cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oʻzbekistonda din
Xristianlar
Ahooli orasida Xristianlikning asosan Rus Pravoslav mazhabi keng tarqalgan. Shuningdek xristian mazhablarining eʼtiqodchilari: Katoliklar, Protestantlar, Paptistlar, Adventistlar va Yahova Shohidlari mavjud.
Boshqa dinlar
Shuningdek aholi ichida Yahudiy dini, Buddistlar, Krishnaitlar va boshqa din vakillari mavjud.
Bular:
Milltown (Indiana)
Milltown AQShning Indiana shtatida joylashgan shahardir. Crawford, Harrison County, Indiana|Harrison okrugi tarkibiga kiradi.
Nesles-la-Montagne
Nesles-la-Montagne Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Château-Thierry tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1073 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 62,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 17,2 km2. Dengiz sathidan 72 – 233 m balandlikda joylashgan.
Inersiya qonuni
Inersiya qonuni - mexanikaning asosiy qonunlaridan biri. I. Nyuton dinamikasining birinchi qonuni. Unga koʻra, har qanday jismga boshqa jismlar taʼsir etmasa, jism oʻzining tinch yoki tekis va toʻgʻri chiziqli harakat holatini saklaydi. Jismlarning ushbu dinamik xususi-yatlarini ularning inertligi deyiladi. I. q. ning aniq mazmuni G. Galiley tomonidan 1632-yil da nashr etilgan "Dunyoning ikki sistemasi haqidagi muzokaralar" asarida berilgan. Jismlarning yuqorida aytilgan holatlari bajariladigan sanok, sistemasi inersial sanok, sistemasi deyiladi. Astronomlarning tekshirishlari na-tijasida baʼzi galaktikalarning massa markazlari I. q.ga muvofiq harakatlanishi aniqlangan.
1444
Voqealar
yanchib tashladi.
Tugʻilgan
''См. также: Категория:Родившиеся в 1444''
Vafot etgan
🇷🇺
Inert gazlar
Inert gazlar (lot. iners — faoliyatsiz), asl gazlar, nodir gazlar — Mendeleyev davriy sistemasining O guruhiga mansub kimyoviy elementlar: geliy Ne (at. raqami 2), neon Ne (10), argon Ag (18), kripton Kg (36), ksenon Xe (54) va radon Rn (86). Bulardan fakat radon radiofaol element, barqaror izotopi yoʻq. I. g. atomlarining tashki elektron kavati (geliyda 2 ta, qolgan I. g . da 8 ta elektron bor) mustahkamligidan ular kimyoviy jihatdan nihoyatda sust (I. g . nomi shundan olingan). 1868 yilda fransuz J. Jansen va ingliz N. Lokyer kuyosh spektridan birinchi inert gaz — geliyni topishgan. 1892—1908 yilda boshqa I. g. kashf qilindi. I. g. ning molekulalari bir atomli. Barcha I. g. rangsiz va xidsiz boʻladi. I. g. havoda (1 m3 havoda 9,4 l), suvda, baʼzi mineral va tof jinslarida bor. Geliy yer osti gazlari va mineral manbalar gazlari tarkibida uchraydi. Radon uran va radiyning radioaktiv preparatlaridan, boshqa I. g. esa havodan ajratib olinadi. Tashki elektron qavati toʻla (8 ta elektron) boʻlgani uchun I. g. ni qattiq yoki suyuk holatda olish juda qiyin. Uzoq vaqtgacha I. g. ning birikmalarini olish mumkin boʻlmadi. 1962 yilda kanadalik olim N. Barlett Xe bilan PtF3 birikmasini sintez qshtib, I. g. kimyoviy reaksiyalarga mutlaqo kirishmaydi, degan fikrlarga chek qoʻydi. Hoz. vaqtda I. g. ning juda koʻp kimyoviy birikmalari olingan. Birikmalardagi I. g. ning oksidlanish darajalari +1, +2, +4, +6 va +8 ga teng. I. g .ftor, ftorli birikmalar bilan birika oladi. Ularning oksidlari (XeO3, XeO4), oksigalogenidlari olingan. Geliydan tash-kari barcha I. g. suv va fenol bilan birikmalar hosil kila oladi. Radio va elektronika sanoatida, shuningdek, lyuminessent va axborot lampalarini, havo sharlarini toʻldirishda ishlatiladi.
Oʻzbekxon Sulton Muhammad
Adabiyot
Qahramon Rajabov.
1445
Tugʻilgan
''См. также: Категория:Родившиеся в 1445''
Vafot etgan
''См. также: Категория:Умершие в 1445''
🇷🇺
Venesuela qishloq xoʻjaligi
right|thumb|250x250px| Venesuela topografiyasi Venesuela qishloq xoʻjaligi boshqa Lotin Amerikasi mamlakatlariga qaraganda iqtisodda ko‘proq ulushga ega. XX asr boshlarida Venesuelada neft topilgandan soʻng 1940-yillargacha qishloq xoʻjaligi tez pasayib ketdi va 1940-yillarda yirik sanoat rivojlanishining boshlanishi bilan qishloq xoʻjaligi va yer islohoti ketma-ket hukumatlar tomonidan eʼtibordan chetda qoldi. Islohot qonuniga asosan 1960-yillarning boshlarida 200 000 oila yer oldi. 1999-yildan beri prezident Ugo Chavesning bolivar inqilobi ostida qishloq xoʻjaligi biroz yuqoriroq ustuvorlikka ega boʻldi. Venesuelada qishloq xoʻjaligi YaIMning taxminan 3%, ishchi kuchining 10% va Venesuela yer maydonining kamida toʻrtdan bir qismini tashkil qiladi.
Venesuela oziq-ovqatning katta qismini, asosan Kolumbiya va AQShdan import qiladi.
Tarixi
1950-yillarga kelib neft eksportining boshlanishidan oldin qishloq xoʻjaligi, baliqchilik va oʻrmon xoʻjaligi Venesuela iqtisodiyotida markaziy oʻrin tutgan va yalpi ichki mahsulotning (YaIM) yarmidan koʻpini ishlab chiqargan. 1930-yillarning oxirlarida ham qishloq xoʻjaligi yalpi ichki mahsulotning 22 foizini tashkil etgan va ishchi kuchining 60 foizini ish bilan taʼminlagan. 1970-1980-yillarda neft-kimyo sanoati tez sur’atlar bilan kengayib borar ekan, qishloq xoʻjaligidagi ishchi kuchining ulushi beshdan bir qismdan taxminan oʻndan bir qismga kamaydi. 1988-yilga kelib qishloq xoʻjaligi yalpi ichki mahsulotning atigi 5,9 foizini tashkil etdi, ishchi kuchining 13 foizini ish bilan taʼminladi. Qishloq xoʻjaligi 2004-yilda yalpi ichki mahsulotning taxminan 5% va bandlikning 10% ni tashkil etgan holda pasayishda davom etdi. Hukumatning 1997-yilgi soʻroviga koʻra, 3,4 million gektar yer dehqonchilikka yaroqli (yana 17,1 million gektar yaylovga yaroqli) — lekin gʻalla etishtirishda atigi 0,7 million gektar yer ishlagan.
Venesuelada 1998-yilgacha yer islohotiga bir necha bor urinishlar bo‘lgan. Demokratiyaning qisqa birinchi davrida (El Trienio Adeco, 1945-48) Demokratik Harakat hukumati avvalgi hukumatlar aʼzolari tomonidan noqonuniy ravishda qoʻlga kiritilgan yerlarni qayta taqsimladi va 1948-yil oʻrtalarida agrar islohot toʻgʻrisidagi qonunni qabul qildi. Shu tarzda qayta taqsimlangan yerlarning katta qismi 1948-58-yillardagi Markos Peres Ximenes diktaturasi davrida avvalgi egalariga qaytarilgan. 1958-yilda demokratiya tiklanganidan soʻng, 1960-yil mart oyida yangi yer islohoti toʻgʻrisidagi qonun qabul qilindi, islohot 1960-yillarning boshlarida Miranda, Aragua va Karabobo shimoli-sharqiy shtatlarida toʻplangan va asosan ekspropriatsiya qilingan xususiy yer egaliklaridan kelib chiqqan. Islohot qishloq xoʻjaligi mahsulotlari ishlab chiqarishni sezilarli darajada oshirish bilan birga olib borildi. Oxir-oqibat, islohot 200 000 ga yaqin oilalar yer oʻtkazmalarini oldi.
Bolivar inqilobi
Hukumat mamlakatda eng koʻp isteʼmol qilinadigan asosiy oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqarishni qoʻllab-quvvatlash uchun Misión Agro-Venesuela kompaniyasini yaratdi.
Ishlab chiqarish
Venesuela 2019-yilda ishlab chiqarilgan mahsulotlar :
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Gualdo Cattaneo
Gualdo Cattaneo Italiyaning Umbria mintaqasida joylashgan kommunadir. Perugia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 96 km2. 6051 nafar aholi istiqomat qiladi.
Britaniya Kolumbiyasi
'Britaniya kolumbiyasi'. — Kanada gʻarbidagi provinsiya. Maydoni 947,8 ming km². Aholisi 3,0 mln. kishidan ziyod (1990- yillar oʻrtalari). Ma’muriy markazi — Viktoriya shahri B. K. Tinch okean sohili boʻylab joylashgan. Tarkibiga Vankuver, Qirolicha Sharlotta va boshqa orollar ham kiradi. Relefi togʻli (Qoyali togʻlar, Kordilera togʻi tizmalari va boshqalar). Sohil qismida iqlimi yumshoq, sernam, togʻlarda sovuq, yillik yogʻin 240 mm, vodiylarda 300–400 mm. Asosiy daryolari — Freyzer, Kolumbiya. Ygna bargli oʻrmonlar bilan qoplangan. Sanoatining asosiy tarmoqlari: konchilik (rux, qoʻrgʻoshin, molibden, mis va boshqalar), taxta tilish, sellyulozaqogʻoz. Rangli metallurgiya, mashinasozlik, kimyo, oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. Togʻ daryolariga GES qurilgan. Britaniya Kolumbiyasi da sut chorvachiligi yetakchi oʻrinda, sabzavot va mevalar yetishtiriladi. Baliqovlanadi. Muhim sanoat markazlari — Vankuver va Viktoriya shahri
Aspinwall (Iowa)
Aspinwall AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Crawford okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
40 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 85,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,47 km2. Shundan 0,47 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 430 m balandlikda joylashgan.
Gachnang
Gachnang Shveysariyaning Thurgau kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Frauenfeld okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 9.7 km2. 3298 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Hududi
Gachnangning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Lalongue
Lalongue Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Pyrénées-Atlantiques departamenti Pau tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,8 km2.
Aqcha tumani
Aqcha — Joʻzjon viloyatining markaziy va Afgʻonistonning shimoliy qismida joylashgan. Shimoliy tomonidan Mardiyon va Mingajik tumanlari bilan, gʻarbidan Shebergan tumani, Janubidan Saripul viloyati bilan va sharqiy tomonidan Fayzobod tumani bilan chegaradosh. Aholisi 50,000 dan ziyod. Tumanning maʼmuriy markazi Aqcha shahri, tumanning shimoliy tomonida joylashgan. Tuman hududi anʼanaviy gilam toʻqishi bilan boshqa hududlarga taniqli.
Industrial oʻsish
Industrial oʻsish, industrial ravnaq, industriyalash — mamlakat xalq xoʻjaligining hamma sohalarida, ayniqsa sanoatda qudratli mashinalashgan ishlab chiqarishni barpo etish jarayoni; sanoat, ogʻir sanoatning ilgarilab yuksalib borishi. Industrial oʻsish mamlakat iqtisodiyotida sanoat mahsulotlarini ishlab chiqarish ning ustun boʻli-shi, agrar yoki agrarindustrial mamlakatning industrialagrar yoki industrial rivojlangan mamlakatga aylanishini taʼminlaydi. Industrial oʻsish mamlakat xalqxoʻjaligi taraqqiyotini ifodalovchi asosiy mezonlardan biri hisoblanadi. Bu obyektiv qonuniyat boʻlib, sanoat siyosatining mahsulidir. Industrial oʻsish ikti-sodiy va ijtimoiy taraqqiyot uchun moddiy zamin yaratib beradi. Industrial oʻsishning oʻziga xos xususiyati, surʼati, mablagʻ manbalari, maqsadlari va ijtimoiy oqibatlari har bir mamlakatning tarixiy va iqtisodiy shartsharoitlari, hukmron ishlab chiqarish (mulkchilik) munosabatlari bilan belgilanadi. Industrial oʻsishni ifodalovchi asosiy belgi — bu xalq xoʻjaligining yetakchi tarmogʻi boʻlgan ogʻir sanoatning yuksalishidir. Ogʻir sanoat ishlab chiqarish vositalari — metall, koʻmir, neft, gaz, elektr energiyasi; ishlab chiqarish kurollari, mashina va mexanizmlar, turli jihozlar, asbob-uskunalar va qurilish materiallari ishlab chiqaradi.
Industrial oʻsish dastlab 18-asrning oxiri va 19-asrning 1 -choragida dastlab Bukj Britaniyada, soʻngra Yevropaning boshqa mamlakatlari va AQSH da yuz bergan sanoat toʻntarishi davomida amalga oshirildi. 18-asr 60—70-yillarida Angliyaning toʻqimachilik sanoatida dastlab yigiruv, soʻngra toʻquv mashinasi kashf etildi va ular gazlama chiqaradigan korxonalarda qoʻllanildi. Sanoat rivojlanishi davomida mayda tovar ishlab chiqarish va qoʻl mehnatiga asoslangan manufakturani siqib chiqargan fabrika — zavod tipidagi sanoat paydo boʻldi, oʻsha davr rivojida mashinalar davrini boshlab berdi. Tarixiy tajribalarning koʻrsatishicha, Industrial oʻsish odatda, yengil sanoatdan boshlanadi, bu soha ogʻir sanoat tarmoqlariga qaraganda kapital quyilmalarni kamroq talab etadi, kapitalning ayla-nuvchanligi tez boradi va foyda koʻp olinadi. Industrial oʻsishning birinchi bosqichida yengil sanoatning ustun oʻsishi AQShda 19-asrning 1-yarmida, Rossiya va Yaponiyada 20-asrning boshlariga qadar davom etgan.
19-asrning 2-yarmi koʻpgina mamlakatlarda yirik mashinalashgan ishlab chiqarishning ulkan oʻsishi bilan tavsiflanadi. Ishlab chiqarish vositalarini ishlab chiqarish isteʼmol buyumlarini ishlab chiqarishga nisbatan yetakchi oʻrinni egalladi. Bu esa kengaytirilgan takror ishlab chiqarishning zaruriy sharti edi.
Industrial oʻsish tufayli 20-asrning 50-yillaridan boshlab hozirgi zamon fan-texnika rev-yasi keng avj oldi. U ishlab chiqarishda eng yangi, mukammal mashinalar, texnologik jarayonlar, energiya manbalari va materiallardan foydalanishni taqozo etdi. Bu davrda yuz bergan Industrial oʻsish ayrim taraqqiy etgan mamlakatlar-gagina va ayrim sohalargagina xos boʻlgan. Yadro energiyasini egallash, kosmosni oʻzlashtirish, kimyo sanoatini rivojlantirish, ishlab chiqarishni kompleks mexanizatsiyalash va avtomatlashtirish eng rivojlangan mamlakatlarda amalga oshirildi.
20-asrning oxirgi choragida ilmiytexnika taraqqiyoti rivojlanayotgan mamlakatlarda ham amalga osha boshladi. Bu mamlakatning ayrimlarida qishloq xoʻjaligi hisobiga sanaotni rivojlantirish iqtisodiy taraqqiyotning bosh strategiyasi qilib belgilangan.
20-asrning oxirlariga kelib jahonning turli mamlakatlarida Industrial oʻsish dara-jali oʻrtasida keskin farq yuzaga keldi. Mas, Yaponiya, AQSH, Germaniya, Fransiya, Buyuk Britaniya, Italiya, Kanadada Industrial oʻsish oʻz choʻqqisiga chiqdi va ular "postindustrial" mamlakatlarga aylandi. Bu paytga kelib ayrim mamlakatlar sanoati rivojlangan davlatlarga, ayrimlari esa qoloq mamlakatlarga aylanib qoldi. Hatto sanoat sohasida iqtisodiy tangliklar yuz berdi. Mas, Rossiya 50 ta eng yirik industrial mamlakatlar orasida ishlab chiqarayotgan mahsulot qiymati boʻyicha 12-oʻringa, Ukraina esa 48-oʻringa tushib qoldi.
Milliy iqtisodiyot
Milliy iqtisodiyot - ijtimoiy iqtisodiyotning mavjudlik shakli; mamlakat, davlat qududida yashovchi millat (xalqlar)ning tarixan shakllangan yoki tubdan yangilanayotgan, oʻzgarayotgan va rivojlanayotgan mulkiy va boshqa ijtimoiyiqtisodiy munosabatlari, ular bilan shartlangan, mahalliy xususiyatlarga ham ega boʻlgan iqtisodiy faoliyat sohalari, tarmoqlari, tashkilotlari, korxonalari, hududlari va mintaqalari sistemasi. Imkon darajasida tashqi bozor taʼsiridan xoli boʻlgan milliy xoʻjalik sistemasi. Milliy iqtisodiyot kapitalizmning vujudga kelishi va qaror topishi bilan bogʻliq boʻlib, eng avvalo, Angliyada shakllandi. Hozirgi paytda Milliy iqtisodiyotning kapitalistik, sotsi-alistik, postsotsialistik va kam rivojlangan mamlakatlardagi kapitalistik yoʻnalishli kabi turlari maʼlum. Shu bilan birga har bir muayyan turdagi iqtisodiyotining oʻz milliy modellari va shakllari bor. Mas, kapitalistik Milliy iqtisodiyotning amerikacha, yevropacha va yaponcha turlari, milliy modellari va ularning "aralash iqtisodiyot" deb atalayotgan zamonaviy shakli bor (qarang Iqpgisodiy taraqqiyot modeli). Rivojlangan mamlakatlardagi "aralash iqtisodiyot" xususiy va davlat kapitallariga asoslangan hamda bozor va davlat tomonidan tartiblanadigan, boshqariladigan, umumdemokratik tamoyillar ham karor topa borayotgan kapitalistik Milliy iqtisodiyotdir (qarang Davlat kapitalizmi).
Industrial oʻsish
Oʻzbekiston hududida Industrial oʻsishning boshlanishi 20-asrning 20—30-yillariga toʻgʻri keladi. Bu davrda respublikada neft, elektr energiyasi, qishloq xoʻjaligi mashinalari, mineral oʻgʻitlar va qurilish materiallari ishlab chiqarishga asos solindi. Sanoatda industrial iqtisodiyotiga xos yangi proporsiyalar yuzaga keldi. 1940-yil umumiy sanoat mahsuloti hajmida ogʻir sanoatining oʻsishi 13,3% ga koʻtarildi (1913-yil da 2%).
Milliy iqtisodiyot
Zamonaviy sotsialistik Milliy iqtisodiyot Xitoy, Vyetnam va Kubada mavjud boʻlib, unga eng muhim tarmoqlarda sotsialistik davlat mulkini va korxonalarini saqlab qolgan holda, xususiy mulkchilikka, tovarli-pulli xoʻjaliklarga va bozor munosabatlariga keng yoʻl ochilmoqda (qarang Davlat sotsializmi).
Industrial oʻsish
Ikkinchi jahon urushi yillarida Oʻzbekistonga Rossiyaning gʻarbiy rayonlaridan 100 ga yaqin yirik sanoat korxonalari tuda yoki qisman koʻchirib keltirildi; bular orasida samolyotsozlik, elektr-texnika zavodlari, metallurgiya kombinati va qishloq xoʻjaligi mashinasozlik korxonalari va b. bor edi. 20-asrning 50-yillari boshida Oʻzbekistonda Industrial oʻsish nafaqat ogʻir sanoatning rivoji, balki qishloq xoʻjaligi, yengil va oziq-ovqat sanoatning taraqqiyoti bilan ham chambarchas bogʻliq boʻlgan oʻsishga aylandi. Bu davrda ham sanoatning ayrim sohalari yuzaga keldi, shakllandi va rivojlandi.
Milliy iqtisodiyot
Sharqiy Yevropa mamlakatlarida va SSSRda oʻta markazlashgan maʼmuriydavlat sotsializmi inqirozga uchrab, parchalanishi natijasida vujudga kelgan yangi mustaqil davlatlarda (Polsha, Rossiya va boshqalarda) postsotsialistik Milliy iqtisodiyotga aylanmoqda. Boshqa baʼzi postsotsialistik mamlakatlarda, jumladan, Oʻzbekistonda oʻziga xos demokratik, bozorga asoslangan umumdemokratik Milliy iqtisodiyot shakllantirilmoqda. Oʻzbekiston mustaqilligining dastlabki oʻn yilida mamlakatda umummilliy va xususiy mulkchilikka asoslangan koʻp ukladli Milliy iqtisodiyot — xilma-xil xususiy va davlat xoʻjaliklari sistemasi shakllandi. Unda xususiy sektor ustuvor oʻringa, asosiy mavqega ega boʻldi. Xoʻjalik yurituvchi subʼyektlarning mutlaq koʻpchiligini yakka shaxsiy, guruhiy, shirkat, jamoa, aksiyali korxonalar, fermer va dehqon xoʻjaliklari tashkil etadi; ularning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi uchdan ikki qismdan oshib ketdi va tobora oʻsmoqda.
Industrial oʻsish
20-asrning 90-yillariga kelib, ayniqsa mustaqillikning dastlabki yillarida, barcha postsovet davlatlarida boʻlganidek, Oʻzbekistonda ham eski respublikararo xoʻjalik aloqalarining uzilishi, yangilarining hali shakllanib ulgurmaganligi va bozor iktisodiyotiga oʻtish munosabati bilan chuqur tuzilmaviy qayta qurishlarni amalga oshirish zaruriyati tufayli Industrial oʻsishda bir qator qiyinchiliklarga roʻbaroʻ kelindi. Chuqur oʻylangan islohotlar strategiyasi tufayli keyingi yillarda Industrial oʻsishda ancha tez surʼatlarga erishildi. Masalan, 1999-yilda sanoat mahsuloti ishlab chiqarish 5,8% ga, 2000-yilda 6,4% ga, 2001-yilda esa 8,1% ga koʻpaydi. Industrial oʻsish tufayli mamlakat energetika, oziq-ovqat boʻyicha mustaqillikka erishdi. Bunday oʻsish 21-asr bo-shiga kelib Oʻzbekistonning jahon iqtisodiyotida munosib oʻrin egalla-shiga imkoniyat yaratdi. Respublika sa-noatida 1645 ta oʻrta va yirik ishlab chiqarish birlashmalari va korxonalari ishlaydi (2000).
Milliy iqtisodiyot
Milliy ehtiyojlarni yaxshiroq qondirish zarurati iqtisodiy resurslardan samarali foydalanishni, tovarlar va xizmatlarning ijtimoiy zarur maksimal hajmlariga erishishni taqozo etadi. Ayniqsa, ijtimoiy zarur mahsulot (tovar) ishlab chiqarish, uni zarur mik,dorlarda va sifatlarda, tabiatni asrab-avaylab, ekologiyani yaxshilab ishlab chiqarish har qanday Milliy iqtisodiyotning asosiy krnunidir. Milliy iqtisodiyotning ishlab chiqarish va no-ishlab chiqarish sohalari oʻrtasida maqsadga muvofiq nisbati taʼminlanishining, ishlab chiqariladigan mahsulotlarning va koʻrsatiladigan xizmatlarning mumkin qadar ijtimoiy zarur yuqori hajmlarda boʻlishining muhim sharti fantexnika taraqqiyotini tezlashtirish, zamonaviy va samarali texnologiyalarni qoʻllash, kadrlar tayyorlash sifatini oshirish, ishlashni xoxlovchi barcha mehnatga qobil kishilarning ish bilan taʼminlanishiga erishishdir. Birinchi navbatda, moddiy ishlab chiqarish sohasini intensiv rivojlantirish, mahsulot hajmini, ayniqsa, sof mahsulot hajmini sarf-harajatlarning va aholining oʻsishiga nisbatan tezroq oʻstirish Milliy iqtisodiyot va iqtisodiy taraqqiyot muammolarini hal etishning, uni uzluksiz yuksaltirishning bosh yoʻlidir. Bundan tashqari Milliy iqtisodiyotning sanoat, qishloq xoʻjaligi, qurilish, transport, aloqa va boshqa tarmoqlari ichida hamda shu tarmoqlar oʻrtasida barqaror, oʻsuvchan tarkibiy oʻzgarishlar va maqsadga muvofiq nisbatlar, mutanosibliklar boʻlishi muhimdir. Fuqaroviy va harbiy ishlab chiqarishlar nisbati ham toʻgʻri, meʼyorida boʻlishi kerak. Ishlab chikarilayotgan tovarlarning va koʻrsatilayotgan xizmatlarning asosiy qismi, birinchi navbatda, ichki bozor talab-ehtiyojlarini qondirishga yoʻnaltirilishi, eng avvalo ichki bozorni sifatli va arzon milliy tovarlar bilan toʻyin-tirish (toʻldirish) maqsadga muvofiqsir. Shu bilan birga tashqi iqtisodiy aloqalarni har tomonlama kengaytirish, jahon iqtisodiyotiga tobora qoʻshilib borish, uning imkoniyatlaridan samarali foydalanish obyektiv zaruratdir, xoʻjalik yurituvchi subʼyektlarga, aholiga soliq yukini yengillatish, davlat byudjetini va undan qilinadigan sarf-harajatlarni optimallashtirish, inflyasiyani jilovlash kabilar Milliy iqtisodiyotning rivojlanishiga jidsiy va ijobiy taʼsir etadi.
Industrial oʻsish
Industrial taraqqiyotning 21-asr boshlariga xos asosiy xususiyati shundan iboratki, rivojlanayotgan mamlakatlarda Industrial oʻsish sanoati taraqqiy etgan davlatlar koʻmagida davlat, yirik banklar, sanoat kompaniyalari ishtirokida investitsiyalar kiritish, texnologiyalar, nou-xauni berish, qoʻshma korxonalar shaklida sanoat majmualarini qurish va b. shakllarda ham amalga oshirilmoqda (qarang Ogʻir sanoat, Sanoat, Xalqaro mehnat taqsimoti, Jahon xoʻjaligi).
Oʻzbekistonda industrial rivojlanishning asosiy maqsadi dunyo standartlariga mos keladigan, raqobatbardosh ishlab chiqarishni yaratishdan iborat. Bunga erishish uchun industriyani restruktrizatsiyalash (qayta tarkiblash), yaʼni ta-yanch (bazaviy) tarmoklarning ustun rivojlanishini, import oʻrnini bosadigan mahsulotlar ishlab chiqaradigan ogʻir sanoat tarmoklarni rivojlantirishni davom ettirish va undan eksportga yoʻl tutish kerak boʻladi. Buning uchun katta ilmtalab va yuqori texnologik sohalar (tarmoqlar) ni rivojlantirishga alohida ustuvor ahamiyat beriladi. Ayni vaqtda Industrial oʻsish kichik biznes va yirik biznes integratsiyasini taqozo etadi. Bu esa nafakat kichik biz-nesni, balki ogʻir sanoatning salohi-yatini yanada yuqori darajaga koʻgarishga olib keladi.
Milliy iqtisodiyot
Adabiyot
Erlis Alqulov.
Industrial oʻsish
Adabiyot
Karimov I., Oʻzbekiston XXI asr boʻsagʻasida: xavfsizlikka tahdid, barqarorlik shartlari va taraqqiyot kafolatlari, T., 1997; Karimov I., Oʻzbekiston XXI ayerga intilmoqda, T., 2001; Ulmasbayev Sh. N ., Industrialnoye razvitiye Oʻzbekistana, T., 1966; Hakimova M., Makro-iqtisodiyot (oʻquv qoʻllanma), T., 1997; Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyoti, T., 1998; Ekonomika Oʻzbekistana i strani SNG, T., 2001.
Abdurahim Ortiqov, Zarifa Gʻafurova.
Milliy mafkura
Milliy mafkura — muayyan millatning etnoijtimoiy birlik sifatida mavjud boʻlishi va rivojlanishini asoslab beruvchi gʻoyalar va qarashlar tizimi. Koʻp hollarda Milliy mafkurani bitta millat yoki xalqning mafkurasi deb tushunilmaydi, u muayyan davlat yoki jamiyatning umumiy mafkurasi maʼ-nosini ham anglatadi. Chunki "milliy" sifati "millat" soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, faqat muayyan etnik birlikni emas, balki muayyan "jamiyat" yoki "davlat" maʼnosini ham ifodalashi mumkin. Milliy mafkura tushunchasi ham Oʻzbekistonda yashab, faoliyat koʻrsatayotgan barcha millat vakillariga tegishlidir. Milliy mafkuraning oʻzagini Oʻzbekistondagi turli millat va elat, din va eʼtiqod vakillarini mamlakatimizda ozod va obod vatan barpo etish uchun birlashtirish, xalqlarni oʻzaro hurmat va hamkorlikka chorlash, olijanob maqsadlarni koʻzlash kabi umuminsoniy tamoyillarga aylangan gʻoyalar tashkil etadi. Milliy mafkura oʻzligimizni, muqaddas anʼ-analarimizni anglash tuygʻularini, xa-lqimizning koʻp asrlar davomida shakllangan ezgu orzularini, jamiyatimiz oldiga qoʻyilgan oliy maqsad va vazi-falarni ifoda etadi. Milliy mafkura har qanday millatchilikdan, boshqa elat va xalqlarni mensimaslik, ularni kamsitish kayfiyati va qarashlardan xolidir. U jamiyatimizdagi har qanday insonning eʼtiqodi va dunyoqarashidan qati nazar, ularning barchasini yagona maqsad atrofida birlashtiradigan; xalqimiz va davlatimiz daxlsizligini asraydigan, el-yurtimizni buyuk istiqbol sari chorlaydigan maʼnaviy omildir. Milliy mafkura haqida gapirganda yana shuni ham nazarda tutish kerakki, OʻzR Konstitu-siyasi plyuralizm, fikr va qarashlar erkinligi tamoyillarini toʻliq taʼminlaydi. OʻzR Konstitutsiyasining 12moddasida "Hech qaysi mafkura davlat mafkurasi sifatida oʻrnatilishi mumkin emas", deyilgan. Mafkurada boʻshliqqa yoʻl qoʻymay, Milliy mafkurani xalqimiz ongiga singdirish zamon talabidir (yana. q. Istiqlol mafkurasi).
Adabiyot
Qiyom Nazarov.
Milton (Indiana)
Milton AQShning Indiana shtatida joylashgan shahardir. Wayne okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
490 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 869,2 nafar kishi.
Satya Sai Baba
Satya Sai Baba (tel.: సత్య సాయిబాబా; asl ismi: Satyanarayana Raju; 23-noyabr 1926 – 24-aprel 2011 ) hind gurusi, ruhoniy boʻlgan.
Satya Sai Baba Hindiston va baʼzi boshqa mamlakatlarda kasalxonalar, maktablar ochgan, turfa xayriya ishlari bilan shugʻullangan. Hozirda uning ishini Xalqaro Sai Tashkiloti davom ettirmoqda.
Britaniya muzeyi
thumb|right Britaniya muzeyi — jahondagi eng yirik muzeylardan, Londonda. Yevropada birinchi davlat muzeyi. 1753-yilda asos solingan, 1759-yildan ishga tushgan (binosi ingliz soʻnggi klassitsizmi uslubida qurilgan, 1823—47, meʼmor Robert Smirke; toshlar yigʻimi), Yevropa, Osiyo, Afrikaning Oʻrta asrlar sanʼati yodgorliklari (arab, Eron, Uzoq Sharq kulollik buyumlari, Benin bronzasi), shuningdek rasm, gravyura, kulollik buyumlari, tanga, medallar toʻplangan. Muzeyning etnografiya boʻlimidan Afrika, Amerika, Okeaniya va boshqa xalqlar madaniy yodgorliklari keng oʻrin olgan. Firdavsiyning Muhammad Joʻqiy tomonidan koʻchirilgan „Shohnoma“si (1440, 31 miniatyura bilan bezatilgan), „Boburnoma“ning qoʻlyozmasi (16-asr 2-yarmida koʻchirilgan), Amudaryo xazinasi (1877, Amudaryo sohilidan topilgan) va boshqa shu muzeyda saqlanadi. Britaniya muzeyi kutubxonasida 7 milliondan ortiq kitob, taxminan 105 ming qoʻlyozma, taxminan 100 ming hartiya (qoʻlyozma hujjat) va yorliq, 3 mingdan ortiq papirus bor. 1926-yildan muzey oʻz jurnalini nashr etadi.
Inersial sanoq sistemasi
Inersial sanoq sistemasi - Nyuton ning hamma qonunlar i amalga oshadigan sanoq sistemasi. Bunda har qanday jism oʻzining tinch holatini yoki toʻgʻri chiziqli tekis harakatini unga boshqa jism tomonidan taʼsir koʻrsatilib, uning shu holatini oʻzgartirishga majbur qilmagunicha saqlaydi. Inersial sistemaga nisbatan toʻgʻri chiziqli va tekis harakatlanayotgan har qanday sistema ham inersial sistema hisoblanadi. Tabiat qonunlarining ifodalari turli I. s. s.da bir xil koʻrinishga ega (qarang Nisbiylik prinsipi); moddiy nuqtaning tezligi yorugʻlik tezligidan koʻp marta kichik boʻlganda uning turli I. s. s.ga nisbatan harakatlari orasidagi boglanish Galiley almashtirishlari b-n, tezligi yorugʻlik tezligiga yaqin hollarda esa Lorens almashtirishlari bilan ifodalanadi.
1446
Tugʻilgan
''См. также: Категория:Родившиеся в 1446''
Inersial sanoq sistemasi
Har qanday yakkalangan sistemani I. s. s. sifatida qabul qilish mumkin. Ammo tabiatda tashqi taʼsirlardan holi mutlaq yakkalangan sistema mavjud boʻlmagani uchun I. s. s. ideallashtirilgan mavhum tushunchadir. Amalda I. s. s. sifatida taqriban Yer, Quyosh, galaktika markazi yoki tekis harakatlanayotgan poyezd qabul qilinadi va ularga nisbatan jismlar harakati oʻrganiladi. Makon, osmon mexanikasi va kosmonavtika masalalarini hal qilishda I. s. s. sifatida, asosan, Quyosh massasining markazi qabul qilinib, ularning oʻqlari uchta yulduzga qaratiladi. Koʻpgina masalalarni hal etishda I. s. s. sifatida Yer qabul qilingan. Shunday qilib, turli moddiy sistemalar turlicha darajada inersialdir.
1446
Vafot etgan
🇷🇺
Inersial sanoq sistemasi
Sanoq sistemalarining inersialligi masalasi fizik maydonlarni hisobga olish zarur boʻlganda murakkablashadi. Darhaqiqat, nisbiylik nazariyasi shuni koʻrsatadiki, gravitatsiya maydoni hisobga olinganda butun fazoda I. s. s. mavjud emas; lekin kichik vaqt oraligʻida va fazoning yetarli darajada kichik sohasi uchun lokal galiley I. s. s. kiritilishi mumkin.
I. s.s. ga nisbatan tezlanishli harakatlanayotgan sistemalar noinersialdir. Harakatni tavsiflash uchun noinersial sanoq sistemalari tanlangandagi nazariya umumiy nisbiylik nazariyasi deyiladi.
Neufchâtel-sur-Aisne
Neufchâtel-sur-Aisne Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Laon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
461 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 159,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,9 km2. Dengiz sathidan 56 – 119 m balandlikda joylashgan.
Shrewsbury (New Jersey)
Aholisi
3717 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 5,7 km2. Shundan 5,7 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Candas
Candas Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Somme departamenti Amiens tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
888 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 51,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 17,2 km2. Dengiz sathidan 97 – 166 m balandlikda joylashgan.
Britaniya orollari
Britaniya orollari — Atlantika okeani bilan Shim. dengiz oraligʻida, Yevropaning shim.gʻarbida joylashgan. Maydoni 314,4 ming km². Materikdan LaMansh va PadeKale boʻgʻozlari ajratib turadi. Britaniya orollarining 2 ta yirik orolida Buyuk Britaniya va Irlandiya davlatlari joylashgan. Britaniya orollari bir necha mayda (Gebrid, Orkni va Shetland) orollar toʻdasini, shuningdek Anglsi, Men va boshqa orollarni ham oʻz ichiga oladi. Ba’zan Britaniya orollari tarkibiga Normand orollarini ham kiritadilar. Yer yuzasi asosan tekis, oʻrtacha balandlikdagi (Pennin va Grampian) togʻlar ham bor. Iqlimi dengiz iqlimi. Yillik havo temperaturasi 8—14°. Yogʻin 600 mm dan 2000 m gacha. Daryolari toʻlib oqadi, qishda muzlaydi. Koʻl va yaylovlar koʻp, kichikroq oʻrmonlar bor. "
Injektor
Injektor (frans. injecreur, lot. injicio — tashlayman) — gaz va bugʻni qisish, suyuklikni turli apparatlar va idishlarga haydash uchun moʻljallangan nasos. Ishi bugʻ oqimi kinetik energiyasini suvning potensial energiyasiga aylantirishga asoslangan. I. da harakatlanuvchi qismlar boʻlmaydi, tuzilishi sodda.
I., asosan, bir oʻkda joylashgan 3 konus: but soplosi, aralashtirgich (konfuzor) va bosim beruvchi diffuzordan iborat (rasm). Qozondan kelgan bugʻ soplodan oʻtadi, aralashtirish kamerasida kondensatlanib, boʻshliq (vakuum) hosil qiladi. Suv taʼminlash trubasi orqali aralashtirish kamerasiga kiradi. Diffuzorda suv va bug kondensati aralashmasining harakatlanishi natijasida bosim hosil boʻladi. Suv diffuzordan teskari klapan orqali qozonga kiradi. I. ga kiradigan suv temperaturasi 40° dan, soʻrish bal. 2,5 m dan oshmasligi kerak. Gaz, bugʻ yoki suyuqlikni soʻrish uchun moʻljallangan I. ejektor deb ataladi. I. parovoz, lokomobil va kichik qozon qurilmalarda suvni bug qozoniga hay-dashda qoʻllaniladi.
Kashmera Shah
Kashmera Shah (1972-yil 2-dekabrda tugʻilgan) — hind aktrisasi. Mumbayda tugʻilgan Shah taniqli hind klassik qoʻshiqchisi Anjanibay Lolekarning nabirasi. U koʻplab hind va marathi filmlarida suratga tushgan. U Bigg Boss 1, Nach Baliye 3 va Fear Factor: Khatron Ke Khiladi 4 musobaqalarida ishtirok etgan.
Kvashnixa (Xarovsk tumani, Vologda)
2002 yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, aholi soni 3 kishi.
Aholisi
Aholisi - 3 kishi (2010).
Inju (maʼnolari)
Inju:
Mahmud al-Armaviy
Mahmud ibn Abu Bakr ibn Homid ibn Ahmad al-Armaviy, at-Tanuxiy, ad-Dimashqiy, ash-Shofiʼiy (Sirojuddin) — usulshunos faqih, mutakallim, faylasuf (hakim), mantiqshunos, qozi boʻlgan. U kelib chiqishi jihatidan Ozarbayjon oʻlkasidagi Urmiya shahrida milodiy 1198-yil (hijriy 594-yil) da tavallud topgan. Mosulda oʻqigan, Damashqda yashagan. Mahmud al-Armaviy milodiy 1283-yil (hijriy 682-yil) da Quniyada vafot etgan.
Bhalake (B.K.)
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
SWOT tahlili
SWOT tahlili strategik rejalashtirish usuli bo'lib, u tashkilotning ichki va tashqi muhiti omillarini aniqlash va ularni to'rt toifaga bo'lishdan iborat:
NGC 4502
NGC 4502 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi SBc tipli galaktikadir.
SWOT tahlili
Kuchli ( S ) va kuchsiz ( W ) tomonlar tahlil qilinayotgan ob'ektning ichki muhitining omillari, (ya'ni ob'ektning o'zi nimaga ta'sir qilishi mumkin); Imkoniyatlar ( O ) va tahdidlar ( T ) atrof-muhit omillari (ya'ni, ob'ektga tashqaridan ta'sir qilishi mumkin bo'lgan va ob'ekt tomonidan boshqarilmaydiganlar). Masalan, korxona o'zining savdo assortimentini boshqaradi - bu ichki muhit omili, ammo savdo qonunlari korxona tomonidan nazorat qilinmaydi - bu tashqi muhit omili.
SWOT tahlilining ob'ekti nafaqat tashkilot, balki boshqa ijtimoiy-iqtisodiy ob'ektlar ham bo'lishi mumkin: iqtisodiyot tarmoqlari, shaharlar, davlat muassasalari, ilmiy sohalar, siyosiy partiyalar, notijorat tashkilotlar (NPO), alohida mutaxassislar, shaxslar. va boshqalar.
NGC 4502
Ushbu obyektni William Herschel 1784-yilda kashf etgan.
SWOT tahlili
Vizual vakillik
SWOT qisqartmasi vizual ravishda jadval shaklida ko'rsatilishi mumkin: thumb| 2x2 matritsada SWOT tahlilining 4 ta elementi
NGC 4502
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
SWOT tahlili
Tarixi
SWOT qisqartmasi birinchi marta 1963-yilda Garvard biznes siyosati konferentsiyasida professor Kennet Endryu tomonidan kiritilgan.Kenneth Andrews ).
1965 yilda Garvard universitetining to'rt nafar professori - Leraned (Leraned ), Kristensen (Christensen ), Endryu (Andrews ) va Gut (Guth ) - kompaniyaning xatti-harakatlari strategiyasini ishlab chiqish uchun SWOT modelidan foydalanish texnologiyasini taklif qildi. LCAG sxemasi (mualliflar ismlarining bosh harflari asosida) taklif qilindi, u strategiyani tanlashga olib keladigan bosqichlar ketma-ketligiga asoslanadi.
1447
Tugʻilgan
''См. также: Категория:Родившиеся в 1447''
SWOT tahlili
Usulning afzalliklari va kamchiliklari
SWOT tahlili mavjud vaziyatni dastlabki baholashda samarali bo'ladi, lekin u strategiyani ishlab chiqish yoki dinamikani sifatli tahlil qilish o'rnini bosa olmaydi.
1447
Vafot etgan
''См. также: Категория:Умершие в 1447''
🇷🇺
SWOT tahlili
Usulning afzalliklari va kamchiliklari
SWOT tahlilining kuchli tomonlari:
Kamchiliklari:
Ilova
SWOT tahlilining vazifasi qaror qabul qilinishi kerak bo'lgan vaziyatning tuzilgan tavsifini berishdir. Uning asosida chiqarilgan xulosalar tavsiyalar va ustuvorliklarsiz tavsiflovchidir.
Usulni to'liqroq qaytarish uchun maydonlarning kesishishiga asoslangan harakatlar variantlarini qurish ham qo'llaniladi. Buning uchun atrof-muhit omillari va kompaniyaning ichki xususiyatlarining turli kombinatsiyalari doimiy ravishda hisobga olinadi. Barcha mumkin bo'lgan juftlik kombinatsiyalari ko'rib chiqiladi va strategiyani ishlab chiqishda e'tiborga olinishi kerak bo'lganlar ajratiladi.
SWOT tahlili odatda iqtisodiy toifalarni o'z ichiga olmaydi, shuning uchun u faoliyatning turli sohalarida strategiyalarni yaratish uchun har qanday tashkilot, shaxslar va mamlakatlarda qo'llanilishi mumkin.
Eslatmalar
<references group="" responsive="1">
Iyrek (Oʻzgan tumani)
Iyrek (Ийрек) — Qirgʻiziston Respublikasining Oʻsh viloyati Oʻzgan tumaniga qarashli qishloq. Qora-Tosh ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 334 kishi.
Schöppenstedt
Schöppenstedt Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Wolfenbüttel tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 39,65 km2. 5360 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Rakacaszend
left|thumb|300x300px| O'rta asr cherkovi bilan Rakacaszend Rakacaszend Vengriyaning Borsod-Abaúj-Zemplén okrugida joylashgan qishloqdir. U tepalikli Cserehát mintaqasida joylashgan. Qishloq o'zining o'rta asr cherkovi bilan mashhur.
Tarixi
Qishloqning eski nomi Szend bo'lib, qadimgi nizomlarda "Zent" sifatida uchraydi, u avliyo degan ma'noni anglatadi. Uning cherkovi haqida birinchi marta XIV asrda tilga olingan. Qishloqning yer egasi Szendi oilasi edi. Qishloq XVI asrda turk urushlarida Buda bosib olingandan keyin vayron qilingan. XVII asrning dastlabki yillarida u yangi yer egalari, Lorántffy va Rakoczi oilasi tomonidan ko'paytirildi.
Diqqatga sazovor joylar
Cherkovning qurilishi ikki davrda sodir bo'lgan. XIII asrda shimoliy budxonadagi o'rindiq qurilgan, keyinchalik u vayron qilingan va yangi bino XIII asrda eski cherkovning janubiy devori tomonidan qurilgan. Bunday qo'shaloq cherkovni vayronagarchilik shaklida Balaton tog'idagi Dörgicse shahrida topish mumkin. Rakacaszend cherkovida XV asrga oid eski devoriy rasmlar topilgan. Islohot davrida cherkov Kalvinistlarning talablari ehtiyojlariga aylantirildi va 1820-yilda yangi minora qurildi. Shiftdagi kassetalar 1657-yilda bo'yalgan. Mebel XVII asrga tegishli, Muso-stul 1824-yilda o'yilgan.
Gottlieben
Gottlieben Shveysariyaning Thurgau kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Kreuzlingen okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 0.4 km2. 320 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Hududi
Gottliebenning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Inersiya
Inersiya (inertia — harakatsizlik), inertlik — moddiy jismning xossalaridan biri. Shu xossasi tufayli jism tinch holatini yoki toʻgʻri chiziqli tekis qarakatini saklay oladi. Inersiya tufayli jism tashki kuch taʼsirida tezligini birdaniga oʻzgartira olmaydi. Inersiya jismning massasiga boglik, shu sababli jism massasi uning inersiya oʻlchovi deyiladi (qarang Newtonning mexanika qonunlari). Inersiya atamasi turli asboblarga nisbatan ham qoʻllanadi, masalan, oʻlchov asboblarining kechikib qayd qilishiga sabab inersiyadir.
Inersiya bosh oʻqlari. Markazdan qochma inersiya momentlari nolga teng boʻlgan oʻqlar inersiya bosh oʻqlari deyiladi. Fazodagi har bir nuktadan jism uchun uchta inersiya bosh oʻqi oʻtkazish mumkin. Agar inersiya bosh oʻqlari massa markazidan oʻtsa, bu oʻqlar markaziy bosh oʻqlar deyiladi. Aylanayotgan jism oʻz aylanish oʻqiga dinamik bosim koʻrsat-masligi uchun shu aylanish oʻqi inersiya markaziy bosh oʻqi boʻlishi zarur.
Inersiya kuchi. Harakatdagi moddiy nuqta tezlanishiga qaramaqarshi yoʻnalgan va shu moddiy nukta massasi bilan tezlanishining koʻpaytmasi (Gʻ = —tyu) inersiya kuchi deyiladi. Bu yerda tezlanish inersial koordinatalar sistemasiga nisbatan olingan. Mas, matematik mayatnikda markazdan krchma inersiya kuchi moddiy nuqta harakatini cheklovchi ipga qoʻyilgan boʻlib, mv ga teng; bu yerda v — moddiy nukta tezligi, g— mayatnikuzunligi. Inersiya kuchi tushunchasidan foydalanib, dinamika tenglamalari tuziladi, statika qonunlaridan dinamikada foydalanish mumkin. Moddiy nuqtaning nisbiy harakati koʻrilayotganda ham inersiya kuchi tushunchasidan foydalaniladi.
Inersiya markazi yoki massa markazi. Jismda yoki mexanik sistemada massa taqsimotini ifodalovchi nuqta koordinatalari inersiya markazi deyiladi. Inersiya markazi, koʻpincha, massa markazi ham deyiladi. Inersiya markazi mexanik sistema dinamikasida katta rol oʻynaydi. Sistemaga tegishli moddiy nuqtalar harakat miqdorlarining geometrik yigʻindisi sistema massasi bilan inersiya markazi tezligi koʻpayt-masiga teng. Inersiya massasi sistema massasiga teng moddiy nuqtadek harakatlanadi. Inersiya markaziga qoʻyilgan kuch sifatida tashqi kuchlar bosh vektori olinadi.
Inersiya radiusi — jismning biror oʻqqa nisbatan hisoblangan inersiya momentini jism massasiga boʻlgan kvadrat ildizdan chiqarishdan hosil boʻladigan uzunlik: r = J—. Inersiya radiusi inersiya yelkasi ham deyiladi. Massasi jism massasiga teng boʻlgan kovak silindr radiusini inersiya radiusi deyish mumkin. Shar markazidan oʻtgan oʻqqa nisbatan inersiya radiusi R = h0> 4L; R — shar radiusi.
Ajdar oʻrgatuvchilar
Ajdar oʻrgatuvchilar (How to Train Your Dragon; asl tarjimasi: Ajdaringizni qanday tarbiyalash kerak) 2010-yili chiqarilgan jangari-fantaziya janridagi kompyuter-animatsion filmdir. DreamWorks Animation studiyasi tomonidan ishlangan va Paramount Pictures tomonidan tarqatilgan. Film gʻoyasi Cressida Cowellning 2003-yilda yozilgan shu nomli kitobiga asoslangan. Filmga ovoz bergan aktyorlar sirasiga Jay Baruchel, Gerard Butler, Craig Ferguson, America Ferrera, Jonah Hill, Christopher Mintz-Plasse, T.J. Miller va Kristen Wiig kirishadi.
Film Oscar mukofotiga nomzod etilgan (Eng yaxshi animatsiya hamda Eng yaxshi soundtrack); biroq, tegishli toifalarda Oʻyinchoqlar tarixi 3 va Ijtimoiy tarmoq filmlariga yutqazgan.
Ajdar oʻrgatuvchilar filmi afsonaviy Viking olamida sodir boʻladigan voqeani hikoya qiladi. Film 2010-yil 26-martda ekranlarda namoyish etila boshlandi. Uning keltirgan daromadi $500 millionga yaqinlashib, DreamWorks Animationʼning beshinchi eng omadli filmi boʻldi (4 ta Shrek filmlaridan keyin). Ajdar oʻrgatuvchilar kinotanqidchilar tomonidan juda xush qarshilandi, u 98% reyting bilan baholandi.
Kavacık, Bucak
Kavacık— Turkiyaning Burdur viloyatining Bucak tumanidagi qishloq.
Ajdar oʻrgatuvchilar
Film sikvellari — Ajdar oʻrgatuvchilar 2 va Ajdar oʻrgatuvchilar 3: Yashirin dunyo mos ravishda 2014 va 2019-yillarda chiqarilgan.
Injiniring
INJINIRING (ing . Engineering — ixtirochilik,) muhandislik maslahat xizmatlari — tijoratchilik qoidalariga asoslangan holda i.ch. ni tashkil etishni taʼminlash, mahsulot sotishni uyushtirish va b. yuzasidan maslahat berish. Bu ish bilan maxsus ixtisoslashgan I. firmalari, bevosita yirik sanoat va qurilish firmalari shugʻullanadi, ular bir vaqtning oʻzida bir necha mijozlarga xizmat qiladi. Eksport I. firmalari boshqa mamlakatlarga xizmat koʻrsatadi, murakkab va katta loyihalarni amalga oshiradi. I. firmalari bozorning muhim ishtirokchisi hisoblanadi. Xalqaro I. xizmati ishning texnik, tashkiliy va tijorat tomonlari koʻrsatilgan kontrakt shaklida rasmiylashtiriladi. I. mohiyati bilan muayyan pulli xizmatlarga buyurtmaning bir koʻrinishidir. I. xizmatlari 2 guruhga boʻlinadi: i.ch. jarayonini tayyorlash bilan bog'liq xizmatlar, i. ch. va mahsulotni sotish jarayonini meʼyorda borishni taʼminlash boʻyicha xizmatlar. Xizmatlarning birinchi guruhiga loyihaga qadar, loyiha, loyihadan keyingi va maxsus xizmatlar; ikkinchi guruhga korxonani ishlatish, boshqarish jarayonlarini optimallashtirish va uning mahsulotlarini sotish bilan bogʻliq ishlar kiradi.
Hoz. davrda I. xizmatlari bozorida asosiy haridor rivojlanayotgan davlatlar boʻlsa, sotuvchilar sanoati rivojlangan mamlakatlardir.
Modoc (Indiana)
Modoc AQShning Indiana shtatida joylashgan shahardir. Randolph okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
196 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 723,9 nafar kishi.
Cogollo del Cengio
Cogollo del Cengio Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan kommunadir. Vicenza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 36,24 km2. 3448 nafar aholi istiqomat qiladi.
Gualdo Tadino
Gualdo Tadino Italiyaning Umbria mintaqasida joylashgan kommunadir. Perugia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 124 km2. 15 049 nafar aholi istiqomat qiladi.
Agy
Aholisi
259 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 61,7 nafar kishi.
British American Tobacco
British American Tobacco (talaffuzi: British Ameriken Tobakko) — Buyuk Britaniya va dunyodagi eng yirik tamaki monopoliyasi. 1902-yilda tashkil etilgan. "British American Tobacco" Buyuk Britaniya va AQSh kapitali qoʻyilgan monopolistik birlashma boʻlib, asosan tamaki mahsulotlari, shuningdek oziq-ovqat va kosmetika mollari, qogʻozkarton va boshqa mahsulotlar ishlab chiqaradi. Boshqa mamlakatlarda ham sanoat korxonalari, shu jumladan 67 tamaki fabrikasi mavjud. Bu fabrikalarda 240 turdagi sigaretalar ishlab chiqariladi. Kompaniya Yevropa va Oʻrta Osiyoda keng koʻlamda faoliyat yuritadi. Jumladan, kompaniya Oʻzbekiston Respublikasi bilan hamkorlik oʻrnatib, "OʻzBAT aksiyadorlik jamiyati" qoʻshma korxonasini (Samarqand tamaki fabrikasi bilan birgalikda) tuzdi (1994). U yiliga 20 mlrd. dona sigareta ishlab chiqarish quvvatiga ega. Qoʻshma korxonaning qurilish va jihozlanish ishlari uchun 100 mln. dollar investitsiya jalb etilgan.
Haydovchi Nebahat (film, 1970)
Haydovchi Nebahat filmi 1970 yil rejissyori Süreyya Duru tomonidan suratga olingan. Filmda Haydovchi Nebahat obrazini Fatma Girik ijro etadi.
Silver Ridge
Silver Ridge AQShning New Jersey shtatida joylashgan shahardir. Ocean County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1211 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 1,1 km2. Shundan 1,1 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Atalissa (Iowa)
Atalissa AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Muscatine okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
311 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 857,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,36 km2. Shundan 0,36 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 201 m balandlikda joylashgan.
Sadala
Sadala — kichik tuman (alevik) Jõgeva cherkovi, Jõgeva okrugi, Estoniya .U taxminan Jogeva shahridan 18 km shimoli-sharqda va Mustvee shahridan19 km gʻarbda joylashgan.2000-yilda 312 nafar aholi istiqomat qilgan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Qoʻrgʻon (Oʻzgan tumani)
Qoʻrgʻon (Коргон) — Qirgʻiziston Respublikasining Oʻsh viloyati Oʻzgan tumaniga qarashli qishloq. Qora-Tosh ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 271 kishi.
Milliy rassomlik va dizayn instituti
Institutda bugungi kunda Rossiya, Tojikiston, Qozog’iston, Turkmaniston kabi davlatlar fuqarolari tahsil olmoqdalar. Dunyoning qator davlatlari (Koreya, Yaponiya, Singapur, Xitoy, Germaniya, Ozarbayjon, Latviya, Rossiya, Qozog’iston) oliygohlari bilan imzolangan memorandumlar asosida hamkorlik aloqalari olib borilmoqda. Xususan, professor-o’qituvchilar va talabalar almashinuvi amalga oshirilmoqda. Shuningdek, institutning qator professor-o’qituvchilari dunyoning ko’plab mamlakatlari oliygohlarida mahorat darslarini o’tib kelmoqdalar, malaka oshirmoqdalar, shaxsiy ko’rgazmalarini tashkil qilmoqdalar. Shu bilan bir qatorda ko’plab mamlakatlarning yuqori malakali mutaxassislari institutda mahorat darslarini o’tishi an’anaga aylangan.
Roberto Mancini
Roberto Mancini (1964-yil 27-noyabrda tugʻilgan) — sobiq italiyalik futbolchi, ayni damda Italiya terma jamoasi bosh murabbiyi. Jahon chempionati bronza medal sohibi, Italiya Respublikasi oldidagi xizmatlari uchun ordeni kavaleri. Italiya kubogini qoʻlga kiritish boʻyicha mutlaq rekordchi — 10 marotaba (6 marta futbolchi, 4 marta murabbiy sifatida). Italiya termasi bilan 2021-yil Yevro-2020 kubogini qoʻlga kiritgan.
Manchester Siti
2009-yilning 19-dekabrida Roberto Manchini Angliyaning „Manchester Siti“ klubi bilan yillik maoshi 3,5 million funt-sterlingga teng boʻlgan 3,5 yillik shartnoma imzoladi.
2012-yilning iyul oyida Roberto Manchini „Manchester Siti“ bilan yangi shartnoma imzoladi. Besh yil muddatga imzolangan yangi bitim Manchinini Angliyaning eng koʻp maosh oluvchi murabbiyiga aylantirdi.
Karachi oshxonasi
= Karachi oashxonasi = Karachi oshxonasiga asosan Pokiston, Sindh, Karachi shahrida joylashgan taomlar kiradi. Bu Pokistonning turli burchaklaridan kelgan turli etnik guruhlardan tashkil topgan aholining eng turli tuman oshxonasi hisoblanadi. Karachi Pokistonning eng boy oshxonasi hisoblanadi.
Karachi oshxonasiga Britaniya Hindistonining turli burchaklaridan kelgan va 1947-yilda Pokiston mustaqillikka erishgandan so‘ng asosan Karachida qo‘nim topgan muhojir aholisi kuchli ta’sir ko‘rsatadi. Aksariyat urdu tilida so‘zlashuvchi musulmonlar an’anaga ko‘ra Karachida istiqomat qilishgan, shuning uchun shahar bu shahar taomnomasida rang baranglik mavjud. Bunda musulmonlar o'zlarining qadimgi oshpazlik an'analarini, jumladan, turli xil taomlar va ichimliklarni saqlab qolishgan.
Karachi oshxonasi ushbu ulkan shaharda yashovchi turli imperiyalar va xalqlar tufayli o'zining madaniy uyg'unligi bilan mashhur. Natijada, ko'p millatli oshxonalar birgalikda Karachi taomlari uslubiga ta'sir ko'rsatdi. Sindh oshxonasi, Panjob oshxonasi, Pushtun oshxonasi, Kalash oshxonasi, Saraiki oshxonasi, Kashmir oshxonasi, Baluchi oshxonasi, Chitrali oshxonasi va boshqa mintaqaviy oshxonalar kabi Pokiston oshxonalari Karachi oshxonasiga ham ta'sir ko'rsatdi.
Tarixiy ta'sirlar