cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jalaytlar
Jalaytlar (жалайд) — janubiy moʻgʻul etnik guruhlaridan biri. Ular oʻrta asr jalairlarining avlodlari. Ular Ichki Moʻgʻulistonda yashaydilar.
Tarixi
Jalaytlar — oʻrta asrlardagi jalayirlar avlodi. „Solnomalar toʻplami“ maʼlumotlariga koʻra jalairlar darlekin-moʻgʻullar qatorida boʻlgan. Rashid ad-Dinning yozishicha Jaloir qabilasi oʻnta yirik tarmoqdan iborat boʻlgan: Jat, Tukaraun, Kunksaut, Kumsaut, Uyat, Nilkan, Kurkin, Tulangit, Turi, Shankut.
Selenodeziya
Selenodeziya (yun. selene — Oy va daio — boʻlaman) — Oy oʻlchamlari va shakllari urganiladigan fan sohasi. S. tadqiqotlari, asosan, 3 yunalishda olib boriladi: 1) Oy inersiyasi ellipsoidi oʻrganilib, uning ichki tuzilishiga doir bir necha koʻrsatkichlari aniklanadi; 2) sathiy sirtlardan birida ogʻirlik kuchining parametrlari aniklanadi; Oy hajmiga teng hajmga ega bulgan sathiy sirt selenoid deyiladi. Inersiya ellipsoidi va selenoid Oyning dinamik shakllarini ifodalaydi; 3) Oyni uning tashqi fizik sirti bilan aniklanadigan shakli tahlil qilinadi. Bunday shakl geometrik shakl deyiladi va uning parametrlari aerofotosʼyomka va kosmik geodeziya oʻlchashlariga oʻxshash aniqlanadi. Oyga kosmik apparatlarning uchirilishi Oy atrofidagi kosmik fazoda va bevosita uning sirtida oʻlchashlar olib borish imkonini berdi.
Jalaytlar
Tarixi
Moʻgʻul istilolari davrida jaloirlarning bir qismi Chagʻatoy, Ilxonov va Oltin Oʻrda davlatlarida qolgan. XVI asr oʻrtalarida Chingiziylarning oltin oilasiga mansub jalairlarning aksariyati Geresenze oʻgʻillarining kattasi Ashixayning oldiga bordi. XVI asrning ikkinchi yarmida Xalxaning yetti shimoliy oqimining bir qismi sifatida Ashixay taqdirini ifodalovchi Jalairlar Xongay togʻlarida yashagan, u yerdan XVII asr boshlarida Oltoy togʻlariga koʻchib oʻtgan. Hozirda Moʻgʻuliston jalairlarining salmoqli qismi Govi-Oltoy viloyati hududida istiqomat qiladi.
XII asr oxiri — XIII asr boshlarida Jalairlar Chingizxonning kurenlaridan biri boʻlib, Moʻgʻullar imperiyasining tashkil topishida ishtirok etganlar. Jaloirlar yettita mingan tuzdilar, ulardan ikkitasi gʻarbiy qanotda, toʻrttasi sharqiy qanotda edi. Bir qismi Chingizxonning uchinchi oʻgʻli Ogedeyga berilgan.
Darhaqiqat, jalaytlar Habutu Hasar urugʻi avlodlari qoʻl ostida boʻlgan jaloirlarning avlodlaridir. Ular Ichki Moʻgʻuliston hududiga joylashdilar.
Tili
Jalaytlar va durbetlar moʻgʻul tilining xorchi shevasining jalayt-durbet shevasida soʻzlashadi.
Zamonaviylik
Moʻgʻulistondagi Jalaid qabila familiyasini tashuvchilar Ulan- Bator va Darxon-Uul viloyatida yashaydilar. Moʻgʻulistondagi Jalairlarning avlodlarining aksariyati Jalair familiyasining tashuvchilaridir. Ularning katta qismi Ulan-Batorda va Gov-Oltoy viloyati hududida istiqomat qiladi.
Jalaytlar Xingan viloyatining Jalayd-Tsi nomli bir xoshun aholisini tashkil qiladi. Xoshun shimolda Xulunbuyr tuzlari bilan, sharqda Durbetlar bilan, janubda Xeylunszyan provinsiyasining tomoqlari bilan, gʻarbda Xorchinlar bilan chegaradosh. Jalaytlar koʻp asrlar davomida gʻarbiy qanotdagi xorchinlar (Tushe-gun, Jasagtu-van) yaqinida yashagan.
Alina l'Ami
Alina l’Ami (née Moţoc; 1985-yil 1-iyunda Yași shahrida tugʻilgan)  — ruminiyalik ayol shaxmatchi, xalqaro magistr (IM) va ayol grossmeyster (WGM) unvonlariga ega.
Alina l’Ami 1995-yili shaxmat boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasida oʻtkazilgan jahon chempionatining 10 yoshgacha boʻlgan qizlar toifasida va 2002-yili shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatining 18 yoshgacha boʻlgan shaxmatchilar turnirida qizlar toifasida gʻoliblikni qoʻlga kiritgan. Shuningdek, 2002-yilda l’Ami Istanbulda boʻlib oʻtgan ayollarning Bolqon individual shaxmat oʻyinlar chempionatida ham gʻolib boʻldi. 2013-yilda u Sofi Milliet bilan Indoneziyaning Jakarta shahrida 8-chi Japfa shaxmat festivalining ayol grossmeysterlari turnirida gʻoliblik shoxsupasiga koʻtarildi. Keyingi yili l’Ami FIDE ayollar Gran-prisining 2013—2014-yilgi Sharja bosqichida ishtirok etdi.
Gollandiyada u birinchi marta Hilversum shaxmat jamiyatida, 2011-yildan esa Bunschoten — Spakenburgdagi En Passantda shaxmat oʻyinlarida ishtirok etgan.
Ruminiya terma jamoasi tarkibida u beshta Olimpiada (2004, 2008-2014), yettita jamoaviy Yevropa chempionati (2003, 2007-2017) va Ostonadagi 4-jahon chempionati (2013) ishtirokchisi hisoblanadi.
Hayoti
L’Ami Yashi shahridagi Aleksandru Ioan Kuza universitetining psixologiya yoʻnalishini oʻqishni tamomlagan. Alina l’Ami gollandiyalik shaxmat grossmeysteri Ervin l’Ami bilan oila qurgan.
Alina l’Ami oʻzining twitterdagi sahifasida shaxmatdagi oʻyinlarga quyidagicha tarif beradi: „Gʻoliblik hamma narsa degani emas, shuningdek, magʻlubiyat ham hech qanday ahamiyatga ega emas“.
Taldisay (Alg'a tumani)
Taldisay(Талдысай, shahar — Novoukrainka) — Qozogʻistonning Aqtoʻbe viloyati Alg'a tumanidagi qishloq. Tamdinskiy qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 153249300.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 316 kishi (155 erkak va 161 ayol) edi. 2009-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, qishloqda 309 kishi (169 erkak va 140 ayol) yashagan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Patlak, Balya
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Patlak — Turkiyaning Balıkesir viloyatining Balya tumaniga qaraslhi qishloq.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
William Butcher
William Butcher  (1995-yil 6-yanvarda tugʻilgan) — amerikalik professional xokkey himoyachisi. William Butcher hozirda Amerika Xokkey Ligasida (AHL) „Texas Stars“ xzokkey jamoasida oʻynaydi va Milliy Xokkey Ligasining (NHL) „Dallas Stars“ xokkey klubi bilan shartnoma asosida faoliyat olib boradi.
Yoshligi
William Butcher 1995-yil 6-yanvarda AQSHning Sun Prairie shahrida tugʻilgan. Uning ota-onasi Joe va Julie Butcherlardir.
Oʻyin faoliyati
William Butcher 2013-yildan 2017-yilgacha Denver universitetida xokkey oʻynagan. 2016—2017-yilgi mavsumdagi oʻyinlari uchun William Butcher erkaklar kolleji xokkeyining eng yaxshi oʻyinchisi sifatida Hobey Baker mukofotini qoʻlga kiritdi. William Butcher, shuningdek, NCHC birinchi jamoasi yulduzi, NCHC yilning eng yaxshi oʻyinchisi va 2016—2017-yillar uchun NCHC eng yaxshi himoyachisi deb topildi. William Butcher „Denver“ xokkey jamoasiga 2017-yilgi NCAA chempionatida gʻalaba qozonishga yordam berdi.
2017-yil 27-avgustda NHL erkin agenti sifatida Butcher „New Jersey Devils“ xokkey klubi bilan yillik asosiy maoshi 925 000 dollarga teng ikki yillik boshlangʻich darajadagi shartnoma imzoladi.
2019-yil 31-iyulda William Butcher „New Jersey Devils“ xokkey klubi bilan shartnoma muddatini yana uch yilga uzaytirdi. 2020-yil 18-fevralda William Butcher „Devils“ va „St. Louis Blues“ xokkey klublari oʻrtasidagi oʻyinda jarohat oldi. William Butcher 2019—2020-yilgi mavsumda 56 ta oʻyinda maydonga tushib, 4 ta gol va 17 ta golli uzatmani amalga oshirdi.
„Devils“ klubidagi toʻrtinchi mavsumini yakunlab, har mavsumda uning roli pasayib borgach, Butcher „New Jersey Devils“ xokkey klubi tomonidan 2022-yilda beshinchi raund tanlovi bilan 2021-yil 28-iyulda „Buffalo Sabres“ xokkey klubiga almashtirildi. 2021—2022-yilgi mavsumda Butcher ketma-ket beshinchi mavsumda hujumkor oʻyini pasayganini koʻrdi va „Sabres“ klubi bilan atigi 37 oʻyinda 2 gol va 8 ochko toʻpladi.
Grafik usullar
Grafik usullar, ishlab chiqarishni boshqarishdagi grafik usullar — bironbir tashkiliy yoki boshqaruv ishlarini shartli tasvirlash usullari. Dastlab, 20-asr boshlarida AQSH muhandislari F. U. Teylor va G. L. Gantlar i. ch.ni boshqarishni tashkil etish usullaridan biri sifatida qoʻllaganlar. G. u. yordamida boshkarish jarayonlarini modellash masalalari hal qilinadi, turli omillar oʻrtasidagi oʻzaro bogʻliqlik, hisob koʻrsatkichlari aniqlanadi, xoʻjalik amallari nazorat qilinadi, guruhlarga ajratiladi. I. ch.ni boshqarishda tasviriy-axborot (bezak-informatsion) operativ, analitik va hisob grafiklari ishlatiladi. Tasviriy-axborot aniq belgilangan, oldindan tekshirilgan, boshqariluvchi jarayonlarning haqiqiy holatini aks ettiruvchi maʼlumotlardan tuziladi; operativ grafiklar vazifalarni tez suʼrat bilan hal qilishda qoʻllaniladi; analitik grafiklar mantiqiy va matematik qayta ishlangan maʼlumotlardan tuziladi; hisob grafiklar (mas, nomogrammalar) oʻzgaruvchan koʻpdan-koʻp qiymatlarga bogʻliq boʻlgan funksiyani hosil qilishga imkon beradigan axborotlar boʻladi. G. u.da sxema, diagramma, jadvallar va b. chizma vositalardan foydalaniladi. EHM va kompyuterlar paydo boʻlgandan soʻng G. u. vazifalari shular zimmasiga yuklanmoqda. Lekin G. u. hali ham oʻz nufuzini yoʻqotgani yoʻq.
Seletitengiz
Seletitengiz — Qozogʻistonning Shim. Qozogʻiston viloyati (qisman Pavlodar viloyati chegarasi)dagi taxirshoʻr oqmas koʻl. Maydoni yilning sernam yoki qurgʻoqchil kelishiga qarab oʻzgarib turadi (777 km³). Eng chuqur joyi 3,2 m. Qor suvlaridan toʻyinadi. Seleti daryosi suvi toshgan vaqtda koʻlga quyiladi.
Betpakdalit
Betpakdalit (Markaziy Qozogʻistondagi Betpak-dala choʻlidagi birinchi topilma joyi nomi bilan atalgan) — margumushli molibden kislota minerali. L.P.Yermilova tomonidan 1954-yilda (KNE ga koʻra yoki 1961 ) Karaoba volframit konida kashf etilgan. Kimyoviy formulasi: CaFe3+[As2Mo5O24]·14H2O, kimyoviy tarkibi (%); CaO — 4,18; Fe2O3 — 12,30; MoO — 50,26; As2O3 — 13,94; H2O — 19. Monoklinik sintgoniyada kristallanadi, qisqa prizmatik, konvert shaklidagi kristallar, yashil, qoʻngʻir tusli yorqin sariq rang, xira jilo, mumsimon, shisha, qattiqligi, Moos shkalasiga koʻra taxminan 3, zichligi 2980—3050 kg/m3. Betpakdalit suyultirilgan xlorid kislotada oson eriydi. Endotermik taʼsir 120, 550 va 700 °C da oʻrnatilgan; u 750-850 ° C da yaxlitlanadi va 1000 ° C da eriydi. Betpakdalit oksidlanish zonasining yuqori qismida, yarozit, ferrimolibdit, opal, gidroslyuda, limonit, gips bilan bogʻliq boʻlgan yoriqlar va boʻshliqlarda tarqalgan.
Grafekon
Grafekon (yun. grapho — yozaman va eikon — tasvir) — 2 elektron projektor (dasta)li elektrovakuum xotira trubkasi. Projektorlarning biri axborotni yozib olishga, ikkinchisi axborotni oʻqishga (hisoblashga) imkon beradi. Elektron projektorlar dielektrikli nishonning ikki qarama-qarshi tomoniga joylashtirilgan, yozib oluvchi projektor esa signal plastinasi tomoniga qrnatilgan boʻlib, uning oldida toʻr joylashtirilgan. Signal kuchlanishni yozib oluvchi projektorning boshqaruvchi elektrodlariga beriladi. Elektron nur dastasi zichligi buyicha modullashtiriladi. Yozib olinadigan nurlarning elektronlari yuqori musbat potensiallar (~10 kV) yordamida tezlashtiriladi, natijada ular dielektrik qatlamga kiradi va uning potensialini oʻzgartiradi. Hyp dastasi oʻtish joyida nishon sirtining potensiali kamayadi va yuqori toklarda signal qatlami (plastina) potensialiga tenglasha boradi. Signal katlamiga esa kollektorga nisbatan bir necha oʻn volt manfiy kuchlanish beriladi. Elektron nurning zichligi signal qonuni asosida modullashtirilganligi uchun nishon sirtida potensial relyef hosil boʻladi. Uning eng katta "choʻnqirligi" esa signal plastinkasi va kollektor plastinasi orasidagi potensiallar farqi bilan oʻlchanadi. Shunday yuqori potensiallar farqi koʻp (100) karrali oʻqish imkonini beradi.
Betpakdalit
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Grafekon
G.larning turli xillari mavjud. Ular tasvir-axborotlarni lyuminessent ekranlarda koʻrish imkoniyatini yaratadi. Bular elektron xotira trubkalari boʻlib, ular oʻz funksiyalariga koʻra radiolokatsion ossillograf trubkalari va kineskoplarga oʻxshash boʻlsa ham, ulardan ancha farq qiladi. G.lar axborotni uzoq muddat saqlash imkoniyatiga ega. G.lar radiolokatsiya va televideniyeda maxsus murakkab tasvirlarni uzatish va qabul qilib olish uchun keng ishlatiladi.
Seliger
Seliger - Rossiya Federatsiyasi Tver va Novgorod viloyatlaridagi koʻl. Valday qirlarining shim.sharkida, 205 m balandlikda. Maydoni 212 km². Oʻrtacha chuq. 5,8 m, eng chuqur joyi 24 m. Uzunligi shim.dan janubga 100 km. Birbiriga irmok/iap orqali qoʻshilgan bir necha alohida qismdan iborat. Qirgʻoqlari egribugri. Shimoliy qismida 160 ga yaqin orol bor. Noyab.— dekabrda muzlab, aprel—mayda muzdan boʻshaydi. Koʻlga 110 ta daryo quyiladi: asosiylari: Cheryomuxa, Krapivenga, Sorocha, Momenga. Koʻddan Selijarovka daryosi oqib chiqadi. Baliq ovlanadi. Turizm rivojlangan S.ning shim. sohilida Ostashkov sh. joylashgan.
Ixtirochilar va ratsionalizatorlar kuni
" Ixtirochi va ratsionalizatorlar kuni " (ukr. IDen vinaxіdnika і ratsіonalіzatora) — ixtirochi va ratsionalizatorlarning kasb bayrami hisoblanib, Ukrainada har yili sentyabr oyining uchinchi shanbasida nishonlanadi [1].
Ushbu bayramning tarixi 1957 yilda Sovet Ittifoqida, Ukraina Ukraina Sovet Sotsialistik Respublikasi deb atalgan va uning bir qismi boʻlgan vaqtga borib taqaladi. Keyin, Fanlar akademiyasining taklifi bilan SSSRda har yili iyun oyining oxirgi shanbasida nishonlanadigan „Ixtirochi va ratsionalizatorlar kuni“ bayrami joriy etildi. .
Oʻsha paytda barcha Sovet Sotsialistik Respublikalari „Ixtirochi va ratsionalizatorlar kuni“ni birgalikda nishonlashgan, ammo Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin vaziyat oʻzgardi. Mustaqillikka erishgach, baʼzi postsovet respublikalari bu bayramni boshqa kunga koʻchirdi, baʼzilari nomini oʻzgartirdi, baʼzilari esa uni bekor qildi. 1994 yil 16 avgustda Ukrainaning ikkinchi Prezidenti L. D. Kuchma „Ixtirochi va ratsionalizatorlar kuni toʻgʻrisida“ gi 443/94-sonli farmonni imzoladi, unga koʻra har yili Ukraina Respublikasida sentyabr oyining 3-shanba kuni nishonlanishi belgilandi. Leonid Kuchmaning prezident farmonida, xususan, ushbu bayram " Ukraina ixtirochi va ratsionalizatorlarining tashabbusini qoʻllab-quvvatlash uchun " joriy etilgani aytilgan.
Tallensi
Tallensi — (nomlari: talense, talen , talansi) Gana shimoli-sharqidagi va Burkina-Faso janubida istiqomat qiluvchi xalq. Ular Niger-Kongo tillarining savanna tillari oilasining gur tillari guruhiga mansub Tallensi tilida gaplashadilar. Tallensiylarning baʼzilari sunniy musulmonlar, aksariyati anʼanaviy eʼtiqodlarga amal qiladi. Asosiy mashgʻulotlari chorvachilik, dehqonchilik, hunarmandchilikdan iborat.
Jamoa tuzilishi
Tallensi — bir xil tilda soʻzlashadigan qabilalarning yigʻindisi hisoblanadi. 1960-yilda aholi soni taxminan 50 ming kishini tashkil etgan boʻlsa, bugungi kunda, turli manbalarga koʻra, mintaqada 80 ming aholi istiqomat qiladi [1]. Ular patriarxal urugʻlar (qabilalar) boʻlib, oʻtroq tarzda yashaydilar. Har bir qabila alohida yashaydi va birinchi navbatda oʻz ehtiyojlarini qondirishga harakat qiladi. 20-asrning oʻrtalarida vaziyat biroz oʻzgarib, Tallensining bir qismi Ganaga ishlash uchun keta boshladi va bu qabila daromadlari koʻrsatkichlarini biroz oʻzgartirdi. Anʼanaga koʻra, erkaklar ogʻir ishlar bilan shugʻullanadilar, ayollar esa uyning farovonligini taʼminlaydilar va oʻrim-yigʻimga yordam berishadi.
Oilalar tuzumi
Koʻpincha bitta qabila bitta katta oila hisoblanadi. Tallensi aholisi patriarxal tartibga ega va oila boshligʻi oiladagi eng keksa odam hisoblanadi. Qizlar qoʻshni qabilalarga turmushga beriladi, erkaklar esa qabilalarini tark etishmaydi. Shunisi eʼtiborga loyiqki, toʻliq patriarxal tuzumga qaramay, erkaklar ham, ayollar ham bolalarni parvarish qilish bilan teng ravishda shugʻullanadilar. Kattalik printsipi ham amal qiladi, farzandlar va ularning bolalari ham oʻz otalariga boʻysunishi shart va ota ularning mulkiga egalik huquqiga ega (Fortes, Mayer 1966: 7-9; Worsley 1956: 41).
Dini
Anʼanaviy eʼtiqodlar ajdodlari va yerga sigʻinish bilan bogʻliq. Rahbarlar bilan bir qatorda yer yuzidagi ruhoniylar va folbinlar ham katta taʼsirga egalar. Xalq ogʻzaki ijodining asosiy janrlarini qoʻshiqlar, ertaklar va maqollar tashkil etadi[2]. Ajdodlarga sigʻinish juda oʻziga xos odat boʻlib, butun ovullar boʻylab ajdodlarning kichik ziyoratgohlari joylashgan. Tallensi eʼtiqodiga koʻra, barcha ajdodlar foydali kuchga ega va notoʻgʻri xatti-harakatlarni mistik tarzda jazolashi mumkin va doimo qurbonliklar va ibodat qilishni talab qilishadi. (Fortes, Mayer 1966: 10). Tallensi xalqida Yerga ham sigʻinish amali ham mavjud, ular boshqa Afrika qabilalari uchun odatiy hol boʻlgan jodugarlik va folbinlikni qoʻllab-quvvatlamaydilar hamda barcha gʻayritabiiy hodisalarni Yer bilan bogʻlaydilar. Ular dunyoni moddiy va gʻayritabiiy hodisalarga ajratmaydilar, ularning ajdodlari tiriklar kabi jamiyatning bir xil aʼzolaridir (Fortes, Mayer 1966: 11).
Kito metropoliteni
Yo`llari = 1 Kito metropoliteni (Metro de Quito — Ekvador poytaxti Quito shahrida qurilayotgan metro tizimi.
Hikoya
Kito janubdan shimolga juda choʻzilgan. Shahar uzunligi 45 kilometr, kengligi esa 3-5 kilometrni tashkil etadi. Kito metropoliteni shahar yoʻllaridagi ertalabki va kechki tirbandlik hamda yuqori tezlikdagi transportga boʻlgan ehtiyoj sababli qurilmoqda. Metropolitenni qurish haqida gap-soʻzlar 1978-yildan beri davom etmoqda, ammo qurilish 2012-yil dekabr oyida boshlangan.
Qurilish
Metropolitenning 16 ta bekatdan iborat boʻlgan 1-yoʻnalishi qurilishi 2012-yil dekabr oyida boshlangan.
Ishga tushurilishi
Metropoliten 2016-yilning birinchi yarmida ishga tushirilishi rejalashtirilgan edi, keyin 2020-yil mart oyiga qoldirilagan, ammo mablag‘ yo‘qligi sababli rasmiy ochilish marosimi 2022-yilning fevralida rejalashtirildi. Ushbu muddatda ham metropoliten ishga tushirilmadi va keyingi eʼlon qilingan ochilish sanasi — 2022-yil iyun deb belgilandi. Ammo 5-avgust kuni tizimni boshqaradigan kompaniya oʻz mas’uliyatidan voz kechgani maʼlum boʻldi. Hozir rasmiylar yangi operator qidirmoqda.
Metropoliten xususiyatlari
Bekatlarlar bir-biridan taxminan 1,3 km masofa uzoqlikda boʻlib, 15-26 m chuqurlikda joylashgan. Olti vagonli poyezdlar qatnashi rejalashtirilgan.Ishga tushirilgach u ekvatorga eng yaqin metroga aylanadi.
Chan Choy Siong
Chan Choy Siong (陳翠嫦 ; 1931 — 1981-yil 11-fevral) Singapurlik siyosatchi va Singapurdagi ayollar huquqlari boʻyicha faollardan biri edi. Chan Singapurda parlament deputatligiga saylangan birinchi ayollardan edi.
Biografiya
Chan Chinatownda oʻsgan. U Nanyang Qizlar oʻrta maktabida oʻqidi, ammo moliyaviy qiyinchiliklar tufayli oʻqishni tugata olmadi. Otasi uning taʼlim olishga intilishini qoʻllab-quvvatladi. U endigina yigirma yoshida yangi Xalq harakati partiyasiga (PAP) qoʻshildi. Chan Singapurda ayollar uchun teng huquqlarni, shu jumladan ish haqi tengligini taʼminlash va qonuniy koʻpxotinlikka chek qoʻyish tarafdori edi.
1956-yilda Chan, Xo Puay Choo va O Siew Chen Xalq harakati partiyasi tarkibida Ayollar Ligasini yaratdilar. Chan 1957-yilda Xalq harakati partiyasi Markaziy Ijroiya Qoʻmitasiga saylangan Oʻsha yili u shahar kengashi aʼzosi etib ham saylandi. Chan va yana yetti nafar ayol 1959-yilda Qonunchilik Assambleyasiga saylangan Chan 1959-1970-yillarda parlament aʼzosi boʻlib ishlagan va Singapur siyosatida faol ishtirok etgan birinchi ayollardan biri edi. Chan Ayollar Xartiyasini qabul qilish va monogamiya taklifini ilgari surdi. 1961-yilda u Xalq harakati partiyasining Xotin-qizlar bilan ishlash byurosini tuzdi va unga rahbarlik qildi. Shuningdek, 1961-yilda Ayollar Nizomi qabul qilindi.
Chan 1970-yilda siyosatdan nafaqaga chiqdi
Shaxsiy hayoti
Chan Xalq harakati partiyasining birinchi avlod aʼzosi Ong Pang Bunning rafiqasi edi. Uning jiyani Sheril Chan 2015 va 2020-yillardagi umumiy saylovlarda saylangan.
Oʻlimi
1981-yilda Chan avtohalokatda vafot etdi.
Istiqlol (Vaxsh tumani)
Istiqlol (Истиқлол)  — Tojikiston Respublikasining Vaxsh tumani, Kirov shahariga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 14 km== Aholisi == Aholisi — 3646 kishi.
Kanwaljit Soin
Doktor Kanvaljit Soin — Singapurdagi Mount Elizabeth kasalxonasida maslahatchi-ortoped va qoʻl jarrohi.
Taʼlim
Soin oʻrta maʼlumot uchun Tanjong Katong qizlar maktabida va universitetgacha boʻlgan Viktoriya maktabida oʻqidi va 1966-yilda oʻz sinfini muvaffaqiyatli tamomlagach, Bakalavr diplomini oldi. U 1970-yilda Singapur universitetida tibbiyot (jarrohlik) magistri darajasini oldi va Avstraliya Qirollik jarrohlar kolleji (1970) va Singapur Tibbiyot akademiyasining aʼzosi (1975) boʻldi. Soin 1972-yilda Avstraliyada qoʻl jarrohligi boʻyicha oʻqitish uchun Kolombo rejasi stipendiyasini olishga muvaffaq boʻldi.
Biografiya
1985-yilda Ayollar Harakat va Tadqiqotlar Uyushmasi (AWARE) asoschisi aʼzosi boʻlgan Soin 1991-1993-yillarda uyushma prezidenti boʻldi.
Soin 1991-yildan 1993-yilgacha Ayollar Harakat va Tadqiqotlar Uyushmasi prezidenti boʻlgan va 1992-yildan 1996-yilgacha Singapur parlamentiga nomzod sifatida koʻrsatilgan birinchi ayol aʼzo boʻldi 1992-yilda u Singapurda „Yil ayoli“ mukofotini qoʻlga kiritgan ikkinchi shaxs boʻldi.
2000-yilda Vashingtondagi Xalqaro ayollar forumi tomonidan „Farq yaratgan ayollar“ mukofoti bilan taqdirlandi.
2006-yilda Soin Birlashgan Millatlar Tashkilotining Ayollar uchun Taraqqiyot Jamgʻarmasi (Unifem) Singapur tomonidan oʻz ishida doimiy ravishda muvaffaqiyat qozonganligi va jamiyatga, ayniqsa kam taʼminlanganlarga qoʻshgan fidokorona hissasi uchun „Umr boʻyi muvaffaqiyat“ mukofoti bilan taqdirlandi.
2008-yilda unga Singapurning klubi tomonidan 2008-yilda Singapurning yaxshi samariyalik mukofoti topshirildi.
2014-yilda Soin Singapur ayollar shon-sharaf zaliga kiritildi.
Shaxsiy hayot
Soin sobiq sudya Amarji Singxga turmushga chiqqan. Ularning 3 oʻgʻli bor. Ular Internet-tadbirkor, diplomat va kardiolog kasbida faoliyat yuritishadi.
Selishlar
Selishlar — Kanadaning jan.gʻarbi va AQShning shim.gʻarbidagi indeys xalqlari guruhi. 20 ming kishidan ortiq (1990y.lar oʻrtalari). Selish tillarida soʻzlashadi. Dindorlari — xristianlar. S. baliq ovlash, dyongiz ovchiligi bilan shugʻullanadi.
Sellar
Sellar — qad. latish qabila ittifoki; 13-asrda hozirgi Latviyaning jan. hududi, Litvaning shim.sharqidagi qoʻshni rayonlarda istiqomat qilganlar. 1208-yil salibchilar tomonidan bosib olingan. Latish va litva elatlari tarkibiga kirgan.
Actium jangi
Actium jangi Oktavian boshchiligidagi dengiz floti va Mark Antoni va Kleopatra VII Filopatorning birlashgan flotlari oʻrtasida boʻlib oʻtgan dengiz jangi edi. Jang miloddan avvalgi 31-yil 2-sentabrda Ion dengizida Gretsiyadagi sobiq Rim koloniyasi Aktium yaqinida boʻlib oʻtdi. Bu jang Oktavian va Antoni oʻrtasidagi oʻn yillik raqobatning eng yuqori nuqtasi boʻldi.
Miloddan avvalgi 31-yil boshida Antoni va Kleopatra Yunonistonda vaqtincha joylashgan edi. Mark Antoniy 500 ta kema va 70 000 piyoda askarga ega boʻlib, Actiumda harbiy lager qurdi. Oktavian 400 ta kema va 80000 piyoda askar bilan shimoldan kelib, Patre va Korinfni egallab oldi. U yerda Mark Agrippa yordami bilan Antoniyning Misr janubidagi Peloniya bilan aloqasini uzishga muvaffaq boʻldi. Oktavian Gretsiyada dastlabki gʻalabani qoʻlga kiritdi. U yerda uning floti Mark Agrippa qoʻmondonligi ostida Adriatika dengizi orqali qoʻshinlarni muvaffaqiyatli olib oʻtdi. Oktavian Yunonistonning materik qismiga, Korsira orolining (zamonaviy Korfu) qarama-qarshi tomonida toʻxtadi va quruqlikdan janubga yoʻl oldi.
Quruqlikda ham, dengizda ham tuzoqqa tushib qolgan Antoniy armiyasining bir qismi tashlab ketib, Oktavian tomoniga qochib ketdi va bu Oktavian kuchlari jangga tayyorgarlik koʻrishi uchun qulay boʻldi. Antoni floti dengiz blokadasidan chiqishga urinib, Gretsiyaning gʻarbiy qirgʻogʻidagi Actium koʻrfazi orqali suzib oʻtdi. Aynan oʻsha yerda Antoni floti Gay Sosius va Agrippa boshchiligidagi kichikroq, manevr qilish qobiliyatiga ega boʻlgan flotga duch keldi. Antoni va uning qolgan qoʻshinlari yaqin orada kutib turgan Kleopatra flotining sa'y-harakatlari tufayli saqlanib qoldi. Oktavian ularni ta'qib qilib, miloddan avvalgi 30-yilning 1-avgust kuni Iskandariyada ularning kuchlarini magʻlub etdi. Shundan soʻng Antoni va Kleopatra oʻz joniga qasd qilishdi.
Oktavianning gʻalabasi unga Rim hukmronliklari ustidan oʻz hokimiyatini mustahkamlashga imkon berdi. U Princeps ("birinchi fuqaro") unvonini qabul qildi va miloddan avvalgi 27-yilda Rim Senati tomonidan Avgust ("xurmatli") unvoniga sazovor boʻldi. Bu keyinchalik mashhur nomga aylandi. Avgust sifatida u qayta tiklangan respublika rahbarining huquqlarini saqlab qoldi. Ammo tarixchilar odatda uning hokimiyatni mustahkamlashi va sharafli belgilarning qabul qilinishini Rim Respublikasining tugashi va Rim imperiyasining boshlanishi deb hisoblashadi.
Tarixi
thumb| [[Avgust (imperator)|Avgustning yosh Oktavian sifatida qayta tiklangan haykali. Miloddan avvalgi 30-yil]] thumb| [[Konsul va triumvir Mark Antoniyning Rim byusti. Vatikan muzeylari]] Oktavian, Mark Antoni va Markus Lepidus oʻrtasidagi ittifoq Ikkinchi Triumvirat sifatida tanilgan. U miloddan avvalgi 37-yilda Tarentumda besh yillik muddatga yangilangan. Ammo Oktavian Yuliy Tsezar va Misr qirolichasi Kleopatra VII ning oʻgʻli boʻlgan Sezarionni oʻz hokimiyatiga asosiy tahdid sifatida koʻrgach triumvirat buzildi. Bu voqea triumviratning boshqa eng nufuzli a'zosi Mark Antoni oʻz xotini Oktavianning singlisi Oktaviya Minorni tashlab ketganida sodir boʻldi. Keyinchalik u Kleopatra bilan uzoq muddatli ishqiy munosabatlarni boshlash uchun Misrga koʻchib oʻtdi va amalda Sezarionning oʻgay otasi boʻldi. Oktavian va Rim Senatining koʻpchilik a'zolari Antoniyni Rim Respublikasining birligini buzish bilan tahdid qilgan separatistik harakatga rahbarlik qilganlikda aybladi. right|thumb|300x300px| Rim kemasidagi Ballistae Oktavianning obroʻ-e'tibori va eng muhimi, legionlarining sadoqati tufayli miloddan avvalgi 44-yilda Yuliy Sezarning rasman yagona oʻgʻli va ulkan boyligining yagona qonuniy vorisi sifatida qabul qilingan. Antoni Sezar armiyasidagi (magister equitum) eng muhim va eng muvaffaqiyatli yuqori martabali ofitser boʻlgan va oʻzining harbiy tajribasi tufayli Qaysar askarlari va faxriylarini siyosiy qoʻllab-quvvatlashning muhim ekanligini ham yaxshi anglagan. Oktavian ham, Antoni ham Sezar oʻldirilishidan keyin Liberatorlarning fuqarolar urushida umumiy dushmanlarga qarshi kurashganlar.
Oktavian bilan koʻp yillik hamkorlikdan soʻng Antoni mustaqil harakat qila boshladi. Natijada raqibida Rimning yagona xoʻjayini boʻlish uchun kurashayotgani haqida shubha uygʻotdi. U Kleopatraning rasmiy sherigi boʻlish uchun Oktaviya Minorni tark etib, Iskandariyaga koʻchib oʻtganida, koʻplab Rim siyosatchilari u Sharqdagi Rim legionlari ustidan qoʻmondonligini saqlab qolgan holda Misr va boshqa sharqiy shohliklarning mustaqil hukmdori boʻlishga harakat qilmoqda deb gumon qilishdi. Oktavian obroʻsiga da'vo sifatida Antoniy Sezarionni Sezarning haqiqiy merosxoʻri sifatida qabul qilishga harakat qildi. Miloddan avvalgi 34-yilda Antoniy va Kleopatra rasmiy ravishda 13 yoshli Sezarionni hokimiyat tepasiga koʻtarib, unga "Qirollar qiroli" unvonini berishdi. Bunday huquq Rim respublikasi anʼanalariga tahdid sifatida koʻrildi. Koʻpchilik Antoniy bir vaqtlar Sezarionga diadema taklif qilganiga ishona boshladi. Shundan soʻng Oktavian axborot urushini boshlab, Antoniyni Rimning dushmani sifatida qoraladi va u Rim Senati bilan kelishmasdan Sezarion nomidan Rim imperiyasi ustidan monarxiya oʻrnatish niyatida ekanligini taʼkidladi. Shuningdek, Antoniy imperiya poytaxtini Iskandariyaga koʻchirish niyatida ekanligi ham aytildi.
Miloddan avvalgi 33-yilning soʻnggi kunida Ikkinchi Triumvirat rasmiy ravishda tugashi bilan Antoniy Senatga qayta tayinlanishni istamasligini ma'lum qildi. U Oktavianning shuhratparastligiga qarshi deb hisoblashiga umid qildi, u oʻz pozitsiyasini xuddi shunday tarzda tark etishga tayyor emas deb oʻyladi. Ularning ikkisi oʻrtasidagi oʻzaro norozilik sabablari toʻplanib borardi. Antoniy Oktavian Lepidni taxtdan agʻdarish, Sextus Pompey qoʻl ostidagi mamlakatlarni egallash va unga oʻljalarning yarmini yubormasdan askarlarni oʻz tomoniga jalb qilishda va oʻz vakolatlarini oshirib yuborganidan shikoyat qildi. Oktavian Antoniyning Misrda boʻlish vakolatiga ega emasligidan shikoyat qildi. Uning Sextus Pompeyni qatl etishi noqonuniy ekanligi; uning Armaniston shohiga xiyonati Rim nomini sharmanda qilgani; u oʻz kelishuviga koʻra oʻljadan tushgan pulning yarmini Rimga yubormaganligi; va uning Kleopatra bilan aloqasi hamda Sezarionni Sezarning qonuniy oʻgʻli deb tan olishi uning mansabini pasaytirish va oʻzi uchun xavf tugʻdirish edi.
Oktavian strategik tayyorgarlikni davom ettirdi. Harbiy harakatlar miloddan avvalgi 32-yilda uning generali Agrippa Antoniyga ittifoqdosh boʻlgan yunon shahri Methonni qoʻlga kiritganida boshlandi. Ammo Lusius Munatius Plankus Oktavianning qoʻliga topshirgan Antoniyning vasiyatnomasini e'lon qilish va Samosda qanday tayyorgarlik koʻrilayotgani, Antoni Kleopatraning agenti sifatida samarali harakat qilayotgani haqida Rimga ma'lum qilish orqali Oktavian miloddan avvalgi 31-yilda Antoniy tayinlangan konsullikdan Antoniyning oʻrnini osongina qoʻlga kirita oldi. oʻringa qoʻshimcha ravishda, Oktavian Kleopatraga qarshi urush e'lon qildi. Garchi nomi shaxsan aytilmasa-da, bu Antoniyga qarshi urush ekanligi yaxshi tushunilgan. Urush deklaratsiyasini qabul qilishda Senat Antoniyni har qanday qonuniy vakolatlaridan mahrum qildi.
Jang
Antoni dastlab miloddan avvalgi 32-yil oxirlarida Italiyaga hujum qilishni rejalashtirgan va Korsiragacha borgan edi. Hudud Oktavian kemalari eskadroni tomonidan qoʻriqlanayotganini koʻrib, Antoni qishlash uchun Patreda toʻxtadi. Uning floti esa Ambrasiya koʻrfazida, quruqlikdagi qoʻshinlari Actium burni yaqinida, tor boʻgʻozning qarama-qarshi tomonida lager qurdilar. Ambrasiya koʻrfazi minora va qoʻshinlar tomonidan himoyalandi.
Oktavianning Antoniy bilan uchrashuv boʻyicha takliflari qat'iy rad etilgandan soʻng, ikkala tomon ham urushga tayyorlanishdi. Dastlabki oylar, birinchi navbatda, Antoniyning e'tiborini chalgʻitish uchun Agrippaning Gretsiya qirgʻoqlari boʻylab muvaffaqiyatli yurishlaridan boshqa muhim voqealarsiz oʻtdi. Avgust oyida qoʻshinlar boʻgʻozning shimoliy tomonidagi Antoni lageri yaqiniga tushishdi. Shunga qaramay, Antoniyni vasvasaga solib boʻlmadi. Ittifoqdoshlari yoki kemalari qishlagan turli hududlardan uning toʻliq kuchlari yetib kelishi uchun bir necha oy kerak boʻldi. Bu oylarda Agrippa qirgʻoq boʻylab yunon shaharlariga hujumlarni davom ettirdi. Oktavian qoʻshinlari turli xil muvaffaqiyatli toʻqnashuvlarda qatnashdilar. Shuning uchun Antoni Ambrasiya koʻrfazi va Ion dengizi oʻrtasidagi boʻgʻozning shimoliy qismini tark etdi va oʻz askarlarini janubiy lagerga joylashtirdi. Kleopatra garnizonlarni kuchli shaharlarga joylashtirishni va asosiy flot bilan Iskandariyaga qaytishni maslahat berdi. Misr tomonidan taqdim etilgan katta qoʻshin unga Antoniyga shaxsiy ta'sir oʻtkazish imkonini bergan. Aftidan, Antoniy bu harakatga rozi boʻlgan koʻrinadi.
Jang tartibi
right|thumb|300x300px| Jang tartibi. Ikki flot 2-sentabr kuni ertalab Actium koʻrfazi tashqarisida toʻqnashdi. Antoni flotida 250 ta kattaroq galleylar bor edi. Kemalarning minoralari qurollangan odamlar bilan toʻla edi. U ularni boʻgʻozlar orqali ochiq dengizga olib chiqdi. Oktavian flotida 400 ta galley bor edi. Uning floti boʻgʻozlarning qarama-qarshi tomonida tajribali admiral Agrippa boshchiligida flot chap qanotdan, Lutsiy Arruntius markazdan va oʻng qanotda Mark Lurius qoʻmondonlik qilayotgan edi. Titus Statilius Toros Oktavian qoʻshinlariga qoʻmondonlik qilgan va boʻgʻozning qirgʻogʻidan shimoligacha boʻlgan hududdagi jangni kuzatgan. Antoniy flotining oʻng qanotiga Antoni va Lusius Gellius Poplikola, markazga Mark Oktaviy va Mark Inshtey, chap qanotga Gay Sosius qoʻmondonlik qilishdi. Ularning orqasida Kleopatraning otryadi bor edi. Sosius birinchi hujumni flotning chap qanotidan boshladi, Antoniyning bosh leytenanti Publius Kanidiy Krassus triumvirning quruqlikdagi kuchlariga qoʻmondonlik qildi.
Pellingning qayd etishicha, Antoniy tomonida qanotlarga qoʻmondonlik qilgan ikki sobiq konsulning boʻlishi asosiy jang harakatlari aynan oʻsha yerda boʻlishi kutilganidan dalolat edi. Antoniyning markaziga qoʻmondonlik qilgan Oktavius va Insteius past darajali shaxslar edi.
Jang
thumb|300x300px| Jan Baptiste Burguignon d'Anvilning jang rejasi. Parij, 1734-yil Taxminlarga koʻra, Antoniyning taxminan 140 ta, Oktavianning 260 ta kemasi bor edi. Antoni Actiumga 500 ga yaqin kemadan kattaroq kuch bilan kelgan edi, ammo ularning hammasini boshqara olmadi. Antoniy oldida turgan muammo bu dezertirlik edi. Plutarx va Dio Antoniy lagerini qoʻrquv va kasallik qanday dahshatga solgani haqida ma'lumot berishgan. Antoniyda yetishmayotgan narsa sifat masalasi edi. Uning kemalari asosan Rimning standart harbiy kemalaridan boʻlib, kichikroq kvadriremli kvinkeremlar edi. Oktaviannikiga qaraganda ogʻirroq va kengroq boʻlib, ularni ideal qurollardan foydalanish uchun qulay, ammo oʻlchamlari katta boʻlganligi sababli dushmannikiga qaraganda kamroq manevr qilish qobiliyatiga ega edi. Antoniyning shaxsiy flagmani, xuddi admirallari singari "oʻnlik" edi. "Sakkizta" jangovar galleyda 200 ga yaqin ogʻir dengiz piyodalari, kamonchilar va kamida olti ballista katapultlari bor edi. Oktavianning kemalaridan kattaroq boʻlgan Antoniyning jangovar galleylariga tezda jangga chiqish juda qiyin edi. Uning qoʻshinlari kichikroq va pastroq kemalarga oʻq yogʻdira oldi. Harpax, Agrippaning dushman kemalariga otish va ularga chiqish uchun moʻljallangan qurilmasi bu vazifani biroz osonlashtirdi. Galleylarning kamonchilari bronza plitalar va toʻrtburchaklar yogʻochlar bilan zirhlangan edi, bu esa shunga oʻxshash jihozlar bilan muvaffaqiyatli zarba berishni qiyinlashtirdi. Bunday kemani ishdan chiqarishning yagona yoʻli uning eshkaklarini sindirish edi. Antoniy kemalarining asosiy zaifligi manevr qobiliyatining yoʻqligi edi. Bunday kema, bir marta oʻz flotidan ajratilsa, bortga hujumlar bilan toʻxtatilishi mumkin edi. Shuningdek, uning koʻpgina kemalarida eshkak eshish ekipajlari bor edi. Ular orasida Oktavian floti kelishini kutayotganlarida kuchli bezgak avj olgan edi.
Oktavian floti kichikroq "Liburnian" kemalaridan iborat edi. Uning kemalari kichikroq boʻlsa-da, ogʻir sharoitda ham boshqarish mumkin edi. Ular Antoniyning kemalarini quvib oʻtib, ularga yaqinlashib, kemaning tepasidagi ekipajga oʻqlar va ballistali toshlar bilan hujum qilib, orqaga chekinishi mumkin edi. Bundan tashqari, uning ekipajlari yaxshi oʻqitilgan, professional, yaxshi ovqatlangan va dam olishgan edi. oʻrtacha ballista koʻpgina harbiy kemalarning yon tomonlariga yaqin masofadan kirib bora olardi. Aksariyat ballistalar kemalarning jangovar palubasidagi dengiz piyodalariga qaratilgan edi.
Jangdan oldin Antoniyning generallaridan biri Kvint Dellius Oktavian tomoniga oʻtib, oʻzi bilan Antoniyning jang rejalarini ham olib keldi.
Tushdan soʻng Antoni qirgʻoq himoyasidan dushmanga qarshi hujumga oʻtishga majbur boʻldi. Buni koʻrgan Oktavian floti dengizga chiqdi. Antoni oʻzining eng katta kemalaridan Agrippaning qanotini shimoliy tomoniga qaytarish uchun foydalanishga umid qilgan edi. Ammo Oktavianning butun floti bu strategiyadan xabardor boʻlib, uni cheklab qoʻyishdi. Taxminan peshin vaqtida flotlar safga tizildi, ammo Oktavian unga imkon bermadi. Antoni hujumga oʻtishga majbur boʻldi. Tushdan keyin davom etgan jang hal qiluvchi natija bermadi.
Kleopatra floti hech qanday harakat qilmasdan ochiq dengizga chekindi. Toʻgʻri yoʻnalishda shabada esib, Misr kemalari tezda koʻrinmay qoldi. Langening taʼkidlashicha, agar Kleopatra chekinmaganida Antoni gʻalaba qozonishi mumkin edi.
Antoniy buyruqlarga amal qilmagan, vahima va magʻlubiyatga ishonib, qochib ketayotgan eskadronga ergashdi. Hamma joyda yelkanlar tushirilib, minoralar va boshqa ogʻir jangovar jihozlar oʻrnida qolib ketardi. Ba'zilar jang qilishdi va faqat tunda koʻplab kemalar ustiga tashlangan olovdan yonib turganda jang tugadi. Vaziyatdan unumli foydalangan holda Antoni boshqa kemalarni yoqib yubordi va qolganlarini bir-biriga mahkam bogʻladi. Koʻplab eshkakchilar halok boʻlgan yoki xizmat qilishga yaroqsiz boʻlganligi sababli, Oktariyalar uchun moʻljallangan kuchli, toʻqnashuv taktikasi endi imkonsiz edi. Antoni oʻz bayrogʻi bilan kichikroq kemaga oʻtdi va qochishga muvaffaq boʻldi. Oktavianning kuchlarini yorib oʻtishga yordam berish uchun oʻzi bilan bir nechta kemalarni olib ketdi. Qolganlar qoʻlga olindi yoki choʻkib ketdi.
J.M. Karter jang haqida boshqacha ma'lumot beradi. Uning fikricha, Antoni oʻzining qurshab olingani va qochib ketadigan joyi yoʻqligini yaxshi bilar edi. Vaziyatni oʻz foydasiga hal qilish uchun u qirgʻoqqa yaqin holda oʻz kemalarini atrofida toʻpladi. Agar Oktavianning kemalari uning kemalariga yaqinlashsa, dengiz ularni qirgʻoqqa surib yuborardi. Antoniy Oktavian qoʻshinlarini magʻlub eta olmasligini oldindan bilgan edi. Shuning uchun u va Kleopatra umumiy qoʻshinning orqasida qolishdi. Oxir-oqibat, Antoni kemalarni dushmanning shimoliy qanotiga hujum qilish uchun yoʻnaltirdi. U ularni shimolga yurishga majbur qildi va shu paytgacha zich joylashtirilgan Oktavianning kemalarini yoyib yubordi. U Sosiusni qolgan kemalarni janubga tomon tarqatish uchun yubordi. Bu Oktavian safining oʻrtasida teshik qoldirdi. Antoni fursatdan unumli foydalandi. Kleopatra oʻz kemasida, Antoni boshqa kemada boʻshliqdan tezda oʻtib, butun qoʻshinni tashlab qochib ketishdi.
Jang tugashi bilan Oktavian yonayotgan kemalarning ekipajlarini qutqarish uchun bor kuchini sarfladi va butun tunni bortda oʻtkazdi. Ertasi kuni quruqlikdagi armiyaning koʻp qismi oʻz yurtlariga qochib ketmagan, boʻysunmagan yoki Makedoniyaga chekinish chogʻida taslim boʻlishga majbur boʻlganligi sababli, Antoni lageri bosib olinib, urush tugatildi.
Alternativ nazariyalar
"Oʻlik suv" fenomenini tadqiq qilayotgan olimlar Misr floti oʻlik suvda qolib ketgan boʻlishi mumkinmi yoki yoʻqligini tekshirmoqda. Bu holatda kemaning "odatdagi tezligi 20% gacha kamayishi" mumkin.
Oqibat
thumb| [[Kleopatra|Kleopatraning (ta'mirlangan) Rimdagi haykali. Tomba di Neron, Rim. Via Cassia, Pio-Klementino muzeyidan topilgan  ]] Jang siyosiy oqibatlarga ham olib keldi. Tunda 19 legion va 12 000 otliq askar Antoniy Oktavian bilan quruqlikda jangga kirishguncha qochib ketishdi. Shunday qilib, Antoni flotini yoʻqotgach, Oktaviannikiga teng boʻlgan qoʻshinini tashlab ketdi. Garchi u oʻz imperatorligini qoʻymagan boʻlsa-da, Antoni qochoq va isyonchi sifatida bir yil oldin konsullar va senatorlarning tomonidan unga berilgan qonuniy pozitsiyadan mahrum boʻlgan edi. gʻolib flotning ba'zilari uni ta'qib qilishdi. Oktavian Gretsiya va Osiyoga tashrif buyurdi. Garchi u qoʻzgʻolonni bostirish va yerlarni qaytarish uchun qisqa vaqt ichida Brundisiyga tashrif buyurishi kerak boʻlsa-da, qishni Samosda oʻtkazdi.
Miloddan avvalgi 31-iyulda 30-iyulda Iskandariyadagi kichik gʻalabaga qaramay, Antoniyning koʻp odamlari tashlab ketib, Oktavian bilan jang qilish uchun yetarli kuchi qolmadi. Oktavianning charchagan askarlari ustidan ozgina muvaffaqiyat qozonish ilinji uni umumiy hujum qilishga undadi. Biroq bu jangda ham u magʻlubiyatga uchradi. Kemada qochib ketolmagan Kleopatra oʻz joniga qasd qildi, degan yolgʻon mish-mishlarga ishongan Antoni oʻzini pichoqladi. U oʻlmasdan Kleopatraning hali tirikligini bilgach, u yashiringan joyga olib borishni talab qildi va uning bagʻrida vafot etdi.
Miloddan avvalgi 30-yil 12-avgustda Kleopatra oʻz joniga qasd qildi. Aksariyat ma'lumotlarga koʻra, u oʻz hayotiga anjir savatidagi ilon chaqishi bilan nuqta qoʻygan. Oktavian oʻsha oyning oxirida Sezarionni oʻldirishni buyurdi. Nihoyat, Sezarning yagona “oʻgʻli” sifatida merosini saqlab qola oldi. Oktavian Kleopatraning jasoratiga qoyil qoldi. U va Antoniy uchun Rimda ommaviy harbiy dafn marosimini oʻtkazdi. Dafn marosimi katta edi va Antoniyning bir necha legionlari tobut yonida yurishdi. Rim boʻylab motam kuni e'lon qilindi. Bu Oktavianning Antoniyga boʻlgan hurmati va qisman Rim xalqiga Oktavianning naqadar mehribon ekanligini koʻrsatish uchun edi. Oktavian ilgari taslim boʻlgan dushmanlarga rahm-shafqat koʻrsatgani Rim xalqiga yoqmagan. Ammo Aktium jangidan keyin koʻplab raqiblarini kechirgani uchun u yuksak hurmatga sazovor boʻlgan. Bundan tashqari, jangdan soʻng, Oktavian Rimga qaytib kelgach, u oʻzining uch gʻalabasini uch kun davomida nishonladi. Birinchisi Illiriya ustidan qozonilgan gʻalaba, ikkinchisi Actium jangi gʻalabasi va uchinchisi Misrni zabt etgan gʻalabasi edi.
Oktavianning Actiumdagi gʻalabasi unga "Mare Nostrum" ("Bizning dengiz", ya'ni Rim Oʻrta yer dengizi) ustidan yagona, mutlaq boshqaruvni berdi. U "Avgust Tsezar" va Rimning "birinchi fuqarosi" boʻldi. Har bir Rim instituti ustidan hokimiyatni mustahkamlagan gʻalaba Rimning respublikadan imperiyaga oʻtishini belgilab berdi. Misrning Kleopatra oʻlimidan soʻng taslim boʻlishi ham ellinistik davr vaPtolemey qirolligining halokatini belgilab, uni Rim viloyatiga aylantirdi.
Tva
thumb| Tva bayrogʻi right|thumb|250x250px| Tva qabilasi ayollari Tva yoki Batva („ba-“ koʻplik koʻrsatkichi) — Ruanda va Burundi shtatlaridagi uchta eng yirik xalqlardan biri boʻlgan Markaziy Afrikadagi pigmiya xalqi. XXI asr boshlarida ularning soni 322 ming kishiga yaqin boʻlgan.
Markaziy Afrikaning tub aholisi boʻlgan Tvalar oʻrta asrlarda bu hududga bostirib kirgan Bantu tilida soʻzlashuvchi xutu qabilalari tomonidan boʻysundirilgan. Keyinchalik, taxminan XV asrda shimoldan (ehtimol Efiopiyadan) kelgan tutsi qabilalari Hutu va Tvani bosib oldi.
Boshqa pigmey xalqlari singari, Tva ham oʻzining asl tilini yoʻqotib, xutu bosqinchilarining tiliga oʻtgan.
Tva odatda borish qiyin boʻlgan agrar hududlarda yashagan va shuning uchun zamonaviy Afrika jamiyatining ham chekkalarida yashaydi. Xutlar kelishidan oldin ovchilik va terimchilik bilan shugʻullanishgan boʻlsalarda, hozirda natural xoʻjalik bilan shugʻullanishadi. Ular kichik ovullarda, qamishdan qurilgan, loy bilan suvalgan yoki xom gʻishtdan qurilgan uylarda yashaydilar. Qishloq xoʻjaligi ishlarini kulollar, shuningdek, savdo-sotiq uchun ham olib boradilar.
Genetika
Pigmeylarning kichikligini tushuntiruvchi mutatsiyalarni aniqlash uchun olimlar Batva pigmeylari va ularning Bakiga dehqonchilik bilan shugʻullanuvchi qoʻshnilari, shuningdek, Baka pigmeylari va ularning Nzebe va Nzimi dehqon qoʻshnilarining genomlarini solishtirdilar. Maʼlum boʻlishicha, Batva va Baka pigmeyalarida boʻyi past boʻlgan yagona nukleotid polimorfizmlari har xil boʻlib, bu Afrika qabilalarida mittilik konvergent evolyutsiya natijasi ekanligini anglatadi ..
Etnik tarixi
Tvalar Ruandada salbiy oʻxshashlikning semantik qutbini egallagan birinchi guruh boʻlib, ularning namunasi tutsi va xutular oʻrtasidagi keyingi tafovutga taʼsir koʻrsatgan namuna boʻlib xizmat qildi.
Adabiyotlar
2. Jeffreys MDW The Batwa: ular kimlar? // Xalqaro Afrika instituti jurnali, jild. 23, yoʻq. 1 (yanvar, 1953), bet. 45-54. <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)
Smart City Coupe avtomobili
Smart City Coupe – Smart kompaniyasining shahar avtomobili. 1998-yil oktabrdan 2004-yil yanvargacha ishlab chiqarilgan. 599 sm³ (33 kVt / 45 ot kuchi yoki 40 kVt / 55 ot kuchi) boʻlgan uch silindrli benzinli dvigatel bilan jihozlangan.Orqa tomonda koʻndalang oʻrnatilgan. Ishlab chiqarish ikkita modifikatsiya bilan boshlandi:
1999-yil boshida yangi modifikatsiya paydo boʻldi:
Kuzov
1999-yil yanvarda uchta yangi rangda almashtiriladigan panellarni ishga tushirildi:
Motori
Smart City Coupe uchun bir nechta dvigatel modifikatsiyalari mavjud edi. Baza hajmi 599 sm³ boʻlgan 3 silindrli dvigatel edi (45 ot kuchi 33 kVt). Xuddi shu dvigatelning yanada kuchli modifikatsiyalari ham mavjud edi:
1999-yil oxirida ish hajmi 799 sm³ boʻlgan dizel dvigatel paydo boʻldi. Bu dunyodagi eng kichik umumiy relsli dizel dvigatel edi.
2002-yilda hajmi 699 sm³ boʻlgan 3 ta dvigatel paydo boʻldi.
2003-yilda 599 sm³ dvigatel ishlab chiqarish toʻxtatildi. Barcha dvigatellar yonilgʻi quyish va turbo zaryadlash bilan jihozlangan.
Transmissiya
Elektr muftali oʻzgaruvchan nisbatli 6 pogʻonali Softouch avtomatik uzatmalar qutisi. U toʻliq avtomatik va “qoʻlda” rejimlarga ega boʻlib, uzatmalar dastakni oldinga va orqaga siljitish orqali almashtiriladi. Bundan tashqari, variant sifatida rul osti selektorlari yordamida uzatmani almashtirish ham mavjud edi.
Xavfsizlik
Smart City Coupe Mercedes-Benz xavfsizlik standartlariga muvofiq ishlab chiqilgan va uning dizaynida quyidagi elementlarni oʻz ichiga oladi:
Salon va jihozlar
Salon Smart City Coupe 2 oʻrinli. Magistral hajmi – 150 litr, tomga qadar – 260 litr, yoʻlovchi oʻrindigʻi buklangan holda – 363 litr. Barcha Smart City kupelari standart ravishda elektr oynalar, radio, shinalar teshigini tuzatish toʻplami va markaziy qulf bilan jihozlangan. Salon turli xil ranglar va materiallarda bezatilgan boʻlishi mumkin edi.
1999-yil mart oyidan boshlab standart uskunalar roʻyxatiga quyidagilar qoʻshildi:
Konditsioner, quvvatli nometall, tashqi oyna isitkichlari, tumanga qarshi chiroqlar, papayya charm qoplamasi (papayya), oʻrindiqlarni isitish, navigatsiya tizimi, CD almashtirgich, kassetalar yoki kompakt disklar uchun korpus, qotishma gʻildiraklar, oʻrnatilgan velosiped tokchalari variant sifatida mavjud edi.
Klagenfurt universiteti
Klagenfurt universiteti(Universität Klagenfurt yoki Alpen-Adria-Universität Klagenfurt, AAU)— Avstriyaning federal tadqiqot universiteti va Karintiya shtatidagi eng yirik tadqiqot va oliy taʼlim muassasasidir. Uning kampusi Klagenfurtda joylashgan.
Dastlab 1970-yilda tashkil etilgan va 1993-yilda qayta ishga tushirilgan universitet bugungi kunda gumanitar va ijtimoiy fanlar, menejment va iqtisodiyot, texnika fanlari va fanlararo fanlar fakultetlariga ega. U ARWU, THE va QS global reytinglarida keltirilgan va THEʼs Young University Rankings 2021 da dunyo boʻylab 48-oʻrinni egallaydi.
Universitet ikkita tadqiqotning ustuvor yoʻnalishlarini aniqladi, Tarmoqli va avtonom tizimlar va Ijtimoiy ekologiya (2018-yilgacha, BOKU Venaga koʻchirilgan), ikkinchisi uchta ERC grantini yaratgan. U 2019-yilda kiberxavfsizlik boʻyicha ERC grantiga mezbonlik qilgan yangi Insons in the Digital Age (HDA) tashabbusini ishga tushirgan.
Shuningdek, u Robert Musil instituti (Bachmann mukofotining hammuallifi), Karl Popper Kolleg (Ikkinchi tadqiqot instituti), Universitet madaniyat markazi (UNIKUM), qurilish kabi bir qator markaziy ob’ektlarga ega! Gründerzentrum (start- apga yordam berish markazi), Universitet sport markazi (USI) va Klagenfurt universiteti kutubxonasi.
Oliver Vitouch, kognitiv psixolog va Vena universiteti va Berlindagi Maks Plank inson taraqqiyoti institutining sobiq oʻqituvchisi, universitet prorektori. Larissa Krayner Akademik Senatga raislik qiladi; Verner Vutscher, Yevropa forumi Alpbax bosh kotibi, Universitet kengashi raisi.
Klagenfurt universiteti Sloveniyadan 30 km va Italiya chegarasidan 60 km uzoqlikda joylashgan boʻlib, ikki va koʻp tillilikni qoʻllab-quvvatlaydi, ayniqsa Karintiyadagi sloveniyalik ozchilik kontekstida. Bozen-Bolzano erkin universiteti (Italiya) va Fribourg universiteti (Shveytsariya) bilan birgalikda nemis tilida soʻzlashuvchi dunyoning uchta janubiy universitetlari qatoriga kiradi.
Tarix
thumb|Klagenfurt universiteti va unga tutash Leyk boʻyi ilmiy va texnologiya parki (2019) thumb|Asosiy kirish (2019) thumb|Foye, asosiy bino (2018) thumb|Janubiy qanot (Gʻarbdan koʻrilgan) Lourens Vaynerning ommaviy sanʼati bilan] thumb|Markaziy qanot va Shimoliy qanot orasidagi hovli (2018) thumb|A maʼruza zali (Janubiy qanot) thumb|1-maʼruza zali (Markaziy qanot)