cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hayvonlar
Hayvonlar — geterotrof organizmlar, yaʼni ular tayyor organik moddalar bilan oziqlanadi. Hayvonlarda metabolizm faol kechishi tufayli ularning oʻsishi cheklangan. Evolyutsiya jarayonida har xil organlar funksional sistemasi: muskul, ayirish, nafas olish, qon aylanish, jinsiy va nerv sistemalarining shakllanishi hayvonlar uchun xos boʻlgan eng muhim xususiyatlardan hisoblanadi. Hayvonlar hujayrasi qattiq sellyuloza qobiqning boʻlishi bilan oʻsimliklardan farq qiladi. Biroq hayvonlar bilan oʻsimliklar oʻrtasidagi farq nisbiy. Masalan, bir hujayrali hayvonlarning muskul, nerv va boshqa sistemalari boʻlmaydi; koʻp hujayrali hayvonlar orasida ham oʻtroq yashaydiganlari koʻp (masalan, gʻovaktanlilar, boʻshliqichlilar, mshankalar, assidiyalar, koʻp tukli chuvalchanglar). Ayrim organizmlarni oziqlanish usuli (fotosintez) va harakatlanishiga binoan bir vaqtning oʻzida hayvonlarga ham, oʻsimliklarga ham kiritish mumkin (masalan, evglenasimonlar, volvokslar va boshqalar). Hayvonlar bilan oʻsimliklar oʻrtasida keskin chegaraning boʻlmasligi ularning kelib chiqishidagi umumiylik bilan bogʻliq. Hayvonlar va oʻsimliklarning hujayralardan tuzilganligi, ular tanasida boradigan moddalar almashinuvi jarayonining umumiyligi, irsiyat va oʻzgaruvchanlik qonuniyatlarining oʻxshashligi va boshqa ana shundan dalolat beradi.
Uch qavatli hayvonlar birlamchi ogʻizlilar (halqali chuvalchanglar, mollyuskalar, boʻgʻimoyokdilar) va ikkilamchi ogʻizlilar (ignatanalilar, xordalilar)ga ajratiladi. Anʼanaga koʻra barcha hayvonlar umurtqasizlar (koʻpchilik hayvonlar) va umurtqalilar (xordalilar)ga boʻlinadi. Tuzilishi va oʻzaro filogenetik bogʻlanishiga binoan hayvonot dunyosi kenja dunyo, tip, sinf va boshqa taksonlarga ajratiladi. Odatda, hayvonot dunyosi 16—25 (baʼzan 10—33 ta) tipga ajratiladi. Ayniqsa tuban tuzilgan umurtqasizlarni sistemaga solishda koʻp chalkashliklar mavjud. Masalan, 20-asrning 60-yillarigacha bir hujayralilar faqat bitta tip sifatida oʻrganilgan boʻlsa, hozirgi davrda bir necha (5—7 ta) tipga ajratiladi. Barcha koʻp hujayralilar tiplari (qarang Tip) bitta koʻp hujayralilar kenja dunyosiga, bir hujayralilar esa bir hujayralilar kenja dunyosiga kiritiladi. Hayvonlarning 1,5 million (boshqa maʼlumotlarga koʻra 3—4,5 million) turi maʼlum. Yer yuzida hayvonlar yaxshi oʻrganilmagan. Har yili toʻgarak chuvalchanglar, hasharotlardan yuzlab yangi turlar koʻrsatib berilmoqda. Aniqlangan hayvonlarning 2/3qismini hasharotlar tashkil etadi.
Tabiatda va odam hayotida hayvonlar katta ahamiyatga ega. Hayvonlar — barcha ekosistemalarda oziqlanish zanjirining asosiy tarkibiy qismi. Hayvonlar oʻsimliklar bilan oziqlanib, oʻzlashtirgan moddalarining yana tuproqqa qaytarilishiga, binobarin oʻsimliklarning oʻsishiga imkon beradi. Oʻsimlik va hayvonlar qoldigʻi bilan oziqlanadigan hayvonlar Yer yuzini organik qoldiqlardan tozalab, tabiiy sanitarlik vazifasini bajaradi. Yirtqich hayvonlar tabiatda zararkunanda hayvonlarning sonini cheklab turishga yordam beradi. Hayvonlar odam hayotida ham katta ahamiyatga ega. Ulardan bir qancha turlari ovlanadi; uy hayvonlari goʻsht, sut, jun, teri va boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlari olish maqsadida va transport vositasi sifatida boqiladi. Hayvonlar orasida qishloq xoʻjaligi, odam va hayvonlarga ziyon keltiradigan parazit turlari ham koʻp. Odam faoliyatining tabiatga taʼsiri tobora kuchayib borishi bir xil turlar sonining keskin qisqarib ketishiga olib keldi. Ayrim maʼlumotlarga koʻra hozirgi davrda har kuni hayvonlarning bitta turi yoʻqolib bormoqda. Hayvonlarni muhofaza qilish va ulardan foydalanish maqsadida deyarli barcha mamlakatlarda qonunlar qabul qilingan; maxsus qoʻriqxonalar tashkil etilgan. Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga 184 hayvon turi kiritilgan.
Rochetoirin
Aholisi
863 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 80,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,7 km2. Dengiz sathidan 302 – 487 m balandlikda joylashgan.
.il
.il — Isroil uchun yuqori darajali milliy domen.
Nasushiobara
right|thumb|270x270px| Shiobara Onsen Yaponiyaning Tochigi prefekturasida joylashgan shahardir. 2020-yil 1-avgust holatiga koʻra, shaharda 48.437 ta xonadonda 115.794 nafar aholi istiqomat qilgan, aholi zichligi har kvadrat kilometrga 67 nafardan toʻgʻri keladi. Shaharning umumiy maydoni 592,74 kvadrat kilometr (228,86 mi²) ni tashkil etadi.
Geografiyasi
Nasushiobara Yaponiyaning Kanto viloyatidagi eng shimoliy shahri boʻlib, shimolda Fukusima prefekturasi bilan chegaradosh. U Tochigi prefekturasining shimoliy qismida, togʻlar orasida joylashgan.
Atrofdagi munitsipalitetlar
Tochigi prefekturasi
Fukusima prefekturasi
Iqlimi
Nasushiobara nam subtropik iqlimga ega (Köppen Cfa) boʻlib, yozi issiqdan issiqligi, qishi esa qattiq qor yogʻishi bilan ajralib turadi. Nasushiobarada oʻrtacha yillik harorat 12.1 C ni tashkil etadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1552.5 mm boʻlib, eng seryogʻin oy iyul hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 23.8 C atrofida va eng past harorati yanvarda, taxminan 0.9 C boʻladi.
Demografiyasi
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Nasushiobara aholisi soni bir asrlik kuchli oʻsishdan soʻng yaqin yillarda pasayishni boshlagan.
Tarixi
Meiji davridan oldin, hozirgi Nasushiobara hududi qishloq xoʻjaligi uchun mos suv havzasi yoʻqligi sababli, asosan, odamlar yashamaydigan choʻl hududi boʻlgan. Otavara domeni tomonidan Edo davrida bir qator sugʻorish kanallari qurilgan, ammo ularning miqyosi kichik boʻlgan. Biroq, Meiji davrida, Nasu kanali va mintaqani dehqonchilikka ochishga qaratilgan boshqa qishloq xoʻjaligini rivojlantirish loyihalari jadal rivojlanishga olib keldi va koʻplab mahalliy joy nomlari hanuzgacha Meiji davrining turli hukumat amaldorlarining nomlari bilan ataladi. 1889-yil 1-aprelda zamonaviy munitsipalitetlar tizimining oʻrnatilishi bilan Nasu tumanida Karino, Takabayashi, Nabekake, Nishi-Nasuno, Higashi-Nasuno, Shioya tumanida Shiobara qishloqlari tashkil etilgan. Higashi-Nasunoning bir qismi 1912-yilda Kuroiso shahriga aylantirildi. 1919-yilda Shiobara, 1932-yilda Nishi-Nasuno shaharchaga birlashtirildi. 1955-yilda Kuroiso Takabayashi, Nabekake va Higashi-Nasunoning qolgan qismini, Nishi-Nasuno esa Kariyani oʻziga qoʻshib oldi. 1970-yilda Kuroiso shaharga aylantirildi va 1982-yilda Shiobara shahri Nasu tumaniga koʻchirildi. Zamonaviy Nasushiobara shahri 2005-yil 1-yanvarda sobiq Kuroiso shahri va Nishinasuno va Shiobara shaharlarining (ikkalasi ham Nasu tumanining ilgari tashkil etilgan shaharlari) qoʻshilishi natijasida tashkil topgan.
Hukumat
Nasushiobara toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 26 aʼzodan iborat bir palatali shahar assambleyasi bilan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Nasushiobara shahrida, Nasu shahri bilan birgalikda Tochigi prefekturasi assambleyasiga toʻrtta aʼzoni qoʻshish huquqi mavjud. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Tochigi 3-okrugi tarkibiga kiradi.
Iqtisodiyoti
Nasushiobara iqtisodiyoti oʻzining issiq buloqlari va changʻi kurortlariga asosan mavsumiy turizmga tayanadi. Qishloq xoʻjaligi sut mahsulotlari yetishtirishga yoʻnaltirilgan. Shahar ramzi Miruhi shahridagi sut ishlab chiqarish korxonasini ifodalash uchun yaratilgan. Shaharda bir nechta sanoat parklari ham mavjud.
Temir yoʻl
20x20px JR Sharqiy yoʻnalish — Tohoku Shinkansen
20x20px JR Sharqiy yoʻnalishi — Tohoku magistral liniyasi (Utsunomiya liniyasi)
Mahalliy diqqatga sazovor joylar
Nasushiobara shimoliy Tochigida turizm uchun darvoza boʻlib xizmat qiladi.
Hayvonlar oriyentatsiyasi
Hayvonlar oriyentatsiyasi (frans. ogeShagyup — sharq tomonga yoʻnalish), b i o o r i ye ntatsiya, moʻljal olish — hayvonlarning oʻz mavqei yoki oʻrnini fazoda, oʻz turi individlari yoki boshqa turlar oʻrtasida aniqlash qobiliyati. Hayvonlar oriyentatsiyasi — tashqi muhit toʻgʻrisida retseptor sistemasi orqali axborot olish, uni markaziy nerv sistemasida qayta ishlash, solishtirish va javob reaksiyasini shakllantirishni oʻz ichiga oladigan murakkab jarayon. Signallarni qabul qilish va qayta ishlash obrazni tanib olish va signal manbai holatini aniqlashdan iborat. Oriyentatsiya usullari — muayyan ekologʻik sharoitga nisbatan morfofi-ziologik moslanish natijasi. Optik oriyentatsiya fotoretseptorlar bilan bogʻ-liq. Koʻpchilik hasharotlar qutblanadigan yorugʻlikni, ayrimlari ultrabi-nafsha nurlarni qabul qiladi. Qushlar va sut emizuvchilar yerdagi obʼyektlarga, shuningdek, Quyosh, Oy va yulduzlar holatiga qarab moʻljal olish qobiliyatiga ega. "Uy instinkti" landshaft xususiyatlari va bionavigatsiya mexanizmlari bilan bogʻliq. Koʻpchilik hayvonlar oziq qidirish, oʻz juftini topish, migratsiya va tarqalishda hid yordamida moʻljal oladi. Ayrim kapalaklar (to-vuskoʻz. pilla oʻrovchilar) erkagi urgʻochisini 10 km masofadan topadi.
Akustik oriyentatsiya — koʻrish cheklangan suv muhiti va qalin oʻtlar oʻsgan biotoplar uchun qulay. Koʻpchilik yirtqichlar oʻz oʻljasini tovush orqali topadi. Boyugʻli shitir-lagan ovoz yordamida oʻz oʻljasining oʻrnini 15–20 m masofadan G aniqlikgacha biladi (passiv lokatsiya). Koʻrshapalak va delfinlar exolokatsiyadan foydalanadi.
Termoretsepsiya — issiq nurlanishni qabul qilish xususiyati inlardagi kemiruvchilarni ovlaydigan, tumshugʻida havo haroratining mingdan bir gradusgacha oʻzgarishini sezadigan maxsus bogiq organ — termoretseptor boʻlgan qalqontumshuq va boʻgʻma ilonlar uchun xos.
Koʻpchilik tuban umurtqasizlar (mas, planariyalar), hasharotlar (pashshalar, qoʻngʻizlar, termitlar), ehtimol qushlar va suvda yashovchi sut emizuvchilar Yer magnit maydoniga qarab moʻljal oladi. Baliqlar yon chiziqlar yordamida suv oqimiga qarab, elektr organlari yordamida elektr maydoniga qarab moʻljal oladi.
Hayvonlar oriyentatsiyasi — har xil aloqa vositalari orqali olingan axborotlarni solishtirish natijasi, yaʼni integral reaksiya. Bu jarayonda vaziyatga qarab u yoki bu retseptor sistema asosiy ahamiyatga ega boʻlishi mumkin. Bunday mexanizm moʻljal olishning aniqligini, uning moslanuvchanlik xususiyatini oshiradi. Hayvonning oriyentatsion xatti-harakatiga populyatsiya, poda, gala yoki koloniyadagi boshqa individlar tomonidan tegishli tuzatish kiritiladi. Migratsiyada, koʻpayish yoki yosh individlarning oʻsishi davrida hayvonlarning guruh boʻlib yashashining afzalliklari ham ana shundan iborat.
IC 3639
IC 3639 Kentavr yulduz turkumidagi SBbc (ixcham choʻziq galaktika) tipli galaktikadir.
Jefferson (Wisconsin)
Jefferson AQShning Wisconsin shtatida joylashgan shahardir. Jefferson County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
7721 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 12 km2. Shundan 11,5 km2 quruqlik, 0,5 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 244 m balandlikda joylashgan.
Southgate (Kentucky)
Southgate AQShning Kentucky shtatida joylashgan shahardir. Campbell okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
3472 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 941,7 nafar kishi.
Vallirana
Vallirana Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Barselona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 23,81 km2. Aholisi — 14200 kishi (2010).
Kautzen
Kautzen Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shaharchadir. Waidhofen an der Thaya (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 35.41 km2. 1230 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Xost identifikatori protokoli
Xostni identifikatsiyalash protokoli (HIP) - bu "keng global tarmoq " kabi Internet protokoli ( IP ) tarmoqlarida foydalanish uchun mo'ljallangan xostni identifikatsiyalash texnologiyasi.Internetda ikki asosiy qidiruv yo'li bo'lib: IP manzillar va domen nomlari tizimi. HIP so'nggi nuqta identifikatori va IP manzilni aniqlash xizmatlariga bo'linadi. U ochiq kalitlar xavfsizligi infratuzilmasi asosidagi Host Identity (HI) nom maydonini taqdim etadi. Host identifikatori protokoli IP-manzillash va mobil aloqa uchun xavfsiz usullarni taqdim etadi.
Xostni identifikatsiya qilish protokolini amalga oshiradigan tarmoqlarda ilovalardagi barcha IP manzillar olib tashlaydi va kriptografik xost identifikatorlari bilan almashtiriladi. Kriptografik kalitlar odatda o'z-o'zidan almashtirilib ishlab chiqariladi.
Ilova va OSI modelining transport pog'onasida IP-manzillarni yo'q qilish natijasi TCP/IP da transport pog'onasining internet bilan ishlaydigan qatlamidan (tarmoq pog'onasi) ajralishi hisoblanadi. HIP IETF HIP ishchi guruhi tomonidan tasvirlangan. Internet Technology Research Group ( IRTF ) HIPni batafsilroq ko'rib chiqmoqda.
Klavixo (elchi)
Klavixo, Rui Gonsales de Klavixo (? — 1412.2.4) — Kastiliya qiroli Genrix III (Enriko Sh)ning Amir Temur huzuriga yuborgan 2-elchiligi (tarkibida olim A. Paes va saroy shoiri Gomes de Salasar ham boʻlgan) rahbari. K. qad. va badavlat xonadonda tugʻilgan. Elchilar 1403-yil 22-mayda Kadis shahridan yoʻlga chiqib, 15 oydan soʻng Samarqandga yetib kelgan. K. tomonidan yozilgan elchilik kundaligi (1403—06) bosib oʻtilgan manzillar (Kadis, Balear o.lari, Gaeta, Messina, Rodos, Xios, Konstantinopol, Trapezunt, Arzirum, Tabriz, Tehron, Nishopur, Mashhad, Balx, Buxoro, Samarqand)ning batafsil bayoni va etnografik maʼlumotlardan tashqari, Amir Temur saltanatining mukammal siyosiy-iqtisodiy tafsilotidan iborat. K.ning safar xotiralari 1-marta 1582 i. Argonte de Molina shahrida "Buyuk Temur tarixi" nomi bilan nashr etilgan. Asarda Amir Temurning Samarqanddagi Bogʻi Dilkushoda oʻtkazgan qabul marosimi, ushbu bogʻ tavsifi, shuningdek, Amir Temurning obodonchilik soxasida olib borgan siyosati batafsil bayon etilgan. U Yaqin Sharq va Oʻrta Osiyo xalqlari tarixi boʻyicha qimmatli manba hisoblanadi.
Xost identifikatori protokoli
Tadqiqotchi guruhlariga "eksperimental" yo'lda ishchi taklifni ( RFC ) tayyorlash vazifasi yuklangan, ammo shuni tushunish kerakki, tavsiya etilgan sifat va xavfsizlik xususiyatlari va standartlariga to'la talablariga javob berishi kerak. Standart hujjatlar o'rniga eksperimental hujjatlarni yaratishdan asosiy ko'zlangan maqsad mexanizmlarning ilovalarga va umuman Internetga ta'sir qilishi mumkin bo'lgan noma'lum ta'sirlardan iborat.
Xost identifikatori (HI) nom maydoni
"Host Identity" (HI) nomi, IP protokolining protocol o'qidagi har qanday tizimni nomlash uchun statistik ravishda jahon miqyosidagi yagona nom hisoblanadi. Har bir HI nomi 256 bitdan iborat va uni har qanday IP tarmog'idagi qurilmani aniqlash uchun ishlatish mumkin. HI, Host Identity Protocol (HIP) deb ataladigan tarmoq arxitekturasida ishlatiladi. Bu, IP manzillari kabi tarmoqdagi qurilmalarni aniqlashning oddiy usullariga qarshi alternativa hisoblanadi.. Ushbu identifikatsiya odatda IP stek bilan bog'lanadi, lekin ular bilan cheklanmaydi. Tizimda bir nechta identifikator bo'lishi mumkin, ba'zilari "yaxshi ma'lum", ba'zilari nashr etilmagan yoki "anonim". Tizim oʻz identifikatorini oʻzi tasdiqlay oladi yoki shaxsni tasdiqlovchi hujjatni “notarial tasdiqlash” uchun DNS Security ( DNSSEC ), Pretty Good Privacy ( PGP ) yoki X.509 kabi uchinchi tomon autentifikatoridan foydalanishi mumkin. Xost identifikatorlari dastlab DNSSEC yordamida autentifikatsiya qilinishi kutilmoqda.
Nazariyaviy ravishda, "statistikaviy jahon bo'ylab yagona bo'lish ehtimoliyatiga egalar bo'lgan har qanday nom, "xost identifikatori" sifatida xizmat qila olishadi.. Biroq, mualliflarning fikriga ko'ra, "ochiq kalit juftligi" dan kalit yaxshiroq xost identifikatorini yaratadi. Ochiq kalitga asoslangan HI HIP paketlarni autentifikatsiya qilishi va ularni o'rtadagi odam hujumlaridan himoya qilishi mumkin. HIPda DoS himoyasining ko'p qismini ta'minlash uchun autentifikatsiya qilingan datagramlar talab qilinganligi sababli, HIPda Diffie-Hellman aloqasi autentifikatsiya qilinishi kerak. Shunday qilib, amaliyotda faqat HI ochiq kaliti va autentifikatsiya qilingan HIP xabarlari qo'llab-quvvatlanadi.
HIPning afzalliklari
Oldingi vaqtlarda (ya'ni, IP tarmoqning protokoli uchun), IP protokoli tizimi 4 ta "klassik" xususiyatidan (invariantlaridan) foydalanardi:
Butun dunyoda yozmalarida biz ikkinchi invariantdan (harakatlanish va ko'pmaqsadli qidirish uchun) iloji borib, birinchi va to'rtinchi invariantlardan qurilishda rad etilishga majbur bo'ldik. Domenga xos IP - bu birinchi invariantsiz to'rtinchi invariantni tiklashga urinish. IPv6 birinchi invariantni tiklashga urinishdir.
Internetda kam sonli ma'noga ega DNS-nomlari mavjud. Ya'ni, agar ular to'liq saviyaliy domen nomiga ega bo'lsa ( FQDN ), bu nom odatda NAT qurilmasi yoki masofaviy kirish serveriga tegishli bo'lib, tizimning o'zini emas, balki uning joriy ulanishini aniqlaydi. FQDN'lar (va ularning elektron pochta nomlari sifatidagi kengaytmalari) ma'lum bir tizimga qaraganda ko'proq nom berish xizmatlarini ko'rsatadigan dastur darajasidagi nomlardir. Shuning uchun Internetdagi ko'plab tizimlar DNS bilan ro'yxatdan o'tilmagan; ular boshqa Internet-xostlarni qiziqtiradigan xizmatlarga ega emaslar.
DNS nomlari IP manzillarga IP bilan emas balki nom berib kirishdir. Bu faqat tarmoq va dastur pog'onalari o'rtasidagi munosabatni ko'rsatadi. DNS, Internetdagi yagona tarqatilgan ma'lumotlar bazasi sifatida, qisman DNSSEC-ga xos kalit yozuvlari va ilovalari tufayli boshqa nomlar uchun ombordir. Har bir nom maydoni kengaytirilishi mumkin bo'lsa-da (v6 bilan IP, KEY yozuvlari bilan DNS ), ularning hech biri host autentifikatsiyasini to'g'ri ta'minlay olmaydi yoki tarmoq va transport qatlamlari o'rtasida ajratuvchi vazifasini bajara olmaydi.
Host identifikatori (HI) nom maydoni IP va DNS nom maydonlari o'rtasidagi muhim bo'shliqni to'ldiradi. HI ning qiziq tomoni shundaki, u aslida 3-tarmoq qatlamining invariantidan tashqari hamma narsani tashlab yuborish imkonini beradi. Ya'ni, agar tarmoq sathi protokolidagi manba va maqsad manzillari qaytariladigan bo'lsa, hamma narsa yaxshi ishlaydi, chunki HIP xostni aniqlashga g'amxo'rlik qiladi va reversibillik paketni tengdosh xostga qaytarishga imkon beradi. Tarmoq sathining manzili tranzitda o‘zgargani yoki tengdoshingiz qaysi tarmoq sathi manzilidan foydalanishi sizni qiziqtirmaydi.
.im
.im — Man oroli uchun yuqori darajali milliy domen.
Havolalar
Toppdomän
Allmersbach im Tal
Allmersbach im Tal Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Rems-Murr-Kreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 7,95 km2. 4705 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Allmersbach im Talning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Mulsans
Mulsans Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Blois tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
392 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 24,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 16,3 km2.
Boujailles
Boujailles Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Pontarlier tumani tarkibiga kiradi.
Zoysia tenuifolia
Zoysia tenuifolia - Maskaren orolidagi o‘suvchi o‘tlardan biri. Tenuifolia nomi odatda Mascarene orollaridagi o'simlik namunalarini tasvirlash uchun ishlatiladi. Zoysia tenuifolia Mascarene o'ti deb ataladi. Z. tenuifolia oʻsish surʻati sekin boʻlgani uchun maysazor oʻti sifatida keng qoʻllanilmaydi.
Boujailles
Aholisi
371 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 13,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 27,2 km2. Dengiz sathidan 780 – 901 m balandlikda joylashgan.
Kematen an der Ybbs
Kematen an der Ybbs Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shaharchadir. Amstetten (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 11 km2. 2484 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
IC 3640
IC 3640 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi S (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Borgsum
Borgsum Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Nordfriesland tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 5,51 km2. 361 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Borgsumning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Saunières
Saunières Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Saône-et-Loire departamenti Chalon-sur-Saône tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
80 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,7 nafar kishi.
Mücühəftəran
Mücühaftaran Ozarbayjonning Ismoilli tumani tarkibiga kiruvchi qishloq va munisipalitetdir. 255 nafar aholi istiqomat qiladi.
Yuriy Petrash
Yuriy Grigoryevich Petrash (1930-yil 7-noyabr, Qozogʻiston ASSR, SSSR Samsonovka qishlogʻi (hozirgi Qozogʻiston Jambil viloyati Kurenbel qishlogʻi) 2013-yil 1-may, Obninsk, Kaluga viloyati, Rossiya Federatsiyasi) — sovet va rus islom scholari va faylasuf. Falsafa fanlari doktori (1990), professor (1992). Mudiri (1971 — 1972), soʻngra Obninsk atom energiyasi instituti falsafa va ijtimoiy fanlar kafedrasi oʻqituvchisi. Ikkinchi jahon urushi qatnashchisi, polkning oʻgʻli ; Moskva jangida qatnashgan.
Biografiyasi
SSSR hududida boshlangan Ikkinchi Jahon urushi frontiga qochib, polkning oʻgʻli Yuriy Petrash Moskva uchun jangda qatnashdi va oʻzini Rjev yaqinida qurshab oldi, u erda u skaut edi. Razvedka faoliyati uchun u "Jasorat uchun" medali bilan taqdirlangan. 1942 — 1943-yillarda u Janubiy frontdagi front gospitalida tartib boʻlib xizmat qilgan va Donbassda qobiq zarbasini olgan. Shundan so‘ng u Qozog‘iston kolxoziga ishga yuboriladi va o‘qishni davom ettiradi.
Olmaota universitetining falsafa fakultetini tamomlagach, u komsomol chiptasi bilan Qirg‘izistondagi O‘sh davlat pedagogika institutiga taqsimlangan va 1961 — 1971-yillarda u falsafa kafedrasini boshqargan.
Oʻshda boks maktabini tashkil etib, komsomol tashkiloti faoliyatini ancha kengaytirdi. U yerda islom dini va sharq tillarini o‘rgangan va uchta suiqasddan omon qolgan holda birinchi marta islomga qarshi maqsadli kurash olib borgan. Farg‘ona vodiysida islom dini muammolariga bag‘ishlangan ilmiy ishlar SSSR Fanlar akademiyasi Falsafa institutining eʼtiborini tortdi va Petrash institutning aspiranturasiga o‘qishga kirdi va 1962-yilda nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi. „Islom dinining mavjud boʻlish sabablari va qoldiqlarini yengish yoʻllari (Qirgʻiziston SSR janubidagi materiallar asosida)“ mavzusida falsafa fanlari fanlari nomzodi.
2013-yil 1-mayda vafot etgan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Roissard
Roissard Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Isère departamenti Grenoble tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
222 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 15,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 14,2 km2. Dengiz sathidan 486 – 1800 m balandlikda joylashgan.
Leventpınarı, İliç
Leventpınarı — Turkiyaning Erzincan viloyati İliç tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 88 nafar (2022).
Klavish
Klavish (lot. clavis — kalit) — 1) fortepiano, akkordeon kabi musiqa cholgʻularida tovush hosil qiluvchi richag moslamasining qoʻl bilan bosiladigan qismi, klaviatura detali. Odatda, yogʻochdan yasaladi. K.lar oq, qora boʻlib, suyak yoki plastmassa bilan qoplanadi; 2) turli mexanizmlar (yozuv mashinkasi, kompyuter va boshqalar)da signalni oʻzgartirib, harf (belgi) tushiradigan moslamaning harakatga keltiruvchi qismi.
Fenol
Fenol, karbol kislota, gidroksibenzol, C6H5OH — oʻziga xos hidli, rangsiz kristall modda. Saqlab qoʻyilganda pushti rangga kiradi. Molyar massasi - 94,11 g/mol, suyuqlanish temperaturasi 40,9°C, qaynash temperaturasi 181,75°C, zichligi 1058 kg/m3. Spirt, efir, atseton, xloroformda yaxshi, suvda bir oz eriydi. Kuchsiz kislota xususiyatiga ega, ishqorlar bilan fenolyatlar hosil qiladi. F. toshkoʻmir smolasidan olinadi. F.ning sanoat koʻlamida sintezlab olinishi izopropilbenzol gidroperoksidni kislotalar bilan parchalashga asoslangan. F. fenolformaldegid smolalar, kaprolaktam, pikrin kislota, turli boʻyagichlar va pestitsidlar, dori moddalari ishlab chiqarishda qoʻllanadi. Teriga tekkanda kuydiradi: havoda 0,005 mg/l dan koʻp boʻlmasligi lozim (yana qarang Fenollar). Aromatik halqa va gidroksil guruhi borligi sababli fenol ham spirtlar, ham aromatik uglevodorodlarga xos kimyoviy xossalarni namoyon etadi. Gidroksil guruhi bo'yicha: Zaif kislotali xususiyatlarga ega (spirtlarga qaraganda kuchli), ishqorlar ta'sirida tuzlar - fenolatlar (masalan, natriy fenolat - C6H5ONa) hosil bo'ladi. Fenol rux kukuni bilan kuydirilganida, gidroksil guruhi vodorod bilan almashadi. C6H5OH + Zn = C6H6 + ZnO Kolbe-Shmitt reaksiyasi salitsil kislotasini va uning hosilalarini (atsetilsalitsil kislotasi va boshqalarni) sintez qilish uchun ishlatiladi. https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/8746d83f76859c5bf80d5bc833151804dc210186
Kunadacs
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Geografiyasi
U 89.9 km2 maydonni egallagan va 1537 kishi aholisi bor (2015).
Örlemiş, Bergama
Örlemiş — Izmir viloyatining Bergama tumanidagi mahalla.
Tarix
Ilgari maʼmuriy boʻlinma sifatida qishloq boʻlgan boʻlsa, 2012-yilgi qonun oʻzgarishidan keyin mahallaga aylandi.
Savianges
Savianges Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Saône-et-Loire departamenti Chalon-sur-Saône tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
68 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,6 nafar kishi.
Mücü
Mücü — Ozarbayjonning Ismailli tumanidagi qishloq va munisipalitet. Aholisi 229. Mehnatga layoqatli aholi asosan qishloq xoʻjaligi bilan shugʻullanadi. Shahar elektr energiyasi bilan taʼminlangan. Qishloq hududi „Bado-Basgal“ turizm mintaqasida joylashgan. „Xon“, „Fit togʻi“ va „Haram minoralari“ orqali oʻtadigan turizm yoʻnalishi qishloq yaqinidan oʻtadi.
Tarixi
Qishloqning aniq tarixi nomaʼlum boʻlsa-da, qishloqqa Kavkaz Albaniyasi davrida asos solingan, degan fikrga kelishdi. Qishloqdagi Kavkaz Albaniyasi toʻgʻrisidagi maʼlumotni qishloqning baland joylarida topish mumkin, u yerda albanlarning turar joylari qoldiqlarini topish mumkin.
Viladecans
Viladecans Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan shahardir. Barselona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 20 km2. Aholisi — 64077 kishi (2010).
Mücü
Geografiyasi va iqlimi
Qishloqning relyefi tog‘li. Yoz tinch, kunduzi issiq, kechasi sovuq. Qishlari juda sovuq.
Aholisi
1999-yildagi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloq aholisi 299 kishi boʻlgan. 2009-yilda aholi soni 249 kishiga qisqargan. 1919-yilda arman militsiyasi tomonidan 230 kishi oʻldirilgan. Ayni paytda aholi soni 241 nafar, shundan 113 nafari erkaklar, 128 nafari ayollar.
Tarixiy obidalar
Qishloqda davlat ahamiyatiga molik obidalar boʻlmasa ham, tarixiy diqqatga sazovor joylar koʻp. Kavkaz alban yodgorliklari, togʻ yahudiylariga tegishli qadimiy yahudiy qabristoni va Shomaxi xonligi xoni Mustafoxonning yozgi qarorgohi qoldiqlari qishloqdagi muhim yodgorliklardandir.
IC 5270
IC 5270 Piscis Austrinus yulduz turkumidagi SBc tipli galaktikadir.
Betsy Brandt
Betsy Brandt (1973-yil 14-martda tug'ilgan) - amerikalik aktrisa. U "Breaking Bad" (2008—2013) filmida Mari Shreyderni va uning "Better Call Saul" (2022) shousini tasvirlagan va CBS telekanalining "Life in Pieces" sitcomida (2015—2019) Xezer Xyuz rolini o‘ynagan.
Yoshligi
Brandt Michigan shtatining Bay Siti shahrida tug'ilgan. U nemis millatiga mansub. U 1991-yilda Michigan shtatining Obern shahridagi Bay Siti G'arbiy o'rta maktabini tamomlagan. Brandt yoshligidan teatrga qiziqdi, biroq u ko‘plab tengdoshlaridan farqli o‘laroq, ularda bosh rol o‘ynashdan ko‘ra, sahnaga chiqishga ko‘proq qiziqardi. O'rta maktabda "Tanadan chiqish" filmida yetakchilikni qo'lga kiritgach, u o'z e'tiborini aktyorlikka qaratdi.
Karyerasi
Teatrda Brandt Arizona teatr kompaniyasi bilan "Much Ado About Nothing" spektakllarida, San-Xose repertuar teatrida, Bet Xenlining bema'ni firibgarlikda, Julia Choning Janubiy qirg'oq repertuaridagi "Til arxivi" da va Geffen bilan " Keyingi kuz" spektakllarida rol o'ynagan. O'yin uyi. U " Izsiz ", " Judging Emy", "ER ", "Boston Legal ", "The Practice " va "NCIS" teleko'rsatuvlarida mehmon rollarini ijro etgan.
Shaxsiy hayoti
Brandt UIUC bitiruvchisi Gredi Olsen bilan turmush qurgan; ularning ikki farzandi bor. U ikkinchi farzandini 2008-yilda Breaking Badning ikkinchi fasli ishlab chiqarilayotgan paytda dunyoga keltirdi. Brandt va uning oilasi Los-Anjelesda istiqomat qiladi.
2010-yil 6-iyun kuni Brandt Bay Siti Gʻarbiy oʻrta maktabining 2010-yilgi “Hurmatli bitiruvchisi” unvoniga sazovor boʻldi va taniqli maʼruzachi boʻldi.
Juneau (Wisconsin)
Juneau AQShning Wisconsin shtatida joylashgan shahardir. Dodge County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
2631 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 4 km2. Shundan 4,0 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Auenwald
Auenwald Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Rems-Murr-Kreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 19,76 km2. 6919 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Auenwaldning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Klavishli musiqa cholgʻulari
Klavishli musiqa cholgʻulari — maʼlum tartibda joylashtirilgan klavishlarga barmoqlar bilan bosib chalinadigan musiqa cholgʻulari. Tovush hosil etilishiga qarab, klavishli torli urma (qad. klavikord, hozirgi fortepiano, royal), klavishli torli tirnama (klavesin va boshqalar), klavishli pnevmatik damli sozlar (organ), klavishli pnevmatik tilchali (akkordeon, fisgarmoniya), klavishli urma plastinkali (chelesta, qoʻngʻiroqchalar) cholgʻularga boʻlinadi.
Chinon (Indre-et-Loire)
Chinon Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Indre-et-Loire departamenti Chinon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
8169 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 209,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 39,0 km2.
Alamo Fire
Toʻq rangli va oq rangli koʻk rangli gullar 1986-yilda Texasning yuz yillik yubileyini nishonlash ishlab chiqilgan. San-Antonioda pushti koʻk rangli gullar topilgan va qizgʻish navlar Texas A&M Extension Service xodimi doktor Jerri Parsons tomonidan tanlab olingan.
Mur-de-Sologne
Aholisi
1269 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 25,3 nafar kishi.
Kilb
Kilb Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shaharchadir. Melk (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 45.11 km2. 2529 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Getikvank
Getikvank  — Armanistonning Vayots Dzor viloyati Yeghegis tumanidagi qishloq.
Borgstedt
Borgstedt Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Rendsburg-Eckernförde tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 9,40 km2. 1317 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Borgstedtning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Sparta (Kentucky)
Sparta AQShning Kentucky shtatida joylashgan shahardir. Gallatin, Owen County, Kentucky|Owen okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
230 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 16,0 nafar kishi.
Bourguignon (Doubs)
Bourguignon Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Montbéliard tumani tarkibiga kiradi.
Sparta (Kentucky)
Geografiyasi
Maydoni — 14,4 km2. Shundan 14,4 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 155 m balandlikda joylashgan.
Bourguignon (Doubs)
Aholisi
903 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 161,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,6 km2. Dengiz sathidan 337 – 564 m balandlikda joylashgan.
Omarca, Hamamözü
Omarca-Turkiyaning Amasya viloyati Hamamözü tumaniga qarasli qishloq.
Manbalar
<references group="" responsive="1"> <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css">
Oybek
Oybek (taxallusi; asl ism-sharifi Musa Toshmuhammad oʻgʻli; 1905.10.01 — Toshkent — 1968.1.07) — shoir, yozuvchi, adabiyotshunos olim va jamoat arbobi. Oʻzbekiston xalq yozuvchisi (1965), Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademigi (1943). Oybek hunarmand-boʻzchi oilasida tugʻilgan. Dastlab Oqmasjid mahallasidagi eski maktabda (1911-1917), soʻng Munavvarqori Abdurashidxonov tashkil etgan „Namuna“ maktabida (1918-1921) boshlangʻich maʼlumot oladi. Shundan keyin Navoiy nomidagi taʼlim va tarbiya texnikum-internatida tahsil olgach (1921-1925), Toshkent unversitetining ijtimoiy fanlar fakultetida (1925-1927), Leningrad xalq xoʻjaligi institutida (1927-1929) oʻqiydi va ogʻir xastalikka chalingani sababli yana Toshkentga qaytib, Toshkent unversitetida oʻqishni tugatadi (1930).
Hayoti
Oybek mehnat faoliyatini talabalik yillaridan boshlab, oʻrta maktab, texnikum va ishchilar fakultetlarida (1925-1927), Xalq xoʻjaligi, Qishloq xoʻjalik va Pedagogika institutlarida til va adabiyot fanlaridan dars beradi, Toshkent institutining iqtisod fakultetida esa assistent sifatida xizmat qiladi (1930-1935). Ayni paytda Madaniy qurilish ilmiy tadqiqot instituti (1933) va Fanlar komiteti huzuridagi Til va adabiyot institutida (1934-1937) ilmiy xodim boʻlib ishlaydi. 1937-yilda Sovet davlati qatagʻon siyosatining avj olishi Oybekning „millatchi“ va „milliy ittiqodchilar“ga xayrixoh kishi sifatida ishdan haydalishi hamda tazyiqqa uchrashiga sababchi boʻladi. Kambagʻal oiladan chiqqanligi va internatda tarbiyalanganligi tufayli qatagʻondan omon qolgan Oybek 1938-yil oxiridagina Oʻzbekiston oʻquv-pedagogika nashriyotiga tarjimon-muharrir sifatida ishga qabul qilinadi. 1941-1945-yillar urushining boshlanishi bilan u yana nomatlub shaxs sifatida quvgʻinga uchraydi. Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining tashkil etilishi bilan akademiyaning gumanitar boʻlimiga (1935-1951), Hamid Olimjon vafotidan keyin esa Oʻzbekiston yozuvchilari uyushmasi hayʼatiga rais, „Sharq yulduzi“ jurnaliga bosh muharrir (1945-1959) etib tayinlanadi; Til va adabiyot institutining direktori (1950-1952) hamda „Oʻzbek tili va adabiyoti“ jurnalining bosh muharriri (1958-1968) vazifasini bajaradi. 50-yillar avvalida yana qatagʻon toʻlqinining boshlanishi bilan Oybek insult xastaligiga uchraydi va uzoq, davom etgan xastalik oqibatida vafot etadi.
Sheʼriyati
Oybek adabiy faoliyatini shoir sifatida boshlagan. „Cholgʻu tovushi“ degan birinchi sheʼri 1922-yil „Armugʻon“ jurnalida bosilgan. Bu vaqtda u Choʻlpon, shuningdek, „yosh usmonlilar“ sheʼriyati taʼsirida boʻlib, ular ruhidagi sheʼrlaridan iborat „Tuygʻular“ (1926) va „Koʻngil naylari“ (1929) toʻplamlarini eʼlon qilgan. Oybek dastlabki ijodida davrning oʻtkinchi mavzulariga bagʻishlangan sarbast sheʼrlar yaratgan, ularning aksariyati „Mashʼala“ (1932) toʻplamidan oʻrin olgan. Keyinchalik shoir lirik tuygʻu va kechinmalar tasviriga katta eʼtibor berib, „koʻngil lirikasi“ namunalarini yaratishga intildi. Uning bu boradagi izlanishlari, ayniqsa, „Yevgeniy Onegin“ sheʼriy romanini tarjima qilishi (1936) jarayonida orttirgan tajribasi tufayli va Aleksandr Pushkin asarlaridagi lirizm taʼsirida yaxshi samaralar berdi. Oybekning „Chimyon daftari“ turkumiga kirgan, oʻzbek tabiatining fusunkor tarovati va betakror ranglarini oʻziga simirgan sheʼrlari nafaqat shoir sheʼriy ijodining, balki umuman oʻzbek lirikasining shoh namunalaridan biri boʻldi. Shoir bu sheʼrlari bilan oʻzbek sheʼriyatiga oybekona nafis lirizmni olib kirdi, nozik tuygʻu va kechinmalarni tasvirlash madaniyatini yanada mukammallashtirdi, lirik sheʼriyat tilini nafosat yogʻdulari bilan jilolantirib yubordi.
Dostonlari
Bir tomondan, lirik harorat, ikkinchi tomondan, epik koʻlam Oybek sheʼriyatiga xos xususiyatlardir. U lirik sheʼriyat bilan bir qatorda dostonnavislik sohasida ham izlanishlar olib borib, „Dilbar — davr qizi“ (1932), „Oʻch“ (1933), „Baxtigul va Sogʻindiq“ (1934), „Qahramon qiz“ (1936), „Gulnoz“, „Kamonchi“, „Navoiy“ (1937) singari dostonlarni yozdi. Shoir bu dostonlarida oʻz davrining qahramoni obrazini yaratish va shu davrning muhim ijtimoiy-maʼnaviy masalalarini koʻtarish bilan birga tarixiy oʻtmish mavzuiga ham murojaat etdi. Oybekning liro-epik sheʼriyatdagi dastlabki tajribalari uning katta epik polotnolarni yaratishga qodir sanʼatkor ekanini namoyish etadi. „Oʻch“ va „Navoiy“ dostonlari esa yaqin kelajakda yaratajak „Qutlugʻ qon“ va „Navoiy“ romanlari uchun oʻziga xos eskiz vazifasini oʻtadi.
Sovet davlatining adabiy-madaniy siyosati natijasida 1937-38-yillarda yozuvchilar va ularning asarlariga vulgar sotsiologizm nuqtai nazaridan yondashish tamoyili kuchaydi. Oybekning „Chimyon daftari“ turkumiga kirgan lirik sheʼrlari burjua sheʼriyati namunalari, deb baholandi. Davlat siyosati darajasiga koʻtarilgan bu harakat oqibatida, boshqa shoirlar qatori, Oybek ham, „koʻngil sheʼriyati“ga tamomila zid oʻlaroq, „fajdanlik sheʼriyati“ deb atalgan sheʼriyat namunalarini yaratishga majbur boʻldi. Shunga qaramay, Oybekning ilm-fan va texnikani egallashga daʼvat etuvchi hamda vatanparvarlik va mehnatsevarlik gʻoyalari bilan sugʻorilgan „Oʻzbekiston“, „Dneprostroy“, „Fanga yurish“, „Raisa“, „Qizlar“ singari oʻnlab sheʼr va dostonlari 30-40-yillar oʻzbek sheʼriyatida muhim voqea boʻldi.
Nasriy merosi
Oybekning nasriy merosi 5 roman („Qutlugʻ qon“, „Navoiy“, „Oltin vodiydan shabadalar“, „Quyosh qoraymas“ va „Ulugʻ yoʻl“), 4 qissa („Shonli yoʻl“, „Hyp qidirib“, „Bolalik xotiralarim“ va „Bola Alisher“) hamda bir qancha hikoya va ocherklardan iborat.
Oybekning roman janridagi dastlabki tajribasi — „Qutlugʻ qon“ asari yozuvchi hayotining eng tahlikali kezlarida, 1938-yilda, qisqa muddatda yozilgan va 1940-yilda nashr etilgan. Yozuvchining bolalik xotiralari bilan toʻyingan bu asarda oʻzbek xalqining Birinchi jahon urushi arafasidagi mashaqqatli hayoti qalamga olingan. Bu davrda, bir tomondan, mustamlakachilik siyosati, ikkinchi tomondan, oʻlkaga kirib kela boshlagan kapitalistik munosabatlar tufayli mehnatkashlar ommasi gʻoyat qashshoqlashgan edi. Shunday vaqtda sabr kosasi toʻlgan xalqning norozilik namoyishi bilan chiqishi yoki qoʻzgʻolon koʻtarishi tabiiy edi. Chor hokimiyatining Oʻrta Osiyo aholisini mardikorlikka olish toʻgʻrisidagi farmoni 1916-yil qoʻzgʻo lonining gurullab yonishi uchun bir turtki boʻldi. Oybek romanda Yoʻlchi boshlik, mehnatkashlar, Mirzakarimboy boshliq boylarning oʻzaro munosabatlarini tasvirlash orqali mazkur qoʻzgʻolonning kelib chiqish sabablarini badiiy tahlil etdi. Jamiyatning shu davrdagi qutblashgan holatini taʼkidlab koʻrsatish maqsadida va sovet mafkurasining talabi bilan boylar obrazini, ayniqsa, Mirzakarimboy obrazini yaratishda qora boʻyoqlardan koʻproq foydalandi. 1937-yil tegirmonidan arang omon qolgan adibning romanni busiz nashr etishi amri mahol edi.
Oybek bu asari bilan Abdulla Qodiriy, Chulpon va Sadriddin Ayniy boshlab bergan tarixiy romannavislik anʼanasini rivojlantirib, uni mehnatkash xalq harakterini oʻzida mujassamlantirgan Yoʻlchi, Gulnor kabi qahramonlarning yorqin obrazlari bilan boyitdi. „Qutlugʻ qon“ oʻzbek adabiyotidagi badiiy jihatdan eng yuksak romanlardan biridir.
„Navoiy“ romani
Oybek shoir, nosir, adabiyotshunos olim sifatida ham Navoiy hayotiga koʻp bor murojaat etgan. Uning 1942-yil Ikkinchi jahon urushining qizgʻin bir paytida „Navoiy“ romanini yozib tugatgani tasodifiy emas. Nafaqat ulugʻ shoir, balki 15-asrdagi Xuroson hayotini ham puxta oʻrgangan adib bu asarda Navoiyning shoir va inson sifatidagi gumanizmi — insonparvarlik mohiyatini katta mahorat bilan gavdalantirib bergan. Oybek Navoiy obrazini 15-asr Xurosonida roʻy bergan muhim tarixiy voqealar fonida gavdalantirar ekan, shu davrda Temuriylar davlatini harakatga keltirgan, keyinchalik esa uni tanazzulga olib kelgan kuchlar va ularning oʻzaro kurashini xaqqoniy aks ettirgan. Oybek mazkur asari bilan oʻzbek adabiyotida tarixiy-biografik roman janrini boshlab, uning asosiy tamoyillarini belgilab berdi. „Navoiy“ romani keyinchalik oʻzbek adabiyotida „Ulugʻbek xazinasi“, „Koʻhna dunyo“ (Odil Yoqubov), „Yulduzli tunlar“, „Avlodlar dovoni“ (Pirimqul Qodirov) singari tarixiy-biografik romanlarning maydonga kelishiga zamin hozirladi.
„Quyosh qoraymas“ romani
Oybekning nasriy asarlari orasida oʻzbek xalqining Ikkinchi jahon urushidagi jasorati tasviriga bagʻishlangan „Quyosh qoraymas“ (1943-1959) romani alohida eʼtiborga loyiq. Adib mazkur romanini garchand Gʻarbiy frontga qilgan safaridan qaytiboq yoza boshlagan boʻlsada, urush toʻgʻrisidagi dahshatli haqiqatni aytish iloji boʻlmagani uchun, uni 50-yillarda — xastalik paytida yozib tugatdi. Oybek Bektemir va uning ikki jangovar doʻstining obrazini yaratish orqali Sovet davlatining urushga tayyorgarliksiz kirgani va sarkardalarning qoʻpol xatolari tufayli millionlab kishilar, shu jumladan, oʻzbek jangchilarining „toʻp yemi“ boʻlayotgani haqidagi haqiqatni badiiy mujassamlantirib berdi.
Adib „Oltin vodiydan shabadalar“ (1949) romanida urushdan keyingi davr qahramoni obrazini, „Qutlugʻ qon“ romanining davomi sifatida yozilgan „Ulugʻ yoʻl“ (1967) asarida esa Yulchi va Gulnorlarning 20-yillardagi izdoshlari obrazini yaratishga intildi.
Oybek qalamiga mansub roman va qissalar qaysi davr hayotidan olingan boʻlmasin, adib shu davr hayotini mukammal oʻrgangan, ayniqsa, tarixiy davr va tarixiy shaxs hayoti bilan birlamchi manbalar asosida yaqindan tanishgan yozuvchi sifatida namoyon boʻladi. Oybekning nasriy asarlariga xos muhim xususiyatlardan yana biri shundaki, u asar qahramoni yoki tarixiy shaxsni Vatan va xalq manfaatlari yoʻlida kurashuvchi, mehnatkash xalq orzu-armonlarining roʻyobga chiqishi yoʻlida zahmat chekuvchi siymo sifatida tasvirlaydi.
Dramaturgiya
Oybek ozgina boʻlsada, oʻz kuchini dramaturgiyada ham sinab koʻrdi. U urush yillarida Chingizxon istilosiga qarshi koʻtarilgan xalq harakatlaridan biriga murojaat etib vatandoshlarida fashizmga qarshi kurash maylini ragʻbatlantiruvchi „Mahmud Torobiy“ operasi librettosini yozdi (1944) va shu mavzu boʻyicha drama teatrlari uchun „Gʻalvirchi“, rus adibi va adabiyotshunosi A. Deych bilan hamkorlikda esa rus tilida „Xalq qalqoni“ pyesalari ustida ishladi. Oybek bu asarlarida ham tarixiy jarayon qonuniyatlarini yaxshi bilgan, tarixga xalq manfaatlari nuqtai nazaridan yondashuvchi yirik olim sifatida namoyon boʻldi.
Maqolalari
Oybek adabiy faoliyatining muhim qismini adabiyotshunoslikka oid tadqiqot va maqolalar tashkil etadi. Oʻzbek xalqi tarixi va oʻzbek mumtoz adabiyotining ulkan bilimdoni Oybek oʻzining adabiy-tanqidiy faoliyatida adabiyotimizning eng qadimgi davridan to oʻtgan asrning 60-yillariga qadar kechgan shakllanish va taraqqiyot yoʻliga bagʻishlangan koʻplab maqolalar eʼlon qildi. Bu maqolalarning katta bir qismi Alisher Navoiy yashagan davr, shoir hayoti va ijodini oʻrganishga bagʻishlangan boʻlib, ular keyinchalik Oybekning „Navoiy gulshani“ maqolalar toʻplamini tashkil etdi. Bu maqolalar navoiyshunoslikning oʻzbek adabiyotshunosligining muhim bir sohasi sifatida shakllanishi va rivojlanishiga hissa boʻlib qoʻshildi. Shu bilan birga Oybek Yozuvchilar uyushmasi va Fanlar akademiyasi gumanitar boʻlimining raisi sifatida Navoiyning 500 yillik yubileyini tashkil etish va oʻtkazishga rahbarlik qildi. A. Deych bilan birga rus tilida Navoiyga bagʻishlangan turkum maqolalar chop etdi (bu maqolalar mualliflarning 1968-yilda nashr etilgan „Alisher Navoiy. Literaturno-kriticheskiy ocherk“ kitobidan oʻrin olgan).
Yirik adabiyotshunos Oybek „Abdulla Qodiriyning ijodiy yoʻli“ (1935) monografiyasi va boshqa maqolalarida 20-asr oʻzbek adabiyotining taraqqiyoti muammolarini,Alexander Pushkin, Lev Tolstoy va Maksim Gorkiy singari rus adabiyoti namoyandalarining oʻzbek yozuvchilariga taʼsiri masalalarini yuqori ilmiy-nazariy saviyada oʻrgandi. Mumtoz va zamonaviy oʻzbek adabiyoti yutuqlarini qardosh xalqlarga tanishtirishda Oybekning rus tilidagi maqolalari ayriqcha ahamiyatga molik.
Ələsgərli, Tartar
Ələsgarli — Ozarbayjonning Tartar tumani tarkibiga kiruvchi qishloq va munisipalitetdir. Uning aholisi 1105 kishi.
Oybek
Tarjimalari
Serqirra ijod sohibi Oybek jahon va rus adabiyotining eng yuksak namunalarini oʻzbek tiliga tarjima qilib, Choʻlpon va Abdulla Qodiriy asos solgan oʻzbek tarjima maktabini oʻzining yuksak darajadagi tarjimalari bilan boyitdi. Oʻzbek kitobxoni Oybek tarjimasi orqali Rim adabiyoti namunalari, J. B. Molyerning „Tartyuf“, Alexander Pushkinning „Yevgeniy Onegin“, Mikhail Lermontovning „Maskarad“, „Dovud Sosunli“ arman eposi, G. Geyne, I. A. Krilov, V. G. Belinskiy, E. Verharn va boshqalarning asarlari bilan tanishdi.
Xotira
Oybek oʻzining rang-barang ijodi va ulkan jamoat arbobi sifatidagi faoliyati bilan oʻzbek xalqining madaniy yuksalishiga katta hissa qoʻshdi. 1980-yilda adib yashagan uyda Oybek uy-muzeyi tashkil etilgan va unga haykal oʻrnatilgan. Toshkentdagi maktab, xiyobon va metro bekatlaridan biri Oybek nomi bilan atalgan, Termiz davlat unversiteti, Toshkent viloyatidagi jamoa xoʻjaligiga Oybek nomi berilgan. Oybek vafotidan keyin „Buyuk xizmatlari uchun“ ordeni bilan taqdirlangan(2001).
Romagnieu
Romagnieu Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Isère departamenti La Tour-du-Pin tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1235 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 72,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 17,0 km2. Dengiz sathidan 218 – 364 m balandlikda joylashgan.
Kladoniya
Kladoniya (Cladonia) — butasimon lishaynik turkumi. Yer sharida 300 turi bor; ular oʻrmon, tundra va botqoqliklardagi tuproqda, toʻnkalarda, daraxt tanasida, toshlar orasida oʻsadi. Bugʻu yoʻsini kabi turlarini shimol bugʻusi yeydi. Baʼzi turlarida usnin kislota boʻlib, tibbiyotda ishlatiladi.
Gavà
Gavà Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Barselona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 30,9 km2. Aholisi — 46383 kishi (2010).
Hayvonlar sistematikasi
Hayvonlar sistematikasi -sistematikaikt bir boʻlimi. Hayvonlar sistematikasini ilk bor Aristotel (miloddan avvalgi 4-asr) ishlab chiqqan. U hayvonlarning 252 formasiga tavsif berib, ularni 2 ta katta guruh: qonlilar (hozirgi umurtqalilar) va qonsizlar (hozirgi umurtqasizlar)ga va 8 ta kichik guruhlarga ajratgan. Aristoteldan soʻng 2 ming yil davomida Hayvonlar sistematikasida deyarli hech qanday oʻzgarish boʻlmadi. Faqat ingliz biologi J.Rey (1693) sistematikaning asosiy birligi — tur tushunchasini fanga iritadi.
Hayvonot dunyosining zamonaviy sistemasini shved naturalisti K.Lin-ney yaratgan. Uni "Tabiat sistemasi" deb atashimiz mumkin va (1735) asarida 4200 turdan ortiqroq (jumladan 1222 tur umurtqali va 1936 tur umurtqasiz) hayvonlarga tavsif bergan. K.Linney hayvonlarni oʻzaro tobe taksonomik kategoriyalar: tur, urugʻ, turkum va sinfga boʻlishni, turni 2 nom: urugʻ va tur nomi bilan atash (binar nomenklatura)ni taklif etdi. Lekin Linney ishlab chiqqan sistema mukammal emas edi. Mas, u sodda hayvonlar, boʻshliqichlilar, ignaterililardan iborat bir-biridan uzoq hayvonlarni zoofitlar — hayvon-oʻsimliklar guruhiga birlashtirgan. Fransuz olimlari J.Kyuvye va JLamark K. Linney sistemasini takomillashtirishdi. J. Lamark "Umurt-qasizlar sistemasi" (1801) va "Zoologiya falsafasi" (1809) asarlarida hayvonlarni umurtqasizlar va umurt-qalilarga, umurtqasizlarni infuzoriyalar, poliplar, nurlilar, chuvalchanglar, hasharotlar, oʻrgimchaksimonlar, qisqichbaqasimonlar, halqalilar, moʻylovoyoqlilar va mollyuskalar sinflariga ajratgan. J.Kyuvye "Hayvonot dunyosi va uning klassifikatsiyasi" (1817) asarida hayvonlarni 4 ta asosiy shoxga ajratgan. Keyinchalik bu shoxlarga fransuz zoologi A.Blenvil (1825) tip (nurlilar, boʻgimlilar, mollyuskalar, umurtqalilar) nomini bergan.