cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chaqirim
Chaqirim (chaqirmoq soʻzidan) — qad. uzunlik oʻlchov birligi. Qadimdan Oʻrta Osiyoda katta masofalarni oʻlchash uchun qoʻllanib kelingan. Qiymati 1200 qadamga teng. Agar bir qadam oʻrtacha 0,75 m ekanligi hisobga olinsa, unda 14. =12000,75=900 m =0,9 km ga teng. Birok 19-asr oxiridan boshlab chop etilgan adabiyotlarda 1 Ch. 1500 gaz ga teng ekanligi haqida maʼlumotlar uchraydi. Bunda gazning 0,71+0,72 m ekanligi hisobga olinsa, 1CH.=1500(0,71+0,72) = 1,065+1,08 km. Chor Rossiyasining 1894-yilda rus oʻlchov birligiga oʻtishi toʻgʻrisidagi koʻrsatmasi chiqqan davrgacha 14.=0,9 km, undan keyin 1 Ch.=1,06+1,08 km ga teng boʻlgan. Hozirgi vaqgda 1 Ch. de ganda 1 km tushuniladi.
90 chaqirim
IC 1107
IC 1107 Ilon yulduz turkumidagi C M (ixcham aralash galaktika) tipli galaktikadir.
Stanovoye (Shimoliy Qozogʻiston viloyati)
— Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Mamlut tumanidagi qishloq. Kato kodi — 595235400.
NGC 5920
NGC 5920 Ilon yulduz turkumidagi S0 tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Lewis Swift 1887-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Laylo Badirbeyli
Badirbeyli Laylo Agalar qizi — Ozarbayjon teatr arbobi, Ozarbayjon SSR xalq artisti (1959), SSSR (1946) va Ozarbayjon SSR (1972) Davlat Mukofotlari laureati. 1937-1942-yillarda Ozarbayjon Davlat Filarmoniyasining ashula va raqs ansambli solisti, 1942-1975-yillarda Ozarbayjon akademik davlat drama teatrida ishlagan.
Hayotiy
Laylo Badirbeyli 1920-yil 8 yanvarda Bokuda tugʻilgan. Onasi Bika xonim Shamkirda Muso xonning qizi, otasi Agalar aka oʻsha viloyatning qishloq arilaridan edi. 1918-yilda singillari bilan Ganjaga va u erdan Bokuga olib ketilgan Bika xonim oʻsha paytda 12-13 yoshda edi.
Layloning otasi Agalar koʻp-yillar davomida harbiy xizmatda boʻlgan va hatto polkovnik darajasiga koʻtarilgan. Ozod qilinganidan keyin u aloqa kolleji, keyin Energiya kolleji direktori boʻlib ishlagan va 90 yoshida vafot etgan. Onasi Bika xonim Shamkir viloyatining Dallar qishlogʻida.
Kichik Laylo bolaligini Bokuda yoki aniqrogʻi Eski shaharda oʻtkazdi. Oila otalarining ishi tufayli Bokuga koʻchib ketgan va keyinchalik bu shaharda istiqomat qilishgan. Laylo Badirbeylining onasi Bika xonim uning sanʼatga kelishida katta rol oʻynagan. Shunday qilib, oʻsha-yillarda Ali Bayramovning klubidagi ayollar klubiga borgan Bika xonim katta qizi Layloni oʻzi bilan birga olib ketdi. Raqs — kelajakka taniqli aktrisaning raqsga boʻlgan qiziqishi oshkor boʻlgan birinchi maydon. Shunday qilib, tashqi qiyofasi va raqs mahorati boshqacha boʻlgan Badirbeyli Davlat Filarmoniyasiga taklif etiladi. U birinchi oilaviy hayotini hamkasbi va hamkasbi, raqqosa Faraj Javanshirov bilan quradi. Laylo oʻsha paytda 16 yoshda edi. Bir-yil oʻtgach, raqqosa, oʻgʻlining onasi, boʻlajak aktrisa, oʻz ishini tashlamaydi va sahnada chiqishni davom ettiradi.
Laylo Badirbeyli 1936-yilda 16 yoshida Faraj Javanshirovga uylandi. 1937-yilda uning oʻgʻli Javanshir tugʻildi. Xozirgi kunda Javanshir Javanshirov rafiqasi Elmira Javanshirova bilan Laylo bolaligida Favvora maydonida joylashgan uyda yashaydi.
Ammo Laylo va Farajning oilaviy hayoti uzoq davom etmadi va bir necha-yil oʻtgach ular ajrashishdi. 1942-yilda u Laylo Komil Aslanovaga uylandi. 1947-yilda birinchi qizi Lala tugʻildi. 1964-yilda ularning ikkinchi qizi Bika tugʻildi. Komil Aslanov xorijiy mamlakatda avtohalokatda halok boʻldi. Hodisadan bir-yilcha vaqt oʻtmay, uning katta qizi Lalani Qoʻgʻirchoq teatri oldida mashina urib yubordi. Ushbu ikki yoʻqotish Laylo Badirbeyliga juda yomon taʼsir qiladi.
Filarmoniyada ishlagan-yillari davomida „Mirror“ va „Boku chiroqlari“ filmlarida rol ijro etgan Laylo Badirbeyli 1941-yilda 21 yoshida Ozarbayjon Davlat Fkademik Milliy Drama teatriga taklif qilindi. 33-yil davomida u ushbu sanʼat maʼbadi sahnasida turli xil ayol obrazlarini yaratdi. Laylo Badirbeylining Ozarbayjon teatrini rivojlantirishga qoʻshgan hissasi doimo yodga olinadi. U milliy teatrimiz Sara („Yaltiroq gullar“), Solmaz („Olovli kelin“), Sharshara („Yolgʻon“), Desdemona („Otello“), Lisa („Tirik oʻliklar“), Narmina („Koʻz shifokori“) yaratdi va boshqa shu kabi tasvirlar madaniy tariximizning oltin sahifalarini yozdi.
Kinoda ikkita roli boʻlsa-da, Uzeyir Hajibeyli bu taniqli xonimning porlashida katta rol oʻynaydi. Shunday qilib, 1945-yilda „Arshin mal alan“ filmini suratga olish paytida Rza Tahmasib Gulchohra roliga chiroyli koʻrinishga ega qizni qidirmoqda. Uzeyir Hajibeylining tavsiyasi bilan Laylo Badirbeyli ushbu rolga tasdiqlangan.
Albatta, Laylo Badirbeylining Ozarbayjon kinosi rivojiga qoʻshgan hissasi nafaqat Gulchohra bilan bogʻliq. Iqtidorli aktrisa 50 ga yaqin filmlarda unutilmas va unutilmas obrazlarni yaratdi, jumladan „Sabuhi“, „Fatali xon“, „Deli Kur“, „Sevil“, „Uning katta yuragi“, „Dervish Parij portlaydi“.
„Chiroyli Ozarbayjon“ laqabli aktrisa 1999-yil 23 noyabrda vafot etdi va Faxriylar xiyoboniga dafn qilindi. thumb|left|Laylo Badirbeyli, Bahram Mansurov, Sekina Ismayilova Laylo Badirbeyli 1999-yil 23-noyabrda vafot etdi. Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining buyrugʻiga binoan marhumni dafn etish bilan bogʻliq barcha xarajatlar davlat hisobidan toʻlandi va dafnni tashkil qilish uchun Davlat komissiyasi tuzildi.
Laylo Badirbeyli Bokudagi Faxriylar xiyoboniga dafn qilindi.
Ijodiy faoliyat
Laylo Badirbeyli 16 yoshigacha filarmoniyada yakkaxon boʻlib ishlagan. Unga shaxsan raqslar tushirilgan. „Oʻyinchoq“ va Alibaba Mammadovning „Birma-bir, bitta“ raqslari unga moʻljallangan. Filarmoniyada ishlagan-yillarida u „Koʻzgu“ filmida rol oʻynagan. 1941-yilda u Ozarbayjon Davlat Akademik Drama Teatriga taklif qilindi. Uning birinchi spektakli Rasul Rzaning „Vafa“ asari edi.
„1945“-yilda „Arshin mal alan“ filmi suratga olinadi. Laylo Badirbeyli Uzeyir Hajibeyovning taklifi va tashabbusi bilan suratga olindi.
Xotira
Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti Ilhom Aliyevning 2007-yil 13 fevraldagi buyrugʻiga binoan Ozarbayjon xalq artisti Laylo Agalar qizi Badirbeyli xotirasini abadiylashtirish maqsadida Bokuda (Shamsi Badalbeyli koʻchasi, 84) Ozarbayjon xalq rassomi Laylo Badirbeyli yashagan binoda yodgorlik lavhasi oʻrnatildi.
2019-yil 29 dekabrda Ozarbayjon Prezidenti Laylo Badirbeylining 100-yilligini nishonlash toʻgʻrisida farmon imzoladi.
Solovyovsk
Geografiya
Solovyovsk Tyndadan (tuman maʼmuriy markazi) 128 km janubda avtomobil yoʻlida joylashgan hududdir. U hech qachon eng yaqin qishloqlardan biri bo'lmagan.
Arab Muhammadxon madrasasi
Arab muhammadxon madrasasi — Ichan qal’a ansamblidagi meʼmoriy yodgorlik (1616, 1838). Arab Muhammadxon madrasani dastlab bir qavatli, oddiy sinchli, trapesiya sha-klida qilib qurdirgan. Serhasham ish-langan ayvon Xiva muzeyida saqlangan. Olloqulixon davrida Madrasa binosi murabba tarxli, peshtoq va gumbazli qilib qayta qurilgan. Bosh tarzidagi masjid va hujralar ikki qavatli, ikki burchagida guldastalari bor. Qolgan tomonlaridagi hujralar bir qavatli. Hovli etagida oldi ayvonli masjid qurilgan.
Nursoya
Nursoya — plastik sanʼat (tasviriy va amaliy bezak sanʼati, meʼmorlik, dizayn)ning ifoda vositalaridan biri. Turli yorqinlikdagi ranglaryoki bir rang tuslarining ajralishidagi izchillikka asoslanadi. N.dagi izchillik nur va qorongʻi (soya)ning tarqalishi, tasvirlanayotgan muchit, narsalarni hajmli nur-havo ogʻushida id-rok qilish imkonini beradi. Narsalarga yorugʻlik tushishi natijasida uning sathi yorugʻ va qorongʻi (soya) yuzalarga ajraladi (Mas, toʻrtburchak shakldagi buyumlarda bu ajralish kes-kin boʻlsa, dumaloq va silindrsimon buyumlarda bu ajralish astasekinlik bilan boradi). Natijada bunday buyumlarda N. orasida yarim soya va soya tomonida qaytgan nurlar qisobiga yoritilgan yuza — refleks mavjud boʻladi. N. nur yoʻnalishi, narsalarning hajmli shakl xususiyatlari, sifati va xavo holatiga bogʻliq; u orqali ijodkor (rassom, haykaltarosh va boshqalar) oʻz gʻoyaviy estetik qarashlarini ifodalaydi, undan lirik yoki dramatik kayfiyat hosil qilishda foydalanadi.
Nemat Abdumayev.
Grottaferrata
Grottaferrata Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan shahardir. Maydoni — 18 km2. 19 606 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).
2010-yilgi Qitʼalararo Le Man kubogi
Tarixi
Har bir alohida poyga uchun Qitʼalararo kubokda ishtirok etmayotgan jamoalar oʻz klassida gʻolib chiqqan boʻlishi mumkin. Biroq, quyida faqat Kubokda eng yuqori natija qayd etgan ishtirokchi keltirilgan.
Kaufman (Texas)
Kaufman AQShning Texas shtatida joylashgan shahardir. Kaufman okrugi tarkibiga kiradi.
2010-yilgi Qitʼalararo Le Man kubogi
Tarixi
Umumiy gʻoliblar qalin harf bilan berilgan.
Kaufman (Texas)
Geografiyasi
Maydoni — 17,7 km2. Shundan 17,2 km2 quruqlik, 0,5 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 140 m balandlikda joylashgan.
NGC 5921
NGC 5921 Ilon yulduz turkumidagi SBbc tipli galaktikadir.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Arab-amerika neft kompaniyasi
Arab-amerika neft kompaniyasi, ARAMKO (ing. Arabian-American Oil Company (ARAMCO) — Saudiya Arabistonidagi neft konlarini oʻzlashtirish uchun 1933-yilda AQSH dagi eng yirik neft kompaniyalari tomonidan tashkil etilgan. 1973-yildan boshlab Saudiya Arabistoni hukumati uning aksiyalarini sotib ola boshladi 587va 1980-yilga kelib ARAMKOning tanho egasiga aylandi. Uning korxonalarini boshqarish va neft konlaridan foyda-lanish boʻyicha mamlakat hukumati bilan maxsus bitimlar tuzgan AQShning „Eks-on“, „Shevron“, „Teksako“, „Mobil“ neft kompaniyalari qazib olingan nef-tning bir qismini oladi. Har yili 200 mln.t neft qazib oladi va 23 mln.t nef-tni qayta ishlaydi (80-yillar oxiri).
Meckenbach (bei Kirn)
Meckenbach  Germaniyaning Rheinland-Pfalz yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Bad Kreuznach tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 6,96 km2. 406 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Davlatobod koʻchasi (Toshkent)
Davlatobod koʻchasi — Yangihayot tumani hududida. Qipchoq va Magʻrib koʻchalari oraligʻida joylashgan. Uzunligi 1,5 km atrofida. Toshkent zilzilasidan (1966) soʻng tumanda olib borilgan keng qamrovli qurilishlar tufayli 1974-yil tashkil topgan. 1997-yil 18-dekabrdan Davlatobod (ungacha Dnepr) nomi bilan yuritiladi.
Berd'huis
Berd'huis Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Orne departamenti Mortagne-au-Perche tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1094 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 96,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,4 km2.
Arabi (maʼnolari)
Arabi:
Troutville (Pennsylvania)
Troutville AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Clearfield County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
245 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 2 km2. Shundan 2,0 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Teyssières
Geografiyasi
Maydoni — 34,5 km2. Dengiz sathidan 498 – 1325 m balandlikda joylashgan.
Arab xalifaligi
thumb Arab xalifaligi (632 — 1258) — Arabiston yarim oroli, Yaqin va Oʻrta Sharq, Shimoliy Afrika, Ispaniya, Markaziy Osiyo va Kavkazortini oʻz ichiga olgan saltanat.
VII — VIII asrlarda tashkil topgan. Arab Xalifaligi asoschisi paygʻambar Muhammad sollallohu alayhi vasallamning eng yaqin safdoshi xalifa Abu Bakr Siddiqdir. Arablar yuqorida zikr etilgan mamlakatlarni 630-715 yillar orasida bosib olganlar. Bu mamlakatlar asosan „Xulafoi Roshidin“ („Toʻgʻri yoʻldan boruvchi xalifalar“) va umaviylar zamonida fath etildi. Xalifa Umar ibn Xattob davrida (634-644-yillar) kuchli markazlashgan davlat va jangovar armiya tashkil topadi. Koʻp sonli arab qoʻshinlari oʻz zarbalarini Vizantiya va Eronga qarshi yoʻnaltiradilar. Bir necha oʻn yilliklar mobaynida arablar Suriya, Iroq, Eron, Misr va butun Shimoliy Afrikani istilo qiladilar. Arablar Vizantiyaga kuchli zarba beradilar. Jangari arablar gʻarbga va sharqqa tomon tobora ichkarilab boradilar. Arablar armiyasining asosiy zarbdor kuchini otliq qoʻshinlar tashkil qilardi. VII asr va VIII asrning birinchi yarmi mobaynida ulkan davlat — Arab xalifaligi tashkil topadi. Damashq shahri uning poytaxtiga aylanadi. Lekin Abbosiylar bu ulkan hududni butun saqlab qololmadilar. Ichki ixtiloflar taʼsiri ostida Arab xalifaligi VIII asrning oxirlaridan boshlab mayda-mayda qismlarga parchalanib keta boshladi: 788-yilda Magʻribning gʻarbiy qismida (hozirgi Marokash) idrisiylar (788 — 985), uning sharqiy qismida (hozirgi Tunis) agʻlabiylar sulolasi (800 — 909) hukmronligi oʻrnatildi. Xuroson va Movarounnahrda esa IX asrning 20-yillaridan boshlab mahalliy sulolalar: tohiriylar (821 — 873), safforiylar (873 — 900) va somoniylar (865 — 999) bosh koʻtarib chiqdilar. Ular Arab xalifaligiga nomigagina tobe boʻlib, aslida mustaqil hukmdor edilar. Arab xalifalariga 945-yilda boshlab shialikka eʼtiqod qiluvchi Eron buvayhiylari hukm oʻtkaza boshladilar. Buvayhiylar Bagʻdod va butun Iroq hududlarini nazoratga olib, xalifani nomiga hukmdor qilib qoldirdilar. 1055-yilda saljuqiy turklar sultoni Toʻgʻrulbek buvayhiylarga zarba berib, Bagʻdodni egallaydi. Saljuqiylar abbosiy xalifalarni avvalgi mavqesiga qaytaradilar, lekin amalda ular turklarga tobe etiladi. XII asr boshlarida Saljuqiylarning zaiflashuvi abbosiy xalifalarni nisbatan erkin hukmdorga aylantiradi. Xorazmshoh Takash (1172-1200) ning 1194-yilda Iroqdagi saljuqiylarga bergan zarbasi abbosiylarni saljuqiylardan tamomila mustaqil qiladi. Xalifa an-Nosir davrida Takashning vorisi Muhammad Xorazmshoh bilan ziddiyatlar vujudga keladi, ammo Xorazmshohning 1217-yilgi Bagʻdod yurishi muvaffaqiyatsiz tugaydi, xalifalik mustaqilligini asrab qoladi. Arab xalifaligi 1258-yilda moʻgʻullar tarafidan tugatildi.
IC 1109
IC 1109 Ilon yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Koʻkdala-kishi
Koʻkdala-kishi (Көкдала-кіші) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Sarisu tumaniga qarashli qishloq. Dosbol qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 316047300.
Alkimyogar (roman)
Alkimyogar (O Alquimista)- Paulo Koeloning 1988-yilda nashr etilgan romani va dunyo boʻylab bestsellerga aylandi. 117 dan ortiq mamlakatlarda nashr etilgan, 81 tilga, jumladan, yuqori valiriya tiliga tarjima qilingan. Roman Braziliya tarixidagi eng koʻp sotilgan va dunyoda eng koʻp tarjima qilingan kitob sifatida Ginnesning rekordlar kitobiga kiritilgan
Bluejacket (Oklahoma)
Bluejacket AQShning Oklahoma shtatida joylashgan shahardir. Craig okrugi tarkibiga kiradi.
Alkimyogar (roman)
Syujet
Muallif alkimyo sohasidagi tadqiqotlarini yetmishinchi yillarning o‘rtalarida boshlagan. Ammo mehnatsevarligi va gʻayrati samarasini koʻrmay, 1973 yilda tadqiqotni toʻxtatdi. 1981 yilda muallif alkimyogarlarni uch turga boʻlgan oʻqituvchi bilan uchrashdi: baʼzilari noaniqlikni yaxshi koʻradilar, chunki ular oʻz mavzularini bilmaydilar; boshqalar uni bilishadi va „alkimyo tili aqlga emas, qalbga qaratilgan“ deb tushunishadi; yana boshqalar kimyo haqida bilishmaydi, „lekin butun hayoti davomida Falsafa toshini kashf etishga muvaffaq boʻlishdi“. Ikkinchi turdagi alkimyogar haqida va hikoya davom etadi.
Koʻkdala-kishi
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 60 kishini (36 erkak va 24 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 71 kishi (39 erkak va 32 ayol) yashagan.
Bluejacket (Oklahoma)
Aholisi
339 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 339 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,0 km2. Shundan 1,0 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 238 m balandlikda joylashgan.
Alkimyogar (roman)
Syujet
Maʼlum bir loʻli kelajakda topilgan xazinalarning oʻndan bir qismi evaziga tushini tabirlashga rozi boʻladi. U Salim shohi Malkisiddiq chol bilan uchrashadi, u uni Misrga borishga ishontiradi va Santyagoga qoramolining oʻndan bir qismi evaziga sinovlarni engib oʻtishga yordam beradigan ikkita tosh — Urim va Tummimni beradi.
Qahramon qoʻylarini sotadi, Afrikaga suzib ketadi, barcha pullarini yoʻqotadi. U billur savdogarning yordamchisi bo‘lib ishlaydi va baribir ham topgan puliga piramidalarga boradi. Sayohatda u alkimyo boʻyicha bilimlarni ochib beradigan ingliz bilan uchrashadi va keyin Al-Fayyum vohasida Alkimyogarni topadi.
Alkimyogar unga " Dunyoning ruhi " ni bilishni oʻrgatadi, kimyo haqida gapiradi va unga Oʻz taqdiri yoʻlidan borishga yordam beradi. U Fotimani sevib qoladi va oxir-oqibat xazina topadi, lekin Misrda emas, balki oʻz vatanida — Ispaniyada taqdir unga tayyorlagan barcha sinovlardan oʻtgan.
Flachslanden
Flachslanden Germaniyaning Bavariya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Ansbach tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 41,00 km2. Aholisi — 2388 kishi (2010).
Hududi
Flachslandenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Kimyoviy lazer
Kimyoviy lazerlar- bu gaz lazerlarining bir turi bo'lib, unda ishchi muhitning tarkibiy qismlari o'rtasidagi kimyoviy reaktsiyalar energiya manbai bo'lib xizmat qiladi. Uzluksiz kimyoviy lazerlar yuqori quvvat darajasiga yetishi mumkin va sanoatda, teshiklarni kesish va yaratish uchun ishlatiladi.
Ishlash printsipi
Kimyoviy lazerlarda kimyoviy reaksiya energiyasi kogerent elektromagnit nurlanish energiyasiga (lazer nurlanishi) aylanadi. Buning uchun reaksiyalar qo'llaniladi, ularning mahsulotlari qo'zg'aluvchan energiya holatlaridagi zarralardir. Bunda zarrachalarning energiya holatlari bo'yicha taqsimlanishi teskari bo'lishi kerak, ya'ni energiya yuqori bo'lgan holatlardan kamida bittasida zarrachalar soni kamroq energiyaga ega bo'lgan holatlardan ko'p bo'lishi kerak. Energiyaning yuqori energiya darajasidan pastki darajaga o'tishi elektromagnit nurlanish bilan birga keladi. Kimyoviy reaksiya tezligi energiya darajalari bo'yicha muvozanat taqsimotiga erishish tezligidan yuqori bo'lishi kerak, aks holda kimyoviy reaksiyaning energiyasi gaz aralashmasini isitishga sarflanadi va elektromagnit nurlanish shaklida chiqarilmaydi. Qoidaga ko'ra, bunday yuqori ko'rsatkichlarga erkin atomlar yoki radikallar faol maydonlar sifatida ko'rilishi mumkin. Faol markazlar ko'payadigan ( zanjir reaksiyalari ) yoki ko'payadigan (tarmoqlangan zanjirli reaksiyalar) reaksiyalar alohida ahamiyatga ega. Ma'lum bir boshlang'ich faol markazlarning shakllanishiga energiya sarflash kerak (reaksiya boshlanishi), shuning uchun zanjir uzunligi qancha uzun bo'lsa, lazer nurlanishiga aylanishi mumkin bo'lgan kimyoviy energiya miqdori shunchalik ko'p bo'ladi. Zanjirning o'sish tezligining kogerent nurlanish hosil bo'lishida ishtirok etadigan qo'zg'aluvchan zarrachalarning bo'shashish tezligiga nisbati sifatida aniqlanadigan xemolazator zanjirining uzunligi alohida ahamiyatga ega. Shunday qilib, samarali kimyoviy lazerni yaratish uchun yuqori zanjirli reaktsiya tezligi uzoq vaqt davomida qo'zg'atilgan zarrachalar bilan birlashtirilgan jarayon talab qilinadi.
Klassifikatsiya
Kimyoviy lazerlar harakat turiga ko'ra tasniflanadi. Impulsli va uzluksiz ta'sir qiluvchi kimyoviy lazerlar mavjud. Impulsli kimyoviy lazerlar kimyoviy jihatdan barqaror gazlar aralashmasidan foydalanadi. Mikserdan lazer zonasiga kirgandan so'ng, aralash tez molekulyar-radikal reaktsiyani boshlaydigan boshlang'ich agentga (masalan, UV nurlanishi, elektron nurlari, gaz deşarjlari ) ta'sir qiladi. Bunda kimyoviy reaksiyalar tufayli energiya ajralib chiqadi, u kogerent nurlanishning qisqa impulsi shaklida chiqariladi. Eng ko'p ishlatiladigan gaz aralashmalari ftor va vodorodni ( deyteriy ) o'z ichiga oladi va kislorod bilan stabillashadi. Lazer nurlanishini hosil qiluvchi zarralar ko'pincha hayajonlangan HF* (DF*) molekulalaridir.
Uzoq muddatli kimyoviy lazerlarda komponentlar doimiy ravishda tayyorlanadi va harakatlanadi, bu yuqori o'ziga xos energiya chiqishini ta'minlaydi va yuqori quvvatga erishish imkonini beradi. Bunda reaktorda reagentlarni almashtirish hayajonlangan holatlarning "o'chirilishi" vaqtidan qisqaroq vaqt ichida tashkil etilishi kerak. Shunday qilib, allaqachon past ish bosimida, odatda, tovush yoki supersonik tezligiga yaqin tezliklardan foydalanish kerak. Laminar oqimdagi xarakterli diffuziya vaqti hayajonlangan holatlarning ishlash muddati bilan taqqoslanganligi yoki hatto undan oshib ketganligi sababli, uzoq masofali kimyoviy lazerlarni loyihalashda gaz oqimlarini tez va chuqur aralashtirishni ta'minlash kerak. Bunday lazerlarda faol zarrachalarni hosil qilish zonasi (ishlab chiqarish kamerasi, yonish kamerasi) va lazer nurlanishini hosil qilish zonasi fazoviy ravishda ajratiladi. Uzoq muddatli kimyoviy lazerlarning asosiy turlari :
Qo'llanilgan adabiyotlar.llanilgan adabiyotlar
Ushbu maqola Mirzo Ulug'bek nomidagi O'zbekiston Milliy universiteti Fizika fakulteti talabasi Abduvaliev San'at tomonidan Wikita'lim loyihasi doirasida ingliz tilidan tarjima qilindi.
Bismark Adjei-Boateng
Bismark „Nana“ Adjei-Boateng (1994-yil, 10-mayda tugʻilgan) — ganalik professional futbolchi, Liga I CFR Cluj klubida yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.
Klubdagi faoliyati
Adjei-Boateng 2012-yilda "Manchester City" bilan shartnoma imzolagan va Enock Kwakwa bilan birga Norvegiyaning „Tippeligaen“ klubi „Strømsgodset Toppfotball“ga ijaraga berilgan, ammo bu juftlik Buyuk Britaniyada ishlash uchun ruxsatnoma olish huquqiga ega emas edi. Yarim himoyachi 2012-yilning 12-avgustida „Tromso IL“ klubiga qarshi oʻyinda (4:0) „Stromsgodset“ safida debyut qilgan. U 2013-yil, 16-may kuni Sogndal IL klubiga qarshi oʻyinda klub safidagi birinchi va ikkinchi golini kiritgan va 17 ta oʻyinda, 7 ta gol bilan 2013-yil Tippeligaen ligasi chempionligini qoʻlga kiritgan jamoaning asosiy futbolchisi edi. „Stromsgodset“dagi yaxshi oʻyindan soʻng u „Manchester City“ bilan shartnomasini yangiladi va yana Norvegiya klubiga ijaraga berildi.
Biroq, 2013-yil sentyabrida mashg‘ulot vaqtida to‘pig‘idan jarohat olib, 2014-yilning iyunigacha safdan chiqdi. U qaytib kelib, jamoasi safida 2014-yilgi Tippeligaen turnirida 11 oʻyin oʻtkazib, ikkita gol urib jamoasiga toʻrtinchi oʻrinni egallashiga yordam berdi. 2015-yilning fevralida „Manchester City“ Adjei-Boatengni uchinchi urinishda ijaraga olishga rozi boʻldi, bu safar 2015-yilgi toʻliq mavsum uchun. U 2016-yilning 5-yanvarida Norvegiya klubidan yana bir to‘liq mavsumga ijaraga oldi.
Adjei-Boateng 2017-yilning yanvarida Oliy liga futbol klubiColorado Rapids bilan shartnoma imzolagan. U oʻzining MLSdagi birinchi golini 2018-yilning 11-avgustida oʻyinga qoʻshib berilgan daqiqalarida urgan, uning kiritgan goli Rapids klubiga San Jose Earthquakes ustidan 2:1 hisobida gʻalaba qozonish imkoniyatini berdi. 2019-yilning 12-iyulida Adjei-Boateng klub bilan o‘zaro kelishgan holda, „oilaviy muammoni hal qilish uchun Yevropaga qaytishi“ sabibli shartnomasini bekor qilishga kelishib oldi.
2019-yil dekabr oyida Adjei-Boateng Veikkausliiga jamoasi Kuopion Palloseura bilan bir yillik shartnoma imzoladi, yana bir yilga uzaytirish bandi bilan.
Yutuqlari
Strømsgodset
KuPS
Individual
Oberhausen bei Kirn
Oberhausen bei Kirn Germaniyaning Rheinland-Pfalz yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Bad Kreuznach tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 4,58 km2. 942 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Oberhausen bei Kirnning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Harvard kolleji
Garvard kolleji — Massachusets shtatining Kembrij shahridagi xususiy Ayvi ligasi tadqiqot universiteti Garvard universitetining bakalavriat kolleji. Sanʼat va fanlar fakultetining bir qismi boʻlgan Garvard kolleji Garvard universitetining anʼanaviy bakalavriat dasturi boʻlib, AB va SB darajalarini taklif qiladi. Bu juda selektivdir, 2022-yildan boshlab abituriyentlarning toʻrt foizdan kamrogʻi oʻqishga qabul qilinadi. Garvard kolleji talabalari 450 dan ortiq maktabdan tashqari tashkilotlarda qatnashadilar va deyarli barchasi kampusda yashashi aniq. Birinchi kurs talabalari Garvard yardida yoki unga yaqin joyda, yuqori sinf talabalari esa kampusdagi boshqa turar-joylarda istiqomat qilishadi ekan.
Tarix
thumb| Garvard kollejining birinchi binosi (1638-1670) thumb| [[AQShning mustamlaka tarixi (koloniya davri)|Mustamlaka davridagi Garvard kolleji]] Maktab 1636-yilda Massachusets koʻrfazi koloniyasining Buyuk va Umumiy sudining ovozi bilan paydo boʻlgan, ammo bitta bino, oʻqituvchi yoki talaba boʻlmagan. 1638-yilda kollej Shimoliy Amerikadagi birinchi mashhur bosmaxonaga aylandi, uni John of London kemasi olib yurdi. Uch yil oʻtgach, kollej oʻzining butun kutubxonasini va pul mulkining yarmini maktabga vasiyat qilgan Charlstaunning vafot etgan vaziri Jon Garvard (1607-1638) sharafiga oʻzgartirilganligi aniq.
Garvardning birinchi direktori Nataniel Eaton (1610-1674); 1639 yilda u haddan tashqari intizom uchun ishdan boʻshatilgan birinchi instruktor boʻldi. Maktabning birinchi oʻquvchilari 1642-yilda tugatilgan ekan.
Qabullar
thumb| Massachusets Xoll (1720) Garvard kampusidagi eng qadimgi bino Qabul qilish akademik mahorat, darsdan tashqari ishlar va shaxsiy fazilatlarga asoslanar ekan. 2025-yilgi bakalavriat sinfi uchun Garvardda 57,435 ta ariza bor edi va 1,968 ta ariza qabul qilindi (qabul darajasi 3,4%). 2023 yilgi bakalavriat sinfi uchun oʻqishga kirgan birinchi kurs talabalarining SAT ballarining oʻrta 50% diapazoni oʻqish va yozish uchun 710-770 va matematika uchun 750-800, ACT kompozit ballining oʻrta 50% diapazoni 33-35 ni tashkil etar ekan. Oʻrta maktabda oʻrtacha ball (GPA) 4,18 ni tashkil etdi. Transfer talabalari uchun qabul darajasi taxminan 1% ni tashkil etadi. Garvard 2,500 dollarlik Milliy stipendiya oluvchilarni roʻyxatga olish boʻyicha doimiy ravishda birinchi oʻrinda turadi; 2022-yilgi sinfga 207 ta shunday olimlarni kiritilgan ekan.
Talabalik hayoti
alt=grass under trees with some buildings in the background|left|thumb| Garvard Yarddagi birinchi kurs talabalari yotoqxonalari Deyarli barcha bakalavriat talabalari kampusda yashaydi, birinchi yil Garvard yardidagi yoki yaqinidagi yotoqxonalarda, keyinroq esa yuqori sinf uylarida — kollejning maʼmuriy boʻlinmalarida, shuningdek turar-joy binolarida yashaydi, aks holda ijtimoiy jihatdan bir-biriga mos kelmaydigan va jamiyatda hamjamiyat hissini taʼminlaydi ekan. Maʼmuriy jihatdan qoʻrqinchli universitet muhiti ekanligi aniq. Har bir uyga ikkita fakultet dekani rahbarlik qiladi, uning Allston Burr rezident dekani — odatda kichik oʻqituvchi — bakalavrlarning kundalik akademik va intizomiy farovonligini nazorat qiladi.
Ayitjon Nurumova
Ayitjon Yoqubovna Nurumova (1954.10.9, Toʻrtkoʻl tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (1996). Toshkent davlat universitetini tugatgan (1979). 1973-yildan Toʻrtkoʻl tumanidagi 15-maktabda tarix oʻqituvchisi. Oʻquvchilarga Vatan tarixi, boy madaniy merosi boʻyicha darslarda yangi pedagogik texnologiyalardan samarali foydalanadi.
Guidonia Montecelio
Guidonia Montecelio Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan shahardir. Maydoni — 79 km2. 75 692 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Arabi (qoʻy zoti)
Arab — 1) qora rangli qorakoʻl qoʻy zoti. Qoʻzilari qora rangda tugʻiladi va bir yoshga kirganda jun qoplami rangi-da oʻzgarish boshlanadi. Dastlab qizgʻish-sariq, 2 — 3 yoshda esa och kulrang va oq rangga kiradi. Qorakoʻl qoʻylarining 90 — 95% ini A. qoʻylari tashkil etadi. Sifatli, eng yaxshi teri beradi. 2 — 3 kunlik qoʻzilari qorakoʻl teri olish uchun soʻyiladi (bu davrda teri jingalaklari va gullari aniq, chiroyli boʻladi, 3 — 4 kun oʻtgach gullardagi aniqlik, mayinlik jun tolalari oʻsishi hisobiga yoʻqolib boradi). A. qoʻylarning ham odatdagidek me’yorda, ya’ni bir yilda 2 marta juni qirqilib, 2,2 — 2,6 kg jun olinadi; 2) qora rangli qorakoʻl teri (yana qarang Qorakoʻl koʻy zoti).
Rustam Abdurahimovich Nurullin
Rustam Abdurahimovich Nurullin (4-yanvar 1929, Namangan) — tarixchi olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1981). Tarix fanlari doktori (1970), professor (1975), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Tarix va arxeologiya institutida katta il-miy xodim (1959–72), partiya tarixi institutida direktor oʻrinbosari (1972–78, 1988–90), jurnalda bosh muharrir (1978–88). Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Tarix instituti yetakchi ilmiy xodimi, boʻlim bosh-ligʻi (1990–98). Ilmiy faoliyati Tur-kiston, Buxoro va Xorazm Respublikalari tarixi masalalariga oid.
Nurota togʻlari
250px|thumb|Nurota togʻlarida ([[Sapsoy vodiysi)]] 250px|thumb|Nurota togʻlari (shimoliy tomonda) thumb|250x250px Nurota togʻlari — Turkiston tizmasining shimoli-gʻarbiy tarmogʻi. Navoiy, Samarqand va Jizzax viloyatlarida. Janubi-sharqda Sangzor daryosidagi Ilonoʻtti togʻ yoʻlagi Nurota togʻlarini Molguzar tizmasidan ajratib turadi. Janubidan Zarafshon botigʻi, shimoldan Qizilqum choʻli bilan chegaralangan. Nurota togʻlari bir-biriga parallel boʻlgan ikkita tizmadan iborat.
Shimoliy tizma Nurota togʻlari, aniqrogʻi, Shimoliy Nurota togʻlari, janubiysi — Janubiy Nurota togʻlari deb yuritiladi. Shimoliy Nurota togʻlari janubi-sharqiy qismini Qoʻytosh togʻlari ishgʻol qilgan. Qoʻytosh togʻlari shimoli-gʻarbda Sovurbel dovonidan janubi-sharqda Sangzor daryosigacha boradi. Uzunligi 70 km, oʻrtacha balandligi 1260 m. Shimoliy Nurota tizmasining markaziy qismi nisbatan baland, oʻrtacha balandligi 1750 m. Eng baland joyi (Zargartogʻ) — 2169 m. Bu qismida Katta Fozilmon (2134 m), Qarchigʻay (2105 m) kabi choʻqqilar ham bor. Shimoliy Nurota togʻlarining shimoli-gʻarbiy qismi uncha baland emas, oʻrtacha balandligi 900–1100 m. Janubiy Nurota togʻlari bir qancha meridianal vodiylar bilan qirqilgan; janubi-sharqdan shimoli-gʻarbga choʻzilgan Gʻubdintogʻ, Qaroqchitogʻ, Oqtogʻdan iborat. Oqtogʻning shimoli-gʻarbidagi Qoratogʻ ham janubiy Nurota togʻlariga kiradi. Bu togʻlar bir-biridan Qoʻshrabot, Qoʻytosh va Nurota orqali ajralib turadi. Nurota togʻlari shimoli-gʻarbga tomon 180 km choʻzilgan. Oʻrtacha balandligi 1000– 1500 m. Paleozoyning ohaktosh, qumtosh va slanetslaridan, metamorfik jinslardan tashkil topgan. Bular orasida otqindi jins koʻp. Janubiy tizmalarning pastroq qismlari va botiklarda neogen va toʻrtlamchi davr yotqiziklari ham tarqalgan. Tektonik jihatdan tizmalar megantiklinal strukturaga ega boʻlib, gersin burmalanishida hosil boʻlgan va hozirgi balandligida yangi tektonik harakatlar natijasida koʻtarilgan.
Nurota togʻlarining pastroq qismida yoz quruq va issiq, qish u qadar sovuq emas. Iqlimi togʻ yon bagʻirlarida va yuqori qismlarida salqin, yogʻin koʻproq. Yillik oʻrtacha temperatura 13,4—14,4°, yanvarniki -0,6° —2,3°, iyulniki 15°—25,4°. Eng yuqori temperatura togʻoldi hududlarda 46°— 47°, eng past temperatura —29°, —30°. Yillik yogʻin miqsori 251–452 mm, qor qoplamining qalinligi 15—30 sm. Shamolning oʻrtacha tezligi sekundiga 2,0— 3,2 m, baʼzida 28 m ga yetadi.
Nurota togʻlaridan koʻplab daryo va soylar (Osmonsoy, Kulbasoy, Uchmasoy, Majrumsoy, Uxumsoy, Sentabsoy, Tusunsoy, Oqtepasoy, Koʻksaroysoy, Oqchopsoy va boshqalar) boshlanadi. Ularning suv sarfi kam boʻlganidan tekislikka chiqqach, qurib qoladi yoki sugʻorishga sarflanadi. Bahorda ularda sel hodisalari ham sodir boʻladi.
Nurota togʻlarida, asosan, boʻz tuproqlar, 1600– 1700 m balandliklarda jigarrang boʻz tuproqlar tarqalgan. Togʻ etaklari va 1600 m balandlikgacha boʻlgan qismida efemer va efemeroidlar oʻsadi. Buta va daraxtlardan bodom, yongʻoq, naʼmatak, uchqat, doʻlana va boshqa bor. Baland qismida archazorlar uchraydi. Hayvonlardan boʻri, tulki, yumronqoziq, quyon, togʻ echkisi, boʻrsiq, ilonlar, kaklik, bulduruq va boshqa yashaydi. 1975-yilda tashkil etilgan Nurota togʻ-yongʻoqzor davlat qoʻriqxonasida togʻ landshafti va u yerdagi oʻsimliklar (yongʻoq, olma, olcha, tut), hayvonlar (muflon, qobon, tulki, jayra, kaklik, burgut, ilonlar) muhofaza qilinadi. Nurota togʻlaridan yaylov sifatida foydalaniladi. Soylar vodiylarida polizchilik, bogʻdorchilik qilinadi. Yon bagʻirlarida bugʻdoy, arpa va boshqa ekinlar ekiladi.
Atiq al-Moxuvoniy
Atiq ibn Muhammad ibn Abdurazzoq al-Moxuvoniy (Abu Bakr). U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Atiq al-Moxuvoniy hijriy 545-yilning jumaduloxir oyida Balx shahrida vafot etgan.
NGC 5922
NGC 5922 Choʻpon yulduz turkumidagi *2 (karrali yulduz) tipli yulduzdir.
Ushbu obyektni William Herschel 1787-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Berjou
Berjou Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Orne departamenti Argentan tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
508 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 57,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,8 km2.
Treschenu-Creyers
Treschenu-Creyers Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Drôme departamenti Die tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
126 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 1,3 nafar kishi.
Pamidimukkala
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Pamidimukkala (shuningdek, Veerankilaku nomi bilan ham tanilgan) - Hindistonning Andxra-Pradesh shtatining Krishna tumanidagi qishloq. U Vuyyuru daromad hududining Pamidimukkala mandalida joylashgan.
Keene (Texas)
Keene AQShning Texas shtatida joylashgan shahardir. Johnson okrugi tarkibiga kiradi.
Pamidimukkala
Ta'lim
Boshlangʻich va oʻrta maktab taʼlimini davlat maktab taʼlimi boshqarmasi qoshidagi davlat va xususiy maktablar olib boradi. Turli maktablarda o'rgatladigan asosiy til ingliz, telugu tillaridir.
Keene (Texas)
Aholisi
6,106 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 836,4 nafar kishi.
Pamidimukkala
Ta'lim
Maktablar
Keene (Texas)
Geografiyasi
Maydoni — 7,3 km2. Shundan 7,3 km2 quruqlik, 0,02 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 272 m balandlikda joylashgan.
Pamidimukkala
Ta'lim
Zilla Parishad o'rta maktabi
Iso o'rta maktabi.
Mandal Parishad boshlang'ich maktabi
Sai Shri oliy boshlang'ich maktabi
Yaqin atrofdagi Mandallar
Vuyyuru Mandal
Thotlavalluru Mandal
Movva Mandal
Yana qarang
Krishna tumanidagi qishloqlar ro'yxati
Lusayl
Lusail (لوسيل Lūsayl) — Qatarda qurilishi 2006- yilda boshlangan shahar. Qurilish tugallangach, shahar aholisi 455 000 kishini, maydoni esa 35 km² ni tashkil qilishi kerak
FIFA Jahon chempionati 2022
Aynan Lusayl shahrida Qatar-2022 futbol bo'yicha Jahon chempionatining tantanali ochilishi va finaliga mezbonlik qiladigan stadion qurilgan. Stadion sig‘imi 86 ming kishiga mo‘ljallangan. 2015- yilda shaharda gandbol bo'yicha erkaklar o'rtasidagi jahon chempionati bo'lib o'tdi.
Geografiya
Shahar chegaralari sharqdagi Fors ko'rfazidan g'arbdagi Al-Xor qirg'oq yo'ligacha va Dohadagi Ritz Karltondan 7 km shimolda joylashgan. Dastlabki Lusayl shahridan janubda joylashgan ikkita aholi punkti, Al-Xaraij va Jabal Tuaylib, Lusaylga o'ziga xos mintaqalar sifatida kiritilgan. Loyiha boshlangan vaqtda bu joylarda aholi yashamagan. Rivojlanishdan oldin hududda faqat Ooredoo stantsiyasi, sement zavodi va uchta fermer xo'jaligi mavjud bo'lib, ulardan biri hali ham ishlamoqda. Shaharning shimolida bir nechta tashlandiq baliqchilar qishloqlari joylashgan.
Atoulloh al-Buxoriy
Atoulloh ibn Muhammad ibn Abdulloh al-Buxoriy, al-Hanafiy Shayxulislom nomi bilan mashhur bo‘lgan olim. O‘z yurtida tahsil olgan va faqih bo‘lib yetishgan. Atoulloh al-Buxoriy taxminan hijriy 1213-yilda vafot etgan.
Atiq as-Samarqandiy
Atiq ibn Usmon ibn Abu Bakr ibn Abu Said as-Samarqandiy. Samarqandlik faqih. U milodiy 1085-yil (hijriy 478-yil) tavallud topgan. U haqida juda ko‘p ulamolar rivoyat qilganlar. Atiq as-Samarqandiy milodiy 1161-yil (hijriy 556-yil) vafot etgan.
IC 1110
IC 1110 Kichik Ayiq yulduz turkumidagi Sa (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Ocak (Kemaliye)
Tarix
Qishloq 1912-yildan beri shu nomga ega.
Geografiya
Qishloq Erzincan shahar markazidan 191 km, Kemaliye shahar markazidan 34 km uzoqlikda joylashgan.
Arabi posho Ahmad
Arabi posho Ahmad (1841 — 1911) — Misr xalqining 1879 — 82 yillardagi milliy ozodlik kurashi rahbarlaridan biri. Polkovnik (1879). 1881-yil sentabrda Qohira garnizoni qoʻzgʻoloniga boshchilik qildi; natijada Misr milliy hukumati tuzildi. A. P. harbiy vazir lavozimini egalladi. 1882-yil iyul-sentabr oylarida Misrga bostirib kirgan inglizlarga qarshi urushda rahbarlik qildi. Urushda Misr magʻlubiyatga uchragach, A. P. ingliz hokimiyati tomonidan oʻlim jazosiga hukm qilindi, keyinchalik Seylon o.ga surgun qilish bilan almashtirildi. 1901-yil Mayda afv etildi va Misrga qaytib keldi.
NGC 5923
NGC 5923 Choʻpon yulduz turkumidagi SBbc tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni John Herschel 1828-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Atom batareyasi
Atom batareyasi.
Atom batareyasi yoki radioizotop generatori — bu elektr energiyasini ishlab chiqarish uchun radioaktiv izotoplarni faollahtirish natijsida ajraluvchi energiyani elektr energiyasiga aylanirish hisobiga ishlaydigan qurulma.. Yadro reaktorlari singari, ular yadro energiyasidan elektr energiyasini ishlab chiqaradilar, ammo ular zanjirli reaktsiyadan foydalanmasliklari bilan farq qiladi. ular texnik jihatdan elektrokimyoviy emas va ularni zaryadlash yoki qayta zaryadlash mumkin emas. Ular juda qimmat, lekin juda uzoq umr va yuqori energiya zichligiga ega, shuning uchun ular odatda uzoq vaqt davomida toʻxtovsiz ishlashi kerak boʻlgan kosmik apparatlar, yurak stimulyatori, suv osti tizimlari va avtomatlashtirilgan ilmiy stansiyalar uchun quvvat manbalari sifatida ishlatiladi.
100 yildan ortiq xizmat qilish muddatiga ega kelajak akkumulyatorini yaratish texnologiyasi radioaktiv manbaning chiqariladigan energiyasini elektr energiyasiga aylantirish gʻoyasiga asoslangan.
Radioaktiv izotop elektronlar oqimini chiqaradi va ular elektr energiyasini hosil qiladi. Beta — nurlanish manbasini yaratuvchi izotop elektronining paydo boʻlishi tufayli foto-o‘zgartirgichning analogini yaratish lozim, lekin bu uchun quyosh kerak emas. Hozir butun dunyo olimlari radioizotoplar energiyasi hisobiga ishlay oladigan quvvat manbalarini yaratish ustida ishlamoqda. Yadro batareyalarining eksperimental namunalari Rossiya, Shveytsariya va AQShda mavjud.
Olimlar ishlanmalarining afzalligi shundaki, ularning texnologiyasi asosida yaratilgan mahsulot ekologik toza, arzon va uzoq xizmat muddatiga ega boʻladi. Bu afzalliklar, birinchi navbatda, yangi akkumulyatorda radioaktiv manba sifatida uglerod-14 dan foydalanish hisobiga taʼminlanadi. Ushbu elementning yarim umri 5700 yil va, masalan, Ni-63 dan farqli oʻlaroq, uglerod-14 toksik emas va arzon narxga ega.
Radioaktiv batareyaning afzalliklari va kamchiliklari
Tarixdan maʼlumki, radiatsiya bilan bogʻliq hamma narsa qoʻrquv bilan qabul qilinadi. Uglerod-14 radiatsiyasi yetarlicha zaif va xavf tugʻdirmaydi. Atom modeli „choʻntak reaktori“ emas va insoniyatga xavf tugʻdirmaydi. Barcha mavjud atom batareyalari optimallashtirilmagan. Bu ularning barchasida beta-manbaning ortiqcha miqdori borligini anglatadi. Agar manba juda qalin boʻlsa, reaktsiya paytida hosil boʻlgan elektronlar undan ajralib chiqa olmaydi. Fan tilida bu jarayon oʻz-oʻzidan soʻrilish deb ataladi. Agar batareyalar juda nozik manbadan tayyorlangan boʻlsa, vaqt birligidagi beta parchalanish soni kamayadi. Xuddi shu muammolar o‘zgartirgichni ishlab chiqarishda ham kuzatiladi. Batareyaning eng qimmat qismi radioaktiv izotopdir. radioaktiv element uchun „radioaktiv qatlam“ sifatida printsipial jihatdan yangi struktura ishlatiladi — g‘ovakli kremniy karbid geterostrukturasi. Samara universiteti olimlari tomonidan patentlangan texnologiya anʼanaviy texnologiyadan butunlay farq qiladi: „endotaksiya usuli“ yordamida tayyor kremniy radioaktiv qatlamda karbid plyonkasi quriladi
Kremniy karbid strukturasining afzalligi uning nurlanishga chidamliligidir. Izotop chiqarilganda, u deyarli oʻzgarmaydi, bu esa Samara universiteti olimlari texnologiyasi boʻyicha ishlab chiqarilgan batareya uzoq vaqt davomida cheksiz (inson hayoti standartlari boʻyicha) ishlaydi, deb aytishga imkon beradi. „Abadiy“ akkumulyatorlar murakkab mexanizmlarni yaratishda keng qoʻllanilishi mumkin, chunki kremniy — karbid 350℃ darajagacha boʻlgan haroratga bardosh bera oladi. Kremniy radioaktiv qatlamda nano va mezoporlarni yasash, so‘ngra ularning beqaror xususiyatlarini barqarorga aylantirish hamda silikon fazani silikon karbid fazasiga oʻtkaziladi. Bundan tashqari, u yarim oʻtkazgich materialidir. U kimyoviy jihatdan ancha barqaror, 350℃ darajagacha boʻlgan haroratda ishlashga qodir. Silikon harorat sensorlari maksimal 200℃ gacha ishlaydi. Silikon karbid 150℃ daraja yuqori haroratlarda ishlaydi. Bu kremniydan 10 baravar koʻproq passiv nurlanish, yaʼni, kremniy karbidida radiatsiya darajasi 10 baravar yuqori boʻladi.
Barcha yadro batareyalarining afzalligi shundaki, ular −100 … + 100 ℃ oraligʻida katta harorat oʻzgarishlarida samarali ishlashi mumkin. Bunday barqarorlik ularni qoʻllash doirasini kengaytirish imkonini beradi. Jumladan, hatto eng yaxshi batareyalar ham normal ishlay olmaydigan joylarda bemalol ishlay oladi. Avvalo, yangi batareyalar tibbiyot muassasalariga foydalanaladi. Birinchi namunalar tibbiy yurak stimulyatori bilan ishlashga moslashtiriladi. Yangi batareyalar uzoq muddatli quvvat manbaiga aylanadi, shu bilan birga qurilmaning hajmi umuman oʻzgarmaydi. Bunday yurak stimulyatori uzoq vaqt ishlay oladi va batareyani almashtirishni talab qilmaydi. Yangi energiya manbasining ikkinchi isteʼmolchisi kosmik sanoat boʻladi. Batareyalar kosmik kemalarda ishlatiladi.
Tarixi.
Yadro akkumulyatori texnologiyasini 1913- yilda Genri Mozili birinchi marta zaryadlangan zarrachalar nurlanishi natijasida hosil boʻladigan tokni koʻrsatganida boshlangan. Ushbu soha 1950 va 1960- yillar davomida kosmik ehtiyojlar uchun uzoq umr quvvat manbalarini talab qiladigan ilovalar uchun chuqur tadqiqot eʼtiborini tortdi. 1950-yillarning boshlarida RCAning dastlabki tadqiqot va ishlanmalaridan boshlab, yadroviy manbalardan elektr energiyasini olish uchun koʻplab turlar va usullar ishlab chiqilgan. Ilmiy tamoyillardan yaxshi maʼlum, ammo zamonaviy nano-miqyosli texnologiya va yangi keng diapazonli yarimoʻtkazgichlar yangi qurilmalar va qiziqarli material xususiyatlarini ilgari mavjud boʻlmagan holda yaratdi.
Atom batareyalari odatda 0,1-5% samaradorlikka ega. Yuqori samarali betavoltaik qurilmalar 6-8% samaradorlikka erishishi mumkin.
Radioizotopli termoelektr generatori
Radioizotopli termoelektr generatori (RTG, RITEG), baʼzan radioizotop quvvat tizimi (RPS) deb ataladi, tegishli radioaktiv moddaning parchalanishi natijasida ajralib chiqadigan issiqlikni elektr energiyasiga aylantirish uchun bir qator termojuftlardan foydalanadigan yadro batareyasining bir turi. Seebek effekti. Ushbu turdagi generatorda harakatlanuvchi qismlar yoʻq. Ular quyosh energiyasiga muhtoj emasligi sababli, RTGlar uzoq vaqt davomida uzoq va ogʻir muhitlar uchun idealdir va ularning harakatlanuvchi qismlari yoʻqligi sababli qismlarning eskirishi yoki notoʻgʻri ishlashi xavfi yoʻq.
RTGlar odatda yonilgʻi xujayralari, batareyalar yoki generatorlar iqtisodiy jihatdan taʼminlash uchun juda uzoq vaqt va quyosh batareyalari amaliy boʻlmagan joylarda bir necha yuz vatt (yoki undan kam) quvvat talab qiladigan texnik xizmat koʻrsatilmagan vaziyatlar uchun eng maqbul quvvat manbai hisoblanadi. RTGlar sunʼiy yoʻldoshlarda, kosmik zondlarda va Sovet Ittifoqi tomonidan Arktika doirasida qurilgan bir qator mayoqlar kabi ekipajsiz masofaviy ob’ektlarda quvvat manbalari sifatida ishlatilgan.
Arabi ot
Arabi ot — salt miniladigan qadimiy ot zoti; xalq seleksiyasi yoʻli bilan Arabiston yarim orolda milodiy 1-ming yillikda chiqarilgan. Turkman, Eron va Misr saxro otlari bilan urchitish na-tijasida takomillasha borgan. U choʻl sharoitiga yaxshi moslashgan, ochlik va suvsizlikka chidamli, uzoq, masofaga yaxshi yuguradi (poygada 1000 m masofani 1 min. 8,0 sek.da bosib oʻtadi). Arabi ot juda chiroyli, tusi boʻz, toʻriq, sherozi (kulrang) yoki jigarrang. Bu zotning du-nyodagi ot zotlarini yetishtirishda va takomillashtirishda juda katta ishti-roki bor. Arabi otning qarchigʻayigacha balandligi 150 sm, koʻkrak qafasining aylanasi 175 sm, toʻpigʻi aylanasi 18,5 — 19,5 sm. Arabi ot Karpat, Kavkaz, Oʻrta Osiyodagi togʻ va togʻ oldi mintaqalarida mahalliy ot zotlarini yaxshilashda, ot sporti va sirk tomoshalarida foydalaniladi. Arabi otning nasldor aygʻirlari Stavropol oʻlkasidagi Terek ot zavodida urchitiladi. Arabi ot, shuningdek Hindiston, Misr, Turkiya, Fransiya, Ispaniya, GFR, AQSH, Polsha va boshqa mamlakatlarda boqiladi va koʻpaytiriladi.
Atom batareyasi
RTG dan xavfsiz foydalanish uchun radioizotoplar qurilmaning ishlash muddati tugaganidan keyin uzoq vaqt davomida saqlanishi kerak.
Radionuklid generatori.
Generatordan foydalanish qisqa muddatli radionuklidlarni dastlabki ishlab chiqarish joyidan (odatda yadroviy reaktor) alohida foydalanuvchilarga tarqatish muammosidan qochadi; tranzitda parchalanish tufayli faoliyatning yoʻqolishi juda kam taʼminlanishiga yoki ancha kattaroq boshlangʻich miqdorlarni joʻnatish zarurligiga olib kelishi mumkin .[4] Radionuklidlarni joyida ishlab chiqarish uchun generatorlarga alternativa siklotrondir, garchi bir xil radionuklidni ikkala usul bilan ham taʼminlash mumkinligi kam uchraydi. Kattaroq markazlarda siklotronlarga ega boʻlish mumkin, ammo ular generatorlarga qaraganda ancha qimmat va murakkab. Baʼzi hollarda generator uchun asosiy radionuklidni ishlab chiqarish uchun siklotron ishlatiladi.[5]
Maʼlumotnomalar
<references group="" responsive="1">
Almali (Panfilov tumani)
Almali (Алмалы) — Qozogʻiston Respublikasining Almati viloyati, Panfilov tumanidagi qishloq. Baskunchin qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 195635200. Qishloq Jarkent shahri markazidan 30 km, Qozogʻistonning Xitoy bilan chegarasidan 5 km uzoqlikda joylashgan. Qishloq yaqinidan (Xitoy hududida) qadimgi Olmali shahri qoldiqlari topilgan.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 2803 kishini (1395 erkak va 1408 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 3007 kishi (1506 erkak va 1501 ayol) yashagan.
Keller (Texas)
Keller AQShning Texas shtatida joylashgan shahardir. Tarrant okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
39627 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 47,8 km2. Shundan 47,8 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 216 m balandlikda joylashgan.
Jennifer Risper
Jennifer Risper (1987-yil 11-martda tugʻilgan) — amerikalik professional basketbolchi.
Oʻrta maktab
Risper Canyon Springsda oʻrta maktab basketboli jamoasida oʻynagan. Katta yoshda u oʻrtacha 15,3 ochko, 6,3 ribaund, 5,3 assist va 3,2 toʻpni oʻtkazib yubordi. U All-Ivy League va All-Riverside County birinchi jamoasi va CIF Division 1A eng qimmat oʻyinchisi deb topildi. Boshqa mukofotlariga Cal-Hi Sports All-State Uchinchi jamoasi va LA Times All-Star Qizlar Basketbol Jamoasi va Press Enterprise First Team kiradi. Oʻzining yoshligida u har bir oʻyinda oʻrtacha 20,3 ochko, 6,7 ribaund, 3,9 golli uzatma va 3,6 toʻp toʻplash qayd etgan. U Canyon Springsni CIF Divga olib borishda ajralmas edi. 1A janubiy boʻlimi chempionati, Ayvi ligasi chempionati va shtat chempionatida ikkinchi oʻrinni egalladi. U toʻrt yil davomida basketbol bilan shugʻullangan va uch yil davomida jamoa sardori boʻlib xizmat qilgan. Ishga qabul qilinganda u Texas va Oregon shtatidan Vanderbiltni tanlagan.
Vanderbilt
Risper Commodores uchun ikki karra Ikkinchi Jamoa All-SEC Pick boʻlgan. Ikkinchi kurs talabasi sifatida u Vanderbiltni 2007—2008 SEC Ayollar Basketbol Butun Amerika jamoasida himoya qilgan.