cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ekspropriatsiya
Ekspropriatsiya (lot. dan va — shaxsiy) — davlat hokimiyati tomonidan majburiy ravishda (haqini toʻlab yoki toʻlamasdan) mulkdan mahrum qilish. E.ning asosiy turlari natsionalizatsiya, rekvizitsiya, musodara hisoblanadi.
Jahon cherkovlari kengashi
Jahon cherkovlari kengashi -ekumen (xristianlik konfessiyalarini birlashtirish tarafdori boʻlgan) harakatning rahbar organi. Uch protestant harakati ("Eʼtiqod va tartib", "Hayot va faoliyat", Xalqaro missionerlik kengashi)ning qoʻshilishi yoʻli bilan 1948-yilda Amsterdamda J. ch. k.ning 1-assambleyasida tuzilgan. Maqsadi cherkovlar oʻrtasida diniy eʼtiqod sohasida mavjud boʻlgan tafovutlarni qiyosan oʻrganib chiqish va amaliy faoliyat sohasida ularni birlashtirish yoʻli bilan yagona xristian uyushmasini vujudga keltirish boʻlgan. J. ch. k.ga 100 ga yaqin mamlakatning 300 dan ortiq cherkovi kiradi. Qarorgohi — Jeneva sh.da.
Musnad al-Firdavs
“Musnad al-Firdavs” (arab. مسند الفردوس) – islom olimi Abu Mansur Daylamiy (vaf. 558 hijriy/1162 yil) tomonidan toʻplangan hadislar toʻplami.
Tavsif
Asar uch ming (3000) hadisni oʻz ichiga oladi. Bu kitob islom ulamolari orasida u qadar mashhur emas, chunki hadislarda roviylar zanjiri alohida keltirilmagan.
Nashrlari
Kitob koʻplab nashriyotlar tomonidan nashr etilgan, lekin asosan arab tilida: - “Musnad al-Firdavs” (مسند الفردوس): Nashriyot: “Maktaba Ustaz Doktor Muhammad bin Turkiy, Turkiya.
Santa Mariya de Oliveyra
Santa Mariya de Oliveyra ( Santa Maria de Oliveira Santa Maria de Oliveira ) Portugaliyaning (fregeziya) Braga okrugi tarkibiga kiruvchi aholi punkti va tuman. Vila-Nova-De-Famalikan munitsipaliteti tarkibiy qismi hisoblanadi. Katta minyu yirik shahar aglomeratsiyasida joylashgan.
Portugaliya Shimoliy mintaqasi mintaqasiga bo'ysunadigan Ave iqtisodiy-statistik sub-mintaqasi tarkibiga kiradi. 2001 yil ma'lumotlariga ko'ra, aholining soni 3 091 kishini tashkil etadi. Uning maydoni taxminan 4,64 km² ni tashkil qiladi. Aholining zichligi 666,2 kishi / km².
Tarixi
Eski maʼmuriy boʻlinish boʻyicha Minyu provinsiyasi tarkibiga kirgan.
Diekhof
Diekhof Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Güstrow tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 33,19 km2. 937 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Diekhofning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Jahon hamjamiyati
Jahon hamjamiyati - jahonda mavjud davlatlarning hozirda insoniyat oldida turgan global muammolarni hamkorlikda hal qilishda, umoʻmiy maqsad yoʻlida faoliyat koʻrsatishda birligini anglatuvchi tushuncha. J. h. barcha davlatlarning suveren tengligi xalqaro hoʻquqiy tamoyiliga asoslangan. J. h. xalqaro hoʻqoʻqda tashkilot hisoblanmaydi. J. h.ni aks ettiruvchi universal tashkilot — Birlashgan Millatlar Tashkilotidir. Oʻzbekiston 1992 y. 2 martdan BMTning teng huquqli aʼzosi hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 17-moddasida belgilanishicha, "Oʻzbekiston Respoʻblikasi xalqaro munosabatlarning toʻla huquqli subʼyektidir". Oʻzbekiston Respublikasi oʻzini J. h.ning bir qismi, deb biladi, u insoniyat oldida turgan muammolarni hal qilishda faol ishtirok etadi.
Amo Beknazarov
Amo (Ambarsum) Ivanovich Beknazarov (11892.19(31).5, Yerevan - 1965.27.4, Moskva) — aktyor, rejissyor, ssenariychi. Armaniston xalq artisti (1935). Birinchi filmi — "Sharmandayu sharmisor" (1924, A. Kazbegining "Padarkush" romani asosida). Beknazarov 1925-yildan arman milliy kinematografiyasiga boshchilik qildi. Birinchi arman badiiy filmi "Nomus"ni yaratdi (1926, Aleksandr Shirvonzodaning shu nomli romani asosida, ssenariysi Beknazarovniki). Beknazarovning ovozsiz kino davrida yaratgan eng yaxshi filmlaridan yana biri "Vulkrn ustidagi uy" (1929)dir. "Pepo" (1935), "Zangezur" (1938), "David Bek" (1944), "Hovlitoʻyi" (1955, Abdulla Qahhor asari asosida), "Nasriddin Xoʻjandda" (1960, ssenariysi Beknazarovniki, rejissyor E. Karamyan bilan hamkorlikda) kabi ovozli filmlarida Beknazarov oʻta iqtidorli rejissyor sifatida namoyon boʻldi. Beknazarov ijodi qator respublikalarning milliy kinematografiyasi taraqqiyotiga va Armaniston, Gruziya, Ozarbayjonda rejissyorlik sanʼatining shakllanishiga taʼsir qildi. "Armanfilm" kinostudiyasi 1966-yildan Beknazarov nomi bilan ataladi.
Labatut (Landes)
Labatut Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Landes departamenti Dax tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1187 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 56,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 21,2 km2.
Jahongir maqbarasi
Jahongir maqbarasi - q. Dorus-siyodat.
Fegersheim
Fegersheim Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Bas-Rhin departamenti Strasbourg-Campagne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
4846 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 769,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,3 km2. Dengiz sathidan 142 – 149 m balandlikda joylashgan.
Jahon xoʻjaligi
Jahon xoʻjaligi - turli mamlakatlar milliy iqtisodiyotining bozor munosabatlari zamirida bir-birini taqozo etgani holda umumjahon yaxlitligini tashkil etishi; jahondagi oʻzaro aloqador milliy xujaliklar va xalqaro iqtisodiy munosabatlar majmui. J. x. bozor iqtisodiyoti rivojining mahsuli sifatida 19-asrning oxiri — 20-asr boshlarida shakllandi. Xalqaro mehnat taqsimoti turli mamlakatlar milliy xujaliklarini ixtisoslashishiga olib keladi, yaʼni muayyan mamlakatda u yoki bu soha ustuvor rivojlanadi. Ixtisoslashuv mamlakatda kanday tabiiy resurslarning borligiga va shu yerdagi i. ch. tajribasiga bogʻliq. Ixtisoslashuv harajatlarni kamaytirib, tovarlarni sifatlii. ch. imkonini berganidan xalqaro aloqalarni zaruratga aylantiradi.
J. x.dagi iqtisodiy aloqalar har bir mamlakat milliy iqtisodiyotining mustaqilligi; mamlakatlar iqtisodiy munosabatlarining bozor qoidalari asosida olib borilishi; iqtisodiy aloqalar uning ishtirokchilar uchun zaruriy manfaatli boʻlishi; milliy xoʻjaliklar manfaatlarining uygʻunligiga tayanib, ixtiyoriy ravishda va sharoit yetilganda oʻzaro integratsiyalashuvi tamoyillariga asoslanadi.
J. x. aloqalari koʻp qirrali boʻlib, savdo-sotiq, xalqaro valyuta-kredit munosabatlari, kapital chiqarish va uni kiritish, ochiq iqtisodiy zonalar tashkil etish, ish kuchi migratsiyasini uyushtirish, birgalikda ilmiy-texnikaviy loyihalarni moliyalashtirish, axborot almashish, sayyohlik sohasida hamkorlik qilish kabi shakllarga ega.
J. x.da xalqaro tashkilotlar tenglikka asoslangan va oʻzaro manfaatli iqtisodiy aloqalar va hamkorlik urnatishga xizmat qiladi.
J. x. aloqalari bevosita turli mamlakatlardagi firmalar, banklar va davlat idoralari oʻrtasida, shuningdek, bevosita — xalqaro tashkilotlar ishtirokida amalga oshiriladi. Bular jumlasiga Jahon banki, Xalqaro valyuta fondi, Osiyo rivojlanish banki, Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki, Xalqaro mehnat tashkiloti, Jahon savdo tashkiloti va b. kiradi.
J. x.ni tashkil etuvchi milliy xoʻjaliklar ikki yoʻsinda guruxlashtiriladi: 1) rivojlanish yoʻnalishlari buyicha mamlakatlar bozor iqtisodiyooʻti rivojlangan mamlakatlar, rivojlanayotgan mamlakatlar va bozor iqtisodiyoti tizimiga oʻtish davrida yoki iqtisodiy transformatsiya bosqichidagi mamlakatlarga ajratiladi; 2) iqtisodiy rivojlanganlik darajasiga kura mamlakatlar yalpi milliy mahsulot (YAMM) koʻrsatkichlari buyicha 3 ta asosiy guruhga boʻlinadi: daromadi past (axoli jon boshiga yillik YAMM koʻrsatkichi 987 AQSH dollari), daromadi oʻrtacha (5323,2 dollar) va daromadi yuqori (22921,3 dollar) boʻlgan mamlakatlar (1999).
MDH mamlakatlari orasida Rossiya, Ukraina, Belarus, Qozogʻiston, Oʻzbekiston daromadi oʻrtachadan pastroq boʻlgan mamlakatlar guruhini tashkil etadi. MDHning boshqa mamlakatlari daromadi past (eng kam taraqqiy etgan) mamlakatlar hisoblanadi. J. x. da sanoati rivojlangan 6 mamlakat: AQSH, Yaponiya, GFR, Fransiya, Buyuk Britaniya, Italiya yetakchi oʻrinni egallaydi, 90-yillar oʻrtalarida jahon sanoat i. ch.ning 60%, tovarlar eksportining 63% va xizmatlar eksportining 47% shu mamlakatlar hissasiga toʻgʻri kelgan.
J. x.da kishilarning turmush darajasi iqtisodiyotga bogʻliq holda jiddiy farqlanadi. Boy mamlakatlarda yuksak turmoʻsh darajasi mavjoʻd boʻlgani xolda qoloq mamlakatlarda kambagʻallar aholining katta qismini tashkil etadi. 21-asrga kelib boʻ ikki guruh mamlakatlaridagi turmush darajasining farqi 12 martadan ziyodroq boʻldi. Qoloq mamlakatlarda daromadning nisbatan koʻp qismi isteʼmolga sarflansa-da, daromadning kam boʻlishi xisobidan bu mamlakatlarda turmush darajasi pastligicha qoladi.
Hoz. davrda J. x.ning rivojlanishi 3 yoʻnalishda bormoqda: 1) J. x.ga kiruvchi mamlakatlar safi kengayib, uning tarkibiga 90-yillarda sobiq sotsializm tizimidan ajralib chiqqan 25 ta yosh mamlakat xoʻjaligi qoʻshildi. Mustaqillik tufayli Oʻzbekiston ham J. x.ga kirib keldi, jahon iqtisodiyotining teng huquqli ishtirokchisiga aylandi, xalqaro tashkilotlarga aʼzo boʻldi, jahon savdosida ishtirok etib, 1996—2001 yillarda, uning tashqi savdo oboroti 63,3 mlrd. dollarni tashkil etdi; 2) J. x.da i. ch.ning oʻsishi yuz bermoqda. 1998 y. dunyoda yaratilgan jami tovar va xizmatlar qiymati 36,5 trln. dollar boʻlsa, 2001 y. kelib 40 trln. dollardan ziyod boʻldi; 3) J. x.da iqtisodiy integratsiya (iqtisodiy ishtirokchilar faoliyatining birlashib ketishi) va globalizatsiya (jaxron iqtisodiyotining oʻmoʻmbashariy toʻs olishi, milliy iqtisodiyotlarning har biri oʻning tarkibiy qismi boʻlib qolishi) yuz berib, sifat oʻzgarishlari yuzaga kelmoqda.
J. x. xar bir mamlakat milliy iqtisodiyoti va jahon iktisodiyotining rivojlanish omili hisoblanadi. J. x. doirasida oʻzaro manfaatli hamkorlik aloqalari fan-texnika taraqqiyotini jadallashtiradi, ish koʻchi sifatini oshiradi, eng yangi maqsulotlarni oʻzlashtirish, resoʻrslarni tejash, mehnat oʻnumdorligini oshirishga yoʻl ochadi.
Jerome David Salinger
Jerome David Salinger (1-yanvar, 1919, New York  — 27-yanvar, 2010, Kornish, New Hampshire) — amerikalik yozuvchi. Uning eng mashhur asari The Catcher in the Rye („Javdarzordagi haloskor“).
Salinger Manhattanda oʻsgan, oʻrta sinflarda hikoyalar yoza boshlagan. Uning bir necha qisqa hikoyalari 1940-yillarning boshlarida nashr etilgan. Ular Whit Burnett asos solgan „Story“ jurnalida chop etilgan. Salinger Ikkinchi jahon urushida qatnashgan. 1948-yilda u, tanqidchilar tomonidan baland baholangan „A Perfect Day for Bananafish“ nomli asarini, The New Yorker jurnalida chop etadi. 1951-yilda Salinger „The Catcher in the Rye“ nomli romanini nashr etadi. Bu roman dabdabali muvaffaqiyatga ega boʻladi. Bu asar yosh avlodga katta taʼsir koʻrsatdi va haligacha eng koʻp oʻqiladigan asarlardan biri hisoblanadi. Asar yiliga 250 ming nusxada chop etiladi.
Muallifning „The Ocean Full of Bowling Balls“ nomli hikoyasi xech qayerda chop etilmagan. Ammo ushbu kitob Princeton universitetining kutubxonasida mavjud. Faqatgina universitet talabalari hikoyani oʻqish imkoniyatiga egadir. Salingerning vafotidan 50 yil oʻtgach, yaʼni 2060-yil 27-yanvar kuni „The Ocean Full of Bowling Balls“ ommabop nashr etiladi.
30-iyul
30-iyul — Grigoriy taqvimida yilning 211- (kabisa yilida 212-) kuni. Yil yakuniga 154 kun qoladi.
Bayramlar
Yana qarang: Turkum:30-iyul bayramlari
Voqealar
right|120px|Yekaterininskiy dvores Yana qarang: Turkum:30-iyul voqealari
Tavalludlar
Yana qarang: Turkum:30-iyulda tugʻilganlar
Vafot etganlar
Yana qarang: Turkum:30-iyulda vafot etganlar
Jahon xoʻjaligi geografiyasi
Jahon xoʻjaligi geografiyasi — iqtisodiy va ijtimoiy geogr. sohasi, xalqaro geografik mehnat taqsimotining shakllanishi, mamlakatlarning ixtisoslashuvi, har xil ijtimoiy-siyosiy vaziyat hukmron boʻlgan sharoitda dunyodagi iqtisodiy munosabatlarning rivojlanish qonuniyatlarini oʻrganadi. Xalqaro geografik mehnat taqsimoti jahon xoʻjaligini harakatlantiruvchi kuchi va negizidir.
Jahon xoʻjaligining geografik modeli 20-asr arafasida toʻla-toʻkis shakllanib boʻldi. Uning rivojlanishi 20-asrning 1-yarmida ayrim hududlarni qamrab olinishi, mazkur asrning ikkinchi yarmida esa hududiy va ayniqsa tarmoqlar tarkibining takomillashtirilishi hisobiga amalga oshdi.
Hoz. zamon ilmiy-texnika taraqqiyoti sharoitida jahon xoʻjaligi va oʻning tarmoqlari strukturasida sodir boʻlayotgan keskin siljishlar J. x. g .da katta oʻzgarishlar boʻlishiga olib kelmoqda. Shu bois J. x. g .dagi strukturali siljishlarni oʻz vaqtida oʻrganish nihoyatda muhimdir.
Jahon xoʻjaligining hozirgi vaqtdagi geografik modeli koʻndankoʻnga Moʻrakkablashib bormoqda. Jahon xoʻjaligi tarkibida 10 ta eng muhim va yirik markazlarni (Shim. Amerika, Yevropa, Yaponiya, Xitoy, Jan.-Sharqiy Osiyo, Braziliya, Jan.-Gʻarbiy Osiyo, Rossiya, Avstraliya va Hindiston) ajratish mumkin. Mana shu va b. mamlakatlar hamda regionlar doirasidagi va oʻrtasidagi iqtisodiy-siyosiy moʻnosabatlarni, oʻlarga xos xususiyatlar va qonuniyatlarni aniqlab berish J. x. g .sining muhim vazifasidir.
Iqtisodiyotning hoʻdoʻdiy joylashoʻviga taʼsir etoʻvchi tabiiy (tabiiy sharoit va resurslar, tabiiy aloqa yoʻllarining mavjudligi) va ijtimo-iyiqtisodiy (modsiy boyliklar i. ch. usullari, iqtisodiy geografik oʻrni, mehnat resurslari, transportiqtisodiy va b. iqtisodiy sharoitlar, texnik rivojlanish darajasi, sanoat va qishloq xoʻjaligi oʻrtasidagi nisbat, milliy daromad darajasi va h. k.) omillar tadqiq qilinadi va ular bilan bogʻliq muammolarni hal etish yoʻllari izlanadi.
J. x. g. 2 qismdan iborat boʻlib, birinchi — asosiy qismi moʻhim tushunchalar, tamoyillar, qonuniyatlar hamda dunyo regionlari va ayrim mamlakatlar miqyosida iqtisodiy salohiyatni belgilab beruvchi resurslar va omillar sistemasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi. Ikkinchi — regional mamlakatshoʻnoslik qismida Doʻnyo miqyosida iqtisodiy-siyosiy vaziyatni belgilab beruvchi regionlar hamda ayrim iqtisodiy rivojlangan mamlakatlarning majmuali iqtisodiy-ijtimoiy holati oʻrganiladi. Shuningdek, dunyo miqyosida aholisining soni, hududining kattaligi, yaʼni iqtisodiy salohiyati ulkan boʻlgan davlatlar ham mavjud. Ayrim mamlakatlarning iqtisodiy va ijtimoiy geografiyasi tavsifi, ularning geografik oʻrni, tabiiy resurs omillari, aholisi va mehnat resoʻrslari, xoʻjaligi, ichki tafovuglari hamda tashqi iqtisodiy aloqalari boʻyicha mavjud maʼloʻmotlarga asoslanadi.
J. x. g. iqtisodiy qonoʻniyatlarga amal qilgan holdagina mamlakatlar va regionlarga ularga xos tarmoqlar va hududiy tarkiblarni global, regional va ayrim davlatlar miqyosida haqqoniy tadqiq etish vazifasini muvaffaqiyatli bajarishi mumkin.
Woods Heights
Woods Heights AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. Ray County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
768 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Dunnell (Minnesota)
Dunnell AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Martin County, Minnesota|Martin
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
167 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 169,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,98 km2. Shundan 0,98 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 400 m balandlikda joylashgan.
Madaniy landshaft
Madaniy landshaft — muayyan maqsad bilan (biologik hosilni oshirish; rekreatsiya, aholi turar joylarini bunyod etish va h. k.) ilmiy asosda va insonlar manfaatini koʻzlab oqilona oʻzgartirilgan landshaftlar. Madaniy landshaftda unumdorlik, iqtisodiy samaradorlik eng yuqori, kishilar hayoti uchun zarur sharoit qulay, tabiiy muhit soglom va goʻzal boʻlishi kerak. Madaniy landshaftga choʻl oʻrtasida bunyod etilgan vohalar, zaytun, choy, banan, sitrus plantatsiyalari, qishloq xoʻjaligi oʻsimliklari ekiladigan dalalar, oʻrmonlar oʻrnida barpo qilingan pichanzor, yaylov, bogʻ, koʻchatzor, oʻrmonzor park va boshqa misol boʻla oladi. Madaniy landshaftning oʻzgarishi, tabiatning rivojlanishi va unga inson tomonidan kiritiladigan oʻzgartirishlar oʻrtasidagi qarama-qarshiliklar bilan tavsiflanadi. Har bir landshaft kabi Madaniy landshaft mahsuldorlik xususiyatiga ega. Mahsuldorlik esa Madaniy landshaftning tabiiy xususiyatlari va insonning oʻzgartiruvchi harakatiga bogʻliq. Madaniy landshaftda relyef morfostrukturasi belgilari, geologik tuzilishi, tabiiy iqlimning asosiy xususiyatlari saqlanadi va u zonallik hamda azonallikning taʼsirida boʻladi. Madaniy landshaftni ongli ravishda tuzish nafaqat landshaft komponentlari, balki uning morfologik tarkibiy qismlari (maskan, fatsiya) orasidagi bogʻliqlikni oʻrganishga asoslanadi. Madaniy landshaft birinchi navbatda nomaqbul tabiiy jarayonlarning oldini olish, inson hayoti uchun sogʻlom muhitni yaratish, hududni oqilona tashkil qilish (tabiiy landshaftning muhofaza qilinayotgan elementlari — qishloq xoʻjaligi yerlari, turar joy massivlari, sanoat korxonalari va h.k. orasidagi ilmiy jihatdan asoslangan nisbat)ni koʻzda tutadi. Landshaftshunoslikning muhim vazifasi uning turi, oʻzgarishi va mahsuldorligini oshirish yoʻllarini oʻrganishdan iboratdir. Bu yoʻnalishda landshaftshunoslik qishloq xoʻjaligi bilan birikadi.
Beklarsoy
Beklarsoy — Oʻzbekistonning Samarqand viloyati Qoʻshrobod tumani va Navoiy viloyati Nurota tumanlaridagi soy. Yuqori oqimida Ustuqsoy, oʻrta oqimida Beklarsoy, Oqchopsoy, quyi oqimida Oʻrgʻanchi deb ataladi. Mirishkor togʻlari (Nurota tizmasi)ning janubiy yon bagʻridan boshlanib, shimoldan janubga tomon oqadi. Irmogʻi koʻp. Uzunligi 41 km, suv toʻplash maydoni 180 km², oʻrtacha koʻp yillik suv sarfi 0,53 m³/sek. Suvining asosiy qismi bahorda oqadi. Kuz va qishda suvi kamayib, koʻpincha qurib qoladi. Beklarsoyda baʼzan jaladan soʻng kuchli sel oqimi kuzatiladi.
Umumiy tavsif
Soy uzunligi 41 km, suv toʻplash maydoni 180 km². Yangi Oqchob qishlogʻi yaqinida oʻrtacha suv oqimi tezligi 0,714 m³/s. Daryo qor va yomgʻirning erigan suvlari bilan toʻyinadi.
Yangi Oqchob qishlogʻi uchun yil davomida suv oqimi 22,5 million m³, oʻrtacha oqim moduli 3,97 l/s⋅km², oqim qatlami 125 sm/yil. 1964—2002-yillardagi kuzatishlar natijasiga koʻra, oqimning oʻzgaruvchanlik koeffitsienti 0,739 (yillik davr uchun). Sugʻorish uchun yillik suv oqimi 13 million m³ dan ortiqni tashkil qiladi.
Oqimi
Soy Shimoliy Nurota tizmasining janubiy yon bagʻiridan boshlanadi. Manbadan shimoli-gʻarbiy yoʻnalishda oqadi, keyin janubi-gʻarbga buriladi. Soy qirgʻogʻida pastda Ustuk aholi punkti joylashgan. Bu yerdan daryo umumiy gʻarbiy yoʻnalishga yoʻnaltirilgan boʻlsa-da, oqim boʻylab koʻplab burmalarni hosil qiladi.
Nakki posyolkasi yaqinidagi Tiktoshga quyilish hududida suv oqimi Beklar nomini oladi.
Foydalanish
Soydan qadimdan Beklar, Oqchob, Yangi Oqchob kabi qishloqlar suv ichadi. Beklarsoy vodiysida 16-asrda qurilgan Abdullaxon bandi (tugʻoni) qoldiqlari saqlangan.
Abdullaxon bandi
Abdullaxonbandi suv ombori oʻrta asr sugʻorishda muhandislik-texnika ilmining ajoyib namunasidir. 1580-yillarda Buxoro xoni Abdulaxon II buyrugʻi bilan barpo etilgan. Toʻgʻon qoldiqlari birinchi marta 1913-yilda Qishloq xoʻjaligi vazirligining yerni yaxshilash boshqarmasi bilan jihozlangan Buxoro ekspeditsiyasining bir qismi boʻlgan Nikolay Dimo tomonidan qayd etilgan. 1957—1962-yillarda tarixiy obida Yahyo Gʻulomov rahbarligida Oʻzbekiston Tarix va arxeologiya institutining Maxandaryo arxeologik guruhi tomonidan tadqiq qilingan.
Toʻgʻonning uzunligi tepada 85 m, poydevorida 73 m, balandligi 14,5 m. Uning qalinligi asta-sekin tepada 4,5 m dan poydevorda 15,3 m gacha kengayib boradi, bu suv bosimini yaxshiroq ushlab turishga yordam beradi.
Abdullaxonbandi toʻgʻonining suv ombori Qamar, Aqchab, Urganchi, Rabot, Jilantamgʻali va Saykechar qishloqlarini ularga tutash yerlar orqali suv bilan taʼminlagan. XVI asrda bu yerda oʻrtacha 1-1,2 ming gektar yer sugʻorilgan. Keyinchalik Abdullaxon bandini Kattayorning shiddatli oqimi yorib yubordi. Toʻgʻonning 2/3 qismi hozirgi kungacha saqlanib qolgan, kanyonning chap qirgʻogʻidan yana uchdan bir qismi butunlay vayron boʻlgan.
Dorboz
Dorboz — [f. بﺍذ د ار] dorda oʻynovchi, oʻyin koʻrsatuvchi kishi.
Tarixi
Oʻzbekistonda dorboz qadim tarixga ega. Baʼzi manbalar Amir Temur saroyida ajoyib dor oʻyinlari koʻrsatilganini tasdiqlaydi. Dorbozlik Oʻzbekistonning barcha yirik shaharlarida, ayniqsa, Quva, Asakada taraqqiy etgan. Oʻtmishda oʻzbek dorbozlari Xitoy, Hindiston, Afgʻoniston, Eron, XVIII – XIX asrlarda Rossiyada oʻz mahoratlarini namoyish etganlari toʻgʻrisida maʼlumotlar bor. Oʻzbek dorbozlari 25 – 30 m balandlikdagi ustunlarga qiya qilib tortiladigan arqon ustida langar-choʻp bilan boʻladigan oʻyinlarni: yugurish (olgʻa, orqaga), sakrash, oyoqlarga pichoq yoki patnis bogʻlab, shuningdek, koʻzni bogʻlab, boshga xalta yoki qozon kiyib yurish, yakka va qoʻsh chigʻiriqda oʻynash kabi turli-tuman mashqlarni bajargan. Dor oʻyinlari dor tagida raqqoslarning oʻyinlari, qiziqchilar, askiyachilarning chiqishlari hamda anʼanaviy sirk turlaridan simdor, yogʻochoyoq, nayrangbozlik, besuyak, muallaqchilik, oʻrgatilgan ayiq, ilon, maymun, ot, echki oʻyinlari bilan birga olib borilgan.
Rivojlanishi
XX asrda oʻzbek dorbozlik sanʼatini yangi mazmunda rivojlantirishda va anʼanalarni davom ettirishda Asaka darbozlari sulolasining atoqli namoyandasi Toshkanboy Egamberdiyevning xizmati juda katta. XX asrning oʻrtalaridan boshlab oʻzbek dorbozlari repertuariga birmuncha oʻzgarishlar kiritildi. Muhofaza vositalaridan foydalanish natijasida dor ustida yangi, murakkab oʻyinlar ijro etila boshladi. Yakka kishi mashqlari bilan bir qatorda 2,3,4 kishi ijro etadigan mashqlar koʻrsatiladigan boʻldi. Jumladan, ikki dorbozning bir-birini yelkasida yoki boshida turib dordan oʻtishi, obkashning ikki tomonida oʻtirgan dorbozlarni olib oʻtish, dorda oʻtirgan dorboz ustidan sakrab oʻtish, umbaloq oshish, yelkasi bilan dorga tiralib, oyoqni tepaga choʻzish, ikki dorboz yelkasiga oʻrnatilgan taxta koʻprikcha ustida tik turish va h.k.
Dunyoda
Oʻzbek dorbozlari oʻz sanʼatini dunyoning turli mamlakatlarida namoyish etmoqdalar. ,,Oʻzbekdavlatsirk” respublika birlashmasining  Olimjon, Tohir Murod, Toshkanboyevlar rahbarligidagi,,Oʻzbekiston dorbozlari” jamoalari qadimda  dorbozlik anʼanalarini zamonaviy sirkning badiiy ifoda vositalari bilan boyitib kelmoqda.
Yana qarang
Dorbozlik
Mengen (Yığılca)
Mengen — Turkiyaning Düzce viloyati Yığılca tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 107 nafar (2022).
Madaminbek
Madaminbek, Muhammad Aminbek Ahmadbek oʻgʻli (1893, Margʻilon yaqinidagi Soʻkchilik qishlogʻi — 1920.14.5, Fargʻona vodiysidagi Qorovul qishlogʻi) — Turkistonda sovet rejimiga qarshi kurash harakati namoyandalaridan biri (1918—20), Muvaqqat Fargʻona hukumati raisi (1919—20). Boshlangʻich maktabda savod chiqargach, mahalliy boylar va ruslarning savdo doʻkonlarida ishlagan. Birinchi jahon urushi arafasida podshoga qarshi faoliyati uchun politsiya tomonidan qoʻlga olinib, 14 yilga Sibirdagi Nerchinsk degan joyga badarg'a qilingan (1914). 1917-yil fevral inqilobidan keyin M. ozodlikka chiqqan. "Shoʻroi Ulamo" tashkilotining rahbarlari uni Margʻilon shahri mirshablari boshligʻi lavozimiga tavsiya qilishgan. Turkistonda bolsheviklar hokimiyatni zoʻravonlik bilan egallagach, Fargʻona viloyati harbiy komissari K. Osipov uni Margʻilon militsiyasi boshligʻi etib tayinlaydi. Biroq sovet rejimining siyosati M.ni ozodlik uchun kurashga undagan. 1918-yil mart oyining boshlarida u oʻz militsionerlari bilan bolsheviklarga qarshi kurashuvchilar safiga oʻtgan. M. 1000 — 1500 yigit toʻplab, Margʻilon va Toshloq atroflarida qizil askarlarga qarshi dastlabki janglarni boshlagan.
1918-yil yanvarda M. qoʻl ostida 16000 kishidan iborat qoʻshin boʻlgan boʻlsa, oʻsha yil kuzida ularning soni 30000 kishidan ortib ketgan. M. xalq orasida katta obroʻga ega boʻlgan. U vodiydagi sovet hokimiyati organlariga muqobil ravishda oʻz siyosiy boshqaruv usulini oʻrnatgan. Andijon uyezdidagi Oyimqishloq (hozirgi Andijon viloyati Jalolquduk, tumani)da boʻlgan Fargʻona vodiysi qoʻrboshilarining qurultoyida (1918-yil noyabr) milliy ozodlik hapakati qatnashchilarining Oliy bosh qoʻmondoni etib saylangan.
1918-yilning oxiridayoq mustaqil harakat qilishga urinayotgan yirik qoʻrboshilarning faoliyatini M. boshqarishga muvaffaq boʻldi. M. yigitlari oʻrtasida harbiy intizom kuchli edi. Uning yigitlari qizil armiyaga qarshi jang qilish bilan bir qatorda bosqinchi va talonchilardan iborat ayrim mahalliy kichik toʻdalarga qarshi ham shafqatsiz kurashganlar.
M. 1919-yil 2-sentabrda Jalolobodda K. Monstrov bilan ittifoq tuzgan (qarang Krestyanlar armiyasi). 1919-yil sentabr — oktabrda uning qoʻshini Jalolobod, Oʻsh va Margʻilonni qizil askarlardan ozod qilgan, biroq Andijon uchun boʻlgan janglarda yengilgan. M. Buxoro amiri Sayid Olimxon va Xiva xonligining amaldagi hukmdori Junaydxon bilan qizil armiyaga qarshi birgalikda kurashish uchun muzokaralar olib borgan. Afgʻoniston va Turkiyaga oʻz vakillarini joʻnatgan. Rossiyaning Qashqardagi sobiq konsuli Uspenskiy va Buyuk Britaniyaning bosh konsuli P. Eserton orkali Yevropa davlatlari va AQShdan bolsheviklarga karshi kurash olib borish uchun iqtisodiy va harbiy yordam olishga intilgan. Pomirning Ergashtom (Irkeshtom) ovulida boʻlgan yirik anjumanda (1919.22.10) M. boshchiligida Fargʻona muvaqqat muxtoriyat hukumati tuzilgan. M. hukumat boshligʻi boʻlish bilan bir qatorda Oliy bosh qoʻmondon (Amiralmuslimin) etib ham saylangan.
Sovet rejimi va bolsheviklar milliy ozodlik harakatiga qarshi kurashish uchun Rossiya markazidan doimiy ravishda Turkistonga yangi-yangi qizil askar qismlari tashlangan. 1920-yil yanvar oyining oʻrtalariga kelib Fargʻona vodiysida jangovar tashabbus vaqtinchalik qizil armiya qoʻliga oʻtgan. M. vaqtdan yutish uchun 2-Turkiston oʻqchi diviziyasining boshligʻi N. A. Veryovkin Roxalskiy bilan Skobelev (hozirgi Fargʻona) shahrida yarash bitimini imzolagan (1920.6.3). M. bilan birga sovet hokimiyati tomoniga uning oʻnlab qoʻrboshilari va 3500 ta yigiti ham oʻtgan. Sovet qoʻmondonligi tomonidan muzokaralar oʻtkazish uchun qoʻrboshilar orasiga yuborilgan M. Xolxoʻja Eshon buyrugʻi bilan qirgʻizlarning Qorovul otlogʻi atrofida xiyonatkorona oʻldirilgan (1920.14.5). Uning qabri hozirgi Qirgʻiziston Respublikasi hududi — Olay vodiysidagi Shigʻay qishlogʻida joylashgan.
M. sovet rejimi davrida "bosmachi" sifatida nohaq qoralanib, uning faoliyati soxtalashtirilgan. M.ning serqirra faoliyati haqida Oʻzbekiston, Italiya, Germaniya, Turkiya, Saudiya Arabistoni va boshqa mamlakatlarda ilmiy tadqiqotlar olib borilmoqda.
Adabiyot
Qahramon Rajabov.
Villabasta de Valdavia
Villabasta de Valdavia Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Palencia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — km2. Aholisi — 35 kishi (2010).
NGC 3589
Ushbu obyektni William Herschel 1793-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Sainte-Innocence
Sainte-Innocence Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Dordogne departamenti Bergerac tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
103 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 14,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,1 km2.
Munoviy
Muhammad Abdurauf al-Munoviy (arab. محمد عبد الرؤوف المناوي) Usmoniylar davri Qohirada yashagan islom olimi boʻlib, ilk islom tarixi va Misrdagi soʻfiylik tarixiga oid asarlari bilan tanilgan. U Sha’roniyning shogirdi edi.
Toʻliq ismi – Muhammad Abdurauf ibn Tojulorifin ibn Ali ibn Zaynulobidin al-Munoviy.
Asarlari:
•	“Fayz al-qodir sharh al-Jome’ as-sagʻir” (Suyutiyning “al-Jome’ as-sagʻir” asariga yozilgan sharh). •	“Kunuz al-haqoiq fil hadis” •	“Sharh ash-Shamoil” •	“Al-Kavokib ad-durriyya” •	“Siyrat Umar bin Abdulaziz” •	“At-Tabaqot as-sugʻro”
Türkormanköy
Türkormanköy — Turkiyaning Sakarya viloyatidagi Akyazi tumaniga qarashli mahalla.
Tarixi
Türkormanköyning eski nomi — Ormanköy.
Geografiyasi
Sakarya shahar markaziga 20 km, Akyazi tumaniga 11 km uzoqlikda.
Ekssudat
Ekssudat (lot. — tashqariga chiqaman, ajralaman) — yalligʻlanish tufayli mayda venalar va kapillyarlardan atrofdagi boʻshliq va toʻqimalarga sizib chiqadigan suyuqlik. Tarkibida oqsil, leykotsitlar, eritrotsitlar va koʻpincha mikroblar boʻladi. E. hamma yalligʻlanish jarayonlarida hosil boʻlib, tana boʻshliklarida toʻplanadi. E. atrofdagi toʻqimalarni siqib, ular faoliyatining buzilishiga, yalligʻlanish oʻchogʻidan toʻqimalarga yorib oʻtganda infeksiya tarqalishiga sabab boʻladi. Tarkibiga koʻra, E.ning seroz, yiringli, qonli, fibrinoz va h.k. turlari ajratiladi. Oʻz vaqtida toʻgʻri davo qilinsa, E. hech bir asoratsiz, batamom soʻrilib ketadi. E. shish bilan kechadigan kasalliklarda kuzatiladigan transsudatdan farklanadi. Ekssudat turlari: 1.Kataral 2.Fibrinozli 3.Gemorragik 4.Yiringli 5.Chirik 6. Aralash
Diloro Yusupova
Diloro (Dinara) Yusupova (1911-yil, Buxoro — 1981-yil, Toshkent) — Oʻzbekistondagi birinchi ayol huquqshunos, O‘zSSR bosh prokurori yordamchisi. BXSR harbiy ishlar noziri Sobirjon Yusupovning qizi.
Diloro Yusupova 1911-yilda Buxoro shahrida tugʻilgan. Otasi Sobirjon Yusupov „ Yosh buxoroliklar “ tashkilotining faollaridan bo‘lib, rus tilini yaxshi bilgani tufayli siyosiy harakatlarda faol qatnashgan. Shu sabab Diloroning yoshligi otasining siyosiy qarashlari tufayli taʼqib va quvg‘inlarda o‘tgan.
Diloro Yusupova 11 yoshida Buxoro Xalq Sovet Respublikasi tomonidan Moskva shahriga o‘qishga yuborilgan. Oʻqish davomida o‘zining iqtidori, bilimga tashnaligi bilan 1924-yildayoq Moskvadagi o‘zbek talabalari orasida tanildi. 1926-yil maktabni aʼlo baholarga tugatib, O‘zbekistonga qaytdi.
Diloro Yusupova Toshkent komsomolining okrug qo‘mitasida ishlagan. Shu bilan birga O‘rta Osiyo davlat universitetining sud bo‘limiga o‘qishga qabul qilingan. Keyinchalik aspiranturaga tayyorlanib, Sovet huquqi ilmiy-tekshirish institutiga o‘qigan. Shundan keyin bitiruv imtihonlarini yaxshi topshirib yo‘llanma bilan O‘zbekiston Respublikasi Prokuraturasiga ishga joʻnatilgan. Berilgan sinov muddatidan so‘ng Yusupova 1925-yili 24 yoshida O‘zbekiston Respublikasi prokurori yordamchisi lavozimiga tayinlangan.
Diloro Yusupova Moskva oʻqiyotgan vaqtida tanishgan O‘zSSR Oliy sudi sudyasi namanganlik Muhammadjon Mo‘minov bilan turmush qurgan. Muhammadjon Mo‘minov O‘zbekistonda yuridik fanlarning shakllanishiga asos solgan yosh huquqshunoslardan boʻlgan. Mo‘minov Samarqandda O‘zbekiston Oliy sudi kollegiyasining aʼzosi, 1931-yildan 1935-yilgacha sud tizimidagi qator muhim lavozimlarda xizmat qilgan. 1937-yil 29-mart kuni ﻿Muhammadjon Mo‘minov hibsga olinadi. O‘sha paytda Mo‘minov O‘zSSR Adliya komissarligining aholiga yuridik yordam va sud himoya bo‘limi boshlig‘i, Yusupova boʻlsa O‘zSSR Bosh prokurori yordamchisi boʻlgan.
1937-yilning 22-sentabrida „xalq dushmani“ning xotini, erining troskiychiligini, aksilinqilobiy faoliyatini yashirgan deb 25 yoshli O‘zSSR prokurori yordamchisi Diloro Yusupovani ham qamoqqa oladilar. Marat ismli 6 yoshli o‘g‘li va 4 yoshli qizi Surayyo bolalar uyiga topshiriladi. 1938-yilning 4-oktyabrida Diloro Yusupovaning turmush oʻrtogʻi Muhammadjon Mo‘minov „Moskvada oʻtkazilgan namoyish rahbarlaridan biri“ degan tuhmat bilan otib tashlangan. Yusupova shartli ravishda ozodlikka chiqariladi.
Brittnau
Brittnau Shveysariyaning Aargau kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Zofingen (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 13.67 km2. 3647 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Hududi
Brittnauning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Diloro Yusupova
Dilora Yusupova bergan ariza boʻyicha 1956-yilda qayta tergov oʻtkaziladi. 1957-yil 23-yanvarda Muhammadjon Mo‘minov SSSR Oliy sudi harbiy kollegiyasi tomonidan oqlangan.
Ekspressionizm
Ekspressionizm (lot. yexrgekyu — ifodalash, izhor qilish) — 1900— 20-yillarda adabiyot va sanʼatda yuzaga kelgan yoʻnalish; davrning oʻtkir inqirozlarining aks sadosi sifatida yuzaga kelgan. E. asarlaridagi ijtimoiy tanqidiy ruhi bilan parallel mavjud boʻlgan yoki keyin yuzaga kelgan avangard sanʼatidan farq qiladi. Uning asarlarida zamonaviy sivilizatsiyaning inqirozi tabiat va insoniyatga yopirilib kelayotgan halokat koʻrinishi tarzida namoyon boʻladi. "E." termini ilk bor X. Valden tomonidan qoʻllangan (1911). E.da, asosan, ijodkorning subyektiv tasavvurlari, histuygʻulari ifodalandi, ulardagi ehtiroslilik va jiddiylik asarlarga joʻshqinlik baxsh etdi. E. taraqqiyoti qarama-qarshiliklarga ega boʻldi, bir tomondan, modernistik anʼanalarning rivojlanishiga taʼsir koʻrsatsa, boshqa tomondan, ijtimoiy tanqidiy yoʻnalishning qaror topishini taʼminladi.
Tasviriy sanʼatda E. oʻtmishdoshlari (turli darajada simvolizmga yaqin boʻlgan) golland rassomi Van Gog, norvegiyalik E. Munk, belgiyalik J. Ensor ijodidan taʼsirlandilar. E. tamoyillari koʻproq nemis va avstriyalik rassomlar ijodida oʻzini toʻliq namoyon qildi. "Koʻprik" uyushmasi aʼzolari (E. Kirxner, M. Pexshteyn, E. Xekkel va boshqalar) E. ruhida asarlar yaratdilar; "Moviy suvoriy" jamiyati aʼzolari (V.Kandinskiy, F. Mark va boshqalar)ning asarlari obraz qurilishiga koʻra birmuncha yetuk boʻlgan; rassom O. Kokoshka, M. Bekman, haykaltarosh V. Lembruk va boshqalar erkin ijod qildilar hamda tasviriy ifodalilik masalalariga eʼtiborni koʻproq qaratdilar. Inqilobiy mafqura taʼsirida bir qator rassomlar ijodida E. urush va inson huquqlarini poymol etilishiga qarshi boʻyoqlarga ega boʻldi. E. grafika (dastgoh va kitob grafikasi)da ham sezilarli oʻrin tutdi. Oqqora boʻyoqlarning keskinligi, tasvirlarda erkin shakllarni ishlatilishi grafik asarlarga joʻshqinlik baxsh etish bilan birga uning ichki mohiyatini yoritishga xizmat qildi (mas, belgiyalik F. Mazarel asarlari).
Oʻzbekiston tasviriy sanʼatida E. taʼsiri 20-asrning 20—30-yillarida M. Kurzin, V. Yeremyan, V. Ufimsevlarning ayrim asarlarida seziladi. N. Kashinaning ilk ijodida shu taʼsirni koʻrish mumkin.
Mirzo Ulugʻbek (metro bekati)
"Mirzo Ulugʼbek" — Toshkent metropoliteni Chilonzor yoʻli bekati hisoblanadi. Mirzo Ulugʻbek bekati Chilonzor va Novza bekatlari oraligʻida joylashgan.
Ekspressionizm
Musiqada E.ning ilk koʻrinishlari G. Maler (yetuk simfoniyalari va "Yer haqida qoʻshiq" turkumi) R. Shtraus ("Salomeya" va "Elektra" operalari) ijodida namoyon boʻlgan. Musiqiy E. toʻlaligicha Yangi Vena maktabi vakillari asarlarida, keyinchalik uning uslubiy tamoyillari boshqa kompozitorlar ijodida ham oʻz aksini topgan (P. Xindemitning "Qotil— ayollar umidi" va "Avliyo Susanna", E. Kshenekning "Soya ustidan sakrash", B. Bartokning "Ajoyib mandarin" operalari, A. Oneggerning 3 va 5simfoniyalari va boshqalar). E.ga xos oʻta hayajonli, keskin kayfiyat qarama-qarshi (ogʻir qaygʻuli, gʻamgin yoki xayoliy, osoyishta boʻlgan) obrazlar toʻqnashuvi orqali yuzaga keladi. Ifoda vositalari atonallik, dodekafoniyata xos unsurlarning keng tatbiq etilishi, garmoniyaning oʻtkir hamohangsizligi, kuy tuzilmalari oʻzaro bogʻlanmaganligi, vokal partiyaning nutq intonatsiyalariga asoslanganligi bilan ajralib turadi. Oʻzbekiston kompozitorlaridan F. va D. YanovYanovskiylarning turli janrdagi asarlari, N.Zokirovning operalari, M.Tojiyev va T.Qurbonovning ayrim simfoniyalarida E. xususiyatlari uchraydi.
Abdulloh ibn Abu Umayya
Abdulloh ibn Abu Umayya (عبد الله بن أبي أمية — Abdulloh ibn Ubu Umayya ibn al-Mug‘iyra al-Maxzumiy) — sahoba.
Hayoti
Payg‘ambarning ammalari Otikaning o‘g‘li, ayollari Ummu Salamaning ota bir ukasi bo‘lgan. Abdulloh ibn Abu Umayya Islomning ilk davrida musulmonlarning ashaddiy dushmanlaridan biri edi. Islomning avvalida Payg‘ambarning amakilari Abu Tolibdan jiyaniga Islomga daʼvat qilishini to‘xtatishi, aks holda uni himoya qilmasligini aytishini talab qilib borgan hay’at aʼzolari orasida Abdulloh ibn Abu Umayya ham bo‘lgan. U Payg‘ambarni Islom daʼvatidan voz kechirish maqsadida tashkil qilingan majlisda, "Isro" surasining 93-oyatida ishorasi kelgan, yaʼni Payg‘ambar osmonga chiqib, u yerdan kitob olib tushmagunicha unga iymon keltirmasliklarini aytganlar orasida ham bo‘lgan. Ayrim rivoyatlarda Abdulloh ibn Abu Umayya musulmon muhojirlarni ortga qaytarish uchun Habashistonga borgan elchilar orasida ham bo‘lgani aytiladi. Payg‘ambar o‘lim to‘shagida yotgan Abu Tolibga iymon keltirishini taklif qilganlarida, Abdulloh ibn Abu Umayya ul Zotga qarshi chiqqan va Abu Tolibga dinidan qaytmasligi uchun bosim o‘tkazgan. Uhud jangi asnosida Madinada bo‘lgan, u yerdan to‘g‘ri Toifga borib, makkaliklarga urush haqida maʼlumot bergan.
Musulmonlikni qabul qilishi
Abdulloh ibn Abu Umayyaning Islomga dushmanligi Makka fathiga qadar davom etgan. Fathdan oldin Abu Sufyon bilan birga Madinaga borishga qaror qilgan. Ummu Salamaning iltimosiga binoan, Payg‘ambar ularni qabul qilgan va ular musulmon bo‘lganlar. Abdulloh ibn Abu Umayya Makka fathi va Hunayn jangida qatnashgan. Bu jangda Islomning ashaddiy dushmani va Saqiyf qabilasining raisi bo‘lgan Usmon ibn Abdullohni o‘ldirgan.
Alanno
Alanno Italiyaning Abruzzo mintaqasida joylashgan shahardir. Pescara (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 32 km2. 3 742 nafar aholi istiqomat qiladi.
Varick (New York)
Varick AQShning New York shtatida joylashgan shahardir. Seneca okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1729 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 20,7 nafar kishi.
Divonne-les-Bains
Divonne-les-Bains Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ain departamenti Gex tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
6171 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 182,6 nafar kishi.
Tafsiri Jalolayn
“Tafsiri Jaloloyn” (arab. تفسير الجلالين - “Ikki Jalol tafsiri”) – Qur’onning klassik sunniy tafsiri.
Fessenheim-le-Bas
Aholisi
432 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 88,2 nafar kishi.
Tafsiri Jalolayn
“Tafsiri Jalolayn” koʻplab tillarga, jumladan, ingliz (ikki marta), fransuz, bengal, urdu, fors, malay, indoneziya, turk va yapon tillariga tarjima qilingan.
Fessenheim-le-Bas
Geografiyasi
Maydoni — 4,9 km2. Dengiz sathidan 161 – 208 m balandlikda joylashgan.
Jahongir Mirzo
Jahongir mirzo (1396—1433.24.6) — Movarounnahr xoni (1405—1509), Hisor hokimi (1409—1533). Temuriylardan. Muhammad Sulton Mirzoning katta oʻgʻli. 1405-yil Amir Temur vafotidan soʻng, Xalil Sulton Samarqand taxtiga oʻtirgach, 9 yoshli J. M.ni xon koʻtarib, oʻzi otabeklik mansabida xukmronlik qilgan. 1409-yil Shohrux Mirzo Movarounnahrni egallab Samarqand taxtiga Ulugʻbekni oʻtqazgan. J. M.ga Hisor hokimligini berib, unga yosh boʻlganligi uchun Hamza Sulduzni otabek qilib tayinlagan. Movarounnahrdagi hokimiyatni qayta egallash uchun Ulugʻbekka qarshi kurashgan. Biroq Qizil Rabot mavzeida Shohrux Qoʻshini bilan boʻlgan jangda (12 iyul 1410-yil) yengilgan.
Pompu
Pompu Italiyaning Sardiniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oristano provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 5 km2. 294 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Woodson Terrace
Woodson Terrace AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. St. Louis County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
4070 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 2 km2. Shundan 2,0 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Jahongirnoma
"JAHONGIRNOMA", "Tuzuki Jahongiri" ("Jahongir tuzuklari") — Boburiylardan Jahongirshohning asari. "J." uslubi va tuzilishi jihatdan "Boburnoma"ga oʻxshash, fors tilida yozilgan. Asarda 17-asrning 1-choragida Hindistonda boʻlib oʻtgan siyosiy voqealar, Dekandagi xonliklarning boʻysundirilishi, Hindistonning tabiati, oʻsimlik va hayvonot dunyosi, shahar va oʻlkalarning iqtisodiy, madaniy hayoti, meʼmorligi, mashhur olim va shoirlari haqida qimmatli maʼlumotlar berilgan. Musavvir Abulhasan "J."ning birinchi nusxasiga muallifning rasmi va b. miniatyuralarni mohirona chizgan. "J."ga Jaxongirshohning sheʼriy misralari ham kiritilgan. Asarda saroy xayoti, hind xalqlarining urf-odati, hindmusulmon masalalari ustida ham birmuncha fikr yuritilgan. "J." Hindiston, Movarounnaxr va Eron oʻrtasidagi iqtisodiy, siyosiy va madaniy munosabatlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarga boy manbadir.
Madaniy oʻsimliklar
Madaniy oʻsimliklar - inson tomonidan oziq-ovqat mahsulotlari, sanoat uchun xom ashyo olish, chorva mollari uchun ozuqa tayyorlash, turar joy hamda atrof muhitni koʻkalamlashtirish va boshqa maqsadlarda yetishtiriladigan oʻsimliklar, M.oʻ.ning turlari, shakllari va navlari har xil boʻlib, ular yovvoyi ajdodlarini xonakilashtirish, mavjud M.oʻ. bilan duragaylash, keyinchalik esa seleksiya usuli orqali yaratilgan. M.oʻ.ning koʻpchiligi — makkajoʻxori, bugʻdoy, polba, sholi, soya, shakarqamish, tok va boshqa oʻsimliklar qadimqadimdan yetishtirib kelinadi. Yovvoyi oʻsimliklarning taxminan 2,5 ming turi madaniylashtirilgan. Ularning koʻpchiligi qishloq xoʻjaligi ekinlari.
31-iyul
31-iyul — Grigoriy taqvimida yilning 212- (kabisa yilida 213-) kuni. Yil yakuniga 153 kun qoladi.
Bayramlar
Yana qarang: Turkum:31-iyul bayramlari
Voqealar
right|180px Yana qarang: Turkum:31-iyul voqealari
Tavalludlar
Yana qarang: Turkum:31-iyulda tugʻilganlar
Vafot etganlar
Yana qarang: Turkum:31-iyulda vafot etganlar
Haylayter
thumb| Highlighter(haylayter) bilan belgilangan matn Highlighter (haylayter) — matn qismlarini yorqin va eʼtiborni tortadigan boʻyoqlar yordamida belgilash, ajratib turish uchun ishlatiladigan yozuv uskunasining bir turi. Oddiy haylayter — bu lyuminestsent sariq va piranin bilan boʻyalgan. Shuningdek, boshqa ranglilari uchun turli-xil qoʻshimcha va birikmalar, shu qatori: Rodaminlar (Rhodamine 6GD, Rhodamine B) ishlatiladi.
Tarix
Highlighter (haylayter) — rangsiz va xira siyoh oʻrniga, yorqin va nur qaytaruvchi siyoh bilan toʻldirilgan marker. Birinchi highlighter 1962 -yilda doktor Frank Honn tomonidan ixtiro qilingan va Carter’s Ink kompaniyasi tomonidan HI-LITER savdo belgisidan foydalangan holda ishlab chiqarilgan. Avery Dennison korporatsiyasi 1975 yilda Carter’s Ink kompaniyasini sotib olgan holda brendga egalik qilib kelmoqda.
Iqlim
Iqlim — yer yuzasining quyosh nurlariga nisbatan ogʻishiga bogʻliq ravishda ob-havoning muayyan joyga xos boʻlgan koʻp yillik maromi, yaʼni biron joyda boʻladigan obhavo sharoitlarining majmui va mavsumiy geografik oʻzgarishi; quyosh radiatsiyasi, yer toʻshama sirti xususiyatlari hamda ular bilan bogʻliq atmosfera dirkulyasiyasi taʼsirida vujudga keladi. Har bir joy iqlimi uning boshqa joylardagi iqlimga nisbatan oʻziga xos xususiyatlari haqida koʻp yillik meteorologik kuzatishlar natijasidagina toʻla tasavvurga ega boʻlish mumkin. Iqlim atmosfera va faol qatlam (yer yuzasi)da betoʻxtov davom etadigan tabiiy (iqlim hosil qiluvchi) jarayonlar (issiqlik, kinetik va b. shakldagi energiyalarning oʻzgarishlari, suvning bugʻlanishi, suv bugʻining suyuklikka aylanishi, namning bir joydan ikkinchi joyga koʻchishi va h. k.) natijasidir. Yer sharining turli nuktalarida iqlimning turlicha boʻlishi iqlim hosil qiluvchi omillarning har xil boʻlishiga, yaʼni bu jarayonlar sodir boʻladigan oʻsha geografik sharoitlarga bogʻliq. Geografik omillardan eng muhimlari joyning kengligi va balandligi, dengiz sohiliga yaqin-uzokligi, orografiya va oʻsimlik qoplamining xususiyatlari, qor va muzning bor-yoʻqligi, atmosferaning ifloslanganlik darajasi hisoblanadi. Bu omillar kengliklar boʻylab turli iqlimlarning shakllanishiga sabab boʻladi.
Iqlim tushunchasi oʻz ichiga muayyan hududda uzoq vaqt davomida yigʻilgan harorat, namlik, atmosfera bosimi, shamol, yogʻin va boshqa meteorologik parametrlar statistikalarini oladi. Ushbu parametrlarning uzoq vaqt emas, balki muayyan vaqtdagi holatlariga ob-havo deyiladi. Boshqacha aytganda, iqlim — bu biror joydagi ob-havo holatlari toʻplamidir.
Yer yuzida iqlim sharoitlarining turlicha boʻlishiga asosiy sabab astronomik va tabiiy-geografik omillar hisoblanadi. Ular yer yuzidagi hodisa va ja-rayonlarga yo butunlay bogʻlanmagan yoki, asosan, endogen jarayonlar taʼsiri ostida juda sekin oʻzgaradi. Bu omillarning eng katta tafovutlari (mas, tropik va moʻʼtadil kengliklar oʻrtasida, qitʼalar va okeanlar oʻrtasida) havo oqimlarining umumsayyoraviy tizimini — atmosferaning umumiy dirkulyasiyasini yuzaga keltiradi. Bu oqimlar issiqlik va namni yer sharining bir qismidan ikkinchi qismiga koʻchiradi, atmosferaning turli vertikal qatlamlari boʻylab issiklik va nam almashinuvini vujudga keltiradi, bulutlar va yogʻinlar hosil qiladi yoki ularning hosil boʻlishiga yoʻl qoʻymaydi, atmosfera bilan faol qatlam oʻrtasidagi oʻzaro taʼsirni jiddiy oʻzgartiradi. Har bir joyda havo oqimlariga bogʻliq holda havo salqin yoki issiq boʻladi, yuqoriga koʻtariladigan yogʻinli havo oqimlari, yo boʻlmasa, te-padan pastga tushadigan quruq va iliq havo oqimlari koʻproq boʻladi. Issiqlikning dunyo okeanlarida turlicha taqsimlanishi va atmosfera dirkulyasiyasi tufayli dengiz oqimlarining paydo boʻlishi ham iqlimni shakllantirishda muhim rol oʻynaydi. Oqimlar okeanning turli qismlarida yo anomal is-siq, yoki anomal sovuq faol qatlam hosil qilib, shu orqali atmosfera dirkulyasiyasiga va bevosita dengiz ustida iqlim shakllanishiga taʼsir etadi.
Oʻrta Osiyo hududining atmosfera dirkulyasiyasida arktika, moʻʼtadil va tropik havo oqimlari ishtirok etadi. Bu yerlarda yilning sovuq fasllarida moʻʼtadil mintaqa kontinental havo massalari ustunlik qiladi va, ayniqsa, siklon faoliyati jadallik bilan rivojlanadi. Bu esa qish faslining juda oʻzgaruvchan, odatda, seryomgʻir va koʻpincha, sovuq boʻlishiga olib keladi. Yilning sovuq boʻlmaydigan davrlarida Turon pasttekisligidagi choʻlning juda qizib ketishi tufayli past bosimli havo qatlami vujudga keladi. Bu yerga kirib kelayotgan havo oqimlari yer sirtidagi issiq toʻshamaning kuchli taʼsiriga duch keladi, ularda jadal oʻzgarishlar jarayoni yuz beradi. Natijada issiq va quruq Turon kontinental tropik havo oqimi vujudga keladi. Transformatsiya (havo oqimining oʻzgarishi) taʼsirida siklonli jarayonlar shu qadar sezilmaydigan dara-jada oʻtadiki, faqat temperatura qisman oʻzgaradi va bulutlar paydo boʻladi, nisbatan barqaror issiq va quruq obhavo vujudga keladi.
Oʻrta Osiyo hududidagi iqlimning oʻziga xos xususiyati qurgʻoqchilikdir, bu esa hududning tabiiy namgarchilik maromi bilan bogʻliq. Namgarchilik maromining shakllanishida atmosfera yoginlarining ahamiyati katta. Yillik yogʻinning koʻproq qismi —30 —50 % i bahorga, 30—35 % i qishga va 15—20 % i kuzga toʻgʻri keladi. Yoz oylarida yogʻingarchilik juda kam — yillik yogʻinning 5—10 % ini, jan. hududlarda 2—3 % ini tashki l qiladi. Yogʻinlarning fasllar boʻyicha notekis taqsimlanishi sovuq mavsumlarda siklon faoliyatining jadal rivojlanishi (ayniqsa, eng ser-yogʻin oylar —mart—apr.), yozda esa termik depressiya kuchayishi bilan bogʻliq. Yogʻinlar yildan-yilga oʻzgarib turadi, ayrim yillarda esa yogʻin oʻrtacha (koʻp yillik) yogʻinlar miqsoriga nisbatan 1,5—2 marta koʻproq (mas, 2002-yil bahorda Oʻzbekiston hududida shunday hol yuz berdi), qurgʻoqchilik yillarida esa 3—4 marta kam boʻladi. Yogʻingarchilikning oʻzgaruvchanligi, ayniqsa, quruq issiq oylarda kuchayadi, ayrim yillarda yozda yogʻingarchilik butunlay boʻlmay-di, ayrim yillarda esa bir necha kun ichida bir yillik yogʻin yogʻishi mumkin (qarang Atmosfera yogʻinlari).
iqlimni hosil qiluvchi ikkilamchi omillar ham boʻlib, ular quyidagilardan iborat: a) faol qatlamning al-bedosi va b. xususiyatlarini oʻzgartirib yuboradigan quruklikdagi qor va muzliklar hamda dengizlardagi muzliklar; b) faol qatlamning suv oʻtka-zuvchanligi, issiklik sigʻimi, issiqlik oʻtkazuvchanligi, albedosi, gʻadir-budirligi, bugʻlatish qobiliyatini va b. xususiyatlarini oʻzgartirib yuboradigan oʻsimliklar (ayniqsa, oʻrmon) va tuproq qoplami.