cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tergov jurnalistikasi
Taʼriflari
Britaniyalik ommaviy axborot vositalari nazariyotchisi Hugo de Burgh (2000) shunday deydi: "Tadqiqotchi jurnalist — bu haqiqatni kashf qilish va mavjud boʻlgan har qanday ommaviy axborot vositalarida uning kamchiliklarini aniqlashni maqsad qilgan erkak yoki ayoldir. Buni amalga oshirish harakati odatda tergov jurnalistikasi deb ataladi va politsiya, advokatlar, auditorlar va nazorat qiluvchi organlar tomonidan amalga oshiriladigan shunga oʻxshash ishlardan farq qiladi, chunki u maqsadli, qonuniy asoslanmagan oshkoralik bilan chambarchas bogʻliqdir.
Tarixi
Amerika jurnalistika darsliklarida 1902-yilda McClure jurnali tomonidan ilgari surilgan „zamonaviy jurnalistika tadqiqoti xarakterining ajralmas qismiga aylanib qolgan“ muckraking standartlarida taʼkidlangan. Qolaversa, ilk muckrakchilarning muvaffaqiyatlari jurnalistlarni ilhomlantirishda davam etgani boʻldi.
Asboblari
Tergovchi muxbir bitta maqolada, shu jumladan, bir yoki bir nechta vositalardan foydalanishi mumkin:
Wildon
Wildon Avstriyaning Shtiriya yerida joylashgan shaharchadir. Leibnitz (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 7.24 km2. 2385 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Changsha
Tarixi
Xoz. shahar oʻrnidagi aholi yashaydigan manzil miloddan avvalgi 5-asrdan maʼlum.
Jerome (Arkansas)
Jerome AQShning Arkansas shtatida joylashgan shahardir. Drew okrugi tarkibiga kiradi.
Changsha
Aholisi
Aholisi 6,1 million kishi (1999).
Jerome (Arkansas)
Aholisi
46 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 92 nafar kishi.
Changsha
Transport
Transport yoʻllari chorrahasi. Syanszyan daryosi boʻyidagi port.
Ma'muriy-hududiy bo'linishi
Changsha shahar okrugi 6 ta tuman, 2 ta shahar uyezdi va 1 ta uyezddan iborat. Bular:
Lametri Jyulyen Ofre de
Lametri (Lamettrie), Jyulyen Ofre de (1709.23.12, Sen-Malo, Fransiya — 1751.11.11, Berlin) — fransuz faylasufi, vrach. Fransiyada va Gollandiyada oʻzining materialistik-ateistik qarashlari uchun taʼqib qilingan. Buyuk Fridrix davrida Berlinda Akademiya aʼzoligiga saylangan. "Inson — mashina" (1748) asarida inson organizmi soat mexanizmiga oʻxshash oʻzoʻzidan harakatlanadigan mashina deb hisoblagan. Insonni bunday tushunishni etika masalalariga ham tatbiq etdi va shundan kelib chiqib umuman barcha dinlarni nokerak deb isbotlamoqchi boʻldi."Odam — oʻsimlik" asarida u materializmni faqat fiziologik nuqtai nazardan tushunishini namoyon qildi.
Jerome (Arkansas)
Geografiyasi
Maydoni — 0,5 km2. Shundan 0,5 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 39 m balandlikda joylashgan.
Všeradice
Všeradice Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 500 ga yaqin aholisi bor.
Thiseio
right|thumb|220x220px| „ [[Tesey maʼbudasi“ (Gefest ibodatxonasi), shundan keyin hudud nomini olgan]] left|thumb|333x333px| Thiseio metro bekati tashqarisidagi [[Tesey|Theseus haykali]] thumb| Qirol Ottoning Afinaga kirishi, Piter fon Xess, 1839 yil left|thumb| Attalos Stoa va [[bazilika xarobalari orasidagi metro liniyasi]] right|thumb| Attalos Stoa yonidagi Muqaddas Havoriylarning Vizantiya cherkovi right|thumb| Rim davridagi Filopappos yodgorligi left|thumb| Gerod Atticus Odeoni, ochiq osmon ostidagi qadimiy teatr left|thumb|230x230px| Nymphon tepaligidagi Milliy rasadxona Thiseio yoki Thissio (Θησείο,talafus qilinishi  [th’sio]) Afinaning eski shahridagi anʼanaviy mahalla, Gretsiya, Akropolning shimoli-gʻarbida joylashgan boʻlib, atrofi Agora, Keramikos va Pniks arxeologik yodgorliklari bilan oʻralgan. Bu nom Afinaning afsonaviy qiroli Teseyga nisbatan notoʻgʻri ravishda Thiseion nomi bilan tanilgan Gefest ibodatxonasiga ishora qiladi.
Bu hudud oʻzining koʻplab piyodalar uchunkoʻchalari, Akropol manzaralari, arxeologik joylar, cherkovlar, kafelar, ochiq teraslar va madaniy uchrashuv joylari bilan mashhur. Thiseio-ga yaqin atrofdagi Thiseio metro bekati aholisi uchun xizmat koʻrsatadi xizmat koʻrsatadi, bu yirik arxeologik obyektlar boʻylab oʻtadigan piyodalar koʻchalari tarmogʻi bilan Afinaning eski shahrining boshqa mahallalari bilan bogʻlangan
Turar-joy koʻchalari
Thiseio hududidagi turar-joy koʻchalari roʻyxati: • Acamantos ko'chasi
• Aethras ko'chasi
• Agias Marinas ko'chasi
• Aethalidon ko'chasi
• Aixoneon ko'chasi
• Aktaiou ko'chasi
Brunswick (Missouri)
Brunswick AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. Chariton County okrugi tarkibiga kiradi.
Thiseio
Turar-joy koʻchalari
• Amphictyonos ko'chasi
Brunswick (Missouri)
Aholisi
887 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 3,2 km2. Shundan 3,1 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir.
Thiseio
Turar-joy koʻchalari
• Apostolou Pavlou ko'chasi
• Avanton ko'chasi
• Chloridos ko'chasi
• Demophontos ko'chasi
• Dimitriou Aeginitou ko'chasi
• Efestion ko'chasi
• Eptachalkou ko'chasi
• Erysichthonos ko'chasi
• Galateias ko'chasi
• Hegiou ko'chasi
• Iouliou Smith ko'chasi
• Irakleidon ko'chasi
• Karydi ko'chasi
• Kimaion ko'chasi
• Lycomidon ko'chasi
• Myrmidonon ko'chasi
• Nileos ko'chasi
• Otryneon ko'chasi
• Phaedras ko'chasi
• Pnykos ko'chasi
• Poulopoulou ko'chasi
• Pygmalionos ko'chasi
• Thoricon ko'chasi
• Vassilis ko'chasi
Arxeologik markazlari
Thiseio piyoda masofada joylashgan tepaliklar, balandliklar va tarixiy joylar bilan oʻralgan. Qadimgi Afina Agorasi, Attalos Stoa, Gefest ibodatxonasi va Kerameikos arxeologik muzeyiga Thiseiodan kirish mumkin, qolganlari: Afina Milliy rasadxonasi, Afina Akropolisi, Filopappos yodgorligi, Sichqoncha tepaligi, Demokratiyaning vatani hisoblangan Pniks va Likabet togʻiga osonlik bilan borish yoki Thiseiodan koʻrish mumkin. Areopag balandligidan ularning va ularning tabiiy muhitining panoramali koʻrinishlari, ayniqsa tunda ajoyib manzaralari mavjud.
Tarixiy diqqatga sazovor joylari
Agia Marina tarixiy cherkovlari, Agii Assomati cherkovi , Agios Afanasios Kurkouris cherkovi va boshqa koʻplab cherkovlar Thiseioda joylashgan. Bundan tashqari, Thiseioda joylashgan zamonaviy Afinaning ikkita ibodatxonasi, Etz Xaim yoki Romaniote ibodatxonasi va Sefaradi Bet-Shalom, Afinaning Xolokost yodgorligi, shuningdek, arxeologik sayt ichida Afina Agorasidagi qadimgi ibodatxona. Chiroyli taʼmirlangan yangi klassik uylar, kichik koʻchalar va koʻplab meʼmoriy diqqatga sazovor joylar va arxeologik joylar Thiseioni Afinaning eng madaniy, goʻzal, taniqli va tinch mahallalaridan biriga va Akropolning eng goʻzal manzaralaridan biriga aylantiradi. Thiseioning mavqeyi tufayli, boshqa anʼanaviy va tarixiy mahallalar va yirik arxeologik joylarga tutash, ularga faqat piyodalar uchun moʻljallangan koʻchalar qoʻshiladi. Shu sababli, afinaliklar Thissio atrofida bemalol sayr qila olishadi va tarixiy joylarni aylanib oʻtadigan tor yoʻllari boʻylab madaniy tadbirlar va sayrlardan zavqlanishadi.
Apostolou Pavlou piyodalar uchun ajratilgan koʻcha boʻlib, Dionisiu Areopagitou koʻchasi bilan uchrashib, Agora arxeologik maydoni atrofidagi asosiy piyodalar zonasini tashkil qilingan, bu esa Thiseioʻdan Akropolgacha boʻladi. Koʻp sonli kichik va doʻstona butik doʻkonlari, restoranlar, kafelar mavjud boʻlib, ularda odamlar osongina kutib olinadi va boʻsh vaqtlarida muloqot qilishga taklif qilinadi, hammasi sokin joylashgan va turistlar ham, mahalliy aholi ham tez-tez tashrif buyurib turishadi.
Afina shahrining koʻplab koʻngilochar markazlaridan biri sifatida Thiseio tarix va madaniyatga boy. Unda muzeylar, galereyalar, Afinaning ikkita sinagogasi, koʻrgazma markazlari boʻlib, ochiq osmon ostidagi teatr va kinoteatrlari ham mavjud.
NOA meteorologiya stantsiyasi
Afina Milliy Observatoriyasi Gretsiyadagi eng qadimiy meteorologik stansiya va Janubiy Yevropadagi eng qadimgi meteorologik stansiyalardan biri hisoblanadi. Stansiya Afinaning markazida, Thiseio mahalla (Nimflar tepasida)hududida joylashgan. 1890-yil 11-sentabrdan boshlab A guruhdagi meteorolgik stansiya xuddi shu holatda boʻlib, u 1858 yilda Thiseio shahridagi boshqa joyda oʻz faoliyatini boshlagan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Tarnovboshi
Tarnovboshi  — Oʻzbekiston Respublikasining Andijon viloyatiga qarashli qishloq. Jalaquduq tumani tarkibiga kiradi.
Havza (Shohin tumani)
Havza (Shohin tumani) (Ҳавза (деҳа, н. Шоҳин)) — Tojikiston Respublikasining Shohin tumani, Langardara jamoatiga qarashli daha. Jamoat markazigacha 5 km, tuman markaziga 70 km.
Aholisi
Aholisi − 168 kishi.
Lambliyalar
Lambliyalar (Lamblia), lyambliyalar — koʻp xivchinlilar turkumiga mansub xivchinlilar urugʻi. Sut emizuvchilar (odam, quyon, sichqonlar), suvda va quruqlikda yashovchilar, ayrim umurtqasiz hayvonlar ichagida parazitlik qiladi. Tanasi noksimon, 2 tomonlama simmetriyali, uzunligi 8—30 μm. Botiq qorin tomonida ichak devoriga yopishadigan soʻrgʻich boʻladi. Asosan, boʻyiga boʻlinish orqali jinssiz koʻpayadi. Toʻgʻri ichakka tushgan lyambliya qalin poʻstga oʻralib, sista hosil qiladi. Tashqi muhitga chiqqan sista boshqa organizmlarni zararlaydi. 100 ga yaqin turi maʼlum. Odam (koʻpincha, bolalar) ingichka ichagi va oʻt yoʻllarida parazitlik qiladigan ichak lyambliyasi lyamblioz paydo qiladi.
La Chassagne
La Chassagne Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Lons-le-Saunier tumani tarkibiga kiradi.
Ethan Galbraith
Ethan Stuart William Galbraith (Ethan Stuart William Galbraith; 2001-yil 11-mayda, Belfastda tugʻilgan) — Shimoliy Irlandiyalik futbolchi, Angliyaning "Manchester United" klubi va Shimoliy Irlandiya terma jamoasida yarim himoyachi sifatida oʻynaydi. Hozirda u „Salford City“ da ijara asosida oʻynamoqda.
La Chassagne
Aholisi
115 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 20,2 nafar kishi.
Ethan Galbraith
Klub martaba
Ethan Galbraith Shimoliy Irlandiyaning „Karnmoni Colts“, „Ballikler Komrads“, „Glentoran“ va „Linfild“ klublarining yoshlar jamoalarida oʻynagan. 2017-yilda Ethan „Manchester United“ klubi akademiyasi futbolchisiga aylandi va jamoa bilan bir yillik shartnoma imzoladi. 2018-yilning may oyida u „Manchester United“ bilan ikki yillik professional shartnoma imzoladi.
La Chassagne
Geografiyasi
Maydoni — 5,7 km2. Dengiz sathidan 193 – 218 m balandlikda joylashgan.
Ethan Galbraith
Klub martaba
2019-yil 29-oktyabrda Ethan Galbraith Donkaster Roversga qarshi „EFL Trofeya“ o‘yinida uzoq masofadan zarba yo‘llab gol urdi.
2019-yilning 28-noyabr kuni u "Manchester United" ning asosiy tarkibida Yevropa ligasi guruh bosqichi doirasidagi „Astana“ ga qarshi o‘yinda debyut qilgan.
2021-yil 13-avgustda Ethan 2021/22-yil mavsumi oxirigacha „Donkaster Rovers“ klubiga ijaraga berildi.
2022-yil 1-sentyabrda esa u Salford City klubiga mavsumiy ijaraga oʻtdi.
Milliy tanlovda
Irlandiyalik futbolchi Ethan xalqaro maydonda Shimoliy Irlandiya terma jamoasi tarkibida debyut qilgan 2019-yil 5-sentyabr „Lyuksemburg“ bilan oʻrtoqlik uchrashuvida, 1: 0 hisobida gʻalaba bilan yakunlandi.
Jamoa martaba
Ethan Galbraith Shimoliy Irlandiya terma jamoasida 16 yoshgacha, 17 yoshgacha, 19 yoshgacha va 21 yoshgacha boʻlgan jamoalarda oʻynagan.
Waco (Georgia)
Waco AQShning Georgia shtatida joylashgan shahardir. Haralson okrugi tarkibiga kiradi.
Ethan Galbraith
Jamoa martaba
2019-yil 5-sentyabrda u Shimoliy Irlandiya terma jamoasi safida Lyuksemburgga qarshi o‘rtoqlik uchrashuvida debyut qildi.
Charez
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Chorez (  , Roman tilidan ham Chorez va Charaz) — Eron, Mozandaron viloyati,  Abbosobod tumani, Kelarobod shahri, Kelarobod qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, uning aholisi 804 nafar bo'lib, 227 ta oiladan iborat.
Canencia
Canencia Ispaniyaning Madrid mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Madrid provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 52,7 km2. Aholisi — 504 kishi (2010).
Ipak va ziravorlar festivali
Ipak va ziravorlar festivali — Oʻzbekistondagi eng qadimiy festivallardan biridir. Festival 2001-yildan buyon an’anaviy tarzda har yili may oyi oxirida Buxoroda oʻtkazib kelinmoqda. 2023-yilda festival 20-marotaba 16-18-iyun kunlari boʻlib oʻtdi.
Festival Buxoroning markazida, Lyabi-Xauz yaqinida, tomoshabinni Markaziy Osiyo afsonalari olamiga olib boradigan maftunkor kortej bilan boshlanadi. Buxoroning tarixiy markazidan o‘tayotgan rang-barang paradda milliy liboslardagi yuzlab fuqarolar, san’atkorlar, raqqosalar, akrobatlar, polvonlar, sozandalar milliy bayram kuylarini ijro etmoqda. Kelgusida festival markazi bir vaqtlar butun dunyo bo'ylab Buxoroni ulug'lagan asl qo'lda yasalgan buyumlar namoyish etiladigan yirik an'anaviy bozorga aylanadi.
Oqbuloq (Jalaquduq tumani)
Oqbuloq  — Oʻzbekiston Respublikasining Andijon viloyatiga qarashli qishloq. Jalaquduq tumani tarkibiga kiradi.
Ipak va ziravorlar festivali
Hamma joyda folklor tomoshalari bilan bir qatorda sharqona ziravorlar, ziravorlar, ziravorlar, shuningdek, oʻzbek badiiy ipak va paxta matolaridan tayyorlangan xon-atlas, adras, ikat yarmarkalari oʻtkazilmoqda. Bu esa chuqur ma’noga ega, 2000 yil avval bu yerdan Buyuk ipak yo‘li o‘tgan, uning asosiy tovarlari ipak matolar va ziravorlar bo‘lgan.
Ipak va ziravorlar festivali — Buyuk ipak yo‘lidagi Buxoro shahrida har yilda o‘tkaziladigan anʼanaviy bayramdir. Ming yillar avval ipak va ziravorlar ortilgan karvonlar Xitoydan Yevropaga togʻ dovonlari va jonsiz choʻllardan oʻtib, gullagan vohalarda toʻxtagan. Sharqdan Gʻarbga savdo yoʻli oʻtgan shaharlardan biri Buxoro edi. Bundan tashqari, bu yerda kulolchilik, quvish, gilamdo‘zlik, zardo‘zlik va boshqa hunarmandchilikning eng yaxshi ustalari yashagan. Festival „Ark“ qo‘rg‘onidan „Labi hovuz“ majmuasigacha boʻlgan masofada tashkil qilinadi. Festival har yili, may oyi oxiri va iyun oyida oʻtkaziladi.
Tarixi
XXI asr boshlarida „Oʻzbekturizm“ Milliy kompaniyasi, Buxoro shahar hokimligi va „Hunarmand“ hunarmandlar uyushmasining saʼy-harakatlari bilan Buyuk ipak yoʻli madaniy merosini tiklashga qaratilgan birinchi „Ipak va ziravorlar“ festivali tashkil etildi. mahalliy hunarmandlar anʼanalarining barcha boyligini koʻrsatish. Bu g‘oya shu qadar yaxshi bo‘lib chiqdiki, festival har yili o‘tkaziladigan tadbirga aylandi va har safar u ko‘proq sayyohlarni jalb qildi. Anʼanaga koʻra, festival bir necha kun davomida may oyining oxiri — iyun oyining boshlarida boʻlib oʻtadi. „Ipak va ziravorlar“ festivalining bir necha kunlari davomida yarmarkalar o‘tkaziladi. Tarixiy obidalar hududida Buxoro va O‘zbekistonning boshqa viloyatlaridan kelgan hunarmandlarning turli mahorat darslari tashkil etiladi. Katta ochiq maydonlarda turli musobaqalar, xoʻroz janglari va boshqa oʻyinlar oʻtkaziladi. Festival davomida O‘zbekiston tarixi, madaniyati va anʼanalarini asrashga bag‘ishlangan turli anjumanlar o‘tkaziladi.
Festival doirasida usta hunarmandlar mahorat maktabi o‘tkazadi. Gilamdo‘zlik, kulolchilik, temirchilik va zardo‘zlik kabi milly hunarmandchilik namunalarining namoyishi bo‘lib o‘tadi. Qo‘chqor urishtirish, xo‘roz urishtirish, dorbozlik kabi milliy o‘yinlar namoyish etiladi. Festival dasturidan tadbirning tantanali ochilish va yopilish marosimlari, shaharning eski shahar qismi bo‘ylab madaniy tadbirlar, „Afandi shay“ teatri chiqishlari, Ark qo‘rg‘oni maydonida milliy o‘yinlar, karnay-surnay va masxarabozlik tomoshalari, folklor jamoalari chiqishlari, doirachilar ansambli, kvartet va teatr jamoalari chiqishlari o‘rin olgan.
Chanqash
thumb|William-Adolphe Bouguereau (1886)
Chanqash, tashnalik — organizmda suv tanqisligi oldidan yuzaga keladigan fiziologik holat. Organizmning suvsiz qolish muddatiga, ter, siydik bilan suv yoʻqotishiga, yeyilgan ovqatdagi osh tuzi miqdoriga qarab, odam har xil darajada chanqaydi. Odam chanqaganda ogʻzi va tomogʻi quriydi. Bu holat ogʻiz va tomoqni suv bilan chayganda, miriqib suv ichganda butunlay yoʻqoladi. Ch.ning paydo boʻlishi organizmdagi suvtuz muvozanatini saqlashga qaratilgan. Ch. natijasida organizmda jiddiy oʻzgarishlar roʻy berishi mumkin. Bu jarayonning kelib chiqishi markaziy nerv sistemasining turli qismlari (gipotalamus, retikulyar formatsiya, katta yarim sharlar poʻstlogʻi) dagi bir qancha nerv hujayralarining reflektor faoliyatiga bogʻliq.
CH. organizmda suv miqdorining kamayishiga boʻlgan normal reaksiyagina emas, balki ayrim kasalliklar (mac, diabet, buyrak kasalliklari va h.k.) belgisi boʻlishi ham mumkin.
Bosh miya faoliyatining buzilishiga aloqador kasalliklarda kishi tashnalikni butunlay sezmaydi. Juda kuchli Ch. yuqori temperatura (issiq iqlim va h.k.) sharoitida ishlovchi kishilarda kuzatiladi. Bunda yuz beruvchi kuchli terlash organizmning faqat suvni emas, balki tuzlarni ham yoʻqotishiga olib keladi. Natijada organizmning suvni ushlab qolish qobiliyati pasayadi, kishi kup terlaganidan tashnalik uni hodsan toydirib qoʻyadi. Bunday oʻzgarishlarni maxsus suv ichish rejimi yordamida sezilarli darajada kamaytirish mumkin.
Karim Abdel Aziz
Karim Abdel Aziz (كريم عبد العزيز) (1975-yil 17-avgust, Qohira, Misr) — misrlik aktyor. U oʻqituvchi Muhammad Abdul Azizning oʻgʻli va kinorejissor Umar Abdel Azizning jiyani sanaladi.
Hayoti
Karim Abdel Aziz 1975-yil 17-avgustda Gizaning Agouza shahrida tugʻilgan. Abdul Aziz Misr kinosida katta merosga ega rejissyor tomonidan katta boʻlgan, chunki u buyuk rejissyor Muhammad Abd El Azizning oʻgʻli hisoblanadi. Bu badiiy tarbiya uning aktyorlik faoliyatini tanlashiga taʼsir qildi, chunki u biznesning muhiti bilan tanish edi. Abdel Aziz Qohiradagi De La Salle fransuz maktabi kollejida tahsil olgan va uni tamomlagan. Abdel Aziz 1994-yilda oliy kino institutiga oʻqishga kirdi, shundan beri butunlay boshqacha hayot boshlash uchun. U 1997-yilda rejissyorlik boʻlimini tamomlagan va qisqa vaqt davomida rejissyor yordamchisi boʻlib ishlagan va u kamera orqasida emas, balki oldida boʻlish hissi bilan vasvasaga tushgan. Aynan oʻshanda u rejissyorlik oʻrniga aktyorlikka oʻtishga qaror qildi, toki u uni birinchi marta tanishtirgan rejissyor Sherif Arafa bilan aktyorlik qilish imkoniyatiga ega boʻldi. Keyin Samira Ahmad „Emraa mn zamon el hob“ teledramasidagi roli uchun Abdel Azizni tanlaganida, bu uning haqiqiy isteʼdod va ajoyib hazil tuygʻusiga ega haqiqiy sanʼatkor sifatidagi haqiqiy boshlanishi edi va u oʻz mukofotini olguncha bir nechta takliflarni oldi.
Ahmadobod, Abarkuh
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Ahmadobod Ahmadabad sifatida romanlashtirilgan ; Ahmad Abad Abargʻu va Ahmadabad-e Abrqū-Eron, Yazd viloyati, Abarkuh tumani markaziy tumanidagi Tirjerd qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 259 nafar va 72 oiladan iborat.
Kill Devil Hills (Shimoliy Karolina)
Kill Devil Hills AQShning Shimoliy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Dare County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
6614 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 14,4 km2. Shundan 14,3 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir.
Johnson (Arkansas)
Johnson AQShning Arkansas shtatida joylashgan shahardir. Washington okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
2319 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 289,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8 km2. Shundan 8 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 365 m balandlikda joylashgan.
Champagneux
Champagneux Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Savoie departamenti Chambéry tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
379 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 36,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,5 km2. Dengiz sathidan 207 – 820 m balandlikda joylashgan.
Herzberg (Elster)
Herzberg  Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Elbe-Elster tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 148,48 km2. 9982 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Friedrichstadt
Hududi
Friedrichstadtning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Havolalar
Фотографии / Викисклад
NGC 2724
NGC 2724 Silovsin yulduz turkumidagi SBc tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni John Herschel 1832-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Murazzano
Murazzano Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Cuneo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 27 km2. 845 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Hristo Stoichkov
Hristo Stoichkov (8-fevral 1966-yilda tugʻilgan) — bolgariyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyut uchrashuvini 1986-yili oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 83ta oʻyinda ishtirok etib kelgan. 1994-yilgi va 1998-yilgi Jahon chempionati musobaqalari ishtirokchisi hisoblanadi.
Avdanlı
left|thumb| Avdanli qishlog'i Avdanlı — Turkiyaning Anqara viloyati Poʻlatli tumanidagi qishloq.
Changʻi
thumb Changʻi — qorli joylar, botqoq yerlar va suv yuzida tayanch maydonini kengaytirib, siljishni osonlashtiruvchi moslama. Shim.dagi kabilalarda neolit davrida vujudga kelgan. Bir necha ming yillar davomida, asosan, yurish vositasi sifatida qoʻllanilgan, undan ovchilar, jangchilar foydalanganlar. Keyinchalik Ch. sport va jismoniy tarbiyada keng qoʻllana boshlandi. Hozirgi changʻilarning odimlovchi va sirgʻaluvchi turlari mavjud. Odimlovchi Ch.lar vazifasiga koʻra, qor va botqoqlikda yuruvchi Ch.ga boʻlinadi. Sirgʻaluvchi Ch.lar sport Ch.si, turistlar Ch.si, ovchilar Ch.si, maxsus Ch. (mac, samolyotlar Ch.si), suv Ch.si va boshqalarga boʻlinadi (yana qarang Changʻi sporti).
La Châtelaine
La Châtelaine Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Lons-le-Saunier tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
132 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 9,9 nafar kishi.
Xashkala
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Xashkala (, shuningdek, Xashkala sifatida rimlashtirilgan; Xoshk Koʻla)  — Eron, Mozandaron viloyati, Abbosobod tumani, Salmon Shahr tumani, Langarud qishloq tumanidagi qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholi soni 204 nafar va 56 oiladan iborat.
Neschers
Neschers Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Puy-de-Dôme departamenti Issoire tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
672 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 68,6 nafar kishi.
Lannion
Lannion Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Côtes-d'Armor departamenti Lannion tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
18.368 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 418,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 43,9 km2.
Ilian Stoyanov
Ilian Stoyanov (20-yanvar 1977-yilda tugʻilgan) — bolgariyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyut uchrashuvini 1998-yili oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 40ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
NGC 2725
NGC 2725 Qisqichbaqa yulduz turkumidagi P (pekuliar galaktika) tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Albert Marth 1864-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Valevtsi
Valevtsi — Bolgariyaning Gabrovo viloyatidagi Sevlievo munisipalitetidagi qishloqlardan biri.
Wadley (Georgia)
Aholisi
2061 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 175,5 nafar kishi.
King (Shimoliy Karolina)
King AQShning Shimoliy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Forsyth County va Stokes County (North Carolina)|Stokes County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
6578 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 13,5 km2. Shundan 13,5 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 328 m balandlikda joylashgan.
Argina, Armaniston
Argina  — Armanistonning Armavir viloyati Baghramyan tumanidagi qishloq.
Chapandoz
Chapandoz (fors. — teskari, chapaqay) — 1) oʻzbek va tojik musiqasida 3/4+3/8 takt oʻlchovidagi murakkab doyra usuli. Talqin usulining aksi boʻlib (teskari ijro etilishi uchun) shunday nom olgan.
2) shu nomli doyra usuli joʻrligida ijro etiladigan mumtoz kuy va ashulalar. Koʻproq hazaji musammani solim (mafoilunmafoilun...) vaznidagi gazallar bilan ijro etiladi. Ch.lar muayyan kuy va ashulaning Ch. usuliga tushirilgan varianti boʻlib, asosiy ashula yoʻli va nomi bilan qoʻshib ataladi (mac, "Chapandozi Navo", "Chapandozi Iroq"). Hozirda Ch. usuli va kuy yoʻllari talqinlaridan deyarli farq qilmaydi.
Champagny-en-Vanoise
Champagny-en-Vanoise Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Savoie departamenti Albertville tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 83,7 km2. Dengiz sathidan 960 – 3855 m balandlikda joylashgan.
Tréhet
Tréhet Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Vendôme tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
109 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 19,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,6 km2.
Joiner (Arkansas)
Joiner AQShning Arkansas shtatida joylashgan shahardir. Mississippi okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
540 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 675 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,8 km2. Shundan 0,8 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 71 m balandlikda joylashgan.
Bucklin (Missouri)
Bucklin AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. Linn County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
486 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 3,1 km2. Shundan 3,1 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 274 m balandlikda joylashgan.
Daryoboʻyin
Daryoboʻyin  — Oʻzbekiston Respublikasining Andijon viloyatiga qarashli qishloq. Jalaquduq tumani tarkibiga kiradi.
Bonwapitse
Bonwapitse - Botsvana markaziy tumanidagi qishloq. Qishloq Mahalapyening shimoli-g'arbidan 14 km uzoqlikda joylashgan va unda malliy boshlang'ich maktabi mavjud. Aholisi 2001-yilgi aholini ro'yxatga olish holatiga ko'ra, 544 kishini tashkil etgan.
Fuhlendorf (Holstein)
Fuhlendorf  Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Segeberg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 6,49 km2. 382 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Fuhlendorfning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Multikulturiolizm
Мултикултурализм – бир мамлакатда ва бутун дунёда маданий фарқларни сақлаш ва ривожлантиришга қаратилган сиёсат ва бундай сиёсатни асословчи назария ёки мафкура.
Neuf-Église
Neuf-Église Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Puy-de-Dôme departamenti Riom tumani tarkibiga kiradi.
Multikulturiolizm
Мултикултурализм - толерантлик ва бағрикенглик жиҳатларидан бири бўлиб, у оммавий маданиятнинг умуминсоний йўналишига ўзаро кириб бориши, бойитиши ва ривожланиши учун маданиятларнинг параллел мавжудлигини талаб қилишдан иборат. Кўп маданиятлилик ғояси асосан иммигрантларнинг сезиларли оқими бўлган- Ғарбнинг иқтисодий ривожланган мамлакатларида илгари сурилади. Замонавий Европада мултикултурализм, биринчи навбатда, ўзининг маданий майдонига "учинчи дунё" мамлакатларидан келган муҳожирлар маданияти элементларини киритишни назарда тутади.
Neuf-Église
Aholisi
272 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 14,8 km2.
Murello
Murello Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Cuneo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 17 km2. 939 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
NGC 2726
NGC 2726 Katta Ayiq yulduz turkumidagi Sa tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1790-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Winklern bei Oberwölz
Winklern bei Oberwölz Avstriyaning Shtiriya yerida joylashgan kommunadir. Murau (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 68.75 km2. 929 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Laminariya
Laminariya — laminariyasimon qoʻngʻir suv oʻtlari turkumi (qarang Dengiz karami). Yapon laminariyasi yirik o'simlik bo'lib, tanasining yuqori qismi uzun tasmasimon, bo'yi 6-12 m, eni 10-75 sm keladi. Pastki qismi esa kalta silindrsimon yoki novsimon. Yapon laminariyasi dengiz qirg'og'idan boshlab, to 25-35 m chuqurlikkacha bo'lgan va suvning doimo harakatlanib turadigan yerlarida o'sadi. U, ayniqsa, Yapon dengizining shimoliy qismida keng tarqalgan. Y.l jinssiz(zoosporalar orqali) va jinsiy yo'llar bilan ko'payadi. Y.l tanasida ko'p miqdorda darmon'dorilar, shakar va boshqa moddalar to'lanadi. Shuning uchun ham odamlar unga "Dengiz karami" deb nom qo'yishgan.
Changʻi sporti
thumb
Changʻi sporti — qishki sport turi. Unga changʻi poygasi, tramplindan sakrash, ikki kurash (poyga va sakrash), togʻ changʻi sporti va biatlon kiradi. Changʻi sporti Norvegiyada sport turi sifatida shakllandi. 1767-yilda shu mamlakatda harbiy xizmatchilar oʻrtasida ilk musobaqa oʻtkazildi, 1843-yildan esa ommaviy musobakalar tashkil kilina boshladi. Keyinroq changʻi sporti Yevropaning boshqa davlatlarida ham ommalashdi. 1910-yilda Xalqaro changʻi sporti komissiyasi tuziddi va changʻi sportining qoidalari tasdiklandi. Bu komissiya 1924-yilda Xalqaro Changʻi sporti federatsiyasi (FlS)ra aylantirildi. Hozirgi kunda bu federatsiyaga 100 dan ziyod davlat (Oʻzbekiston 1993-yildan) aʼzo (2004). Changʻi sporti 1924-yildan olimpiada oʻyinlari dasturiga kiritildi, 1925&yildan (1937-yildan ikki yilda bir marta) jahon chempionati oʻtkaziladi. Oʻzbekistonda 20-asrning 70-yillaridan boshlab Changʻi sportining, asosan, togʻ sporti turini rivojlantirishga kirishiddi. Respublikada 300 dan ziyod kishi Changʻi sporti bilan shugullanadi. 2 ta changʻi sportiga ixtisoslashgan sport maktabida 17 murabbiy 196 nafar bolalaroʻsmirlarga Changʻi sportidan saboq berishadi (2004). Aka-singil Komil va Elmira Oʻrinboyevalar, Vladimir Yunusov kabi yetakchi changʻichilar nufuzli musobaqalarning ishtirokchilaridir.
Abu ʽArish
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Abu Arish (أبو عريش) — Saudiya Arabistonining janubi-gʻarbiy qismidagi Jizan viloyatidagi shahar. Tarixiy jihatdan ushbu shahar tuz ishlab chiqargan va eksport qilgan.
Çukurkuyu, Bayat
Çukurkuyu, Bayat — Afyonkarahisar viloyatining Bayat tumanidagi qishloqlardan biri.
Doğruca (Şirvan)
Doğruca (Ende) — Turkiyaning Siirt viloyati Şirvan tumaniga qarasli qishloq. Qishloq 2021-yilda 59 kishidan iborat edi.
Power and Water in Central Asia
„Power and Water in Central Asia“ („Markaziy Osiyoda qudrat va suv“) — Italiyadagi Bergamo universiteti professori Filippo Menga qalamiga mansub kitob. Kitobda Markaziy Osiyoda Sovet Ittifoqi parchalanib ketganidan 2015-yilgacha boʻlgan vaqt davomida Sirdaryo va Amudaryo suvlaridan foydalanish borasida kelib chiqqan kelishmovchiliklar haqida soʻz boradi. Xususan, asarda Tojikistonda va Qirgʻizistonda mos ravishda Rogʻun hamda Qambarota-2 GESlarini qurish urinishlari, bu urinishlarga qarshi Oʻzbekiston va qisman Qozogʻiston olib borgan siyosat gidrogegemoniya nuqtai nazaridan koʻrib chiqiladi. Kitob 2017-yil „Routledge“ nashriyotida ingliz tilida bosilib chiqqan.
Edward Lemon 2018-yilga yozgan taqrizida „Power and Water in Central Asia“ kitobida Markaziy Osiyodagi suv boʻyicha tortishuvlarning oʻsha paytgacha eʼlon qilingan eng mukammal tahlili berilganini yozgan. Ammo muallif manbalarini qanday toʻplagani haqida koʻproq maʼlumot berganida, shuningdek, qudrat masalalarini muhokama qilganda hukumatni molitik kuch oʻlaroq emas, balki „gidrokratiya“ni tashkil qiluvchi vazirliklar va idoralardan iborat murakkab tizim oʻlaroq koʻrib chiqqanida, yanada yaxshi boʻlgan boʻlardi, deya xulosa qilgan. Isroildagi Axva akademik kolleji professori Irena Vladimirski esa Menga qudrat va dominatsiya nazariyasi bilan bir qatorda Markaziy Osiyo mamlakatlari suv resurslaridan dominatsiya va raqobat vositalari oʻlaroq foydalanayotganini ikki muayyan misol yordamida koʻrib chiqqanini yangicha yondashuv oʻlaroq olqishlagan.
Walthourville (Georgia)
Walthourville AQShning Georgia shtatida joylashgan shahardir. Liberty okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
4030 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 411,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,8 km2. Shundan 9,8 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 27 m balandlikda joylashgan.
Qashqar-Mahalla
Qashqar-Mahalla  — Oʻzbekiston Respublikasining Andijon viloyatiga qarashli qishloq. Jalaquduq tumani tarkibiga kiradi.
Wies (Shtiriya)
Wies  Avstriyaning Shtiriya yerida joylashgan shaharchadir. Deutschlandsberg (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 14.94 km2. 2388 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Tripleville
Tripleville Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
130 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,3 nafar kishi.
Shimoliy chegara viloyati
Shimoliy chegara hududi (arabcha : mnṭqẗ ạlḥdwd ạlsẖmạlyẗ ‎, Al-Hudud Al-Shamaliyya) — Saudiya Arabistonining eng shimoliy mintaqasi, Iroq va Iordaniya bilan chegaradosh. Viloyatning poytaxti va eng koʻp aholisi boʻlgan shahri Arʼardir. Rafha va An Nabk ham muhim shaharlardir. 2002 yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, viloyat aholisi 319 595 kishi.
Geografiya Shimoliy chegara hududining maydoni 111,797 kvadrat kilometr boʻlib, choʻl, qum, togʻli va qurgʻoqchil iqlim oʻsimliklarining katta qismi, bu sharoitlar tufayli kam sonli aholi punktlari mavjud. Saudiya Arabistonining butun shimoli-sharqiy qismini va shimoliy qismining katta qismini qamrab oladi.
Metropolitans Aranjirovka	Ism	Holat bitta	izlaydi	Poytaxt shahar 2	Rafha	Katta shahar 3	Eng Nabk	Katta shahar 4	Ash Shayba (Al Sabah)	Katta shahar Boshqa aholi punktlari Aranjirovka	Ism	Holat 5	Turayf (Toʻraif)	Shahar 6	Talat Att Tlmat	Shahar 7	Al-Hadisa (chegarada)	bojxona shahri 8	Limah (chegara)	chegara qishlogʻi 9	Al Nasafiy	Bay 10	mdaid	Bay 11	Samodah	Bay 12	Al Saab Sa Lina	qishloq Iqtisodiyot Shimoliy chegara mintaqasida eksport unchalik koʻp emas. Import koʻproq. Mintaqada neft juda kam. Qurgʻoqchil iqlim sharoitida yetishtiriladigan ayrim mevalar ham chetdan keltiriladi. Xurmo bu mevalarga misol boʻla oladi.
La Chaumusse
La Chaumusse Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Saint-Claude tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
289 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 27,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,6 km2. Dengiz sathidan 790 – 958 m balandlikda joylashgan.
Hirschfeld (Brandenburg)
Hirschfeld  Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Elbe-Elster tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 20,47 km2. 1367 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Hirschfeldning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Arman genotsidi
thumb|250x250px| Tsitsernakaberd — arman genotsidi qurbonlari uchun yodgorlik majmuasi Arman genotsidi (Հայոց Ցեղասպանություն, Ermeni soykırımı — arman genotsidi, Ermeni Kırımı — arman qirgʻini; arman Մեծ Եղեռն - Buyuk vahshiylik) — genotsid, 1915— yilda uyushtirilgan va amalga oshirilgan. 1923-— yilgacha davom etgan baʼzi manbalarga koʻra. Usmonli imperiyasi hokimiyati tomonidan nazorat qilinadigan hududlarda armangenotsidi amalga oshirilgan. Genotsid qirib tashlash va majburan deportatsiya qilish, shu jumladan muqarrar oʻlimga olib keladigan sharoitlarda tinch aholini koʻchirish orqali amalga oshirildi. Deportatsiyani talab qiluvchi yozma buyruqlar bilan bir qatorda, Ichki ishlar vazirligi va „Birlik va taraqqiyot“ partiyasi Markaziy qoʻmitasi arman koʻchmanchilarini qirgʻin qilish toʻgʻrisida ogʻzaki maxfiy buyruqlar tarqatgan. Bu siyosatning maqsadlaridan biri Arman aholisini Usmonli imperiyasining oltita „Arman viloyati“dan toʻliq tozalash boʻlgan.
Genotsidning asosiy tashkilotchilari yosh turklar rahbarlari Mehmed Talaat Posho, Ahmad Jemal Posho va Enver Posho, shuningdek, " Maxsus tashkilot " rahbari Behaeddin Shakir hisoblangan. Arman genotsidi bilan bir vaqtda Usmonli imperiyasida Ossuriya genotsidi va Pontik yunon genotsidi sodir boʻlgan.
Turkiya va Ozarbayjon, shuningdek, ushbu mamlakatlarning rasmiy tarixshunosligi genotsid faktini inkor etadi, ammo hozirda koʻplab arman qurbonlarini tan olgan hisoblanadi.
Tarixiy jarayon
thumb|370x370px| [[Encyclopædia Britannica|Britannica ensiklopediyasiga koʻra tarixiy Armaniston. Katta Armaniston hududi toʻq sariq rangda, Vizantiya Armanistoni yoki Kichik Armaniston yashil rangda, Kilikiya Armanistoni binafsha rangda, Armaniston Respublikasi sariq rangda koʻrsatilgan.]] Arman etnosi miloddan avvalgi VI asrga kelib shakllangan boʻlib, ular Arman togʻlari hududida (hozirgi Ozarbayjon, Armaniston, Eron va Turkiya hududlari) joylashgan.
Tarix davomida Yevropa va Osiyo chorrahasida joylashgan Armaniston ustidan nazorat mintaqa davlatlarining siyosatida asosiy rol oʻynab bergan. Asosiy savdo yoʻllari chorrahasida va yirik ipak va boshqa muhim mahsulotlar ishlab chiqarish markazlariga yaqin boʻlgan Armaniston togʻligi doimiy harbiy toʻqnashuvlar va halokatli hududlar markazi boʻlib kelgan.
Miloddan avvalgi II asrga kelib armanlar qirol Artashes I hukmronligi ostida birlashib, Katta Armaniston davlatini tashkil qildilar. U Buyuk Qirol Tigran II davrida, uning imperiyasining chegaralari gʻarbda Furot, Oʻrta yer dengizi va Falastindan sharqda Kaspiy dengizigacha kengaygan paytda eng katta hududga ega boʻlgan edi. IV asrning boshida Armaniston xristianlikni davlat dini sifatida rasman qabul qilgan birinchi davlat boʻldi, arman alifbosi olim Mesrop Mashtots tomonidan 405—yilda yaratilgan, Injil esa V asrning birinchi yarmida arman tiliga tarjima qilingan. Xristianlikning qabul qilinishi arman etnosini boʻlinib, davlatchilik yoʻqolganidan keyin birlashtirgan hal qiluvchi omil boʻlgan, arman apostol cherkovi esa milliy hayotning eng muhim institut boʻgʻiniga aylangan. 428-yilda Buyuk Armaniston quladii va VII asrgacha Gʻarbiy Armanistonni Vizantiyaliklar, Sharqni esa forslar boshqargan edi. VII asrning oʻrtalaridan Armaniston hududining katta qismi arablar tomonidan boshqarilgan. 860-yillarda Armaniston qirolligi Bagratiylar sulolasi hukmronligi ostida oʻz mustaqilligini tiklagan. 1045—yilda Vizantiyaliklar Armaniston poytaxti Anini egallab olishdi. 1080-yilda knyaz Ruben I Armaniston Kilikiya davlatiga asos soldi, 1198—yilda knyaz Levon II qirol unvonini oldi. 1375—yilda Misr mamluklar davlati Kilikiyani egallab olishdi, natijada mustaqil Armaniston davlati yana quladi. Kelajakda arman davlatchiligining qoldiqlari faqat Togʻli Qorabogʻ (Xamsa melikdom) va Syunik (Zangezur) da saqlanib qoldi. Asrlar davomida tarixiy Armaniston hududiga musulmonlarning (arab abbosiylar, saljuqiylar va oʻgʻuz turklari, forslar) koʻplab bosqinlari, shuningdek, halokatli urushlar paytida nasroniylikdan voz kechishni istamagan armanlarning diniy qarama-qarshiligi va armanlarning majburiy ommaviy migratsiyalari mintaqa aholisining etnik tarkibida kuchli oʻzgarishlarga olib keldi — arman aholisining soni kamayishga yuz tutdi.
Usmonlilar imperiyasi aholisi va terminologiyasi
XX asr boshlarigacha „turk“ (turk) etnonimi koʻpincha kamsituvchi maʼnoda qoʻllanilgan. „Turk“ Anadoludagi turkiyzabon dehqonlarga berilgan nom boʻlib, ularning jaholatiga nisbatan nafrat bilan ishora qilingan (masalan, kaba türkler „qoʻpol turklar“). XX asr boshlarida yosh turklarning hokimiyat tepasiga kelishi bilan turk millatchiligi siyosati yanada yaqqol namoyon boʻldi, panturkizm rasmiy mafkuraga aylandi, „turk“ etnonimi oʻzining salbiy maʼnosini yoʻqotdi.
Birinchi jahon urushi davridagi Usmonli qoʻshinlari tarkibiga Usmonli sultonlariga boʻysunadigan deyarli barcha xalqlarning vakillari, shu jumladan armanlar ham bor edi. Birinchi jahon urushi tugagunga qadar imperiyaning davlat institutlarini tavsiflashda asosan „usmonli“ yoki „usmonli“ atamalari qoʻllaniladi, kamroq „turk“ — garchi bu rus tarixshunosligida qabul qilingan nom boʻlsa ham (masalan, Rossiya-Turkiya urushi (1877—1878).
Usmonlilar imperiyasi va arman masalasi
left|thumb|278x278px| 6 ta arman vilayati koʻrsatilgan.Kichik Osiyo, Turkiya. 1903-yil xaritasi Usmonli imperiyasining armanlari musulmon boʻlmagani uchun ikkinchi darajali fuqarolar — zimmiylar hisoblangan. Armanlarga qurol olib yurish taqiqlangan va koʻproq soliq toʻlashga majbur boʻlgan. Xristian armanlar sudda guvohlik berish huquqiga ega boʻlmagan.
Armaniston aholisining 70% kambagʻal dehqonlar boʻlishiga qaramay, musulmon aholisi orasida ayyor va muvaffaqiyatli armanning katta tijorat qobiliyatiga ega boʻlgan stereotipi keng tarqalgan edi. Oʻz navbatida, boyib keta olgan armanlarning doimiy ravishda musulmon aholisining gʻazabini keltirib chiqardi. Armanlarga boʻlgan dushmanlik shaharlardagi ijtimoiy muammolarning hal etilmaganligi va qishloq xoʻjaligidagi resurslar uchun kurash tufayli kuchaydi. Bu jarayonlar Kavkazdan (Kavkaz urushi va 1877—1878-yillardagi rus-turk urushidan keyin) va yangi tashkil etilgan Bolqon davlatlaridan, shuningdek, Qrim tatarlaridan muhojirlar, musulmon qochqinlar oqimi bilan murakkablashdi. Xristianlar tomonidan oʻz yurtlaridan quvilgan qochqinlar oʻzlarining nafratlarini mahalliy nasroniylarga oʻtkazdilar. Bu esa usmonlilar imperiyasida arman masalasining paydo boʻlishiga olib keldi.
1882-yilda Arzirum viloyatida armanlarni kurd va boshqa koʻchmanchi qabilalar tomonidan amalga oshirilgan talonchilikdan himoya qilish uchun birinchi arman uyushmalaridan biri „Qishloq xoʻjaligi jamiyati“ tashkil etildi. 1887-yilda Xnchakyan sotsial-demokratik partiyasi vujudga keldi, uning maqsadi Turk Armanistonini inqilob orqali barcha etnik guruhlar ishtirokida ozod qilish va mustaqil sotsialistik davlat yaratish edi. Nihoyat, 1890- yilda Tiflisda eng radikal Dashnaksutyun partiyasining birinchi qurultoyi boʻlib oʻtdi. Partiya dasturi Usmonli imperiyasi tarkibida muxtoriyatni, aholining barcha guruhlari uchun erkinlik va tenglikni nazarda tutgan, ijtimoiy qismida esa yangi jamiyatning asosiy elementlari sifatida dehqon kommunalarini yaratishga asoslangan edi.
1894—1896-yillarda armanlarning qirgʻinlari
thumb|300x300px| [[Arzirum|Arzirumdagi qirgʻin, 1895-yil ]] 1894—1896-yillarda oʻnlab, hatto yuz minglab armanlarning hayotiga zomin boʻlgan qirgʻinlar uchta asosiy epizodni oʻz ichiga oladi: Sasundagi qirgʻin, 1895- yilning kuz va qish oylarida imperiya boʻylab armanlarning qirgʻinlari.
Sasun viloyatida kurd rahbarlari arman aholisiga soliq toʻlashdi. Shu bilan birga, Usmonli hukumati kurdlarning talon-toroj qilish faktlarini hisobga olgan holda, avvallari kechirilgan davlat soliq qarzlarini qaytarishni talab qildi. Usmonli rasmiylari armanlardan soliq toʻlashni talab qilishdi, ammo qarshilikka duch kelishdi. Buning natijasida kamida 3000 kishi halok boʻldi. Buyuk Britaniya, Fransiya va Rossiya elchilari tergov komissiyasini tuzishni taklif qilishdi, ammo bu taklif Porte tomonidan rad etildi. left|thumb|276x276px| Sulton Abdul-Hamid II karikaturasi, „Le Rire“, 29-may, Parij, 1897-yil Arman muammolarining hal qilinmaganiga norozilik bildirgan xnchakistlar 1895-yil sentyabr oyida katta namoyish oʻtkazishga qaror qilishdi. Boshlangan toʻqnashuv natijasida oʻnlab armanlar halok boʻldi, yuzlab odamlar yaralandi. Politsiya armanlarni qoʻlga olib, dasturiy taʼminot — Istanbuldagi islomiy taʼlim muassasalari talabalariga topshirdi, ular ularni oʻldirganlaricha kaltakladilar. Qirgʻin 3-oktyabrgacha davom etdi. 8—oktyabr kuni Trabzonda musulmonlar mingga yaqin armanni oʻldirib, tiriklayin yoqib yubordi. Bu voqea Sharqiy Turkiyada: Erzinjon, Erzurum, Gumushxon, Bayburt, Urfa va Bitlisda Usmonli hukumati tomonidan uyushtirilgan armanlarning bir qator qirgʻinlaridan xabar berar edi.
Dashnoqlar ommaviy harakatlardan tiyilishganiga qaramay, 1895-yilgi qirgʻin ularni Istanbuldagi Usmonli banki binosini egallashga qaror qilishiga olib keldi. 1896-yil 26-avgustda yaxshi qurollangan dashnoqlar guruhi Usmonli banki binosini egallab, yevropalik xodimlarni garovga oldi va bankni portlatish bilan tahdid qilib, Turkiya hukumatidan vaʼda qilingan siyosiy islohotlarni amalga oshirishni talab qildi. Muzokaralar natijasida Rossiya elchixonasi vakili va bank direktori Edgar Vinsent hujumchilarni shaxsiy xavfsizlik kafolati ostida bank binosidan chiqib ketishga koʻndirganlar. Ikki kun ichida 6000 dan ortiq odam halok boʻlgan.
1894—1896-yillardagi qirgʻin qurbonlarining aniq sonini hisoblab boʻlmadi. Oʻsha paytda Turkiyada boʻlgan lyuteran missioneri Iogannes Lepsius zoʻravonlik harakatlari tugashidan oldin nemis va boshqa manbalardan foydalangan holda quyidagi statistik maʼlumotlarni toʻpladi: Oʻldirilgan — 88 243 kishi, vayron qilingan — 546 000 kishi aholi uylari, shahar va qishloqlar talon-toroj qilingan — 2493 kishiniki, islom dinini qabul qilgan qishloqlar — 456 ta, harom qilingan cherkov va monastirlar — 649, cherkovni masjidlarga aylantirilgan — 328 ta. Halok boʻlganlarning umumiy sonini hisoblab, Kinross 50-100 ming, Bloxham — 80-100 ming, Ovannisyan — taxminan 100 ming, Adalyan va Totten — 100 dan 300 minggacha, Dadrian — 250-300 ming, Syuni — 300 ming kishini tashkil etgan.
Yosh turklarning hokimiyat tepasiga kelishi. Kilikiya qirgʻini
thumb| Adana, 1909—yil 1860—yillarda Usmonli imperiyasida keng tarqalgan burjua-liberal konstitutsiyaviy gʻoyalar Sulton Abdul-Hamid (1876—1909) davridagi Yosh turklar harakatida oʻz ifodasini topgan edi. Yosh turklarning II qurultoyida (Parij, 1907) arman milliy partiyalari va Makedoniya ozodlik harakati rahbarlari ishtirokida konstitutsiyani tiklash va parlamentni chaqirish toʻgʻrisida „Deklaratsiya“ qabul qilindi. U Abdul-Hamid tuzumini agʻdarish uchun imperiyaning barcha xalqlarini umumiy qoʻzgʻolonga chaqirdi.
Armanlarni yoʻq qilishni tashkil etish
Sharqiy jabhada Enver qoʻshinlari 1915-yil yanvar oyida Sariqamish yaqinida rus qoʻshinidan ayovsiz magʻlubiyatga uchradi. Natijada Usmonli qoʻshini Tabriz va Xoydan ortga surildi. Rus armiyasining gʻalabasiga asosan Rossiya imperiyasida yashayotgan armanlar orasidan arman koʻngillilarining harakatlari yordam berdi.