cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bust (shahar)
Geografiyasi
Maydoni — 6,8 km2. Dengiz sathidan 228 – 366 m balandlikda joylashgan.
Saint-Maime-de-Péreyrol
Saint-Maime-de-Péreyrol Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Dordogne departamenti Périgueux tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,6 km2.
Ağalaruşağı
Ağalaruşağı Ozarbayjonning Lochin rayoni qismidagi qishloq, Artsax Respublikasi tarkibiga kiradi.
Urbana (Missouri)
Urbana AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. Dallas County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
432 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 2,5 km2. Shundan 2,5 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 358 m balandlikda joylashgan.
Janubiy Osiyo
thumb|300px|Janubiy Osiyoning shahar xaritasi Janubiy Osiyo - Osiyo qitʼasi dagi tabiiy mintaqa. Unga Hindiston va Hindixitoy yarim orollari, Himolay togʻlari, Hind-Gang tekisligi, Malay arxipelagi, shuningdek, Hind okeanining sharqiy qismidagi vulkan va marjon orollari kiradi. Maydoni 4.5mln. km². Janubiy Osiyoning geologik tuzilishi va relyefi har xil. Butun oʻlka iqlimi musson sirkulyasiyasi taʼsirida. Tropik, subekvatorial, ekvatorial ikdim va landshaft tiplari mavjud. Gʻarbiy qismi choʻllardan iborat. Hayvonot dunyosi asosan HindistonMalay fauna oblastiga kiradi. Janubiy Osiyoda (asosan tekislikqismida) tropik ekinlar va sholi yetishtirish yetakchi oʻrinda. Janubiy Osiyo hududida Bangladesh, Butan, Nepal, Hindiston, Maldiv, Pokiston, Shri Lanka davlatlari joylashgan. Baʼzan Janubi-Sharqiy Osiyo davlatlarini ham Janubiy Osiyo tarkibiga kiritadilar.
Bagʻonali
Bagʻonali (bagʻoqachli) – oʻzbek urugʻlaridan birining nomi. B. avlodlari asosan qipchoq, naymam hamda bahrin qabilalari tarkibiga kirgan.
Nur Husayn Kasemiy
Nur Hossain Kasemi (নূর হুসাইন কাসেমী ; 1945-yil 10-yanvar — 2020-yil 13-dekabr) Bangladeshlik Devbandiy islom olimi, siyosatchi, oʻqituvchi, diniy maʼruzachi va maʼnaviyat arbobi. Hefazat-e-Islam Bangladesh va Jamiat Ulema-e-Islam Bangladesh Bosh kotibi, Al-Haiatul Ulya Lil-Jamiatil Qavmia Bangladesh vitse-prezidenti, Befaqul Madarisil Arabia Bangladesh katta vitse-prezidenti, Jamiya Madaniya Baridxara, Dakka va Jamiya Sobhaniya Mahmud Nagarning Shayxul hadisi va rektori boʻlgan. Hefazat harakati, Xatam an-Nabiyyin harakati va boshqalarda yetakchi rol o‘ynagan. Musulmon ommasi orasida islom yetakchisi sifatida tanilgan edi. Shuningdek, 45 ga yaqin islomiy seminariyalarni boshqarishda ishtirok etgan.
Taʼlim
Taʼlimni uyi yonidagi boshlangʻich maktabdan boshlagan. 4-sinfdan keyin Koshipur Kosemul ulum madrasasiga oʻqishga kirgan va oʻrta sinfgacha oʻqigan. Keyin Baruradagi Al Jamiyatul Islomiya Dorul ulum madrasasiga oʻqishga qabul qilindi. Bu yerda Jamoat-i Hidayya (2-bosqich)gacha tahsil oldi.
Keyin Hindistonga Dorul Ulum Deobandda oʻqish uchun bordi. Belgilangan vaqtga yetib kela olmagani uchun Saharanpur tumanidagi Beritazpur madrasasiga qabul qilindi. Jamoat-e Jaloline (Faxriylar)ni tamomlagach, Dorul ulum Deobandga bordi. Deobandda jami 3 yil oʻqigan. Bu yerda Hadis boʻyicha magistraturani tamomlagandan soʻng arab adabiyoti va falsafasini oʻrgangan.
Ustozlari orasida Mahmud Hasan Gangohiy, Anzarshoh Kashmiriy, Sayid Faxruddin Ahmad, Muhammad Salim Qosmiy va boshqa taniqli shaxslar bor.
Karyerasi
Kasbiy faoliyati Hindistonning Muzaffarnagar tumanida joylashgan Muhammad Qosim Nanautavi tomonidan tashkil etilgan Muradiya madrasasida dars berishdan boshlangan. Bu yerda bir yil muallimlik qilib, 1973-yil oxirida vatanga qaytdi. Keyin Shariatpur tumanidagi Nandansar Mohius Sunna madrasasida Shayxul hadis va mudirlik lavozimlarini egalladi. 1978-yilda Dakkadagi Jamia Arabia Imdadul Ulum Faridobodga bordi. Bu yerda 4 yil oʻqituvchilik qilgach, Rezidencial Hostel direktori boʻlgan. 1982-yilda Qozi Muʼtasim Billah asos solgan Dakkadagi Jamiya Shariyyah Malibagga keldi. Bu yerda jami olti yil dars berdi. 1988-yilda Jamia Madania Baridhara, Dakkaga, 1998-yilda Jamia Sobhania Mahmud Nagarga asos solgan. Tashkil etilganidan keyin ikkala seminariyaning rektori va Shayxul Hadisi boʻldi. Shuningdek, 45 ga yaqin Islom seminariyalarini boshqarishda ishtirok etgan.
2020-yil 3-oktabrda Befaqul Madarisil Arabia Bangladesh katta vitse-prezidenti etib saylandi. Qonunga koʻra, Bangladeshning Al-Haiatul Ulya Lil-Jamiatil Qavmia vitse-prezidenti ham boʻlgan.
2020-yil 15-noyabrda Hefazat-e-Islam Bangladesh bosh kotibi etib saylandi va Hefazatning Dakka boʻlimi prezidenti boʻldi
Siyosat
1975-yilda Jamiyat Ulema-e-Islom Bangladesh bilan siyosatga kirdi. 1990-yilda Jamiyat markaziy rahbariyatiga kelib, 2015-yil 7-noyabrda jamiyatning bosh kotibi bo‘lgan.
1990-2000-yillarda Xatam an-Nabiyyin harakatida bosh kotib lavozimida ishlagan.
Oila
Ikki oʻgʻil, Jubayr Husayn va Jobir Qosimiyning otasi edi: Ikki qizi bor. Kichik oʻgʻli Jobir Qosimiy islom olimi va Maniknagar shahridagi Jamiya Mahmudiya Ishoqiya professori.
Vafoti
2020-yil 13-dekabrda Dakkadagi United Hospitalda vafot etdi.
2021-yilda Yasin Abdur Rauf Kasemiyning tarjimai holini arab tilida yozgan. 2021-yil 9-yanvarda Savar shahrida „Nur Hussain Kasemi konferensiyasi“ boʻlib oʻtdi.
Imperator Kōgyoku
Imperator Kōgyoku-anʼanaviy meros tartibiga koʻra Yaponiyaning 35- va 37-imperatori boʻlgan.
Ven Tyansyan
Ven Tyansyan (xitoycha 文天祥, pinyin Wen Tianxiang; Man Tin Cheung; 6-iyun 1236-yil — 9-yanvar 1283-yil) — Song imperiyasi davridagi xitoy shoiri, pedagogi va harbiy arbobi.
Tarjimai hol
U 1236-yil 6-iyunda Tzichjhou provinsiyasining Lulin uyezda tug‘ilgan. U amaldor oilasidan chiqqan. Yaxshi taʼlim oldi. 1254-yilda u viloyat imtihonidan muvaffaqiyatli oʻtib, gunshilik darajasini oldi. 1256-yilda u chjuangyuan unvonini olgan metropoliten imtihonidan oʻtdi. Shundan soʻng u past davlat lavozimlarida, xususan, jazo boʻlimida va Ganchjou shahri prefekti. 1259-yildan u imperiyaning birinchi vazirining atrofidagi boʻldi.
1275-yilda bosqin boshlanishi bilan moʻgʻul qoʻshinlari mamlakatni himoya qilishda faol ishtirok etdilar: u partizan sifatida harakat qilgan 30 ming askardan iborat otryadni tuzdi. Bu kurash 1276-yilgacha davom etdi, moʻgʻul sarkardasi Bayan (1236-1295) Ven Tyansyan qoʻshinini oʻrab oldi. Oʻz jangchilariga dam berish umidida Ven moʻgʻullar lageriga bordi. Bu vaqtda Janubiy Song hukumati Ven Tyansyan armiyasini tarqatib yuborishga buyruq bergani haqida xabar keldi. Bu vaziyatdan foydalangan Bayan ikkinchisini hibsga olmoqchi bo‘lgan, biroq u qochib ketgan. Shundan soʻng Ven janubiy Xitoy shaharlarini moʻgʻullardan, xususan, Fuchjou, Lonyan, Meychjoudan himoya qilishni davom ettirdi.
1277-yilda Ven Tyansyan moʻgʻullarni magʻlub etishga va Ganchjouning 10 uyezda Song hokimiyatini tiklashga muvaffaq boʻldi. Biroq, tez orada xitoyliklar yana magʻlub boʻlishdi. Nihoyat, 1278 yilda Ven Tyansyan zamonaviy Guandun provinsiyasi hududida mag‘lubiyatga uchradi va asirga olinadi. U moʻgʻullar xizmatiga borish taklifini qabul qilishdan bosh tortdi, 4 yil qamoqda oʻtirdi va 1283-yil 9 yanvarda qatl etildi.
Sheʼriyat
U janubiy Song davrining eng isteʼdodli shoirlaridan biri edi. Uning „To‘g‘ri dengizda suzish“, „To‘g‘ri ruhim qo‘shig‘i“ sheʼrlari Xitoy adabiyotida mumtoz asarga aylandi.
Xotira
Ven Tyansyan — Xitoyning milliy qahramoni edi. Lu Syufu va Chjan Shitzi bilan birga u „Song sulolasining soʻnggi yillarida uchta taniqli shaxs“ dan biri sifatida tan olingan. Pekin, Taypey va Tzianda unga haykallar o‘rnatilgan. Ven Tyansyan Tzin Guliangning „Vu Shuang Pu“ (無雙 譜, „Beqiyos qahramonlar jadvali“) asarida tasvirlangan.
Magistral
Magistral (lot. magistalis — rahbarlik qiluvchi, bosh, asosiy) — 1) asosiy yoʻnalish, yoʻllardagi asosiy liniya (temir yoʻl magistrali, suv magistrali); 2) elektr tarmogʻi, telegraf va telefon aloqadagi asosiy kabel, sim; 3) sugʻorish tarmogʻida suv havzasi, dare, kanallardan sugʻorilgan yerlarga suv oqadigan asosiy taqsimlash kanali; 4) kanalizatsiya, vodoprovod yoki gaz tarmogʻidagi asosiy quvur; 5) katta shaharlardagi serqatnov keng koʻcha.
Peski (Shimoliy Qozogʻiston viloyati)
Peski — Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Gʻabit Musirepov tumanidagi qishloq. Kato kodi — 596663300. Chervon qishloq okrugi tarkibiga kiradi. Ishim daryosining chap sohilida, tumanning maʼmuriy markazi Novoishimskoye qishlogʻidan taxminan 5 km shimoli-sharqda, dengiz sathidan 177 metr balandlikda joylashgan.
Aholisi
1999-yilgi maʼlumotlarga koʻra qishloqda 711 kishi (359 erkak va 352 ayol) yashagan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlarga koʻra, Peskida 698 kishi (343 erkak va 355 ayol) istiqomat qilgan.
Rassolino
Rassolino (Рассолино) — Rossiyaning Permskiy oʻlkasida joylashgan qishloq.
Geografiyasi
Qishloq Permdan (tuman maʼmuriy markazi) 46 km uzoqda joylashgan.
Sant'Antonio di Gallura
Sant'Antonio di Gallura Italiyaning Sardiniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Olbia-Tempio provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 81 km2. 1658 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Spafford (New York)
Spafford AQShning New York shtatida joylashgan shahardir. Onondaga okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 101,6 km2. Shundan 85,0 km2 quruqlik, 16,6 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 454 m balandlikda joylashgan.
Gavhari Musiqiy
GAVHARI MUSIQIY
Gavhari Musiqiy
Gavhari musiqiy – 2005 yilida Prof. Dr. M. Xoqon Gavhar rahbarligida tuzilgan. Bu musiqiy guruh, 17-asr an’anaviy turk klassik musiqasini ijro etish maqsadida qurilgan. Gavhari musiqiy guruhida qo‘llanilgan cholg‘u asboblar: santur, shahrud, rubob, nay, tanbur, mazhar, kudum, bandir... Guruh a’zolari Ege Universiteti Davlat Turk Musiqasi Konservatoriyasida faoliyat ko‘rsatishadi.
Berneuil-sur-Aisne
Berneuil-sur-Aisne Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Compiègne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
922 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 86,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,7 km2. Dengiz sathidan 34 – 142 m balandlikda joylashgan.
Murchin
Murchin Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Ostvorpommern tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 46,27 km2. 861 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Murchinning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Abdulloh ibn Abdulloh
Abdulloh ibn Abdulloh (عبد الله بن عبد الله — Abdulloh ibn Abdulloh ibn Ubay ibn Salul al-Ansoriy al-Xazrajiy) — sahoba.
Ichchhapor
Ichchhapor Hindistonning Gujarat shtatida Surat tumanidagi shaharchadir. Shahar Hazira Urban Aglomeratsiyalari tasarrufiga kiradi.
Abdulloh ibn Abdulloh
Hayoti
Hijriy 6 yili Bani Mustaliq jangidan qaytayotganda Ibn Salul ichida saqlab yurgan adovatini oshkor qilib, muhojirlarga qarata „ Madinaga borganimizda aziz va sharafli bo‘lganlar u yerdan kuchsiz va sharafsizlarni chiqaradi“, deb ularni haqorat qiladi. Bunga javoban Umar Payg‘ambardan Ibn Salulni o‘ldirish uchun izn so‘raydi. Lekin Payg‘ambar Muhammad birodarlarini o‘ldirtiryapti, degan malomatga qolmaslik uchun bunga rozi bo‘lmaydilar. Payg‘ambarning bu qarorlaridan bexabar bo‘lgan Abdulloh ibn Abdulloh Ul Zotning oldilariga borib, agar otasi o‘ldiriladigan bo‘lsa, keyinchalik hissiyotga berilib intiqom olish maqsadida bir moʻminni o‘ldirib qo‘ymasligi uchun bu vazifani shaxsan o‘zi bajarishiga ruxsat berishlarini so‘raydi. Payg‘ambar unga ham ruxsat bermaydilar va otasi bilan yaxshi munosabatda bo‘lishini tavsiya qiladilar.
Ichchhapor
Demografiyasi
2011-yilgi Hindiston aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Ichchhaporda 8291 aholi bor edi. Aholining 56% erkaklar va 44% ayollar. Ichchhaporda oʻrtacha savodxonlik darajasi 79% ni tashkil etadi, bu mamlakat oʻrtacha koʻrsatkichi 59,5% dan yuqori: erkaklar savodxonligi 83%, ayollar savodxonligi 75% ga teng. Ichchhaporda aholining 13 foizini 6 yoshgacha bo‘lgan yoshlar tashkil qiladi.
Abdulloh ibn Abdulloh
Hayoti
Otasi vafot etgach, Abdulloh ibn Abdulloh ham otasining vasiyati, ham uxroviy manfaatni ko‘zlab, Payg‘ambardan otasini kafanlash uchun ridolarini so‘raydi. Shuningdek, otasining janozasini o‘qib berishlarini ham iltimos qiladi. Payg‘ambar Abdulloh ibn Abdulloh mansub bo‘lgan xazrajliklarni Islomga yanada moyil qilish maqsadida ridolarini beradilar va mayyitga janoza o‘qib berish taklifini ham qabul qiladilar. Lekin Umar bu ishga qattiq eʼtiroz bildiradi. Shunda, "Tavba" surasining 84-oyati nozil bo‘lib, munofiqlarning janozasini o‘qish taqiqlanadi.
NGC 3516
NGC 3516 Katta Ayiq yulduz turkumidagi SB0 tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1785-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Evtektoid
Evtektoid (evtektika va yun. yeMok — TUR) — qattiq eritma (mas, poʻlat, bronza) sovitilganda hosil boʻladigan suyuq sistema; evtektika. Holat diagrammasida qattiq eritmaning undan ajraladigan fazalari (mas, poʻlatdagi perlit) bilan muvozanatlashuvi E. nuqtada sodir boʻladi.
Mudá
Mudá Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Palencia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 6,77 km2. Aholisi — 98 kishi (2010).
Evtroflar
Evtroflar, evtrof oʻsimliklar (lot. yeShgorda — yaxshi oziqlanish) — unumdor tuproqlarga talabchan, gumus va mineral oziq elementlarga boy tuproqlarda yaxshi oʻsadigan oʻsimliklar. E.ga keng bargli daraxtlar, butalar, keng bargli oʻrmonlarda oʻsadigan oʻtlar, qora tuproqli choʻllar va pastqamliklarda oʻsadigan oʻsimliklar va deyarli barcha ekinlar kiradi.
Montereale
Montereale Italiyaning Abruzzo mintaqasida joylashgan kommunadir. L’Aquila provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 104,44 km2. 2803 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Evtektika
Evtektika (yun. yeshekyz — oson suyuqlanuvchan) — suyuq holatida boshlangʻich komponentlar (aralashmalar) ning kristallari bilan muvozanatda, kristallanish temperaturasi esa eng past boʻladigan suyuq sistema (eritma). Fazalar qoidasiga muvofiq, E. oʻzgarmas trada kristallanish natijasida hosil boʻladi. E. hosil boʻlish xususiyati suyuq holatda komponentlarining bir-birida erishi cheklanmagan, qattiq holatda esa cheklanadigan yoki mutlaqo erimaydigan sistemalar uchun xos.
Ikki komponentli evtektik sistemaning holat diagrammasi boʻycha qattiq holatdagi komponentlar bir-birida erimaydi, sof komponentlar (A va V) ning kristallana boshlash tralari bilan sistemaning tarkibidagi miqdori orasidagi bogʻlanishni koʻrsatuvchi egri chiziqlar (TA Ye va TvYe) evtektik nuqta (Ye nuqta) da kesishadi. Bunda suyuqlik (£) bir vaqtda ikkala komponent bilan toʻyinadi. E. texnikada quymachilik qotishmalari, kavsharlar va boshqalar materiallar sifatida ishlatiladi.
17-may
17-may — Grigoriy taqvimida yilning 137- (kabisa yilida 138-) kuni. Yil yakuniga 228 kun qoladi.
Bayramlar
Yana qarang: Turkum:17-may bayramlari
Voqealar
Yana qarang: Turkum:17-may voqealari
1600-1900-yillar
right|100x100px
Tavalludlar
Yana qarang: Turkum:17-mayda tugʻilganlar
Vafot etganlar
Yana qarang: Turkum:17-mayda vafot etganlar
Bahmaniylar
Bahmaniylar – oʻrta asrlarda Hindistonda hukmronlik qilgan sulola. B. sulolasining asoschisi Hasan Zafarxon boʻlib, Abu Muzaffar Alouddin shoh nomi bilan taxtga chiqqan. Dastlab Gul-bargani, keyin (1429-yildan) Bidorni oʻziga poytaxt qilgan. B. davlati Dekan mulkdorlarining Dehli sultonligiga qarshi qoʻzgʻoloni natijasida vujudga kelib (1347), hukmronlik musulmon mulkdorlari qoʻliga oʻtdi va harbiy tu-zum joriy etildi. Yosh sultonlar Nizomshoh (1461 – 63) va Muhammadshoh Shning otalngʻi (regenti) va vaziri Mahmud Xovan davrida B. davlati anchagina qudratli edi. Mahmud Xovan asli Eron savdogarlaridan boʻlib, keyinchalik B. saroyida vazirlik darajasiga kutarilgan. Mulkdorlarniig oʻzaro ku-rashi, ayniqsa Vijayanagar davlati bilan doimiy urushib turishi natijasida B. zaiflashdi. 15-asr oxiri – 16-asrningboshida B. davlati Bijopur, Golkonda, Bidor, Bsror va Ahmadnagar sultonliklariga ajralib ketdi.
Baho (maʼnolari)
Baho:
Qumbiz
Qumbiz — Qoraqalpogʻiston Respublikasiga qarashli qishloq. Qoʻngʻirot tumani tarkibiga kiradi.
Yeşilçam, Düzce
Yeşilcham — Düzce viloyati markaziy tumanidagi qishloq.
Geografiya
Qishloq Düzce shahar markazidan 10 daqiqa uzoqlikda joylashgan. km uzoqlikda.
Doazit
Doazit Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Landes departamenti Dax tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
915 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 41,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 22,0 km2.
Magistratlar
Magistratlar (lot. — magistrate — boshliq) — Qad. Rimdagi davlat lavozimi. Respublika oʻrnatish davrida paydo boʻlgan (miloddan avvalgi 6-asrning oxiri). Oliy M. (diktator, detsemvirlar, konsullar, pretorlar, senzorlar) va quyi M. (xalq tribunlari, edillar, kvestorlar va boshqalar) larga ajratilgan. Oliy M. yuqori hokimiyatga ega boʻlishgan, ularning mulozimi boʻlgan. Qolganlari esa oʻz majburi-yatlari doirasida farmon chiqarish va jarima solish huquqiga ega boʻlishgan.
Buswiller
Buswiller Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Bas-Rhin departamenti Saverne tumani tarkibiga kiradi.
Cottonwood (Minnesota)
Cottonwood AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Lyon County, Minnesota|Lyon
Buswiller
Aholisi
200 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 87,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,3 km2. Dengiz sathidan 199 – 275 m balandlikda joylashgan.
Cottonwood (Minnesota)
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1212 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 450,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,69 km2. Shundan 2,69 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 329 m balandlikda joylashgan.
Saint-Marcel-du-Périgord
Aholisi
140 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 12,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,7 km2.
Bourg-Saint-Christophe
Bourg-Saint-Christophe Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ain departamenti Bourg-en-Bresse tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
824 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 91,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,0 km2. Dengiz sathidan oʻrtacha 207 – 305 m balandlikda joylashgan.
Sparta (New York)
Sparta AQShning New York shtatida joylashgan shahardir. Livingston okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1,624 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Urich
Urich AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. Henry County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
518 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 1,1 km2. Shundan 1,1 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Rubkow
Hududi
Rubkowning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Baho
Baho (baho berish) (falsafada) — ijtimoiy hodisalar, inson faoliyati, xulqiga boʻlgan munosabat, ularning ahamiyatini, muayyan axloq meʼ-yorlari va tamoyillariga mosligini koʻrsatish (maʼqullash yoki qoralash, rozi boʻlish ski tanqid qilish va shahri k.). Insonning ijtimoiy mavqei, du-nyoqarashi, madanny savnyasi. akliy va axloqiy kamoloti bilan bslgilanadi. Boshqa tomondan esa, qilingan harakat sabablari, vositalari va maqsadlarini, uning qanday sharoitda bajarilganligini, shaxs xulqidagi oʻrnini hisobga olish bu shaxsga toʻgʻri B. berishning zarur shartidir.
Santa Teresa Gallura
Santa Teresa Gallura Italiyaning Sardiniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Olbia-Tempio provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 101,19 km2. 4622 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
NGC 3518
Ushbu obyektni Ormond Stone 1785-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Dovlatobod, Kirmonshoh
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Dovlatobod (, rim. nomi Dowlatabadad)  — Eron, Kirmonshoh viloyati, Kermonshoh tumani markaziy tumanidagi Miyon Darband qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 47 nafar kishi va 11 ta oiladan iborat.
NGC 3518
Havolalar
NGC 3518 NGC 3518
Xirurgik sil
Xirurgik sil kasalligi („tuberculosis“), hatto unga hozir ham talaygina odamlar chalinsa ham kamroq uchraydigan boʻlib qoldi. Organizmning qarshilik koʻrsatish qobiliyati yetarlicha kuchli boʻlganda aksari koʻkrak osti limfa tugunlarida joylashadi, birlamchi sil oʻchogʻi ohak bilan qoplanadi va infeksiya oʻz virulentligini yoʻqotadi: kishilarning 80-90 foizi sil kasalligini yuqtirsa-da, lekin faqat 1 foizdan kamroq kishi kasallanadi.
Tarkibiy tuzilishi
Suyak-boʻgʻim sili, limfa tugunlari sili, seroz boʻshliqlari, ichak, buyrak va jinsiy organlar sili, shuningdek, oʻpka silining ayrim turlari xirurgik sil guruhiga kiradi. Silning turlariga jarrohlik yoʻli bilan davo qilinadi.
Etiologiyasi
Sil tayoqchasi („mycobacterium  tuberculosis“), R.Kox kashf etgan (1892) "typus humanus" sil  kasalligining qoʻzgʻatuvchisi hisoblanadi. Sil tayoqchasi tashqi muhitda keng tarqalgan, u qurib qolishga va boshqa fizik hamda kimyoviy omillarga chidamli boʻladi. Yirik qoramolning sil tayoqchasi („typus  bovinis“) ham muhim ahamiyatga ega. Kasallik alimentar yoʻl bilan yuqadi. Umuman olganda xastalik quyidagi yoʻllar bilan paydo boʻladi: 1) nafas olish yoʻllari (kasallikning 85-90 foizi) havo-tomchi yoʻllari orqali (oʻpka sili paydo boʻladi); 2) hazm yoʻllari orqali (kasallik zararlangan goʻsht-sut mahsulotlari orqali yuqadi). Shuningdek, oʻz-oʻziga kasallik yuqtirish holati ham mavjud (balgʻam yutib  yuborilganda); 3) teri va shilliq pardalar shikastlanishi, shuningdek yaralar  va yotoq yaralar orqali; 4) infeksiya tushgan platsenta orqali (tugʻma sil) yuqadi.
Patogenezi
Sil tayoqchasi toʻqimalarga tushganda mahalliy xronik yalligʻlanish reaksiyasini keltirib chiqaradi. Sil boʻrtmachasi („tuberculum“) deb ataluvchi spesifik granulema rivojlanadi. Agar u mikroskop yordamida  tekshirib koʻrilsa Pirogov-Langxansning bahaybat hujayralari topiladi, bu hujayralar oʻrtasida sil mikroblari va epitelial hujayralar joylashgan boʻladi. Sil boʻrtmachasi atrofida limfotsitlar toʻplanadi. Keyin boʻrtmacha markazida kazeoz deb ataluvchi (suzmaga oʻxshash chirik massa) spesifik nekroz yuz beradi. Boʻrtmachalar bir-biriga qoʻshilib ketganda oddiy koʻz bilan ham koʻrish mumkin boʻlgan, kattaligi koʻknori urugʻi yoki tariqdek keladigan bir qator yirik tugunchalar hosil boʻladi. Bunday tugunchalarning bir nechtasi oʻzaro qoʻshilib ketishi  natijasida sil oʻchogʻi vujudga keladi, oʻz navbatida bu oʻchoqda yo nekroz va toʻqimalarning kazeoz parchalanishi, yo boʻlmasa, unga kalsiy tuzlari oʻtirib qolib, biriktiruvchi toʻqima paydo boʻladi (proteologik fermentlar nekrozga sharoit yaratadi). Organizmning qarshilik koʻrsatish qobiliyati kuchli boʻlganda sil oʻchogʻi va uning inkapsulyatsiyasi ohak bilan qoplanadi. Biroq keyinroq noqulay sharoitlar (och qolish, gipo- va avitaminozlar, yuqumli kasalliklar, xronik alkogolizm, giyohvandlik) taʼsirida sil jarayoni yana namoyon boʻlishi mumkin. Sil tayoqchasi keyinchalik limfogen va gematogen yoʻllar orqali tarqalishi mumkin. Infeksiyaning tarqalishiga qarshilik koʻrsatadigan toʻsiqlardan biri limfa tugunlaridir, ularda kasallik qoʻzgʻatuvchilar ushlanib qoladi. Oqibat-natijada limfa tugunlaridan bahaybat xaltachalar paydo boʻlishi mumkin, u ayniqsa limfa bezlari siliga xos boʻladi. Baʼzan sil kasalligi jarayonining zoʻrayib borishi yuz beradi, natijada infeksiya qon oqimi bilan olisroqdagi organ va toʻqimalarga oʻtib, ikkilamchi sil kasalligi oʻchogʻini hosil qiladi. Bu hol suyak-boʻgʻim siliga ham xosdir.
Morino
Morino Italiyaning Abruzzo mintaqasida joylashgan kommunadir. L’Aquila provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 52,55 km2. 1531 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Evfoniya
Evfoniya (yun. — yeirposha — ohangdorlik, ohangdoshlik) — nutqning ohangdorligini taʼminlovchi turli xil fonetik usullar, holatlar majmui; fonikanit tarkibiy qismlaridan. E. nutqning deyarli barcha turlari uchun xos. U nutqning talaffuzga oson, eshituvchiga yoqimli tuziladi. E. fikrning estetik goʻzalligini, musiqiyligini va emotsional taʼsirchanligini taʼminlaydi, sheʼriy ritmning izchilligini, poetik fikrning jarangdorligini ifodalaydi. Qofiya, alliteratsiya, assonans va tovush takrorlanishi E.ning usul va vositalari hisoblanadi.
Bahodir
"Bahodir", "botir" — 1) Oʻrta asrlarda turk-moʻgʻul xalqlari qoʻshinida janglarda koʻrsatgan ulkan jasorati va qahramonligi uchun beriladigan faxriy unvon. Chingiziylar davrida Chingizxon avlodidan boʻlmagan zodagonlar, yirik lashkarboshilarga B. unvoni berilgan. Keyinchalik B. maʼnosining ushbu ijtimoiy xu-susiyati yoʻqoladi va B. moʻgʻul zodagonlarining tarkibiy qismiga aylanadi. Turkiyshunos olimlarning fikricha, B. turkiy-moʻgulcha "botir" soʻzining forscha shaklidir.
Magiya
Jodugarlik (Sehrgarlik) — xalq eʼtiqodiga koʻra, ayrim odamlarning ziyon yetkazish yoki undan xalos etish, kasalliklarni tuzatish borasidagi go‘yoki moʼjizaviy qobiliyati. J.ning paydo boʻlishi ibtidoiy din shakllari — animizm, fetishizm, ajdodlar ruhiga sigʻinish va boshqalar bilan bogʻliq. J.ka ishonish deyarli hamma xalqlarga xos. Etnograflar fikricha, ziyon yetkazadigan J.ning ijtimoiy asosi qabilalar oʻrtasidagi oʻzaro dushmanlikdan kelib chiqqan. Boshqa qabila kishisiga kasallik, oʻlim tilab afsun oʻqish, yovuz ruhlarga eʼtiqod qilishning manbalaridan biri boʻlgan. J.ga ishonish ayrim joylarda saqlanib qolgan. Oʻrta asrlarda Yevropada xristian cherkovida J — iblis xatti-harakatidir degan qarash mavjud boʻlgan. Cherkov va dunyoviy hokimiyat J.da shubha qilingan barcha kishilarni qattiq taʼqib etgan. Islomda J. va sehrgarlik bilan shugʻullanish ogʻir gunoh hisoblanadi.
Bahodir
2) Chingizxon hukmronligi zamonida xonning shaxsiy gvardiyasi. Bunday qism Chingizxon 1203-y. keroyitlar ustidan gʻalaba qilgandan keyin tashkil etilgan. B.lar 1000 kishidan iborat boʻlgan. Tarixchi Nasaviyning (13-asr) maʼlumotiga koʻra, 1221—22-y.larda ularning umumiy soni 10000 kishiga yetgan. B.lar urush vaqtida ilgʻor qism (avangard) bilan birga harakat qilgan. Tinchlik vaqtlarida esa xon qarorgohini qoʻriqlagan.
Rudniy
Rudniy — Qozogʻiston Respublikasi Qoʻstanay viloyatidagi shahar. Tobol daryosi (Ob havzasi) chap sohilida. Temir yoʻl stansiyasi (Jelezorudnaya). Qoʻstanaydan 50 km janubi-gʻarbda joylashgan. Aholisi 127,552 kishi (2012). 1957-yilda temir ruda koni ishga tushirilishi va SokolovskSarbaysk kon boyitish kombinatining ishga tushirilishi munosabati bilan vujudga kelgan. Kimyo tolasi zavodi, oziq-ovqat sanoati korxonalari, industrial instituti bor.
Tarixi
1949-yili 18-fevralda Oltoy geologiya ekspeditsiyasining uchuvchisi M.G.Surgutanov „Saribay“ jarligining ustidan uchib borayotib, birdaniga kompas tili janubni koʻrsatganini koʻradi. Uch oydan keyin Surgutanovning kompasning koʻrsatgan joyiga geologlar va geograflar keladi. Ular Saribay hududida yirik kon oʻrni borligini aniqlaydi. 1949-yili bahorda V.P.Novikov Sokolov temir koni foydali qazilmalarini ochadi. 1954-yili yozda hukumat kombinat qurulishini boshlash toʻgʻrisida farmonni imzoladi. Shu vaqtda shahar qurulishi ham boshlandi. 1955-yilgi mayda ilk bor qurulishchilar keldi, ular trest boshqaruvchisi Ya.M.Gimmelmash va V.Sh.Buresh boʻldi.
Hozirgi shahar
Rudniy shahrining maydoni — 0,1 ming kv.m. tashkil qiladi.
Viloyat markazidan uzoqligi — 46 km.
Aholisi — 127,552 kishi (2012). Aholining milliy tarkibi quyidagi jadvalda (2010):
Taʼlim
Shaharda 12 maktabgacha jamoa, 23 ta umumiy bilim beruvchimaktab, 1 qoʻshimcha, 1 kechki payt oʻqiydigan maktab, 1 maktab-internati, 1 oliy oʻquv mahkamasi, 4 kolledj, 3 ta kasb-hunar maktablari faoliyat yuritadi. Shahar maktablarining deyarli barchasi internet tarmogʻiga ulangan.
Tibbiyot
Shaharda 9 tibbiy xizmat koʻrsatuvchi davlat obʼekti (7 kasalxona mahkamasi, 1 shifoxona va 1 tibbiy punkti) va 4 ta hususiy (1 kasalxona va 3 ambulator-shifoxona mahkamasi) faoliyat yuritadi.
Nali Chak
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Nali Chak — Bangladeshning janubiy-g'arbiy qismidagi Barisal bo'limining Pirojpur tumanidagi qishloq.
Butten
Butten Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Bas-Rhin departamenti Saverne tumani tarkibiga kiradi.
Imperator Kōtoku
Imperator Kōgyoku-anʼanaviy meros tartibiga koʻra Yaponiyaning 36-imperatori boʻlgan.
Butten
Aholisi
678 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 44,3 nafar kishi.
Imperator Kōtoku
Uning hukmronlik yillari 645 dan 654-yilgacha davom etgan.
Butten
Geografiyasi
Maydoni — 15,3 km2. Dengiz sathidan 227 – 364 m balandlikda joylashgan.
Imperator Kōtoku
Anʼanaviy rivoyatlar
645-yilda u Naniva deb nomlangan hududda yangi shaharni yaratdi va poytaxtni Yamato provintsiyasidan bu yangi shaharga koʻchirdi (qarang Nara). Yangi poytaxt dengiz portiga ega edi va tashqi savdo va diplomatik faoliyat uchun yaxshi edi. 653-yilda Ktoku Xitoyning Tang sulolasi sudiga elchixona yubordi, ammo baʼzi kemalar yoʻlda yoʻqoldi.
Naka no crowne toj shahzodasi unvoniga ega boʻlmagan va amalda hukumatning rahbari boʻlgan. 653-yilda Naka hech bir poytaxtni yana Yamato provinsiyasiga koʻchirishni taklif qilmadi. Kotoku rad etdi. Naka no Ōe imperatorning siyosatini mensimay, sobiq viloyatga koʻchib oʻtdi. Uning ortidan koʻpgina sud aʼzolari, shu jumladan imperator Xashixito ham bor edi. Kotoku saroyda qoldi. Keyingi yili u kasallik tufayli vafot etdi. Oʻlimidan keyin Naka hech qanday taxtga chiqmaydi. Buning oʻrniga uning onasi va Kotokuning singlisi, sobiq Imperator ayol Kogyoku taxtga boshqa Imperator Saimei nomi bilan koʻtarildi.
Imperator Tenji
Imperator Tenji-anʼanaviy meros tartibiga koʻra Yaponiyaning 38-imperatori boʻlgan.
Baharia, Bangladesh
Bahariya, Bangladesh - Bangladeshning sharqiy Chittagong bo'linmasi, Chandpur tumanidagi qishloq.
Saint-Marcory
Saint-Marcory Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Dordogne departamenti Bergerac tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
58 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 12,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,8 km2.
Telti
Telti Italiyaning Sardiniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Olbia-Tempio provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 84,65 km2. 1989 nafar aholi istiqomat qiladi.
Kuybishev (Koʻshoniyon)
Kuybishev  (Куйбишев)  — Tojikiston Respublikasi Xatlon viloyati Qoʻshoniyon tumani, Boxtariyon  jamoatiga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 4 km, tuman markaziga 19 km.
Aholisi
Aholisi — 4714 kishi.
Berthecourt
Aholisi
1355 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 193,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,0 km2. Dengiz sathidan 45 – 128 m balandlikda joylashgan.
NGC 3519
Ushbu obyektni John Herschel 1834-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Japanese Cartoon
Japanese Cartoon — 2008-yilda reper Vasalu Muhammad Jako tomonidan tashkil etilgan amerikalik rok guruhi, aks holda uning sahna nomi Lupe Fiasko nomi bilan tanilgan. Guruh tarkibiga Jako (vokal) kiradi, ular baʼzi qoʻshiqlar uchun mokni aksentida kuylashlari eshitiladi, Graham Burris (bas), Mett Nelson (Klaviatura) va Le Messi (ishlab chiqarish). Ularning "In the Jaws of the Death Lords" albomi 2010-yil 16-iyulda veb-saytidan bepul onlayn yuklab olish sifatida chiqarildi.
Tarix
Vasalu Jako va Le Messi 2004-yildan beri hamkorlik qilib keladi. Albomda hamkorlik qilgan boshqa musiqachilar orasida Chris Gelbuda (Metyu Santos guruhi), Jonatan Marks (Hey Champ), Robert Taker (Metyu Santos guruhi), Wolfie, Ian Astbury, Erik Hammer va Bam Alexander bor.
18-may
18-may — Grigoriy taqvimida yilning 138- (kabisa yilida 139-) kuni. Yil yakuniga 227 kun qoladi.
Bayramlar
Yana qarang: Turkum:18-may bayramlari
Voqealar
right|120px Yana qarang: Turkum:18-may voqealari
Tavalludlar
Yana qarang: Turkum:18-mayda tugʻilganlar
Polentinos
Polentinos Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Palencia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 14,87 km2. Aholisi — 69 kishi (2010).
Janubiy Tinch okean qiri
Janubiy Tinch okean qiri -Tinch okeanning jan. qismidagi suv osti tizmasi. Avstraliya-Antarktida suv osti tizmasining sharqiy davomi. Shim.-sharqqa tomon 4100 km masofaga choʻzilgan, eni 500—1000 km. Ustini qumoq jinslar, organik qoldiqlar qoplagan. Tizmaning ustida okean chuq. 878 m dan 2500—3000 m gacha. Boshka suv osti tizmalaridan enining kengligi va rift zonasining yaqqol aks etmasligi bilan farq qiladi.
Evfemizm
Evfemizm (yun. yeirpegsha — yumshoq ifodalash) — soʻzlovchiga aytish noqulay, nooʻrin yoki qoʻpol tuyulgan soʻz va iboralarning sinonimi sifatida paydo boʻlgan soʻzlar. E. salbiy voqelikni atashdan qochish, shunday voqelikning salbiy taʼsirini yumshatish uchun xizmat qilib, kishining izzatnafsiga tegadigan, unga malol keladigan, hurmatsizlik ifodalaydigan, axloqiy meʼyorlarga zid keladigan holatlarning yoki toʻgʻridantoʻgʻri aytish mumkin boʻlmagan maxfiy voqeliklarning salbiy taʼsirini kamaytirish, ularni yashirish, berkitish; noxush xabarni beozorroq, yumshoqroq shaklda yetkazish, ifodalash uchun ishlatiladi. Mas, oʻldi deyish oʻrniga olamdan oʻtdi, koʻz yumdi, vafot etdi; tugʻdi deyish oʻrniga koʻzi yoridi, yengillashdi kabi iboralardan foydalanish. Tilda E.ning qoʻllanishi tabu hodisasi bilan bogʻliq holda tarixiyetnografik hodisa sifatida shakllangan. E. xalqlardagi urf-odat, madaniy saviyaning darajasi, estetik did va etnik meʼyorlarning rivojlanishi bilan bogʻliq. Tilning taraqqiyoti bilan uning evfemistik qatlami ham rivojlanadi. Yangicha axloqodob, yangicha dunyoqarash meʼyorlari asosida E.ning yangi yangi shakllari yuzaga keladi. Tilda muayyan nutq vaziyati talabi bilan vujudga kelgan E. ham mavjudki, ularning maʼnosi koʻpincha matn orqali oydinlashadi. Mas, "Raʼnoni egasiga topshirmagunimizcha, — dedi Nigor oyim, — quyilmaydiganga oʻxshaydi" (A. Qodiriy) jumlasida nutq odobi nuqtai nazaridan erga bermoq iborasi oʻrnida egasiga topshirmoq shaklidagi E. qoʻllangan. E. ilmiy va rasmiy uslublarda keng qoʻllanadi.
Ad.\ Shomaqsudov A., Rasulov I., Qoʻngʻurov R., Rustamov H., Oʻzbek tili stilistikasi, T., 1983; Omonturdiyev A., Oʻzbek nutqining evfemik asoslari, T., 2000. Neʼmat Mahkamov.
Latitude
Latitude (kenglik) muhim geografik koordinata boʻlib, Yer yuzasida maʼlum bir nuqtaning joylashishini aniqlash va tushunishga yordam beradi. U ekvatorning shimoliy yoki janubidagi masofani oʻlchaydi va global tarmoq tizimidagi ikkita koordinatadan biri boʻlib xizmat qiladi. Ushbu maqolada kenglik tushunchasi, uning ahamiyati va turli sohalardagi roli oʻrganiladi.
Akdemir, Baskil
Akdemir ( Şêxan  ) — Turkiyaning Elazigʻ viloyatining Baskil tumaniga qarashli qishloq. Qishloqda zeyve qabilasining kurdlari istiqomat qiladi va 2021-yilda 53 kishi istiqomat qilgan
Latitude
Taʼrif va oʻlchov
Kenglik — bu ekvatordan Yerning maʼlum bir joyigacha boʻlgan masofani koʻrsatadigan darajalardagi oʻlchov. Ekvatorning oʻzi 0 ° kenglikni ifodalovchi mos yozuvlar nuqtasi boʻlib xizmat qiladi. Ekvatordan shimolga qarab harakatlanayotganda, kenglik qiymatlari oshib, Shimoliy qutbda maksimal 90° ga yetadi. Va aksincha, ekvatordan janubga qarab harakatlanish salbiy qiymatlarning oshishiga olib keladi va Janubiy qutbda maksimal −90 ° ga etadi.
Akdemir, Baskil
Qishloqqa Alban va İnanch qishloqlari biriktirilgan.
Latitude
Kenglik chiziqlari va zonalari
Parallellar deb ham ataladigan kenglik chiziqlari ekvatorga parallel ravishda oʻtadi va aniq kenglik pozitsiyalarini belgilashda yordam beradi. Diqqatga sazovor kenglik chiziqlari orasida Tropic of Cancer (23.5° N), the Tropic of Capricorn (23.5° S), the Arctic Circle (66.5° N) va the Antarctic Circle (66.5° S) kiradi. Bu chiziqlar muhim geografik hududlar va iqlim zonalarini aniqlashga yordam beradi.
Ahamiyati va qoʻllanilishi
Navigatsiya: Kenglik navigatsiya uchun juda muhim, ayniqsa dengiz va havofiy safarlarida. Bu kema yoki samolyotning umumiy holatini aniqlashda yordam beradi va kurslarni chizish va masofalarni hisoblash uchun maʼlumot beradi.
Iqlim va ob-havo
Kenglik butun dunyo boʻylab iqlim modellarini aniqlashda muhim rol oʻynaydi. Ekvatorga yaqinroq, pastroq kengliklarga ega boʻlgan hududlar odatda issiqroq iqlimga ega, qutblarga yaqin, yuqori kengliklarga ega hududlar esa sovuqroq boʻladi. Iqlimning bu oʻzgarishi ekotizimlarga, oʻsimlik turlariga va ob-havo sharoitlariga taʼsir qiladi.
Quyoshning joylashuvi va fasllari
Kenglik quyosh nuri Yerning turli qismlariga etib borish burchagiga taʼsir qiladi. Yuqori kengliklar quyosh nurini qiyshiq burchak ostida oladi, bu esa isitishning pasayishiga va qishning uzoqroq boʻlishiga olib keladi. Bundan farqli oʻlaroq, pastroq kengliklar quyosh nurini toʻgʻridan-toʻgʻri qabul qiladi, buning natijasida harorat issiqroq va qish qisqaradi. Quyosh burchaklarining bu oʻzgarishi fasllarning oʻzgarishiga yordam beradi.
= Manba = Cox, K., & Golledge, R. (Eds.). (2019). Geografik axborot fanlari boʻyicha qoʻllanma. Wiley.
Strahler, A. H., & Strahler, A. N. (2016). Jismoniy geografiya bilan tanishtirish. Wiley.
Springfield (New York)
Springfield AQShning New York shtatida joylashgan shahardir. Otsego okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1,358 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 117,7 km2. Shundan 111,3 km2 quruqlik, 6,4 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 403 m balandlikda joylashgan.
Seziy-137
Seziy-137 (AQSh) yoki radiotseziy, seziyning radioaktiv izotopi boʻlib, uran-235 va yadroviy reaktorlar va yadroviy qurollardagi boshqa parchalanadigan izotoplarning yadroviy boʻlinishi natijasida keng tarqalgan parchalanish mahsulotlaridan biri sifatida hosil boʻladi. Bu miqdori ham uran-238 ning oʻz-oʻzidan boʻlinishidan kelib chiqadi. Bu qisqa va oʻrta umrga moʻljallangan parchalanish mahsulotlarining eng muammolilaridan biridir. Seziy-137 nisbatan past qaynash nuqtasiga ega — 671 °C va yuqori haroratda toʻsatdan chiqarilganda, Chernobil AESdagi avariya va atom portlashlarida boʻlgani kabi oson uchuvchan boʻladi va havoda juda uzoq masofalarni bosib oʻtishi mumkin. Tuproqqa radioaktiv toʻqimalar sifatida toʻkilganidan soʻng, seziyning eng keng tarqalgan kimyoviy birikmalari boʻlgan tuzlarning suvda eruvchanligi yuqori boʻlganligi sababli atrof-muhitda osongina harakatlanadi va tarqaladi. Seziy-137 Glenn T. Seaborg va Margaret Melhase tomonidan kashf etilgan.
Parchalanish usuli: beta va gamma nurlanishi
Kimyoviy xossalari: Xona haroratida suyuqlik, lekin xloridlar bilan osongina bogʻlanib, kukun hosil qiladi.
U nima uchun ishlatiladi?
Cs-137 Geiger-Myuller hisoblagichlari kabi radiatsiyani aniqlash uskunalarini kalibrlash uchun oz miqdorda qoʻllaniladi. Kattaroq miqdorda Cs-137 saraton kasalligini davolash uchun tibbiy radiatsiya terapiyasi asboblarida qoʻllaniladi; quvurlar orqali suyuqlik oqimini aniqlaydigan sanoat oʻlchagichlarda; va boshqa sanoat qurilmalarida qogʻoz, fotografik plyonka yoki metall plitalar kabi materiallarning qalinligini oʻlchash uchun.
U qayerdan keladi?
Cs-137 tibbiy asboblar va oʻlchagichlarda foydalanish uchun yadroviy parchalanish orqali ishlab chiqariladi. Cs-137, shuningdek, yadroviy reaktorlarda va yadroviy qurol sinovlarida yadroviy parchalanish jarayonlarining yon mahsulotlaridan biridir. Kichik miqdordagi Cs-137 ni 1950 va 1960-yillarda sodir boʻlgan yadroviy qurol sinovlari va 1986-yilda Chernobil elektr stantsiyasidagi avariya kabi yadroviy reaktor avariyalari natijasida Cs-137 ni Yevropaning koʻplab mamlakatlariga tarqatgan holda topish mumkin.
U qanday shaklda?
Xloridlar bilan osongina bogʻlanganligi sababli, Cs-137 odatda sof suyuqlik shaklida emas, balki kristall kukun shaklida boʻladi.
Bu nimaga oʻxshaydi?
Cs-137 ga qanday taʼsir qilishim mumkin?
1950 va 1960 yillardagi qurol sinovlari natijasida atrof-muhitda oz miqdorda Cs-137 mavjud, shuning uchun odamlar har kuni baʼzi Cs-137 ga duchor boʻlishadi. Biroq, Cs-137 radiatsiya terapiyasi boʻlimlari va sanoat oʻlchagichlarda joylashgan katta, konsentrlangan miqdorda xavflidir. Ushbu qurilmalardagi manbalar yopiq boʻlib qolish va odamlarga taʼsir qilmaslik uchun moʻljallangan; ammo, agar bu kanistrlar ataylab yoki tasodifan ochilsa, ichidagi Cs-137 tarqalib ketishi mumkin.
Bu menga qanday zarar etkazishi mumkin?
Koʻp miqdorda Cs-137 ning tashqi taʼsiri kuyish, oʻtkir nurlanish kasalligi va hatto oʻlimga olib kelishi mumkin. Cs-137 ga taʼsir qilish yuqori energiyali gamma-nurlanish taʼsirida saraton xavfini oshirishi mumkin. Yutish yoki nafas olish orqali Cs-137 ning ichki taʼsiri radioaktiv materialning yumshoq toʻqimalarda, ayniqsa mushak toʻqimalarida tarqalishiga imkon beradi, bu toʻqimalarga beta zarralari va gamma nurlanishiga taʼsir qiladi va saraton xavfini oshiradi.
Cs-137 haqida qoʻshimcha maʼlumot olish uchun Zaharli moddalar va kasalliklar registri agentligining Sogʻliqni saqlash bayonotiga qarang https://wwwn.cdc.gov/TSP/PHS/PHS.aspx?phsid=575&toxid=107 yoki tashrif buyuring Atrof-muhitni muhofaza qilish agentligi: https://www.epa.gov/radiation/radionuclide-basics-cesium-137.
Radiologik favqulodda vaziyatdan oldin yoki vaqtida oʻzingizni himoya qilish boʻyicha qoʻshimcha maʼlumot olish uchun, CDC ning „Radiatsiyaviy favqulodda vaziyat haqida tez-tez soʻraladigan savollar (FAQ)“ nomli maʼlumot varagʻiga qarang: accience.cdc.gov/radiation/emergencyfaq.htm va "Favqulodda vaziyatlarda boshpana " Favqulodda radiatsiya, " — təcili.cdc.gov/radiation/ shelter.htm.
Cs-137 bilan ichki ifloslanishning mumkin boʻlgan qarshi choralari haqida maʼlumot olish uchun CDC ning Prussiya koʻk rangdagi maʼlumotlar varagʻiga qarang.
Kasalliklarni nazorat qilish va oldini olish markazlari (CDC) kasalliklar va jarohatlarning oldini olish va nazorat qilish orqali odamlarning salomatligi va xavfsizligini himoya qiladi; muhim sogʻliqni saqlash masalalari boʻyicha ishonchli maʼlumotlarni taqdim etish orqali sogʻliqni saqlash qarorlarini kuchaytiradi; mahalliy, milliy va xalqaro tashkilotlar bilan mustahkam hamkorlik orqali sogʻlom turmush tarzini targʻib qiladi.
Donzacq
Donzacq Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Landes departamenti Dax tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
421 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 36,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,5 km2.
Valley Park (Missouri)
Valley Park AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. St. Louis County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
6351 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 8,2 km2. Shundan 7,8 km2 quruqlik, 0,4 km2 esa suv maydonidir.
Christian Bale
Christian Charles Philip Bale (30-yanvar, 1974) ingliz aktyordir. Amerika filmlarida suratga tushib tanilgan Bale mustaqil va art filmlarda ham rollar ijro etgan.
Bale oʻzbek tomoshabiniga ilk bora Bolaginam Mio (1987) filmidagi Jum-Jum roli orqali tanilgan, dunyo eʼtiboriga esa Steven Spielberg'ning Empire of the Sun (1987) filmida rol oʻynab tushgan. 2000-yili u Amerika Jinnisi filmida Patrick Bateman ismli serial qotil rolini ijro etib, kinotanqidchilar maqtoviga erishdi. 2004-yilgi Mashinist kinosida qiltiriq stanokchi rolida suratga tushish uchun 28 kilo vazn yoʻqotib, metodli ijrochi (yaʼni rolga butunlay kiruvchi ijrochi) ekanligini isbotladi.
Bale Christopher Nolan'ning Batman Muqaddima (2005), Qora Ritsar (2008) va Qora Ritsar: Afsonaning qaytishi (2012) filmlarida Batman rolini ijro etib, katta tijoriy muvaffaqiyatga erishdi. 2010-yilgi Kurashchi filmidagi Dicky Eklund roli esa unga Oscar mukofotini keltirdi.
Navelli
Navelli Italiyaning Abruzzo mintaqasida joylashgan kommunadir. L’Aquila provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 42,23 km2. 616 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Jaime Echenique
Jaime Jesús Echenique Salinas (1997-yil, 27-aprelda tugʻilgan) — NBA G ligasining Capital City Go-Go jamoasi safidagi kolumbiyalik professional basketbolchi.
U Trinity Valley Community College Cardinals va Wichita State Shockers safida kollej basketboli oʻynagan.
Yoshligi
Echenique Kolumbiyaning Barranquilla shahrida oʻsgan va amakivachchasi boshqargan LBs deb nomlangan koʻcha toʻdasiga qoʻshilgan. Echenique yoshligida beysbol oʻynaganidan keyin basketbolga qiziqdi. U IED Pestalozzi-da qatnashdi va basketbol jamoasini toʻrtta mintaqaviy chempionatga olib chiqdi.
Trinity Valley CC
Echenique Dallasga (Texas) pulsiz va ingliz tilini yaxshi bilmay keldi. U murabbiy Furrni oʻz salohiyati bilan hayratda qoldirdi va Trinity Valley Community Collegeʼdan stipendiya oldi. Birinchi kurs mavsumida Echenique oʻziga unchalik ishonmadi va oʻzining konditsionerligi bilan kurashdi, bundan oldin hech qachon charchamagan. Shunga qaramay, u birinchi kursda 26 oʻyinni boshladi va har bir oʻyinda oʻrtacha 9,2 ochko va 5,4 ribaund toʻpladi. Ikkinchi kurs talabasi sifatida Echenique har bir oʻyinda oʻrtacha 9,1 ochko va 6,1 ribaund toʻpladi. Ikkinchi kursda bir doʻsti uni Vichita shtatiga tashrif buyurishga taklif qildi va u Kanzas shtatining Vichita shahrini yaxshi koʻradi. Echenique Baylor, Cincinnati, Gʻarbiy Kentukki, Illinoys va Nyu-Meksikodan kelgan takliflar boʻyicha Shockersga sodiq qoldi.
Wichita State
Echenique Vichita shtatiga kelganidan soʻng, u mashgʻulotdan soʻng yiqilib tushdi, shuning uchun u yurak xastaligi bor-yoʻqligini bilish uchun kardiologga murojaat qilishga undadi. Tekshiruv uning yuragi sogʻlom ekanligini isbotladi, Echenique faqat konditsioner bilan ishlash kerak edi. Oʻsmirlik davrida u har bir oʻyinda oʻrtacha 9,2 ochko, 6,0 ribaund va 1,4 blokdan toʻplagan. Echenique oʻzining katta mavsumida qizil koʻylak kiyishni koʻrib chiqdi, gʻoya murabbiyi Gregg Marshall rad etdi. U 2020-yilning 15-yanvarida Templega 65-53 hisobida yutqazib, mavsumdagi rekordini 20 ochko va 13 ta ribaund qayd etdi. 20-fevral kuni Echenique faoliyatidagi eng yuqori ko‘rsatkichini 20 ochkoga tenglashtirdi va faoliyatidagi eng yaxshi 12/14 ballni qo‘pol chiziqdan o‘qqa tutdi, shuningdek, to‘qqizta ribaund, to‘rtta blok va ikkita to‘p to‘plash bilan Janubiy Florida ustidan 65-55 hisobida g‘alaba qozondi. Kattalar safida Echenique har bir oʻyinda oʻrtacha 11,3 ochko, 7,1 ribaund va 1,6 blok toʻplagan.
Acunsa GBC (2020-2021)
2020-yil, 11-avgustda Echenique Ispaniya Ligasi ACBning Acunsa GBC bilan birinchi professional shartnomasini imzoladi. U 19-sentyabr kuni jamoa bilan debyutini o‘tkazdi va Real Madridga 86-70 hisobida yutqazib, oʻyin davomida u 10 ochko va 4 ta ribaund qayd etdi. U har bir o‘yinda o‘rtacha 12 ochko va 4 ta ribaund to‘plagan.
Capital City Go-Go / Washington Wizards (2021 yildan hozirgacha)
2021-yil avgustida Echenique 2021-yilgi NBA yozgi ligasi uchun Washington Wizards jamoasiga qo‘shildi va 21-sentyabrda u Wizards bilan shartnoma imzoladi. 2021-yil oktyabr oyida u Capital City Go-Go jamoasiga sherik o‘yinchi sifatida qo‘shildi. Echenique har bir oʻyinda oʻrtacha 12,6 ochko va 9,2 ribaund toʻpladi va poldan 55,4 foizga zarba berdi. 2021-yil, 30-dekabrda u Washington Wizards bilan 10 kunlik shartnoma imzoladi. Oʻsha kuni u Klivlend Kavalersi ustidan 110-93 hisobida gʻalaba qozonib, NBAdagi debyutini oʻtkazdi va uni NBA tarixidagi birinchi kolumbiyalik qildi. 2022-yil, 9-yanvarda Echenique Capital City Go-Go tomonidan qayta sotib olindi.
Shaxsiy hayoti
Echenique — Jaime Echenique Sr. va Lidis Salinasning oʻgʻli. Uning onasi arab restoranida oshpaz, otasi esa avtobus haydovchisi.
Maksimillian yog'och
Maksimillian Devid Frensis Vud DSO (22 fevral 1873 — 1915 yil 21 avgust) ingliz birinchi toifali kriketchi va Britaniya armiyasi ofitseri ekan.