cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qusam ibn Abbos majmuasi
Qusam Ibn Abbos Majmuasi - Samarqanddagi meʼmoriy yodgorlik (11 —15-asrlar); Shohizinda tarkibida. Majmua turli davrlarda qurilgan masjid, maqbara va chillaxonadan iborat. Qusam ibn Abbos qabri atrofida bunyod etilgan. Majmuaga chortoqning sharqiy ravogʻidagi 2 tabaqali eshik orqali kiriladi. Yoʻlakning oʻng tomonida yuqorisi moʻʼjaz qafasali bejirim minora (balandligi 12 m, 12-asr) saqlangan. Masjid 3 ga boʻlingan, yon tomondagi devor ustunlar yordamchi hujralarga birlashtirilgan. Ichki devorining izorasi sirkori yulduzsimon parchinlar bilan bezatilgan. namoyonlar qoʻsh islimiy sirkori parchinli hoshiya bilan oʻralgan. Mehrobidagi kitobalari ham sirkori parchinlardan naqshlangan. Masjidning sharqida miyonxona boʻlib, uning jan.sharqiy burchagidan maqbaraga oʻtiladi. Dastlab murabba tarhli, gumbaz bilan yopilgan goʻrxona-sagʻana, ziyoratxona va uning ostida joylashgan chillaxonadan iborat maqbara qurilgan. Qusam ibn Abbos sagʻanasi Amir Temur davrida oʻrnatilgan: sagʻana ustma-ust qoʻyilgan 3 ta toʻgʻri toʻrtburchakli va ularning ustidagi 1 egri sirtli, jami 4 qismdan tuzilgan, yon tomonlarining yuzasi zarhal islimiy naqshlar bilan ziynatlangan, ular orasiga Qurʼon oyatlari, hadislar bitilgan. Sagʻanani ziyoratxonadan koʻrish uchun goʻrxonaning shim. devoriga yogʻoch panjara oʻrnatilgan. Keyinroq masjid va boshqa binolar qurilgan. Bino bagʻallariga muqarnaslar ishlangan, gumbazi sirkor qoplamaga ega. Majmuadagi eshiklar 2 tabaqali oʻymakori nafis naqshlar, suls xatidagi kitobalar bilan ziynatlangan. Majmua tarkibidagi xonalarning tarhiy bogʻlanishi puxta hal etilganligi bilan ahamiyatga ega.
Umurtqa pogʻonasi
Umurtqa pogʻonasi ahamiyatiga koʻra qator qismlarga boʻlinadi. Baliklar Umurtqa pogʻonasi qovurgʻali tana va dum, qurukliqdagi umurtqali hayvonlarniki boʻyin, koʻkrak, bel (baʼzi guruh vakillarida yoʻq), dumgʻaza va dum qismlaridan iborat. Boshni atrofga harakatlantirish zarurati boʻyin qismining paydo boʻlishiga olib kelgan. Amfibiyalarda bitta, sudralib yuruvchilarda 4—9 (baʼzilarida koʻp), qushlarda 11—25, sut emizuvchilarda 7—10 ta boʻyin umurtqasi bor. Umurtqa pogʻonasining koʻkrak qismida qovurgʻalar boʻlib, koʻpchiligi toʻsh suyagi bilan birikib koʻkrak qafasinn (amfibiyalarda yoʻq) hosil qiladi. Bel qismda (amfibiyalar va sudralib yuruvchilarda yoʻq) rudimentar qovurgʻalar mavjud. Dumgʻaza umurtqalari (amfibiyalarda bitta, sudralib yuruvchilarda 2, sut emizuvchilarda 1 —10 ta va h.k.) chanoq suyagi bilan koʻrinishi oʻzgargan qovurgʻalar yordamida tutashgan.
Odamda Umurtqa pogʻonasi boʻyin, koʻkrak, bel, dumg'aza va dum suyaklari — umurtqalarning ustma-ust qoʻshiluvidan tashkil topadi. Umurtqa pogʻonasi shu umurtqa tanalarining orasida joylashgan togʻay disklar hisobiga uzayadi. Umurtqalar bir-biriga ulanib borishi natijasida umurtqa kanali hosil boʻlib, unda orqa miya yotadi. Odam Umurtqa pogʻonasi kishining tik yurishiga moslashgan boʻlib, pastga qarab kengayib boradi. Umurtqa pogʻonasining boʻyin, bel, koʻkrak va dumgaza qismlarida fiziologik bukilmalar bor. Boʻyin va bel qismidagi bukilmalar lordoz (fiziologik lordoz), koʻkrak va dumgʻaza qismidagi bukilmalar kifoz (fiziologik kifoz) deb ataladi. Boʻyin va bel qismlari oldinga, koʻkrak va dumgaza qismlari orqaga qarab bukilgan boʻladi. Bu bukilmalar bola boshini mustaqil koʻtarib turishi, oʻtira boshlashi va tik yurishidan boshlab shakllanadi.
Qusam ibn Abbos majmuasi
Chortoqning sharq tarafida ikki tabaqali oʻymakor qayragʻoch eshik bor. Eshik Amir Temurning farmoyishiga binoan usta Said Yusuf Sheroziy tomonidan 1404-1405 yillar mobaynida ishlangan. Eshikning naqshlari takrorlanmas san’at namunasi asosida ishlanib, undagi arabiy yozuvlar ustida fil suyaklaridan qadama bezaklar ishlangan. Har ikki tabaqa eshikda quyidagi soʻzlar bitilgan. «Jannat eshiklari kambagʻal faqirlar uchun ochiqdir». Ikkinchi tabaqasida esa «Rahmat eshiklari rahimlilar uchun ochiq» deyilgan.
Umurtqa pogʻonasi
Umurtqa pogʻonasining boʻyin va bel qismi koʻp, koʻkrak qismi kam harakatlanadi. Kishining qaddiqomati Umurtqa pogʻonasi boylamlari, muskullarining holatiga bogʻliq.
Turon (futbol klubi)
"Turon" Futbol Klubi Yaypan shahrida joylashgan Oʻzbekiston futbol klubi boʻlib, hozirda Oʻzbekiston Pro ligasi da oʻynaydi.
Umurtqa pogʻonasi
Umurtqa pogʻonasi umurtqa kanalida yotgan orqa miyani ezilishdan, choʻzilishdan saqlaydi, gavdani tik tutadi, koʻkrak, qorin va chanoq boʻshliqlarini hosil qilish va boshqalarda ishtirok etadi.
Turon (futbol klubi)
Tarix
Turon futbol klubi 2017-yil Yaypan shahrida tashkil etilgan. Professional ligalardagi debyutini 2019-yil Oʻzbekiston Pro ligasi ning B ligasida amalga oshirdi. Ilk mavsumidayoq Pro liga (B liga) da Kuchli oʻyin namoyish etib Pro liganing A ligasiga yoʻllanma oldi. 2020-yilgi mavsumda jamoa tarkibi bir qator kuchli futbolchilar kuchaytirdi va Pro ligada katta intriga xosil qildi. Mavsum yakunida Fargʻona da Neftchi jamoasiga qarshi Istiqlol stadioni da, Fargʻona derbisida gʻalaba qozonib Oʻzbekiston Pro ligasi chempioniga aylandi va Superligaga yoʻllanma oldi. Mavsum yakunida Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasinin eng yaxshilarni taqdirlash marosimida Maxsus sovrin bilan taqdirlandi. 2021-yilgi mavsum oldidan Klub rahbariyati jamoada bir qator oʻzgarishlarni amalga oshirdi va jamoaning yangi logotip namoyish etildi. 2021-yilgi mavsum oldidan jamoa tarkibini bir qator tajribali legionerlar   va Oʻzbekiston terma jamoasining sobiq futbolchilari bilan kuchaytirib oldi. 2021-yil Superligadagi ilk mavsumida klubga biroz tajriba yetishmaganligi sabab yana Pro ligaga ravona boʻldi. Hozirda Oʻzbekiston Pro ligasi ishtirokchisi.
Qusam ibn Abbos majmuasi
Usti gumbaz yoʻlakning oʻng tomonida XI asrga oid minora bor. Minoraning qoplamasi XI asrga xos sayqal berib, shakli gʻishtlar terib ishlangan. Uning ichki qismida aylanma zina mavjud. Yoʻlak navbatdagi inshoot XI asrda qurilgan masjidga boshlaydi. Bu yodgorlik XII asrda qurilgan inshoot qoldiqlari ustida solingan. Devorlarning pastki qismi va mehrobi sirli koshinlar bilan ishlangan. Qusam ibn Abbos maqbara kompleksda eng asosiy va qadimiy hisoblanadi. Maqbara goʻrxona va ziyoratxonadan iborat. Goʻrxonaga qarb tomondan kichik bir toʻgʻxona tutashgan. Pastki qismda esa chillaxona bor. Ularni har birini oʻziga xos vazifalari bordir. Ziyoratxonaning XI asr oxiriga oid bezak qoldiqlari shimoliy devorda saqlangan boʻlib, 1960-yildagi tekshirishlar natijasida topilgan. Hatto bu yerda moʻgʻullar istilosiga qadar qurilgan masjidning yogʻoch boʻlaklari saqlanib qolgan. Bu oʻyma yogʻoch qismlari qoraxoniylar davriga oid noyob yodgorlikdir. Ziyoratxona XIV asrning 30-yillarida qurilgan. XI asrdagi binoning gumbazini yangidan qurib, sirli koshin qoplangan. Devoriy gumbaz qoʻyilgan sakkizyoqli qismining janubiy gʻarbiy tomonida oʻsimlik simon naqshda 735 x. (1334-1335) jimjimador qilib yozib qoʻyilgan.
Turon (futbol klubi)
Klub asosi — Stadion
Turon klubi Yaypan shahridagi mahalliy Oʻzbekiston stadioni da toʻp suradi.
Mahalliy
Oʻzbekiston Pro ligasi Oʻzbekiston Pro-B ligasi
Umurtqa pogʻonasi
Umurtqa pogʻonasi kasalliklaridan koʻpincha umurtqa pogʻonasining tugʻma anomaliyasi, orttirilgan kasalliklari, shikastlanishi va boshqa uchraydi. Tugʻma nuqsonlardan koʻproq 2 yoki 3 umurtqaning oʻzaro birikib ketishi, ortiqcha umurtqalar borligi va h.k. kuzatiladi. Bu xil nuqsonli Umurtqa pogʻonasida koʻpincha ogʻriq sezilmaydi. Orttirilgan kasalliklariga, asosan, ostexondroz, Umurtqa pogʻonasi deformatsiyalari (qarang Umurtqa pogʻonasining qiyishyishi, Skolioz), yalligʻlanish kasalliklari (qarang Spondilit), Umurtqa pogʻonasi boylamlarining uzilishi yoki choʻzilishi, umurtqalarning chiqib ketishi va boshqa kiradi.
Solotvin
thumb| Solotvin, cherkov cherkovi ( [[Katolik cherkovi|katolik, hozirgi yunon katolik ) 1939 yilgacha]] Solotvin ( Солотвин, Sołotwina) — Ivano-Frankivsk viloyati Ivano-Frankivsk tumanidagi shahar tipidagi aholi punkti, 40. Ivano-Frankivskdan km. Solotvynda Ukrainaning hromadalaridan biri bo'lgan Solotvyn posyolkasi ma'muriyati joylashgan. Uning taxminiy aholisi 3,729 edi.
Solotvin Solotvinning Bistritsi bo'yida, Bistrits daryosining ( Dnestrning irmog'i) ikkita uzun oqimining chap tomonida, Karpat tog'lari etagida joylashgan. XVII asrda u Krasnopil deb nomlangan.
2020-yil 18-iyulga qadar Solotvin Bogorodchany tumaniga tegishli edi. Ukrainaning ma'muriy islohoti doirasida 2020-yil iyul oyida Ivano-Frankivsk viloyatining tumanlari sonini oltitaga qisqartirgan holda, tuman tugatildi. Bohorodchany tumani hududi Ivano-Frankivsk tumaniga birlashtirildi.
Isola d'Asti
Isola d'Asti Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Asti provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 14 km2. 2116 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Martin (Janubiy Dakota)
Martin  — AQShning Janubiy Dakota shtatidagi shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 938 kishini tashkil qiladi.
Marietta-Alderwood
Marietta-Alderwood AQShning Washington shtatida joylashgan shahardir. Whatcom County okrugi tarkibiga kiradi.
Martin (Janubiy Dakota)
Geografiyasi
Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 0.53 sqmi tashkil qiladi.
Marietta-Alderwood
Aholisi
3594 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Martin (Janubiy Dakota)
Demografiyasi
2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 1 071 kishi, 401 xonadon va 246 oila istiqomat qilgan. Shaharning irqiy tarkibi 48,3% tubjoy amerikaliklar, 41,6% oq tanlilar, 1,2% osiyoliklar, 0,1% afro-amerikaliklar, 0,5% boshqa irqlardan va 8,3% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 4,1 foizini tashkil etadi.
Marietta-Alderwood
Geografiyasi
Maydoni — 19,2 km2. Shundan 15,5 km2 quruqlik, 3,7 km2 esa suv maydonidir.
Martin (Janubiy Dakota)
Demografiyasi
Shaharda 401 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 37,9 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 34,7 foizi er-xotinlar, 19,2 foizi eri boʻlmagan ayollar, 7,5 foizida xotini boʻlmagan erkaklar va 38,7% oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 32,7% jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 15,7% 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashagan.
Shahar aholisi oʻrtacha yoshi 31,7 yoshni tashkil etadi. Aholining 30,4 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar; 11,4% 18 yoshdan 24 yoshgacha bo‘lganlar; 20,8% 25 dan 44 gacha; 21,6% 45 dan 64 gacha va 15,8% 65 yosh va undan kattadir. Shaharning gender tarkibi 46,8% erkaklar va 53,2% ayollarni tashkil qiladi.
2000-yilga kelib, shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 26 779 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 32 500 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 26 964 dollarni, ayollarniki esa 19 632 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 13 752 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 19 foizi va aholining 24,9 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlarning 32,5 foizi va 65 yoshdan oshganlarning 14,2 foizi qashshoq hisoblanadi.
Herbsleben
Herbsleben Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Unstrut-Hainich-Kreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 25,02 km2. 3035 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Herbslebenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Bretagne (Indre)
Bretagne Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Indre departamenti Châteauroux tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
85 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 4,5 nafar kishi.
IC 3331
IC 3331 Sunbula yulduz turkumidagi Sa (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Ditzingen
Ditzingen Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Maydoni — 30,40 km2. Aholisi — 24 493 kishi (2010).
Hududi
Ditzingenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Cualedro
Cualedro Ispaniyaning Galicia mintaqasida joylashgan shahardir. Ourense provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 117,5 km2. Aholisi – 2041 kishi (2010).
Kelvin shkalasi
Kelvin shkalasi - termodinamik temperatura shkalasining nomi. Termodinamikaning ikkinchi bosh qonuni asosida temperatura shkalasini yasash prinsipini birinchi boʻlib 1848-yilda taklif qilgan William Thomson (Kelvin) sharafiga qoʻyilgan. Bunda temperatura mutlaq nol (— 273,15°) dan boshlab hisoblanadi. Gradus miqdori muzning erish temperatura (nuqta) si bilan normal sharoitda suvning qaynash temperatura (nuqta) si intervalining Urd qismiga teng. Kelvin bilan belgilanadi.
NGC 1416
NGC 1416 Eridan yulduz turkumidagi E1 tipli galaktikadir.
Umurtqa pogʻonasining qiyshayishi
Umurtqa pogʻonasining qiyshayishi — normal umurtqa pogʻonasi shaklining oʻzgarishi. Odam umurtqa pogʻonasining 3 xil: skolioz (yonga), lordoz (oldinga) va kifoz (orqaga) qiyshayishi farq qilinadi.
NGC 1416
Ushbu obyektni Frank Muller 1886-yilda kashf etgan.
Umurtqa pogʻonasining qiyshayishi
Katta yoshdagi kishilarning umurtqa pogʻonasida old va orqa tomonga qaragan kichikroq bukilma boʻladi. Bu bukilma yoshlikdan astasekin ayniqsa bola tik turishga va yurishga oʻrgana boshlaganida vujudga keladi. Bu kasallik boʻlmay, balki fiziologik holat hisoblanadi. Umurtqa pogʻonasi kasalligida esa umurtqa pogʻonasining fiziologik holatdan chiqib, odd va orqa tomonga qarab qiyshayishi kuzatiladi.
Skolioz tugʻma (umurtqalarning notoʻgʻri rivojlanishi tufayli) boʻlishi mumkin, lekin koʻproq 5—15 yashar bolalarda, ayniqsa oʻquvchilar orasida uchraydi. Oʻquv mashgʻulotlari vaqtida bolalar partada gavdasini notoʻgʻri tutib oʻtirishi natijasida umurtqa pogʻonasiga va muskullariga ogʻirlik bir xilda tushmaydi. Oqibatda muskullar boʻshashib qoladi. Umurtqa pogʻonasi boylamlari va shaklining oʻzgarishi turgʻun skoliozga sabab boʻladi. Bolalarning yoshligida raxit bilan ogʻriganligi, katta yoshdagilarning esa doim bir qoʻlda yuk koʻtarishi ham skoliozga olib kelishi mumkin. Umurtqaning sinishi yoki uning ayniqsa sil oqibatida yemirilishi natijasida ham skolioz roʻy beradi. Kishining bir oyogʻi kalta boʻlib, oʻsha tomonga engashib qadam tashlashi funksional skoliozga olib keladi. Skoliozning oldini olish uchun bolalarni partada va stol atrofida toʻgʻri oʻtirishga oʻrgatish, vrach buyurgan davo badan tarbiyasi mashqlarini qunt bilan bajarish, massaj qilish, serharakat oʻyinlar, ochiq havoda sayr qilish, kattalar esa mehnat bilan dam olishni toʻgʻri almashtirib turishi, ish vaqtida i.ch. gimnastikasi bilan shugʻullanishi lozim.
NGC 1416
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Umurtqa pogʻonasining qiyshayishi
Kifoz yoysimon boʻlishi mumkin. Bunda umurtqa pogʻonasining u yoki bu boʻlagi orqa tomonga qiyshaygan boʻladi va umurtqa pogʻonasining orqa tomonga turtib chiqishi kuzatiladi. Yoysimon kifoz umurtqa pogʻonasining koʻkrak boʻlimida koʻproquchraydi. Orqa muskullari tonusining keskin kamayishi, yoshlikda raxit bilan kasallanish, gavdani uzoq vaqt egib ishlash (stanokda yoki yozuv stolida) yoysimon kifozga sabab boʻladi. Kifozning oldini olish ham skoliozga oʻxshash. Davo gimnastikasi, fizioterapiya muolajalari, sanatoriykurortlarda davolanish buyuriladi. Umurtqa pogʻonasining orqa tomonga turtib chiqishi koʻproq koʻkrak umurtqalarida kuzatilib, bukrilik deb ataladi.
Lordoz da umurtqa pogʻonasi ichkariga qiyshayadi. Bunga koʻpincha chanoq suyagining son suyagi bilan tutashgan boʻgʻimining tugʻma chiqishi sabab boʻladi. Bel lordozi qoringa yogʻ yigʻilishidan ham paydo boʻladi. Lordozda umurtqalar deformatsiyalanadi va ogʻriydi. Umurtqa pogʻonasi shikastlangan qismining harakatlanishi qiyinlashadi. Lordozni davolashda uning sababi aniqlangach, vrach davo gimnastikasi va massaj buyuradi.
Umurtqa pogʻonasining qiyshayishiq.ning barcha xillarini oldini olish uchun bolalarni qadsiqomatini toʻgʻri tutishga oʻrgatish, tana muskullarini mustahkamlaydigan kompleks mashqlarni har kuni bajarib turish kerak.
IC 4880
IC 4880 Telescopium yulduz turkumidagi SB0-a (ixcham choʻziq galaktika) tipli galaktikadir.
Seklik, Bergama
Seklik — Izmir viloyatining Bergama tumanidagi mahalla.
Tarix
Ilgari maʼmuriy boʻlinma sifatida qishloq boʻlgan boʻlsa, 2012-yilgi qonun oʻzgarishidan keyin mahallaga aylandi.
Umurtqasizlar
Umurtqasizlar (Invertebrata) - umurtqa pogʻonasi boʻlmaydigan hayvonlar guruhi. Hayvonot dunyosini umurtqasizlar va umurtqalilarga ajratishni 19-asr boshida fransuz olimi J.B. Lamark taklif etgan boʻlib, sistematik ahamiyatga ega emas. Chunki umurtqasizlarga hayvonot dunyosining xordalilardan tashqari barcha tiplari kiradi. Lekin xordalilarning hamma vakillarida umurtqa boʻlmaydi. Hozir "Umurtqasizlar" termini faqat hayvonlarni umumiy tavsiflash uchun ilmiy asar va oʻquv qoʻllanmalarida ishlatiladi. Umurtqasizlarning taksonomik guruxlari uzilkesil hal etilmagan. Ularga bir qujayralilarning 5—7 tipi, plastinkalilar, gʻovaktanlilar, taroqlilar, barcha chuvalchanglar, mollyuskalar, boʻgʻimoyoqlilar, ignaterililar (hammasi boʻlib 16—23 tipga mansub hayvonlar) tipi kiradi. Lekin bir qancha taksonomik guruhlar tarkibi (mas, bir qujayralilar, chuvalchanglar) aniq belgilanmagan. Umurtqasizlarning 1,5 mln. dan 2,0 mln.ga yaqin turi maʼlum. Umurtqalilarning esa 45 ming turi bor.
Umurtqasizlar chuchuk suv, dengiz va okeanlar, quruqlik va tuproq qatlamlarida yashaydi; bir qanchasi parazit (qarang Parazitizm). Umurtqasizlar tabiatda katta ahamiyatga ega. Oldingi geologik davrlarda yashagan Umurtqasizlar baʼzi choʻkindi jinslarning tarkibini tashkil etadi (mas, ohaktoshning tarkibi deyarli oʻlib bitgan foraminifera, korallar, mshankalar va boshqa skeletidan iborat). KoʻpchilikUmurtqasizlar yoki ularning mahsuloti odam va chorva mollari, parrandalar, baliqlar uchun oziq (mas, asal, qisqichbaqasimonlar va boshqalar). Umurtqasizlar hayotiy mahsuloti texnikxoʻjalik maqsadlarda ishlatiladi (mas, asalari mumi, ipak qurti pillasi, mollyuskalar chigʻanogʻi, marvarid va boshqalar), shuningdek, Umurtqasizlar.dan qishloq xoʻjaligida ekinlar va hayvonlar zararkunandalariga biologik qarshi kurashda, choʻkindi jinslar yoshini aniklashda xam foydalaniladi. Foydali Umurtqasizlar bilan birga, qishloq xoʻjaligi zararkunandalari, yuqumli kasalliklarni tashuvchilar, parazitlik qilib kasallik qoʻzgʻatuvchilari ham boʻladi.
Zaid Abdul-Aziz
Ù
Zaid Abdul-Aziz (Donald A. Smit, 1946-yil 7-aprelda tugʻilgan) — amerikalik sobiq professional basketbolchi. U 1976-yilda islom dinini qabul qilganidan keyin ismini Zaid Abdul-Azizga o'zgartirgunga qadar Don Smit ismi bilan tanilgan.
Abdul-Aziz 1968-yilgi NBA loyihasida Cincinnati Royals tomonidan beshinchi bo'lib tanlanishidan oldin kollej basketbolida Ayova shtati siklonlarida o'ynagan. U Milliy Basketbol Assotsiatsiyasida (NBA) Royals, Milwaukee Bucks, Seattle SuperSonics, Houston Rockets, Buffalo Braves va Boston Celtics a'zosi sifatida o'nta mavsumda o'ynadi. Abdul-Aziz "Kenguru" laqabini oldi.
O'yindagi faoliyati
Abdul-Aziz 1965-yildan 1968-yilgacha Ayova shtati siklonlarida kollej basketbol jamoasida o'ynagan. U 1968-yilda Yilning eng yaxshi sakkiz o'yinchisidan biri sifatida tanlandi va uch marta birinchi jamoaning "Katta sakkizlik" konferentsiyasi tanlovida qatnashdi. Abdul-Aziz Cincinnati Royals tomonidan 1968-yilgi NBA loyihasida beshinchi umumiy tanlovda tanlangan va o'zining yangi mavsumida Milwaukee Bucks almashtirilgan. 1970-yilda u Seattle SuperSonics kompaniyasiga Lucius Allen va Bob Boozer o'rniga almashtirildi. Abdul-Aziz dastlab bu kelushuvga qarshi chiqdi va NBAni sudga berishni rejalashtirdi, ammo buning o'rniga SuperSonics bilan muvaffaqiyatga erishdi. U faoliyatidagi eng yaxshi mavsumni o'tkazdi, chunki u 1971-1972-yilgi mavsumda perikardit bilan chetlashtirilgunga qadar har bir o'yinda o'rtacha 13,8 ochko va 11,3 ribaund to'pladi.
Abdul-Aziz Islom dinini SuperSonics bilan ishlagan vaqtida qabul qilgan. 1972-yil 18-sentyabrda uning shartnomasini Houston Rockets sotib oldi. Abdul-Aziz 1974-75-yilgi mavsum oldidan jamoaning boshlang'ich markazi bo'lgan. Musulmonlarning muqaddas Ramazon oyi Abdul-Aziz ro'za tutgani uchun kamqonlik holatiga tushib qolgan Rockets mashg'ulot lageriga to'g'ri keldi. U o'zini o'ynay olmasligini tushundi va jamoa bosh direktoriga jamoani tark etayotganini aytdi. Abdul-Azizning otasi uni qaytishga ishontirdi, lekin u Rockets tarkibidagi o'rnini yo'qotdi va hech qachon NBAda boshlang'ich markaz sifatida o'ynamadi. Abdul-Aziz 1978-yilda 32 yoshida nafaqaga chiqishini e'lon qilgunga qadar so'nggi uch yilini turli jamoalarda zaxira o'yinchisi sifatida o'tkazdi.
Keyingi faoliyati
Abdul-Aziz Saudiya Arabistoni basketbol terma jamoasini boshqargan. U 1978- va 1979-yillarda Xalqaro voleybol assotsiatsiyasining Seattle Smashers jamoasiga investor bo‘lgan.
Abdul-Aziz Seattle universitetida kimyoviy qaramlik bo'yicha tahsil olgan va davlat litsenziyasiga ega bo'lgan. U futbolchilik faoliyatidan so'ng Seattleda giyohvandlik va spirtli ichimliklar bo'yicha maslahatchi bo'lib ishlagan.
Shaxsiy hayoti
2011-yildan boshlab Abdul-Aziz Marokashda tug'ilgan rafiqasi bilan Seattlening Northgate mahallasida yashagan. Ikki nikohdan besh nafar farzandi bor. Abdul-Azizning o'g'li Yusef Smit kollej basketbolini Seattle Pacific Falcons jamoasida va Braziliyada professional tarzda o'ynagan.
Abdul-Aziz katolik bo'lgan. U o'zining diniy uyg'onishini Milwaukee Bucks mashg'uloti bilan bog'laydi, u erda jamoadoshi Kareem Abdul-Jabbar unga yaqinlashdi va so'roq paytida bo'yniga oltin xoch taqqanligini tushuntira olmadi. Abdul-Aziz dinlar haqida o'rganish uchun Milwaukee kutubxonasiga borib, Bhagavad Gita, Injil, Qur'on va Tavrot nusxalarini oldi. Abdul-Aziz shunday dedi: “Hammasi menga Islomni ko‘rsatardi. Shunday qilib, keyingi yili musulmon bo‘ldim"
2006-yilda Abdul-Aziz o'zining basketbol karerasi, shaxsiy qiyinchiliklari va ruhiy sayohati haqida hikoya qiluvchi "Quyosh nuriga qorong'ulik" nomli xotira kitobini nashr etdi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Charette
Charette Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Isère departamenti La Tour-du-Pin tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
343 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 31,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,0 km2. Dengiz sathidan 240 – 350 m balandlikda joylashgan.
Avon (Janubiy Dakota)
Avon  — AQShning Janubiy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 586 kishini tashkil qiladi.
Geografiyasi
Avon shahri 43.00667°N, -98.05917°W (43,006780, −98,059092) koordinatalarda joylashgan.
Demografiyasi
2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 590 kishi, 256 ta xonadon va 152 ta oila istiqomat qilgan. Shaharning irqiy tarkibi 94,1% oq tanli, 3,1% tubjoy amerikaliklar, 0,2% osiyoliklar, 1% boshqa irqlar va 1,7% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 2 foizini tashkil etadi.
Shaharda 256 ta xonadon mavjud boʻlib, ulardan 28,5 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor, 52 foizi er-xotinlar birga yashagan, 5,9 foizida eri boʻlmagan ayollar, 1,6 foizida xotini boʻlmagan erkaklar va 40,6% oilasizlar edi. Barcha uy xoʻjaliklarining 37,9 foizi jismoniy shaxslardan iborat boʻlib, 22,6 foizida 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydiganlar bor.
Shahar aholisi oʻrtacha yoshi 39,8 yoshni tashkil etadi. Aholining 28,3 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar; 6,1% 18 yoshdan 24 yoshgacha bo‘lganlar; 20,9% 25 dan 44 gacha; 24,6% 45 dan 64 gacha va 20% 65 yosh va undan kattalar edi. Shaharning gender tarkibi 47,6% erkaklar va 52,4% ayollarni tashkil qiladi.
Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 27 656 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 35 000 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 27 500 dollarni, ayollarniki esa 16 607 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 16 089 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 8,1 foizi va aholining 8,2 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlar 9,9 foizi va 65 va undan katta yoshdagilarning 7,9 foizi qashshoq edi.
Navro‘z (Qanlikoʻl tumani)
Navro‘z (Qanlikoʻl tumani) — Qoraqalpogʻiston Respublikasiga qarashli qishloq. Qanliko'l tumani tarkibiga kiradi.
Heringen/Helme
Heringen/Helme Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Nordhausen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 20,96 km2. 5199 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Heringen/Helmening hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
NGC 1417
NGC 1417 Eridan yulduz turkumidagi SBb tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1785-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Magdalensberg
Magdalensberg Avstriyaning Karintiya yerida joylashgan kommunadir. Klagenfurt-Land (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 42,89 km2. 3078 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Markham (Washington)
Markham AQShning Washington shtatida joylashgan shahardir. Grays Harbor County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
95 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 2,9 km2. Shundan 2,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Kelt tillari
Kelt tillari — hind-yevropa tillari oilasiga mansub tillar guruhi. Hoz K. t. britt (villiy va breton tillari) va goydel yoki gel (irland, gel va men) tillariga ajraladi. Gall, kelt va korn tillari isteʼmoldan chiqib ketgan. Hoz. K. t. da tovushlarning turli kombinatsiya oʻzgarishlari mavjud. Urgʻu kuchli. Ayrim soʻz birikmalari tarkibidagi bitta komponent fonetik oʻzgarishlar va urgʻu tufayli morfema xrliga kelib qolgan. Qadimgi K. t. flektiv tillar qatoriga kirgan. Hoz. K. t. grammatik qurilishi jihatidan analitik (qarang Analitik tillar). K. t. ning koʻpchiligida gapdagi soʻzlar tartibi qatʼiy (ega-kesim - toʻldiruvchi).
Incisa Scapaccino
Incisa Scapaccino Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Asti provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 21 km2. 2190 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Laza
Laza Ispaniyaning Galicia mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Ourense provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni – 215,91 km2. Aholisi – 1570 kishi (2010).
Keltlar
Keltlar (gallar) — mil. av. 1-ming yillikning 2-yarmida hozirgi Fransiya, Belgiya, Shveysariya, Germaniyaning jan. qismi, Avstriya, Shim. Italiya, Shim. va Gʻarbiy Ispaniya, Britaniya o.lari, Chexiya, qisman Vengriya va Bolgariya xududida yashagan qad. hind-yevropa qabilalari. Yunonlar ularni galatlar, rimliklar esa gallar deb atashgan. Eng yiriklari: boylar, gelvetlar, belglar, sekvanlar, eduilar va b. Mil. av. 1-asrning oʻrtalariga kelib rimliklar tomonidan boʻysundirilgan.
Freiberg am Neckar
Freiberg am Neckar Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Maydoni — 13,14 km2. Aholisi — 15 702 kishi (2010).
Hududi
Freiberg am Neckarning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
IC 3332
IC 3332 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi E+E? tipli galaktikadir.
Umurtqalilar
Umurtqalilar, boshskeletlilar (Vertebrata yoki Craniata) — xordalilar tipiga mansub hayvonlar kenja tipi. Turlari soni umurtqasizlarga nisbatan kam; shunga qaramay ular hozirgizamon biosferasida muhim oʻrin tutadi. U. yuksak tuzilgan; oʻzgaruvchan yashash xususiyatiga ega. Ular okean suvining turli qatlamlarida, baland togʻlarda, choʻllarda va boshqa joylarda yashaydi. Barcha U. evolyutsiyasida ular tuzilishining bitta umumiy reja asosida rivojlanishi kuzatiladi. Bunday rivojlanish morfologik, biokimyoviy va fiziologik xususiyatlari, xattixarakatlari hamda psixik faoliyati jihatidan takomillashgan formalar vujudga kelishiga olib kelgan. U.ning qad. ajdodlari (bosh skeletsizlar, pardalilar) dengizda yashagan. U. dastlab chuchuk suvda paydo boʻlib, evolyutsiyaning dastlabki bosqichini oʻtgan. Ular evolyutsiyasi davomida birlamchi oʻq skelet — xorda oʻrniga dastlab togʻayli, keyinroq suyakli umurtqa pogʻonasi paydo boʻlgan. Natijada suv oqimiga qarshi xarakatlana oladigan kuchli muskulatura uchun pishiq va elastik tayanch skelet vujudga kelgan. U.ning suvdan quruqlikda yashashga oʻtishi bilan ular organizmida muhim oʻzgarishlar yuz bergan. Harakat organlarining faol ishlashi uchun ovqat hazm qilish, nafas olish, qon aylanish, ayirish, sezgi organlari va markaziy nerv sistemasi yaxshi rivojlangan. Ovqat hazm qilish sistemasi (ogʻiz boʻshligʻi, qiziloʻngach, oshqozon, ichaklar)ning turli qismlaridan fermentlar ajralib, ovqatni uzluksiz parchalash imkoniyati tugʻilgan; jigar organizmda muhim kimyoviy "laboratoriya" vazifasini bajargan. U. yuragi boʻlmacha va qorinchadan iborat. Qon aylanish sistemasi yopiq. Jabra yoki oʻpka orqali nafas oladi. Qadimgi U.ning chuchuk suvda yashashga oʻtishi bilan suvtuz almashinuvi birlamchi buyrak — mezonefros oʻrniga amniotalarda ikkilamchi buyrak — metanefros paydo boʻlgan. Metabolizmning gormonal boshqarilishi murakkablashgan. U.ning nerv sistemasi va sezgi organlari ishi rivojlangan. Baʼzilarida elektr va magnit sezuvchi organlar ham bor. U., odatda, ayrim jinsli, birok, germafroditizm ham uchrab turadi. Tuban U. tuxum qoʻyib, koʻpchiligi tirik bola tugʻib koʻpayadi. Yuksak U. nasliga gʻamxoʻrlik qiladi. Eng qadimgi U. qoldiklari ordovik davri chuchuk suv xavzalari yotqiziqlaridan topilgan. Sudralib yuruvchilar mezozoyda juda keng tarqalgan. Ulardan sut emizuvchilar va kushlar paydo boʻlgan. Hozir U.ning 40—45 ming turi mavjud boʻlib, 7 sinf (toʻgarak ogʻizlilar, togʻayli baliqlar, suyakli baliqlar, suvda va quruqlikda yashovchilar, sudralib yuruvchilar, qushlar va sut emizuvchilar)ga boʻlinadi.
U. odam hayotida juda katta ahamiyatga ega. Bir qancha U. yuqumli kasalliklar (ulat, tulyaremiya, quturish, ensefalit va boshqalar) qoʻzgʻatuvchilarini tashuvchi hisoblanadi.
Glencoe (Kentucky)
Glencoe AQShning Kentucky shtatida joylashgan shahardir. Gallatin okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
251 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 351,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,7 km2. Shundan 0,7 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 167 m balandlikda joylashgan.
La Genête
La Genête Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Saône-et-Loire departamenti Louhans tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
522 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 45,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,6 km2.
Marrowstone
Aholisi
837 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 16,4 km2. Shundan 16,4 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Raqobat
Raqobat — mustaqil tovar ishlab chiqaruvchi (korxona)lar oʻrtasida tovarlarni qulay sharoitda ishlab chiqarish va yaxshi foyda keltiradigan narxda sotish, umuman iqtisodiyotda oʻz mavqeini mustahkamlash uchun kurash. Raqobat koʻp qirrali iqtisodiy hodisa boʻlib, u bozorning barcha subʼyektlari oʻrtasidagi murakkab munosabatlarni ifodalaydi. Resurslarnn yetkazib beruvchilar oʻrtasidagi raqobat oʻzlarining iqtisodiy resurslarini (kapital, yer, ishchi kuchi) yuqori nd/shshrda sotish uchun amalga oshiriladi. Ishlab chiqaruvchilar va resurelarni yetkazib beruvchilar oʻrtasidagi raqobat bozor munosabatlari rivojlangan, iqtisodiyot toʻliq erkinlashgan sharoitda yaqqol namoyon boʻladi.
Raqobat isteʼmolchilar oʻrtasida ham yuz berib, tovarlarni qulay va arzon baholarda sotib olishga qaratiladi, yaʼni haridor har bir sarflangan pul birligi evaziga koʻproq naflilikka ega boʻlishga harakat qiladi, arzon va sifatli tovarni tezroq sotib olish uchun kurashadi. Raqobatda ishlab chiqaruvchilar oʻrtasida sarflangan harajatlarga koʻproq foyda olish, shu foyda orqasidan quvish natijasida tovarlarni sotish doiralari, yaʼni qulay bozorlar, arzon xom ashyo, energiya va arzon ishchi kuchi manbalari uchun kurash boradi. Raqobat asosida ishlab chiqaruvchilarning mulk egasi sifatida alohidalashuvi va mustaqil boʻlishi, manfaatlar toʻqnashuvi yotadi. Chunki har bir mulk egasining oʻz manfaati boʻlib, ular shu manfaatga erishish uchun intiladi. Mulk egasining tovar ishlab chiqarish va boshqa barcha sohalardagi faoliyati shu manfaatga boʻysundirilgan boʻladi. Raqobat mavjud boʻlishining yana bir sharti — bu tovarpul munosabatlarining, maʼlum darajada rivojlangan bozor tizimining boʻlishidir. Shu sababli raqobatning asosiy sohasi bozor hisoblanadi.
Yangi texnologiya joriy qilish, talabga javoban tovar turlarini tez oʻzlashtirish, malakali ishchi kuchiga ega boʻlish va zamonaviy marketing xizmatidan foydalanish kabilar raqobat kurashidan gʻolib chiqish shartiga aylanadi. Monopoliya raqobatga zid, chunki u tovar ishlab chiqaruvchiga tanho hukmronlikni taʼminlab, oʻzaro bellashuv uchun sharoit qoldirmaydi. Raqobat kurash yoʻlini tanlash jihatdan ham halol va gʻirrom raqobatga boʻlinadi. Halol raqobat bozordagi kurashda qabul qilingan, hammaga maqbul usullar bilan olib boriladi, bozor qoidalariga asoslanadi. Firrom raqobatda taqiqlangan va qoralangan usullar, yaʼni qalloblik, koʻzboʻyamachilik, soʻzida turmaslik, aldash, iqtisodiy josuslik, qoʻporovchilik va hatto jismoniy zoʻravonlik kabi jinoyatkorona usullar qoʻllaniladi. Bozor iqtisodiyoti aslida faqat halol raqobatni tan oladi. Raqobat iqtisodiyotni sogʻlomlashtirib turadi. Raqobatdan jamiyat manfaatlari yoʻlida foydalanish va uni nazorat qilishda davlat tomonidan qabul qilinadigan monopoliyaga qarshi qonunlar muhim ahamiyatga ega.
Raqobat olib borish usuliga koʻra, narx bilan raqobat va narxsiz raqobatga boʻlinadi. Narx bilan raqobatlashuv tovarlar yoki xizmatlarni raqiblarga Karaganda foydani vaqtinchalik kamaytirish hisobiga arzon narxda sotishni bildiradi (narxdan tashlamalar, ulgurji haridorlarga imtiyozlar va boshqalar), Narxsiz raqobatga haridorlarni egallash va saqlab turishning narxlarni arzonlashtirish bilan bogʻliq boʻlmagan har qanday qonuniy usullari kiradi (sifatini oshirish, xizmat muddatini uzaytirish, ekologik tozalik, xavfsizlik va boshqalar) Oʻz miqyosiga koʻra, raqobat eng avvalo 2 turga — tarmoq ichidagi va tarmoqlararo raqobatga boʻlinadi. Iqgisodiy adabiyotlarda tarmoq ichidagi raqobatning 4 ta shakli alohida ajralib koʻrsatiladi. Bular erkin raqobat, monopolistax raqobat, monopoliya va oligopoliyatrraqobatning amal qilishi uchun muayyan shartsharoitlar mavjud boʻlishi shart. Bu shartsharoitlar faqat bozor munosabatlari qaror topgan muhitda boʻlishi mumkin. Iqtisodiyotda monopollashuv tamoyillarining kuchayib borishi bilan raqobat cheklanadi. Raqobatchilik muhitini vujudga keltirish uchun davlat monopoliyalarga qarshi siyosat olib boradi, iqtisodiyotni monopoliyadan chiqarish boʻyicha chora-tadbirlar koʻradi, monopoliyaga qarshi qonunchiliknn amalga oshiradi.
Davlatning raqobatga nisbatan siyosati uning maʼrifatli, madaniy koʻrinishlari va qoidalarini taʼminlashga yoʻnaltiriladi. Bunday siyosat ishlab chiqarishni takomillashtirish, mahsulotlarni samarali taqsimlashga, texnika va iktisodiy taraqqiyotga yordam beradi, isteʼmolchilarning manfaatlarini ximoya qilishga xizmat qiladi.
Oʻzbekistonda bozor iqtisodiyotiga oʻtish davrida xukumat tomonidan iktisodiyotda raqobat muhitini yaratish masalasiga alohida eʼtibor berildi. Jahondagi barcha rivojlangan davlatlarda boʻlgani kabi Oʻzbekistonda ham raqobat boʻyicha davlat siyosati amalga oshiriladi. Shu maqsadda 1996-yil 15 martda Moliya vazirligi huzurida Monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish qoʻmitasi tashkil etildi. Keyinchalik, u mustaqil davlat qoʻmitasiga aylantirildi. Oʻzbekistonda raqobatchilik muhitini vujudga keltirishda narx bilan raqobatlashuv usuli tanlandi va narxlar erkin qoʻyib yuborildi.
„Monopolistik faoliyatni cheklash toʻgʻrisida“gi (1992-yil 3 avgust) konunga koʻra, narxlarni monopollashtirish, bozorda ataylab taqchillik yaratish, raqobatning gʻirrom usullarini qoʻllash man etiladi. „Isteʼmolchilarning huquqdarini himoya qilish toʻgʻrisida“gi (1996-yil 26 aprel) qonuniga asosan, gʻirrom raqobatga yoʻl qoʻymaydigan mexanizmni yaratishga ham alohida eʼtibor berilgan. „Tovar bozorlarida monopolistik faoliyatni cheklash va raqobat toʻgʻrisida“ (1996-yil 27 dekabr) qonunida ham sogʻlom raqobat muhitining huquqiy shartsharoitlari taʼminlab berilgan.
Raqobat — bozor subʼektlari iqtisodiy manfaatlarining toʻqnashuvidan iborat boʻlib, ular oʻrtasidagi yuqori foyda va koʻproq naflilikka ega boʻlish uchun kurashni anglatadi.
Hozirgi bozor iqtisodiyotida raqobatning quyidagi asosiy vazifalarini ajratib koʻrsatish mumkin:
Raqobatning tartibga solish vazifasi ishlab chiqarishni talab (isteʼmol)ga muvofiqlashtirish maqsadida taklifga taʼsir oʻtkazishdan iborat. Aynan shu vazifa yordamida iqtisodiyotda taklifning talab orqali, ishlab chiqarish tarkibi va hajmining yakka tartibdagi va ijtimoiy ehtiyojlar orqali belgilanishiga erishiladi, yaʼni iqtisodiyot bozor qonunlari asosida tartibga solinadi.
Raqobatning resurslarni joylashtirish vazifasi ishlab chiqarish omillarini ular eng koʻp samara beradigan korxona, hudud va mintaqalarga oqilona joylashtirish imkonini beradi. Raqobatning innovatsion vazifasi fan-texnika taraqqiyoti yutuqlariga asoslanuvchi hamda bozor iqtisodiyoti subʼektlarining rivojlanishini taqozo etuvchi turli koʻrinishdagi yangiliklarning joriy etilishini anglatadi. Raqobatning moslashtirish vazifasi korxona (firma)larning ichki va tashqi muhit sharoitlariga ratsional tarzda moslashishiga yoʻnaltirilgan boʻlib, ularning shunchaki oʻzini-oʻzi saqlab, iqtisodiy jihatdan yashab qolishidan xoʻjalik faoliyati sohalarining ekspansiyasi (kengayishi)ga oʻtishini bildiradi. Raqobatning taqsimlash vazifasi ishlab chiqarilgan neʼmatlar yalpi hajmi (yalpi ichki mahsulot)ning isteʼmolchilar oʻrtasida taqsimlanishiga bevosita va bilvosita taʼsir oʻtkazadi.
Nihoyat, raqobatning nazorat qilish vazifasi bozordagi baʼzi ishtirokchilarning boshqa bir ishtirokchilar ustidan monopolistik hukmronlik oʻrnatishiga yoʻl qoʻymaslikka yoʻnaltiriladi. Raqobat kurashining mazmuni toʻgʻrisida toʻlaroq tushunchaga ega boʻlish uchun uning asosiy shakllari va belgilarini koʻrib chiqish zarur. Iqtisodiy adabiyotlarda bir tarmoq ichidagi raqobatning toʻrtta shakli alohida ajratilib koʻrsatiladi. Bular erkin raqobat, monopolistik raqobat, monopoliya va oligopoliyadir.
IC 4882
IC 4882 Telescopium yulduz turkumidagi SBb (ixcham choʻziq galaktika) tipli galaktikadir.
Unashtirish
Unashtirish — nikoh toʻyidan oldin yigit va qiz tomonning roziligini rasmiylashtirish uchun oʻtkaziladigan marosim. Oʻzbeklarda unashtirish quyidagi koʻrinishda amalga oshirilgan: belquda — yaqin doʻstbirodarlar oʻz ayollari homiladorligi paytida, hali tugʻilmagan bolalarni bir-biriga atashtirib qoʻyishgan. Goʻdak tugʻilib ulgʻaygach, turmush qurishlari mumkin boʻlgan; beshikkerti (beshikquda, baxshanna, gavrobaxsh, gavrobannon, etak yirtdi, etak chatdi) — beshikda unashtirish. Bunday unashtirish odatlari hozirgi kunda kamdan-kam uchraydi. Amaliyotda balogʻatga yetgan yigit va qiz ikki oila xohish-istagi bilan unashtiriladi. Bunda otaona oʻz oʻgʻillarini uylantirish uchun qatʼiy bir qarorga kelganlaridan soʻng qiznikiga sovchi yuborishadi. Qiz tomon rozilik bersa, ikki yoshning unashtirilganligi munosabati bilan kichik toʻy — fotiha toʻyi oʻtkaziladi. Unashtirilgan qiz "fotihali qiz" deb ham nomlanadi. (yana qarang Non sindirish).
Briantes
Briantes Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Indre departamenti La Châtre tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
557 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 24,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 22,9 km2.
Qutayba ibn Tugʻshoda
Qutayba Ibn Tugʻshoda (8-asr, buxoro) — buxorxudot (738—753). Q. ibn T.ning otasi Tugʻshoda 32 yil Buxoroda buxorxudot lavozimida turgan. Tugʻshoda musulmon boʻlgandan soʻng tugʻilgan oʻgʻliga Qutayba ibn Muslim sharafiga Qutayba deb ism qoʻygan. Tu-shoda arablar tomonidan Samarqandda oʻldirilgach, Buxoro taxtiga uning oʻgʻli Q. ibn T. oʻtirgan (738). Narshaxiyning yozishicha, Q. ibn T. Sharik koʻzgʻolonini bostirishda arab lashkarboshisi Ziyod ibn Solihga yordam bergan. Biroq Q. ibn T. keyinchalik arablarga qarshi kurash eʼlon qilgach, Xuroson va Movarounnahr noibi Abu Muslim tomonidan oʻzi, birodari, oila aʼzolari va tarafdorlari bilan birgalikda oʻldirilgan (753).
Q. ibn T.ning oʻlimidan keyin uning boshqa birodarlari Sukon ibn Tugʻshoda va Bunyot ibn Tutshoda Buxoroga buxorxudot (podshoh) boʻlganlar.
Manba: Narshaxiy, Buxoro tarixi. T., 1966.
Charnècles
Charnècles Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Isère departamenti Grenoble tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1363 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 262,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,2 km2. Dengiz sathidan 260 – 405 m balandlikda joylashgan.
George Dewey
Dyui Vermont shtatining Montpelier shahrida tugʻilgan. 15 yoshida Dyuining otasi uni Vermont shtatining Nortfilddagi Norvich universitetiga oʻqishga kiritdi. Ikki-yil oʻtgach, Norvich uni mastligi va kazarmaga qoʻy boqilgani uchun haydab yubordi. Xulosa qilib aytganda, u 1854-yilda Amerika Qoʻshma Shtatlari dengiz akademiyasiga oʻqishga kirdi. 1858-yilda akademiyani tugatdi va Fuqarolar urushi boshida USS  Missisipi leytenanti etib tayinlandi. U Nyu-Orleanni qoʻlga kiritishda va Port Gudson qamalida qatnashib, Ittifoqqa Missisipi daryosini nazorat qilishda yordam berdi.. Urush oxirida Dyui leytenant qoʻmondon darajasiga yetdi.
Fuqarolar urushidan keyin Dyui bir nechta kemalarda (jumladan, USS  Konstitutsiyasida) va Dengiz akademiyasida instruktor sifatida xizmat qilib, turli vazifalarni bajardi. U, shuningdek, Amerika Qoʻshma Shtatlari Lighthouse kengashi va Tekshirish va tadqiqot kengashida xizmat qilgan. 1896-yilda u komandor lavozimiga koʻtarildi va keyingi yili Osiyo eskadroniga tayinlandi. Oʻsha tayinlashdan soʻng u 1898-yil aprel oyida boshlangan Ispaniya bilan potentsial urushga tayyorgarlik koʻra boshladi. Urush boshlangandan soʻng darhol Dyui Manila koʻrfaziga hujum qildi., butun Ispaniyaning Tinch okean flotini choʻkib, faqat kichik qurbonlar koʻrgan. Jangdan keyin uning floti Manilani qoʻlga kiritishda yordam berdi. Dyuining Manila koʻrfazidagi gʻalabasi Qoʻshma Shtatlarda keng maqtovga sazovor boʻldi va 1903-yilda u dengiz floti admiraliga koʻtarildi.
Dyui 1900-yilgi Demokratik prezidentlikka nomzod boʻlish uchun kurashni oʻrganib chiqdi, ammo u poygadan chiqdi va Prezident Uilyam MakKinlini maʼqulladi. U 1900-yildan 1917-yilda vafotigacha muhim siyosatni ishlab chiqaruvchi organ boʻlgan Qoʻshma Shtatlar Harbiy-dengiz kuchlari Bosh kengashida xizmat qildi.
Hayoti
Dyui 1837-yil 26-dekabrda Vermont shtatining Montpelier shahrida, Vermont shtat uyi ro‘parasida , Julius Yemans Dyui va uning birinchi rafiqasi Meri Perrin oilasida tug‘ilgan. Julius Vermont universitetida ilmiy darajasini olgan shifokor edi. U 1848-yilda Milliy hayotni sugʻurtalash kompaniyasining asoschilaridan  Yepiskop cherkovining aʼzosi va Monpeledagi Masih episkop cherkovining asoschilaridan biri edi. Jorj suvga choʻmgan va u erda yakshanba maktabida oʻqigan. Jorjning ikkita katta akasi va singlisi bor edi.
Dyui yaqin atrofdagi Jonson shahridagi maktabda oʻqidi. Oʻn besh yoshida u Norvich harbiy maktabiga bordi. Norvich universiteti nomi bilan mashhur boʻlgan maktab Alden Partridge tomonidan asos solingan va kursantlarga har tomonlama harbiy taʼlim berishga qaratilgan edi. Dyui ikki yil davomida qatnashdi (1852-1854). Dyui Gannibalning tarjimai holini oʻqiganida harbiy namuna topdi.
Dengiz akademiyasi
Dyui 1854-yilda 16 yoshida Qoʻshma Shtatlar Harbiy-dengiz akademiyasiga oʻqishga kirdi. Anʼanaviy toʻrt yillik kurs endigina 1851-yilda joriy qilingan va kadetlar korpusi juda kichik boʻlib, oʻrtacha yuz nafarga yaqin midshipmen vazifasini bajaruvchi edi. Oʻz yiliga kirganlarning hammasidan faqat oʻn toʻrttasi kursni tugatgan. U bitiruvda sinf roʻyxatida beshinchi oʻrinni egalladi. Akademiyani 1858-yil 18 iyunda tugatgan
Midshipman
Midshipman sifatida Dyui birinchi marta USS  Saratoga bortida amaliy kruizda dengizga chiqdi; bu kruizda u kursant ofitser sifatida eʼtirofga sazovor boʻldi. Natijada, u eski dengiz flotining eng yaxshi kemalaridan biriga — USS  Wabash bug 'fregatiga tayinlandi. Kapitan Samuel Barron boshchiligidagi Vabash Oʻrta er dengizi eskadronining yangi flagmani edi. 1858-yil 22 iyulda kema Hempton Roadsdan Yevropaga joʻnadi.
Vabash 1858-yil 17 avgustda Gibraltarga birinchi qoʻngʻiroq nuqtasiga etib bordi. U Oʻrta er dengizida sayohat qildi va kursant ofitserlar Eski Dunyo shaharlariga tashrif buyurishdi va koʻpincha ichki sayohatlarga chiqishdi. Dyui kema jurnalini yuritish uchun tayinlangan edi. Vabash 1859-yil 16-dekabrda Nyu-York dengiz flotiga qaytib keldi va u yerda 1859-yil 20-dekabrda xizmatdan chiqarildi. Dyui 1860-yilda ikkita qisqa muddatli kruizlarda xizmat qildi.
Fuqarolar urushi xizmati
Amerika fuqarolik urushi boshida Dyui Gʻarbiy Koʻrfazni blokirovka qilish otryadiga tayinlangan bugʻli fregat boʻlgan USS  Mississippi kemasida ijrochi leytenant edi.
Yangi Orleanga hujum
Birinchi boʻlinma (barcha katta kemalar) gʻarbiy qirgʻoq yaqinida joylashgan boʻlib, u erda oqim kuchsizroq va suv chuqurroq edi; lekin bu ularni toʻgʻridan-toʻgʻri Sent-Filip qal’asining qurollari ostida olib keldi. Dyui Missisipini sayoz suvdan oʻtkazdi, u erda u istalgan daqiqada quruqlikka tushishini kutgan.
Qal’alar tepasida Konfederatsiya kemalari eskadroni kutib turardi. Bunga CSS  Manassas, kichik temir qoplama kiradi. Manassas Missisipiga zarba berishga urindi, ammo Dyui qochish uchun ''Missisipiga xavfsiz tarzda manevr qildi. Keyin Manassas keyingi divizionda Bruklin va Xartfordga'' hujum qildi va keyin daryoning tepasiga qaytdi.
Farragut Missisipiga Manassasni yiqitish uchun ishora qildi. Dyui Missisipini hujumga oʻtkazdi. Manassas qochishga muvaffaq boʻldi, lekin qirgʻoqqa yugurdi va tashlab ketildi. U Missisipidan kelgan qayiqda yoqib yuborilgan, keyin esa oʻqqa tutilgan. Farragut floti keyin daryoning yuqoriga koʻtarilishini davom ettirdi va shaharni taslim qilishga majbur qildi.
Bu Dyui oʻzini namoyon qilgan birinchi jang edi. 1862 yilning qolgan qismida Farragutning kemalari (shu jumladan Missisipi) quyi daryoni patrul qildi. Bu xavfli edi, chunki kemalar qirgʻoqlarda Konfederatsiyaning oʻtkir otishmalari tomonidan va hatto vaqti-vaqti bilan engil artilleriyadan oʻqqa tutilgan.
Port Gudson jangi
Jorj Dyui 1863 yil bahorida Ittifoq qoʻshinlari Luiziana shtatining Port-Gudson shahridagi Konfederatsiya qal’asini egallash uchun koʻchib oʻtdi, u erda Qizil daryo Missisipiga qoʻshildi. Farragut oʻz floti bilan qal’adan oʻtib, uni daryoning yuqori qismidan kesib oʻtishga harakat qildi va shu bilan Port Gudson qamalini yakunladi.
Urinish 1863 yil 14 martda amalga oshirildi. Bu harakatda Dyui har qachongidan ham qattiqroq janglarni koʻrdi. Missisipi qirgʻoqqa yugurdi va uni tashlab ketishga toʻgʻri kelguniga qadar yarim soat davomida dushmanning jamlangan otishmasining nishoni boʻldi. Dyui halokatni tark etgan oxirgilar qatorida edi.
USS Agawamga tayinlash
Dyuini oʻzining bevosita rahbarlari va Farragutning oʻzi maqtashdi va uni admiral joʻnatish va shaxsiy razvedka qilish uchun tez-tez ishlatib turadigan USS  Agawam kemasining ijrochi direktori etib tayinladi. Bu kichik kema tez-tez yashirin oʻq otish moslamalari va vaqtinchalik batareyalar tomonidan oʻqqa tutilgan. Oʻsha yilning iyul oyida Luiziana shtatining Donaldsonvill shahrida kichik bir kelishuv USS  New London kemasi kapitan Abner Ridning oʻlimiga va uning ijrochi direktorining ogʻir yaralanishiga olib keldi. Dyui hozir boʻlgan va jasorat bilan shunchalik koʻzga koʻringan ediki, uni kuchliligi tufayli koʻtarilish uchun tavsiya qilishdi. Shu bilan birga, unga fregatning vaqtincha qoʻmondonligi berildi.