cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yevropa Ittifoqi iqtisodiyoti
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/2015_GDP_%28nominal%29_in_EU.svg/220px-2015_GDP_%28nominal%29_in_EU.svg.png|thumb| Yevropa Ittifoqida 2015-yil nominal YaIM link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/Euro_inflation.webp/220px-Euro_inflation.webp.png|thumb| Yevro hududi inflyatsiyasi Yevropa Ittifoqi iqtisodiyoti Yevropa Ittifoqiga (YI) aʼzo davlatlarning qoʻshma iqtisodiyotidir. U nominal koʻrsatkichlar boʻyicha dunyoda AQSH va Xitoydan keyin, xarid qobiliyati pariteti (PPP) boʻyicha esa Xitoy va Qoʻshma Shtatlardan keyin uchinchi oʻrinda turadi. Yevropa Ittifoqining yalpi ichki mahsuloti 2022-yilda 16,6 trillion dollarni (nominal) tashkil etishi koʻzda tutilgan, bu jahon iqtisodiyotining oltidan bir qismini tashkil qiladi.
Yevro ikkinchi eng yirik zahira valyutasi va dunyoda AQSh dollaridan keyin ikkinchi eng koʻp sotiladigan valyutadir. Yevrodan Yevropa Ittifoqiga aʼzo 27 ta davlatdan 19 tasi foydalanadi, umuman olganda, u 25 ta mamlakatda, yevro hududida va boshqa oltita Yevropa davlatida rasmiy yoki de facto rasmiy valyuta hisoblanadi.
Yevropa Ittifoqi iqtisodiyoti erkin bozor va ilgʻor ijtimoiy modellarga asoslangan aralash iqtisodiyotning ichki bozoridan iborat. Masalan, u tovarlar, xizmatlar, kapital va ishchi kuchining erkin harakatiga ega boʻlgan ichki yagona bozorni oʻz ichiga oladi. Yevropa Ittifoqida aholi jon boshiga yalpi ichki mahsulot (PPP) 2018-yilda 43 188 dollarni tashkil etdi, AQShda bu koʻrsatkich 62 869 dollar, Yaponiyada 44 246 dollar va Xitoyda 18 116 dollarga teng. Yevropa Ittifoqiga aʼzo davlatlar oʻrtasida aholi jon boshiga yalpi ichki mahsulotda (PPP) Lyuksemburgdagi 106 372 dollardan Bolgariyada 23 169 dollargacha sezilarli tafovut mavjud. Gini koeffitsiyenti 31 ga teng boʻlgan Yevropa Ittifoqi dunyo boʻyicha oʻrtacha daromaddan koʻra koʻproq tenglik taqsimotiga ega.
2012-yilda Yevropa Ittifoqining xorijiy davlatlarga kiritgan sarmoyalari 9,1 trillion dollarni tashkil etgan boʻlsa, Yevropa Ittifoqiga kiritilgan xorijiy investitsiyalar 2012-yilda jami 5,1 trillion dollarni tashkil etib, dunyodagi eng yuqori xorijiy va mahalliy sarmoya hisoblandi. Euronext yevro hududining asosiy fond birjasi boʻlib, bozor kapitallashuvi boʻyicha dunyoda oltinchi oʻrinda turadi. Yevropa Ittifoqining eng yirik savdo hamkorlari: AQSh, Xitoy, Buyuk Britaniya, Shveysariya, Rossiya, Turkiya, Yaponiya, Norvegiya, Janubiy Koreya, Hindiston va Kanada. Yevropa Ittifoqiga real investitsiyalar 2020-yilning ikkinchi choragi oxiriga kelib, 2019-yilning toʻrtinchi choragiga nisbatan 14,6 foizga kamaydi. Bu kamayish qayta tiklanib, 2021-yilning ikkinchi choragida 2019-yil darajasiga qaytdi.
2009-yilda davlat qarzi inqirozi boshlanganidan beri, bir tomondan Janubiy Yevropa, ikkinchi tomondan Markaziy va Shimoliy Yevropa oʻrtasida qarama-qarshi iqtisodiy vaziyatlar yuzaga keldi: Malta bundan mustasno boʻlgani holda, Oʻrta yer dengizi mamlakatlarida yuqori ishsizlik darajasi va davlat qarzi yuzaga keldi, Sharqiy va Shimoliy aʼzo mamlakatlarda yalpi ichki mahsulotning oʻsish sur’ati yuqoriligi kuzatilib, ishsizlik darajasi past boʻldi. 2018-yilda Yevropa Ittifoqida davlat qarzi YaIMning 80 foizini tashkil etdi, bunda eng past koʻrsatkich Estoniya 8,4 foiz va eng yuqori oʻrinda Gretsiya 181,1 foizni tashkil etdi.
Valyuta
1992-yildan beri Maastrixt shartnomasi yevroga qoʻshilgan davlatlar uchun qatʼiy iqtisodiy va fiskal konvergensiya mezonlarini belgiladi. 1997-yildan boshlab barqaror iqtisodiyot va fiskal barqarorlikni taʼminlash maqsadida „Barqarorlik va oʻsish pakti“ boshlandi.
Daniya yevro hududining bir qismi emas, chunki u keyinchalik yevroga qoʻshilish bilan bogʻliq fikrlarni rad etgan. Bundan farqli oʻlaroq, Shvetsiya Yevropa valyuta kursi mexanizmiga qachon qoʻshilish yoki qoʻshilmaslikni tanlash orqali oʻz valyutasidan samarali tarzda voz kechishi mumkin, bu qoʻshilish uchun dastlabki qadamdir. Qolgan davlatlar qoʻshilish toʻgʻrisidagi shartnomalari orqali yevroga qoʻshilish majburiyatini oladilar.
2009-yilda Gretsiyadan boshlab, yevro hududining 19 ta davlatidan 5 tasi koʻpchilik tomonidan Yevropa qarz inqirozi deb ataluvchi suveren qarz inqirozi bilan kurashdi. Bu davlatlarning barchasi inqirozga qarshi islohotlarni boshladi va iqtisodiy yordam oldi (Gretsiya, Irlandiya Respublikasi, Portugaliya, Ispaniya, Kipr). 2015-yil holatiga koʻra, Gretsiyadan tashqari barcha mamlakatlar qarz inqirozidan qutulgan. Yevro hududiga kirmaydigan boshqa davlatlar, yaʼni Vengriya, Ruminiya va Latviya (ikkinchisi yevro hududiga qoʻshilishdan oldin) ham qarz inqiroziga duch kelgan va muvaffaqiyatli qutqaruv dasturlarini boshdan kechirdi.
Byudjet
Yevropa Ittifoqi 2014—2020-yillarga moʻljallangan „Koʻp yillik moliyaviy asos“ (MFF) deb nomlangan uzoq muddatli byudjetga ega.
Xizmatlar
Xizmat koʻrsatish sohasi Yevropa Ittifoqidagi eng muhim sektor boʻlib, u YaIMning 64,7 foizini tashkil qiladi, shuningdek, ishlab chiqarish sanoati YaIMning 23,8 foizini va qishloq xoʻjaligi YaIMning atigi 1,5 foizini tashkil qiladi.
Ittifoqning yagona bozori doirasida moliyaviy xizmatlar yaxshi rivojlangan. Bu yerdagi kompaniyalar Qoʻshma Shtatlardagiga qaraganda bank kreditlariga koʻproq ishonadilar, garchi CMU (Kapital bozorlari ittifoqi) tashabbusi orqali kapital bozorlari orqali koʻproq mablagʻ jalb qiluvchi kompaniyalarga oʻtish rejalashtirilgan boʻlsa-da, 2015-yil sentyabr oyida Komissiya tomonidan kapitalning erkin harakatini safarbar qilish uchun rejasi Yevropa Ittifoqi doirasida YI rejasi ishlab chiqildi. Rejadan koʻzlangan maqsad „2019-yilga qadar Yevropa Ittifoqida integratsiyalashgan kapital bozorining qurilish bloklarini yaratishga“ qaratilgan. CMU tashabbusi jami 33 ta chora-tadbirlarni oʻz ichiga oladi. Reja 2017-yilda va 2019-yilda yangilandi, chunki hech qanday qonun CMUni taʼminlamaydi. Moliyaviy barqarorlik, moliyaviy xizmatlar va kapital bozorlari ittifoqi komissari, Latviyaning sobiq bosh vaziri Valdis Dombrovskis tashabbusni amalga oshirish uchun javobgardir.
Global moliyaviy markazlar indeksiga koʻra, Yevropaning ikkita eng yirik moliya markazlari London va Tsyurix Yevropa Ittifoqidan tashqarida joylashgan. Yevropa Ittifoqi doirasida qolgan ikkita eng yirik moliya markazlari Frankfurt va Lyuksemburg shahri boʻladi.
Yevropa investitsiya bankining 2021-yilgi sarmoyaviy soʻrovida xizmat koʻrsatish sohasidagi firmalarning 58 foizi COVID-19ning uzoq muddatli oqibatlarining tugashini kutishgan. Yevropa Ittifoqi korxonalarining 56 foizi pandemiya oqibatlarini bartaraf etish uchun hukumatdan yordam oldi.
COVID-19 pandemiyasi savdoga sezilarli taʼsir koʻrsatdi. Yevropa Ittifoqidagi barcha korxonalarning 49 foizi 2020-yil boshidan buyon savdolari pasayganini taʼkidlagan. Pandemiya tarmoqlarga taʼsirini turlicha namoyish etgan, mehmonxonalar, restoranlar, sanʼat va dam olish sohalarida pul yoʻqotgan korxonalar soni oldingi davrlarga nisbatan qariyb 25 foizga yetdi va transport xizmati sohasida ham pasayish holati kuzatildi.
Hukumat yordamisiz ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatish sohasidagi Yevropa kichik va oʻrta firmalarining (SMEs) 35 foizi oʻz bizneslari pandemiya taʼsiridan omon qolmasligini aytgan.
2020-yilda korxonalarning 86 foizi oʻtgan yilgi investitsiya faoliyati haqida hisobot bergan boʻlsa, 2021-yilda atigi 79 foizi investitsiyalar haqida hisobot berdi. Yevropa Ittifoqi firmalarining 23 foizi 2021-yilda investitsiya rejalarini oʻzgartirgan, atigi 3 foizi esa oʻtgan yilgiga nisbatan yuqoriroq foyda miqdorni bildirgan. Savdo hajmining pasayishi tufayli investitsiya rejalarini qisqartirgan korxonalarning eng yuqori qismi Polshada boʻlib, u yerda firmalarning 49 foizi investitsiyalarni qisqartirgan va Belgiyadagi 47 foiz firmalar ham xuddi shunday qilgan.
Yevropa Ittifoqidagi yashil yoki raqamli biznesning aksariyati ishlab chiqarishda (33 foiz) yoki infratuzilmada (30 foiz) ishlaydi. Xizmat koʻrsatish sohasi raqamlashtirish yoki qishloq xoʻjaligiga oʻtish bilan shugʻullanmagan korxonalarning eng katta foiziga ega (41 foiz).
Qishloq xoʻjaligi
Qishloq xoʻjaligi sektori Yevropa Ittifoqining umumiy qishloq xoʻjaligi siyosati (CAP) koʻrinishidagi subsidiyalari bilan qoʻllab-quvvatlanadi. 2013-yilda bu Yevropa Ittifoqi umumiy xarajatlarining taxminan 45 milliard yevrosini (148 milliard yevrolik umumiy byudjetning 33 foizidan kamini) tashkil etdi. U dastlab Yevropa Ittifoqidagi fermerlar uchun minimal narxni kafolatlash uchun ishlatilgan. Bu proteksionizm, savdoni toʻxtatuvchi omil va rivojlanayotgan mamlakatlarga zarar yetkazuvchi koʻrinish sifatida tanqid qilinadi; eng kuchli raqiblardan biri Buyuk Britaniya boʻlib, u 2020-yilning yanvaridagi brexitgacha blokdagi ikkinchi yirik iqtisod edi, agar CAP jiddiy islohotga duchor boʻlmasa, Buyuk Britaniyaning yillik chegirmasidan voz kechishni qayta-qayta rad etgan; Fransiya, CAPning eng katta foyda oluvchisi va blokning uchinchi yirik (hozirda ikkinchi yirik) iqtisodiyoti, uning eng faol tarafdoridir. Biroq, CAP jiddiy islohotlarga guvoh boʻlmoqda. 1985-yilda Yevropa Ittifoqi byudjetining taxminan 70 foizi qishloq xoʻjaligiga sarflangan. 2011-yilda fermerlarga toʻgʻridan-toʻgʻri yordam va bozor bilan bogʻliq xarajatlar byudjetning atigi 30 foizini, qishloqni rivojlantirish xarajatlari esa 11 foizni tashkil etdi. 2011-yilga kelib, toʻgʻridan-toʻgʻri qoʻllab-quvvatlashning 90 foizi savdoni buzmaydigan (ishlab chiqarish bilan bogʻliq emas) boʻlib qoldi.
Turizm
Yevropa Ittifoqi asosiy sayyohlik yoʻnalishi boʻlib, Ittifoq tashqarisidan tashrif buyuruvchilarni va uning ichida sayohat qiluvchi fuqarolarni jalb qiladi. Ichki turizmni amalga oshirish uchun Shengen shartnomasi va yevro qulay omil sifatida xizmat qiladi. Yevropa Ittifoqining barcha fuqarolari har qanday aʼzo davlatga vizasiz sayohat qilish huquqiga ega.
Fransiya xalqaro sayyohlar uchun dunyoda birinchi oʻrinda turuvchi manzil hisoblanadi, undan keyingi oʻrinlarda Ispaniya, Italiya va Germaniya turadi. Ammo shuni taʼkidlash joizki, Yevropa Ittifoqi mamlakatlariga xalqaro tashrif buyuruvchilarning muhim qismi boshqa aʼzo davlatlar fuqarolaridan tashkil topadi.
Energiya
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/VTE_cerova.jpg/220px-VTE_cerova.jpg|right|thumb| [[Slovakiya|Slovakiyaning Cerova shahridagi shamol elektr stansiyalar]] Yevropa Ittifoqi uran, koʻmir, neft va tabiiy gaz zaxiralariga ega. Yevropa Ittifoqida oltita neft ishlab chiqaruvchisi bor, ularning birinchisi Shimoliy dengizdagi neft konlaridir. Buyuk Britaniya Yevropa Ittifoqining aʼzosi boʻlganida, eng yirik neft ishlab chiqaruvchi edi; Daniya, Germaniya, Italiya, Ruminiya va Gollandiya ham neft ishlab chiqaradi. Yevropa Ittifoqi 2019-yilda 19,8 million tonna neft ekvivalentida (Mtoe) xom neft ishlab chiqardi. Yevropa Ittifoqi neftning eng yirik isteʼmolchilaridan biri boʻlib, u ishlab chiqarishi mumkin boʻlganidan koʻproq neft isteʼmol qiladi. 2019-yilda Yevropa Ittifoqi taxminan 350 Mtoe isteʼmol qildi va neftning 96,8 foizini import qildi. Ittifoqqa neftni eng yirik yetkazib beruvchilar Rossiya, Iroq, Nigeriya, Saudiya Arabistoni, Qozogʻiston va Norvegiya hisoblanadi. Transport neftning eng yirik isteʼmolchisi boʻlib, unga 2019-yilda jami neftning 66,1 foizi sarflangan.
Yevropa Ittifoqining barcha mamlakatlari Kioto protokoliga rioya qilish majburiyatini olgan va Yevropa Ittifoqi uning eng katta tarafdorlaridan biridir. Yevropa komissiyasi 2007-yil 10-yanvarda Yevropa Ittifoqining birinchi keng qamrovli energiya siyosati boʻyicha takliflarini eʼlon qildi.
Yashil iqtisodiyotga oʻtish davrida uglerodni koʻp isteʼmol qiladigan sanoat ishchilari ishini yoʻqotish ehtimoli koʻproq. Kelgusi yillarda uglerodsiz iqtisodiyotga oʻtish uglerodni koʻp isteʼmol qiladigan tarmoqlardagi bandlik foizi yuqori boʻlgan hududlarda koʻproq ish joylarini xavf ostiga qoʻyadi. Yashil iqtisodiyotga oʻtish davrida bandlik imkoniyatlari qayta tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanish yoki infratuzilmani yaxshilash bilan bogʻliq.
Kompaniyalar
Yevropa Ittifoqiga aʼzo davlatlarda dunyodagi eng yirik transmilliy kompaniyalarning tugʻilgan joyi va uning global shtab-kvartirasi joylashgan. Ular orasida Allianz va AXA kabi oʻz sanoati/sektori boʻyicha dunyoda birinchi oʻrinni egallagan taniqli kompaniyalar bor, ular daromadlari boʻyicha dunyodagi eng yirik ikki moliyaviy xizmat koʻrsatuvchi provayder hisoblanadi; WPP plc va Publicis — daromadlari boʻyicha dunyodagi eng yirik reklama agentliklari; Amorim — dunyodagi eng yirik mantarni qayta ishlash va mantar ishlab chiqaruvchi kompaniya; ArcelorMittal — dunyodagi eng yirik poʻlat kompaniyasi; Christian Dior SE  — dunyodagi eng yirik moda guruhi va Inditex — dunyodagi ikkinchi yirik moda guruhi; Sut mahsulotlari bozorida jahon yetakchiligiga ega Groupe Danone aynan shu yerda joylashgan.
Anheuser-Busch InBev — dunyodagi eng yirik pivo kompaniyasi; L’Oréal Group — dunyodagi eng yirik kosmetika va goʻzallik kompaniyasi boʻlgan; LVMH — dunyodagi eng yirik hashamatli tovarlar konglomerati; Nokia korporatsiyasi — dunyodagi eng yirik mobil telefonlar ishlab chiqaruvchi; Royal Dutch Shell, Électricité de France, TotalEnergies, Eni — dunyodagi eng yirik energiya korporatsiyalar; Stora Enso — ishlab chiqarish quvvati boʻyicha dunyodagi eng yirik pulpa va qogʻoz ishlab chiqaruvchisi; bank va moliya nuqtai nazaridan Yevropa Ittifoqi dunyodagi eng yirik, xususan, BNP Paribas, HSBC, Crédit Agricole, Grupo Santander va Société Générale kabi bozor kapitallashuvi va aktivlari boʻyicha Yevropadagi eng yirik banklarga ega.
Eski hukumat binosi (Wellington)
thumb| ANZAK kunida Vellington kenotafasi yonida, eski hukumat binosi ustida quyosh chiqayotgan olomon. Tarixiy hukumat binosi yoki odatda Eski hukumat binosi deb atalaluvchi bu bino Wellingtondagi Lambton Quayda joylashgan. U 1876-yilda qurib bitkazilgan va 1998-yilgacha dunyodagi ikkinchi eng katta yogʻoch bino boʻlgan (Yaponiyaning Nara shahridagi Todai-jidan keyin). U Yangi Zelandiya davlat xizmatini joylashtirish uchun qurilgan va hozirda u yerda Viktoriya universitetining Vellington yuridik fakulteti joylashgan. Bino Heritage New Zealand Pouhere Taonga tomonidan „I toifa“ („maxsus yoki ajoyib tarixiy joy va madaniy meros obyekti“) tarixiy joy sifatida tasniflangan, ilgari Yangi Zelandiya tarixiy joylar sharafi sifatida tanilgan.
Yevropa Ittifoqi iqtisodiyoti
Kompaniyalar
Yevropada ish oʻrinlarining 33 foizi raqamli korxonalarga toʻgʻri keladi. Ushbu kompaniyalarning COVID-19 epidemiyasi davomida oʻz xodimlarini oʻqitish ehtimoli kamroq edi. Yevropa Ittifoqi boʻylab eng koʻp tilga olingan investitsiya toʻsiqlari oʻqitilgan ishchi kuchining yetishmasligidir. Oʻtish davridagi hududlardagi korxonalarning 75 foizi buni muammoli vaziyat deb topadi. Koʻp sabablar: demografiya va bozorda kamroq tarqalgan koʻnikmalarga talabning ortishi raqamlashtirish faoliyatini qoʻllab-quvvatlash uchun zarur boʻlgan sohalarda malakali ishchilarning yetishmasligiga omil boʻlishi mumkin. Yevropaning barcha hududlarida raqamli korxonalar raqamli boʻlmagan korxonalarga qaraganda koʻproq daromadga ega boʻlgan „yaxshiroq“ bandlikni yaratdilar. Bundan tashqari, ular yaxshi ish qilgan shaxslarni tanib, mukofotlashga koʻproq moyil boʻlishadi.
Quyida 2016-yilda Yevropa Ittifoqiga asoslangan fond bozoridagi eng yirik kompaniyalar roʻyxati keltirilgan. Roʻyxat million AQSh dollarlari miqdoridagi daromad boʻyicha tartiblangan va Fortune Global 500 reytingiga asoslangan.
Eski hukumat binosi (Wellington)
Tarixi
left|thumb| Binoning panoramasi Bino 1870-yillarning boshlarida Fox vazirligi tomonidan qisman viloyat hukumatlarining bekor qilinishini kutish bilan foydalanishga topshirilgan. Dastlab binoni beton va yogʻochdan qurish rejalashtirilgan edi, ammo oʻsha paytdagi betonning narxi baland ekanligi faqat yogʻochdan qurish qaroriga olib keldi. Italiyalik, Neoklassik uslubi odatda tosh binolarning maydoni edi, shuning uchun bino toshga taqlid qilish uchun moʻljallangan. Millatning muhim ramzi sifatida, bu bino kengayib borayotgan imperiyada uning kuchi va barqarorligini yetkazishga yordam berish uchun italyan tosh saroyiga oʻxshab qurilgan. Yogʻoch mahalliy kauri boʻlib, uni takrorlash mumkin emas, chunki Yangi Zelandiyaning qolgan jamoat kauri oʻrmonlari doimiy himoyalangan. Agar bino rejalashtirilganidek toshdan qurilgan boʻlsa, u keyingi zilzilalardan omon qolmasligi mumkin edi, chunki zilzila hududi yaqinida joylashgan.
Binoda 143 ta xona, 64 ta hojatxona, 126 ta kamin va 22 ta moʻri bor. U 1876-yilda ochilganida, 22 oylik qurilishdan soʻng va 39 000 funt sterling qiymatida osonlik bilan mamlakatdagi eng katta binoga aylandi.
Sigaretsiz siyosat
Yongʻin xavfi bilan bogʻliq xavotirlar tufayli ishchilarga ichkarida chekish taqiqlandi, bu esa dunyodagi tutunsiz siyosatga ega boʻlgan birinchi bino boʻldi.
Foydalanishni oʻzgartirish
thumb| Binoda hozirda Viktoriya universiteti Vellington yuridik fakulteti joylashgan. 2005-yilda suratga olingan. Eski hukumat binosi milliylikning muhim ramzi edi, chunki u Yangi Zelandiyada provintsiya hukumati tugatilgan va markaziy hukumat „nihoyat oʻz hokimiyatini tasdiqlagan“ oyda qurib bitkazildi. Binoda dastlab Vellingtonda joylashgan butun davlat xizmati hamda butun Yangi Zelandiya Vazirlar Mahkamasi joylashgan edi. Bundan tashqari, Ijroiya Kengashi 1948-yilgacha u yerda yigʻilgan. 1975-yilga kelib faqat Taʼlim boʻlimi qoldi, 1990-yilga kelib esa bino boʻsh holga keldi. 1996-yil esa bu bino Viktoriya universiteti Vellington yuridik fakulteti binosiga aylandi.
Bino yogʻochdan boʻlgani bois 2015-yil mart oyida binoga oʻt ketdi, ammo binolar minimal zarar koʻrgan.
Yevropa Ittifoqi iqtisodiyoti
Boylik
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Europe-GDP-PPP-per-capita-map.png/220px-Europe-GDP-PPP-per-capita-map.png|thumb| 2019-yilda aholi jon boshiga [[Yalpi ichki mahsulot|YaIM (PPP) boʻyicha Yevropa va unga chegaradosh davlatlar]] link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ca/Mean_wealth_Europe_2021_Credit_Suisse.png/220px-Mean_wealth_Europe_2021_Credit_Suisse.png|thumb| Oʻrtacha boylik boʻyicha Yevropa mamlakatlari roʻyxati, Credit Suisse link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/GINI_Europe_2020.svg/220px-GINI_Europe_2020.svg.png|thumb| Yevropa boylik tengsizligining Gini koeffitsiyenti, Eurostat link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bc/European_countries_by_median_wealth_per_adult%2C_2018.jpg/220px-European_countries_by_median_wealth_per_adult%2C_2018.jpg|thumb| Yevropa mamlakatlarida kattalar boshiga toʻgʻri keluvchi oʻrtacha boylik, 2018-yil Yevropa Ittifoqining oʻn ikki yangi aʼzo davlati uning keksa aʼzolariga qaraganda oʻrtacha oʻsish sur’atidan yuqori natijaga ega. Slovakiya 2005—2015-yillarda Yevropa Ittifoqining barcha mamlakatlari orasida YaIMning eng yuqori oʻsishiga ega mamlakatdir. Xususan, Boltiqboʻyi davlatlari yalpi ichki mahsulotning yuqori oʻsishiga erishdilar, Latviya 11 foizdan yuqori natijaga ega boʻlib, bu boʻyicha soʻnggi 25 yil davomida oʻrtacha 9 foiz bilan dunyo yetakchisi boʻlgan Xitoyga yaqin oʻrinni egallaydi (garchi bu yutuqlar 2000-yillarning oxiridagi retsessiya tufayli bekor qilingan boʻlsa ham).
Ushbu oʻsishning sabablari orasiga hukumatning barqaror pul-kredit siyosati boʻyicha majburiyatlari, eksportga yoʻnaltirilgan savdo siyosati, past tekis soliq stavkalari va nisbatan arzon ishchi kuchidan foydalanish kiradi. 2015-yilda Irlandiya yalpi ichki mahsulotning oʻsishi boʻyicha Yevropa Ittifoqining barcha davlatlari orasida birinchi oʻrinni egalladi (25,1 foiz). Yevropa Ittifoqining hozirgi oʻsish darajasi katta mintaqaviy oʻzgarishlardan biri boʻlib, yirik iqtisodiyotlar turgʻun oʻsishdan aziyat chekmoqda va yangi davlatlar barqaror, mustahkam iqtisodiy oʻsishga erishmoqda.
2021-yil oʻrtalarida Yevropa Ittifoqining yalpi jamgʻarma darajasi yalpi ixtiyoriy daromadning 18 foizini tashkil etdi, bu avvalgi COVID-19 pandemiyasi davridagi koʻrsatkichlar hisoblangan oʻrtacha 11-13 foizdan yuqori. 2020-yilning ikkinchi choragida oilalarning birlamchi daromadlari 2019-yilning ikkinchi choragiga nisbatan 7,3 foizga qisqardi, ikkilamchi daromadlari (ijtimoiy toʻlovlar va boshqa transfertlardan) yalpi daromadning 6,5 foiziga oʻsdi.
Yevropa Ittifoqi 27 ta yalpi ichki mahsuloti oʻsib borayotgan boʻlsa-da, Xitoy, Hindiston va Braziliya kabi iqtisodiyotlarning paydo boʻlishi sababli yalpi jahon mahsulotining ulushi pasayib bormoqda. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/EU-GDP-Population.svg/220px-EU-GDP-Population.svg.png|thumb| Yevropa mamlakatlari aholisi va jon boshiga YaIM (2010) Quyidagi jadvallarda ranglar yilning  va koʻrsatkichlarini koʻrsatadi.
Mehnat bozori
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c8/EU_Unemployment.svg/220px-EU_Unemployment.svg.png|thumb| 2019-yil mart oyida EEAdagi mamlakatlar boʻyicha ishsizlik darajasi Yevropa Ittifoqining mavsumiy tuzatilgan ishsizlik darajasi 2018-yil sentyabr oyida 6,7 foizni tashkil etdi. Yevro hududida ishsizlik darajasi 8,1 foizni tashkil etdi. Aʼzo davlatlar orasida eng past ishsizlik darajasi Chexiya (2,3 %), Germaniya va Polsha (ikkalasi ham 3,4 %), eng yuqori koʻrsatkich esa Ispaniya (14,9 %) va Gretsiyada (2018-yil iyulida 19,0) qayd etilgan.
Ishsizlik darajasi
Quyidagi jadvalda Yevropa Ittifoqiga aʼzo barcha davlatlardagi ishsizlik darajasi koʻrsatilgan: link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/Unemployment_in_Europe.jpg/220px-Unemployment_in_Europe.jpg|thumb| 2004-yil yanvar va 04/2014-yil aprel oraligʻida tanlangan Yevropa mamlakatlari va Yevropa Ittifoqi 28da ishsizlik darajasi
Savdo
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/Press_conference_EU-Mercosul_on_June_26%2C_2019_%28VII%29.jpg/220px-Press_conference_EU-Mercosul_on_June_26%2C_2019_%28VII%29.jpg|thumb| Yevropa Ittifoqi — Merkosur erkin savdo bitimi dunyodagi eng yirik erkin savdo hududlaridan birini tashkil qiladi Yevropa Ittifoqi dunyodagi eng yirik eksportchi va 2008-yil holatiga koʻra tovar va xizmatlarning eng yirik importchisi hisoblanadi. Bu koʻrsatkichga erishishda aʼzo davlatlar oʻrtasidagi ichki savdoga tariflar va chegara nazorati kabi savdo toʻsiqlarini olib tashlash yordam beradi. Yevro hududidagi savdoning oʻsishiga koʻpchilik aʼzolar oʻrtasida valyuta farqlari yoʻqligi yordam beradi.
Yevropa Ittifoqi Jahon savdo tashkiloti doirasidan tashqarida savdo bilan bogʻliq kelishuv boʻyicha muzokaralar olib borayotganda, keyingi kelishuv har bir YIga aʼzo davlat hukumati tomonidan tasdiqlanishi kerak. thumb| 10 ta eng yirik savdo hamkorlari (2016, Buyuk Britaniya [[Brexit|Brexitdan oldin Yevropa Ittifoqiga kiritilgan)]]
NUTS-1 va NUTS-2 hududlari
Aholi jon boshiga eng yuqori YaIMga ega boʻlgan 10 ta mamlakat NUTS-1 va NUTS-2 mintaqalariga kiradi. 2019-yilda aholiga toʻgʻri keladigan NUTS-2 mintaqaviy YaIM boʻyicha reytingda yetakchi hududlar Lyuksemburg Buyuk Gersogligi (260 %), Irlandiyaning janubiy mintaqasi (240 %) va Praga, Chexiya (205 %) boʻldi. Biroq, ushbu uchta mintaqa boʻyicha koʻrsatkichlar bu hududlarda istiqomat qilmaydigan sayyohlar tomonidan sunʼiy ravishda oshirilgan („Ushbu hududlarda yoʻlovchilarning aniq oqimini hisoblash mumkin emas. Natijada, aholiga toʻgʻri keladigan yalpi ichki mahsulot ushbu hududlarda haddan tashqari oshirilgan va shahar tashqarisiga chiqayotgan hududlarda kam baholangan koʻrinadi“ ). Sunʼiy inflyatsiyaning yana bir misoli Groningenda kuzatiladi. Aholi jon boshiga hisoblangan YaIM bu mintaqadagi katta tabiiy gaz zaxiralari tufayli juda yuqori, ammo Groningen Gollandiyaning eng qashshoq qismlaridan biri hisoblanadi.
2020-yilda 160 % darajasidan oshgan 16 ta NUTS-2 mintaqalari orasiga Belgiya, Germaniya, Irlandiya, Niderlandiyada 2 ta hudud, Chexiya, Daniya, Fransiya, Polsha, Ruminiya, Slovakiya, Shvetsiya, shuningdek, Lyuksemburg Buyuk Gersogligida 1 ta hudud kirgan.
NUTS reglamenti aholining minimal sonini 3 million va maksimal hajmi 7 million kishidan iboratligini belgilaydi, NUTS-1 mintaqasi uchun kamida 800 000 kishi va NUTS-2 hududlari uchun maksimal 3 million kishi boʻlishi mumkin. Biroq, bu taʼrif Eurostat tomonidan tan olinmaydi. Masalan, Il-de-Frans viloyati, 11,6 million aholisi NUTS-2 hududi sifatida qaraladi, atigi 664 000 aholisi boʻlgan Bremen shahri esa NUTS-1 hududi sifatida qaraladi.
2020-yilda reytingdagi eng past mintaqalar orasida eng koʻp past koʻrsatkichli hududlar Bolgariyada boʻlgan, eng past koʻrsatkich esa Severozapadenda qayd etilgan. Eng qashshoq 20 ta hududlarning yettitasi Gretsiyada, beshtasi Bolgariyada, uchtasi Vengriyada, ikkitasi Fransiyada va Xorvatiya, bittasi Ruminiya va Slovakiyada joylashgan.
Manba: Eurostat
Bazien
Bazien Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Vosges departamenti Épinal tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
80 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 24,2 nafar kishi.
Talas (maʼnolari)
Talas quyidagilardan birini anglatadi:
Vuster qal’asi
Vuster qal’asi (Worcester Castle) ― 1068-1069-yillarda Vusterda Urs d’Abeto tomonidan Uilyam bosqinchi topshirigʻ bilan qurilgan, hozirda yoʻq boʻlib ketgan oʻrta asr fort inshooti. Mott va beyli uslubidagi qal’a eski Anglo-Sakson shahrining janubiy tomonida joylashgan va Vuster sobori hududiga qadar choʻzilgan. Qirol qal’alari tojning mulki boʻlib, monarx nomidan konstebllar tomonidan boshqarilgan. Vusterda bu rol Boshan oilasida meros sifatida avloddan avlodga oʻtgan boʻlib, ularga shaharda katta kuch berar edi. Qal’a XII-asr va XIII-asr boshlaridagi harbiy toʻqnashuvlarda, jumladan, fuqarolik (1135-1154) va birinchi baron urushlarida (1215-1217) muhim rol oʻynagan. left|thumb| Edgar minorasi 1217-yilda Genrix III qal’aning katta qismini soborga qaytardi va shu bilan Boshanovlar kuchini zaiflashtirdi va qal’a sababli yuzaga keladigan harbiy tahdid xavfini kamaytirdi. 1260-yillardagi ikkinchi baron urushida qatnashgan boʻlsa-da, istehkomlarsiz Vuster qal’asi endi harbiy ahamiyatga ega emas edi. XIII-asr boshlariga kelib qal’ada Vustershir grafligining qamoqxonasi joylashdi va XIX-asr boshlarigacha bu yerda boʻldi. Vusterning shimoliy tomonida yangi qamoqxona qurilganida, endi kerak boʻlmay qolgan qal’a butunlay buzib tashlandi. Bugungi kunda Vuster qal’asidan hech narsa saqlanib qolmadi, XVI-asrdagi Edgar minorasi, qal’aga sobiq kirish joyida qurilgan sobor qorovulxonasi bundan ustisno.
Talaba sport uyushmasi
Talaba sport uyushmasi Oʻzbekistondagi oliy va oʻrta maxsus oʻquv yurtlari oʻquvchilari hamda talabalarining sport uyushmasidir. 2002-yil 25-dekabrda tuzilgan. Oliy va oʻrta maxsus oʻquv yurtlarining talabalari, magistr, aspirant, professoroʻqituvchilari, ilmiy xodimlari, ishchi, xizmatchilari oʻrtasida jismoniy tarbiya, sport va turizmni ommalashtirishga daʼvat etilgan. Toshkent sh., viloyatlar va Qoraqalpogʻiston Respublikasida uyushmaning boʻlimlari, oliy oʻquv yurtlarida esa "Talaba" sport klublari tuzilgan. "T." su. har 3 yilda 1 marta 20 ga yaqin sport turlari boʻyicha universiadalar oʻtkazadi. Universiadalar oraligʻida sport turlari boʻyicha chempionat va kubok musobaqalarini uyushtiradi. 1universiada Namangan shahrida boʻlib oʻtgan (2000).
Uyushma safida 87 184 aʼzo boʻlib, ulardan 20 mingga yaqini sport seksiyalarida muntazam shugʻullanadi, 9272 nafar 3 va 2razryadli, 2742 nafar 1razryadli, 858 nafar sport ustaligiga nomzod, 636 nafar sport ustasi, 97 nafar xalkaro toifadagi sport ustasi bor (2003). Oliy taʼlim muassasalaridagi 120 ta sport zali, 52 ta futbol maydoni, 71 ta qoʻl toʻpi maydoni, 150 ta voleybol maydoni, 113 ta basketbol maydoni, 87 ta yugurish yoʻlakchasi, 11 ta suzish havzasi, 42 ta tennis korti "T." su. aʼzolari xizmatida.
Maria Bondareva
Mariya Anatolyevna Bondareva 1999-yil 28-noyabrda tugʻilgan .Rossiyalik sobiq badiiy gimnastikachi. U 2014- yilgi oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa Chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritgan jamoa aʼzosi edi.
2012-yil
Bondareva Monrealdagi Xalqaro Gimnastika musobaqasida qatnashib, jamoasiga oltin medalni qo‘lga kiritishga yordam berdi. Shuningdek, u koʻpkurash, muvozanat nurida va polda mashq bajarish boʻyicha oltin medallarni qoʻlga kiritdi. U Rossiya Chempionatida sport ustaligiga nomzod toifasida umumiy hisobda 56,867 ball to‘plagan holda ko‘pkurash bo‘yicha oltin medalni qo‘lga kiritdi. Jesolo kubogida u Rossiya oʻsmirlar jamoasiga jamoaviy bahslarda bronza medalini qoʻlga kiritishda yordam berdi va u yakkalik bahslarida koʻpkurash boʻyicha sakkizinchi oʻrinni egalladi.
2013-yil
Bondareva Xalqaro Gymnix musobaqasida qatnashib, Rossiya jamoasiga oltin medalni qoʻlga kiritishga yordam berdi. U jamoadoshi Anastasiya Dmitriyeva bilan ko‘pkurash bahslarida oltin medalni qo‘lga kiritdi va tarozi bilan mashq bajarishda kumush medalni qo‘lga kiritdi. Keyin Lugano kubogida u koʻpkurashda ruminiyalik gimnastikachi Andreea Munteanudan keyingi oʻrinda kumush medalni qoʻlga kiritdi.
Yevropa Oʻsmirlar Olimpiya festivalida Bondareva Mariya Xarenkova va Viktoriya Kuzmina bilan birga jamoaviy oltin medalni qoʻlga kiritdi. U ko‘pkurash finalida 54,200 ball bilan beshinchi o‘rinni egalladi. Keyin Yaponiya Junior International musobaqasida u koʻpkurashda oltinchi oʻrinni egalladi va amerikalik Beyli Key va ruminiyalik Andreea Iridondan keyingi oʻrinda notekis barlarda bronza medalini qoʻlga kiritdi.
2014-yil
2014-yil Bondareva oʻsmirlar oʻrtasidagi Rossiya Chempionatida ishtirok etdi va oʻz jamoasi bilan oltin medalni qoʻlga kiritdi. Yevropa Chempionatida u Anjelina Melnikova, Seda Tutxalyan, Anastasiya Dmitrieva va Dariya Skripnik bilan birga qatnashdi va ular jamoaviy oltin medalni qoʻlga kiritdi. Noyabr oyida u Budapeshtda boʻlib oʻtgan KSI-Matsz kubogida qatnashib, koʻpkurashda Yekaterina Sokova va Zsofiya Kovachni ortda qoldirib, bronza medalini qoʻlga kiritdi.
2015-yil
Bondareva 2015-yilda kattalar oʻrtasidagi musobaqalarda qatnashish huquqiga ega boʻldi. Mart oyida u Penzadagi Rossiya Chempionatida ishtirok etdi. U oʻz jamoasi bilan oltin medalni qoʻlga kiritdi va u koʻpkurash, notekis barlar va polda mashq qilishda sakkizinchi oʻrinni egalladi. Keyin u Italiya, Ruminiya va Kolumbiya ga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida qatnashdi va bu bahslarda Rossiya terma jamoasi oltin medalni qoʻlga kiritdi. Oktyabr oyida u bel jarohati tufayli gimnastikani tark etdi.
Zehn Mohammed
Zehn Mekhal Mohammed (2000-yil 28-fevralda tugʻilgan) — ingliz professional futbolchisi, oxirgi marta “Accrington Stanley” klubida himoyachi sifatida oʻynagan.
Ilk va erta hayoti
Muhammed Blackburn dan bo'lib, Qirolicha Yelizaveta Grammatika maktabida o'qigan. U Mill Hill uchun Sunday ligasida futbol o'ynagan va klub bilan sinovdan o'tgandan so'ng, 16 yoshgacha bo'lganlar darajasida Accrington Stanley bilan shartnoma imzoladi. U avval Blackburn Rovers da yoshlar darajasida o'ynagan.
Faoliyati
U 2017-yilning may oyida Accrington Stanley bilan professional shartnoma imzolagan.
2017-yilning dekabrida u "RamsbottomYunayted"ga ijaraga berildi. 2018-19-yilgi mavsumda ham u yana shu guruhga qo'shildi. 2018-yil avgust oyida qisqa muddatli ijara asosida Clitheroega qo'shildi va 8 ta o'yinda maydonga tushdi, 2018-yil noyabridan 2019-yil yanvarigacha "Southport"da ijara asosida o'ynadi va bir marta klub safida FA Trophy o'yinida maydonga tushdi.
Xalqaro martabasi
Zehn Pokistonda o'ynash huquqiga ham ega, chunki u pokistonlik.
Aleksandrovka (Qo'stanay viloyati)
Aleksandrovka (Александров) — Qozogʻiston Respublikasining Kostanay viloyati Qoʻstanay tumanidagi qishloq. Aleksandrovskiy qishloq okrugining maʼmuriy markazi. Kostanay shahri markazidan taxminan 40 km shimoli-sharqda joylashgan. KATO kodi— 395433100.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1403 kishidan(677tasi erkak va 726tasi ayol) edi. 2009-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, qishloqda 1277 kishidan (611tasi erkak va 666tasi ayol) yashagan.
Lascaux
Lascaux (,  ; Grotte de Lascaux;  , „Lascaux gʻori“) ― Fransiya janubi-gʻarbi Dordogne departamenti Montignac qishlogʻi yaqinidagi gʻorlar tarmogʻi. 600 dan ortiq parietal devor rasmlari gʻorning ichki devorlari va shiftini qoplaydi. Rasmlar, birinchi navbatda, yirik hayvonlar, tipik mahalliy, zamonaviy faunani ifodalaydi, bu hududdagi topilmalar yuqori paleolitning qazilma qoldiqlariga mos keladi. Ular koʻp avlodlarning birgalikdagi saʼy-harakatlari va davomli munozaralar bilan shakllangan, rasmlarning yoshi taxminan 17 000 yil (ilk Magdaleniyaliklar davri) deb taxmin qilinadi. Gʻordagi tarixdan oldingi sanʼatning ajoyibligi tufayli Lascaux 1979-yilda UNESCOning Butunjahon merosi roʻyxatiga „Vezer vodiysidagi tarixdan oldingi joylar va bezatilgan gʻorlar“ning elementi sifatida kiritilgan.
Dastlabki gʻorlar 1963-yildan beri odamlar uchun yopiq edi, chunki insonlarning taʼsiri tufayli gʻordagi rasmlarning ahvoli yomonlashgan, ammo hozirda bir nechta gʻor nusxalari mavjud.
Qayta kashf etilganidan beri tarixi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bc/Lascaux_entrance.jpg/150px-Lascaux_entrance.jpg|left|thumb|251x251px| Lascaux gʻoriga zamonaviy kirish 1940-yil 12-sentabrda Lascaux g‘origa kirish eshigi 18 yoshli Marcel Ravidat tomonidan uning Robot ismli iti teshikka qulai ketganida topilgan. Ravidat uch do‘sti Jacques Marsal, Georges Agnel va Simon Coencas bilan u yerga qaytdi. Ular gʻorga 15 mlik shaxta orqali kirishdi va yaqin atrofda Lascaux Manorda afsonaviy yashirin oʻtish joyi boʻlishi mumkinligiga ishonishdi. O‘smirlar g‘or devorlari hayvonlar tasvirlari bilan qoplanganini aniqladilar. Davomiylikni, kontekstni yoki oddiygina gʻorni ifodalovchi galereyalarga nom berildi. Bularga Hall of the Bulls, the Passageway, the Shaft, the Nave, the Apse va the Chamber of Felines kiradi. Ular 1940-yil 21-sentyabrda Abbe Henri Breuil bilan birga qaytib kelishdi; Breuil gʻorning koʻplab eskizlarini yasaydi, ularning baʼzilari bugungi kunda koʻplab rasmlarning haddan tashqari degradatsiyasi tufayli oʻquv materiali sifatida foydalanilmoqda. Breuilga Les Eyziesdagi Les eyzies (Tarixdan oldingi muzey) kuratori Denis Peyrony, Jean Bouyssonie va doktor Cheynier hamrohlik qildi.
Gʻor majmuasi 1948-yil 14-iyulda jamoatchilikka ochilgan va dastlabki arxeologik tadqiqotlar bir yil oʻtgach, Shaftga qaratilgan. 1955-yilga kelib, kuniga 1200 kishi tomonidan ishlab chiqarilgan karbonat angidrid, issiqlik, namlik va boshqa ifloslantiruvchi moddalar rasmlarga sezilarli darajada zarar yetkazdi. Havoning ahvoli yomonlashgani sababli, zamburugʻlar va likenlar devorlarga tobora koʻproq kirib bordi. Binobarin, 1963-yilda g‘or omma uchun yopildi, rasmlar asl holiga keltirildi va kundalik monitoring tizimi joriy etildi.
Gʻor qismlari
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Lascaux-IV_01.jpg/220px-Lascaux-IV_01.jpg|thumb| Lascaux IV qismi Dastlabki gʻordagi tabiatni muhofaza qilish muammolari nusxalarni yaratishni yanada muhimroq qildi.
Lascaux II
Lascaux II, Great Hall of the Bulls va Painted Gallery aniq nusxasi 1983-yildan boshlab gʻor yaqinida (taxminan 200 m ga yaqin) namoyish etilishidan oldin asl nusxalarga zarar bermasdan, rasmlarning koʻlami va kompozitsiyasi haqidagi taassurotni ommaga taqdim etish uchun Parijdagi Grand Palaisda namoyish etilgan. Lascaux parietal sanʼatining toʻliq assortimenti saytdan bir necha kilometr uzoqlikda joylashgan Le Parc du Thot tarixiy sanʼat markazida taqdim etilgan, u yerda muzlik faunasini ifodalovchi jonli hayvonlar ham mavjud.
Ushbu qism uchun rasmlar 19 ming yil oldin ishlatilgan deb hisoblangan temir oksidi, koʻmir va ocher kabi bir xil turdagi materiallar bilan koʻpaytirildi. Yillar davomida Lascauxning boshqa faksimillari ham ishlab chiqarilgan.
Lascaux III
Lascaux III gʻor sanʼatining beshta aniq reproduksiyasi (Nave va Shaft) boʻlib, ular 2012-yildan beri butun dunyo boʻylab sayohat qilib, Lascaux haqidagi bilimlarni asl nusxadan uzoqroqda boʻlishishga imkon beradi.
Lascaux IV
Lascaux IV Xalqaro parietal sanʼat markazining (Centre International de l’Art Parietal) bir qismini tashkil etuvchi Lascaux gʻorining barcha boʻyalgan joylariNI yangi nusxasi hisoblanadi. 2016-yil dekabr oyidan boshlab raqamli texnologiyani displeyga birlashtirgan ushbu kattaroq va aniqroq nusxa Snøhetta tomonidan Montignacga qaragan tepalik ichida qurilgan yangi muzeyda taqdim etilgan.
Tasvirlari
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Lascaux%2C_Megaloceros.jpg/200px-Lascaux%2C_Megaloceros.jpg|thumb|200x200px| Nuqtalar chizigʻi bilan Megaloceros Gʻorda 6000 ga yaqin figura mavjud boʻlib, ularni uchta asosiy toifaga boʻlish mumkin: hayvonlar, inson figuralari va mavhum belgilar. Rasmlarda atrofdagi landshaft yoki oʻsha davrning oʻsimliklari tasvirlari mavjud emas. Asosiy tasvirlarning aksariyati mineral pigmentlarning murakkab aralashmasidan qizil, sariq va qora ranglardan foydalangan holda devorlarni boʻyab chizilgan, shu bilan birga temir oksidi (oxra) kabi temir birikmalari gematit va goetit , shuningdek, marganesni oʻz ichiga olgan pigmentlardan ham foydalanilgan. Koʻmir ham ishlatilgan boʻlishi mumkin, lekin bir oz darajada koʻrinadi holos. Baʼzi gʻor devorlarida ranglar boʻyash uchun qoʻllashdan koʻra, boʻyoq hosil qilinib, hayvon yogʻi, kalsiyga boy gʻor yer osti suvlarida yoki loyda pigment suspenziyasi sifatida qoʻllanilgan boʻlishi mumkin. Boshqa joylarda, rangli aralashmani naycha orqali puflagan holda, pigmentlarni purkash amaliyoti qoʻllanilgan. Tosh yuzasi yumshoqroq boʻlgan joylarda baʼzi dizaynlar toshga oʻyilgan. Koʻpgina tasvirlar juda zaif, boshqalari esa butunlay yomonlashgan.
Rasmlardan 900 dan ortiq hayvonlarni aniqlash mumkin, ulardan 605 tasi aniq identifikatsiya qilingan. Ushbu tasvirlardan 364 tasi otlar, 90 tasi kiyiklarning rasmlari. Shuningdek, qoramol va bizon tasvirlangan, ularning har biri tasvirlarning 4-5 % ni tashkil qiladi. Boshqa suratlar qatoriga yetti mushuk, qush, ayiq, karkidon va odam kiradi. Rassomlar uchun asosiy oziq-ovqat manbai bugʻular boʻlganiga qaramay, ularning tasvirlari yoʻq. Devorlarda geometrik tasvirlar ham topilgan.
Gʻorning eng mashhur qismi buqalar zali boʻlib, u yerda buqalar, otlar, aurochlar, kiyiklar va gʻordagi yagona ayiq tasvirlangan. Toʻrtta qora buqa yoki auroch bu yerda tasvirlangan 36 hayvonlar orasida asosiy figuralardir. Buqalardan biri 5.2 m gʻor sanʼatida hozirgacha topilgan eng katta hayvon. Bundan tashqari, buqalar harakatdadek boʻlib koʻrinadi.
Meksika to'qimachiligi
thumb|300x300px| Oaxaka, Teotitlan del Valleda gilam ishlab chiqarilmoqda Meksika toʻqimachilik sanoati uzoq tarixga ega. Tolalar, gazlamalar va boshqa toʻqimachilik buyumlari ishlab chiqarish mamlakatda miloddan avvalgi 1400-yildan beri mavjud. Ispangacha boʻlgan davrda ishlatiladigan tolalar orasida yucca, palma va maguey deya nomlangan oʻsimliklari, shuningdek, janubning issiq pasttekisliklarida paxtadan foydalanish kiradi. Ispaniya Aztek imperiyasini zabt etgandan soʻng, ispanlar ipak va jun kabi yangi tolalarni, shuningdek, Yevropa oyoqli dastgohni kiritdilar. Kiyim uslublari ham tubdan oʻzgardi. Mato Porfirio Diaz davriga qadar (1880—1910-yillar), asosan fransuzlar tomonidan toʻquvni mexanizatsiyalash joriy qilingan paytgacha faqat ustaxonalarda yoki uyda ishlab chiqarilgan. Bugungi kunda gazlama, kiyim-kechak va boshqa toʻqimachilik buyumlari ham hunarmandlar tomonidan, ham fabrikalarda ishlab chiqariladi. Qoʻlda ishlangan buyumlar orasida koʻpincha kashta tikilgan huipils va sarapes kabi ispangacha boʻlgan kiyimlar kiradi. Kiyim-kechak, gilam va boshqalar tabiiy va tabiiy boʻyalgan tolalardan tayyorlangan. Aksariyat qoʻl sanʼatlari mahalliy aholi tomonidan ishlab chiqariladi, ularning jamoalari mamlakatning markazi va janubida Meksika shtati, Oaxaka va Chiapas kabi shtatlarda toʻplangan. Toʻqimachilik sanoati Xitoy, Hindiston va Vetnam kabi mamlakatlarda ishlab chiqarilgan arzonroq tovarlar bilan raqobat tufayli tanazzulga uchragan boʻlsa-da, Meksika iqtisodiyoti uchun muhimligicha qolmoqda.
Tarixi
thumb| Diego Rivera ispangacha boʻlgan davrda toʻqimachilik ishlab chiqarishni tasvirlaydigan devoriy rasm
Ispaniyadan oldingi davr
Meksikada maʼlum boʻlgan eng qadimgi mato boʻlaklari mamlakatning qurgʻoqchil shimolida, Koahuila, Chihuahua va Durango kabi shtatlarda topilgan va taxminan miloddan avvalgi 1800 va 1400 yillarga toʻgʻri keladi. Ispangacha boʻlgan davrda, quruq joylarda eng koʻp toʻqilgan tolalar yucca va palma daraxtlari boʻlib, paxta qirgʻoq yaqinidagi issiq nam joylarda etishtiriladi. Paxta oʻsadigan hududlarni bosib olib, uni oʻlpon sifatida talab qila boshlamagunga qadar, bu atsteklarga nomaʼlum edi. Keyin uni faqat yuqori sinflarga kiyishga ruxsat berildi. Paxta matoning muhim mavqeini hisobga olgan holda, u koʻpincha pul sifatida ishlatiladi. Baʼzi marosim kiyimlari uchun amate yoki qobiq qogʻozi ishlatilgan.
Har bir oʻtroq Mesoamerikan madaniyatida toʻquv xudosi mavjud edi. Koʻpincha ayollar oʻzlari yasagan toʻquv buyumlari bilan dafn etilgan. Kortes Ispaniya qiroliga yoʻllagan ushbu maktublaridan birida Atteklarning toʻqish mahoratini juda maʼqul soʻzlar bilan tilga oladi.
Mustamlaka davri
thumb| Toʻquvchi ispanlar tomonidan kiritilgan turdagi oyoq toʻquv dastgohidan foydalanadi Ispaniyalar Aztek imperiyasini bosib olgandan soʻng, Mesoamerikada mato ishlab chiqarish va kiyim kiyish keskin oʻzgardi. Ispaniyadan oldingi kiyim va tana bezaklarining aksariyat shakllari ispanlar tomonidan „madaniyatsiz“ deb taqiqlangan. Mahalliy, Yevropa va Osiyo matolari oʻrta mustamlaka davriga kelib Meksika mato ishlab chiqarishiga taʼsir koʻrsatadi. Ispaniyaliklar mahalliy paxtani yaxshi koʻrishmadi va ular anʼanaviy toʻquv dastgohlarida ishlab chiqarilgan materialni yetarlicha keng deb topmadilar. Yangi texnika va materiallar joriy etildi. Yevropa, Kichik Osiyo va Misr taʼsirining aralashmasi boʻlgan ispan kiyim uslublari ham joriy etildi. Dastlab jun va ipak matolar, soʻngra qoʻy va ipak qurti, shuningdek, 1530-yillarning oxirlarida Yevropa oyoq pedali toʻquv dastgohlari import qilingan. 1580-yilga kelib, Meksika jun va ipak mato ishlab chiqarish uchun eng samarali hududlardan biriga aylandi. Ishlab chiqarishning katta qismi hozirgi Oaxaca, Tlaxcala va Puebla shtatlarida toʻplangan. Dastlab ispan toʻquvchilari ishlab chiqarishda ustunlik qilishgan, ammo tez orada ularning oʻrnini materialni arzonlashtirgan mahalliy toʻquvchilar egallagan. Hind matolarini taqiqlash oʻrniga, Yevropalik toʻquvchilar ularni yollashga va ustaxonalar yaratishga qaror qilishdi. Mahalliy toʻquvchilarga koʻp maosh berilmasa-da, ispan egalari pul ishlashdi. Bu ustaxonalar oxir-oqibatda ichki isteʼmol uchun ham, Ispaniya, Filippin, Markaziy Amerika va Peruga eksport qilish uchun yetarli miqdorda mato ishlab chiqardi. Ipak mato ishlab chiqarish ayniqsa 1540—1580-yillarda ustunlik qilgan. Biroq, bu davr oxirida har yili Manila Galleon muntazam ravishda Osiyodan arzonroq ipak olib kelgandi.
Garchi paxta matolari yevropaliklar tomonidan yaxshi koʻrilmagan boʻlsa-da, u hali ham ispan hukmdorlariga oʻlpon sifatida tikilgan va taklif qilingan. Tolani tijoratlashtirish qiyin boʻlgan, chunki oʻsimlik baland togʻlardagi ishlab chiqarish maydonlari yaqinida emas, okeanlar yaqinidagi pasttekisliklarda oʻsadi va transport xarajatlari yuqori edi. Yirik paxta toʻqish ustaxonalari XVII asrning ikkinchi yarmigacha tashkil etilmagan. Oxir-oqibat, bu mato ishlab chiqarish, shuningdek, jun mato Meksika ipak mato ishlab chiqarish yoʻqolib qolgan boʻshliqni toʻldirdi. Jun mato muhim boʻlib qoldi, chunki u mustamlaka jamiyatining yuqori qatlamlari tomonidan maʼqullangan va qoʻylar Puebla, Queretaro, Valyadolid, Acambaro va San-Migel de Allende kabi yirik toʻquv joylari yaqinida oʻstirilishi mumkin edi xolos.
XIX asrdan hozirgi kungacha
thumb| Pre Hispanic usuli yordamida ip yigirish thumb| Museo de Arte Popular, Mexiko shahridagi ustaxonada rebozo oʻramini tugatish. Oʻtmishda mato va kiyim-kechak oʻnlab yillar davomida tikilgan, ammo bugungi kunda mato ancha arzon va sotib olingan kiyimning koʻp qismi tezda tashlab yuboriladi. Bu koʻpincha toʻquvni mexanizatsiyalash bilan bogʻliq, bu esa matoni arzonlashtirdi. Meksikada, dunyoning boshqa qismlarida boʻlgani kabi, zamonaviy transport va aloqa vositalarining joriy etilishi tovarlarni ishlab chiqarish va taqsimlashda, firmalar boshqaruvi va tuzilmasida katta oʻzgarishlarga olib keldi. XIX asrda sanoatlashtirish bugʻda ishlaydigan mashinalar va XIX asr boshlarida Meksikaga kela boshlagan Barselonnetdagi fransuz muhojirlarining saʼy-harakatlari bilan toʻqimachilik ishlab chiqarishiga taʼsir koʻrsatdi. Toʻqimachilik, xususan, paxta toʻqimachilik mahsulotlarini ommaviy ishlab chiqarish Gʻarbiy Yevropa va AQSHdan tashqaridagi boshqa mamlakatlarga qaraganda ertaroq rivojlanib, oʻsha davrdagi ijtimoiy tartibsizliklarga qaramay, XVIII asr oʻrtalarida Angliyadagi kabi darajaga yaqinlashdi. 1830-yillarda gazlama ishlab chiqarishni mexanizatsiyalash boshlandi, ammo, davlatlar oʻrtasidagi yuqori ichki soliqlar ishlab chiqarish quvvatlarini kichik va birlashtirilmagan holda ushlab turdi. Meksika ishlab chiqarish Yevropadan orqada qolgan boʻlsa-da, mamlakatning La Laguna kabi baʼzi hududlari, zamonaviy Durango va Koahuila shtatlari paxta matolarining muhim ishlab chiqaruvchilariga aylandi. Eng koʻp ishlab chiqarilgan mato „manta“ deb nomlangan, bu koʻplab mahalliy guruhlar tomonidan yoqqan tabiiy paxta.
Mahalliy anʼana
left|thumb| [[Idalgo (shtat)|Hidalgo toʻquv dastgohida mato tayyorlanmoqda.]] thumb| Zaachilada, Oaxaka shahridagi ayol orqa tasmali dastgoh bilan toʻquvchi thumb| Museo de Arte Populardagi „Bioartesanías“ tadbirida tabiiy boʻyoqlar bilan boʻyash koʻrgazmasi. Toʻqimachilik Meksikaning eng muhim hunarmandchiligi hisoblanadi, chunki u anʼananing davomi, shuningdek, uning zamonaviy dizayn va texnika bilan uygʻunligini anglatadi. Ispaniyadan oldingi va mustamlaka davri uslubidagi toʻqimachilik hali ham Meksikada ishlab chiqariladi. Bundan tashqari, toʻqimachilik fabrikalarining koʻpchiligi mustamlaka davridagi eski oyoq pedali dastgohlariga asoslangan mashinalardan foydalanadi. Mato ishlab chiqarish uchun asosan toʻrt turdagi tolalar qoʻllaniladi yaʼni ular :
thumb|336x336px| Huipil Huajuapan mintaqaviy muzeyida namoyish etiladi. left|thumb| Zaachila, Oaxaka shahrida sotiladigan rebozos va „fajas“ yoki kamar/kamar
926 (son)
926 (toʻqqiz yuz yigirma olti) — 925 va 927 sonlari orasidagi natural son.