cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
E’tiqod
Etiqod oʻrtasida qoʻzgʻolon judayam koʻp uyushtirilgan va bu hali ham davom etmoqda. 1571-yilda Amerika va Yevropa hududlarida Anarxistlar ikki tur eʼtiqodchilarni protestant va katoliklarni bir-birilariga gij-gijlash orqali urush keltirib chiqarishgan ayni shu holat Arab podshohligida ham kuchli avj olgan, Adolf Gitler dunyoni egallash uchun fashezm nomi ostida yaxudiylarni yo'q qilish kabi bi'tatlar bilan urush o'chog'ini yoqadi, Saudiya, Iroq va boshqa ayrim musulmonchilik partiyalari islomni ximoya qilish orqali urush boshlamoqda. Shunga oʻxshash urushlar orasida dinini targʻib qilish, himoyalash kabi mantiqsiz qon toʻkilishlar koʻp sodir etilgan sababli ham demokratiya tizimi davlatlarda yanada kengaytirilgan.
Eʼtiqod tarqalishi - eʼtiqodsiz xalqni oʻzi yoʻq, eʼtiqod turi insonlar uchun jumboq savollarga asosan "nima uchun" va „qanday yaralgan?“ kabi soʻzlarga qarab eʼtiqod koʻrinishi: iloh, mabud va hokozo. Har bir tiriklikni yaralishida nimadir sababchi deb hisoblangani uchun ham yaratuvchisi bor deb kelinadi. Hindiston va yovoyyi changalzorlarda yashovchi hindular orasida: yer, osmon, suv va hayvonlar koʻrinishidagi oʻylab topilgan mabudlarga sigʻinishadi. Bu guruhdagi hindular oʻta yovoyyi, manqurtlik belgilariga ega murosa qurib boʻlmaydigan odamlar xisoblanadi.
Ekspeditsiya izlanishlar va taqqoslash ishlarida shunisi maʼlum boʻldiki insonlar eʼtiqodini oʻzini ichki hohishlariga qarab ishlatishadi. Mayeris hindular qabilasi yirtqich hayvon timsoxga sigʻinadi asli kelib chiqishi toʻda sardori ochlikga qarshi kurashish uchun yirtqichdek kuchli boʻlish kerak deya „ojiz boʻlma yirtqich boʻl“ deb ruhiyatni koʻtaradi va bu avlodlar orasida kuchli bogʻliqlik berish natejasida to'liq bir ertak bilan „Timsox mabud“ ulugʻlanadi va bora-bora eʼtiqod va timsoh haqida ertaknamo afsonalar aytiladi. Mayeris hindular xatto timsoxga oʻxshash uchun bel terisini kesib timsox terisiga oʻxshatishga harakat qilishadi. Buni oqibatida qonga infektsiya tushirish yoki koʻlga tushganda timsox uchun oʻljaga aylanish bilan tugagan. Bu yerda boshlangʻich eʼtiqod yaxshilik uchun xizmat qilishda qatnashib keyinchalik oʻzini yoʻq qilishda qatnashganligi aytilmoqda. Odatda hayvoniylik tuygʻulari: jang qilish, qonsirash, egalik qilish tushunchalari eʼtiqodni zaxarlab olishi oson boʻladi. Chunki Germaniya olimlari tomonidan odam miya faoliyati haligacha ongli fikr yuritmasligi aytib oʻtildi. Bunda odamlarda haligacha yovoyyilik belgilari yoʻqolmaganligi aytilmoqda. Diniy ekstremizm bunga yaqqol misol. Isomni targʻib etish va ximoyalash bu shunchaki bir baxona buni ortida hokimyat, qurol sotuvchilar, siyosat oʻyinlari turadi xolos, omi odamlarni boshqarish uchun dinni sindirish kerak boʻlarkan shunda u tigʻli qurolga aylanadi, deydi dinshunos olim Antonio Moresson. Eʼtiqod taʼlimi bugungi davrda gʻarb mamlakatlarida ilmiy metodiklar bilan ketishi aytiladI.
Isabella Stewart Gardner muzeyi
Isabella Stewart Gardner muzeyi Massachusets shtatining Boston shahrida joylashgan sanʼat muzeyi, unda Yevropa, Osiyo va Amerika sanʼatining muhim namunalari saqlanadi. Muzeyda rasmlar, haykaltaroshlik, gobelenlar va dekorativ sanʼat kolleksiyalari namoyish etib kelinmoqda. Muzeyga Isabella Stewart Gardner tomonidan asos solingan boʻlib, u vasiyatnomasida oʻzining badiiy toʻplamini „odamlarning zavqlanishi uchun“ doimiy ravishda namoyish etishni talab qilgan. Back Bay Fens yaqinidagi yordamchi qanot 2012-yilda qurib bitkazilgan.
1990-yilda muzeydan oʻn uchta san'at asari oʻgʻirlangan. Jinoyat qanday sodir etilganligi no'maumligicha qolmoqda. Narxi 500 million dollarga baholangan suratlar gʻoyib boʻlgan. Muzey tomonidan sanʼat asarlarini qaytarishga yordam beradigan maʼlumot uchun 10 million dollar mukofot vaʼda qilingan.
Tarix
Muzey 1898-1901-yillarda amerikalik sanʼat kolleksioneri, filantrop va sanʼat homiysi Isabella Stewart Gardner (1840-1924) tomonidan 15-asr Venetsiya saroy uslubida qurilgan. U 1903-yildan boshlab keng jamoatchilik uchun ishga tushirilgan.
Gardner 1891-yilda otasidan katta meros olganidan keyin kolleksiya yigʻish ishini boshlagan. Uning birinchi yirik xaridi 1892-yilda Parijdagi kim oshdi savdosida sotib olingan Iogannes Vermeerning „ The Consert“ i(taxminan 1664-yil) boʻlgan. 1894-yilda Bernard Berenson unga Botticelli Sando asarlarini sotib olish uchun yordam berishda oʻz xizmatlarini taklif qilgan. Uning yordami bilan Gardner Uygʻonish davri ustasining rasmini sotib olgan birinchi amerikalik boʻlgan. Berenson uning kolleksiyasidagi 70 ga yaqin sanʼat asarlarini sotib olishda yordam bergan. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/41/Tizian_085.jpg/220px-Tizian_085.jpg|left|thumb| [[Titsian|Titsianning "The Ripe of Europa" (1562) asari muzeydagi eng mashhur asarlardan biri.]] 1898-yilda turmush oʻrtogʻi Jon L. Gardner vafotidan soʻng, Isabella Gardner oʻzlarining kolleksiyalarini namoyish qilish uchun mos joy qurish haqidagi orzularini amalga oshirgan. U Bostonning botqoqli Fenway hududidan yer sotib olgan va Venetsiya Uygʻonish davri saroylari namunasidagi bino qurish uchun meʼmor Villard T. Searsni yollagan. Gardner bino dizaynining har bir jihati bilan alohida shugʻullangan. Binoning qurilishi tugallangandan soʻng, Gardner bir yil davomida oʻz kolleksiyasini turli madaniyatlar va davrlarga oid rasmlar, mebellar, toʻqimachilik va buyumlarni Yevropaning taniqli rasmlari va haykaltaroshlik namunalarini muzeyga joylashtitib chiqqan.
Muzey 1903-yilning 1-yanvarida Boston simfonik orkestri aʼzolari ishtirokida katta bayram bilan ochilgan. 1909-yilda Tasviriy sanʼat muzeyi oʻzining yangi uyiga koʻchib oʻtgan.
Gardner 1924-yilda vafot etguniga qadar 1 million dollarlik xayriya jamgʻarmasini yaratgan vasiyatnomasida muzeyni qoʻllab-quvvatlash, „odamlarning taʼlim olishi va zavqlanishi uchun“ doimiy ravishda ochiq turishi shartligini aytib oʻtgan.
Gardner oʻzining kotibi va Bostondagi Tasviriy sanʼat muzeyining sobiq kutubxonachisi Morris Carterni (1877-1965) muzeyning birinchi direktori etib tayinlagab. Carter butun toʻplamning katalogini yaratgan va Gardnerning aniq biografiyasini yozgan. Zamonaviy tabiatni muhofaza qilishning otasi Stout kolleksiya va tarixiy tuzilmaning uzoq muddatli saqlanishini taʼminlagan. 1970-yilda Rollin Van Nostrand Xedli (1927-1992) muzeyning uchinchi direktor boʻldi. Xedli muzey uchun bir nechta kataloglarni yozgan, yillik ilmiy nashr boʻlgan Fenway Courtni nashr etgan va 1987-yilda Bernard Berenson va Isabella Styuart Gardnerning maktublari (Shimoliy-Sharqiy Universitet nashriyoti) kitobini yozgan. Muzeyning keyingi direktori Enn Xouli bu vazifada 1989-yildan 2015-yilgacha xizmat qilgan.
Muzeydagi oʻgʻirlik
1990-yil 18-mart kuni erta tongda ikki oʻgʻri politsiya xodimlari qiyofasida muzeydan 500 million dollarlik oʻn uchta asarni oʻgʻirlab ketishgan. Asarlar orasida "The Consert" (taxminan 1664-yil) ham bor edi, u Yoxannes Vermeer tomonidan yaratilgan atigi 34 ta asardan biri boʻlib, bahosi 200 mln dollarni tashkil etdi. Shuningdek, Rembrandtning „ Jalila dengizidagi boʻron“ (1633) asari ham yoʻqolgan.
Omitama
right|thumb|280x280px| Omitamada Kasumigaura koʻlining koʻrinishi Yaponiyaning Ibaraki prefekturasida joylashgan shahar. 2020-yil 1-iyul holatoga koʻra, shaharning 18,311 xonadonida 48,776 kishi istiqomat qiladi va har bir kvadrat kilometrga 337 kishi toʻgʻri keladi. 65 yoshdan oshganlar aholining 30.0% ini tashkil etadi. Shaharning umumiy maydoni 144.74 km².
Isabella Stewart Gardner muzeyi
Muzeydagi oʻgʻirlik
Asarlar topilmagan. Muzey dastlab suratlarni qaytarishga yordam beradigan maʼlumot uchun 5 million dollar mukofot taklif qilgan, 2017-yil may oyida mukofot ikki baravar koʻpayib, 10 million dollarga etgan. Gollandiya xonasi galereyasida yetishmayotgan asarlar uchun boʻsh ramkalar osilgan. Oʻgʻirlangan asarlar tanlovi mutaxassislarni hayratda qoldirgan, chunki muzeyda bundanda qimmatroq sanʼat asarlari mavjud edi. FQB maʼlumotlariga koʻra, oʻgʻirlangan sanʼat asarlari 2000-yillarning boshlarida Filadelfiyada sotuvga qoʻyilgan. Ularning fikricha, oʻgʻrilar Yangi Angliyada joylashgan jinoiy tashkilot aʼzolari boʻlgan.
Omitama
Geografiyasi
Omitama markaziy Ibaraki prefekturasida, Kasumigaura koʻli shimolidagi past tekisliklarda joylashgan.
Yondosh munitsipalitetlar
Ibaraki prefekturasi
Iqlimi
Omitama nam kontinental iqlimga ega, yozi issiq, qishi esa yengil qor yogʻishi bilan ajralib turadi. Omitamada oʻrtacha yillik harorat 13,7 °C. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1357 mm, eng yomgʻirli oy sentyabr. Eng yuqori harorat avgustda 25,6 °C atrofida, eng pasti esa yanvarda, 2,8 °C atrofida boʻladi.
Demografiyasi
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Omitama aholisi 2000-yilda eng yuqori choʻqqiga chiqdi va shundan beri bir oz kamaygan.
Isabella Stewart Gardner muzeyi
Muzeydagi oʻgʻirlik
2021-yil aprel oyida Netflix o‘g‘irlik haqidagi to‘rt qismli hujjatli filmni namoyish qila boshlagan: This Is a Robbery : Dunyodagi eng katta sanʼat o‘g‘riligi.
Omitama
Tarixi
Omitama shahri 2006-yil 27-martda Ogava va Minori (ikkalasi Xigasiibaraki tumanidan) shaharlari va Tamari qishlogʻlari (Niihari tumanidan) ning qoʻshilishi natijasida tashkil etilgan. Yangi shahar oʻz nomini oʻzi tashkil topgan uchta eski shaharcha va qishloq nomlarining Ogava, Minori, Tamari qismlaridan oldi.
Isabella Stewart Gardner muzeyi
Dizayn
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/Isabella_Stewart_Gardner_Museum_original_building_%22Fenway_Court%22.jpg/290px-Isabella_Stewart_Gardner_Museum_original_building_%22Fenway_Court%22.jpg|thumb| „Fenway Court“, muzeyning asl binosi Muzey 15-asr Venetsiya saroylari uslubida qurilgan. Gardner oʻzining oʻsib borayotgan sanʼat kolleksiyasini joylashtirish uchun botqoqli Back Bay Fens yaqinidagi binoni loyihalash uchun meʼmor Willard T. Searsni yollagan. Muzey ichida uch qavatli galereyalar barcha fasllarda gullab-yashnayotgan bogʻ hovlisini oʻrab olgan.
Omitama
Hukumati
Omitama toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 20 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Omitama Ibaraki prefekturasi assambleyasiga bitta aʼzo boʻladi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Ibaraki 2-okrugiga kiradi.
Isabella Stewart Gardner muzeyi
Dizayn
Bino uchun Bostonga Venetsiyadan qurilish materiallari olib kelingan degan notoʻgʻri tushuncha mavjud Muze Bostonda yangi materiallardan qurilgan.
Asr boshidagi bino dizaynida antiqa elementlardan foydalanilgan. Pollar uchun maxsus plitkalar ishlab chiqilgan, baʼzi konstruktiv elementlar uchun zamonaviy beton ishlatilgan va zamonaviy ustunlar tepasida antiqa poytaxtlar oʻrnatilgan. Bogʻning ichki hovlisi shisha tom bilan qoplangan.
Omitama
Taʼlim
Omitamada shahar hukumati tomonidan boshqariladigan 11 ta davlat boshlangʻich maktabi va toʻrtta davlat oʻrta maktabi va Ibaraki prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan bitta davlat oʻrta maktabi mavjud.
Isabella Stewart Gardner muzeyi
Dizayn
Gardner muzeyi oʻzining sanʼat asarlari namoyish etiladigan samimiy muhiti va gullar bilan toʻldirilgan hovlisi bilan mashhur boʻlgan. Badiiy asarlarning aksariyati yorliqsiz. Bino zamonaviy sanʼat muzeyidan koʻra xususiy uyga oʻxshaydi.
Omitama
Transporti
thumb|330x330px| Ibaraki aeroportining havodan koʻrinishi
Isabella Stewart Gardner muzeyi
Dizayn
2013-yilda muzey Bostonning diqqatga sazovor joylari komissiyasi tomonidan Bostonning diqqatga sazovor joylaridan biri sifatida tanlangan.
Omitama
Temir yoʻl
20x20px JR East — Dzyoban liniyasi
Isabella Stewart Gardner muzeyi
Toʻplam
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/Suicide_lucretia.jpg/310px-Suicide_lucretia.jpg|left|thumb| [[Bottichelli Sandro|Sandro Botticelli, Lucretia hikoyasi (1496-1504)]] Gardner kolleksiyasida 7500 dan ortiq rasm, haykaltaroshlik, mebel, toʻqimachilik, kumush, kulolchilik buyumlari, 1500 ta nodir kitoblar va 7000 ta arxiv buyumlari mavjud. Galereyalarda namoyish etilgan rassomlar orasida Titian, Rembrandt, Mikelanjelo, Rafael, Botticelli, Manet, Degas, Whistler va Sargent bor.
Omitama
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Isabella Stewart Gardner muzeyi
Toʻplam
Muzey kolleksiyasidagi taniqli sanʼat asarlari orasida Titsianning „ The Rape of Europa“, Jon Singer Sargentning " El-Jaleo " va Izabella Stewart Gardnerning portreti, Fra Anjelikoning „ Death and Assumption of the Virgin“, Rembrandtning avtoportreti, 23 yoshli Altiniyti B. Francheskaning " Gerkules " va Botticelli " Story of Lukretia bor.
Arxivlarda sayohat albomlari, diler kvitansiyalaridan tashqari Genri Adams, TS Eliot, Sara Bernxardt va Oliver Vendell Xolms va boshqa 1000 dan ziyod muxbirlarning 7000 dan ortiq xatlari saqlanadi.
Galereyalarda Gardnerning kam maʼlum boʻlgan kitoblar toʻplami mavjud boʻlib, unda Dantening dastlabki nashrlari va qoʻlyozmalari, miniatyurachi Jan Burdixonning asarlari, qoʻlyozmalar mavjud.
Kengaytirish va saqlash loyihasi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/2012_GardnerMuseum_Boston_USA_2.jpg/400px-2012_GardnerMuseum_Boston_USA_2.jpg|thumb| Shisha yoritgichlar asl binoning markaziy atriumini yoritadi 2002-yilda, ikki yillik taʼmirlash jarayonidan soʻng, muzeyning vasiylik kengashi tarixiy binoni saqlab qolish va Izabella Gardner merosini davom ettiruvchi dasturlar uchun yaxshilangan joylarni taʼminlash uchun yangi bino qurishga qaror qildi. 2004-yilda Pritsker mukofoti sovrindori arxitektor Renzo Piano (Jenoa, Italiya) yangi qanotni loyihalash uchun tanlangan. 2009-yilda kengaytirish loyihasiga yakuniy ruxsat berilgan. 2016-yilda yangi qanot tashqi koʻrinishi uchun Boston meʼmorlar jamiyati tomonidan maqtovga sazovor boʻlgan va goʻzalligi uchun medal bilan taqdirlangan. Yangi bino dizayni tarixiy muzey binosiga oʻlchov, shakl va materiallar boʻyicha juda mos tushgan.
Loyiha asosida 2 ta yangi bino qurilgan. Birinchi bino asl muzeyga biriktirilgan, shisha va misdan yasalgan 4 qavatli koʻrinishga ega. Ikkinchi bino hajmi kichikroq boʻlib, issiqxonalar va turar-joy binolari uchun maydonlarni oʻz ichiga olgan. Yangi kengayish tashrif buyuruvchilarga xizmat koʻrsatish, konsertlar, maxsus koʻrgazmalar, taʼlim va landshaft dasturlari uchun joylarni oʻz ichiga oladi. Loyiha 2012-yilda tugatilgan. Yangi qurilgan binolar jami 118 million dollarga tushgan.
Joriy dasturlar
Muzeyda muntazam ravishda tarixiy kolleksiyalar haqida maʼlumot beruvchi ilmiy koʻrgazmalar, maʼruzalar, oilaviy dasturlar va simpoziumlar ishlab chiqiladi. „Rassom-in-Residence“ dasturi orqali koʻplab rassomlar muzeyda yashash uchun taklif qilinadi. Muzeyda koʻpincha zamonaviy sanʼat koʻrgazmalari va dasturlari boʻlib oʻtadi.
Drezden Elba Vodiysi
Drezden Elba vodiysi — Germaniyaning Saksoniya shtatining poytaxti Drezden shahridagi Elba daryosi boʻylab choʻzilgan madaniy landshaft va sobiq Jahon merosi obyekti hisoblanadi. Drezden havzasidan taxminan 20 kilometr (12 mil) oʻtib, Markaziy Yevropaning Elba daryosi va uning quyi oqimidagi Dessau-Vörlits bog'i bilan birga asrlar davomida qurilgan, ikkita yirik madaniy landshaftlardan biridir.
Manzarali va meʼmoriy qadriyatlari, jumladan Drezden shahar hududi, shuningdek, tabiiy daryo qirgʻoqlari va yon bagʻirlari bilan Elba vodiysi 2004-yilda UNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan. Biroq, 2006-yil iyul oyida u Xavf ostidagi Jahon merosi roʻyxatiga kiritildi va nihoyat 2009-yil iyun oyida Waldschlösschen koʻprigi qurilishi sababli Butunjahon merosi roʻyxatidan chiqarib yuborilgan.
Tavsif
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/Filmnaechte.jpg/220px-Filmnaechte.jpg|left|thumb| Elba vodiysidagi Drezden silueti bilan filmnächte ochiq kinoteatri Madaniy landshaft janubi-sharqdagi Loschwits tumanidan shimoli- gʻarbda joylashgan Ostragehege tekisliklarigacha choʻzilgan Elba daryozi meanderlari boʻylab Drezden shahar hududini oʻz ichiga oladi. Lusatian platosining oʻrmonli Elba yon bagʻirlari va shimoli-sharqdagi Drezden-Heath togʻlari vodiyni qattiq shamollardan himoya qiladi; oʻrtacha yillik harorat 9,3 °C dan 10 °C gacha boʻladi, hududda hatto uzumchilik (Sakson vinosi) rivojlangan. Elba qirgʻoqlari yam-yashil oʻtloqlar (Elbwiesen) bilan ajralib turadi, ular muntazam ravishda sodir boʻlgan suv toshqinlari tufayli hamisha yam-yashil tusda boʻlgan. Landshaft 1992-yilgi Yevropa Ittifoqining yashash joylari boʻyicha direktivasiga, koʻra tabiatni muhofaza qilish zonasi hisoblanadi, shuningdek, koʻplab kichikroq muhofaza qilinadigan hududlar (Naturschutzgebiete) ham shular jumlasidandur.
Elba vodiysidagi aholi punktlari va meʼmorchiligi Uygʻonish davridan beri Drezdenning Sakson qarorgohi sifatida rivojlanib kelgan. Frauenkirche, Semperoper, Tsvinger, Drezden qal’asi va Drezden sobori, Sakson saylovchilari va qirollarining katolik sud cherkovi, Vis-à-vis oʻng qirgʻogʻida Innere Noustadt tumani boʻlib, Davlat kantsleri binosi va Yapon saroyi atrofida hukumat qarorgohi joylashgan. New sinagoga yoki Sakson landtagi kabi yaqinda qurilgan binolar manzarani boyitadi. Blasewitz kabi hududning bir qismi shaharning tarixiy chekka hududlari boʻlib, sanoat tumanlari ham mavjud.
Butunjahon merosi maqomi bekor qilingan
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/Dresden_2014%2C_Lingnerschloss_Stadtblick_02.JPG/220px-Dresden_2014%2C_Lingnerschloss_Stadtblick_02.JPG|thumb| Waldschlösschen koʻprigi bilan Elba vodiysi Vodiy boʻylab toʻrt qatorli Waldschlösschen koʻprigi ni qurish rejalari koʻpgina baxslarga sabab boʻldi. 2006-yilda UNESCOning Butunjahon merosi qoʻmitasi Drezden Elba vodiysini xavf ostidagi Jahon merosi roʻyxatiga kiritdi va uni Jahon merosi roʻyxatidan olib tashlanishi mumkinligini eʼlon qildi. Qoʻmita rasmiy veb-sayti maʼlumotlariga koʻra, „Elba boʻylab koʻprik qurish rejalari mulk landshaftining yaxlitligiga shu qadar jiddiy taʼsir koʻrsatishi mumkinki, u endi Jahon merosi roʻyxatidan chiqarib tashlash mumkin“ deb qaror eʼlon qilingan va shu hulosalarga koʻra uni Jahon merosi roʻyxati dan olib tashlashga qaror qildi.
Savdo balansi
Savdo balansi — toʻlov balansining tarkibiy qismi hisoblanib, tovarlarni olib kirish va olib chiqishdagi nisbat.
Drezden Elba Vodiysi
Butunjahon merosi maqomi bekor qilingan
Koʻprik 2005-yilda referendumda tasdiqlangan boʻlsa-da, shahar kengashi 2006-yil 20-iyulda koʻprikni qurish boʻyicha shartnomalar boʻyicha tender taklifini toʻxtatishga qaror qildi, sababi mazkur hududga yaqin joyda qirilib ketayotgan kichik taqaburun koʻrshapalaklarining Germaniyadagi barcha 650 tasi yashashi aniqlangandi. Germaniya sudlari 2007-yilning noyabrida qurilishni qayta tiklanish mumkinligi haqida qaror qabul qildi.
2008-yil iyul oyida UNESKOning Butunjahon merosi qoʻmitasi qurilish toʻxtatilishi va landshaftning yaxlitligini tiklash umidida Drezden Elba vodiysini Jahon merosi roʻyxatida saqlashga qaror qildi. Aks holda, mulk 2009-yilda Jahon merosi roʻyxatidan oʻchirilishi maʼlum qilindi.
2009-yil iyun oyida Sevilyadagi UNESCO yigʻilishida Jahon merosi qoʻmitasi Drezden Elba vodiysining Butunjahon merosi ob’ekti sifatidagi maqomini bekor qilish toʻgʻrisida (14 ovozga qarshi 5 ovoz va 2 betaraflik) qarorni qabul qildi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Regi Blinker
Reginald Valdi Blinker (1969-yil 4-iyunda tugʻilgan) kollejning sobiq matematika oʻqituvchisi va chap qanot himoyachisi sifatida oʻynagan professional futbolchi. Oʻzining 17 yillik katta faoliyati davomida u Erediviziyada 307 ta oʻyin oʻtkazdi va 12 mavsum davomida 57 ta gol urdi, asosan Feyenoord bilan. U Shotlandiyada „Seltik“ bilan ham uch yil oʻynadi. Surinamda tugʻilgan, u Gollandiya terma jamoasini xalqaro miqyosda himoya qilgan. left|thumb| Regi Blinker (1986) Surinamning Paramaribo shahrida tugʻilgan Blinker faoliyatini 1986-yilda „Feyenoord“ da boshlagan. U De Kuipda oʻn mavsum, shu jumladan FC Den Boschda ijarada qoldi va Gaston Taument bilan samarali hamkorlikni yoʻlga qoʻydi (1991-yildan 1995-yilgacha bu juftlik Erediviziyada 61 ta gol urgan).
1996-yil 4-martda Blinker „Sheffild Uensdey“ga 275 000 funt sterling evaziga qoʻshildi va debyutida dubl qayd etdi, „Aston Villa“ga qarshi safarda 3:2 hisobida magʻlub boʻldi. Yil oxirida u „Feyenoord“ rahbariyatiga bildirmasdan „Udineze Kalsio“ bilan shartnoma imzolagani va keyinroq ingliz klubi bilan shartnoma imzolagani aniqlanganidan keyin FIFA tomonidan bir muddatga diskvalifikatsiya qilingan edi.
1997-yilning avgustida Blinker klub bosh direktori Jok Braunning Sheffild Uensdey bilan mashhur „savdo“ shartnomasining bir qismi sifatida Paolo di Kanio evaziga qisman Seltikga oʻtdi. U avvalgi oyda tayinlangan sobiq Feyenoord murabbiyi Vim Yansenga qayta qoʻshildi va oʻzining birinchi mavsumida Shotlandiya Premer-divizioni va Shotlandiya Ligasi kubogida gʻolib chiqdi va 70 raqobatli oʻyinda 12 gol urdi.
Sidi Yahia, Boumerdès
Sidi Yahia — Jazoirning Boumerdès viloyatining Kabylie shahrida joylashgan qishloq.
Regi Blinker
Blinker 2000-yilning yozida Gollandiyaga qaytib, RBC Roosendaal bilan shartnoma imzoladi. Oxirgi marta yuqori ligaga tushib ketishdan azob chekkanidan soʻng, u xuddi shunday taqdirga duch kelgan Sparta Rotterdamga qoʻshildi; u yana bir necha yil Deltasport Vlaardingen havaskorlarida oʻynadi, 37 yoshida nafaqaga chiqdi.
Blinker „Feyenoord“da Gollandiya terma jamoasi safida uchta oʻyin oʻtkazdi. U 1993-yilning 24-martida 1994-yilgi FIFA Jahon chempionati saralash bosqichida San-Marinoga qarshi uyinda (6:0) Utrextda 70 daqiqa maydonga tushdi.
Blinker deyarli bir yil oʻtib, Tunis bilan oʻrtoqlik uchrashuvida oxirgi marta maydonga tushdi.
Nafaqadan keyingi karyera
Nafaqaga chiqqanidan soʻng, Blinker Gollandiyadagi professional futbol olami uchun hayot tarzi jurnallarining noshiri boʻldi, kompaniya Life After Football deb nomlandi.
Yutuqlar
Feyenoord
Celtic
Mamulğan
Mamulğan Ozarboyjonning Munitsipalitetda Yardimli tumani qishlogʻi. Umumiy aholi soni 468.
HTV7
HTV7 — Vetnamdagi koʻngilochar ijtimoiy-madaniy telekanal boʻlib, 1987-yildan beri Xo Chi Min shahar televideniyesi tomonidan efirga uzatilib kelinadi.
Vigeois
Vigeois Fransiyaning Limuzen mintaqasida joylashgan kommunadir. Corrèze departamenti Brive-la-Gaillarde tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1185 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 27,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 43,2 km2.
Cilovxanlı
Cilovxanlı (shuningdek, Cülovxanlı)- Ozarbayjonning Zardab tumanidagi qishloq va Munitsipalitet. Aholisi: 215 kishi.
Ayollar tarixi
Ilmiy tadqiqotning asosiy markazlari Amerika Qoʻshma Shtatlari va Britaniya boʻlib, u erda ijtimoiy tarix tomonidan ilgari surilgan yangi yondashuvlar taʼsirida ikkinchi toʻlqin feministik tarixchilar yoʻl koʻrsatgan. Ayollar ozodligi faollari sifatida zulmni muhokama qilish va tahlil qilish  va ayollar sifatida boshdan kechirgan tengsizliklar, ular oʻzlarining ota-onalari hayotini oʻrganish zarur deb hisoblardi. Tarix asosan erkaklar tomonidan yozilgan va erkaklarning jamoat sohasida, ayniqsa Afrikada — urush, siyosat, diplomatiya va maʼmuriyatdagi faoliyati haqida yozilgan. Ayollar odatda eslatib oʻtilganda, odatda xotinlar, onalar, qizlar va bekalar kabi jinsiy stereotipik rollarda tasvirlangan. Tarixni oʻrganish tarixiy jihatdan „loyiq“ deb topilgan narsalarga nisbatan qimmatlidir. Ushbu tadqiqot sohasining boshqa jihatlari ayollar hayotidagi irqiy, iqtisodiy mavqei, ijtimoiy mavqei va jamiyatning boshqa turli jihatlaridan kelib chiqadigan farqlardir.
Yevropa
19—20-asrlarda oʻzgarishlar yuz berdi; masalan, ayollar uchun teng ish haqi olish huquqi endi qonun bilan mustahkamlangan. Ayollar anʼanaviy ravishda uy xoʻjaligini boshqargan, bolalarni tugʻdirgan va tarbiyalagan, hamshira, onalar, xotinlar, qoʻshnilar, doʻstlar va oʻqituvchilar edi. Urush yillarida ayollar mehnat bozoriga anʼanaviy ravishda erkaklar bilan cheklangan ishlarni bajarish uchun jalb qilingan. Urushlardan soʻng ular doimo sanoatdagi ishlarini yoʻqotdilar va uy va xizmat vazifalariga qaytishga majbur boʻldilar.
Buyuk Britaniya
Shotlandiya ayollarining 19-asr oxiri va 20-asr boshlari tarixi 1980-yillargacha oʻrganish sohasi sifatida toʻliq rivojlanmagan. Bundan tashqari, 1700-yilgacha boʻlgan ayollarga oid koʻplab ishlar 1980-yildan beri nashr etilgan. Bir nechta tadqiqotlar biografik yondashuvni qoʻllagan, biroq boshqa ishlarda ish, oila, din, jinoyatchilik va ayollar tasvirlari kabi masalalarni oʻrganish uchun boshqa joylarda olib borilgan tadqiqotlardan olingan maʼlumotlardan foydalanilgan. Olimlar oʻz maktublari, xotiralari, sheʼrlari va sud yozuvlarida ham ayollarning ovozini ochib berishadi. Sohaning kech rivojlanishi tufayli, soʻnggi paytlarda koʻplab ishlar tiklanishga olib keldi, ammo soʻralgan savollarni shakllantirish uchun boshqa mamlakatlarda ham, 1700-yildan keyin ham Shotlandiya tarixida gender tarixiga oid tushunchalardan tobora koʻproq foydalanilmoqda. Kelajakdagi ishlar Shotlandiya tarixining hozirgi hikoyalarini qayta talqin qilishga, shuningdek, Oʻrta asrlarning oxiri va erta zamonaviy Britaniya va Yevropadagi ayollar tarixining murakkabligini chuqurlashtirishga yordam berishi kerak.
Irlandiyada ayollar va umuman, gender munosabatlarini oʻrganish 1990-yilgacha kam uchraydi; Ular hozirda 3000 ga yaqin kitob va maqolalar bilan odatiy holdir.
Fransiya
19-asrgacha yosh ayollar turmushga chiqib, erlari nazoratiga oʻtgunlaricha otalarining iqtisodiy va intizomiy hokimiyati ostida yashaganlar. Qoniqarli nikohni taʼminlash uchun ayol katta miqdorda mahr olib kelishi kerak edi. Badavlat oilalarda qizlar oʻz oilalaridan mahr olishgan, kambagʻal ayollar esa turmush qurish imkoniyatlarini yaxshilash uchun ish haqini tejash uchun ishlashlari kerak edi. Germaniya qonunlariga koʻra, ayollar oʻzlarining mahrlari va meroslari ustidan mulk huquqiga ega edilar, bu qimmatli foyda, chunki yuqori oʻlim koʻrsatkichlari ketma-ket turmush qurishga olib keldi. 1789-yilgacha ayollarning aksariyati jamiyatning shaxsiy sohasi — uy bilan chegaralanib yashagan.
Aql davri ayollar uchun koʻproq narsani olib kelmadi: erkaklar, jumladan, maʼrifatparvarlar, ayollar tabiatan asosan xotin va ona boʻlishlari kerakligiga ishonishdi. Oʻqimishli sinflarda ayollar oʻz erlari bilan aqlli va yoqimli suhbatdosh boʻlishlari uchun etarli darajada maʼlumotga ega boʻlishlari kerak degan fikr mavjud edi. Biroq, quyi tabaqadagi ayollar erlariga pul topishda yordam berish uchun iqtisodiy jihatdan samarali boʻlishlari kutilgan edi.
Yangi tashkil etilgan Germaniya davlatida (1871) barcha ijtimoiy tabaqadagi ayollar siyosiy va ijtimoiy huquqdan mahrum edi. Ijtimoiy hurmat kodeksi yuqori sinf va burjua ayollarini oʻz uylariga qamab qoʻydi. Ular ijtimoiy va iqtisodiy jihatdan erlaridan pastroq hisoblangan. Turmushga chiqmagan ayollarni masxara qilishdi, ijtimoiy nasldan qochmoqchi boʻlganlar esa, qarindoshlari bilan yashaydigan maoshsiz uy bekasi boʻlib ishlashlari mumkin edi; eng qobiliyatlilari gubernator boʻlib ishlashlari yoki rohiba boʻlishlari mumkin edi.
1871—1890-yillarda sanoatning oʻsish sur’ati noaniq boʻlganligi sababli oʻrta sinf oilalarining katta qismi qashshoqlashdi va ayollar oila daromadiga hissa qoʻshish uchun tikuvchilik yoki kashta tikish orqali yashirincha pul topishlari kerak edi. 1865-yilda Allgemeiner Deutscher Frauenverein (ADF) taʼlim, ish va siyosiy ishtirok etish huquqlarini talab qiluvchi ayollar uyushmalari uchun soyabon tashkilot sifatida tashkil etilgan. 30 yil oʻtgach, Bund Deutscher Frauenverbände (BDF) ADFni almashtirdi va oldingi guruhning bir qismi boʻlgan proletar harakatini aʼzolikdan chiqarib tashladi. Bu ikki harakatning ayollarning jamiyatdagi oʻrni borasidagi qarashlari turlicha boʻlgan va shunga koʻra ular ham turli kun tartibiga ega edilar. Burjua harakati ayollarning taʼlim olishi va ish bilan taʼminlanishiga muhim hissa qoʻshdi (asosan idoraviy va oʻqituvchilik). Proletar harakati esa sotsial-demokratik partiyaning bir tarmogʻi sifatida rivojlandi. Ayollar uchun zavod ish oʻrinlari mavjud boʻlgach, ular teng maosh va teng muomala uchun kampaniya olib borishdi. 1908-yilda nemis ayollari siyosiy partiyalarga aʼzo boʻlish huquqini qoʻlga kiritdilar va 1918-yilda ularga ovoz berish huquqi berildi. Keyingi yillarda Germaniyada ayollarni ozod qilish muammosiga duch kelishi kerak edi.
Tarixchilar fashistlar Germaniyasining 1933-yilgacha, ayniqsa nisbatan liberal Veymar Respublikasida ayollar erishgan siyosiy va ijtimoiy yutuqlarni bekor qilish harakatlariga alohida eʼtibor qaratdilar. Fashistlar Germaniyasida ayollarning roli sharoitga qarab oʻzgardi. Nazariy jihatdan, natsistlar ayollar erkaklarga boʻysunishlari, martabadan qochishlari, oʻzlarini farzand koʻrish va bolalar tarbiyasiga bagʻishlashlari va anʼanaviy oilada anʼanaviy dominant otalarga yordamchi boʻlishlari kerak, deb ishonishgan. Biroq, 1933-yilgacha ayollar natsistlar tashkilotida muhim rol oʻynagan va boshqa ayollarni safarbar qilish uchun baʼzi avtonomiyalarga ruxsat berilgan. 1933-yilda Gitler hokimiyat tepasiga kelganidan keyin faol ayollar oʻrniga ayollik fazilatlari, nikoh va tugʻilishni taʼkidlaydigan byurokratik ayollar keldi.
Germaniya urushga tayyorlanar ekan, koʻp sonli ayollar davlat sektoriga qoʻshildi va 1943-yilga kelib fabrikalarni toʻliq safarbar qilish zarurati bilan barcha ayollar bandlik idorasida roʻyxatdan oʻtishlari kerak edi. Yuz minglab ayollar armiyada hamshiralar va yordamchi xodimlar sifatida xizmat qilishgan, yana yuz minglab ayollar Luftwaffe -da xizmat qilgan, ayniqsa zenit tizimlarini boshqarishda yordam bergan. Ayollarning maoshi tengsiz boʻlib qoldi va ayollar rahbarlik va nazorat lavozimlaridan mahrum qilindi.
Xolokostda ikki milliondan ortiq ayol oʻldirilgan. Natsistlar mafkurasi ayollarga odatda tugʻilish agenti sifatida qaragan. Shunga koʻra, u yahudiy ayolni kelajak avlodlar paydo boʻlishining oldini olish uchun yoʻq qilinishi kerak boʻlgan element sifatida aniqladi. Shu sabablarga koʻra, natsistlar ayollarni Xolokostda yoʻq qilish uchun asosiy nishon sifatida koʻrishgan.
Polsha
Anna Kowalczyk (pl) yozgan va Marta Frej (pl) Polsha ayollari tarixi haqida batafsil „Tarixning yarmi yoʻqolgan: Polshadagi ayollarning qisqacha tarixi“ (Brakująca połowa dziejów) nomli kitobni tasvirlagan. Krótka historia kobiet na ziemiach polskich), 2018-yilda Wydawnictwo WAB (pl) tomonidan nashr etilgan.
Sharqiy Yevropa
Sharqiy Yevropada ayollar tarixini oʻrganishga qiziqish kechiktirildi. Vakil Vengriya boʻlib, u erda tarixshunoslik Petö va Szapor tomonidan oʻrganilgan (2007). Akademiya tarixning ushbu ixtisoslashgan sohasini kiritishga, birinchi navbatda, siyosiy muhit va institutsional yordamning etishmasligi tufayli qarshilik koʻrsatdi. 1945-yilgacha tarixshunoslik asosan davlatning antidemokratik siyosiy kun tartibini qoʻllab-quvvatlovchi millatchilik mavzulari bilan shugʻullangan. 1945-yildan keyin akademiya sovet modelini aks ettirdi. Ayollar tarix sub’ekti boʻlishi mumkin boʻlgan muhitni taʼminlash oʻrniga, bu davr 20-asr boshlarida ayollar huquqlari harakatining rolini eʼtiborsiz qoldirdi. 1989-yilda kommunizmning qulashi, taniqli vengriya ayollarining tarjimai hollari nashr etilgan va ayollarning siyosiy va madaniy tarixining muhim daqiqalari tadqiqot mavzusi boʻlgan istiqbolli oʻn yilliklar bilan yakunlandi. Biroq, bu stipendiyaning sifati notekis edi va Gʻarbdagi tadqiqotlardagi metodologik yutuqlardan foydalana olmadi. Bundan tashqari, institutsional qarshilik davom etdi, bu Vengriya universitetlarida ayollar va gender tarixiga bagʻishlangan bakalavriat yoki magistratura dasturlari yoʻqligidan dalolat beradi.
Rossiya
Rossiyada ayollar tarixi chorizm davrida muhim ahamiyat kasb eta boshladi va Aleksandr Pushkinning ongi va yozuvida tashvish paydo boʻldi. Sovet davrida feminizm tenglik gʻoyalari bilan birga rivojlangan, ammo amalda va uy sharoitida koʻpincha erkaklar ustunlik qiladi.
1990-yillarga kelib, yangi davriy nashrlar, xususan, Casus va Odissey: Vaqt, Odam Ato va Momo Havo bilan muloqot ayollar tarixini va yaqinda gender tarixini ragʻbatlantirdi. Gender tushunchasidan foydalanish eʼtiborni ayollardan ijtimoiy va madaniy jihatdan qurilgan jinsiy farq tushunchalariga oʻzgartirdi. Bu tarixshunoslik boʻyicha chuqur munozaralarga sabab boʻldi va shaxsiy, mahalliy, ijtimoiy va madaniy tarixni birlashtira oladigan yangi „umumiy“ tarixning rivojlanishini ragʻbatlantirishga vaʼda berdi.
Osiyo va Tinch okeani
Osiyo tarixidagi ayollar haqida umumiy maʼlumotlar kam, chunki koʻpchilik mutaxassislar Xitoy, Yaponiya, Hindiston, Koreya yoki boshqa anʼanaviy tarzda belgilangan mintaqaga eʼtibor berishadi.
Xitoy
Nashr qilingan asar odatda inqilobning koʻzga koʻringan ishtirokchilari sifatida ayollarni, ayollarni ozod qilish uchun vosita sifatida ish bilan taʼminlash, konfutsiylik va oilaning madaniy kontseptsiyasini ayollar zulmi manbalari sifatida koʻrib chiqadi. Qishloqda turmush qurish marosimlari, masalan, kelin bahosi, sep olish shakli oʻzgarmagan boʻlsada, ularning vazifasi oʻzgargan. Bu katta oilaning tanazzulga yuz tutishini va nikoh bitimida ayollar vakolatining oʻsishini aks ettiradi. Xitoyda oʻtkazilgan soʻnggi stipendiyalarda gender tushunchasi ingliz va xitoy tilidagi yozuvlarda koʻplab yangi bilimlarni berdi. [[Fayl:Ladies_of_a_Mandarin's_Family_at_Cards.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/94/Ladies_of_a_Mandarin%27s_Family_at_Cards.jpg/220px-Ladies_of_a_Mandarin%27s_Family_at_Cards.jpg|thumb| Cardsdagi mandarin oilasi xonimlari, Tomas Allom; GN Rayt (1843). Xitoy, oʻsha qadimgi imperiyaning manzarasi, arxitekturasi va ijtimoiy odatlarini koʻrsatadigan bir qator koʻrinishlarda. 3-jild. p. 18]] Zhongguo fu nü sheng Huo shi (simplified Chinese "Xitoy ayollarining hayot tarixi" ) 1928-yilda Chen Dongyuan tomonidan yozilgan va 1937-yilda The Commercial Press tomonidan nashr etilgan tarixiy kitobdir. Xitoyda ayollar tarixi haqida birinchi boʻlib tizimli ravishda taqdim etilgan kitob ushbu sohadagi keyingi tadqiqotlarga kuchli taʼsir koʻrsatdi.
Mann (2009) Xitoy biograflari ayollarni ikki ming yillikda (miloddan avvalgi 221-1911), ayniqsa Xan sulolasi davrida qanday tasvirlaganligini oʻrganadi. Chjan Xuecheng, Sima Qian, Chjan Huiyan va boshqa yozuvchilar koʻpincha hukmron sinf ayollarini va ularning hikoyalarda va shahidlar rolidagi oʻlim sahnalarida namoyishini oʻrganadilar.
Tibet
Tibet tarixidagi ayollarning tarixshunosligi surgun qilingan jamiyatning ijtimoiy hikoyalarida ayollar tarixining bostirilishiga qarshi turadi. McGranahan (2010) XX asrda ayollarning rolini, ayniqsa Xitoyning Tibetga bostirib kirishi va ishgʻoli paytidagi rolini oʻrganadi. U Tibet qarshilik armiyasidagi ayollarni, buddist jamiyatdagi ayollarning boʻysunishini va hayz qonining ifloslantiruvchi vosita sifatida doimiy tushunchasini oʻrganadi. 1998-yil
Yaponiya
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/Baron_Raimund_von_Stillfried_und_Rathenitz_%281839-1911 %29_-_Girl_playing_on_gekin_-_n._1007.jpg/220px-Baron_Raimund_von_Stillfried_und_Rathenitz_%281839-1911 %29_-_Girl_playing_on_gekin_-_n._1007.jpg|thumb| Gekin oʻynayotgan [[Yaponlar|yapon qizi, baron Raymund fon Stillfrid va Ratenitz (1839-1911)]] Yaponiya ayollari tarixi 20-asr oxirigacha tarixiy ilm-fan uchun chekka edi. Mavzu 1945-yilgacha deyarli mavjud emas edi va hatto oʻsha kundan keyin ham koʻplab akademik tarixchilar ayollar tarixini Yaponiya tarixining bir qismi sifatida qabul qilishni istamadilar. 1980-yillarning ijtimoiy-siyosiy muhiti, xususan, ayollar uchun koʻp jihatdan qulay boʻlib, yapon ayollari tarixshunosligi uchun imkoniyat yaratdi va bu mavzuni toʻliq akademik eʼtirofga olib keldi. Yaponiya ayollari tarixi boʻyicha qiziqarli va innovatsion tadqiqotlar 1980-yillarda boshlangan. Bularning aksariyati nafaqat akademik ayol tarixchilari, balki mustaqil yozuvchilar, jurnalistlar va havaskor tarixchilar tomonidan ham amalga oshirilgan; yaʼni anʼanaviy tarixiy usullar va umidlar bilan kamroq cheklangan odamlar tomonidan. Yaponiya ayollari tarixini oʻrganish anʼanaviy mavzularning bir qismi sifatida qabul qilindi.
Avstraliya va Yangi Zelandiya
Bir nechta istisnolardan tashqari, 1970-yillarga qadar Avstraliya yoki Yangi Zelandiyada ayollarning jiddiy tarixi bor edi.
Patrisiya Grimshou yangi Zelandiyadagi ayollarning saylov huquqi boʻyicha kashshof tadqiqot edi (1972), bu uzoq koloniya ayollarga ovoz berish huquqini beradigan dunyodagi birinchi davlat boʻlganini tushuntirdi. Ayollar tarixi akademik intizom sifatida 1970-yillarning oʻrtalarida paydo boʻlgan, Miriam Dixson tomonidan tavsiflangan, "Haqiqiy Matilda: Avstraliyada ayol va shaxs, 1788-yildan hozirgi kungacha" (1976). Birinchi tadqiqotlar kompensatsion boʻlib, ayollar tashqarida boʻlgan vakuumni toʻldirishdi. Qoʻshma Shtatlar va Britaniyadagi oʻzgarishlar bilan bir qatorda, feministlar hukmronlik qiladigan sohada gender tadqiqotlari tomon harakat bor edi.
Boshqa muhim mavzularga demografiya va oila tarixi kiradi. Jahon urushlari davrida ayollarning frontdagi va harbiy xizmatdagi rolini oʻrganish yaqinda muhim ahamiyatga ega. Birinchi jahon urushida avstraliyalik ayollar va Ikkinchi jahon urushida avstraliyalik ayollarga qarang.
Maydonni rivojlantirish
Yaqin Sharq ayollari tarixi soha sifatida hali ham rivojlanmoqda, lekin tez sur’atlar bilan kengayib bormoqda. Stipendiya dastlab 1930—1940-yillarda paydo boʻla boshladi, keyin esa 1980-yillarda yanada rivojlandi. Gʻarbdagi eng qadimgi tarixiy tadqiqotlar Gertrude Stern (Ilk islomdagi nikoh), Nabia Abbott (Muhammadning sevgilisi Oysha va Bagʻdodning ikki malikasi) va Ilse Lixtenshtadter (''"Aiyam al-'Arab" kitobidagi ayollar: tadqiqot) tomonidan olib borilgan. Islomdan oldingi Arabistondagi urush davridagi ayollar hayoti''). Nisbatan harakatsiz davrdan soʻng, intizomning gʻarbiy versiyasi feministik harakat tomonidan jonlantirildi, bu esa tarixiy rivoyatlardagi gender boʻshliqlarini toʻldirishga qiziqish uygʻotdi. Bu davrda koʻplab tadqiqotlar nashr etildi, bu tendentsiya yigirma birinchi asrga qadar davom etdi va hatto tezlashdi.
Pre-zamonaviy Yaqin Sharq
1800-yillarga qadar Yaqin Sharq boʻyicha stipendiya qadimiy va oʻrta asrlarda ayollar hayotining cheklangan miqdordagi bevosita yozuvlaridan aziyat chekkan. Tarixiy maʼlumotlarning katta qismi erkak mualliflardan kelib chiqqanligi va asosan erkaklarga qaratilganligi sababli, mualliflik qilgan va ayollarga qaratilgan hisoblar va maʼlumotlar kam uchraydi. Sintezlanganlarning aksariyati sanʼat, sud hujjatlari, diniy taʼlimot va boshqa eslatmalardan olingan. Tadqiqotchilar, ayniqsa, Usmonli imperiyasining sud hujjatlaridan foydalanganlar. Nisbatan siyrak boʻlishiga qaramay, qimmatli manbalar aniqlandi va tarixchilar ayollarning ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy va madaniy ishtiroki haqidagi hikoyalarni chop etishga muvaffaq boʻldi. Marten Solning 1999-yilda chop etilgan „Qadimgi Yaqin Sharqdagi ayollar“ asari qadimgi Bobil va Mesopotamiyadagi ayollar hayotining keng qamrovini taqdim etadi. Mavzular orasida kiyim-kechak, nikoh, qullik, jinsiy avtonomiya, bandlik va diniy aloqalar kiradi, lekin ular bilan cheklanmaydi. Amira El-Azhari Sonbolning „Ekzotikdan tashqari: Islom jamiyatlaridagi ayollar tarixi“ asari yigirma toʻrt tarixchining anʼanaviy tarixiy rivoyatlardagi boʻshliqlarni toʻldirish uchun ishlatilishi mumkin boʻlgan manbalar haqidagi esselarini birlashtiradi. Insholar orasida ayollarning huquqiy maqomi, sanʼatga homiylik va diniy aloqalar tahlili alohida oʻrin tutadi.
Zamonaviy Yaqin Sharq
1800-yillardan keyin uchrashgan ayollar haqidagi maʼlumotlar ancha ishonchli va bu koʻplab Yaqin Sharq xalqlarining yaxshi rivojlangan tarixiga olib keldi. Qadimgi va Oʻrta asrlar Yaqin Sharq stipendiyasiga oʻxshab, koʻplab tadqiqotchilar keyingi Usmonli imperiyasidan jalb qilingan, bu safar 19-asr va 20-asr boshlaridagi ayollarning hayoti va rollarini muhokama qilish uchun. Judit E. Taker "Yaqin Sharq va Shimoliy Afrikadagi ayollar: Ayollarni tarixga qaytarish " asarida 19-asrning geosiyosiy va iqtisodiy manzaralaridagi oʻzgarishlar ayollarning hayoti va Yaqin Sharq jamiyatidagi rollariga qanday taʼsir qilganiga urgʻu beradi. Shu bilan birga, u modernizatsiyadan oldin va butun dunyo boʻylab tarqala boshlagandan keyin jamiyatlarning tuzilishi oʻrtasida aniq tafovut yoʻqligini taʼkidlaydi. Takerning soʻzlariga koʻra, olimlar 19 va 20-asrlar davomida Yaqin Sharqdagi mintaqa va vaqt davriga qarab boshqa mamlakatlarga taʼsir qilishning turli sur’atlarini va global dinamikani yodda tutishlari ham muhimdir.
Barcha davrlar davomida Yaqin Sharq koʻplab mamlakatlar va koʻplab guruhlardan iborat katta hudud boʻlib kelgan va olimlar turli xil xalqlar va joylar, ham zamonaviy, ham zamonaviy boʻyicha tadqiqotlar olib borishgan. Masalan, Yaqin Sharq tarixidagi ayollar: jinsiy va gender chegaralarining oʻzgarishi Mamluk Misri va 19-asr Usmonli imperiyasidagi ayollar agentligidan tortib, Yaqin Sharq jamiyatlarining moslashuvchanligini koʻrsatish uchun islom jamiyatlarining interseks odamlarga moslashuvigacha boʻlgan tadqiqotlarni qamrab oladi. Bundan tashqari, Yaqin Sharqdagi gender, din va oʻzgarishlar 20-asr oʻrtalarida turli hodisalar boʻyicha tadqiqotlarni jamlaydi, jumladan: Bayrutdagi Amerika universitetida ayollarning talabalar tarkibiga integratsiyasi; Misrda ayollarning ijtimoiy taʼminot xizmatlarini tashkil etish; Isroil-Falastin mojarosi va isroillik ayollarning harbiy va jamiyatdagi roli va huquqlari oʻrtasidagi munosabatlar; va musulmon ayollar tashkiloti shia avliyolariga bagʻishlangan sofre yoki faqat ayollar uchun „tantanali nazr ovqatlari“. Falastinlik ayollar faolligi: millatchilik, dunyoviylik, islomchilik asarida Islah Jad 1930-yillardan 2000-yillarning boshigacha Falastindagi ayollar harakati bilan bogʻliq oʻzgarishlar va mojarolarni yoritib, faol ayollarning islomiy va dunyoviy guruhlar oʻrtasidagi munosabatlarga alohida urgʻu beradi.
Islom haqidagi tasavvurlar
Islom koʻpincha tarixchilar tomonidan Yaqin Sharq tarixidagi koʻplab ayollar hayotiga chuqur taʼsir koʻrsatadi, deb taʼriflanadi. Koʻpgina tadqiqotchilar islom paydo boʻlgandan keyin sodir boʻlgan oʻzgarishlarga, shuningdek, ayollar hayotining islom qonunlari va odatlari asosida shakllantirilishining oʻziga xos usullariga alohida eʼtibor berishgan. Biroq, tarixchilar Islomning rivojlanishidan boshlab ayollar zulmiga vositachilik qilishdagi roli haqida oʻz talqinlarida bir oz ikkiga boʻlingan, ayniqsa gʻarbda bahs-munozaralar paydo boʻlgan. Nikki R. Keddining tushuntirishicha, Yaqin Sharq ayollari haqida yaratilgan tarixlar koʻpincha Yaqin Sharq va Gʻarb davlatlari oʻrtasidagi tarixiy geosiyosiy ziddiyatga javob yoki javob sifatida yoziladi, ikkinchisi esa koʻpincha Islomning ayollarga nisbatan zulmiga asoslangan holda Yaqin Sharq madaniyatlarini muammoli deb stereotip qiladi. Ayollarga, xususan, Yaqin Sharq davlatlarining aksariyat musulmonlariga qaratilgan stipendiya Islomning ayollarning holatiga taʼsiriga dushman boʻlishi yoki uni himoya qilishni maqsad qilgan boʻlishi mumkin. U tanqid va mudofaaning potentsial ekstremal shakllaridan iborat boʻlgan olimlar orasida Islomga yondashuvlar spektrini aniqlaydi.
Masalan, Ida Lixterning " Musulmon ayollar islohotchilari " asari musulmonlar koʻp boʻlgan mamlakatlarda gender munosabatlariga tanqidiy yondashadi. Lixter oʻzining muqaddimasida „gʻarbdagi ozodlikka erishgan ayollar“ bilan solishtirganda, musulmon ayollar „oʻrta asrlardagi madaniy cheklovlar va ayollarning hayotiga zomin boʻlishni maqsad qilgan diniy va patriarxal hokimiyat tomonidan yozilgan misoginistik qoidalar“ bilan kurashayotganga oʻxshaydi. Lixterning taʼkidlashicha, u kitobda oʻzi qamrab olgan ayollar huquqlari faollari islomiy ekstremistik guruhlarning qattiq zulmiga qarshi adolatli kurashmoqda va bu juda muhim, chunki bu guruhlar nafaqat musulmon mamlakatlaridagi, balki hamma joyda ayollar uchun xavf tugʻdiradi.
Shu bilan birga, koʻplab olimlarning taʼkidlashicha, Yaqin Sharq jamiyatidagi ayollarning mavqeining katta qismi din bilan emas, balki muayyan vaqt va mintaqaning ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy manzarasi bilan bogʻliq. Bu fikr Crocco va boshqalar tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi „Dunyo chorrahasida: Yaqin Sharq ayollari“, Okkenhaug va Flaskerudning Gender, Din va Yaqin Sharqdagi oʻzgarishlari va Keddie va Baronning Yaqin Sharq tarixidagi ayollari: Jins va jins chegaralarini oʻzgartirish. Crocco va boshqalar. pedagogik nuqtai nazardan, Yaqin Sharq ayollari tarixini nafaqat Islomning Yaqin Sharqdagi ayollarga taʼsiri tarixi, balki nasroniylik va iudaizmning ularning ozchilik jamoalariga taʼsiri tarixi sifatida koʻrib chiqish va oʻrgatish kerak. sinf, siyosiy maqom va iqtisodning ayollar hayotida oʻynagan rollari. Ular, shuningdek, dinlar, xususan, islom, patriarxat manbalari sifatida qaralgan boʻlsa-da, ayollarning boʻysunishi holatlarini oʻtroq qishloq xoʻjaligi jamiyatlarining rivojlanishi va merosxoʻrlikni taʼminlash uchun ayollarning koʻpayishini diqqat bilan nazorat qilishga turtki boʻlgan mulk paydo boʻlishi bilan kuzatish mumkin. oilalar ichida qolishdi.
Sharqshunoslik
Yaqin Sharqshunoslik rivojida markaziy tashvish — sharqshunoslik yoki gʻarb guruhlarining Afrika va Osiyodagi sivilizatsiyalarni qoloq, ekzotik va kam rivojlangan deb qarash tendentsiyasidir. Keddi va Enn Chemberlen „Sharq“ deb atalmish bu yondashuvni Yaqin Sharq ayollarining oʻz oilalari va jamiyatlaridagi rollarining gʻarbiy talqinlari bilan qattiq aralashib ketgan deb taʼriflaydilar. Koʻplab mualliflar, jumladan, Chemberlen, ayollarning zulmi va qurbonligi haqidagi hikoyalarga tayanadigan Yaqin Sharqdagi gender munosabatlariga yondashuvni, shuningdek, gʻarb feministik tafakkuriga haddan tashqari ishonchni tanqid qiladi. Chamberlain oʻzining "Koʻzoynakdagi parda: Yaqin Sharqdagi ayollarning yolgʻizlik tarixi" kitobida Yaqin Sharq mamlakatlarida ayollarning imkoniyatlarini kengaytirishning muqobil talqinini taklif qiladi.
Qizilo‘ngach kuyishi.
Qiziloʻngach kuyishi — qiziloʻngach devorining mexanik shikastlanishi bp’lib, konsentrlangan (toʻyingan) kislota va ishqor qorishmalarini yutish natijasida hosil boʻladi. Koʻpincha 1-3 yoshdagi bolalar aziyat chekishadi. Kattalardan farqli oʻlaroq, bolalar kuydiradigan moddalarni katta miqdorda kam hollarda yutishadi, bu nafaqat zaharlanish, balki qiziloʻngach va oshqozon kuyishiga olib keladi. Qiziloʻngachning chandiqli torayishi muammoga aylanadi. Qaynoq suv yoki kaliy permanganat kristallari bilan kuyishlar, koʻpincha ogʻiz-hiqildoq va qiziloʻngach yuqori boʻlimlari kuyishiga olib keladi, lekin bunda stenoz (torayish)lar kamdan kam rivojlanadi. Aksariyat ogʻir kuyishlar konsentrlangan (toʻyingan) kislota (uksus, sulfat, azot, tuz) va ishqor qorishmalarni (kaustik soda, akkumulyator suyuqligi) yutish tufayli boʻladi. Bunday kuyishlarni davolash katta qiyinchiliklar keltirib chiqaradi va hatto toʻgʻri oʻtkaziladigan terapiyalarda ham doimo qiziloʻngachning chandiqli torayishidan qochib boʻlmaydi.