cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Muzyorar
Funksiya
Bugungi kunda ko'pchilik muzqaymoqlar mavsumiy yoki doimiy muz sharoitlari mavjud bo'lgan savdo yo'llarini ochiq saqlash uchun kerak. Ushbu hududlardagi portlarga qo'ng'iroq qiluvchi savdo kemalari muzda navigatsiya qilish uchun kuchaytirilgan bo'lsa-da, ular odatda muzni mustaqil boshqarish uchun etarlicha kuchli emas. Shu sababli, Boltiq dengizi, Buyuk ko'llar va Avliyo Lorens dengiz yo'lida va Shimoliy dengiz yo'li bo'ylab muzqaymoqlarning asosiy vazifasi bir yoki bir nechta kemalarning karvonlarini muz bilan to'ldirilgan suvlar orqali xavfsiz olib borishdir. Kema muz bilan harakatsiz qolganda, muzqaymoq kemani o'rab turgan muzni sindirish orqali uni bo'shatishi va kerak bo'lganda muz maydonidan xavfsiz o'tish joyini ochishi kerak. Qiyin muz sharoitida muzqaymoq eng zaif kemalarni ham tortib olishi mumkin. thumb|right|Finlandiyaning muzqaymoq kemasi: Boltiq dengizida savdo kemasini kuzatib borayotgan kema Ayrim muzqaymoqlar Arktika va Antarktidadagi ilmiy tadqiqotlarni qoʻllab-quvvatlash uchun ham qoʻllaniladi. Muz parchalash qobiliyatiga qo'shimcha ravishda, kemalar qutb mintaqalariga va undan o'tish uchun yaxshi ochiq suv xususiyatlariga ega bo'lishi kerak, ilmiy xodimlar uchun inshootlar va turar joy, qirg'oqdagi tadqiqot stantsiyalarini ta'minlash uchun yuk tashish qobiliyati. Ichki suvlarda muzqaymoqlarga ehtiyoj sezmaydigan Argentina va Janubiy Afrika kabi mamlakatlar qutb mintaqalarida tadqiqotlar olib borish uchun tadqiqotchi muzqaymoqlarga ega.
Pennabilli
Pennabilli Italiyaning Emilia-Romagna mintaqasida joylashgan kommunadir. Rimini provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 70 km2. 3103 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Mil. av. 886
Vafot etgan
🇷🇺
NGC 4950
NGC 4950 Kentavr yulduz turkumidagi SB0 tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni John Herschel 1834-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Majnuntol mahallasi
„Majnuntol“ mahallasi(Majnuntol koʻchasi, 2) — Bektemir tumanidagi mahalla hisoblanadi. Suvsoʻz daxasida joylashgan. „Roxat“ „Istiqbol“ mahallalari bilan chegaradosh. 1991-yilda tashkil topgan. Aholisi 2024 kishidan iborat boʻlib, asosan, oʻzbeklardan iborat (2008). Mahalla xududida 7 ta koʻcha, 2 ta doʻkon, novvoyxona, 2 ta tikuvsexi, shifoxona, xashar yoʻli bilan tashkil etilgan futbol maydonchasi bor.
Casier
Casier Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan kommunadir. Treviso provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 13,46 km2. 9915 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).
Montigny (Cher)
Montigny Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Cher departamenti Bourges tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
339 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 11,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 28,8 km2.
Mil. av. 885
'''Mil. av. 885'''
Vafot etgan
🇷🇺
Absorber
Absorber — absorbsiya jarayoni amalga oshiriladigan uskunaning asosiy apparati. Unda gazlardagi moddalar (shu jumladan zararli moddalar) suyuqlikka yutiladi. Kimyo sanoatida, kosmik kemalarning hayotni taʼminlash tizimlari va boshqalarda qoʻllaniladi.
Muzlik yotqiziqlari
Muzlik yotqiziqlari - hosil boʻlishi hozirgi yoki qad. togʻ muzliklari va materik muz qoplamlari bilan genetik bogʻliq boʻlgan geologik yotqiziqlarning katta guruhi. Muzlik (glyasi-al yoki morena) va suv-muzlik yotqiziqlariga boʻlinadi. Muzlik yotqiziqlari muzlik oʻrnida muz bilan keltirilgan chaqiq jinslardan vujudga keladi. Har xil oʻlchamdagi boʻsh togʻ jinslari, valunlar, qumtoshlar, qum va h.k.dan iborat. Suv-muzlik yotqiziklari muzlik ichida va chekkalarida erigan suv oqimi bilan hosil boʻladi. Muzlik yotqiziqlarining barcha turlari murakkab birikmadir. Antropogen davrida katta materik muzliklari bepoyon maydonlarni krplab yotgan.
Mesnil-Clinchamps
Mesnil-Clinchamps Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Vire tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
833 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 53,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 15,5 km2.
Poggio Berni
Poggio Berni Italiyaning Emilia-Romagna mintaqasida joylashgan kommunadir. Rimini provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 11 km2. 2907 nafar aholi istiqomat qiladi.
Bodomak (Rogʻun)
Bodomak  — Rogʻun tumanidagi Qaadiob jamoatiga qarashli daha. Bodomakdan shahar markazigacha 1 km, tuman markaziga 6 km. Aholisi 54 kishini tashkil qiladi (2017). Aholining hammasi tojiklardir.
Knierim (Iowa)
Knierim AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Calhoun okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
60 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 22,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,62 km2. Shundan 2,62 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 360 m balandlikda joylashgan.
Connellsville
Connellsville AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Fayette County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
8592 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 6,1 km2. Shundan 5,8 km2 quruqlik, 0,3 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 293 m balandlikda joylashgan.
Cappella Maggiore
Cappella Maggiore Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan kommunadir. Treviso provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 11 km2. 4412 nafar aholi istiqomat qiladi.
Barberier
Barberier Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Allier departamenti Moulins tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
118 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 14,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,3 km2.
Işıklar, Çanakkale
Işıklar — Turkiyaning Çanakkale viloyati Chanoqqalʼa tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 1522 nafar (2021).
Aktash, Shenkaya
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Aktash — Turkiyaning Erzurum viloyati Shenkaya tumaniga qarashli mahalladir.
Iona (Idaho)
Iona AQShning Idaho shtatida joylashgan shahardir. Bonneville okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1201 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 589,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,0 km2. Shundan 2,0 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 1458 m balandlikda joylashgan.
Razzoqov
Razzoqov (Раззаков), eski nomi Isfana (Исфана) — Qirgʻizistonning Botken viloyati gʻarbiy chekkasida joylashgan shahar. Razzoqov Fargʻona vodiysining gʻarbiy chekkasida, uch tomondan Tojikiston bilan chegaradosh hududda joylashgan.
Razzoqovda 9-asrdan beri odamlar yashab keladi. Shaharda sovet davrida katta oʻzgarishlar sodir boʻlgan. 1937-yil Isfana qishloq kengashiga asos solingan. 1996-yil kengash qishloq boshqarmasi qilib oʻzgartirilgan. 2001-yil oʻsha paytdagi prezident Asqar Akayevning buyrugʻi bilan Isfanaga shahar maqomi berilgan.
Razzoqov Laylak tumanining administrativ markazidir. Mirzapochcha, Samat, Chimgen, Oqbuloq, Taylon va Gʻoʻlva qishloqlari ham Isfana shahar boshqarmasiga qaraydi. Qirgʻiz Respublikasi Statistika qoʻmitasi maʼlumotga koʻra, Razzoqov va unga qarashli qishloqlarning umumiy aholisi 34 219 kishidir. Shaharning oʻzida esa taxminan 23 038 kishi istiqomat qiladi.
Shahar nomi
„Isfana“ soʻzi „asbanikat“, „asbanikent“ yoki „aspanakent“ degan qadimiy sugʻd soʻzdan kelib chiqqan boʻlib, „otlar makoni“ degan maʼnoni anglatadi, deb ishoniladi. Tarixchi Noʻmon Negmatovga koʻra, 1–9-asrlarda Isfana Asbanikat oʻlaroq maʼlum boʻlgan. 10–12-asrlarda Aspanikent deb atalgan. 12-yoki 13-asrdan boshlab shahar nomi Asbani, Aspana, Asvona, Isvona, nihoyat, Isfana boʻlib oʻzgargan.
Qadimgi tarixi
thumb|Isfana (Asbanakent) qalʼasining rassom chizgan sxemasi (12-asr) Isfana tarixi 9–16-asrlarga borib taqaladi. 1957-yil arxeolog Yu. A. Zadneprovskiy shahar hududida 14–16-asrlardan qolgan jismlarni topdi. Noʻmon Negmatov Isfana oʻrta asrlardagi Asbanikat shahridir, degan fikrni ilgari surgan. Isfana dastlab Ustrushona tarkibida boʻlgan. Keyini uni somoniylar zabt etgan. 1221-yilda Isfanani Moʻgʻullar davlati qamalga olgan va zabt etgan. Razzoqovning moʻgʻullar bostirib kirgan shimoli-gʻarbiy qismi hozirgi kungacha „Moʻgʻul bosgan“ deb ataladi.
Isfana tarixiy shahri hozirgi Razzoqov shaharning markaziy qismida joylashgan boʻlgan. Isfanada 12-asrda qurilgan yirik qalʼa boʻlgan. Isfana qalʼasi devorlarining saqlanib qolgan soʻnggi qismi 1970-yillarda buzib tashlangan.
18–19-asrlar
Tarixda Razzoqov hozirgi Oʻzbekiston hududiga mos keluvchi yerlarni boshqargan davlatlar tarkibida boʻlgan. 1709-yildan 1876-yilgacha Isfana Qoʻqon xonligi tarkibida boʻlgan. 19-asrning oʻrtasiga kelib Rossiya imperiyasi hozirgi Markaziy Osiyo hududini bosib ola boshlagan. 19-asrning oxiriga kelib Rossiya imperiyasi hozirgi Oʻzbekiston hududiga toʻgʻri keluvchi yerda hukm surgan barcha uch xonlikni qoʻlga kiritgan. Xiva xonligi 1873-yil magʻlub boʻlgan. Buxoro xonligi 1866-yil bosib olingan. Qoʻqon xonligi esa 1876-yil Rossiya imperiyasi tarkibiga rasman qoʻshib olingan.
Rossiyalik lingvist Mirsolih Bekchurin 1866-yilda Isfanada 500 xoʻjalik boʻlgani haqida yozgan. Ammo oʻzbek tarixchisi Temirboy Yoqubov isfanaliklar qadimdan 1 000 xonadon soligʻini toʻlaganini aytib, bu iddaoga eʼtiroz bildirgan. Bekchurin Isfanani 200 nafar sarbozdan iborat garnizon qoʻriqlashi, ular „faqat nayza va qilichlar bilan qurollangani“ haqida yozgan.
Sovet va zamonaviy tarixi
Tarixda Razzoqov asosan oʻzbeklar istiqomat qilgan joy boʻlishiga qaramay, hozirgi Qirgʻiziston tarkibiga kiritilgan. Ruslar Turkiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasini avtonom oblastlarga parchalayotganda Isfanani Qora-Qirgʻiz avtonom oblasti tarkibiga kiritgan. Bu oblast keyinchalik Qirgʻiz avtonom oblasti va soʻngra Qirgʻiz SSR etib qayta tuzilgan. SSRI parchalanganidan keyin Qirgʻiz SSR Qirgʻiziston boʻldi. Shu asnoda asosan oʻzbeklar yashagan Isfana Qirgʻiziston tarkibiga qoldi.
thumb|Isfana bozori 1990-yilda Baʼzi manbalarga koʻra, sovetlar atayin chegaralarni milliy guruhlarning tarixiy yashash joyiga mos kelmaydigan qilib chizishgan. Bunday qilishdan maqsad ushbu hududlarning tarixiy egalarini butunlay Moskvaga tobe boʻlishlarini taʼminlash va shu yoʻl bilan ularni boshqarishni osonlashtirish boʻlgan. Bu manbalarga koʻra, alohida mamlakatlar yaratishdan maqsad Oʻrta Osiyoda panturkistik va panislomistik oqimlarning oldini olish boʻlgan. Bu strategiyani baʼzilar Iosif Stalinning „boʻl va boshqar“ siyosati deb nomlaydi. Hozirda Qirgʻizistonda mahalliy aholisi asosan oʻzbeklardan iborat boʻlgan koʻplab aholi punktlari bor — Oʻzbekistonda esa qirgʻizlar yashab kelgan aholi punktlari bor. Markaziy Osiyoda yashayotgan koʻpchilik aholi aslida boshqa mamlakat tarkibida boʻlishlari kerakligiga ishonishadi. Ayrim olimlarning fikriga koʻra, sovetlar Markaziy Osiyo mamlakatlari chegaralarini belgilayotgan paytda bu yerlarda koʻp millat vakillari birga yashagani uchun milliy va hududiy chegaralarini aniq belgilashning iloji boʻlmagan.
Sovet davrida Razzoqovda katta oʻzgarishlar sodir boʻlgan. Bu davrda Isfana rivojlanmagan musulmon qishloqdan tipik sovet qishlogʻiga aylantirilgan. 1937-yil Isfana qishloq kengashiga (selsovetiga) asos solingan. Ikkinchi jahon urushi yillarida qishloqning 571 turgʻuni safarbar qilingan, ularning 385 nafari halok boʻlgan.
1996-yil Isfana kengashi qishloq boshqarmasiga oʻzgartirilgan. 2001-yil oʻsha paytdagi prezident Asqar Aqayevning buyrugʻi bilan Isfanaga shahar maqomi berilgan.
Geografiyasi
Razzoqov Botken Viloyatining gʻarbiy qismida, dengiz sathidan 1 320 metr balandlikda joylashgan. Shaharni uch tomondan togʻlar oʻrab turadi. Bu togʻlar Razzoqovdan bir necha kilometr masofada joylashgan. Bu togʻlar ichida eng balandlari Turkiston tizmasi togʻlari boʻlib, ular shaharning janubiy tarafida joylashgan. Turkiston tizmasi Hisor-Olay togʻ tizimiga kiradi.
Hududi
thumb|Razzoqov janubidagi Turkiston tizmasi togʻlari Razzoqovning hududi 41.35 km² ni tashkil qiladi.
Iqlimi
Razzoqovning iqlimi keskin kontinental boʻlib, qishda havo ancha sovuq, yozda esa ancha issiqdir. Bahor va kuzda koʻp yomgʻir yogʻadi, ammo yozda yogʻingarchilik koʻp boʻlmaydi.
Demografiyasi
thumb|Bir guruh razzoqovlik xorijlik sayyohlar bilan Razzoqov va unga qarashli qishloqlarning umumiy aholisi 34 219 kishidir. Shaharning oʻzida boʻlsa taxminan 23 038 kishi istiqomat qiladi.
Abruy
Abruy (unvoni; qadimgi turkcha Ala, xitoycha Abo — katta maʼnosida, asl ismi — Toʻramon) (? — taxminan 585, Poykend) — kadivarlar qoʻzgʻoloni rahbari.
Mil. av. 884
'''Mil. av. 884'''
Montlouis
Montlouis Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Cher departamenti Saint-Amand-Montrond tumani tarkibiga kiradi.
Mil. av. 884
Vafot etgan
🇷🇺
Montlouis
Aholisi
115 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 6,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 18,5 km2.
Razzoqov
Demografiyasi
Razzoqov aholisining aksar qismi Rossiyada muhojir ishchidir. Chetda ishlayotgan razzovoqvliklar soni haqida rasmiy maʼlumot yoʻq.
Razzoqovda koʻp millat vakillari yashaydi. Oʻzbeklar eng katta etnik guruhdir. Ammo Razzoqov va unga qarashli qishloqlar aholisi birga qaralsa, qirgʻizlar eng katta guruhdir. 2005-yilgi maʼlumotlarga koʻra, Razzoqov va unga qarashli qishloqlarda aholining etnik tarkibi quyidagichadir: 50.2 % qirgʻiz, 45.86 % oʻzbek, 0.3 % tatar, 0.3 % tojik va qolgani boshqa millat vakillari.
Shahar aholisining asosiy qismi Islom diniga eʼtiqod qiladi. Dindorlar islom dinining sunna mazhabida. Shaharda yetti masjid bor. Boshqa din vakillarining katta guruhlari mavjud emas.
Iqtisodi
thumb|left|Razzoqovning asosiy bozori Sovet davrida Razzoqovda bir necha ishlab chiqarish fabrikalari va zavodlar boʻlgan. Shuningdek, yirik kolxoz mavjud boʻlgan. 1991-yil Qirgʻiziston mustaqil boʻlganidan keyin deyarli barcha zavod-fabrikalar yopildi.
Shahar aholisining aksar qismi chetga ishlagani boradi. Eng koʻp Rossiyaga boriladi. Bundan tashqari, Razzoqov aholisi qoʻshni Qozogʻiston, Tojikiston, Oʻzbekistonga ham borib ishlaydi. Chetda ishlaganlarning aniq soni haqida toʻliq va ishonarli maʼlumot yoʻq.
Razzoqovda qoladigan aholi esa asosan savdogarchilik va qishloq xoʻjaligi bilan shugʻullanadi. Chorvachilik ham keng tarqalgan. Dehqonchilik bilan shugʻullanuvchilar asosan donli oʻsimliklar, mevalar, sabzavotlar va moy chiqaruvchi oʻsimliklar yetishtiradi.
Razzoqovda ikki yirik bozor mavjud. Bozorda ishlovchilar mollarni asosan Oʻsh, Qorasuv va Xoʻjanddan olib kelishadi.
Clenze
Clenze Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Lüchow-Dannenberg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 71,77 km2. 2254 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Razzoqov
Iqtisodi
Razzoqov iqtisodi boshqa Qirgʻiziston shaharchalari iqtisodi kabi doʻkon iqtisodidir. Savdoning katta qismi shahar boʻylab joylashgan bozor va doʻkonlarda amalga oshadi. Savdo odatda yaqindan nazorat qilinmaydi.
Clenze
Hududi
Clenzening hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Razzoqov
Hukumati
Razzoqovda mer va shahar kengashi shaharni boshqaradi. Merni Shahar kengashi aʼzolari saylashadi. Shahar kengashida 30 aʼzo bor. Mirzapochcha, Samat, Chimgen, Oqbuloq, Taylon va Gʻoʻlva qishloqlari ham Razzoqov shahar boshqarmasiga qaraydi. Razzovoqning hozirgi meri Chingiz Risovdir.
thumb|Razzoqov meriyasi binosi
Razzoqov Laylak tumanining maʼmuriy markazidir. Laylak tumanining barcha mahkamalari Razzovoqda joylashgan.
Boshqa millat vakillarining yirik guruhlari mavjud boʻlgan boshqa Qirgʻiziston aholi punktlaridagidek Laylak tumanida ham deyarli barcha davlat ishlarida qirgʻiz millatiga mansub shaxslar ishlaydi. Qirgʻiziston mustaqil boʻlganidan beri Laylak tumanining barcha hokimlari qirgʻiz boʻlib kelmoqda. Hozirda Razzoqov meriyasida va Kengashida oz sonli oʻzbek ishchi bor.
Maktablar
thumb|right|Razzoqovdagi ikki gimnaziyadan biri boʻlmish [[Oʻzbek gimnaziyasi binosi]] Razzoqovda bir necha taʼlim muassasasi bor. Shaharda ikkita gimnaziya bor: Usmon Matkarimov nomli gimnaziya-oʻrta maktab (qisqacha Oʻzbek gimnaziyasi deb ataladi) va 1-son gimnaziya (qisqacha Qirgʻiz gimnaziyasi deb ataladi). Bu ikki gimnaziya oʻqishga layoqati yuqori boʻlgan oʻquvchilarni qabul qiladi. Shuningdek, shaharda kam taʼminlangan oilalarda ulgʻayayotgan bolalar uchun moʻljallangan maktab-internat — „Oq chiyir“ bolalar taʼlim markazi bor.
Shaharda oltita oʻrta maktab mavjud. Bu maktablarning aksarida oʻquvchilar oʻzbek tilida taʼlim oladi. Baʼzi maktablarda ham oʻzbek, ham qirgʻiz sinflar bor. Shahardagi eng katta oʻrta maktablar Alisher Navoiy, „Isfana“ va Yuriy Gagarin oʻrta maktablaridir. Alisher Navoiy nomli oʻrta maktabda darslar oʻzbek, qirgʻiz va rus tillarida olib boriladi. Gagarin maktabida darslar asosan rus tilida oʻtiladi. Ushbu maktabda qirgʻiz sinflar ham bor. „Isfana“ oʻrta maktabida darslar faqat oʻzbek tilida olib boriladi. Amir Temur va Toʻqtogʻul oʻrta maktablarida ham faqat oʻzbek sinflar mavjud. „Issiqkoʻl“ oʻrta maktabi Isfanadagi eng kichik maktab boʻlib, u yerda darslar oʻzbek va qirgʻiz tillarida olib boriladi.
Kollej va litseylar
Razzoqovda Menejment, qonun, moliya va biznes xalqaro akademiyasining (Международная Академия управления, права, финансов и бизнеса) filiali bor. Bu akademiyaning asosiy binosi Bishkekda joylashgan. Shaharda, shuningdek, 48-son kasb-hunar litseyi joylashgan. Litsey tikuvchilarni, duradgorlarni, elektr toki ishchilarini va haydovchilarni tayyorlaydi.
Madaniyati
thumb|Oʻzbek gimnaziyasi hovlisida Usmon Matkarimovning busti Razzoqovda ikki kutubxona bor: umumiy kutubxona va bollar kutubxonasi. Bu kutubxonalarning ikkisi ham ommaviy kutubxonadir. Umumiy kutubxona shahar madaniyat uyi binosida joylashgan. Umumiy kutubxonada 42 515 ta, bollar kutubxonasida esa 27 206 ta nusxa bor.
Shaharda uch muzey bor: Tarix muzeyi (1986-yil ochilgan), Isʼhoq Razzoqov muzeyi (1990-yil ochilgan) va Shon-shuhrat muzeyi (1990-yil ochilgan). Shaharda bollar musiqa maktabi ham bor. U yerda oʻquvchilar qoʻshiq kuylashni, raqsga tushishni va akkordeon, qoʻmuz va pianino kabi musiqa asboblarini chalishni oʻrganishadi. Maktabda 2014-yilgacha doira, dutor va rubob darslari ham boʻlgan. Shaharda, shuningdek, bolalar hunar oʻrganish markazi mavjud. U yerda rassomlik, raqs, haykaltaroshlik, toʻquvchilik, komputer va chet tillari boʻyicha toʻgaraklar uyushtiriladi.
Razzoqovda faqat bitta park — Samat Sodiqov parki mavjud. Park markazidan futbol stadioni joy olgan. 5 000 gacha odam sigʻadigan stadionda koʻp tadbirlar oʻtkaziladi. Razzoqovdagi asosiy kinoteatr 1990-yillar boshida Qirgʻiziston mustaqil boʻlganidan beri ishlamaydi.
Razzoqovda oʻzbek milliy-madaniy markazi mavjud. Ammo bu markazning faoliyati 2010-yil Qirgʻiziston janubida oʻzbeklar va qirgʻizlar toʻqnashgan milliy nizodan keyin cheklandi. 10-iyundan 14-iyungacha davom etgan bu toʻqnashuvlar paytida Isfanada vaziyat tang boʻlib qoldi, ammo ikki millat vakillari orasida qonli toʻqnashuvlar yuz bermadi.
Transporti
Razzoqov butunlay quruqlikda joylashgan. Eng yaqin temir yoʻl stansiyasi 45 km masofada Tojikistonning Proletarsk shaharchasida joylashgan. Razzoqov va Botken Viloyati markazi Botken shahri orasidagi masofa 150 km dir. Koʻmir qazib olinadigan Sulukta shahri Razzoqovdan 16 km masofada joylashgan.
Yer
Razzoqovda jamoat transporti yaxshi rivojlanmagan. Shahar boʻylab marshrutkalar yuradi. Asosiy yoʻllar boʻylab xususiy taksichilar turadi. Shaharda faqat bitta avtobus stansiyasi bor. Stansiyadan Qirgʻizistonning boshqa shahar-qishloqlariga avtobuslar, mikroavtobuslar va taksilar qatnaydi.
Havo
thumb|Isfana aeroportida Sky Bishkek havo yoʻllariga qarashli Saab 340A samolyoti Shaharda Sovet davrida qurilgan aeroport bor. Hozirgi kunda shahardan faqat poytaxt Bishkekka reyslar bor. Isfana aeroporti oʻz ishini 1940-yillarda Razzoqov yaqinida qoʻnish liniyasi sifatida boshlagan. Sulukta shahri uchun xizmat koʻrsatgan Qalʼacha aeroporti yopilganidan soʻng Isfana aeroporti Sulukta aholisi uchun ham xizmat koʻrsata boshlagan. Hozirgi trassa va terminal 1974-yil qurib bitirilgan. 1980-yillar oxirida Isfana aeroporti texnik muammolar sabab oʻz ishini toʻxtatdi. Aeroport 20 yilcha yopiq turdi. 2007-yil terminal binosi va uchish yoʻli taʼmirlanib, aeroport qaytadan ochildi.
Isfana aeroporti 3C sinfidagi hududiy aeroportdir. Trassa 22 tonna yuk koʻtara oladi va aeroportda asboblar yordamida qoʻnish mumkin emas. Aeroport faqat kunduzi faoliyat yuritadi. Isfana aeroporti Tojikiston chegarasiga yaqin boʻlsa ham, unda chegara nazorati yoʻq va shuning uchun aeroportdan faqat mamlakat ichidagi punktlarga reyslar bor.
Havolalar
Galereya
Abruy
Baʼzi tarixchilarning fikricha, turk xoqoni Mugʻon (Muqon) bilan Sugʻd kanizagidan tugʻilgan shahzoda Toʻramonning unvoni Abo xoqon (fors. Abruy) boʻlgan. A. Sharqiy turk xoqonligidagi taxt uchun kurashlarda magʻlub boʻlgach, onasi, xotini, bolachaqasidan ajragancha, ozgina tarafdorlari bilan Zarafshon vohasiga qochib kelib qoʻzgʻolon koʻtargan. Buxoro aholisi A.ni Poykend shahri hokimi etib tayinlagan. Qoʻzgʻolon bostirilgach, A. qiynab oʻddirilgan.
Xitoy Respublikasi quruqlikdagi kuchlari
Xitoy fuqarolar urushidan buyon Xitoyda hech qanday sulh yoki tinchlik shartnomasi imzolanmagan va shu sababdan ham armiya Xitoy Xalq Ozodlik Armiyasi tomonidan bosqin sodir bo'lgan taqdirda so'nggi mudofaa chizig'i sifatida dengiz bosqiniga va ko'chaga qarshi mudofaa va qarshi hujumga e'tibor qaratadi.
2008-yildan keyin himoya brigadasi deb nomlangan yangi turdagi qo'shinlar joriy etilgan bo'lib, ular ajratilgan qismlardan yasalgan. Brigadaning kuchi bir yoki bir nechta mustahkamlangan batalonlardan farq qilishi mumkin, bu uni taxminan polkga tenglashtiradi. Otryad komandiri polkovnik hisoblanadi.
Xitoy Respublikasi armiyasi qo'mondonligi shtab-kvartirasi
Armiyaning harbiy qo'mondonligiga 3 yulduzli general boshchilik qiladi. General Respublika armiyasining barcha mulkiga umumiy qo'mondonlik uchun javobgardir. Armiya shtab-kvartirasi Bosh shtab boshlig'iga (harbiy), Milliy mudofaa vaziriga (fuqarolik) va Xitoy Respublikasi Prezidentiga bo'ysunadi. thumb| snayperlar otryadi thumb|220x220px| Xitoy Respublikasi armiyasining 101-havo-desant razvedka bataloni havo-desant mashqlarida right|thumb|378x378px| Taypeydagi faxriy qorovul Xitoy Respublikasi armiyasi 1924-yilda Sovet harbiy yordami bilan Vhampu harbiy akademiyasi tashkil etilgan davrda Sun Yatsen tomonidan asos solingan Xitoy milliy inqilobiy armiyasidan kelib chiqqan. Chiang Kay-Shek boshchiligidagi akademiyaga Xitoyni militarizm davrida birlashtirish uchun professional Xitoy inqilobiy armiyasini tayyorlash vazifasi yuklatilgan edi. U Shimoliy ekspeditsiyada, Ikkinchi Xitoy-Yaponiya urushida (Ikkinchi Jahon urushi paytida) va Xitoy fuqarolar urushida 1949-yilda Tayvanga ROK hukumati bilan jo'nab ketishdan oldin xizmat qilgan.
1949-yildan keyin Respublika armiyasi Kinmen va Dacheng arxipelagida Kuningtou jangida, shu bilan birga, birinchi va ikkinchi Tayvan bo'g'ozi inqirozida PLAga qarshi harakatni ko'rdi. Ushbu yirik to'qnashuvlarga qo'shimcha ravishda, ROCA komandolari muntazam ravishda Fujian va Guangdong qirg'oqlariga reyd qilish uchun yuborilgan. 1970-yillargacha armiyaning vazifasi Xitoy Xalq Respublikasidan materikni qaytarib olish edi. 1988-yilda harbiy holat bekor qilinganidan va 1990-yillarning demokratlashuvidan keyin, armiya missiyasi Tayvan, Pengxu, Kinmen va Matsuni PLAga bostirib kirishdan himoya qilishga oʻtdi.
So'nggi yillarda ROC Qurolli Kuchlarining qisqarishi bilan armiya eng katta qisqarishni boshdan kechirdi. Bunga sabab ROCA harbiy doktrinasi dengiz va havo kuchlari bilan o'zaro hamkorlikning muhimligini ta'kidlay boshladi. Ushbu e'tiborni o'zgartirishdan keyin, dengiz floti va havo kuchlari mudofaa doktrinasi va qurol sotib olishda ustun bo'ldi. Armiyadagi so'nggi qisqa muddatli maqsadlar qo'shma qo'mondonlik va boshqaruv tizimlarini, ilg'or hujum vertolyotlari va zirhli transport vositalarini, ko'plab raketa tizimlarini va dala havo mudofaa tizimlarini sotib olish va rivojlantirishni o'z ichiga oladi. Armiya ham ko‘ngilli kuchga o‘tish bosqichida.
Tojikistonda futbol
Tojikistonda futbol eng ommabop sport turlaridan biri bo'lib, 1991-yilda mustaqillikka erishgandan keyin rivojlangan. Milliy assotsiatsiya FIFA va Osiyo Futbol Konfederatsiyasi tomonidan kattalar va yoshlar o'rtasidagi musobaqalarda muntazam qatnashib keladi. Biroq, mamlakat hali biron bir haqiqiy muvaffaqiyatga erisha olmadi. Pul mablag'lari cheklangan, xalqaro o'yinlarni o'tkazish va turar joy xarajatlari juda qimmat. Shu sababli milliy jamoalarga rasmiy musobaqalardan tashqari tajriba orttirish juda qiyin.
Sovet davri
Tojikistonda futbol 1920-yillarda rivojlana boshlagan va Tojikiston milliy futbol federatsiyasi 1936-yilda tashkil etilgan. 1937-yilda Tojikiston SSR birinchi chempionati (ya'ni Tojikiston ligasi) bo'lib, unga 20 dan ortiq jamoalar kirgan. "Dinamo Stalinobod" birinchi, "Spartak" Stalinobod ikkinchi, "Dinamo Kirovobod" uchinchi bo'ldi. O'sha yili "Dinamo Stalinobod" SSSR kubogida debyutini o'tkazdi, u yerda "Spartak" Toshkentni 2-1 hisobida mag'lubiyatga uchratdi, ammo Boku "Lokomotiv" jamoasiga 5: 0 hisobida yutqazdi.
SSSR oliy ligasida o'ynagan Tojikiston SSR dan yagona futbol klubi bu SKA-Pomir Dushanbe bo'lib, ular 1989-yildan 1991-yilgacha ketma-ket uch mavsum o'ynashgan.
1974-yildan 1992-yilgacha bir qancha tojikistonlik futbolchilar SSSR milliy futbol jamoasi va MDH milliy terma jamoasining a'zolari bo'lishgan:
Mustaqillikdan keyin
Fuqarolar urushidan keyin 19920yilda Tojikiston Ligasi va Tojikiston kubogi qayta tiklandi. 1994-yilda Tojikiston milliy futbol federatsiyasi qayta tashkil etildi.
Tojikiston milliy terma jamoasining muvaffaqiyati 1993-yilda, EKO kubogida uchinchi oʻrinni egallagan, 1998-yilgi Osiyo oʻyinlarida ham muvaffaqiyatli ishtirok etib, ikkinchi bosqichga chiqdi. Ammo eng katta koʻrsatkich 2006-yilda Osiyo Chempionlar Kubogi chempionlari boʻlgan. Chaqiriq Kubogidagi keyingi oʻyinlar ham qoniqarli edi, 2008-yilgi OFK Chaqiriq Kubogida uchinchi oʻrinni, 2010-yil gʻolib boʻldi.
17 yoshgacha boʻlgan futbol boʻyicha Tojikiston milliy terma jamoasi 2006-yil 17 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Osiyo chempionatida bronza medaliga sazovor boʻlgan va keyingi yili 2007-yilda boʻlib oʻtgan FIFA U-17 Jahon chempionatida nimchorak finalga chiqqan.
NGC 4951
NGC 4951 Sunbula yulduz turkumidagi SBc tipli galaktikadir.
Guesálaz
Guesálaz Ispaniyaning Navarra mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Navarra provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 76,82 km2. Aholisi — 457 kishi (2010).
NGC 4951
Ushbu obyektni William Herschel 1784-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Marquivillers
Marquivillers Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Somme departamenti Montdidier tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
161 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 28,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,7 km2. Dengiz sathidan 58 – 100 m balandlikda joylashgan.
Connoquenessing
Geografiyasi
Maydoni — 3,7 km2. Shundan 3,7 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Muzlik nazariyasi
Muzlik nazariyasi - Yer yuzasida bir necha marta juda katta maydonlarni krplagan muzliklarning rivojlanishi haqida ilmiy tasavvurlar sistemasi. Togʻlarda qad. muzliklarning hozirgiga qaraganda bir necha marta koʻp tarqalganligi haqida gʻoya Alp togʻlarini tadqiq etgan olimlar tomonidan 18-asr oxiridayoqilgari surilgan edi. Yevropa va Shimoliy Amerikadagi katta maydonlarda sochilib yotgan va oʻzining asli paydo boʻlgan joyidan yuzlarcha va minglab km uzoqqa olib borilgan togʻ jinslarining kelib chiqishi oʻrganildi. Yotqiziklar va valunlar togʻ oldi va teklisliklarga muzlik harakati bilan keltirilganligi maʼlum boʻldi va koʻpchilik olimlar tomonidan eʼtirof etildi. Muzlik nazariyasi, asosan, Yer tarixining oxirgi bosqichiga taallukli boʻlib, bu davrda keng maydonlar muz bilan qoplangan. Bu gʻoyaga asosan muzlik bilan qoplanish bir necha marta takrorlangan (poliglyasializm). Pleystotsen davomida sovuq (muz krplanishi, glyasiallar) va iliq (muzliklararo, interglyasi-allar) davrlar almashinib, oʻrta kengliklarda muz qoplami goho erib, goho yana bosib turgan. Hozirgi zamon tasavvuriga koʻra iqlimning bir necha marta almashinishi ilmiy asoslangan. Iqlimning bir necha marta kuchli sovib ketishi natijasida muz bosishining takrorlanishi Yerning geologik tarixida oxirgi davrdan tashqari ancha qad. geologik oʻtmishda qam sodir boʻlganligi aniqlangan.
Absorbsiya
Absorbsiya (lot. absorbtio — yutilish, absorbeo — yutayapman soʻzidan) — eritma yoki gaz aralashmasidagi modda (absorbat)larning qattiq jism yoki suyuqlik (absorbent)larga hajmiy yutilishi. Gazlarning suyuqliklarga Absorbsiyalanishidan neftni qayta ishlash, koks-benzol va boshqa sanoat sohalarida foydalaniladi. Gazlarning bugʻ va suyuqliklarda erish darajasining turliligiga asoslangan holda absorbsiyadan texnikada gazlarni tozalash va ajratishda hamda ularni bugʻ gaz aralashmalaridan ajratishda foydalaniladi. Absorbsiyaga qarama-qarshi jarayon desorbsiya deyiladi, u eritma yutgan gazni ajratib olish va absorbentni regeneratsiya qilishda qoʻllaniladi.
2023-yildagi Kanada o'rmon yong'inlari
2023-yilning mart oyidan boshlanib taxminan iyun oyiga qadar kuchayib borayotgan Kanada mamalakati oʻrmon yongʻinlari dan seriyasidan zarar ko`rdi. Nunavutdan tashqari Kanadaning barcha hududlariga jiddiy zarar yetdi. 2023-yilgi o'rmon yong'inlari mavsumi Kanadaning zamonaviy tarixidagi eng yomoni.
Iyun holatiga ko'ra5, 2214 yong'in 43.000 kilometr kvadrat yoqib yubordi. 6-iyun holatiga ko‘ra, 413 ta faol o‘rmon yong‘inlari qayd etilgan bo‘lib, ulardan 249 tasi “nazoratdan tashqarida” deb topilgan.
Fon
Umumiy qilib olganda, o'rmon yong'inlarining umumiy soni kamaydi. Yonib ketgan umumiy maydon esa ko'paydi. Ammo yillar o'rtasida o'zgaruvchanlik mavjud.
Kanadada o'rmon yong'inlari mavsumi odatda may oyida boshlanadi.
Kanadadagi barcha o'rmon yong'inlarining deyarli yarmi chaqmoq sababli hosil bo'ladi. Iqlim o'zgarishi sababli chaqmoqlar tez-tez sodir bo'lmoqda.
Iqlim o'zgarishi tufayli ob-havo issiq va quruq bo'lib, o'rmon yong'inlari xavfini oshirdi. Chunki, o'simliklar ko'proq yonuvchan bo`ladi. Shamol muammolarni yanada ko`paytirdi. Jamoatchilik xavfsizligi vaziri Bill Bler, "Iqlim o'zgarishi sababli, shunga o'xshash ekstremal ob-havo hodisalari mamlakatimiz bo'ylab ham tez-tez, ham jiddiylik darajasida ortib borishi mumkin", dedi.
Riccione
Riccione Italiyaning Emilia-Romagna mintaqasida joylashgan shahardir. Rimini provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 17 km2. 34 773 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Muzloq yerlar
Muzloq yerlar — q. Abadiy muzloq yer.
Meulles
Meulles Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Lisieux tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
362 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 21,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 16,5 km2.
Mil. av. 883
'''Mil. av. 883'''
Vafot etgan
🇷🇺
Muzliklararo davr
Muzliklararo davr (interglyasial, interglacial period) — toʻrtlamchi sistema (davr)dagi sovuq muzlik epoxalari orasida iqlimning nisbatan iliqlanish davri. Muzliklararo davrda moʻtadil kengliklarda muz qoplami butunlay erib ketgan.
Yoʻldosh neft gazlari
Yoʻldosh neft gazlari, yoʻlakay neft gazlari — neft va gaz uglevodorodlaridan hosil boʻlgan mahsulotlar sifatida tabiatda doimo birga uchraydigan gazlar. Har qanday neft uyumida maʼlum bir miqdorda gaz miqdori mavjud va u qatlam sharoitida neftda erigan holatda boʻladi. Neft yer yuzasiga chiqqan paytda u bilan birgalikda chiqadi.
Qatlam neftidan ajraladigan va uning harakat yoʻlida burgʻi qudugʻi ogʻzidagi asboblardan to neftni yigʻuvchi punkt rezervuarlarigacha ajraladigan gazlarning umumiy miqdori potensial gaz omili deb ataladi. Gaz omili qatlamda neftda erigan gaz miqdorini ifodalaydi va uning qatlamdagi miqdori zaxira sifatida hisoblanadi. Qatlamdagi gaz omilining miqdori va eriganlik darajasi qatlamning toʻyinganlik bosimiga bogʻliq. Demak, qatlamdan olinayotgan neft yer yuziga chiqqach, gazsiz neft va neft gaziga ajraladi. Neft bilan chiqadigan Y. n. g .ning 1 t neftga toʻgʻri keladigan miqdori bir necha m3 dan bir necha yuz kubometrgacha borishi mumkin. Bu miqdor neftning fizik xossalariga, qatlamning joylashish sharoitlari va rejimiga, qatlam bosimi va temperaturasiga hatto yil fasliga ham bogʻliq holda metan, etan, propan, butan, pentan va geksan gazlaridan tashkil topgan boʻladi (yezda Y. n. g . miqdori nisbatan koʻproq).
Y. n. g. tarkibi, asosan, toʻyingan uglevodorodlardan iborat. Aksariyat hollarda, bu gaz metan va etandan iborat boʻlib, ogʻir gazlar kam uchraydi va ularning miqdori ham kam.
Ga[[zlar neftdan trap (neftni gazdan ajratadigan asbob) yordamida ajratiladi va burgʻi qudugʻidan quvur orqali olib ketilib, yoqib yuboriladi. Bu isrofgarchilikka va ekologiya muvozana-tining buzilishiga sabab boʻladi. Y. n. g .ni kon boʻyicha yigʻib, undan foyda-lanish maqsadga muvofiq (yana q. Ga[[zlar).
Barrais-Bussolles
Barrais-Bussolles Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Allier departamenti Vichy tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
210 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 7,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 26,9 km2.
Knoxville (Iowa)
Knoxville AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Marion okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
7313 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 609,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,99 km2. Shundan 11,99 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 277 m balandlikda joylashgan.
Yoʻldosh shahar
Yoʻldosh shahar - yirik shahar atrofida (uning chegarasidan tashqarida) bunyod etilgan kichik shahar, posyolka. Y.sh. transport yoʻli orqali katta shahar bilan yaxshi bogʻlangan boʻladi. Unda, asosan; yirik shaharda ishlaydigan aholining bir qismi yashaydi. Y.sh. yirik shaharning bir qismi hisoblanadi. Sanoat taraqqiyoti oqibatida vujudga kelgan. Bino va inshootlari aholining yashashi, dam olishi uchun qulay qilib, tabiat bilan uygʻunlashtirib quriladi. Oʻzbekistonda birinchi Y.sh.ga 1966 y.dagi zilziladan keyin Toshkent shahar yaqinida asos solingan (Sergeli Y.sh.chasi, 1967).
Abstrakt mehnat
Abstrakt mehnat — tovar ishlab chiqaruvchilarning, umuman insonning ish kuchi (fiziologik energiya) sarflashida namoyon boʻladigan, tovar qiymatini yara-tadigan mehnat (qarang Mehnat).
Sajda oyatlari
Sajda oyatlari - Qurʼoni Karimda kelgan baʼzi oyatlarning oxirida belgini koʻrganda tilovat sajdasi qilinadigan oyatlar. Qurʼoni Karimning 14 ta surasida sajda oyatlari keladi.
Sajda oyatlari
1. Aʼrof surasining 206- oyati
2. Raʼd surasining 15- oyati 3. Nahl surasining 49- oyati 4. Isro surasining 109- oyati
5. Maryam surasining 58- oyati
7. Furqon surasining 60- oyati
8. Naml surasining 26- oyati
9. Sajda surasining 15- oyati
10. Sod surasining 24- oyati
11. Fussilat surasining 37- oyati
12. Najm surasining 62- oyati 13. Inshiqoq surasining 21- oyati
14. Iqroʼ surasining 19 oyati
Sajda oyatlaridagi belgining koʻrinishi
http://imon.uz/uploads/news-441.jpg
Qoʻshimcha maʼlumot
Ushbu sanab oʻtilgan oyatlar hanafiy mazhabi boʻyicha belgilangan oyatlardir. Musxaflarda bunga qoʻshimcha olaroq, Imom Shofeʼiy mazhabi boʻyicha eʼtibor qilingan Haj surasining 77¹- oyati ham belgilanadi. Biroq, bunda ham boshqa sajda oyatlarida nima qilish kerak boʻlsa, shunday qilinadi.
Mehtar Orif madrasasi
Mehtar Orif madrasasiMehtar Orif guzarida joylashgan bo‘lib, 2 hujradan iborat bo‘lgan.
Tarixi
U ashtarxoniy hukmdor Imomqulixon davrida qurilgan masjid-madrasadir. Bu to‘g‘rida uning saqlanib qolgan vaqf hujjatida maʼlumotlar mavjud: „Sohibi ehson mehtar Orif ibn mag‘firatpanoh mirzo Abdol Xiyobonning sharqiy tarafida pishiq g‘ishtdan masjid qurdirdi. Uning shimoliy, sharqiy va janubiy tomonida ayvoni va tahoratxonasi bilan birga maktabxonasi ham bor edi“. Ushbu imoratning uch tarafi ko‘cha bilan o‘ralgan. Voqif Samjan tumanidagi bir qancha yerlarini o‘zi qurdirgan masjid uchun vaqf qilgan. Mazkur vaqf hujjati hijriy 1051-yil rabi ul-avval oyida (1641-yil iyunʼ) rasmiylashtirilgan. Hujjatda masjid yonida maktabxona ham qurildi deyilmoqda. Sharifjon maxdum uni madrasalar qatorida ko‘rsatgan. Qozikalon Mir Badriddin arznomasida Mehtar Orif guzari masjidi farroshligiga qori Shodmon tay- inlanayotganini maʼlum qilgan. Maoshi 6 man g‘alla bo‘lgan. Bemor talabalar ro‘yxatida qori Abduzohid Buxoriy va yana bir talaba kasal bo‘lgani qayd qilingan. Abdullaxoja Abdiy Mehtar Orif masjidida ramazonning oxirgi o‘n kunida „Sulton“ taxallusi bilan sheʼrlar bitgan Sultonxon eshon bir guruh yaqinlari bilan eʼtikof o‘tirganini yozgan.
Xeopsa Piramidasi
thumb|280x280px| [[Qohira bilan Giza platosining havodan koʻrinishi (2008), chapda Xeops piramidasi]] thumb|280x280px| Qarama-qarshi tomondan, janubi-sharqiy tomondan platoning koʻrinishi (2011), oʻngda Xeops piramidasi va oldingi planda Buyuk Sfenks
Misr poytaxti va Nil deltasi yaqinidagi Giza platosida, uning chap qirgʻogʻida joylashgan; toʻrtinchi suloladan boʻlgan Eski Qirollikning uchta fir’avnlari nomini olgan platoning uchta yirik piramidasining eng shimoliy qismi, qurilishning taxminiy mijozlari — Cheops (Xufu), Xafre (Xafra) va Mykerin (Menkaura). Memfis (Eski qirollik poytaxti) va Heliopolis shaharlari yaqinida Qohira tashkil etilishidan ming yillar oldin qurilgan uchta piramida — yon tomonlari toʻrtta asosiy nuqtaga yoʻnaltirilgan.
Bu bir pogʻonali piramida boʻlib, qirralari silliq, asosi toʻrtburchak boʻlib, uning astarlari 1395-yilda Sulton Barquq davrida olib tashlangan, tepasi esa uzunligi va kengligi 10 m boʻlgan platformani ifodalaydi. Piramida Shimoliy Yulduzga emas, balki 5000 yil oldin shimoliy yoʻnalishning yoʻl koʻrsatuvchi yulduzi boʻlgan Alfa Ajdahoga qaratilgan. Shimolga olib boradigan yoʻlak gorizont bilan 30° burchak hosil qiladi va yer oʻqiga deyarli parallel ravishda oʻtadi. Uch ming yildan koʻproq vaqt davomida (Angliyaning Linkoln shahridagi sobori qurilishidan oldin, taxminan 1300) piramida Yerdagi eng baland bino boʻlgan. 1979 yildan beri „Memfis va uning nekropollari — Gizadan Daxshurgaca boʻlgan piramidalar maydoni“ majmuasining boshqa koʻplab piramidalari singari YuNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan.
Piramida yoshi
Buyuk Piramidaning meʼmori Xemiun, vazir va Xeopsning jiyani. Shuningdek, u „Fir’avnning barcha qurilish ob’ektlarining boshqaruvchisi“ unvoniga ega edi. Yigirma yil davom etgan qurilish (Xeops hukmronligi) miloddan avvalgi 2540 yilda tugagan deb taxmin qilinadi. .Judaa katta tarixga ega.
Piramidaning qurilishi boshlangan vaqtni aniqlashning mavjud usullari tarixiy, astronomik va radiokarbonlarga boʻlinadi. Misrda rasman tashkil etilgan (2009) va Xeops piramidasi qurilishi boshlangan sana — miloddan avvalgi 2560 yil 23 avgustda nishonlangan. e. Bu sana Keyt Spensning (Kembrij universiteti ) astronomik usuli yordamida olingan. Biroq, bu usul va undan olingan sanalar koʻplab Misrshunoslar tomonidan tanqid qilingan. Boshqa tanish usullari boʻyicha sanalar: miloddan avvalgi 2720 yil. (Stiven Xek, Nebraska universiteti), miloddan avvalgi 2577 yil. (Xuan Antonio Belmonte, Kanarisdagi Astrofizika universiteti) va miloddan avvalgi 2708 yil. (Pollux, Bauman universiteti). Radikarbon usuli. miloddan avvalgi 2680 yil oraligʻini beradi. Miloddan avvalgi 2850 yilgacha. Shu sababli, piramidaning oʻrnatilgan „tugʻilgan kuni“ ning jiddiy tasdigʻi yoʻq, chunki Misrshunoslar qurilish aynan qaysi yilda boshlangani haqida kelisha olmaydilar.
2020 yilda Shotlandiyada muhandis Dikson tomonidan Qirolicha palatasining ilgari muhrlangan shamollatish shaxtasidan olingan sadr taxtasi namunalari Shotlandiyada topildi, bu esa Xeops piramidasining qurilish muddatini yangi kuch bilan aniqlashga oid savollarni tugʻdirdi. ularning radiokarbon tahlillari eramizdan avvalgi 3341-3094 yillardagi tartibni sanab berdi yaʼni rasman qabul qilingan raqamdan qariyb 500 yil katta hisoblanadi.
Tashqi koʻrinish
thumb| Piramida yuzining saqlanib qolgan qismlari va binoni oʻrab turgan yulka qoldiqlari Piramida „Axet-Xufu“ — „Xufu gorizonti“ (aniqrogʻi „Osmon bilan bogʻliq — (bu) Xufu“ deb ataladi. Ohaktosh va granit bloklaridan iborat. U tabiiy ohaktosh tepaligida qurilgan. Piramida bir nechta astar qatlamini yoʻqotgandan soʻng, bu tepalik piramidaning sharqiy, shimoliy va janubiy tomonlarida qisman koʻrinadi. Xeops piramidasi barcha Misr piramidalari orasida eng baland va eng katta hajmli boʻlishiga qaramay, fir’avn Snaferu Meidum va Daxshurda piramidalarini qurdirgan (Bent va Pushti piramidalar), ularning umumiy massasi 8,4 million tonnaga baholanadi.
Dastlab, piramida oq ohaktosh bilan qoplangan, asosiy bloklarga qaraganda qattiqroq. Piramidaning tepasida zarhal tosh — piramida (qadimgi Misr — „Benben“) bilan toj oʻralgan edi. Qoplama quyoshda shaftoli rangida porlab turardi, goʻyo „quyosh xudosi Raning oʻzi barcha nurlarini berganday boʻlgan yorqin mo '' jiza“. 1168 yilda arablar Qohirani talon-toroj qilishdi va yoqib yuborishdi. Qohira aholisi yangi uylar qurish uchun piramidadan astarni olib tashlashdi.
Statistik maʼlumotlar
thumb| XIX asrda Xeops piramidasi
Yon konkavlik
left|thumb| Xeops piramidasining yon tomonlarining botiqligi Quyosh piramida atrofida harakat qilganda, siz notekislikni — devorlarning markaziy qismining konkavligini sezishingiz mumkin. Ehtimol, buning sababi tosh qoplamasining qulashi natijasida eroziya yoki shikastlanishdir. Bu qurilish vaqtida ataylab qilingan boʻlishi ham mumkin. Vito Maragioglio va Selest Rinaldi taʼkidlaganidek, Menkaure piramidasi endi tomonlarning bunday konkavligiga ega emas. Yorvert Edvards (IES Edvards) bu xususiyatni har bir tomonning markaziy qismi vaqt oʻtishi bilan katta tosh bloklardan ichkariga bosilganligi bilan izohlaydi.
XVIII-asrda boʻlgani kabi, bu hodisa kashf etilganda, bugungi kunda ham arxitekturaning bu xususiyati uchun qoniqarli tushuntirish yoʻq. thumb| XIX asr oxirida tomonlarning konkavligini kuzatish , Misrning tavsifi
Nishab burchagi
Piramidaning asl parametrlarini aniq aniqlash mumkin emas, chunki uning qirralari va sirtlari hozirda asosan demontaj qilingan va yoʻq qilingan. Bu moyillikning aniq burchagini hisoblashni qiyinlashtiradi. Bundan tashqari, uning simmetriyasining oʻzi mukammal emas, shuning uchun raqamlardagi ogʻishlar turli oʻlchovlar bilan kuzatiladi.
Misrologiya boʻyicha adabiyotlarda Piter Janoshi, Mark Lehner, Miroslav Verner, Zaxi Hawass, Alberto Sigliotti oʻlchovlarda bir xil natijalarga erishdilar, ular tomonlarning uzunligi 230,33 dan 230,37 m gacha boʻlishi mumkinligiga ishonishadi.Yonning uzunligini bilish. va poydevoridagi burchak, ular piramidaning balandligini hisoblab chiqdilar — 146,59 dan 146,60 m. Piramidaning qiyaligi 51 ° 50 ' ni tashkil qiladi, bu sekedga toʻgʻri keladi (qadimgi Misr qiyalik birligi, bu poydevorning yarmining balandlikka nisbati) 5 1/2 palma. Bir tirsakda (qubit) 7 ta kaft borligini hisobga olsak, bunday tanlangan seked bilan poydevorning balandlikka ikki karra nisbati 22/7 ga teng boʻlib, pi sonining yaqinlashishi yaxshi maʼlum. antik davrdan beri. Bu, ehtimol, tasodifan sodir boʻldi, chunki boshqa piramidalar sekedlar uchun turli xil qiymatlarga ega edi. thumb| Ventilyatsiya tunnellarini geometrik oʻrganish Buyuk Piramidaning geometriyasini oʻrganish ushbu strukturaning asl nisbati haqidagi savolga aniq javob bermaydi. Taxminlarga koʻra, misrliklar " Oltin qism " va piramidaning nisbatlarida aks etgan pi soni haqida tasavvurga ega edilar: masalan, balandlikning poydevorga nisbati 14/22 (balandlik) \u003d 280 tirsak va taglik \u003d 440 tirsak, 280/440 \u003d 14/22). Jahon tarixida birinchi marta bu qadriyatlar Meidum piramidasini qurishda ishlatilgan. Biroq, keyingi davrlarning piramidalari uchun bu nisbatlar boshqa joyda qoʻllanilmadi, masalan, baʼzilarida balandlikning poydevorga nisbati bor, masalan, 6/5 (Pushti piramida), 4/3 (Chefren piramidasi) yoki 7 / 5 (Buzilgan piramida).
Baʼzi nazariyalar piramidani astronomik rasadxona deb hisoblaydi. Taʼkidlanishicha, piramida yoʻlaklari oʻsha davrdagi " qutb yulduzi "ga — Tuban (arabcha „ilon“), janubiy tomondagi shamollatish yoʻlaklari — Sirius yulduziga va shimol tomondan — toʻgʻri yoʻnaltirilgan. yulduz Alnitak. Biroq, osmonda — Yerning oʻz oʻqi atrofida aylanishi tufayli — deyarli hech qanday sobit yulduzlar yoʻq (Polaris bundan mustasno). Va yulduzlarga qatʼiy yoʻnaltirilganlik, piramidalar sayyora bilan aylanmasligini anglatadi (bu tabiiy ravishda mumkin emas). Shunday qilib, kosmosning maʼlum nuqtalariga, masalan, orbital teleskoplarga yoʻnaltirilgan piramidalarning oʻqlarini tasvirlash notoʻgʻri. Maʼlumki, yiliga ikki marta, bahor va kuzgi tengkunlik kunlarida kunning maʼlum bir vaqtida piramidada chiaroskuro naqsh hosil boʻlib, toʻrtburchak piramidani qisqacha sakkizburchakga aylantiradi. Shu sababli, Cheops piramidasi ulkan quyosh soati boʻlib xizmat qilishi mumkin. Xuddi shunday taʼsir Meksikaning Kukulkan piramidasida ham kuzatiladi („Patli ilon“ yoki " Ketzalkoatl ") — bahor (21 mart) va kuz (22 sentyabr) kunlarida uch soat davomida uning zinapoyalaridagi yorugʻlik naqshlari tengkunlikni hosil qiladi. „oʻrmalab yuruvchi ilon“. Hammasi boʻlib, Kukulkan piramidasida 365 ta qadam bor — Mayya fuqarolik taqvimidagi yil kunlari soniga koʻra; ikkinchisi Kukulkan piramidasining Quyosh bilan bogʻlanishini aniq koʻrsatadi.
Ichki tuzilish
thumb|550x550px| Xeops piramidasining koʻndalang kesimi: 1 — asosiy kirish; 2 — [[Maʼmun|al-Maʼmun qilgan kirish; 3 — chorraha, „tirbandlik“ va „aylanib oʻtish“ qilingan al-Mamun tunneli; 4 — tushuvchi koridor; 5 — tugallanmagan er osti kamerasi; 6 — koʻtarilgan koridor; 7 — chiquvchi „havo kanallari“ bilan „qirolicha xonasi“; 8 — gorizontal tunnel; 9 — katta galereya; 10 — „havo kanallari“ boʻlgan fir’avn xonasi; 11 — old kamera; 12 — grotto]] Piramidaga kirish shimoliy tomonda 15,63 m balandlikda joylashgan. Kirish ark shaklida yotqizilgan tosh plitalardan tashkil topgan, ammo bu piramida ichida joylashgan inshoot — haqiqiy kirish joyi saqlanib qolmagan. Piramidaga haqiqiy kirish, ehtimol, tosh tiqin bilan yopilgan. Bunday vilkaning tavsifini Strabonda topish mumkin va uning koʻrinishini Cheopsning otasi Snefruning Bent Piramidasining yuqori kirishini yopib qoʻygan omon qolgan plita asosida ham tasavvur qilish mumkin. Bugungi kunda sayyohlar piramida ichiga 820 yilda Bagʻdod xalifasi Abdulla al-Maʼmun tomonidan 10 m pastroqda qilingan 17 metrli boʻshliq orqali kirishadi. U o‘sha yerda fir’avnning behisob xazinalarini topishga umid qildi, lekin u yerda faqat yarim tirsak qalinlikdagi chang qatlamini topdi.
Xeops piramidasining ichida bir-birining tepasida joylashgan uchta dafn xonasi mavjud.