cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Iasion
Virgiliyning soʻzlariga koʻra, Iasius Dardanus kabi Italiyada tugʻilgan troyanlarning ajdodi boʻlgan.
Kritlik Petelidesning fikriga koʻra, Filomel va Plutos Iasion va Demeterdan tugʻilgan. Plutos (boylik va farovonlik xudosi) yer unumdorligining timsolidir. Demeterdan Iasion sovgʻa sifatida bugʻdoy donini oldi va odamlarga dehqonchilik qilishni oʻrgatdi.
Antifronning Iasion pyesasining bosh qahramoni. Zamonaviy ilm-fanda u qadimgi Krit dehqonchilik xudosi hisoblanadi.
Dumbullik
Dumbullik — 1) don ekinlari urugʻi (endosperm)ning yetilishi boshlanadigan faza; donning sut va mum pishish davri. Ekinlar gullaganidan 12—16 kun (sutka) oʻtganidan keyin boshlanadi, 7—15 kun davom etadi. Bu vaqtda urugʻda suv (50% ga qadar), eruvchan uglevodlar va azot birikmalari koʻp boʻladi. D. davrida murtak toʻliq shakllangan va endospermda oziq moddalar koʻp toʻplanadi (qarang Don); 2) pishmaganlik, xomlik, gʻoʻrlik (mevalarda).
Vladimir Yatsuba
thumb|332x332px|Vladimir Grigoryevich Yatsuba Vladimir Grigoryevich Yatsuba (Володимир Григорович Яцуба; 1947-yil 1-iyul) — Ukraina davlat va siyosat arbobi; Ukrainaning sobiq Mintaqaviy rivojlanish va qurilish vaziri, Ukraina Prezidentining Qrim Avtonom Respublikasidagi sobiq doimiy vakili, Sevastopol shahar davlat maʼmuriyatining sobiq raisi.
Biografiya
01.1977-10.1980 — Komintern nomidagi Dnepropetrovsk metallurgiya zavodi boʻlimi boshligʻining birinchi oʻrinbosari, Kiyev Dnepropetrovsk.
10.1980-08.1984 — Komintern nomidagi Dnepropetrovsk metallurgiya zavodi partiya qoʻmitasi kotibining oʻrinbosari, kotibi, Kiyev. Dnepropetrovsk.
08.1984-06.1987 — Ukraina Kommunistik partiyasi Amur-Nijnedneprovskiy tuman qoʻmitasining birinchi kotibi.
06.1987-05.1988 — Ukraina Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasi inspektori.
05.1988-12.1988 — KPSS Markaziy Qoʻmitasining tashkiliy-partiyaviy ishlar boʻlimi instruktori, Moskva.
12.1988-11.1990 — Ukraina Kommunistik partiyasi Dnepropetrovsk shahar qoʻmitasining birinchi kotibi, Kiyev Dnepropetrovsk.
11.1990-04.1991 — Xalq deputatlari Dnepropetrovsk shahar kengashi raisi, Dnepropetrovsk.
04.1991-01.1993 — Komintern nomidagi Dnepropetrovsk zavodini rekonstruksiya qilish boʻyicha direktor oʻrinbosari, Kiyev Dnepropetrovsk.
05.1990-05.1994 — 1-chaqiriq Ukraina xalq deputati, Kiyev.
08.1994-09.1994 — Ukraina Prezidenti maʼmuriyatining hududlar boʻlimi boshligʻining oʻrinbosari, Kiyev.
09.1994-03.1995 — Ukraina Prezidenti maʼmuriyatining hududlar boʻlimi boshligʻi, Kiyev.
03.1995-12.1998 — Ukraina Prezidenti maʼmuriyati rahbarining birinchi oʻrinbosari, Kiyev.
1996-yil — Novgorod viloyati, Novoselitsi qishlogʻida Sovet askarlari yodgorligini qurish loyihasining koordinatori.
12.1998-01.2000 — Ukraina Vazirlar Mahkamasi vazirining birinchi oʻrinbosari, Kiyev.
Qiziljar (Denov tumani)
Qiziljar (Кызылджар) — Oʻzbekiston Respublikasi Surxondaryo viloyati Denov tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.
Vladimir Yatsuba
Biografiya
01.2000-05.2001 — Ukraina Vazirlar Mahkamasi Hukumati kotibining birinchi oʻrinbosari, Kiyev.
05.2001-06.2003 — Ukraina Vazirlar Mahkamasi Davlat kotibi.
06.2003-07.2003 — Ukraina Vazirlar Mahkamasi vaziri.
07.2003-12.2004 — Dnepropetrovsk viloyati davlat maʼmuriyati raisi.
07.2006-11.2006 — Ukraina Prezidenti huzuridagi Milliy davlat boshqaruvi akademiyasi vitse-prezidenti, Kiyev.
11.2006-03.2007 — Ukraina Bosh vazirining maslahatchisi, Kiyev.
03.2007-12.2007 — Ukraina mintaqaviy rivojlanish va qurilish vaziri, Kiyev.
12.2007-03.2010 — 6-chaqiriq Ukraina xalq deputati, Kiyev.
03.2010-12.2010 — Ukraina mintaqaviy rivojlanish va qurilish vaziri.
01.2011-06.2011 — Ukraina Prezidentining Qrim Avtonom Respublikasidagi doimiy vakili.
2011-yil 7-iyundan — Sevastopol shahar davlat maʼmuriyati raisi.
2014 -yilning 24-fevralida Yatsuba „uni tayinlagan rahbarlar yoʻq“ va endi oʻz vazifalarini bajarishga haqqi yoʻqligini tushuntirib, isteʼfoga chiqdi. Mintaqalar partiyasidan ham chiqdi. 2014-yil 7-martdagi isteʼfoni Oliy Rada spikeri Oleksandr Turchinov maʼqullagan, parlament eʼlon qilgan „Ukraina Prezidenti“.
Yevgeniy Kungursev haykali
Ikki marta Sovet Ittifoqi Qahramoni Yevgeniy Maksimovich Kungursevning byust haykali ― Izhevskdagi Karlutskaya maydonidagi Gʻalaba maydonida joylashgan.
Haykaltarosh Iosif Kozlovskiy va meʼmor Leonid Polyakov tomonidan 1947-yilda SSSR Oliy Kengashi qarori bilan qurilgan haykal-byusti. 1950-yilda Kungursevning oʻzi ishtirokida „Koloss“ kinoteatrida (hozirgi Aleksandr Nevskiy sobori) tantanali ravishda ochilish marosimi boʻlib oʻtdi. 1992-yilda Gʻalaba maydoniga koʻchirilgan.
Bronza yodgorligi qizil granitdan silindrsimon postamentga oʻrnatilgan boʻlib, mukofotlar toʻgʻrisidagi farmon matnlari yozilgan bronza taxta bilan bezatilgan. U maydonning shimoli-gʻarbiy chekkasida, Harbiy va mehnat shon-sharafi monumentidan unchalik uzoq boʻlmagan joyda, Kommunarov koʻchasiga qaragan.
Yodgorlik Udmurt Respublikasining mintaqaviy ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros obyektlari roʻyxatiga kiritilgan.
Karataş (Dinar)
Karataş — Turkiyaning Afyonkarahisar viloyati Dinar tumanidagi qishloq.
Do'lmabog'cha saroyi
thumb|Saroy bog'i
Qurilishi
Hoji Said ogʻa qurilish ishlariga mas’ul boʻlgan, loyiha esa meʼmorlar Garabet Balyan, uning oʻgʻli Nigogayos Balyan va Evanis Kalfa (Usmonli saroy meʼmorlarining arman Balyan oilasi aʼzolari) tomonidan amalga oshirilgan. Doʻlmabog'cha „tepa bogʻi“ degan maʼnoni anglatadi. Qurilish uchun Bosfor yaqinida bosib olingan hudud tanlangan. Uzoq vaqt davomida Doʻlmabaxche turk sultonlarining asosiy qarorgohi hisoblangan. Turkiya Respublikasiga asos solgan Kamol Otaturk olamdan oʻtganida saroy zallari boʻm-boʻsh, keyinchalik ular goʻzal muzey majmuasiga aylantirilgan. thumb|Quruqlik tomondan kirish eshigi Qurilish uchun besh million Usmonli oltin lirasi yoki taxminan 35 tonna oltin sarflangan. Bugungi (2021) qiymatlarida 1,9 milliard dollar. Bu summa yillik soliq tushumining qariyb chorak qismiga toʻgʻri keldi. Saroyda 1856-yildan boshlab, 1924-yilgacha xalifalik tugatilgunga qadar, oltita sulton istiqomat qilgan: Bu yerda so‘nggi podsho xalifa Abdulmajid afandi yashagan. 1924-yil 3-martda kuchga kirgan qonun saroyga egalik huquqini yangi Turkiya Respublikasining milliy merosiga oʻtkazdi. Turkiya Respublikasining asoschisi va birinchi prezidenti Mustafo Kamol Otaturk yoz faslida saroydan prezidentlik qarorgohi sifatida foydalangan va oʻzining eng muhim ishlarini shu yerda amalga oshirgan. Otaturk umrining so‘nggi kunlarini shu saroyda o‘tkazdi. Bugungi kunda saroy Turkiya Buyuk Millat Majlisiga mas’ul Milliy Saroylar Direktorligi tomonidan boshqariladi. Doʻlmabaxche shahri dastlab Bosfor boʻgʻozidagi koʻrfaz boʻlib, undan Usmonli floti langar qilish uchun foydalangan. Hudud XVIII asrda asta-sekin qayta tiklandi va Usmonli sultonlari tomonidan juda qadrlangan imperator bogʻiga aylandi; Aynan shu bogʻdan Doʻlmabog'cha (Toʻldirilgan bogʻ) nomi turkcha „toʻldirilgan“ doʻlmasi va „bogʻ“ maʼnosini bildiruvchi bogʻdan kelib chiqqan. Bu yerda XVIII-XIXasrlarda turli xil kichik yozgi saroylar va yogʻoch pavilyonlar qurilgan va oxir-oqibat Beshiktosh qirgʻoq saroyi deb nomlangan saroy majmuasini tashkil etgan. 110 000 m² maydon sharqda Bosfor boʻgʻozi bilan chegaralangan, gʻarbiy tomondan esa tik jarlik uni o‘rab turadi, shuning uchun yangi 45 000 m²li Doʻlmabog'cha saroyi qurilganidan keyin bogʻ majmuasi hududi oldingiga nisbatan ancha cheklangan.thumb|Do'lmabog'cha saroyi Doʻlmabog'cha — Turkiyadagi eng katta saroy. Uning maydoni 45 000 m2 (11,1 akr) boʻlib, 285 ta xona, 46 ta zal, 6 ta hammom (hamam) va 68 ta hojatxonadan iborat.
Dizayni
thumb|upright|left|Gumbazning ichki ko'rinishi
Dizaynini yaratish uchun anʼanaviy Usmonli meʼmorchiligi bilan birga uygʻunlashgan barokko, rokoko va neoklassik uslublardan foydalanilgan. Saroyning joylashuvi va bezaklaridan Usmonli madaniyatiga va sanʼatiga Yevropa uslublari va meʼyorlarining taʼsiri kuchayib borayotganini bilish mumkin. Bosfor boʻgʻozi tomondan tashqi koʻrinishida klassik Yevropa uslubi bilan birga anʼanaviy Usmonli turk dunyosining xususiyatlarini saqlab qoladi. U davlat vakillik xonalarini oʻz ichiga olgan janubiy qanot (Mabeyni Humoyun yoki Selamlik) va xususiy turar joy vazifasini bajaradigan shimoliy qanotdan (Harami Humoyun, Haram) qatʼiy ravishda ajratilgan. Maydoni 2000 m² va balandligi 36 m gumbazli katta Marosimlar Zali bilan ajratilgan. Haram tashqi dunyodan butunlay ajratilishi kerakligi sababli, tashrif buyuruvchilar uchun asosiy kirish janub tomonda joylashgan. Bu yerda tashrif buyuruvchilar va xorijiy diplomatlarni qabul qilish uchun vakolatxonalar tashkil etilgan. Haram hududi sultonning xotinlari, kanizaklari va onasi uchun bir-biriga bogʻlangan xonalarni oʻz ichiga oladi, ularning har biri oʻz hammomiga ega.thumb|upright|left|Kolleksiyadan. Podsho finjoni
Dekoratsiyasi
Toʻpqopi saroyida Iznik koshinlari va Usmonli oʻymakorligining ajoyib namunalari mavjud boʻlsa, Do‘lmabog‘cha saroyi oltin va billur bilan bezatilgan. Shiftlarni zardoʻzlash uchun oʻn toʻrt tonna oltin sarflangan. Saroyni bezash uchun 100 kg dan ortiq oltin ishlatilgan, bu taxminan 6 million dollarga teng. Saroyning ichki qismi oʻzining hashamati bilan hayratlanarli. Uning hududida 285 ta xona va 43 ta katta zal mavjud. Bir paytlar saroyning boyligi haqidagi afsonalar Usmonlilar davlati chegarasidan ancha uzoqqa tarqalgan.thumb|
Tarixiy hujjatlarda aytilishicha, saroyning ichki qismini qurish va obodonlashtirish uchun 15 ming kilogrammdan ortiq sof oltin va 40 ming kilogramm kumush sarflangan. Bu saroyda faxriy mehmon qirolicha Viktoriya ham boʻlgan.
Tantanalar zalida dunyodagi eng katta bogemik billur qandil osilgan. Dastlab bu qirolicha Viktoriya sovgʻasi boʻlgan deb taxmin qilingan. 2006 yilda esa Sulton tomonidan narxi toʻliq toʻlanganligini koʻrsatuvchi kvitansiya topildi. U 750 lampaga ega va ogʻirligi 4,5 tonnani tashkil qiladi.
Do‘lmabog'cha dunyodagi eng katta bogem va Bakkarat billur qandillar kolleksiyasiga ega.thumb|Saroyning tashqi ko'rinishi
Bezatish uchun Marmaris (Prokonnes) marmari, Misr alebastri (kalsit, shuningdek, oniks-marmar deb ham ataladi) va qimmatbaho toshlar ishlatilgan.
Saroyga koʻp sonli Hereke gilamlari to‘shalgan. Katta zalda to‘shalgan Hereke gilami dunyodagi eng katta Hereke gilamidir. Shuningdek, podshoh Nikolay I tomonidan sultonga sovg‘a sifatida taqdim etilgan 150 yillik ayiq terisi ham bor. Koʻp sonli rasmlar orasida rus dengiz rassomi Ivan Aivazovskiyning butun asarlari toʻplami mavjud. Imperiya hukmdoriga Aivazovskiyning ishi shu qadar yoqdiki, u isteʼdodli rassomga Bosfor koʻrinishidagi rasmlarni buyurtma qildi, bugungi kunda ularning 40 nusxasi toʻplamda mavjud. Ushbu sanʼat muzeyida Usmon Hamdi Bey, Halil Posho va Usmon Nuri Posho kabi turk rassomlarining rasmlari ham bor. thumb| Saroyning jihozlari boshidanoq eng yuqori texnik standartlarda amalga oshirildi. Gazli yoritgichlar va suv idishlari Buyuk Britaniyadan olib kelingan, oʻsha paytda mashhur Yevropadagi saroylarda hali ham bunday sharoitlar yoʻq edi. Keyinchalik elektr taʼminoti, markaziy isitish tizimi va lift oʻrnatildi.
Asosiy kirish Zali(Medhal)
Doʻlmabog'cha saroyiga tashrif Medhal zalidan boshlanadi. Medhaldan dengiz va quruqlik tomon chiqadigan xonalar bor. Dengizga qaragan xonalar Usmonli va boshqa davlat vazirlar, saroyning turli maʼmurlari, aʼzolari foydalangan. Mehmonlar avvaliga shu zalda kutib turishardi, keyin esa saroy xodimi tomonidan belgilangan vaqtda ichkariga olib kirilgan.thumb|
Otaturk xonasi
Mustafo Kamol Otaturk umrining soʻnggi kunlarini sogʻligʻi yomonlashgani sababli saroyda oʻtkazdi. U 1938-yil 10-noyabrda saroyning sobiq haram hududida joylashgan yotoqxonada ertalab soat 9:05 da vafot etdi. Uning o‘limidan so‘ng saroydagi barcha soatlar to‘xtatilib, 9:05 ga qo‘yildi. Uning xonasi tashqarisidagi soatlar Turkiyadagi haqiqiy vaqtga o‘rnatilgan, ammo u vafot etgan xonadagi soat hali ham 9:05 ni ko‘rsatib turibdi.thumb|Mustafo KAmol Otaturk umrining so'nggi vaqtlarini o'tkazgan xona
Haram
Haram tarix davomida Yaqin Sharqdagi koʻplab meʼmoriy inshootlarning anʼanaviy xususiyati boʻlgan. Abdulmajidning haramni qurishdan maqsadi podsho oilasi va ularning hordiq chiqarishi uchun alohida turar joy ajratilishini taʼminlash edi. Sultonning shaxsiy kanizaklari haramda yashashi odatiy hol edi. Sultonning bolalarini joylashtirish va oʻqitish uchun moʻljallangan xonalar, shuningdek, Sultonning yashash joylari haram deb hisoblanadigan joylarga kiritilgan. thumb|upright left|Haramdagi Sulton kutubxonasi Odatda, koʻpchilik sultonlar avvaldan oʻz xotinlari va kanizaklarining jamoat joyida boʻlishini cheklab qoʻygan, biroq Abdulmajid ularga nazorat ostida doʻkon va bozorlarga borishga ruxsat bergan.
Qo'shimcha qurilishlar
Saroy yaqinida yana bir qancha turar-joy binolari joylashgan. Shu jumladan valiahd saroyi, xizmatchilar yotoqxonalari va soqchilarning, qarorgohi. Keyingi binolarga imperator oshxonalari, otxonalar, qushxona, bogʻ, un tegirmoni, issiqxona, gilam ustaxonasi, shisha fabrikasi, dorixona va boshqalar. Saroy yonida 1853—1855-yillarda Garabet Balyan tomonidan loyihalashtirilgan barokko uslubidagi masjid qurilgan. thumb|Do'lmabog'cha masjidi U Abdulmajidning onasi malika Bezmi Olam Volidai Sulton tomonidan qurdirilgan. 1948-yildan buyon binoda dengiz floti muzeyi faoliyat koʻrsatardi. 1960-yil 27-maydagi davlat toʻntarishidan keyin muzey boshqa joyga koʻchirilgan. 1967-yilda masjid ibodat qilish uchun qaytarildi. Masjid yonidagi Bosforning Yevropa qirg‘og‘i bo‘ylab joylashgan maydonda Doʻlmabaxche soat minorasi o‘rnatildi. Minora Sulton Abdulhamid II tomonidan buyurtma qilingan va saroy meʼmori Sarkis Balyan tomonidan 1890-1895-yillar oraligʻida qurilgan. Uning soati fransuz soatsozlari Jan-Pol Garnier tomonidan ishlab chiqarilgan va soati ustasi Iogan Mayer tomonidan oʻrnatilgan.
Sırpsındığı jangi
Sırpsındığı jangi — 1364-yilda Vengriya qirolligi, Serb impeiyasi, Ikkinchi Bulgʻor podsholigi, Valaxiya knyazligi, Bosniya banligi va Valaxiya knyazligidan tashkil topgan ittifoqning Usmonli imperiyasini Bolqonlardan uzoqlashtirish uchun boshlagan jangi.
Sırpsındığı soʻzining maʼnosi
„Sırpsındığı“ soʻzi birlashgan soʻz hisoblanib, „Sırp“ ve „Sındık“ soʻzlarining birlashmasidan tashkil topgan. Ilk soʻz „Sırp“ (serb) xalqning nomi hisoblanadi. „Sındık“ soʻzi esa „Sı“ feʼl va „dık“ sifatdan iborat va buzish, sindirish, parchalash degan maʼnoni beradi.
Sırpsındığı jangi „Serblarning parchalangan jangi“ degan maʼnoni beradi. Bundan tashqari Sırpsındığı Edirnening shimoliy-sharq qismida joylashgan, hozirgi nomi Sarayakpınar boʻlgan, jang sodir boʻlgan qishloqdan olingan.
Ushbu jang bilan bogʻliq munozaralar
Ushbu jangning sanasi va boʻlib oʻtgan yeri haqida koʻplab tortishmalar mavjud. Turli turk va xorijiy manbalar bu jangning Çirmen jangidan boshqa jang boʻlganligini va Çirmen jangining yuz berishining asosiy sabablaridan biri boʻlib, Serblar magʻlubiyatdan soʻng, qasos olish uchun Çirmen jangini boshlatganligi aytiladi. Buning isboti sifatida Çirmenning bugungi Yunoniston hududida boʻlishiga qaramay, 1364-yildagi jang, bugungi Turkiya hududlarida qolgan va oʻsha hududning yaqinidagi bir qishloqda boʻlganligi, boshqa tarafdan papa Urban V ning Çirmen jangidan oldin vafot etganligi haqidagi fikirlar mavjud.
Bundan tashqari, Çirmen jangi bilan Sırpsındığı jangi ayni boʻlganligi haqida fikrda boʻlgan ozinlik, ayniqsa, xorijiy manbalar mavjud.
Boshqa manbalarda 1364-yilda boʻlib oʻtgan buyuk bir jang mavjudligi ammo, bu jangning Sırpsındığı emas Birinchi Meriç jangi ekanligini, Ikkinchi Meriç jangi sifatida nomlangan Çirmen jangi esa Sırpsındığı ekanligini iddao qilingan.
Urush boshlanishiga sabab
Usmonli imperiyasi Edirneni 1361-yilda bosib olganidan soʻng, Konstantinopoldan Yevropaga olib boradigan strategik asosiy yoʻl yopilib qoldi. Turk muhojirlari katta hisobda va tezlik bilan Trakyaga joylashishni boshlagan. Usmonlilarning 1363-yilda Filibeni qoʻlga kiritish arafasida qochgan va Serbiyadan boshpana olgan Vizantiya qoʻmondoni Usmonlilar ustiga yurish qilishni tavsiya qiladi.
Dumbali qoʻylar
Dumbali qoʻylar - goʻshti va yogʻi uchun boqiladigan dagʻal va yarim dagʻal junli dumbali koʻy zotlari. Choʻl va chala choʻl mintaqalarida boqishga moslashgan, oʻt-xashak tanlamaydi, uzoq masofalarga haydashga chidamli. Asrlar davomida yaylov sharoitida boqilishi tufayli keskin ekologik sharoitlarga moslashgan. Yirik D.q.dan hisori, saraja, edilbey qoʻylari mashhur. Qoʻchqorlarining tirik vazni 110— 130 (baʼzan 180) kg gacha, sovliqlari 60– 85 kg (baʼzan 130 kg)gacha boradi. Dumbasi qoʻyning semizlik darajasiga qarab 6–15 kg, baʼzi zotlar (hisori qoʻylari) boʻrdoqilarida 45 kg gacha boʻlishi mumkin. Dumbasining shakliga qarab "doʻngalak quyruq", "tegirmon quyruq", "ayri quyruq", "ketmon quyruq", "solfi quyruq" deb yuritiladi. Bu zotlar yaxshi goʻsht beradi. D.q. soʻyilganda goʻsht chiqishi 53—60%, jun boʻyicha mahsuldorligi past — 2,0—2,2 kg jun beradi. Juni dagʻal va bir tekis boʻlmagani uchun dagʻal movut, gilam, kiygiz va b. mahsulotlar tayyorlanadi. D.q. sovliklaridan 120 kg gacha sut sogʻib olish mumkin. Serpushtligi 105— 120%. Eron, Afgʻoniston, Arabiston yarim orol mamlakatlarida, Kavkaz, Rossiyaning janubi, Oʻrta Osiyo, Qozogʻistonda koʻproq boqiladi.
George V
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Jorj V (talaffuzi:Jorj Frederik Ernest Albert: 1865-yil 3-iyunda tugʻilgan 1936-yil 20-yanvar vafot etgan) Britaniya hukmronliklari qiroli va Hindiston imperatori boʻlgan. Buvisi Qirolicha Viktoriya davrida tugʻilgan. Jorj Uels shahzodasi Albert Edvardning ikkinchi oʻgʻli edi. 1877-yildan 1892-yilgacha Jorj Qirollik dengiz flotida xizmat qilgan. 1892-yil boshida akasi toʻsatdan vafot etgan keyin u toʻgʻridan-toʻgʻri taxtga oʻtirgan. 1901-yilda Viktoriya vafotidan soʻng Jorjning otasi Edvard VII taxtga oʻtirgan va Jorj Uels shahzodasi etib tayinlangan. 1910-yilda otasining oʻlimidan soʻng, u qirol imperatori boʻlgan. Jorj hukmronligi davrida sotsializm, kommunizm, fashizm, Irlandiya respublikachiligi va Hindiston mustaqillik harakatining yuksalishi kuzatgan. 1920-yillarning boshlarida oʻzining hududiy choʻqqisiga chiqqan Britaniya imperiyasining siyosiy manzarasini tubdan oʻzgartirgan. Birinchi jahon urushi (1914-1918-yil) natijasida uning birinchi amakivachchalari rossiyalik Nikolay II va germaniyalik Vilgelm II imperiyalari qulagan. Britaniya imperiyasi esa eng samarali darajada kengaygan. 1917-yilda Jorj Vindzor uyining birinchi monarxi boʻlgan. 1924-yilda birinchi Mehnat vazirligini tayinlangan. 1931-yildagi Vestminster Nizomi imperiya hukmronliklarini Britaniya Millatlar Hamdo‘stligi tarkibidagi alohida mustaqil davlatlar sifatida tan olingan. Jorj oʻzining keyingi hukmronligi davrida chekish bilan bogʻliq sogʻliq muammolaridan aziyat chekgan. 1936-yil yanvar oyida vafot etganidan keyin uning oʻrniga toʻngʻich oʻgʻli Edvard VIII kelgan. Oʻsha yilning dekabr oyida Edvard taxtdan voz kechgan.
Erta hayoti va taʼlimi
Jorj 1865-yil 3-iyunda Londonning Marlboro uyida tugʻilgan. U Vindzor qal’asida 1865-yil 7-iyulda Kenterberi arxiyepiskopi Charlz Longli tomonidan suvga choʻmgan. alt=Boy wearing a sailor suit|left|thumb| Jorj yosh bolaligida, 1870 yil U otasi va katta akasi shahzoda Albert Viktordan keyin taxt uchun uchinchi oʻrinni egallagan. Jorj 17 yoshda boʻlgan. Albert Viktordan bir necha oy kichik va ikki shahzoda birga oʻqigan. Jon Neale Dalton 1871-yilda ularning oʻqituvchisi etib tayinlangan. 1877-yil sentyabrida Jorj 12 yoshda edi. 1879-yildan boshlab uch yil davomida qirol aka-uka HMS xizmat qilgan. Ular Britaniya imperiyasining Karib dengizi, Janubiy Afrika va Avstraliyadagi mustamlakalariga sayohat qilishdi va Norfolk, Virjiniya Janubiy Amerika, Oʻrta yer dengizi, Misr va Sharqiy Osiyoga tashrif buyurishgan. 1881-yilda Yaponiyaga tashrifi chogʻida Jorj mahalliy rassomning qoʻlida koʻk va qizil ajdahoni tatuirovka qilgan. Dalton oʻzlarining sayohatlari haqida „HMS Bacchante kruiz“ nomli hisobot yozgan. Melburn va Sidney oʻrtasida Dalton afsonaviy arvoh kemasi  „Uchar gollandiyalik“ ni koʻrganini qayd etgan. Lozannadan keyin aka-uka ajralishgan. Albert Viktor Kembrijdagi Triniti kollejida oʻqigan. U butun dunyo boʻylab sayohat qildi, Britaniya imperiyasining koʻplab hududlariga tashrif buyurgan. Uning soʻnggi faol xizmati 1891-1892-yillarda qoʻmondon boʻlgan.
Nikohi
U yerda oʻzining amakivachchasi Edinburg malikasi Mari bilan yaqinlashdi va uni sevib qoldi. Uning buvisi, otasi va amakisi oʻyinni maʼqulladilar, ammo onasi va xolasi  Uels malikasi va Edinburg gertsoginyasi Mariya Aleksandrovna bunga qarshi chiqgan. Uels malikasi oilani juda nemisparast deb hisobladi. Onasining rahbarligi ostida Mari Jorjga turmush qurishni taklif qilganda rad etgan. U 1893-yilda Ruminiyaning boʻlajak qiroli Ferdinandga turmushga chiqgan. York gertsogi sifatida Jorj turli xil davlat vazifalarini bajargan. 1901-yil 22-yanvarda qirolicha Viktoriya vafotidan soʻng Jorjning otasi qirol Edvard VII sifatida taxtga oʻtirgan. Jorj Kornuoll gertsogi unvonini meros qilib oldi va oʻsha yilning qolgan qismida Kornuoll va York gertsogi sifatida tanilgan.
Uels shahzodasi
York gertsogi sifatida Jorj turli xil davlat vazifalarini bajargan. 1901-yil 22-yanvarda qirolicha Viktoriya vafotidan soʻng Jorjning otasi qirol Edvard VII sifatida taxtga oʻtirgan. 1901-yilda gertsog va gersoginya Britaniya imperiyasini gastrol qilishgan. Ularning safari Gibraltar, Malta, Port Said, Aden, Seylon, Singapur, Avstraliya, Yangi Zelandiya, Mavrikiy, Janubiy Afrika, Kanada va Nyufaundlend koloniyasini oʻz ichiga olgan. 1899-1902-yillardagi Janubiy Afrika urushidagi ishtirokini mukofotlash uchun ishlab chiqilgan. Jorj mustamlakachi qoʻshinlarga minglab maxsus ishlab chiqilgan Janubiy Afrika urushi medallarini taqdim etgan. Koʻplab oq Cape Afrikanerlari namoyish va xarajatlardan norozi boʻlishgan. Ingliz tilidagi matbuotdagi tanqidchilar oilalar ogʻir qiyinchiliklarga duch kelgan bir paytda juda katta xarajatlarni qoralaganlar. Avstraliyada gertsog Avstraliya Hamdoʻstligi tashkil etilgandan keyin Avstraliya parlamentining birinchi sessiyasini ochgan. Yangi Zelandiyaning sayyohlar va potentsial immigrantlar uchun jozibadorligini reklama qilish boʻlgan. 1901-yil 9-noyabrda Jorj Uels shahzodasi va Chester grafi etib tayinlangan. Qirol Edvard oʻgʻlini kelajakdagi qirollik roliga tayyorlashni xohlagan. Qirolicha Viktoriya davlat ishlaridan chetlatgan Edvardning oʻzidan farqli oʻlaroq, otasi Jorjga davlat hujjatlaridan keng foydalanish huquqini bergan. Jorj va Meri toj kiyish marosimi 22-da Vestminster abbatligida boʻlib oʻtgan. 1911-yil iyun va Londonda Imperiya festivali tomonidan nishonlanilgan. Iyul oyida qirol va qirolicha Irlandiyaga besh kun tashrif buyurishdi; minglab odamlar oʻz kortejlari yoʻnalishi boʻylab quvnoq kutib olishgan. 1911-yilda qirol va qirolicha Dehli Durbarga Hindistonga sayohat qilishgan va Hindiston imperatori sifatida hind ulugʻvorlari va shahzodalari yigʻilgan auditoriyaga taqdim etilgan. Jorj marosimda Hindistonning yangi yaratilgan Imperator tojini kiyib, Hindiston poytaxti Kalkuttadan Dehliga koʻchirilishini eʼlon qilgan. U Dehli Durbarida boʻlgan yagona Hindiston imperatori boʻlgan. U oʻtkir va tajribali otishmachi boʻlgan. 1913-yil dekabrda u olti soat ichida mingdan ortiq qirgʻovulni otgan.
Milliy siyosati
Jorj siyosiy notinch davrda taxtni meros qilib olgan. Lloyd Jorjning xalq byudjeti oʻtgan yili konservatorlar va ittifoqchilar hukmronlik qiladigan Lordlar palatasi tomonidan rad etilgan. 1910-yil yanvar oyida boʻlib oʻtgan umumiy saylovlardan soʻng, konservativ tengdoshlar hukumat saylov mandatiga ega boʻlgan byudjetni ovoz berishsiz qabul qilishga ruxsat bergan. Qirolning ikki shaxsiy kotibi, liberal Lord Knollis va ittifoqchi lord Stamfordham, Jorjga qarama-qarshi maslahatlar berishgan. Knollis Jorjga Vazirlar Mahkamasi talablarini qabul qilishni maslahat bergan va Jorjga isteʼfoni qabul qilishini maslahat bergan. 1910-yilgi umumiy saylovlar liberallarni Irlandiya millatchi partiyasining koʻmagiga bogʻliq boʻlgan ozchilik hukumati sifatida tark etdi. Jorj 1914-yil iyul oyida Bukingem saroyida kelishuvga erishish uchun yigʻilishini chaqirgan. Toʻrt kundan soʻng konferentsiya kelishuvsiz yakunlangan. Buyuk Britaniya va Irlandiyadagi siyosiy oʻzgarishlar Yevropadagi voqealarga taʼsir qildi va Irlandiyaning hukmronligi masalasi urush davomida toʻxtatilgan.
Birinchi jahon urushi
1914-yil 4-avgustda qirol oʻz kundaligida shunday deb yozgan edi: „Men Germaniya bilan urush eʼlon qilish uchun soat 10:45da kengash oʻtkazdim. Bu dahshatli falokat, lekin bu bizning aybimiz emas. . . . Ollohim, tez orada tugaydi“. 1914-yildan 1918-yilgacha Angliya va uning ittifoqchilari Germaniya imperiyasi boshchiligidagi markaziy kuchlar bilan urush olib borishgan. Britaniya jamoatchiligi uchun urushning barcha dahshatlarini timsol qilish uchun kelgan nemis kayzer Vilgelm II qirolning birinchi amakivachchasi edi. Qirolning otasi tomonidan bobosi Saks-Koburg va Gota shahzodasi Albert edi; shuning uchun qirol va uning bolalari nemis unvonlariga ega boʻlganlar. Germaniyaning Vyurtemberg gersoglarining avlodi boʻlgan Tek gersogining qizi boʻlgan. Britaniyaning „oʻzga sayyoralik va ilhomlantirmaydigan sudi“ haqida yozganida, Jorj shunday javob bergani: „Men ilhomlantirmagan boʻlishim mumkin, lekin agar men begona boʻlsam, laʼnatlanadi“. 1917-yil 17-iyulda Jorj Britaniya qirollik uyining nomini nemis tilidagi Saks-Koburg va Gota uyidan Vindzor uyiga oʻzgartirgan qirollik deklaratsiyasini chiqarib, ingliz millatchiligini tinchitgan. Uning barcha britaniyalik qarindoshlari nemis unvonlari va uslublaridan voz kechib, ingliz tilidagi familiyalarni qabul qilishgan. Jorj oʻzining erkak qarindoshlariga Britaniya tengdoshlarini berib, tovon toʻlagan.
Xolchayon (Denov tumani)
Xolchayon (Халчиян) — Oʻzbekiston Respublikasi Surxondaryo viloyati Denov tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.
Leningrad konchilik instituti talabalari va o‘qituvchilari yodgorligi
thumb|right|300px Leningrad konchilik instituti talabalari va oʻqituvchilariga yodgorlik 1976-yilda G. V. Plexanov nomidagi Sankt-Peterburg davlat konchilik instituti hududida oʻrnatilgan yodgorlik boʻlib, Ulug Vatan urushi frontlarida va Leningrad blokadasida halok boʻlgan talabalar va oʻqituvchilarga bagʻishlangan.
Haykaltaroshlar: R. P. Kurilyak, I.S. Tabachnik, B.S. Chibunin.
Arxitektorlar: I.I. Fomin, A.I. Pribulskiy.
Urush yillarida Leningrad konchilik instituti hududida noyob portlovchi moddalar ishlab chiqarildi, uning asosiy tarkibiy qismi oddiy koʻk Kembriy loydan iborat boʻlib, institut talabalari va aspirantlari sapyorlar tarkibiga qabul qilindi. Ulardan 185 nafari frontlarda, yuzlab kishilar ochlikdan halok boʻlgan .<blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote"> «Потомок, знай своей свободы цену и мужеству учись у храбрецов»
"Avlod, erkinligingizni biling narx va jasorat Jasur odamlardan o'rganing"
— M. A. Dudin
Dumli amfibiyalar
Dumli amfibiyalar (Caudata Urodela) — amfibiyalar sinfining bir turkumi. D.a. Shim. yarim sharning oʻrta mintaqasida, bir nechta turi Jan. Amerikada tarqalgan. Hammasi boʻlib 150 ga yaqin turi bor. Ularning tashqi koʻrinishi kaltakesakka oʻxshaydi. Dumi uzun, oyoklari kalta, baʼzan rudiment xrlda (amfiumada), baʼzilari (siren)da oyoq boʻlmaydi. Oyoqlari suzishda ishtirok etmaydi. Tanasi va dumi yordamida suzadi. Boʻyi 100 sm cha. Siren, protey kabi turlarida jabra va yon chizigʻi umrbod saqlanib qoladi. Terisi silliq, mayda shilimshiq bezli boʻladi. D.a. koʻpincha suvda yashaydi; baʼzilari faqat koʻpayish uchun suvga tushadi. Baʼzi turlarida neoteniya sodir boʻladi. Bir qancha turlarida ichki urugʻlanish yuz beradi. Bunda erkagining spermatofori urgʻochisining kloakasidagi urugʻlik xaltasiga tushadi. 2 tadan bir necha yuztagacha tuxum qoʻyadi. Baʼzilari tirik tugadi yoki tuxumdan bola ochadi. Mayda umurtqasiz hayvonlar bilan oziqlanadi. Suvda va nam yerlarda hayot kechiradi. Asosan, Shim. yarim sharning oʻrta mintaqasida tarqalgan. Oʻzbekiston hududida D. a. uchramaydi. Akvariumda tritonlar boqiladi.
Dumlupinar
Dumlupinar — Gʻarbiy Anadoludagi qishloq. Grek-turk urushi davrida D. yonida Mustafo Kamol (qarang Otaturk) koʻmondonligi ostidagi turk armiyasi 1922-yil 30-avgustda grek bosqinchilari ustidan gʻalaba qozongan. Bu gʻalaba Antanta davlatlarining bosqinchi qoʻshinlariga qarshi turklarning zafarli yurishini boshlab bergan. Shu isim Eski Turkiy tilda Toʻngli Bungar (Toʻngli Buloq) soʻzlaridan yaralgan.
Dumli qoʻylar
Dumli qoʻylar - teri olish va juni uchun boqiladigan, dumba oʻrnida 12—24 umurtqadan iborat dumi boʻlgan qoʻylar. Zotiga qarab dumi qisqa, oriq ("qotma"); uzun, oriq; qisqa, yogʻli; uzun, yogʻli boʻladi. Romanov qoʻy zotining dum umurtqasi 12 tagacha, yogʻsiz, echki dumiga oʻxshash, reshetilov, sigay va barcha merinos zotlarining dum umurtqasi 24 tagacha, uzun, qotma, sirti jun bilan qoplangan. Qorakoʻl qoʻylarining dumi yogʻli, uzun, uchi deyarli yogʻsiz. Keyingi yillarda dumbapi qoʻylar junini yaxshilash maqsadida merinos qoʻylari bilan chatishtirib qotma va yogʻsiz dumli duragay qoʻylar olinmoqda. Bu qoʻylar mahalliy sharoitga chidamli, junining sifati yaxshi (qarang Qoʻychilik).
Mote-syur-fyoy
Mote-syur-fyoy (Mothais sur feuille) — fransuz echki pishloqidir. Bu pishloqning nomi Dyo-Sevr departamentidagi La Mothe-Saint-Héré kommunasi nomidan kelib chiqqan, ammo uning ishlab chiqarish maydoni biroz kengroqdir. U tarixiy Poitou viloyatining janubida ishlab chiqariladi, yaʼni Dyo-Sevr departamentining janubiy qismida, janubda Vena departamenti, Shimolda Sharente departamenti va Charente-Maritime departamenti. Mote-sur-feuille pishloqi 1840-yildan beri mahalliy bozorlarda sotiladi.
2002-yilda Mote-syur-fyoyni himoya qilish ittifoqi kelib chiqish sertifikatini olish maqsadida tashkil etilgan.
Ishlab chiqarish jarayoni
Bu pishloqni tayyorlash uchun pasterizatsiyalanmagan echki suti ishlatiladi. Pishloq kashtan yoki chinor bargida juda sekin qaynatish va yanada pishib yetish orqali tayyorlanadi, u namlikni oʻziga singdiradi va shuning uchun Mote-syur-fyoy yanada elastik va qaymoqli tuzilishga hamda yupqaroq qobiqqa ega.
Pishloq diametri 10 — 12 sm va balandligi 2 — 3 sm boʻlgan doira shakliga ega. Sotuvga qoʻyilgan bunday doiraning ogʻirligi 180 dan 200 grammgacha. Ushbu pishloqning yogʻ miqdori 45%ni tashkil qiladi.
2007-yilga kelib, bu pishloq ishlab chiqarish taxminan 200 tonnaga yetgan, shundan 85 tonnasi qishloq xoʻjaligi pishloqlari edi.
Saqlash
Bu pishloq muzlatgichning sabzavot boʻlimida salqinda saqlanadi.
Tavsiya etilgan mavsum
Bu pishloq erta bahordan kech kuzgacha isteʼmol qilinadi.
Aşağı Cürəli
Aşağı Cürəli Ozarbayjonning Bilasuvar tumanidagi qishloq va kommunadir. 2505 nafar aholi istiqomat qiladi.
2009-yilgi GP2 Series
2009-yilgi GP2 Series mavsumi Formula 1 tomonidan tashkil etilgan chempionatning ikkinchi bosqichi qirq uchinchi mavsumi va GP2 seriyasi nomi ostida beshinchi mavsum boʻldi. Mavsum yigirmata poygadan iborat boʻlib, oʻn raund davom etgan. 9-mayda Circuit de Catalunyada boshlanib, 20-sentabrda Autódromo Internacional do Algarveda tugaydi. Algarve poygasida ilk bor GP2 dam olish kunlari oʻtkazildi va taqvimdagi yagona yangi konturga amal qilindi. Shuningdek, Germaniya Gran-prisi davomida Nyurburgring hamda Xokkenxaym avtodromlari oʻzaro rotatsiyani amalga oshirdi.
Monzadagi chempionatning soʻnggi raundida germaniyalik yangi poygachi Nico Hülkenberg chempionlikni qoʻlga kiritdi. Uning jamoasi ART Gran-prisi Algarveda jamoalar chempionligini ham qoʻlga kiritdi.
Chempionlikka daʼvogar Barwa Addaxning aʼzosi Romain Grosjan mavsum oʻrtalarida Formula 1 mavsumining qolgan qismida ishtirok etish uchun Renault safiga borib qoʻshildi. Bunga sabab Piquet jamoasi aʼzosi Nelson Piquet Jr isteʼfoga chiqarilgan edi.
Poygachilar natijalari
Ballar poygada eng yaxshi natija qayd etgan 6 ta ishtirokchiga berildi.
{|
Uzuntepe, Samsat
Uzuntepe — Adıyaman viloyatining Samsat tumaniga qarashli qishloq.
Tarixi
Qishloq nomi 1919-yil yozuvlarida Selik deb qayd etilgan.
Joylashuvi
Qishloq Adıyaman shahar markazidan 52 km uzoqlikda, Kaxta shahar markaziga 4 km uzoqlikda joylashgan.
Yekaterina II haykali, Zerbst
imperator Yekaterina II (das Katharina-Denkmal) haykali ― Haykaltarosh Mixail Pereyaslavets tomonidan 2009-yilda barpo etilgan. Bir vaqtlar u Moskvada M.B. Grekov nomidagi harbiy rassomlar studiyasi hududida namoyish etilgan. 2010-yil aprel oyida u Yekaterinaning tugʻilgan joyi Zerbst shahriga sovgʻa qilingan. Yosh Yekaterina imperator tojini kiygan holda tasvirlangan. Yodgorlik yonida Zerbst qal’asi joylashgan boʻlib, u Yekaterina oilasiga tegishli boʻlib, u 1742-1744-yillarda mavjud boʻlgan. Yodgorlikni oʻrnatish 1996-yilda Zerbstdagi „Yekaterina II“ xalqaro tarix jamiyati va Rossiya zodagonlar jamiyati tomonidan taklif qilingan. Rossiya tomoni yodgorlikni tayyorlash va tashish bilan bogʻliq xarajatlarni oʻz zimmasiga oldi. 4,7 metrli bronza yodgorlikning tantanali ochilishi 2010-yil 9-iyulda boʻlib oʻtdi.
Mark Esper
Mark Tomas Esper (Mark Thomas Esper) — 2019-yil 23-iyuldan 2020-yil 9-noyabrgacha Mudofaa vaziri lavozimida ishlagan amerikalik davlat arbobi hisoblanadi. AQSh armiyasi kotibi lavozimida 2017-2019-yillarda faoliyat olib borgan.
Biografiyasi
1964-yil 26-aprelda Livanlik maronit Tomas Jozef Esper va Paulina Reygan oilasida tavallud topgan.
AQSH Harbiy Akademiyasini (1986) Menejment maktabini tugatgan. Jon F. Kennedi Garvard universitetida (1995) va Jorj Vashington universitetida (2005) ham tahsil olgan. Koʻrfaz urushi ishtirokchisidir. 101-havo desant diviziyasida ofitser boʻlib xizmat koʻrsatgan. Nemis va rus tillarida mukammal soʻzlasha oladi.
Professional martabasi
1996-yildan 1998-yilgacha Esper Heritage Foundation konservativ tahlil markazida shtab boshligʻi boʻlib ishladi. Keyin esa u Senatning tashqi aloqalar va AQSh Senatining ichki xavfsizlik va hukumat ishlari boʻyicha qoʻmitasi, shuningdek, senator Chak Xeygelning yordamchisi boʻlib ham faoliyat yuritgan. 2002-yilda u Mudofaa vazirining muzokaralar rejalari boʻyicha yordamchisining oʻrinbosari boʻlgan.U yadroviy qurollarni tarqatmaslik hamda qurol nazorati va xalqaro xavfsizlik masalalari uchun mas’ul hisoblanardi. 2004-yilda Esper Senatga qaytib kelib, koʻpchilik yetakchisi Bill Fristning milliy xavfsizlik boʻyicha maslahatchisi lavozimida ishlagan. 2007-yilning sentyabridan 2008-yilning fevraligacha u Fred Tompsonning prezidentlik saylovi kampaniyasida ishladi.
2008-yildan 2010-yilgacha Esper AQSh Savdo-sanoat palatasining Yevropa va Yevroosiyo boʻyicha Vitse-prezidenti lavozimida faoliyat olib bordi. 2010-yil iyul oyida Raytheon harbiy-sanoat kompaniyasida hukumat ishlari boʻyicha Vitse-prezident boʻlib saylandi.
2017-yil 19-iyulda AQSh Prezidenti Donald Tramp Esperni armiya kotibi lavozimiga nomzod qilib koʻrsatdi va u ushbu lavozimga Tramp taklif qilgan uchinchi nomzod hisoblanardi. Viola Vinset va Mark Green oʻz nomzodliklarini qaytarib olishdi. 15-noyabr kuni Senat uni 89 qarshi 6 ovoz bilan tasdiqladi. 20-noyabrda Esper rasman oʻz lavozimida ish boshladi.
AQSh mudofaa vaziri sifatida
Patrik Shanaxan isteʼfoga chiqqanidan keyin u bir muddat AQSh mudofaa vaziri lavozimini egallagan.
2019-yilning 15-iyulida Prezident Tramp Mark Esperni yangi Mudofaa vaziri lavozimiga tasdiqlash uchun Senatga rasman nomzod qilib koʻrsatgan hamda harbiy-dengiz kuchlari kotibi Richard Spenserni mudofaa vaziri vazifasini bajaruvchi etib tayinlagan.
2019-yil 23-iyulda Mark Esper AQSh Senati tomonidan 8 qarshi 90 ovoz bilan rasman tasdiqlandi.
2020-yil 31-mart kuni u CBS telekanaliga bergan intervyusida Teodor Ruzvelt aviatashuvchi kemalari ekipajlarida va Ronaldda COVID-19 yuqtirgani taʼkidlab oʻtdi. Reygan, hozirgi vaziyat Qoʻshma Shtatlar xavfsizligiga tahdid solmasligini, bemor harbiy xizmatchilarga barcha zarur yordam koʻrsatilishinishiga vaʼda berdi. Bundan tashqari, u Qoʻshma Shtatlarning tashqi dushmanlari koronavirus pandemiyasidan hech qanday foyda koʻra olmaydi, negaki ular uchun bu amerikaliklardan kam muammo emas, degan fikrni ilgari surdi.
2020-yil 9-noyabrda Prezident Tramp kutilmaganda Esperning ishdan boʻshatilishi va Kristofer Millerning Mudofaa vaziri vazifasini bajaruvchi etib tayinlanganini eʼlon qildi.
Sean Hayes
Sean Patrick Hayes (1970-yil 26-iyunda tugʻilgan) amerikalik aktyor, komik va prodyuser. U NBC „Will & Grace“ sitcomida Jack McFarland roʻlini oʻynashi bilan mashhur boʻlib, u uchun Primetime Emmy mukofoti, toʻrtta SAG mukofoti va bitta Amerika komediya mukofotiga sazovor boʻlgan va oltita Oltin globus nominatsiyasini qoʻlga kiritgan. U shuningdek, Grimm, Klivlendda issiq, Soul Man va Gollivud oʻyin kechasi kabi shoularni ishlab chiqaradigan Hazy Mills Productions nomli televizion ishlab chiqarish kompaniyasini boshqaradi. 2020-yil iyul oyidan boshlab u SmartLess komediya podkastiga mezbonlik qildi. U Billy’s Gollivud ekranidagi oʻpish, Mushuklar va itlar, Aprel parchalari, Shlyapadagi mushuk, Tad Hamilton bilan uchrashuvda yutib olish kabi filmlardagi rollari bilan tanilgan!, Paqir roʻyxati, & Uch Stooges.
U shuningdek, Brodveydagi "Xudo akti va vaʼdalar, vaʼdalar " kabi ishi bilan mashhur boʻlib, u erda Chak Bakster rolini oʻynagan va „Muzikldagi eng yaxshi aktyor“ nominatsiyasida Toni mukofotiga nomzod boʻlgan. U 64-Toni mukofotlarini oʻtkazdi, buning uchun u eng yaxshi maxsus sinf dasturi uchun Primetime Emmy mukofotiga sazovor boʻldi.
Yoshligi
Hayes Chikagoda tugʻilgan, Meri Xeyzning (1939-2018), Shimoliy Illinoys oziq — ovqat banki deb nomlangan notijorat oziq -ovqat banki direktori. U irlandiyalik boʻlib, Illinoys shtatidagi Glen Ellin shahrining Chikago chekkasida Rim-katolik sifatida oʻsgan. Uning otasi, alkogol, Hayes besh yoshida oilani tark etib, onasini va aka-ukalarini tarbiyalash uchun qoldirdi. U koʻp yillardan beri otasidan uzoqlashdi.
Glenbard Gʻarbiy oʻrta maktabni tugatgandan soʻng. Hayes Illinoys shtat universitetida qatnashdi, u erda pianino ijrochiligini oʻrgandi. U Illinoys shtatidagi Sent-Charlz shahridagi Pheasant Run teatrida musiqa direktori boʻlganida bitiruvga „ikki yoki uch sinf qoldi“.
Hayes klassik pianinochi boʻlib ishlagan. U Chikagodagi „The Second City“da takomillashtirish bilan shugʻullangan. U shuningdek, Chikagodagi Steppenwolf teatr kompaniyasida „Antigone“ spektakli uchun original musiqa bastalagan. U 1995-yilda Los-Anjelesga koʻchib oʻtdi u erda stend-up komediyachi va sahnada aktyor sifatida ish topdi va  televizorda, jumladan 1998-yilda Super Bowl XXXII paytida namoyish etilgan Doritos uchun reklama.
Xitoyan
Xitoyan (Хитаян) — Oʻzbekiston Respublikasi Surxondaryo viloyati Denov tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.
Yelena Gnesina haykali, Moskva
Yelena Gnesina haykali ― Moskvadagi Arbat hududidagi Gnesins nomidagi Rossiya musiqa akademiyasining kontsert zali oldida (Maliy Rjevskiy koʻchasidan) oʻrnatilgan.
Tarixi
Yelena Fabianovna Gnesina haykali 2004-yil 22-sentabrda ochilgan. Uning mualliflari haykaltaroshlar A. N. Burganov va I. A. Burganov va meʼmor E. G. Rozanov boʻlgan. Ular pianino chalayotgan yosh Elena Gnessina qiyofasi koʻrinishida, qalpoq oʻrniga qushlarning qanotlari bilan haykaltaroshlik kompozitsiyasini yaratdilar. Haykal bronzadan yasalgan boʻlib, balandligi 3,5 m boʻlib, qora marmar poydevorga oʻrnatilgan.
Yodgorlikning ochilishi Elena Gnesina tavalludining 130-yilligi va institut (hozirgi Akademiya) tashkil etilganining 60-yilligiga toʻgʻri keldi.
Gençosman, Bayburt
Gençosman—Turkiyaning Bayburt viloyati Bayburt tumaniga qarashli qishloq. 2010-yilda 341 nafar aholi istiqomat qilgan.
Gwendal Peizerat
Faoliyati
Gwendal Peizerat konkida uchishni 4 yoshida boshlagan. Marina Morel bilan birgalikda 1989-yilda oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon chempionatida bronza medali va 1991-yilda kumush medalni qoʻlga kiritgan. Bu ikki chempionat oʻrtasidagi davrda1990-yilgi oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon chempionatidagi natijaga koʻra bu juftlik shohsupaga yaqin joydan oʻrin olgan.
1993-yilda Peizerat sheriksiz qolgan rossiyalik figurali uchish boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon chempioni Marina Anisina bilan juftlashish taklifini olgan. Juftlik Lion vakili sifatida qatnashishni boshladilar va Marina Anisina Fransiya fuqaroligini olgandan soʻng, Olimpiya oʻyinlarida Fransiyani himoya qila boshladi, chunki Peizera Rossiya uchun oʻynashdan bosh tortdgan.
Anisina / Peizerat juftligi 2002-yilgi Olimpiadada gʻalaba qozonganidan soʻng, oʻz faoliyatini yakunlagan va 2002-yilgi Jahon chempionatida ishtirok etmagan. Oʻshandan beri juftlik birgalikda turli shoularda ishtirok etishadi.
Sportdan keyin
Sport faoliyati davomida Gwendal Peizerat universitetni „sport menejmenti“ va „kimyo“ yoʻnalishi boʻyicha tamomlagan va hozirda Eurosport kanalida sport sharhlovchisi boʻlib ishlaydi. Bundan tashqari, Gwendal pianino chalishni, ot minishni, toqqa chiqishni va suv changʻisini yoqtiradi.
2003-yilda u mashhur fransuz shousi „Fort Boyard“ da ishtirok etdi: oʻyin paytidagi epizodlarning birida u chap yelkasini chiqarib oldi, lekin topshiriqni muddatidan oldin toʻxtatmadi va oxirigacha bajardi.
2008-yilda Gvendal Peizerat Rossiyaning RTR telekanalining „Zvyozdniy lyod“ telekoʻrsatuvida ishtirok etdi, u teleboshlovchi Lera Kudryavtseva bilan juftlikda gʻolib chiqdi.
Natijalari
(Anisina bilan) (Morel bilan)
Dumpalma
Dumpalma (Hyphaene) — palmadoshlar oilasiga mansub oʻsimliklar turkumi. 30 dan ortiq turi bor, ayniqsa, Afrikada, MARda koʻp tarqalgan. Shoxshabbasi keng yoyilgan. Barglari shoxlarining uchida yelpigʻichsimon joylashgan. Toʻpguli kuchalasimon, gullari ayrim jinsli, sargʻish yoki qizil. Mevasi danakli, eti yumshoq, shirin. D.ning mashhur turlari: asl dum-palma (N. thebaica) va dasht dum-palmasi (N. coriacea). Asl D. Misrning daryo sohillaridagi oʻrmonlarda, dasht D.si esa Sharqiy Afrika savannalarida, Madagaskar orolida oʻsadi, ular tropik mamlakatlarda koʻplab ekiladi. Bargidan savat, boʻyra va chipta toʻqiladi hamda toʻshaklarga solinadi.
Yekaterina II yodgorligi, Vilna
Yekaterina II yodgorligi — Mark Antokolskiy tomonidan Buyuk imperator Yekaterinaga bagʻishlangan, ammo saqlanib qolmagan vilna yodgorligi.
Yodgorlik qurish gʻoyasi Hamdoʻstlikning boʻlinishi natijasida Shimoliy-Gʻarbiy hududning Rossiya imperiyasiga qoʻshilishining yuz yillik yubileyi munosabati bilan paydo boʻldi. Maxsus qoʻmita tuzildi, unga Vilna shahrida tugʻilgan taniqli haykaltarosh Antokolskiy taklif qilindi, u 1900-yilda yodgorlikni barpo etishga rozi boʻldi. 1902-yilda oʻlimidan oldin ham Antokolskiy yodgorlik va bronza bezaklarini yasashga muvaffaq boʻldi, ular juda maʼqullandi. 1903-yil bahorida yodgorlik Vilnaga yetkazildi.
Yodgorlik juda nafis boʻlib, isteʼdodli haykaltaroshning eng yaxshi asarlaridan biri edi. Tik turgan imperator sharqqa qaragan holda, chap qoʻlida sharcha, oʻng tomonida esa hokimiyatning ramziy belgisi bor edi. Oyoq taxtasi bilan tanasining balandligi taxminan 3 metr, butun yodgorlikning balandligi esa 8 metr edi. Haykalning ogʻirligi 22 tonnani, shu jumladan poydevori — 33 tonnani tashkil etgan. Poydevorning old tomonida oltin harflar bilan „Empress Ketrin Ikkinchi“, qarama-qarshi tomonda mashhur " Rad etilgan qaytish " shiori oʻyib yozib qoʻyilgan.
Yodgorlik mahalliy savdogar A. M. Pimonov hisobidan poydevorni barqarorlashtirish boʻyicha qimmat ishlar olib borilgandan soʻng, sobor maydonida oʻrnatildi. Yodgorlikning tantanali ochilishi 1904-yil 10-sentabrda boʻlib oʻtdi. Yodgorlikning ochilish marosimida Shimoliy-Gʻarbiy hududning barcha taniqli odamlari yigʻildi, Nikolay II ning ukasi Buyuk Gertsog Mixail Aleksandrovich ham bor edi. Yodgorlik oʻrnatilishi munosabati bilan avval qarovsiz qolgan maydonda ham umumiy obodonlashtirish ishlari olib borildi, maydon barpo etildi.
Yodgorlik uzoq vaqt turmadi: 1915-yilda nemis qoʻshinlari yaqinlashganda, u demontaj qilingan va Rossiyaga evakuatsiya qilingan. Fuqarolar urushi paytida uning izlari yoʻqolgan.
Dumparast
Dumparast, uzunquyruq (Terpsiphone paradisi) — chumchuqsimonlar turkumining pashshaxoʻrlar oilasiga mansub qush. Kattaligi chumchuqdek. Narining ikkita dum pati juda uzun, 50 sm gacha yetadi. D. nomi shu tariqa yuzaga kelgan. Jan. Manchjuriya va Primoryedan Oʻrta Osiyogacha tarqalgan. Oʻzbekistonda (Fargʻona vodiysi, Toshkent, Samarqand, Surxondaryo viloyatlariga) kech bahorda kelib, kuz boshlarida uchib ketadi. D. togʻ hamda togʻ etaklaridagi oʻrmon va bogʻlarda yashaydi. Daraxtda uya quradi. 4—5 dona tuxum qoʻyadi. Turli hasharotlar bilan oziklanadi. Oʻzbekistonda alohida muhofazaga muhtoj.
Amanda Coetzer
Amanda Coetzer (1971-yil 22-oktyabrda Janubiy Afrikaning Xupstad shahrida tugʻilgan) Janubiy Afrikalik eng muvaffaqiyatli ayol tennischi.
Coetzer 1988-yilda professionalga aylandi va 2004-yilda tennisni tark etdi. U 1993-yilda Melburnda oʻzining birinchi katta yakkalik muvaffaqiyatiga erishdi va oʻsha yili Tokioda ikkinchi muvaffaqiyatga erishdi.
Coetzer 1992-yilda jahon ayollar reytingida kuchli yigirmatalikka kirdi va keyingi 10 yil davomida oʻz pozitsiyasini saqlab qoldi. U oʻz obroʻsini muntazam ravishda yuqori oʻrindagi raqiblarini magʻlub etish orqali mustahkamladi va 1997-yilda Jahon reytingida 3-oʻringa koʻtarildi. U koʻp gʻalaba qozonganligi va kichik boʻyliligi uchun „Kichik qotil“ laqabini oldi.
Tennis faoliyati
1995-yilda Kanada ochiq tennis turnirida Coetzer jahon reytingida kuchli beshlikdagi uchta oʻyinchini magʻlub etishga muvaffaq boʻldi; Steffi Graf (1.), Jana Novotna (4-oʻrin) va Meri Pirs (5-oʻrin) — finalda Monika Selesga yutqazdi. Grafning magʻlubiyati 32 oʻyinlik magʻlubiyatsiz seriyasiga yakun yasadi.
1996-yilda Avstraliya Ochiq chempionatida Coetzer Grand Slam „Katta dubulgʻa“ musobaqasining yarim finaliga chiqqan birinchi janubiy afrikalik ayol boʻldi va u erda uch setda Hanke Huberga yutqazdi.
1997-yil Coetzer faoliyatidagi eng muvaffaqiyatli mavsum boʻldi. Ikki yil ketma-ket Avstraliya Ochiq chempionatining yarim finaliga qadar etib borgan u Jahon reytingida 1-oʻrinni egallab turgan Grafni toʻrtinchi raundda magʻlub etdi. Keyin u Berlindagi chorak finalda Grafni ikkinchi bor magʻlub etdi va 56 daqiqada 6:0 va 6:1 hisobida faoliyatidagi eng ogʻir magʻlubiyatga uchradi.