cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jamie Mackie
Queens Park Rangers
2010-yil may oyida Mackie Queens Park Rangers bilan toʻrt yillik shartnoma imzoladi. Sentyabr oyi oʻrtalariga kelib Mackie chempionat toʻpurarlari roʻyxatida birinchi oʻrinni egalladi va ligadagi dastlabki yettita oʻyinida sakkizta gol urdi. 8-yanvar kuni Angliya kubogi doirasida " Blekbern Rovers "ga qarshi oʻyinda Mackie „Rovers“ futbolchisi Gael Givet bilan toʻqnashuv chogʻida jarohat oldi. Jarohat tufayli futbolchi 7 oyga safdan chiqdi.
Nottingham Forest
2013-yilning 25-iyulida Mackie Nottingem Forestga 1 million funt sterling evaziga transfer qilindi va uch yillik shartnoma imzoladi. U oʻzining birinchi golini 2013-yil 17-avgustda Bolton Uonderersga qarshi oʻyinda urd.
Readinga ijara
2014-yil 8-avgustda Mackie 2014-15 yilgi mavsum uchun „Reding“ bilan shartnoma imzoladi. U oʻzining birinchi „Reding“dagi golini 2014-yilning 4-noyabrida " Roterxem Yunayted "ga qarshi oʻyinda (3:0) kiritdi.
Queens Park Rangers
2015-yil 16-iyun kuni Mackie Nottingem Forest tomonidan shartnoma bekro qilingandan soʻng ikki yillik shartnoma imzolab, Queens Park Reynjersga qaytib keldi.
Oxford United
2018-yil 18-iyul kuni Birinchi liganing Oksford Yunayted klubi Mackie bilan ikki yillik shartnoma imzolaganini eʼlon qildi. Unga 19-raqamli futbolka berildi.
Terma jamoadi faoliyat
2010-yil 24-avgustda Mackie Shotlandiya terma jamoasi safida oʻynashni xohlayotganini aytdi. Shotlandiya bosh murabbiyi Kreyg Leveyn Mackieni Chexiya va Ispaniyaga qarshi Evro-2012 saralash bosqichiga chaqirishi mumkinligini aytdi.
Yutuqlar
Queens Park Rangers
Nikolay Skvortsov
Nikolay Aleksandrovich Skvortsov (Николай Александрович Скворцов; 1899—1974) — Sovet Ittifoqi partiya va davlat arbobi. Qozog`iston Kompartiyasi 1-kotibi
Biografiyasi
1920* —1921 — Vitse-Raisi [banditry va desertion qarshi[Manych Manych|] County Komissiyasi. 1924* —1925 — repairman ukom Kotibi RCP (b. 1928* —1930 — bu Salsk Raisi O'rinbosari tuman rejalashtirish Bo'limi Qo'mitasi Raisi o'rinbosari Ijro etuvchi. iyul 1966 dan * milliy ahamiyatga nafaqaxo'r.
Verner Lichka
Verner Lichka (Verner Lička) -chexoslovakiyalik futbolchi va futbol murabbiyi.1954-yil 15-sentyabrda Chexoslovakiya ning Gluchin shahrida tugʻilgan.1980-yilgi Olimpiada chempioni.
Klub miqyosida
Lichka oʻz shahrining „Sokol“ klubida futbol oʻynay boshlagan.1973-yilda u Opava ning „Ostroy“ klubida debyut qildi va bir yildan soʻng Taxov ning „Dukla“ klubiga yoʻl oldi. Mavsum oxirida yana „Ostroy“ga qaytgan Lichka u yerda mustahkam oʻrnini topa olmadi va Ostrava ning „Banik“ klubiga koʻchib oʻtdi va u yerda faoliyatining katta qismini oʻtkazdi.U uch marta Chexoslovakiya chempionati gʻolibi boʻlgan, bir marta kubok ni qoʻlga kiritgan.1986-yilda Lichka Fransiyaning „Grenobl“ jamoasiga joʻnab ketdi.Keyin Belgiyaning „Berchem“ va „Jerminal Ekeren“ klublarida oʻynadi.U oʻz faoliyatini Grand-Sent dagi unchalik taniqli boʻlmagan „Kale“ va „Olimpik“ klublarida oʻynash bilan futbolchilik faoliyatini yakunladi.
Terma jamoa miqyosida
Chexoslovakiya terma jamoasi tarkibida u 1981-yil 9-sentyabrda Pragada Uels terma jamoasiga qarshi ilk oʻyinida maydonga tushdi.1982-yilgi Jahon chempionati saralash doirasida 9 ta oʻyin oʻtkazdi va yagona golga mualliflik qildi.1980-yilda Moskvada boʻlib oʻtgan Olimpiada oʻyinlarida oltin medalni qoʻlga kiritdi va oʻsha yili Italiyada boʻlib oʻtgan Yevropa chempionati da bronza medalni qoʻlga kiritdi.
Murabbiylik faoliyati
U murabbiylik faoliyatini 1992/93-yilgi mavsumda Ostravaning „Banik“ klubida yordamchi murabbiy sifatida boshlagan.Bir yildan soʻng esa bosh murabbiy boʻlgan. Keyinchalik u vaqtincha „Zlin“ni boshqargan.Keyin esa 2000-yilgacha boshqargan „Banik“ga qaytgan.Shu bilan birga u Chexiya terma jamoasida yordamchi sifatida ishlagan.2000-yilda „Qatar SC“ jamoasini boshqarish uchun Qatarga joʻnab ketdi.2001-yil may oyida uni yana „Banik“ga chaqirishdi, lekin Lichka bu taklifni rad etdi.Polshaga „Polonia“ klubini boshqarish uchun Varshavada ishlash uchun ketdi.2002-yil oʻrtalarida u 2004-yil dekabrida ketgan yoshlar terma jamoasiga murabbiy etib tayinlandi.Aprel oyida u Zabrze ning „Gurnik“ klubiga murabbiy etib tayinlandi, ammo u yerdan ishdan boʻshatildi.Chexiya yoshlar terma jamoasini tark etgach,Lichka Krakovning „Visla“ klubiga yoʻl oldi.2006/07-yilgi mavsumda u „Diskoboliya“ klubida ishlagan.
Rol
Rol (frans.) — 1) sahnada, ekranda aktyor tomonidan ijro etilgan badiiy obraz. Hajviy (komedik), fojiaviy (tragik), dramatik, tragikomedik, shuningdek, birinchi (asosiy) va ikkinchi darajali (epizodik) R. boʻladi; 2) aktyorning spektakl davomidagi nutqi; 3) koʻchma maʼnoda vazifa, ahamiyat, mavqe, hissa va hokazo
Toytuyoq qoyatosh rasmlari
Toytuyoq qoyatosh rasmlari  — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Navoiy viloyatining Navbahor tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Toytuyoq darasi, “Uch tut” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida.. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Hans Cramer
Karyera
Kramer 1914-yil 10-avgustda Prussiya armiyasi safiga kirdi va Birinchi jahon urushida qatnashdi; u Reyxsherda saqlanib qoldi. 1939-yil sentabrda otryad komandiri sifatida Polshaga bostirib kirishda qatnashgan. 1941-yil mart oyida Germaniya Afrika Korps tarkibiga kirgan 15-panzer diviziyasida tank polkining komandiri etib tayinlandi. 1942-yilda Cramer OKHda zirhli qoʻshinlar, mexanizatsiyalashgan qoʻshinlar va otliq qoʻshinlar boshligʻi shtab boshligʻi, keyin esa bu lavozimga tayinlandi. 1942-yil oxiridan 1943-yil yanvargacha u vaqtincha XXXVIII Panzer Korpusiga va XI Armiya Korpusiga qoʻmondonlik qildi.
1943-yil fevral oyida u Afrika Korps qoʻmondoni sifatida Afrikaga qaytib keldi. 1943-yil 12-mayda Shimoliy Afrikada nemis qoʻshinlarining taslim boʻlishi bilan u inglizlar tomonidan asirga olingan. 16-maydan boshlab u Trent Parkdagi nemis generallari va shtab zobitlari uchun maxsus qamoqxonada saqlandi. U 1944-yil may oyida almashtirilgan va astma bilan bogʻliq muammolar tufayli Germaniyaga qaytib kelgan. Oʻzining vataniga qaytish safari paytida unga Montgomerining 21-armiya guruhining Yevropaga bostirib kirishga tayyorlanayotganini koʻrishga ruxsat berildi, ammo unga Pattonning afsonaviy 1-chi armiya guruhi bosqinga tayyorgarlik koʻrayotgan Kentda ekanligi aytildi. Bu D-Day oldidan kengroq Ittifoqchilarni aldash kampaniyasining bir qismi boʻlgan Fortitude operatsiyasi edi.
Mukofotlar
right|thumb| Hans-Yurgen fon Arnim (chapda) va Cramer (oʻrtada) 1943-yilda Trent Park lageriga ketayotganda asirlikda.
Sabzdasht
Sabzdasht (Сабздашт)  (2021 yilgacha — Kirov ) — Tojikiston Respublikasining Jaloliddin Balxiy tumanidagi Orzu shaharchasiga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 4 km, tuman markazigacha 29 km.
Aholisi
Aholisi - 3322 kishi.
Gyurza (taom)
Gyurze (Gürzə — „ilon“) dushperga juda oʻxshaydigan ozarbayjon taomidir. Gyurza ham, dushpyara kabi, qiyma goʻshtli chuchvara, lekin dushpyardan oʻzining chiroyli jamalak yoki arqonga oʻxshatib oʻralgan shakli bilan ajralib turadi. Gyurza qoʻlda tugiladi, shuning uchun uning naqshlari har doim oʻziga xosdir. thumb|309x309px
Tarkibi
Gyurza tarkibining turli xil variantlari mavjud boʻlib, ular juda kichik chegaralarda farqlanadi.
Tayyorlanishi
Qoʻy goʻshtini, goʻsht maydalagichdan oʻtkazing. Soʻng piyozni toʻrtburchak shaklida kesib olib, quyruq yogʻida qovuring, uni xom qiyma va tomat pastasi bilan tuz qoʻshib aralashtiring.
Un, suv va tuxumdan qattiq xamir qovurib, uni 1,5–2 mm qalinlikdagi yoying. Xamirdan doiralar kesib, har biriga 1 choy qoshiq qiyma soling va yarim dumaloq, zich boʻlmagan shaklda tugib, unda dumaloq chandiq koʻrinishiga keltiring, bir tomonida noʻxat diametri bilan kichik teshik qoldiring. Gyurzani ustini eritilgan quyruq yogʻini surting, uni biroz shimilishiga imkon bering, soʻngra uni uchini tepaga ochiq holda zich taxlang, 2-3 sm qatlam bilan tuzlangan qaynoq suv quying, qopqogʻini yopib, Gyurzani oʻrtacha olovda 10-15 daqiqa davomida tayyorlang. Dasturxonga tortishdan oldin, gyurza ustiga gatyg (qatiq) quyish mumkin, petrushka koʻkati, sarimsoq va koritsa bilan ham sepish mumkin. Tayyorlash jarayoni 60 daqiqa davom etadi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Efiopiyada fohishabozlik
Efiopiyada fohishalik qonuniy va keng tarqalgan. Xarid qilish (fohishaxonalarda faoliyat yuritish, fohishalikdan foyda olish va h.k) Efiopiya Jinoyat kodeksining 634-moddasiga muvofiq unga koʻra noqonuniy hisoblanadi, ammo bu qonunlar kamdan-kam hollarda qoʻllaniladi. Ko'pchilik bu OITSning ko'payishiga hissa qo'shgan deb hisoblashadi. UNAIDS ma'lumotlariga ko'ra, yirik shaharlarda 19 000 dan ortiq fohisha bor. Efiopiya jinsiy turizm uchun magnitga aylandi. 2015-yilda efiopiyalik ssenariy muallifi va kinorejissori Hermon Hailay “Muhabbat bahosi” filmini suratga oldi. Bu film fohishalar yonida yurib orttirilgan tajribalar asosida suratga olingan.
Jinsiy aloqa savdosi
Efiopiya jinsiy aloqa savdosiga uchragan ayollar va bolalar uchun manba va tranzit mamlakat hisoblanadi. Saudiya Arabistoni tartibsiz muhojirlar uchun asosiy manzil bo'lib qolmoqda. Xabarlarga ko'ra, u yerda 400 000 dan ortiq efiopiyaliklar istiqomat qiladi. Saudiya rasmiylari muntazam ravishda efiopiyaliklarni ko'p miqdorda deportatsiya qilishadi. Ish uchun migratsiya qilgan yoki Yaqin Sharqdagi haqoratli ish beruvchilardan qochgan efiopiyalik ayollar ham jinsiy savdoga qarshi himoyasiz. Xalqaro tashkilot odam savdosi bilan shug'ullanuvchilarning ko'pchiligi jabrlanuvchilarning o'z jamoalaridan bo'lgan kichik mahalliy operatorlar ekanligini, biroq tartibsiz migrantlarning odam savdosiga juda moyil bo'lib qolishi uchun ham yaxshi uyushgan jinoiy guruhlar mas'ul ekanini ta'kidlaydi. Ishchi yollovchilar Efiopiyaning keng qishloq joylaridan kelgan yoshlarni yaxshi hayot va'dalari bilan nishonga olishadi. Hisobotlar anekdot bo'lib qolsa-da, 2015-2016-yillardagi kuchli qurg'oqchilik ichki savdoning kuchayishiga olib kelgan bo'lishi mumkin. Efiopiyaning qashshoq qishloq joylaridan kelgan qizlar mamlakat ichida jinsiy aloqada ekspluatatsiya qilinadi. Addis-Abebaning markaziy bozori ko'p sonli fohishaxonalar joylashgan bo'lib, u yerda ba'zi yosh qizlar jinsiy aloqada ekspluatatsiya qilinadi. Efiopiyalik qizlar qo'shni Afrika mamlakatlarida, xususan, Sudanda jinsiy aloqada ekspluatatsiya qilinadi. Bolalar jinsiy aloqa turizmi yirik markazlarda muammo bo'lib qolmoqda, jumladan, Addis-Abeba, Bahir Dar, Hawassa va Bishoftu shaharlari shular jumlasidandir.
2016-yilda federal va mintaqaviy adliya xodimlari odam savdosi bilan bogʻliq 1392 ta potentsial ishlarni tekshirdi va 2015-yildagi odam savdosiga qarshi kurash qonuniga binoan 640 ta odam savdogarlarini hukm qildi. Bu 2015-yildagi 69 ta sudlanganlikdan sezilarli darajada koʻpdir.
Amerika Qo'shma Shtatlari Davlat Departamentining Odam savdosini nazorat qilish va unga qarshi kurash bo'yicha idorasi Efiopiyani "2-darajali" mamlakat deb hisoblaydi.
Shavkat Raxmonov
Shavkat Rahmonov — qozogʻistonlik aralash yakkakurash jangchisi. Qozoq Alimuli qabilasining Sheqti urugʻidan boʻlib. Ultimate Fighting Championship (UFC) homiyligida yarim oʻrta vazn toifasida ishtirok etadi. U UFCning yarim oʻrta vazndagi rasmiy reytingida 15-oʻrinni egallab turibti
Karyera
1994-yil 23-oktabrda Oʻzbekiston Respublikasi Surhandaryo viloyati Shoʻrchi shahrida tugʻilgan. 2010-yilda Qozogʻiston Respublikas Olmaota shahriga koʻchib oʻtdi. 2014-yil oktabr oyida u M-1 Global promouvshimida debyut qildi.
Oxirgi janglari
2020-yilning 24-oktabr kuni u UFC 254 turnirida Aleks Oliveyraga qarshi debyut jangini oʻtkazdi, Shavkat braziliyalik jangchini birinchi raundda bugʻish uslubi bilan gʻalaba qozondi.
2021-yil, 26-iyun UFC FIGHT NIGHTda Rahmonov ikkinchi raundda yengib gʻalaba qozondi
2022-yil, 5-fevral UFC Fight Night: Xermansson vs. Striklend, Rohmonov Karlston Xarris bilan toʻqnash keldi, Shavkat birinchi raunddayoq nokaut bilan gʻalaba qozondi. Bu gʻalaba, shuningdek, unga oʻzining birinchi „Tungi ijro“ bonusini ham taqdim etdi.
Avtomatik uzatmalar qutisi
thumb|300x300px| Eng oddiy gidromexanik planetar avtomat uzatmaning dizayni (masalan, UVMV-ČZM-НАМИ): avtomat uzatma korpusi, momentni oʻzgartiruvchi qismlar, vallar va planetar uzatmalar, planetar tishli boshqaruv elementlari (disk debriyajlari va tasmali tormozlari), klapanli gidravlika bloki, markazdan qochma bosim regulyatori va oʻzining gidravlik tizimlarining moy nasosi, toʻxtash joyini bloklash moslamasi, bu avtomat uzatmaning oʻziga xos xususiyati shundaki, u elektron detallar va boshqaruv bloklaridan foydalanmasdan ishlashga qodir. Avtomatik uzatmalar qutisi (avtomat uzatma qutisi, avtomatik uzatma) keng maʼnoda uzatmalar qutisi, uning qurilmasi va mexanikasi avtomobil harakati paytida eng mos keladigan uzatmalar nisbatini mustaqil ravishda aniqlashga imkon beradi, bitta uzatma nisbatidan oʻtishga (almashishga) boshqasi esa, haydovchi uchun soddalashtirilgan ishga tushirish tartibini taqdim etish va barchasini avtomatik ravishda bajarish, motorning tashqi tezligini joriy yoʻl sharoitida haydovchi tomonidan oʻrnatilgan tezlikka eng maqbul tarzda sozlash. Avtomatik transmissiya turli xil gʻildirakli, izli va temir yoʻl transport vositalarida qoʻllanadigan keng tarqalgan uzatma qutilarining ikkita turidan biri (mexanik uzatmalar qutisi bilan birga).
Zamonaviy avtomat uzatmalarning dizayni juda xilma-xil boʻlishi mumkin, ammo tarixiy retrospeksiyada avtomat uzatmalarning aksariyati gidrotransformator bilan yigʻilgan planetar uzatmalar qutilari asosida ishlab chiqarilganligi sababli, avtomatik uzatmalar standartga koʻra (agar boshqacha koʻrsatilmagan boʻlsa) tushuniladi. Bu maqola birinchi navbatda aynan shunday avtomat uzatmaga bagʻishlangan – uni 2000-yillarda tarqalgan robotlar va variatorlardan ajratish uchun u “gidromexanik uzatma”, “gidroavtomatik”, “planetar avtomatik”, “klassik avtomatik” deb nomlanadi.
Tarixi
Dastlabki uch mustaqil rivojlanish liniyasi klassik gidromexanik avtomatik uzatmaning paydo boʻlishiga olib keldi, keyinchalik ular bitta dizaynga birlashtirildi. thumb|240x240px| Ford T avtomobiliga oʻrnatilgan planetar mexanik uzatmalar qutisi qismlari Ulardan eng qadimgilari 20-asrning birinchi choragidagi ayrim avtomobil dizaynlarida, jumladan, Ford T, sayyoraviy mexanik uzatma qutilarida ishlatilgan deb hisoblash mumkin. Tegishli uzatmani oʻz vaqtida va muammosiz ulash uchun haydovchidan maʼlum mahorat talab qilinsa ham (masalan, Ford T ikki bosqichli planetar uzatmalar qutisida bu ikkita oyoqli tepkilar yordamida amalga oshirildi, biri pastga va yuqoriga siljiydi. Ikkinchisi orqaga uzatmani oʻz ichiga oladi), ular allaqachon uning ishini sezilarli darajada soddalashtirishga imkon berdi, ayniqsa, oʻsha yillarda sinxronizatorlarsiz ishlatilgan anʼanaviy turdagi uzatma qutilari bilan solishtirganda yaqqol namoyon boʻladi.
Xronologik jihatdan, keyinchalik avtomat uzatmaning paydo boʻlishiga olib kelgan rivojlanishning ikkinchi yoʻnalishini yarim avtomatik transmissiyalarni yaratish boʻyicha ish deb atash mumkin, bunda uzatmani oʻzgartirish harakatlarining bir qismi avtomatlashtirilgan yoki uzatmalarni almashtirish uchun servo ishlatilgan. left|thumb|240x240px| Markazdan qochma debriyaj Nyuton.
1930-yillarning oʻrtalarida Amerikaning Reo va General Motors firmalari deyarli bir vaqtning oʻzida oʻzlarining dizayni boʻyicha yarim avtomatik uzatma qutilarini taqdim etdilar. Ulardan eng qiziqarlisi GM tomonidan ishlab chiqilgan uzatma qutisi edi – u keyinchalik paydo boʻlgan avtomat uzatmalar kabi, u planetar mexanizmidan foydalangan, uning ishlashi avtomobil tezligiga qarab gidravlika tomonidan boshqariladi. Bu kompaniyaning keyinchalik toʻliq avtomatlashtirilgan uzatma qutilarining bevosita salafi edi.
thumb|265x265px| “Kotal” elektromexanik uzatmalar qutisi. thumb|240x240px| Rulda ustunida joylashgan “Kotal” uzatmani almashtirish dastagi (rasm markazida). Avtomatik uzatmalarning oʻtmishdoshlari orasida 1930-yillardagi baʼzi qimmatbaho Yevropa avtomobillariga oʻrnatilgan Kotal elektromexanik planetar uzatmalar qutisi alohida oʻrin egallaydi – Delage yoki Delahaye kabi brendlar. Unda uchta planetar uzatmasi bor edi – ikkitasi toʻrtta oldinga va uchinchisi teskari harakat uchun (toʻrtta uzatma ham mavjud edi) va neytral. Boshqarish aktuator sifatida elektromagnit disklari boʻlgan elektr haydovchi tomonidan amalga oshirildi, uzatmalarni almashtirishda motor hali ham transmissiyadan uzilgan edi. Uzatmani tanlash haydovchi tomonidan rul ustuniga yoki rul markaziga oʻrnatilgan kichik dastak yordamida qoʻlda amalga oshirildi.Bu elektr uzatmaga qaraganda ancha oson amalga oshiriladi, shuning uchun bu yoʻnalish keyingi rivojlanishni ololmadi. left|thumb|240x240px| Kelajakdagi avtomatik uzatmalarning klassik kvadrant selektorining prototiplaridan biri boʻlgan Wilson tizimining oldindan uzatma qutisining oʻzgartirish dastagi. Dastlab Valter G tomonidan ishlab chiqilgan Wilson tipidagi planetar uzatmalar qutisini Uilson Mark V tanki uchun va keyinchalik Daimler, Lanchester va BSA rusumidagi Britaniya avtomobillariga oʻrnatgan, tarmoqli tormozlar planetar mexanizmining elementlarini tormozlash uchun ishlatilgan. Uzatmani tanlash rul ustunining dastagi orqali amalga oshirildi va uzatma tepkisini bosish orqali toʻgʻridan-toʻgʻri yoqildi. Uilsonning qutisi oldindan tanlovchi edi, yaʼni haydovchi kerakli uzatmani oldindan tanlashi mumkin edi, u odatda debriyaj tepkisi oʻrnida joylashgan uzatmani almashtirish tepkisini bosgandan keyin yoqiladi – harakatlarni aniq muvofiqlashtirishga hojat yoʻq..Ushbu dizayn Britaniya va xorijiy zirhli transport vositalarida ham qoʻllangan – xususan, Chexoslovakiya tanklariga litsenziya boʻyicha ishlab chiqarilgan Praga-Vilson tipidagi planetar preselektor uzatma qutisi oʻrnatilgan.
Umuman olganda, barcha birinchi avlod qisman avtomatlashtirilgan uzatmalar juda murakkab va qimmat edi, shuningdek, qoida tariqasida, past ishonchlilik va chidamlilikka ega edi, bu haydash qulayligining biroz yaxshilanishini oqlash qiyin edi. Yarim avtomatlashtirilgan uzatmalar qutisi bilan jihozlangan qimmatbaho avtomobillarning badavlat xaridorlari uzatmalarni osonlik bilan oʻzgartirish va anʼanaviy sinxronlashtirilmagan uzatmalar qutisi talab qilinganidek, uzatma tezligini moslashtirish qobiliyatini yuqori baholadilar, shu bilan birga ularning kamchiliklariga eʼtibor bermasliklari mumkin edi. Shunga qaramay, qoʻllangan koʻplab dizayn yechimlari sof texnik nuqtayi nazardan juda qiziqarli boʻlib, keyinchalik ishlab chiqilgan.
de Normanville firmasining mahsulotlarida ham shunday shaklda oldindan tanlash uzatma qutisi ishlandi, unda tormozni ishlatish uchun gidrouzatmadan foydalanildi. thumb|241x241px| Daimler Conquest avtomashinasining uzatmasidan gidravlik debriyaj (suyuqlik volan), oldindan selektor mexanik uzatmalar qutisi bilan jihozlangan. Buyuk Britaniya, 1935-yil Biroq, dunyodagi birinchi toʻliq avtomatik transmissiya boshqa Amerika kompaniyasi – General Motors tomonidan yaratilgan. 1940-model yilida bu Oldsmobile avtomobillarida, keyin Cadillac va keyinroq Pontiacda opsiya sifatida mavjud boʻldi. U Hydra-Matic savdo belgisiga ega boʻlib, gidravlik muftasi va avtomatik gidravlik boshqaruvga ega toʻrt pogʻonali planetar uzatmalar qutisining kombinatsiyasi edi. Boshqarish tizimi avtomobil tezligi va drossel klapani holati kabi omillarni hisobga oldi. Hydra-Matic nafaqat GM barcha boʻlinmalari avtomashinalarida, balki Bentley, Hudson, Kaiser, Nash va Rolls-Royce kabi brendlarning transport vositalarida, shuningdek, harbiy mashinalarning ayrim modellarida ham qoʻllangan. 1950-yildan 1954-yilgacha Linkoln avtomobillari ham Hydra-Matic avtomat uzatmasi bilan jihozlangan. Keyinchalik, nemis ishlab chiqaruvchisi Mercedes-Benz uning asosida ishlash prinsipiga juda oʻxshash toʻrt pogʻonali avtomat uzatmani ishlab chiqdi, garchi u sezilarli dizayn farqlariga ega boʻlsa ham. thumb|240x240px| GM Hydra-Matic dunyodagi birinchi ommaviy ishlab chiqarilgan avtomat uzatma hisoblanadi. Biroq, dunyodagi birinchi toʻliq avtomatik transmissiya boshqa Amerika kompaniyasi – General Motors tomonidan yaratilgan. 1940-model yilida bu Oldsmobile avtomobillarida, keyin Cadillac va keyinroq Pontiacda opsiya sifatida mavjud boʻldi. U Hydra-Matic savdo belgisiga ega boʻlib, gidravlik muftasi va avtomatik gidravlik boshqaruvga ega toʻrt pogʻonali planetar uzatmalar qutisining kombinatsiyasi edi. Boshqarish tizimi avtomobil tezligi va drossel klapani holati kabi omillarni hisobga oldi. Hydra-Matic nafaqat GM ning barcha boʻlinmalari avtomashinalarida, balki Bentley, Hudson, Kaiser, Nash va Rolls-Royce kabi brendlarning transport vositalarida, shuningdek, harbiy mashinalarning ayrim modellarida ham qoʻllangan. 1950-yildan 1954-yilgacha Linkoln avtomobillari ham Hydra-Matic avtomat uzatmasi bilan jihozlangan. Keyinchalik, nemis ishlab chiqaruvchisi Mercedes-Benz uning asosida ishlash prinsipiga juda oʻxshash toʻrt pogʻonali avtomat uzatmani ishlab chiqdi, garchi u sezilarli dizayn farqlariga ega boʻlsa ham.
1956-yilda GM takomillashtirilgan Jetaway avtomat uzatma qutisini taqdim etdi, u Hydra-Maticdagi oʻrniga ikkita suyuqlik muftasidan foydalanish xususiyatiga ega. Bu uzatma almashinuvini ancha yumshoq qildi, ammo samaradorlikning sezilarli darajada pasayishiga olib keldi. Bundan tashqari, uning ustida toʻxtash rejimi paydo boʻldi (selektor pozitsiyasi “P”), bunda uzatish maxsus toʻxtatuvchi bilan bloklangan. Hydra-Matic-da qulflash “R” orqaga yurish rejimini oʻz ichiga oladi.
2002-yilda ZF (ZF 6HP26) tomonidan ishlab chiqilgan olti pogʻonali avtomat uzatma BMW yettinchi seriyasida paydo boʻldi. 2003-yilda Mercedes-Benz birinchi yetti pogʻonali 7G-Tronic avtomat uzatma qutisini yaratdi. 2007-yilda Toyota sakkiz pogʻonali uzatmalar qutisi bilan Lexus LS460 ni taqdim etdi. 2013-yilda Mercedes-Benz E350 BlueTEC avtomobiliga oʻrnatilgan birinchi 9G-Tronic 9 pogʻonali avtomat uzatma qutisini taqdim etdi. Oʻsha yili Land Rover oʻz avtomobillariga ZF tomonidan ishlab chiqilgan 9 pogʻonali avtomat uzatmalar qutisi yaqinda joriy etilishini eʼlon qildi, uni 2014-yilda yangilangan Evoque modeli bilan birinchi boʻlib oldi.
Gidromexanik avtomatik uzatmalar qutisi tuzilishi
thumb|240x240px| Moment konvertori Avtomatik uzatish moment konvertori har doim “murakkab gidravlik uzatish” deb ataladi, yaʼni moment konvertori sifatida ham, suyuqlik birikmasi sifatida ham ishlashga qodir boʻlgan gidravlik uzatma. Tork konvertori sifatida bunday gidravlik uzatishning nomi butunlay toʻgʻri emas, lekin avtomatik uzatish kontekstida u tez-tez ishlatiladi va shuning uchun maqbuldir. Tork konvertori, quvvat oqimini oʻz ichida sindirish imkonini beradi va shunday qilib, debriyaj vazifasini bajaradi. Bu moment konvertori tufayli avtomatik uzatishni neytral rejimga oʻtkazmasdan mashinani qisqa vaqt ichida toʻxtatish mumkin. Tork konvertori yukga qarab momentni oshirishga imkon beradi, bu har qanday gidromexanik avtomatik uzatishning afzalligi hisoblanadi. Tork konvertori motordan burilish tebranishlarini susaytiradi. Bundan tashqari, bu moment konvertori motorni boʻsh turgan mashina juda past tezlikda harakatlanishi mumkin boʻlgan “oʻrmalash rejimi” deb ataladigan imkoniyatni taʼminlaydi. Yonilgʻi tejamkorligi uchun moment konvertori koʻpchilik haydash rejimlarida 20 km yoki ikkinchi tezlikda bloklanadi. Avtobuslar va izli transport vositalarining avtomatik uzatmalarida gidrodinamik tormoz sifatida moment konvertoridan foydalanish mumkin. Tork konvertori avtomatik uzatishning umumiy gidravlik tizimidan suyuqlik bilan toʻldiriladi. Odatiy boʻlib, moment konvertori motor va uzatma qutisining oʻzi oʻrtasida joylashgan, ammo yuk mashinalari, avtobuslar va trekli transport vositalarining uzatmalarida, moment konvertori ham uzatma qutisi ichida planetar tishli toʻplamlar orasida joylashgan boʻlishi mumkin.
Rom (maʼnolari)
Rom:
Avtomatik uzatmalar qutisi
Gidromexanik avtomatik uzatmalar qutisi tuzilishi
Tork konvertorining qulfi ishqalanishli gidravlik debriyaj boʻlib, moment konvertorining nasosi va turbinasi gʻildiraklarini qattiq bogʻlaydi va avtomatik uzatishning umumiy gidravlik tizimiga oʻrnatiladi. Bloklash avtomatik uzatishning majburiy elementi emas: u barcha zamonaviy avtomat uzatmalarda mavjud, ammo eski avtomat uzatmalarda (toʻrt yoki undan kam uzatmali) bunday boʻlmagan boʻlishi mumkin. Zamonaviy avtomat uzatmalarda qulf birinchisidan boshlab barcha oldinga uzatmalar ishiga kiritilgan. Ushbu yondashuvning jahon kashshofi Porsche boʻlib, 1990-yilda toʻrt pogʻonali Tiptronic avtomat uzatma qutisini chiqardi, unda birinchi marta qulf barcha uzatmalarda ishlashi mumkin edi. Bloklash, xuddi shunday, moment konvertorini ishdan oʻchiradi, uni toʻgʻridan-toʻgʻri uzatish rejimiga oʻtkazadi va butun tizimning samaradorligini oshiradi. Bundan tashqari, qulf motorni samarali tormozlash imkonini beradi. thumb|240x240px| Rovinyo tipidagi ixcham ikki qatorli planetar uzatmasi Avtomatik transmissiya (avtomatik uzatmaning planetar qismi) sayyoraviy uzatmalar qutilaridan (ular ham planetar tishli toʻplamlar), ishqalanish va haddan tashqari koʻtaruvchi debriyajlardan, ulash vallari va barabanlardan iborat. Bundan tashqari, baʼzida tormoz tasmasi ishlatiladi, bu esa maʼlum bir uzatma ulanganda uzatma qutisi korpusiga nisbatan barabanlardan birini sekinlashtiradi. Istisnolar kamdan-kam uchraydigan avtomatik uzatmalar boʻlib, ularda planetar uzatmalar oʻrniga doimiy toʻrli silindrsimon tishli vallar va individual gidravlik debriyajlar bilan tishli uzatmalar qoʻllanadi.
Ishqalanish debriyajlari (kundalik hayotda baʼzan “ishqalanish toʻplami” deb ataladi) avtomatik uzatish elementlarini – kirish va chiqish millarini va sayyora uzatmalarining elementlarini, shuningdek, ularni tormozlash orqali aloqa yoki ajratish orqali uzatmani oʻzgartirishni amalga oshiradi. avtomatik uzatish. Debriyaj mexanik uzatmalar qutisidagi debriyaj va sinxronizator oʻrtasidagi xochga oʻxshaydi va baraban va markazdan iborat boʻlib, baraban ichida katta toʻrtburchaklar shpritslar mavjud, uya tashqi tomondan katta toʻrtburchaklar tishlarga ega. Baraban va uya oʻrtasida halqasimon ishqalanish disklari oʻrami mavjud boʻlib, ularning baʼzilari metalldan yasalgan va tashqi tomondan barabanning teshiklariga toʻgʻri keladigan chiqib ketishlari, baʼzilari esa plastmassadan yasalgan va tishlari joylashgan joyda kesiklarga ega. markazdan kirish. Ishqalanish debriyaji disk toʻplamini barabanga oʻrnatilgan gidravlik halqa shaklidagi piston bilan siqish orqali amalga oshiriladi. Moy silindrga baraban, vallar va avtomatik transmissiya korpusidagi maxsus teshiklar (moy kanallari) orqali yetkazib beriladi.
Erkin gʻildirak bir yoʻnalishda erkin siljiydi, ikkinchisida esa moment uzatish bilan tiqilib qoladi. Odatda tashqi va ichki halqalardan va ular orasida joylashgan rollarda boʻlgan ajratkichdan iborat. Uzatmalarni almashtirishda ishqalanish debriyajlaridagi zarbalarni kamaytirish uchun ishlatiladi (moment uzatish faqat oʻzgartirilgandan keyin motor tezligi oshganida boshlanadi, bu planetar uzatmasining qismlaridan birining teskari yoʻnalishda aylanishga urinishiga va uni haddan tashqari tiqilib qolishiga olib keladi), shuningdek, baʼzi transmissiya rejimlarida motor tormozlanishini oʻchirish uchun.
Avtomatik transmissiyalardan birida (Nissan Almera) uzatma oʻzgartirish kinematikasiga misol:
Shlangi avtomatlashtirish avtomatik uzatish chiqish miliga ulangan markazdan qochma regulyatordan moy bosimini, shuningdek, haydovchi tomonidan bosilgan gaz tepkisidan moy bosimini ishlatadi. Bu avtomatlashtirishga avtomobilning tezligi va gaz tepkisining holati haqida maʼlumot beradi, buning asosida gʻaltaklar almashtiriladi.
Elektron avtomatlashtirish zolotniklarni harakatga keltiradigan solenoidlardan foydalanadi. Solenoidlarning kabellari avtomatik uzatmadan tashqariga chiqadi va avtomatik uzatishdan tashqarida joylashgan boshqaruv blokiga boradi, baʼzida yonilgʻi quyish va oʻt oldirgich nazorat qilish bloki bilan birlashtiriladi. Elektromagnitlarni koʻchirish toʻgʻrisidagi qaror gaz tepkisining holati va avtomobil tezligi, shuningdek, selektor dastagining holati haqidagi maʼlumotlar asosida elektron shaklda qabul qilinadi.
Baʼzi hollarda avtomatik uzatishning ishlashi elektron avtomatlashtirishning toʻliq ishdan chiqishi bilan ham taʼminlanadi, lekin faqat uchinchi oldinga uzatma yoki barcha oldinga uzatmalar bilan, lekin ularni selektor tutqichi bilan qoʻlda almashtirish zarurati bilan taʼminlanadi.
Xususiyatlari
Koʻpgina ishlab chiqarilgan avtomobillar uchun oʻrtacha almashtirish vaqti taxminan 130-150 ms ni tashkil qiladi, superkarlar uchun – 50-60 ms, Formula 1 avtomobillari uchun – 25 ms.
Mexanik boshqarish rejimi
TipTronic yanada muvaffaqiyatli boʻldi – Porsche tomonidan amalga oshirilgan uzatmani qoʻlda almashtirish bilan avtomatik uzatish rejimi. Baʼzi MDH mamlakatlarida “tiptronic” soʻzi koʻpincha boshqa ishlab chiqaruvchilarning barcha oʻxshash dizaynlari uchun umumiy atama sifatida ishlatiladi, garchi u Porsche savdo belgisi boʻlsa ham (boshqa ishlab chiqaruvchilar shunga oʻxshash dizaynlarni boshqacha chaqirishadi).
Ushbu rejimda uzatmani tanlash haydovchi tomonidan qoʻlda selektor dastagini “+” va “-” yoʻnalishlariga bosish orqali amalga oshiriladi - keyingi uzatmalarga yuqoriga va pastga oʻtish. Kanonik dizaynda motor tezligi boʻsh yurish rejimga tushganda faqat uzatmani pasaytirish avtomatik ravishda amalga oshiriladi. Bir qator ishlab chiqaruvchilarning transmissiyalari, qoʻshimcha ravishda, maksimal motor tezligiga erishilganda, avtomatik ravishda koʻtariladi. Mexanik jihatdan uzatma qutisi anʼanaviy avtomatik uzatmalar qutisi bilan bir xil, faqat selektor dastagi va boshqaruvni avtomatlashtirish oʻzgartirildi. TipTronicʼga oʻxshash avtomat uzatmalarning belgisi – bu selektor dastagini harakatlantirish uchun H shaklidagi kesma, shuningdek + va - belgilari.
Selektor turlari
Selektor haydovchiga joriy avtomatik uzatish rejimini tanlash imkonini beradi. Selektor dastagining joylashuvi avtomobillarga va modellarga qarab har xil boʻlishi mumkin. left|thumb|200x200px| Amerika avtomobili AMC Rambler Classic 770, rul osti oʻzgartirgichli avtomatik uzatmalar qutisi thumb|200x200px| Chevrolet Corvetteʼdagi pol selektori. Ish rejimlarining sxemasi RLDNP boʻlib, R va P rejimlariga oʻtish uchun tutqichni oʻzingizga tortish kerak edi. thumb|200x200px| Audi A6 avtomobilidagi zamonaviy avtomat uzatma selektori left|thumb|200x200px| 1950-yillarning oʻrtalarida avtomatik transmissiya selektorli tugmachali Packard (rul ustunining oʻng tomonidagi asboblar panelida) thumb|200x200px| Bosqichli slot selektori left|thumb|267x267px| Yaguardagi selektor dastagi uchun J-uyasi thumb|267x267px| BMW avtomobilidagi joystik selektori left|thumb|200x200px| Allison avtomobilidan zamonaviy tugma selektorli avtomatik uzatish 1990-yillarga qadar Amerikada ishlab chiqarilgan avtomobillarda, koʻpincha selektor rul ustunida joylashgan boʻlib, bu uch kishini qattiq old divanda oʻtirishga imkon berdi. Transmissiyaning ishlash rejimlarini almashtirish uchun uni oʻzingizga qarab tortib, kerakli holatga oʻtkazish kerak edi, bu maxsus indikator – kvadrantdagi oʻq bilan koʻrsatilgan. Dastlab, kvadrant rul ustunining korpusiga joylashtirilgan, keyinchalik u koʻpgina modellarda asboblar paneliga oʻtkazildi, u odatda tezlik oʻlchagich ostida joylashgan edi.
Rulda ustuni va asboblar paneli yonidagi asboblar panelida joylashgan selektorlar, shuningdek, 1950-yillardagi baʼzi Chrysler modellari yoki uchinchi avlod Honda CR-V kabi yaqin turga ham tegishli boʻlishi mumkin.
Poldagi selektor moslamasi birinchi marta 1953-yilda Chevrolet Corvette sportida paydo boʻlgan va keyinchalik Yevropa avtomobillarida keng tarqalgan.
Yapon avtomobillarida ikkala variant ham maqsadli bozorga qarab – ichki Yaponiya va Amerika bozorlari uchun moʻljallangan avtomobillarda va bizning vaqtimizda transmissiya selektorlari rulda joylashgan, pol selektorlari esa deyarli faqat boshqa bozorlar uchun ishlatilgan.
Hozirgi vaqtda poldagi selektor moslamasi keng tarqalgan.
Vagon va yarim kapotli mikroavtobuslar va tijorat transport vositalarida, shuningdek, yuqori haydash holatiga ega baʼzi yoʻltanlamaslar va krossoverlarda markazdagi (yoki konsolda baland) asboblar panelidagi selektor juda keng tarqalgan.
Tizimda selektor dastagi boʻlsa, kerakli rejim uni mumkin boʻlgan pozitsiyalardan biriga oʻtkazish orqali tanlanadi.
Tasodifiy rejimni almashtirishning oldini olish uchun maxsus himoya mexanizmlari qoʻllanadi. Shunday qilib, rul ustuni selektori boʻlgan avtoulovlarda uzatish diapazonini almashtirish uchun selektor dastagini oʻzingizga tortishingiz kerak, shundan keyingina uni kerakli holatga oʻtkazish mumkin. Zamin dastagida, qoida tariqasida, haydovchining bosh barmogʻi ostidagi yon tomonda (koʻpgina modellar), tepada (masalan, Hyundai Sonata V da) yoki old tomonda (misollar – Mitsubishi) joylashgan qulflash tugmasi ishlatiladi. (Lancer X, Chrysler Sebring, Volga Siber, Ford Focus II) dastagida yoki tutqichni biroz tushirish kerak.
Qoidaga koʻra, tugmani bosmasdan harakatga ruxsat berilgan rejimlarni almashtirish mumkin - masalan, 1980-yillardagi Volkswagen uzatmalarida tugmani faqat P dan R ga oʻtish uchun bosish kerak. R dan N gacha va “2” dan “1” gacha (va aksincha). N, D va 2 diapazonlari oʻrtasida tugmani bosmasdan oʻtish mumkin. Bundan tashqari, koʻpgina zamonaviy modellarda tormoz tepkisi bosilmasa, avtomatik uzatish selektori dastagini haydash holatiga oʻtkazishga toʻsqinlik qiladigan qurilma mavjud, bu ham transmissiyani boshqarish xavfsizligini oshiradi.
Yaguar bir vaqtning oʻzida oʻng tomonda P, R, N va D va chap tomonda D, 3, 2 boʻlinmalari boʻlgan selektor dastagi uchun U shaklidagi uyasidan foydalangan.
Asosiy ish rejimlari
Ishlash rejimlariga kelsak, deyarli har qanday avtomatik uzatishda 1950-yillarning oxiridan boshlab standart boʻlib kelgan quyidagi rejimlar mavjud:
Keyinchalik mexanik blokirovka ishlatila boshlandi, bu maxsus tugmani bosmasdan P va R rejimlariga oʻtishga imkon bermadi, bu esa avtomobilni boshqarish xavfsizligini yanada oshirdi. Yoʻlda R va P rejimlarining kiritilishi uzatma qutisiga zarar yetkazishi mumkinligi sababli, zamonaviy elektron boshqariladigan modellarda, hatto haydovchi qulfni chetlab oʻtgan boʻlsa ham, uzatma qutisi notoʻgʻri buyruqlarni bajarmaydi, shunchaki joriy diapazonda qoladi.
Qoʻshimcha ish rejimlari
Koʻp sonli ish diapazoniga ega zamonaviy avtomat uzatmalarda qoʻshimcha ish rejimlari mavjud boʻlishi mumkin va selektor pozitsiyalari boshqacha koʻrsatilishi mumkin:
Boshqarish tugmalari
Shuningdek, avtomatik uzatish rejimlarining qoʻshimcha kalitlari (masalan, tugmalar shaklida amalga oshiriladi) mavjud:
Baʼzi hollarda, sport rejimi gaz tepkisini toʻliq bosganingizda (va zamonaviy elektron boshqaruv tizimlarida – koʻpincha gazning kuchli yoki toʻsatdan qoʻshilishi natijasida), “tepish” rejimida (Kickdown zarba ). Baʼzi hollarda, Overdrive rejimi oʻchirilgan boʻlsa, kickdown rejimi oʻchiriladi.
Tarqalishi
Avtomobillarning koʻp sinflari gidravlik avtomatlar bilan taʼminlangan va ikkita toifadagi avtomobillarni sanab oʻtish osonroq: bu yerda mashina asosiy transmissiya boʻlib, u yerda deyarli hech qanday mashina yoʻq.
Robotlashtirilgan avtomatik uzatmalar qutisi
Klassik gidromexanik avtomatik uzatmalar bilan bir qatorda, moment konvertori bilan tandemda ishlaydigan “robot” uzatma qutilari ham mavjud – dizayni mexaniklarga yaqin, ammo debriyaj ishlashi va uzatma almashinuvi servo mexanizmlar bilan jihozlangan avtomatlashtirish tomonidan boshqariladi.
Ayni paytda bir muftali robot uzatma qutilar deyarli hamma joyda toʻxtatilgan. Ular hali ham baʼzi Opel va Fiat modellarida oʻrnatilgan, ammo, ehtimol, hozirgi modernizatsiya Aisin Seiki AWTF-80SC kabi yuqori tezlikda 6 pogʻonali planetar avtomat uzatmalar bilan almashtiriladi. Ushbu quti allaqachon Alfa Romeo, Citroën, Fiat, Ford, Lancia, Land Rover/Range Rover, Linkoln, Mazda, Opel/Vauxhall, Peugeot, Renault, Saab va Volvo avtomobillarida qoʻllangan. Ushbu quti 400 Nm (6500 aylanish/min) gacha boʻlgan momentga ega old gʻildirakli avtomobillar uchun moʻljallangan), bu uni turbo va dizel motorlari uchun mos qiladi.
Variator
Baʼzi avtomashinalarda qoʻllanadigan CVT uzatmalar qutisi uzatmalar nisbatini avtomatik ravishda oʻzgartirishni ham taʼminlaydi, bu toʻgʻridan-toʻgʻri uzatma qutisi emas – CVT hech qanday qoʻzgʻalmas uzatmalarsiz transmissiyaning uzatma nisbatini silliq oʻzgartiradi va shuning uchun uzluksiz oʻzgaruvchan uzatishning kichik turi.
Reg
Reg yoki REG so'zi uchun quyidagilarga murojaat qilishi mumkin:
Jegote yodgorligi Varshava
Tarixi
Germaniya fashistlari Polshani bosib olishi paytida yahudiylarga yordam bergan Polsha yashirin tashkiloti — Jegota yodgorligi 1995-yil 27-sentabrda oʻrnatildi. U Polsha jamoat arbobi va Jegota aʼzosi Vladislav Bartoshevskiy tashabbusi bilan ochilgan. Yodgorlik mualliflari polshalik haykaltaroshlar Xanna Shmalenberg va Marek Moderaudir. Yodgorlik AQShdagi Polsha diasporasi tomonidan moliyalashtirilgan.
<blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote">
Polsha maxfiy davlati tomonidan Xolokost davrida yahudiylarni qutqarish uchun istilo qilingan Yevropadagi boshqa tashkilotlar singari tashkil etilgan tashkilot quvgʻindagi oʻz hukumati tomonidan moliyalashtirilgan yagona birlashma edi.
Matnning asli: Organizacja utworzona przez Polskie Państwo Podziemne dla ratowania Żydów w czasach Holocaustu, wśród jej podobnych działających w okupowanej Europie była jedyną finansowaną przez swój Rząd, Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie. 1988-yili Varshava gettosida sodir etilgan qoʻzgʻolon yilligi munosabati bilan yodgorlik yoniga eman daraxti ekildi. Bu daraxt polyaklar va yahudiylarning umumiy xotirasining ramzidir.
Rolgang
Rolgang (nem. Rolle — gula va Gang — yoʻl) — yuklarni kichik masofaga tashish uchun moʻljallangan qurilma (rolikli konveyer). Yuritmali va yuritmasiz xillari bor. Yuritmali R.da roliklar guruhli yoki xususiy yuritma (harakatlantirgich)ga ega boʻladi. Yuritmasiz R.da tashiladigan yuklar (donali, qutiga joylangan yuklar) ramaga birbiriga yaqin qilib oʻrnatilgan roliklar ustiga qoʻyiladi. Yukni qoʻlda itarganda roliklar dumalab, yukni suradi. Yukni maxsus itargichlar yordamida itarish (gorizontal R.), oʻz ogʻirligi taʼsirida siljitish (kiya R.) ham mumkin. Shunda ham roliklar dumalab yukni suradi. R. Sanoat korxonalarida, omborlarda ishlatiladi. U k,, x., transport mashinalari va boshqalarning bir qismi boʻlishi ham mumkin.
Shagʻaltepa
Shagʻaltepa — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Ilk oʻrta asrlar. Navoiy viloyatining Xatirchi tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Tinchlik” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Kuang Si sharsharasi
thumb
Asosiy ma'lumotlar
left|thumb| Tat Kuang Si uchinchi kaskadi Tat Kuang Si sharsharasi Luang Prabang shahridan 32 km janubda, Mekong daryosining chap qirgʻogʻida, xuddi shu nomdagi milliy bogʻ hududida joylashgan. Sharshara balandligi 54 m boʻlgan asosiy kaskaddan va bir qator kichikroq kaskadlardan iborat. Ikkinchi kaskaddan oʻn metr pastda kichik gʻor bor. Kaskadlar oʻrtasida boy firuza tusli suvli bir nechta hovuzlar mavjud. Gʻayrioddiy rang suvning ohaktosh jinslari va ohaktoshlari boʻlgan tuproq qatlamlari orqali oqib oʻtishi va tuproq suvida karbonat angidridning yuqori miqdori tufayli ulardagi kaltsiy karbonatni eruvchan kaltsiy bikarbonatiga faol ravishda aylantirishi bilan bogʻliq. Kaltsiy bikarbonat nostabil va kristall choʻkma sifatida pastga tushadi va qatlam deb ataladigan narsani hosil qiladi. Erigan karbonatlar sharshara hovuzlaridagi suvga chuqur firuza rang beradi. Janubi-Sharqiy Osiyodagi bir qator sharsharalar suvning oʻxshash xususiyatlariga ega. Eng mashhurlaridan biri Tailanddagi Erawan. Tat Kuang Sidagi suv oqimi yil vaqtiga bogʻliq, chunki sharsharani oziqlantiradigan suvning katta qismi yomgʻirlar tashkil qiladi. Avgustdan noyabrgacha suv oqimi baland boʻladi. Tat Kuang Si asosan aralash bargli oʻrmonlardan iborat zich oʻsimliklar bilan qoplangan togʻ yonbagʻrida joylashgan. Sharshara mahalliy aholi orasida mashhurlikga ega. Dam olish kunlari mahaliy aholi sharshara yonida suzish va oilaviy pikniklar uchun kelishadi. Hududga kirish pullik va 20 000 kipni tashkil etadi, bu sizga sharshara atrofida tozalikni saqlash va uning atrofidagi oʻrmonlarning holatini kuzatish imkonini beradi. Sharshara boʻylab soʻqmoq bor. Asosiy qavat ostida koʻprik va jarlikning tepasiga koʻtarilish imkonini beruvchi narvon joylashgan.
Hudud
left|thumb| Tat Kuang Si toʻrtinchi kaskadi Tat Kuang Si yaqinida an'anaviy Xmong va Xmu qoziq aholi punktlari mavjud. Ulardan eng koʻp tashrif buyurilgani Ban Tat Paen aholi punkti. Qishloqda siz esdalik sovgʻalari va qoʻl san'atlarini sotib olish imkoni mavjud, milliy Lao uslubida qurilgan kichik mehmonxona (Vanvisa 2 mehmon uyi). Sharsharaga yaqin joyda yoʻq boʻlib ketish arafasida boʻlgan Himoloy qora ayiqlarini qutqarish markazi mavjud (Tat Kuang Si Bear Rescue Centre). Markazda brakonerlardan qutqarib olingan yoki noqonuniy savdogarlardan tortib olingan hayvonlar tabiiy sharoitlarga yaqin joyda saqlanadi. Markaz 2003-yilda Avstraliyaning Free The Bears Fund Inc tashkiloti tomonidan tashkil etilgan. Ushbu markazda foto va video suratga olish imkoni mavjud.
Gazakoʻtdoshlar
Gazakoʻtdoshlar (Gentianaceae) — ikki urugʻ pallali oʻsimliklar sinfiga mansub tutash tojli oʻsimliklar oilasi. Gullari yirik, yorqin tusli, tugunchasi 1—2 chanoqli (uyali), mevasi — koʻsakcha. Yer yuzida 70 turkumga mansub 1000 ga yakin turi bor. Oʻzbekistonda 4 turkumga mansub 15 turi usadi. Ayrim turlaridan xalq tabobatida Dorivor oʻsimlik sifatida foydalaniladi.
Gazanda
Gazanda, qichitqi oʻt (Urtica L.) — 1) gazandadoshlar oilasiga mansub koʻp yillik yoki bir yillik oʻtlar turkumi. Barglari arra tishli, bulaklarga boʻlingan, qarama-qarshi joylashgan. Barglari va poyasi qichitqi tuklar bilan qoplangan. Gullari juda mayda, bir jinsli, barg qoʻltigʻidagi boshoqsimon toʻpgullarga yigʻilgan. Mevasi yongoqchasimon. Shim., kamroq Jan. yarim sharda hamda tropiklarda 40—50 turi tarqalgan. Oʻzbekistonda bitta turi bor. Soya, zah yerlar, dal al ar, bogʻlar va b. yerlarda usadi. Bu turdan tibbiyotda qon toʻxtatuvchi vosita sifatida foydalaniladi. Yosh novdalari isteʼmol qilinadi. Poyasidan arqon, dagʻal mato tuqishda ishlatiladigan iplar tayyorlanadi; 2) zoologiyada suvda va quruqlikda yashovchilar bilan sudralib yuruvchilarning umumiy nomi (qarang Sudralib yuruvchilar), jonli tidda, kaltakesak, ilon, hasharotlar va urgimchaksimonlar singari badburush, yirtqich, zaharli yoki badboʻy maxluqlarga nisbatan ishlatiladigan soʻz.
Nikolay Belyayev
Nikolay Ilyich Belyayev (Никола́й Ильи́ч Беля́ев; 19-yanvar (1-fevral]]) 1903 – 28-oktyabr]] 1966) was a Soviet politician. Between 1955 and 1958 he was a Secretary of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union.
Ivan Šarić
thumb|Ivan Šarić Ivan Šarić (1990-yil 17-avgustda tugʻilgan) — xorvatiyalik shaxmat grossmeysteri. U 2007-yilda xalqaro shaxmat ustasi unvoniga sazovor boʻldi va 2008-yilda grossmeyster unvoniga sazovor boʻldi. U 2007-yilda 18 yoshgacha boʻlgan yoshlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha Yevropa chempionatida, 2008-yilda esa 18 yoshgacha boʻlgan yoshlar oʻrtasida shaxmat boʻyicha jahon chempionatida gʻolib chiqdi. 2018-yilda Batumi shahrida oʻtkazilgan shaxmat boʻyicha Yevropa chempionatida 8,5/11 ball bilan gʻolib chiqdi. Shuningdek, u 2009-yil va 2013-yillarda Xorvatiya shaxmat chempionatida gʻolib chiqqan.
Faoliyati
U 2002-yilda 12 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha Yevropa chempionatida 8-oʻrinni egalladi va Magnus Karlsen bilan 6 ochko bilan durang oʻynadi, Ian Nepomniachchi esa 8 ochko bilan gʻalaba qozondi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/30/Valjaivan081030.JPG/200px-Valjaivan081030.JPG|left|thumb|267x267px| Ivan Šarić va [[Valentina Golubenko shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida, 2008-yil]] 2007-yilda u Shibenik shahrida oʻtkazilgan shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida 18 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar toifasida 9 balldan 7 ball toʻplagan holda xalqaro miqyosda tanildi. Keyingi yili u grossmeyster unvonini qoʻlga kiritdi va 2008-yilda 18 yoshgacha boʻlgan yoshlar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida gʻolib chiqdi, 11 oʻyinda 8 ochko toʻpladi.
U 2009-yil va 2013-yillarda Xorvatiyaning shaxmat chempionatida gʻolib chiqqan va 2009-yildan buyon Xorvatiya terma jamoasida oʻynamoqda.
2011-yilda u 31-Villa de Benasque Open turnirida Hulio Granda, Aleksandr Delchev, Maxim Turov, Pablo Almagro Llamas va Mixail Marin bilan ishtirok etdi.
U 2014-yilda Tata Steel Challengers turnirida 10/13 ball bilan gʻolib chiqqan. Natijada, u 2015-yilgi Tata Steel Masters musobaqasida qatnashish huquqini qoʻlga kiritdi va u yerda 4,5/11 ball bilan 12-oʻrinni egalladi.
Uning bugungi kundagi eng koʻzga koʻringan natijalaridan biri 2014-yilgi Shaxmat Olimpiadasida Magnus Karlsen ustidan qozonilgan gʻalaba boʻlib, oʻyin 7/11 hisobida yakunlangan.
2018-yilda u Batumi shahrida boʻlib oʻtgan shaxmat boʻyicha Yevropa chempionatida 8,5/11 ball bilan gʻolib chiqdi va 2006-yilda zafar quchgan Zdenko Kojuldan keyin Xorvatiyadan bu nomga erishgan ikkinchi shaxmatchiga aylandi.
Shaxsiy hayoti
U 2013-yilda Split universitetining kompyuter fanlari boʻyicha bakalavr darajasini tamomlagan. U xotini va qizi bilan Xorvatiyaning Omish shahrida yashaydi.
Shovgʻoz kon
Shovgʻoz kon  — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—VII asrlar. Toshkent viloyatining Ohangaron tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Shovgʻoz qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.