cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Usmonli sultoni va kazaklar oʻrtasidagi yozishmalar
Vena 1683 (nemis va polyak)
2019-yilda ukrainalik tarixchi Taras Chuhlib Krakovdagi Polsha Sanʼat va fanlar akademiyasi kutubxonasida 1683-yil 24-avgustdagi sulton-kazak yozishmalarining polshacha versiyasini topdi. 2020-yilda chop etilgan maqolasida Chuhlib buni solishtirdi. 1683-yilga toʻgʻri keladi (biri 1971-yilda Waugh tomonidan nashr etilgan, ikkalasi ham 1990-yilda Xryhoriy Nudha tomonidan nashr etilgan), uchalasi ham 1683-yil sentabr-dekabr oylarida yozilganga oʻxshaydi. Vena jangidan soʻng, Ioann III Sobieskini ulugʻlash uchun, uning umumiy qoʻmondonligi ostida xristian koalitsiyasi Vena shahrida Usmonlilarni magʻlub etdi. Nemischa versiyalarning ikkalasi ham Copia des Türkischen Kaysers Brief an die Cosacken nach Czechrin („Turkiya imperatorining Chihyringa kazaklarga yoʻllagan maktubining nusxasi“) deb nomlangan boʻlib, unga und darauf der Cosacken Antwort („va kazakcha javob“) qoʻshilgan. it"), Polsha versiyasi esa Kozaki Zaporozcy y całey Ukraina („Zaporojya kazaklari va butun Ukraina“). Waugh (1971) taʼkidlaganidek, 1683 nemischa versiyalardan biri slavyancha asl nusxadan olingan boʻlib, unda Bojar, Sobaka („it“) va Kolbake („kolbasa“) va matbaa xatosi Engel („farishta“) kabi soʻzlar berilgan. Engle („nabirasi“), bu slavyan versiyalarida vnukga mos keladi. Chuhlib bu risolalarni nemis tiliga tarjima qilishda Yerji Fransisk Kulchickining ishtiroki boʻlishi mumkinligini taxmin qildi. 1683-yilgi nemis versiya(lar)ida kazakcha javobning ancha uzunroq oxiri mavjud boʻlib, unda Ioann III Sobieski (aniq ismini aytmagan holda) paholk / Kerl („bola“) emas, balki ancha kuchliroq ekanligi taʼkidlanadi. qirol turk sultonidan koʻra — bu boʻlimni polshaparast muharrir qoʻshgani aniq:" Turk imperatorining oʻgʻli,… sen shayton yoki tovuq oʻgʻridek tuynukda oʻtiribsan, urushda uyasini boshqasiga almashtirib, paholk degan oʻrniga ahmoq ekanligingni koʻrsatadi. [Qirol Yan III Sobieski — Taras Chuhlib], jasur, kuchli monarx va yengilmas shoh. "[24]
1696-yil xronografi (Popov 1869-yilda nashr etilgan)
Andrey Popov tomonidan " Izbornik slavyanskix i russkix sochineniy i statey " („Slavyan va ruscha asarlar va maqolalar toʻplami“, 1869, 455-456-betlar) kitobida nashr etilgan matn rus tilida. Popov bu nusxani 1696-yildagi Xronografda topdi. Koʻpgina ukrainlarga qaraganda qisqaroq boʻlgan bu versiyada kazaklar Chihyrin (uk. Chigirin; ruscha: Chigirin Chigirin) shahri bilan bogʻlangan.
Kostomarov 1872-yil
1978-yilda amerikalik slavyan tilshunosi Viktor Fridman oʻzi uchun mavjud boʻlgan ikkita versiyaning tarixiy va lingvistik asoslarini batafsil tahlil qildi: Yavornitskiy (Evarnickij) 1894-yildagi oʻrta ukrain tilida standartlashtirilgan rus orfografiyasiga ega va faqat bitta taqiqlangan soʻzni oʻz ichiga olgan va 1872-yil Kostomarov. Oʻrta ukrain tilidagi versiya ukraincha imloga ega va toʻrtta „skatologik“ tabu soʻzlarini oʻz ichiga oladi. Ikkinchisi koʻproq arxaik uslubda boʻlganligi sababli, Fridman, ehtimol, asl nusxaga yaqinroq degan xulosaga keldi va shuning uchun ingliz tiliga tarjimasi va keyingi tahlili uchun 1872-yil Kostomarov versiyasini asos qilib oldi.Sulton Mehmed IV Zaporojye kazaklariga: '' Men, Muhammadning oʻgʻli, Sulton, Quyosh va Oyning ukasi, Xudoning nabirasi va noibi, barcha shohliklarning: Makedoniya, Bobil va Quddusning, Yuqori va Quyi Misrning hukmdori: shohlar shohi, bor narsaning hukmdoriman.; favqulodda, yengilmas ritsar; Iso Masihning qabrining doimiy qoʻriqchisi; Xudoning oʻzi ishonchli; Musulmonlarning umidi va tasallisi, chalkashlik va nasroniylarning buyuk himoyachisi, siz, Zaporojye kazaklari, menga ixtiyoriy ravishda va hech qanday qarshiliksiz taslim boʻlishingizni buyuring va oʻz hujumlaringiz bilan meni bezovta qilishga yoʻl qoʻymang!
- Turk sultoni Muhammad
Zaporojyeliklar — turk sultoniga: turkiy shayton, laʼnatlangan shaytonning ukasi va oʻrtogʻi va Lyutsiferning kotibi! Siz qanday ritsarsiz? Iblis [uradi] va siz va sizning qoʻshiningiz [uni] yutasiz. Siz nasroniylarning oʻgʻillarini sizning qoʻlingizda boʻlishga loyiq emassiz; biz sizning qoʻshiningizdan qoʻrqmaymiz, siz bilan quruqlikda va dengizda jang qilamiz.
Siz Bobillik bobo, makedoniyalik mexanik, Quddus pivo ishlab chiqaruvchisi, Iskandariyalik echki terisi, Yuqori va Quyi Misrning choʻchqasi, arman choʻchqasi, tatar echkisi, Kamenets jallodi, Podoliya oʻgʻrisi, yovuz ilonning nabirasi, butun dunyo va oʻgʻilning soxtakorisiz. Xudoyimiz, choʻchqaning tumshugʻi, toychoqning, qassobning iti, suvga choʻmmagan peshonasi, shayton bugʻlasin!
Senga kazaklar mana shunday javob berishadi, ey yaramas tupurik! Siz haqiqiy masihiylarni boshqarishga noloyiqsiz. Biz sanani bilmaymiz, chunki bizda kalendar yoʻq, oy osmonda, yil esa kitobda va kun biz bilan bir xil!
— Boshliq Hetman Zaxarcenko barcha Zaporojyelik mezbonlar bilan
Dunavec 1882 (Krauss 1880-yillarda nashr etilgan)
Fridman (1978) " Krypta¡dia " ning 5-jildida (1883—1905-yillarda Fridrix Salomon Krauss tomonidan Xaylbronn va Parijda tahrirlangan va nashr etilgan) ikkita harfning yana bir versiyasini topdi, "u erda u Dobrudjaning Nijnij Dunavec shahrida toʻplanganligi aytiladi., 1882-yildaʼ (ehtimol zamonaviy Dunavets / Dunavets janubiy Dobruja, Bolgariyadagi Tutrakan munitsipalitetida); Ikkala harf bilan birga fransuzcha tarjimalar ham taqdim etilgan. Sultonning maktubi ham, kazakcha javob ham Yavornitskiy va Kostomarov versiyalariga qaraganda ancha qisqaroq va „asosan zamonaviy, meʼyorlashtirilgan ukraincha“. Fridman, shuningdek, matʼ tvoju ish („onangni sikish“) iborasi „toʻgʻridan-toʻgʻri rus tilidan olingan haqorat“ (ukrain tilida bu matir tvoju jib boʻlar edi), „muskovit“ dagi soʻkinishni ifodalashini taʼkidladi. „tartib“ va "matndagi yagona rusizmdir „; Shuning uchun ibora asl matnning bir qismi boʻlishi dargumon, aksincha interpolyatsiya. Fridman faqat Kraussning 1882-yilgi Zaporojye javobining ingliz tiliga tarjima qilgan:“Siz qanday ritsarsiz: iblis oʻtiradi va siz va sizning armiyangiz [uni] yeysiz!Sen iskandariya pivo ishlab chiqaruvchisi, kazak qaltqasi, Podolian jallodi, arman choʻchqasi, choʻchqaning tumshugʻi, toyquning eshagi, qassobning iti! Siz nasroniylarning oʻgʻillariga buyruq berishga yaramaysiz, biz siz bilan quruqlikda va dengizda jang qilamiz, suvga choʻmmagan qosh, onangni sik!
Biz sanani bilmaymiz, kalendarimiz yoʻq, lekin biz bilan kun siz bilan bir xil: eshagimizni oʻping!
Kurilin 1894 (Yavornitskiy 1894-yilda nashr etilgan)
thumb| [[Mehmed IV, Usmonli sultoni 1648-1687]] Oʻzining 1999-yildagi inglizcha nashri uchun asli ukraincha boʻlgan kanadalik kutubxonachi Endryu Gregorovich Yavornitskiyning versiyasiga (shuningdek, Evarnitskiy yoki Evarnickij deb tarjima qilinadi) va Kressonning Yavornitskiyga asoslangan avvalgi ingliz tiliga tarjimalariga asoslanadi (1919), Ripley ishoning yoki ishonmang! (1950) va Gerni (1959). Birinchi marta 1894-yilda nashr etilgan Yavornitskiy versiyasi Dnepropetrovsk viloyatidagi (oʻsha paytda Yekaterinoslav gubernatorligi) Vyshchetarasivka / Vishchetarasivka qishlogʻidan I. Kurilin ismli ruhoniyga borib taqaladi. Kostomarovning 1872-yilgi versiyasidagi toʻrttadan farqli oʻlaroq, u faqat bitta tabu soʻzni oʻz ichiga olganligi sababli, Fridman (1978) Yavornitskiy versiyasi yanada qoʻpolroq asl nusxaning „oʻchirilgan“ nashrini ifodalaydi, deb taxmin qildi.
Gregorovich sulton Mehmed IV ning talabini va Ivan Sirkoning javobini shunday dedi:Sulton Mehmed IV Zaporojye kazaklariga: Sulton sifatida; Muhammadning oʻgʻli; quyosh va oyning ukasi; Xudoning nabirasi va noibi; Makedoniya, Bobil, Quddus, Yuqori va Quyi Misr qirolliklarining hukmdori; imperatorlar imperatori; suverenlarning suvereniteti; favqulodda ritsar, hech qachon magʻlub boʻlmagan; Iso Masihning qabrining sobit qoʻriqchisi; Xudoning Oʻzi tanlagan ishonchli vakil; musulmonlarning umidi va tasalli; Xristianlarning fitnachisi va buyuk himoyachisi — men sizlarga, Zaporogiya kazaklariga, menga ixtiyoriy ravishda va hech qanday qarshiliksiz boʻysunishingizni va hujumlaringiz bilan meni bezovta qilmaslikni buyuraman.Andoza: Muvaffaqiyatsiz tekshirish.
Ukraina Zaporojye kazaklarining Turkiya sultoniga javob xati Ey turk shayton!
Birodar va laʼnatlangan Iblisning hamrohi va Lyutsiferning oʻzi kotib, Salom!
Siz qanday olijanob ritsarsiz? Shayton boʻsh qiladi va qoʻshiningni yutib yuboradi. Siz hech qachon Masihning oʻgʻillarini oʻz qoʻlingizda boʻlishga loyiq emassiz. Sening qoʻshiningdan qoʻrqmaymiz, quruqlik va dengiz orqali choykalarimizda senga qarshi jang qilamiz.
Ey Bobil qaylasi, ey Quddusning pivo ishlab chiqaruvchisi, ey Iskandariyaning echki oʻgʻrisi, ey Misrning choʻchqasi (katta va kichik), ey arman choʻchqasi va tatar echkisi. Ey Kamyanetslik jallod, ey Podoliyaning yovuz odami, ey butun dunyo va narigi dunyoning ahmoq sohibasi, Xudoyimiz oldida toʻngʻiz boshi, choʻchqaning tumshugʻi, toyning eshagi va Hades masxarabozi. Seni shayton olsin!
Senga kazaklar shunday deyishadi, ey er-xotindan tugʻilgan pastkash! Haqiqiy masihiylar ustidan hukmronlik qilishga siz noloyiqmisiz!
Sana biz bilmaymiz, chunki bizda taqvim yoʻq. Oybosmonda, yil kitobda va kun biz bilan bir xil, u erda siz bilan bir xil — va siz bizni qayerda oʻpishingiz mumkin!
— Koshovyi Otaman Ivan Sirko va butun Zaporojye kazak birodarligi
Boshqa versiyalar
Ukrainalik yozuvchi Nikolay Arkas oʻzining mashhur „ Ukraina tarixi — Rossiya tarixi“ (1912) kitobiga Usmonli sultoni va Zaporojye kazaklari oʻrtasidagi daʼvo qilingan yozishmalarning ukraincha versiyasini kiritgan. U shunday degan: „Bu harflar oʻylab topilgan boʻlishi mumkin, lekin ular juda toʻgʻri ixtiro qilingan“.
Shoir Stepan Rudanskiy "Qiziq sheʼrlar toʻliq toʻplami" da (1915) „Ahmet III. va Zaporojye“ nomli yozishmalarning ukraincha sheʼriy nashrini nashr etdi. Fridman (1978) uning mazmuni va uslubi jihatidan Kostomarov va Yavornitskiy versiyalaridan juda farq qilishini taʼkidladi va uni koʻrib chiqishdan chiqarib tashladi. thumb| [[Ilya Repin|Ilya Repinning Zaporojye kazaklariga javobi (taxminan 1890-yil)]] Sulton-kazak yozishmalari rus-turk urushi (1877-1878) boshida juda mashhur boʻldi. Oʻsha vaqtga kelib, hikoyaning eng ommalashgan versiyalari Ukrainadagi Dnepr daryosining pastki qismidagi erlarda yashovchi Zaporojya kazaklariga („raidlardan tashqari“, ukraincha: za porohamy) qaratilgan edi, ular goʻyoki jangda Usmonli imperiyasi kuchlarini magʻlub etgan. 1670-yillarda bir muncha vaqt. Biroq, qoʻshini ularga bunday yoʻqotishlarga duchor boʻlishiga qaramay, Usmonli sultoni Mehmed IV kazaklardan Usmonlilar hukmronligiga boʻysunishni talab qildi. Ivan Sirko boshchiligidagi kazaklar oʻziga xos tarzda javob berishdi; haqorat va haqoratlarga toʻla xat yozdilar. Ilya Repinning 19-asr oxiridagi "Zaporojye kazaklarining javobi" kartinasi kazaklarning tobora koʻproq qoʻpolliklarni oʻylab topishga intilishdan zavqlanishini koʻrsatadi. 19-asrda tarixiy Zaporojye kazaklari baʼzan ularning ibtidoiy hayotiyligiga qoyil qolish va hokimiyatni mensimaslik (avtoritar Rossiya davlatining madaniyatli sub’ektlaridan sezilarli farq) koʻrsatadigan picaresque ertaklarining mavzusi boʻlgan.
Dengizkoʻl platosi
Dengizkul platosi — Qashqadaryo viloyatining gʻarbiy qismidagi plato. Qarshi choʻlinknt janubi-gʻarbida joylashgan. Platoning relyef tuzilishi murakkab. Uning janubiy va gʻarbiy chekkalari atrofdagi tekislikdan keskin koʻtarilgan. Shimoliy va sharqiy chekkalari Qashqadaryo deltasi tekisligiga asta-sekin qoʻshilib ketadi. Eng baland qismi (340-354 m) janubida. Dengizkul platosida qum relyef shakllari rivojlangan boʻlib, asosan doʻng, marzali va barxan shakllaridagi qumliklar mavjud. Ushbu qumliklarni koʻpincha Devxona choʻli deb ham ataydilar. Dengizkul platosida botiqlar ham bor, ularning tubi ku-pincha taqirli tuproklar yoki shoʻrxoklar bilan band. Dengizkul platosining janubiy yon bagʻri Dengizkul botigʻiga tik tushgan. Yon bagʻirda neogen (oqchagʻil yarusi) jinslari — qumtosh, qum, gil, baʼzan konglomerat qatlamlari koʻrinib turadi. Platoda asosan choʻl qum tuproklar, baʼzan pastqamliklarda shoʻrxoklar mavjud. Qumliklarda koʻproq singren, oq saksovul, cherkez, shuvoq, juzgʻun, iloq, rang keng tarqalgan. Shoʻrxoklarda bir yillik shoʻralar oʻsadi. Dengizkul platosida qorakoʻl qoʻylari boqiladi.
Qashqa (G’afurov tumani)
Qashqa  (Қашқа)  — Tojikiston Respublikasining Gʻafurov tumani,Chashmasor jamotiga qarashli daha. Dahadan jamoat margazigacha 28 km, tuman markaziga 73 km.
Aholisi
Aholisi —124 kishi.
Aksu, Sincik
Aksu — Adıyaman viloyatining Sincik tumaniga qarashli qishloq.
Bonaventure Kalou
Bonaventure Kalou (1978-yil 12-yanvarda tugʻilgan) — ivuarlik sobiq professional futbolchi, hujumkor yarim himoyachi sifatida oʻynagan. U Vavoua meri etib saylangan.
Jamoalardagi faoliyati
Oume shahrida tug'ilgan Kalou, Gollandiyadagi Feyenoordga o'tishdan oldin o'z mamlakatida ASEC Mimosas jamoasida o'ynay boshladi. U Rotterdamda olti mavsum davomida asosiy jamoa tarkibida o'ynadi. U asosan vinger sifatida o'ynadi, kerak bo'lganda hujumchi sifatida ham o'ynadi. Ayni paytda uni ziyorat qilish uchun kelgan akasi Salomon "Feyenoord" xodimlarini hayratda qoldirdi va yosh futbolchi sifatida shartnoma imzoladi.
Fatih Tekke
Fatih Tekke (1977-yil 9-sentyabrda tugʻilgan), Sultan taxallusi bilan tanilgan turkiyalik futbol murabbiyi va oxirgi marta „Denizlispor“ni boshqargan.
Bonaventure Kalou
Jamoalardagi faoliyati
Bonaventure "Feyenoord"ni tark etib, o'z omadini boshqa Yevropa musobaqasida, Liga 1da, AJ Oserda sinab ko'rishga qaror qiladi. Bonaventure "Oser"da ikki mavsum o'ynadi, uyerda qanot hujumchisidan farqli ravishda hujumchi va hujumkor yarim himoyachi sifatida rivojlandi. Shunga qaramay, u avvalgi mavsumlarga nisbatan ko'p gol urishga muvaffaq bo'ldi. Aynan shu davrda u hali ham "Feyenoord"da o'ynagan akasi bilan Gollandiya fuqaroligini olish to'g'risida gaplashdi, natijada Gollandiya Immigratsiya vaziri Rita Verdonk rad etdi. Oserda bo'lganida, Kalou 2005-yilda Fransiya kubogi finalida o'zining bo'lajak klubi Paris Saint-Germain ni mag'lubiyatga uchratganida, jarohat vaqtida g'alaba golini kiritdi.
Fatih Tekke
Turkiya
Tekke Trabzon viloyatidagi Köprübaşı kichik shaharchasida tugʻilgan. U mintaqaning asosiy jamoasi Trabzonsporga qoʻshilgan. Tekke asosiy tarkibda maydonga tusha boshlaganida hali 20 yoshga ham kirmagan edi. U 1994—1997-yillar oraligʻida 45 ta oʻyinda maydonga tushib, 6 ta gol urgan. 1997—1998-yilgi mavsum boshida u Izmirning „Altay SK“ jamoasiga ijaraga berilgan va u yerda 24 oʻyinda 8 ta gol urgan. „Galatasaroy“dan 5:4 hisobida magʻlub boʻlganida u xet-trik qayd etgan. Ammo bir necha hafta oʻtgach, u oyogʻini sindirib olgan va olti oygacha maydonga tusha olmasligi maʼlum boʻlgan. „Trabzonspor“ga qaytib kelgach, Tekke 2000-yilning yozida „Gaziantepspor“ klubiga oʻtgunga qadar 38 ta oʻyin oʻtkazgan va 6 ta gol urgan. Bu davrda u Turkiya terma jamoasida ilk bor maydonga tushgan.
Xalqaro barmen kuni
Xalqaro barmen kuni (International Bartender's Day) — 6-fevral kuni butun dunyoda nishonlanadigan kasb bayramdir.
Tarixi va nishonlanishi
Xalqaro Barmenlar Uyushmasi (IBA) 1951-yil 24-fevral shanba kuni Buyuk Britaniyaning Torki shahridagi Grand-otel salonida tashkil etilgan. Bugungi kunga qadar ushbu tadbir butun dunyoda Xalqaro barmenlar kuni sifatida nishonlanadi.
Dendrobatsillin
Dendrobatsillin - bakterial preparat; spora-kristall hosil qiluvchi bakteriya — Bacillus thuringiensis var. Dendrolimus asosida olinadi. Asosan sporalar va inert toʻldirgich (makkajoʻxori ekstrakti, oqsil achitqi va b.) dan tashkil topgan kulrang kukun. Quruq va hoʻllanuvchan kukun holida ishlab chiqariladi. 1 g kukunida 60 (100) mlrd. yashovchan spora hamda shuncha zaharli oqsil kristallari (parasporal tanalar) mavjud. D. koʻsak qurtining turli, ayniqsa 1—2 yoshdagi kurtlariga yaxshi taʼsir etadi. Qurt tanasiga D. ozuqa bilan birga kiradi, shuning uchun preparat purkashni zararkunandaning eng faol ozikdanish davrida oʻtkazish kerak. Havo haroratining yuqori boʻlishi D. samaradorligini yana ham orttiradi. Traktor purkagichlari yordamida purkaladi. Suspenziya tayyorlash vaqtida D.ga insektitsid ham qoʻshiladi. 85% li hoʻllanuvchan kukuni sarf normasi sevin bilan aralashtirilganda 0,7— 1,0+0,3 kg/ga, ish suyukligi 200—400 l/ga.
Bonaventure Kalou
Jamoalardagi faoliyati
2005–06-yillarda u Oserning Liga 1dagi raqibi PSJga o'tdi. U 2006-yilda Fransiya kubogi finalida g'alaba qozongan "PSJ"ning gollaridan birini urdi; ketma-ket ikkinchi mavsum finalda gol urdi. PSJ quyi ligaga tushib ketish xavfi ostida qolgan jamoaga aylana boshladi va u tez orada boshqa fransuz jamoasi RC Lens bilan shartnoma imzoladi. Kelajak ular uchun yorqin ko'rindi, ammo mavsum oxirida ular hayratlanarli darajada quyi ligaga tushib ketishdi. Kalou 2008-yilda SC Heerenveen bilan Gollandiyaga qaytib keldi va u bilan 2009-yilda Gollandiya kubogini qo'lga kiritdi. Heerenveen finalda "Twente" ni mag'lub etdi va Kalou gol urdi. 2011-yilning fevral oyida Kalou professional futboldan ketishini e'lon qildi. U 2011-12-yilgi mavsumda Fransiya quyi ligasi havaskorlar klubi "Combs-la-Ville"ga qo'shildi.
Xalqaro martaba
left|thumb| Kalou 2006-yilgi jahon chempionatida Ivory Coast darvozasiga penalti tepdi Kalou 1997-yilgi FIFA yoshlar o'rtasidagi jahon chempionatida o'ynagan, shuningdek, 2006-yilda Ivory Coastda bo'lib o'tgan futbol bo'yicha jahon chempionatida ishtirok etgan. U Serbiya va Chernogoriya termalariga qarshi so'nggi o'yinda g'alaba to'pini kiritdi.
Xalqaro barmen kuni
Tarixi va nishonlanishi
Uyushmaning asosiy maqsadlari gildiya aʼzolari oʻrtasida xalqaro munosabatlarni rivojlantirish va qoʻllab-quvvatlash, shuningdek, barmenlik kasbining manfaati va rivojlanishi uchun yuqori malaka va xatti-harakatlar standartlarini ragʻbatlantirishdan iborat.
Abduqahhor Marifaliyev
Abduqahhor Turgʻunovich Marifaliyev (1971-yil 10-may) — oʻzbek futbolchisi va murabbiyi.
Xalqaro barmen kuni
Tarixi va nishonlanishi
IBA ning qisqacha tarixi. 1951-yil 24-fevralda Buyuk Britaniyaning Torquay shahrida Xalqaro barmenlar assotsiatsiyasi 7 ta taʼsischi aʼzosi (gildiyalar) — Daniya, Fransiya, Italiya, Niderlandiya, Shvetsiya, Shveytsariya va Buyuk Britaniya Birlashgan Qirolligi tomonidan tuzildi. 2021-yil 24-fevralda XBA tashkil topganiga 70-yil toʻldi. Birinchi prezident UKBG (Buyuk Britaniya) dan Bill Tarling janoblari, keyingi yili shveytsariyalik Jorj Sive, italiyalik Pietro Grandi va daniyalik Kurt Sorensen boʻldi.
Bonaventure Kalou
Siyosiy martaba
2018-yilda Kalou Vavoua meri lavozimiga mustaqil nomzod sifatida muvaffaqiyatli ishtirok etdi.
Shaxsiy hayot
Uning ukasi Salomon ham "Feyenoord" da o'ynagan. 2006-yilgi futbol bo'yicha Jahon chempionatiga tayyorgarlik jarayonida aka-uka Jahon chempionati o'yinida bir-biriga qarshi birinchi bo'lib o'ynashi mumkin edi, chunki Salomon tezda Gollandiya fuqaroligini olishga harakat qilgan. Bu sodir bo'lmadi va oxir-oqibat Salomon ham Ivory Coast uchun o'ynadi.
Fatih Tekke
Turkiya
2002-yilda Tekke „Trabzonspor“ga qaytgan va unga sardorlik bogʻichi berilgan. Bu vaqt Tekke oʻz faoliyatining choʻqqisiga chiqqan paytga toʻgʻri kelgan. 2004-05-yilgi mavsumda u 31 ta gol bilan liganing eng yaxshi toʻpurari boʻlishga muvaffaq boʻlgan. „Trabzonspor“ safidagi faoliyati davomida u ketma-ket mavsumlarda Turkiya kubogini qoʻlga kiritgan.
Rossiya
2006-yil iyul oyida u Sankt-Peterburgning „Zenit“ klubi bilan shartnoma imzolagan. 2006-yil 6-avgustda Tekke klubdagi debyutida gol urgan, u „Shinnik Yaroslavl“ga qarshi oʻyinda zaxiradan maydonga tushgan va jamoasining 1:0 hisobida gʻalaba qozonishida yordam bergan. Tekke UEFA kubogi guruh bosqichida AE Larissa ustidan 3:2 hisobida gʻalaba qozonilgan oʻyinda ham golga mualliflik qilgan. U 2008-yilgi UEFA kubogi finalida Rangers ustidan gʻalaba qozonishda yordam bergan. 2008-yil 21-oktyabrda Tekke Chempionlar ligasida BATE Borisov bilan 1:1 hisobidagi durang oʻyinda gol urib jamoasiga 1 ochko taqdim etgan. 2010-yilning 3-fevralida Tekke Qozonning „Rubin“ klubi bilan uch yillik shartnoma imzolagan. U Turkiyaga qaytib, Beshiktoshga oʻtishga qaror qilgunga qadar Qozonliklar safida faqat beshta oʻyin oʻtkazgan.
Bonaventure Kalou
Shaxsiy hayot
Kalou ilgari katolik bo'lgan, lekin 2017-yilda La Croixga Evangelist xristian bo'lganini aytdi.
Yutuqlar
Feyenoord
Auxerre
Xalqaro barmen kuni
Tarixi va nishonlanishi
1963-yildan 1976-yilgacha (14-yil) janob Anjelo Zola Italiyaga raislik qildi. Anjelo Zola ham IBA ni tashkil etishga bagʻishlangan davra suhbatining asoschilaridan biri boʻlgan.
Fatih Tekke
Xalqaro faoliyati
Tekke Turkiya yoshlar toifasida U15, U16, U17, U18, U21 va Turkiya terma jamoasida ishtirok etgan. U-15 terma jamoasida u oltita oʻyin oʻtkazgan va birorta ham gol urmagan. U 16 yoshgacha boʻlgan futbolchilar uchun 18 ta oʻyin oʻtkazib, 5 ta gol urgan, shu bilan birga Irlandiyada boʻlib oʻtgan 16 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida gʻolib chiqgan. U17 terma jamoasi safida u oʻnta oʻyin oʻtkazgan va birorta ham gol urmagan. U18 terma jamoasi safida 13ta oʻyin oʻtkazib, 5ta gol urgan. U21 uchun u faqat bitta oʻyinda maydonga tushgan.
Bonaventure Kalou
Yutuqlar
Paris Saint-Germain
Heerenveen
Chumoli-odam
Chumoli-odam — Stan Lee, Larry Lieber va Jack Kirby tomonidan yaratilgan hamda Marvel Comics nashriyoti tomonidan komikslarda nashr qilingan toʻqima superqahramon.
Fatih Tekke
Yutuqlar
Turkiya
Abduqahhor Marifaliyev
Biografiyasi
Futbolchilik faoliyatini 1988-yilda „Sohibkor“ klubida boshlagan.
Bonaventure Kalou
Yutuqlar
Individual
Xalqaro barmen kuni
Tarixi va nishonlanishi
IBA gullab-yashnadi va 1976-yilga kelib u 23 ta yangi aʼzoni qabul qildi, natijada IBA ga 30 mamlakat vakillarini jalb qildi. Bugungi kunga kelib IBA aʼzoligi 64 tadan iborat boʻlib, 3 tasi kuzatuvchi davlatdir.
6-fevral kuni Xalqaro barmenlar kunini keng miqyosda nishonlash anʼanasiga 2008-yilda Kievda Docker Pub rok-klubi va „Planet Z“ xalqaro barmenlik markazi qoʻshma tashabbusi bilan asos solingan. Ushbu gʻoya Rossiyada paydo boʻldi, bu yerda bayram 2009-yildan beri tobora ommalashib bormoqda. Xalqaro barmenlar kuni Avliyo Amand kunida oʻtkazilishiga qaramay, bu ikki xil bayram, birinchisi kasbiy, ikkinchisi katolik. Shuni taʼkidlash kerakki, Avliyo Amand rus pravoslav cherkovi tomonidan ehtiromga ega emas.
Amerika Qoʻshma Shtatlarida dekabr oyining birinchi juma kuni barmenlarni qadrlash kunidir.
Xalqaro barmenlar kunida barcha turdagi tematik tanlovlar, rasmlar, barmenlarning kasbiy mahorati boʻyicha tanlovlar, „vino“ viktorinalari va degustatsiyalar oʻtkaziladi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Abduqahhor Marifaliyev
Biografiyasi
1991-1995-yillarda „Paxtakor“ safida oʻynagan.
Turli yillarda „Navbahor“, MHSK, „Doʻstlik“ klublarida toʻp surgan.
1998-1999-yillarda Gretsiyaning „PAOK“ jamoasida oʻynagan, ammo asosiy tarkibda oʻz oʻrnini topa  olmagan.
2002-2003-yillarda Qozogʻistonning „Yesil-Bogatir“ jamoasida oʻynagan.
Faoliyatini 2005-yilda Toshkentning  „Lokomotiv“ klubida yakunlagan.
Oʻzbekiston terma jamoasida
Marifaliyev Oʻzbekiston milliy terma jamoasi safida 32 ta oʻyin oʻtkazib, 5 ta gol urgan. 11994-yili Oʻzbekiston terma jamoasi tarkibida Osiyo oʻyinlari chempioni boʻlgan.
Murabbiylik faoliyati
Murabbiylik faoliyatini 2008-yilda „Metallurg“ klubida yoshlar jamoasi murabbiyi lavozimida boshlagan.
Sinop kodeksi
Qoʻlyozma xususiyatlari
Sinop Kodeksi binafsha rangli pergamentga kumush siyoh bilan yozilgan. „Xudo“ va „Iso“ (nomina sacra) soʻzlarining qisqartmalari oltin harflar bilan yozilgan. Varaqdagi matn bir ustunda, ustunda 15 qatorda joylashgan.
Sinop kodeksi, Rossan kodeksi, Berat kodeksi va Sankt-Peterburg binafsha kodeksi bilan birga Yangi Ahdning binafsha rangli unsial qoʻlyozmalari guruhiga kiradi.
Qoʻlyozmaning yunoncha matni Alandning V toifasida tasniflangan Vizantiya matn turini aks ettiradi.
Fatih Tekke
Yutuqlar
Trabzonspor
Zenit Sankt-Peterburg
Rubin Qozon
Sinop kodeksi
Tarix
Qoʻlyozmani Kavkaz safaridan qaytayotgan fransuz zobiti, kapitan J. de la Tail 1899-yil dekabr oyida Sinop yunon kvartalida yashovchi keksa bir kishidan sotib olgan. Orleanga yetib kelgan de la Tail qoʻlyozmani kitob sotuvchisiga sotdi, undan fransuz filologi va tarixchisi, Milliy kutubxona xodimi A. Aumont sotib oldi. Aumont qoʻlyozmani qisman „Journal des savants“ jurnalida 1900-yilda va toʻliqroq versiyasida „Notices et extraits des manuscrits de la Bibliothèque nationale“ toʻplamida 1901-yilda nashr qildi.
Kışlaköy, Narman
Kışlaköy — Erzurum viloyatining Narman tumanidagi qishloqlardan biri.
Arab davlatlari
Umumiy tavsif
Ikkinchi jahon urushidan keyin Arab xalqlari milliy-ozodlik kurashi yanada kuchaydi. Qator davlatlarda (Misr, Iroq, Liviya, Yaman) mustamlakachi davlatlar qoʻgʻirchogʻiga aylanib qolgan hukmron doiralar hokimiyati agʻdarildi.
Dastlab Jazoir, Marokash, Tunis va Sudan kabi davlatlar mustaqillikni qoʻlga kiritdilar. Chet el kapitali egallab olgan milliy boyliklar (Misrda Suvaysh kanali kompaniyasi, Iroqda neft kompaniyasi — Iroq petroleum) milliylashtirildi.
Mustaqil davlatlar ijtimoiy-siyosiy ittifoqlarga qoʻshilmaslik siyosatini yuritdilar. Biroq arab davlatlarining oʻzaro munosabatlari oʻtgan tarixiy davr mobaynida jiddiy sinovlarga duch keldi. Bu munosabat ba’zan doʻstona, ba’zan raqobat, hatto dushmanlik tusini ham oldi. Ayni paytda arab davlatlarining iqtisodiy taraqqiyot darajasi ham bir xil emas.
Arab davlatlarining ba’zilarida (Iroq va Suriya) uzoq vaqt yakka shaxs diktaturasi hukm surdi yoki hukm surmoqda. Falastin arab xalqi esa hamon oʻz mustaqil davlatiga ega emas. Biroq bu xalq oʻz davlatiga ega boʻlish yoʻlida qat’iy kurash olib bormoqda. thumb|336x336px|                               Arab mamlakatlari Oʻzbekiston Respublikasi deyarli barcha arab davlatlari bilan teng manfaatdorlik tamoyili asosida munosabatlarni rivojlantirib kelmoqda.
Yaqin Sharq muammosi
«Yaqin Sharq muammosi» deyilganda isroil-arab munosabatlari, Isroilning bosib olgan arab davlatlari yerlarini qaytarib berishi hamda mustaqil Falastin arab davlatini tashkil etish bilan bogʻliq muammolar, shuningdek, arab davlatlari va Isroilning yaxshi qo'shnichilik munosabatlari asosida yashash masalalari tushuniladi.
1947- yil 29-noyabrda BMT Falastinda ikki davlat — Isroil yahudiy va Falastin — arab davlati tashkil etish haqida qaror qabul qildi. Versal konferensiyasidayoq (1919-yil) Buyuk Britaniya Falastinni boshqarish va u yerda yahudiylar davlatini tashkil etish mandatini olgan edi. Bu davrda Falastinda 100 mingga yaqin yahudiy yashardi. Dunyo boʻylab tarqalib ketgan yahudiylarni bir joyga — Falastinga toʻplashda ularning xalqaro tashkiloti katta rol oʻynadi. Bu tashkilot Sion tashkiloti deb ataladi. (Bu nom Falastindagi Sion togʻi nomidan olingan, bu tashkilot yahudiylarni shu atrofda toʻplanishga da’vat etadi.) Ayni paytda sionizm g'oyasi ham vujudga keldi.
1942-yili Falastindagi yahudiylar soni 0,5 mln. ga yetdi. Ulardan yaxshi harbiy tayyorgarlikka ega, AQSH va Buyuk Britaniya tomonidan zamonaviy qurollar bilan qurollantirilgan armiya tuzildi. Yahudiylar arablar uchun ajratilgan hududlarni ham ishg'ol qilib oldilar.
1948- yilning 14-mayida yahudiy sionistlar rahnamosi Ben Gurion Isroil davlati tuzilganligini e’lon qildi. Tel-Aviv shahri bu davlatning poytaxti boʻlib qoldi. Falastin arab davlati esa tuzilmay qoldi. Buning oqibatida 1948-yil birinchi isroil-arab urushi yuz berdi. Bu urushda ishtirok etgan arab davlati armiyasi yengildi. Chunki ular qoloq, zamonaviy armiyaga ega boʻlmagan davlatlar edi.
Yahudiylar Falastin arablarini oʻz yerlaridan quvib chiqaraboshladilar. Buning natijasida 0,5 mln. falastinlik arablar Livan davlati hududiga qochib o'tishga majbur boʻldi. Misr, Suriya, Livan va Iordaniya Isroil bilan tinchlik shartnomasini imzolashga majbur boʻldilar.
Dunyo sionistik tashkilotlari koʻrsatgan moliyaviy yordam, Germaniyaning Isroilga toʻlagan 1 mlrd. dollar miqdordagi tovoni hamda AQSH ko'rsatgan katta yordam tufayli Isroil qisqa vaqt ichida qudratli armiyaga ega davlatga aylandi. Yaqin Sharq strategik xomashyo — neftga boy oʻlka. U yerda jahon neft zaxirasining 50 foizi mavjud. AQSH bu o'lkani oʻz hayotiy manfaati doirasiga kiritgan. Ayni paytda unga bu hududda ishonchli ittifoqchi ham zarur edi. Isroilni ana shu ittifoqchilikka eng mos davlat sifatida tanladi.
Toshkent yogʻmoy kombinati aksiyadorlik jamiyati
"TOSHKENT YOGʻMOY KOMBINATI" AKSIYADORLIK JAMIYATI — yirik yogʻmoy korxonalaridan biri, "Yogʻmoytamakisanoat" uyushmasi tarkibida. Paxta chigitini qayta ishlash negizida margarin, oziq-ovqat yogʻlari, konditer maxsulotlari tayyorlash uchun ishlatiladigan yogʻlar, qadoqlangan va salat yogʻlari, mayonez, tozalanmagan yogʻ, salomas yogʻi ishlab chiqaradi. Ishlab chiqarish.ning ikkilamchi mahsulotlari — shulxa va kunjarani chorvachilik xoʻjaliklariga sotadi.
Arab davlatlari
Yaqin Sharq muammosi
Arab davlatlari esa qoloqligicha qolaverdi. Buning ustiga arab davlatlari oʻrtasida mustahkam ittifoq ham yoʻq edi. Buning asosiy sababi mustamlakachi davlatlarning arablarga mustaqillik berish davrida bir arab davlati hududining bir qismini ikkinchi arab davlati hududiga qoʻshib yuborganligi edi. Ikkinchidan, Saudiya Arabistoni, Iroq (1958-yilgacha), Iordaniya davlatlarida hukmron sulolalar o'zaro nizoda edilar. Livanda esa davlat boshqaruvi diniy jamoachilik tamoyiliga asoslanganligi uchun ularning har biri oʻz manfaatini umumarab manfaatidan ustun qoʻyardilar.
Toshkent yogʻmoy kombinati aksiyadorlik jamiyati
Korxonaning margarin ishlab chiqaruvchi 1navbati 1965-yilda, paxta yogʻi ishlab chiqaradigan (ishlab chiqarish. quvvati sutkasiga 360 t chigit ) 2navbati 1971-yilda foydalanishga topshirildi. 1992-yil yillik quvvati 22,4 ming t boʻlgan quyma margarin zdi qurib ishga tushirildi. 1994-yilda korxona ochiq turdagi "Toshmaryogʻ" aksiyadorlik jamiyatiga aylantirildi. 2003-yildan aksiyalarining 62,4%ini sotib olgan Lixtenshteynning "Beglan investmen" kompaniyasi ishtirokidagi qoʻshma korxona. 2003-yildan korxonada ishlab chiqariladigan mahsulotlar sifatini yaxshilash uchun chetdan palma, kokos, kungaboqar, soya yogʻlari sotib oladi.
2003-yilda 19901 t oziq-ovqat salomasi, 17650 t margarin mahsulotlari, 25 t mayonez, 786 t qadoqlangan moy, 3447 t oʻsimlik yogi ishlab chiqarildi. Mahsulotlari eksport qilinadi.
Arab davlatlari
Arab — Isroil munosabatlarining keyingi ahvoli
Manfaatlariga katta xavf tugʻilgan paytda ular agressiya uyushtirishdan ham tap tortmadilar. Chunonchi, 1956-yilda shunday boʻldi. Shu yil oktabr oyida Buyuk Britaniya, Fransiya va Isroil Misrga qarshi agressiya uyushtirdilar. Faqatgina SSSRning Yaqin Sharqda tinchlikni tiklash uchun zarur boʻlsa kuch ishlatishga tayyor ekanligi haqidagi qattiq bayonoti agressiyani toʻxtatishga majbur etdi. Falastin arab xalqi kurashini to ʻxtatgani yoʻq. 1964-yilda Livan hududida Falastin ozodlik Tashkiloti (FOT) tuzildi.
Bu tashkilot oʻz oldiga mustaqil Falastin davlatini tuzish vazifasini qoʻydi. Tez orada u 15 minglik yaxshi tayyorgarlik ko'rgan armiyaga ega boʻldi.
1967-yilning 5-iyunida Isroil Misrga yana hujum qildi. Bu urushda Misr armiyasiga juda katta talafot yetkazildi. Urush 6 kun davom etdi. Shu davr ichida Isroil oʻz hududidan 2 baravar katta boʻlgan arab davlatlari hududlarini bosib oldi. Bu hududlar keyinchalik anneksiya ham qilina boshlandi.
Misr Sinay yarim orolini, Suriya Joʻlan tepaligini, Iordaniya esa Iordan daryosining gʻarbiy qirgʻogʻini boy berdi. SSSR 10 yil davomida Misr va Suriyaga yetkazib bergan harbiy texnikaning deyarli barchasi Isroil qoʻliga oʻtdi. Gʻazo sektori va Falastin davlati poytaxti boʻlishi kerak boʻlgan Quddus shahrini ham (arablar yashaydigan qismi) Isroil egalladi. Bu magʻlubiyat boshqa arab davlatlarini tashvishga solib qoʻydi.
1967-yil Sudanda arab davlatlari rahbarlarining oliy darajadagi uchrashuvi oʻtkazildi. Uchrashuvda Isroil bilan muzokara o'tkazmaslik; Isroilni tan olmaslik va u bilan separat tinchlik shartnomasini imzolamaslik haqida qaror qabul qilindi. Ayni paytda, agar Isroil davlati Falastin arab xalqiga oʻz davlatini tuzish imkonini bersa hamda bosib olingan yerlarni qaytarsa, bu qarorni bekor qilish mumkinligini qayd etdi.
Isroil ittifoqchilari ham qoʻl qovushtirib o'tirmadi, albatta. Ular Isroilga katta miqdorda yordam koʻrsatishni davom ettirdilar. 1969— 1979-yillar oraligʻidagi 10 yil ichida Isroil 20 mlrd. dollarlik yordam oldi. Hukumat bosib olingan hududlarga yahudiylarni joylashtirish siyosatini yuritdi.
Arab davlatlari ham o'zlarining harbiy salohiyatlarini mustahkamlash choralarini koʻrdilar. SSSR ularga zarur harbiy texnika yetkazib berdi.
1973-yil 6-oktabrda yana arab-isroil urushi boshlandi. Shu kuni Misr Suriya armiyasi Isroilga hujum qildi. Arab qurolli kuchlari birinchi bor Isroilni ogʻir ahvolga solib qoʻydi. Ayni paytda FOTning xalqaro obroʻsi oshib bordi. 1974-yilda arab davlatlari uni falastin arab xalqining yagona vakili, deb tan oldilar. FOTga BMTda kuzatuvchi maqomi berildi.
Kemp-Devid bitimi va uning oqibatlari
Isroilning og`ir ahvolga solib qoʻyilishi uning ittifoqchilarini befarq qoldirmadi. AQSH isroil-arab munosabatlariga jiddiy aralasha boshladi. Uning maqsadi Isroilning xalqaro obroʻsini saqlab qolish edi. Ikkinchidan, arab davlatlarini SSSRdan uzoqlashtirish hamda arablar orasiga nizo solish edi. AQSH oʻz maqsadiga erishdi ham.
1979- yilning 26-martida AQSH Isroil va Misr o'rtasida separat KempDevid (AQSH) bitimi imzolanishiga erishdi. Unga koʻra, Isroil oʻz qo'shinlarini 1982-yil aprelgacha Sinaydan olib chiqib ketishga rozilik berdi. AQSH har ikki davlatga iqtisodiy-harbiy yordam koʻrsatish majburiyatini oldi. AQSH Suvaysh kanalini minalardan tozalab, kemalar qatnovini yoʻlga qo'yishda Misrga yordam koʻrsatdi. Arab ekstremistlari Misr Prezidenti A. Sadatning bu siyosatini sotqinlik deb baholadilar va 1981-yilning 6- oktabrida uni oʻldirishga muvaffaq boʻldilar.
1980— 1990-yillarda arab davlatlari oʻrtasida Yaqin Sharq masalasida boʻlinish yuz berdi. Boy arab davlatlari — Saudiya Arabistoni, Quvayt, Birlashgan arab amirliklari (BAA) va Ummon davlatlari muammoni Isroil bilan kelishuv orqali hal etish kerakligini yoqlab chiqdilar. Iordaniya va Livan ham keyinchalik shunday qildi. Suriya va Iroq esa tinch kelishuv yoʻlini inkor etdilar.
1994-yildan boshlab Yaqin Sharq muammosini hal etish yangi bosqichga kirdi. Isroil Falastin milliy avtonomiyasini tuzishga ijozat berdi. Biroq bir qancha muzokaralar oʻtkazilsa-da, Falastin davlatini tuzish muammosi hamon ochiqligicha qolmoqda.
2005-yilda Yo. Arofat vafot etgach, uning oʻmiga kelgan Mahmud Abbos bu ishni davom ettirmoqda. 2005-yil avgustidan Isroil G ʻazo sektoridan 8,5 mingdan ortiq yahudiylami koʻchirib olib chiqib ketdi. Bu narsa Isroilda munosabatni ancha keskinlashtirdi, falastinliklar esa bayram qildi.
Iroq
Iroqda Ikkinchi jahon urushidan keyin ham amalda Buyuk Britaniya nazorati davom etdi. 1948-yilning 15-yanvarida Buyuk Britaniyaning Portsmut shahrida imzolangan shartnoma bu holatni yanada mustahkamladi. Shartnomaga koʻra, urush xavfi paydo bo'lgan chogʻda Buyuk Britaniya Iroqni ishgʻol etish huquqini oldi. Amalda Buyuk B
Amalda Buyuk Britaniya irodasiga bo'ysungan qirol hukumati Iroqni harbiy-siyosiy ittifoqqa tortdi. Shu ittifoq 1955-yilning 12-oktabrida rasmiylashdi va bu Bagʻdod pakti nomi bilan ataldi.
Qirol hokimiyatining amalda G ʻarb davlatlari irodasini bajaruvchiga aylanishi mamlakat harbiylari orasida norozilik tug'dirdi. 1956-yilda harbiy qismlar orasida «Erkin zobitlar» tashkiloti tuzildi. 1958-yilning 14-iyulida harbiy toʻntarish amalga oshirildi. Mamlakat qiroli Feysal II oʻldirildi. Iroq Respublika deb e’lon qilindi. Polkovnik Abdul Karim Qosim boshchiligida hukumat tuzildi. Iroq Bagʻdod paktidan chiqdi. Chet el harbiy bazalari tugatildi. Sentabr oyida agrar islohot toʻgʻrisida qonun qabul qilindi. thumb|263x263px|Iroq bayrog`i Ayni paytda Abdul Karim Qosim mamlakatda shaxsiy diktatura o'rnatishga intildi. Muxolifatchi kuchlarni qatag'on qilish siyosatini yuritdi. Tashqi siyosatda esa Quvaytga nisbatan hududiy da’vo bilan chiqdi. Bu hol uning arab dunyosida yakkalanib qolishiga olib keldi. Mamlakatda hokimiyat uchun kurash kuchaydi.
Buning natijasida 1963-yilning 8-fevralida navbatdagi harbiy toʻntarish oʻtkazildi. Abdul Qosim va uning yaqin tarafdorlari o'ldirildi. Hokimiyat tepasiga Baʼs partiyasi (Arab sotsialistik uygʻonish partiyasi) va Abd asSalom Arafa boshchiligidagi harbiy guruh keldi.
Arafa prezident deb e’lon qilindi. Ammo u ham mamlakat ijtimoiyiqtisodiy taraqqiyoti xususida turli siyosiy guruhlar birligini ta’minlay olmadi. Mamlakatda siyosiy beqarorlik davom etdi. Kurd muammosi ichki vaziyatni yanada murakkablashtirdi.
Shunday sharoitda Arafa 18-noyabr kuni yangi davlat toʻntarishi oʻtkazdi va butun hokimiyatni oʻz qoʻliga oldi. U mamlakatda «arab sotsializmi» qurishini e’lon qildi. Yagona siyosiy partiya — Iroq arab sotsialistik ittifoqi tuzildi. Boshqa partiyalar faoliyati taqiqlandi. Ichki siyosatdagi chet el kapitaliga qaram kompaniyalar milliylashtirildi. Kurd separatchilari bilan harbiy harakatlarni toʻxtatish haqida bitimga erishildi. Biroq muxolifat kuchlarga qarshi qatagʻon kuchaytirildi.
Tashqi siyosatda qo'shni arab davlatlari bilan munosabatlar normallashtirildi. Lekin Arafa hukumati davlatning iqtisodiy ahvolini yaxshilay olmadi. Buning asosiy sababi harbiy xarajatning koʻpaytirilganligi boʻldi. 1967-yilgi Isroil agressiyasi mam lakat iqtisodiy ahvolini yanada murakkablashtirdi.
Bu hol armiyadagi turli xil guruhlar oʻrtasida hokimiyat uchun kurashni yanada kuchaytirdi. Va, nihoyat, 1968-yil 17-iyul kuni harbiylar yana navbatdagi davlat toʻntarishini amalga oshirdilar. Taqiqlangan Baʼs partiyasi yana hokimiyat tepasiga keldi. Bu voqea siyosiy adabiyotlarga «Iyun inqilobi» nomi bilan kirgan. General Ahmad Hasan al-Bakr prezidentlik lavozimini egalladi.
Yangi hukumat iqtisodiyotda davlat sektorini yaratish yoʻlini tutdi. Radikal agrar islohot o'tkazishni, kurd muammosini tinch yoʻl bilan hal etishni e’lon qildi. 1972-yilda katta yer egalaridan ortiqcha yerlami olish vazifasi nihoyasiga yetkazildi. Shu yil 1-iyunda «Iroq petroleum» neft kompaniyasi milliylashtirildi. Keyingi yillarda barcha neft sanoati milliylashtirildi.
1973-yilda chuqur ijtimoiy-iqtisodiy oʻzgarishlarni amalga oshirish uchun turli siyosiy kuchlarni birlashtirgan Taraqqiyparvar milliy vatanparvarlik fronti tuzildi. 1974-yilda kurd xalqi muxtoriyatni amalga oshirish haqida qonun qabul qildi. Muxtoriyat hududida kurd tili rasmiy til deb tan olindi.
Tashqi siyosatda arablar birligiga ko'maklashish oldingi oʻringa chiqdi. Xususan, Iroq 1973-yilda Suriyaga Isroil agressiyasini qaytarishda yordam berdi. Uning armiyasi Damashqning Isroil qoʻshinlarini magʻlubiyatga uchratishida muhim rol oʻynadi. Ayni paytda SSSRbilan yaqinlashish yoʻlini tutdi.
Bu yaqinlashuv 1972-yilda ikki davlat oʻrtasida doʻstlik va hamkorlik toʻgʻrisidagi shartnoma bilan mustahkamlandi. SSSRning yordami bilan Iroqda 80 ta iqtisodiy obyekt qurildi."1979-yil oxirida hokimiyatni general S. Husayn egalladi. U mamlakatda diktatura oʻrnatdi. Muxolifatchi kuchlar faoliyati taqiqlandi. Iroqni «qudratli» davlatga aylantirishga kirishdi. Harbiy xarajat har qachongidan ham oshirildi. Million kishilik armiya barpo etildi."Iroqning qudrati qo'shni davlatlami tashvishga solib qoʻydi. Chunki avantyurist S. Husayndan hamma narsani kutish mumkin edi. Chunonchi, 1980-yilda u Eronga hududiy da’vo bilan chiqdi. Bu hol Iroq — Eron umshini keltirib chiqardi. Urush 8 yil davom etdi. Har ikki tomon minglab qurbon berdilar. Katta iqtisodiy talafot koʻrdilar. Iroq maqsadiga erisha olmadi. Eron oʻz hududi daxlsizligini himoya qila oldi.
Saudiya Arabistoni
"1925-yilda Arabiston amiri Abdul Aziz ibn AbduI Rahmon lbn Saud qo shmi deyarli butun Arabistonni egalladi. 1932-yilda esa Ibn Saud Saudiya podsholigi tuzilganligini e’lon qildi. Shu tariqa Saudiya Arabistoni davlati vujudga keldi."Saudiya Arabistoni hududi Islom dinining markazidir. Musulmonlar uchun muqaddas hisoblangan Makka va Madina shaharlari shu davlat hududida joylashgan. Saudiya Arabistoni mutlaq monarxiya davlatidir.
Ayni paytda Saudiya Arabistoni dunyoning neftga boy davlatlaridan biri. Bu omil uning iqtisodiyoti gurkirab rivojlanishiga yordam berdi. 1935- yildan boshlab AQSH neft kompaniyalari neft qazib chiqarish bilan shugʻullana boshladi. Shu yili neft qazib chiqarish bo'yicha arab-amerika kompaniyasi tuzildi. 1939-yildan boshlab esa neftni sanoat asosida qayta ishlash boshlandi.
1964-yilda podsholik taxtiga Faysal ibn Saud oʻtirdi. U mamlakatni zamonaviylashtirish va liberallashtirish siyosatini yurita boshladi. Zamonaviylashtirish deyilganda zamonaviy iqtisodiyotni vujudga keltirish tushunilar edi. U milliy neft sanoatini yaratishga kirishdi. Arab-amerika neft kompaniyasi (ARAMKO) qarorgohi Saudiya Arabistoniga koʻchirildi. 1973- yilda Arab-amerika neft kompaniyasi milliylashtirildi. 1982-yildan boshlab kompaniya daromadida Saudiya Arabistoni hissasi 51 foizni tashkil etishiga erishildi. 1999-yilda esa kompaniya toʻla Saudiya mulki boʻlib qoldi.
Podsho hukumati aholi turmush darajasini yaxshilashga qaratilgan qator tadbirlarni amalga oshirdi. Chunonchi, mehnat qilish huquqi kafolatlandi. Zamon ruhiga mos mehnat qonuni joriy etildi. Oddiy kishilar uchun arzon turar joylar qurildi. Yuqori ish haqi to'lanishi kafolatlandi.
Tekin tibbiy xizmat joriy etildi. Chet elda davolanish zaruriyati tughlganda davlat uning xarajatini oʻz boʻyniga oladigan tartib joriy qildi. Bepul umumiy oʻrta ta’lim amalga oshirildi. 0 ʻgʻil oʻquvchi bola uchun uning oilasiga kompensatsiya toʻlovi joriy etildi. Qirol Faxd bin Abdulaziz as-Saud (1982- yilda taxtga oʻtirgan) ham Faysal siyosatini davom ettirdi. Bugungi kunda davlat daromadining 92 foizi neftdan kelmoqda. Xususan, 1995-yilda 50 mlrd. dollarlik neft sotilgan boʻlsa, mamlakatga 30 mlrd. dollarlik xalq iste’mol tovarlari olib kelindi.
Saudiya Arabistoni iqtisodiyoti neftdan topgan daromadning hammasini oʻzlashtirishga qodir emas. Shuning uchun topilgan daromadning bir qismi chet el banklarida saqlanadi hamda qarzga beriladi. Bu hol Saudiyaning dunyo iqtisodiy taraqqiyotida sezilarli rol o'ynashini ta'minlab kelmoqda.
2005-yil 1-avgustda qirol Faxd vafot etdi. Uning o'rnini 79 yoshli ukasi Abdulloh bin Abdulaziz as Saud egalladi.
Tashqi siyosat
Saudiya podsholigining asosiy ittifoqchisi, hamkori AQSHdir. Ayni paytda arab davlatlari va boshqa musulmon davlatlari bilan ham hamkorlik qiladi. Har yili budjetning 10 foizi miqdorida musulmon davlatlariga yordam ko'rsatmoqda. Arab davlatlarining AQSH taklifi asosida Isroil bilan munosabatlarini qayta qurishda Saudiya Arabistoni katta rol oʻynadi. Xususan, 1979-yilda Misr-Isroil oʻrtasida Kemp-Devid shartnomasining imzolanishi bevosita Saudiya podsholigining Misrga ko'rsatgan ta'siri oqibati boʻldi, deyish mumkin. Iroqni Quvaytdan quvib chiqarish bilan bogʻliq xalqaro operatsiyada ham Saudiya podsholigi oʻziga xos rol oʻynadi.
Saudiya — Oʻzbekiston munosabatlari ham yildan-yilga rivojlanib bormoqda. Har yili 0 ʻzbekistonning 3000—4000 fuqarosi muborak haj safariga borib kelmoqda.
Suriya
Suriya 1941-yilning 27-sentabrida mustaqil davlat deb e’lon qilingan boʻlsa-da, ingliz-fransuz armiyasi mamlakat hududida qola bergan edi. 1946-yil Suriya Buyuk Britaniya va Fransiyaning oʻz qoʻshinlarini olib chiqib ketishi haqida BMTga murojaat etdi.
Buning natijasida 1946-yilning 17-aprelida Buyuk Britaniya va Fransiya oʻz qoʻshinlarini olib chiqib ketishga majbur boʻldilar. Shu tariqa Suriya suvereniteti toʻla tiklandi va 17-aprel Milliy bayram kuni boʻlib qoldi.
Biroq Suriya hukumati mamlakatda siyosiy barqarorlikni ta'minlay olmadi. Bu esa 1949-yilda ketma-ket 3 marta davlat toʻntarishi roʻy berishiga olib keldi. 1951-yil noyabrida esa polkovnik Shishaklining harbiy diktaturasi oʻmatildi. Biroq bu diktatura uzoq yashamadi. 1954-yilda u agʻdarildi. 1956- yilda Shukri Quatli prezident etib saylandi. U Misr va Saudiya davlatlari bilan yaxshi munosabat o'rnatdi. 1956-yilda Misrga qarshi uchlar agressiyasi davrida Misrga yordam koʻrsatdi.
Ayni paytda SSSR bilan ham munosabatlari mustahkamlanib bordi. Murakkab xalqaro sharoit, harbiy agressiya xavfi Suriyani Misr bilan birlashishga majbur etdi. 1956-yilning fevral oyida Suriya va Misr yagona davlatga birlashdilar. Bu davlat Birlashgan Arab Respublikasi deb ataldi. Misr prezidenti Jamol Abdul Nosir BAR prezidenti etib saylandi. Biroq bu birlik uzoq davom etmadi. Suriyada hamma tabaqalar ham, jumladan, harbiylaming aksariyat qismi birlashuvdan birday manfaatdor emas edi.
Deneb
Deneb — Oqqush yulduz turkumining eng ravshan yulduzi; 1- yulduz kattaligida. Vega (Lira alfasi) va At-toir (Burgut alfasi) kabi yorugʻ yulduzlar bilan uchburchak tashkil etib, yezda yarim tunda tepada koʻrinadi va shu tufayli uni koʻpincha "Yozgi katta uchburchak" deb ham yuritiladi.
Arab davlatlari
Suriya
1961-yilning 8-martida Bass (Arab sotsialistik uygʻonish partiyasi) a'zosi boʻlgan zobitlar guruhi davlat toʻntarishi o'tkazdilar. Hokimiyat Milliy inqilobiy qoʻmondonlik kengashi qoʻliga o ʻtdi. 1966-yil 23-fevralda hokimiyatni general Hafiz Asad egalladi. U hayotining deyarli oxirigacha prezidentlik lavozimini egallab keldi (2000-yil).