cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sakkiz bayroqlar
Etnik tarkibi
Jurchenlar Nurxachi tomonidan Sakkiz bayroq sifatida qayta tashkil etilganda, ko‘plab manjur urug‘lari sun'iy ravishda yaratilgan. Bir-biriga aloqasi bo‘lmagan odamlar guruhi o‘zlarining halol (klan nomi) toponimi kabi geografik kelib chiqish nomidan foydalangan holda yangi Manjur urug‘ini (mukun) tashkil qilgan.
Xanning Jurchenlarga ko‘chib o‘tishi va Manjur Jurchen jamiyatiga singib ketishi haqida qator hikoyalar bor. Nikan Vaylan bunga misol bo‘lishi mumkin. Manjur Cuigiya chínchhui qabilasi oʻz urugʻiga xitoy xani asos solgan deb daʼvo qilgan. Tohoro hàngān (Duanfang urug‘i) ham xitoylik xan ekanligini da'vo qilgan. Liaoning shahridagi Fushun klani xitoylik Xan Bayroqchisi Tong oʻzini Jilin klanining Jurchen Manjur Tunggiya qabilasiga aloqador deb yolgʻon da'vo qilib, Imperator Kansi davrida oʻzlarini manjur bayrog‘iga koʻchirishlari uchun bu yolgʻon daʼvodan foydalangan.
Oilalarning Xan bayrog‘i yoki xizmatkor maqomidan ( Booi Aha ) Manjur bayrog‘iga o‘tishi, ularning etnik kelib chiqishi Xandan Manchjurga o‘tishi xitoy tilida Taiqi ( yàngì ) deb atalgan. Ular "yuqori uchlik" Manjur Bayroqlariga o‘tkazilardi. Sin siyosati ularni imperatorning onasiga yaqin oilalarga o‘tkazish va shu orqali yuqori uchta Manjur bayroqlariga qo‘shilib, familiyalarining oxiriga manjurcha "giya" qo‘shimchasini qo‘shishdan iborat edi. Bu holat odatda Sin Aisin Gioro imperatorlik oilasi bilan nikohda sodir bo‘lgan va kanizak yoki imperatorning yaqin qarindoshlari (otalari va aka-ukalari) Xan bayrog‘idan Manjur bayrog‘iga ko‘tarilib, manjurga aylanishgan. Xan bayrog‘i ayol imperator Xiaoyichun va uning butun oilasi imperatorning onasi bo‘lganligi sababli Manjur bayrog‘iga o‘tkazildi va ularning familiyasi Vey dan Weijīya yīngiga o‘zgartirildi.
Sinlar "Manjur va Xan bir uydir" va farq "manjur va Xan o‘rtasida emas, balki Bayroqchi va tinch aholi o‘rtasida" deb aytdi.
Xan xitoylik bayroqchilarning tanlangan guruhlari Sinlar tomonidan ommaviy ravishda Manjur bayrog‘iga o‘tkazildi va ularning etnik kelib chiqishi xan xitoyidan manjurga o‘zgartirildi. 1740-yilda Imperator Syanlun buyrug‘i bilan Tay Nikan dínjín (xitoycha kuzatuv posti) va Fusi Nikan língínjín (Fushun xitoyi) ning xan xitoylik bayroqlari Manjur bayroqlariga o‘tkazildi. Bu 1618-1629-yillar oralig‘ida Lyaodunlik Xan xitoylari, keyinchalik Fushun Nikan va Tay Nikan bo‘lib Jurchenlarga (Manjurlar) o‘tib ketgani bilan izohlandi. Bu Xan xitoylik manjur urugʻlari oʻzlarining asl Xan familiyalaridan foydalanishda davom etdilar va Manjur urugʻlarining Sin roʻyxatida kelib chiqishi xan sifatida belgilangan.
Manjur oilalari qul Booi Axa ( baoyi ) oilalaridan bo‘lgan xan xitoy o‘g‘illarni asrab oldilar va ular manjur oilalarida manjurlarning shaxsiy uy xo‘jaliklari sifatida xizmat qilishgan. Bu holatni Sin imperator hukumati 1729-yilda aniqlagan. Pulga muhtoj bo‘lgan manjur bayroqchilari, xan xitoylik xizmatkorlarini Manjur bayroqlariga asrab olish uchun ro‘yxatga olishni soxtalashtirishga yordam berishdi va o‘g‘illari yo‘q manjur oilalariga o‘z xizmatkorlarining o‘g‘illarini yoki xizmatkorlarning o‘zini asrab olishlariga ruxsat berildi. Manjur oilalariga qul oilalaridan boʻlgan xan xitoy oʻgʻillarni asrab olishlari uchun pul toʻlangan. Sin imperatorlik gvardiyasi kapitani Batu pul evaziga xan xitoylarini qul va qul oilalaridan o‘g‘il qilib olgan manjurlardan g‘azablandi. Buning sababi ularning boshqa manjurlar o‘rniga Xan xitoylarini asrab olishgani edi. Asrab olish orqali Manjur bayroqlariga kirgan bu xan xitoylari "ikkinchi darajali bayroqchilar" va "soxta manjurlar" yoki "alohida ro‘yxatdan o‘tgan manjurlar" sifatida tanilgan va oxir-oqibat bu xan xitoylari shunchalik ko‘payib ketdiki, ular butun armiyani egallab olishdi. 1740-yilda Xanchjou shahridagi mo‘g‘ul bayroqlari va manjur bayroqlaridagi 1600 askardan 800 nafari xitoylik o‘g‘il va alohida ro‘yxatga olingan bayroqchilar edi. Bu deyarli 50% ni tashkil etardi. 1747-yilda Szinchjou shahridagi 1600 nafar maoshsiz qo‘shindan 220 nafari xitoylik o‘g‘il xan, qolganlari esa xan xitoylari sifatida alohida ro‘yxatga olingan, mo‘g‘ul va manjur bayroqchilaridan iborat edi. Xan xitoyliklarining ikkinchi darajali bayroqchilar Ningsyadagi 3600 xonadondan 180 tasini, Lyanchjoudagi 2700 manjur askaridan 380 tasini tashkil etgan. Ushbu Xan-manjurlarning harbiy lavozimlarni egallashi natijasida ko‘plab Jurchen-manjurlar Bayroq qo‘shinlaridagi askar sifatida an'anaviy pozitsiyalaridan mahrum bo‘lishdi, natijada Xan Manjurlar Jurchen Manjurlarning iqtisodiy va ijtimoiy mavqeini siqib chiqardi. Xan manjurlar yaxshi harbiy qo‘shinlar edi. Ularning yurish va kamondan o‘q otish mahorati yuqori darajada edi, shuning uchun general-leytenant Japu ularni harbiy mahorat jihatidan Jurchen Manjurlaridan ajrata olmadi. Manjur bayroqlarida Xan xitoylik tinch oilalaridan bo‘lgan, ammo Yonchjen hukmronligidan keyin manjur bayroqchilari tomonidan asrab olingan ko‘plab "soxta manjurlar" mavjud edi. 1821 yilgi aholi ro‘yxatidan olingan statistik ma'lumotlarga ko‘ra, Jingkou va Jiangning mo‘g‘ul bayroqlari va manjur bayroqlarida 1795 ta xan xitoylari va Pekin mo‘g‘ul bayroqlari va manjur bayroqlarida 2400 ta xan xitoylari qabul qilingan. Sinlar qabul qilingan xan xitoylarini oddiy manjur bayroqchilaridan farqlashga urinishlariga qaramay, ular orasidagi farqlar noaniq bo‘lib qolaverdi. Bu asrab olingan xan xitoylik xizmatkorlar manjur bayroqlari rollarini egallashga muvaffaq boʻlganlar. Ular xitoychada kaihu ren va manchuda dangse faksalaha urse deb atalgan. Oddiy manjurlar jingkini Manjusa deb atalgan.
Dvoryan bo‘lmagan oddiy manjur bayroqlari irgen deb atalardi, bu esa manjur zodagonlari "Sakkiz buyuk uy"dan farqli o‘laroq umumiy ma'noni anglatadi.
Chegaralangan sariq bayroqdan boʻlgan xan bayrogʻi leytenanti Jiang Xingchjou Syanlun hukmronligining oxirlarida Mukden shahrida musulmon ayolga uylandi. U oddiy ayolga uylangan bayroqchi bo‘lgani uchun jazolanishdan qo‘rqib, o‘z lavozimidan qochib ketdi. U o‘z lavozimini tark etgani uchun o‘limga hukm qilingan, ammo hukm almashtirilgan va ijro etilmagan.
XIX asr oxiri va XX asr boshlarida shimoliy-sharqda manjurlar va xanlar oʻrtasidagi nikohlar kuchaydi. Chunki manjur oilalari oʻzlarining etnik mavqeini yuqori moliyaviy ahvolga almashtirish uchun oʻz qizlarini yaxshi taʼminlangan Xan oilalaridan boʻlgan oʻgʻillarga turmushga berishga tayyor edilar.
Bayroq askarlari
thumb|350x350px| Imperatorl ov guruhiga hamrohlik qilayotgan bayroqchilar. Ov harbiy mashg‘ulotlar va harbiy qismlar o‘rtasidagi muvofiqlashtirishni yaxshilash uchun xizmat qilgan. Xitoy Sin sulolasi hukmronligi ostiga o‘tkazilgan paytdan boshlab, bayroqli askarlar yanada professional bo‘lgan va byurokratlashgan. Manjurlar boshqaruvni oʻz qoʻliga olgach, oʻljalarni taqsimlash orqali askarlarning moddiy ehtiyojlarini qondira olmadilar. Buning o‘rniga ish haqi tizimi o‘rnatildi, darajalar standartlashtirildi va sakkizta bayroq kuchli etnik tarkibga ega bo‘lsa-da, o‘ziga xos irsiy harbiy kastaga aylandi. Bayroq askarlari poytaxt Pekin himoyachisi sifatida doimiy pozitsiyalarni egalladi. Bu yerda yoki o‘n sakkizta garnizon tashkil etilgan viloyatlarda ularning qariyb yarmi oilalari bilan yashadi. Sin sulolasi davridagi eng katta bayroq garnizonlari Pekinda, undan keyin Sian va Xanchjouda edi. Katta bayroq populyatsiyalari Manjuriyada va Buyuk devor, Yangtze daryosi va Buyuk kanal bo‘ylab strategik nuqtalarda joylashtirilgan.
Munchoqtepa 1
Munchoqtepa1 — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: I—VIII asrlar. Surxondaryo viloyatining Boysun tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Shifobuloq” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Bookmarks (kitob doʻkoni)
Bookmarks — Britaniyadagi eng yirik sotsialistik kitob doʻkoni. U 1973-yilda Sotsialistik ishchilar partiyasi (SWP) tomonidan tashkil etilgan va Londonning Bloomsbury shahrida joylashgan. Kompaniya 1979-yildan beri kitoblarni nashr etadi va Kasaba uyushmalari Kongressining rasmiy kitob sotuvchisi hisoblanadi.
Kitob doʻkoni
Bookmarks siyosat, iqtisod, fashizmga qarshi kurash, anarxizm, mehnat tarixi, kasaba uyushmalari, sanʼat va madaniyat, irqchilikka qarshi kurash, atrof-muhit, biografiyalar va feminizmga oid badiiy va badiiy boʻlmagan kitoblar chop etishga ixtisoslashgan. Shuningdek, u bolalar uchun radikal kitoblar, elektron kitoblar, CD va DVD disklar ham ishlab chiqaradi. Ularning assortimenti afishalar, finjonlar, sumkalar va kartalarni oʻz ichiga oladi. Bookmarks tomonidan ishlab chiqilgan noodatiy buyumlari orasida anti-tory finjonlar va Lenin sherbeti nomli sovunlari mavjud. Barcha shirkatga bogʻliq voqealar Bookmarksning YouTube kanalidan jonli tarzda translyatsiya qilinadi.
Britaniyalik siyosatchi Tony Benn Bookmarksni „faollar universiteti“ deb taʼriflagan. Kitob doʻkoni Radikal kitob sotuvchilari ittifoqining aʼzosi hisoblanadi.
Binolar
Bookmarks chop qilgan kitoblar dastlab 1971-yilda IS Books sifatida sotila boshlagan va 1973-yilgacha Cotton Gardens International Socialists ofis binosida joylashgan. 1973 va 1974-yillar orasida Bookmarks nomi qabul qilindi va London, Finsbury Park, 265 Seven Sisters Road manzilida yangi binolar ochildi. 1980-yillarda bu radikal kitob savdosi jurnali The Radical Booksellerning pochta manzili ham edi.
1998-yilda Bookmarks London, Bloomsbury Street 1 manzilida oʻz binolarini ochdi. left|thumb|Bookmarks kitob doʻkoni
Nashrlari
Bookmarks faollar va kasaba uyushmalari xodimlarini qiziqtiruvchi masalalarga bagʻishlangan kitob va risolalarni nashr etadi. Nashriyot kompaniyasi 1979-yildan buyon hozirgi holatidagidek faoliyat yuritib kelmoqda.
2002-yil tuhmat ishi
2002-yil avgust oyida Bookmarks nashrlari va Socialist Review muharriri Lindsey German, Carter-Ruckdagi tuhmat boʻyicha advokatlardan muharrir Quaintin Hoare va tarixchi Branka Magasni himoya qilish boʻyicha maktublar oldi. Shikoyat siyosiy nazariyotchi Alex Calinicosning 1999-yilda Bookmarks nashriyotida Lindsey German tomonidan chop etilgan „The Balkans, Nationalism and Imperialism (Bolqonlar, millatchilik va imperializm)“ kitobiga kiritilgan 1993-yildagi hikoyasiga tegishli edi. Hoare va Magas taʼkidlashicha, kitobdagi bir parchada ular Xorvatiyadagi Franjo Tudjman rejimi uchun kechirim soʻraganligi haqida aytib oʻtilgandi. Bookmarks Publications va Lindsey German ochiq sudda uzr so‘rab bayonot berishga va daʼvogarlarning har biriga 1500 funt sterling to‘lashga kelishib oldilar. 10 000 funt sterlingdan yuqori boʻlgan qonun loyihalari bilan 2003-yilda sud jarayonidagi Bookmarksni qoʻllab-quvvatlash uchun tuhmatga qarshi jamgʻarma fondi ishga tushirildi. Britaniyalik jurnalist Paul Fooot „Ishchilar erkinligi uchun ittifoq“ni qoʻllab-quvvatlash maqsadida murojaat yozdi, Magas va Hoare ham Bookmarks nashrlariga advokatlarisiz murojaat qilmaganini daʼvo qildi. Maqolada Foot shunday deb yozgan edi: „Ishchi harakatida sotsialistlar oʻrtasidagi tortishuvlar ochiq-oydin oʻtkazilishi va oʻta ogʻir holatlardan tashqari, sudlarda tuhmat qonunlar bilan tekshirilmasligi uzoq vaqtdan beri amalda qoʻllaniladi“.
Ubdontepa
Ubdontepa  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: IV—VIII asrlar. Samarqand viloyatining Oqdaryo tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Kumushkent” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Nomsiztepa-12 (Samarqand viloyati, Ishtixon tumani)
Nomsiztepa-12  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: IV—V—VIII asrlar. Samarqand viloyatining Ishtixon tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Kiyot“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Wuhu
Wuhu (Weedy koʻli) — Xitoyning janubi-sharqidagi Anxuy provinsiyasidagi prefektura darajasidagi shahar. Yanszi daryosining janubi-sharqiy qirgʻogʻida joylashgan Wuhu janubi-sharqda Xuancheng, janubi-gʻarbda Chizhou va Tongling, shimoli-gʻarbda Xefei, shimoli-sharqda Maanshan shahri, sharqda Jiangsu provinsiyasi bilan chegaradosh va taxminan 90 km ga teng. Nankindan janubi-gʻarbda. Nankinning janubiy qismidagi urbanizatsiya tendensiyasi bilan Nankin, Maanshan va Wuhu oʻrtasidagi 10,660,000 dan ortiq aholiga ega boʻlgan konkurbatsiya qurilmoqda.
Maʼmuriyat
Prefektura darajasidagi Wuhu shahri 8 ta okrug darajasidagi boʻlinmalarni, shu jumladan 5 tuman, 1 okrug va 1 okrug darajasidagi shaharni boshqaradi.
Aholi
2020-yilgi Xitoy aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Wuhuda jami 3,644,420 aholi istiqomat qiladi, ularning 1,622,799 nafari Jiujiang tumani, Jinghu tumani va Yijiang tumanlari hududida istiqomat qilgan. Shaharda 47 tadan ortiq etnik jihatdan ozchiliklarni tashkil etib, ularning eng koʻp qismi musulmonlardir. Shaharda 500 dan ortiq aholisi boʻlgan boshqa etnik tumanlar mavjud: Yi, Tujia, Miao, Chjuang va Manchu.
Til
Mandarin — Xitoy tilining bir tarmogʻi boʻlgan, shaharlarda keng tarqalgan, okruglardagi baʼzi odamlar esa Vu xitoy tilida gaplashadi. Putonghua yoki standart mandarin odatda bu sohada ishlatilgan.
Pannariaceae
Pannariaceae - Peltigerales tartibiga mansub zamburug'lar oilasiga kiradi.
Wuhu
Tarixi
thumb| Meros binosi: Wuhudagi 11-sonli oʻrta maktab Wuhu kamida miloddan avvalgi 770 yildan beri yashab kelganligi maʼlum. U Sharqiy Vu tomonidan nazorat qilingan. Uch Qirollik davrida (milodiy 220-280) strategik muhim shaharga aylandi. Oʻsha paytda u Jiuzi (Chiu- 鸠兹)deb nomlangan. Ming sulolasi davrida Wuhu yirik savdo markazi va daryo portiga aylandi va shu vaqtdan boshlab guruch savdosi markazi sifatida tanildi.
1644-yilda Ming sulolasining soʻnggi imperatorlaridan biri boʻlgan Hongguang imperatori (yaxshiroq Fu shahzodasi nomi bilan tanilgan) Wuhuda yangi Qing sulolasi qoʻshinlari tomonidan qoʻlga olindi. Taypin qoʻzgʻoloni paytida Wuhu Taypin va imperator kuchlari oʻrtasida besh marta qoʻl almashadi. Shahar 1876-yilda shartnoma portiga aylandi va oʻsha vaqtdan beri savdo markazi boʻlib qoldi. Yanszi daryosi boʻyidagi shahar markazining koʻp qismi Britaniya konsessiyasida berilgan. thumb| „Ufu“. Nieuhof: L’Ambassade de la Compagnie Orientale des Provints Unies vers l’Impereur de la Chine, 1665 yil thumb| XIX asr oxiridagi Zhongjiang Pagoda manzarasi. Guruch, yogʻoch va choy savdosi Wuhuda 1920—1930-yillardagi urush qoʻmondoni davrigacha, bu hududda qaroqchilar faol boʻlgan paytgacha gullab-yashnagan.
Ikkinchi Jahon urushining bir qismi boʻlgan Ikkinchi Xitoy-Yaponiya urushi boshida Wuhu 1937-yil 10-dekabrda Yaponiya tomonidan bosib olingan. Bu Nankin jangining debochasi boʻlib, Nankin qirgʻini bilan yakunlanadi. Yaponiya istilosi ostida Xitoy qarshilik jangchilari Wuhu atrofidagi koʻllarda yashirinib, qamishlar orasidan nafas olishdi.
Wuhuda ikkinchi jahon urushidan keyin toʻqimachilik sanoati, kemasozlik, qogʻoz fabrikalari rivojlanishi bilan asosiy sanoat tarmoqlari rivojlana boshladi. Shunga qaramay, Wuhu Xitoy Xalq Respublikasi tashkil topganidan keyin bir necha oʻn yillar davomida sanoat ishlab chiqarishida Maanshan va Tonglingdan orqada qolib, birinchi navbatda guruch, ipak, paxta, choy, bugʻdoy va tuxum savdosi boʻyicha tijorat markazi boʻlib qoldi. Biroq, soʻnggi yillardagi iqtisodiy yuksalish bilan Wuhu ishlab chiqarish markaziga aylandi.
2016-yil iyul oyida Nanling va Vuvey tumanlari kuchli yomg‘irdan jiddiy zarar ko‘rdi.
Iqtisodiyot
Shahar provinsiya poytaxti Xefeydan keyin Anxuydagi ikkinchi yirik iqtisodiyotdir. 2019-yilda Wuhu YaIM 361,826 milliard yuanga yetdi. Uning jon boshiga yalpi ichki mahsuloti 96533 yuanni (taxminan 13790 dollar) tashkil etdi.
Qorovultepa (Samarqand viloyati, Ishtixon tumani)
Qorovultepa  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: IV—V—VIII asrlar. Samarqand viloyatining Ishtixon tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Kiyot“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Wuhu
Iqtisodiyot
1993-yilda ishga tushirilgan shahar shimolidagi Wuhu iqtisodiy va texnologik rivojlanish hududi Anhui provinsiyasidagi birinchi davlat darajasidagi iqtisodiy va texnologik rivojlanish hududlaridan biridir. Bu viloyatda yagona eksportni qayta ishlash zonasiga ega. Chery Automobile va Anhui Conch Cement kompaniyasining bosh qarorgohi ushbu rivojlanish hududida joylashgan.
Wuhu — Yanszi daryosi boʻyida joylashgan beshinchi yirik port, Yuxikou Pier — Xitoydagi eng yirik ichki daryo koʻmir bandargohi hisoblanadi.
Aeroport
Shaharga 2021-yil 30-aprelda ochilgan Wuhu Syuanchjou aeroporti xizmat koʻrsatadi. thumb| Vuhu Yanszi daryosi koʻprigi Wuhuda bitta Yanszi daryosi oʻtish joyi bor. 2000-yilda ochilgan Wuhu Yanszi daryosi koʻprigi G5011 Wuhu-Xefey ekspress yoʻli va Huainan temir yoʻlidan olib oʻtadi.
Poyezd
Vuhuga Anhui-Jiangxi, Nankin-Tongling va Huainan temir yoʻllari xizmat koʻrsatadi. Shanxaydan Wuxuga kelish uchun tezyurar poyezdda atigi 2,5 soat ketadi.
Metro tizimi
Vuhu temir yoʻl tranziti 2021-yil 3-noyabr va 28-dekabrda ochilgan ikkita liniyadan (1 va 2-qator) iborat.
Madaniyati
Mashhur shoir Li Bay oʻzining soʻnggi umrini Wuhuda oʻtkazgan deyiladi. Li Bay Markaziy Osiyodagi qadimgi Ipak yo‘li shahri Suyabda tug‘ilgan va Xitoyning janubi-g‘arbiy qismida o‘sgan.
Tang sulolasi davrida (619-907) shoir Du Mu mashhur „Wuhuda qolish haqidagi fikrlar“ sheʼrini yozgan.
Wuhu shahridagi zavod temirdan ishlangan suratlar yasash boʻyicha mahalliy hunarmandchilikni amalga oshiradi. Song sulolasi davridagi (milodiy 1000-yillar) mahalliy voqealarni aks ettiruvchi Wuhu shahridagi mashhur tosh lavha taniqli xattot Mi Funing durdona asari hisoblanadi.
Oshxona
Wuhu va Anqing Yanszyan oshxonasining mashhur markazlari hisoblanadi. U chuchuk suv baliqlari va parranda goʻshtiga ixtisoslashgan boʻlib, maydalash, shakllantirish va boʻyashning maxsus usullariga ega.
Din/tibbiyot
Nyu-York Metodistlar Missiyasi Jamiyatining boshligʻi Virgil C. Xart 1881-yilda Wuxu shahriga shaharning birinchi metodist cherkovi va Gʻarb uslubidagi kasalxonani qurish uchun mulk sotib olish niyatida keladi. Xart konsullik va dengiz bazasini qurishni istagan inglizlar oldida Yichisan tepaligini himoya qila oldi. Yichisan kasalxonasi Anhuining eng qadimgi gʻarbiy kasalxonasidir. Doktor Edgerton X. Xart (VC Xartning toʻngʻich oʻgʻli) 1895-yilda kasalxona direktori boʻldi va 1913-yil aprel oyida vafotigacha shu lavozimda ishladi Kerolin Maddok 1904-yil oktyabr oyida Wuhu shahriga umumiy kasalxonaning bosh hamshirasi boʻlib xizmat qilish uchun keldi. Kerolin Maddok 1907-yil oktyabr oyida doktor Edgerton Xartga turmushga chiqdi. 1909-yilda Karolin va boshqa toʻrtta hamshira Xitoyning hamshiralar uyushmasini tashkil etdi va u uning birinchi prezidenti boʻlib ishladi; bu assotsiatsiya hali ham Xitoyning hamshiralik kasbini ifodalaydi.
Meros va turizm
Uxu shahridagi bir nechta joylar Xitoyning asosiy milliy tarixiy va madaniy yodgorliklari roʻyxatiga kiritilgan. Ularga 广济寺 ibodatxonasi kiradi), buddistlar ibodatxonasi dastlab Tang sulolasi davridagi boʻlib, unda Shimoliy Song sulolasidan boʻlgan Chje pagodasi joylashgan. thumb| Guangji ibodatxonasidagi Chje pagodasi, Shimoliy Song sulolasiga tegishli Roʻyxatga kiritilgan boshqa yodgorliklar 19-asrga toʻgʻri keladi, oʻshanda Vuhu Britaniyaning shartnoma porti boʻlgan. Ular orasida Avliyo Jozef sobori, sobiq Britaniya konsulligi joylashgan joy, Yantszi daryosidagi sobiq bojxona binosi va sobiq Sent-Jeyms o‘rta maktabi joylashgan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Mozorqoʻrgʻonlar-10
Mozorqoʻrgʻonlar-10 — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Samarqand viloyatining Nurobod tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Omondara” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Falk
Falk (Φάλκης) — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Argos shohi Temenning oʻgʻli. U Epidavrning singlisi Girnefoni oʻgʻirlamoqchi boʻldi, lekin u Falkni oʻldirib, Argosga qochib ketdi.
U doryanlar bilan birgalikda Sikyonni egalladi. Gera Sikyonni egallashda unga yoʻl koʻrsatgani uchun, qahramon Geraga atab ibodatxona qurdi. U Regnidning otasi va tarixchi Eforning yozishicha, Sikyon asoschisi.
Emily Menges
Emily Townsend Menges (1992-yil 28-iyulda tugʻilgan)—amerikalik professional futbolchi, u Portland Thorns FC uchun Milliy ayollar futbol ligasida (NWSL) himoyachi sifatida oʻynaydi, u bilan 2016 va 2021 NWSL Shild va 2017 NWSLda gʻolib chiqqan. U shuningdek, Avstraliya W-ligasida Melburn Victory jamoasida oʻynaydi. U ilgari Ayollar futbol premer-ligasining ikkinchi divizionida Long Island Fury jamoasida oʻynagan va u bilan 2009-yilda milliy chempionatda gʻolib chiqqan.
Yoshligi
Menges Nyu-Yorkning Garden Siti shahrida tugʻilgan va Garden City oʻrta maktabida oʻqigan. U „Albertson Fury '91“ jamoasida oʻynadi va 2009-yildan 2011-yilgacha ketma-ket uchta Sharqiy Nyu-York yoshlar futbol assotsiatsiyasi (ENYYSA) Davlat ochiq kubogini qoʻlga kiritdi.
Jorjtaun
Menges Jorjtaun universitetida oʻqigan. U kollejdagi karyerasini dastur tarixidagi eng koʻp mukofotlangan oʻyinchilardan biri sifatida tugatdi, 2013-yilda Sharqning eng yaxshi himoyachisi va NSCAA birinchi jamoasining butun amerikalik faxriy unvonlarini qoʻlga kiritdi. U oʻzining soʻnggi ikki mavsumida Hoyalar himoyasini 23 marta oʻtkazib yuborgan, shu jumladan 2012-yilda oʻsmirlik davridagi 13 ta oʻyinda maktab rekordini oʻrnatgan. Menges 84 oʻyinda (83 startda) maydonga tushdi, ikkita gol urdi va Jorjtaun himoyasiga 40 ta oʻyinda yordam berdi. U 2012 va 2013-yillarda MAC Hermann Trophy yarim finalchisi edi.
Moutiny
Moutiny Iroqda mobil telefon va simsiz internet xizmatlarini taqdim etuvchi telekommunikatsiya kompaniyasi.
Ratchet & Clank: Going Mobile
Ratchet & Clank: Going Mobile platformer va shooter janrlaridagi mobil oʻyindir. Sony Pictures Mobile shirkati tomonidan ishlab chiqarilgan. 2005-yil 2-noyabrda Shimoliy Amerikada chiqarilgan.
Emily Menges
Long Island Fury
Menges „Long Island Fury“ jamoasida oʻynagan va 2009-yilda ikkinchi divizion Ayollar Premer-Ligasi (WPSL) milliy chempionatida gʻolib chiqqan.
Portland Thorns, 2014-yil
Portland Thorns FC 2014 NWSL kolleji loyihasining uchinchi bosqichida 25-chi umumiy tanlov bilan Mengesni tanladi. U 2014-yilning 12-aprelida „Thorns“ safida ilk bor maydonga tushdi va jamoaga Houston Dashga qarshi safarda 1:0 hisobida gʻalaba qozonishda yordam berdi.
Menges 2016 NWSL Shield va 2017 NWSL chempionatida gʻalaba qozongan Thorns uchun boshlangʻich markaziy himoyachi edi. U 2016-yilda „Yilning eng yaxshi oʻyinchisi“ sovrinini qoʻlga kiritib, muxlislarning sevimlisiga aylandi.
Xalqaro maydonda
2013-yilning dekabr oyida Menges AQShning 23 yoshgacha boʻlgan ayollar terma jamoasi bilan oʻquv-mashgʻulot yigʻiniga chaqirildi. 2016-yilning noyabr oyida Menges futbol boʻyicha AQSh ayollar terma jamoasi bilan mashgʻulotlarga chaqirildi.
Jamoa
Xalqaro chempionlar kubogi—2021-yil (Portland Thorns)
Ratchet & Clank: Quest for Booty
Ratchet & Clank: Quest for Booty 2008-yili chiqarilgan platformer janridagi videooʻyin boʻlib, Insomniac Games shirkati tomonidan ishlab chiqarilgan va Sony Computer Entertainment tomonidan nashr etilgan. PlayStation 3 uchun moʻljallangan. Ratchet & Clank videooʻyinlar franshizasiga mansubdir. Oʻyin Shimoliy Amerika va Yevropada 2008-yil 21-avgustda, Osiyoda 2008-yil 25-sentabrda ommaga havola etildi.
Emily Menges
Jamoa
NWSL chempionati—2017-yil (Portland Thorns)
NWSL qalqoni—2016-yil (Portlend Thorns)
WPSL milliy chempionati—2009-yil (Long Island Fury)
Professional
NWSL Eng yaxshi XI—2016-yil
NWSL Ikkinchi XI—2017-yil
Jamoaning eng qimmat futbolchisi (Portland Thorns)—2016-yil
Muxlislar orasida yilning eng yaxshi futbolchisi (Portland Thorns)—2016-yil
Kollej
Birinchi Amerika jamoasi (NCSAA)—2013-yil
MAC Hermann Trophy yarim finalchisi—2012, 2013-yil
Sharqning eng yaxshi himoyachisi—2013-yil
Smyha
Smyha ( Смига  ) — Ukraina gʻarbidagi Rovno viloyati (viloyati ) ning Dubno tumanidagi shahar tipidagi aholi punkti. Aholisi 2001-yilgi Ukraina aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra 3015 kishini tashkil etgan. Hozirgi aholi: 2 2,597kishini tashkil etadi.
Aholi punkti birinchi marta 1861-yilda Kenneberg qishlog'i sifatida tashkil etilgan ( Кеннеберг  ). U 1928-yilda hozirgi nomi "Smyha" deb o'zgartirildi va 1980-yilda shahar tipidagi aholi punkti maqomini oldi
Moineville
Moineville Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Meurthe-et-Moselle departamenti Briey tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1048 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 127,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,2 km2. Dengiz sathidan 180 – 248 m balandlikda joylashgan.
Urush orti mehnatkashlari va urush bolalari yodgorligi, Oktyabrskiy
Urush orti mehnatkashlari va urush bolalari yodgorligi — Boshqirdiston Respublikasi, Oktabrskiy shahridagi yodgorlik.
Tarixi
2016-yil 4-sentabr kuni Oktabrskiy shahridagi Gʻalaba bogʻida, „Askarlar tafakkuri“ yodgorlik majmuasi yonida front mehnatkashlari va urush bolalari xotirasiga bagʻishlangan haykal ochildi. U Ikkinchi jahon urushi tugaganining 71-yilligiga toʻgʻri keldi. Ushbu voqea bilan shahar aholisini tantanali tadbirda ishtirok etgan Boshqirdiston rahbari Rustem Xamitov tabrikladi va shahar faxriy fuqarosi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni Layla Mardanshina bilan birgalikda haykalni ochdi. Shu bilan birga, respublika rahbari yana bir sharafli vazifani bajardi — u 1945-yil 16-mayda mukofotga taqdim etilgan Ulugʻ Vatan urushi faxriysi Aleksey Vasilyevich Kuptsovni (tugʻ. yil. 1924), Qizil Yulduz ordeni bilan taqdirladi.
Boʻlajak yodgorlikning poydevori 2015-yil 7-mayda qoʻyildi, shundan soʻng uni qurishga mablagʻ toʻplash uchun „Xalq yodgorligi“ aksiyasi eʼlon qilindi — shahar fuqarolari va korxonalaridan 4 million rubldan ortiq mablagʻ toʻplandi.
Tavsifi
Yodgorlik mualliflari metall rassomi Sobir Nosirov va haykaltarosh Vyacheslav Kuznetsov edi. Haykaltaroshlik kompozitsiyasi don boshoqlarni koʻtarib yurgan ayol va bolaning siymolarini aks ettiradi, ularning tepasida shahar ramzi boʻlgan sunʼiy neft favvorasi (Oktabrskiy shahri gerbi va bayrogʻida tasvirlangan). Haykallar guruhi Nijniy Tagil badiiy quyish zavodida bronzadan yasalgan.
Yodgorlik granit plitalar bilan bezatilgan postamentga oʻrnatildi. Postamentnig old tomonida "1941-1945-YILLARDAGI URUSH MEHNATKASHLARI VA BOLALARIGA" degan yozuv bor.
Kropstädt
Kropstädt Germaniyaning Saksoniya-Anhalt yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Wittenberg (tuman) tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 32,13 km2. 1315 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Hududi
Kropstädtning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Doʻrmontepa (Samarqand viloyati, Ishtixon tumani)
Doʻrmontepa  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: I—V—VIII asrlar. Samarqand viloyatining Ishtixon tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Kiyot“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Şişpapaqlar
Şişpapaqlar (shuningdek, Shishpapakhlar) Ozarbayjonning Agʻdam tumanida joylashgan qishloq.
Guion Bluford
Guion Stewart Bluford Jr. (1942-yil 22-noyabrda tugʻilgan) — amerikalik aerokosmik muhandis, AQSh Harbiy-havo kuchlarining isteʼfodagi ofitseri va qiruvchi uchuvchisi hamda NASAning sobiq astronavti, u koinotga chiqqan birinchi afro-amerikalik boʻldi. Kosmonavt boʻlishdan oldin u AQSh Harbiy-havo kuchlarida ofitser boʻlgan va u erda NASAga tayinlangan paytda qolib, polkovnik darajasiga koʻtarilgan. U 1983-1992-yillar oraligʻida Space Shuttlening toʻrtta parvozida qatnashgan. 1983-yilda STS-8 missiyasida Orbiter Challenger ekipaji aʼzosi sifatida u birinchi afro-amerikalik va kubalik kosmonavt Arnaldo Tamayo Mendesdan keyin koinotdagi ikkinchi afro-amerikalik ajdodga aylandi.
Shaxsiy hayot
Filadelfiyada tugʻilgan Bluford 1960-yilda Overbrook oʻrta maktabini tamomlagan. U 1964-yilda Pensilvaniya shtat universitetida aerokosmik muhandislik fanlari bakalavriatini, 1974-yilda AQSh Havo kuchlari Texnologiya Institutida (AFIT) Aerokosmik muhandislik fanlari magistri darajasini, aerokosmik muhandislik boʻyicha falsafa doktori darajasini 1974-yilda olgan. U 1978-yilda AFITda lazer fizikasi boʻyicha magistr darajasini va 1987-yilda Xyuston-Clear Lake universitetida biznes boshqaruvi boʻyicha magistr darajasini olgan. U Pensilvaniya universitetining Uorton biznes maktabida ham oʻqigan.
Uning sevimli mashgʻulotlariga oʻqish, suzish, yugurish, raketka, qoʻl toʻpi, shoʻngʻin va golf kiradi. U 1964-yilda Linda Tullga uylangan va ikki oʻgʻli bor: Guion III va Jeyms.
Harbiy havo kuchlari faoliyati
Bluford Uilyams havo kuchlari bazasida uchuvchilarni tayyorlashda ishtirok etdi va 1966-yil yanvar oyida oʻzining uchuvchi qanotlarini oldi. Keyin u Arizona va Floridada F-4C jangovar ekipaj mashgʻulotlariga bordi va 557-chi parvozlarni tayyorlash eskadroniga tayinlandi.
1967-yil iyul oyida u Sheppard havo kuchlari bazasining Bluford 3630-chi parvozlar tayyorlash qanotiga T-38A instruktor uchuvchisi sifatida tayinlandi. U standartlashtirish/baholash boʻyicha ofitser va parvoz komandirining yordamchisi boʻlib ishlagan. 1971-yil boshida u eskadron ofitserlar maktabida oʻqidi va ofitser yordamchisi sifatida operatsiya boʻyicha qoʻmondon oʻrinbosari va qanot boʻyicha maktab kotibi lavozimiga qaytdi.
1972-yil avgust oyida Bluford Ogayo shtati Rayt-Patterson havo kuchlari bazasidagi AQSh Harbiy-havo kuchlari texnologiya instituti rezidentura maktabiga oʻqishga kirdi. 1974-yilda magistraturani tamomlagandan soʻng, u Rayt-Patterson havo kuchlari bazasidagi Harbiy havo kuchlarining parvoz dinamikasi laboratoriyasiga xodimlarni rivojlantirish boʻyicha muhandis sifatida tayinlangan. U Aeromexanika boʻlimining ilgʻor tushunchalar boʻyicha oʻrinbosari va laboratoriyada Aerodinamika va havo ramkasi boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan. Hisoblash suyuqliklari dinamikasi sohasida bir qancha ilmiy maqolalar yozgan va taqdim etgan.
U T-33, T-37, T-38, F-4C, U-2 / TR-1 va F-5A / B samolyotlarida 5200 soatdan ortiq reaktiv parvoz vaqtini qayd etdi, shu jumladan 1300 soat. Shuningdek, u FAA tijorat uchuvchi litsenziyasiga ega.
NASA faoliyati
left|thumb| Astronavt nomzodlari Ronald Makneyr, Bluford va Fred Gregori Apollon skafandrlarini kiygan, 1978-yil may Bluford NASA astronavti boʻlish uchun 1978-yil yanvar oyida NASA astronavt guruhi 8 tarkibiga kirdi. Ular bir yil davomida mashq qilishdi va 1979-yil avgustida rasman kosmonavtlar sifatida tayinlandilar Uning texnik mas’uliyatiga kosmik stantsiya operatsiyalari, masofaviy manipulyator tizimi (RMS), Spacelab tizimlari va tajribalari, kosmik kemalar tizimlari, foydali yuk xavfsizligi masalalari va Shuttle Avionics Integration Laboratory (SAIL) va Flight Systems Laboratory da parvoz dasturlarini tekshirish kiradi. Bluford STS-8, STS-61-A, STS-39 va STS-53 da missiya mutaxassisi edi.
Blufordning birinchi missiyasi 1983-yil 30-avgustda Florida shtatidagi Kennedi kosmik markazidan uchirilgan STS-8 edi. Bu Orbiter Challenger uchun uchinchi parvoz va tungi uchirish va tungi qoʻnish bilan birinchi missiya edi. Missiya davomida STS-8 ekipaji Hindiston milliy sunʼiy yoʻldoshini (INSAT-1B) joylashtirdi. Kanadada ishlab chiqarilgan robot qoʻl Shuttle Remote Manipulator System (SRMS) yoki Canadarm) Payload Flight Test Article (PFTA) bilan sinovdan oʻtkazildi. Jonli hujayra namunalari bilan doimiy oqim elektroforez tizimini (CFES) nazorat qildi. Kosmik parvozning biofiziologik taʼsirini tushunish uchun tibbiy oʻlchovlar oʻtkazdi va toʻrtta Getaway Maxsus kanistrlarini faollashtirdi. STS-8 1983-yil 5-sentyabrda Kaliforniyadagi Edvards havo kuchlari bazasiga qoʻngunga qadar 145 soat ichida Yer atrofida 98 marta aylanib chiqdi. right|thumb| 1983-yilda STS-8da Bluford Keyin Bluford 1985-yil 30-oktyabrda Kennedi kosmik markazidan uchirilgan Germaniyaning D-1 Spacelab missiyasining STS-61-A ekipajida xizmat qildi. Bu missiya sakkizta ekipaj aʼzolarini birinchi boʻlib kosmosga uchgan eng katta ekipaj edi va uchta evropalik yuk boʻyicha mutaxassislarni oʻz ichiga olgan. Bu Germaniya Aerokosmik Tadqiqotlar Tashkiloti (DFVLR) boshchiligidagi birinchi maxsus Spacelab missiyasi va foydali yukni boshqarishni xorijiy davlatga oʻtkazish boʻyicha birinchi AQSh missiyasi (Germaniya kosmik operatsiyalar markazi, Oberpfaffenhofen, Germaniya). Missiya davomida Global Low Orbiting Message Relay Satellite (GLOMR) Getaway Special (GAS) konteyneridan joylashtirildi va Spacelab-da suyuqliklar fizikasi, materiallarni qayta ishlash, hayot haqidagi fanlar va navigatsiya kabi sohalarda 76 ta tajriba oʻtkazildi. 169 soatda Yer atrofida 111 marta aylangan „Chellenjer“ 1985-yil 6-noyabrda Edvards havo kuchlari bazasiga qoʻndi.
Bluford shuningdek, 1991-yil 28-aprelda Kennedi kosmik markazidan Orbiter Discovery bortida uchirilgan STS-39 ekipajida ham xizmat qilgan. Ekipaj AFP-675 foydali yuki bilan aurora, Yer-limb, samoviy va moki atrof-muhit maʼlumotlarini toʻpladi. Ushbu foydali yuk Shuttle uchun Kriogen infraqizil nurlanish qurilmalari (CIRRIS-1A), Uzoq ultrabinafsha kamera tajribasi (FAR UV), bir xil ortiqcha qator (URA), toʻrt qutbli ion neytral massa spektrometri (QINMS) va Horizon ultrabinafsha nurlanish dasturi edi. Ekipaj, shuningdek, infraqizil fon imzo tadqiqoti (IBSS) tajribasidan oʻtgan SPAS-II ni joylashtirdi va chaqirib oldi. Ekipaj, shuningdek, kosmik sinov yuki-1 (STP-1) dan foydalangan va koʻp maqsadli eksperimental kanistrdan (MPEC) tasniflangan foydali yukni joylashtirgan. 134 Yer orbitasi va koinotda 199 soatni bajargandan soʻng, Discovery 1991-yil 6-mayda Kennedi kosmik markaziga qoʻndi.
Blufordning soʻnggi missiyasi 1992-yil 2-dekabrda Kennedi kosmik markazidan uchirilgan STS-53 edi. Besh kishidan iborat ekipaj Mudofaa vazirligining DOD-1 yuk yukini joylashtirdi va keyin bir nechta Harbiy-Odam-kosmos va NASA tajribalarini amalga oshirdi. Discovery Yerni 175 soat ichida 115 marta aylanib chiqdi va 1992-yil 9-dekabrda Edvards havo kuchlari bazasiga qoʻndi.
Toʻrtinchi parvozini yakunlash bilan Bluford kosmosda 688 soatdan koʻproq vaqt oʻtkazdi.
Qorabogʻtepa 1
Qorabogʻtepa 1 — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—VII asrlar. Surxondaryo viloyatining Denov tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Qorabogʻtepa” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Guion Bluford
NASAdan keyingi martaba
Bluford NASAni tark etdi va 1993-yil iyul oyida Harbiy havo kuchlaridan nafaqaga chiqdi va NYMA muhandislik departamentining vitse-prezidenti/bosh direktori boʻlib ishlagan. 1997-yil may oyida u Federal Data korporatsiyasining Aerokosmik sektori vitse-prezidenti boʻldi va 2000-yil oktyabr oyida u Northrop Grumman korporatsiyasining Microgravity R&D va operatsiyalari boʻyicha vitse-prezidenti boʻldi. U 2002-yil sentyabr oyida Northrop Grummandan nafaqaga chiqdi va Ogayo shtatining Klivlend shahridagi muhandislik konsalting kompaniyasi Aerospace Technology prezidenti lavozimida ishladi.
Bluford 1997-yilda Xalqaro kosmik shon-shuhrat zaliga, 2010-yilda Qoʻshma Shtatlar astronavtlari shon-shuhrat zaliga, va 2019-yilda Milliy aviatsiya shon-shuhrat zaliga kiritildi.
2002-yilda olim Molefi Kete Asante Blufordni 100 ta eng buyuk afro-amerikaliklar roʻyxatiga kiritdi. 2006-yilda Bluford Penn Statening taniqli bitiruvchisi sifatida tan olingan va oʻzining alma materidagi „Uyga qaytish“ bayrami uchun Buyuk Marshal etib saylangan.
2020-yilda Ogayo gubernatori Mayk DeVine uni Ogayo shtatidagi eng yuqori xizmat medali bilan taqdirladi: Ogayo shtatidagi xizmat uchun eng yuqori jangovar mukofot.
Tashkilotlar
right|thumb| NASAning birinchi afro-amerikalik astronavtlaridan baʼzilari, jumladan Ronald Makneyr, Bluford va Frederik D. Gregori 1978-yilgi astronavtlar tanlovi sinfidan. Bluford koʻplab tashkilotlarning aʼzosi va hamkori:
Mukofot va unvonlar
Bluford Drew Jamison STEM Academy West, Merilend shtatining Baltimor shahridagi oʻrta maktab uning sharafiga nomlangan (Charlz Drew va Mey Jamison bilan birga).
2017-yil 25-iyul kuni Filadelfiya orkestri Bluford sharafiga Mann Ijro sanʼati markazi buyurtmasi boʻyicha bastakor Nolan Uilyams tomonidan yozilgan toʻrt qismli orkestr va xor uchun 25 daqiqalik „Orzularni mahkam ushla“ premyerasi boʻlib oʻtdi.
John Anthony Walker
John Anthony Walker Jr. (1937-yil 28-iyul- 2014-yil 28-avgust) Amerika Qoʻshma Shtatlari dengiz kuchlarining bosh ordeni va aloqa boʻyicha mutaxassisi boʻlgan, 1967-yildan 1985-yilgacha Sovet Ittifoqi foydasiga josuslik qilganlikda ayblanib, umrbod qamoq jazosiga hukm qilingan.
1985-yil oxirida Walker federal prokurorlar bilan kelishuv bitimini tuzdi, bu esa undan josuslik faoliyati toʻgʻrisida toʻliq maʼlumot berishni va oʻzining hamkori, sobiq katta bosh kichik ofitser Jerry Whitworthga qarshi guvohlik berishni talab qildi. Buning evaziga prokurorlar Walkerning oʻgʻli, sobiq dengizchi Michael Walkerga nisbatan kamroq jazo tayinlashga rozi boʻlishdi. Sovet josusi sifatida Walker Sovetlarga bir milliondan ortiq shifrlangan dengiz xabarlarini shifrlashda yordam bergan, The New York Times 1987-yilda josuslik operatsiyasini uyushtirgan, „baʼzan tarixdagi eng zararli sovet josuslik guruhi sifatida tasvirlangan“.
Walker hibsga olinganidan soʻng, Prezident Ronald Reyganning Mudofaa vaziri Kaspar Vaynberger Sovet Ittifoqi Walkerning josusligi tufayli dengiz urushida sezilarli yutuqlarga erishdi, degan xulosaga keldi. Vaynbergerning taʼkidlashicha, Walker Moskvaga bergan maʼlumotlar Sovetlarga „qurol va sensor maʼlumotlari, dengiz taktikasi, terrorchilik tahdidlari, yer usti, suv osti va havo desantlari mashgʻulotlari, tayyorgarlik va taktika“ ga ruxsat berdi. Reygan maʼmuriyati davrida dengiz floti kotibi John Lehman intervyuda Walkerrning faoliyati Sovetlarga AQSh suv osti kemalari har doim qayerda ekanligini bilish imkonini berganini aytdi. Lehmanning taʼkidlashicha, Walkerning josusligi urush boʻlgan taqdirda amerikaliklarning katta qurbonlariga olib kelishi mumkin edi.
Dengiz tarixi jurnalining 2010-yil iyun sonida Vashingtondagi Milliy xavfsizlik arxivining katta xodimi Jon Prados Walker oʻzini sovet rasmiylariga tanishtirgandan soʻng, Shimoliy Koreya kuchlari USS Pueblo kemasidan yaxshiroq foydalanish maqsadida qoʻlga olganini taʼkidladi. Walker josuslik qilmoqda. Pradosning qoʻshimcha qilishicha, keyinchalik Shimoliy Koreya josuslik kemasidan olingan maʼlumotlarni sovetlar bilan baham koʻrgan, bu esa ularga nusxalarini yaratish va AQSh dengiz aloqalari tizimiga kirish imkonini bergan, bu tizim 1980-yillarning oxirlarida butunlay qayta tiklanmaguncha davom etgan. Soʻnggi yillarda Shimoliy Koreya yakka oʻzi harakat qilgani va bu voqea Shimoliy Koreyaning Sharqiy blokning aksariyat qismi bilan munosabatlariga zarar yetkazgani maʼlum boʻldi.
Aygʻoqchi
John Walkerr 1967-yil mart oyida ordenli ofitser lavozimiga koʻtarildi va aprel oyida Virjiniya shtatining Norfolk shahridagi COMSUBLANT shtab-kvartirasida aloqa boʻyicha ofitser lavozimiga tayinlandi, bu erda uning mas’uliyatiga „suv osti kuchlari uchun butun aloqa markazini boshqarish“ kiradi. . . ". Walker 1967-yil oxirida Sovetlar uchun josuslik qilishni boshladi, moliyaviy qiyinchiliklardan xafa boʻlgach, Vashingtondagi eski Sovet elchixonasiga kirib, oʻta maxfiy hujjatni (radio shifr kartasi) bir necha kishiga sotdi. Sovet KGB generali Boris Aleksandrovich Solomatin „Jon Walkerni boshqarishda muhim rol oʻynadi“ . Walker oʻzining xiyonatini oqladi, u sovetlarga sotgan birinchi harbiy dengiz floti aloqa maʼlumotlari Shimoliy koreyaliklar AQSh harbiy-dengiz kuchlarining aloqa kuzatuv kemasi USS qoʻlga kiritgandan soʻng butunlay buzilganligini daʼvo qildi . Shunga qaramay, koreyslar Puebloni 1968-yil yanvar oyining oxirida qoʻlga olishdi — Walker maʼlumotga xiyonat qilganidan koʻp hafta oʻtgach . Bundan tashqari, 2001-yilda AQSh Qurolli kuchlari qoʻmondonligi va Bosh shtabi kollejida sovet arxivlari va Oleg Kalugindan olingan maʼlumotlardan foydalangan holda taqdim etilgan dissertatsiya, Pueblo voqeasi Sovetlar Walker tomonidan taqdim etilgan hujjatlarda tasvirlangan jihozlarni oʻrganishni xohlaganligi sababli sodir boʻlishi mumkinligini koʻrsatdi. Soʻnggi yillarda Shimoliy Koreya yakka oʻzi harakat qilgani va bu voqea Shimoliy Koreyaning Sharqiy blokning aksariyat qismi bilan munosabatlariga zarar yetkazgani maʼlum boʻldi.
1968-yilning bahorida Jon Walkerning rafiqasi uyda uning stolidan narsalarni topib, uni aygʻoqchi sifatida ishlaganlikda gumon qilgan. Walker josuslikni davom ettirdi va maxfiy maʼlumotlarni taqdim etgani uchun oyiga bir necha ming dollar daromad oldi. Walker pulning katta qismini oʻzining qarzlarini toʻlash va oilasini yaxshiroq mahallalarga koʻchirish uchun ishlatgan, ammo u kelajakdagi sarmoya uchun, masalan, malakali barmenni yollash orqali pul yoʻqotgan barining boyligini aylantirish uchun ajratgan. Walker vaqti-vaqti bilan turmush oʻrtogʻi Barbara Walkerning xizmatlaridan foydalangan boʻlsa-da, u qayta tayinlanganligi sababli kirish imkoniyatini yoʻqotish ehtimolini kutgan. Walkerga qoʻshimcha yordam soʻrash imkoniyati 1969-yil sentabr oyida San-Diyegodagi dengiz oʻquv markazida radioman A va B maktablari direktorining oʻrinbosari boʻlganida paydo boʻldi. U yerda Walkertalaba Jerry Whitworth bilan doʻstlashdi.
Walker 1971-yil dekabr oyida San-Diegodan USS taʼminot kemasida aloqa xodimi boʻlish uchun koʻchirildi. Harbiy-dengiz kuchlarining katta kichik ofitseri/katta bosh radioman boʻladigan Whitworth 1973-yilda Walkerga yuqori darajadagi maxfiy aloqa maʼlumotlariga kirishda yordam berishga rozi boʻldi; va Walkerr dengiz flotidan nafaqaga chiqqanidan keyin Niagara sharsharasida xizmat qilgan. Amfibiya kuchlari, Atlantika floti qoʻmondoni shtabiga oʻtkazilishi Walkerning Sovetlar xohlagan maʼlumotlarga kirishini toʻxtatdi; ammo u maʼlumotlar oqimini saqlab qolish uchun Whitworthni yolladi — josuslik gʻoyasini yumshatib, unga maʼlumotlar AQShning ittifoqchisi boʻlgan Isroilga borishini aytdi. Keyinchalik, Whitworth maʼlumotlar Isroil oʻrniga Sovetlarga ketayotganini anglab yetgach, u 1983-yilda dengiz flotidan nafaqaga chiqqunga qadar Walkerni maʼlumot bilan taʼminlashda davom etdi.
1976-yilda Walker harbiy-dengiz flotidan nafaqaga chiqdi, chunki u oʻzining baʼzi yuqori lavozimli ofitserlari uning yozuvlaridagi xatolarni tekshirishni juda xohlashlariga ishondi. Walker va Barbara ham ajrashishgan. Biroq, Walker oʻzining josusligini tugatmadi va bolalari va oila aʼzolaridan yordam soʻrab koʻproq tajovuzkorlik bilan izlay boshladi (Walker shu vaqt ichida shaxsiy tergovchi edi). 1984-yilga kelib, u 1953-yildan 1973-ilgacha xizmat qilgan, keyin esa harbiy pudratchida ishlash uchun ketgan isteʼfodagi leytenant qoʻmondon boʻlgan katta akasi Arthur James Walkerni (1934-yil 5-avgust — 2014-yil 5-iyul) va uning oʻgʻli Michael Lance Walkerni ishga oldi. (1962-yil 2-noyabrda tugʻilgan), 1982-yildan beri dengizchi. Walker, shuningdek, Amerika Qoʻshma Shtatlari armiyasiga qoʻshilgan kenja qizini yollashga urinib koʻrdi, ammo u homilador boʻlgach, harbiy karyerasini qisqartirdi va otasining abort uchun pul toʻlash taklifini rad etdi, oʻrniga oʻzini toʻliq onalik vaqtiga bagʻishlashga qaror qildi. Keyin Walker eʼtiborini oʻsmirlik yillarining koʻp qismini oʻrta maktabni tashlab ketgan oʻgʻliga qaratdi. Walker oʻgʻlining vasiyligini oldi, uni josuslikka tayyorlash uchun uni oʻzining detektiv agentligiga shogird qilib qoʻydi va uni diplom olish uchun oʻrta maktabga qayta roʻyxatdan oʻtishga, keyin esa dengiz flotiga kirishga undadi.
Walker josuslik qilishni boshlaganida, u AQSh Atlantika flotining suv osti kuchlari aloqa markazida asosiy nazoratchi boʻlib ishlagan va u tarmoq orqali suv osti akustikasini kuzatuvchi SOSUS suv osti kuzatuv tizimi kabi oʻta maxfiy texnologiyalar haqida maʼlumotga ega boʻlar edi. Aynan Walker orqali Sovet qoʻshinlari AQSh dengiz floti sovet suvosti kemalarining joylashuvini ularning pervanellari tomonidan ishlab chiqarilgan kavitatsiya orqali kuzatishga qodirligini bilishdi. Shundan soʻng, kavitatsiyani kamaytirish uchun Sovet suv osti kemalaridagi pervanellar yaxshilandi. Toshiba-Kongsberg janjali 1987-yilda ushbu faoliyatda oshkor qilingan. Shuningdek, Walkerning xatti-harakatlari USS Pueblo samolyotining qoʻlga olinishiga turtki boʻlganligi daʼvo qilinadi. Markaziy razvedka boshqarmasi tarixchisi X.Kit Melton, 2013-yil, 5-fevral, soat 0400CST da Harbiy kanalda namoyish etilgan Markaziy razvedka boshqarmasining eng sirlari koʻrsatuvida shunday deydi: "[Sovetlar] bizning kodlangan xabarlarimizni ushladilar, lekin ular hech qachon ularni o'qiy olmadilar. Va Walker kod kartalarini taqdim etganda, bu xabarlarni o'qish uchun kerak bo'lgan narsaning yarmi edi. Ularga kerak bo'lgan qolgan yarmi mashinalarning o'zlari edi. Walker ularga ta'mirlash qo'llanmalarini berishi mumkin bo'lsa-da, u ularga mashina bera olmadi. Shunday qilib, John Walker o'z xizmatlarini ixtiyoriy ravishda olib borganidan so'ng, bir oy ichida Sovetlar Shimoliy Koreyaliklar orqali Amerika Qo'shma Shtatlari dengiz floti kemasini shifrlash mashinalari bilan o'g'irlashdi va bu USS "Pueblo" edi. Va 1968-yil boshida ular "Pueblo" ni qo'lga olishdi, uni Vonsan bandargohiga olib ketishdi, tezda mashinalarni olib ketishdi ... Moskvaga uchib ketishdi. Endi Moskvada jumboqning ikkala qismi ham bor edi. Ularda mashina bor edi va ularda Norfolkda kod kartalari va ularga kirish huquqiga ega amerikalik josus bor edi."