cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chashma majmuasi
Joylashuvi
Qal’a Oʻzbekiston hududidagi eng qadimiy qal’alardan biridir. Qal’aning xarobalari bugungi kungacha saqlanib qolgan va arxeologlar, shuningdek, bu joylarga tashrif buyuradigan sayyohlar uchun katta qiziqish uygʻotmoqda. Qazishmalar chogʻida qalʼa tepalikda joylashgani va uning atrofi qalʼa devorlari bilan oʻralganligi aniqlangan.
Arxitektura binolari
Majmua 16-asrdan keyin qurilgan Juma masjidi, oʻrta asr hammomi, mozor, Panj qudugʻi va qadimiy Panjvakta masjidini (forscha panj — besh, vakta — vaqt/vaqt, yaʼni) oʻz ichiga oladi. Panjvakta masjidi majmuadagi eng qadimiy bino boʻlib, u 16-asrning birinchi yarmida qurilgan. Masjidlarning ichki qismida anʼanaviy yogʻoch oʻymakorligi va Markaziy Osiyo va Fors bezaklarining boshqa elementlari mavjud. Juma masjidi gumbazining diametri 16 metr.
Majmua hammomi 20-asr boshlarida buxorolik ustalar tomonidan eski hammom oʻrnida qurilgan.
Sırakaya (Cide)
Sırakaya — Kastamonu viloyatining Cide tumaniga qarashli qishloq.
Tarix
Qishloq nomi 1928-yildagi yozuvlarda Erkut deb qayd etilgan.
Geografiya
Qishloq Kastamonu shahar markazidan 140 metr uzoqlikda joylashgan, Cide shahar markaziga 3 km uzoqlikda.
Larodde
Larodde Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Puy-de-Dôme departamenti Issoire tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 22,5 km2.
NGC 2624
NGC 2624 Qisqichbaqa yulduz turkumidagi S (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Albert Marth 1864-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Aigen im Ennstal
Aigen im Ennstal Avstriyaning Shtiriya yerida joylashgan kommunadir. Liezen (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 86.40 km2. 2518 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Chidester (Arkansas)
Chidester AQShning Arkansas shtatida joylashgan shahardir. Ouachita okrugi tarkibiga kiradi.
Fort Liberty
Fort Liberty AQShning Shimoliy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Cumberland County okrugi tarkibiga kiradi.
Chidester (Arkansas)
Aholisi
335 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 24,3 nafar kishi.
Fort Liberty
Aholisi
29183 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Chidester (Arkansas)
Geografiyasi
Maydoni — 13,8 km2. Shundan 13,8 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 72 m balandlikda joylashgan.
Fort Liberty
Geografiyasi
Maydoni — 49,3 km2. Shundan 49,1 km2 quruqlik, 0,2 km2 esa suv maydonidir.
Cramans
Cramans Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Dole tumani tarkibiga kiradi.
Cherry Valley (Arkansas)
Aholisi
704 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 306,1 nafar kishi.
Cramans
Aholisi
430 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 53,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,1 km2. Dengiz sathidan 229 – 340 m balandlikda joylashgan.
Perry (Georgia)
Perry AQShning Georgia shtatida joylashgan shahardir. Houston, Peach County, Georgia|Peach okrugi tarkibiga kiradi.
Cherry Valley (Arkansas)
Geografiyasi
Maydoni — 2,3 km2. Shundan 2,3 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 86 m balandlikda joylashgan.
Perry (Georgia)
Aholisi
12,990 nafar aholi istiqomat qiladi (2008). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 225,8 nafar kishi.
Jordan Nobbs
Jordan Nobbs (1992-yil 8-dekabrda tugʻilgan) — ingliz professional futbolchisi, ayollar Superligasi klubi "Arsenal" va Angliya ayollar terma jamoasida oʻynaydi. U „jangkor“ markaziy yarim himoyachi sifatida taʼriflangan.
Perry (Georgia)
Geografiyasi
Maydoni — 42,5 km2. Shundan 42,5 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 111 m balandlikda joylashgan.
Jordan Nobbs
Nobbs ilgari " Sanderlend "da oʻynagan va Angliyani yoshlar va kattalar darajasida himoya qilgan.
Attiki (Afina)
Attiki (Αττική pronounced [a.tiˈci]) Afinaning mahallasi boʻlib, markazdan shimoli-gʻarbda joylashgan.
Mahalla va uning markaziy maydoni (Attiki maydoni) Afina-Kifissia-Lavrion liniyasini qurgan Attica Railways temir yoʻl kompaniyasi sharafiga nomlangan. Attiki stansiyasi bu liniyaning oxiri edi.
Jordan Nobbs
Nobbs sakkiz yoshida Sanderlendning mukammallik markaziga qoʻshildi va yoshligida ham Midlsbroga biriktirilgan. 2008-2009 yilgi mavsumda u Sedjfild jamoat kolleji oʻquvchisi boʻlgan paytda Durham maktablari vakili sifatida otasi Keyt Nobbsga taqlid qildi.
Attiki (Afina)
Tarixi
Antik davrda Attiki Kolonosning bir qismi boʻlgan va Kefis daryosiga yaqinligi tufayli Qadimgi Afinaning eng aristokratik mahallasi hisoblangan. Hozirgi vaqtda bu daryo Leoforos Kifissou ostida yashiringan.
Hudud 1960—1970-yillarda keng urbanizatsiya qilingan.
Jordan Nobbs
2008-2009: Birinchi jamoaga chaqirish
2008- yil dekabr oyida 16 yoshga toʻlgach, Nobbs „Sanderlend“ning asosiy jamoasida oʻynay boshladi. Katta yoshli futboldagi birinchi mavsumida Nobbs „Sanderlend“ga FA Ayollar Premer-ligasining Shimoliy divizionida gʻalaba qozonishga va 2009 -yilda Angliya Kubogi finaliga chiqishga yordam berdi, u erda Arsenal qiyinchilik bilan magʻlub boʻldi.
2009-2011: Mukofotlar va transfer
Keyingi mavsumda Nobbs „Sanderlend“ muvaffaqiyatining „ajralmas“ qismi boʻldi, chunki ular oʻzining birinchi mavsumida yuqori darajadagi beshinchi oʻrinni egalladi. 2009-yil noyabr oyida Nobbs „Arsenal“ga gol urdi, chunki „Sanderlend“ 6 yildan ortiq vaqt ichida „kanonirlar“ning ikkinchi ligasida faqat magʻlubiyatga uchradi. Mavsum oxirida Nobbs „Sanderlend“da yilning eng yaxshi murabbiyi va futbolchisi deb topildi .U shuningdek, 2010-yilda FA tomonidan yilning eng yaxshi yosh o‘yinchisi sovrinini qo‘lga kiritdi.
Arsenal
thumb| Nobbs 2012- yilda „Arsenal“ bilan Nobbs „Arsenal“dagi debyutini 2010-yil sentabr oyida Serbiyada, UEFA Ayollar Chempionlar Ligasida ZFK Masinac ustidan 3:1 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda ikkinchi boʻlimda oʻrinbosar sifatida oʻtkazdi. U oʻzining birinchi golini uy oʻyinida, oltinchi golini 9:0 hisobida urdi. U „Arsenal“ning soʻnggi beshta oʻyinidan boshlab barcha sakkizta oʻyinda maydonga tushdi, chunki „Arsenal“ yarim final bosqichida „Lion“ga magʻlub boʻldi. 2011-yilning 21-mayida Nobbs „Arsenal“ safida Ayollar o‘rtasidagi Angliya kubogi finalida " Rikoh Arena "da Bristol akademiyasini 2:0 hisobida mag‘lub etdi. Nobbs WSLning ilk mavsumida muhim rol oʻynadi, chunki „Arsenal“ 14 oʻyinning 12 tasida oʻynab, 9 ta start va 1 ta gol urib, chempionlikni qoʻlga kiritdi. WSL yakuniga koʻra, rebrendlangan Liga kubogi chorak va yarim finalni boshlab, 69-daqiqadan soʻng Danielle Karter uchun „Arsenal“ 4:1 hisobida gʻalaba qozongan " Birmingem Siti "ga qarshi oʻyinda maydonga tushdi.
2012-yilgi mavsumda Nobbs „Arsenal“ning Chempionlar Ligasidagi sakkizta oʻyinidan ettitasida maydonga tushib, toʻrtta gol urdi, chunki „Arsenal“ ketma-ket ikkinchi mavsumda yarim final bosqichida nokautga uchradi. Nobbs „Arsenal“ning 14 oʻyinidan 13 tasida maydonga tushdi, chunki ular birorta ham magʻlubiyatsiz chempionlikni saqlab qoldi, Nobbs ham oʻzining yakuniy mahsulotini yaxshiladi, 5 ta gol urdi va ligada oltinchi toʻpurar boʻldi.
For the third consecutive season, Nobbs featured as Arsenal reached the semi final stage of the Champions League, but once again fell short of the final this time to VfL Wolfsburg. Nobbs scored in the 2013 FA Cup final as Arsenal beat Bristol Academy 3-0 at the Keepmoat Stadium. Nobbs was ever present in an ultimately disappointing WSL campaign which saw them fail to qualify for the 2014-15 Champions League, although their 2012 WSL win had already qualified them for the 2013-14 Champions League. Nobbs finished as Arsenal’s joint top scorer alongside striker Danielle Carter with six goals. Nobbs played every game as Arsenal won the 2013 WSL Cup, beating Lincoln 2-0 in the final.
Topiboldi Xoldorov
Topiboldi Xoldorov (1942—2021-yillar) — Oʻzbekiston davlat arbobi, senator.
1942-yil 1-fevralda Fargʻona viloyatida tugʻilgan. Samarqand kooperativ texnikumini (1961-yil) va Samarqand kooperativ institutini (1973-yil, iqtisodiyot fakultetini) tamomlagan.
Fargʻona viloyatida matbaa va savdo sohasida turli lavozimlarda ishlagan.
2000—2009-yillarda Fargʻona tumani raisi, 2009—2020-yillarda „Nuroniy“ jamgʻarmasi Fargʻona viloyati boʻlimi raisi.
2020-yildan Fargʻona viloyati Mahalla va oilani qoʻllab-quvvatlash boshqarmasi boshligʻi oʻrinbosari.
2016-yilda „Mehnat Shuhrati“ ordeni bilan taqdirlangan.
2020-yil 17-yanvardan Oliy Majlis Senati aʼzosi. Xotin-qizlar va gender tengligi qoʻmitasi aʼzosi boʻlgan.
2021-yil 22-avgust kuni ertalab Toshkent shahridagi kasalxonada (oʻtkir yurak va buyrak yetishmovchiligi) vafot etgan. Fargʻona viloyati Yoshlarobod qishlogʻining „Tinchlik“ mahallasida dafn etilgan.
Sugʻur kuni
thumb|[[Sugʻur]] Sugʻur kuni (Groundhog Day) — AQSh va Kanadada 2-fevral kuni nishonlanadigan bayram. Shu kun oʻz inidan chiquvchi sugʻurni kuzatish kerak deb hisoblanadi. Uning harakatlariga qarab bahor qanchalik tez kelishini bilish mumkin. Ishonchlarga qaraganda, agar kun bulutli boʻlsa, sugʻur oʻz soyasini koʻrmaydi va inini bemalol tark etadi — demak, qish yaqinda tugaydi, bahor esa erta keladi. Agar kun quyoshli boʻlsa, sugʻur oʻz soyasini koʻradi va iniga qaytib berkinadi — qish yana olti hafta davom etadi. AQSh va Kanadaning bir necha shahar va qishloqlarida bu kuni mahalliy sugʻurlar-meteorologlarga bagʻishlangan festivallar oʻtkaziladi, bunday festivallar koʻp sonli turistlarni jalb qiladi.
Gora Kabriston, Lahor
Pokistonning Lahor shahridagi Gora Kabriston yoki Gora qabristoni (panjobi/urdu:) Lahordagi eng qadimgi nasroniy qabristonlaridan biridir.
Armstrong (Missouri)
Aholisi
282 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 2,2 km2. Shundan 2,2 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 254 m balandlikda joylashgan.
Gora Kabriston, Lahor
Manzil
U Forman Christian kollejining ad’yutantida joylashgan.
Tarix
U Panjob viloyatida Britaniya Rajining Lahordagi asosiy qabristoni sifatida tashkil etilganidan keyin ishlab chiqilgan. Bu ism tom maʼnoda oq qabriston degan maʼnoni anglatadi."Gora" urducha soʻz boʻlib, pokistonliklar tomonidan ochiq teri yoki oq tanli odamlarga nisbatan qoʻllaniladi. Shuning uchun, aniqroq tarjima „oq odamlar qabristoni“ boʻladi. Bu atama har doim ham kamsituvchi maʼnoda ishlatilmaydi.
Cavallermaggiore
Cavallermaggiore Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Cuneo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 51 km2. 5296 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Ashqoltepa (Qoʻrgʻontepa)
Ashqoltepa  — Oʻzbekiston Respublikasining  Andijon viloyatiga qarashli qishloq. Qoʻrgʻontepa tumani tarkibiga kiradi.
Turk adabiyotida ertak
Turk adabiyotida ertak og‘zaki adabiyot an’anasining eng qadimiy va muhim mahsulotlaridan biridir. U 19-asrdan beri yozilgan. Turk tiliga “ertak” so‘zi arabcha “mesel” so‘zidan o‘tgan. Turk ertaklariga oid eng qadimgi asar M. Digéonning “Nouveaux Turc et Arabes” (1781) asariga tegishli. Bu asardagi besh matndan uchtasi turkiy ertaklar bo‘lib, bular Halil, Darvish va Shirvanli savdogardir.
Manba va tasnifi
Turk ertaklari og'zaki ijodda yashab kelgan. Bu 19-asrda yozilgan. Billur Koshk Turkiyada omma tomonidan tuzilgan eng qadimgi '. Feniks - Turkiyadagi eng keng tarqalgan yoki boshqacha aytganda, eng mashhur ertak. Ertak, shuningdek, shamanizmning qoldiqlari bilan to'qilgan ( Osmon xudosi e'tiqodlari). Ertakdagi g'ayrioddiy motivlar mifik tafakkurning belgi sifatida kengayishidir.
Tres Cantos
Tres Cantos Ispaniyaning Madrid mintaqasida joylashgan shahardir. Madrid provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 38 km2. Aholisi — 41147 kishi (2010).
Bogʻi dilkusho
Bogʻi dilkusho — Samarqandda qurilgan Amir Temur bogʻlaridan biri. Bogʻning umumiy maydoni har tomonidan 1,500 gaz (909 m) uzunlikda boʻlgan. Bogʻning har bir burchagida minoralar boʻlgan. Kalkutta qoʻlyozmasida bu minoralar kaptar minoralari deb atalgan.
Michael Baur
Michael Baur (16-aprel 1969-yilda tugʻilgan) — avstriyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyut uchrashuvini 1990-yili oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 40ta oʻyinda ishtirok etib kelgan. 1990-yilgi Jahon chempionati musobaqalari ishtirokchisi hisoblanadi.
Abja-sur-Bandiya
Abjat-sur-Bandia (1975-yilgacha Abjat) (fr. Abjat-sur-Bandiat) Fransiyadagi kommunadir. U Yangi Akvitaniya mintaqasining Dordogne departamentida joylashgan. Nontron tumani tarkibiga kiradi. Maydoni – 27,62 km². Kommuna Parijdan taxminan 390 km janubda joylashgan.
Beshkaltak
Beshkaltak  — Oʻzbekiston Respublikasining  Andijon viloyatiga qarasli qishloq. Qoʻrgʻontepa tumani tarkibiga kiradi.
Astatik rostlagich
Astatik rostlagich — rostlash tizimiga tashqi omil taʼsir qilganda ham rostlanuvchi miqdor qiymatini bir meʼyorda tutib turadigan avtomatik qurilma. Buning uchun rostlash sxemasiga integrallovchi zveno kiritiladi. Masalan, suv sathini astatik rostlash qurilmasida suv qancha sarf boʻlishidan qatʼi nazar, rostlanuvchi miqdor (suv sathi) faqat maʼlum qiymatdagina barqaror holatga keladi; bu holat rele oʻrta kontaktining neytral vaziyatiga mos keladi. Astatik rostlagich quyidagicha ishlaqdi: suv sarfi oshganda qalqovuch pastga tushib, yuqori kontaktni ulaydi, elektr dvigatel ishlay boshlaydi, zulfin ochiladi, suv kela boshlaydi. Suv sarfi kamayganda qalqovuch koʻtariladi va pastki kontaktni ulaydielektr dvigatel ishlab, zulfinni berkitadi, suv kelishi toʻxtaydi. Bu Astatik rostlagichni boshqa suyuqliklarga ham qoʻllash mumkin.
Adam Murray
Adam David Murray (1981-yil 30-sentabrda tug'ilgan) - ingliz futbol murabbiyi va sobiq professional futbolchi, Süper Liga klubi "Beshiktosh"da Valerien Ismaelning yordamchi murabbiyi. Kreativ yarim himoyachi, u 17 yillik futbolchilik faoliyati davomida Premer-liga, futbol ligasi va futbol konferensiyasida 500 dan ortiq o'yin o'tkazdi.
Atom elektr stansiyasi
thumb|400px|Atom elektr stansiyalari bor mamlakatlar. {{legend|#3b74bc|AES ishlatiladi, yangi energobloklar qurilmoqda.}} {{legend|#5db6e9|AES ishlatiladi, yangi energobloklar qurilishi rejalashtirilgan.}} {{legend|#4a9e06|AES yoʻq, stansiyalar qurilmoqda.}} {{legend|#96d167|AES yoʻq, qurilish rejalashtirilgan.}} {{legend|#d4aa00|AES ishlatiladi, yangilarini qurish rejalashtirilmagan.}} {{legend|#ef2929|AES ishlatiladi, miqdori kamaytirilishi rejalashtirilgan.}} {{legend|#000000|Fuqaro yadro energetikasi taqiqlangan.}} {{legend|#b9b9b9|AES yoʻq.}} Atom elektr stansiyasi (AES) — texnologik sxemasi jihatidan issiqlik elektr stansiyalari turiga kiruvchi elektr stansiya. Oddiy issiqlik elektr stansiyalari (TES)da koʻmir, neft, qoramoy (mazut) va gaz yoqilsa, atom elektr stansiyasida yoqilgʻi sifatida uran ishlatiladi. Atom elektr stansiyasining asosiy qismi atom qozoni, yaʼni atom reaktori. Atom elektr stansiyasida, koʻpincha, atom reaktorlarining. 4 tipi qoʻllaniladi: 1) Suv-suvli (bunda susaytirgich moda oʻrnida ham, issiqlik eltuvchi modda oʻrnida ham oddiy suv ishlatiladi); 2) Grafit-suvli (suv — issiqlik eltuvchi, grafit esa susaytiruvchi boʻladi); 3) Ogʻir suvli (oddiy suv issiqlik eltuvchi, ogʻir suv esa susaytiruvchi); 4) Grafit-gazli (gaz — issiqlik eltuvchi, grafit — susaytiruvchi). Zamonaviy atom energetikasida asosan uran235 dan foydalaniladi. Uning tabiiy zaxirasi unchalik katta emas, organik yoqilgʻining esa atigi 10% ini tashkil kiladi. Bu miqdor atom energetikasini yoqilgʻi bilan uzoq vakdtacha taʼminlay olmaydi. Yadro yoqilgʻisi sifatida qoʻllaniladigan plutoniy-239 va uran-233 olish uchun xom ashyo hisoblanadigan uran-238 bilan toriy-232 ning zaxirasi yer bagʻrida yetarli miqdorda. Bu yadro yoqilgʻilari yerdagi energetik resursni taxminan. 1000 baravar oshiradi. Hozirgi yoqilgʻi ishlab chiqaradigan koʻpaytiruvchi atom reaktorlarida yoqilgʻi miqdorini ishlash jarayonida orttirish mumkin. Masalan, ikki marta koʻpaytirish uchun taxminan. 10 yilgacha vaqt kerakligi maʼlum. Demak, odamzod atom yoqilgʻisisiz qolmaydi. Atom energiyasi xalqaro agentligining xabar berishicha, 1985-yil oxirida dunyoning 26 mamlakatida atom elektr stansiyalarida umumiy quvvati 248577 MVt boʻlgan 374 reaktor ishlab turgan. Shulardan umumiy quvvati 77851 MVT boʻlgan 93 reaktorli AQSH birinchi oʻrinda, qolganlari esa Fransiya (37533 MVT), sobiq SSSR (26803 MVT), Yaponiya (23665 MVT), sobiq GDR (16429 MVT) va Angliya (10120 MVT). Dunyoning koʻplab boshqa mamlakatlarida ham atom elektr stansiyasilar ishlab turibdi. Hozirgi vaqtda xalq xoʻjaligining elektr energiyasidan foydalanmaydigan biror sohasini topish qiyin. Shuning uchun elektr energiyasi ishlab chiqarish yildan yilga ortib bormoqda. Masalan, 1980-yilda dunyoda ishlatilgan elektr energiyasining 5,6%, 1985-yilda — 10,8% va 1988-yilda — 27% atom elektr stansiyasilarda ishlab chiqilgan.
Adam Murray
20 yoshgacha bo'lgan Angliya terma jamoasi futbolchisi, u Derby Kauntida professional bo'lib, 1999-yil aprel oyida Premer-ligada debyut qilgan. U Derbyda olti mavsumda 62 ta o'yin o'tkazdi, shu jumladan 32 tasi Premer-ligada. Shuningdek alkogolizm bilan kurashdi va Priory kasalxonasida to'rt haftani sog'ayishda o'tkazdi. U 2003-yilning noyabrida Derbyni tark etishdan oldin Mansfield Town (2001-02-yillarda) va Kidderminster Harriersda ijarada o'tkazgan. U 2004-yil iyun oyida Mansfield Town bilan shartnoma imzoladi va 2005-yil mart oyida Karlayl Yunaytedga o'tdi. U Karlaylga 2005-yilda Konferensiya milliy pley-off bosqichida yana Futbol Ligasiga chiqishga yordam berdi, keyin esa 2005-06-yilda Liga Ikkinchi chempionlikni qo'lga kiritdi, shu bilan birga 2006-yilgi Futbol Ligasi kubogi finaliga chiqdi. U 2006-yilning avgustida 10 000 funt sterling evaziga Torquay Yunaytedga qo'shildi va 2007-yil yanvarida 17 500 funt sterlingga Makklesfild Townga sotildi. U 2008-yil yanvar oyida Oksford Yunaytedga qo'shildi.
Atom elektr stansiyasi
Taqqoslash uchun 1987-yil AQSH ishlatgan energiyasining 19%, Buyuk Britaniyada 19%, Yaponiyada 30%, GFRda 34%, Fransiyada 76% atom elektr stansiyasilarda ishlab chiqilgan. Lekin 1986-yil aprelda Chernobil (sobiq SSSR) atom elektr stansiyasida boʻlib oʻtgan katta avariya butun dunyo atom elektr stansiyasilar kurilishi rejalarini buzib yubordi. AQSHda qurilish ishlari sekinlashtirildi, Skandinaviya mamlakatlarida esa butunlay toʻxtaldi. Ammo yer yuzidagi energiya manbalari hisoblanmish — neft, gaz, koʻmir zaxiralari cheklanganligidan atom elektr stansiyasilarni takomillashtirishdan boshqa iloj yoʻq. Atom energiyasi manbai uran va toriyning yer yuzidagi zaxiralari dunyo xalqlarining energiyaga boʻlgan talabini bir necha ming yillar davomida qondirib turish uchun yetarlidir. Kelajakda atom elektr stansiyasilar yetarli darajada rivojlanadi va dunyo mamlakatlarining umumiy energetika balansida yetakchi oʻrinni egallaydi.
Adam Murray
U Oksfordda ikki yarim mavsum o'tkazdi va 97 ta o'yinning ko'pida klub sardori bo'ldi, ammo jarohat tufayli 2009-10-yilgi mavsumning ikkinchi yarmini va keyingi 2010-yilgi pley-off final g'alabasini o'tkazib yubordi.Uch oy o'tgach, u 2011-yil yanvar oyida doimiy tuzilgan shartnoma bo'yicha Mansfield Townga ijaraga berildi. U Mansfield bilan to'rt yarim mavsumni o'tkazdi va klub bilan to'rt xil o'yin o'tkazib, 211 o'yin va 24 gol urdi. U 2011-yilgi FA Trophy finalida mag'lub bo'lgan tomonda o'ynadi va klubning mavsumning eng yaxshi o'yinchisi deb topildi, chunki Mansfield 2012-13-yillarda Konferensiya Premer-ligasi chempioni sifatida Futbol Ligasiga ko'tarildi. U Rainworth Miners Welfare va Worksop Townda 2013-yilda e'tibordan chetda qolganidan so'ng qisqa muddatga dam oldi. U 2014-15-yilgi mavsum oxirida o'yinni tark etdi.
U hali o'yinchi bo'lgan paytda Mansfield Townning yordamchisi bo'lib tayinlangan va 2014-yilning noyabrida vaqtinchalik menejer bo'lgan. U atigi 33 yoshda bo'lgan keyingi oyda doimiy ishga joylashdi va klubni 21-o'rin bilan Ikkinchi ligada saqlab qolishni davom ettirdi. 2015-16-yilgi mavsumda u 2016-yilning noyabrida klubni tark etishidan oldin 12-o'rinni egalladi. Keyingi oyda u "Boston Yunayted" bosh murabbiyi etib tayinlandi va 2016-17-yilgi mavsum oxirida klubni Shimoliy Milliy Ligada 15-o'ringa olib chiqdi. U 2017-yil oktyabr oyida iste'foga chiqdi va keyingi oyda Guiseleyda menejer yordamchisi etib tayinlandi. U 2018-yilning fevral oyida Gizlini tark etdi va Berton Albion, Barnsley, West Bromwich Albion, Port Vele va Beshiktoshda murabbiylik qildi. U Barnslida 2019-yil oktyabr va 2020-yil oktyabr oylarida vaqtinchalik menejer sifatida ishlagan.
Drágszél
right|thumb|300x300px| [[Vengriya|Vengriyadagi Baks-Kiskun okrugining joylashuvi]] Dragshel ( Draga  ) — Vengriyaning janubiy Buyuk tekisligidagi Baks -Kiskun okrugidagi kichik qishloq.
Geografiyasi
U 12.59 km2 maydonni egallaydi  va 398 nafar aholi istiqomat qiladi (2002).
Morro Bay kenguru kalamushi
Morro Bay kenguru kalamushi Dipodomys heermanni morroensis Kaliforniya shtatining San-Luis-Obispo okrugiga xosdir.
Sourcieux-les-Mines
Sourcieux-les-Mines Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Rhône departamenti Lyon tumani tarkibiga kiradi.
Morro Bay kenguru kalamushi
“Heermann” kenguru kalamushining bu kichik turi bugungi kunda Kaliforniya shtatining San-Luis-Obispo okrugidagi Morro koʻrfazidan janubdagi cheklangan 2 km hududda yashaydi. Kenguru kalamushlari 22 turga ega boʻlib, AQShning janubi-sharqidan Panamagacha boʻlgan hududda uchraydi. Ular issiq va yarim choʻl hududlarida yashaydilar va gerbillar va piramida kalamushlari kichik kengurularga oʻxshaydi, orqa oyoqlari sakrash uchun yaxshi rivojlangan, old oyoqlari kalta va uzun dumi sakrash paytida muvozanat uchun ishlatiladi. Tungi hayvonlar boʻlib, ularning koʻzlari juda katta; ularning quloqlari oʻrtacha kattalikda. Orqa tarafdagi sochlar jigarrang va sariq rangda, qorin esa oq rangda. Morro Bay kenguru kalamushining uzunligi 11-13 sm, dumi esa 16-19 sm. Uning vazni 60 dan 80 g gacha.
Sourcieux-les-Mines
Aholisi
1762 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 176,2 nafar kishi.
Morro Bay kenguru kalamushi
Tavsifi
Morro koʻrfazi kenguru kalamush kichik turi Bayvudning nozik qumlariga xos boʻlib, Kaliforniyaning markaziy qirgʻogʻidagi Morro koʻrfazi, Los-Osos va Montana-de-Oro shtati parkida joylashgan tuproq turi. Ularning teshiklari erga burchak ostida kiradi. Morro Bay kenja turi barcha kichik turlarning eng kichigidir. Erkakning uzunligi 300,4 mm, urgʻochilarning uzunligi taxminan 295,1 mm.
Sourcieux-les-Mines
Geografiyasi
Maydoni — 10,0 km2. Dengiz sathidan 260 – 660 m balandlikda joylashgan.
Morro Bay kenguru kalamushi
Tavsifi
Ularning asosiy oziq-ovqatlari urugʻlardir.
Dipodomys heermanni morroensis yiliga 2 dan 3 gacha bola beradi. Har bir axlatda ular birdan ettigacha kuchukchaga ega, ammo har bir axlatda oʻrtacha ikki kuchukcha bor. Ular sochsiz, koʻzlari va quloqlari yopiq, tishsiz tugʻiladi.
Yoʻqolib ketish xavfi ostida va bedarak yoʻqolganlar
Morro Bay kenguru kalamushi federal darajada xavf ostida.
Gouarec
Gouarec Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Côtes-d'Armor departamenti Guingamp tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
952 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 148,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,4 km2.
Crançot
Crançot Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Lons-le-Saunier tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
489 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 34,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 14,3 km2. Dengiz sathidan 450 – 561 m balandlikda joylashgan.
Jazz gitara
Jazz gitara elektr gitara turiga yoki akustik gitara tovushini oshirish uchun elektr kuchaytirgichdan foydalangan holda jazzdagi gitara chalish uslubiga ishora qilishi mumkin. 1930-yillarning boshlarida jazz musiqachilari oʻzlarining ovozlarini baland ovozda katta guruhlarda eshitish uchun kuchaytirishga harakat qilishgan. Katta guruhlardagi gitarachilar akustik gitaradan yarim akustik gitaraga oʻtib, kuchaytirgichlardan foydalanishni boshlaganlarida, bu ularga yakkaxon ijro etish imkonini berdi. XX asr boshlarida jazz gitara, jazzga muhim taʼsir koʻrsatdi. Jazzda ishlatiladigan eng qadimgi gitaralar akustik boʻlgan va akustik gitara hali ham jazzda qoʻllanilsada, 1940-yillardan beri koʻpchilik jazz gitarachilari elektr kuchaytirilgan gitara yoki elektr gitarada ijro etishgan. Anʼanaga koʻra, jazz elektrogitarachilari nisbatan keng boʻshliqli ovoz qutisi, skripka uslubidagi f-teshiklardan foydalanganlar.
1930-1960 yillar oxiri
1930-yillarning oxiri va 1940-yillar davomida — katta guruh jazz va sving musiqasining gullagan davri — gitara ritm boʻlimining muhim asbobi edi. Baʼzi gitarachilar, masalan, Count Basie guruhidan Freddie Green, gitaraga xos hamrohlik uslubini ishlab chiqdilar. Katta guruhlarning bir nechtasi kuchaytirilgan gitara sololarini namoyish etdi, ular oʻrniga kichik kombinatsiya kontekstida ijro etildi.
Ikkinchi jahon urushidan keyingi davrda kichik kombo jazz keng miqyosda paydo boʻlishidan keyingina gitara koʻp qirrali asbob sifatida paydo boʻldi, u ham ritm boʻlimida, ham oʻziga xos ohangdor asbob va yakkaxon improvizator sifatida ishlatilgan. George Barnes, Kenny Burrell, Herb Ellis, Barney Kessel, Jimmy Raney va Tal Farlow qoʻllarida gitara „jiddiy“ jazz asbobi sifatida koʻrila boshladi. Gibsonning ES-175 (1949-yilda chiqarilgan) kabi takomillashtirilgan elektr gitaralari chaluvchilarga koʻproq tonal variantlarni taqdim etdi.1940—1960-yillarda Ues Montgomeri, Joe Pass va Jim Hall kabi gitarachilar hozirda „jaz gitara“ deb nomlanuvchi narsaga asos solgan.
Ritm
Jazz ritmli gitara koʻpincha juda teksturali, gʻalati metrli ijrodan iborat boʻlib, u ekzotik, qiyin boʻlgan akkordlardan keng foydalanishni oʻz ichiga oladi. Jazz gitarachilari akkordni sakkizinchi tebranishda chalish orqali ritmdan „oldinda“ akkordlarni oʻynashlari mumkin. Akkordlar odatda rok ritmidagi gitarachi oʻynagandek takrorlanuvchi ritmik tarzda ijro etilmaydi.
Improvizatsiya
Jazz gitarachilar improvizatsiya qilganda, ular kuyning akkord progressiyasidagi akkordlar bilan bogʻliq boʻlgan shkalalar, rejimlar va arpejlardan foydalanadilar. Improvizatsiyaga yondashuv jazz gitarasining eng qadimgi davrlaridan beri oʻzgardi. Sving davrida koʻplab solistlar ohangni bezaklar va notalar bilan bezash orqali „quloq bilan“ improvizatsiya qilishgan. Biroq, bebop davrida, tez sur’at va murakkab akkord progressiyalari „quloq bilan“ oʻynashni tobora qiyinlashtirdi. Saks va pianinochilar kabi boshqa improvizatorlar bilan bir qatorda bebop davridagi jazz gitarachilari ham shkalalar (butun ohang shkalasi, xromatik shkala va boshqalar) va arpejiolar yordamida akkord oʻzgarishlarini improvizatsiya qilgan.
NGC 2625
NGC 2625 Qisqichbaqa yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Albert Marth 1864-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Sugʻur kuni (film)
Sugʻur kuni (Groundhog Day) — 1993-yili ekranlarga chiqqan komediyaviy film. Danny Rubin asari boʻyicha suratga olingan. Film rejissori — Harold Ramis. Filmda bosh rollarda Bill Murray, Andie MacDowell va Chris Elliott ijro etgan.
Astronomik koordinatalar
Astronomik Koordinatalar – ixtiyoriy yoritqichning osmon sferasidagi vaziyatini aniqlash uchun qoʻllaniladigan sistemalar. Sfera sirtidagi har qanday nuqtaning vaziyati asosiy deb qabul qilingan biror katta aylanada (markazdan oʻtuvchi) yotuvchi yey va unga nisbatan olingan perpendikulyar yey bilan toʻla aniqlanadi. Asosiy aylana tekisligiga markazdan oʻtuvchi perpendikulyar chizilsa, u bilan osmon sferasining Shimoliy yarim shari kesishgan nuqtani maxsus nuqta sifatida qabul qilib, bu nuqtadan va yoritqichdan yordamchi katta aylana oʻtkazish mumkin (sfera sirtida har qanday 2 ta nuqtadan faqat bitta katta aylana oʻtadi). Yordamchi va asosiy aylanalar kesishgan nuqta bilan yoritqich orasidagi yey aynan perpendikulyar hisoblanadi. Osmon sferasining qaysi aylanasi asosiy deb olinishiga qarab Astronomik koordinatalar sistemalari 4 turga boʻlinadi (rasmga q.): gorizontal, ekliptik, ekvatorial koordinatalarning 1-va 2-sistemalari.
ASTRONOMIK KOORDINATA-LAR – ixtiyoriy yoritkichning osmon sferasidagi vaziyatini aniqlash uchun qoʻllaniladigan sistemalar. Sfera sir-tidagi har qanday nuqtaning vaziyati asosiy deb qabul qilingan biror katta aylanada (markazdan oʻtuvchi) yotuvchi yoy va unga nisbatan olingan perpendikulyar yoy bilan toʻla aniqlanadi. Asosiy aylana tekisligiga markazdan oʻtuvchi perpen-dikulyar chizilsa, u bilan osmon sferasining Shimoliy yarim shari kesishgan nuqtani maxsus nuqta sifatida qabul qilib, bu nuqtadan va yoritqichdan yordamchi katta aylana oʻtkazish ekvotori mumkin (sfera sirtida har qanday 2 ta nuqtadan faqat bitta katta aylana oʻtadi). Yordamchi va asosiy aylanalar kesishgan nuqta bilan yoritqich orasidagi yey aynan perpendi-kulyar hisoblanadi. Osmon sferasining kaysi aylanasi asosiy deb olinishiga qarab Astronomik koordinatalar sistemalari 4 turga boʻlinadi: gorizontal, ekliptik, ekvatorial koor-dinatalarning 1-va 2-sistemalari.Karomat Mirtojiyeva.
Gorizontal koordinatalar sistemasida asosiy aylana sifatida matematik gorizont va maxsus nuqta sifatida osmon sferasining zenit Znuqtasi olinadi. Yoritqich M va zenitdan oʻtkazilgan yordamchi katta aylana bilan gorizont kesishgan M, nuqtadan M gacha boʻlgan yoy, yaʼni uM,M=h –uning balandligi, uSM,=Aesa azimuti deyiladi. Baʼzan balandlik koordinatasi h oʻrniga zenit masofasi Z=uZM ham ishlatiladi. Gorizontal koordinatalar (Z; A) sistemasida 0°<t<360°,-9 0°<A<90o.
Ekvatorial koordinatalar 1-va 2-sistemalarida esa asosiy aylana sifatida osmon ekvatori olinib, maxsus nuqta sifatida olam qutbi R qaraladi. Natijada M va R nuqtalardan o`tgan yordamchi aylana bilan osmon ekvatori kesishgan M2 nuqta hosil bo`ladi. iM2M=6 – uning og`ishi, uQ`M2=t– yoritqichning soat burchagi deyiladi. Ekvatorial koordinatalar (t;S) 1-sistemasida 0°<t<360°, – 90°<6<90°. Ekvatorial koordinatalar 2-sistemasining 1-sidan farqi shuki, soat burchagi to`rniga yoritqichning to`g`ri chiqishi a=^guM2 olinadi. Bundau – bahorgi tengkunlik nuqtasi. Ushbu (a; 5) sistemada a vaqt birliklarida o`lchanib, 0h<a<24hbo`ladi.
Ekliptik koordinatalar sistemasida asosiy aylana sifatida ekliptika, maxsus nuqta sifatida ekliptika qutbi P olinadi. P va M dan o`tkazilgan yordamchi aylana bilan ekliptika kesishgan nuqgani M3 desak, iM3M=r – yoritqichning ekliptik kenglamasi va iuM3=A esa ekliptik uzunlamasi deyiladi. Ekliptik koordinatalar (A; R) sistemasida 0°≤λ≤360°,-90°≤β≤90° Karomat Mirtojiyeva.
Havolalar
http://referat.arxiv.uz
Clarendon (Arkansas)
Aholisi
1965 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 392 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5 km2. Shundan 4,7 km2 quruqlik, 0,3 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 53 m balandlikda joylashgan.
Lastic (Puy-de-Dôme)
Lastic Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Puy-de-Dôme departamenti Clermont-Ferrand tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
116 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 6,4 nafar kishi.
Turk xalq kiyimi
Turk xalq liboslari turli xil an'anaviy uslubdir xalq kiyimlari asosan qishloq joylarida kiyiladi kurka mamlakatning ettita geografik mintaqasida. Xalq kiyim uslubida mintaqaga, jinsga, millatga, egasining sinfiga, madaniyatiga va kamroq darajada dinga asoslangan bo'lishi mumkin bo'lgan ko'plab xilma-xillik va ma'lumotnomalar mavjud.
Bu xalq liboslari uslublarining aksariyatida  rang-barang chiziqlar, gulli gulli kiyimlar, ko'p qatlamlar, poulainlar (charak) va mintaqada farq qiluvchi umumiy jonli ranglarni asosiy o'xshash xususiyat hisoblanadi. Ushbu xalq uslublaridaginazarda tutilgan elementlar orasida tabiat, romantika, xalq musiqasi va vatanparvarlik mavjud.
Ta'sir etgan omillar
Bugungi kunda Turkiya an'anaviy xalq kiyimlari Usmonli turklar imperiyasi modasining kuchli ta'siri ostida va imperiya hukmronligi davrida va undan keyin sodir bo'lgan o'zgarishlarga asoslangan. Usmonli turklar imperiyasining chegaralari Markaziy Osiyo, Sharqiy Yevropa, Janubiy Yevropa, Yaqin Sharq, Markaziy Yevropa va Anadoluning oʻzida mavjud boʻlgan koʻplab individual madaniyatlar, xalqlar, dinlar va anʼanalarni oʻz ichiga olgan. Usmonli turklar imperiyasi madaniyati, xususan, Usmonli modasi Usmonlilar hukmronligining o'tgan asrlarida o'zara bir-biri bilan aloqada bo'lgan ushbu alohida madaniyatlar va dinlarning uyg'unligi sifatida rivojlandi.
Fountain (Shimoliy Karolina)
Aholisi
515 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Turk xalq kiyimi
Ta'sir etgan omillar
"Usmonlilar madaniyati" iborasi imperiya ichidagi barcha hozirgi madaniyat va an'analarni aniqlash va umumlashtirish uchun foydalanilgan bo'lib, Turk madaniyatining asosini tashkil qiluvchi xususiyatlarni meros qilib olgan. Bular Usmonlilar saltanatining qulashi va parchalanishigacha, hatto respublika tashkil etilgandan keyin ham davom etgan turk madaniyatining keyingi rivojlanishi uchun qadam tashlagan ; Bu jarayonlar keyinchalik Janubiy Yevropadan (Albaniya va Gretsiya), Sharqiy Yevropadan (xususan, Ruminiya, Bolgariya va Yugoslaviya), Kavkazdan va hozirda Yaqin Sharq, Rossiya va Ukrainadan kelgan bir qancha migratsiya to'lqinlariga ulanib ketgan.
Fountain (Shimoliy Karolina)
Geografiyasi
Maydoni — 2,5 km2. Shundan 2,5 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 35 m balandlikda joylashgan.
Villanueva de la Cañada
Villanueva de la Cañada Ispaniyaning Madrid mintaqasida joylashgan shahardir. Madrid provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 34,3 km2. Aholisi — 17271 kishi (2010).
Turk xalq kiyimi
Tarixi
Usmonlilar modasi Usmonlilar imperiyasining qulashi obilan yo'qolgan emas edi; buning sababi u kundalik foydalanishning bir qismi bo'lib ulgurgan edi  va tarqalishdan oldin va keyin imperiyadan paydo bo'lgan bir qancha xalqlar, jumladan, yangi tashkil etilgan Turkiya Respublikasi ichida rivojlanishda davom etdi. Usmonli modasining ba'zi bir diqqatga sazovor xususiyatlari va liboslari yalpiz, naqshli zanjir yoki yelek; bir shalvar, naqshli keng shim; sarik, katta o'ralgan bosh kiyimi, odatda an'anaviy salladan va mintaqadan mintaqaga farq qiladi; va entari, odatda imperiyadagi ayollar tomonidan kiyiladigan uzun oqimli naqshli libosga o'xshash kiyimlarni o'z ichiga oladi.
E'tiborga molik fes imperiya ichidagi musulmon bo'lmagan jamoalar tomonidan diniy maqsadlar yo'lida ishlatilgan bo'lsa-da, sarikkaning qulashi, shu jumladan Turkiyada 1925- bosh kiyimning rasmiy taqiqlanishidan keyin bu mintaqalarda modadan chiqib ketgan eng birinchi liboslardan biri bo'lgan, garchi sarik sobiq Usmonli yerlari va Turkiyaning qishloq joylaridagi musulmon jamoalari tomonidan qo'llanilsa ham.
Turk xalq uslublari
Turkiyadagi xalq kiyimlari Anadolu va uning atrofidagi turli madaniyatlarning kesishishi va o'zaro ta'sirini o'zida mujassam etgan va Turkiyadagi har bir mintaqaning modasi o'z xalqining tabiatini, ularning o'zaro munosabatlarini va an'analarini aks ettirib kelgan.
Sharqiy Anadolu
Sharqiy modasi qo'shni elementlarni aks ettiradi Kurdcha, arman, forscha va ozroq darajada Ozarbayjon madaniyati, masalan, gulli naqshli umumiy kiyim, ayollar uchun zamonaviy bosh va yuz qoplamalari, gulli keng shim kiygan erkaklar uchun keng kamarlar. Bunday turk moda uslublariga asosan kurd, arman va fors madaniyatlari ta'sir qiladi, aksincha madaniyatlarning o'zidan farq qiladi.
Qora dengiz, Shimoliy Anadolu
Qora dengiz mintaqasining an'anaviy uslubi mag'rur ruhga ega bo'lib, uning chuqur ranglari, odatda Pont Alp tog'laritabiatiga ishora qiluvchi hamda vatanparvarlik ruhi ufurib turgan naqshlarda ko'zga tashlanadi. .Unga lazlar, gruzinlar, cherkeslar va boshqa kavkaz madaniyatlari, jumladan, chor va sovetlar davrida mintaqada mavjud boʻlgan rus madaniyatining baʼzi tarixiy elementlari katta taʼsir koʻrsatgan.
M
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Amerika Qoʻshma Shtatlari
Amerika Qoʻshma Shtatlari (AQSh; United States of America, USA), Qoʻshma Shtatlar (United States) yoki shunchaki Amerika (America) Shimoliy Amerikadagi mamlakatdir. Poytaxti — Vashington shahri, Birlashgan Millatlar Tashkiloti aʼzosi. AQSh sharqdan Atlantika, gʻarbdan Tinch okeani, janubi-sharqdan Meksika qoʻltigʻi bilan oʻralgan. Maʼmuriy jihatdan 50 shtat va bir federal okrugga boʻlinadi. Alyaska va Gavayi shtatlari mamlakat asosiy hududidan tashqarida joylashgan. Puerto-Riko Hamdoʻstligi, Shimoliy Mariana orollari Hamdoʻstligi, Guam, Virginiya orollari va Amerika Samoasi ham AQShga qarashli. Maydoni — 9.8 million km2. Aholisi 331 million kishidan oshiq boʻlib, aholi soni boʻyicha jahonda uchinchi oʻrinda turadi.
Geografiyasi
Atlantika okeanining AQSh qirgʻogʻida koʻrfaz va qoʻltiqlar juda koʻp, sohillari asosan pasttekislikdan iborat; eng katta yarim orol — Florida. Mamlakat relyefi uch turga boʻlinadi. Gʻarbdagi Kordilyera togʻ tizmasi AQSh hududining uchdan bir qismini egallaydi. Tinch okean sohili baland togʻlar (Alyaska tizmasida AQSh va butun — 6194 m balandlikdagi Mak-Kinli choʻqqisi joylashgan; bundan tashqari Qirgʻoqboʻyi tizmalari va Kaskadli togʻlar, Syerra-Nevada togʻlari bor). Sharqiy mintaqani Qoyali togʻ tizmalari egallagan. Mazkur ikkala togʻli mintaqa oraligʻida Kolumbiya va Kolorado platolari bor. Katta Havza choʻl yassi togʻliklarini chuqur daralar bir-biridan ajratib turadi. Sharqda uncha baland boʻlmagan Appalachi togʻlari (balandligi 2037 m gacha, Mitchell togʻi) boʻlib, uni torgina Atlantika boʻyi pasttekisligi okeandan ajratib turadi. Kordilyera bilan Appalachi oʻrtasida Markaziy tekisliklar, Buyuk tekisliklar (yoki Preriy platosi) va Meksikaboʻyi tekisliklarini oʻz ichiga olgan ichki tekisliklar joylashgan. Shim.da suv-muz shaklidagi relyefli Lavrentiy tepaligining bir qismi joylashgan. AQSh — foydali qazilma zaxiralari va xilma-xilligi jihatidan dunyoning eng boy mamlakatlaridan biri. Koʻmir, neft, gaz, mis, qoʻrgʻoshin, pyx, uran, temir, titan rudalari, simob, oltin, molibden, volfram, fosforit konlari mavjud. Tosh va kaliy tuzlari, oltingugurt va boshqa minerallar ham bor. AQSh hududining deyarli hammasi moʻ`tadil va subtropik mintakalarda, Alyaska — subarktika, Floridaning janubiy qismi tropik mintaqalarda joylashgan. Mamlakatning shimoli-sharqiy va sharqiy qismlari iqdimiga iliq Golfstrim oqimi, Tinch okean sohili iqlimiga sovuq Kaliforniya oqimi anchagina taʼsir oʻtkazadi. Hudud yuzasining tuzilish xususiyatlariga koʻra shimoliy va janubiy mintaqalar oʻrtasida havoning faol almashinuvi munosabati bilan ob-havo tez-tez oʻzgarib turadi. AQSh ichki mintaqalarining iqlimi — kontinental, Kordilyera ichki hududlarida keskin kontinental. Bismark shahrida (Shimoliy Dakota shtati) yanvarning oʻrtacha harorati −19’, iyulda 21°, Chikago shahrida yanvarda −3,7° va iyulda 32, G. Meksikaboʻyi pasttekisligi va Atlantika boʻyi pasttekisligining janubiy qismida subtropik iqlim. Yangi Orlean shahrida yanvarning oʻrtacha harorati 12°, iyulda 27,4°. Atlantika boʻyi sohilining shimoli-sharqiy qismi va Tinch okean boʻyi sohilining shimoliy qismida — dengiz iqlimi. NyuYorkda yanvarning oʻrtacha harorati −0,8°, iyulda 23". Tinch okean sohilining janubida Oʻrta dengizga oʻxshash iqlim, Kordilyera janubiy qismining ichki tumanlarida juda issiq va qurgʻoqchil. Havoning eng past harorati (-64° gacha) Yukon yassi togʻligi (Alyaska)da, eng yuqori harorati esa (50°) Ajal vodiysi (Kaliforniya)da kuzatilgan.
thumb|[[Katta Kanyon]]
Oʻrtacha yillik yogʻin Alyaskaning janubi-sharqida va Vashington shtatining gʻarbida — 3000-4000 mm, mamlakatning janubi-sharqida — 1500-2000 mm, ichki tekisliklarda — sharqda 1 500 mmdan gʻarbda 3 000 mm gacha. AQShning koʻp daryolari Atlantika okeani havzasiga quyiladi. Mamlakat hududidan dunyoning eng yirik daryo tizimlaridan biri — Missuri bilan Missisipi daryosi oqib oʻtadi. Appalachidan oqib kelib Atlantika okeaniga quyiladigan daryolar (Gudzon, Potomak va boshqalar) — qisqa, tez va sersuv. Kordilyeraning daryo tarmogʻi siyrakroq. Bu yerdagi Kolumbiya, Kolorado kabi soylar chuqur daralardan oqib oʻtadi. Mamlakat shimolida, Kanada chegarasida Buyuk koʻllar (Yuqori koʻl, Guron, Michigan, Eri, Ontario) bor. Katta Havza togʻida Katta Shoʻr koʻl, Floridada koʻpdan-koʻp sayoz koʻl va qoʻltiqlar, Alyaskada muzliklardan hosil boʻlgan tektonik koʻllar, jumladan, Iliamna koʻli bor. Ichki suvlardan sanoat va kommunal suv taʼminoti, kema qatnovi, sugʻorish va gidroenergiya manbai sifatida barakali foydalaniladi. Tuproq qoplami xilma-xil. Shimoli-sharqda serajriq podzol (kulrang) va qoʻngʻir oʻrmon tuproq, janubi-sharqda qizgʻish va sargʻish tuproq, Ichki tekisliklarda qoramtir preriy, qoratuproq va toʻq sur, Kordilyeraning togʻ oraligʻi platosida quruq dashtlarning kulrang va och sur tuproqlari. Mamlakat shimoli-sharqida aralash va qaragʻay oʻrmonlari, janubida keng bargli, Tinch okean sohili va Kordilyera yon bagʻirlarida igna bargli oʻrmonlar ustun. Markaziy tekisliklarning gʻarbidagi ayrim joylarda oʻtsimon preriy oʻsimlikzorlari, Buyuk tekisliklar, Kordilyera platosi va vodiylarida quruq dashtlarning oʻsimliklari saqlanib qolgan. Kordilyera yassi togʻligining qurgʻoqchil qismini yarim choʻl va choʻllar egallaydi. Muhofazaga olingan yirik tabiat obyektlari orasida Iyellouston milliy bogʻi, Yosemit milliy bogʻi, Sekvoyya, Grand-Kanon milliy bogʻlari, Mamont va Karlsbad gʻorlari bor.
Davlat tuzumi
AQSh 50 ta shtat, bitta federal okrug va beshta hududdan tashkil topgan federativ respublikadir. Bundan tashqari, jahonning mavjud eng qadimgi federatsiyasi hisoblanadi. 2021-yilda AQSh Demokratiya indeksida 26-oʻrinni egalladi.
AQShning amaldagi konstitutsiyasi 1787-yilda qabul qilingan. Davlat va hukumat boshligʻi, qurolli kuchlar bosh qoʻmondoni — prezident, uning vakolatlari juda katta. Vitse-prezident bilan birga bavosita, ikki bosqichli saylov yoʻli bilan (saylovchilar hayʼati orqali) 4 yil muddatga saylanadi. Qonun chiqaruvchi hokimiyatni senat va vakillar palatasidan iborat ikki palatali kongress amalga oshiradi. Senatda 100 senator bor (ular 6 yil muddatga, har shtatdan 2 tadan saylanadi va 1/3 qismi har 2 yilda yangilab turiladi). Vakillar palatasiga 435 deputat 2 yilga saylanadi. Ijrochi hokimiyat organi — AQSh hukumati prezident tomonidan senatning roziligi bilan tayinlanadi; 13 vazirdan iborat boʻladi. Hukumat kongress oldida masʼul emas. Har bir shtatning oʻz konstitutsiyasi bor. Shtatdagi qonun chiqaruvchi hokimiyatni qonun chiqaruvchi majlis, ijrochi hokimiyatni esa gubernator amalga oshiradi. AQSh davlatining konstitutsiyaviy tizimiga uch siyosiy-huquqiy qoida asos qilib olingan, bu qoidalar — hokimiyatning boʻlinishi, federalizm va sudning konstitutsiyaviy nazoratidan iborat. Hokimiyatning boʻlinish qoidasi davlat hokimiyatining uch tarmogʻi — qonun chiqaruvchilik, ijroiya va sud hokimiyatlarining mustaqilligini va ular oʻrtasida vazifalarning chegaralab qoʻyilishini nazarda tutadi. Federal darajadagi uch tarmoq — Kongress, Prezident va Oliy suddir.
Siyosiy partiyalari, kasaba uyushmalari
Respublikachilar partiyasi, 1854-yilda tuzilgan; Demokratik partiya, 1828-yilda tuzilgan; Kommunistik partiya, 1919-yilda tuzilgan; Amerika Mehnat Federatsiyasi — ishlab chiqarish kasaba uyushmalari Kongressi, 1955-yil tashkil etilgan. AQShda salkam 40 mustaqil kasaba uyushmalari ham bor, ularga 4,5 million ishchi va xizmatchi aʼzo boʻlib kirgan.
Aholisi
AQShning hozirgi aholisi uch asosiy etnik tarkibiy qismdan: AQSh amerikaliklari, muhojirlar va tub joy aholisidan iborat. AQSh aholisining 82,8% ni asli kelib chiqishi yevropaliklar, 12,6% ni afrikaliklar, 3,6% ni osiyoliklar, 1% ni hindular, eskimoslar, aleutlar tashkil etadi. Aholining 80% shaharlarda yashaydi. AQSh amerikaliklari millat sifatida asosan 18-asrning 2-yarmida Yevropaning turli mamlakatlaridan kelgan muhojirlarning aralashib ketishi natijasida tarkib topgan. Afroamerikaliklar („qoralar“ deb ata-luvchi negrlar) AQSh amerikaliklarining irqiy-etnografik guruhi boʻlib, ular 17-19-asrlarda mamlakatga keltirilgan afrikalik qullarning avlodlaridir. Afroamerikaliklar koʻp asrlar davomida ayirmachilik va kamsituvga duchor qilinishiga qaramay, afrikaliklarning oq tanlilar bilan jismoniy aralashuvi sodir boʻldi. Duragaylar afroamerikaliklar umumiy sonining anchagina qismini tashkil etadi. AQShda meksikanlar, italyanlar, nemislar, fransuzlar, shvedlar, norveglar, gollandlar, yaponlar, polyaklar, xitoylar va boshqaxalqlar ham yashaydi. AQShda 5 mingga yaqin oʻzbek istiqomat qiladi. Ular asosan NyuYork, Vashington, Nyu-Jersi shtatlarida, Filadelfiya shahrida hamda mamlakatning boshqa shtat va shaharlarida yashaydi. Ular turli kasb hamda tijorat ishlari bilan shugʻullanadilar. Hozirgi amerikalik oʻzbeklarning ota-bobolari 1917-yilgi oktyabr toʻntarishidan keyin bolsheviklar tazyiqidan qochib, avval Afgʻoniston va Xitoyga oʻtib ketganlar. 1950-yillarda esa, Pokiston, Saudiya Arabistoni, Turkiya orqali AQShga borib qolishgan. Ikkinchi jahon urushi davrida turli yoʻllar bilan u yerga borib qolgan oʻzbeklar ham uchraydi. AQSh aholisining zichligi — 1 km² ga 27,2 kishi. Rasmiy tili — ingliz tili. Dindorlar asosan protestantlar va katoliklardir. Yirik shaharlari: Nyu-York, Chikago, Los Anjeles, Filadelfiya, Xyuston, Detroyt, San Fransisko, Vashington, Boston, Dallas, Klivlend, Baltimor (yana qarang Amerikaliklar).
Tibbiy xizmati
Mamlakat kasalxona muassasalarining 70% — xususiy. Shifokorlarni tibbiyot maktablari tayyorlaydi. Saratoga-Springs, Kliften, Trenchlik, Xot-Springsda balneologiya, Atlantiksitida dengiz boʻyi, Santa-Klaus, Monterey, Santa Barbarada dengiz kurortlari bor. Atlantika va Tinch okeanlari sohillari va orollarida, shuningdek togʻ va choʻl joylarda iqlimiy stansiyalar joylashgan.
Xoʻjaligi
AQSh — dunyoda iqtisodiy jihatdan eng yuksak darajada rivojlangan mamlakat. Yalpi milliy mahsulot, sanoat va qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarish hajmi, tovar va kapital eksport qilish, ishlab chiqarishning tuplanish va markazlashuvi, ilmiy tadqiqotlarga sarf-xarajat va sh.k. boʻyicha 1-oʻrinda turadi. Butun dunyodagi sanoat ishlab chiqarishning uchdan bir qismi AQSh ulushiga toʻgʻri keladi. Xalqaro boshqaruv taraqqiyoti instituti oʻtkazgan tadqiqot maʼlumotlariga koʻra, 1994—1996-yillarda iqtisodiy rivojlanish nuqtai nazaridan yetakchi davlatlar oʻrtasida ham AQSh birinchi oʻrinda turibdi.