cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Malomatiylar
Malomatiylar (arab. - taʼna axli, taʼnaga qoluvchilar) — sufiylik tarikatlaridan birining tarafdorlari. M. taʼlimotining asosiy qoidalarini Hamdun alkassor (884 yilv.e.) ishlab chiqqan. Al-Muhosibiy (857 yilv.e.), Boyazid Bistomiy va Saxl at-Tustariy (taxminan 818—896) kabi Iroq zohidlarining qarashlari mazkur taʼlimotning shakllanishida muhim rol oʻynagan. M. harakati umuman yagona tashkiliy tuzilmaga ega boʻlmay, mustaqil mahalliy toʻgaraklar shaklida edi. Dastlab Nishopurda yuzaga kelib, gʻarbga — Iroq va Suriyaga, sharqqa — Movaro-unnahr va Turkistonga tarqalgan. M. fikricha, sufiy ezgu amallarini boshqalarga oshkor etmasligi, ular maqtovga emas, balki zarur boʻlsa, taʼnamalomatga ham sabab boʻladigan xatti-harakat qilishi, oʻziga nisbatan gʻazabnafrat uygʻotadigan tarzda hayot kechirishi ayb sanalmaydi. Bu yoʻldan borgan sufiylar odamlar orasida be-odobligi, xunuk qiliqlari, oʻzini yomon tutishi bilan malomat orttirib yurgan. Tariqatning nomi shundan olingan. M. ayrim ruhoniylarning oʻz taqvodorligini boshqalarga pesh qilib, ibodat va marosimlarni yuzaki, namoyishkorona bajo etishiga eʼtiroz bildirishgan. Vaqt oʻtishi bilan M. tariqati yoʻqolib, uning tarafdorlari qolmadi. Bu taʼlimotning baʼzi jihatlari naqshbandiylik tariqatida namoyon boʻlgan.
Avliyoyi Kabir
Avliyoyi Kabir — (?—1227) — avliyo va muhaddis. Avliyo Kabir Xazrat Abdulxoliq G‘ijduvoniyning ikkinchi xalifa shogirdlaridan biri boʻlgan. „Rashahot“da yozilishicha, Hazrat Avliyoyi Kabir asli buxorolik bo‘lgan. Manbalarda taʼkidlanishicha,	Xoja Avliyoyi Kabir bilan Hazrat Abduxoliq ilk bor bozorda uchrashadilar. Hazrat G‘ijduvoniy bozordan go‘sht olayotgan paytda notanish o‘spirin, tolibi ilm kelib „Hazrat, ruxsat bersangiz, qo‘lingizdagi yukni uyingizgacha eltib bersam!“- deb ko‘p yalinadi. Hazrat unga ruxsat beradilar. Uyning ostonasiga yetgandan so‘ng Hazrat: „Bir soatdan keyin keling birga ovqat tanovul qilamiz“- deydilar. Avliyoyi Kabir o‘sha paytlar buxorolik bir donishmanddan saboq olgan. Donishmand huzuriga borib, bir soatdan so‘ng bezovta bo‘ladi va zudlik bilan Hazrat Abdulxoliq yonlariga keladi. Shu kundan eʼtiboran donishmanddan saboq olishni tark qilib, Abdulxoliq G‘ijduvoniyga shogirt tushadi. Bu holdan vaqif bo‘lgan donishmand Avliyoyi Kabirga dashnom bera boshlaydi. Har ko‘rganida: „Bekorchi so‘fiylarga ergashib, ilmni tark etding! To‘g‘ri yo‘ldan adashding!“ — deb Hazratni malomat qiladigan bo‘ladi. Lekin Avliyoi Kabir unga mutlaqo eʼtibor bermas, tariqat yo‘lida riyozat chekardi. Natijada tez orada ulug‘ maqomga yetishdi. Hazrat Avliyoyi Kabirning to‘rtta yetuk xalifalari bor edi: Xoja Dehqon Qaltiy, Xoja Zakiy Xudobodiy, Xoja So‘kmon, Xoja G‘arib. Hazrat Xoja Avliyoyi Kabir 1227-yil Buxoroda vafot etgan. Qabri Buxoro hisorining yonida Burji Ayyorda ekan. Bu kishi ko‘milgan mozoriston o‘rnida qatag‘on zamonasida taksi parki bunyod qilingan.
Hornussen (Aargau)
Hornussen  Shveysariyaning Aargau kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Laufenburg (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 7.27 km2. 853 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Hududi
Hornussenning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Zargarly
Zargarly (shuningdek, Zargarli va Zargyarli) Ozarbayjonning Khizi tumanida joylashgan qishloq.
Riverbend (Montana)
Riverbend AQShning Montana shtatida joylashgan shahardir. Mineral County okrugi tarkibiga kiradi.
Rossillon
Rossillon Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Ain departamenti Belley tumani tarkibiga kiradi.
Riverbend (Montana)
Aholisi
442 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Rossillon
Aholisi
147 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,9 km2. Dengiz sathidan oʻrtacha 324 – 1022 m balandlikda joylashgan.
Riverbend (Montana)
Geografiyasi
Maydoni — 11,2 km2. Shundan 10,4 km2 quruqlik, 0,8 km2 esa suv maydonidir.
Aşağıbalcılar, Bitlis
Aşağıbalcılar - Bitlis viloyatining Merkez tumaniga qarashli qishloq.
tarix
Qishloqning eski nomi 1912 -yilda qayd etilgan. Xorshixes, 1928 — yil yozuvlarida U Hor Şeyxler nomi bilan tanilgan. Qishloq 1993- yilda terrorchilik tufayli evakuatsiya qilingan. 2012 -yilda aholi punktlari uchun qayta ochilgan.
Geografiya
Qishloq Bitlis shahar markazidan 17 daqiqa masofada joylashgan.
El-Auana oroli
Al-Aouana oroli yoki orzular oroli, shuningdek, Oʻrta yer dengizi oroli deb ataladi. Jijel viloyati boshqaruvi ostidagi El Aouana sohilidan atigi 950 metr uzoqlikda joylashgan.
Castelmola
Castelmola Italiyaning Sitsiliya mintaqasida joylashgan kommunadir. Messina provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 16 km2. 1091 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
34
Vafot etgan
30er
Turg‘unpo‘lat Daminov
Biografiyasi
1941-yil 26-aprelda Toshkent shahrida tugʻilgan.
Hill City (Minnesota)
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Turg‘unpo‘lat Daminov
Biografiyasi
1964-yilda Toshkent davlat tibbiyot institutini (hozirgi Toshkent tibbiyot akademiyasi) tamomlagan.
Hill City (Minnesota)
Aholisi
633 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 190,9 nafar kishi.
Turg‘unpo‘lat Daminov
Biografiyasi
1969-yilda „Bolalarda tif va paratif kasalliklarining sil bilan birgalikda klinik kechishi masalasi“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan.
1986-yilda „Bolalarda oʻtkir va choʻzilgan virusli A va B gepatitlarining klinik-immunologik xususiyatlari“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan.
1995-yilda Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi etib saylangan.
1999-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining ikkinchi chaqiriq deputati etib saylangan.
2000-yilda Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzosi etib saylangan.
T.O.Daminov mehnat faoliyatini 1969-yilda Toshkent Davlat tibbiyot institutida assistent lavozimidan boshlagan. Ushbu muassasada dotsent, kafedra mudiri lavozimlarida ishlagan. Keyinchalik Pediatriya ilmiy-tadqiqot instituti direktori, Birinchi Toshkent davlat tibbiyot instituti rektori, Toshkent tibbiyot akademiyasi yuqumli kasalliklar va pediatriya kafedrasi mudiri, shu kafedra professori lavozimlarida samarali faoliyatini davom ettirdi.
Muhlbach-sur-Bruche
Muhlbach-sur-Bruche Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Bas-Rhin departamenti Molsheim tumani tarkibiga kiradi.
Bernal Jon Dosmond
thumb|John Desmond Bernal, London 1934 BERNAL (Bernal) Jon Dosmond (1901 — 1971) — ingliz fizigi va jamoat arbobi. Ilmiy ishlari rentgen tuzilishi tahliliga oid; metallar, oqsillar, garmonlar, viruslar, suyuqliklar tuzilishini tekshirgan. Fanshunoslik boʻyicha ilmiy ishlar qilgan. Jahon Tinchlik Kengashi Prezidiumi prezident-ijrochisi (1959—65).
Turg‘unpo‘lat Daminov
Biografiyasi
Akademik T.O.Daminovning tibbiyotning nazariy va amaliy masalalariga bagʻishlangan 500 dan ortiq ilmiy maqolalari, 6 ta oʻquv qoʻllanmalari, 14 ta monografiyalari, 45 dan ortiq uslubiy koʻrsatmalari va qoʻllanmalari mavjud.
Jumladan, tibbiyotning pediatriya, yuqumli kasalliklar kabi muhim yoʻnalishlarini shakllantirish va boyitish uchun oʻzining ilmiy maktabini yaratdi.
Muhlbach-sur-Bruche
Aholisi
611 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 73,6 nafar kishi.
Turg‘unpo‘lat Daminov
Biografiyasi
Olimning bevosita rahbarligida 21 ta doktorlik va 43 ta nomzodlik dissertatsiyalari tayyorlandi.
Cérons
Cérons Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Bordeaux tumani tarkibiga kiradi.
Turg‘unpo‘lat Daminov
Biografiyasi
Toshkent pediatriya tibbiyot instituti rektori, Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi Respublika ixtisoslashtirilgan nefrologiya va buyrak transplantatsiyasi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi direktori — Daminov Botir Turgʻunpoʻlatovichning otasi.
Muhlbach-sur-Bruche
Geografiyasi
Maydoni — 8,3 km2. Dengiz sathidan 228 – 620 m balandlikda joylashgan.
Cérons
Aholisi
1347 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 170,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,9 km2.
Turg‘unpo‘lat Daminov
Biografiyasi
Akademik, tibbiyot fanlari doktori, professor.
2022-yil 7-fevralda vafot etdi.
Maldivlar
Maldivlar (oʻzlarini — divexi deb ataydilar) — Maldiv Respublikasining asosiy aholisi (220 ming kishi, 1990-yillar oʻrtalari). Shuningdek, Hindistonda x.am (5 ming kishi) yashaydi. Hind-eron til guruhiga mansub maldiv tilida soʻzlashadi. Dindorlari — sunniy musulmon.
Turg‘unpo‘lat Daminov
Maʼlumoti
1958—1964-yillar — Toshkent davlat tibbiyot instituti, pediatriya ishi (aʼlo diplomi bilan)
1964—1966-yillar — Toshkent davlat tibbiyot instituti bolalar yuqumli kasalliklari kafedrasi ordinator-tadqiqotchisi
1966—1969-yillar — Toshkent davlat tibbiyot instituti bolalar yuqumli kasalliklari kafedrasi aspiranti (tibbiyot fanlari nomzodi diplomi)
1986-yil — Moskvada doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan (tibbiyot fanlari doktori diplomi)
1999-yil — Polsha Qirollik akademiyasining akademigi etib saylangan.
2000-yil — Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi akademigi etib saylangan.
2004-yil — Rossiya Federatsiyasi Tibbiyot va texnika fanlari akademiyasining haqiqiy aʼzosi (akademigi) etib saylangan.
Mehnat faoliyati
1958—1964-yillar — Toshkent davlat tibbiyot instituti talabasi
1964—1966-yillar — Toshkent davlat tibbiyot instituti bolalar yuqumli kasalliklari kafedrasi ordinator-tadqiqotchisi
1966—1969-yillar — Toshkent davlat tibbiyot instituti bolalar yuqumli kasalliklari kafedrasi aspiranti
1972—1982-yillar — Toshkent davlat tibbiyot instituti bolalar yuqumli kasalliklari kafedrasi dotsenti.
1982—1983-yillar — Toshkent davlat tibbiyot instituti bolalar yuqumli kasalliklari kafedrasi mudiri
1983—1990-yillar —Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi Pediatriya ilmiy-tadqiqot instituti direktori.
1990—2005-yillar — Birinchi Toshkent davlat tibbiyot instituti rektori.
1996—2005-yillar — Oʻzbekiston „Adolat“ sotsial-demokratik partiyasi siyosiy kengashining birinchi kotibi.
2000-yil — Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi haqiqiy aʼzosi.
2012—2022-yillar — Toshkent tibbiyot akademiyasi yuqumli va bolalar yuqumli kasalliklari kafedrasi professori.
Ilmiy faoliyat
1969-yil — Toshkentda „Bolalarda tif va paratif kasalliklarining sil bilan birgalikda klinik kechishi masalasi“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan.
1986-yil — Moskva shahrida „Bolalarda oʻtkir va choʻzilgan virusli A va B gepatitlarining klinik va immunologik xususiyatlari“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan.
Ilmiy va amaliy faoliyatning asosiy yoʻnalishlari
Bolalarda virusli gepatit va OIV-infeksiyasi, bolalarda pnevmokok infeksiyasi, bolalarda oʻtkir virusli diareya, yuqumli kasalliklarning immunoprofilaktikasi.
Ilmiy, pedagogik va ijtimoiy faoliyat haqida qisqacha
Buyuk yunon faylasufi Suqrot dunyodagi barcha kasblar odamlardan, faqat uchtasi Xudodan, degan. Donishmand taʼrifiga koʻra qozi, oʻqituvchi va tabib oʻzlarining qobilyatlarini yuqoridan oladilar. Shifokorlik kasbi har doim eng hurmatli va sharafli kasblardan biri hisoblangan. Agar oddiy odam birovning hayotini saqlab qolsa, uni qahramon sifatida ulugʻlashadi, mukofot berishadi, ular haqida gazetalarda yozishadi. Shifokor uchun odamlarni qutqarish kundalik mashaqqatli ishdir.
Talabalik yillarida yana bir fazilat shakllana boshlagan — ijtimoiy faoliyatga intilish. Institutda oʻqish davrida va uni tugatgandan soʻng ham (1962—1965-yillar va 1969—1973-yillar) tibbiyot faoliyati bilan birga Toshkent Davlat tibbiyot instituti komsomol qoʻmitasi kotibi lavozimida ishlagan.
1964-yilda T.O.Daminov Toshkent Davlat Tibbiyot institutini imtiyozli diplom bilan tamomlagan va shundan buyon uning butun hayoti qariyb yarim asr davomida oʻz oʻquv dargohi bilan bogʻlangan. 1964-yildan bolalar yuqumli kasalliklari kafedrasida stajyor-ilmiy xodim sifatida faoliyat yuritib, hozirda kafedra professori hisoblanadi.
1969-yilda „Bolalarda tif va paratif kasalliklarining sil bilan birgalikda kechishining klinik kechishi masalasi“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qilgan. Rossiya Tibbiyot fanlari akademiyasi akademigi V.F.Uchaykin va Latviya Fanlar akademiyasi akademigi A.F.Blyuger rahbarligida T.O.Daminovning „Bolalarda oʻtkir va choʻzilgan virusli A va B gepatitlarining klinik-immunologik xususiyatlari“ mavzusidagi doktorlik dissertatsiyasi Latviya gepatologik markazi va II-Moskva tibbiyot instituti negizida, bolalar yuqumli kasalliklari kafedrasida amalga oshirilgan va 1986-yilda Rossiya Tibbiyot Akademiyasi Pediatriya ilmiy tadqiqot institutida muvaffaqiyatli himoya qilingan.
T.O.Daminovning yuqori malakali mutaxassis va tadqiqotchi sifatida shakllanishida professor, Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan fan arboblari X.A.Yunusov, O.S.Mahmudov kabi olimlarning hayotiy tajribasi va kasb mahorati katta rol oʻynagan.
T.O.Daminov ilmiy izlanishlari natijalari boʻyicha respublika va xalqaro simpoziumlar, kongresslar, pediatriya kongresslari, plenumlar, muammoli komissiyalar yigʻilishlari va fanlararo konferensiyalarda muntazam ravishda maʼruza qilib boradi. Davriy nashrlarda chop etilgan 500 dan ortiq nashrlar, 6 ta darslik, 14 ta monografiya, 45 dan ortiq uslubiy koʻrsatmalar va qoʻllanmalar muallifi hisoblanadi.
Turgʻunpoʻlat Obidovich Daminovning ilmiy uslubi, eng avvalo, oʻrganilayotgan patologiyaning patogenetik xususiyatlari va mexanizmlarini batafsil oʻrganishga intilishi, shuningdek, murakkab ilmiy muammolar va vazifalarni hal qilishning eng maqbul yoʻllarini topishga intilishi bilan ajralib turadi. Pediatriya va infektologiya sohasidagi chuqur bilim, ilmiy tadqiqotning zamonaviy analitik usullarining keng arsenaliga ega boʻlish, murakkab nostandart klinik holatlar va vaziyatlarni doimiy ravishda oʻrganishga intilish — bularning barchasi unga samarali ilmiy faoliyatni yuqori malakali kadrlar tayyorlash va tarbiyalash ishlari bilan muvaffaqiyatli uygʻunlashtirish imkonini beradi.
Uning rahbarligida 21 ta doktorlik va 43 ta nomzodlik dissertatsiyalari himoya qilingan. U tomonidan bir qator koʻzga koʻringan olimlar — pediatrlar va infeksionistlar tayyorlangan, respublikada mashhur boʻlgan yuqumli kasalliklar va gepatologlar maktabi yaratilgan. Uning koʻplab shogirdlari hozirda oʻzlari ilmiy-tadqiqot ishlarining qator yoʻnalishlariga rahbarlik qilib, ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlamoqdalar. T.O.Daminov shogirdlari nafaqat Oʻzbekistonning koʻplab viloyatlarida, balki MDH va uzoq xorijda ham samarali mehnat qilayotganini ham alohida taʼkidlash lozim.
T.O.Daminovning ilmiy-pedagogik faoliyatida yuqori malakali kadrlar tayyorlash alohida oʻrin tutadi. Toshkent tibbiyot akademiyasi yuqumli kasalliklar kafedrasi mudiri, keyinchalik ushbu kafedraning professorlari, uning asoschilari — professorlar X.A.Yunusov va O.S.Mahmudovlar tomonidan qoʻyilgan anʼanalarni saqlab kelmoqda, T.O.Daminov talabalar va amaliyotchilarga nafaqat ilmiy tadqiqot natijalarini, balki ularning klinik tajribasini ham yetkazish qanchalik muhimligini oʻz misolida koʻrsatib bergan. Shuning uchun T.O.Daminov tomonidan talabalar hamda pediatrlar va yuqumli kasalliklar boʻyicha mutaxassislarning malakasini oshirish kurslari uchun oʻtkazilgan maʼruzalar va klinik sharhlar materialning chuqur tahlili, taqdimotning uygʻunligi va aniq amaliy tavsiyalar bilan tavsiflanadi. T.O.Daminov maʼruzalarining yana bir oʻziga xos jihati — eng soʻnggi maʼlumotlardan (epidemiologik, klinik va h.k.), dalilli tibbiyot tamoyillaridan keng va maqsadli foydalanishdir.
Turgʻunpoʻlat Obidovichning pedagoglik faoliyati juda samarali oʻtgan. Uning rahbarligida bolalar yuqumli kasalliklarini oʻqitish boʻyicha oʻquv dasturlari va uslubiy ishlanmalar yaratilgan, umumiy amaliyot shifokorlarini bakalavriat tayyorlash tizimi uchun — „Yuqumli kasalliklar“, „Umumiy amaliyot shifokori faoliyatidagi yuqumli kasalliklar“, „OIV infeksiyasi“ oʻquv qoʻllanmalari (elektron versiyalari bilan) tayyorlangan, „Yuqumli kasalliklar“ fanini yangi pedagogik texnologiyalar, interfaol oʻqitish usullaridan foydalangan holda oʻqitish boʻyicha qator uslubiy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Shuningdek, kafedrada oʻquv kurslaridan oʻtayotgan talabalarni kafedraning rasmiy sayti orqali onlayn testdan oʻtkazish keng joriy etilgan. Hamda, Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bolalar jamgʻarmasi (UNICEF) tomonidan taklif etilgan ICAT dasturi doirasida pediatriyada OIV infeksiyasi boʻyicha talabalarni oʻz-oʻzini oʻqitish tizimi joriy etildi.
T.O.Daminov rahbarligida kafedrada talabalar va umumiy amaliyot shifokorlari uchun oʻquv dasturlarini takomillashtirish boʻyicha doimiy ishlar olib borilmoqda, yangi dalillar, xalqaro standartlar va bayonnomalar joriy etilmoqda.
Turgʻunpoʻlat Obidovich Daminov ilmiy, tibbiy va pedagogik faoliyatni katta maʼmuriy-ijtimoiy ish bilan muvaffaqiyatli uygʻunlashtirib kelmoqda. Quyidagilar ishning asosiy bosqichlari hisoblanadi:
1962—1965-yillar — Birinchi Toshkent davlat tibbiyot instituti komsomol qoʻmitasi kotibi
1969—1973-yillar — Birinchi Toshkent davlat tibbiyot instituti komsomol qoʻmitasi kotibi
1973—1983-yillar — Toshkent davlat tibbiyot instituti partiya qoʻmitasi kotibi
1983—1990-yillar — Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi Pediatriya ilmiy-tadqiqot instituti direktori
1990—2005-yillar — Birinchi Toshkent davlat tibbiyot instituti rektori
1996—2005-yillar — Oʻzbekiston „Adolat“ sotsial-demokratik partiyasi birinchi kotibi
T.O.Daminov 7 yil davomida Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi Pediatriya ilmiy-tadqiqot institutini boshqargan. Bu davrda Oʻzbekistonda pediatriya fanining rivojlanishiga, ayniqsa, bolalar oʻlimiga qarshi kurashda pediatriya xizmatini tashkil etishga katta hissa qoʻshgan. Pediatriya ilmiy-tadqiqot institutida uning rahbarligida zamonaviy asbob-uskunalar bilan jihozlangan konsultativ poliklinika va fizioterapiya poliklinikasi qurilgan.
Institut maʼmuriyati iqtidorli kadrlar bilan toʻldirilgan. Faqat 1997—2000-yillarda kafedra mudirlari lavozimlarining 60 foizini yuqori malakali yosh mutaxassislar egallagan. Birinchi Toshkent davlat tibbiyot instituti negizida professor-oʻqituvchilar malakasini oshirish markazi ochilgan.
Giurdignano
Giurdignano Italiyaning Apuliya mintaqasida joylashgan kommunadir. Lecce provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 13 km2. 1811 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Turg‘unpo‘lat Daminov
Ilmiy, pedagogik va ijtimoiy faoliyat haqida qisqacha
T.O.Daminov Oʻzbekistonda zamonaviy sogʻliqni saqlash tizimining ustuvor yoʻnalishi boʻlgan — umumiy amaliyot shifokorini tayyorlash masalalariga katta eʼtibor qaratgan. Tibbiyot-pedagogika fakulteti va oliy maʼlumotli hamshiralar tayyorlash fakulteti tashkil etilgan, magistratura yoʻnalishi yaratilgan. Aynan Birinchi Toshkent davlat tibbiyot institutida boʻlajak umumiy amaliyot shifokorlarining nazariy bilim va amaliy koʻnikmalarini shakllantirish uchun poydevor yaratilgan, xalqaro standartlar va talablarga javob beradigan, zamonaviy oʻquv dasturlari ishlab chiqilgan. Bilimlarni xolis baholash uchun bugungi kungacha faoliyat koʻrsatayotgan baholashning reyting tizimi, imtihon topshirish uchun test tizimi joriy etilgan, test markazi tashkil etilgan.
T.O.Daminov rahbarligida Birinchi Toshkent davlat tibbiyot instituti bilan Janubiy Koreya, AQSh, Turkiya, Isroil universitetlari oʻrtasida xalqaro aloqalar yoʻlga qoʻyilgan. Bunday yaqin hamkorlik tufayli koʻplab ishlar amalga oshirilgan. Shunday qilib, Birinchi Toshkent davlat tibbiyot instituti negizida bemorlarga uzluksiz xizmat koʻrsatuvchi „Sharq tabobati“ markazi ochilgan. Janubiy Koreya stomatologlari tomonidan har yili oʻquv seminarlari oʻtkazilgan. Institut xodimlari Janubiy Koreya oliy taʼlim muassasalari negizida oʻz malakalarini oshirdilar, institutning 9 nafar talabasi Koreya „Yan Yu Sik“ stipendiyasi laureati boʻlgan. Institutning 15 nafar xodimi „Mashaf“ loyihasi doirasida Isroilda tajriba almashish dasturini muvaffaqiyatli yakunlagan.
T.O.Daminov boʻlajak shifokorlarning maʼnaviy tarbiyasiga katta eʼtibor bergan. Toshkent tibbiyot akademiyasi instituti qoshida muzeyga asos solingan, „Maʼnaviyat va maʼrifat“ markazi tashkil etilgan.
Turgʻunpoʻlat Obidovichning xizmatlari davlatimiz, ilmiy va tibbiyot jamoatchiligi tomonidan eʼtirof etilgan. „Doʻstlik“ ordeni, „Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan shifokor“ faxriy unvoni, „El-yurt xurmati“ ordenlari bilan taqdirlangan.
1995-yilda — muxbir aʼzosi etib saylangan, 2000-yilda — Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining haqiqiy aʼzosi etib saylangan. 1999-yilda — Polsha tibbiyot akademiyasining haqiqiy aʼzosi etib saylangan. 2004-yilda Rossiya Federatsiyasi Tibbiyot va texnika fanlari akademiyasining haqiqiy aʼzosi etib saylangan. Ilmiy ixtirolari uchun Albert Shvaytserning xalqaro oltin medali bilan taqdirlangan.
T.O.Daminovaning ilmiy faoliyati
Akademik T.O.Daminovning ilmiy ishlari koʻrib chiqilayotgan muammolarning dolzarbligi, tahlilining chuqurligi, shuningdek, qiziqishlarning koʻp qirraliligi bilan ajralib turadi.
T.O.Daminov ilmiy ijodining xarakterli jihati sogʻliqni saqlashning dolzarb muammolarini hal etishda kompleks yondashuv, biotibbiyotda ilmiy-texnikaviy taraqqiyotni belgilovchi — biokimyo, morfologiya, immunologiya, molekulyar biologiyadan keng foydalanishdir.
T.O.Daminov va uning shogirdlari ilmiy faoliyatining ajralmas xususiyati amaliy yoʻnalishdir. Ularning izlanishlarida asosiy fundamental masalalarni hal etishda yuqumli kasalliklar va pediatriya diagnostikasi, davolash va oldini olishning yangi, samarali usullarini ishlab chiqish bilan birga keladi. Umuman olganda, T.O.Daminov ilmiy faoliyatining xronologiyasi amaliyot va hayot talablaridan kelib chiqqan holda sogʻliqni saqlashning ijtimoiy tartibining xronologiyasini yaxshi aks ettiradi. Har qanday infeksiya sogʻliqni saqlash organlarining diqqat-eʼtibori obyekti boʻlishi bilanoq, u darhol T.O.Daminov va uning shogirdlarining ilmiy va amaliy faoliyati eʼtiboriga tushgan.
Soʻnggi oʻn yillikda T.O.Daminov rahbarligida bolalar yuqumli patologiyasining eng oʻtkir masalalari oʻrganilgan va oʻrganish davom etmoqda. Bu boradagi ilmiy tadqiqotlarni 4 ta asosiy yoʻnalishga boʻlish mumkin.
Birinchi, asosiy yoʻnalish — jigarning yuqumli patologiyasini, shu jumladan enteral va parenteral virusli gepatitni oʻrganish.
T.O.Daminov boshchiligida virus genotipini hisobga olgan holda virusli gepatit B ning kechishining klinik-immunologik xususiyatlarini oʻrganish boʻyicha kompleks tadqiqotlar olib borilgan. Tahlil natijasida HBV mutant shtammi infeksiya bilan bogʻliq atipik HbsAg serokonversiyasi boʻlgan bemorlar aniqlangan. Tadqiqotlar asosida kasallikning oqibatlarini oldindan bilish uchun laboratoriya monitoringi usullari, shuningdek, interferon terapiyasining samarali sxemalari taklif qilingan.
HBV infeksiyasini oʻrganishning muhim jihatlaridan biri — bolalarda virusli gepatitning uzaygan (va keyinchalik surunkali) shakllarini shakllantirish sabablarini aniqlash, ularning prognozlash va oldini olishdir. Gepatitning uzoq davom etadigan oʻtkir va surunkali gepatit oʻrtasidagi oraliq boʻgʻin boʻlib, bu davrda bemorni oʻz vaqtida aniqlash va davolash surunkali shaklga oʻtishni oldini oladi. T.O.Daminov rahbarligida olib borilgan tadqiqotlar asosiy sabablar immun statusining pasayishi, yaʼni endogen interferon sintezining susayishi ekanligi ishonarli tarzda isbotlangan. Ushbu ilmiy tadqiqot asosida tasniflash asos qilib olingan va davolashning progressiv usullari (interferon terapiyasi, immunokorrektiv terapiya) ishlab chiqilgan, ular MDH mamlakatlari klinikalarida qoʻllaniladi. Oʻtkazilgan tahlillar uning „Bolalarda oʻtkir va choʻzilgan virusli A va B gepatitlarining klinik va immunologik xususiyatlari“ nomli doktorlik dissertatsiyasiga asos boʻlgan.
T.O.Daminovning ilmiy tadqiqotlarida zamonamizning eng dolzarb patologiyasi — virusli gepatit S ni oʻrganishga katta eʼtibor qaratilgan. Oʻzbekiston Respublikasi Immunologiya instituti va Nagoya universiteti olimlari bilan birgalikda Oʻzbekistonda aylanib yuruvchi virus genotiplarining tuzilishini, HCV ning kechishining klinik va immunologik xususiyatlarini oʻrganish boʻyicha qator tadqiqotlar olib borilgan. Surunkali HCVda interferon preparatlarining (rekombinant va pegilatlangan shakllari) samaradorligini baholash uchun keng qamrovli tadqiqot oʻtkazilgan. Hozirgi vaqtda HCV ning oʻtkir shakllarida interferon preparatlarini qoʻllash boʻyicha tadqiqotlar boshlandi.
Ekstrahepatik virus replikatsiyasi mavjudligida HCV kursining klinik va immunologik xususiyatlarini oʻrganish amalga oshirilgan. Shunday qilib, HCV infeksiyasida buyraklar va suyak iligining shikastlanishi tahlil qilingan, HCV ning bolalik davrida surunkali glomerulonefrit va oʻtkir limfoblastik leykemiya kabi patologiyalar bilan kombinatsiyasida klinik va immunologik parallellik oʻrganilgan, interferon preparatlari va uning induktorlari bilan bunday bemorlarni kompleks davolash asosli boʻlib, kasallikning prognoziga ijobiy taʼsir qiladi.
Ikkinchi yoʻnalish — bir qator havo orqali yuqadigan infeksiyalarni, birinchi navbatda, qizamiq infeksiyasini oʻrganish sohasidagi tadqiqotlar. T.O.Daminov rahbarligida hozirgi bosqichda qizamiqning klinik-immunologik xususiyatlari, kasallikning ogʻir shakllarini shakllantirishning patogenetik mexanizmlari, emlangan shaxslarda qizamiq bilan kasallanish holatlarining paydo boʻlishi, qizilcha kasalligining zararlanish xususiyatlari, asab tizimining zararlanish xususiyatlari, qizamiqni davolashda zamonaviy antiviral preparatlarning samaradorligi oʻrganilgan.
Qizamiq infeksiyasidan tashqari, mintaqamiz uchun dolzarb boʻlgan, asosan, 1 yoshgacha boʻlgan bolalarga taʼsir qiluvchi yana bir havo orqali yuqadigan infeksiya — koʻk yoʻtalga katta eʼtibor qaratilgan. T.O.Daminov rahbarligida yosh bolalarda koʻk yoʻtalning klinik-immunologik xususiyatlari, bemorlarning emlashdan keyingi holati va kasalliklar kursining emlash chastotasiga bogʻliqligi, patologik jarayonning shakllanishining biokimyoviy mexanizmlari, kasallikni erta tashxislash uchun polimeraza zanjiri reaksiyasi (PZR) usulidan foydalanish taklif qilingan.
Uning rahbarligida bolalarda pnevmokok infeksiyasini oʻrganish boʻyicha tadqiqotlar olib borilgan, buning asosida respublikada pnevmokokga qarshi vaksina milliy emlash taqvimiga kiritilgan.
Uchinchisi, mintaqamiz uchun juda dolzarb yoʻnalish — oʻtkir ichak infeksiyalari (dizenteriya, salmonelloz, rotavirus infeksiyasi) kursi, diagnostikasi va davolashni optimallashtirish xususiyatlari. Shunday qilib, T.O.Daminov rahbarligida shigelloz va salmonellyoz kursining zamonaviy xususiyatlarini oʻrganish, shuningdek, papainaga asoslangan yuqori samarali enterosorbentlarni qoʻllash orqali kompleks terapiyani optimallashtirish usullari boʻyicha olib borilgan tadqiqotlar katta ilmiy va amaliy qiziqish uygʻotgan. Ushbu tadqiqotlar natijalari muvaffaqiyatli amalga oshirilgan va amaliy sogʻliqni saqlashda keng qoʻllanilmoqda.
Yana bir muhim yoʻnalishlardan biri, oʻtkir ichak infeksiyalarini oʻrganishda tif isitmasi muammosi. T.O.Daminov yoshga bogʻliq reaktivlik nuqtai nazaridan, shuningdek, boshqa somatik patologiyalar, birinchi navbatda, sil kasalligi bilan birgalikda bolalarda tif isitmasi va tif hamda paratif kasalliklarining klinik va immunologik xususiyatlarini chuqur va har tomonlama oʻrgangan. Bu tadqiqotlar uning „Bolalarda tif va paratif kasalliklarining sil bilan birgalikda klinik kechishi masalasi“ mavzusidagi nomzodlik dissertatsiyasiga asos boʻlgan.
T.O.Daminovning ilmiy tadqiqotlarida sogʻlom va kasal bolaning ovqatlanishi alohida oʻrin tutadi. T.O.Daminov oʻtkir ichak infeksiyalari bilan ogʻrigan bemorlarning parhez terapiyasini optimallashtirish boʻyicha koʻp ishlarni amalga oshirgan. Olim Orom-1 va Orom-2 aralashmalarini yaratishda ishtirok etgan va AEI boʻlgan bolalarda bu aralashmalardan foydalanish sxemalarini shakllantirish boʻyicha koʻp ishlar qilingan.
Bolalar ovqatlanishi boʻyicha olib borilgan tadqiqotlar taniqli pediatriya dietologi, Rossiya Tibbiyot fanlari akademiyasining Oziqlantirish instituti professori K.S.Ladodo bilan birgalikda tayyorlangan ikkita monografiyaga asos boʻlgan — „Kasal bolalar uchun parhez terapiyasi“ (1993-yil) va „Ona va chaqaloqning ovqatlanishi“ (1995-yil).
Bolalarda rotavirus infeksiyasini oʻrganish sohasida keng qamrovli tadqiqotlar olib borilgan. Maʼlumki, rotavirus infeksiyasi dunyoda bolalikdagi diareyaning asosiy sabablaridan biridir. T.O.Daminov rahbarligida Oʻzbekistonda oʻtkir ichak infeksiyalari tuzilishida rotavirusning etiologik roli oʻrganilmoqda, rotavirus enteritida patologik jarayonning paydo boʻlish sabablari va mexanizmlarini, ichak holatini tahlil qilish boʻyicha tadqiqotlar, bunday bemorlarni davolashga yondashuvlarni ishlab chiqish va optimallashtirish maqsadida ichak mikrobiosenozining holatini tahlil qilishni boshlagan.
Va nihoyat, toʻrtinchi yoʻnalish — infektologiyaning nisbatan yangi sohasi — bolalarda OIV infeksiyasi. Maʼlumki, bolalarda OIV infeksiyasi muammosi OIV tibbiyotining eng qiyin yoʻnalishlaridan biridir va bu, ayniqsa, OIV va parenteral virusli gepatitning kombinatsiyalangan kursiga taalluqlidir, chunki interferonlardan foydalangan holda etiotropik terapiya bolalik davrida cheklangan. T.O.Daminov rahbarligida bolalarda parenteral virusli gepatit bilan OIV koinfeksiyasi kursining xususiyatlarini oʻrganish boʻyicha keng qamrovli tadqiqotlar olib borilmoqda, terapiyaga yondashuvlar ishlab chiqilmoqda va bemorlarning ushbu guruhini boshqarish algoritmlari shakllantirilmoqda. Tadqiqot natijalari kafedra xodimlari tomonidan chop etilgan tibbiyot oliy oʻquv yurtlari talabalari uchun „OIV infeksiyasi“ darsligiga kiritilgan oʻquv jarayoniga joriy etilgan.
Yangi tugʻilgan chaqaloqlar va yosh bolalarda induktorlardan foydalanish orqali oʻlimning oldini olish boʻyicha tadqiqotlar alohida oʻrin tutadi. Klinik farmakologlar bilan birgalikda koʻplab qoʻshma ishlar olib borilgan, bu juda samarali boʻlgan. Ilgari keng qoʻllaniladigan induktor fenobarbitalning bir qator jiddiy kamchiliklari borligi isbotlangan, buning natijasida boshqa yuqori samarali induktor benzonaldan foydalanish boshlangan. T.O.Daminov, K.N.Najimiddinov va Birinchi Toshkent Davlat Tibbiyot Instituti olimlarining benzonal haqidagi ilmiy izlanishlari M.D.Mashkovskiyning „Dorilar“ asarida ilgari jigar kasalliklarini davolashda taʼqiqlangan gʻoyasini tubdan oʻzgartirdi. Oʻtkazilgan tadqiqotlar bu nuqtai nazarning asossizligini isbotladi, benzonal gepatotsitlarda glyukuronil transferaza fermenti faolligini oshirishi, buning natijasida bilirubinning chiqarilishi yaxshilanishi ishonchli tarzda koʻrsatildi. Tadqiqot natijalari SSSR Sogʻliqni saqlash vazirligi, Farmakopeya va farmasevtika qoʻmitasi tomonidan tasdiqlandi, mualliflik guvohnomasi olindi va tavsiyalar amaliy sogʻliqni saqlashda muvaffaqiyatli amalga oshirildi.
Benzonal induktorning samaradorligi boʻyicha tadqiqotlar shu bilan tugamadi. Maʼlumki, yangi tugʻilgan chaqaloqlarda respirator distress sindromi rivojlanishining asosiy sabablaridan biri bu oʻpka sirt faol moddasining yetishmasligi. Professor T.O.Daminov, K.N.Najimiddinov va D.I.Ahmedovalar tomonidan taklif etilgan benzonal induktordan foydalanishdan iborat boʻlgan ushbu muammoni yechish usuli oʻzining shubhasiz samaradorligini isbotladi va mualliflik guvohnomasi olindi. Olimning bu ishi SSSR Tibbiyot Akademiyasi Prezidiumi qoshidagi ekspertlar kengashida koʻrib chiqildi va pediatriyaning yanada chuqur oʻrganishni talab qiluvchi bir qator dolzarb muammolariga kiritilgan. Hozirda bu sohada tadqiqotlar davom etmoqda.
Rignieux-le-Franc
Rignieux-le-Franc Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ain departamenti Bourg-en-Bresse tumani tarkibiga kiradi.
Turg‘unpo‘lat Daminov
Ilmiy, pedagogik va ijtimoiy faoliyat haqida qisqacha
T.O.Daminovning ilmiy dunyoqarashi kengligi va boy klinik tajribasi bugungi kunda sogʻliqni saqlash milliy tizimi uchun muhim ahamiyatga ega. T.O.Daminovning yirik grant ilmiy dasturi rahbari, „Epidemiologiya va vaksinalarning oldini olish“ (Moskva) jurnali tahrir hay’ati aʼzosi, „Oʻzbekiston tibbiyot jurnali“ bosh muharriri oʻrinbosari, Markaziy Osiyo tibbiyot jurnali, Oʻzbekiston ensiklopediyasi tahririyati aʼzosi, shuningdek, bir qator ilmiy-amaliy dasturlarning muvofiqlashtiruvchisi va eksperti, ilmiy simpoziumlar va amaliyotchilar maktablarining tashkilotchisi ekanligi buning tastigʻidir.
2005-yildan 2008-yilgacha T.O.Daminov Brayton universiteti (Buyuk Britaniya), Dunay universiteti (Krems, Avstriya), V.V.Vohidov nomidagi jarrohlik ilmiy markazi, Eksperimental patologiya, onkologiya va radiologiya instituti (Ukraina), shuningdek Qirollik tibbiyot kolleji (Buyuk Britaniya) bilan hamkorlikda amalga oshirilgan „Oʻzbekistonda virusli gepatitning ogʻir va fulminant shakllarini davolashda karbonli gemosorbentlarning yangi avlodlarini ishlab chiqish va joriy etish“ INTAS xalqaro grant loyihasiga rahbarlik qilgan. Loyiha natijasida jigar patologiyasining ogʻir shakllarini davolashda ekstrakorporeal detoksifikatsiya sohasida yangi texnologiyalar ishlab chiqilgan, bu esa bunday bemorlarning oʻlimini sezilarli darajada kamaytirish imkonini berdi.
Rignieux-le-Franc
Aholisi
839 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 55,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 15,2 km2. Dengiz sathidan oʻrtacha 237 – 316 m balandlikda joylashgan.
Turg‘unpo‘lat Daminov
Ilmiy, pedagogik va ijtimoiy faoliyat haqida qisqacha
2015-yildan beri (2015—2017-yillar) ADSS granti 15.27.2 „Perinatal OIV infeksiyasi boʻlgan bolalarni boshqarish va davolash algoritmini ishlab chiqish“ rahbari.
2018-yildan (2018—2020-yillar) PZ-20170927263 granti „OIV infeksiyasi bilan kasallangan, gematologik patologiyaga chalingan bolalarni davolash boʻyicha milliy klinik protokolni ishlab chiqish“ rahbari.
T.O.Daminov Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST) eksperti sifatida respublikamizda poliomielitni yoʻq qilishga katta hissa qoʻshdi.
2015-yil noyabr oyida boʻlib oʻtgan Oʻzbekiston Respublikasi yuqumli kasalliklar boʻyicha mutaxassislarining II-qurultoyini oʻtkazish boʻyicha tashkiliy qoʻmita aʼzosi edi.
Amaliy tibbiyot ishi T.O.Daminovning doimiy diqqat markazida boʻlgan: u koʻzga koʻringan shifokor, yuqumli kasalliklar va jigar kasalliklari boʻyicha tibbiyot muassasalarining doimiy maslahatchisi hisoblanadi. Akademik T.O.Daminovni mamlakatimizning koʻplab hududlari, shuningdek, yaqin va uzoq xorijdagi pediatrlar, infeksionistlar yaxshi biladi va hurmat qiladi. U „Gepatologlar maktabi“ tashkilotchisi boʻlib, uning faoliyati davomida amaliyotchilar muntazam ravishda zamonaviy gepatologiya sohasida eng soʻnggi nazariy va amaliy bilimlarni olaganlar. Shu bilan birga, Oʻzbekiston sogʻliqni saqlash tizimi uchun eng dolzarb patologiya boʻlgan oʻtkir va surunkali virusli gepatit bilan ogʻrigan bemorlarni davolash taktikasini tahlil qilishga alohida eʼtibor qaratilmoqda.
Yaxshi niyat, yuksak mas’uliyat, bilimdonlik va professionallik, tabiiy hayo va aql-zakovat bilan uygʻunlik — T.O.Daminovni doimo ajratib turadigan xususiyatlar.
Eritmalar
Eritmalar — nisbiy miqdorlari keng oraliqda oʻzgarishi mumkin boʻlgan ikki va undan ortiq komponent (tarkibiy qism)lardan tashkil topgan qattiq yoki suyuq gomogen sistemalar. Har qanday eritma erigan modda va erituvchidan iborat, undagi molekula yoki ionlar baravar tarqalgan boʻladi. Eritmalarda erituvchi bilan erigan moddalarni bir-biridan farqlash zarur. Odatda, erituvchi sifatida sof holda ham, eritmada ham agregat holati oʻzgarmagan modda olinadi. Masalan, biror tuzning suvdagi eritmasidagi erituvchi suv. Agar ikki modda bir-birida erigunicha suyuq agregat holatda boʻlsa, eritmada miqdori koʻproq komponent erituvchi sifatida qabul qilinadi. Suv bilan spirt eritmasida bu moddalarning qaysi biri eritmada moʻlroq boʻlsa, shuni erituvchi deb olinadi. Eritmalar tarkibining bir xilligi ularni kimyoviy moddalarga yaqinlashtiradi. Baʼzi moddalar erituvchilarda eriganida issiqlik ajralishi (ekzoderma) yoki yutilishi (endoderma) ular orasida kimyoviy taʼsir mavjudligiga dalil boʻladi. Eritmalar tarkibining oʻzgarib turishi ularning kimyoviy birikmalardan farq qilishini koʻrsatadi. Bundan tashqari, eritmalar tarkibidagi alohida komponentlarning xossalarini aniqlash mumkin, kimyoviy birikmalarda esa buni aniqlab boʻlmaydi. Eritmalar tarkibining oʻzgarib turishi ularni mexanik aralashmalarga yaqinlashtirsa, tarkiblarining bir xilligi ulardan farqlantiradi. Shu bois ham eritmalar mexanik aralashmalar bilan kimyoviy birikmalar oraligʻidagi moddalar deb qabul qilinadi.
Kristallning suyuqlikda erib, eritma hosil boʻlishi individual modda molekulalarining oʻzaro taʼsiri buzilib, eritma komponentlari orasida yangi molekulalararo bogʻlanish vujudga kelishi bilan tavsiflanadi. Kristall yuzasidan ajraladigan molekulalar diffuziya tufayli erituvchining butun hajmi boʻylab baravar tarqaladi. Molekulaning qattiq jism yuzasidan ajralishi bir tomondan — erituvchi molekulalari tortishish kuchiga berilishi tufayli roʻy beradi. Mazkur jarayon kristallning butunlay erib tugashiga qadar davom etishi mumkin, lekin bunga ayni vaqtdagi aks jarayon — kristallanishning boshlanishi toʻsqinlik qiladi. Konsentratsiyaning oshishi qayta kristallanishni tezlashtiradi. Maʼlum muddatdan soʻng kristallning erish tezligi qayta kristallanish tezligiga tenglashib dinamik muvozanat vujudga keladi:Erimagan modda <=> eritmadagi modda, yaʼni vaqt birligida qancha molekula erisa, shuncha molekula eritmadan ajralib chiqadi. Eriyotgan modda bilan muvozanatda boʻlgan eritma toʻyingan eritma deb ataladi. Hajm birligidagi konsentratsiyasi toʻyingan eritmanikidan kam boʻlgan eritma toʻyinmagan eritma hisoblanadi. Eritmada kristallanish markazi boʻlmasa, uni shunday sovitish mumkinki, bunda erigan moddaning konsentratsiyasi eruvchanligidan yuqori boʻlib qoladi, natijada eritmaning oʻzi oʻta toʻyingan holatga oʻtadi. Bunday eritma oʻta toʻyingan eritma deyiladi.
Suyuq eritmalarning oʻziga xos xususiyatlarini osmos, toza erituvchi bugʻ bosimining pasayishi, krioskopik va ebulioskopik nuqtalarning oʻzgarishi orqali oʻrganiladi. Eritmalarning tuzilishi uni tashkil qilgan komponentlarning xossalari bilan aniqlanadi. Agar komponentlar kimyoviy tuzilishi, molekulalarning oʻlchami va boshqalar omillar boʻyicha yaqin boʻlsa, tuzilishi prinsip jihatdan sof suyuqliklar tuzilishidan farq qilmaydi. Erituvchining molekulalari bilan oʻzaro taʼsirlashuvi koʻpchilik modda (elektrolit)larda aks jarayon boʻlgan dissotsiatsiya bilan bogʻliq. Tuzlar, kislota va asoslar qutbli erituvchilarda eriganida qisman yoki butunlay ionlarga parchalanadi, bu jarayon E.da zarralar sonining koʻpayishiga sabab boʻladi. Agar erituvchi suv boʻlsa, gidratlar, boshqa modda boʻlsa, solvatlar vujudga keladi. Bu jarayonlar tegishlicha gidratlanish va solvatlanish deyiladi. 1887-yil D,M.Mendeyayeyev oʻzining gidratlanish nazariyasini olgʻa surgan. Uning shogirdi I. A. Kablukov (umrining oxirlarida Toshkentda yashab, ilmiy ishlar olib borgan) oʻz ustozi ishlarini davom etdirdi.
Eritmalar odam, hayvon va oʻsimliklar hayotida muhim rol oʻynaydi. Oziqovqatlar hazm qilinishidan oldin eritmalarga oʻtkaziladi. Barcha fiziologik suyukliklar eritmalardan iborat eritmalar oʻsimliklarning oʻsishida va hosildorligining oshishida muhim ahamiyatga ega. Oʻsimliklar hosilini eritmalarga oʻtkazish sanoat texnologiyasining asosidir. Dengiz, okean, daryo, koʻl suvlari ham eritmalar, ularni tuzlardan tozalash, kimyoviy ishlash va boshqalar ham eritmalar texnologiyasi bilan bogʻliq. Polimerlar, lok, boʻyoqlar, sirt faol moddalar, sovun va boshqalar koʻp tonnajli mahsulotlar ham eritmalar bilan bogʻliqligi ularning xalq xoʻjaligida tutgan oʻrni muhimligidan dalolat beradi.
Fréniches
Fréniches Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Compiègne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
286 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 48,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,9 km2. Dengiz sathidan 69 – 110 m balandlikda joylashgan.
Cathay (Shimoliy Dakota)
Aholisi
43 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 92,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,47 km2. Shundan 0,47 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 482 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Cathay manzarasi.
Bernini Jovanni Lorenso
BERNINI Jovanni (Jan) Lorenso (1598.7.12, Neapol1680.12.11, Rim) — italiyalik meʼmor va haykaltarosh, barokko uslubining yirik vakili. B. yaratgan meʼmoriy obidalar oʻzining keng fazoviy makonni egallashi, dabdabali va serbezakligi, perspektiva imkoniyatlaridan erkin va dadil foydalanilgaii hamda sanʼatlar uygʻunligining yaxlitligi bilan ajralib turadi (Rimdagi Sant Andrea al Kvirinale cherkovi, 1653—58; Avliyo Pyotr maydoni majmuasi, 1657—63). Bular Rimning meʼmoriy qiyofasini shakllanishida muhim rol oʻynaydi. Oʻz ijodida meʼmorlik va haykaltaroshlikni oʻzaro uygʻunligiga intildi, shu maqsadda turli xom ashyo, rang berish, nur imkoniyatlaridan unumli foydalana oldi (Avliyo Pyotr sobori ichki bezaklari va undagi Avliyo Pyotr minbari, 1657—66), haykaltaroshlikda marmarga ishlov berib, silliqlab yaratilgan asar taʼsirchanligini oshirishga muyassar boʻldi, naturaga juda oʻxshashini taʼminlab, odam terisiga xos mayinlik va yaltiroqlik, matolarning oʻziga xos sifatini nihoyatda ustalik bilan koʻrsata oldi. B. ijodida barokko dabdabali portretining oʻziga xos turi shakllandi, u haqqoniyligi, oʻtkir ruhiy holati va bezaklarga boyligi bilan ajralib turadi ("Lyudovik XIV", marmar, 1665). B. ijodi 17—18-asrlar Yevropa sanʼatiga katta taʼsir koʻrsatdi.
Krafton
Krafton Inc. (주식회사 컴퍼니 크래프톤)—Janubiy Koreyaning Songnam shtati Bundang-gu shahrida joylashgan videooʻyin xolding kompaniyasi. U 2007-yil mart oyida Seulda Chang-Byung-gyu tomonidan asos solingan. Bluehole va uning shoʻba korxonalari uchun bosh kompaniya boʻlib xizmat qilish uchun 2018-yil noyabr oyida yaratilgan. Kompaniya TERA, PUBG: Battlegrounds, New State Mobile va Moonbreaker kabi bir nechta mashhur videooʻyinlarini ishlab chiqargan yoki ularga egalik huquqlarga ega. Forbes maʼlumotlariga koʻra, Changning boyligi 2,9 milliard dollarni tashkil etadi va Janubiy Koreyadagi yettita oʻyin milliarderlaridan biridir.
Tarixi
Tencent Holdings investitsiyalari hamda studiyalarni kengaytirish va sotib olishga olib kelgan sababPlayerUnknownʼs Battlegrounds muvaffaqiyati boʻlgan va Bluehole 2018-yil 5-noyabrda oʻzining videooʻyin mulklari uchun xolding kompaniyasi sifatida xizmat qilish uchun Kraftonni yaratishni tanladi. „Krafton“ oʻrta asrlardagi hunarmandchilik gildiyalarining nomlari asosida tanlangan. Player Unknown's Battlegrounds -ni ishlab chiqqan PUBG korporatsiyasi (hozirgi PUBG Studios) bosh direktori Kim Chang-xan Krafton bosh direktori etib tayinlandi.
Kompaniya 2021-yilning aprel oyida Koreya fond birjasi listingiga dastlabki arizasani topshirib, 2021-yil iyul oyida birlamchi ommaviy joylashtirish uchun ruxsatnoma olganini eʼlon qildi. Firma bozor bahosi ₩5.6 (5 Mlrd dollar) dan ₩30 (27.2 Mlrd dollar)gacha koʻtarish rejasi edi. IPO 2021-yil 10-avgustda boʻlib oʻtdi. Savdo oxirida uning qiymati dastlabki soʻrov narxidan 8,8% ga pasaygan boʻlsa-da, Krafton 19,32 Mlrd AQSH dollarga baholandi.
Bir qancha xitoylik va xalqaro videooʻyin kompaniyalari, shu jumladan Xitoydagi eng yirik videooʻyin kompaniyasi Tencent va xorijiy kompaniyalarning oʻz mamlakatlarida oʻyinlarni nashr etish provayderi boʻlgan aksiyalari Xitoy hukumati tomonidan kiritilgan yangi cheklovlar tufayli quladi. Videooʻyinlar „elektron dori“ va „maʼnaviy afyun“ sifatida qaraladi, ayniqsa, Xitoy hukumati fikriga koʻra, zoʻravonlikni targʻib qiluvchi video deb baho berildi. Xitoy aholi zichligi tufayli videooʻyinlar bozori uchun juda muhim joydir, shuning uchun kompaniyalarning inqirozi har bir videooʻyin kompaniyasi, shu jumladan Krafton uchun halokatli.
Shoʻba korxonalar
Bluehole tashkil topganidan beri bir nechta rivojlanish studiyalarini sotib oldi. 2018-yil 5-noyabrda barcha shoʻba korxonalar bitta asosiy kompaniya Krafton Game Union nomi ostida qayta tashkil etildi.