cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saint-Privat (Ardèche)
Geografiyasi
Maydoni — 6,1 km2. Dengiz sathidan 177 – 409 m balandlikda joylashgan.
New Albany (Pennsylvania)
New Albany AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Bradford County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
293 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 1,2 km2. Shundan 1,2 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Sai Tej
Panja Sai Dxaram Tej (पंजा साईं धर्म तेज, Панджа Саи Дхарам Тедж 1986-yil 15-oktyabr) — telugu filmlarida faoliyat olib boruvchi hind aktyori. Allu-Konidela oilasi bilan bogʻliq boʻlib, u oʻzining aktyorlik debyutini muvaffaqiyati Pilla Nuvvu Leni Jeevitham (2014) filmi bilan amalga oshirdi, buning uchun u SIIMA mukofotini eng yaxshi erkak debyuti va CineMAA Awards mukofotining eng yaxshi erkak debyuti uchun mukofotlariga sazovor boʻldi.
Oʻzining debyutidan soʻng Tej Subramanyam for Sole (2015) va Supreme (2016) kabi filmlarda suratga tushdi, filmlar muvaffaqiyat qozondi. Keyin Tej muvaffaqiyatli Chitralahari (2019) va Prati Roju Pandage (2019) filmlari bilan oʻzini namoyon qildi. Uning boshqa diqqatga sazovor asarlari orasida Solo Brathuke So Better (2020) va Respublika (2021) mavjud.
Erta hayoti va fon
Tej 1986-yil 15-oktabrda Telugu kinoaktyor-siyosatchisi Chiranjeevining singlisi Vijaya Durga oilasida dunyoga kelgan Tej Haydaroboddagi Nalanda maktabida oʻqigan va Haydaroboddagi Sent-Meri kollejini tamomlagan. Aktyorlar Allu Arjun, Ram Charan, Allu Sirish, Varun Tej va Nixarika Konidela Tejning amakivachchalaridir. Uning ukasi Vaysshnav Tej ham aktyor. Pavan Kalyan va Nagendra Babu uning amakilari.
Barweiler
Hududi
Barweilerning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Sai Tej
Faoliyati
Chitralahari filmi uning 2019-yildagi birinchi filmi edi. Tanqidchilar uning ijrosini yuqori baholagan va Tej oʻz faoliyatidagi eng yaxshi oʻyinlardan birini taqdim etgan holda film muvaffaqiyat qozondi. The Times of India filmdagi Vijay qahramonini Tej faoliyatidagi eng yaxshisi deb atagan edi Yilning navbatdagi filmi Prati Roju Pandaj ham muvaffaqiyatli chiqdi. Keyinchalik 2020-yilda uning Solo Brathuke So Better filmi COVID-19 pandemiyasidan keyin chiqdi. Kinoteatrlarda 50% bandlik cheklanishiga qaramay, film kassada muvaffaqiyat qozondi. Idlebrain's Jeevi Tejning oʻyinini, ayniqsa uning komediya vaqti va filmning hissiyotli sahnalarida oʻynashini yuqori baholadi
Shaxsiy hayoti
2021-yil sentabr oyida Tej Haydaroboddagi Durgam Cheruvu ko‘prigi yaqinida bitta avtomashinali mototsikl halokatiga uchradi. U Apollon kasalxonalariga yotqizilgan, shifokorlar uning yumshoq toʻqimalari jarohatlangani va boʻyinbogʻ suyagi singanini, ammo xavf yoʻqligini eʼlon qilishgan.
Media tasviri
Tej Hyderabad Times jurnalining 2016-yildagi eng orzu qilingan erkaklar ro‘yxatida 24-o‘rinni egalladi Tej „Sky Zone Park“ brendining elchisiga aylandi. Shuningdek, u „Think Peace“ xayriya tashkilotining elchisi boʻldi.
Ijtimoiy fobiya
Bu qoʻrquv bezovtalikni boshdan kechiradigan, boshqalarning koʻziga qanday qarashlari haqida qaygʻuradiganlarga xosdir. Ular soʻzlari ahmoqona koʻrinishidan, tashqi koʻrinishi yoqimsiz va oʻzlari javob bermasligidan xavotirlanishlari mumkin. Psixiatriyada u odatda „ijtimoiy fobiya“ deb ataladi — bu, asosan, nisbatan kichik guruhlardagi (lekin olomonda emas) boshqa odamlar tomonidan salbiy baho (tanqid, masxara, qoralash) qoʻrquvida ifodalangan holat. Jabrlanganlar ijtimoiy vaziyatlarga moslashishda duch keladigan qiyinchiliklar ularning shaxsiy va kasbiy hayotiga katta taʼsir koʻrsatadi.
Maʼlumotlar
Yillik maʼlumotlarga koʻra, dunyo aholisining kamida 8 foizi ushbu muammodan aziyat chekmoqda. Bu buzuqlik koʻpincha kech bolalik yoki oʻsmirlik davrida boshlanadi va yillar davomida davom etishi mumkin, ammo vaqt oʻtishi bilan uning intensivligi oʻzgarishi mumkin.
1960-yillarning boshlarida, „ijtimoiy fobiya“ atamasi paydo boʻlgandan soʻng, kasallik nisbatan kam uchraydi deb hisoblangan. Biroq, soʻnggi yillarda diagnostika mezonlari va soʻrov usullari takomillashgani sababli, inson hayotida ijtimoiy fobiya kamida oʻndan biriga taʼsir qilishi maʼlum boʻldi.
Eng tez-tez qoʻrquvni qoʻzgʻatuvchi vaziyatlar quyidagilardir: tanishish; boshliqlar bilan muloqot qilish; telefon orqali gaplashmoq; tashrif buyuruvchilarni qabul qilish; boshqalarning huzurida biror narsa qilmoq; ularni masxara qilayotgandek his qilish; mehmonlar bilan uyda ovqatlanish; oila aʼzolari bilan uyda ovqatlanish; boshqalarning huzurida biror narsa yozmoq; omma oldida gapiring.
Ijtimoiy fobiyalar koʻpincha oʻsmirlik davrida boshlanadi va odamlarning nisbatan kichik guruhlarida boshqalar tomonidan eʼtiborga olinishi qoʻrquvi atrofida boʻlib, ijtimoiy vaziyatlardan qochishga olib keladi. Boshqa koʻpgina fobiyalardan farqli oʻlaroq, ijtimoiy fobiyalar erkaklar va ayollarda bir xil darajada keng tarqalgan. Ular alohida boʻlishi mumkin (masalan, faqat jamoat joylarida ovqatlanish, omma oldida gapirish yoki qarama-qarshi jins bilan uchrashish qoʻrquvi bilan cheklangan) yoki tarqoq, shu jumladan oila doirasidan tashqaridagi deyarli barcha ijtimoiy vaziyatlar. Jamiyatda qusish yoki boshqa oshqozon-ichak muammolarining namoyon boʻlishidan qoʻrqish muhim boʻlishi mumkin.
Alomatlari
Ijtimoiy fobiya odatda oʻzini past baholash va tanqiddan qoʻrqish bilan birlashtiriladi. Ular yuzning qizarishi, qoʻllarning titrashi, koʻngil aynishi yoki shoshilinch siyish kabi shikoyatlar bilan murojaat qilishlari mumkin; alomatlar vahima hujumlariga oʻtishi mumkin.
Terapiya
Dori terapiyasi yordamida haddan tashqari tashvish va qoʻrquv bartaraf etilganda, ushbu shartlarni davolash simptomga asoslangan boʻlishi mumkin. Dori vositalaridan trankvilizatorlar koʻpincha vaziyatga qarab qoʻllaniladi va asosiy terapiya sifatida antidepressantlar tavsiya etiladi. Biroq, koʻp hollarda ijtimoiy fobiya psixologik xususiyatga ega, shuning uchun psixoterapiya ijtimoiy fobiyani davolashda eng katta ahamiyatga ega.
Ijtimoiy koʻnikmalarni oʻrgatuvchi terapevtlar odamlarning ijtimoiy oʻzaro munosabatlarini yaxshilashga yordam berish uchun bir nechta xulq-atvor usullarini birlashtiradi. Odatda ular bir qator qoʻrqinchli ijtimoiy vaziyatlarni — ommaviy nutq, harakatlar va muloqotni taqlid qiladilar va trening ishtirokchilarini ularda oʻzlarini sinab koʻrishga taklif qilishadi. Odatda, ishtirokchilar terapevtlar va guruh bilan rol oʻynaydi, ular toʻgʻri boʻlgunga qadar yangi xatti-harakatlarini takrorlaydilar. Ushbu jarayon davomida trenerlar (psixoterapevtlar) ochiq fikr-mulohazalarni bildiradilar, koʻpincha video yozuvlar mashqlar va rolli oʻyinlarning bajarilishini koʻrib chiqish va muhokama qilish uchun ishlatiladi.
Manbalar
http://knevrozov.com/index.php/faqs/83-sociofobia#
Le Grand-Celland
Le Grand-Celland Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Manche departamenti Avranches tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 12,6 km2.
Grandas de Salime
Grandas de Salime Ispaniyaning Asturiya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Asturiya provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 112,55 km2. Aholisi — 1036 kishi (2010).
NGC 5632
NGC 5632 Sunbula yulduz turkumidagi * tipli yulduzdir.
Ushbu obyektni George Bond 1853-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
IC 462
IC 462 Silovsin yulduz turkumidagi *2 (karrali yulduz) tipli yulduzdir.
Chazelles (Haute-Loire)
Chazelles Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Loire departamenti Brioude tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
34 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 7,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,6 km2.
Alfa
Alfa (yun. alpha)
Saint-Prix (Ardèche)
Saint-Prix Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ardèche departamenti Tournon-sur-Rhône tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
255 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 17,3 nafar kishi.
Fayzobodqal'a (Panj)
Fayzobodqal’a — Norak tumani Namuna QFYga qarashli qishloq. Fayzobodqal’adan mahalla markazigacha boʻlgan masofa 7 km, tuman markazigacha 21 kmni tashkil qiladi. Aholisi 620 kishi (2017), tojiklar.
Nshkhark
Nshkhark  — Armanistonning Gegharkunik viloyati Martuni tumanidagi qishloq.
Ityurak
Ityurak (Собачье сердце) — rus yozuvchisi Mixail Bulgakovning romani. Bolshevizmning achchiq satirasi 1925-yilda NEP davrida, Sovet Ittifoqida kommunizm boʻshashayotganday tuyulgan paytda yozilgan. Bu, odatda, kommunistik inqilob va „inqilobning insoniyatni tubdan oʻzgartirishga boʻlgan notoʻgʻri urinishi“ning allegoriyasi sifatida talqin qilinadi. Sovet Ittifoqida dastlab uni nashr etish taqiqlangan edi, ammo u 1987-yilda mamlakatda rasman nashr etilgunga qadar samizdatda tarqaldi. 1987-yil iyunda „Znamya“ jurnali ushbu qissani chop etdi (nashrga tayyorlovchi: M. O. Chudakova). Ammo bu nashrning asosini noprofessional tarjima qilingan xorijiy nashrlar tashkil etgan. Shular sababli mingdan ortiq xatolik va chalkashliklarga ega boʻlgan „Mening fransuz qirolicham“ bobi 1989-yilgacha (ayrim hollarda undan keyin ham) shunday holatda chop etilgan. 1989-yil adabiyotshunos, matnshunos Lidiya Yankovskaya „Ityurak“ning ilk manbadan olingan matnini ikki jildli „Izbranniye proizvedeniya M. Bulgakova“ toʻplamida chop ettirgan.
Asar asosida film olish uchun darhol ssenariy tuzildi hamda kartina 1988-yil oxirida Sovet televideniesining Birinchi kanalida namoyish etildi. Kinokartina deyarli universal eʼtirofga sazovor boʻldi va Bulgakovning kitobiga koʻplab oʻquvchilarni jalb qilishga erishdi. Oʻshandan beri roman Rossiyada „maktab oʻquvchilaridan tortib siyosatchilargacha“ maʼlum va muhokama qilinadigan madaniy hodisaga aylangan. Kitob asosida rus va italyan tillarida filmlar suratga olingan, shuningdek, asar ingliz tiliga tarjima qilinib, spektakl va opera sahnasida ijro etishga moslashtirilgan.
Tarixi
Asar 1952-yil yanvar-mart oylarida yozilgan va shu yilning oʻzidayoq nashrdan rad etildi, bu qisman partiyaning oʻsha paytdagi yetakchi amaldori Lev Kamenevning taʼsiri tufayli amalga oshirilgan edi. Keyinchalik Bulgakov 1926-yilda Moskva badiiy teatri uchun hikoya asosida spektakl yozib berdi. Biroq, qoʻlyozma va nusxalari maxfiy politsiya yoki OGPU tomonidan musodara qilinganidan soʻng spektakl bekor qilindi. Oxir-oqibat, Maksim Gorkiy qoʻlyozmani qaytarib olish uchun muhokamalarga aralashadi.
1967-yilda yozuvchining bevasi E. S. Bulgakovadan soʻralmasdan va uning xohishiga qarshi tarzda „It yurak“ning tasodifiy koʻchirilgan matni bir vaqtning oʻzida gʻarb mamlakatlaridagi bir nechta nashriyotlarda, hamda „Frontiers“ (Frankfurt) jurnalida shuningdek 1968-yilda Michael Glenny tomonidan tarjima qilingan matni Harvill Press nashriyoti tomonidan Alec Flegonʼs Student jurnalida (London) nashr etilgan. 1968-yil kitobning birinchi nashr qilingan yili hisoblanadi, sababi Bulgakovning barcha asarlari jamoat mulki sifatida faqatgina 2039-yildangina foydalanilishi mumkin edi. Kitobdan bu sanadan oldinroq qoʻllanilganligi sababli, Prospect nashriyoti uni onlayn kutubxonalarda tarqatish faoliyatini taqiqlab qoʻygan.
Asar yozib tugatilganidan 62 yil vaqt oʻtgach keng ommaga taqdim etilgan, lekin rus oʻquvchilariga samizdat orqaligina maʼlum boʻlgan. Sovet Ittifoqida 1987-yilning iyun oyida „Znamya“ jurnali oʻz sahifalarida mazkur asarni joylashga muvaffaq boʻladi. Ammo, M. O. Chudakova tayyorlagan mazkur nashr mingdan ortiq xatoliklardan tarkib topgan xorijiy nashrlarga asoslangan edi. Chudakovadan keyingi barcha nashrlarda xato shakllar takrorlandi — 1989-yilgacha (koʻp hollarda undan keyingilarida ham), adabiyotshunos va matnshunos Lidiya Yanovskaya birinchi marta birlamchi manbalarga koʻra tasdiqlangan „Ityurak“ ning asl matnini ikki marta „Izbranniye proizvedeniya M. Bulgakova (M.Bulgakovning tanlangan asarlari)“ kitobida nashr etgan.
Professor Preobrajenskiy uchun haqiqiy hayot prototipi boʻyicha takliflardan biri bu rossiyalik jarroh Serj Voronoff boʻlib, u odamlarga hayvonlarning moyaklar va qalqonsimon bezlarini implantatsiya qilish boʻyicha oʻtkazgan tajribalari bilan mashhur boʻlgan, ammo shunga oʻxshash ishlarni qilgan boshqa koʻplab olimlar ham boʻlgan. Yana bir boshqa nomzod — bu roman yozilgan paytda Sankt-Peterburg akusherlik va ginekologiya institutini boshqargan professor Vasiliy Preobrazhenskiy hisoblanadi. Uning birinchi ilmiy nashri tuxumdonlarni erkaklarga transplantatsiya qilish haqida edi. Xayoliy professor singari, u „proletariatni yoqtirmasdi“ va ehtimol buning uchun u Arxangelskga surgun qilindi. Professor u yerda oʻz ishini davom ettiradi, shu jumladan tuxumdonlarni transplantatsiya qilish, qisqa muddatli yoshartirish taʼsiri haqidagi uning operatsiyalariga bogʻliq mish-mishlar ham tarqaladi.
Mazmuni
thumb|"Adashgan itlarni qoʻlga olinishi", [[Boris Kustodiyev|Boris Kustodiyevning 1920-yillardagi rasmi]] Moskva, 1924-yil. Qish kunlarining birida axlat izlab yurgan itni oshpaz topib oladi va uni qaynoq suv bilan kuydiradi. Eshik oldida azoblanib yotar ekan, it oʻz-oʻziga achinadi va oʻlim daqiqalarini kutar edi. Uni hayratda qoldirgan muvaffaqiyatli jarroh Filipp Filippovich Preobrajenskiy (uning ismi „oʻzgartirish“ yoki „oʻzgarish“ soʻzlaridan olingan) kelib, itga bir boʻlak kolbasa taklif qiladi. Xursand boʻlgan it Filipni orqasidan professorning kvartirasiga boradi va u yerda unga Sharik laqabi beriladi. It buni istehzoli deb biladi, chunki u „Sharik“ erkalangan semiz itlarga mos laqab deb hisoblardi (bu soʻz „kichik toʻp“ degan maʼnoni anglatadi).
Uyda Sharik doktor Ivan Arnoldovich Bormental (professorning talabasi va assistenti) va ikki xizmatkor ayol: Zinaida Prokofyevna Bunina va Darya Petrovna Ivanovalar yashab, istiqomat qiladigan doktor Preobrajenskiyning uyi bilan tanishadi. Professorning ovozli antikommunizmiga mutanosibligiga qaramay, uning RCP (b) rahbariyatiga tez-tez tibbiy yordam koʻrsatishi vajidan koʻplab imtiyozlarga ega boʻladi. Natijada, u yetti xonali kvartirasini zichlashtirishdan bosh tortadi va Shvonder boshchiligidagi uy-joy qoʻmitasidagi bolsheviklarga ochiqchasiga nafrat bilan munosabatda boʻldi. Yangi xoʻjayinidan hayratga tushgan Sharik unga oʻzicha qoyil qolib, xonaki kuchuk holatiga kiradi.
Bir necha kundan keyin xizmatkorlardan biri Sharikni Moskva boʻylab sayr qilish uchun olib keta boshlaydi. Yangi va avvaliga oʻzi uncha xushlamagan boʻyinturugʻini kiyib olgan Sharik oʻtib ketayotganda atrofdagi itlarning masxaranomuz va xasadli soʻzlaridan kiborlanadi. Sogʻligi yaxshilanganidan keyin professor nihoyat Sharikning ustida oʻzining amaliyotlarini boshlab yuboradi. Filipning laboratoriyasi tayyorlanar ekan, Zinaida Sharikni hammomga qamab qoʻyadi. thumb|Sharik operatsiyadan uygʻondi, [[2015-yilda sahnalashtirilgan spektakldan parcha]] Qaygʻuga botgan Sharik Filipning shisha koʻzli tulum boyoʻgʻlisini yana yoʻq qilmoqchi boʻlganida, eshik ochiladi va uni Zina laboratoriyaga sudrab olib boradi. U yerda unga xloroformli narkoz beriladi va operatsiya boshlanadi. Bormental yordam berayotganda professor Sharikning bosh suyagini trepan yordamida ochib va unga 4 soat avval oʻlgan inson gipofiz bezini koʻchirib oʻtkazadi. Sharikning tanasi ham ochilib, oʻzinikining oʻrniga unga odam moyaklar tikiladi. Bu organlar mushtlashuvda oʻldirilgan — oʻgʻri-retsidivist, alkash va bezori Klim Grigorevich Chugunkinga tegishli edi. Faqat adrenalinni takroriy (2 shprits) inʼektsiya qilish itning operatsiya stolida oʻlishining oldini oladi.
Aynan shu nuqtadan keyin, Bormentalning tibbiy hulosalari va kunlik tahlillari 1924-yil 22-dekabrdan 1925-yil 17-yanvarga qadar davom etadi. Operatsiyadan bir necha hafta oʻtgach, Sharik aql bovar qilmaydigan darajada tartibsiz va dastlabki ibtidoiy odamga aylana boshlaydi, bundan nafaqat professor va Bormental balki butun uy ahli hayratga tushadi. Shvonder bilan kelishgandan soʻng, sobiq itga „Poligraf Poligrafovich Sharikov“ ismi yozilgan hujjatlar beriladi. Preobrajenskiy oʻzining pravoslav nasroniy taqvimidan nom tanlashni istaydii va Sharik laqabi oʻrniga unga nashriyot nomi — „Poligraf“ (bu rus tilida matbaa sanʼati va texnologiyasi bilan bogʻliq bir nechta soʻzlarning oʻzagidir ) soʻzini tanlaydi.
Shundan soʻng, professor va Bormental sabr bilan Sharikovga asosiy odob-axloq qoidalarini oʻrgatishga harakat qilishadi. Odob qoidalarini oʻrganish oʻrniga, Sharikov odob-axloqni chorizm qoldigʻi sifatida masxara qila boshlaydi. U oʻzini „tabiiy“ tutishini yaxshiroq ekanini taʼkidlaydi. Oqibatda Sharikov ayollarning oldida soʻkinadi, soqol olishdan bosh tortadi, yuvilmagan kiyimda yuradi va tamomila alkash insonlardek ovqatlanadi.
Shu bilan birga, Sharikov asta-sekin professorning hayotini doʻzaxga aylantira boshlaydi. Bir kuni u mushukni quvib ketayotib, tasodifan hammom quvurini yorib yuboradi. Hammom eshigi qulflanib qoladi va Sharikov uni ocholmayotganligi sababli butun xonadon suv bilan toʻlib-toshadi. Keyinchalik u xizmatkor ayollardan biriga jinsiy tajovuz qilmoqchi boʻlganida qoʻlga olinadi. Gʻazablangan Bormental Sharikovni qayta-qayta urib, kechirim soʻrashga majbur qiladi. Gʻazablangan Sharikov kvartirani Bormentalning hujjatlarini olib, tark etadi va bir necha kunga yoʻqoladi.
Keyinchalik, Bormental professordan Sharikovni mishyak bilan dozalash va oʻldirish uchun ruxsat soʻraydi, uni „it yurakli odam“ deb tariflaydi. Professor dahshatga tushib, Bormentalga „itga tuhmat qilmaslikni“ buyuradi. Uning tushuntirishicha, Sharikovning barcha nuqsonlari uchun bolsheviklarga xayrixoh boʻlgan uysiz mast odamdan chiqqan inson tanasi aʼzolari aybdor edi. Keyin Bormental dahoning aqlidan foydalanib, operatsiyani qayta bajarishni taklif qiladi. Professor bu taklifni ham rad etadi va operatsiya inson zotini yaxshilash uchun qilinganligini tushuntiradi. Professor oʻzining oldingi eʼtiqodlaridan voz kechib, har qanday dehqon ayol dahoni tugʻishi mumkinligini va shuning uchun yevgenika vaqtni behuda sarflashdan boshqa narsa emasligini tan oladi. Xulosa qilib aytganda, professor Sharikovning oʻldirilishiga yoʻl qoʻymayd, shuningdek, uni osonlikcha oʻldirishi mumkin boʻlgan har qanday operatsiyadan bosh tortadi.
Koʻp oʻtmay Sharikov qaytib keladi va unga Sovet davlati tomonidan ish berilganini aytadi. Endi u ish kunini qarovsiz mushuklarni tutish va boʻgʻib oʻldirish bilan oʻtkazadi. „Partiya, deydi u, mushuklarni ishchilar sinfi uchun arzon moʻynali kiyimlarga aylantirmoqda“. Koʻp oʻtmay, Sharikov uyga hamkasbi boʻlgan bir harf teruvchi ayolni olib keladi hamda uni professorga oʻzining umumiy qonuniy xotini sifatida tanishtiradi.
Professor Sharikov talab qilganidek, ularga oʻz uyidan xona ajratib berish oʻrniga, ayolni chetga olib, unga Sharikov juda notoʻgʻri qilingan laboratoriya tajribasining mahsuli ekanligini tushuntiradi. Sharikov ayolga Sharikovning Sibirda admiral Aleksandr Kolchakning Oq armiyasiga qarshi jangida mayib boʻlgani aytgan edi. Haqiqatni bilgach, u yigʻlab kvartirani tark etadi. Nafratga toʻlgan Sharikov uni ishdan boʻshatishga kirishishini aytib qoladi. Bormental yana Sharikovni kaltaklaydi va unga bunday qilmasligini aytib, uni doimo kuzatib turishini taʼkidlaydi.
Ertasi kuni partiyaning yuqori lavozimli amaldori, professor Preobrajenskiyning sabrli va yaxshi doʻsti Pyotr Aleksandrovich kelib, professorga Sharikov uning ustidan maxfiy politsiyaga va CHEKAga qoralab ariza yozganini maʼlum qiladi. Davlatning Sharikovga nisbatan ishonchsizligi tufayli unga hech narsa boʻlmasligini tushuntirib, partiya rasmiysi uyni tark etadi. Sharikov qaytib kelgach, professor va Bormental unga kvartirani butunlay tark etishni buyuradilar. Sharikov bu fikrni rad etadi va revolverni ularga toʻgʻirlaydi. Gʻazablangan professor va Bormental uning ustiga tashlanishadi.
Oʻsha kechasi kvartirada dahshatli sukunat hukm suradi va ancha vaqt davomida chiroqlar yonib turadi. Keyingi kunlarda professor va Bormental Sharikov kelishidan oldingi vaqtga qaraganda ancha xotirjam holatga kirib qoladilar. Oxir-oqibat, politsiya Shvonderning bilan xonadonga keladi. Qidiruv buyrugʻi bilan ular professor va Bormentaldan Sharikovni zudlik bilan topib berishini aks holda ularni hibsga olishlarini aytadilar. Professor qoʻrqmasdan, Bormentalga yana itga aylanayotgan Sharikovni chaqirishni buyuradi. Professor oʻzgarishni tabiiy hodisa sifatida tushuntiradi, garchi u Bormental bilan operatsiyani qayta oʻtkazgan boʻlsa-da bu haqida aytmaydi.
Shundan soʻng, toʻliq it koʻrinishiga qaytib olgan Sharik baxtiyorlik bilan oʻzining janob itlik maqomini tiklaydi. Biroq, kitobning oxirida yozuvchi professorning uyiga inson miyasining olib kelinishi va gipofiz bezini olib tashlanishini tasvirlaydi. Bu, ehtimol, Sharikning inson boʻlgan davridagi baʼzi xotiralarini saqlab qolganligini yoki Filipp shunga oʻxshash tajriba oʻtkazish niyatida ekanligini tasvirlaydi.
Mavzular
Roman bolshevizmga satira sifatida ham, yevgenikaning tanqidi sifatida ham talqin qilingan. Umumiy qabul qilingan talqinlardan biri shuki, Bulgakov Sharikov it singari aqlli odamning muhim qismiga aylanishi mumkin boʻlgan tizimning barcha nomuvofiqliklarini koʻrsatishga harakat qilgan. J. A. E. Curtisning soʻzlariga koʻra esa, Sharik „qoʻzgʻatuvchi proletarning reenkarnatsiyasi“ sifatida koʻriladi va professor „burjua orzusining giperbolik koʻrinishi“ ni oʻzida ifodalaydi.
„Poligraf Poligrafovich“ nomi va otasining ismi rus adabiyotida Nikolay Gogolning „Shinel“ qahramonlari Akakii Akakievich va „Araba“ dagi Pifagor Pifagorovichga borib taqaladigan bemaʼni qoʻsh ismlar anʼanasini oʻizda aks ettiradi. Bu nom, shuningdek, Sovet Ittifoqining ilk davridagi yangi nomlash konventsiyalari haqidagi satira hamdir. Shunga qaramay, bu nom ruslarning „taqvim bilan maslahatlashish“ anʼanalariga muvofiq tanlangan, Poligrafning ism kuni 4-mart kuni hisoblanadi. Poligraf nomi koʻplab maʼnolarga ega, jumladan taqvimlar uchun chop etish jarayoni manosini ham beradi.
Inson implantlari donorining ismi esa alkogolli ichimliklarga ruju qoʻygan va uysiz Chugunkin („chugun“ — quyma temir yoki poʻlat) boʻlib, uni Stalin nomiga parodiya sifatida ham koʻrish mumkin („stal“ — poʻlat).
Senzura
„Gazetny Lane“ dagi yozuvchilar yigʻilishida hikoyaning qoʻlyozmasini koʻrib chiqish davomida OGPU agenti ham ishtirok etdi, u asarni quyidagicha taʼriflaydi : "[…] Moskvaning eng yorqin adabiy doiralarida oʻqiladigan bunday asarlar 101-sinf yozuvchilarining Butunrossiya shoirlar uyushmasi yigʻilishlarida oʻqiladigan befoyda va zararsiz nutqlaridan koʻra xavfliroqdir."
„Ityurak“ kitobining birinchi nashrida oʻsha davrning bir qator siyosiy arboblari, xususan, Sovet Ittifoqining Londondagi vakolatli vakili Kristian Rakovskiy va Sovet Ittifoqi doiralarida taniqli boʻlgan boshqa bir qator amaldorlar haqida deyarli ochiq ishoralar mavjud boʻlgan.
Bulgakov „Ityurak“ asarini Nedra almanaxida nashr etishga umid qilgan, ammo hikoyani hatto Glavlitga oʻqish uchun bermaslik tavsiya qilingan. Asarni yoqtirgan Nikolay Angarskiy uni Lev Kamenevga yetkazishga muvaffaq boʻladi, lekin u „zamonaviylik haqidagi bu oʻtkir risolani hech qanday sharoitda chop etmaslik kerak“, deb hisoblaydi. 1926-yilda Bulgakovning xonadonida tintuv oʻtkazilganda „Ityurak“ning qoʻlyozmalari musodara qilinib, uch yildan soʻng Maksim Gorkiyning iltimosnomasidan keyingina muallifga qaytarib beriladi.
Film
Hikoya 1976-yilda Cuore di cane sifatida italyan tilida suratga olingan va Max von Sydow Preobrajenskiy rolini oʻynagan.
1988-yilda Vladimir Bortko tomonidan „Sobachye Serdtse“ sovet filmi (sepiada) suratga olingan.
Sahna koʻrinish
2011-yil mart oyida Leeds universitetida James Ahearne va Matthew Beaumont rejissyorligidagi „Ityurak“ filmi namoyish etilgan.
Cadillac XT6
Cadillac XT6 — General Motors tomonidan ishlab chiqarilgan uch qatorli oʻrindiqli oʻrta oʻlchamli hashamatli krossover SUV. Avtomobil 2019-yil 12-yanvarda Shimoliy Amerika xalqaro avtosalonida taqdim etilgan. U 2020-yilgi model sifatida 2019-yil iyun oyida sotuvga chiqarilgan.
Umumiy koʻrinishi
left|thumb| Orqa koʻrinishi XT6 (Crossover Touring 6 soʻzining qisqartmasi) Cadillacning uchinchi krossoverli SUV boʻlib, XT5 va toʻliq oʻlchamli SUV Escalade oʻrtasida joylashgan Cadillacning XT seriyasidagi eng kattasi. XT6 GMning Spring Hill, Tennessi zavodida ishlab chiqariladi, Xitoy bozorida esa XT6 Shanxayda SAIC-GM tomonidan ishlab chiqariladi. XT6 Rossiyada 2020-yil fevral oyida sotuvga chiqgan. Shuningdek, u 2020-yil boshida Yaponiyada sotuvga chiqdi va bitta trim darajasi, olti yoʻlovchi oʻrindigʻi va chap qoʻl haydovchi konfiguratsiyasi bilan chiqdi.
Ityurak
Musiqiy koʻrinishlari
„Ityurak“ ning yangi musiqiy koʻrinishi Avstraliyada ishlab chiqilgan va premyerasi 2013-yilning may oyida boʻlib oʻtgan. Qoʻshiq matni Jim McGrath tomonidan yozilgan, musiqani Marc Robertson bastalagan va kartinaga Nick Birn rejissyorlik qilgan.
Cadillac XT6
Umumiy koʻrinishi
U krossover SUV segmentidagi oʻrta oʻlchamli 3 qatorli Chevrolet Traverse va Buick Enclave uchun yuqori hashamatli hamkasbi boʻlib xizmat qilsa-da, XT6 oʻzining gʻildirak bazasini oʻrta oʻlchamli GMC Acadia, Cadillac XT5 va Chevroletning xitoycha versiyasi bilan boʻlishadi. Blazer. Cadillac XT6 ni „oʻrta oʻlchamli plyus“ avtomobil sifatida tasvirlaydi, chunki ular XT5ni oʻzlarining asosiy oʻrta oʻlchamli CUV deb bilishadi.
Ityurak
Opera
William Bergsmaning „Oʻrtoq Sharikning qotilligi“ (1973) komik operasi hikoya syujetiga asoslangan tarzda yaratilgan.
Cadillac XT6
Oʻrindigʻi
XT6 standart yettita yoʻlovchi oʻrindigʻiga ega, opsiya sifatida olti oʻrindiqli konfiguratsiya mavjud.
Quvvat oʻtkazgichi
XT6 2,0 litrli I4 turbo dvigatel bilan birga keladi, bu 237 hp dona yoki 3,6L V6 LGX dvigateli, 310 hp ga teng. Har bir dvigatel keyingi avlod Electronic Precision Shift bilan toʻqqiz pogʻonali avtomat uzatmalar qutisi bilan birlashtirilgan. AWD va FWD tanlovi taklif etiladi.
Trim darajalari
XT6-dagi trim darajalariga „Luxury“, „Premium Luxury“ va „Sport“ kiradi.
Qabul
XT6 aralash sharhlarga ega boʻldi, XT6ning uslubi va xususiyatlari ayniqsa tanqid qilindi, chunki sharhlovchilar bir vaqtning oʻzida ishga tushirilgan Lincoln Aviator bilan solishtirganda ikkalasi ham rangsiz deb hisoblashdi. Sharhlovchilar, shuningdek, XT6ning bir qator raqobatchilarida mavjud boʻlgan ixtiyoriy gibrid quvvati yoʻqligini tanqid qilishdi. Avtomobil va haydovchi buni iliq baholadi: „U raqobatchilarning hashamatli koeffitsientlariga mos kelmaydi yoki oʻzini GMC va Chevrolet nishonli aka-ukalaridan sezilarli darajada ajratib turmaydi“, Avtomobil.com XT6ni „qoʻrqinchli“ deb atadi , XT6 hamma narsaga mos kelsa, oʻzining chiroyli koʻrinishi, dabdabali interyeri va yuqori unumli plagin gibrid variantiga ega boʻlgan ancha qiziqarli Linkoln Aviator bu Caddyning tushligini yeydi, deb oʻylamaslik qiyin.
Ityurak
Opera
2010-yilda De Nederlandse operasida rejissyor Simmon McBurney tomonidan Aleksandr Raskatov bastalagan „Ityurak“ operasining premyerasi boʻlib oʻtdi. Bu opera 2014-yil yanvar oyida Opera de Lyon tomonidan yana qayta sahnalashtirilgan.
IC 463
IC 463 Silovsin yulduz turkumidagi S0 (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Bauler
Bauler Germaniyaning Rheinland-Pfalz yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Ahrweiler tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 2,34 km2. 45 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Baulerning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Neytron yulduzlar
Neytron yulduzlar - katta mas-sali yulduzlar evolyusiyasida sodir boʻlishi mumkin boʻlgan oxirgi bosqichlardan biri. Neytron yulduzlar moddasi, asosan, neytrondan va qisman elektron, proton va ogir yadrolardan tashkil topgan. Neytron yulduzlarning koinotda boʻlishi mumkinligini birinchi marta L. D. Landau aytgan (1932). 1934-yil esa amerikalik astronomlar U. Baade va F. Svikki Neytron yulduzlar oʻta yangi yulduzlarning chaqnashlarida xreil boʻlishi mumkin, deb tax-min qildilar.
Yulduzlar evolyusiyasi nazariyasida koʻrsatilishicha, katta yulduzlarning yadro "yonilgʻisi" tugagach, ularning markaziy qismlarida falokatli suratda tez yuz beradigan gravitatsion siqilish (gravitatsion kollaps) kuzatiladi. Kollaps paytida modda zichligi shu qadar koʻp ortadiki, bunda neytronlar protonlarga nisbatan turgʻunroq boʻlib qoladi. Bunday sharoitda protonlar va turgun atom yadrolari neytronlarga va koʻp neytronli atom yadrolariga aylanadi. Neytron yulduzlarning oʻrtacha zichligi moddaning yadro zichligiga teng yoki undan ham katta boʻladi, shu sababli, Neytron yulduzlarning tuzilish xususiyatlari, asosan, yadro kuchlariga bogʻliq. Neytron yulduzlar uchun gravitatsion energiya (~1053 erg) ham harakterli. Bu ikki omil Neytron yulduzlarning ichki tuzilishini oʻrganishda katta ahamiyatga ega. 1967-yilda ayrim Neytron yulduzlar (pulsarlar) kashf etildi.
Şehirkuruçay
Şehirkuruchay — Turkiyaning Choʻrum viloyati İskilip tumaniga qarashli qishloq.
Aheri (Karnataka)(Karnataka shtati Bijapur tumani)
Aheri (Bheri) Hindistonning Karnataka shtati janubidagi qishloq .U Karnataka shtatidagi Bijapur tumanidagi Bijapur taluka shahrida joylashgan.
Yana qarang
Bu qishloq piyozi bilan mashhur.
Bangs (Texas)
Bangs AQShning Texas shtatida joylashgan shahardir. Brown okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1620 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 452,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,6 km2. Shundan 3,6 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 490 m balandlikda joylashgan.
Neytrofillar
Neytrofillar (lot. neuter - u ham, bu ham emas va yun. phileo — sevaman) — umurtqali hayvonlar va odam qoni leykotsitlarining bir xili. N. protoplazmasi rangsiz yoki och pushti, qizgʻish-binafsha rangda, donador. Oʻrtacha kattaligi 9—12 mkm. N. yetilib borishiga qarab quyidagilarga ajratiladi: miyelotsitlar, yosh N., tayoqcha oʻzakli N. va segment oʻzakli N. N. promiyelotsitlardan yetilishiga qarab oʻzga-rib boradi, asosiy oʻzgarishlar oʻzagida kuzatiladi: dastlab oʻzakda botiq hosil boʻladi, keyin oʻzak bukilgan tayoqchani eslatadi, soʻngra orasida ingichka koʻprikchalari bor segmentlarga (3 tadan 5 tagacha) boʻlinadi. N. fagotsitoz qilish va gumoral omillar ishlab chiqarish xususiyatiga ega, shuning uchun mikrofaglar guruhiga kiritilgan. Katta yoshli odamlarda tayoqcha oʻzakli N. 1—6% ni, segment oʻzakli N. 47—72% ni tashkil qiladi. Sogʻlom odam qonida yosh N. uch-ramaydi. Har xil patologiyalarda segment oʻzakli N.ning segmentlanmagan N.ga nisbati oʻzgaradi. Mas, bu koʻrsat-kich kamaysa, N.ning chap tomonga sil-jishi (koʻpgina yalligʻlanish jarayonlari, leykotsitozda), koʻrsatkich koʻpaysa, oʻng tomonga siljishi, leykopeniya kuzatiladi (ogʻir kechuvchi anemiyada). Har xil kasalliklarda N.ning xajmi, protoplazmasi va donadorligi oʻzgarishi mumkin. Qrnda N. miqdorining koʻpayishi neytrofillyoz deb ataladi.
Sulaymon I
Sulaymon I (Usmonli turkcha: سليمان اول, rimcha : Süleyman-ı Evvel; Turkcha: I. Süleyman; 6 Noyabr 1494 – 6 Sentyabr1566), g'arb da Sulaymon Muhtasham va sharq da Sulaymon Qonunchi (Usmonli turkcha: قانونى سلطان سليمان, rimcha: Ḳānūnī Sulṭān Süleymān) Usmonli imperiyas ining o'ninchi va eng uzoq hukmronlik qilgan sultoni. U 1520-yildan to 1566-yilgacha (vafotigacha) hukmronlik qildi. Uning hukmronlik yillarida, Usmonli imperiyasida kamida 25 million aholi istiqomat qilardi.
Sulaymon taxtga 1520-yilda 30-sentyabrda, otasi Salim I vafot etganidan so'ng, o'tirdi va hukmronligini markaziy Yevropa Xristian kuchlariga qarshi va O'rta yer dengizidagi yurishlar bilan boshladi. Belgrad 1521-yilda va Rodos oroli 1522-23-yillarda imperiyaga qo'shib olindi. 1526-yil avgust Moxach jangi da Sulaymon Vengriya harbiy kuchlarini yengdi.
Sulaymon Usmonli imperiyasining iqtisodiy, harbiy, siyosiy kuchlariga raislik qilgan holda, XVI asr Yevropasida taniqli monarx ga aylandi. Sulaymon Vena qamalida (1529) harbiy salohiyati sinovdan o'tganga qadar, Usmonli armiyasini Belgrad, Rodos va Vengriya xristian kuchlariga qarshi janglarda boshqardi. U Savafiy lar bilan to'qnashuvlarda Yaqin Sharq yerlarini va Shimoliy Afrika ning katta qismini imperiyaga qo'shib oldi. Uning boshqaruv davrida, Usmonli floti O'rtayer dengizi dan Qizil dengiz ga qadar hukmronlik qildi.
Adabiyot
Li.: Novichev A. D., Istoriya Tursii, t. 1, L., 1963.
Oila
Hotinlari: {| class="wikitable" style="text-align: center;" !Ism ! Tugʻilgan vaqti ! Vafot etgan vaqti ! Hayot yoʻli ! Mukerrem Fulane Hotun ! Gulfem Hotun ! Mohidavron Sulton ! Haseki Hurram Shoh Sulton.
{| class="wikitable" style="text-align: center;" !Ism ! Tugʻilgan vaqti ! Vafot etgan vaqti ! Onasi ! Shahzoda Alemshoh ! Shahzoda Abdulloh ! Shahzoda Mahmut ! Hafiza Sulton ! Shahzoda Murod ! Shahzoda Mustafo ! Shahzoda Ahmet ! Fatma Sulton ! Shahzoda Mehmet ! Mehrimoh Sulton ! Shahzoda Abdulloh ! Selim ll ! Shahzoda Boyazid ! Roziya Sulton ! Shahzoda Jahongir ! Shahzoda Orhan ! Shahzoda Usmon
Igliano
Igliano Italiyaning Pyemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Kuneo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 3 km2. Aholisi – 82 kishi (2008).
San Gregorio Matese
San Gregorio Matese Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan kommunadir. Caserta provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 56 km2. 1057 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Felsőgagy
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Felsőgagy — Vengriyaning shimoli-sharqidagi Borsod-Abauj-Zemplén okrugidagi qishloq. , shahar xalqi161 kishi edi.
Xitoy kinorejissorlari ittifoqining mukofotlari
Xitoy Kino Rejissyorlari Ittifoqi mukofotlari (中国导演协会年度表彰大会) Xitoy kino rejissyorlari Ittifoqi tomonidan har yili Xitoy kinematografiyasidagi yutuqlarni sharaflash maqsadida topshiriladi.
Alfa-zarralar
Alfa-zarralar — baʼzi bir radioaktiv elementlardan chiquvchi geliy atomlarining yadrolari. Geliy atomining yadrosi ikkita proton va ikkita neytrondan iborat. Bu zarralar radioaktiv elementlar yemirilganida ajralib chiqadi, ayni vaqtda energiya ham ajraladi. Alfa -zarralar biror modda orqali oʻtganida modda atomlarini ionlashtirib, oʻz energiyasi kamayadi.
Chenereilles (Haute-Loire)
Chenereilles Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Loire departamenti Yssingeaux tumani tarkibiga kiradi.
Le Guislain
Le Guislain Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Manche departamenti Saint-Lô tumani tarkibiga kiradi.
Chenereilles (Haute-Loire)
Aholisi
242 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 16,7 nafar kishi.
Le Guislain
Aholisi
122 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 22,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,4 km2.
Chenereilles (Haute-Loire)
Geografiyasi
Maydoni — 14,5 km2.
NGC 5633
NGC 5633 Choʻpon yulduz turkumidagi Sb tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1787-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Mágocs
Mágocs ( nemis : Magotsch ) — Vengriyaning Baranya okrugidagi shaharcha.
Damlacık (Tavas)
Manbalar
[
Pusztaszabolcs
Pusztaszabolcs Vengriyaning Fejér okrugida joylashgan shahardir.
Qardosh shaharlar
Pusztaszabolcs bilan egizak :
Dankerath
Hududi
Dankerathning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Alfa-spektrometrlar
Alfa-spektrometrlar — radioaktiv yadrolar chiqarayotgan alfa (a)-zarralar energiyasini oʻlchaydigan asbob. Ishlash tarzi a-zarralarning magnitik tahliliga (magnit A.-s.) yoki ularning ionlovchi taʼsirlarini tadqiq qilishga (ionlash kamerasi) asoslangan. a-zarralarning energetik spektri (na-fis strukturasi)ni oʻrganish yadro fi-zikasida katta ahamiyatga ega. Spektrlar yadroning energetik sathlari toʻgʻrisida maʼlumot beradi. Odatda, mahsul yadroning energetik sathlari bir-biriga yaqin boʻladi. Masalan, Ra226 yadrosining ik-kinchi va uchinchi uygʻongan holati ener-giyalari farqi 20-43 keV. Shuning uchun a-spektrometrlarning energetik sathlar bir-biriga yaqin boʻlgan guruhlarini aj-rata olish qobiliyati katta boʻlishi ke-rak. Hozirgi zamon magnit a-spektrometri energetik sathlar farqi 0,07% boʻlgan chiziqlarni ajrata oladi.
New Alexandria (Pennsylvania)
New Alexandria AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Westmoreland County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
581 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 2,2 km2. Shundan 2,2 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Chilhac
Chilhac Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Loire departamenti Brioude tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
187 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 45,6 nafar kishi.
Coldwater (Mississippi)
Coldwater AQShning Mississippi shtatida joylashgan shahardir. Tate okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1674 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 272,4 nafar kishi.
Vyetnam san'ati
Vyetnam sanʼati uzoq va boy tarixga ega boʻlib, uning eng qadimgi namunalari mil. avv. 8000-yillardagi tosh davriga toʻgʻri keladi.
IC 464
IC 464 Silovsin yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Vyetnam san'ati
XIX asrga kelib, fransuz sanʼatining taʼsiri Vyetnamga oʻz taʼsirini oʻtkazdi va zamonaviy Vyetnam sanʼatining paydo boʻlishiga katta hissa qoʻshdi.
Tarixdan oldingi sanʼat
thumb| Bezatish naqshlarini matoga bosib chiqarish uchun ishlatiladigan terakota qismlari Vyetnamning Bak Son shahridan tosh davriga oid sopol idishlar (mill. avv. 8000-yillar) topilgan. Bu kulolchilik buyumlari loydan yasalgan edi. Neolit davriga oʻtgandan soʻng, Vyetnamda kulolchilik tez rivojlana boshladi va bezak belgilarini koʻrsatdi.
Antik davr sanʼati
Shimoliy Vyetnamda (mill. avv. 1000-yildan mill. avv. IV asrgacha) gullab-yashnagan yuqori darajada rivojlangan Đông Sơn madaniyati jahonga mashhur Đông Sơn barabanlari uchun mas’ul boʻlgan sivilizatsiya boʻlib, ularning ilgʻor bronza quyish mahorati mahsulidir.
Bu barabanlar ilk Vyetnam hayotiga yaqqol misol boʻla oladi. Ular geometrik naqshlar bilan puxta bezatilgan boʻlib, dehqonchilik, patli bosh kiyim kiygan jangchilar, kemalar qurish, musiqachilar va boshqalar kabi kundalik hayot manzaralarini tasvirlangan.
Bu davrga oid arxeologik yodgorliklar ham shu hudud aholisining qadimdan mato to‘qish bilan shug‘ullanganligini ko‘rsatadi. Barabanlarda tasvirlangan qadimgi odamlar nozik kiyim kiygan holda tasvirlanganligini koʻrishimiz mumkin.
Mill. avv. 111-yildan milodiy 939-yilgacha Xitoy hukmronligi
Xitoyning X asrlik hukmronligi davrida Vyetnamliklar yangi kirib kelgan xitoy texnikasini sanʼatda, kulolchilikda qoʻllay boshladilar, ammo bu mahalliy usullarga asoslangan sanʼatning davom etishi bilan bogʻliq edi. Bu hududlarda Xitoy qabrlarini qazish bilan isbotlangan.
Kech klassik sanʼat
right|thumb| Kinari figurasi, Ly davri Mustaqillik davrida (taxminan X-XV asrlar) Vyetnam sanʼati va kulolchilik rivojlangan. Bu davrdagi kulolchilikka qadimgi mahalliy uslublar, Tang va keyingi Song sulolasi sanʼati, shu jumladan kulolchilikda „uch rang“ tushunchasini qoʻllash katta taʼsir koʻrsatgan deb hisoblangan. Vyetnamliklar tomonidan qabul qilingan konfutsiylik, mahayana buddizmi va daoizm kabi Xitoy taʼsiridagi falsafalarning barchasi Vyetnam sanʼatida katta iz qoldirdi. Baʼzilar Cham sulolasi taʼsirining kichik izlari ham topish mumkinligini daʼvo qilishadi.
XI asrdan boshlangan Li sulolasi Vyetnam sanʼatining oltin davri sifatida qaraladi va uning kulollari Sharqiy va Janubi-Sharqiy Osiyoda mashhur boʻlgan. Li sulolasi, Vyetnamning koʻplab diqqatga sazovor inshootlari, jumladan, Adabiyot ibodatxonasi, Bir ustunli pagoda va Quynh Lam pagodasi qurilishida ishtirok etishgan. XIII asrda darhol taʼqib qilingan Tran sulolasi sanʼatga nisbatan boʻysundirilgan yondashuvni koʻrdi.
Ilk zamonaviy sanʼat
thumb| XVII-XVIII asrlarga oid yogʻochdan yasalgan sanʼat asarlari Xitoyning Vyetnamdagi toʻrtinchi hukmronligi juda qisqa muddatli boʻlib, atigi 20 yil davom etgan, ammo u eng qattiq hukmronlik sifatida ham tanilgan. Klassik Vyetnam kitoblarining aksariyati yoqib yuborilgan va shu sababli mustaqillik davriga tegishli koʻplab hujjatlari yoʻqolgan. Aytishlaricha, har qachongidan ham vahshiylashtirish jarayoni amalga oshirilgan va son-sanoqsiz Vyetnam resurslari va tovarlari Xitoyga olib ketilgan.
Nguyễn sulolasi
Nguyen sulolasi davrida sahna sanʼati (masalan, imperator saroyi musiqasi va raqsi) qanchalik rivojlangan boʻlishiga qaramasdan, sanʼatning boshqa sohalari Nguyen sulolasining soʻnggi davrida past rivojlangan deb hisoblashadi.
Zamonaviy sanʼat
Vyetnam zamonaviy sanʼati 1860-1970-yillar oraligʻida mustamlaka davrida yaratilgan boʻlib, 1925-yil oktyabr oyida " Ecole Supérieure des Beaux-Arts de l’Indchine " ning tashkil etilishi bilan bogʻliq boʻlgan badiiy asarlarni oʻz ichiga oladii. 1925-yilgacha rasm va oʻymakorlik buyumlari asosan diniy maqsadlarda, laklangan mebel va keramika va chinni buyumlari dekorativ tarzda yaratilgan boʻlib, mahalliy ibodatxonalar va pagodalardan foydalanish talablariga boʻysundirilgan.
Ecole des Beaux-Arts de l’Indochine EBAI tashkil etilganidan soʻng, sanʼatni idrok etishning bosqichma-bosqich oʻzgarishi boshlanganidan keyin ajoyib „oʻzgarish“ yuz berdi. Vyetnamlik rassomlar ikki muhim fransuz oʻqituvchilarining gʻoyalari bilan yangi usullarini sinab koʻrishdi, bu madaniy transfer va zamonaviylikni kuchaytirdi.
Mustamlaka davri (1925-1945)
alt=|left|thumb| Phon Xoada tasvirlangan multfilm Ecole des Beaux-Arts de l’Indochine EBAI ga fransuz akademigi va tabiatshunos rassomi Viktor Tardie tomonidan asos solingan. Indochina umumiy hukumatiga yuborilgan hisobotiga koʻra Viktor Tardieu haqiqiy rassomlarni tayyorlash uchun „Indochinaʼda EBAI“ maktabini tashkil qilishni tavsiya qildi. Xanoydagi „Ecole professionnelle“, „Ecole des Arts Cambodgeins“ va 1902-1913-yillarda Kochinchinada tashkil etilgan 3 ta maktabdan farqli ravishda bu maktablar hunarmandlar tayyorlash uchun kasbiy maktablar edi. Tardieu gʻoyasi sanʼat tarixini oʻz ichiga olgan holda „Parijdagi goʻzal sanʼatlar“ da qoʻllaniladigan mavjud oʻquv dasturini moslashtirish edi; talabalarni haqiqiy rassomchilikka oʻrgatish uchun moyli rasm va istiqbol kabi texnik kurslarni tashkil etdi. U „Vyetnamlik rassomlarga oʻz anʼanalarining chuqur maʼnosi va asosiy ilhomi bilan qayta aloqa qilishga yordam berishni“ rejalashtirgan.
Moyli rasm
alt=|thumb|270x270px| Ngok Vanga, Deux Jeunes filles and un enfants, 1944, tuvalga moy, Tasviriy sanʼat muzeyi, Xanoy Ecole des Beaux-Arts de Paris oʻquv dasturiga rioya qilgan holda, yogʻli rasm birinchi marta talabalarga mutlaqo yangi vosita sifatida tanishtirildi. Garchi gʻarb sanʼatida yogʻli rasmni birinchi boʻlib Le Van Mien (1873-1943) L’Ecole Nationale Superieure des Beaux- Arts de Paris’da uchratgan boʻlsa-da, u 1895-yilda Xanoyga qaytib kelgan boʻlishiga qaramasdan, uning dars bergani haqida hech qanday maʼlumotlar keltirilmagan. Bu soha talabalarga umuman notanish edi va Jozef Inguimberti ularga moyli boʻyash texnikasini oʻzlashtirish qiyin boʻlishiga qaramasdan oʻrgatdi. To Ngok Van kabi rassomlar chiziqli istiqbol, tabiatga taqlid qilish va turda modellashtirish kabi gʻarbiy estetik uslublarni yogʻli vosita bilan oʻzining sharqona anʼanalarida uygʻunlashtira oldi. „Sheʼriy voqelik“ uslubi sifatida stilize qilingan asarlari yopiq makonda ayol ideallarini chiziqli istiqbolga aylantirdi, tekis rangli maydon bilan yonma-yon qoʻydi, uning asarlari idealizatsiya tendentsiyasiga taqlid qila oldi.
En Plein Air
En plein air EBAI oʻquv dasturiga kiritilgan yana bir asosiy amaliyot edi. Talabalar atrof-muhitga rasm chizish tuygʻusini rivojlantirish uchun ekskursiyalar uchun ochiq havoga olib kelindi. Sanʼatshunos Nora Teylor taʼkidlaganidek,"'U… dastgohini daraxt tagiga guruch maydonchasi yoniga surib qo‘ydi, ko‘ylagini yechdi va guruch ko‘chatlarini ekayotgan dehqonlarning eskizini chizishga kirishdi. U oʻz sub’ektlari tomonidan kulish va xijolatli nigohlarni oldi. Omma oldida hech kim ko‘ylagini yechmagan, hatto daladagi dehqonlar ham. Fransuzlar shunday qildilar va To Ngok Van ham qildil.'"Teylor keltirgan ushbu misolni To Nga Van rasmida ham yaqqol koʻrishimiz mumkin, idealizatsiya tendentsiyasi mavzudan uzoqlashish va ajralishni aks ettiradi, bu rassomning fransuz tili oʻqituvchilariga taqlid qilishga urinishi natijasidir.
Yogʻli muhit va havo boʻyash usulidan tashqari, mahalliy madaniyatni sezilarli darajada yangilash va moslashtirish Viktor Tardieu va uning vorisi Jozef Imguimberti tomonidan olib borildi.
Lak bilan boʻyash
alt=|left|thumb| Adabiyot ibodatxonasining ichki qismi alt=|thumb| Qurbongohga qoʻyilgan buyumlar laklangan buyumlar boʻlib, Jozef Imguimbertini EBAIda talabalarni lak bilan boʻyash ustaxonasini rejalashtirishga ilhomlantirdi. Jozef Imguimberti Xanoydagi Adabiyot ibodatxonasiga tashrif buyurganida laklangan madaniy ob’ektlar va arxitektura moslamalarini koʻrib hayratda qoldi. U oʻz shogirdlarini lakdan tasviriy sanʼat darajasi sifatida foydalanishni boshlashga undadi va eski hunarmandlar bilan EBAIda ustaxonalar tashkil etdi, lak boʻyoqlarda uygʻonish rolini oʻynadi."'Oʻtmishga qaytish, yangi tadqiqot uchun boshlangʻich nuqta boʻlib, zamonaviy davrlarga mos evolyutsiya uchun foydalanilsa, samaraliroq boʻladi. Xulosa qilib aytadigan boʻlsak, savol keng anʼanalar doirasida zamondosh sifatida rivojlanishdir.' Viktor Tardieu" Lak bilan boʻyash bir necha oy davom etadi, Son May mintaqasidagi plantatsiyadan olingan Son daraxtining qatronidan foydalanib, kerakli rang va effektga ega boʻlish uchun koʻplab qatlamlardan foydalaniladi. Ushbu vosita bilan ishlashni sevuvchi rassom Nguyen Gia Tri dir, Tran Quang Tran, Le Pho, Pham Xau, Nguyen Khang va Nguyen Van Que kabi rassomlar lak bilan boʻyashni oʻrganishga harakat qilishgan boʻlishiga qaramasdan. Nguyen Gia Trining lak boʻyoqlaridagi yutugʻi, tadqiqotlari va yangi lak ranglarini oʻrganishi bilan ajralib turadi. Nguyen Gia Trining maqsadi „istiqbol, modellashtirish va ranglarning cheksiz oʻzgarishi boʻyicha moyli vosita bilan bir xil darajadagi rasmni olish edi“.
Ipak rasmi
EBAIga qabul qilingan talabalarning birinchi partiyasi boʻlgan: Nguyen Phan Chanh, Le Pho, Mai Trung Thu, Tran Van Can, Le Van De kabi rassomlar oʻzlarining ipak rasmlari bilan yaqqol koʻzga tashlanadi.
Lak boʻyoqlari singari, ipak boʻyoqlari ham maktabda kashfiyot uchun oʻrgatila boshlandi. Xitoy va Yaponiyadagi ipak rasmlarni boʻyashning oʻxshash amaliyotidan farqli ravishda Vyetnam ipak rang tasvirida madaniy transferning kuchayishini koʻrish mumkin, Nguyen Phan Chan kabi rassom gʻarbiy kompozitsiya tamoyilini sharq anʼanalari bilan xattotlik va moʻyqalam rasmlarini uygʻunlashtirdi. 1931-yilda Parijdagi Xalqaro mustamlaka koʻrgazmasida Nguyen Phan Channing "Kvadratlar oʻyinini oʻynayotgan bolalar" nomli rasmi yaxshi qabul qilindi. Ushbu eʼtirof zamonaviy Vyetnam ifodasi sifatida mustahkamladi.
1930-1936-yillarda Nguyen Phan Chan, Le Pho, Mai Trung Thu va Nguyen Gia Tri EBAIni tamomlagan. Viktor Tardieu 1937-yilda vafot etdi va uni Evariste Jonchere olib ketdi. To Ngoc Van 1937-yilda EBAIda dars berishni boshladi. 1941-yilda EBAIga kirgan Bui Xuan Phai va Nguyen Tu Nghiem kabi rassomlar 1945-yilgi inqilob tufayli toʻliq 5 yillik dasturni yakunlashga ulgurmadilar.
1943-yilda Yaponiya nishon uchun moʻljallangan Xanoy portlashi EBAI boʻlimining bir qismini yoʻq qildi, natijada haykaltaroshlik boʻlimi Son Tayga koʻchirildi. Arxitektura va haykaltaroshlik boʻlimi Dalatga, amaliy sanʼat esa Phu Liga oʻtkazildi.