cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
José Luis Villanueva
Chilidan
Palestino uni 2005-yilda Argentinaning „Racing“ klubiga 600 000 dollarga sotdi va shu zahotiyoq muxlislarning sevimlisiga aylandi. Quilmesga qarshi oʻyinda Vilyanueva ikkita gol urib, Racing klubini 4:1 hisobida gʻalaba qozondi. Uchrashuv tugashiga bir daqiqadan kam vaqt qolganida Vilyanueva almashtirildi. U maydonni tark etar ekan, muxlislarning „shileno, shileno“ deb hayqirgani eshitilardi, xuddi „River Pleyt“ muxlislari Chililik afsonaviy Marselo Salas va Aleksis Sanches uchun bir necha yil oldin qanday hayqirgan edi.
NGC 1959
NGC 1959 Mensa yulduz turkumidagi OCL (ochiq klaster) tipli ochiq klasterdir.
José Luis Villanueva
Chilidan
Vilyanueva 2007-yilda Janubiy Koreyada „Ulsan Xyunday“ da, 2008-yilda esa Braziliyada „Vasko da Gama“ da oʻynagan va Oʻzbekiston ga koʻchib oʻtgan. Toshkentning „Bunyodkor“ klubida u 17-raqam ostida toʻp surgan. Osiyo Chempionlar ligasi vaqtida Rivaldo, Viktor va Ramoslar bilan xorijlik futbolchilar soni cheklangani uchun musobaqada qatnasha olmadi.
NGC 1959
Ushbu obyektni John Herschel 1834-yilda kashf etgan.
José Luis Villanueva
Milliy terma jamoa
Vilyanueva 2001-yilgi Janubiy Amerika U-20 chempionatida 20 yoshgacha va 2004-yilda olimpiada oldi saralash bosqichida 23 yoshgacha boʻlganlar darajasida Chilini xalqaro miqyosda himoya qilgan va 2003-yildan beri kattalar terma jamoasini himoya qilgan.
Ethelsville (Alabama)
Ethelsville AQShning Alabama shtatida joylashgan shaharchadir. Pickens okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 1,5 km2. 81 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 54 nafar kishi.
José Luis Villanueva
Futboldan keyin
Nafaqaga chiqqanidan soʻng, u La Reinaning Alianza klubida havaskorlar darajasida futbol oʻynashni davom ettirdi. Shu bilan birga, u PrensaFútbol.com saytida futbol haqida ommabop „fikr“ yozadi va teledasturlarda ham, radioda ham futbol sharhlovchisi sifatida ishlaydi. Hozirda u ESPN Chili va Radio Pauta uchun ishlaydi.
NGC 1959
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
José Luis Villanueva
Futboldan keyin
2016-yildan beri u havaskor futbolchilarga professional futbolchi sifatida tajriba oʻtkazishga yordam beradigan „Futbol tajribasi“ deb nomlangan tashkilotga ega.
Shaxsiy hayot
Shuningdek, u 30 yoshli jurnalist Fernanda Bünzli bilan turmush qurgan. U dunyo boʻylab sayohat qilishni yaxshi koʻradi va kelajakda oʻz tajribalari haqida yozishga umid qiladi. U oʻzining sevimli Chili jamoasi Universidad Católica safida faoliyatini yakunlab, keyin professional murabbiylik oʻrganishga umid qilmoqda.
Bard (Loire)
Bard Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Loire departamenti Montbrison tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
611 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 44,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 13,6 km2. Dengiz sathidan 417 – 1271 m balandlikda joylashgan.
Hollabrunn
Hollabrunn Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shahardir. Hollabrunn (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 152.38 km2. 11 128 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Furye Jan Batist Jozef
FURYE (Fourier) Jan Batist Jozef (1768.21.3, Oser 1830.16.5, Parij) — fransuz matematigi, Parij Fanlar akademiyasi aʼzosi (1817). Oserdagi harbiy maktabni tugatgan, oʻsha maktabda, keyin Politexnika maktabida oʻqituvchi boʻlib ishlagan (1796—98). Dastlabki ilmiy ishlari algebraga doyr. Asosiy ilmiy ishlari matematik fizikaga oid. Uning qattiq jismlarda issiqlikning tarqalishi nazariyasi toʻgʻrisidagi ilmiy ishi matematik fizikaning rivojlanishi tarixida alohida oʻrin tutgan. "Issiklikning analitik nazariyasi" asarida u issiklik oʻtkazuvchanlikning differensial tenglamasini chiqargan va uni yechish usulini tavsiya etgan. F.ning oʻzgaruvchilarni ajratish usuli keyinchalik S. D. Puasson, M. V. Ostrogradskiy va boshqa olimlar ishlarida rivojlantirildi.
Morrison Bluff (Arkansas)
Morrison Bluff AQShning Arkansas shtatida joylashgan shahardir. Logan okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
74 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 26,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,8 km2. Shundan 2,8 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 117 m balandlikda joylashgan.
Ardasher binni Sheruya
Ki boʻldi maqomi sariri baland.
Biyik taxtdin charxi bevahmu bok
Quyi tashlab, ul tifl boʻldi halok.
(“Saddi Iskandariy”)
Woodbury (Connecticut)
Woodbury AQShning Connecticut shtatida joylashgan shahardir. Litchfield County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
9198 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 95,2 km2. Shundan 94,5 km2 quruqlik, 0,7 km2 esa suv maydonidir.
Barin (Novqat tumani)
Barin (Барын) — Qirgʻiziston Respublikasining Oʻsh viloyati Novqat tumaniga qarashli qishloq. Mirmahmudov ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 2 130 kishi.
Épineau-les-Voves
Épineau-les-Voves Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Auxerre tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
665 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 93,7 nafar kishi.
Panfilov (Panfilov tumani)
Panfilov (Панфилов) — Qirgʻiziston Respublikasi Chuy viloyatining Panfilov tumanidagi qishloq. Qurama ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Yaponiya daryolari
2019-yildagi rasmiy maʼlumotlarga koʻra, Yaponiyada 21 147 ta daryo mavjud. right|thumb| Edo davridagi Yodo daryosining xaritasi Mamlakat hududining 3,5%ga yaqini suv bilan qoplangan. Yapon daryolari qisqa va tik (oʻrtacha qiyaligi — 0,44%). Yaponiyadagi eng kalta daryo — Butsubutsugava (Vakayama) — uzunligi atigi 13,5 m, eng uzuni — Xonsyu orolida oqadigan Shinano — 367 km. Shuningdek, Yaponiya daryolari drenaj havzasining kichik maydoni bilan ajralib turadi.
Panfilov (Panfilov tumani)
Aholisi
Aholisi - 7 762 kishi.
Yaponiya daryolari
Daryolar ham yomgʻir, ham qor bilan toʻlib turadi. Yogʻingarchilikning koʻp qismi yomgʻirli mavsumda (iyun-iyul), tayfun mavsumida (sentyabr-oktyabr), qishda esa qor shaklida (Yaponiya shimolida) tushadi. Moʻl-koʻl yogʻingarchilik, daryolarning kalta hamda uzunligi va baland qiyaligi koʻplab toshqinlarga olib keladi. Maksimal suv oqimining minimal nisbati odatda 200-400 ni tashkil qiladi.
Anʼanaga koʻra, mahalliy aholi sholi yetishtirish uchun qulay, daryolar boʻyidagi unumdor allyuvial tekisliklarda toʻplangan. Yaponiya hududining qariyb 10% ni egallagan suv toshqiniga moyil tekisliklarda mamlakat aholisining qariyb yarmi va davlat mulkining 3/4 qismi toʻplangan. Daryolardan kelib chiqadigan foyda va xavflar Yaponiya jamiyatida ularga nisbatan noaniq munosabatni shakllantirgan.
Yaponiya daryolarida toshqinni nazorat qilish boʻyicha birinchi ishlar milodiy 3-asrga toʻgʻri keladi. Oʻshanda Yodo daryosi boʻylab toʻgʻonlar qurilganda. Oʻshandan beri dehqonlarning oʻzlari ham, mahalliy hokimiyat organlari ham suv toshqinidan himoya qilishga qaratilgan koʻplab choralarni koʻrganlar. Edo davrida amalga oshirilgan eng yirik muhandislik loyihasi Tone daryosini sharqqa burish boʻlgan. 60 yil davom etgan ish bugungi kunda Tokio joylashgan Kanto tekisligining bir qismini joylashtirish imkonini bergan, shuningdek, atrofdagi yerlarning unumdorligini keskin oshirgan. Toshqinga qarshi olib borilgan ishlar natijasida Yaponiyadagi koʻplab daryolarning kanallari oʻziga xos koʻrinishga ega boʻlgan: kanalda choʻkindi moddalarning toʻplanishi tufayli toshqin xavfi ortgan, bu esa odamlarni uning qirgʻoqlari boʻylab tobora balandroq toʻgʻonlarni qurishga majbur qilgan. Natijada daryo atrofdagi quruqlikdan bir necha metr balandlikda oqa boshlagan — shunga oʻxshash daryolar yaponlar uni deb atashgan.
19-asrning oʻrtalarida Meiji restavratsiyasidan soʻng, markazlashtirilgan loyihalarning asosiy maqsadi navigatsiyani taʼminlash boʻlgan. Meydzi davrining oʻrtalarida bir qator halokatli suv toshqinlari qonunchilarni bu sohada davlat nazorati zarurligini anglab yetishga va temir yoʻl transportining rivojlantirishga undagan.
1896-yilda qabul qilingan daryolar qonuni daryolar ustidan zamonaviy davlat nazorati asoslarini yaratishga asos boʻlgan. 1964-yilda eski daryo qonuni yangisi bilan almashtirilgan(1965-yil 1-apreldan kuchga kirgan), keyinchalik u kengaytirilgan va toʻldirilgan; jumladan, atrof-muhitni asrash daryo ishining asosiy maqsadlaridan biriga aylangan. Ko‘rilgan choralarga qaramay, suv toshqini hali ham jiddiy muammo bo‘lib qolgan. 1986-yildan 1995-yilgacha boʻlgan 10 yil ichida Yaponiya munitsipalitetlarining 90%ga yaqini suv toshqinlari yoki koʻchkilardan zarar koʻrgan. Yana bir muammo suv taʼminotida uzilishlarga olib keladigan qurgʻoqchilikning kuchayishi boʻlgan. 1980-yillardan boshlab tozalangan oqava suvlar daryolarga qaytarila boshlangan.
A darajali daryo tizimlari roʻyxati
right|thumb| Niigatadagi Shinano thumb|314x314px| Shimoliy Xonsyu (Toxoku)dagi birinchi darajali daryo tizimlari xaritasi.
Ibod at-Tolaqoniy
Ibod ibn al-Abbos ibn Ibod at-Tolaqoniy (Abul Hasan) (hijriy 334-335-yillar (milodiy 946-947-yillar)da vafot etgan) Qurʼon ahkomlari haqidagi asar muallifi. Mazkur kitobda u muʼtazila mazhabini yoqlab chiqqan. Ushbu kitobni ko‘rganlar uni rosa maqtaganlar. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.
Rim imperiyasiga bosqinlar
Rim imperiyasining shimoli-sharqiy chegaralari bo‘ylab joylashgan varvar qabilalari milodiy asr boshlarida ham urug‘chilik jamoasi darajasida yashar edilar. V asr boshlarida zaiflashib qolgan Rim qo‘shni varvarlar hujumini to'xtata olmagan. Qulchilik zulmidan aziyat chekkan mahalliy aholi german qabilalariga qarshi chiqmay, ba’zida ular tomoniga o‘tib ketganlar. Pireney yarim oroli va Galliya ning bir qismida dastlabki varvarlar davlati Vestgot qirolligi tashkil topdi. German qabilalari keyinchalik bosib olingan yerlarda: vandallar (Shimoliy Afrikada), ostgotlar (Italiyada), franklar (Galliyada), angl-sakslar (Britaniyada) o‘z davlatlarini tuzgan. Germanlar istilosi 476-yilda G‘arbiy Rim imperiyasining qulashiga sabab bo‘lgan. Yevropada yangi feodal jamiyatiga o‘tish davri boshlangan.
Adabiyotlar
JAHON TARIXI
«O'zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent - 2017
Muharrir
M. Jumayev
Badiiy muharrir
A. Yoqubjonov
Texnik muharrir U. Sapayev
Holat diagrammasi
Holat diagrammasi, muvozanat diagrammasi, fazoviy diagramma — fizik-kimyoviy sistemaning tarkibi va holat parametrlari orasidagi munosabatning geometrik ifodasi. Holat parametrlari — termodinamik sistema holatini ifodalaydigan fizik kattaliklar (temperatura, bosim, solishtirma hajm, magnitlanganlik, elektr qutblanish va h.k.). Fazaviy diagramma bir yoki koʻp komponentli moddaning muvozanat holatini geometrik tarzda ifodalaydi. Bu holat bir fazali, ikki fazali va koʻp fazali boʻladi. Fazalar gazsimon, suyuq, qattiq, oʻta oʻtkazuvchan, segnetoelektrik va boshqa boʻlishi mumkin.
Rim imperiyasiga bosqinlar
Adabiyotlar
Sahifalovchi dizayner Sh. Sirojiddinov
Holat diagrammasi
Agar sistema bitta komponentdan iborat boʻlsa (eng sodda hol), Holat diagrammasi toʻgʻri burchakli uch koordinata oʻqiga (bu oʻqdar boʻyicha temperatura T bosim R va mol qajm V qoʻyiladi) qurilgan 3 oʻlchovli fazoviy shakl koʻrinishini oladi.
Ikki fazali muvozanat holat egri chiziqlar, 3 fazalisi esa nuqta bilan tasvirlanadi. Har qanday modda qat-tiq, suyuq va gazsimon fazasining muvozanatiga mos keluvchi 0 nuqta uchlanma nuqta deyiladi. Koʻp komponentli sistemalarning Holat diagrammasi murakkab boʻladi. Holat diagrammasini eksperimental qurishda fizik-kimyoviy, termik va rent-genografik analiz, optik va elektron mikroskopiya, dilatometriya va boshqa usullardan foydalaniladi. Holat diagrammasi amal-da, metallshunoslik, metallurgiya va kimyoning turli sohalarida keng qoʻllanadi. Qotishmalarning erish sohasi, temperaturasi termik ishlov rejimlari Holat diagrammasiga koʻra aniqlanadi.
Fazaviy diagrammani tuzish uchun odatiy koordinatalar termodinamik parametrlar - harorat va bosim va tizimning tarkibi (mol yoki massa foizida) hisoblanadi.
Umumiy holda, koordinatalar soni tizim komponentlari sonidan bittaga oshadi (bir komponentli tizimning diagrammasi ikki o'lchovli, ikki komponentli tizim uch o'lchovli va boshqalar). Kondensatsiyalangan tizimlar uchun bosim ta'sirida fazaviy muvozanatining o'zgarishi ko'pincha hisobga olinmaydi, bu holda diagrammaning o'lchovlari soni komponentlar soniga teng bo'ladi (kondensatsiyalangan ikki komponentli diagrammasi ikki- o'lchovli, uch komponentli tizim uch o'lchovli va boshqalar ). Bosma nashrlarda murakkab bosqich diagrammalari bo'limlar yoki proyeksiyalar shaklida tasvirlangan.
Bir komponentli tizimlarning fazaviy diagrammalarida, maydonlar, faza qoidasiga ko'ra, bir fazali holatlarga mos keladi, ularni chegaralovchi chiziqlar ikki fazali, chiziqlarning kesishish nuqtalari uch fazali (bu nuqtalar uch nuqta deb ataladi).
Ikki fazaviy chiziqlar, qoida tariqasida, ikkita uch nuqtani yoki nol bosimga to'g'ri keladigan y o'qidagi nuqta bilan uch nuqtani bog'laydi. Istisno - bu tanqidiy nuqtada tugaydigan suyuqlik-gaz liniyasi. Kritik haroratdan yuqori suyuqlik va bug' o'rtasidagi farq yuqoladi. Ikki fazaviy chiziqlarda ham nuqtalar mavjud - normal bosimda kristallanish va qaynash haroratlari.
Abulabbos Arziziy
Abulabbos Arziziy – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Abulabbos Abbodoniy hayotidan hikoyatlar kiritgan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni aynan kiritgan.
Eva (Alabama)
Eva AQShning Alabama shtatida joylashgan shaharchadir. Morgan okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 7,6 km2. 491 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 64,6 nafar kishi.
Ardasher binni Hurmuz
Nekim olam ahligʻa qildi pisand,
Anga oni yetkurdi charxi baland.
(“Saddi Iskandariy”)
Pavlevtsi
Pavlevtsi — Bolgariyaning markaziy qismidagi Gabrovo viloyatidagi Tryavna munitsipalitetidagi qishloq.
Grañena de las Garrigas
Grañena de las Garrigas Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Lleida provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 20,47 km2. Aholisi — 177 kishi (2010).
Holvaytar
Holvaytar — shirinlik turi. H. uchun qozonda yogʻ yaxshilab dogʻlanadi va bir oz sovutilgach, un solib aralashtiriladi. Soʻng qozonni olovga qoʻyib, un jigarrang tusga kirguncha qovuriladi. Boshqa bir idishda qay-natilgan suvda shakardan sharbat tay-yorlanadi. Tayyorlangan sharbat qozondagi qizartirib qovurilgan un ustiga quyiladi. Aralashma qaynagach, olo-vi pasaytirilib, 20—25 min. davomida kovlab-kovlab pishiriladi. H. toʻq qizil tusga kirgach, qozon olovdan olinadi. Tayyor H. likopchalarga suziladi va sovigandan soʻng dasturxonga non bilan tortiladi. H.ning gaʼmini yaxshilash uchun shakar yoki qandni eritayotganda ozroq vanilin qoʻshish mumkin. H., asosan motam va diniy marosimlarda, shuningdek, ayrim oilalarda "arvohlar yoʻqlanadigan" payshanba kunlari tayyorlanadi.
Ibrohim as-Saraxsiy
Ibrohim ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Abdulloh az-Zohidar-Riyviy as-Saraxsiy (Abu Isʼhoq) (hijriy 417-yil (milodiy 1026-yil)da vafot etgan) ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.
Oshanite
Oshanite — Bolgariyaning markaziy qismidagi Gabrovo viloyatidagi Tryavna munitsipalitetidagi qishloq.
IC 3921
IC 3921 Canes Venatici yulduz turkumidagi S (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Prostiboř
Prostiboř Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 34901 ga yaqin aholisi bor.
Bellegarde-en-Forez
Aholisi
1757 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 93,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 18,9 km2. Dengiz sathidan 361 – 606 m balandlikda joylashgan.
NGC 1961
NGC 1961 Camelopardalis yulduz turkumidagi SBbc tipli galaktikadir.
Grabau (Lauenburg)
Grabau  Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Herzogtum Lauenburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 4,1 km2. 292 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
NGC 1961
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Grabau (Lauenburg)
Hududi
Grabauning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Arjosp
Arjosp, Arjosb (aves. Arjita aspa – Qimmatbaho ot egasi) – Turon podshohi, Afrosiyob ning oʻgʻli. “Avesto”ga asosan, Arjosp Turonning xyun (xun) qabilasidan. Eron da zardushtiylik dini paydo boʻlgach Arjosp Eronga qoʻshin tortib, Balx da Gushtospning otasi Luhrospni oʻldiradi. Koʻp oʻlja qatori Gushtospning singillarini ham oʻzi bilan olib keladi. Shunda Isfandiyor otasining buyrugʻi bilan Turonga qoʻshin tortib, asirga tushgan singillarini ozod qiladi, Arjospni oʻldiradi.
Arjosp “Tarixi muluki Ajam”da ikki marta tilga olingan.
Excel (Alabama)
Excel AQShning Alabama shtatida joylashgan shaharchadir. Monroe okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 4,3 km2. 582 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 135,3 nafar kishi.
Woodmont
Aholisi
1759 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Lazarev dengizi
right|thumb|460x460px|[[Janubiy okean|Janubiy okeanning bir qismi sifatida tavsiya etilgan Lazarev dengizi (rasm tepasida)]] right|thumb| Novolazarevskaya stansiyasi yaqinidagi [[Adélie pingvinlari, Schirmacher vohasida joylashgan, Antarktika qirgʻogʻidan 75 km uzoqlikda joylashgan Queen Maud Land, u Lazarev muz tokchasi bilan ajratib turadi]] Lazarev dengizi (Море Лазарева, More Lazareva) — Janubiy okeanning chekka dengizi uchun taklif qilingan nom. U 2002-yilgi Xalqaro gidrografiya tashkiloti (IHO) loyihasida berilgan ikkita taklif bilan chegaradosh boʻlgan: gʻarbda qirol Xokon VII dengizi va sharqda Riiser-Larsen dengizi. Ular sharqiy 0 ° va 14 ° bosh meridianlari oʻrtasida joylashgan. Dengiz umumiy 929000 km² maydonni egallaydi.
Tarixi
Lazarev dengizi 1962-yilda Sovet Antarktika ekspeditsiyasi tomonidan kash etilgan boʻlib, 1820-yilda Fabian Gotlib fon Bellingsxauzen bilan Antarktika materikini kashf etgan rus admirali Mixail Lazarev (1788—1851) xotirasiga shunday nomlangan. 2002-yilgi IHO loyihasi hech qachon IHO (yoki boshqa biron bir tashkilot) tomonidan tasdiqlanmagan hamda 1953-yilgi IHO hujjati (bu nomni oʻz ichiga olmaydi) hozirga qadar oʻz kuchida qolgan. Yetakchi geografik idoralar va atlaslar bu nomdan foydalanmaydi, jumladan, National Geographic Jamiyatining 2014-yilgi 10-nashri Jahon Atlasi hamda 2014-yilgi Times Atlas of World jurnalining 12-nashrida dengiz boshqa nom bilan atalgan. Ammo Sovet va Rossiya-davlat xaritalarida shu nom qoʻllanilishi ommalashgan.
Fizik geografiyasi
Lazarev dengizidagi suvning chuqurligi 3000 m teng boʻlib, maksimal chuqurlik 4500 m dan oshadi. U 929000 km² maydonga choʻzilgan.
Lazarev dengizining janubida qirolicha Maud yerining malika Astrid qirgʻogʻi joylashgan.
Lazarev dengizi kontinental qirgʻoq boʻlib, oʻtkinchi vulkanizm bilan birga koʻplab rifting epizodlaridan tarkib topgan. Lazarev dengizi ham choʻkindi jihatidan juda kambagʻal dengiz ekanligi maʼlum boʻlgan.
Orol (Novqat tumani)
Orol (Арал) — Qirgʻiziston Respublikasining Oʻsh viloyati Novqat tumaniga qarashli qishloq. Mirmahmudov ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 1 697 kishi.
Hollenthon
Hollenthon Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Wiener Neustadt-Land (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 23.79 km2. 1081 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Qandilka
Kandilka — Bolgariyaning janubidagi Kardjali viloyati, Krumovgrad munitsipalitetiga qarashli qishloq
Okoliyte
Okoliyte — Bolgariyaning markaziy qismidagi Gabrovo viloyatidagi Tryavna munisipalitetidagi qishloq.
Abduraim Homidov
Abduraim Homidov (1943.20.10, Toʻraqoʻrgʻon tumani Shahand qishlogi) — usta dehqon, Oʻzbekiston Qahramoni (2004). Mehnat faoliyatini 1960-yilda Toʻraqoʻrgʻon tumanidagi "Oʻzbekiston" shirkat xoʻjaligida mexanizatorlikdan boshlagan. 1974-yildan shu xoʻjalikda brigada boshligʻi, bosh pud-ratchi. H. paxtachilikda keng kultivatsiya, chuqur egat olish, oʻgʻitlash sonini koʻpaytirish kabi yangi agrotexnologiyalarni yaratdi va qoʻlladi, gʻalladan 67,6, paxtadan 45 s/ga (2003) hosil yetishtirishga, shartnomaviy rejalarni muntazam oshirib bajarishga erishdi. Koʻplab shogirdlar yetishtirdi. "Mehnat shuhrati" ordeni bilan mukofotlangan (2001).
Charles Fourier
François Marie Charles Fourier (1772-yil 7-aprel, Besançon, Fransiya qirolligi — 1837-yil 10-oktyabr, Parij, Fransiya qirolligi) — fransuz faylasufi va sotsiologi, utopik sotsialist. Burjua tuzumini tanqid qilib, boʻlajak jamiyat rejasini ishlab chiqqan. Uningcha, inqirozni boshidan kechirayotgan sivilizatsiyalashgan jamiyat oʻrniga uygʻunlikka asoslangan, insonning barcha qobiliyatlari namoyon boʻladigan oliy ijtimoiy tuzum keladi. Bu jamiyatning boshlangʻich yacheykasi sanoat va qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishini birlashtiruvchi „falanga“ (juda katta jamoa) lardir. Fourierga koʻra, sotsialistik gʻoyalarni tinch yoʻl bilan targʻib qilish orqali yangi jamiyat qaror topadi. Asosiy asarlari: „Toʻrt harakat va mushtarak takdirlar nazariyasi“ (1808), „Jahon birligi nazariyasi“ (1822), „Uy va yer ishlari uyushmasi haqidagi risola“ (1822), „Yangi xoʻjalik sotsiyetar dunyosi“ (1829).
Naranjilla
U Naranjilla nomi bilan ham tanilgan.
Afzalliklar ko'plab sog'liq uchun foydali xususiyatlarga ega, masalan: • Qon shakar darajasini pasaytirishga yordam beradi, diabetga yordam beradi. • Xolesterin darajasini pasaytirishga yordam beradi.
Quvvat iste'moli bo'yicha maslahatlar: mevalarni yuving va tozalang. Bu meva sharbatlar, shirinliklar uchun ham juda mos keladi. Saqlanishi kerak bo'lsa, uni muzlatgichda saqlash juda muhim, bunday sharoitlarda meva 8 kungacha saqlanishi mumkin.
Ibrohim al-Bakriy
Ibrohim ibn Ismoil ibn Ibrohim al-Kubro az-Zanjoniy, ash-Sheroziy, ash-shofiʼiy (Abu Isʼhoq) Sherozda hijriy 683-yil (milodiy 1284-yil)da vafot etgan) — muhaddis. Ibn al-Asirning „Jomiʼu-l-usul“ („Usullar yig‘indisi“)asariga o‘xshash kitob yozgan. Marog‘a va Tabrizda hadis o‘rgangan. U ulamolardan, undan esa boshqalar rivoyat qilganlar.
Granges-Narboz
Aholisi
652 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 40,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 16,2 km2. Dengiz sathidan 808 – 1025 m balandlikda joylashgan.
Holva
thumb thumb Holva (حَلَاوَة) — shirinlik turi. Qand yoki asaldan qaynatilgan qiyomga yog, kunjut, yongʻoq magʻzi, bodom magʻzi, un hamda boshqa masalliqlar solib tay-yorlanadi. Taʼmini yaxshilash uchun Holvaga kakao va kakao kukuni, mayiz, sukatlar, vanilin, limon kislota va boshqa qoʻshiladi. Solinadigan masalliqqa koʻra, Holvaning bodroq Holva, magʻiz Holva, yongʻoq Holva kungaboqar Holva, kunjut Holva, yeryongoq Holva, pashmak Holva kabi turlari mavjud. Har bir Holva turi oʻz navbatida qoʻshilgan yordamchi masalligʻiga qarab vanilin, shokoladli, vitaminlashtirilgan va boshqa nomlar bilan ataladi. Sharq mamlakatlarida, jumladan Oʻrta Osiyoda qadimdan qolvapazlik (holvachilik) kasbi mavjud boʻlgan. Yirik shaqarlarda holva-pazlar uzum yoki tut shinnisi, un, yogʻ, kunjut, oʻrik va boshqalardan, keyinchalik shakar va qanddan foydalanib turli-tuman Holvalarni tay-yorlashga ixtisoslashganlar.
Bodroq Holva tayyorlash uchun bodroq bilan qovurilgan yongʻoq magʻzi goʻshtqiymalagichdan oʻtkaziladi (yoki yanchila-di). Mahsulot yogʻlangan laganchaga solinadi, ustidan eritilgan asal yoki qiyom quyib, yaxshilab aralashtiriladi, soʻng 1 sm qalinlikda yoyib presslab, toʻrtburchak yoki romb shaklida kesiladi.
Magʻiz Holva tayyorlash uchun oʻrik yoki bodom, pista, yongʻoqning magʻzi qovu-rilib, yogʻ surtilgan gaz patnisga I sm qalinlikda yoyib teriladi. Qozonga shakar solib, meʼyoridan oʻtkazib qiyom pishiriladi. Qiyom patnisdagi qovurilgan magʻizlar ustiga bir tekisda qilib quyiladi. Mahsulot sovigach, oʻtkir pichoq yordamida kattaligi 4x10 sm keladigan boʻlakchalarga boʻlinadi.
Ayrim Holvalar tarkibida yogʻ koʻp (30%) boʻlgani sababli tez buzilishi mumkin, namligi 4%. "Lavz" va "Toʻy", "Sovunak" kabi Holva turlariga qoʻy va oʻsimlik yogʻi, un, shakar qiyom, koʻpirtirilgan tuxum oqi va sovunak ildizi qaynatmasi qoʻshiladi.
Umid Ahrorov.
Ibrohim an-Navqadiy
Ibrohim ibn Muhammad ibn Nuh ibn Muhammad ibn Zayd ibn Nuʼmon ibn Abdulloh ibn Hasan ibn Zayd ibn Nuh an-Nujiy an-Navqadiy (Abu Isʼhoq) (hijriy 425-yil (milodiy 1043-yil 21 sentyabr)da 90 yoshida vafot etgan) — faqih.
Ansonia (Connecticut)
Ansonia AQShning Connecticut shtatida joylashgan shahardir. New Haven County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
18614 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 16 km2. Shundan 15,6 km2 quruqlik, 0,4 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 68 m balandlikda joylashgan.
Mount Pleasant (Arkansas)
Mount Pleasant AQShning Arkansas shtatida joylashgan shahardir. Izard okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
401 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 44,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9 km2. Shundan 9 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 187 m balandlikda joylashgan.
Choʻrgoʻlu
Choʻrgoʻlu (Чорголу) — Qirgʻiziston Respublikasi Chuy viloyatining Panfilov tumanidagi qishloq. Frunze ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 335 kishi.
Dauchingen
Dauchingen Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Schwarzwald-Baar-Kreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 10,04 km2. 3671 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Dauchingenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Épineuil
Épineuil Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Avallon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
616 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 99,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,2 km2.
Jo Makkarti (menejer)
Jozef Vinsent Makkarti (1887 yil 21 aprel — 1978 yil 13 yanvar) Beysbolning asosiy ligasi menejeri boʻlib, 1931 yildan 1946 yilgacha Nyu-York Yankisining „Bronks bombardimonchilari“ jamoalarini boshqarishi bilan mashhur. Milliy va Amerika Ligasi jamoalari bilan vimponlar yutgan birinchi murabbiy (1929 yilda Chikago Kubs va 1932 yilda Yankees bilan), u jami toʻqqizta liga vimponi va ettita Jahon seriyasi chempionligini qoʻlga kiritdi — ikkinchisi faqat oʻzaro bogʻlangan rekorddir. Keysi Stengel. Makkarti 1957 yilda Beysbol shon-shuhrat zaliga saylangan U olti marta 100 gʻalabali mavsumni qayd etdi, bu rekord faqat Bobbi Koksga tegishli. Makkartining muntazam mavsumdagi (.615) va mavsumdan keyingi (.698, Jahon seriyasida) karerasidagi gʻalabasi oliy liga tarixidagi eng yuqori koʻrsatkichdir. Uning karerasidagi 2125 gʻalabasi oliy liga tarixida boshqaruv gʻalabalari boʻyicha sakkizinchi oʻrinni egalladi va u 1,460 gʻalaba bilan Yankilar uchun barcha vaqtlardagi birinchi oʻrinni egalladi.
Yillar oʻynadi
Filadelfiyada (Pensilvaniya) ota-onasi irlandiyalik muhojirlar oilasida tugʻilgan va Germantown, Pensilvaniya shahrida oʻsgan. Atletika menejeri Konni Makni butparastlashtirgan Makkarti oliy ligada hech qachon oʻynamagan bir nechta muvaffaqiyatli menejerlar qatoriga kiradi.1905 va 1906-yillarda Niagara universitetida beysbol stipendiyasi boʻyicha oʻqiganidan soʻng, u keyingi 15-yilni kichik ligalarda, birinchi navbatda,Toledo Mud Hens, Buffalo Bisons va Luisville Polkovniklarida ikkinchi bazachi sifatida oʻtkazdi.1916-yilda u Federal liganing Bruklin Tip-Tops bilan shartnoma tuzdi — oʻsha paytda uchinchi yirik liga hisoblanardi — lekin ular bilan oʻyin oʻynashdan oldin liga yigʻilib qoldi.
Jamoa muvaffaqiyati
left|thumb| 1936 Jo Makkartining Goudey beysbol kartasi Makkarti 1913-yilda Uilks-Barrda qisqa muddat oʻyinchi-menejer boʻlib ishlagan. U 1919-yilda Luisvillda oʻzining boshqaruv karerasini davom ettirdi va 1926-yilgi mavsumda Chikago Kubsni boshqarish uchun ishga qabul qilinishidan oldin 1921 va 1925 yillarda Amerika assotsiatsiyasining pennantlariga jamoani olib keldi. U klubni aylantirib, ularni 1929 NL unvoniga yoʻnaltirdi, ammo 1930-yilgi mavsum oxirida ishdan boʻshatildi.
Yankilar 1931-yilda MakKartini ishga oldilar.1920-yilda Babe Rut kelganidan beri jamoa bor-yoʻgʻi uchta Jahon seriyasida gʻolib chiqdi, bu esa egasi Jeykob Ruppertga yoqmadi. Makkartiga chempionlikni qoʻlga kiritish uchun uch yil borligini aytishdi. U buni ikkinchi yili,1932-yilda qildi
IC 3922
IC 3922 Canes Venatici yulduz turkumidagi S0 (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Grabau (Stormarn)
Grabau  Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Stormarn tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 9,14 km2. 778 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Grabauning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Goodwin Gaw
Goodwin S. Gaw (1968-yil 25-noyabrda tugʻilgan) gonkonglik mulk investori, Gaw Capital Partners kompaniyasi raisi, 8 milliard AQSH dollarlik koʻchmas mulk investitsiyalari, shu jumladan, Gaw oilasining pullari, 1,5 milliard AQSh dollariga baholangan Gaw oilasining pullarini ham boshqaradi.
Yoshligi
Gaw Kaliforniyaning San-Fransisko okrugida tugʻilgan, otasi esa bu paytda Stenford universitetida muhandislik boʻyicha magistratura talabasi boʻlgan. Gawning otasi Antoni Gaw (1941-1999), mulk investori edi. Gawning onasi — Rosanna Vang. Gawning ukasi Kennet Gaw Tailandda tugʻilgan. Gawning singlisi Kristina Gaw.
Taʼlim
Gaw Rochester Texnologiya Institutidan oʻtgandan soʻng Pensilvaniya Universitetida qurilish muhandisligi boʻyicha bakalavr, Stenford universitetida qurilishni boshqarish boʻyicha magistr va Pensilvaniya universiteti Uorton maktabida MBA darajalarini egallagan.
Karyera
Gaw Downtown Properties kompaniyasining asoschisi va boshqaruvchi direktoridir. 1995-yilda Downtown Properties, Gaw kompaniyasi bankrotlikka yuz tutgan Kaliforniyaning Los-Anjeles shahridagi 335 xonali Gollivud Ruzvelt mehmonxonasini sotib oladi.
2006-yilda Gaw Shanxayning Nankin yoʻlida joylashgan 71 yoshli Art Deco 7 qavatli savdo markazini 105 million AQSh dollariga sotib oldi va 25 million dollarni bu yerni qayta tiklashga sarflab yubordi.
2015-yilda Gaw oilasining umumiy boyligi 1,5 milliard AQSh dollariga teng edi.
Muzaffar Homidxonov
Muzaffar Zohidxonovich Homidxonov (1916.26.7 — Toshkent — 1972.25.6) — energetika sohasidagi olim, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademik (1968), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arbobi (1966), texnika fanlari doktori (1961), professor (1962). Oʻrta Osiyo industrial institutini tugatgan (1940), shu institutda oʻqituvchi, aspirant, Chirchiq elektrokimyo kombinatida sinovchi-muhandis (1941—45), Toshkent politexnika instituti (ToshPI) da dotsent, kafedra mudiri (1946—62), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Energetika va avtomatika instituti direktori (1956—62), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Prezidiumi Bosh ilmiy kotibi (1962—70), ToshPI rektori (1971—72). "Fan va turmush" jurn. bosh muharriri (1972).
Goodwin Gaw
Shaxsiy hayoti
Gaw uylangan, ikki farzandi bor va hozirda Gonkongda yashaydi. Gaw 2007-yilda Qoʻshma Shtatlar fuqaroligidan voz kechgan.
Muzaffar Homidxonov
Asosiy ilmiy ishlari yangi samarali avtomatlashtirilgan oʻzgaruvchan va oʻzgarmas tok elektr asboblari nazariyasini, hisoblash usullari va ratsional sxemalarini ishlab chiqishga, tok va kuchlanish oʻzgartirgichlari, ularni boshqarish va himoyalash qurilmalarini tatbiq etishga bagʻishlangan. Ventilli oʻzgartirgichlar orqali taʼminlanadigan va avtomatik tarzda boshqariladigan chastotali soz-lovchi elektr yuritmalarni ishlab chiq-qan. Ilmiy ishlanmalari bir necha korxona (mas, Chirchiq elektrokimyo kombinati, Chirchiq—Boʻzsuv GES lari kaskadi, "Toshqishxoʻjmash" zavodi) ga tatbiq qilingan. Bsruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1970). Toshkent texnika universi-teti binosiga yedgorlik lavhasi oʻrna-tilgan. Toshkent shahri koʻchalaridan biri H. nomi bilan atalgan.
Mavson dengizi
right|thumb|460x460px| Mavson dengizining tavsiya etilgan nomi va [[Janubiy okean|Janubiy okeanning bir qismi sifatida taklif qilingan boshqa dengiz nomlari berilgan]] Mavson dengizi Sharqiy Antarktidaning Sheklton muz tokchasidan sharqda joylashgan Qirolicha Meri Land sohilida tavsiya etilgan dengiz nomi hisoblanadi. Undan gʻarbda, Shaklton muz tokchasining gʻarbiy tomonida Devis dengizi joylashgan. Sharqda Bowman oroli va Vinsen koʻrfazi oʻrnashgan.
Bu nom 2002-yilgi Xalqaro gidrografiya tashkiloti (IHO) loyihasining bir qismi sifatida taklif qilingan. Ushbu loyiha IHO (yoki boshqa biron bir tashkilot) tomonidan hech qachon maʼqullanmagan va 1953-yilgi IHO hujjati (nomni oʻz ichiga olmaydi) hozirga qadar oʻz kuchida qolgan. Yetakchi geografik idoralar va atlaslar mazkur nomdan foydalanmaydi, jumladan, National Geographic Jamiyatining 2014-yilgi 10-nashri Jahon Atlasi va 2014-yilgi Times Atlas of World jurnalining 12-nashrida bu nom qoʻllanilmagan.
U avstraliyalik Antarktika tadqiqotchisi Douglas Mawson sharafiga shunday nomlangan.
Belleroche
Belleroche Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Loire departamenti Roanne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
242 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 17,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 13,6 km2. Dengiz sathidan 473 – 881 m balandlikda joylashgan.
Furye almashtirishlari
Furye teoremasi - bu, Signal garmonik tebranishlarning yig'indisidek  qismlarga ajratiladi, keyin mos koeffitsiyentlar bilan tenglikga aylantiriladi.
Furye almashtirishlari - Bu formula Parseval formulasining umumlasgani boʻlib, Plansharel teoremasi deyiladi. (8) formula, f.gai nazaridan, tebranma harakat energiyasi uning garmonik komponentlari energiyalarining yigʻindisiga teng ekanligini biddiradi.
Furye almashtirishlari operatorini yuqorida aytilgan maʼnoda integrallanuvchi funksiyalardan koʻra umumiyroq funksiyalar sinfiga, chunonchi baʼzi bir umumlashgan (sekin oʻsuvchi) funksiyalar sinfiga ham qoʻllash mumkin. Furye almashtirishlari Bessel funksiyalariga nisbatan umumlashtirilgan. Undan tashqari, ehtimollar nazariyasida keng qoʻllaniladigan FuryeStiltyes almashtirishi ham bunga misol boʻladi. Furye almashtirishlari dastlab issiqlik oʻtkazish nazariyasida qoʻllanilib, keyinchalik u matematikaning koʻpgina muhim sohalarida differensial, integral tenglamalarni yechigsda, maxsus funksiyalar nazariyasida va boshqalarda qoʻllanilib kelmoqda.
Hollenstein an der Ybbs
Hollenstein an der Ybbs Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Amstetten (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 126.37 km2. 1820 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
NGC 1962
NGC 1962 Oltin Baliq yulduz turkumidagi OCL (ochiq klaster) tipli ochiq klasterdir.
Gretsiya
Gretsiya yoki Gretsiya Respublikasi (Ελληνική Δημοκρατία, Ελλάδα) — Janubi-Sharqiy Yevropada, Bolqon yarim orolning janubida va uning atrofidagi orollarda (yiriklari — Krit, Evbeya, Rodos, Lesbos) joylashgan davlat. Maydoni 131,9 ming km2. Aholisi 11,28 million kishi (2012). Poytaxti — Afina shahri hisoblanadi. Maʼmuriy jihatdan 52 nom (viloyat)ga, nomlar yeparxiyalarga boʻlinadi. 10 tarixiy-geografik viloyatga boʻlish ham mavjud.
Davlat tuzumi
Gretsiya — parlamentam respublika. Davlat boshligʻi — prezident. Amaldagi Konstitutsiya 1975-yilda qabul qilingan. Unga 1986-yil 7-martda kiritilgan tuzatishlarga binoan prezident parlamentda ochiq ovoz berish yoʻli bilan 5 yil muddatga saylanadi. U yana bir marta shu lavozimga qayta saylanishi mumkin. Prezident 10 kundan ortiq chet elda boʻlganida, vafot etganida, isteʼfoga chiqqanida yoki ishga layoqatsiz boʻlib qolganida uning vazifasini Deputatlar palatasining raisi bajarib turadi. Qonun chiqaruvchi hokimiyatni Deputatlar palatasi (bir palatali parlament) va respublika prezidenti amalga oshiradi. Parlament umumiy toʻgʻri va yashirin ovoz berish asosida 4 yil muddatga saylanadi. Ijroiya hokimiyatni prezident va bosh vazir boshchiligidagi hukumat amalga oshiradi. Prezident bosh vazirni va uning tavsiyasiga koʻra hukumatning boshqa aʼzolarini tayinlaydi. Bosh vazir lavozimiga parlamentda koʻpchilik oʻringa ega boʻlgan partiyaning rahbari tayinlanadi.
Tabiati
thumb|230px|[[Olimp togʻi.]] thumb|300px|right|[[Zakinf oroli, Buxta Navagio]] Gretsiya quruq subtropik mintaqada joylashgan. Mamlakat hududining 80 % togʻlik. Oʻrtacha balandligi 1000-1800 metrli togʻlar koʻp, eng baland choʻqqisi — Olimp togʻi (2911 metr). Togʻlar eroziya taʼsirida parchalanib ketgan va karst avj olgan. Peloponnes yarim orolning sharqida va Kiklada orollarida tez-tez zilzila boʻlib turadi.
Qazilma boyliklar, asosan, Gretsiya sharqidan topilgan: temir, marganes, xrom, nikel, qoʻrgʻoshin, rux, boksit, marmar, qum qayroq, qoʻngʻir koʻmir va boshqalar. Neft ham qazib olinadi.
Iqlimi Oʻrta dengizga xos subtropik, qishi sernam va yumshoq; yozi issiq va quruq. Afinada yanvarning oʻrtacha harorati 4— 12 °C, iyulniki 25—27 °C. Yogʻin shimoli-gʻarbdan janubi-sharqqa kamayib boradi. Oʻrtacha yillik yogʻin togʻlarda 1500 mm gacha, tekisliklarda 400–700 mm (80 % i qishda yogʻadi). Mamlakat shimolda iqlim sovuq, qishda harorat 0 °C dan past boʻladi.
Daryolari — Vardar, Maritsa, Strimon, Nestos (Mesta) va boshqalar. Togʻ daryolari koʻp, ular yomgʻir va qordan suv oladi, yezda suvi kamayib qoladi. Karst koʻllari va mineral buloqlar koʻp. Koʻllari — Prespa, Trixonis. Dengiz sohillaridagi va past togʻlik joylardagi butazor va quruq oʻrmonlar tagida jigarrang va qoʻngʻirjigarrang tuproqlar; balandroqda qoʻngʻir oʻrmon-togʻ tuproqlari uchraydi. Koʻp joylarda tuproq qatlami suv va shamol eroziyasiga uchraydi. Gretsiyaning 44 % maydoni oʻrmon va 28 % butazorlar bilan band.
Dub, qora qayin, kashtan, shumtol, oq qaragʻay, zarang, yongʻoq va b. oʻsadi. Togʻlarda boʻri, ayiq va yovvoyi oʻrmon mushugi yashaydi. Chiyaboʻri, ilon, kaltakesak va toshbaqa koʻp. Milliy bogʻlari — Vikos-Aoos, Mikra-Presna, Eta va boshqalar.
Aholisi
300px|thumb|left|Gretsiya aholisi Aholisining 95 % yunonlar. Mamlakatning markaziy viloyatlarida albanlar va aromunlar, sharqida turklar yashaydi. Yahudiy, loʻli va bolgarlar Gretsiyaning hamma joyida bor. Rasmiy til — yunon tili. Aholining aksariyati pravoslavlar; 5 % boshqa dinlarda. Aholining 59 % shaharlarda, 11 % shaharchalarda, 30 % qishloq joylarda yashaydi. Uning oʻrtacha zichligi — 1 km2 ga 75 kishi toʻgʻri keladi. 5 mln.ga yaqin yunon mamlakat tashqarisida, asosan AQShda (2 mln. kishi), Kanada, Avstraliya, Olmoniyada istiqomat qiladi. Yirik shaharlari — Afina, Saloniki, Patri.
Tarixi
thumb|left|Kaloniya davrida Gretsiya hududi [[Arxaiki.]] thumb|200px|[[Aleksandr Makedonskiy]] Hozirgi Gretsiya hududida qadim zamonlarda antik sivilizatsiya mavjud boʻlgan. Mil. 4-asrda Gretsiya Vizantiya tarkibiga kirgan. 14—15-asrlarda Usmonli turk imperiyasi tomonidan istilo etilgan. Yunon xalqi xorijiy bosqinchilarga qarshi bir necha bor qoʻzgʻolon koʻtardi (1571, 1611-yillarda). Buyuk fransuz inqilobidan taʼsirlangan inqilobchi-demokrat Rigas Velestinlis Gretsiya va boshqa Bolqon davlatlari uchun konstitutsiya yozdi. 1814-yil Odesada „Filiki Eteriya“ („Axil jamiyat“) nomli maxfiy inqilobiy tashkilot tuzildi. Bu tashkilotga 1820-yilda rus armiyasi generali, yunon aristokrat oilasidan chiqqan A. Ipsilanti rahbar boʻldi. „Filiki Eteriya“ ozodlik harakati bayrogʻini koʻtardi va 1821-yil 25-martda Gretsiya mustaqillikka erishdi. 1822-yil yanvarda Epidvarda chaqirilgan Milliy majlis Gretsiyaning birinchi konstitutsiyasini qabul qildi va Gretsiyani mustaqil deb eʼlon qiddi. 1827-yil aprelda yunon siyosiy arbobi I. Kapodistriya prezident qilib saylandi. Rossiya-Turkiya urushi (1828—1829) dan soʻng 3 davlat (Angliya, Fransa, Rossiya) London konferensiyasi qarorlariga muvofiq, 1830-yilning 3-fevraldan boshlab Gretsiya mustaqilligi tan olindi. 1910-yilda Krit o. Gretsiya bilan qayta qoʻshildi. 1910—1915-yillar mobaynida Liberallar partiyasi tashkilotchisi E. Venizelos Gretsiya Bosh vaziri lavozimida ishladi. U bir qator islohotlar oʻtkazdi. Gretsiya 1912-yilgi Bolqon ittifoqini tuzishda, Bolqon urushlari (1912—1913)da qatnashdi.
Gretsiya birinchi jahon urushi davrida
Birinchi jahon urushining dastlabki yillarida Gretsiya betaraflik siyosatini tutdi. 1915-yilning noyabr oyidan eʼtiboran ittifoqchi davlatlar Gretsiyai iqtisodiy jihatdan yakkalab qoʻya boshladilar. Natijada u ham Antanta davlatlari tomonida urushda qatnashdi. Urush Gretsiya iqtisodiyotiga katta zarar yetkazdi. Turkiya bilan Gretsiya oʻrtasida tuzilgan Sevr sulh shartnomasi (1920)ga muvofiq, Izmir, Sharqiy Frakiya hamda Imroz, Tenedos va boshqa orollar Gretsiyaga berilishi kerak edi. Pekin Turkiyaga qarshi Angliya va Fransiya tomonidan uyushtirilgan harbiy fitna (1919—1922)da Gretsiyaning magʻlubiyatga uchrashi uni Sharqiy Frakiya, Izmir va boshqa hududlardan mahrum qildi. 1924-yil 25-martda Gretsiya respublika deb eʼlon qilindi. 1929—1933-yillardagi jahon iqtisodiy inqirozi davrida mamlakatda ishchilar va dehqonlar harakati avj oldi. Ikki yirik — Liberallar (Angliya tarafdorlari) bilan Xalq partiyasi (Fransiya tarafdorlari) oʻrtasida kurash kuchaydi. 1934-yil Gretsiya Rumuniya, Turkiya va Yugoslaviya bilan bitim tuzib, Bolkon Antantasi tarkibiga kirdi. Shu tariqa Gretsiya Fransiya rahbarligidagi harbiy-siyosiy ittifoqqa aʼzo boʻldi. 1935-yil soxta referendum asosida mamlakatda monarxiya tiklandi. 1936-yil 4-avgustda general I. Metaksas harbiy hokimiyati oʻrnatildi.
Gretsiya ikkinchi jahon urushi davrida
Ikkinchi jahon urushining dastlabki paytida Gretsiya betaraflik yoʻlini tutmoqchi boʻldi. Lekin 1940-yil 28-oktabrda Italiya qoʻshinlari Gretsiyaga bostirib kirib, hududining bir qismini egallab oldi. Yunon xalqi noyabr oyiga kelib, dushman askarlarini Gretsiyadan haydab chiqardi. 1941-yil 6-aprelda olmon askarlari Gretsiyaga kirdi va 2-iyungacha mamlakatni batamom egallab oldi. Hukmron partiya rahbarlari dushmanga qarshi kurashish oʻrniga, murosasozlikka oʻtdi. 1941-yil 27-sentyabrda Milliy ozodlik fronti tashkil qilinib, Gretsiya xalq, ozodlik armiyasi (ELAS) tuzildi (1941-yil dekabr). 1944-yil yozda Gretsiya hududining 2/3 qismi ozod qilindi.
1944-yil may oyida xorijda „Milliy birdamlik“ deb atalgan hukumat tuzilib, u mamlakatdagi fashizmga qarshi harakatni bostirish maqsadida ingliz askarlarini taqlif qildi. Hukumat 1944-yil 12-oktabrda Afinaga ingliz qoʻshinlari hamrohligida kelib, ELASni qurolsizlantirishga qarakat qildi. 5-dekabrda ingliz askarlari ELASga qarshi harakatgaoʻtdi. 1945-yil 12-fevralda da hukumat va Milliy ozodlik fronti Varkiz bitimini imzoladi. Bitimga muvofiq, harbiy holatni bekor qilib, afv umumiy (amnistiya) eʼlon etish, barcha qurolli otryadlarni tarqatish, davlat tuzumi haqida plebissit oʻtkazish va boshqa tadbirlarni koʻrish vaʼda qilingan edi.
Gretsiya urushdan keyingi yillarda
Milliy ozodlik fronti oʻz vaʼdasida turib, ELASni qurolsizlantirdi. Biroq hukumat munofiqona yoʻl tutib, terror muhitida soxta saylov (1946-yil mart) va plebissit (1946-yil sentyabr) oʻtkazdi hamda mamlakatda monarxiya tuzumini tikladi. Hukumat mamlakatdagi demokratik kuchlarni yoʻqotish maqsadida fuqarolar urushini boshlab yubordi. 1946-yil oktabrda Gretsiya demokratik armiyasi tuzilib, bu armiya milliy mustaqillik, demokratiya va ijtimoiy taraqqiyot uchun uch yil mobaynida kurash olib bordi. 1949-yil oktabrda demokratik armiya qurolli qarshilik koʻrsatishni toʻxtatdi (ushbu armiya askarlaridan bir qismi Oʻzbekistonda boshpana topdi, shu yerda yashab, tinch mehnatda qatnashdi. Oʻz vatanida qulay siyosiy vaziyat vujudga kelgach, koʻchib ketdi). Taraqqiyparvar arboblar taʼqibga uchradi. 1952-yil noyabrda marshal A. Papagos boshchiligidagi Yunon yigʻini partiyasi hokimiyatni qoʻlga oldi. Shu partiya, soʻngra 1956-yilda uning asosida tuzilgan Milliy radikal ittifoq (ERE) K. Karamanlis boshchiligida mamlakatdagi demokratik kuchlarni bostirishni davom ettirdi. Bu esa xalk, ommasining noroziligini kuchaytirdi. 1963-yil 22-mayda parlament soʻl deputati G. Lambrakis oʻldirilganidan keyin Milliy radikal ittifoq (ERE) partiyasi hukumati isteʼfo berishga majbur boʻldi.
1963-yil noyabr — 1964-yil fevral parlament saylovlari natijasida hokimiyat Markaz ittifoqi partiyasiga oʻtdi. Hukumat rahbari G. Papandreu davlat apparatini qayta tashkil etish bilan bogʻliq tadbirlar belgiladi, maktablarda bepul oʻqitishni joriy qildi, dehqonlar toʻlaydigan soliqlarni birmuncha yengillashtirdi, ayrim toifadagi xizmatchilar maoshini oshirdi, siyosiy mahbuslarni ozod qildi va 1965-yil 15-iyulda qirolning siquvi natijasida Papandreu hukumati isteʼfo berdi.
Markaz ittifoqi partiyasidan ajrab chiqqan oʻta oʻng qanot rahbari S. Stefanopulos 1965-yil 17-sentyabrda yangi hukumat tuzishga muvaffaq boʻldi. U davlat apparati, politsiya va armiyada demokratik ruhdagi kishilarni qirol va oligarxiyaga sodiq shaxslar bilan almashtirdi. 1967-yil aprelda hokimiyatni P. Kanellopulos rahbarligidagi ERE partiyasi egalladi. Udarhol parlamentni tarqatib yubordi va 28-mayda yangi parlament saylovi oʻtkazmoqchi boʻldi. Biroq reaksion harbiy unsurlar 21-apreldayoq harbiy toʻntarish uyushtirdi va mamlakatda harbiy diktatura tartibini oʻrnatishga erishdi. Konstitutsiya bekor qilinib, demokratik tashkilotlar tarqatib yuborildi, ilgʻor kishilar esa qamoqqa olindi. Harbiy hokimiyatni K. Kollias boshqardi. 1967-yil 13-dekabrda Gretsiya qiroli Konstantin Harbin hukumatni agʻdarishga harakat qilib koʻrdi. Lekin qirol magʻlubiyatga uchrab, Rimga qochdi. Shu kuni xunta rahbari G. Papadopulos bosh vazir, general-leytenant G. Zoitakis esa regent qilib tayinlandi. 1974-yil iyulida harbiy diktaturaning ichki va tashqi siyosati butunlay barbod boʻlganligi natijasida bosh vazir K. Karamanlis boshchiligidagi fuqaro xukumati hokimiyat tepasiga chiqdi. Oʻsha yili oʻtkazilgan referendum monarxiya tugatilganligini tasdiqladi va Gretsiyai respublika deb eʼlon qildi. Gretsiya prezidenti — Konstantinos Stefanopulos (1995-yil martdan). Gretsiya 1945-yildan BMT aʼzosi. Oʻzbekiston Respublikasi bilan diplomatiya munosabatlarini 1992-yil 16-martda oʻrnatgan. Milliy bayrami — 25 mart — Mustaqillik kuni (1821).
Siyosiy partiyalari va kasaba uyushmalari
Umumgresiya sotsialistik harakati (PASOK), 1974-yilda tuzilgan; Gretsiya soʻl partiyasi, 1987-yilda tuzilgan; Soʻl va taraqqiyparvar kuchlar uyushmasi, 1989-yilda tuzilgan; Gretsiya kommunistik partiyasi, 1918-yilda asos solingan; Yangi demokratiya partiyasi, 1974-yilda tuzilgan; „Siyosiy bahor“ partiyasi, 1993-yilda tashkil etilgan. Gretsiya umummehnat konfederatsiyasi, 1918-yilda asos solingan, Xalqaro erkin kasaba uyushmalari konfederatsiyasiga kiradi.
Xoʻjaligi
Gretsiya — sanoatlashgan-agrar mamlakat. Yalpi ichki mahsulotda sanoatning ulushi 18 %, qishloq xoʻjaligining ulushi 16 %.
Sanoati
Yiliga oʻrtacha 30,5 mlrd. kVtsoat elektr energiya hosil qilinadi. Elektr stansiyalarning koʻpi yoqilgʻi bilan ishlaydi. Qora va rangli metallurgiya, mashinasozlik, kimyo, neftni qayta ishlash, yogʻochsozlik, sement korxonalari bor. Yengil va oziq-ovqat sanoati tarmoqlari ayniqsa rivojlangan. Ip va jun gazlama, gilam toʻqiladi. Yogʻ (zaytun yogʻi ishlan chiqarish boʻyicha dunyoda 3-oʻrin), un-yorma, meva konservalari, tamaki, vinochilik korxonalari bor. Oltingugurt kislotasi, sintetik materiallar, azotli va fosforli oʻgʻitlar, portlovchi moddalar ishlab chiqarish kimyo sanoatining asosini tashkil etadi. Asosan chetdan keltirilgan neftni qayta ishlab, turli mahsulotlar tayyorlanadi. Qazib olingan boksit, ferronikel va sh.k.ning anchagina qismi qayta ishlanmagan va konsentrat holida chet ellarga chiqariladi. Alyuminiy, poʻlat, choʻyan, baʼzi turdagi rangli metallar eritib quyiladi. Kemasozlik, avtomobilsozlik, traktorsozlik, binokorlik materiallari korxonalari mavjud. Kichikroq koʻnchilik-poyabzal va yogʻochsozlik fabrikalari bor. Asosiy sanoat markazlari: Afina, Saloniki.