cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1991-yilgi Racha zilzilasi
Zarari
Zilzila bilan bogʻliq boʻlgan zararning aksariyati, silkinishning oʻzi emas, balki silkinish natijasida yuzaga kelgan koʻchkilar natijasida yuzaga kelgan. Eng keng tarqalgan turi toshlar qulashi, soʻngra qoldiqlar siljishi, tuproq siljishlari, tosh blokli siljishlar va tosh koʻchkilaridir. Eng vayronkori bu katta qoldiq koʻchkisi boʻlib, ushbu koʻchki Xoxeti qishlogʻini vayron qilgan va 50 kishining hayotiga zomin boʻlgan. Yura vulkanik toshining katta massasi suv bilan toʻyingan allyuviyga tushib, birlashib, qoldiq koʻchkisini hosil qilgan. Taxminan 3 million m3 hajmga ega boʻlgan koʻchkilar Xoketi orqali vodiyni bosib oʻtib, Gebura daryosini toʻsib qoʻygan va 100 metr balandlikdagi toʻgʻonni hosil qilgan, bu koʻp oʻtmay buzilib, koʻproq vayronagarchiliklarni keltirib chiqargan. 15-iyundagi katta yer silkinishi Javada Tsxinvaliga katta zarar yetkazgan. Kamida 8 kishi halok boʻlgan va 200 kishi jarohat olgan. Xaxet qishlogʻi vayron qilingan.
Oqibati
Davom etayotgan Gruziya-Osetiya mojarosi qutqaruv ishlarini murakkablashtirgan.
Jandelsbrunn
Jandelsbrunn Germaniyaning Bavariya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Freyung-Grafenau tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 42,40 km2. Aholisi — 3298 kishi (2010).
Hududi
Jandelsbrunnning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Bitcoin Cash
Bitcoin Cash-bu kripto valyutasi,undan ajratilgan Bitcoin vilkasi. Asosiy filialdan tarvaqaylab ketish 2017-yil 1-avgustda sodir bo'ldi.
2018-yil noyabr oyida Bitcoin Cash bir nechta filiallarga bo'lingan.
Hikoya
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c8/BTC_number_of_transactions_per_month.png/220px-BTC_number_of_transactions_per_month.png|thumb| [[Bitcoin|Bitkoin tizimida oyiga operatsiyalar soni]] Bitcoin blokcheynidagi blok hajmi 1 megabayt bilan cheklangan. Juda ko'p tranzaktsiyalar bo'lmaganida, bunday cheklash deyarli hech narsaga ta'sir qilmagan, ammo DDoS hujumi imkoniyatlarini sezilarli darajada cheklagan. Bitkoinning tobora ommalashib borishi bilan tranzaktsiyalar soni oshdi,ammo maksimal blok hajmi chegarasi tufayli barcha tranzaktsiyalar bir vaqtning o'zida "joylashtirilmadi",vaqti-vaqti bilan navbat paydo bo'ldi.2017-yil may oyida vaziyat keskin yomonlashdi.Ba'zi foydalanuvchilar tasdiqlash uchun bir necha kun kutishlari kerakligidan shikoyat qilishdi .Qayta ishlashni tezlashtirish uchun foydalanuvchi oshirilgan komissiyani belgilashi mumkin,ammo bu bitkoinlardan foydalanishni juda qimmatga keltiradi,ayniqsa kichik to'lovlar,masalan kafe va barlarda ishlatishning ma'nosi yo'q.
Muammoni hal qilishning ikkita usuli taklif qilindi:
Connor McDavid
Konnor Endryu MakDavid (ing. Connor McDavid) 1997-yil 13-yanvarda tugʻilgan. Kanadalik markaziy hujumchi, Milliy xokkey ligasidagi (NHL) Edmonton Oilers klubi sardori
Jiang Weyping
Jiang Weyping (1955-yilda tugʻilgan)  — 2001-yilda Xitoy Kommunistik partiyasi tomonidan hibsga olingani uchun xalqaro miqyosda tanilgan xitoylik faxriy jurnalist.
Connor McDavid
Faoliyati
Torontolik fuqaroning ota-onasi uning uch yoshida yoshi haqida yolgʻon gapirishdi, chunki xokkey oʻynash uchun ishtirokchilar besh yoshda boʻlishi kerak edi. Olti yoshida u Aurorada toʻqqiz yoshli bolalarga qarshi oʻynaydi.
Jiang Weyping
1999-yilda u Gonkongdagi Frontline jurnalida Kommunistik partiya korrupsiyasi haqida Bo Silay haqidagi hisobotni ham oʻz ichiga oluvchi bir qator maqolalarni nashr eta boshladi. U 2000-yilning dekabrida hibsga olingan va davlat sirlarini oshkor qilganlikda ayblanib, sakkiz yillik qamoq jazosiga hukm qilingan, biroq 2006-yilda muddatidan oldin ozod qilingan. Bir muddat uy qamogʻida boʻlganidan soʻng, u 2009-yilda Kanadaga koʻchib ketgan.
Connor McDavid
Faoliyati
Koʻp muvaffaqiyatlarni boshdan kechirganidan soʻng, unga Kanada xokkeyi tomonidan „Ajoyi b oʻyinchi“ maqomi berildi, bu esa unga bir yil ertaroq asosiy oʻsmirlar darajasida oʻynash imkonini berdi.
Jiang Weyping
Xitoydagi faoliyati
Jiang Liaoning universiteti bitiruvchisi boʻlib, u yerda tarix fakultetida tahsil olgan. 1980-yillarda u Sinxua axborot agentligida muxbir boʻlib ishlardi. 1984-yilda u oʻzining birinchi hikoyasini kichik shaharchada oʻsha paytda XKP rasmiy xodimi boʻlgan Bo Silay haqida yozgan. 1990-yillarning boshida Jiang Gonkongdagi Pekinparast Ven Vey Po gazetasining Shimoli-Sharqiy Xitoy byurosi boshligʻi boʻldi.
Connor McDavid
Faoliyati
Tezkor va sermahsul markaziy hujumchi koʻpchilikning eʼtiborini tortdi va 2015-yilda 19 yoshida u NHL loyihasida Edmonton Oilers tomonidan birinchi boʻlib tanlandi. Klavikulaning sinishi tufayli oʻzining 37 oʻyinini oʻtkazib yuborgan boʻlsa-da, u 45 oʻyinda 48 ochko (16 gol, 32 golli uzatma) toʻpladi.
137 (son)
Matematikada
137 — tub son.
Jiang Weyping
Hibsga olish va qamoq
Jiang maqolasini taxallus ostida yozganiga qaramay, u tez orada rasmiylar tomonidan topildi. U 2000-yilning dekabrida „davlat sirlarini oshkor qilish“da ayblanib hibsga olindi. Jiangning soʻzlariga koʻra, uning advokati ham uning vakili boʻlishga rozi boʻlganidan bir kun oʻtib hibsga olingan. 2001-yil 5-sentyabrda u yashirin sud jarayonida aybdor deb topilib, sakkiz yilga ozodlikdan mahrum etildi. Keyinchalik Lyaonin viloyati Oliy xalq sudi tomonidan jazo muddati olti yilga qisqartirildi.
Mertesdorf
Mertesdorf Germaniyaning Rheinland-Pfalz yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Trier-Saarburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 6,47 km2. 1669 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Jiang Weyping
Hibsga olish va qamoq
Hukm butun dunyo boʻylab jurnalistlarni himoya qiluvchi tashkilotlarning noroziligiga sabab boʻldi „Chegara bilmas muxbirlar“ Jiangni „Xitoy Kommunistik partiyasidagi eng yuqori darajadagi korruptsiyani qoralaganida oʻzi olib borayotgan xavflar haqida ikki marta oʻylamagan jasur va namunali jurnalist“ deb taʼrifladi. George Bush maʼmuriyati ham Jiangning hibsga olinishiga norozilik bildirib, uni ozod qilishga chaqirdi
Jiang, keyinchalik ayblarini yolgʻondan tan olishi uchun politsiya tomonidan qiynoqqa solinganini, bir necha marta hushini yoʻqotgani va bir marta kasalxonaga yotqizishni talab qilganini yozdi. Insofli qoʻriqchi Tszyanning xotiniga xatlarni yetkazib berishga rozi boʻlganidan uni yetkazib beradi, xatlarni Osiyo haftaligida nashr etganidan soʻng, Jiang uning davolanishi yaxshilanganini aytdi. 2003-yilda Jiang Dalyan shahridagi Vafangdyan qamoqxonasiga koʻchirildi va u yerda majburiy mehnat qildi.
Qamoqdan keyin
2006-yil 3-yanvarda Jiang qamoqdan ozod qilindi va norasmiy uy qamogʻiga olindi. 2009-yil da unga Kanada ga ketishga ruxsat berildi.
U Torontoga joylashdi va Massey kollejida xavf ostida boʻlgan olim boʻlib ishladi. 2012-yil iyun oyida Knopf Canada nashriyot uyi Jiangning Bo Silay tarjimai holini nashr qilishini eʼlon qildi. Bo Silay yaqinda rafiqasi Gu Kaylay britaniyalik biznesmen Neil Haiwoodning oʻldirilishida ayblanib sudlanganidan keyin xalqaro yangiliklarda mashhur boʻlgan edi.
Mukofotlar
Jiang 2001-yilda hujumlar, tahdidlar yoki qamoqqa olishlarga qaramay, matbuot erkinligini himoya qilishda jasorat koʻrsatgan jurnalistlar yoki nashrlarni taqdirlaydigan Jurnalistlarni Himoya qilish Qoʻmitasi tomonidan CPJ Xalqaro Matbuot Erkinligi mukofoti bilan taqdirlandi. Qamoqqa olingani sababli dastlab marosimda qatnasha olmagan Jiang 2009-yilda rasmiy ravishda mukofot oldi.
Shuningdek, u 2006-yilda Kanada PEN tashkiloti tomonidan qiymati 5000 Kanada dollari miqdorida boʻlgan „Bir insoniyat mukofoti“ bilan taqdirlangan.
Connor McDavid
Faoliyati
MakDavid 2016-17 yillarda oʻz oʻyinini yuqori bosqichga olib chiqdi va 100 ochko (30 gol va 70 golli uzatma) bilan ligada peshqadamlik qildi. Oʻshandan beri u liganing etakchi toʻpurari sifatida uch marta Art Ross Trophy, oʻz jamoasining eng yaxshi futbolchisi sifatida ikkita Hart Memorial sovrini va NHL oʻyinchilari assotsiatsiyasi tomonidan eng yaxshi oʻyinchi deb topilgani uchun uchta Ted Lindsi mukofotini qoʻlga kiritdi.U Oilers tarixidagi pley-off seriyasida kamida 10 ta golli uzatmani amalga oshirgan to'rtinchi futbolchiga aylandi.
Jiang Weyping
Shaxsiy hayoti
Jiang Li Yangling bilan turmush qurgan. Li ham eri qamoqqa olinishiga norozilik bildirgani uchun qisqa muddat hibsga olingan. Jiang va Lining bitta qizi bor. 2004-yilda, Jiyang qamoqdan ozod etilishidan oldin, Kanada PEN tashkiloti Li va uning qiziga Kanadaga koʻchib oʻtishga ruxsat berdi.
Bitcoin Cash
Hikoya
Natijada, segwit2x murosali protokoli ishlab chiqildi-ma'lumotlarning bir qismi blokcheyndan tashqarida saqlanadi va bloklar hajmi 2 MB ga oshiriladi.
2017-yil 20-iyulda konchilarning 95 "takomillashtirish taklifi" foydasiga ovoz berishdi ( Bitcoin Improvement Proposal, BIP ) 91. U yangi segwit2x protokolini 2017 yil 1 avgustda amalga oshirishni taklif qildi, ammo blok hajmini darhol oshirmasdan. Ba'zi ishtirokchilar bip 91-ni blok hajmini oshirmasdan kiritish muammoni hal qilmaydi, deb o'ylashdi, lekin uni faqat chetga surib qo'yishadi va bitcoinni to'lov tizimi emas, balki investitsiya ob'ekti deb biladiganlar manfaati uchun harakat qilishadi.
Facebook-ning sobiq muhandisi Amori sechet boshchiligidagi rivojlanish guruhi SegWit2x-dan voz kechganini, avvalgi blockchain tuzilishini saqlab qolganligini (uning doirasidan tashqarida ma'lumot saqlamasdan), lekin blok hajmini 8 MB ga oshirganligini e'lon qildi. Ular o'z filiallarini Bitcoin Cash deb atashdi. 2017 yil 1 avgustda "majburiy dallanma" (hardfork) bo'lib o'tdi. Ikkala kripto valyutasi ham umumiy boshlang'ich tarixga ega. 478558-blok oxirgi umumiy blok edi. 478559 raqamli keyingi blok turli formatlarda ikki marta tuzilgan. Ulardan biri segwitx protokoliga mos keladi (keyinchalik SegWit2x rejalashtirilgan), ikkinchisi Bitcoin Cash bo'lib, u aslida yangi kripto valyutasining birinchi blokiga aylandi. Keyingi barcha operatsiyalar bo'linadi-blokcheynning turli filiallariga tushadi, chunki har bir filialning dasturlari oldingi blok formatlari bilan ishlaydi, lekin bir-birining yangi formatlarini rad etadi.
Shunday qilib, 478558-blokni shakllantirish paytida bitkoinlarga ega bo'lgan har bir kishi, ajratilgandan so'ng, ularni to'liq saqlab qoldi, lekin avtomatik ravishda shunga o'xshash miqdordagi Bitcoin Cash-ning egalariga aylandi. Aslida, filiallarni ajratish ikki tomonlama xarajatlar muammosiga o'xshash imkoniyatni yaratdi-bir xil Bitcoin manzilidan bir xil kirish kalitlari yordamida ikki xil xarajatlar operatsiyalarini amalga oshirish mumkin. Bitcoin va Bitcoin Cash allaqachon ikkita turli xil kripto-valyutalar bo'lganligi sababli, ular bilan ishlash uchun turli xil dasturlardan foydalaniladi (garchi dasturlar orasidagi farqlar minimal bo'lsa ham), tranzaktsiyalar to'qnashuvi yuzaga kelmaydi, ular turli xil aktivlarni sarflaydilar deb ishoniladi.
Bitcoin Cash fyucherslari 23 iyul kuni 0,5 BTC bilan savdo qilishni boshladi, ammo 30 iyulga qadar 0,10 BTC ga tushdi.
Hardfork ishlab chiqarildi, uning maqsadi ikki haftadan bir kungacha (2016 blokdan keyin emas, balki 144 dan keyin) qiyinchiliklarni qayta hisoblash vaqtini kamaytirishdir.
2018 yil 15 mayda blok hajmini 32 MB ga oshirish maqsadida Bitcoin Cash tarmoq protokoli yangilandi.
2018 yilda bo'linish
2018-yil 15-noyabrda Bitcoin Cash blokcheynining bo‘linishi (qattiq vilka) ikkita filialga – BCHABC va BCHSVga bo‘lib o‘tdi. Tugunlarning 75% ga yaqini BCHABC versiyasini ishga tushirdi. Ammo 2018-yil 15-noyabr holatiga ko'ra salafiyning taxminan 70% quvvati BCHSV ni qo'llab-quvvatladi.
BCH uchun kod har 6 oyda yangilanishi kutilmoqda. Ammo ba'zi o'zgarishlar bilan kelishmovchilik ikki xil filial paydo bo'lishiga olib keldi va ikkita yangilanish - Bitcoin ABC va Bitcoin SV - raqobatdosh jamoalar tomonidan ishlab chiqilmoqda.
Gilos shoʻrva
Gilos shoʻrva ― sovutilgan smetana, shakar va butun yangi gilosga asoslangan shirin shoʻrva, sovutilgan holda beriladi. Ushbu shoʻrva Venger oshxonasida paydo boʻlgan va bir nechta Yevropa oshxonalarining yozgi delikatesidir.
Ovqat Avstriya, Polsha, Slovakiya va nemis oshxonalarida ildiz otgan. Vengriyadan kelgan muhojirlar bu shoʻrvani Shimoliy Amerikaga olib kelishdi. Vengriya oshxonasida gilos shoʻrva yoki meddlevesh (meggyleves) gilos daraxtining mevalaridan tayyorlanadi (Prunus cerasus). Bu nom meggy soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, „gilos“ va „shoʻrva“degan maʼnoni anglatadi. Anʼanaga koʻra, u kechki ovqat uchun, issiq yozgi oqshomlarda yoki issiq yozgi kechki ovqat paytida aperatif, shoʻrva yoki shirinlik sifatida taqdim etiladi. Shoʻrva butun gilosdan, shu jumladan danaklaridan tayyorlanadi. Vengriyada koʻplab gilos daraxtlari oʻsadi va bu shoʻrva Sharqiy Osiyo taʼsirlari va anʼanaviy kontinental Yevropa taomlarining Vengriya birlashuvining yaxshi namunasidir. Odatda shoʻrvaga yangi gilos qoʻshiladi, baʼzida konservalangan gilos ishlatiladi va koʻpincha smetana qaymoq bilan almashtiriladi. Ziravorlar-chinnigullar, doljin, bodom. Baʼzan taqdim qilishdan oldin yoki pishirish paytida shoʻrvaga oz miqdorda shirin oq yoki qizil quruq sharob qoʻshiladi. Shuningdek, Vengriyada quruq kukunli yarim tayyor meddlevesh paketlari sotiladi.
Oltingugurtli boʻyagichlar
Oltingugurtli boʻyagichlar - aromatik birikmalar, nitro- yoki aminobirikmalarni oltingugurt yoki natriy sulfid bilan birga qizdirishdan hosil boʻladigan sintetik boʻyagichlar. Oltingugurtli boʻyagichlar, odatda, suvda erimaydigan koʻp jinsli qattiq moddalardan iborat. Matoni boʻyashda Oltingugurtli boʻyagichlarni natriy sulfidning suvdagi eritmasi bilan qaytarib, leykobirikmalar hosil qilinadi. Bu moddalarning natriyli tuzlari suvda eruvchan boʻlib, matoga yaxshi singadi. Matoga singdirilgan leykobirikmalar xavo kislorodi bilan oksidlanib, dastlabki Oltingugurtli boʻyagichlar rangini oladi. Oltingugurtli boʻyagichlar sariq, jigarrang, koʻk, zangori, binaf-sha rang, yashil, qora va boshqa tusda boʻlishi mumkin. Oltingugurtli boʻyagichlar yuvilganda rangi aynimaydi. Arzon, olinishi oddiy boʻlgani uchun keng qoʻllanadi.
Oq Bim yodgorligi
Oq Bim yodgorligi — Oq Bim qora quloq it — sovet yozuvchisi Gavriil Troepolskiyning xuddi shu nomdagi hikoyasi qahramoniga bagʻishlangan kontakt haykali; Voronejda „Shut“ Varonej qoʻgʻirchoq teatri oldidagi maydonda oʻrnatilgan.
Tavsifi
Itga yodgorlik zanglamaydigan metaldan yasalgan va toʻliq hajmda quyma qilingan. Oʻng quloq va panjalaridan biri bronzadan qilingan. It toʻgʻri yerga oʻtirgan holatda (yodgorlik poydevori yoʻq), sabr bilan egasining qaytishini kutadi. Uning ismi boʻyinbogʻiga oʻyib yozilgan.
Tarixi
Bim yodgorligi mualliflari Voronej haykaltaroshlari — Rossiya Davlat mukofoti laureatlari Elza Pak va Ivan Dikunov edi. Yodgorlik oʻrnatish gʻoyasi 1980-yillarning oʻrtalarida paydo boʻlgan. Haykaltaroshlar yodgorlik ustida ishlashni 1985-yilda boshlagan va uni oʻz mablagʻlari hisobidan yaratishgan. Itning figurasi Penzada quyilgan. Hikoya muallifi haykaltaroshlarga yodgorlikni yaratish boʻyicha maslahatlar bergan, lekin uning oʻrnatilishigacha yashamadi.
Yodgorlik 1998-yilda Inqilob xiyobonida „Shut“ qoʻgʻirchoq teatri yonida oʻrnatilgan. Yodgorlikning ochilishi 1998-yil 5-sentabrda shahar bayrami paytida boʻlib oʻtdi.
2003-yil boshida yomon niyatli odamlar haykalning qulogʻini kesib olishga harakat qilishdi, mahkamlagichlarni sindirishdi va qayta tiklash uchun quloqni yechib olish kerak boʻldi. Bir kundan keyin kimdir rahm-shafqat koʻrsatib, haykalning jarohatlangan boshini bint bilan bogʻladi.
2009-yil avgust oyida yodgorlik Voronejning norasmiy ramzi unvoni tanlovi uchun nomzod boʻldi. Voronej Jamoatchilik palatasi va shahar madaniy meros komissiyasi ovoz berish natijalarini koʻrib chiqib, Pyotr I haykalini gʻolib sifatida tanladi. Oq Bim haykali uchinchi oʻrinni egalladi.
2010-yil 28-noyabrda „Oq bim qora quloq“ asari muallifi G. N. Troepolskiy tavalludining 105-yilligi munosabati bilan yodgorlik yonidagi maydonda „Kitob sahifalaridan tushgan Bim“ nomli teatrlashtirilgan tomosha namoyish etildi. 2011-yil 23-aprelda yodgorlik yonida „Shafqatsizliksiz Rossiya“ uchinchi Butunrossiya aksiyasi boʻlib oʻtdi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Salvador Sobral
Salvador Vilar Braamcamp Sobral — Portugalia qoʻshiqchisi, Eurovision 2017da «Amar pelos dois» qoʻshigʻi bilan gʻalaba qozongan. Uning qoshiqlari asosan Jaz, Alternativ rok va Soul janrlarida ijro etiladi.
Ahmetçeli, Bayramiç
Ahmetçeli — Çanakkale viloyatining Bayramich tumaniga qarashli qishloq.
Salvador Sobral
Yoshligi va erishilgan mavqesi
thumb|Eurovision 2017da berilgan teletomoshabinlar ovozi thumb|Eurovision 2017da berilgan hayʼatlar ovozi 28-dekabr 1989-yili Lissabon shahrida tugʻilgan. Uning bolaligi AQSh va Barselona shahrida boʻlib oʻtgan. Uning otasi Salvador Luís Cabral Braamcamp Sobral va onasi Luísa Maria Cabral Posser Vilar.
Ahmetçeli, Bayramiç
Tarixi
Qishloq 1928-yildan beri shu nomga ega.
Salvador Sobral
Yoshligi va erishilgan mavqesi
10-yoshligida Bravo Bravíssimo telekoʻrsatuvida ishtirok etgan.
Ahmetçeli, Bayramiç
Geografiyasi
Qishloq Chanoqqal’a shahar markazidan 69 kilometr uzoqlikda joylashgan.
Salvador Sobral
Yoshligi va erishilgan mavqesi
2009 yili Salvador Pop Idol teleshousida ishirokchisi boʻldi va u 7 oʻrinni oldi. Uning opasi Luiza Sobral shu tanlovda 3-oʻrinni oldi.
Carlos Queiroz
Carlos Manuel Brito Leal Queiroz  — 1953-yilning 1-mart kuni Portugaliya Sharqiy Afrikasidagi Nampula shahrida tugʻilgan. portugaliyalik taniqli futbol murabbiyi. Hozirda Kolumbiya miliy terma jamoasi bosh murabbiyi.
Salvador Sobral
Yoshligi va erishilgan mavqesi
Lissabon amaliy psixologiya oliy oʻquv yurtini psixologiya fakultetini oʻrgangan. Oʻqish paytida Ispaniyaga, Mayorka shahriga koʻchib oʻtgan. U shu yerlarda mayxonalarda qoshiq kuylab yurgan. Lissabon oliy oʻquv yurtini tamomlab, u Barselonadagi Taller of Musics nufuzli musiqa maktabiga kirgan.
2017 yili Portugaliya bir yillik tanafusdan soʻng Eurovisionga qaytdi. Salvador Sobral esa Festival da Canção 2017 tanlovida tanlash bilan Portugaliyani namoyish etadigan boʻldi. U «Amar pelos dois» etadigan boʻldi. 5-mart kuni u tanlovda gʻalaba qozondi, 13-mayda esa Kievda boʻlib oʻtgan Eurovision 2017 tanlovida gʻalaba qozondi va u 758 ball toʻplab Eurovision tarixida yangi rekord qoydi
Salvador Eurovisioning koʻp marosimlarida ishtirok etolmadi, bunga sabab uning yurak poroklari kasaligidir. Uning oʻrniga opasi Luiza Sobral repetitsiyalarda qatnashdi.
Soritepa (Samarqand viloyati, Urgut tumani)
Soritepa — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: VII—VIII asrlar. Samarqand viloyatining Urgut tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Sariqtepa” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
138 (son)
138 (bir yuz oʻttiz sakkiz) 137 va 139 sonlari orasidagi natural sondir.
Matematikada
138 = 2 × 3 × 23
Toʻqay feruzaqanoti
To‘qay feruzaqanoti ( Glaucopsyche charibdis) —feruzaqanotlilar oilasiga mansub kunlik kapalak.
Lotincha nomining kelib chiqishi
Turning lotincha nomi - charibdis - yunon mifologiyasidan dengiz mahluqi Xaribda nomiga qo‘yilgan. Qadimgi yunon eposidagi Xaribda hamma narsani yamlamay yutadigan dengizning timsoli bo‘lgan (etimologik jihatdan Xaribda "o‘pqon, girdob" degan ma’noni anglatadi). Odisseyda Xaribda dengiz ma’budi sifatida tasvirlangan, u qoya ostidagi bo‘g‘ozda yashagan va Skillaga xizmat qilgan.
Ta’rif
Bunday kapalak turlarining erkaklarida oldingi qanot uzunligi 22-32 mm, urg‘ochilarda 21-30 mm ga bo‘ladi. Erkaklarning yuqori tomonidagi qanotlari binafsha rangga ega ko‘k va juda tor bo‘lmagan tashqi chegarasi bilan qora-jigarrang. Qanotlarning pastki qismi kulrang. Oldingi qanotlarida median hujayraning oxirida ko‘ndalang cho‘zilgan ko‘zcha va bir oz egilgan katta qora-jigarrang “ko‘z” qatori bor. Orqa qanotlarning pastki qismida chiziqli "ko‘z" bor. Urg‘ochi qanotlarining tepa qismi jigarrang, ba’zida tangalari moviy tus olgan bo‘ladi.
Tarqalishi va yashash joylari
Turlarning tarqalishi O‘zbekiston, Tojikiston, Turkmaniston kabi mamlakatlar hududini qamrab oladi. O‘zbekistonda kapalaklar Surxondaryoning Ko‘qayti va Oqqo‘rg‘on qishloqlari yaqinidagi yaylovda, Samarqand shaharlari yaqinidagi Zarafshon daryosining tekisligida, shuningdek, Qizilqumning Amudaryoga tutash qismlari, Markaziy Farg‘ona. O‘zbekistondan tashqarida: Tojikiston, Turkmaniston.
Hayot tarzi
Turlarning turmush tarzi kam o‘rganilgan. Bir yilda bir marta nasl beradi. To‘qay feruzaqanotining uchish vaqti aprel-may oylariga to‘g‘ri keladi. Urg‘ochilar juftlashgandan so‘ng dukkak lilar oilasiga mansub ko‘p yillik o‘t o‘simligi — qizilmiya Glycyrrhiza glabra bo‘lgan ozuqa o‘simligining turli qismlariga birin-ketin tuxum qo‘yadi.
Ilgari bu tur o‘z yashash joylarida keng tarqalgan edi, ammo so‘nggi o‘n yilliklarda ularning soni keskin kamaydi.
Cheklovchi omillar
Inson xo‘jalik faoliyati natijasida to‘qay o‘rmonlari va ozuqa o‘simligining nobud bo‘lishi kiradi.
Muhofaza etish
Tur O‘zbekiston Qizil kitobiga kiritilgan – 2-maqom: “Zaif, qisqarib borayotgan, mozaik jihatdan keng tarqalgan Janubiy Turon endemik turlari”. Zarafshon va Qizilqum qo‘riqxonalari hududida muhofaza qilinadi. Zarafshon Milliy tabiat bog‘i va Qizilqum qo‘riqxonasida muhofaza ostiga olingan; yashash joylari, soni va yashash tarzini mukammal o‘rganish lozim.
Morscheid
Morscheid Germaniyaning Rheinland-Pfalz yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Trier-Saarburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 5,48 km2. 967 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Morscheidning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Mauth
Mauth Germaniyaning Bavariya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Freyung-Grafenau tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 28,89 km2. Aholisi — 2371 kishi (2010).
Hududi
Mauthning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Ponsan
Ponsan - Koguryoning o'n to'rtinchi qiroli (292-300). U qirol Sochxonning to'ng'ich o'g'li edi. Ponsan yoshligidan mag'rur, boshqalarga ishonmaydigan va hasadchi odam bo'lib o'sdi. Taxtga o'tirishi bilan "Angukgun" unvonini olgan amakisi Go Dal-gani xiyonatda ayblab o'ldirdi. Shundan so'ng xalqning Ponsandan ko'ngli qoldi. 293-yilning sakkizinchi oyida syanbey qabilasi Murong Xui boshchiligida Koguryoga hujum qildi. Ponsan Sinseong tog'iga qochib ketdi. Shimolda syanbeylarni sarkarda Go Na-ja besh yuz askari bilan to'xtatib qoldi va mag'lub etdi. Qirol Ponsan Go Na-jani beshinchi darajali Daehyeong lavozimiga tayinladi va Gongnim hududini unga tortiq qildi. Keyingi oy qirol ukasi Go Dol-go o'ziga qarshi fitna uyushtirishidan qo'rqib uni o'dirtirib yubordi. Go Dol-goning o'g'li, bo'lg'usi Koguryo qiroli Michxon qochib-qutuldi. 296-yilning sakkizinchi oyida Murong Xui yana bostirib keldi. Ammo yana mag'lubiyatga uchradi. Keyingi oyda kuchli sovuq va do'l yog'ib ekinlarni yo'q qildi. Qirol xalqining ko'plab shikoyatlariga qaramay o'zi uchun saroy qurishni davom ettirdi. Ponsan vazirlarining maslahatiga quloq solmasdi. Shu sabab vazirlar qiroldan norozi edi. Koguryoda aholining mamlakatni tashlab ketish holatlari kuzatildi. Oxir-oqibat, qirolning vazirlari 300-yil sakkizinchi oyda davlat to'ntarishini amalga oshirdi. Ponsan va uning ikki o'g'li o'z joniga qasd qildi. Qirol Ponsanvongda dafn qilindi. Vazirlar qochqinlikda yurgan shahzoda Michxonni taxtga chiqarishdi.
140 (son)
140 (bir yuz qirq) 139 va 141 sonlari orasidagi natural sondir.
Matematikada
140 = 22 × 5 × 7
Eyüpler, Köprüköy
Eyüpler Turkiyaning Erzurum viloyati Koʻprukoʻy tumaniga qarashli mahalladir.
Gibel Chyornogo konsula
Gibel Chyornogo konsula (Гибель Чёрного консула; ) — 1970-yilda „Oʻzbekfilm“ kinostudiyasida ishlangan, rejissor Komil Yormatov tomonidan suratga olingan sovet rangli badiiy filmi.
Film Komil Yormatovning tarixiy-inqilobiy trilogiyasini (birinchi ikkita kartina — Burya nad Aziey va Vsadniki revolyutsii) yakunlovchi qismini qamrab oladi. Aznavurpolvon ikkinchi qismda paydo boʻlsa, uchinchisida mustaqil xarakterga ega boʻladi. Ikkinchi qismda yana chekist Trofimov personaji ham bor.
Film premyerasi 1971-yil 15-martda boʻlib oʻtadi.
Mazmuni
Filmning birinchi sahnasi Kogondagi temir yoʻl stansiyasi qochoqlar bilan limmo-lim toʻladi, bu yerda Budenovkada „inqilob chavandozlari“ Aznavur Trofimovdan „qora konsul“ laqabli Buxoro amiri tomonidan terrorga yoʻliqmaslik uchun „Yosh buxoroliklarning fitnasi“ni toʻxtatish toʻgʻrisida buyruq oladi. Shuningdek, u amir sarbozlarining vahshiyliklari va Chardjoudagi qirgʻin haqida ham maʼlumot oladi. Keyingi sahnada koʻrinishida oq salla kiygan yigitlar amirni oʻldirishga hozirlik koʻrishayotgan boʻladi. Shunda Kamol Ubaydulloh terrorni taʼqib qiladi, lekin qoʻrqoqlikda ayblanmaslik uchun shaxsan oʻzi zolimni qurol bilan oʻldirmoqchi boʻladi. Soʻng Kamol dehqon qiyofasiga kirib Aznavurni yoʻlidan qaytarmoqchi boʻladi, Amir esa haloskoriga hadya sifatida soat beradi, buxorolik yigit esa yer ostiga kiradi.
Buxoroga polkovnik Krasovskiyning qurollari bilan karvon yetib keladi. Biroq amir oʻz dushmanlari qarshisida „kommunistlar tuzumi“dan yengiladi. Amir esa qoʻzgʻolonchilarni ommaviy qatl qilishni buyuradi, ular orasida oʻqituvchi va shifokorlar ham bor edi. Biri oʻlimni shundoq qabul qilsa, ikkinchisi rahm-shafqat soʻrashni maʼqul koʻradi. Qatl etish hukmi olomonni gʻala-gʻovurga soladi va amir otishma yordamida olomonni tarqatib yuborishni buyuradi. Aznavur boʻlsa, Kamolni qutqarishga qaror qiladi va tunda qurollanib Buxoro polisiya boshligʻi Xudoyor Pansadning oldiga keladi. U Chekistligini bilib qoladi, lekin Aznavurning aytishicha, „bobosining bobosi“ Tamerlan qoʻl ostida xizmat qilganini, Aznavur Pansaddan ikki mahbusni ozod qilishga va kunlari sanoqli qolgan amirdan qochishga koʻndiradi.
Mahbuslardan biri Kamol, ikkinchisi esa Mahmud Budi boʻlib, ular amirning maxfiy josuslari edi. Kamol Leninga maktub yetkazish toʻgʻrisida amirga qarshi yer osti xizmatidan buyruq oladi. Polkovnik Krasovskiy Mahmud Budiyga xatni olib, Kamol va Xudoyor Pansadni esa xoin sifatida oʻldirishni buyuradi. Mahmud Budi topshiriqni qisman bajaradi, lekin Kamolning qoʻli baland keladi va Toshkentga ketayotgan poyezddan sakrab tushib qoladi.
Keyingi sahna koʻrinishi. Amir va polkovnik Krasovskiy saroyda bilyard oʻynab, Rossiya imperiyasining qulashi sabablarini muhokama qilishadi. Amir barchani eʼtiborini tortib, u rus armiyasida general boʻlib qolayotganini taʼkidlaydi. Buxoro amirligida Mirzo Rahmatullo boshchiligida xalq qoʻzgʻoloni boshlamoqchi. Ammo qoʻmondon Frunze qoʻzgʻolon rahbarlaridan Buxoroga hujumni kechiktirishni soʻraydi va talofatlarga yoʻl qoʻymaslik uchun amirga ultimatum qoʻyiladi.
Parlament aʼzolari orasida endi Rossiya bilan ittifoq tuzish zarurligiga ishonch hosil qilgan Aznavur va Kamol ham bor. Amir ultimatumni rad etadi va parlament aʼzolarini otib tashlashni buyuradi. Keyin Buxoro operasiyasi boshlanadi. Amir ayollar va bolalarni oldinga siljitishni buyuradi, ammo Qizil Armiya samolyotlari sarbozlarni qochishga majbur qiladi. Qizil Armiyaning qudrati va oʻz tarafdorlarining zaifligini koʻrgan „qora konsul“ Buxoroni tark etadi. Mahmud Budi shahar hokimi oʻrinbosari etib tayinlangan, biroq uning na mablagʻi, na qurol-aslahalari bor. U umidsizlikka tushib, hamma narsaga nafrat koʻzi bilan boqadi. Shunda qoʻlga kiritilgan shaharning boʻm-boʻsh masjidi hovlisida bir koʻzli Mahmud Budini qizil askarlar qurshab olishadi. Soʻng qoʻmondon Trofimov: „Alloh hamisha ular tomonda“, —  deydi.
Buxoroning qulashi haqida Moskvaga Frunze telegraflari orqali bong urilmoqda edi.
Oltingugurt (mineral)
thumb|Oltingugurt Oltingugurt, tugʻma oltingugurt — tugʻma elementlar guruhiga mansub mineral. Tabiatda erkin (tugʻ-ma O.) va birikmalar holida uchraydi. O.ning eng muhim tabiiy birikmalari — metall sulfidlari (mas, FeS2 — temir kolchedan (pirit), ZnS — aldama pyx, PbS — qoʻrgʻoshin yaltirogʻi yoki galenit, Cu2S— mis yaltirogʻi va hokazo), sulfatlar holida (angidrit CaSO4, gips CaSO42H2O, ogʻir shpat BaSO4, glauber tuzi va hokazo) ham uchraydi. Bundan tashqari, O. kumir, slanets, neft, tabiiy gazlar, hayvon va oʻsimlik organizmlarida organik va anorganik holida mavjud (mas, oqsilda 0,8—2,4% O. bor). O. bir necha allo-tropik koʻrinishlarda boʻladi. Eng koʻp uchraydigan turi rombik modifikatsiyasi (alfa-S), uni sekinlik bilan 96— 120°gacha qizdirganda monoklinik modifikatsiyasi (6eTa-S)ra oʻtadi. O.ning rangi sariq. Qattikligi mineralogik shkala boʻyicha 1—2, zichligi 2,0—2,1 g/sm3, suyuqlanish temperaturasi 118,9°. Rombik O. sakkiz burchakli halqasimon Sg tarkibli molekulalardan tuzilgan. Monoklinik O. prizma shaklidagi tiniq kristallardan iborat. O.ning juda koʻp birikmalari maʼlum. Mas, vodorod sulfid (H2S), sulfat kislota (H2SO4), giposulfit (Na2S2O3) va hokazo Tugʻma O. konlari Meksika, AQSH, Italiya, Yaponiya, Rossiya, Turkmanistonda uchraydi. O. konlardan qazib olinadi va flotatsiya usulida boyitiladi, SO2 ni qaytarib, H2S ni oksidlab ham hosil qilinadi.
Kevin Poole
Kevin Poole (1963-yil 21-iyulda tug'ilgan) - ingliz futbol murabbiyi va sobiq professional futbolchi, Solihull Moorsda darvozabonlar murabbiyi.
Uzoq faoliyati davomida Pool Premer-ligada "Leicester City" va "Bolton Wanderers"da o'ynagan, shuningdek, Premer-liga tashkil etilishidan oldin "Aston Villa" uchun Angliyaning birinchi divizionida maydonga tushgan. Shuningdek, u 2006-yilda 43 yoshida Burton Albion bilan shartnoma imzolashdan oldin Northampton Town, Middlesbrough, Hartlepool United, Birmingham City va Derby Countyda maydonga tushgan.
So'nggi paytlarda darvozabonlar murabbiyi sifatida ishlagan va futbolchi sifatida ro'yxatdan o'tgan Pool o'zining so'nggi o'yinini 2010-yilda "Byorton"da o'tkazgan. U 2012-yilda, 48 yoshida o'ynashdan ketganida vaqtinchalik murabbiy sifatida faoliyat yuritgan. Ammo, keyinchalik u klubdagi darvozabonlikdagi muvaffaqiyatsizligi tufayli ikki marta o'zini futbolchi sifatida qayta ro'yxatdan o'tkazdi va Pool ingliz futbolida 50 yoshida professional klubda ro'yxatdan o'tgan kam sonli o'yinchilardan biriga aylandi. Kidderminster Harriers, Birmingham City va Derby County klublarida ham faoliyat yuritgan.
Joseph-Antoine Bell
Jozef-Antuan Bell (1954-yil 8-oktyabrda tug'ilgan), ba'zan JoJo Bell deb ham ataladi, Kamerunlik sobiq xalqaro futbol darvozaboni. 20 yillik faoliyati davomida u o'zining tug'ilgan joyi Kamerunda, shuningdek, Fransiyaga ko'chib o'tishdan oldin Kot-d'Ivuar va Misrda o'ynadi, u yerda bir nechta yuqori darajadagi klublar, jumladan, Marsel, Bordo kabi jamoalarda o'ynadi va oxir-oqibat o'yinchi faoliyatini "AS Saint-Étienne" bilan yakunladi. U milliy terma jamoani uchta jahon chempionati (1982, 1990, 1994), 1984-yilgi Yozgi Olimpiya o'yinlari va bir nechta Afrika Millatlar Kubogida himoya qilgan.
Kevin Poole
Yutuqlar
Leicester City
Joseph-Antoine Bell
Jamoalardagi faoliyati
Bell Muande shahrida tug'ilgan. U o'z karyerasini Eclair Doualeda, keyin Oriks Douala va Prisons Bueada Kamerundagi Union Dualadan oldin boshlagan, u yerda 1975 -yildan 1981-yilgacha bo'lgan. Keyin u Africa Sports Nationalga ko'chib o'tdi va u yerda ikki mavsum qoldi. 1983-1985-yillarda Misrning “ Al-Mokavlun al-Arab ” klubida oʻynagan.
Le Minihic-sur-Rance
Le Minihic-sur-Rance Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Ille-et-Vilaine departamenti Saint-Malo tumani tarkibiga kiradi.
Joseph-Antoine Bell
Jamoalardagi faoliyati
Fransiyaga o'ynash uchun ketganida, u allaqachon 31 yoshda edi. U 1985-yildan 1988-yilgacha "Olympique de Marseille" o'ynagan va u yerdagi uch mavsumning har birida 36, 38 va 35 ta o'yin o'tkazgan. Keyin u bir mavsumni "Sporting Toulon Var"da 31 ta o'yin o'tkazdi. Ikki yil davomida "FC Girondins de Bordeaux" da u 1989–90-yillarda 38ta, 1990–91-yillarda esa 37ta oʻyin oʻtkazgan. U o'z futbolchilik faoliyatini "AS Saint-Étienne"da yakunlagan, u yerda 1991-92-yillarda 35 ta, 1992-93-yillarda esa 38 ta o'yin o'tkazgan, ammo 1993-94-yillarda atigi 26 ta o'yin o'tkazgan.
Kevin Poole
Yutuqlar
Burton Albion
Joseph-Antoine Bell
Xalqaro martabasi
Milliy terma jamoa uchun Bell 1982 va 1990-yillardagi futbol bo'yicha jahon chempionatlarida qatnashgan, ammo hech qanday o'yin o'tkazmagan. U shuningdek, 1994-yilgi FIFA Jahon chempionati uchun terma jamoaga tanlangan edi, uyerda u Kamerunning guruhdagi ikkita o'yinida o'ynab, debyut qildi. 1994-yilda Kamerun mag'lubiyatga uchragach, g'azablangan muxlislar Doualadagi Bellning uyiga o't qo'yishdi. Bell 1984-yilgi Yozgi Olimpiya o'yinlarida ham o'ynagan va 1984 va 1988-yilgi Afrika Millatlar Kubogida Kamerunning g'olib jamoasida bo'lgan. Xalqaro miqyosda esa u ko'p yillar davomida Tomas N'Konodan keyin ikkinchi darvozabon bo'lgan.
Le Minihic-sur-Rance
Geografiyasi
Maydoni — 3,9 km2.
Joseph-Antoine Bell
O'yin uslubi
Barcha davrlarning eng buyuk afrikalik darvozabonlaridan biri hisoblangan Bell ko'pincha "sweeper-keeper" vazifasini bajargan.
Individual
Bell "Century Elections" doirasida IFFHS tomonidan "African Goalkeeper of the Century" deb topildi. Eng yaxshi oltita darvozabon orasida Kamerunning uchta darvozaboni bor edi, Tomas N'Kono ikkinchi va Jacques Songo'o oltinchi o'rinni egalladi. Sadok Attouga uchinchi, Badou Ezzaki toʻrtinchi va Mwemba Kazadi beshinchi boʻldi.
139 (son)
139 (bir yuz oʻttiz toʻqqiz) 138 va 140 sonlari orasidagi natural sondir.
Matematikada
139 — tub son.
Sheena Chohan
Sheena Chohan (kash:شینا چوہان)— hind badiiy filmi, seriali va teatr aktrisasi, Panjobda tugʻilgan, ammo Kolkatada ulgʻaygan. U „Miss Kolkata“ tojini olgan va „I Am She — Miss Universe India“ goʻzallik tanlovida qatnashgan va u yerda „I Am Voice“ unvonini qoʻlga kiritgan. Chohan turli spektakllarda teatr aktrisasi, jumladan, Dehlida afsonaviy rejissyor Arvind Gaur va boshqa koʻplab taniqli rejissyorlar bilan besh yil ishlagan. U yettita badiiy filmda bosh rollarni ijro etgan, ulardan uchtasida milliy mukofotga sazovor boʻlgan. Tez orada u Disney Hotstarda Dreams shahrida ijtimoiy media jurnalisti rolini ijro etadi, shuningdek, Netflixning yangi shousi The Fame Gameda Madhuri Dixitning PR menejeri sifatida faoliyat olib boradi. Uning chiqishi kutilayotgan keyingi seriyasi MX Playerdagi komediya dramasi boʻlib, u bosh rolni ijro etgan.
Faoliyati
U oʻzining filmdagi debyutini Jayaraj rejissyori Mammutti ishtirokidagi malayalamcha Poezd filmida qilgan. Film 2011-yil iyun oyida chiqdigan. 2012-yilda u Buddhadev Dasgupta rejissyori boʻlgan Mukti va Patralekhaning hind filmlarida rol ijro etgan. Ikkala film ham Rabindranat Tagorning sheʼrlaridan foydalanilgan edi. 2014-yilda u Mostofa Sarvar Farukining Chumolilar hikoyasi filmida „Rima“ bosh qahramon rolini ijro etgan. Film 2013-yil dekabr oyida Dubay xalqaro kinofestivalida jahon premyerasi boʻlib oʻtgan. 2014-yilda Bangladeshning „Chumoli hikoyasi“ filmidagi roli uchun Dubaiy va Shanxay xalqaro kinofestivalida eng yaxshi aktrisa nominatsiyasiga nomzod boʻlgan. 2016-yilda u rejissyor Bappaditya Bandopadhyay tomonidan suratga olingan Adolat badiiy filmida rol ijro etdi va aktyorlik saboqlarini oldi.
Le Pertre
Le Pertre Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Ille-et-Vilaine departamenti Rennes tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1370 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 31,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 44,2 km2.
Oltin rudalari
Oltin rudalari — tarkibida oltin minerali boʻlgan tabiiy hosilalar, rudalar. Tabiatda 30 dan ortiq oltinli minerallar maʼlum. Undan tashqari, tarkibida oltin boʻlgan bosh-qa metallar (mis, nikel, qoʻrgʻoshin, pyx, kumush, temir, marganets)ning rudalaridan ham oltin olinadi. Aso-siy sanoat ahamiyatiga ega foydali qazilma tugʻma oltin boʻlsa, boshqa bir qancha turli minerallar: kyustelit (tarkibida 10—20% Ai), kalaverit AiTe2 (40—43% Ai), krennerit (Ai, Ag)Te2 (40% Ai), silvanit (Au,Ag)Te4 (25—27% Ai), petsit Ag3AuTe2 (25% Ai), kuproaurid AuCu2, rodit Au,Rh, porpetsit Au,Pd, aurostibit Au,Sb2, maldonit Au2Bi, yutenbogardeit Ag3AuS2 va boshqa dan ham foydalaniladi.
Endogen, ekzogen va metamorfik Oltin rudalari farq qilinadi. Barcha endogen Oltin rudalari gidrotermal yoʻl bilan paydo boʻlgan, bir tonnasining tarkibida 2—3 g dan bir necha yuz g gacha oltin bor. Endogen Oltin rudalarining barchasi plitasimon tomir massivlar (Rossiya, Qozogʻiston, Kanada), egarsimon tomirlar (Sharqiy Sibir, Avstraliya), quvursimon tomirlar va shtokverkli (Oʻzbekiston, AQSH) rudalardir.
Oltin rudalarining tarkibiga 200 dan ortiq turli minerallar kiradi. Oltin-sulfidkvars rudalari keng tarkalgan (1,5—20% ruda minerallari). Mine-rallarning asosiysi — kvars, turli miqdorda kalsiyli va temirli kar-bonatlar, barit, xlorit, seritsit, turmalin. Rudali minerallarning us-tuvorlari pirit, kamroq arsenopirit. Ikkinchi darajali minerallar: pirrotin, mis, qoʻrgʻoshin, pyx, vismut, kumush sulfidlari, temir oksidi, tugʻma kumush, baʼzan — telluridlar. Oltinning probasi 700—900. Oltin-kvarsli rudalar tarkibida kamroq miqdorda rudali minerallar va umu-miy hajmi ham kam boʻladi, temir sulfidlari keskin ortadi. Yer yuza-siga yaqin joylashgan oltin-kvarsli va oltin-sulfid-kvarsli rudali konlar oltin-kumush konlari deb ataladi (Sibir, Tyanshan, Filippin hamda AQSH va Meksikada uchraydi). Ular tarkibida xalsedon, magniy kar-bonatlari va silikatlari, adulyar, dikkit, kamroq miqdorda flyuorit va rudali minerallardan pirit, markazit, xalkopirit, galenit, argentit, kumush sulfotuzlari, kamroq oltin, kumush, vismut, qoʻrgʻoshin teluridlari bor.
Sulfid rudalari (20—30% rudali minerallar) kam tarqalgan boʻlib, tarkibi oddiyroq: asosan, pirit va arsenopirit, 2darajada mis, qoʻrgʻo-shin, vismut sulfidlari (baʼzan tel-luridlari) Oltin rudalari qatlami va baʼzan quvursimon tanalar hosil qiladi (Qozogʻiston, Sharqiy Sibir, Avstraliya, Braziliya).
Ekzogen Oltin rudalari, asosan, sochma konlarda, kam hollarda oltin sulfidli konlarning oksidlanish zonalarida uchraydi. Bu konlarda rudali qatlamlar va oqimlar yumshoq va mustahkamlan-magan yotqiziqlardan iborat boʻladi. Oltin esa, koʻpincha yumalokdangan alo-hida zarrachalar yoki tangachalar (oʻlcha-mi 0,5–4 mm), baʼzan kum va gillarni orasida kvars bilan birga qotgan shakllarda uchraydi. Oltin rudalari tarkibida oltinning miqdori 100–150 mg/m3 dan oʻnlab g/m3 gacha, probasi 800—950 boʻladi. Oksidlanish zonasida oltin, asosan, temir va marganets gidroksidlari, mis, margimush, kumush, karbonatlar, kaolinit minerallari bilan assotsiatsiyalashgan holatda yigʻiladi, tarkibida 2—3 dan 10 g/t gacha oltin boʻladi. Oltin rudalari murakkab shaklli uyumlar, linzalar hosil qiladi (Qozogʻiston, Rossiya, Dominikana Respublikasi).
Metamorfizlashgan Oltin rudalari oltinli konglomeratlar, baʼzan gravelitlar qatlamlari bilan bogʻliq boʻladi. Oltin zarrachalari (5—100 mkm) kvarsseritsitxloritli sementda yoki kvarsli shagʻaldagi ingichka tomirchalarda temir va boshqa metallar oksidi va sulfidlari bilan birgalikda joylashadi. Oltinning miqdori 3—20 g/t, probasi 900 dan yuqori boʻladi (JAR, Avstraliya, Braziliya).
Oʻzbekistonda Oltin rudalari aniklangan 600 ga yaqin kon maʼlum boʻlib, 144 tasi kadastrga kiritilgan, 12 tasida oltin qazib olish ishlari olib borilmoqda, 15 tasi razvedka qilingan, 16 tasida razvedka ishlari olib borilmoqda (2001). Oltin rudalari konlari asosiy geolo-gik-sanoat turlaridan uchtasi: oltin-kvarsli (Muruntov, Zarmitan Pirmirob, Gʻuzoqsoy), oltin-sulfid-kvarsli (Qizilolmasoy, Qoʻshbuloq, Balpantov, Marjonbuloq, Sarmich, Bulatkon va boshqalar), oltin-sulfidli (Koʻkpatos, Dovgʻiztov, Omontoytov va boshqalar) va 2 ta kompleksli turlari: oltin-kumushli ("Yuqorivolt", Kosmanachi, Oʻqetmas, Oqtepa) va oltin-misporfirli (Qalmoqqir, Olis va boshqalar) ajratilgan. Oʻzbekiston oltinning razvedka qilib aniklangan zaxiralari boʻyicha jahondagi eng yirik mamlakatlar orasida 4-oʻrinda, yillik qazib olish miqdori boʻyicha 9-oʻrinda turadi (2000).
Oltingugurtli oʻgʻitlar
Oltingugurtli oʻgʻitlar - tarkibida oltingugurti boʻlgan va oʻgʻit sifatida ishlatiladigan birikmalar. Kaliy, magniy, ammoniy sulfatlari, fosfogips va boshqa, shuningdek, qis-man oltingugurti boʻlgan jinslar O.oʻ. sifatida qoʻllaniladi. Oʻsimliklar uchun qoryomgʻir, goʻng va boshqa organik oʻgʻitlar oltingugurtning yaxshi manbai hisoblanadi. O.oʻ. tarkibida oltingugurt kam boʻlgan shoʻrxok va boshqa yerlarda qoʻllaniladi; qumoq kulrang tuprokli yerlarda kuproq samara beradi. Tuproqqa yiliga yogin bilan birga gektariga 8 kg gacha oltingugurt angidridi (SO3) tu-shadi. O.oʻ. koʻpchilik qishloq xoʻjaligi ekinlariga, ayniqsa, tanasida koʻp miqdorda oltingugurt tutadigan va uni aksariyat hollarda kamida fosforga teng miqdorda oʻzlashtiradigan butguldoshlar, dukkakdoshlar, kungaboqar va kartoshka uchun foydali. O.oʻ. bilvosita ugʻit tarzida ham ijobiy taʼsir kursatishi mumkin: tuproqdagi ortiqcha ishqoriylikni kamaytiradi, neytrallaydi, qiyin eruvchi fosfatlarning uzlash-tirilishini oshiradi, Sa, K, Mg, Fe larning eruvchanligini kuchaytiradi.
Quryoz Nazarov
Nazarov Mulla Quryoz — 1871-yili tug‘ilni Shovat qishlog‘idan, o‘zbek. Inqilobgacha jallod-qozi, sobiq yog‘ ishlab chiqaruvchi,  sotuvchi,  diniy  xizmatchi,  imom. Avvalda isyonchi  guruh  bilan  aloqada  bo‘lib  aksilinqilobiy  mag‘lubiyatchilik targ‘iboti olib borganliqsa, masjidda diniy marosimlarni o‘tkazishda,  tez  orada sovet  hokimiyati  yo‘q qilinadi va xonlik tuzumi tiklanadi deb aytganlikda ayblangan.
Neft tabiatga zarari haqidagi hujjat
1990-yildagi Neft bilan ifloslanish to'g'risidagi qonun (OPA) (101 HR1465, PL 101-380) 101-AQSh Kongressi tomonidan qabul qilingan va Prezident Jorj HV Bush tomonidan imzolangan. U to'kilgan neftni olib tashlash va tozalash va zarar uchun javobgarlikni belgilash orqali kemalar va inshootlardan neftning to'kilmasligi uchun ishlaydi; maxsus operatsion tartib-qoidalarni talab qiladi; javobgar shaxslar va moliyaviy javobgarlikni belgilaydi; zararni o'lchash jarayonlarini amalga oshiradi; qoidabuzarlar javobgar bo'ladigan zararlarni belgilaydi; va zararni qoplash, tozalash va olib tashlash xarajatlari uchun fond tashkil qiladi. Ushbu nizom neft ishlab chiqarish, tashish va tarqatish sanoatida muhim o'zgarishlarga olib keldi.
Tarix/Fon
left|thumb| Exxon Valdez neftining to'kilishidan keyin Prince William Sound'da suv yuzasida ko'rinadigan og'ir yog'lar. Qo'shma Shtatlarda neft to'kilishini tartibga soluvchi qonunlar 1851-yilda Mas'uliyatni cheklash to'g'risidagi qonun bilan boshlangan. Ushbu haykal, yuk tashish sanoatini himoya qilishga urinishda, kema egalari hodisa bilan bog'liq xarajatlar uchun o'z kemalarining voqeadan keyingi qiymatigacha javobgar ekanligini ta'kidladi. Ushbu qonunning kamchiliklari 1967-yilda Torrey kanyonidan La - Mansh bo'g'oziga 100 ming tonnadan ortiq xom neft tushirilishi bilan aniqlangan. Tozalash bilan bog'liq 8 million dollarlik xarajatlardan Torrey kanyonining egalari atigi 50 dollar uchun javobgar bo'lishdi, bu Torrey kanyonidagi yagona qutqaruv qayig'ining qiymati. Shu bilan birga, 1924-yildagi Neft bilan ifloslanish to'g'risidagi qonun qabul qilindi, ammo bu haykal faqat neftni dengiz suvlariga ataylab oqizish uchun javobgarlikni cheklab qo'ydi.
Torrey kanyonining to'kilishidan ikki yil o'tgach, Santa-Barbara kanalida neft platformasining otilishi milliy sarlavhalarga aylandi va neftning ifloslanishi jamoatchilikning diqqat markaziga tushdi. Natijada, 1970-yilda Kongress neftning ifloslanishini 1965-yildagi Suvning ifloslanishi to'g'risidagi Federal qonun (FWPA) vakolati ostiga qo'ydi, keyinchalik u 1972-yildagi Toza suv qonuniga aylandi va ilgari faqat kanalizatsiya va sanoat chiqindilarini qamrab olgan edi. FWPA muayyan javobgarlik cheklovlarini o'rnatdi. Masalan, neftni tashuvchi kemalar yalpi tonnasi uchun atigi 250 000 dollar yoki 150 dollargacha javobgar bo'lgan. Ushbu cheklovlar kamdan-kam hollarda olib tashlash va tozalash xarajatlarini qoplaydi, hatto zararni ham qoplaydi.
Keyingi o'n yilliklarda neft to'kilishi uchun javobgarlik va kompensatsiya to'g'risida bir qator boshqa qonunlar qabul qilindi. Ushbu haykallarga quyidagilar kiradi: 1972-yildagi Portlar va suv yo'llari xavfsizligi to'g'risidagi qonun, 1973-yildagi Trans-Alyaska quvur liniyasiga ruxsat berish to'g'risidagi qonun, 1974-yildagi Chuqur suv porti to'g'risidagi qonun, 1978-yildagi 1990-yildagi Tashqi kontinental shelf to'g'risidagi qonun va 1990-yildagi Alyaskadagi neftning to'kilmasligi komissiyasi. federal va shtat qonunlarining bu parcha-parcha to'plami faqat neftning to'kilishi xavfidan cheklangan himoyani ta'minladi. 1976-yilda Kongressga neft bilan ifloslanish uchun xavfsiz choralarni yaratish to'g'risidagi qonun loyihasi kiritildi. Vakillar palatasi ham, Senat ham bitta haykal bo'yicha kelisha olmadi va qonun loyihasi bir necha marta ko'rib chiqilmadi.
1989-yil 24-martda Exxon Valdez shahzoda Uilyams saundiga qulab tushdi va qariyb 11 million gallon xom neftni toʻkib yubordi - bu tarixdagi eng katta dengiz neftining toʻkilishi. Ko'p o'tmay, 1989-yil iyun oyida Qo'shma Shtatlar qirg'oq suvlarida uchta kichik suv to'kilishi sodir bo'ldi. Bu neftning to'kilishi kamdan-kam sodir bo'lmaganining o'z vaqtida isboti edi.
Alyaska gubernatori Stiv Kouper 1989-yilda Exxon Valdez neftining to'kilishi sabablarini o'rganish va siyosatga potentsial o'zgarishlar bo'yicha tavsiyalar berish uchun Alyaskada neftning to'kilmasligi komissiyasini tuzishga ruxsat berdi. Kouper uzoq yillik transport bo'yicha maslahatchi va davlat amaldori Valter B. Parkerni komissiya raisi etib tayinladi. Parker davrida Komissiya sanoat, shtat va federal qoidalarni takomillashtirish bo'yicha 52 ta tavsiyalar berdi. Ushbu tavsiyalardan 50 tasi 1989-yil 16-martda Shimoliy Karolinaning 1-kongress okrugidan Demokratik partiya kongressmeni Sr. Valter B. Jons tomonidan qonunchilikka kiritilgan Neftning ifloslanishi toʻgʻrisidagi qonun loyihasida ishlab chiqilgan.
Asosiy tarkib (sarlavhalar)
Sarlavha I. Neft bilan ifloslanganlik uchun javobgarlik va kompensatsiya
Sarlavha II. Muvofiq tuzatishlar
IV sarlavha. Oldini olish va olib tashlash"Subtitr A – Oldini olish""B subtitri – olib tashlash""Subtitr C - Penaltilar va boshqa"Sarlavha V. Shahzoda Uilyam Sound qoidalari
VI sarlavha. Turli xil
VII sarlavha. Neft bilan ifloslanishni tadqiq qilish va rivojlantirish dasturi
VIII sarlavha. Trans-Alyaska quvur liniyasi tizimi"Subtitr A - Trans-Alyaska quvur liniyasi tizimini takomillashtirish""B subtitri - Penaltilar""Subtitr C - Alyaskada mahalliy aholiga nisbatan qo'llaniladigan qoidalar"IX sarlavha. Neft to'kilishi uchun javobgarlik trast fondiga o'zgartirishlar va boshqalar.