cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Grigoriy Chudnovskiy
Tarjimai holi
Qishki saroyni ishgʻol qilish rahbarlaridan biri boʻlib, Muvaqqat hukumat aʼzolarini hibsga olib, ularga Pyotropavlov qal’asigacha hamrohlik qilgan.
Chudnovskiy Sovetlarning 2-Umumrossiya qurultoyida Butunrossiya Markaziy Ijroiya Qoʻmitasining aʼzosi etib saylangan.
oktyabr oyining oxirida Pulkovo yaqinidagi Kerenskiy va Krasnov kazaklariga qarshi jangda otryadga qoʻmondonlik qilgan. 1917-yil noyabrida Janubi-Gʻarbiy frontning favqulodda komissari etib tayinlanadi; partizanlar safida nemis bosqinchi qoʻshinlari va Ukraina Markaziy Radasiga qarshi kurashda ishtirok etgan.
1917-yil dekabrida Ukraina Markaziy Radasi tomonidan hibsga olinib, oʻlimga hukm qilingan. Muravyov qoʻshinlari tomonidan Kiyev egallab olingach, Chudnovskiy 1918-yil 26-yanvarga oʻtar kechasi ozod qilinadi va Kiyev fuqarolik ishlari boʻyicha komissari etib tayinlanadi.
U nemis qoʻshinlarining Ukrainaga hujumi paytida vafot etgan: boshqa bir taxminga koʻra, nemislar bilan jangda halok boʻlgan, boshqasiga koʻra,  — Xarkov yaqinidagi Lyubotin shahri hududida getmanlar va nemislar qurshovida qolgach, oʻzini otib oʻldirgan (Ukraina).
Xotirasi
Sankt-Peterburgdagi koʻcha (Nevskiy tumani) G.I. Chudnovskiy nomi bilan ataladi. 1961-yildan 2016-yilgacha Kiyevdagi hozirgi Hryhoriy Chuprynka koʻchasi xuddi shu nom bilan atalgan edi (Dneprovskiy tumani).
1919-yildan 2002-yilgacha Sankt-Peterburgdagi Boltiq boʻyi klinik havzasi shifoxonasi (154 Fontanka qirgʻogʻi) G. I. Chudnovskiy nomida edi. Hozirda bu shifoxona Sankt-Peterburg davlat universitetiga tegishli N.I. Pirogov nomidagi Milliy tibbiy-jarrohlik markazidir.
Germanwings 9525 reysi halokati
Germanwings 9525 uchogʻi reysi halokati 2015-yilning 24-mart seshanba kuni roʻy berdi. Olmoniyaning byudjetli «Germanwings» aviakompaniyasining Airbus A320 uchogʻi Fransiyaning janubi-sharqida joylashgan Din-le-Ben va Barselonett shaharlari orasida qulagan. Uchoq, 9525-reys bilan 144 ta yoʻlovchi va 6 ta ekipaj aʼzolari bilan Ispaniyaning Barselona shahridan Olmoniyaning Dyusseldorf shahriga reysni amalga oshirayotgan edi.
Uchoq haqida qisqacha maʼlumot
Airbus A320-211 (seriya raqami 0147, borti D-AIPX) uchogʻi oʻzining ilk parvozini 1990-yilning 29-noyabr kuni amalga oshirgan. Unga ikkita CFMI va CFM56-5A1 divigatellari oʻrnatilgan edi. Uchoq, «Lufthansa» aviakompaniyasi tomonidan sotib olingan boʻlib, 2003-yilda uning shoʻba kompaniyasi «Germanwings»ga topshirilgan. Halokatgacha ushbu uchoq 46 ming 700 marta parvozni amalga oshirgan, ba 58 300 soat parvozda boʻlib, 24 yildan buyon ishlatilib kelingani maʼlum boʻldi.
Uchoq, oxirgi marta texnik nazoratdan 2015-yilning 23-mart kuni oʻtgani qayd etildi. Halokat roʻy bergan kuni, uchoqda oldingi shassisining lyukida (Nose Landing Door) nosozliklar aniqlangan va tezda ushbu muammo bartaraf etilgan.
Halokat
Ushbu reys Barselonaning El-Prat aeroportidan CET boʻyicha 9:35 da amalga oshirilishi rejalashtirilgan. Yoʻlovchilardan 67 kishi bu Olmoniya fuqarolari, 45 tasi esa Ispaniya fuqarolari va qolgan 23 nafari esa taxminan 13 ta mamlakat fuqarolari boʻlgan. Soat 10:01 da uchoq El-Prat aeroportidan havoga koʻtarilib Dyusseldorf tomonga kursni olgan. Dyusseldorf aeroportiga, uchoq soat 11:55 da qoʻnishi rejalashtirilgan. Soat 10:45 da uchoq parvozning kreyser balandligiga yetgan va 380-eshelonni (38 000 fut, qariyb 12 000 metr) egallagan. Bir necha daqiqadan soʻng, uchoq pastlashni boshlagan va qariyb 2000 metr balandlikda radarlar ekranidan yoʻqolgan.
Uchoqning halokatga uchragan boʻlaklari Alp togʻlarining Yuqori Provans tomonida, dengiz sathidan qariyb 1500 metr balandlikda, Fransiyaning Din-le-Ben va Barselonett shaharlari orsida topildi. Tasdiqlamagan maʼlumotlarga koʻra, bortdagi barcha yoʻlovchilar halok boʻlgan. 24-mart kuni halokat sodir boʻlgan joyda laynerning bitta «qora yashigi» topildi. Ushbu halokat «Germanwings» aviakompaniyasi tarixidagi ilk halokat boʻldi.
Rentgen spektrlari
Rentgen spektrlari - to'lqin uzunliklarining 10~4 dan 103 A gacha sohasidagi elektromagnit nurlanishlar, ya'ni rentgen nurlanishning chiqarish va yutish spektrlari. Rentgen trubkasida hosil qilingan rentgen nurlanishi ikki xil — tormozlanish va xarakteristik rentgen nurlanishlaridan iboratligi aniqlangan. Rentgen trubkasida katod va anod orasiga qoʻyilgan tezlatuvchi elektr maydon taʼsirida tezlanish bilan harakatlanayotgan elektron atrofidagi davriy ravishda o‘zgarib turadigan elektr maydoni davriy ravishda oʻzgarib turadigan magnit maydonini yuzaga keltiradi, bu maydon oʻz navbatida yana o‘zgaruvchan elektr maydonini hosil qiladi va h.k. Shu tariqa tezlanish bilan harakatlanayotgan elektron atrofida elektromagnit toʻlqinlar hosil boʻladi. Elektromagnit toʻlqin energiyasi fazoning har bir nuqtasida vaqt oʻtishi bilan davriy ravishda oʻzgaradi. Elektronning tormozlanishi deganda, uning atrofidagi elektr va magnit maydonlarining o ‘zgarishi tushuniladi. Elektr va magnit maydonlarining oʻzgarishi esa elektromagnit toʻlqin nurlanishini hosil qiladi. Shu nurlanish tormozlanish rentgen nurlanishidir. Tormozlanish rentgen nurlanishining spektri tutash boʻlib, u toʻlqin uzunligining minimal qiymati bilan chegaralangan boʻladi. Rentgen trubkasida anod va katod orasidagi potensiallar farqining bir necha qiymatlarida (U1=30 kV, U2= 40 kV, U3=50 kV) hosil boʻladigan tormozlanish rentgen nurlanishining tutash spektri rasmda keltirilgan.thumb|tutash spektr Katod va anod orasidagi potensiallar farqi U=U1 boʻlganda spektr toʻlqin uzunligining qandaydir qiymatidan boshlanadi: katod va anod orasidagi potensiallar farqi U=U2 boʻlganda, spektrning qisqa toʻlqinli chegarasi chap tomonga siljiydi, spektrning intensivligi esa ortadi, bu vaqtda spektr qisqa toʻlqin uzunliklar sohasida  bilan chegaralangan boʻladi. U yana oshirilib U=U3 boʻlganda spektr bilan chegaralanadi. Tormozlanish rentgen nurlanishi spektrining tutash boʻlishini va qisqa toʻlqinlar uzunliklari sohasida bilan chegaralanishi quyidagicha izohlash mumkin. Katod va anod orasidagi tezlatuvchi elektr maydoni taʼsirida elektron E=eU1energiyaga erishadi va anod materialida tormozlanib toʻxtaydi. Bunda elektron energiyasining E2 qismi anod materialini qizdirishga sarf bo‘ladi. Energiyaning qolgan qismi esa tormozlanish rentgen nurlanishining energiyasi, yaʼni rentgen kvanti energiyasi sifatida ajralib chiqadi. Demak, tormozlanish rentgen nurlanishi kvantining energiyasi kattalikka teng bo‘ladi, bunda \nu — rentgen kvantining chastotasi, \lambda esa uning toʻlqin uzunligi. E2=E1 bo‘lganda elektron energiyasi faqat anodni qizdirishga sarflanadi, E2=0 bo‘lganda esa elektron energiyasi butunlay rentgen kvanti energiyasiga aylanadi. E2 ning qiymati E1 dan 0 gacha bo‘lgan oraliqda oʻzgarishi mumkin. Elektron energiyasining anodni qizdirishga sarflanadigan qismi E2 har xil kattalikda boʻlishi mumkinligi uchun har xil energiyali rentgen kvantlari nurlanadi.
Bu esa tormozlanish rentgen nurlanishining spektri tutash boʻlishini koʻrsatadi. Har bir nurlanish kvantining energiyasi anodga urilayotgan tez elektronlar energiyasidan katta bo‘la olmaydi, yaʼni yoki, bu formulada  — tutash rentgen spektrining qisqa toʻlqin chegarasi, c — yorugʻlik tezligi, h — Plank doimiysi, e — elektron zaryadi, U — trubka orasidagi potensiallar farqi.
Rentgen trubkasidagi U — potensiallar farqi kilovoltlarda oʻlchansa boʻladi, oʻlchov angstremlarda keltirilgan.
Spektrning qisqa toʻlqinli chegarasi antikatod materialiga bogʻliq boʻlmaydi, balki zaryadlangan zarralarning massasi va ularni tezlatuvchi potensiallar farqiga bogʻliq boʻladi. Potensiallar farqi ortishi bilan tutash spektrni chegaralovchi to‘lqin uzunligi qisqarib boradi, bunda spektrning intensivligi ortadi.
Ingliz olimi G.Mozli nurlanuvchi elementlarning rentgen spektrlarini tadqiq qilib(1913-yil), ularning spektr chiziqlari chastotasi bilan chiziq hosil qiluvchi elementning atom tartib raqami orasidagi bog'lanishni ifodalovchi qonunni kashf etdi.
Rentgen spektrlari rentgen spektroskopiyasi, rentgen spektr tahlili, rentgen strukturasi tahlili va boshqalarda qo'llaniladi.
Rentgenogramma
thumb|250x250px| To'g'ridan -to'g'ri proektsiyada ko'krak qafasi organlarining rentgenogrammasi . [[Diafragma (anatomiya)|Diafragmaning gumbazlari ostida havo to'planishini ko'rishingiz mumkin.]] Radiografiya ( Rentgendan (bu turdagi elektromagnit to'lqinlarni kashf etgan olimning nomi) + gráphō, yozuv) - maxsus plyonka yoki qog'ozga rentgen nurlari yordamida proyeksiya qilinadigan ob'ektlarning ichki tuzilishini o'rganishdan iboratdur
Ko'pincha bu atama rentgen nurlarini o'tkazish va rentgen nurlarining zaiflashuv darajasini qayd etish orqali tananing anatomik tuzilmalarining umumiy proektsiyali tasvirini olishga asoslangan tibbiy noinvaziv tadqiqotni asoslanadi.
Tarixi
thumb|250x250px| X-ray tasvirlari, 19-asr Radiologiya tarixi 1895 yilda Vilgelm Konrad Rentgen birinchi marta rentgen nurlari ta'sirida fotografik plastinkaning qorayishini paytdan boshlanadi. Shuningdek, u rentgen nurlari qo‘l to‘qimalaridan o‘tganda fotografik plastinkada suyak skeletining tasviri hosil bo‘lishini aniqladi. Ushbu kashfiyot dunyodagi birinchi tibbiy tasvirlash usuli bo'lib va bundan oldin organlar va to'qimalarning in vivo, invaziv bo'lmagan tasvirini olish mumkin emas edi. Radiografiya dunyo bo'ylab juda tez tarqaldi. 1896 yilda Rossiyada birinchi rentgenogramma olingan.
1918 yilda Rossiyada federatsiyasida birinchi rentgen klinikasi tashkil etildi. Ko'payib borayotgan kasalliklarni aniqlash uchun rentgenografiya qo'llaniladi. O'pkaning rentgenografiyasi faol rivojnayotgan payt 1921 yilda Petrogradda birinchi rentgen stomatologiyasi kabineti ochildi. Tadqiqotlar faol olib borilib rentgen apparatlari yanada takomillashtirildi. Sovet hukumati Rossiyada rentgen apparatlarini ishlab chiqarishni kengaytirish uchun mablag' ajratadi. Radiologiya va uskunalar ishlab chiqarish global miqyosda bormoqda.
Bugungi kunda ko'krak qafasi rentgenogrammasi ko'pincha o'pka infektsiyalari natijasida kelib chiqqan kasalliklarni aniqlash uchun foydalanilmoqda. Biroq bu usul COVID-19 keltirib chiqaradigan virusli pnevmoniyalarning dastlabki bosqichlarini aniqlashda samarasizligini isbotlab berdi.
Ogayo shtati universiteti professori boshchiligidagi amerikalik tadqiqotchilar koronavirus va og‘ir alomatlari tasdiqlangan 630 bemorning rentgen nurlarini o‘rganishdi. 89 foiz hollarda rentgenogrammada hech qanday anormallik ko'rinmadi yoki ularning bu uyrinishi foytdasiz edi. Kommunarka qishlog‘idagi 40-sonli shahar klinik shifoxonasi shifokorlarining Rossiyada pandemiyaning og‘irligini birinchi bo‘lib o‘z zimmasiga olgan shifokorlarning amaliyoti ham bu xulosalarni tasdiqladi. Biroq keyingi bosqichlarda rentgenografiya yordamida aniq va sifatli natijalarga erishish mumkin. Shuning uchun hozirgi sharoitda og'ir ahvolda bo'lgan bemorlarning palatalarida qo'llanilishi mumkin bo'lgan portativ qurilmalar ayniqsa dolzarbdir.
Hozirgi vaqtda rentgenografiya osteoartikulyar tizimning shikastlanishlarini tashxislashning asosiy usuli bo'lib qolmoqda. O'pkani tekshirishda, ayniqsa skrining usuli sifatida muhim ahamyadga ega. Kontrastli rentgenografiya usullari ichi bo'sh organlarning ichki relyefining holatini, oqma yo'llarining tarqalishini va boshqalarni baholashga imkon beradi.
2018-yil 13-iyul kuni Jenevada Yangi Zelandiya olimlari uch o‘lchamli rangli tasvirlarni olishga qobilyatiga ega rentgen apparatini taqdim etdilar.
Ilova
thumb
Tibbiyotda
Tashxis qo'yish uchun rentgenografiya faydalaniladi: organlarning rentgenologik tekshiruvi (bundan buyon matnda RI deb yuritiladi) ushbu organlarning shaklini, ularning holatini, ohangini, peristaltikasini va shilliq qavatning relyef holatini aniqlash imkonini beradi.
Muhandislik va texnologiya sohasida
Radiografiya buzilmaydigan tekshirishning eng muhim turlaridan biridir. U ishlab chiqarish va foydalanish jarayonida nazorat tutish uchun ishlatiladi:
Adabiyot
<references group="" responsive="1">
A. N. Malishevskiy nomidagi bogʻ
A. N. Malishevskiy bogʻi ― Orenburg viloyatining Orsk shahrida joylashgan Park 1922 yilda tashkil etilgan. Eski shaharda 9-yanvar, Ishchilar va dehqonlar, III Internasional va Narodnaya Volya koʻchalari oraligʻida joylashgan. Parkda tarix va madaniyatning ikkita yodgorligi mavjud — 1918-yilda vafot etgan inqilobchi musulmonlarning ommaviy qabri, Orskni himoya qilishda va 1918-yilning yozida oq qardoshlardan Orskni himoya qilishda vafot etgan qizil armiya odamlarining ommaviy qabri. Bogʻda qoragʻoch, terak, chinor, tog ' kuli, qayin, akatsiya, it gullari oʻsadi. Hozirda bogʻ qarovsiz holatda — panjara va yodgorliklar qisman vayron boʻlgan va yaroqsiz holga kelgan, daraxtlarning bir qismi qurib qolgan, boshqalari uzluksiz chakalakzorga aylangan.
Hikoya
XIX asr oxiri — XX asr boshlarida kelajakdagi bogʻning oʻrnida Mixaylo-Arxangelskaya maydoni, yogʻoch (1880-1918) va tosh (1900-1920 yillar) cherkovlari, savdo va ayirboshlash hovlisi joylashgan edi. 1919-yilda bu maydon III xalqaro maydon deb oʻzgartirildi, u 1918-yilning yozida oq qardoshlardan Orskni himoya qilishda vafot etgan inqilobchilar va qizil armiya musulmonlarining ommaviy qabrlarini oʻrnatdi.
1922-yil fuqarolar urushi faxriylari tashabbusi bilan maydonda bog ' tashkil etildi. Unga Ors kengashi ijroiya qoʻmitasining birinchi raisi Arkadiy Malishevskiy (1886-1921) nomi berildi. Xuddi shu yili bir necha shanba kunlari bogʻda daraxtlar ekildi. 1953 va 1957-yillarda ommaviy qabrlarda 1987 yilda madaniyat va tarix yodgorliklari deb tan olingan yodgorliklar oʻrnatildi. 1968-yildan 2005-yilga qadar bogʻda Sovet Ittifoqi qahramoni Anatoliy Andreyevning qabri bor edi, lekin vandallar bir necha marta yodgorlikni buzdilar va qarindoshlarining iltimosiga binoan shahar qabristonida qoldiqlarni qayta tiklash amalga oshirildi. 1961-yildan keyin bogʻ hududida tramvay yoʻllari yotqizilib, keyinchalik uning chegaralaridan tashqariga koʻchirildi.
Tokqal’a
Tokqal’a  — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Mil.avv. IV-III asrlar, mil. XIII asr. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Nukus tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Aqmangʻit“ posyolka fuqarolar yigʻini. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Jakarta Palembang 2018 Osiyo o'yinlarida O'zbekiston Milliy Olimpiada jamoasi
Jakarta Palembang 2018 Yozgi Osiyo oʻyinlari, Jakarta Palembang 2018 Yozgi XVIII Osiyo oʻyinlari boʻlib, Indozneziya ushbu Osiyo oʻyinlariga ikkinchi maratabo mezbonlik qilgan. XVIII Osiyo oʻyinlariga Osiyo qitʼaning 42 Milliy Olimpiada jamolari ishtirok etdi va sportning 40 turi boʻyicha kurash olib bordi. Jakarta shahri Osiyo Olimpiya Kengashininh (OOK) 2014-yil 19-avgustda boʻlib oʻtgan kengashida Indozneziya poytaxti Jakartani 2018-yilgi XVIII Osiyo oʻyinlari mezboni sifatida rasman eʼlon qilgan. Osiyo oʻyinlari tarixda ilk bora musobaqa 2 ta shaharda oʻtkazildi. XVIII Osiyo oʻyinlariga Indoneziya poytaxti Jakarta shahrida va Sumatra orolining asosiy shaharlaridan biri boʻlgan Palembang shahrida oʻtkazildi. Musobaqa 24 ta sport inshoatlari boʻlib oʻtdi.
XVIII Osiyo oʻyinlarida Milliy Olimpiada jamoalari
Osiyo oʻyinlarda qitʼaning 42 ta milliy Olimpiada jamoalari ishtirok etdi. Xitoy, Yaponiya, Janubiy Koreya, Eron Islom Respublikasi, O'zbekiston, Malayziya, Tailand, Singapur Qozog'iston, Hindiston, Mug'iliston va mezbon jamoa Indoneziya Milliy Olmpiada jamoalari Osiyo qitʼasi boʻyicha eng katta tarkib jamoani tashkil etdi. thumb|alt=ishtirokchi davlatlar|Jakarta Palembang 2018 Osiyo oʻyinlariga ishtirok etgan davlatlar (yashil rangda)
Oʻzbekiston Milliy Olimpiada jamoasi boks sport turidagi natijalari
Milliy olmpiada terma jamoasiga boks boʻyicha yakunda eng koʻp oltin medallarni oʻzbekistonlik bokschilar keltirdi, yakunda esa umumjamoa hisobda Oʻzbekiston kuchli beshtalikda yakunladi. Boks boʻyicha Latipov Jasurbek (-52 kg), Mirzaxalilov Mizaziz (-56 kg), Xoldorov Iqboljon (+64 kg), Boturov Bobousmon (+69 kg) va Madrimov Isroil (+75 kg) bokschlar delegatsiyaga 5 ta oltin medal taqdim etdi. Doʻsmatov Hasanboy (-49 kg) va Abdurasulov Shunqor (-60 kg) finalda raqiblariga imkoniyatni boy berib kumush medal Oʻzbekiston Milliy Olimpiada jamoasiga taqdim etdilar.
Qunut duosi
Qunut duosi: Allohumma innaa nastaʼiynuka va nastagʻfiruka. Va nuʼminu bika va natavakkalu alayka. Va nusniy alaykal xoyro kullahu. Nashkuruka va laa nakfuruk. Va naxlaʼu va natruku man yafjuruk. Allohumma iyyaaka naʼbudu va laka nusolliy va nasjudu va ilayka nasʼaa va nahfidu. Narjuu rohmataka va naxshaa azaabaka. Inna azaabaka bil kuffaari mulhiq. Maʼnosi: Allohim! Biz Sendan yordam istaymiz, gunohlarimizni afu etishingni soʻraymiz. Allohim! Senga imon keltiramiz, ishlarimizda Senga suyanamiz va Senga tavakkal qilamiz. Va Senga hamd aytamiz. Butun yaxshiliklar Sendandir. Bizlarga berganing shuncha neʼmatlar tufayli Senga shukrona aytamiz va nonkoʻrlik qilmaymiz. Senga qarshi nonkoʻrlik qilgan gunohkorlardan ayrilamiz, ular bilan aloqani uzamiz. Allohim! Biz yolgʻiz Sengagina qullik qilamiz, namozni Sen uchungina oʻqiymiz. Sengagina sajda qilamiz. Sengagina intilamiz. Ibodatni xushu'-kamtarlik bilan ado etamiz. Rahmating koʻp boʻlishini soʻraymiz, azobingdan qoʻrqamiz. Hech shubha yoʻqki, Sening azobing kofirlargadir.
Vitr namozida Qunut duosini oʻqish vojib, ammo robbana duosini oʻqisa ham vojibni bajargan boʻladi. Namoz oʻquvchi Vitr namozini maxfiy qiroat bilan yolgʻiz oʻqiydi. Ramazon oyida esa tarovihdan keyin jamoat bilan oʻqiydi. Unda imom vitr namozining barcha rakʼatida jahriy qiroat qiladi. Qunut duosini esa maxfiy oʻqiydi.
Li Yong E
Li Yon E (이영애 ; tugʻilgan yili: 1971-yil 31-yanvar, Seul, Janubiy Koreya) – Janubiy Koreyalik aktrisa va model. U “Madam qasosga hamdardlik” (2005), “Birgalikda xavfsizlik hududi” (2000), “Bir bahorda” (2001) kabi filmlarda, shuningdek, “Saroy javohiri” (2003-2004) teleseriallarida rol ijro etgan. “Madam qasosga hamdardlik” filmidagi roli uchun u eng yaxshi aktrisa sifatida “Moviy ajdaho” bilan taqdirlangan.
Biografiyasi
Li televideniedagi faoliyatini boshlagan, reklama va teleseriallarda suratga tushgan. 2000-yilda u Li Byon Xun va Song Kang Xo bilan birgalikda bosh rollarni ijro etgan Park Chang-Vukning Birlashgan xavfsizlik zonasida harbiy tergovchi rolini oʻynadi. 2003-yilda aktrisa Yu Ji Tae bilan birgalikda “Bir bahorda” melodramasida katta rol oʻynadi. Ushbu filmdagi roli uchun Li “Eng yaxshi ayol roli” uchun Pusan kinotanqidchilari mukofotini oldi.
2004-yilda Li koreysning mashhur “Saroy javohiri” teleserialida rol oʻynadi, uni toʻqson mamlakatda uch milliard kishi tomosha qildi. 2005-yilda Gonkong aholisining deyarli yarmi dramaning soʻnggi epizodini tomosha qilgan, Xitoyda esa kech tunda koʻrsatilganiga qaramay, yuz millionlab tomoshabinlar dramani tomosha qilgan.
2005-yilda Venetsiya kinofestivalida Li bosh rolni ijro etgan Park Chan-Vukning qasos trilogiyasining yakuniy qismi, “Madam qasosga hamdardlik” filmi chiqdi. Film “Kichik Oltin Arslon” kinofestivalida va CinemaAvvenire mukofotida, Koreyada esa “Eng yaxshi ayol roli” va “Eng yaxshi film” uchun “Moviy ajdar” mukofotini qoʻlga kiritdi. 2006-yilda Li 56-Berlin xalqaro kinofestivalining hakamlar hayʼati aʻzosi edi. U Berlin kinofestivalining hakamlar hayʼatiga taklif qilingan birinchi janubiy koreyalik aktrisa boʻldi.
Li Yon E xayriya ishlari bilan shugʻullanadi: 1997-yilda u Efiopiyaga NNTning yaxshi niyat elchisi sifatida ketdi, 2004- yilda BMT Bolalar jamgʻarmasi – UNICEFning yaxshi niyat elchisi etib tayinlandi. U “A Most Special Love” nomli avtobiografiyasini nashr etdi va uning nusxalarini sotishdan tushgan mablagʻni maktab va shifoxonalarga xayriya qildi.
Shaxsiy hayoti
2009-yil 24-avgustda Li Gavayida koreys-amerikalik biznesmen Jung Xo Yonga yashirincha turmushga chiqdi va 2-sentabr kuni Koreyaga qaytib, Xanyang universitetining teatr va kino sanʼati boʻlimida oʻqishni boshladi. 2011-yil fevral oyida er-xotinning oʻgʻil va qiz egizak farzandlari dunyoga keldi.
Aktrisa nemis va ingliz tillarini yaxshi biladi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Pitsunda
Pitsunda (Пиҵунда, Биҷвинҭа, ბიჭვინთა) — Abxaziyadagi shahar qisman tan olingan Abxaziya Respublikasining Gagra tumanida joylashgan, Gruziyaning maʼmuriy boʻlinmasiga koʻra-Abxaziya avtonom Respublikasining Gagra munitsipalitetidagi qishloq, Kavkazning qora dengiz sohilidagi xuddi shu nomdagi keypdagi dengiz boʻyidagi iqlim kurorti, Gagradan 25 km janubda.
Tarix
Mutaxassislar tomonidan baham koʻrilmagan slavyan ON Trubachev versiyasiga koʻra, qadimgi shahar nomi hind-ariylarga borib taqaladi. Bichvinta nomi gruzincha „pichvi“ (qarag'ay) soʻzidan kelib chiqqan.
Pitsunda oʻrnida birinchi aholi punktlari miloddan avvalgi IV asrda paydo boʻlgan. Keyinchalik yunonlar Pitiunt portiga asos soldilar (Πιτυοῦς Πιτυοῦς). Miloddan avvalgi II asr oxiri — I asr boshlarida Pontus ellinistik qirolligining bir qismi edi.
1-asr oxiridan boshlab Miloddan avvalgi Pitsundada Rim qal’asi joylashgan boʻlib, IV asrdan boshlab bu yerda Kavkazdagi xristian dinining markazlaridan biriga asos solingan. Pitsunda sobori qurbongohi ostida uning uchun qabr tashkil etilgan boʻlib, unda Konstantinopolga koʻchirilganda qolgan avliyoning qoldiqlari zarrasi saqlangan. Bu yerda 4-asrning yetti aka-uka shahidlaridan biri boʻlgan Avliyo Longinus ham dafn etilgan.
XIV-XV asrlarda bu yerda peconda genuyalik faktori joylashgan edi.
XVII-XVIII asrlarda shahar Usmonlilar imperiyasi hukmronligi ostida edi va 19-asr boshidan Abxaziya bilan birga Rossiya imperiyasining bir qismiga aylandi.
1950-yillarda olib borilgan arxeologik qazishmalarda Ibodatxonalar (jumladan, pol mozaikali IV-V asrlar bazilikalari), istehkomlar va turar-joy binolari, vannalar qoldiqlari topilgan.
Geografiya
Shahar Qora dengizning Pitsunda koʻrfazi sohilidagi xuddi shu nomdagi burunda joylashgan.
Aholi
1959-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Pitsundada 911 kishi yashagan, ularning aksariyati ruslar edi.
1989-yilda esa kishi yashagan, ular orasida ruslar (41 %), gruzinlar (23 %), abxazlar (16 %), armanlar (5 %) va boshqalar (5 %).
1990-yillar boshidagi harbiy harakatlardan keyin rus va gruzin aholisi keskin kamaydi. 2003-yilda Abxaziya Respublikasi hukumati tomonidan oʻtkazilgan aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, shahar aholisi 3 842 kishini tashkil etgan.
Yang Xu
Yang Xu (1988-yil 12-fevralda tug‘ilgan) — xitoylik professional futbolchi, hozirda Xitoy Superligasining „Shangahi Shenhua“ klubida o‘ynaydi.
Klubdagi faoliyati
Yang Xu futbolchilik faoliyatini 2005-yilning 16-aprelida „Shanghai Shenhua“ga qarshi o‘yinda (1:0) „Liaoning Whowin“ safida debyut qilganida boshlagan. U klubdagi ilk golini 2005-yilning 5-mayida Shenzhen Jianlibaoga qarshi oʻyinda (3:1) kiritgan. 2005-yilgi mavsum oxirida Yang 11 ta oʻyinda 3 ta gol urgam va klubi mavsumni oʻninchi oʻrinda yakunlagan. Keyingi mavsumda Yang ligada yana 20 ta oʻyin oʻtkazib, 3 ta gol urgan, jamoada oʻzini namoyon qilishda davom etgan. Ammo u koʻp oʻyinlarda zaxiradan maydonga tushgan. 2008-yilgi mavsumga kelib, u hali ham oʻzini jamoada asosiy hujumchi sifatida koʻrsatishga harakat qilayotgan edi. Ammo, Liaoning mavsum oxirida quyi ligaga tushib ketgan. Klubda qolgan Yang 2009-yilgi liga mavsumi boshida asosiy hujumchiga aylangan. Oʻsha mavsumda 22 ta oʻyinda maydonga tushib 15 ta gol urgan, bu natija uni ligadagi ikkinchi eng yaxshi toʻpurarga aylantirgan.
2013-yilning 27-fevralida Yang Xitoy Superligasining boshqa jamoasi Shandong Lunenga oʻtgan. 2014-yil iyul oyida u 2014-yilgi mavsumning qolgan qismi uchun „Changchun Yatai“ga ijaraga berilgan. 2017-yil 26-fevralda Yang yuqori divizionning boshqa jamoasi Tianjin Tedga oʻtgan va darhol oʻzining sobiq klubi Liaoning Whowinga bir mavsumga ijaraga berilgan. U 2017-yilning 3-martida Guizhou Zhichengga qarshi 1:1 hisobidagi durang oʻyinda klubga qaytganidan keyin birinchi marta maydonga tushgan.
Açıkyazi
Açıkyazi (Turkiya) — Ardahan viloyatining Ardahon tumanidagi qishloq.
Yang Xu
Xalqaro faoliyati
Yang Xitoy terma jamoasiga chaqirilgan va 2009-yilning 30-sentyabrida Botsvanaga qarshi oʻyinda xalqaro debyut qilgan. 2010-yil 17-yanvarda Vetnamga qarshi o‘yinda jamoasi bilan 2:1 hisobida g‘alaba qozonganva Yang bu oʻyinda oʻzining ilk xalqaro golini kiritgan. 2011-yilning 30-martida u Gondurasga qarshi o‘yinda (3:0) ikkita gol urgan va 2011-yilning 23-iyulida Laosga qarshi o‘yinda (7:2) xet-trik qayd etgan.
Klub
Liaoning Whowin
Shandong Luneng
Toʻrtkultepa-1
"Toʻrtkultepa-1  — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: VI—IX asrlar . Qashqadaryo viloyatining Kitob tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Iskana” MFY . Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Yang Xu
Xalqaro
Xitoyning U 17
Toʻrtkultepa-1
Manbalar
"
Reometr
Reometr (lot. reos — oqim va metro — oʻlchayman) — gaz sarfini oʻlchash uchun moʻljallangan asbob. Ishi kapillyar naychadagi yoki boshqa drossellovchi (bosimni pasaytiruvchi) qurilmadagi gazning sarfi bilan chizikli (bevosita) bogʻliq boʻlgan gaz bosimining pasayishi (bosimlar farqi) ni oʻlchashga asoslangan.
Brandon Burlon
Brandon Burlon (1990-yil 5-martda tugʻilgan) — kanadalik xokkey himoyachisi, hozirda erkin agent. U hozirda ICE Xokkey Ligasining (ICEHL) „ Orli Znojmo “ jamoasida oʻynaydi. Burlon Milliy Xokkey Ligasining (NHL) New Jersey Devils jamoasi tomonidan 2008-yilgi NHLga kirish draftining 2-raundida (umumiy 56-oʻrin) tuzilgan jamoa roʻyhatida boʻlgan.
Faoliyati
Burlon Ontario Junior Xokkey Ligasida Sent-Michaelʼs Buzzers bilan oʻsmirlar xokkey jamoasida oʻynagan. 2008-yilda u Markaziy Xokkey Uyushmasi (CCHA) Michigan Wolverines universiteti bilan xokkey oʻynash uchun Qoʻshma Shtatlarga koʻchib oʻtgan. Wolverines bilan birinchi mavsumda, u 2008—2009-yilgi CCHA All-Rookie Teamga nomini olish bilan taqdirlangan. 2011-yil 2-iyunda Burlon New Jersey Devils jamoasi bilan boshlangʻich darajadagi shartnoma imzolagan.
AHLning Albani Devils bilan besh mavsumdan soʻng, Burlon 2015—2016-yilgi mavsumdan keyin erkin agent sifatida jamoadan ketgan. 2016-yil 3-avgustda Burlon oʻz faoliyatini AHLda davom ettirishni tanlagan va Arizona Coyotesning AHLdagi yangi filiali Tucson Roadrunners jamoasi bilan bir yillik shartnoma imzolagan. Shartnomani imzolashda Burlon klubga 2016—2017-yilgi mavsumdagi birinchi qoʻshilishi boʻlgan. Roadrunners jamoasi bilan soʻnggi mavsumida Burlon jarohati tufayli atigi 33 oʻyin bilan cheklangan va 3 gol, 11 ochko qayd etgan.
Erkin agent sifatida Burlon Yevropadagi faoliyatini 2017-yilning 2-mayida Germaniyaning Düsseldorfer EG DEL klubi bilan bir yillik shartnoma imzolash orqali boshlagan. DEG jamoasi bilan shartnomasini tugatgandan soʻng, Burlon faoliyatini Yevropada davom ettirgan va 2018-yil 26-iyulda Norvegiyaning Stavanger Oilers GET klubi bilan bir yillik shartnoma imzolagan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Avstraliya — Polsha munosabatlari
Avstraliya va Polsha oʻrtasida diplomatik aloqalar mavjud. 170 000 dan ortiq Avstraliya fuqarolari asli polshalikdir. Ikkala davlat ham Avstraliya guruhi va Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti aʼzolaridir.
Tarixi
right|thumb| Polshada erkinlik uchun kurashuvchi [[Tadeush Kostyushko|Tadeush Koshtyushko nomidan Avstraliyaning eng baland choʻqqisi boʻlgan Kosciushko togʻi nomini xotirlovchi lavha.]] Avstraliyaga birinchi Polsha fuqarolari 1696-yilning dekabrida kelgan. 10 nafar Polsha fuqarosi Gollandiyalik tadqiqotchi Villem de Vlaming bilan Gʻarbiy Avstraliyani oʻrganish chogʻida suzib kelgan. Avstraliyaga joylashgan birinchi polyak Jozef Potaski boʻlib, u 1803-yilda oilasi bilan birga mahkum sifatida Tasmaniyaning Xobart shahriga kelgan. Keyingi 40 yil davomida oʻnlab polshalik muhojirlar Avstraliyaga kelib joylashdilar.
1900-yillarning boshlarida Avstraliya Britaniya imperiyasining bir qismi boʻlgan paytda Avstraliya va Polsha oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar London orqali amalga oshirilgan. Birinchi jahon urushidan keyin Polsha 1918-yilda mustaqillikka erishdi va keyin 1919-yilda Sidneyda konsullik va 1931-yilda Melburnda konsullik ochdi. Biroq ikkala konsullik ham 1939-yil sentabrida Germaniyaning Polshaga bostirib kirishidan soʻng darhol yopilgan. Urush paytida Avstraliya va Polsha qoʻshinlari Italiya kampaniyasida, ayniqsa Monte Kasino jangi paytida birga jang qilishgan. Avstraliyalik harbiy asirlar, bosib olingan Polshada joylashgan nemis asirlari lagerlarida saqlanayotgan ittifoqchi harbiy asirlar orasida boʻlgan. Stalag XX-A lageridan qochib, Polsha partizan harakatlariga qoʻshilgan va Varshava qoʻzgʻolonida jang qilgan avstraliyalik askar Valter Edvard Smit Varshava qoʻzgʻoloni xochi bilan taqdirlangan birinchi xorijlikdir. Urushdan keyin Polsha yana tuzildi, lekin davlat urushgacha boʻlganidan farqli chegaralarga ega va Sovet tomonidan oʻrnatilgan kommunistik rejim bilan boshqarilgan.
1947-yildan 1966-yilgacha 61 000 dan ortiq polshalik muhojir Avstraliyaga koʻchib kelgan. Polshalik muhojirlarning aksariyati faxriylar, koʻchirilganlar, mehnat va kontsenratsion lagerlar, harbiy asirlar lagerlari yoki immigratsiya lagerlarida omon qolganlar boʻlgan. 1972-yil fevral oyida Avstraliya va Polsha rasmiy ravishda diplomatik munosabatlar oʻrnatdilar. Oʻsha yili Polsha Kanberrada elchixonasini ochdi. 1973-yil sentabrida Varshavada Avstraliya elchixonasini ochdi.
2021-yil avgust oyida Polsha notijorat asosda Avstraliyaga bir million COVID-19 vaksinasini sotdi.
Ikki tomonlama munosabatlar
1972-yilda diplomatik aloqalar oʻrnatilganidan buyon har ikki davlat oʻrtasida koʻplab shartnomalar imzolangan, jumladan, Investitsiyalar va ragʻbatlantirish va himoya qilish toʻgʻrisidagi bitim (1991); Ikki tomonlama soliqqa tortish toʻgʻrisidagi bitim (1991); Ekstraditsiya shartnomasi (1999); Havo xizmatlari toʻgʻrisidagi bitim (2005); Atrof-muhit texnologiyalari, tovarlar va xizmatlar sohasida hamkorlik toʻgʻrisidagi qoʻshma bitim (2006); va Ijtimoiy sugʻurta shartnomasi (2010).
2012-yilda Avstraliya Polshadagi Osvensim-Birkenau oʻlim lagerlarini saqlab qolish uchun Osvensim-Birkenau jamgʻarmasiga 500 ming Avstraliya dollari xayriya qildi. 2021-yil avgust oyida Avstraliya Polshadan bir milliondan ortiq Pfizer/BioNTech COVID-19 vaksinalarini oshkor qilinmagan narxda sotib oldi. Avstraliya Bosh vaziri Skott Morrison shaxsan oʻzining polshalik hamkasbi Mateush Moravetskiga kelishuv uchun minnatdorchilik bildirdi va Moravetskiga Sidneyda davom etayotgan epidemiya savdoga sabab boʻlganini aytdi.
Savdo aloqalari
2018-yilda Avstraliya va Polsha oʻrtasidagi savdo hajmi 1,1 milliard dollarni tashkil etdi. Avstraliyaning Polshaga asosiy eksporti koʻmir, mis rudalari va kontsenratlar, rux rudalari va konsentratlar va dori-darmonlarni oʻz ichiga oladi. Polshaning Avstraliyaga asosiy eksporti kumush va platina, mexanik ishlov berish uskunalari va ehtiyot qismlari, yuk tashish va yoʻlovchi avtotransport vositalaridan iborat.
Elastiklik (iqtisodiyot)
Iqtisodiyotda elastiklik — maʼlum bir x qiymatining oʻzgarishi oqibatida y qiymatiga boʻlgan oʻzgarilish nisbati. Masalan, narx yoki daromadning 1 foizga oʻzgarishi talab va taklifning necha foizga oʻzgarishini koʻrsatilib berilishidir. Bu tushuncha hosila yordamida kiritiladi. U biror ishlab chiqarish faktoriga qarab iqtisodiy ko‘rsatkichning o‘zgarish darajasini anglatadi. Elastiklik miqdori elastiklik koeffitsiyenti bilan aniqlanadi. Elastiklik koeffitsienti tekshirilayotgan iqtisodiy ko‘rsatkichning unga taʼsir etuvchi iqtisodiy faktorlardan birining qolganlari o‘zgarmas bo‘lganda birlik nisbiy o‘zgarishi taʼsiridagi o‘zgarishni ko‘rsatadi. Koʻpgina iqtisodiy hodisalarda chekli naflilikning kamayish qonuni sababli koʻrsatkich qanchalik absolyut katta boʻlsa, unga sarflangan resurslar samarasi shunchalik past boʻladi. Masalan, dunyoning rivojlangan davlatlarida yillik iqtisodiy oʻsish rivojlanayotgan davlatlarga nisbatan kamligi yoki 2 va undan ortiq bir-biriga bogʻliq empirik oʻzgaruvchilardan tashkil topgan iqtisodiy modelning faqat bir oʻzgaruvchisiga eʼtibor berish elastiklikni pasaytiradi. Xususan, soliq siyosati, xalqaro savdo kabi muhim iqtisodiy tarmoqlarda aynan elastiklik asosiy tahliliy koʻrsatkich hisoblanadi. Elastiklik empirik iqtisodiy modellar (masalan, Cobb–Douglas ishlab chiqarish funksiyasi) va Behavioral iqtisodiyotda isteʼmolchilar xulq-atvorini oʻrganish uchun yirik ishlab chiqaruvchilar tomonidan qoʻllaniladi.
Taʼrif
Elastiklik istalgan iqtisodiy fanda (ayniqsa, mikroiqtisodiyot nazariyasida) va amaliy iqtisodiy sohada, xususan, marketing, ekonometrika va makroiqtisodiyotda qoʻllaniladi. Elastiklik ishlab chiqaruvchilarning foydasini maksimallashtirishda va davlatning ichki ijtimoiy-iqtisodiy ahvolini belgilashda muhim rol oʻynaydi. Siyosiy iqtisodiyotda matematik elementlarni muvaffaqiyatli qoʻllashni Antoine Augustin Cournot boshlab beradi. U oʻzining „Recherches sur les principes mathématiques de la théorie des richesses“ asarida boylik nazariyasining matematik elementlar asosida vujudga kelishi haqida soʻz yuritadi, „Revue Sommaire Des Doctrines Economiques“ asarida esa talab va taklif qonunlarini tanqid qiladi. Aynan Cournotning asarlari tufayli matematik iqtisodiyotda katta burilish paydo boʻlib, iqtisodchilarning keyingi ilmiy ishlarini mukammallashtirishda, iqtisodiy kibernetika, ekonometrika fanlarining paydo boʻlishida asos boʻldi. Elastiklik atamasi birinchi marta ingliz iqtisodchisi Alfred Marshall tomonidan „Principles of Economics“ kitobida keltirilgan. Kitobning „General Relations of Demand, Supply, and Value“ nomli 5-boʻlimida iqtisodchi talab va taklifning oʻzgarishiga taʼsir etuvchi omillar, ularning taʼsirchanligi haqida soʻz yuritiladi. Aynan Cournot va marjinalizm ilmiy maktabi asarlaridan foydalangan holda u oʻzining „Marshall xochi“ grafigini (chekli xarajat va chekli daromadga asoslangan bozor muvozanati) yaratadi.
Talab elastikligi
thumb|1.4-rasm. Narxga bogʻliq talab elastikligi Narxga bogʻliq talab elastikligi
Narxga bogʻliq talab elastikligi tovar narxining bir foizga oʻzgarishi unga boʻlgan talabning necha foizga oʻzgarishini koʻrsatadi. Agar tovar narxining 10 foizga kamayishi sotuv hajmini 20 foizga oshirsa, bunday tovar elastik hisoblanadi. Narxga bogʻliq talab elastikligi deyarli har doim (Giffen samarasi va Veblen samarasi bundan mustasno) musbat va manfiy qiymatni qabul qilganligi uchun elastiklik darajasi ham manfiy hisoblanadi.
Taklif elastikligi
Narxga bogʻliq taklif elastikligi tovar narxining bir foizga oʻzgarishi, unga boʻlgan talabning necha foizga oʻzgarishini koʻrsatadi. Agar tovar narxining 10 foizga kamayishi, taklif etiluvchi tovarlar hajmini 20 foizga kamaytirsa, bunday tovar elastik hisoblanadi.
Kornin, Jitomir viloyati
Tarixi
Aholi 1550-yildan beri maʼlum boʻlib, dastlab Litva Buyuk Gertsogligining mustahkamlangan nuqtasi boʻlgan. 1569-yilda Lublin ittifoqidan keyin u Polsha-Litva Hamdoʻstligi tarkibiga kirdi.
1797-yildan Kornin qishlogʻi Kiev gubernatorligi Skvirskiy uyezdining Korninskiy volostining markazi edi. 1895-yilga kelib, 987 kishiga ega 136 hovli, shakar zavodi, maktab, ikkita chakana savdo doʻkoni, pravoslav tirilish cherkovi va yahudiylarning ibodat uyi mavjud edi.
Elastiklik (iqtisodiyot)
Kesishgan elastiklik
.
Kornin, Jitomir viloyati
Tarixi
1905—1907-yillardagi inqilob davrida, 1905-yilning yozida Korninda qishloq xoʻjaligi ishchilarining ish tashlashi boʻlib oʻtdi.
Elastiklik (iqtisodiyot)
Kesishgan elastiklik
Agar boʻlsa, u holda bu oʻrinbosar tovarlardir (substitutlar).
Agar boʻlsa, u holda bir-birini toʻldiruvchi tovarlar (komplementlar).
Kornin, Jitomir viloyati
Aholisi
1989-yil yanvar oyida aholi soni 2930 kishi edi.
Elastiklik (iqtisodiyot)
Elastikka boshqa omillarning taʼsiri
thumb|1.5-rasm. Narxga bogʻliq talab elastikligi va daromadning bogʻliqligi
Kornin, Jitomir viloyati
Aholisi
2001-yilda aholi soni 2708 kishi edi.
Elastiklik (iqtisodiyot)
Elastiklikka daromadning taʼsiri
Elastiklik oʻzgarishi oqibatida ishlab chiqaruvchilar daromadida oʻzgarish sodir boʻladi. 1.5-rasmdan koʻriladiki, elastic zone — elastikligi 1 dan katta boʻlgan hudud, unit elastic — elastikligi 1 ga teng boʻlgan nuqta (daromad bu yerda maksimal boʻladi) va inelastic zone — elastikligi 1 dan past boʻlgan hududdir. Rasmga koʻra, elastiklik juda yuqori yoki juda past boʻlganida daromad (Revenue) past boʻladi, elastiklik 1 ga teng boʻlganida esa daromad eng yuqori boʻladi. Lekin daromad bu foyda emas, shu sababli bu nuqta foydani maksimallashtirmaydi.
Kornin, Jitomir viloyati
Aholisi
2013-yil 1-yanvar holatiga koʻra, aholi soni 2339 nafarni tashkil etdi.
Elastiklik (iqtisodiyot)
Elastiklikka daromadning taʼsiri
Ishlab chiqaruvchi firmalar tovarni bozordagi elastiklik darajasini aniqlaganlaridan soʻng, oʻz narx siyosatini yuritadilar. Noelastik boʻlgan tovarlarning narxining keskin oshishi (masalan, tuzning 2000 soʻmdan 3000 soʻmga, yaʼni, 50 foizga oshishi), unga boʻlgan talabni kamaytirmaydi yoki juda kichik miqdorda kamaytiradi. Shu sababli, umumiy ishlab chiqarish xarajatlarining kamayishi va noelastik tovarlardan keluvchi daromad oshirilishi, ishlab chiqaruvchiga kafolatlangan foydani olib keladi. Lekin elastik tovar bozorida vaziyat murakkab va koʻp axborotga tayanish kerak. Yaʼni narx 30 foizga kamaygani tufayli sotuv hajmining 90 foizga oshishi, har doim ham ishlab chiqaruvchi foyda olishini bildirmaydi. Chunki sotuv hajmi oshishi qoʻshimcha ishlab chiqarish xarajatlariga olib keladi (chekli naflilikning kamayish qonuni sababli, agar firmaning mehnat boʻyicha chekli xarajatlari manfiy qiymatni qabul qilsa, firma zarar koʻrishi mumkin).
Vaqt omilining daromad boʻyicha elastiklikka taʼsiri
1-guruh. Mol goʻshti deyarli barcha qatlamlar orasida keng isteʼmol qilinadi. Oʻzbekistonda mol goʻshti talab yuqori boʻlgan qoʻy goʻshtidek oʻrinbosarga ega boʻlsa-da, jahonda mol goʻshtidan voz kechish koʻrsatkichi kamroq. Kiyim-kechaklar elastikligi esa barcha vaqt oraligʻida deyarli 1 ga teng (statistik xatolik chegarasida). Bu degani iqtisodiy oʻsish paytida ham, iqtisodiy inqiroz paytida ham isteʼmolchilar birdek xarajat qilishadi.
2-guruh. Bu guruhdagi tovarlar qisqa muddatda elastikligi past, uzoq muddatda esa yuqori hisoblanadi. Masalan, inson mehnat faoliyatini boshlaganida kam kapitalga ega boʻladi va koʻchmas mulkdek qimmatbaho tovarga mablagʻi yetmaydi (shu jumladan, ipoteka kreditlari). Lekin vaqt oʻtgani sayin, uni toʻlovga qobiliyatlilik darajasi oshadi va koʻchmas mulk xarid qilishga talab darajasi ortadi. Chet elga turlar bilan ham deyarli shunday, ammo chet elga turlar ancha arzonligi sababli, qisqa muddatda turlarning elastiklari 3,4 barobarga ortiqroq.
Yuqoridagi vaqt omiliga asoslanib (elastiklikka asoslanib), qaysi tarmoqlar inqirozdan birinchi chiqishini prognozlash mumkin. Bular — qisqa muddatli oraliqda katta daromadga bogʻliq talab elastikligiga ega tarmoqlardir. Yaʼni, iqtisodiy bumlardan soʻng(keskin iqtisodiy oʻsish), pasayish va inqiroz keladi. Ana shu inqirozdan soʻng odamlar koʻchmas mulk sotib oladigan, turistik sayohatlar xizmatidan foydalanadigan darajada xarid qilish qobiliyatiga ega boʻlmaydi. Lekin vaqt oʻtgani sari avval 3-guruh tovarlariga, iqtisodiy oʻsish uzoq davom etsa (jahon iqtisodiyotida 2003—2007 yillar), isteʼmolchilar tomonidan 2-guruh tovarlariga talab keskin ortadi (chunki isteʼmolchilar iqtisodiy oʻsish uzoq davom etadi degan fikrga kelishadi).
Nuqtaviy elastiklik
Elastiklikni hisoblashning eng oddiy usuli hisoblanib, koʻpincha sodda 2 ta oʻzgaruvchilar (narx va talab/taklif, daromad va talab) yordamida aniqlanadi. Masalan, aholi daromadining 40 foizga oshishi, mashina sotib olishni 10 foizga oshirdi. Bu yerda mashina noelastik tovar hisoblanadi, chunki:
10⁄40
=
1⁄4
.
Yoysimon elastiklik (Allan elastikligi)
Yoysimon elastiklik — keskin bir omil oʻzgarishining ikkinchi omilga taʼsirining oʻrtacha koʻrsatkichi hisoblanadi. Yaʼni, agar burger narxi 2 dollardan 4 dollarga oshganida (100 foizga), talab hajmi 1000 tadan 500 taga tushsa (50 foizga), elastiklik
50⁄100
=0,5 ni tashkil etadi. Lekin narx 4 dollardan yana avvalgi 2 dollarga arzonlasa (50 foizga kamaysa) va talab hajmi avvalgi holiga qaytsa (yaʼni 100 foizga oshsa) bu holatda elastiklik
100⁄50
=2 ni tashkil etadi. 0,5 va 2 koeffitsiyentlari orasidagi farq katta boʻlganligi uchun iqtisodchilar oʻrtacha qiymatni olishadi va yoysimon elastiklikdan foydalanishadi.
Talabning yoysimon oʻzgarishi — talab funksiyasining narx, daromad va boshqa omillar oʻzgarishiga taʼsirchanlik darajasidir. Bu turdagi E^{D}_{P} funksiya quyidagi formula orqali aniqlanadi :
Taklifning yoysimon oʻzgarishi — taklif funksiyasining narx va boshqa koʻrsatkichlarga taʼsir darajasi. Taklif elastikligi koʻrsatkichi E^{S}_{P}, quyidagicha ham aniqlanadi: bu yerda S — bu taklif, Q_1 — dastlabki taklif etilgan tovar hajmi, Q_2 — taklifning yangi hajmi, P_1 — dastlabki tovar narxi, P_2 — yangi tovar narxi,,  — talab va taklifning oʻzgarishi.
Hosila orqali
Iqtisodiyotda oʻzgarishlar asosan funksiyalar koʻrinishida berilganligi uchun, quyidagi hosila olish formulasi orqali funksiyaning umumiy elastikligini (uning qiyaligini) aniqlash mumkin :
Amaliy misol
Tailandga boʻlgan turistik turlarning daromad boʻyicha elastikligi 1,5 ga teng. Turga talab hajmi 30 foizga oshishi uchun daromadlar qanchaga oshishi lozim?
Yechish. Birinchi navbatda nomaʼlumga ega tenglama tuziladi: n×1,5=30
Soʻngra 30 ni 1,5 ga boʻlish orqali kerakli miqdor topiladi:
30×2⁄3
Javob: Daromad 20 foizga oshishi kerak.
Xususiy hollardagi elastiklik koʻrsatkichlari
Elastiklik eng koʻp qoʻllaniluvchi soha ekonometrika boʻlganligi uchun elastiklikni oʻlchashda turli funksiyalardan foydalaniladi. Quyidagi funksiyalar ekonometrikada uchraydi:
2.Egri chiziqli funksiya (Darajali funksiya).
Chiziqli funksiyada elastiklik y=kx+b dagi k koeffitsienti orqali ifodalanadi. Yaʼni, ixtiyoriy funksiyadan 2 soni k koeffisienti hisoblanib, funksiya elastik hisoblanadi. Chiziqli funksiyada oʻzgaruvchiga manfiy qiymat berilmaydi, chunki narx noldan kichik boʻlishi mumkin emas. Rasmdagi
-x+5
funksiyaning elastikligi 1 ga,
y = x⁄2+2
funksiyasida esa elastiklik
1⁄2
ga teng hisoblanadi, yaʼni funksiya noelastikdir.
Egri chiziqli funksiyada esa funksiyaning darajasi bu vazifani oʻtaydi. Ixtiyoriy 3x^{-2} funksiyada funksiya elastikligi 2 hisoblanadi. Darajali funksiyada x ning manfiy qiymati olinmaydi, chunki narx noldan kichik boʻlishi mumkin emas. Real iqtisodiyotdagi funksiyalarda modellar aynan egri chiziqli funksiya koʻrinishida ifodalanadi, chunki aynan koʻp chiziqli funksiyalar yigʻindisi egri chiziqli funksiyani hosil qiladi.
Elastiklik koʻrsatkichlari
Jadvaldan koʻrish mumkinki, uzoq muddatda deyarli barcha tovarlarning elastikligi ortadi. Quyida baʼzi tovarlar elastikligi sharhi keltirilgan.
Aviachiptalar (biznes-klass). Biznes-klass xizmatlaridan foydalanuvchi isteʼmolchilarning xarid qobiliyati yuqoriligi, bu xizmatdan olinadigan naflilik darajasi sarflangan xarajatdan yuqori boʻlganligi va boshqa klassda uchishi uning obroʻsiga putur yetkazib qoʻyishi mumkinligi uchun bu xizmatning elastikligi past.
Aviachiptalar (ekonom-klass). Ekonom-klass xizmatidan foydalanuvchi isteʼmolchilarning xarid qobiliyati pastroq boʻladi va shu sababli, ularning narxga sezuvchanligi biznes-klassga nisbatan 3 barobar yuqori. Bu xizmatdan foydalanuvchi isteʼmolchilar chiptani oldindan buyurtma qilishi, narx oshganida esa alternativ yetib olish xizmatlaridan foydalanishi mumkin (masalan, mashina, tezyurar poyezd yoki avtobus).
Aviachiptalar (turizm). Turistlar eng arzon biletni oldindan topishi, oʻzi vaqtni belgilashi osonroq. Bundan tashqari turistik reyslar ixtiyoriy qaror boʻlib, biznes va ekonom-klassdan farqli ravishda faqat dam olishni koʻzlaydi.
Avtobus chiptalari. Avtobus xizmatlari eng arzon, ommabop transport xizmati boʻlganligi va uning oʻrinbosarlari narxi nisbatan qimmatligi sababli past elastiklikka ega.
"Ford" avtomobili. Yengil avtomobillar bozori monopolistik raqobat hisoblanganligi uchun, isteʼmolchilar „Ford“ avtomobilidan voz kechib, osongina boshqa tovar markasini sotib olishlari mumkin.
Benzin (qisqa va uzoq muddatda). Benzin narxi oshgach, avtomobil egalari mashinadan foydalanishni qisqa muddatda toʻxtatishmaydi. Lekin uzoq muddatda koʻp benzin sarflovchi mashinani kamroq benzin sarflovchi mashinaga almashtirishadi. Elektr energiyasi ham xuddi shu mexanizmda ishlaydi
Tibbiyot sugʻurtalari. Tibbiyot sugʻurtalari hozirgi rivojlangan davlatlarida, ayniqsa AQShda katta talabga ega. Rivojlangan davlatlarda tibbiyot xizmatlari isteʼmolchi daromadining katta qismiga tengligi sababli, isteʼmolchilar ratsional tarzda tibbiyot sugʻurtalari xizmatlaridan foydalanishadi.