cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Freonlar
Freonlar — yogʻ qatori uglevodorod ftoridlar va uglevodorod ftorxloridlar guruhi. F. suvda erimaydigan, organik erituvchilar va koʻpgina surkov moylarida esa yaxshi eriydigan gazsimon yoki suyuq moddalardir. F. nisbatan kimyoviy inert, havo bilan portlovchi aralashmalar hosil qilmaydi, yonmaydi, lekin alanga taʼsirida parchalanib zaharli diftor va ftorxlorfosgenga aylanadi. F. sulfat kislota va konsentrlangan ishqorlar taʼsiriga chidamli, texnikada qoʻllanadigan koʻpgina metall va qotishmalar (latun va magniy asosidagi qotishmalardan tashqari) bilan reaksiyaga kirishmaydi. F. vodorod ftorid yoki surma ftoridlarga tegishli uglevodorod xloridlar taʼsir ettirib hosil qilinadi. Sovitish mashinalarida sovitkich modda oʻrnida (mas, CC13F, CC12F2 va boshqalar), yongʻinni oʻchirishda (mas, CBrF3), baʼzi F. ftorli olefinlar va ular asosida polimerlar olishda xom ashyo sifatida qoʻllanadi.
Froidevaux
Froidevaux Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Montbéliard tumani tarkibiga kiradi.
Organyà
Organyà Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Lleida provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 12,5 km2. Aholisi — 942 kishi (2010).
Froidevaux
Aholisi
69 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 17,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,0 km2. Dengiz sathidan 666 – 820 m balandlikda joylashgan.
Frenologiya
Frenologiya (yun. phren — akl va ... logiya) — inson ruhiy xususiyatlari bilan uning kalla suyagi tuzilishi oʻrtasida bogʻlanishlar bor, deb hisoblovchi taʼlimot. Asoschisi — nemis shifokori Frans Gall (1758—1828). 19-asrning 1yarmida keng tarqalgan. F. qobiliyatlar odam bosh miyasining turli qismlarida joylashgan boʻladi, degan fikrni ilgari surgan. Aqliy sifatlar katta yarim sharlardagi izchalar orqali izohdangan. Gall miya xaritasini tuzib, unda har bir qobiliyatning maxsus organini tasvirlab bergan. F. taʼlimotiga koʻra, miya ayrim qismlarining rivojlanishi kalla suyagi shakliga taʼsir koʻrsatadi va uning tegishli qismini qabariq shaklga keltiradi. F. 19-asrda ruhiy tashxis uslubi sifatida keng qoʻllanilgan. 1870-yilda Frich va Gitsig tomonidan miyaning turli qismlarida ruhiy harakat markazlari mavjudligi toʻgʻrisidagi qonuniyatning kashf etilishi F.ning yaroqsizligini koʻrsatdi.
Ergash Gʻoziyev.
Lynetta Kizer
Lynetta Kizer (1990-yil 4-aprelda tugʻilgan) — amerikalik-bosniyalik professional basketbolchi. Shuningdek, u Beltway Trainer nomli kompaniyada basketbol boʻyicha murabbiy boʻlib ishlaydi.
Erta hayot va oʻrta maktabdagi martaba
Lynetta Janae Kizer 1990-yil 4-aprelda Virginia shtatining Vudbrij shahrida tugʻilgan. U oʻrta farzand, uning Dominik ismli akasi va Kiana ismli singlisi bor.
Lynetta Kizer Potomac katta oʻrta maktabida oʻqigan va u erda toʻrt yil davomida boshlangʻich markaz sifatida oʻynagan. U ham uch marta jamoa sardori boʻlgan. HoopGurlz.com maʼlumotlariga koʻra, oʻzining katta yilida Kizer 2008-yil sinfida beshinchi umumiy istiqbol va mamlakatdagi eng yaxshi markaz deb baholangan. Uning oʻrta maktabdagi yutuqlari unga Anne va Bob Straxota direktorlar doirasining stipendiyasini taqdim etdi. U Merilend universitetida kollej basketboli oʻynashni davom ettirdi.
Kollej jamoasidagi faoliyati
Merilend universitetida Kizer Terrapin ayollar basketbol jamoasining markazida oʻynagan. 2012-yilda oʻzining katta yilida Kizer All-ACC Faxriy mukofotiga sazovor boʻldi va yilning 6-oʻyinchisi deb topildi. Merilend shtatida Kizer oilaviy tadqiqotlar boʻyicha mutaxassis edi.
Merilend statistikasi
Manba alt=Waist high portrait of young woman wearing navy blue basketball uniform and headband with outstretched hands|left|thumb| Kizer 2018-yilda
left|thumb| Lynetta Kizer 2017-yilda Connecticut Sun uchun oʻynaydi
AQSH Basketbol
Kizer Argentinaning Buenos-Ayres shahrida boʻlib oʻtgan FIBA Americas musobaqasida oltin medalni qoʻlga kiritgan AQSh U18 ayollar terma jamoasi aʼzosi edi. Bu voqea 2008-yilning iyul oyida boʻlib oʻtgan, oʻshanda AQSh jamoasi mezbon Argentinani magʻlub etib, chempionlikni qoʻlga kiritgan. Kizer jamoaga barcha beshta oʻyinda gʻalaba qozonishga yordam berdi va har bir oʻyinda oʻrtacha 8,6 ochko toʻpladi.
Kizer 2011-yilda Xitoyning Shenchjen shahrida boʻlib oʻtgan Butunjahon Universitet oʻyinlarida AQShni taqdim etgan jamoada oʻynadi. Bill Fennelli bosh murabbiyligidagi jamoa oltin medalni qoʻlga kiritish uchun oltita oʻyinning barchasida gʻalaba qozondi. Kizer har bir oʻyinda oʻrtacha 7,0 ball toʻpladi.
Professional martaba
Boʻyi 6 fut 4 dyuym (1,93 metr) boʻlgan Kizer ilgari oʻrta maktab va kollej yillarida markazda oʻynagan. Professional ligaga kirgandan soʻng, Kizer vaqti-vaqti bilan hujumchi sifatida oʻynadi, lekin asosan xalqaro jamoalarda markaz sifatida.
Pheonix Mercury (2012-2013)
Kizer Pheonix Mercury uchun 5 ta oʻyin oʻtkazdi.
KB yulduzlari (2012-2013)
Markaz sifatida Kizer KB Stars bilan 17 ta oʻyin oʻtkazdi.
Yaxshi farishtalar Koshice (2013-2014)
2013- va 2014-yilgi mavsumlarda " Yaxshi farishtalar Koshice " tarkibiga kirgan. U bor-yoʻgʻi 2 ta oʻyinda maydonga tushdi, ammo oʻyin vaqtini olmadi.
Indiana isitmasi (2014-2016)
U Indiana Fever bilan uch mavsum davomida 17 oʻyin oʻtkazdi.
Bosniya terma jamoasi
2015-yil 14-may kuni u Bosniya milliy basketbol jamoasi aʼzosi boʻlishi eʼlon qilindi.
Olimpiakos (2016-2017)
Olimpiakos Pirey uchun 24 oʻyin oʻtkazgan.
Connecticut Sun (2017)
2017-yilning 21-fevralida Kizer Kamil Little va Jillian Alleyn evaziga 2017-yilgi WNBA draftida sakkizinchi umumiy tanlov bilan birga ConnecticutSun kompaniyasiga sotildi. U belidagi jarohat tufayli 20ta oʻyindan 1tasida maydonga tushdi va 16ta oʻyinni oʻtkazib yubordi. U oʻzining birinchi va yagona mavsumida 15 oʻyin oʻtkazdi.
Shandong olti yulduzi (2017-2018)
Kizer Shandong Six Stars tarkibida 2017- va 2018-yilgi mavsumlarda WCBA da 17 ta oʻyin oʻtkazdi.
CCC Polkowice (2018-2019)
CCC Polkowice uchun 23 oʻyin oʻynagan.
Atlanta orzusi (2019)
Kizer WNBA ga Atlanta Dream aʼzosi sifatida qaytdi.
Fichtenberg
Fichtenberg Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Maydoni — 24,19 km2. 2821 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Fichtenbergning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Lynetta Kizer
Chankaya universiteti sport klubi (2021)
Kizer, Chankaya universiteti sport klubi uchun 4 ta oʻyin oʻtkazdi.
Branchville (Alabama)
Branchville AQShning Alabama shtatida joylashgan shaharchadir. St. Clair okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 7,9 km2. 993 nafar aholi istiqomat qiladi (2007). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 104,4 nafar kishi.
Kommunikatsiya
Aloqa (lotincha: communicatio — umumlashtiraman, bogʻlayman) — 1) kibernetikada — informatsiya (axborot)larni almashish jarayoni. Jismoniy va ijtimoiy nuqtai nazardan yondashiladigan K.lar mavjud. Jismoniy nuqtai nazardan yondoshiladigan K. aloqa ham deb ataladi. Aloqa faza joylashgan nuqtalar, qurilmalar yoki kishilar oʻrtasida mos aloqa kanali boʻyicha axborotlarni uzatish jarayonlarini oʻz ichiga oladi. Inson yaratgan texnikaviy tizimlarda quyidagi 4 ta asosiy K. turi bor: "inson-inson", "inson-mashina", "mashina-inson", "mashina-mashina". Texnikaviy darajadagi K. jarayonlarida turli xil sunʼiy tillar (mas, algol, kobol va axborotlarni avtomatik qayta ishlash uchun moʻljallangan boshqa tillar)dan foydalaniladi. Ijtimoiy nuqtai nazardan yondashiladigan K. guruh yoki tashkilot ichidagi, butun jamoa ichidagi alohida shaxslar oʻrtasida axborot almashish jarayonini oʻz ichiga oladi. Bunday turdagi K., asosan, tabiiy til yordamida amalga oshiriladi. Yakka K.da inson axborotni aniqlashi va idrok etishi (oʻzlashtirishi) katta ahamiyatga ega. Guruh yoki tashqilot ichidagi K. uchun shu guruh yoki tashkilot aʼzolari orasida munosabatlarning taqsimlanishi, qabul qilingan K. qoidalarining xususiyatlari ahamiyatli; 2) transport, aloqa yoʻllari va shahar xoʻjaligi yer osti tarmoqlari. Shahar xoʻjaligi yer osti tarmoqlariga shaharni suv, elektr energiyasi, issiqlik, gaz bilan taʼminlash uchun yer ostidan oʻtkaziladigan suv quvurlari va kabellar kiradi. Yer osti tarmoqlari koʻcha va maydonlar ostidan oʻtkaziladi. Katta shaharlarda suv quvurlari va kabellar bir umumiy kollektordan oʻtkaziladi, natijada K.ni taʼmirlash vaqtida yoʻllarni qayta buzib-tuzatishga hojat qolmaydi; Z) hayvonlarda bir-biri bilan "muloqot qilish"dagi "signalli" usullar majmui. Har bir tur hayvon uchun "oʻziga xos" K. "signallari" boʻladi.
Kommutator
Kommutator (lot. commuto — almashtiraman, oʻzgartiraman), almashlab ulagich, taqsimlagich — elektr zanjirini ulash, oʻzish, almashlab ulash va zanjirdan oʻtayotgan tok yoʻnalishini oʻzgartirish uchun ishlatiladigan qurilma. Almashlab ulash qoʻlda (mas, telegraf K.i) yoki maxsus dastur asosida avtomatik tarzda bajariladi. Elektromexanik, elektron va elektron nurli K.lar bor. Oddiy elektromexanik K.: rubilniklar, elektr mashina kollektorlari; elektromagnit rele toʻplamlari va boshqa Elektron K. — maʼlum funksional sxemalar boʻyicha ion asboblari, elektron lampalar, yarimoʻtkazgichlardan yigʻilgan elektron qurilmalar. Elektron nurli K. — elektron nur yordamida boshqa asbobning ulanish sxemasini oʻzgartiradi. K. elektrotexnika, aloqa, telemexanikaning koʻp vositalari va boshqalarda qoʻllanadi.
Vignieu
Vignieu Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Isère departamenti La Tour-du-Pin tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
786 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 83,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,4 km2. Dengiz sathidan 220 – 444 m balandlikda joylashgan.
Zion (Illinois)
Zion AQShning Illinois shtatida joylashgan shahardir. Lake County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
24895 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 21,2 km2. Shundan 21,2 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 213 m balandlikda joylashgan.
Imboden (Arkansas)
Imboden AQShning Arkansas shtatida joylashgan shahardir. Lawrence okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
677 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 294,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,3 km2. Shundan 2,3 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 96 m balandlikda joylashgan.
Villard-Bonnot
Villard-Bonnot Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Isère departamenti Grenoble tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
7311 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 1260,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,8 km2. Dengiz sathidan 218 – 448 m balandlikda joylashgan.
Soignies
Soignies (Zinnik , pronounced [ˈzɪnɪk] ; Picard   ; Walloon   ) Belgiyaning Hainaut provinsiyasida joylashgan Wallonia munisipalitetidir ekan
U quyidagi tumanlardan iborat: Kasto, Chaussée-Notre-Dame-Luvignies, Horrues, Naast, Neufvilles, Soignies va Thieusies. Kasto butun dunyoga mashhur, chunki NATOning harbiy shtab-kvartirasi SHAPE 1967 yildan beri qishloqda joylashgan ekanligi aniq.
Hisor madaniyati
Hisor madaniyati - mil. av. 6-3-ming yilliklarga oid neolit davri arxeologik majmuasi. Asosiy yodgorliklari Tojikistonning Yovonsu, Vaxsh, Qizilsuv, Kofarnihon daryolari havzalarida qayd etilgan. Hisor madaniyatini 1948 yil A.P.Okladnikov kashf etgan; asosiy yodgorliklari Tutkovul, Sayyod, Qozi Berdi va boshqa Bu madaniyat davriy jihatdan Oʻzbekistondagi Kal-taminor va Turkmanistondagi Joytun arxeologik madaniyatlari bilan bir vaqtga toʻgʻri keladi. Topilmalari tosh va suyakdan yasalgan qurollar, qar xil maishiy oʻchoqlardan iborat. Tosh qurollar yasashda ohaktosh, kvarsit, serpantin, yashma kabi materiallardan foydalanilgan. Hozirgacha Hisor madaniyati yodgorliklarida sopol buyum namunalarini uchramasligi tadqiqotchilar uchun yechilmagan muammo boʻlib qolmoqda. Holbuki, Kaltaminor madaniyati davrida — Oʻrta Osiyoda sopol idish tayyorlangani maʼlum edi. Hisor madaniyati sohiblarini xoʻjalik jihatdan en-digina oʻtroqlashayotgan ovchilar, terimchilik bilan tirikchilik qiluvchilar tashkil etardi deb hisoblash mumkin. Dehqonchilikning ilk belgilari faqat Hisor madaniyati ning soʻnggi davrida paydo boʻlgan.
Coulanges-sur-Yonne
Coulanges-sur-Yonne Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Auxerre tumani tarkibiga kiradi.
NGC 1918
NGC 1918 Oltin Baliq yulduz turkumidagi SNR (залишки наднової) tipli galaktik tumanlik, oʻta yangi yulduz qoldigʻidir.
Coulanges-sur-Yonne
Aholisi
543 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 51,7 nafar kishi.
NGC 1918
Ushbu obyektni James Dunlop 1826-yilda kashf etgan.
Coulanges-sur-Yonne
Geografiyasi
Maydoni — 10,5 km2.
NGC 1918
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Nadezhda Meikher-Granovskaya
Nadia Oleksandrivna Meikher-Granovskaya (Наді́я Олекса́ндрівна Ме́йхер-Грано́вська; Надежда Александровна Ме́йхер-Грано́вская, Nadezhda Aleksandrovna Meikher-Granovskaya; 10-aprel 1982-yilda tugʻilgan), shuningdek Nadia Meikher va Nadezhda Granovskaya nomi bilan ham tanilgan — ukrainalik qoʻshiqchi, aktrisa, shoir, televizion shaxs va moda dizayneri.
Meikher Nu Virgos guruhining aʼzosi sifatida mintaqaviy OAV eʼtiboriga tushdi, uning aʼzoligi uch xil holatlarda, jumladan 2003 va 2004-yillardagi "oltin davr"da boʻlgan. 2006-yilda guruhdan ketganidan keyin, Meikher STBda televizion boshlovchi sifatida ishlay boshladi. 2014-yilda u Face Sounds Familiarning rus tilidagi versiyasida ishtirok etdi va "Delo ne v tele" singlini chiqargan holda shaxsiy musiqiy karerasini boshladi.
Fresca
Fresca ( в tarjima Bilan ispancha  —   Freshness The Coca-Cola Company  tomonidan ishlab chiqarilgan tsitrus aromali gazlangan alkogolsiz ichimlikdir. Ushbu ichimlikning birinchi partiyasi 1966 yilda Amerika Qo'shma Shtatlarida ishlab chiqarilgan . Ba'zi mamlakatlarda u Quatro deb ataladi.
Tarqalishi
Quyida u ilgari sotilgan yoki sotilayotgan mamlakatlar roʻyxati keltirilgan ( 2017 yil iyun holatiga koʻra)
Eslatmalar
<references group="" responsive="1">
Kommutatsiya
Kommutatsiya (lotincha: commutatio — oʻzgartirish) — 1) elektr zanjirlari va ularning qismlarida simlar, kabellar, mashinalar, transformatorlar, apparatlar va asboblarni maxsus qurilmalar yordamida almashlab ulash. Elektr zanjiridagi tok yoʻnalishini kalitlar, kontaktorlar, rele va boshqa qurilmalar oʻzgartiradi; 2) hisoblash mashinalarini har bir yangi masalani yechish uchun qayta sozlash; 3) elektr stansiya va kichik stansiyalarning toʻgʻri va uzluksiz ishlashini taʼminlash uchun mashina, transformator, akkumulyatorlar batareyasi, apparatlar (uzgich-ulagich, muhofaza relelari, oʻlchash transformatorlari va boshqalar)ni elektrga ulash.
Tinerkuk
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Tinerkuk — Jazoirning markaziy qismidagi shaharcha hisoblanadi.
Kommuna joylashgan joylar
Kommuna 7 ta hududdan iborat : • Zaouiet Debbagh
Daniya
Davlat tuzumi
Daniya— konstitutsiyali monarxiya. Amaldagi konstitutsiyasi 1953 yil 5 iyunda qabul qilingan. Davlat boshligʻi — qirol (qirolicha, 1972 yildan qirolicha Margrete II). Qonun chiqaruvchi hokimiyatni qirolicha bilan folketing (bir palatali parlament) amalga oshiradi. Folketing 179 deputatdan iborat. Ular umumiy toʻgʻri va yashirin ovoz berish yoʻli bilan 4 yil muddatga saylanadi. Ijroiya hokimiyatni qirol (qirolicha) amalga oshiradi. U bosh vazir va hukumat aʼzolarini tayinlaydi hamda lavozimidan ozod etadi.
Tinerkuk
Kommuna joylashgan joylar
• Taantast
Daniya
Tabiati
Daniya hududi keng bargli urmonlar zonasida joylashgan, yer yuzasi tekislik. Eng baland joyi Yutlandiya yarim oroldagi Ayer-Bavnexoy tepaligi (172 m). Toʻrtlamchi davrda yer ustini qoplagan muzlikning izlari saqlanib qolgan. Yutlandiya yarim orol va boshqa orollarning sohillarida qoʻltiqlar va boʻgʻozlar koʻp. Daniyada qazilma boyliklar oz. Kaolin, boʻr, neft, torf, qoʻngʻir kumir, gaz va tuz konlari bor. Iqlimi moʻʼtadil dengiz iqlimi, yozi salqin, bahor va kuz fasllari uzok, davom etadi. Kishi yumshoq. Fevralda oʻrtacha temperatura 0°, iyulda 15—16°. Yillik yogin 600–900 mm. Yogʻinning koʻp qismi kuzda yogʻadi, bahorda va yozda yogʻin kam boʻladi. Tez-tez tuman tushadi. Daryolari juda qisqa (eng kattasi Gudeno, 158 km). Kichik oqar koʻl koʻp. Mamlakat gʻarbining tuprogʻi podzol, sharqiniki qoʻngʻir oʻrmon tuproqlardir. Bu yerlarda dehqonchilik qilinadi. Dengiz sohillarida oʻtloqi allyuvial tuproq, karbonat jinslarda esa karbonatli qoʻngʻir tuproqlar paydo boʻlgan. Hududining 10 % ga yaqini oʻrmon bilan band. Qaragʻay, qoraqaragʻay, qoraqayin va dub oʻrmonlari bor. Bu oʻrmonlarda yovvoyi xayvonlardan ohu, asil va chipor bugʻu, elik, tiyin, tustovuq uchraydi. Sohillarda parranda koʻp. Yirik qoʻriqxonalari: Xesselyo, Vorse.
Aholisining 98 % danlar; olmonlar va frizlar ham bor. Aholining oʻrtacha zichligi bir km2 ga 114 kishi. Aholining 84,9 % shaharlarda yashaydi. Rasmiy tili — dan tili. Dindorlarning 91 % — lyuteranlar. Yirik shaharlari: Kopengagen, Orxus, Odense, Olborg.
Tinerkuk
Kommuna joylashgan joylar
• Tazliza
• Aïn Hamou
Daniya
Tarixi
16-asrning 2-yarmidan yirik xususiy yer egaligi rivojlana boshladi. Daniya Boltiq va Shimoliy dengiz savdo yoʻlida muhim geografik oʻrin egallagani tufayli moddiy jihatdan birmuncha fonda koʻrar edi. Boltiq dengizida oʻz hukmronligini mustahkamlash va Shvetsiyani uning tarkibida ushlab turish maqsadida Daniya bilan Shvetsiya oʻrtasida koʻp marta boʻlib oʻtgan urushlar Daniyaning magʻlubiyati bilan tugab, Boltik, dengizida Shvetsiya hukmron boʻlib oldi. 17-asrga kelib Daniyada dastlabki ixtisoslashgan qirol manufakturalari paydo boʻlib, ular davlatning oʻq-dori, qurol-aslaha va harbiy anjomga boʻlgan ehtiyojini qondirib turdi.
FIFA erkaklar oʻrtasidagi jahon reytingi
FIFA Erkaklar Jahon reytingi — bu Braziliya boshchiligidagi futbol boʻyicha erkaklar terma jamoalari uchun reyting tizimi. Jahon futboli boshqaruv organi boʻlmish FIFAga aʼzo boʻlgan erkaklar terma jamoalari oʻyin natijalariga koʻra, eng muvaffaqiyatli jamoalar esa eng yuqori oʻrinlarni egallagan holda reyting tuziladi. Reyting 1992-yil dekabr oyida joriy etilgan va sakkizta jamoa (Argentina, Belgiya, Braziliya, Fransiya, Germaniya, Italiya, Gollandiya va Ispaniya) eng yuqori pogʻonani egallab turishgan. Braziliya eng uzoq vaqt birinchi oʻrinni egallagan.
Daniya
Tarixi
1660 yil Daniya davlati merosiy monarxiya deb eʼlon qilindi. Frederik III (1648—70 yillarda idora qilgan) tomonidan eʼlon qilingan qonun (1665) Daniya absolyut monarxiyaga aylanganini yuridik jihatdan tasdiqladi. Rigsrod (yirik feodallar organi) bekor qilinib, rigsdag (tabaka vakillari majlisi) ham chaqirilmaydigan boʻldi. Mamlakatni markazlashtirish maqsadida bir qator tadbirlar amalga oshirildi. 1751—70 yillarda hukumatga boshchilik qilgan graf Bernstorf utkazgan merkantilizm siyosati Daniyaning xoʻjalik ahvolini ogʻirlashtirdi.
Tinerkuk
Kommuna joylashgan joylar
• Fatis
Daniya
Tarixi
Napoleon urushlarida Fransiya tomonida urushda qatnashgan Daniya magʻlubiyatga uchrab, birmuncha hududidan ajraldi va xoʻjaligiga katta zarar yetdi. 1840 yil milliy liberal partiya tuzildi (1870 yil tarqatib yuborildi). 1849 yil iyun konstitutsiyasiga muvofiq Daniya ikki palatali cheklangan monarxiyaga aylandi. Shu yili yirik yer egalari manfaatini himoya qiluvchi konservativ partiya (Xoyre partiyasi) tuzildi. 1848—50 yillardagi D.Prussiya va 1864 yilgi Avstriya-Daniya urushlaridan soʻng Shlezvig, Golshteyn va Lauenburgdan ajrab, yagona milliy davlatga aylandi. 70-yillarda Xoyre partiyasi bilan Venstre partiyasi oʻrtasida siyosiy hokimiyat uchun boʻlgan kurashda qishloq sarmoyadorlari manfaatini himoya qilgan Venstre partiyasi gʻalaba qozondi.
Tinerkuk
Kommuna joylashgan joylar
• Oudghagh
Daniya
Tarixi
19-asr oxiri — 20-asr boshlarida roʻy bergan siyosiy va ijtimoiy uzgarishlar 1915 yilgi konstitutsiyada oʻz aksini topdi. Birinchi jahon urushida Daniya betaraf turdi.
FIFA erkaklar oʻrtasidagi jahon reytingi
Reytingga Coca-Cola homiylik qiladi. Shuning uchun „FIFA/Coca-Cola World Ranking“ nomi ham ishlatiladi. Coca-Cola, shuningdek, ayollar FIFA reytingiga ham homiylik qiladi.
Daniya
Tarixi
1930-yillardagi jahon iqtisodiy buhroni Daniya iqtisodiyotiga katta salbiy taʼsir etdi. 1940 yil aprelda Olmoniya Daniyani bosib oldi va uni oʻzining oziqovqat bazasiga aylantirdi. 1942—43 yillarda mamlakatda qarshilik koʻrsatish harakati avj oldi. 1943 yil sentabrda qarshilik koʻrsatish qarakatining rahbar organi hisoblangan Ozodlik kengashi tuzildi. 1945 yil 5 mayda mamlakat toʻla ozod qilindi. D.— 1945 yildan BMT aʼzosi. 1949 yil 4 apreldan Shimoliy Atlantika pakti (NATO) aʼzosidir.
Milliy bayramlari — 16 aprel — Qirolicha tugʻilgan kun (1940), 5 iyun — Konstitutsiya kuni (1849). Oʻzbekiston Respublikasi bilan diplomatiya munosabatlarini 1992 yil 25 yanvarda oʻrnatgan.
Asosiy siyosiy partiyalari va kasaba uyushmalari
Venstre, soʻl liberal partiya, 1870 yilda tuzilgan; Konservativ xalq partiyasi, 1916 yilda tuzilgan; Taraqqiyot partiyasi, 1972 yilda asos solingan; Radikal soʻl partiya, 1905 yilda tuzilgan; Daniya sotsial-demokratik partiyasi, 1871 yilda asos solingan; Sotsialistik xalq, partiyasi, 1959 yilda tuzilgan; Xristian xalq partiyasi, 1970 yilda asos solingan; Markaz demokratlari partiyasi, 1973 yil tuzilgan; Daniya xalq partiyasi, 1995 yilda tashkil etilgan. Daniya kasaba uyushmalari markaziy birlashmasi, 1898 yilda tuzilgan boʻlib, Xalqaro erkin kasaba uyushmalari konfederatsiyasi, Yevropa kasaba uyushmalari konfederatsiyasi va Shimoliy Yevropa kasaba uyushmalari kengashiga kiradi.
Xoʻjaligi
Daniya yuksak darajada rivojlangan industrial-agrar mamlakat boʻlib, boshqa davlatlar bilan keng iqtisodiy aloqa bogʻlagan. Xususiy sarmoya ustunlik qiladi. Yalpi milliy mahsulotning 30 % davlat sektoriga toʻgʻri keladi. Yalpi ichki mahsulotda sanoat va qurilishning ulushi 26,4 %, qishloq, oʻrmon xoʻjaligi va baliqchilikning ulushi — 3,5 %. Yalpi mahsulotning 40 % dan koʻprogʻi chetga sotiladi.
Sanoatida neft, tabiiy gaz, kaolin qazib chiqarish katta oʻrin oladi. Ikkinchi jahon urushi (1939—45)dan keyin mashinasozlik sanoati rivoj topdi. Kimyo sanoati, neftdan turli mahsulotlar ishlab chiqarish ham rivojlangan. Yoqilgʻiga boʻlgan ehtiyojning bir qismi chetdan keltiriladigan neft va neft mahsulotlari hisobiga qondiriladi. Sanoatda mayda va oʻrta korxonalar koʻp. Kemasozlik alohida oʻrin tutadi; eng yirik sanoat markazlari: Kopengagen, Odense, Xelsingyor, Nakskov. Mashinasozlikning boshqa tarmoqlari asosan kema dizellari, sement va oziq-ovqat sanoati uchun asbob-uskunalar, elektr motor, transformator, radiopriyomnik, televizor, magnitofonlar ishlab chiqaradi (asosiy markazlari Kopengagen, Odense). Kimyo sanoati doridarmon, fosfatli va azotli oʻgʻitlar, sintetik smola va plastmassalar ishlab chiqarishga ixtisoslashgan. Toʻqimachilik, trikotaj va tikuvchilik sanoatining asosiy markazlari Yutlandiyaning sharqi va shimolida joylashgan (Vayle, Xerning, Viborg va boshqa). Mamlakatning turli joylarida oziq-ovqat, xususan sut va goʻsht sanoati korxonalari barpo etilgan. Yiliga oʻrtacha 30 mlrd. kVt-soat elektr energiya hosil qilinadi. 90-yillarning oʻrtalarida neft qazib olish eng yukrri darajaga yetdi (7 mln. tonna).
Transporti
Temir yoʻl uzunligi 3 ming km dan ortiq, undan 2470 km elektrlashtirilgan. Avtomobil yoʻllari uzunligi 71 ming km. Asosiy porti — Kopengagen. Tashqi savdosi yalpi ichki mahsulotning 37 % ini tashkil etadi. Chetga asosan mashina va asbob-uskunalar, qishloq xoʻjaligi va oziq-ovqat sanoati mahsulotlari chiqaradi. Tashqi savdodagi asosiy mijozlari: Olmoniya, Shvetsiya, Buyuk Britaniya. Pul birligi — Daniya kronasi.
Maorifi, madaniy-maʼrifiy va ilmiy muassasalari
Daniya maorif tizimining ilk boʻgʻini — bolalar bogʻchalari. 6 yoshdan bolalar uchun 9 yillik majburiy taʼlim joriy etilgan. Boshlangʻich maktablarda oʻqish muddati — 7 yil, kichik oʻrta (real) maktablarda 3 yil, yuqori oʻrta maktab (gimnaziya)larda 3 yil, xunar-texnika bilim yurtlarida 1 — 3 yil Bolalarning 90 % bepul davlat maktablarida taʼlim oladi. Oliy oʻquv yurtlariga gimnaziya attestatlari asosida tanlov yoʻli bilan qabul qilinadi. 5 ta universitet, 3 ta texnika universiteti, 20 ga yaqin institut va kollejlarda oliy maʼlumot beriladi. Yirik oliy oʻquv yurtlari: Kopengagen (1479 yilda asos solingan) va Orxus (1928 yilda asos solingan) universitetlari, Daniya muxandislik akademiyasi, Kopengagen texnika universiteti. Ilmiy muassasalari: Daniya qirolligi fanlar akademiyasi (1742 yil Kopengagen shahrida tashkil etilgan, 210 dan ortiq aʼzosi bor), Nafis sanʼat akademiyasi (1754 yilda asos solingan), Daniya qirolligi texnika fanlari akademiyasi (1937 yil Lingbi shahrida tashkil etilgan, 580 dan ortiq aʼzosi, 25 ilmiy tadqiqotlar instituti va assotsiatsiyalari bor), 20 dan koʻproq ilmiy tadqiqotlar muassasalari va boshqa Kutubxonalari: Kopengagendagi Qirollik va Munitsipal, Orxusdagi davlat va universitet kutubxonalari va boshqa Muzeylari: Kopengagendagi milliy qirollik nafis sanʼat muzeyi, Kirollik dengiz muzeyi, Odensedagi X. K. Andersen uymuzeyi va boshqa.
Al-Aouinet
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> El Aouinet — shahar va kommuna hisoblanib Jazoirning shimoli-sharqidagi Tebessa viloyatida joylashgan.
Daniya
Matbuoti, radioeshittirishi va te-lekoʻrsatuvi
Daniyada nashr etiladigan yirik gazeta va jurnallar: „Informashon“ („Axborot“, kundalik gazeta, 1943 yildan), „Nyu dag“ („Yangi kun“, kundalik kechki gaz.), „Politiken“ („Siyosat“, kundalik gazeta, 1884 yildan), „Ekstra bladet“ („Favqulodda gazeta“, kundalik gazeta, 1904 yildan), „Billed bladet“ („Suratli haftanoma“, haftalik suratli jurnal, 1938 yildan), „Nyu politik“ („Yangi siyosat“, oylik jurnal, 1967 yildan).
Ritsaus byuro — Daniya axborot agentligi 1866 yilda tuzilgan. Daniya radio va televideniyesi rasmiy ravishda mustaqil hisoblansa ham, amalda yarim davlat tashkilotidir. Mamlakatdagi barcha radioeshittirish va telekoʻrsatuvlarni Daniya radiosi davlat tashkiloti nazorat qiladi.
FIFA erkaklar oʻrtasidagi jahon reytingi
Tarix
1992-yil dekabr oyida FIFA bu jamoalarning nisbiy kuchli tomonlarini taqqoslash asosli boʻlishi uchun birinchi marta oʻzining erkaklar assotsiatsiyalari reytingini eʼlon qildi. Keyingi avgust oyidan boshlab bu roʻyxat tez-tez yangilanadi. 1999-yil yanvar oyida va yana 2006-yil iyul oyida tizim tanqidiga munosabat sifatida muhim oʻzgarishlar amalga oshirildi. Reytingning tarixiy natijalari, masalan FIFA.com saytida keltirilgan. Oʻsha paytda qoʻllanilgan hisoblash usulini aks ettiradi. Chunki joriy usul 2006-yil iyulidan oldin reytingga retrospektiv tarzda qoʻllanilmagan. Reyting boshlangandan beri FIFA aʼzolari soni 167 tadan 211 taga koʻpaydi. Ayni paytda reytingga 211 nafar aʼzo kiritilgan. Kuk orollari 2015-yil 4-sentabrdan 2022-yil 17-martgacha hech qanday oʻyin oʻtkazmagani uchun 2019-yil sentabridan 2022-yil fevraligacha boʻlgan davrda vaqtinchalik reytingdan olib tashlandi. FIFA Jahon erkaklar reytingi yetakchilari
Daniya
Adabiyoti
40-yillarda ijtimoiy ziddiyatlarning chuqurlashuvi siyosiy lirika va satiraning rivojiga taʼsir etdi. 70-yillar adabiyotida realizm chuqurlashdi. Mashhur realist yozuvchi Ye. P. Yakobsen „Nils Lyune“ romanida kiborlarning fojiali taqdirini psixologik asosladi. X. Draxman, K. Gyellerup, E. Brandes kabi realist adib va shoirlar yirik asarlar yaratdilar. l-jahon urushi davri (1914—18) adabiyotida „noumid avlod“ kayfiyatlari paydo boʻldi. 20-asrning 20 — 30-n.larida realistik proza yuksaldi. X. R. Kirk, E. Kristensen, K. Bekker, X. Xerdal, M. Klitgor, X. Pontoppidan, Y. Yensen romanlarida mehnatkashlar hayoti haqqoniy aks etdi, 30-yillarda, keyinroq Qarshilik koʻrsatish harakati davrida (1940-45) M. Andersen-Nekse, X. Sherfig, X. R. Kirk, Martin Nilsen kabi yozuvchilar ijodi fashizmga qarshi ruh kasb etdi, ular qamoq va konslagerlarda ham kurashni davom ettirdilar. Urushdan keyingi yillarda X. Vulf, T. Ditlevsen, X. L. Yepsen realistik asarlar yozishdi, 60—80-yillarda adabiyotga kirib kelgan yozuvchilar yangi shakllar izlashdi, voqelikni falsafiy idrok etishga intilishdi.
FIFA erkaklar oʻrtasidagi jahon reytingi
Maxsus nashrlar
FIFA Jahon chempionati saralashi kabi baʼzi holatlarda jamoalar qatorini aniqlash uchun FIFA maʼlum bir konfederatsiyalar reyting roʻyxatini chiqaradi. Jumladan, OFK saralash bosqichining uchinchi bosqichiga qur’a tashlash marosimi FIFA tomonidan 2021-yil 18-iyundagi OFK uchun Jahon reytingining maxsus nashri asosida tuzilgan edi.
Daniya
Meʼmorligi
Daniya hududida qadimgi meʼmoriy davrga (mil. av.) xos sanʼat va meʼmoriy yodgorliklar (Trelleborg, Aggersborg qalʼalarining harobalari va boshqa) mavjud. Daniyada yagona qirollik tuzilib (10-asr), xristianlik qabul qilingach, dastlab yogʻochdan, 11-asr urtalarida esa toshdan ibodatxonalar qurildi. Roman davrida (12-asr—13-asr boshi) xoch shaklida sobor va qalin devorli cherkovlar solindi. Gotika davrida (13-a,—16-asr 30-yillari) Roskill va Odenseda yirik ibodatxonalar, qalin, baland devor va minorali qasrlar barpo etildi. 16—17-asrlarda renessans taʼsirida bezatilgan saroylar, jamoat va turar joy binolari qurish anʼana boʻldi. 18-asr 1-yarmida binolar barokko uslubida, 2-yarmida esa klassitsizm uslubida qurila boshladi. 19-asr oxiri — 20-asr boshida milliy romantizmga xos binolar yaratildi. K.F. Harsdorf Daniya klassitsizmining atokli namoyandasidir. 20-yillarda neoklassitsizm, 30-yillarda esa funksionalizm (X. Kampman, V. Lauritsen kabi meʼmorlar) uslubi tarqaldi. Ikkinchi jahon urushidan keyin Kopengagen, Odense, Ryonne kabi shaharlar qayta tiklandi. 60—90-yillarga kelib koʻp (8—12) kavatli turar joylar kurildi. Uy-joy va sanoat zonalarini, qatnov yoʻllarini qulay joylashtirishga, koʻkalamzorlashtirishga katta eʼtibor berildi.
Tinerkuk
Kommuna joylashgan joylar
• Benzita
Daniya
Tasviriy sanʼati
Daniya hududidan tosh, jez, temir davri madaniyat yodgorliklari topilgan (kahrabo haykalchalar, urush va ov manzaralarining toshga oʻyilgan tasvirlari, qurol-yarogʻlar, ziynat buyumlari, kumush idishlar, oltin tangalar va boshqa). Roman davri (12— 13-asrlar) monastirlari naqshlar bilan bezatilgan. Gotika davri (13-asr—16-asr boshlari) soborlaridagi naqshlarda realistik elementlar mavjud. 15-asrning 2-yarmida Daniyaga Olmoniya, Niderlandiya, Fransiyadan koʻplab rassom va ustalar koʻchib keldi. Kopengagenda Badiiy akademiya tashkil etilishi (1754) va klassitsizm taraqqiyoti Daniya milliy rassomlik maktabining tashkil topi-shiga olib keldi. 19-asr 1-yarmida rassomlik sanʼatida K. V. Ekkersberg va uning izdoshlari K. Kyobke, V. Bends va boshqa ijodida lirizm, voqelikning bevosita tasviri kuchli boʻldi. 20-asr boshlarida Daniya sanʼatiga fovizm, kubizm, 30-yillar oʻrtalaridan impressionizm va abstraksionizm kabi turli oqimlar kirib keldi. Realizm ruhida ijod etuvchi orol Rude, X. Yensen, X. Bidstrup kabi rassomlar ijodi abstraksionizm va boshqa modernistik oqimlarga qarama-qarshi turdi. Neoklassitsizm tamoyillari asosida ijod etuvchi rassomlar ham bor. Keyingi yillarda maishiy va siyosiy mavzular rassomlarni koʻproq qiziqtira boshladi.
Musiqasi
Yevropada eng qad.lardan. Daniya hududida mil. av. 4-asrga oid puflama musiqa cholgʻusi topilgan. 12-asrgacha milliy musiqa ijodi janrlari qahramonlik eposi, marosim qoʻshiqlari, raqs kuylari bilan cheklangan. 12-asrdan professional diniy musiqa, 15-asrdan dunyoviy musiqa namunalari, 17-asrdan musiqashunoslik asarlari paydo boʻldi. 18-asr oxiridan Daniya musiqasi oʻziga xos milliy xususiyatga ega boʻlgan. F. Kunsenning dastlabki milliy operasi „Xolger Danske“, I. Shulsning milliy harakterdagi zingshpillari fransuz hajviy opera unsurlarini oʻziga singdirdi. Milliy simfonizm bunyodkori N. Gade hamda zamonaviy kompo-zitorlik maktabi asoschisi K. Nilsen nomlari Yevropa musiqa madaniyati tarixi sahifalaridan munosib oʻrin olgan. 20-asr 1 -yarmida musiqa markazlari — Daniya konsert jamiyati, Daniya musiqachilari uyushmasi, kompozitorlari uyushmasi, Filarmoniya jamiyati, Daniya radiosining xor va orkestri tashkil etildi. Daniyada 5 konservatoriya, 10 simfonik orkestr, Musiqa tarixi muzeyi (1898 yildan), „Daniya musiqa nashriyoti“ (1871) bor. Yirik musiqa markazlari — Kopengagen, Odense.
Teatri
Qadimgi Skandinaviya koʻshiqchilari — skaldlar ijodida teatr sanʼati uchqunlari boʻlgan. Oʻrta asrlarda Daniyada misteriya, masharabozlik, ibodat marosimlari, odob ruhidagi ibratomuz tomoshalar ommalashdi, maktab oʻquvchilari turli spektakllar qoʻya boshladi. Professional teatr esa, 18-asrning 20-yillarida vujudga keldi. 1722 yil Kopengagenda „Danlar sahnasi“ nomli birinchi milliy teatr tuzildi. 1770 yildan bu teatr „Daniya qirolining teatri“ deb yuritila boshladi. Teatr sahnasidan L. Xolberg komediyalari, Y. Evaldning dramalari, jahon klassikasi pyesalari keng oʻrin oldi. Y. L. Xeyberg, N. P. Nilsen, Y. K. Ryuge, A. Nilsen, I. L. Fister kabilar 19-asr yetakchi aktyorlaridir. 20-asr boshida naturalistik va dekadentlik pyesalari koʻp qoʻyilishi Daniya teatrini tanazzulga olib keldi. Lekin 20-yillarning oxiridan „Ishchilar teatri“, „Ijtimoiy teatr“, „Betti Nansen teatri“da klassik va chet el ilgʻor mualliflari pyesalarining qoʻyilishi bilan Daniya teatri yangi bosqichga koʻtarila boshladi. Ikkinchi jahon urushidan soʻng qarshilik koʻrsatish harakati qahramonlarining jasoratini aks ettiruvchi va dolzarb masalalarga bagʻishlangan asarlar sahnalashtirildi. Opera va balet rivojlana boshladi. Aktyorlar Kopengagen davlat drama maktabida tayyorlanadi.
Kinosi
Milliy kinofilmlar 1897 yildan ishlab chiqarila boshlandi, bir necha hujjatli lentalar suratga olindi. 1910-yillarda Daniya kinematografiyasi dunyoga taniddi. 1903 yilda „Katl“ badiiy filmi (rejissyor L. Elfelt) yaratildi, 1906 yilda Kopengagenda „Nordisk“ kinostudiyam tashkil etildi. „Arslon ovi“ (1907, rejissyor va aktyor V. Larsen) dastlabki xalqaro muvaffaqiyat keltirdi. „Ajal raqsi“, „Vilgelm Tell“, „Hamlet“ kabi mashhur asarlar sahnalashtirildi, komediya va melodramalar suratga olindi. Birinchi jahon urushidan keyin kinofilmlar ishlab chiqarish kamaydi, asosan sayoz, siyqa musiqali kinokomediyalar yaratildi. 2-jahon urush yillarida oilaviy muammolar va tarixiy vokealarni tasvirlovchi filmlar ekranlashtirildi. „Kalamushlar bilan jang“, „Bugʻdoy xavf ostida“ nomli hujjatli lentalarda kurashga chorlovchi pinhona gʻoyalar aks ettirildi. Urushdan keyin ilgʻor kinorej.lar Daniya qarshilik koʻrsatish harakatiga, bolalar tarbiyasiga, ijtimoiy illatlarni hajv qilishga asosiy eʼtibor berdilar. X. Karlsen, P. Kyerulf-Shmidt, E. Balliga, L. va S. Gryonlyukk, N. va K. Rifbyerg kabi rejissyorlar yaratgan filmlarda chuqur dramatik konflikt va ijtimoiy muammolar ham aks etdi. Daniyada hujjatli va qisqa metrajli filmlar ayniqsa shuhrat qozondi. 60—90-yillarda koʻngil ochar hajviy filmlar koʻproq yaratildi. Kopengagenda kinomuzey, kinomaktab bor. Yiliga 25 toʻla metrajli, 50 qisqa metrajli film ishlab chiqariladi.
Oʻzbekiston — Daniya munosabatlari. Ikki mamlakat oʻrtasida „Investitsiyalarni oʻzaro qimoyalash va ragʻbatlantirish toʻgʻrisida“gi va Oʻzbekiston Respublikasi bilan Yevropa Ittifoqi oʻrtasida „Sheriklik va hamkorlik toʻgʻrisida“gi bitim asosida oʻzaro savdo-iqtisodiy aloqalarni rivojlantirish yoʻlga qoʻyildi. 2000 yilda ikki mamlakat oʻrtasidagi tovar aylanmasi 7,8 mln. AQSH dollarini tashkil etdi. Oʻzbekistan Daniyadan yogʻoch buyumlar, doridarmon, qand-shakar, qandolat mahsulotlari, kakao, spirtli va spirtsiz ichimliklar, gʻalla va yorma, mexanik asbob-uskuna, kimyoviy mahsulotlar, poyabzal, oʻyinchoklar sotib oladi. Buning evaziga Oʻzbekistan sayyohlik va yuk tashish sohasida xizmat koʻrsatadi. Oʻzbekiston Daniyaga qayta ishlangan sabzavot va mevalar, oziq-ovqat mahsulotlari, hoʻl meva va yongʻoq yuboradi, turli xizmatlar koʻrsatadi. Oʻzbekiston Respublikasi hududida Daniya sarmoyadorlari ishtirokidagi 6 korxona, shu jumladan Daniya sarmoyasi 100 % boʻlgan 2 korxona ishlab turibdi. Oʻzbekistonda Daniyaning „Novo Nordisk“ va „York refrijereyshn“ kompaniyalarining vakolatxonalari ochilgan.
Qisqacha tarixi
IV asrda Daniya hududiga brittlar va yutlar kirib kelishdi, keyinchalik ular Britaniyaga koʻchishdi, Yutlandiya yarim orolini esa danlar egallashdi.
Davlat tuzilishi
Daniyaning davlat tuzilishi — 1953-yil 5-iyundagi konstitutsiya asosida konstitutsiyon monarxiya.
Daniya regionlari
2007 yilning 1 yanvarigacha Daniya 14 qismga — amtlarga boʻlingan edi. 2007 yilgi munisipal reformaga muvofiq amtlar 5 ta katta administrativ regionlarga boʻlindi:
Poytaxt regioni Zelandiya Shimoliy Yutlandiya Markaziy Yutlandiya Janubiy Daniya
Har bir viloyat oʻz navbatida munitsipolitet yoki kommunalardan (dan. Kommune) iborat.
Geografiyasi
Daniya Yutlandiya yarim oroli va Fyun, Zelandiya, Falster, Lollan va boshqa orollarda joylashgan. Daniya tarkibiga dunyodagi eng yurik orol — Grenlandiya kiradi.
Aholisi
Aholisi — 5,5 mln. (2008 yil, iyul oyiga baho). Oʻrtacha umr koʻrish koʻrsatkichi — erkaklarda 76 yil, ayollarda 81.
Gönnebek
Gönnebek Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Segeberg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 14,87 km2. 476 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Gönnebekning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Kommyunike
Kommyunike (frans. communique, lot. communico — xabar qilaman) — davlatlar oʻrtasida xalqaro shartnomalar toʻgʻrisida yuritilgan muzokaralar haqidagi rasmiy xabar.
IC 3881
IC 3881 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi C (ixcham galaktika) tipli galaktikadir.
Vitis
Vitis Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shaharchadir. Waidhofen an der Thaya (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 55.51 km2. 2617 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Peramola
Peramola Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Lleida provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 56,2 km2. Aholisi — 387 kishi (2010).
NGC 1919
Ushbu obyektni John Herschel 1837-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Brantley (Alabama)
Brantley AQShning Alabama shtatida joylashgan shaharchadir. Crenshaw okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 8,2 km2. 915 nafar aholi istiqomat qiladi (2007). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 112,2 nafar kishi.
Medulloblastoma
Medulloblastoma — embrion hujayralaridan rivojlanadigan xavfli oʻsma boʻlib, neoplazmaning asosiy tuguni serebellumning oʻrta chizigʻi hududida joylashgan. Medulloblastomalar asosan bolalarda uchraydi va markaziy asab tizimining barcha birlamchi oʻsmalarining taxminan 20% ni tashkil qilishi aniqlangan.
Medulloblastomalar metastaz beruvchi bir nechta markaziy asab tizimining oʻsmalaridan biri boʻlib hisoblanadi. Ushbu neoplazmalarning metastazlanishining oʻziga xos xususiyati oʻsimta hujayralarining miya omurilik suyuqligining chiqish yoʻllari boʻylab miya va orqa miya va miya qorinchalarining ependimalariga tarqalishidir.
Kasallikning klinik belgilari gidrosefaliya namoyon boʻlishi va intrakranial bosimning oshishi, shuningdek, oʻrta serebellumning bevosita zararlanishini oʻz ichiga olishi aniqlangan.
Ushbu patologiyani davolash murakkab boʻlib, jarrohlik yoʻli bilan olib tashlash radiatsiya va kimyoterapiya bilan toʻldirish orqali davolash mumkin.
Besh yillik omon qolish ehtimoli 35% dan (yuqori xavf guruhida) 75% gacha (past xavfli guruhda) deb taxmin qilinadi. Kasallikning eng yomon prognozi jarrohlikdan soʻng oʻsmaning qaytalanishi bilan ogʻrigan bemorlar hisoblanadi.
Terminologiyasi
right|thumb|250x250px| Amerika va jahon neyroxirurgiyasi asoschisi [[Harvey Cushing|H.Kushing „Medulloblastoma“ atamasini birinchi boʻlib ishlatgan.]]
Epidemiologiyasi
Medulloblastomalar bolalarda markaziy asab tizimining barcha birlamchi oʻsmalarining taxminan 20% ni tashkil qilishi aniqlangan. Qoʻshma Shtatlarda medulloblastomaning 2 ta yangi holati 1 million oq tanliga va 1 million qora tanliga tashxis qoʻyilgan. Koʻpincha bu turdagi neoplazmalar bolalarda uchraydi. Kattalarda ular juda kam uchraydi — har 10 millionga 5-6 ta yangi holat aniqlanadi. Kasallikning tuzilishida 2 ta choʻqqi aniqlanadi — 3 yoshdan 4 yoshgacha va 8 yoshdan 9 yoshgacha boʻlgan bolalarda kuzatiladi. Daniyada 1960-1984-yillarda medulloblastoma bilan ogʻrigan oʻgʻil bolalar va qizlarning nisbati 2:1 edi.
Patologik anatomiyasi
right|thumb| Medulloblastomaning mikropreparatsiyasida ushbu turdagi neoplazmalarga xos boʻlgan tuzilmalar deb ataladigan shaklda aniq koʻrinadi. n. rozetkalar Makroskopik jihatdan medulloblastomalar yumshoq kulrang-pushti tugun boʻlib joylashadi, atrofdagi toʻqimalardan aniq ajralib turgan boʻladi. Mikroskopik jihatdan oʻsimta zich joylashgan differentsiatsiyalanmagan hujayralardan iborat boʻlib, ular muntazam yoki tasodifiy qatorlar shaklida oʻziga xos tuzilmalarni hosil qilishini koʻrishimiz mumkin, shuningdek ularning „tizmalar“ va „ustunlar“ bilan taqqoslanishini ham mikroskopda koʻrishimiz mumkin.
Medulloblastomalarning gistologik tuzilishi halqa shaklidagi oʻsimta hujayralaridan hosil boʻlgan „rozetlar“ shaklidagi tuzilmalar bilan ifoda etiladi, ularning jarayonlari „rozet“ markazida birlashadi. Oʻsimta hujayralari mitotik faollikni oshirishi aniqlangan. Medulloblastoma hujayralarida giperxromli yumaloq yadrolar bilan bir qatorda oval va choʻzilgan oval, choʻzilgan, shuningdek, aniq yadroli kattaroq yorugʻlik yadrolari ham uchraydi.
Oʻsimta stromasida oz sonli kichik, ingichka devorli tomirlar mavjud boʻladi. Nekroz va kista oʻchoqlari medulloblastomalarga xos emas. Neoplazmaning oʻsishi qoʻshni toʻqimalar va piamaterning oʻsib chiqishi bilan infiltrativdir.
Kasallikning klinik belgilari sifatida gidrosefaliya namoyon boʻlishi va intrakranial bosimning oshishi kuzatiladi. Klinik jihatdan intrakranial gipertenziya va gidrosefaliya sindromi, shuningdek bosh ogʻrigʻi, koʻngil aynishi va qayt qilish namoyon boʻlishi kuzatiladi. Ongning buzilishi, konvulsiv tutilishlarni ham baʼzida kuzatish mumkin.
Tasniflashi
1969-yilda TNM tamoyillari asosida medulloblastomalarning tasnifi taklif qilingan. Keyinchalik, u biroz oʻzgartirildi. Chang medulloblastomalarining oʻzgartirilgan tasnifi Kasallikning klinik belgilari sifatida gidrosefaliya namoyon boʻlishi va intrakranial bosimning oshishi, shuningdek, oʻrta chiziq serebellumunun bevosita ishtirok etishini kuzatiladi. Klinik jihatdan intrakranial gipertenziya va gidrosefaliya sindromi bosh ogʻrigʻi, koʻngil aynishi va qayt qilish bilan namoyon boʻladi. Ongning buzilishi, konvulsiv tutilishlarni ham baʼzida kuzatish mumkin.
Klinik koʻrinishi
Agar bemorda medulloblastoma boʻlsa, orqa miyaning MRT tekshiruvi tavsiya etiladi, bu metastazlarning mavjudligi yoki yoʻqligini aniqlash imkonini beradi.
Serebellumning, ayniqsa uning vermisining (arxi- va paleocerebellum) oʻzgarishi tananing holatini buzilishiga olib keladi — uning tortishish markazining barqaror holatini saqlab turish qobiliyati, bu barqarorlikni taʼminlaydi. Bu funktsiya buzilganda holat ataksiya (grekcha-tartibsizlik) paydo boʻladi. Bemor beqaror boʻlib qoladi, shuning uchun tik turgan holatda, u oyoqlarini keng yoyishga intiladi, qoʻllarini muvozanatlashtiradi. Ayniqsa, aniq holat ataksiya Romberg pozitsiyasida namoyon boʻladi. Bemorga oyoqlarini mahkam siljitmay, oʻrnidan turish, boshini biroz koʻtarish va qoʻllarini oldinga choʻzish taklif etiladi. Serebellar buzilishlar mavjud boʻlganda, bu holatda odam beqaror, uning tanasi esa beextiyor chayqaladi. Bemor yiqilib tushishi ham mumkin.
Serebellar patologiyasi boʻlgan bemorning yurishi juda eʼtiborlidir va „serebellar“ yurish deb ataladi. Bemor, tananing beqarorligi tufayli, oyoqlarini keng yoyib, noaniq yuradi, u yonma-yon qadam „tashlanadi“ va agar miya yarim shari shikastlangan boʻlsa, u maʼlum bir yoʻnalishdan oʻng tomonga yoki chap tomonga siljib ketadi. Beqarorlik ayniqsa burilish paytida yaqqol namoyon boʻladi. Yurish paytida odamning tanasi haddan tashqari tekislanadi (Tom simptomi). Serebellar lezyonning yurishi koʻp jihatdan mast odamning yurishini eslatib yuboradi.
Diagnostikasi
right|thumb|350x350px| Orqa kranial chuqur hududida medulloblastoma bilan ogʻrigan 6 yoshli qizning boshini [[kompyuter tomografiyasi .]]
Kompyuter tomografiyasi
Odatda, medulloblastomalar Kompyuter tomografiyasida kontrast moddani geterogen ravishda toʻplaydigan va serebellar vermis proektsiyasida joylashgan yumaloq yoki oval shakldagi hajmli shakllanishlar sifatida aniqlanadi. Ushbu neoplazmalar IV qorinchani ventral ravishda siljitadi. Koʻpincha Kompyuter tomografiyasida kistalar (65% gacha) va mikrokalsifikatsiyalar kuzatiladi.
Magnit-rezonans tomografiyasi
Magnit-rezonans tomografiyasida u geterogen ravishda oʻzgartirilgan signal bilan tavsiflanadi, T1 vaznli tasvirlarda kamayadi. T2 vaznli tomogrammalarda signal gipointensdan giperintensgacha oʻzgaradi. Sagittal proektsiyadagi rasmlarda oʻsimtaning yuqori va pastki qutblarining joylashishi yaxshi aniqlangan, bu odatda katta oksipital sardobada joylashgan.
Agar bemorda medulloblastoma boʻlsa, orqa miya MRT tavsiya etiladi, bu metastazlarning mavjudligi yoki yoʻqligini aniqlash imkonini beradi.
Kontrastli vositalarni kiritish bilan tekshiruv oʻtkazganda, oʻsimtaning turli qismlarida ularning geterogen toʻplanishi sodir boʻladi. Medulloblastomaning orqa miya va miyaning piamateriga metastazi kontrast moddalarni kiritgandan soʻng yaxshiroq aniqlanadi.
Davolash
Ushbu patologiyani davolash murakkab boʻlishi kerak. Jarrohlik yoʻli bilan olib tashlash radiatsiya va kimyoterapiya bilan toʻldiriladi.
Jarrohlik
30-40% hollarda medulloblastomani olib tashlangandan soʻng qorincha-peritonial shunt qilish kerak. Shunt bilan metastaz xavfi 10-20% ga kamayishi baholangan.
Radiatsiya terapiyasi
Asosiy fokusni olib tashlangandan soʻng radiatsiya terapiyasi amalga oshirish tavsiya etiladi. Optimal dozalar butun kraniospinal mintaqa uchun 35-40 Hz va metastazlar mavjud boʻlgan orqa miyaning har qanday qismi uchun 10-15 Hz ni tashkil qiladi. Radiatsiya terapiyasi 6-7 hafta davomida oʻtkaziladi. 3 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun nurlanish dozasi 20-25% ga kamaytiriladi. Oʻz navbatida, radiatsiya terapiyasi teriga, oshqozon-ichak traktining shilliq pardalariga zarar yetkazish va gematopoezni ingiber qilish shaklida bir qator salbiy asoratlarni keltirib chiqarishi mumkin.
Kimyoterapiyasi
2011-yil uchun standart kimyoterapiya sxemasi ishlab chiqilmagan. Relapslarni davolash uchun, shuningdek, qaytalanish xavfi yuqori boʻlgan bemorlarda va 3 yoshgacha boʻlgan bolalarda asosan lomustin va vinkristin preparatlari qoʻllaniladi. Kimyoterapiyada qoʻllaniladigan preparatlar nafaqat oʻsma toʻqimalariga, balki tananing sogʻlom aʼzolari va toʻqimalariga ham toksik taʼsir koʻrsatishi aniqlangan. Natijada, gematopoez, oshqozon-ichak trakti, jigar, yurak va siydik tizimining toksik lezyonlari paydo boʻlishi mumkin. Shuningdek allergik reaktsiyalar ham paydo boʻlishi mumkin.
Eslatmalar
<references group="" responsive="1">
IC 3882
IC 3882 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Fuans
Fuans Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Pontarlier tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,2 km2. Dengiz sathidan 688 – 1023 m balandlikda joylashgan.
Villard-de-Lans
Villard-de-Lans Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Isère departamenti Grenoble tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
3798 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 56,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 66,9 km2. Dengiz sathidan 720 – 2286 m balandlikda joylashgan.
Fischamend
Fischamend Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shahardir. Wien-Umgebung (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 24.94 km2. 4450 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).