cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xitoy imperiyasining tashqi aloqalari
Min sulolasi
thumb|500x500px| Imperator Yongle va Syuandelarning ba'zi elchiliklari sayohati: Chjan Xe va Xon Bao (1405–1433, qora), Yishixa (1412–1433, koʻk), Chen Cheng (1414–1420, yashil) Xan va Tan sulolalaridan keyin Min sulolasi (1368-1644) Xitoy hokimiyatining yana bir yuqori nuqtasi edi. Birinchi Min imperatori imperator Xunvu (1368 – 1398-y.y.) raqib qoʻzgʻolonchi Xitoy rahbarlarini tor-mor etgan, soʻngra Yuan sulolasidagi moʻgʻullarni shimolga, yaʼni Moʻgʻul dashtlariga surib chiqargan Qizil peshanabogʻlilar qoʻzgʻoloni rahbari edi.. Min sulolasi keyinchalik moʻgʻullar bilan bir qator toʻqnashuvlarga kirdi, ularning baʼzilari muvaffaqiyatli boʻldi, boshqalari esa yoʻq. Bunga misol qilib 1449-yilda Tumu inqirozini koʻrsatish mumkin. Unda imperator Chjengtong moʻgʻullar tomonidan asirga olingan va bir yildan keyin ozod qilingan. left|thumb| Yonglening oʻn ikkinchi yilida (1414) [[Bengaliya|Bengaliyadan olib kelingan ekzotik jirafa.]] Imperator Xongvu xorijiy elchilarga Nankin va Pekindagi poytaxtlarga tashrif buyurishga ruxsat berdi, ammo chet elga sayohat qilishni xohlaydigan xitoylik savdogarlar tomonidan xususiy dengiz savdosini qatʼiyan taqiqlab qoʻydi. Xitoyga bostirib kirish niyatida boʻlgan Amir Temur vafotidan soʻng imperator Yongle Xitoy bilan Xurosondagi Shohrux davlati va Movarounnahr davlati oʻrtasidagi munosabatlar ancha yaxshilanadi. Xitoyning Samarqand va Hirotdagi elchisi Chen Cheng ham, Xitoydagi elchi Gʻiyosiddin Naqqosh ham bir-birlarining mamlakatiga qilgan tashriflari haqida batafsil maʼlumot qoldirganlar.
Min davrining eng yirik diplomatik voqealari imperator Yonglening (1402—1424-yillar hukmronligi) saroy amaldori admiral Chjan Xening (1371–1433) ulkan dengiz missiyalari va yurishlari edi. Chjan Xening missiyalari Osiyo dunyosining koʻp qismidagi portlarga, jumladan Borneo, Malayziya davlati Malakka sultonligi, Shri-Lanka, Hindiston, Fors, Arabiston va Sharqiy Afrika portlariga tashrif buyurdi. Shu bilan birga, imperator Yongle boshchiligidagi xitoylar 1402-yilda Shimoliy Vetnamga bostirib kirishdi va 1428-yilgacah u yerda qolishdi. Mahalliy aholi qoʻzgʻolon koʻtargan va Le Lợi Xitoy bosqinchilariga qarshi muvaffaqiyatli mahalliy qoʻzgʻolonni boshqargan.
Bunday yirik dengiz missiyalari Min sulolasidagi izolyatsiya davrlari va Xitoyning sharqiy qirgʻoq boʻyidagi yirik hududlarini talon- toroj qiluvchi vokou qaroqchilaridan himoya qilish zarurati sababli Chjan Xedan keyin toʻxtatildi. Garchi ekspeditsiyalar davlat tomonidan qattiq cheklangan boʻlsa-da, savdo umuman taqiqlanmagan. 1578-yildan keyin savdo butunlay liberallashtirildi. XVI asrning boshlarida Portugaliya imperiyasi xitoylar bilan Tamaoda savdo-sotiq qildi. Xitoyliklar, shuningdek, ispanlar bilan savdo-sotiq qilishdi va har yili Filippinga koʻplab savdo kemalarini joʻnatib, ularga yangi dunyo koloniyalaridan qazib olingan kumush evaziga Xitoy tovarlarini sotishdi. Xitoyga ispan kumushlari shunchalik koʻp kirdiki, Minlar Xitoyida zarb qilingan ispan kumush pul birligi odatiy holga aylandi. Xitoyliklar kumush pulni yana mis valyutasiga aylantirishga harakat qilishdi, ammo iqtisodiy zarar koʻrishdi.
1524-yilda Pekinga Usmonli imperiyasi vakillari tashrif buyurishdi. thumb| Matteo Ricci (chapda) va Xu Guansi (oʻngda) 1607-yilda nashr etilgan [[Negizlar|Evklid elementlarining Xitoy nashri.]] Shu bilan birga, imperator Vanli (1572 – 1620) boshchiligidagi xitoylar Koreyani Yaponiyadan himoya qilish uchun biroz qimmatga tushadigan urushga kirishdilar. Yapon regenti Toyotomi Xideyoshi (1537-1598) va uning yordamchisi Oda Nobunaga (1534-1582) feodal Yaponiyada gullab-yashnagan Azuchi-Momoyamani hokimiyatga keltirib, Sengokuning notinch davriga chek qoʻydilar. Biroq, yaponlar 1592-yildan 1598-yilgacha Koreyaga ulkan bosqin uyushtirdilar. Yaponlarning maqsadi gullab-yashnagan Min Xitoyiga bostirib kirish edi, ammo buning uchun Koreya yarim orolidan maydon sifatida foydalanish kerak edi. Urush davomida Min qoʻshinlari sezilarli talofatlarga uchradi va Koreyaga quruqlikdagi qoʻshinlarni yuborish va Noryang nuqtasi jangi kabi janglarda Koreya flotini mustahkamlash uchun katta daromad sarfladi. Yaponlar nihoyat magʻlubiyatga uchradilar va chekindilar.
Min iqtisodiyotining inflyatsiya tufayli pasayishi hosil yetishmovchiligi, ocharchilik, oʻlat va Li Zicheng (1606 – 1644) boshchiligidagi agrar qoʻzgʻolon tufayli yanada yomonlashdi va 1644-yilda Min sulolasi quladi. Min generali Vu Sanguy (1612 – 1678) Li qoʻl ostidagi isyonchilar tomoniga oʻtmoqchi edi, lekin uning kanizagi Chen Yuanyuan Li tomonidan olib ketilganida, oʻzini xiyonat qilingandek his qildi va shuning uchun knyaz Dorgon boshchiligidagi manjurlarga shimoliy hududga kirishga imkon berdi.
Xitoyga tashrif buyurgan birinchi yezuit missionerlari buni Min sulolasi davrida amalga oshirishgan. Eng koʻzga koʻringan italiyalik iyezuit Matteo Rikki (1552-1610) edi. Matteo Rikki koʻplab sabablarga koʻra Xitoy va gʻarbda mashhur. U birinchi boʻlib xitoy klassik matnlarini lotin tliga tarjima qilgan va eng koʻzga koʻringan xitoy faylasufi Kong Tsiu nomini birinchi boʻlib “ Konfutsiy ” deb tarjima qilgan. Boshqa bir iyezuit otasi bilan birga imperator Vanli davrida Pekinning Yopiq shaharga kirgan birinchi Yevropalik edi. Matteo Rikki va uning baptist xitoylik hamkasbi, matematik, astronom va agronom Syu Guanqi (1562–1633) qadimgi yunoncha " Evklid elementlari" matematik risolasini birinchi boʻlib xitoy tiliga tarjima qilganlar.
Ilk Sin sulolasi 1800-yilgacha
thumb| 1656-yilda Pekinga gollandiyalik mehmonlar tomonidan tashkil etilgan "Moʻgʻul elchiligi". Lach & Kley (1993) ma'lumotlariga koʻra, zamonaviy tarixchilar (ya'ni, Lusiano Petech) tasvirlangan emissarlar aslida Moʻgʻuliston Hindistonidan emas, balki [[Turfon|Turfondan (Moʻgʻuliston) kelgan deb oʻylashadi.]] XVII-XVIII asrlarda uzoq davom etgan Xitoy marosimlari boʻyicha bahslar 1704-yilda papani iezuit pozitsiyasini oʻzgartirishga va ajdodlar hamda konfutsiylik bilan bogʻliq anʼanaviy xitoy marosimlarini tan olishni rad etishga olib keldi. Shundan keyin imperator papa siyosatiga ergashgan barcha missionerlarni quvib chiqardi. Rim papasining qarori nihoyat 1939-yilda bekor qilindi
gʻarbning Xitoydagi elchilari oldida turgan muammolardan biri sajda qilish edi. gʻarb diplomatlari buni Xitoy imperatorining oʻz monarxlaridan ustunligini tan olishni anglatishi deb tushundilar, bu harakatni ular qabul qilib boʻlmas deb topdilar. 1665-yilda rus tadqiqotchilari manjurlar bilan hozirgi Xitoyning shimoli-sharqida uchrashdilar. Xitoyliklar iezuit missionerlaridan oʻrgangan umumiy lotin tilidan foydalanib, Xitoy imperatori Kansi va Rossiya imperiyasi podshosi Pyotr I 1689-yilda Nerchinsk shartnomasini imzoladilar, bu shartnoma Rossiya va Xitoy oʻrtasidagi chegaralarni belgilab berdi, uning ayrim qismlari bugungi kunda ham mavjud.
Iqtisodiy va siyosiy kuchni himoya qilishda tashqi aloqalarni saqlash juda muhim boʻlsa-da, Imperiya hukumati oʻsha paytda Yevropa davlatlari bilan aloqalarni unchalik ragʻbatlantirmagan. Professor Kennet Pomeranzning "Buyuk tafovut " kitobida koʻrsatilgandek, Xitoy iqtisodiyotini oʻrab turgan infratuzilma Yevropadagiga qaraganda ancha bardoshli edi. Bir nechta Xitoy bozorlarining ichki ehtiyojlarni qondirish va global miqyosda raqobatlashish qobiliyati mustaqil innovatsiyalar va Yevropa taʼsir doirasidan tashqarida rivojlanish imkonini berdi. Yuqori yashash sifati, tegishli sanitariya sharoiti va kuchli ichki qishloq xoʻjaligi sektori hisobga olinsa, Xitoy hukumati gʻarbiy kuchlar tomonidan qoʻyilgan har qanday talabni qondirish uchun jiddiy sabablarga ega emas edi.
Gollandiya va Gollandiyaning Sharqiy Hindiston kompaniyasi manfaatlarini ifodalovchi Isaak Titsing 1794–96-yillarda imperator Syanlun hukmronligining 60 yilligiga bagʻishlangan tantanalarda qatnashish uchun Pekinga sayohat qildi. Titsingx delegatsiyasiga gollando-amerikalik Andreas Everardus van Braam Houckgeest ham kirdi Xitoy imperiyasi haqida ushbu elchilikning batafsil tavsifi koʻp oʻtmay Qoʻshma Shtatlar va Yevropada nashr etilgan. Titsingning fransuz tarjimoni Kretyen -Lui-Jozef de Guignes 1808-yilda Titsing missiyasi haqida oʻz hisobotini nashr etdi. Titsingning oʻzi voqealarning oʻz versiyasini nashr etmasdan oldin vafot etdi.
Sin sulolasi davrida Xitoyning dunyoqarashi juda oz oʻzgardi, chunki Xitoyning sinotsentrik istiqbollari uning kuchayib borayotgan zaifligi va gʻarbning kuchayib borayotgan kuchini minimallashtirishga qaratilgan siyosat va amaliyotlar bilan mustahkamlashda davom etdi. Titsingx missiyasidan soʻng, birinchi va ikkinchi afyun urushlarining oqibatlari hamma narsani oʻzgartirmaguncha, boshqa osiyolik boʻlmagan elchilarga hatto Sin poytaxtiga yaqinlashishga ham ruxsat berilmadi.
Michael Orozco
Yutuqlari
Orange County SC
Qoʻshma Shtatlar
Otamdan qolgan dalalar (maʼnolari)
Otamdan qolgan dalalar:
Kiberjinoyat
Kiberjinoyat — kompyuter va tarmoqning birgalikdagi aloqasi ostida sodir etiluvchi jinoyat turi. Kompyuter jinoyat paytida maqsadli yoʻnaltirilgan qurol vazifasini bajarib beradi. Kiberjinoyat kimningdir xavfsizligi va moliyaviy saviyasiga zarar yetkazish maqsadida sodir etiladi.
Maxfiy maʼlumotlar qonuniy tarzda himoyalangan holatda yuz beruvchi kiberjinoyatlar bilan bogʻliq koʻpgina jinoyatlar mavjud. Xalqaro miqyosda hukumat ham, nodavlat subyektlar ham kiberjinoyatlar, jumladan, josuslik, moliyaviy oʻgʻirlik va boshqa transchegaraviy jinoyatlar bilan shugʻullanadi. Xalqaro chegaralarni kesib oʻtuvchi va kamida bitta milliy davlatning xatti-harakatlarini oʻz ichiga olgan kiberjinoyatlar baʼzan kiberurush deb ataladi. Uorren Baffet kiberjinoyatni „insoniyatning birinchi raqamli muammosi“ deb taʼriflaydi va „insoniyat uchun real xavf tugʻdiradi“, deya qoʻshimcha qilib oʻtadi.
2014-yilda chop etilgan hisobotda (McAfee homiyligida) jahon iqtisodiyotiga yetkazilgan yillik zarar 445 milliard dollarni tashkil qilgan. Cybersecurity Ventures tomonidan 2016-yilgi hisobotda kiberjinoyatlar natijasida yetkazilgan global zararlar 2021-yilga kelib yiliga 6 trillion dollargacha, 2025-yilga kelib esa 10,5 trillion dollargacha koʻtarilishi bashorat qilingan edi.
2012-yilda AQShda onlayn kredit va debet kartalaridagi firibgarlik oqibatida taxminan 1,5 milliard dollar yoʻqotilgan 2018-yilda Strategik va xalqaro tadqiqotlar markazi (CSIS) tomonidan McAfee bilan hamkorlikda oʻtkazilgan tadqiqot shuni koʻrsatadiki, har yili global YaIMning qariyb bir foizi, yaʼni 600 milliard dollarga yaqini kiberjinoyatlar tufayli yoʻqoladi. Jahon Iqtisodiy Forumi 2020 Global Risk hisobotida uyushgan kiberjinoyatlar idoralari jinoiy faoliyatni onlayn qilish uchun kuchlarni birlashtirayotganini tasdiqladi, shu bilan birga ularning aniqlash va jinoiy javobgarlikka tortilish ehtimoli AQShda 1 foizdan kamroqni tashkil qiladi.
Tasniflashi
Anʼanaviy jinoyatchilikning kamayishi bilan global hamjamiyatlar kiberjinoyatlarning muntazam oʻsishiga guvoh boʻlishda davom etmoqda. Kiberjinoyat moliyaviy jinoyatlardan tortib firibgarlikgacha, kiberpornografik savdo va reklama firibgarliklari orqali keng koʻlamli faoliyatni oʻz ichiga oladi.
Moliyaviy firibgarlik jinoyatlari
Kompyuter firibgarligi — bu boshqa shaxsni yoʻqotishga olib keladigan biror narsa qilish yoki qilmaslikka imkon berish uchun haqiqatni har qanday notoʻgʻri koʻrsatish. Shu nuqtai nazardan, firibgarlik quyidagi yoʻllar bilan foyda olishga olib keladi:
Boshqa firibgarlik shakllari kompyuter tizimlari yordamida osonlashtirilishi mumkin, jumladan bank firibgarligi, karding, shaxsni oʻgʻirlash, tovlamachilik va maxfiy maʼlumotlarni oʻgʻirlash. Ushbu turdagi jinoyatlar koʻpincha shaxsiy maʼlumotlar yoki pul maʼlumotlarining yoʻqolishiga olib keladi.
Kiberterrorchilik
Hukumat amaldorlari va axborot texnologiyalari xavfsizligi boʻyicha mutaxassislar 2001-yil boshidan buyon Internet muammolari va server firibgarliklarining sezilarli darajada oshganini hujjatlashtirdi. Federal Qidiruv Byurosi (FQB) va Markaziy razvedka boshqarmasi (CIA) kabi hukumat idoralari orasida bunday bosqinlar kiberterroristik tashqi razvedka xizmatlari yoki boshqa guruhlar tomonidan potentsial xavfsizlik teshiklarini xaritalash uchun uyushtirilgan saʼy-harakatlarning bir qismi ekanligidan xavotir ortib bormoqda. muhim tizimlar. Kiberterrorchi — bu hukumat yoki tashkilotni kompyuterlar, tarmoqlar yoki ularda saqlangan maʼlumotlarga qarshi kompyuter hujumi uyushtirish orqali oʻzining siyosiy yoki ijtimoiy maqsadlariga erishish uchun qoʻrqitadigan yoki majburlaydigan shaxs.
Kiberterrorizm, umuman olganda, kibermakon yoki kompyuter resurslaridan foydalanish orqali sodir etilgan terrorchilik harakati sifatida taʼriflanishi mumkin (Parker 1983). Shunday qilib, bayram kunlarida bombali hujumlar sodir boʻlishi haqida Internetda oddiy targʻibot materiali kiberterrorizm deb hisoblanishi mumkin. Shuningdek, ayrim shaxslarga, oilalarga qaratilgan, tarmoqlar ichida guruhlar tomonidan tashkil etilgan, odamlar oʻrtasida qoʻrquv uygʻotish, hokimiyatni namoyish etish, odamlar hayotini barbod qilish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni toʻplash, talonchilik, shantaj va hokazolarga qaratilgan xakerlik faoliyati ham mavjud.
Kiber tovlamachilik
Kiber tovlamachilik veb-sayt, elektron pochta serveri yoki kompyuter tizimi zararli xakerlar tomonidan qayta-qayta xizmat koʻrsatishni rad etish yoki boshqa hujumlarga duchor boʻlganda yoki tahdid qilinganda sodir boʻladi. Bu xakerlar hujumlarni toʻxtatish va „himoya“ taklif qilish evaziga pul talab qiladi. Federal Qidiruv Byurosiga koʻra, kiberjinoyat tovlamachilar korporativ veb-saytlar va tarmoqlarga tobora koʻproq hujum qilmoqda, ularning ishlash qobiliyatiga putur etkazmoqda va xizmatlarini tiklash uchun toʻlovlarni talab qilmoqda. Har oy FQBga 20 dan ortiq holatlar haqida xabar beriladi va jabrlanuvchining ismini jamoatchilikka oshkor qilmaslik uchun koʻplari xabar qilinmaydi. Jinoyatchilar odatda tarqatilgan xizmatni rad etish hujumidan foydalanadilar. Biroq, boshqa kiber tovlamachilik usullari mavjud, masalan, doksing tovlamachilik va hasharotlar brakonerligi.
Ransomware — bu zararli dastur fayllarga kirishni cheklash uchun foydalaniladigan, baʼzida toʻlov toʻlanmasa, maʼlumotlarni doimiy ravishda oʻchirib tashlash bilan tahdid qiladigan kibertoʻplashning bir turi. Kapersky Lab 2016 Security Bulletin hisobotiga koʻra, biznes har 40 daqiqada Ransomware qurboni boʻladi. 2021-yilda har 11 daqiqada biznesga hujum qilishni bashorat qilgan. Ransomware dunyodagi eng tez oʻsib borayotgan kiberjinoyatlardan biri boʻlib qolmoqda, 2021-yilda Ransomware global zarari 20 milliard dollargacha tushishi taxmin qilinmoqda.
Kiberpornografik savdo
Kiberpornografik savdo — bu qurbonlarni tashish, keyin esa veb-kamerada majburan jinsiy harakatlar va yoki zoʻrlashning jonli translyatsiyasidir. Jabrlanuvchilar oʻgʻirlanadi, tahdid qilinadi yoki aldanib, „kibersekslar uylariga“ oʻtkaziladi. Uyalar kiberseks savdogarlari internetga ulangan kompyuter, planshet yoki telefonga ega boʻlgan har qanday joyda boʻlishi mumkin. Jinoyatchilar ijtimoiy media tarmoqlari, videokonferentsiyalar, tanishuv sahifalari, onlayn chat xonalari, ilovalar, qorongʻu veb- saytlar va boshqa platformalardan foydalanadilar. Ular oʻz shaxsini yashirish uchun onlayn toʻlov tizimlari va kriptovalyutalardan foydalanadilar. Har yili uning paydo boʻlishi haqida millionlab hisobotlar hokimiyatga yuboriladi. Ushbu turdagi kiberjinoyatlarga qarshi kurashish uchun yangi qonunchilik va politsiya tartiblari zarur.
Kiberurush turlari
AQSh Mudofaa vazirligi soʻnggi paytlarda geostrategik ahamiyatga ega boʻlgan bir qancha voqealar tufayli kibermakon milliy darajadagi tashvishga aylanganini taʼkidlaydi. Ular orasida 2007-yilda Estoniya infratuzilmasiga rossiyalik xakerlar tomonidan qilingan hujum ham kiradi. 2008-yil avgust oyida Rossiya yana Gruziya davlatiga qarshi muvofiqlashtirilgan va sinxronlashtirilgan kinetik va kinetik boʻlmagan kampaniyada yana kiberhujumlar uyushtirgani daʼvo qilingan. Bunday hujumlar milliy davlatlar oʻrtasidagi kelajakdagi urushlarda odatiy holga aylanishi mumkinligidan qoʻrqib, kiberkosmik operatsiyalar tushunchasi taʼsir qiladi va kelajakda jangovar harbiy qoʻmondonlar tomonidan moslashtiriladi.
Kompyuterga yoʻnaltirilgan
Bu jinoyatlar tanlangan jinoyatchilar guruhi tomonidan sodir etiladi. Kompyuterni qurol sifatida ishlatadigan jinoyatlardan farqli oʻlaroq, bu jinoyatlar aybdorlarning texnik bilimlarini talab qiladi. Shunday qilib, texnologiya rivojlanishi bilan jinoyatning tabiati ham oʻzgaradi. Bu jinoyatlar nisbatan yangi boʻlib, kompyuterlar mavjud boʻlgan vaqtdan beri mavjud boʻlib, bu jamiyat va umuman dunyo ushbu jinoyatlarga qarshi kurashga qanchalik tayyor emasligini tushuntiradi. Internetda har kuni sodir boʻladigan koʻplab jinoyatlar mavjud. Bu kamdan-kam hollarda yolgʻizlar tomonidan amalga oshiriladi, buning oʻrniga u katta sindikat guruhlarini oʻz ichiga oladi.
Asosan kompyuter tarmoqlariga qaratilgan jinoyatlarga quyidagilar kiradi:
Kompyuter vosita sifatida
Agar shaxs kiberjinoyatning asosiy maqsadi boʻlsa, kompyuterni maqsad emas, balki vosita sifatida koʻrish mumkin. Bu jinoyatlar odatda kamroq texnik tajribani oʻz ichiga oladi. Insonning zaif tomonlari odatda foydalaniladi. Yetkazilgan zarar asosan psixologik va nomoddiy boʻlib, variantlarga nisbatan qonuniy choralar koʻrishni qiyinlashtiradi. Bu oflayn dunyoda asrlar davomida mavjud boʻlgan jinoyatlardir. Firibgarlik, oʻgʻirlik va shunga oʻxshash narsalar yuqori texnologiyali uskunalar rivojlanishidan oldin ham mavjud edi. Xuddi shu jinoyatchiga oddiygina vosita berilgan, bu ularning potentsial jabrlanuvchilar hajmini oshiradi va ularni izlash va ushlashni qiyinlashtiradi.
Tijoriy maqsadlarda (spam) ommaviy elektron pochta xabarlarini soʻralmagan holda yuborish baʼzi yurisdiktsiyalarda noqonuniy hisoblanadi.
Fishing asosan elektron pochta orqali tarqaladi. Fishing elektron pochta xabarlarida zararli dasturlardan taʼsirlangan boshqa veb-saytlarga havolalar boʻlishi mumkin. Yoki ular shaxsiy hisob maʼlumotlarini oʻgʻirlash uchun foydalaniladigan soxta onlayn-banking yoki boshqa veb-saytlarga havolalarni oʻz ichiga olishi mumkin.
Behayo yoki haqoratomuz kontent
Veb-saytlar va boshqa elektron xabarlar mazmuni turli sabablarga koʻra yoqimsiz, odobsiz yoki haqoratli boʻlishi mumkin. Baʼzi hollarda bu xabarlar noqonuniy boʻlishi mumkin.
Ushbu aloqalarning noqonuniyligi darajasi mamlakatlar oʻrtasida va hatto davlatlar ichida katta farq qiladi. Bu sudlar kuchli eʼtiqodga ega boʻlgan guruhlar oʻrtasida hakamlik muhokamasida ishtirok etishi mumkin boʻlgan nozik sohadir.
Reklama firibgarligi
Reklama firibgarliklari, ayniqsa, kiberjinoyatchilar orasida mashhurdir, chunki bunday firibgarliklar jinoiy javobgarlikka tortilish ehtimoli kamroq va ayniqsa, daromad keltiruvchi kiberjinoyatlardir .Sorbonna biznes maktabi professori Jan-Lup Richet kiberjinoyatchilar hamjamiyatlarida kuzatilgan reklama firibgarliklarining koʻp turlarini uchta toifaga ajratdi: (1) shaxsiy maʼlumotlar bilan bogʻliq firibgarlik; (2) atribut firibgarligi; va (3) reklama-firibgarlik xizmatlari.
Identifikatsiya firibgarligi haqiqiy foydalanuvchilarni taqlid qilish va tomoshabinlar sonini oshirishga qaratilgan. Bir nechta reklama firibgarlik usullari ushbu turkumga tegishli boʻlib, botlardan (xosting kompaniyasi yoki maʼlumotlar markazidan yoki buzilgan qurilmalardan kelgan) trafikni oʻz ichiga oladi; pechene toʻldirish; joylashuv va brauzer turi kabi foydalanuvchi xususiyatlarini soxtalashtirish; soxta ijtimoiy trafik (ijtimoiy tarmoqlarda foydalanuvchilarni eʼlon qilingan veb-saytga kirishda adashtirish); va botni yanada qonuniy koʻrinishga keltirish uchun soxta ijtimoiy signallarni yaratish, masalan, Twitter yoki Facebook akkauntini ochish.
Kompyuter jinoyatlariga qarshi kurash
Transchegaraviy hujumlarni qoʻllab-quvvatlash uchun internetdan foydalanishlari sababli kiberjinoyatchilarni topish va ularga qarshi kurashish qiyin. Internet nafaqat odamlarni turli joylardan nishonga olishga imkon beradi, balki etkazilgan zarar koʻlamini oshirishi mumkin. Kiber jinoyatchilar bir vaqtning oʻzida bir nechta odamni nishonga olishlari mumkin. Davlat va xususiy sektorlar uchun virtual maydonlarning mavjudligi kiberjinoyatlarning kundalik hodisaga aylanishiga imkon berdi. 2018- yilda Internetdagi jinoyatlar boʻyicha shikoyat markaziga kiberjinoyatlar boʻyicha 351 937 ta murojaat kelib tushdi, bu esa 2,7 milliard dollar yoʻqotishga olib keldi.
Tekshiruv
Kompyuter dalil manbai boʻlishi mumkin (qarang, raqamli sud tibbiyoti). Agar kompyuter jinoiy maqsadlarda bevosita foydalanilmasa ham, u jurnal fayli koʻrinishida jinoiy tergovchilar uchun qimmatli yozuvlarni oʻz ichiga olishi mumkin. Koʻpgina mamlakatlarda Internet-provayderlar qonunga koʻra, oʻzlarining log-fayllarini oldindan belgilangan vaqt davomida saqlashlari shart. Masalan; Yevropa boʻylab maʼlumotlarni saqlash direktivasi (barcha Yevropa Ittifoqiga aʼzo davlatlar uchun amal qiladi) barcha elektron pochta trafigini kamida 12 oy davomida saqlanishi kerakligini taʼkidlaydi.
Kiberjinoyatning sodir boʻlishining koʻplab usullari mavjud va tergov odatda IP-manzil izidan boshlanadi, ammo bu detektivlar ishni hal qilishlari mumkin boʻlgan faktik asos boʻlishi shart emas. Yuqori texnologiyali jinoyatlarning har xil turlari, shuningdek, past texnologiyali jinoyatlar elementlarini ham oʻz ichiga olishi mumkin va aksincha, kiber jinoyatlar boʻyicha tergovchilarni zamonaviy huquqni muhofaza qilish organlarining ajralmas qismiga aylantiradi. Kiberjinoyatlar boʻyicha detektiv ish usullari, yopiq politsiya boʻlinmalarida yoki xalqaro hamkorlik doirasida boʻlsin, dinamik va doimiy ravishda takomillashtiriladi. thumb| Senator Tommi Tubervil 2021- [[Hoover (Alabama)|yilda Alabama shtatining Guver shahridagi Milliy kompyuter sud-tibbiyot institutiga tashrif buyurmoqda.]] AQShda Federal qidiruv byurosi (FQB) va Milliy xavfsizlik departamenti (DHS) kiberjinoyatlarga qarshi kurashuvchi davlat idoralari hisoblanadi. FQB kiberjinoyatchilik boʻyicha oʻqitilgan agentlar va tahlilchilarni oʻz idoralari va shtab-kvartiralarida joylashtirgan. DHSga koʻra, Maxfiy xizmatda moliyaviy kiber jinoyatlarni nishonga olish uchun ishlaydigan kiber razvedka boʻlimi mavjud. Ular oʻzlarining razvedka maʼlumotlaridan xalqaro kiberjinoyatlardan himoyalanish uchun foydalanadilar. Ularning saʼy-harakatlari banklar kabi muassasalarni tajovuzlardan va axborot buzilishidan himoya qilishga qaratilgan. Alabama shtatida joylashgan Maxfiy xizmat va Alabama prokuratura idorasi Milliy kompyuter sud ekspertizasi institutini yaratish orqali huquqni muhofaza qilish sohasida mutaxassislarni tayyorlash uchun birgalikda ishlaydi. Ushbu institut „huquqni muhofaza qilish hamjamiyatining davlat va mahalliy aʼzolarini kiber hodisalarga javob berish, tergov va sud-tibbiyot ekspertizasi, kiber hodisalarga javob berish, tergov va sud-tibbiy ekspertiza boʻyicha treninglar bilan taʼminlash“ uchun ishlaydi.
Kiberjinoyatchilar tomonidan ularning shaxsini va joylashuvini yashirish uchun shifrlash va boshqa usullardan keng tarqalgan foydalanish tufayli, jinoyat sodir etilganidan keyin jinoyatchini izlash qiyin boʻlishi mumkin, shuning uchun oldini olish choralari juda muhimdir.
Ogohlik
Texnologiya taraqqiyoti va koʻproq odamlar bank yoki kredit karta maʼlumotlari kabi nozik maʼlumotlarni saqlash uchun internetga tayanishi sababli, jinoyatchilar bu maʼlumotlarni oʻgʻirlashga harakat qilmoqdalar. Kiberjinoyat butun dunyo boʻylab odamlar uchun koʻproq xavf tugʻdirmoqda. Axborot qanday himoyalanganligi va jinoyatchilar ushbu maʼlumotni oʻgʻirlash uchun qoʻllaydigan taktikalar haqida xabardorlikni oshirishning ahamiyati ortib bormoqda. 2014-yilda FQBning Internetdagi jinoyatlar boʻyicha shikoyat markazi maʼlumotlariga koʻra, 269 422 ta shikoyat kelib tushgan. Barcha daʼvolar jamlanganda 800 492 073 dollar zarar koʻrgan. Ammo kiberjinoyat hali ham oddiy odamning radarida boʻlganga oʻxshaydi. Har yili 1,5 million kiberhujum sodir boʻladi, yaʼni kuniga 4000 dan ortiq hujumlar, har soatda 170 ta hujumlar yoki har daqiqada deyarli uchta hujum sodir boʻladi, tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, qurbonlarning atigi 16 foizi buni amalga oshirayotgan odamlardan soʻragan. hujumlarni toʻxtatish. Har qanday sababga koʻra internetdan foydalanadigan har bir kishi qurbon boʻlishi mumkin, shuning uchun onlayn rejimida qanday qilib himoyalanganligi haqida bilish muhimdir.
Intellekt
Kiberjinoyatchilikning koʻpayishi natijasida kiberjinoyatchilik faoliyatidan foyda olishga intilayotgan shaxslar va guruhlarni qoʻllab-quvvatlash uchun professional ekotizim rivojlandi. Ekotizim juda ixtisoslashgan, jumladan zararli dasturlarni ishlab chiquvchilar, botnet operatorlari, professional kiberjinoyat guruhlari, oʻgʻirlangan kontentni sotishga ixtisoslashgan guruhlar va boshqalar. Bir nechta yetakchi kiberxavfsizlik kompaniyalari ushbu shaxslar va guruh faoliyatini kuzatish uchun koʻnikma, resurslar va koʻrinishga ega. Ushbu manbalardan mudofaa maqsadlarida foydalanish mumkin boʻlgan juda koʻp maʼlumotlar, jumladan, zararlangan fayllar xeshlari yoki zararli IP/URLlar, kabi texnik koʻrsatkichlar, shuningdek maqsadlar, usullar va usullarni profillovchi strategik maʼlumotlar mavjud. profilli guruhlarning kampaniyalari. Ulardan baʼzilari erkin nashr etiladi, lekin doimiy, doimiy kirish odatda dushman razvedka obuna xizmatiga obuna boʻlishni talab qiladi. Individual tahdid aktyori darajasida tahdid razvedkasi koʻpincha oʻsha aktyorning „TTP“si yoki „taktikalar, texnikalar va protseduralar“ deb ataladi, chunki infratuzilma, vositalar va boshqa texnik koʻrsatkichlar tajovuzkorlar uchun koʻpincha oʻzgarishi mumkin emas. Korporativ sektorlar sunʼiy intellekt kiberxavfsizlikning hal qiluvchi rolini koʻrib chiqmoqda.
INTERPOL Cyber Fusion Center Internet foydalanuvchilariga soʻnggi onlayn firibgarliklar, kiber tahdidlar va xavflar haqida maʼlumot tarqatish uchun kiberxavfsizlikning asosiy ishtirokchilari bilan hamkorlikni boshladi. Ijtimoiy ishlab chiqilgan firibgarliklar, toʻlov dasturlari, fishing va boshqalar boʻyicha hisobotlar 2017-yildan beri 150 dan ortiq mamlakatlardagi xavfsizlik agentliklariga tarqatilgan.
Kiberjinoyatning tarqalishi
Kiberjinoyatchilik faoliyatining keng tarqalishi kompyuter jinoyatlarini aniqlash va jinoiy javobgarlikka tortish masalasidir. Xakerlik hamjamiyatlari oʻz bilimlarini Internet orqali sezilarli darajada tarqatganligi sababli xakerlik kamroq murakkablashdi. Bloglar va hamjamiyatlar maʼlumot almashishga katta hissa qoʻshdilar: yangi boshlanuvchilar eski xakerlarning bilimlari va maslahatlaridan foydalanishlari mumkin.
Bundan tashqari, xakerlik har qachongidan ham arzonroq: bulutli hisoblash davridan oldin spam yuborish yoki firibgarlik qilish uchun maxsus server, serverlarni boshqarish, tarmoq konfiguratsiyasi va texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha koʻnikmalar, Internet-provayder standartlarini bilish va boshqalar kerak edi. Taqqoslash uchun, xizmat sifatida pochta dasturi marketing maqsadlari uchun kengaytiriladigan, arzon, ommaviy va tranzaksiyaviy elektron pochta xabarlarini yuborish xizmati boʻlib, spam uchun osongina sozlanishi mumkin. Bulutli hisoblash kiberjinoyatchi uchun parolni qoʻpol ravishda majburlash, botnetga kirishni yaxshilash yoki spam kampaniyasini osonlashtirish nuqtai nazaridan oʻz hujumidan foydalanish usuli sifatida foydali boʻlishi mumkin.
Lexus RX
Lexus RX — bu Yaponiyaning Toyota kompaniyasi tomonidan1998- yildan beri ishlab chiqarilgan oʻrta oʻlchamli premium krossover. U birinchi marta 1997-yilda Chikago avtosalonida taqdim etilgan.
Birinchi avlod
1997-yil fevral oyida Chikago avtosalonida SLV (Sport Luxury Vehicle) kontseptsiyasi namoyish etildi, mart oyida unga Lexus mahsulot liniyasi nomi berildi (vatanida avtomobil Toyota Harrier deb ataladi). Seriya ishlab chiqarish 1998-yilda boshlangan.
Avtomobil Lexus ES 300 sedani platformasida qurilgan boʻlib, u pastroq, ammo hashamatli koʻrinishga ega. Quvvat bloki 3 litrli 24 valfli 220 ot kuchiga ega V6 dvigateli va avtomatik 4 pogʻonali vites qutisi. Disk tormozlari, oldingi shamollatiladigan. Birinchi qator oʻrindiqlarida sakkizta sozlash, shuningdek, lateral qoʻllab-quvvatlash mavjud. Haydovchi oʻrindigʻi 17 mm harakatlanadi. Dvigatelda sozlanishi mumkin boʻlgan qabul qilish va chiqarish yoʻllari mavjud va birinchi marta SUVda — yukga qarab oʻzgaruvchan valf vaqti. Juda qiyin, ammo bu texnik echimlarsiz dvigatel bunday mashina uchun zaif boʻlar edi (old gʻildirakli versiyada 1676 kg va toʻliq gʻildirakli haydovchi bilan deyarli ikki tonna). link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/41/Lexus_RX300_front.JPG/220px-Lexus_RX300_front.JPG|left|thumb| Restylingdan keyin Lexus RX 2000-yilda Lexus RX qayta tiklandi. Avtomobil yangi faralar, orqa chiroqlar oldi. Navigatsiya tizimi salonda oʻzgartirildi. Yapon Harrierda navigatsiya tizimi ovozli boʻlib, osma sport turiga aylandi.
Xuddi shu yilning asosiy modellaridan asosiy farqlar: SILVERSPORT (03/2001 dan 06/2001 gacha):
Avtomobil nemis raqobatchisi Mercedes M-Classdan kechroq chiqqaniga qaramay, RX 300 yaxshi sotilgan. Qoʻshma Shtatlarda 1998-yil dekabr holatiga koʻra, 48 000 ga yaqin avtomobil sotilgan.
Ikkinchi avlod
2003-yil yanvar oyida Lexus Shimoliy Amerika xalqaro avtosalonida modelning ikkinchi avlodini namoyish etdi. Birinchi avlod krossoveriga sezilarli tashqi oʻxshashligiga qaramay, Lexus RX kattalashdi, kattaroq interyer oldi, uning bezaklari qimmatlashdi va avtomobil oʻzining „yoʻldan tashqari“ xarakterini yoʻqotdi.link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9b/2007-2008_Lexus_RX_350_%28GSU35R%29_Sports_Luxury_wagon_02.jpg/220px-2007-2008_Lexus_RX_350_%28GSU35R%29_Sports_Luxury_wagon_02.jpg|left|thumb| RX 350 restylingdan keyin (2007)|214x214pxKonfiguratsiyaga qarab, ikkinchi avlod Lexus RX shassisi pnevmatik elementlar bilan jihozlanishi mumkin, ular suspenziyani beshta pozitsiyadan biriga aylantiradi — maksimal, oʻrta va minimal yerni tozalash, qoʻlda oʻzgartirish mumkin, shuningdek, qulay qoʻnish. rejimi va avtomobil yoʻlida haydash uchun erni tozalashni kamaytirish uchun avtomatik rejim. 2006-yilgacha Yevropa bozori uchun Lexus RX (shu jumladan Rossiya) 3,0 litrli 1MZ-FE dvigateli bilan ishlab chiqarilgan va RX300 deb belgilangan. Shimoliy Amerika bozori uchun avtomobil boshqa 3MZ-FE dvigateli bilan jihozlangan, uning hajmi 3,3 litrgacha koʻtarilgan — bunday krossoverlar RX330 sifatida belgilangan. Keyinchalik, dvigatel 3,5 litrli 2GR-FE (Lexus RX350) bilan almashtirildi. Oʻrnatilgan quvvat blokidan qatʼi nazar, ikkinchi avlod krossoverining uzatilishi 5 pogʻonali avtomat uzatma, Yevropa bozori uchun qoʻlda oʻzgartirish imkoniyati bilan. Markaziy differensialning rolini yopishqoq birikma bajaradi.
Shuningdek, 2006-yilda restyling oʻtkazildi. Radiator panjarasi oʻzgartirildi, eshik tutqichlari xromlangan. Yangi 18 dyuymli suyuq grafitli qotishma gʻildiraklar oʻrnatildi. 2008-yil fevral oyida Lexus 6000 donadan iborat yangi Pebble Beach nashrini qoʻshdi. Ushbu cheklangan ishlab chiqarish modellarida old qanotlarda „Pebble Beach“ nishonlari va kashta tikilgan old toʻshaklar mavjud. Versiyasi Black Onyx va Truffle Mica-da mavjud edi.
Ikkinchi avlodni ishlab chiqarish 2009-yil 2-fevralda yakunlandi.
RX 400h
Gibrid versiyasi 2005-yilda paydo boʻldi. Dvigatel benzin-elektr gibrid boʻlib, hajmi 3,3 litr va quvvati 211 ot kuchiga teng. Bilan. Transmissiya turi — planetar tishli, haydovchi turi — avtomatik toʻliq.
Lexus RX 400h Ford Escape Hybrid va birinchi hashamatli gibrid krossoverdan keyin dunyodagi ikkinchi ommaviy ishlab chiqarilgan gibrid krossoverga aylandi. Gibrid oʻrnatishdan foydalanish tufayli avtomobil kam yoqilgʻi sarfi bilan birga sport odatlarini birlashtiradi. Birinchi marta 2004-yil yanvar oyida Shimoliy Amerika xalqaro avtosalonida namoyish etilgan.
Uchinchi avlod
2007- yilning birinchi yarmida ishlab chiqish yakunlandi. Oʻsha yilning oktyabr oyida ushbu avtomobil uchun patent berildi va birozdan keyin — 19-noyabrda modelning kontseptsiyasi Tokio avtosalonida taqdim etildi, ammo 2008-yil sentyabr oyida rasmiy model taqdim etildi. 2008-yil 28-noyabrda birinchi RX konveyerdan chiqdi.
Yaponiyaning ichki bozorida yangi avlod oldingi Toyota Harrier sifatida emas, balki Lexus sifatida sotila boshlandi. Shu bilan birga, Toyota Harrierning oldingi avlodi (aka Lexus RX (XU30)) 2013-yilgacha konveyerda qoldi va yangi mahsulot bilan parallel ravishda ishlab chiqarildi. RX 350 (GGL10/GGL15) 275 ot kuchi (205 kVt) ishlab chiqaradigan 3,5 litrli 2GR-FE V6 dvigateli bilan jihozlangan.
2010-yil oxirida RX 350 ning qayta tiklangan versiyasini ishlab chiqish tugallandi.2011-yil yanvar oyida 001845801-0004 raqami ostida avtomobilga patent berildi.
Uchinchi avlodni ishlab chiqarish 2015-yil 31-avgustda yakunlandi.
RX 450h
2008-yil noyabr oyida gibrid krossoverni toʻliq qayta loyihalash amalga oshirildi va uchinchi avlod RX 450h Los-Anjeles avtosalonida namoyish etildi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/2013_Lexus_RX_450h_F_Sport_CVT_3.5_Front.jpg/270px-2013_Lexus_RX_450h_F_Sport_CVT_3.5_Front.jpg|left|thumb|270x270px| RX 450h restylingdan keyin (2013)
Xavfsizlik
Uchinchi avlod faqat AQShda xavfsizlik uchun sinovdan oʻtkazildi.
Toʻrtinchi avlod
2015-yil aprel oyida Nyu-York avtosalonida Lexus 2016 yilgi RX krossoverining toʻrtinchi avlodini taqdim etdi. Avtomobil butunlay yangilangan tashqi va ichki koʻrinishga ega boʻldi, yaxshilangan ishlash va ishlov berish.
Yangi Lexus RX 300 ot kuchiga ega 3,5 litrli V6 dvigateli bilan jihozlangan. Bilan. va sakkiz pogʻonali avtomat uzatmalar qutisi. Ishlab chiqaruvchining fikriga koʻra, barcha dvigatellar kamroq yoqilgʻi sarflaydi va CO2 emissiyasi past.
Beshinchi avlod
2022-yil 31-mayda Lexus 2023-model yili uchun RX krossoverining beshinchi avlodini taqdim etdi.link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/54/Lexus_RX450h%22version_L%22_%28DAA-GYL25W-AWXGB%29.jpg/270px-Lexus_RX450h%22version_L%22_%28DAA-GYL25W-AWXGB%29.jpg|left|thumb|270x270px| RX 450h R restylingdan keyin (2019)
Taylor Lytle
Taylor Marie Lytle (1989-yil 31-martda tugʻilgan)—amerikalik professional futbolchi, oxirgi marta Milliy ayollar futbol ligasining (NWSL) „Utah Royals“ klubida yarim himoyachi sifatida oʻynagan.
TNT
TNT (Turner Network Television) — WarnerMediaga tegishli boʻlgan Amerika kabel telekanali.
Taylor Lytle
Yoshligi
Lytle Nyu-Meksiko shtatining Las Kruces shahrida oʻsgan va u erda Las Kruces oʻrta maktabida oʻqigan. U 2003 va 2005-yillarda Las Cruces jamoasini shtat chempionligi unvonlariga olib borishga yordam berdi va toʻrt yil davomida butun tuman va shtatning birinchi jamoasi deb topildi. 2005-yilda u Nyu-Meksiko shtatining oʻyinchisi va Gatorade yilning eng yaxshi oʻyinchisi, shuningdek, NSCAA oʻrta maktabining butun amerikalik oʻyinchisi deb topildi. 2007-yilda u Soccer Buzz tomonidan yilning eng yaxshi 125 ta birinchi kurs talabalaridan biri deb topildi. U oʻrta maktabdagi faoliyatini 78 gol va 81 golli uzatma bilan yakunladi.
Lytle 2005-yilda Shtat chempioni boʻlgan Rio Vista FC 89 jamoasida oʻynagan va Nyu-Meksiko shtati Olimpiya taraqqiyot dasturi (ODP) jamoasi aʼzosi edi. U, shuningdek, bir nechta U-14 va U-15 milliy lagerlarida qatnashgan.
Texas texnologiya universiteti
Lytle Texas texnologiya universitetida hayvonot fanlari boʻyicha tahsil olgan. U 2008-yildan 2011-yilgacha Texas Tech Red Raiders jamoasida oʻynagan va 2009-yilda Big 12 Conference birinchi jamoasiga va 2008 va 2011-yillarda toʻliq ikkinchi jamoaga kiritilgan. Faoliyati davomida u 14 ta gol urdi va 27 ta golli uzatmani amalga oshirdi, ikkinchisi esa maktab rekordi. U oʻzining kichik va katta mavsumlarida jamoa sardori boʻlgan.
Sky Blue FC
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Taylor_Lytle.jpg/220px-Taylor_Lytle.jpg|left|thumb| Taylor Lytle 2017-yilda Sky Blue FCda oʻynaydi 2013-yilda u Milliy ayollar futbol ligasida Sky Blue FC bilan shartnoma imzoladi. Koʻpincha zaxiradan maydonga tushgan Lytle „Sky Blue“ning 22 mavsumdagi 21 oʻyinida maydonga tushdi va toʻrtta gol urdi. 2013-yilning 16-mayida Lytle Sky Blue FC va Milliy ayollar futbol ligasidagi faoliyatidagi ilk golini urdi. Bu gol oʻyinning 80-daqiqasida kiritildi va „Sky Blue“ning oʻsha paytdagi birinchi oʻrinni egallagan. Portland Thorns FC jamoasini 1:0 hisobida magʻlubiyatga uchratganining oʻyin gʻolibi boʻldi.
2014-yilda Lytle 11-may kuni mavsum yakuniga koʻra tibia sinishi va lateral meniskus yorilishidan aziyat chekgunga qadar Sky Blue uchun 5tadan boshlab 7ta oʻyinda maydonga tushdi.
Lytle 2015-yilda Sky Bluega qaytdi va 15 oʻyinda maydonga tushdi. U 2016-yilda 18ta oʻyinda maydonga tushdi va 2017-yilda 21ta oʻyinda yuqori martabaga erishdi.
Utah Royals, 2018-2020
2017-yil 29-dekabrda Sky Blue Lytle va jamoadoshi Kelley OʻHarani Utah Royals FCga almashtirdi. Lytle 2018-yilda „Royals“ safida 10 ta oʻyinda maydonga tushdi va u 2 ta golli uzatma bilan jamoa yetakchisi boʻldi.
Lytle 2019-yilgi mavsum uchun Utahga qaytdi. U mavsumning birinchi oʻyini oldidan jiddiy oyogʻidan jarohat oldi va mavsum yakunlangan jarohatlar roʻyxatiga (SEI) kiritildi va u butun 2019-yilgi mavsumni oʻtkazib yuboradi.
Xalqaro karyera
Lytle 2012-yilda AQShning 23 yoshgacha boʻlgan ayollar terma jamoasi aʼzosi edi. U Ispaniyaning La Manga klubida boʻlib oʻtgan 23 yoshgacha boʻlgan toʻrtta millatlar oʻrtasidagi turnirning uchta oʻyinida zaxiradan maydonga tushdi va bittadan gol urdi.
Kul ota qarorgoh
Kul ota qarorgoh — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: XII—XIV asrlar. Toshkent viloyatining Piskent tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Qirqqiz qishlogʻi, Koriz QFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Seamus Heaney
Seamus Justin Heaney MRIA (1939-yil 13-aprel — 2013-yil 30-avgust) irlandiyalik shoir, dramaturg va tarjimon. U 1995-yilda adabiyot boʻyicha Nobel mukofotiga sazovor boʻlgan. Uning eng mashhur asarlari orasida "Death of Naturalist" (Tabiatshunosning oʻlimi", 1966) yozuvchining nashrdan chiqqan ilk yirik asari hisoblanadi. Heaney hayoti davomida Irlandiya sheʼriyat dunyosiga katta hissa qoʻshganlardan biri boʻlgan va hozir ham uning ijodi yuqori darajada eʼtirof etiladi. Amerikalik shoir Robert Lowell uni „Yeatsdan keyingi eng atoqli irland shoiri“ deb taʼriflagan, shu jumladan akademik Jon Sutherlend ham uni „zamonimizning eng buyuk shoiri“ deb taʼkidlagan . Robert Pinskiyning taʼkidlashicha, „u ajoyib tinglovchi va kuzatuvchi sifatida hikoyanavislik iqtidoriga ega“ edi. 2013-yil vafotidan keyin The Independent uni „ehtimol, dunyodagi eng mashhur shoir“ deb taʼriflagan.
Heaney Shimoliy Irlandiyaning Castledawson va Toomebridge oʻrtasidagi Tamniaran shaharchasida tugʻilgan. Uning oilasi bolaligida shu atrofdagi Bellaghy shahriga koʻchib oʻtgan. U Queenʼs University universitetini tamomlagach, 1960-yillar boshida Belfastdagi St. Joseph’s College kollejida o‘qituvchi bo‘lib ishlagan va sheʼrlar nashr eta boshlagan. U 1976-yildan vafotigacha Dublinning Sandymount shahrida yashagan. U 1981-yildan 2006-yilgacha Qoʻshma Shtatlarda yashagan.
Heaney 1981-yildan 1997-yilgacha Harvard professori, 1988-yildan 2006-yilgacha esa u yerda „Poet in Residence“ dasturida ishtirokchi boʻlgan. 1989-yildan 1994-yilgacha u Oxfordda sheʼriyat boʻyicha professor boʻlgan. 1996-yilda u Arts et des Lettres ordeni uchun Commandeur etib tayinlandi va 1998-yilda Sanoi of the Aosdana unvoniga sazovor boʻldi. U olgan boshqa mukofotlar orasida Geofrey Faber Memorial Prize (1968), EM Forster Award (1975), PEN Translation Prize (1985), The Golden Wreath of Poetry (2001), TS Eliot Prze (2006) va ikkita Whitbread Prize ham mavjud (1996 va 1999). 2011-yilda u Griffin Poetry Prize va 2012 yilda Griffin Trust tomonidan umrbod eʼtirof etiluvchi mukofot bilan taqdirlangan.
Heaney Shimoliy Irlandiyaning Bellaghy shahridagi St. Mary cherkovi qabristoniga dafn etilgan. Qabr toshida uning „The Gravel Walks“ deb nomlangan sheʼrining „Walk on air against your better judgement“ satrlari epitafiya sifatida yozilgan.
Yoshlik davri
Heaney 1939-yil 13-aprelda Castledawson va Toomebridge oʻrtasidagi Mossbawn nomli oilaviy fermada tugʻilgan; u toʻqqiz farzandning toʻngʻichi edi. 1953-yilda uning oilasi bir necha mil uzoqlikdagi Bellaghy shahriga koʻchib oʻtdi. Uning otasi Patrick Heaney (vaf. 1986-yil, oktyabr), James va Sarah Heaneyning oʻnta farzandidan sakkizinchi farzandi boʻlib, keyinchalik fermerlik va chorvachilik bilan shugʻullangan. Patrikni chorvachilik bilan ota-onasi erta vafot etganidan keyin tarbiyalagan amakilari tanishtirgan. Heaneyning onasi Margaret Kathleen McCan (1911-1984) edi, uning qarindoshlari mahalliy zigʻir fabrikasida ishlagan .Heaney otasining timsolida mahalliy gallar oʻrtasidagi ichki tarangliklarni, onasi timsolida esa, sanoatlashgan Ulsterni koʻrar edi.
Heaney Anahorish boshlangʻich maktabida oʻqidi va oʻn ikki yoshida Derrydagi Rim-katolik maktab-internati boʻlgan St. Columb’s College dan stipendiya yutib oldi. Christopher St. Columb’s maktabida oʻqiyotganda Heaneyning 4 yoshli ukasi1953-yil fevral oyida yoʻl-transport hodisasida halok boʻldi. „Mid-Term Break“ va „The Blackbird of Glanmore“ sheʼrlari aynan shu hodisa bilan bogʻliq.
Heaney bolaligida oʻzi tugʻilgan hududdagi Castledawson klubida gal futboli bilan shugʻullangan va oilasi Bellaghyga koʻchib kelganida ham bu qiziqishi oʻzgarmagan.
1957-1969 yillar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/SeamusHeaneyLowRes.jpg/170px-SeamusHeaneyLowRes.jpg|thumb| Seamus Heaney 1970-yil Heaney 1957-yildan boshlab Belfastdagi Queenʼs Universityda ingliz tili va adabiyoti boʻyicha tahsil oldi. Bu yerda boʻlganida, Ted Hughesning „Luperkal“ asarining nusxasini topdi va bu uni sheʼr yozishga undadi. „Birdaniga zamonaviy sheʼriyat masalasi mening hayotiy materialim bo‘lib qoldi“, degan edi u. 1961-yilda u universitetni birinchi darajali imtiyozli diplom bilan tugatgan.
1963-yilda Heaney St. Josephda maʼruza qila boshladi va oʻsha paytda Queenʼs universitetida ingliz tili oʻqituvchisi boʻlgan Philipp Hobsbaum tomonidan tashkil etilgan Belfast Group shoirlar jamoasiga qoʻshildi. Bu orqali Heaney boshqa Belfast shoirlari, jumladan Derek Mahon va Michael Longliey bilan uchrashdi.
Heaney 1962-yilda St. Josephda Tyrone okrugidagi Ardbo shahrida tugʻilgan Marie Devlin bilan tanishib, 1965-yilning avgustida turmush qurishdi. Maktab oʻqituvchisi va yozuvchi boʻlgan Devlin "Over Nine Waves" (1994) nomli anʼanaviy irland mif va afsonalari toʻplamini nashr etgan. Heaneyning birinchi kitobi „Eleven Poems“ 1965-yil noyabr oyida Queenʼs universiteti festivalida nashr etilgan. 1966-yilda ularning toʻngʻich oʻgʻli Maykl tugʻildi. Ikkinchi oʻgʻli Kristofer esa, 1968-yilda tugʻilgan.
Heaneyning birinchi yirik toʻplami "Death of Naturalist" 1966-yilda Faber and Faber tomonidan nashr etilgan. Ushbu toʻplam juda koʻp tanqidchilarning olqishlarga sazovor boʻldi va bir qancha mukofotlarni olib keldi, jumladan, Gregory Award for Young Writers va Geoffrey Faber Prize. Oʻsha yili u Belfastdagi Queenʼs universitetida zamonaviy ingliz adabiyoti boʻlimiga oʻqituvchi etib tayinlandi. 1968-yilda Heaney va Michael Longley shoir ijodi haqida xabardorlikni oshirgan „Room to Rhyme“ deb nomlangan ijodiy sayr oʻtkazishdi. Keyingi yili u oʻzining ikkinchi yirik toʻplami "Door into the Dark" ni nashr etdi.
1970-1984-yillar
Heaney 1970-1971-oʻquv yilida Berkeley of California universitetida ingliz tili boʻyicha professor sifatida dars bergan. 1972-yilda u Belfastdagi maʼruzasini tugatib, Irlandiya Respublikasidagi Wicklowga koʻchib oʻtdi va bor vaqtini ijodga bagʻishladi. Oʻsha yili u oʻzining uchinchi toʻplami „Wintering Out“ ni nashr etdi. 1975-yilda Heaneyning navbatdagi toʻplami North nashr etildi. O‘sha yili „Stations“ nomli nasriy sheʼrlar risolasi ham chop etilgan.
1976-yilda Heaney Dublindagi Carysfort kollejida ingliz tili boʻlimi boshligʻi etib tayinlandi va oilasi bilan Sandymount shahriga koʻchib oʻtdi. Uning navbatdagi to‘plami „Field Work“ 1979-yilda nashr etilgan. 1965-1975 yillardagi "Selected Poems" va „Preoccupations: Selected Prose 1968-1978“ 1980-yilda nashr etilgan. 1981-yilda Aosdana, milliy Irlandiya Badiiy Kengashi tashkil etilganida, Heaney birinchi guruhga saylanganlar qatorida edi. (Keyinchalik u 1997-yilda Saoi, yaʼni beshta oqsoqolning sardori etib saylangan.
Shuningdek, 1981-yilda Heaney Amerika Qoʻshma Shtatlariga Harvard professori sifatida tashrif buyurdi va u yerda Adams House bilan hamkorlik qildi. U Queenʼs universiteti va Nyu-York shahridagi Fordham universitetining ikkita faxriy doktori unvoniga sazovor boʻlgan (1982). 1982-yil 23-mayda Fordhamning ochilish marosimida u oʻz murojaatini „Verses for a Fordham Commencement“ deb nomlangan 46 bandlik sheʼr orqali taqdim etdi.
Shimoliy Irlandiyada tugʻilgan va taʼlim olgan Heaney oʻzining ingliz emas, irland ekanligini taʼkidlaydi. „Field Day Theatre Company“ tomonidan Brian Friel’s Translationsspektaklining muvaffaqiyatidan soʻng, asoschilar Brian Friel va Stephen Rea bir jamoada birlashishga qaror qilishdi. 1981-yilda Heaney bu kompaniyaning kengaytirilgan direktorlar kengashi tarkibiga qoʻshildi. 1984-yil kuzida onasi Margaret vafot etdi.
1985-1999-yillar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Heaneys.jpg/220px-Heaneys.jpg|right|thumb| Marie va Seamus Heaney Dominikan cherkovida, [[Krakov, Polsha, 4-oktyabr 1996-yil]] Heaney Harvardda 1985-1997-yillarda Boylstonning ritorika va notiqlik professori va 1998-2006-yillarda Harvard rezidentsiyasida shoir boʻlib ishlagan. 1986-yilda Heaney Bates Collegedan Litt. D unvonini oldi. Uning otasi Patrick oʻsha yilning oktyabr oyida vafot etdi. Ikki yil ichida ota-onasidan ayrilishi Heaneyga qattiq taʼsir qildi va u oʻz qaygʻusini sheʼrlar bilan ifodaladi. 1988-yilda uning „The Government of the Tongue“ tanqidiy maqolalari to‘plami nashr etildi.
1985-yilda Heaney Amnesty International of Ireland iltimosiga binoan „From the Republic of Conscience“ sheʼrini yozdi. U „Birlashgan Millatlar Tashkiloti kunini va Amnistiya ishini nishonlashni“ xohlagandi. Ushbu sheʼr Xalqaro Amnistiya tashkilotining eng oliy sharafi — „Vijdon elchisi“ mukofoti taqdim etilishiga sabab boʻldi.
1988-yilda Heaney Jorjiya shtati Atlanta shahridagi Emory universitetida zamonaviy adabiyot boʻyicha taniqli Ellman maʼruzasini oʻqiganidan soʻng, universitetning qoʻlyozmalar, arxivlar va nodir kitoblar kutubxonasiga (MARBL) oʻzining maʼruza matnlarini sovgʻa qildi.