920 yil. Jung`or xoni Galdan 1680-yilda Tarim havzasiga bostirib kirdi. Jung`orlar Xami va Turfondan taslim bo`lish xatlarini oldilar, ular bosqinda jung‘or qo‘shiniga qo‘shilish uchun 120 ming kishilik askar yubordilar. Jung`or Oyrat qoʻshini va uning Oq togʻ tariqatidagi ittifoqchilari shundan soʻng Tarimni osonlik bilan zabt etib, Chagʻatoylar sardori Ismoilxonning oʻgʻli Chigʻatoy shahzodasi Bobak Sultonni ham magʻlub etib, oʻldirdilar. Qashg‘ar va Yorkend jung‘orlar qo‘liga o‘tib, chig‘atoy generali Yivazibo bek o‘ldirildi. Jung‘orlar Ismoilxon oilasini qo‘lga olib, Iliga surgun qildilar.
Afaqi Xoja Oq Tog' tarafdorlari isyon ko'tarib, 1694 yilda Muhammad Aminni o'ldirishadi va Afaq Xo'janing o'g'li Yahyoxo'ja hokimiyatni qo'lga oldi, biroq Afaqiy hukmronligi bor-yo'g'i ikki yil davom etdi, qo'zg'olon natijasida ham o'g'il, ham ota Xo`jalar o'ldirildi. 1696 yilda Abdu r-Rashidning yana bir ukasi Muhammad Mo‘min (Akboshxon) xon bo‘ldi, ammo Qashg‘ar beklari va qirg‘izlar qo‘zg‘olon ko‘tarib, Muhammad Mo‘minni Yorkentga hujum chog‘ida qo‘lga oladilar. Yorkent beglarining aralashuvi natijasida jung‘orlar qirg‘izlarni mag‘lub etishadi va Mirzo Olim Shoh begni Yorkentga hukmdor qilib, Chig‘atoylar hukmronligini butunlay yo‘qqa chiqardilar.
1680-yildan boshlab jung'orlar Tarim ustidan suveren xo'jayinlar sifatida hukmronlik qilsalarda, 16 yil davomida chig'atoylardan qo'g'irchoq hukmdorlar sifatida foydalandilar. Jung`orlar Tarim havzasi ustidan xavfsiz hukmronlik qilish uchun Ilida xo`jalar va xonlar kabi yo`lboshchilarning oʻgʻillarini yoki bevosita boshliqlarning oʻzlarini garovda ushlab turishgan. Uyg'urlarning madaniyati va diniga tazyiq o`tkazilmagan bo'lsa-da, jung'orlar ularni iqtisodiy jihatdan sezilarli darajada ekspluatatsiya qildilar.
Soliqlar
Uygʻurlarga jungʻorlar tomonidan belgilangan ogʻir, hatto toʻlash imkoni boʻlmagan bir qancha soliqlar soliingan. Ularga suvni tejash solig'i, hayvonlar solig'i, meva solig'i, so'rov solig'i, yer solig'i, o't solig'i, oltin va kumush solig'i va savdo solig'i kabilar kiradi. Jung`orlar Galdan cheren hukmronligi davrida qashqar xalqidan har yili 67 ming tanga kumush soligʻi undirishgan. Chet el savdogarlaridan besh foizlik soliq, musulmon savdogarlardan esa oʻn foizlik soliq undirilar edi. Mahalliy aholi egalik qilgan bogʻlari uchun soliq, savdogarlar esa mis va kumush soligʻini toʻlashlari kerak edi. Jung`orlar har yili Yorkentdan 100 000 kumush tanga soliq olishgan. Ularga chorva mollari, bo`yoq, savdo-sotiq va oltin solig'i solingan. Rus topografi Yakoff Filisoff taʼkidlaganidek, jung`orlar Keriya, Qashgʻar, Xoʻtan, Kucha, Yorkand va Oqsuvning oltita hududidan 700 tael oltin, shuningdek paxta, mis va gazlama olardilar. Jung`orlar Qi-yi-shi (Chun Yuan) boʻyicha musulmonlarning bugʻdoy hosilining 50% dan ortigʻini, Xiyu tujiga koʻra musulmonlarn bugʻdoy hosilining 30-40% ini olishgan, musulmonlar soliqlarni “talonchilik” deb atashgan. Jung`orlar musulmonlardan paxta, kumush, oltin va savdo tovarlari uchun qoʻshimcha soliqlar undirish bilan bir qatorda ularni davlat rasmiy soliqlarini ham toʻlashga majbur qilishgan. Uyg'ur musulmonlaridan soliq yig'ish uchun borgan jung'orlar har kuni uyg'urlardan "vino, goʻsht va ayol" va "xayrlashish sovgʻasi"ni majburlab olishgan va agar ular olgan narsadan norozi bo'lsa, ayollarni zo'rlagan, mol-mulk va chorva mollarini talon-toroj qilish va tortib olish bilan shug`ullangan. Sewan Rabtan qizi turmushga chiqayotganda, Doniyal Xo‘ja davrida uyg‘urlardan Hindistondan keltirilgan oltin marjonlarni, olmoslar, marvaridlar va qimmatbaho toshlarni tortib olgan.
Qashg'ar har yili 67000 patman (har bir patman taxminan 280 kilogram) don uchun 48000 untsiya kumush miqdorida jung'orlarga to'lashga majbur bo'lgan, boshqa shaharlar ham jung'orlarga naqd pul ko`rinishida soliq to`lagan. Savdo, tegirmon va distillash soliqlari, ishchi kuchi, za'faron, paxta va g'alla ham Tarim havzasidan olingan. Har bir o'rim-yig'im mavsumida jung'orlar soliq olish uchun kelganlarida ularga ayollar va oziq-ovqat berilishi kerak edi.
Jung`orlar Oltishahr musulmonlaridan koʻchmanchilarning anʼanaviy Alban soligʻini undirganda, musulmonlar buni jizya toʻlovi (odatda musulmon boʻlmagan bosqinchilar tomonidan olinadigan soliq) sifatida koʻrishgan.
Uyg`urlar hayoti
Iliga koʻchirilgan uygʻurlarga har xil mehnat majburiyatlari va og`ir soliqlar yuklangan. Uyg'ur savdogarlari (Boderge) xorijliklar va jung'or zodagonlari o'rtasida vositachi sifatida savdoda hal qiluvchi rol o'ynagan, ammo o'sha paytda ham jung'orlar ularni past va "qul" deb bilishgan. Syanlun shunday degan edi: “Jung`orlarning gullab-yashnagan davrida ular [uyg‘urlar] quldek mehnat qilishga majburlanganlar, Iliga kelish uchun avvalgi turar joylarini tashlab ketishga majburlanganlar va sholi ekish uchun suvni qaytadan taqsimlashgan. Ular bosh ko`tarishga jur'at etmasdan xizmat qildilar va soliq to'ladilar. Yillar davomida ular nafrat bilan yashab kelishdi!”
Ularning boshqa xalqlarni talon-toroj qilishlaridan asosan, zodagonlar, lamalar va amaldorlar kabi jung‘or elitasi foyda ko‘rgan, oddiy jung‘ar chorvadorlari esa qashshoqlikda yashagan. Bu jung'orlarning oddiy uyg'urlarga nisbatan "irqiy va sinfiy zulmi" edi, bu uyg'urlarning jung'or hukmronligiga qarshi bosh ko'tarishiga olib keldi.
Sinning jungorlarni magʻlub etishi uygʻurlarning jungʻorlarga qarshilik kurashi bilan birga kechdi, “ularning koʻplari qashshoq hayotlariga chiday olmasdan tinch yashash uchun qochib ketishdi. Ularni qayta topa olishmadi". Uygʻurlar soliq sifatida yigʻilgan mol-mulkni yashirish yoki Jungʻor-Oyrat soliq yigʻuvchilarga zoʻravonlik qilish kabi "qarshilik ko'rsatish" harakatlarini amalga oshirishgan. Ammo bunday hodisalar kam boʻlib, jungʻorlarga qarshi keng koʻlamli qarshilikka olib kelmadi. 1737-1754-yillarda Jungʻorlar hukmronligiga qarshi boʻlgan koʻplab uygʻurlar va baʼzi ilgʻor fikrlovchi jungʻorlar Sin Xitoyiga qochib ketishdi va Singa jungʻorlar haqida maʼlumotlar berib, oʻz noroziliklarini koʻrsatishdi. 1696-yil sentyabrda Jungʻorlar rahbari Galdan va Sin imperiyasi oʻrtasidagi Jao Madi jangida Sinlar magʻlubiyatga uchrasa-da, Abdulloh Tarxon Beg jungʻorlar hukumatidan yuz oʻgirib, Sinlar tarkibiga oʻtadi.
1720-yilda Sevan Rabtan boshchiligidagi jung‘orlarga Sin imperiyasi hujum qilgan bir vaqtda Turfondagi uyg‘urlar rahbari Emin Xo‘ja (Amin Xo‘ja) jung‘orlarga qarshi qo‘zg‘olon ko‘tarib, Sin imperiyasiga bo‘ysunadi. Asli yokentlik boʻlgan Qashgʻardagi uygʻurlar Yusuf va uning katta akasi Jahon Xo‘ja boshchiligida 1754-yilda jung‘orlarga qarshi qo‘zg‘olon ko‘taradilar, biroq uch-turfon uyg‘ur Xiboke Xo‘ja va Oqsu Uyg‘ur Xo‘ja Ayyu tomonidan xiyonat so‘ng, Jahon jung‘orlar tomonidan asirga olinadi. Qashg‘ar va Yorkentga Jahonxo‘janing o‘g‘li Sodiq qo‘l ostidagi 7000 Xoʻtan uyg‘urlari bilan hujum qiladi. Uyg‘urlar 1755-yilda uyg‘urlarning jung‘orlarga qarshi qo‘zg‘olonlari bilan bir vaqtda sodir bo‘lgan sinlarning Ilidagi jung‘orlarga qarshi hujumini qo‘llab-quvvatlaydilar. Emin Xo‘ja, Abdu l-Mo‘min va Yusuf beg kabi uyg‘urlar sinlarning Jung‘or xoni Davachiga qarshi hujumini qo‘llab-quvvatladilar. Uch-Turfon Uygʻur Beg Xojis Sin generali Bandini jungʻor yetakchisi Davachini aldab, asirga olishini qoʻllab-quvvatladilar. Sin, Amin Xoʻja va uning oʻg'illari Amursana qoʻl ostidagi jungʻorlarni magʻlub etish uchun birgalikda harakat qildilar.
XVII asrdan XVIII asrning oʻrtalarigacha Xitoy va Movarounnahr oʻrtasidagi barcha hududlar jungʻorlar hukmronligi ostida edi. Jungʻorlar qirg‘iz va qozoqlar Yetisuvdan zo‘rlik bilan quvib chiqarib, Qashqar xonligi bosib olishgan edi. Biroq, 1755-1758 yillar oraligʻida Jungʻor imperiyasi Sin Xitoyi bilan dahshatli urush natijasida yoʻq qilindi va Oʻrta Osiyo davlatlari uchun ham jungʻorlar tahdidi xavfiga barham berildi.
Taras Shevchenko haykali (Shaxti)
Taras Shevchenko haykali — Rostov viloyatining Shaxti shahrida ukrainalik shoir Taras Grigoryevich Shevchenko xotirasiga oʻrnatilgan yodgorlik.
Tarixi
1972-yilda Rostov viloyatining Shaxti shahridagi Aleksandr bogʻiga kiraverishda T. G. Shevchenko haykali ochiladi, ammo 1990-yillarning boshida u demontaj qilinib, uning oʻrnida favvora paydo boʻladi.
1972-yil 18-martda yodgorlikning ochilishi mahalliy gazeta tomonidan shunday tasvirlangan: Taras Grigoryevich Shevchenko nomidagi koʻchaning nomini kelib chiqishi. Ilgari Shevchenko koʻchasi deb atalgan. Va bugun Taras Grigoryevichga yodgorlik Leninskiy tumani aholisining ikki xalqi — rus va ukrainlar hisobidan oʻrnatilgan.
Ilgari-Stepnoy deb nomlangan, soʻng Pushkinskaya, lekin Shaxti aholisining aksariyati uni eslaydi Shevchenko Tashabbus va asosda yaratilgan (Xasharlarda olingan), bu yodgorlik buzilmas birodarlik zamonaviy yodgorlik ramzidir.
Zamonaviy yodgorlik
2011-yilda shaxtiliklarning tashabbuskor guruhi yodgorlikni qayta tiklash iltimosi bilan shahar hokimligiga murojaat qilgan edilar. Bu gʻoyani shahar hokimi qoʻllab-quvvatladi. Byustni tartibga solish va oʻrnatish bilan bogʻliq barcha moliyaviy masalalar shahar dumasi deputatlari, maʼmuriyat va shahar aholisining oʻzlari hisobidan hal qilindi.
2012-yilda shoir haykali qayta tiklandi, lekin allaqachon yangi joyda — Shevchenko koʻchasi, 149-uyda joylashgan oʻlkashunoslik muzeyi yonida. Shevchenkoning qayta tiklangan haykali ochilish marosimida Shaxti shahri meri quyidagi nutq soʻzladi : Umid qilamanki, bugun haykalning ochilishida hozir boʻlganlarning barchasi T.G. Shevchenko oʻz ijodining yangi qirralarini ochadi yoki shunchaki uning ajoyib adabiy asarlari bilan tanishishni boshlaydi. 2014-yilda Shaxti shahrida ukrain shoiri tavalludining 200-yilligiga bagʻishlangan tantanali tadbirlar yodgorligi yonida boʻlib oʻtdi.
Çatallı, Emirdağ
Chatalli - Turkiyaning Afyonkarahisar viloyati Emirdağ tumanida joylashgan qishloq.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Çorlu
Chorlu - Tekirdag'ning eng katta tumani. Chorlu Turk Frakiyaning (Sharqiy Frakiya) Istanbuldan keyin ikkinchi yirik aholi punktidir.
Tekirdag' markaziga 38 km uzoqlikda joylashgan Corlu; Ergene havzasida, Frakiyaning o'rtasida, plato yuzasi ustidagi tekislikda joylashgan. Qulay tabiiy tuzilishi, kuchli transport aloqalari, muhim sanoati, ish imkoniyatlari va strategik ahamiyati bilan Tekirdag'ning eng katta tumani bo'lgan Chorlu ham Turkiyaning eng rivojlangan tumanlaridan biridir. Shimolda Tekirdag'ning Ergene va Cherkezko'y tumanlari, sharqda Istanbulning Silivri tumani, g'arbda Süleymanpasha va Muratli tumanlari, janubda Marmaraereglisi tumani va Marmara dengizi bilan o'ralgan. Tumanning maydoni 531 km². 2021-yilga kelib shahar aholisi 284 907 kishini tashkil etadi.
Chorlu dengiz sathidan 193 m balandlikda joylashgan. Yulduz tog'larining davomi sifatida kiritilgan tizmalar Chorluning baland joylarini tashkil qiladi. Chorlu - Yulduz tog'laridan eroziyalangan va daryolardan oqib o'tgan cho'kindi moddalar saqlanadigan to'lg'azish maydoni. Bundan tashqari, bu Ergene havzasi va Marmara qirg'oq chizig'i o'rtasidagi suv qismini ajratish chegarasi. Yana Chorlu Qora dengiz va O'rta er dengizi o'rtasida joylashganligi sababli, bu iqlim mintaqalarining ta'siri ostida. Shimoldan kelayotgan sovuq havo va janubda O'rta er dengizi va Egeydan kelayotgan nam-issiq havo oqimlari mintaqaning iqlim tuzilishiga ta'sir qiladi.
Kelib chiqish ilmi
Chorlu nomi bilan turli argumentlar ilgari surilgan. Qadimgi atlaslarda shahar nomi "Tzarylus", "Tzurulum", "Tzurulus", "Tzurule", "Tschurla", "Tziraltum" deb qayd etilgan. Uning pishloqi Vizantiya davrida mashhur bo'lganligi sababli, u "pishloq shaharchasi" degan ma'noni anglatuvchi "Tribiton" deb nomlangan. Ba'zi asarlarda "Sirello" sifatida ko'riladi. Xalq orasida bepusht, befoyda degan ma’noni anglatuvchi “chor” soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, turklar Chorludandir. Aytishlaricha, bu so'zga o'xshatish qilingan, chunki so'zni olish juda qiyin.
Tarix
Tarixdan oldingi davrga oid topilmalarning qo'lga kiritilgani mintaqa tarixini ilk bronza davriga olib boradi. Eng qadimgi nomi Tzirallum/Tzirallun yoki Tzirallon bo'lgan Chorlu miloddan avvalgi davrga to'g'ri keladi. Miloddan avvalgi 1000-yillarda traxo-frigiyaliklar tomonidan asos solingan mustamlaka shaharlaridan biri. Tarixning turli davrlarida Frigiya, Yunon, Skif, Fors, Makedoniya, Rim va Vizantiya hukmronlik qilgan. Shuningdek, vaqti-vaqti bilan Hun, Avar va Pecheneg bosqinlariga duchor bo'lgan. Istanbulga turli ekspeditsiyalar uyushtirgan arab qoʻshinlari ham bostirib kirgan. Qisqacha; Frakiya boshdan kechirgan har bir bosqindan ta'sirlangan. Chorlu shahrining tashkil topishi haqida aniq ma'lumot bo'lmasa-da, Trakiya ko'chishi bilan qishloq xo'jaligi va aholi punktlariga ochilganligi ma'lum.
o'rta asrlar davri
Miloddan avvalgi Rim imperiyasi 168-yilda Frakiya qirolligini o'z hukmronligi ostiga oldi. Bu davrda Rim maʼmuriyati qirgʻoqlardagi yunon koloniyalarini mustaqil qildi va mustamlakada yashovchi xalqlar ichki rayonlarga oʻrnashib, yangi qishloq va shaharlar barpo etdi. Bu koloniyalar tomonidan tashkil etilgan aholi punktlaridan biri Chorlu edi. Rim imperiyasi ikkiga boʻlingandan soʻng Chorlu Vizantiya imperiyasi tasarrufiga oʻtdi. Milodiy 7-asrda Vizantiya imperiyasi oʻz hududini mavzular deb nomlangan harbiy maʼmuriy birliklarga ajratdi. Chorlu ham Trakya mavzusi ostida bo'lib o'tdi.
O'rta asrlarda bu erda Vizantiya imperiyasini himoya qilish uchun ishlatilgan Tzirallum qal'a shahrining mavjudligi Chorluga Istanbul yo'lida harbiy ahamiyat berdi. Bu Anadoludan Rumeli chegarasiga qadar cho'zilgan asosiy yo'lda turar joy bo'lgani uchun muhim tarixiy voqealarga sahna bo'lgan. Misol uchun, bu erda bo'lib o'tgan yig'ilishda Aleksios Komnenos Vizantiya imperatori bo'lishi kerakligiga qaror qilindi.
Usmonli imperiyasi davri
Chorlu Frakiyaning boshqa shaharlari bilan birga 1357-yilda Sulaymon Posho tomonidan bosib olindi va Usmonli yerlariga qo'shildi. Sulaymon Posho va Oʻrxon Gʻozining oʻlimidan soʻng Chorlu yana Vizantiya hukmronligi ostiga oʻtdi va 1361-yilda shahzoda Murod tomonidan bosib olindi va Usmonlilar hukmronligiga oʻtdi. Murod I buyrug'i bilan Frakiyadagi boshqa Vizantiya shaharlariga saboq sifatida bu joyni himoya qilgan vizantiyaliklar qattiq jazolandi va qal'a devorlari buzib tashlandi. Shunday qilib, Tzirallumning harbiy ahamiyati ham olib tashlandi. Bu shafqatsiz xatti-harakatlar darhol o'z ta'sirini ko'rsatdi va Frakiyaning zabt etilishi osonlik bilan yakunlandi.
Chorlu II ning birinchi masjidi. U Fatih Mehmet davrida qurilgan va Fotih masjidi deb ataladigan bu masjid hozirgacha tik turgan inshootdir.
Yana Chorlu, imperatorlik davrida birinchi marta II. Beyazit va uning oʻgʻli Shehzade Selim (Yavuz) oʻrtasidagi ota-bola urushida qatnashgan. Sehzade Selim va II. Beyazit Chorlu yaqinidagi Ug'rashdereda uchrashdi va shahzoda Selim otasining qo'shinlari oldida mag'lub bo'ldi. 1512-yilda taxtni oʻgʻliga topshirgan II. Beyazit Dimetoka saroyiga ketayotib, Chorlu saroyida vafot etdi. Keyinchalik Yavuz Sulton Selim Istanbuldan Edirnega ketayotganda belidagi shish tufayli 40 kun Chorluda davolanadi va 1520-yil 21-sentabrda otasi bilan bir joyda vafot etadi. Shu tarzda, II. Beyazit Dimetokaga, Yavuz Edirnega yeta olmadi. 1676-yil sentabr oyida Chorlu va Mixan oʻrtasidagi Qora Pepper fermasida soʻnggi Sadr Vazir Koprülü Fazil Ahmet Posho vafot etdi. Chorlu 18-asrda Qrimdan quvilgan Xanzodalar va Giraylarning surgun joylaridan biriga aylandi. 1830-yilda Rumeli gubernatorligi tugatilib, Edirne viloyati tashkil etilgach, Chorlu bu viloyatning Tekirdagʻ sanjagiga qarashli tumaniga aylantirildi. 1870-yildagi provinsiya tashkiloti islohotida u oʻz maqomini saqlab qoldi. 1876-yilda u vaqtincha ruslar qo'liga o'tdi.
Edirne viloyati Bosmaxona menejeri Shevket Dağdeviren tomonidan 1892-yilda yozilgan. yilnomaga muvofiq; Edirne viloyatining Tekfurdagi Sanjagi tumaniga qarashli Chorlu shaharchasida 12 mahalla va 38 qishloqda 3389 xonadon va 11032 turli millatga mansub aholi istiqomat qiladi.
Yaqin davr
thumb|220x220px| Chorlu shahar hokimiyati (2017-yil sentabr) 1912-1913-yillarda Bolqon urushlarining birinchi davrida Usmonli Sharqiy Armiya qo'mondonligining qarorgohi Chorluda edi. 1912-yil 5-6 -ekabrdagi urushlardan keyin bolgarlar qoʻliga oʻtdi. 1913-yil 15-iyulda Bolqon urushlarining ikkinchi bosqichida Edirne tomon yurgan Turk armiyasi tomonidan qutqarildi. Turkiyaning Mustaqillik urushi paytida Chorlu 1920-yil 25-iyulda yunonlar tomonidan bosib olingan. Trakya va 1918-yildan beri faoliyat yuritgan va Frakiya ozodlik kurashiga boshchilik qilgan Pashaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti tomonidan tashkil etilgan to’dalar bu yerda ham faoliyatlarini davom ettirdilar. Mudanya sulh qarorlari bilan 1922-yil 15-oktabrda Gretsiya maʼmuriyati tomonidan urushsiz turk maʼmuriyatiga oʻtkazildi. Chorlu hali, II. Ikkinchi jahon urushidan beri mudofaa nuqtai nazaridan muhim garnizon bo'lib qolmoqda.
Geografiya
Chorlu Turkiyaning shimoli-g'arbiy (Frakiya) mintaqasida 41 daraja 07 minut 30 soniya sharqiy uzunlik va 27 daraja 45 minut shimoliy kenglik oralig'ida joylashgan. Chorlu dengiz sathidan 150-180 m balandlikda joylashgan. Chorlu Ergene havzasida va Frakiyaning markaziy qismida joylashgan. sharqdan; Istanbulning Silivri tumani, Muratli tumani va Kirklarelining Lüleburgaz tumani bilan oʻralgan. Janubda; Marmara dengizi va Marmaraereğlisi tumaniga tutashgan. Chorlu hududi bo'yicha Tekirdag' viloyatida to'rtinchi o'rinda turadi. Chorluning maydoni taxminan 409 ni tashkil qiladi. km². Tuman balandligi 193 m. Tuman odatda tekis tuzilishga ega. Yulduz tog'larining davomi sifatida kiritilgan tizmalar Chorluning eng baland qismini tashkil qiladi. Chorlu yerlarining katta qismi Ergene havzasida joylashgan. Bu Yulduz tog'laridan olib kelingan va daryolardan tortib olingan cho'kindilar saqlanadigan to'ldirish maydoni. Bundan tashqari, bu mintaqa Ergene havzasi va Marmara qirg'og'i o'rtasidagi suv uchastkasining ajratish chegarasi hisoblanadi.
Iqlim
Chorlu, ichki joylashuvi tufayli Frakiyada eng kam yog'ingarchilik oladigan mintaqadir. Yillik yogʻin miqdori 545 mm (kg/m²). Yogʻingarchilikning 20% bahorda, 10% yozda, 30% kuzda, 40% qishda tushadi. Oʻrtacha shamol yoʻnalishi shimoli-shimoli-sharqiy, shamol tezligi 3,6 m/s. ko'tariladi. Bu shamollar ko'p yog'ingarchilik keltirmaydi. Nam havo massalarini olib keladigan va yog'ingarchilikni keltirib chiqaradigan shamollar janubi-janubiy-g'arbiy Lodos va Qibla yo'nalishidir. Qishda o'zini his qiladigan Karayel, sovuq havo to'lqinini keltirib, qor yog'ishiga sabab bo'ladi. Yillik oʻrtacha harorat 12,6 °C eng yuqori harorat o'rtacha 18,2 °C eng past o'rtacha harorat 8,1 °C. Chorlu Qora dengiz va O'rta er dengizi o'rtasida joylashganligi sababli, bu iqlim mintaqalarining ta'siri ostida. Shimoldan keladigan sovuq havo massalari va janubdan, O'rta er dengizi va Egeydan kelayotgan nam havo oqimlari mintaqaning iqlim tuzilishini belgilaydi.
Oqar suvlar
thumb| Chorlu shahar markazidan ko'rinish Yulduz tog'larining sharqiy yon bag'irlaridan oziqlanadigan Chorlu oqimi ko'plab mavsumiy oqimlarni bog'laydi. Biroq, u sanoat tufayli yaroqsiz holga keldi. Chorlu oqimi atrof-muhitga yomon hidlar chiqaradi. Bundan tashqari, zavod chiqindilarining ushbu oqimga quyilishi yomon hidning sabablaridan biridir. Soy boʻyida tozalash inshooti barpo etilgan. Uni tozalash ishlari davom etmoqda. Chorlu daryosi Ergene daryosiga quyiladi, bu Frakiya mintaqasining inson va qishloq xo'jaligi ehtiyojlarini katta darajada qondiradi. Ergene daryosi, Merich daryosining irmog'i, Frakiyaning eng katta oqimi, Chorluning 12-daryosidir. km. shimoldan o'tadi.
Iqtisodiyot
thumb| Chorlu 5 markazida joylashgan. Korpus qo'mondonligi Bu Frakiyaning ikkinchi eng katta er osti suvlari bo'lgan mintaqada. Piyoladek qum-shagʻal bilan qoplangan yer yer ostidan yogʻayotgan qor-yomgʻir suvlarini filtrdek oʻtkazib yuboradi. Bu holat ifloslanish nuqtai nazaridan ham xavf tug'diradi. Axlat chiqindilari va sanoat chiqindilarining oqishlari ham ushbu er osti suvlari bilan aralashadi. Ushbu ifloslanishning oldini olish uchun darhol zarur choralarni ko'rish muqarrar. Mintaqadagi yer osti suvlari salohiyatining 274 hm³/yili Ergene havzasidan kelib chiqadi. Tekirdag'da foydalanilgan suv miqdori umumiy suvning 42 foizini tashkil qiladi. Shunisi e'tiborga loyiqki, bu miqdorning 61 foizi (51,72 hm³/yil) Chorlu tumaniga tegishli. Bundan tashqari, Chorlu tumani tomonidan ichimlik, maishiy va sanoat maqsadlarida tortib olingan suv miqdori sug'orish suvidan ko'proq ekanligi ko'rinib turibdi.
Sanoat korxonalarining kunlik suvga bo'lgan umumiy ehtiyoji kuniga 90 000 m³ ga etadi. Bu miqdor quduqlar va er osti suvlaridan rejadan tashqari foydalanish yordamida qondiriladi. Qum va shag'alga boy mintaqada joylashgan Chorlu va Qoratepe karerlari mintaqaning yagona beton, beton agregati va asfalt shag'al ishlab chiqaradigan hududidir. Barcha beton zavodlari, munitsipalitetlar, avtomobil yo'llari, qishloq xizmatlari, port operatorlari, aeroport operatorlari Karatepe tosh karerlaridan o'z ehtiyojlarini qondiradilar. Hatto Istanbul Fotih Sulton Mehmet ko'prigi, Mecidiyeköy yo'l o'tkazgichi, Oltin Shox ko'prigi ham bu erda kiyim qatlamlari bilan ta'minlangan. Bundan tashqari, Yulafli qishlog'ida TPOAŞ tomonidan olib borilgan burg'ulash ishlari davomida mintaqada tabiiy gaz topildi.
Tumanda 8046 ta mehnat daftarchasi mavjud boʻlib, shundan 1131 tasi sanitariya qoidalariga rioya qilmaydigan muassasalardir.
Mahallalar
2020-yil ma'lumotlariga ko'ra Chorludagi mahallalar aholisi :
Dalvarzin choʻli
Dalvarzin choʻli — Toshkent viloyatidagi choʻl, Sirdaryoning oʻrta oqimi sohili bilan Moʻgʻultogʻ va Oltintepa togʻlari etaklari oraligʻida joylashgan. Relyefi gil va qumlardan tarkib topgan past-baland tekislikdan iborat. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —1°, iyulniki 30°. Sovuq bulmaydigan kunlar 210 kun. Dalvarzin choʻlining nam oʻtloq tuprogʻida chirindi koʻp. Markaziy qismi och tusli kashtan tuproqdan iborat. Qum, shoʻrxok va shagʻalli yerlar ham uchraydi. Shimoliy va sharqiy qismidagi togʻ oldi Kakayalar S Nasos stansiyalari "—g Gidrouzellar qiya tekisliklarining tuprogʻi serunum boʻz tuproq. Dalvarzin choʻli bahorda boshokli har xil oʻsimliklar, jumladan rangoʻt, qoʻngʻirbosh bilan qoplanadi. Ushbu hududda Sirdaryoning oʻig qirgʻogʻidan boshlab sharq tomon 4 ta akkumulyativ terrasa mavjud boʻlib, balandligi 350 m dan 275 m gacha oʻzgaradi. 4-terrasa eng qadimgi boʻlib, janubida Yuqori Dalvarzin kanalining bosh qismida ayrim joylardagina qoldiq holda uchraydi, 3-terrasasi katta hududni egʻallaydi, uning eni janubida 16 km, sharqiy chegarasi Dalvarzin kapali oʻzani boʻylab yoʻnalgan. U shimoliy tomon davom etib, Chanoq qishlogʻi yaqinida Ohangaron daryosining 3-terrasasi bilan tutashadi. 3-terrasa quyida joylashgan 2-terrasadan balandligi 10-15 m boʻlgan qiyalik bilan aniq ajralib turadi. 3-terrasaning yuzasi tekis boʻlib, daryo tomon bir oz qiyaroq. Shimolida tekislik qum tepalari, qum marzalari hamda botiqlar bilan murakkablashgan. 2-terrasa choʻlning shimoliy gʻarbida yaxshi ifodalangan, eni 14 km. Yuzasi tekisroq, shuningdek, daryoning taqasimon qoldiq oʻzanlari uchraydi. Ularning baʼzilari hozir koʻl. 1-terrasa kambar (1,5-2 km), daryo oʻzani boʻylab joylashgan, yuzasi toʻlqinsimon tekislikdan iborat.
Terrasalar qalin lyoss, qumoq, qumloq, shagʻal tosh va qumning oʻzaro aralashmasidan tuzilgan. Dagʻal jinslarning qalinligi 50-60 m. Terrasalarda yotqiziklarning litologik tarkibi vodiy boʻylab janubidan shimoliy tomon oʻzgarib, qumloq, qumoq va gilning salmogʻi ortib boradi. Shu sababli grunt suvlarining sathi ham janubida 10 m dan shimolida 1-2 m gacha (Dalvarzin koʻli va botqoqliklarda). Quyi terrasalarda Funt suvlari sathi asosan 1—2 mda joylashgan. Suvning minerallashuv darajasi ham janubidan shimoliy tomon ortib boradi (har litrda 1—3 g dan 10—12 g gacha va undan ortiq).
Dalvarzin choʻlining asosiy qismi oʻzlashtirilib, dehqonchilikda foydalanilmoqda. Oʻrtoʻqli va Qumli tashlama kollektorlari zovur suvlarini yigʻib Sirdaryoga tashlaydi. Yuqori terrasalarda sugʻoriladigan boʻz, boʻz-oʻtloq va oʻtloqboʻz, quyi terrasalarda esa sugʻoriladigan oʻtloq, ayrim joylarda botqoq (Sirdaryo boʻylarida) tuproqlar mavjud. Tuproklarning grunt suvlarini yer yuziga yaqin boʻlgan joylarida shoʻrlanish yuqori.
Asom Rafiqov.
Shultan tumani
Shultan tumani (شلتن ولسوالي) — Afgʻonistonning Kunar viloyatidagi tuman.
Kunar daryosi Shaygʻal tumanini Shultandan ajratib turadi va ikkala tumanni Shultan koʻprigi bogʻlaydi.
Tarixi
2022-yil 16-aprelda Pokiston havo hujumlari va raketa hujumlari natijasida Shultan tumanidagi Choʻgʻam qishlogʻi nishonga olindi, natijada uch qiz, ikki oʻgʻil va bir ayol halok boʻldi, bir erkak yaralandi.
Abduqodir Oʻrazbekov
Abduqodir O‘razbekov (Абдыкадыр Орозбеков; 1889, yil Ohna, Fargʻona viloyati, Rossiya imperiyasi — 1938, Tosh-Döbö, Chuy viloyati, KSSR) — Qirgʻiziston ASSR Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi Prezidiumi raisi (1927—1937) va Markaziy Kengashining birinchi raisi. Qirgʻiziston Sovet Sotsialistik Respublikasi qoʻmitasi (1937).
41-shaxmat Olimpiadasi
41-shaxmat Olimpiadasi (Den 41. Sjakkolympiade Sjakkolimpiada) — 2014-yilning 1–14-avgust kunlari Norvegiyaning Tromsø shahrida shaxmat o‘yinini ommalashtirishga qaratilgan ochiq va ayollar turniri hamda bir nechta tadbirlarni o‘z ichiga olgan Xalqaro Shaxmat Federatsiya (FIDE) tomonidan tashkil etilgan musobaqa. Tashkilotchi FIDE nomidan ish olib borgan Tromsø 2014 AS shaxmat Olimpiadasi edi. Olimpiadada jami 1570 nafar o‘yinchi qatnashdi, ulardan 881 nafari erkaklar, 689 nafari ayollar bo‘limida oʻynagan. Ishtirokchi jamoalar soni ochiq bo‘limda 172 ta davlatdan 177 ta, ayollar bo‘limida esa 131 ta davlatdan 136 ta jamoani tashkil etdi. Asosiy musobaqalar Mackhallen shahrida boʻlib oʻtdi. Tadbirning bosh hakami etib Gretsiyaning xalqaro hakami Panagiotis Nikolopulos tanlandi. Amaldagi jahon chempioni, norvegiyalik grossmeyster Magnus Carlsen sakkizta rasmiy elchilardan biri edi. U Norvegiya jamoalaridan birida ham oʻynagan.
Xitoy birinchi marta turnirning ochiq qismida gʻolib chiqdi, Rossiya esa ayollar oʻrtasida ketma-ket uchinchi va umumiy hisobda ham uchinchi marta gʻoliblikni qoʻlga kiritdi. Uchinchi doskada oʻynagan xitoylik Yu Yangyi va birinchi doskada oʻynayotgan gruziyalik Nana Dzagnidze mos ravishda ochiq va ayollar boʻlimida eng muvaffaqiyatli oʻyinchilar boʻldi. Tadbir shuningdek, tarixdagi eng kuchli ayol shaxmatchi Judit Polgar uchun soʻnggi musobaqa boʻldi, u Olimpiadaning qolgan kunida shaxmatni tark etganini eʼlon qildi. U ochiq boʻlimda Vengriya uchun zaxira oʻyinchisi sifatida oʻynab, jamoasi bilan kumush medalni qoʻlga kiritdi va toʻrtta gʻalaba, bir magʻlubiyat hamda bitta durang qayd etib, umumiy hisobda 4½/6 natijaga erishdi.
Tayyorgarlik
[[Fayl:41st_Chess_Olympiad_participants.png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0c/41st_Chess_Olympiad_participants.png/300px-41st_Chess_Olympiad_participants.png|thumb|300x300px| Ochiq va ayollar musobaqalarining ikkalasida ham ishtirok etganlar
Faqat ochiq musobaqada ishtirok ]] Tadbirni oʻtkazish uchun ikkita shahar daʼvogar edi: Albena va Tromsø. 2010-yilda Xanti Mansiyskda boʻlib oʻtgan tender bir necha kun davom etdi; yakunda norvegiyaliklar 95-47 ovoz bilan gʻalaba qozondi.
2014-yil may oyida Olimpiada uchun byudjet 15 million NOKga tushishi eʼlon qilindi. Biroq, norvegiyaliklar dastlab shaxmat boʻyicha 2013-yilgi jahon kubogini tashkil qilishlari kerakligini bilishmagan va shuning uchun ular ushbu tadbir uchun 2 million evro miqdoridagi xarajatlarni hisobga olishmagan. Tashkilotchilar Olimpiada uchun qoʻshimcha mablagʻ ajratishni soʻrashdi, bundan tashqari, allaqachon taʼminlangan 75 million NOKdan tashqari, Norvegiya hukumati buni maʼqullamadi. Keyin kutilmagan xarajatlarni qoplash uchun homiylik qidirib, xususiy homiylarni jalb qilishga muvaffaq bo‘ldi. 2014-yil iyun oyida Norvegiya parlamenti tadbirni oʻtkazish uchun qoʻshimcha 12 million NOKni maʼqulladi, shundan soʻng tashkilotchilar shaxmat Olimpiadasi Tromsøda boʻlib oʻtishini tasdiqladi.
Tromsø 2014 shaxmat Olimpiadasining maʼmuriy direktori Børge Robertsen boʻlgan. Kengash raisi Henrik Andenæs edi, lekin keyinchalik uning oʻrniga Herman Kristoffersen tayinlandi. Olimpiadaning sakkiz elchisi bor edi: amaldagi jahon chempioni Magnus Carlsen ; sobiq jahon chempioni Anatoliy Karpov ; ayollar oʻrtasidagi sobiq jahon chempionlari Susan Polgar va Alexandra Kosteniuk ; ayol grossmeyster Melanie Ohme ; tarixchi, shaxmatchi va tashkilotchi, siyosatchi Hans Olav Lahlum ; sobiq futbolchi Sigurd Rushfeldt va sarguzashtchi hamda jurnalist Lars Monsen.
Oʻyin oʻtkaziladigan joy Tromsø shahrining markazida joylashgan Mackhallen edi. Mackhallen dunyodagi eng shimoliy pivo zavodining sobiq vatani boʻlib, uning tarixi 1877-yilga borib taqaladi.
Musobaqa formati va taqvimi
Turnir Shveysariya tizimi formatida oʻtkazildi. Barcha oʻyinlar uchun vaqtni nazorat qilish dastlabki 40 ta harakat uchun 90 daqiqani tashkil etdi, shundan soʻng qoʻshimcha 30 daqiqa berildi va har bir harakat uchun 30 soniya oshirish qoʻllanildi. Oʻyinchilarga istalgan vaqtda durang oʻynashga ruxsat berildi. Hammasi boʻlib 11 tur oʻtkazildi va har bir turda barcha jamoalar oʻynadi.
Har bir turda har bir jamoadan toʻrt nafar oʻyinchi boshqa jamoaning toʻrt nafar shaxmatchisi bilan toʻqnash keldi; jamoalarga davralar oraligʻida almashtirilishi mumkin boʻlgan bitta zaxira oʻyinchisi tayinlashga ruxsat berildi. Toʻrtta oʻyin bir vaqtning oʻzida toʻrtta doskada oʻtkazildi, gʻalaba uchun 1 oʻyin ochkosi va durang uchun ½ oʻyin ochkosi belgilandi. Har bir oʻyindan olingan ballar yigʻilib, qaysi jamoa raundda gʻalaba qozongani aniqlanadi. Raundda gʻalaba qozonish, oʻyin ochkolari chegarasidan qatʼi nazar, 2 oʻyin ochkosiga, raundda durang esa 1 oʻyin ochkosiga teng edi. Jamoalar oʻyin ochkolari boʻyicha jadvalda joylashdilar. Jadval uchun tay-breyklar: i) Sonneborn-Berger tizimi; ii) jami oʻyin ochkolari; iii) eng pastini hisobga olmaganda, raqiblarning oʻyin ochkolari yigʻindisi.
Shaxmat Olimpiadasining ochilish marosimi 1-avgust kuni CEST 19:30 (UTC+2) da, yopilish marosimi esa 14-avgust kuni CEST 20:00 (UTC+2) da boʻlib oʻtdi. Turnir bosqichlari 2-avgust kuni boshlanib, 14-avgust kuni yakuniy bosqich bilan yakunlandi. Barcha raundlar CEST 14:00 (UTC+2) da boshlandi, birinchi va final raunddan tashqari, ular mos ravishda 15:00 CEST (UTC+2) va 11:00 (UTC+2) da boʻlib oʻtgan. Turnirda ikkita dam olish kuni boʻlib, birinchisi 7-avgustda beshinchi turdan keyin, ikkinchisi 13-avgustda final bosqichi oldidan boʻlib oʻtdi. Bundan tashqari, hakamlar yigʻilishi 1-avgust kuni CEST 21:30 (UTC+2) da va kapitanlar yigʻilishi 2-avgust kuni 09:00 (UTC+2) da boʻlib oʻtdi.
Ochiq tadbir
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/Yu_Yangyi.jpg/170px-Yu_Yangyi.jpg|thumb| Ochiq bahslarda xitoylik Yu Yangyi yakkalik oltin medalni qo‘lga kiritdi. Turnirning ochiq qismida 172 mamlakatdan 177 tadan iborat rekord darajadagi jamoa ishtirok etdi. Norvegiya mezbon davlat sifatida uchta jamoani maydonga tushirdi, Xalqaro Brayl shaxmat assotsiatsiyasi (IBCA), Xalqaro jismoniy nogironlar shaxmat assotsiatsiyasi (IPCA) va Karlar xalqaro shaxmat qoʻmitasi (ICCD) har biri bittadan jamoani taqdim etdi.
Olimpiadada ishtirok etgan shaxmatchilar orasida amaldagi jahon chempioni va dunyoning eng yuqori baholangan shaxmatchisi Magnus Carlsen, 2014-yil iyul oyida eʼlon qilingan FIDE reytingi roʻyxatidagi eng yaxshi oʻnta oʻyinchidan toʻqqiztasi va toʻrt nafar sobiq jahon chempioni bor edi. Shaxmat boʻyicha 2014-yilgi jahon chempionatida daʼvogar boʻlgan sobiq jahon chempioni Viswanathan Anand kuchli oʻntalikdan Olimpiadani oʻtkazib yuborgan yagona oʻyinchi boʻldi. Ochiq boʻlimda Vengriyani eng yuqori baholangan shaxmatchi Judit Polgar himoya qildi. Biroq, barcha jamoalar Olimpiadaga eng kuchli tarkiblarini taqdim etmadilar. Turnirning eng kuchli jamoalaridan biri boʻlishi kutilayotgan Xitoy 2700 balldan yuqori baholangan ikki nafar shaxmatchi bilan ishtirok etdi. Ochiq boʻlimda oʻrtacha 2777 ball bilan Rossiya eng kuchli jamoa boʻldi, 2722 ball bilan Ukraina va 2718 ball bilan Maxime Vachier-Lagrave boshchiligidagi Fransiya ikkinchi oʻrinni egalladi. Oʻrtacha reytingi 2700 reyting ochkosidan yuqori boʻlgan boshqa jamoalar tarkibida dunyoda 2-raqamli oʻyinchi Levon Aronyan bilan Armaniston, yuqori taxtada oʻynagan Amerika Qoʻshma Shtatlari va Vengriya ham bor edi.
Xitoy ochiq musobaqada birinchi oltin medalini qoʻlga kiritdi va turnirda magʻlub boʻlmagan yagona jamoa boʻlib qoldi. Ular sakkiz g‘alaba va uchta durang o‘ynab, jami 19 ochko jamg‘arib, raqibdan ikki ochko oldinda bo‘ldi. Ikkinchi oʻrinni 17 ochko bilan toʻrtta jamoa boʻlishdi: Vengriya, Hindiston, Rossiya va Ozarbayjon. Vengriya tay-breykda ikkinchi o‘rinni qo‘lga kiritib, kumush medalni, Hindiston esa bronza medalini qo‘lga kiritdi. Turnir oldidan yana yaqqol favorit bo‘lgan Rossiya terma jamoasi to‘rtinchi o‘rinni egalladi. Avvalgi shaxmat Olimpiadasining amaldagi chempioni Armaniston 16 ochko jamg‘arib, sakkizinchi o‘rinni band etdi.
Abu Ayyub al-Ansoriy
Abu Ayyub Xalid ibn Zayd al-Ansoriy (أبو أيوب الأنصاري ) — Muhammad paygʻambarning sahobalari.
41-shaxmat Olimpiadasi
Ochiq tadbir
Kengashning barcha sovrinlari ishtirok reytinglariga koʻra berildi. Uchinchi doskadagi Yu Yangyi turnirdagi barcha oʻyinchilar orasida eng yaxshi oʻyin koʻrsatdi:
Abu Ayyub al-Ansoriy
Biografiya
Abu Ayyub al-Ansoriy 576-yilda Madinada (Yasrib) tug‘ilgan. U Xazraj qabilasining Banu Najjor qabilasidan edi. Birinchi musulmon muhojirlar Madinaga koʻchirilishidan oldin Islomni qabul qilgan, Aqabadagi ikkinchi qasamyodga aʼzo boʻlgan.
41-shaxmat Olimpiadasi
Ayollar tadbiri
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3d/Dzagnidze_nana_20081119_olympiade_dresden.jpg/170px-Dzagnidze_nana_20081119_olympiade_dresden.jpg|thumb| Ayollar bahsida gruziyalik [[Nana Dzagnidze yakkalik bahslarida oltin medalni qo‘lga kiritdi.]] Ayollar o‘rtasidagi bahsda 131 mamlakatdan 136 ta jamoa ishtirok etdi. Norvegiya mezbon davlat sifatida uchta jamoani maydonga tushirdi, Xalqaro Braille shaxmat assotsiatsiyasi (IBCA), Xalqaro jismoniy nogironlar shaxmat assotsiatsiyasi (IPCA) va Karlar xalqaro shaxmat qoʻmitasi (ICCD) har biri bittadan jamoani taqdim etdi.
Abu Ayyub al-Ansoriy
Biografiya
Muhammad payg‘ambar Madinaga kelganidan so‘ng barcha Madinalik musulmonlar uni o‘z uylarida sharafli mehmon sifatida qabul qilishni sharaf deb bilishgan. Abu Ayyubning uyida Payg‘ambarimiz 7 oy yashaganlar.
41-shaxmat Olimpiadasi
Ayollar tadbiri
Ayollar boʻlimida oʻynagan shaxmatchilar orasida ayollar oʻrtasidagi amaldagi jahon chempioni Hou Yifan, 2014-yil iyul oyida eʼlon qilingan FIDE reytingi roʻyxatidagi eng yaxshi oʻnta oʻyinchidan yetti nafari (ochiq boʻlimda oʻynaydigan Polgar bundan mustasno) va uchta sobiq ayollar oʻrtasidagi jahon chempioni bor edi. Hindistonlik Koneru Humpy va litvalik Viktorija Cmilyté olimpiadada ishtirok eta olmadi. Xitoy ayollar boʻlimida oʻzining barcha kuchli shaxmatchilarini yigʻib, oʻrtacha 2544 ball bilan eng kuchli jamoa boʻldi. Rossiya oʻrtacha 2521 reyting bilan ikkinchi eng yuqori reytingga ega boʻldi va birinchi doskada Kateriyna Lagno, Alexandra Kosteniuk, Natalya Pogonina va Valentina Gunina ishtirok etdi. Oʻrtacha 2505 reyting ochkosi bilan Ukraina eng yuqori reyting ochkolari bilan uchinchi oʻrinni egalladi, ularning safida Anna va Mariya Muzychuk hamda ayollar oʻrtasidagi sobiq jahon chempioni Anna Ushenina bor edi.
Abu Ayyub al-Ansoriy
Biografiya
Abu Ayyub al-Ansoriy ilk musulmonlar tomonidan olib borilgan Badr, Uhud, Xandaq va boshqa janglarda qatnashgan. Toʻrtinchi xalifa davrida Ali oʻz armiyasida xarijitlarga qarshi kurashgan.
41-shaxmat Olimpiadasi
Ayollar tadbiri
Rossiya terma jamoasi ayollar o‘rtasidagi musobaqada ketma-ket uchinchi marta g‘alaba qozonib, o‘nta g‘alaba va bir mag‘lubiyat bilan jami 20 ochko jamg‘argan. Xitoy va Ukraina 18 ochko bilan ikkinchi o‘rinni egalladi, ammo xitoyliklar tay-breykda g‘alaba qozonib, kumush, Ukraina uchinchi o‘rinni egallab, bronza medalini qo‘lga kiritdi. Rossiya va Xitoy yettinchi raunddagi oʻyin oldidan ajoyib hisoblarga ega boʻldi, oʻshanda ruslar raqiblarini 3:1 hisobida magʻlub etib, oltin medalni qoʻlga kiritish uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega boʻldi.
Abu Ayyub al-Ansoriy
Biografiya
Misrni zabt etgandan keyin Abu Ayyub Amr ibn al-Os masjidi yonidagi Fustatga ko‘chib o‘tgan. Fustatda uning qoʻshnilari Zubayr ibn al-Avvom, Ubayda, Abu Zarr al-Gʻiforiy, Ibn Umar va Abdulloh ibn Amr edi.
41-shaxmat Olimpiadasi
Ayollar tadbiri
Kengashning barcha sovrinlari ishtirok reytinglariga koʻra berildi. Birinchi doskada Nana Dzagnidze turnirdagi barcha oʻyinchilar orasida eng yaxshi oʻyin koʻrsatdi:
Abu Ayyub al-Ansoriy
Biografiya
Ibn Jarir at-Tabariyning xabar berishicha, Abu Ayyub al-Ansoriy yoshi ulug‘ bo‘lib, Konstantinopolni qamal qilishda qatnashgan. At-Tabariyning yozishicha, Abu Ayyub Konstantinopol devorlari yaqinida 674-yil dafn etilgan.
41-shaxmat Olimpiadasi
Gaprindashvili kubogi
Nona Gaprindashvili kubogi ochiq va ayollar divizionlarida eng koʻp oʻyin ochkolariga ega boʻlgan mamlakatga beriladi. Ikki yoki undan ortiq jamoalar durang boʻlsa, ular ikkita alohida musobaqada boʻlgani kabi bir xil taymerlar tomonidan aniqlanadi.
Abu Ayyub al-Ansoriy
Biografiya
Konstantinopol turklar tomonidan zabt etilgandan so‘ng Abu Ayyub al-Ansoriyning go‘yoki qabri ustiga maqbara va masjid qurilgan. Istanbulning Abu Ayyub nomini olgan hududi turklar uchun muqaddas boʻlib qoldi va koʻplab Usmonli amaldorlari ularni maqbara va masjid qurilgan yaqin joyda dafn qilishni soʻrashdi.
41-shaxmat Olimpiadasi
Gaprindashvili kubogi
Ayollar o‘rtasidagi sobiq jahon chempioni (1961–1978) nomi bilan atalgan kubok FIDE tomonidan 1997-yilda yaratilgan.
FIDE prezidentlik saylovi
Olimpiada davomida bo‘lib o‘tgan FIDE 85-Kongressida FIDE prezidenti saylovi bo‘lib o‘tdi. FIDEga aʼzo 177 davlatning barchasi ikki nomzoddan biriga: amaldagi FIDE prezidenti Kirsan Ilyumjinov va shaxmat boʻyicha sobiq jahon chempioni Garri Kasparovga ovoz berish huquqiga ega edi. Kongressdan oldin Kasparov FIDEni eʼlon qilingan delegatlar roʻyxatidagi qoidabuzarliklar uchun qoraladi va FIDE Saylov komissiyasining (ELE) kamida bitta aʼzosi unga ovoz berdi. Nihoyat, Ilyumjinov Kasparovni 49 ta ovoz (110 ta amaldagi prezident uchun, 61 tasi Kasparov uchun) bilan mag‘lub etdi.
Oʻlimlar
Musobaqaning so‘nggi kuni o‘yin vaqtida yurak xurujiga uchragan Shveysariyada tugʻilgan Seyshel orolli shaxmatchisi Kurt Maier va Karlar xalqaro shaxmat qo‘mitasi vakili o‘zbekistonlik Alisher Anarqulovning mehmonxona xonasida o‘lik holda topilgani bilan o‘tdi. Yopilish marosimi bu ikki shaxs xotirasiga bir daqiqalik sukut saqlash bilan boshlandi.
Anastasiya Zavorotnyuk
Anastasiya Yuriyevna Zavorotnyuk (1971-yil 3-aprelda tugʻilgan, Astraxan)—rus teatr va kino aktrisasi, teleboshlovchi va qoʻshiqchi. Rossiya Federatsiyasining xizmat koʻrsatgan artisti (2006).
Hayoti
Anastasiya Zavorotnyuk (pasportiga koʻra, 1999-yildan 2017-yilgacha turmush oʻrtogʻi Stryukov familiyasini olgan) 1971-yil 3-aprelda Astraxanda tugʻilgan. Onasi—Rossiya xalq artisti Valentina Borisovna Zavorotnyuk, Astraxan yoshlar teatrida ishlagan. Otasi—Yuriy Andreevich Zavorotnyuk (01.09.1945—10.01.2014), televideniya direktori, Rossiya televideniyasi akademiyasining aʼzosi. Katta akasi Svyatoslav Astraxanda kino muharriri boʻlib ishlagan, 52 yoshida peritonitdan(qorin pardasining yalligʻlanishi) vafot etgan.
Bolaligidan Anastasiya teatrda rol ijro etishga qaror qildi va oʻjarlik bilan orzusiga yetdi: u boʻsh vaqtlarida musiqa va raqsni oʻrgandi, Lotos raqs ansamblida qatnashdi.
Astraxandagi 1-sonli bolalar musiqa maktabini tamomlagan.
1988—1989-yillarda Astraxan davlat pedagogika institutining tarix fakultetida tahsil oldi, lekin uni tark etib, Moskva badiiy teatr maktabiga oʻqishga kirdi (Avangard Nikolaevich Leontiev kursi). 1991-yilda uning ishtirokidagi birinchi film chiqdi, yaʼni „Mashenka“.
1993-yilda Zavorotnyuk Moskva badiiy teatr maktabini tugatgandan soʻng, Oleg Tabakov rahbarligidagi studiya teatrining aktrisasi boʻldi va teatrda 10 yil davomida 29 spektaklda rol ijro etdi.
Oʻsha vaqtda, yaʼni 1993-yilda, teatrda ishlashdan tashqari, Zavorotnyuk „Vinni Puxning yangi sarguzashtlari“ animatsion fim seriyasidagi Kristofer Robin obrazini ijro etdi, shuningdek, Vladimir Lyubomudrovning „Merosxoʻr“ dramasida ruhoniyning qizi rolini oʻynadi, ammo moliyaviy muammolar tufayli film eʼtiborsiz qolgan, faqat 2002-yilda ekran yuzini koʻrgan.
Aktrisaga „Mening adolatli enagam“ serialdagi roli katta mashhurlik olib keldi, qaysiki u tasodifan paydo boʻlgan: unga shynchaki qoʻngʻiroq qilishdi va u haqida hech qanday tasavvurga ega boʻlmagan serialda rol oʻynashga taklif qilishdi. Xarakterli ukraincha aksent uning teatrdagi hamkasbi Olga Blok-Mirimskayadan olingan.
2007-yilda rejissor Georgiy Yungvald-Xilkevich Anastasiya Zavorotnyukni d’Artagnanning qizi Jaklin roliga oʻzining „Mushketyorlarning qaytishi yoki Kardinal Mazarin xazinalari“ filmida rol ijro etishini maʼqulladi, ammo aktrisa Elizaveta Boyarskayani xafa qilmaslik uchun bu loyihadan voz kechdi.
2005-yilda Anastasiya Zavorotnyuk STS kanalidagi „Yaxshi qoʻshiqlar“ dasturining boshlovchisi sifatida Tina Kandelakini almashtirdi. U „Dummilar uchun oshxona“, „Yulduzlar bilan raqs“, „Muz ustida raqs“ telekoʻrsatuvlarini olib bordi. Marat Basharov (2008), Irina Slutskaya (2009) va Pyotr Chernishev (2014) bilan birga „Birinchi kanal“ da „Muzlik davri“ ni boshqargan. Dmitriy Dibrovning „Nikoh oʻyinlari“ telekoʻrsatuvida boshlovchisi („Birinchi kanal“, 2010-yil), Marat Basharovning „Muz va olov“ telekoʻrsatuvida hammuallifi („Birinchi kanal“, 2010-yil). Anastasiya bir necha bor „TRK Ukraina“ telekanalidagi „Xalq yulduzi“ telekoʻrsatuvi, „TV-3“ da „Meni hayratda qoldir“ sehrli shousining uchinchi mavsumi, shuningdek, „Oltin barg“ teatr mukofoti hakamlar hay’ati aʼzosi sifatida taklif qilingan."Ikki yulduz" loyihasining birinchi mavsumida Mixail Boyarskiy bilan birgalikda ishtirok etib, finalga chiqdi va 2-oʻrinni egalladi. thumb|255x255px| Sankt-Peterburg—Kiev mitingi. 2010-yil 2012-yil 30-sentyabr kuni Anastasiya Zavorotnyuk „Birinchi kanal“da xuddi shu nomli—Nastya kulgili tok-shousini chiqardi. 2012-yil 18-dekabrda telekanal reytinglar pastligi sababli dasturni yopishga qaror qildi.
2013 va 2014-yillarda u „Ikki yulduz“ shousining boshlovchisi boʻlgan.
2016-yil 31-dekabrda u Dmitriy Kolchin bilan NTV telekanalida „Yangi yilda barcha yulduzlar“ yangi yil shousini olib bordi. 2016-yil 31-dekabrda u xuddi shu telekanaldagi „Milliard Yangi yil“ koʻrsatuvining boshlovchilaridan biri edi.
2018-yilgi prezidentlik saylovlarida Zavorotnyuk Vladimir Putinni qoʻllab-quvvatlagan „Putin jamoasi“ harakatiga qoʻshildi.
Kasllik
2019-yil avgust oyi oʻrtalaridan boshlab u teatr spektakllarida qatnashishni toʻxtatdi. 2019-yil 15-oktyabr kuni aktrisaning yaqinlari Zavorotnyuk davolanayotganini maʼlum qildi.
2020-yilning 14-may kuni Anastasiya Zavorotnyukga miyaning xavfli oʻsimtasi tashxisi qoʻyilgani maʼlum boʻldi. Bu haqda Rossiya prezidenti, FGBUN „V.I. nomidagi molekulyar biologiya instituti“ direktori genetik texnologiyalarni rivojlantirishga bagʻishlangan yigʻilishda maʼlum qildi. Engelhardt nomidagi Rossiya Fanlar Akademiyasi Aleksandr Makarov.
Shaxsiy hayot
U oilasi va onasi bilan Krekshinoda 2 million dollarlik maydoni 900 m² boʻlgan hashamatli kottejda yashadi.
Otasi Yuriy Andreyevich Zavorotnyuk (1945-yil 9-yanvar—2014-yil 1-oktyabr) televideniya rejissori, Rossiya televideniya akademiyasining aʼzosi boʻlib, Krekshin qabristoniga dafn etilgan.
Uning birinchi turmush oʻrtogʻi, rossiyalik tadbirkor, nemis millatiga mansub sobiq harbiy uchuvchi Olaf Shvartskopf (1959-yilda tugʻilgan), aktrisadan 12 yosh katta Olaf bilan nikohi taxminan bir yil davom etdi (ular 1993-yil 29-noyabrda Rossiyada uchrashishdi. Evgeniy Mironovning tugʻilgan kunida „Snuffbox“ ).
2006-yildan 2008-yilning bahorigacha Anastasiya Zavorotnyuk aktyor Sergey Jigunov bilan uchrashdi.
2008-yil 22-sentyabrda Zavorotnyuk figurali uchuvchi Pyotr Chernishevga turmushga chiqdi. 2018-yil oktyabr oyida er-xotinning Mila Chernisheva ismli qizi bor edi.
Nikolas Xillardi
Nikolas Xillardi (1547 — yil 7- yanvarda tavallud topgan) — ingliz zargar va millioneri. Nikolas Xillardi portret va miniatyuralari bilan mashhur edi. Oʻzining koʻplab kichik oval miniatyuralarini, shuningdek, balandligi taxminan 10 (25) santimetrlar atrofida portretlarini chizgan.U qirq besh yil davomida rassom sifatida muvaffaqiyat qozonish va moliyaviy qiyinchiliklarni davom ettirishdan zavqlandi.Texnik jihatdan u Yevropa standartlari boʻyicha juda konservativ edi. Lekin uning rasmlari ajoyib tarzda ijro etilib va yangiliklar jozibaga ega, bu uning „ Markaziy davrining badiiy arbobi, ishi oʻzining nozik mikrokosmos aks etgan yagona ingliz rassomi“ kabi obroʻsini saqlab qoldi.
Eslatmalar
<references group="" responsive="1">
Gustaf Dalén
right|200px|thumb|Gustaf Dalén Gustaf Dalén (1869.30.11, Stenstorp — 1937.9.12, Stokgolm) — shved ixtirochi-muhandisi. Syurixdagi Politexnika institutini tamomlagan. Gaz turbinasi va b. mashinalar qurilmalarini takomillashtirgan. Mayoqlardagi alangani qorongʻida avtomatik yoqish va tong yorishgan paytda oʻchirish qurilmasini ixtiro qilgan. Nobel mukofoti laureati (1912).
Marg’ak (Ko‘lob tumani)Marg’ak
Marg’ak (Ko‘lob tumani)Marg’ak  (Марғак (деҳа, н. Кӯлоб)) — Tojikiston Respublikasining Ko‘lob tumani, Zarbdor jamoatiga qarashli daha. Jamoat markazigacha 3 km, tuman markaziga 10 km.
Aholisi
Aholisi — 598 kishi.
Kuroxam
Kuroxam (Kuroxam)  — Tojikiston Respublikasining Baljuvon tumani,. Kurohamdan shahar markazigacha 7 km, tuman markaziga 5 km.
Aholisi
Aholisi —11 kishi.
Demirtaş, Gerger
Demirtaş — Adıyaman viloyatining Gerger tumaniga qarashli qishloq.
Kartoshka paprikash
thumb| Kartoshka paprikashni [[Kotyol|qozonda pishirish — ochiq olovda]] Kartoshka paprikash (paprikash krumpli, paprikáskrumpli) — Venger garnir, paprika bilan qovurilgan kartoshka. U bir oz sousli yoki ingichka, shoʻrvaga oʻxshash suyuq boʻlishi mumkin.