cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qum vannalari
Qum https://uz.m.wikipedia.org › wikiQum vannalari - Vikipediyavannalari, qumga tu shish, psammoterapiya — issiq qumdan davo maqsadida foydalanish; issiq bilan davolash usullaridan. Qa-dimda quyoshda qizigan issiq qum bilan davolash keng rusum boʻlgan; arab, yunon, rimliklar va Sharqiy Hindiston aholisi oʻrtasida bu usul samarali qoʻllanilgan. Qum vannalari haqidagi maʼlumotlar Ibn Sino qoʻlyozmalarida ham qayd etilgan. "Agar qumdan mahorat bilan foydalana olsangiz, moddalar al-mashinuvini yaxshilashga erishiladi. Inson baquvvat boʻlib, kayfiyati tetiklanadi. Ortiqcha moddalar tezda erib, ter bilan chiqib ketadi, u surun-kali sovuklikni bartaraf etadi, bosh ogʻrigʻini qoldirib, miyani mustahkamlaydi". Qum bilan davolash yoz oylarida oʻtkaziladi, asosan, qumning yuqori qatlamidan foydalaniladi. Ertalab qum maydonchalarida medal-on shaklida 2x1 m hajmidagi "joʻyacha"lar tayyorlanadi. Har bir "joʻyacha" ning bosh tomoniga 6—10 sm balandlikda qumdan tayyorlangan yostiqchalar qoʻyiladi. Bemorlar muolaja qabul qilishdan yarim soat oldin kelib, maxsus soya joyda dam olishadi va issiq muhitning termik sharoitiga koʻnikishadi. Bu vaqtda tibbiy xodimlar bemorning vazni, gavda harorati, qon bosimi, pulsi va h.k.ni oʻlchaydi. Bevosita muolaja oʻtkazish oldidan ertalab tayyorlab qoʻyilgan va oftobda qizigan "joʻyacha"larning yupqa qavati olinadi va toʻplab qoʻyiladi. Bemor joʻyachaga yotgandan keyin uning badani qum bilan oʻraladi va eng ustki qismi toʻplab qoʻyilgan issiq qum bilan koʻmiladi. Qum vannalari umumiy va mahalliy boʻlishi mumkin. Umumiy Qum vannalari oʻtkazilganda bemorning tanasi va qoʻl-oyoqlari (yurak sohasidan tashqari) issiq qum bilan oʻraladi. Mahalliy usulda bemorning qoʻl va oyoqlari yoki tanasining ayrim qismigina oʻraladi. bemorning boshi ustiga quyoshdan himoya qilish uchun soyabon qoʻyiladi. Umumiy qumli vannalar kattalar uchun 20—30, bolalar uchun esa 10—15 min davomida qabul qilinadi. Mahalliy muolaja 40— 60 min., soʻngra issiq suvda yuvinish tavsiya etiladi. Qum vannalari taʼsirida butun tana bir xidda qiziydi, ogʻriq qoladi. Organizmda oksidlanish jarayonlari kuchayadi. Qum vannalarini poliartrit, periferik nerv sistemasi kasalliklari, ayollar jinsiy aʼzolarining surunkali kasalliklarida buyuriladi.
Lotin alifbosi
Lotin alifbosi — yozuv tizimidir. roman, olmon va boshqa koʻpchilik tillarning asosiy yozuvi hisoblangan hozirgi lotin alifbosi 26 harfdan iborat. Harflar har tilda har xil nomlanadi. Lotin alifbosi asosidagi yozuvdan roman, olmon, kelt va baltiy guruhlari barcha tillari, shuningdek slavyan, fin-ugor, turk, semit va eron guruhlarining ayrim tillari, alban, bask tillari, shuningdek ayrim Hindi-xitoy (vetnam tili), Myanma tillari, Zond arxipelagi va Filippin, Afrika (Saxara janubi), Amerika, Avstraliya va Okeaniya koʻpchilik tillari foydalanadilar.
Lotin alifbosi Qadim Rimda uncha katta boʻlmagan Latsiy viloyatining („lotin“ soʻzi ham shundan), xususan, uning markazi Rim shahrining yozuvi, harfiy yozuv; gʻarbiy yunon yozuvi asosida paydo boʻlgan. Miloddan avvalgi 9—8-asrlarda hozirgi Italiya hududiga kirib kelgan alifboli yunon yozuvi asta-sekin rivojlanib, faqat miloddan avvalgi 4—3-asrlardagina mustaqil Lotin alifbosi yuzaga kelgan. Ushbu yozuvdagi eng qad. yodgorliklarda (miloddan avvalgi 6—4-asrlar) yozuv yoʻnalishi ham oʻngdan chapga, ham chapdan Lotin alifbosi oʻngga boʻlgan, miloddan avvalgi 4-asrdan keyingina chapdan oʻngga qarab yozish barqarorlashgan. Bu davrdagi yozuvda tinish belgilari boʻlmagan, harflar bosh (katta) va kichik harflarga ajratilmagan. Lotin alifbosida dastlab 20 ta harf boʻlgan, miloddan avvalgi 1-asrdan boshlab yunon tilidan kirgan soʻzlarni yozish uchun Y, Z harflari qoʻllana boshlagan. Ushbu alifbo oʻrta asrlarda koʻplab shakl oʻzgarishlariga uchragan xrlda rivojlanishda davom etadi. 11 -a.da W harfi, 16-asrda xa J va V harflari alifboga kiritiladi. Keyingi rivojlanish davrida, kitov bosish ishlari yoʻlga qoʻyilganidan keyin, tinish belgilari, diakritik belgilar paydo boʻldi, bosh va kichik harflar farqlana boshlandi.
Hozirgi Lotin alifbosi 2 xil tipografik shaklga ega: asl lotin harflari (ikkinchi nomi — „antikva“) va got yozuvi („fraktura“ deb ham ataladi). Ularning birinchisi, yaʼni lotin harflari eng qad. alifboga yaqin boʻlib, hozirgi amaliyotda, asosan, ana shu harflardan foydalaniladi.
Rim imperiyasi kulagach, xususan, 8-asr dan eʼtiboran Lotin alifbosi Gʻarbiy Yevropadagi koʻplab xalqlarning yozuv tizimlari uchun asos boʻldi. Hozirgi davrda dunyo tillarining 30—35 %i Lotin alifbosidan foydalanadi. Oʻzbekistonda ham 1929—40 yillarda shu alifbo asosidagi oʻzbek yozuvi amalda boʻlgan (qarang Yozuv, Oʻzbek lotin alifbosi). Milliy yozuv tizimlari Lotin alifbosiga asoslangan xalqlarning alifbolaridagi harflar tarkibi, albatta, qad. Lotin alifbosidan farq qiladi. Lotin alifbosining tegishli fonetik tizimlarga moslashuvi diakritik belgilarni kiritish orqali amalga oshiriladi.
Tarixi
left|thumb|200px|«[[Duenos yozuvi» — eng qadimiy mashhur lotin yozuvlaridan biri.]]
thumb|100px|right|Harflar kavldiyevlari
Harflar koʻrinishlari
Ā Ă Â Ä Å Ą Æ Ç Ð Ē Ę Ğ Ģ Î Ķ Ł Ñ Ö Ő Ó Ø Œ ß Ş Ţ Ū Ŭ Ž Ź Ż
Tarqalishi
thumb|right|350px|Sxemada lotin alifbosining dunyoda tarqalganligi koʻrsatilgan. Quyuq-yashil rang bilan lotin alifbosi rasmiy (yoki de-fakto rasmiy) yozuv boʻlgan davlatlar, ochiq-yashil rang bilan lotin alifbosi boshqa yozuvlar bilan birga foydalaniladigan davlatlar ifodalangan.
Fockendorf
Fockendorf Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Altenburger Land tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 8,83 km2. 852 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Fockendorfning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Kashnich
Kashnich (Coriandrum) — soyabonguldoshlar oilasiga mansub bir yillik oʻsimliklar turkumi, efir moyli va koʻkat-sabzavot ekini. Oʻrta dengiz atroflarida 2 turi, Oʻrta Osiyoda 1 turi — ekma K. (C.sativum) oʻsadi. Yevropa, Shim. Afrika, Osiyo, Shim. Amerika, mamlakatlarida, Ukraina, Rossiyaning markaziy qoratuproq viloyatlarida xoʻjalik maqsadlarida ekiladi. Urugʻidan yetishtiriladi. K. poyasi qirrali, sershox, barglari uzun bandli. Gullari oq yoki pushti; soyabonlarga toʻplangan. Mevasi yumaloq. Bir urugʻi ochilmaydigan ikki mevachadan iborat. Sovuqqa chidamli. Erta bahordan kech kuzgacha ekish mumkin. Nihollari 32— 34 kunda koʻkat sabzavot holida foydalanishga yaroqli boʻladi. Urugʻi 90—95 kunda pishadi. 1000 dona urugʻi vazni 5—8 g. K.ning barglarida kaliy tuzlari, oqsillar, vitamin Vr V2, S, R, provitamin A mavjud. Urugʻida 0,2— 1,4% efir moyi va 16—28% texnik moy bor (parfyumeriya, qandolatchilik, oziqovqat sanoatida ishlatiladi). K. koʻkati shoʻrva, goʻshtli va sabzavotli ovqatlarga, urugʻi va yosh maysalari ziravor sifatida goʻsht sirkalashda ishlatiladi. Souslarga solinganda xushboʻy taʼm beradi. K. asalshirali oʻsimliklar guruhiga kiradi. Urugʻ boʻyicha hosildorligi 8—15 s/ga. Oʻzbekistonda K.ning Yantar ("Qahrabo") navi 1953, Orzu navi 1999, Orom navi 2001 y.dan rayonlashtirilgan.
Jarki, Badin
Jarki — Sindning Badin tumanidagi Matli taluka shahridagi qishloqdir. 2017-yil holatiga koʻra, u 2706 nafar aholi, 516 ta xonadondan iborat. Qoʻshimcha Mabanning lenta doirasining bir qismidir.
Mühlingen
Mühlingen Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Konstanz tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 32,67 km2. Aholisi — 2312 kishi (2010).
Hududi
Mühlingenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
San Sebastiano Curone
San Sebastiano Curone Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Alessandria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 4 km2. 596 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Ulan-bator universiteti
Ulan-bator universiteti - Mongoliyadagi eng yirik oliy oʻquv yurti. 1942-yil asos solingan. 1951 —61 yillarda Universitet fakultetlari negizida pedagog, tibbiyot va qishloq xoʻjaligi institutlari tashkil etilgan. Fizika, mat., kimyo, biol., iqtisodiyot, filol., ijtimoiy fanlar boʻyicha mutaxassislar tayyorlaydi. Kutubxonasida 50 mingga yaqin asar saklanadi. Universitetda 4 mingdan ortiq talaba taʼlim oladi.
Kashmir vodiysi
Kashmir vodiysi - Katta Himolay va Pir-Panjal togʻ tizmalari orasidagi keng vodiy, Hindistonda. Uzunligi qariyb 200 km, kengligi 60 km dan ziyod. Bal. 1600 m ga yaqin. Koʻl koʻp, eng kattasi Vular koʻli. Togʻlardan oqib tushadigan mayda daryo va soylar vodiyning eng yirik daryosi Jalam (Jhalam)ga (Hind daryosi irmogʻi) quyiladi. Daryoda kema qatnaydi. Yoʻlovchilarni tashishda qayiqdan ham foydalaniladi. Iqlimi moʻʼtadil, yanvarning oʻrtacha temperaturasi —G, iyulniki 22—23°. Yozgi nam musson shamollarning kirib kelishiga PirPanjal togʻ tizmasi toʻsqinlik qiladi. Shu sababli, yoz mavsumida yogʻin kam yogʻadi. Yillik yogʻin oʻrtacha 1000 mm. K. v. tuprogʻi allyuvial tuproq. Keng bargli oʻrmonlar, togʻ yon bagʻirlarida igna bargli oʻrmonlar bor. Qishloq xoʻjaligi ekinlari, asosan, sholi va makkajoʻxori, shuningdek, zigir, raps, xantal, qisman bugʻdoy ham ekiladi. K.v.da turli mevalar yetishtiriladi. Ekinzorlar daryo suvidan sugoriladi. Mevali bogʻlar bor. Yiliga 180 ming t dan ziyod meva yetishtiriladi. Zaʼfaron Hindistonda, asosan, shu yerda ekiladi. Ipak qurti uchun tut daraxti oʻstiriladi. K.v.da aholi zich. Hunarmandchilikda gilam toʻqish, kashtachilik, yogʻoch va metall oʻymakorligi rivojlangan. Iqlim kurortlari bor. Srinagar, Paxalgam va Gulmarg sh.lari turizm markazlaridan. Boburiylar asos solgan Shalimar va Nashat bogʻlarini koʻrish uchun turistlar koʻp keladi. Eng yirik shahri — Srinagar.
Junction City (Washington)
Junction City AQShning Washington shtatida joylashgan shahardir. Grays Harbor County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
80 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 4,5 km2. Shundan 4,5 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Mir Sarbarahna
Mir Sarbarahna, Sayid Shamsiddin Muhammad Andijoniy (Andijon – 15-asr – Hirot) – shayx, mutavalliy, sadr.
Ilm olish uchun Samarqandga keladi, tolibi ilmlar davrasiga qoʻshiladi. Hirotga kelgach, Alisher Navoiyning inoyati va tarbiyati bilan kamolot kasb etib, katta hurmat-eʼtibor qozongan. Xondamir “Xulosat ul-axbor” asarida:
''“Feʼlining xushligi, soʻzlarining muloyimligi, fahmining tezligi hamda zehnining oʻtkirligi bilan zamon fozillari va davronning ziyrak kishilari orasida tamom ajralib turadi. Hammavaqt soʻzlari shirin va maʼnoli hikoyatlari, goʻzal, suhbatlari ajoyib va gʻaroyibdir”'', deb uning taʼrifini keltiradi.
Ilmi va xulqi bilan Husayn Boyqaroga ham maʼqul keladi va sadrlik mansabiga koʻtariladi. Yigirma yilga yaqin Shayx Luqmon mozorida shayx va mutavalliy boʻladi. Keyin oʻz ixtiyori bilan isteʼfo beradi.
“Majolis un-nafois”da Navoiy Mir Sarbarahna oʻz vazifasini sidqidildan, halol ado etgani, biror kishi uning ishidan ayb topa olmaganini qayd etadi. Unga koʻra, Mir Sarbarahna tirziq – bir-biriga munosabatsiz ravishda birikkan soʻzlar, vositasiz bogʻlangan sheʼr aytmoq qoidasini kashf qilgan. Baʼzi-baʼzida yaxshi tirziqlar ham ijod qiladi deb, bir maʼrakada aytgan quyidagi ruboiysini keltiradi: Onan, ki parastandai xurshid-u mahand,
Az chashmi tu dar orzoʻyi yak nigahand.
Kungur agar in ast, ki man mebinam,
Xuboni digar pitangi taʼlimgahand.
Uygʻonish davri
Eron va Markaziy Osiyo xalqlari bir necha ming yillik sivilizatsiya tarixiga ega. Zotan, qadimiyati, qad. davlatchiligi boʻlmagan xalqda Uygʻonish davri ham boʻlmaydi. Markaziy Osiyoda 9—13-asrlarda oʻz xalqining qadimiyatiga qaytish, Avesto falsafasini Qurʼon maʼrifati bilan uygʻunlashtirib, qayta tiklashga intilish tasavvuf taʼlimoti, „ishroq“ falsafasida namoyon boʻlgan. Shu asosda turli nazariyalar, taʼlimotlar yuzaga kelib, fikriy xilmaxillik rivojlandi. Tasavvufiyorifona taʼlimotning qaror topishi, tariqatlar ham, aslida, hurfikrlik va inson kamolotiga boʻlgan ishonchning nishonasi edi. Uygʻonish davri vakillari dinga emas, balki dinni sxolastika va jaholat manbaiga aylantirgan kishilarga qarshi kurashganlar.
Robert Smith
thumb|right|225px|Robert Smith
Uygʻonish davri
Tafakkurdagi ikki: akliy (ratsionalizm) va vajdiy (irratsionalizm) yoʻnalish namoyandalari zohiran oʻzaro kelishmay kelgan boʻlsalarda, amalda Yevropa Uygʻonish davrida boʻlganidek, inson ongini bedor etish, uni aqidaparastlik (taqlidchilik) gʻuboridan tozalashda hamkorlik qildilar. Shu bois hurfikrli mutafakkirlar orasida ratsionalist olimlar bilan birga, orif sufiylar ham bor edi.
Robert Smith
Robert James Smith (Robert James Smith, 21 aprel 1959-yilda tug'ilgan) — mashhur postpank guruhi The Curening vokalisti, gitaristi va yagona o'zgarmagan a'zosi. Smith 6 va 12 torli gitarada, 4 va 6 torli bassda, kontrabasda, klavishlik asboblarda va skripkada o'ynaydi. Smithning qo'shiq yozish odati o'ziga hos tematikaga asoslangan va gothic rock ga katta ta'sir ko'rsatgan. New Wave janridagi boshlang'ich ijodlarini hisobga omagan qo'shiqlarining ko'pchiligi ma'yus tusga ega.
Uygʻonish davri
Sharq Uygʻonish davri vakillari oʻz xalklarining ked. madaniyat bilan birga, yunon vahind xalklari merosidan ham foqdalanishgan. Yunon olimlarining asarlari 8—9-asrlarda arab tiliga tarjima qshshndi, sharxlandi. Aflotun, Arastuni Sharq faylasuflari ham oʻz ustozlari deb hisoblashgan, Plotin qarashlari Ibn alArabiyga taʼsir etib, „vahdatul vujud“ falsafasiga turtki berdi. Biroqyunonlar koʻp fikrlarni qad. osiyoliklardan olganlar. Bu tarix qonuniyati; Abu Rayhon Beruniyning „Kitob attafhim li avoil sinoat attanjim“ asari qoʻlyozmasi (13-asr).yuksalishga shaylangan xalq oʻz madaniyati va oʻzigacha yaratilgan bashariy yutuqlarni oʻzlashtirib, yana yuksaklikka koʻtariladi.
Osedloye
— Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Yesil tumanidagi qishloq. Kato kodi — 594253500.
Uygʻonish davri
Sharq Uygʻonish davri keng koʻlamli: taʼlim va tahlil, madrasamaorif rivojlangan, ulkan kutubxonalarda yuz minglab jild kitoblar yigʻilgan, „xazinat ulhikma“, „dor ululum“larda tolibi ilmlar, ustozshogirdlar suhbati bardavom edi, olimning obroʻeʼtibori yuksak qadrlandi. Sharq Uygʻonish davri yutuqlari Gʻarbiy Yevropadagi Uygʻonish davriga bevosita taʼsir etgan. Chunki 12—14-asrlarda musulmon olami bilan Yevropa davlatlari orasida aloqa kuchaygan edi. Ayniqsa, tutash chegara mamlakatlari: Qurdoba (Ispaniya), Kavkaz, Bolqon yarim orolida bu jarayon kuchli boʻlgan. Yevropaliklar Sharq olimlarining asarlarini lotin, ispan, yahudiy tillariga qilingan tarjimalar orqali yoxud bevosita arab tilida oʻqib oʻrganganlar. Ibn Sinoning „Tib qonunlari“, „AshShifo“, Forobiyning „Ilmlar tasnifi“, Ahmad Fargʻoniyning „Samo harakatlari va yulduzlar ilmining jami kitobi“, Muxammad Muso Xorazmiyning „Aljabr val muqobila“, Ibn Rushd, Abu Bakr Roziy asarlari tarjima qilinib, keyinchalik nashr etilgan. Algebra, algoritm fanlari Xorazmiy asarlari tufayli shakllangan. „Tib krnunlari“ 7 asr mobaynida Yevropa untlarida tibbiyot darsligi sifatida xizmat qildi. Ibn Sino shogirdi Ibn Rushd goyalari Italiya, Fransiya hurfikrligini boshlab bergan. Ibn Sino — Avitsenna, Ibn Rushd — Averroes, Ahmad Fargʻoniy — Al Frageni, Abu Bakr Roziy — Al Ramzats, Abu Maʼshar Balxiy — Albumazar degan lotincha nomlar ostida mashhur boʻlgan. „Oʻsha paytda (13—16-asr) jaholat changalidagi Yevropaning koʻpgina qismida musulmonlar ilm charogʻini yoqdilar…; ispanlar yozuvi ham, shimoliy oramiy yozuvi ham Osiyodan olingan; shim., gʻarbiy va sharqiy Yevropa madaniyati yunon — rumo — arab urugʻidan unib chiqqandir“ (G.Gerder). Platon, Aristotel asarlari ham Yevropaga dastlab arabcha tarjima va talqinlar orqali kirib borgan. „Sharkliklar Gʻarbni Aristotel falsafasi bilan yoritdilar“ (Gegel).
Aniq fanlar va ularni oʻrganish usullarini, dehqonchilik va chorvachilik ilmlari, dengizda suzish, qarbiy texnikani Yevropa sharqdan olib rivojlantirdi. „Matematika, kimyo, tibbiyot sohasida musulmonlarning xizmati buyuk… bu fanlarda musulmonlar Yevropaning muallimlari boʻlib qoldilar“ (G. Gerder). Yevropa Uygʻonish davri adiblari Dante, Petrarka, Bokkacho Sharq ilmfani, adabiy asarlaridan ilhomlanganlar. Dante „Bazm“, „Ilohiy komediya“ asarlarida Ibn Sino va Ibn Rushdni oʻz ustozlari qatorida ehtirom bilan tilga oladi. Axmad Fargʻoniy asarlaridan foydalanganini qayd etadi. K. Marloning „Buyuk Temur“ dramasida Amir Temur jasur, xaloskor inson sifatida tasvirlangan.
Musiqada ham Uygʻonish davri jarayoniga xos yuksalish dastlab Sharkda yuz berdi. Markaziy Osiyo xalqlarining qad. anʼanalari arab, hind va fors musiqiy meros asarlari, cholgʻulari bilan oʻzaro taʼsir jarayonlari natijasida yanada boyib qaytadan jonlandi. Zero, Forobiy va uning izdoshi Ibn Sino musikaning nazariy, falsafiy va estetik masalalarini atroflicha tadqiq etib, umumsharqiy taʼlimotni yaratishgan. Xususan, Yaqin va Oʻrta Sharq xalklari musiqa amaliyotiga tayangan holda, kuy va usullar, qoʻllaniladigan sozlar, muayyan shakl va janrlar doirasida mushtaraklik mavjudligini isbotlashgan. Forobiyning „Kitob ul musiqa alkabir“ („Musiqaga doyr katta kitob“) va, ayniqsa, Ibn Sinoning „Javomeʼ ilm ulmusiqi“ („Musiqaga oid ilmlar toʻplami“) kabi asarlarida yunon olimlari (Pifagor, Aristoksen va boshqalar)ning qarashlari boyitilib, tovushlar balandpastligi munosabatlari matematik uslubda ifodalangan. Shuningdek, sof tovushqator tizimi, undan oʻrin olgan budlarning muloyimat va munofirat tasnifoti, iyqo nazariyasi ilk bor asoslab berilgan. 12—13-asrlarda ijodiy va aqliy kuchlar rivojini namoyish etgan Oʻn ikki maqom tizimi yuzaga keldi. Amir Temur (14 a.) va Temuriylar (15—16-asrlar) musiqaning barcha jabhalarida yangi Uygʻonish davri yuzaga kelishini taʼminlab berishdi. Turli mamlakatlardan Samarqand, Buxoro kabi markazlarga keltirilgan sanʼatkorlar — bastakorlik, musiqa ijrochiligi va musiqashunoslik jadal rivojlanishiga hissa koʻshishgan. Mazkur sohalarda nainki muayyan kasb egalari, balki oʻzga badiiy ijod sohiblari, xususan, Mirzo Ulugʻbek, Jomiy, Navoiy, Husayn Boyqaro, Zahiriddin Boburlar ham nom chiqarishgan. Bu davrda mahalliy maqom ijodiyoti va ijrochiligi yuksaldi, ogʻzaki anʼanadagi musiqaning boshqa rivojlangan shakllari (doston, ashula, cholgʻu kuy va boshqalar) keng oʻrin egallab, oʻzlarining yuqori pallalariga koʻtarildi. Ayni shu jarayon keyinchalik Buxoro Shashmakrmi, Xorazm maqomlari va Fargʻona — Toshkent makom yoʻllari, katta ashulalar shakllanishiga olib keldi.
Qumarchiq
Qumarchiq — shoʻradoshlar oilasiga man-sub bir yillik oʻt turi. Boʻyi 20—50 sm. Bargi bandsiz, nashtarsimon yoki lentasimon. Gullari koʻrimsiz, dagʻal tukli gul toʻplamiga yigʻilgan. Gulqoʻrgʻoni 1 — 3 boʻlakli, changchisi 2—3 ta. Avgust —oktabrda gullab mevalaydi. Oʻzbekistonda Surxondaryo viloya-tida, Qoraqalpogʻistonning qumli choʻllarida, Buxoro vohasida tarqalgan. Urugʻi tarkibida 16—17% oqsil, 6—10% yogʻ, 60% uglevod bor. Gullab urugʻlaguncha mollar uchun yaxshi ozuqa. Chala choʻl va choʻl zonalarida qumliklarni mustahkamlash maqsadida ekiladi.
Qum (shahar)
Qum — Erondagi shahar. Tehron shahridan janubiy-sharqda joylashgan Qum ostonining maʼmuriy markazi hisoblanadi. Aholisi 777,6 ming kishi (1997). Transport yoʻllari chorrahasi. Oziq-ovqat, toʻqimachilik sanoati korxonalari mavjud. Qoʻlda gilam toʻqiladi, kulolchilik buyumlari tayyorlanadi. Shaharga 5-asrda sosoniylar podshohi Qubod 1 asos solgan. Abbosiylar davri (8-asrning 2-yarmi) da Q. yirik shaharga aylangan. Meʼmoriy yodgorliklardan Jome masjidi (11 — 12-asrlar), shialar imomi Muso al-Kozim qizi Fotima maqbarasi (16-asr) saqlangan. Q. shialarning Mashhaddan keyin Erondagi muqaddas shahri.
NGC 1320
NGC 1320 Eridan yulduz turkumidagi Sa tipli galaktikadir.
Uygʻonish davri
Yevropa musikasida Uygʻonish davri tamoyillari dastlab 14-asrda tashkil topgan ilgʻor yoʻnalish — „Are nova“ namoyandalari (ayniqsa, Italiyadagi vakillari — F. Landino va boshqalar) ijodida oʻz ifodasini topdi. Ular dunyoviy mazmundagi ilk professional vokal musiqa shakllari (ballada, madrigal, kachcha va boshqalar)ni ijod qilishdi, sheʼriy matnlar mazmuniga alohida ahamiyat berib ifodali, erkin tuzilishdagi kuylar yaratishdi. Uygʻonish davri cholgʻu musiqaning dastlabki mustaqil shakl va janrlari (richerkar, prelyudiya, fantaziya, tokkata) yuzaga keldi, ayniqsa lyutnya, klavesin va klavikord musiqasi keng rivoj topdi. Ijodkorlar va musiqa nazariyotchilarining antik davr badiiy merosiga qiziqishi tufayli yangi janrlar (mas, yunon tragediyasini „tiklash“ jarayonida — opera), koʻp ovozli musiqada polifoniyankng qatʼiy uslubi, keyinchalik gomofoniya uslubi k, aror topdi. Diniy musiqa janrlari (messa, motet) isloh qilindi, notalar chop etilishi joriy etildi, jonli musiqa amaliyotini umumlashtiruvchi musiqa nazariyasi (Tinktoris, J. Sarlino) rivoj topdi. Aynan shu davrda muayyan xalklarda yangi milliy va mahalliy kompozitorlik maktablari paydo boʻldi: niderland (Dyufai, Y. Okegem, J. Depre), fransuz (K. Janeken va boshqalar), nemis (G. Fink va boshqalar), ingliz (Dansteybl, U. Byord va boshqalar), ispan (K.de Morales va boshqalar), Rim (Palestrina), Venetsiya (A. va J. Gabriyeli) va boshqa Uygʻonish davrining pirovardida Yevropa kompozitorlik ijodiyotida Sharq mavzu va obrazlariga qiziqish kuchayib, ingliz G. Pereyem va fransuz J. Ramo umumsharqona ekzotikani ifodalashgan. Bular anʼanasi keyinchalik Sohibqiron Amir Temurni bosh qahramon sifatida gavdalantirgan Italiya (A. va D. Skarlattilar, A. Vivaldi va boshqalar), Germaniya (G. Gendel, G. Teleman va boshqalar) mualliflarining operalarida teranlashgan.
Uygʻonish davrida teatr sanʼati xayot koʻzgusi hisoblanib, koʻpqirrali inson xarakteri, real voqelik ziddiyatlarini aks ettirishga alohida ahamiyat berdi. Bu davr teatr namoyandalari antik drama tajribalaridan foydalanib xalq tomosha sanʼati anʼanalarini rivojlantirdilar, kundalik hayot zavqshavqini idrok qilishga daʼvat etilgan dunyoviy sahna asarlarini yaratishga harakat qildilar (L. Ariosto, A. Politsiano, N. Makiavelli va boshqalar). Ispaniyada Uygʻonish davridagi teatr rivoji M. Servantes va Lope de Vega, Angliyada U. Shekspir ijodi bilan bogʻliqdir. Uygʻonish davrida teatr sanʼati professional omillari kuchaydi, dramaturgiya va aktyorlik sanʼati nazariyasi qaror topdi, ilk teatr binolari qurildi.
NGC 1320
Ushbu obyektni William Herschel 1784-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Uygʻonish davri
Uygʻonish davri meʼmorligi qad. anʼanalarni oʻzlashtirib, uni yangi mazmun bilan boyitdi, yangi meʼmoriy qurilmalar vujudga keldi, koʻp qavatli uylar, yangi qiyofadagi jamoat binolari qad koʻtardi. Binoni tashqi va ichki tomonlarini bezash, kenglikni tashkil etish borasida xam muayyan yutuqlarga erishildi. Bu oʻzgarishlar Italiyaning Florensiya, Piza, Siyena, Genuya, Milan, ayniqsa, Venetsiya sh.larida juda sezilarli boʻldi. Ulkan binolar, gʻoyat katta gumbazli va bir nechta ustunli saroy va ibodatxonalar qurildi, ayniqsa, florensiyalik meʼmorlar antik meʼmorlik anʼanalari va order tizimidan unumli foydalandi. Bu anʼanalarni oʻrta asr Italiya meʼmorlik texnikasi yutuqlari, mahalliy qurilish xom ashyolari va konstruksiyalari bilan uygʻunlashtirib, renessans meʼmorligi uslubini yaratdilar. Devor sathi tekisligining yaxlitligiga eʼtibor kuchaydi, meʼmorlik mujassamotining chizikli ritmi va mutanosibligiga, xonaning kengligiga, uning yaxlit va koʻrkamligiga ahamiyat berila boshlandi; turar joy va ibodatxonalar qurilishi ham yangilandi. Shaharning ijtimoiy maʼmuriy markazi tarhi va tuzilishi bilan bogʻliq boʻlgan yangi tipi paydo boʻldi. Florensiyada shakllangan yuksak Uygʻonish davrining mumtoz uslubi Rimaa, keyinroq Venetsiyada monumental yodgorliklar (monumental sanʼat) yaratilishiga sabab boʻldi. Yirik meʼmoriy ansambllar vujudga keldi, „ideal“ shaharlarning loyihalari yaratildi.
Italiya meʼmorligida paydo boʻlgan yangi anʼanalar Uygʻonish davrining buyuk meʼmorlari ishlarida uz aksini topdi. Jumladan, Filippo Brunelleski katta gumbazli bino qurish muammosini hal qildi (diametri 42 m boʻlgan 8 qirrali gumbazli SantaMariya del Fore sobori), L. Alberti oʻzi yaratgan yangi meʼmoriy kompozitsiyalarini ilmiy nazariy bayon qilgan „Meʼmorlik toʻgʻrisida 10 kitob“ asari bilan nazariyotchi olim sifatida namoyon boʻldi. Shu tarzda yuksak Uygʻonish davri meʼmorligi uslubiga zamin yaratildi. Yuksak Uygʻonish davri ning asosiy tamoyillari Rimda shakllandi va rivojlandi, davrning insonparvarlik gʻoyalari ulugʻvor va hashamatli meʼmoriy kompozitsiyalarda oʻz ifodasini topdi. Amaliyotda antik meʼmoriy orderlar erkin va ijodiy ishlatila boshlandi, meʼmoriy uslublar birlashtirilib yagona milliy meʼmorlik uslubi shakllandi. D. Bramante, Rafael, Mikelanjelo va boshqa murakkab meʼmoriy majmualarida yuksak mahorat, boy ilm va nazariy fikr, oʻtkir tafakkurni namoyon qildilar, badiiy yechimining goʻzalligi, nisbat va shakllar oʻyinining boyligi, kompozitsiya yechimining rang-barangligi insonga zavq bagʻishlaydigan meʼmoriy makonni yaratdilar.
Artas (Isère)
Artas Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Isère departamenti Vienne tumani tarkibiga kiradi.
Uygʻonish davri
Soʻnggi Uygʻonish davrida yirik meʼmoriy inshootlar oʻrnini xususiy buyurtmalar kengroq egalladi. Villa, palatsso qurilishi sohasida koʻzga koʻrinarli ishlar qilindi. Bogʻpark meʼmorlik uslubi (bogʻ tuzish sanʼati) shakllandi. Pastbalandlikka ega boʻlgan maydonda bogʻ yaratish muhim ahamiyat kasb etdi: pastbalandliklar birbiri bilan murakkab zinalar orqali bogʻlandi, tepalik va qiyaliklar turli bezak qurilmalar (gʻor, suv kaskadlari, favvora, haykallar) hamda manzarali oʻsimliklar bilan bezatildi. Asosiy yoʻl, qolgan yoʻlka va zinalar darvozaga yoʻnaltirilgan boʻlib, kompozitsiyaning tugal boʻlishini taʼminlagan. Meʼmoriy nazariy masalalarga eʼtibor ortdi. Bunyod etilayotgan binolarni ilmiy asoslashga intilish kuchayib, bir nechta ilmiy asarlar yaratildi. 16-asr oʻrtalaridan Italiyada maxsus oʻquv yurtlari, akademiyalar tuzildi va ularda meʼmorlikka oid taʼlim berilishi muhim voqea boʻldi. Bu esa Yevropa meʼmorligining keyingi taraqqiyotiga taʼsir koʻrsatdi, meʼmoriy klassitsizm tamoyillarining shakllanishida muhim rol oʻynadi.
Uygʻonish davri Italiyadan tashqarida (shartli ravishda „shimoliy“ deb nomlangan) 15-asrda rivojlandi. Gotika anʼanalarini ijodiy anglagan ustalar ayrim hodisalarni amaliy yoʻl bilan oʻzlashtirib bordilar. Niderlandiya va Germaniyada Uygʻonish davri meʼmorligi soʻnggi gotikaning taraqqiy etgan davriga toʻgri keldi (Antverpendagi ratusha, 1561—65, meʼmori K. Floris; Germaniyaning Geydelbergidagi saroy, 1556—59). 16-asr oʻrtalarida Fransiyada antik davrga hamda Italiya Uygʻonish davri meʼmorligiga asoslangan oʻziga xos meʼmoriy uslub shakllandi (Shambor qasri, 1519—40, meʼmori T. va D. Surdo, P. Nevo va boshqalar). Ispaniya, Chexiya, Polsha, Vengriya Uygʻonish davri meʼmorligi oʻziga xos milliy xususiyatlarga ega boʻlgan (Pragadagi Belveder yozgi saroyi, 1535— 63, meʼmori J. Spatsio va boshqalar).
Artas (Isère)
Aholisi
1349 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 95,7 nafar kishi.
Uygʻonish davri
Uygʻonish davrining buyuk gʻoyalari, ayniqsa, tasviriy sanʼatda yorqin ifodalandi; hayotga muhabbat, insonga, uning irodasi va aqliga katta ishonch bildirildi. Antik davr merosini ijodiy oʻzlashtirgan italyan rassomlari zamonasining ilmfan yutuklariga tayanib inson va uni oʻrab turgan muhitni haqqoniy aks ettirishga urindilar. Ular sanʼatni perspektiva, proporsiya, nursoya, ritm, rangshunoslik, hajm, rakurs va h.k. hamda odam tanasi tuzilishi haqidagi aniq bilimlar bilan boyitdilar, ikonadan kartinaga oʻtildi, haykaltaroshlik mustaqil janrga aylandi, freska sanʼati kjsaldi. Yangi davrning ilk xususiyatlari 13—14-asrlar rassomlar (rassom Jotto, haykaltarosh N. Pizano) ijodida kuzatildi, 15-asr boshlarida yangi badiiy dunyoqarash rassom Mazachcho, haykaltarosh Donatello ijodida yorqin namoyon boʻldi. Yuksak Uygʻonish davri Italiya sanʼatida nisbatan qisqa davrni oʻz ichiga oladi, lekin mazmunan juda ulug boʻlib, Italiya sanʼatining „oltin asri“ hisoblanadi. Bu davr Leonardo da Vinchining psixologik taʼsirchan asarlarida, uygʻunlikda ishlangan Rafael polotnolarida, kurash ruhi bilan yoʻgʻrilgan Mikelanjelo rangtasvir va haykaltaroshlik asarlarida, Jorjone, Titsianning koloritga boy hayotbaxsh kartinalarida va boshqalarda namoyon boʻldi. 16-asrning 2choragidan boshlangan Italiyadagi iqtisodiy va madaniy inqiroz gumanistik goyalarning barbod boʻlishi va soʻnishini boshlab berdi. Uygʻonish davrining dunyoviy, hayotbaxsh sanʼati va madaniyati oʻrnini tushkun gʻoyalarni ilgari suruvchi tashqi jihatdan yaltiroq, lekin hayotdan, uning muammolaridan uzoq boʻlgan sanʼat (manyerizm) egallay boshladi va keng yoyildi.
Artas (Isère)
Geografiyasi
Maydoni — 14,1 km2. Dengiz sathidan 364 – 507 m balandlikda joylashgan.
Uygʻonish davri
Uygʻonish davri Italiyadan tashqarida Gʻarbiy va Markaziy Yevropada 15-asrdan boshlab notekis rivojlandi, individual inson obrazi va uning muhitiga boʻlgan katta qiziqish diqqatga sazovor. 15-asr niderland rassomlari Ya. Van Epk va X. van der Gus, keyinchalik boshqa rassomlar oddiy odamlarni tasvirlashga katta eʼtibor berdi. 16-asr 2yarmi rassomlari (P. Breygel Katta) ijodida demokratik anʼanalar yorqin namoyon boʻldi. Germaniyada keskin siyosiy va gʻoyaviy kurashlar davrida oʻtkir ijtimoiy xususiyatga ega bulgan grafika va rangtasvir keng tarqaldi (A. Dyurer, X. Xolbeyn Kichkina va boshqalar). Fransiyada oʻta uygunlashgan dunyoviy mazmundagi Uygʻonish davri rivojlandi, psixologik portretlar va monumental bezak haykaltaroshligi tarqaldi (rassom F. Klue, J. Fuke, haykaltarosh J. Gujon, J. Pilon va boshqalar). Uygʻonish davriga xos xususiyatlar Ispaniya, Chexiya, Polsha va boshqa mamlakatlarda ham namoyon boʻldi. Uygʻonish davri Yevropa mamlakatlarining madaniy va gʻoyaviy hayotida katta ijobiy rol oʻynadi, bu davrda jahon madaniyatining eng nodir va bebaho asarlari yaratildi. Sharqda ham, Gʻarbda ham Uygʻonish davri insoniyat taraqqiyotining benazir davridir. Uygʻonish davrining koʻp gʻoyalarini 18-asr maʼrifatparvarlik vakillari meros qilib oldi. Uygʻonish davri ijodkorlarining ilmiy va adabiy asarlari hozirda ham maʼnaviyatimiz yuksalishiga xizmat qilib kelmoqda.
Qumbul
Qumbul, qunbul, qanbul (moʻgʻulcha — "markazni qurshamoq", "qanot muhofazachisi") — qoʻshin qanotlarini dushman hujumidan himoya qiluvchi suvoriy harbiy qism. Maʼlumki, Amir Temur jahon harbiy sanʼati tarixida 1-boʻlib armiyani jang maydonida 7 qoʻlga boʻlib joylashtirish tartibini joriy etgan. sohibqironning harbiy ish rivojiga qoʻshgan ulkan xizmatlaridan yana biri lashkar qanotlarini jang paytida dushman hujumidan muhofaza qilish va aksincha gʻanim kuchlarini 2 yon tomondan aylanib oʻtib, unga ortdan kuchli zarba berish maqsadida Q. tuzilgan. 5 qismdan iborat jangovar tartibning oʻng va soʻl qanotlari uchiga Q. joylashtirilgan. Bunday yangi harbiy qism tarixning guvohlik berishicha, oʻtmishdagi atokli sarkardalar qoʻshinida boʻlmagan.
Ukrop
Ukrop, shivit (Anethum) — soyabongullilar oilasiga mansub bir yillik, baʼzan ikki yillik oʻtsimon oʻsimlik; sabzavot ekini. Osiyo va Afrikada 4 turi o'sadi. Bir yillik xushboʻy U. (A. graveolens) turi Yevrosiyo, Amerika va Afrikada, Oʻrta Osiyoda keng Tarqalgan. Oʻzbekistonda U. qadimiy ekin hisoblanadi. Ildizi oʻq ildiz, yer ustki qismi oʻrtacha shoxlangan, bal. 18 — 36 sm, 6 —12 ta tik turuvchi sochma barglardan iborat. Guli soyabon, ikki jinsli. Urugi mayda, och va toʻq jigarrang. U. sovuqka chidamli, yerugsevar, dastlabki rivojlanish paytida namlikka ayniqsa talabchan. Barglari tarkibida S, V,, V2, RR, R vitaminlari, karotin, folat kislota, temir, kaliy, kaltsiy, fosfor tuzlari, efir moylari mavjud. U. kundalik oziq-ovqat isteʼmolida, bodring, pomidor va boshqa sabzavotlarni tuzlashda ishlatiladi, tibbiyotda turli dorilar tayyorlanadi, sanoatda U. yogʻi olinadi. Urugʻi 7 —20 kunda unib chiqadi, 30 —40 kunda oʻriladi, 60 —70 kunda toʻliq gullaydi. Oʻsuv davri qisqa boʻlganligi uchun U.ni bir necha marta ekib, hosil olish mumkin. Qishda issiqxonalarda, ochiq dalaga erta bahorda ekiladi. Ekish chuq. 2 —3 sm. Oʻzbekistonda U.ning Oʻzbekiston243 va Orom navlari ekiladi.
Gotik-rok
Gothic rock — musiqiy tarz. Post-Punkdan kelib chiqgan boʻlib, undan farqli oʻlaroq musiqadan koʻra tashqi koʻrinishga koʻproq eʼtibor beriladi.
Ulan-burgasi
Ulan-burgasi - Gʻarbiy Baykalorti (Buryatiya Respublikasi)dagi togʻ tizmasi. Jan.gʻarbdan shim.sharqqa choʻzilgan. Turka va Kurba daryolari oraligʻida. Uz. 200 km ga yaqin. Bal. 1400 —1800 m, eng baland joyi 2049 m (Xurxag togi). Granit jinslari yorib chiqqan qad. metamorfik jinslardan tashkil topgan. Togʻ etaklarida va jan. yon bagʻirlarida 700 — 800 m balandlikkacha togʻdasht oʻsimliklari, yuqorida tilogʻochli tayga, 1600 m dan yuqorisi qurumlar bilan qoplangan.
Mir Gʻiyos
Mir Gʻiyos – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Asli isfahonlik boʻlib, Nishopur shahrida voyaga yetgan. Majzub soliklardan. Hirotda Shayx Axiy Muhammad Jomiyga murid tushgan. Bobo Muhammad Tusiy bilan hamsuhbat boʻlgan. Piri vafotidan keyin Bodgʻis choʻlida yashab, langar qurgan. Bu langarxona Alisher Navoiy zamonida ham obod va maʼmur boʻlgan. “Nasoyim ul-muhabbat”ga ushbu shayx bilan bogʻliq fasl Navoiy tomonidan qoʻshilgan.
Shohinak (Shohin tumani)
Shohinak (Shohin tumani) (Шоҳинак (деҳа, н. Шоҳин)) — Tojikiston Respublikasining Shohin tumani, Dashtijum jamoatiga qarashli daha. Jamoat markazigacha 5 km, tuman markaziga 59 km.
Aholisi
Aholisi − 40 kishi.
Mir Gʻiyosiddin Aziz
Mir Gʻiyosiddin Aziz (15-asr) – fors-tojik tilida ijod qilgan mashhadlik shoir. Nomi “Majolis un-nafois”ning toʻrtinchi majlisida tilga olinadi. Alisher Navoiy uning Mashhadda Imom Ali Muso ar-Rizo ziyoratgohida boshliq va viloyat ulugʻlaridan ekani, taʼrifida soʻz ojiz qilishini aytib, Mir Gʻiyosiddin Azizga nisbat beriladigan quyidagi matlaʼni keltiradi: Bozam az dasti bute domoni ismat chok shud.
Vollenborn
Hududi
Vollenbornning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Havolalar
ro;Vollenborn
Mir Gʻiyosiddin Aziz
Juz xayolash har chi bud, az lavhi xotir pok shud.
(Mazmuni: Sanamning dastidan poklikning etagi yirtildi. Xotira sahnida xayolidan oʻzga nimaiki boʻlsa, oʻchib ketdi).
IC 3250
IC 3250 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi * (yulduz) tipli yulduzdir.
Trabada
Trabada Ispaniyaning Galicia mintaqasida joylashgan shahardir. Lugo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 82,7 km2. Aholisi — 1346 kishi (2010).
Kashta
Kashta (fors. — chizilgan, tortilgan) — amaliy bezak sanʼatining keng tarqalgan turi; igna bilan tikib tushirilgan gul, tasvir, naqsh. K. koʻlda (igna, ilmoqli igna, shgaokli bigiz b-n) yoki mashinada, asosan, mato (boʻz, chit, satin, shoyi, baxmal, movut va b.) va charm (etik, mahsi, pichoq qini, kamar, ot jabduklari va b.)ga tikiladi. K. mujassamotida oʻsimliksimon naqshlar, handasiy shakllar, fazoviy jismlar, meva va hayvonlarning uslublashtirilgan tasvirlari, baytlar, keyinroq kishilarning qiyofalari, meʼmoriy obidalar ham oʻz ifodasini topdi.
Galina Ulanova
Galina Sergeyevna Ulanova [1909.26.12 (1910.8.1), Peterburg 1998, Moskva] — balet artisti. Xalq artisti (1951). Zamonaviy eng yirik balerinalardan. Leningrad xoreografiya bilim yurtini tugatgan (1928). 1928 — 44 yillar Leningrad opera va balet teatri, 1944—60 yillar Katta teatr (Moskva)da balerina. Odetta —Odilliya ("Oqqush koʻli"), Jizel ("Jizel"), Julyetta ("Romeo va Julyetta"), Zolushka ("Zolushka"), Avrora ("Uyqudagi goʻzal"), Marina ("Boqchasaroy fontani") kabi partiyalarning mohir ijrochisi sifatida tanilgan. Uning sanʼati raqsning barcha ifoda vositalarining noyob uygʻunligi bilan alohida ajralib turadi. 1960-yildan Katta teatrda baletmeysterrepetitor boʻlgan.
Kashta
K. tikish turli usullarda matoga avvaldan axta (andaza) yordamida tushirilgan gul, tasvir, naqsh asosida, baʼzan matodan iplari sugʻurilib tayyorlangan asosda sanama usulida bajariladi. Bunda jun, ip, ipak (rangli), zigʻir tolali tabiiy va sunʼiy (sintetik) tolalardan, metall (tilla, kumush)dan tayyorlangan iplardan foydalaniladi, shuningdek, dur, nozik, piston, baʼzan qimmatbaho tosh va tangalar keng ishlatiladi. Mato, moʻyna, charmlardan applikatsiya (quroq) tikishda K.dan foydalaniladi.
K. buyumlar (palak, soʻzana, choyshab, gulkoʻrpa, kirpech, dorpech, zardevor va b.), kiyimlar (koʻylak, doʻppi, nimcha, peshonaband, kamar va b.), musta-qil bezak namoyonlarda keng ishlatiladi (yana q. Kashtadoʻzlik, Zardoʻzlik).
Orsingen-Nenzingen
Hududi
Orsingen-Nenzingenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Afritz am See
Afritz am See Avstriyaning Karintiya yerida joylashgan kommunadir. Villach-Land (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 28.03 km2. 1487 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
NGC 1321
NGC 1321 Eridan yulduz turkumidagi Sa tipli galaktikadir.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Unverre
Unverre Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Eure-et-Loir departamenti Châteaudun tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
977 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 15,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 63,9 km2.
Temir-beton plita
Temir-beton plita — qurilish sohasida ishlatiladigan asosiy beton mahsulotlardan biri boʻlgan.
pol plitalari
Pol plitalari har xil turdagi inshootlarda yuk koʻtaruvchi pollarni qurish, magistrallar va tunnellarni yotqizish uchun moʻljallangan. Ular qolibli yoki qolibsiz shaklda hosil qilinish usullari bilan ishlab chiqiladi va ikki asosiy turi mavjud: massiv va boʻsh joyli plitalar.
Pol uchun plitalarini ishlab chiqarish xususiyatlari: qolip va qolipsiz
Funktsional maqsadiga qoʻshimcha ravishda, zamin plitalari ishlab chiqarish xususiyatlari bilan ajralib turadi: qoliplash (PK) va qoplamasiz (PB):
1. Qoplamali shakllantirish -metall armatura oldindan oʻrnatiladigan va keyin beton bilan quyiladigan tayyor qoliplardan foydalanishga asoslangan. Tebranish jarayonida tegishli markali eritmaning shakli boʻyicha teng taqsimlanishi amalga oshiriladi. Mahsulotlarni mustahkamlash at-IV, at-V va at-VI sinfidagi poʻlatdan yasalgan kuchlanish tayoqchalari va a-II, A-III sinflarning davriy profilidagi kuchlanish boʻlmagan novdalar bilan amalga oshiriladi. Poʻlat mash koʻndalang mustahkamlash sifatida ishlatiladi. Keyin mahsulotlar bugʻlash uchun issiqlik kameralari orqali oʻtadi, bu esa kimyoviy jarayonlarni tezlashtirishga imkon beradi. Zavod sifat nazorati kuzatiladi. Natijada, qolip usulida tayyorlangan temir-beton buyumlar yuqori koʻrsatkichlar bilan ajralib turadi:
• kuch;
• samolyot sifati;
• issiqlik va ovoz izolyatsiyasi;
• operativ sifatlar.
2. Temir-beton taxta plitalarini  shaklsiz qoliplash  konveyrda amalga oshiriladi. Metall arqonlarga asoslangan temir-beton lenta doimiy ravishda harakatlanadi. Qolipdan soʻng, lenta issiqlik izolyatsion material bilan qoplanadi va texnologiyaga muvofiq kerakli haroratgacha isitiladi, soʻngra kerakli uzunlikdagi boʻlaklarga boʻlinadi. Shaklsiz qoliplarning afzalligi shundaki, deyarli har qanday oʻlchamdagi plitalarni yaratish mumkin. Ekstruder usuli bilan tayyorlangan tayyor taxta plitalarining yuzasi silliqlash moslamasi bilan ishlov beriladi. Bu mahsulot sirt tekislashga yordam beradi, sirt yoriqlari paydo boʻlishining oldini oladi. thumb| Boʻshliq yadroli plitalar Pol panellarining 8 turi mavjud:
Yoʻl plitalari
Yoʻl plitalarining texnik xususiyatlari:
B22.5 dan betonning bosim kuchi;
kamida 100 muzlatish-eritish davrining sovuqqa chidamliligi;
Suvni yutish koeffitsienti 5,7% dan kam;
· Yoʻl plitasi H-30 va H-10 yuklari uchun moʻljallangan.
Shu bilan birga, PD-ning mashhurligi nafaqat mukammal ishlash xususiyatlari, balki yotqizish qulayligi va soddaligi bilan ham izohlanadi, shu bilan birga er sharoitlari muhim rol oʻynamaydi. Yangi yoʻllarni qurishda, yoʻl plitasidan foydalanish kutilmagan holatlar yuzaga kelganda marshrutni tezda oʻzgartirishga imkon beradi, bu esa ushbu turdagi qoplamaning katta afzalligi, masalan, asfalt bilan taqqoslaganda, yanada jiddiy tayyorgarlik ishlari talab etiladi.
Bundan tashqari, yoʻl plitalari bilan qurilgan yoʻllarni tezda demontaj qilish mumkin, bu vaqtinchalik kirish yoʻllarini (qurilish maydonchasiga va boshqalarga) jihozlashda ayniqsa qimmatlidir. Bu yoʻl plitalarining boshqa yoʻl qoplamalariga nisbatan quyidagi shartsiz ustunligini-ularni qayta ishlatish imkoniyatini anglatadi, bu esa umuman qurilish ob’ektlarining narxini sezilarli darajada kamaytiradi.
PD ning asosiy turlari
Ular odatda ikki turga ajratiladi: asosiy yo‘llar uchun (1P) va vaqtinchalik qo‘yish uchun (2P). Shuningdek, konfiguratsiyaga qarab quyidagi belgilash mavjud: P — to‘g‘ri to‘rtburchak, T — trapetsiyal, Sh — oltiburchakli. Shuningdek, nomi (qisqartmasi)da chekka yuk kuchasi (tonnlarda) ko‘rsatiladi.
Aerodrom plitalari
Aerodrom silliq plitalari (pag) uzunligi 6 metr, eni 2 metr boʻlib, qalinligi boʻyicha uch turga boʻlinadi: pag-14 (14 sm), pag-18 (18 sm) va pag-20 (20 sm). Aerodrom plitalari barcha yoʻl plitalarining eng mustahkamidir, chunki ular koʻproq miqdordagi oldindan kuchlanishli armatura va B25 sinfidagi m-350 betonidan foydalanadilar. Armatura poʻlatining markasi at-V dan past boʻlmasligi kerak.aerodrom plitalarining tashqi, ishchi yuzasi yivli (gofrirovka chuqurligi kamida 1,5 mm) va mukammal tutqichga ega. Plitalarning chetlarida maxsus oʻrnatish menteşalari mavjud. Aerodrom plitalari gʻildirakda maksimal yuk 6 tonnadan ortiq boʻlgan maxsus uskunalar bilan ishlash uchun moʻljallangan. Bir plastinka uchun saqlanadigan ogʻirlik 30 tonnadan oshadi. Aerodrom plitalari sovuqqa chidamliligini oshirdi. Aerodrom plitalarining sovuqqa chidamliligi F200 klassi bilan belgilanadi-bu shuni anglatadiki, bunday yoʻl qoplamasi bardoshli va 200 muzlash-eritish tsikliga toqat qiladi.
Standartlar
Rossiyada plitalar ishlab chiqarish standartlariga oid bir qator GOSTlar qabul qilindi:
IC 4810
IC 4810 Telescopium yulduz turkumidagi SBcd tipli galaktikadir.
Sant'Agata Fossili
Sant'Agata Fossili Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Alessandria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 8 km2. 433 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Matematik kranklar
Matematik kranklar — bu psevdomatematika va uni yaratuvchi kranklar haqidagi kitob boʻlib, uni Underwood <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Underwood_Dudley" rel="mw:ExtLink" title="Underwood Dudley" class="cx-link" data-linkid="7">Dudley</a> yozgan. U 1992-yilda Amerika Matematik Assotsiatsiyasi tomonidan MAA Spectrum kitoblar seriyasida nashr etilgan (ISBN 0-88385-507-0).
Mavzular
Ilgari Avgust De Morgan "Paradokslar byudjeti" kitobida bir nechta mavzularda kranklar haqida yozgan va Dadli burchak trisektsiyasi haqida kitob yozgan. Biroq, bu butun matematik kranerga qaratilgan birinchi kitob boʻlgan.
Kitob 57 ta inshodan iborat boʻlib, matematikadagi eng keng tarqalgan mavzular boʻyicha erkin tarzda tashkil etilgan boʻlib, kranklar katta diqqatini qaratishlari Ushbu mavzularning „eng yaxshi oʻntaligi“, sharhlovchi Ian Styuart tomonidan roʻyxatga olingandi va u quyidagi tartibda:
Dadli tomonidan toʻplangan krankka uchun boshqa keng tarqalgan mavzular orasida ellips perimetri uchun hisoblar, kvintik tenglamalar ildizlari, Fermaning kichik teoremasi, Gödelning toʻliqsizlik teoremalari, Goldbax gipotezasi, sehrli kvadratlar, boʻlinish qoidalari, konstruktiv koʻpburchaklar toʻplami, primoriyalar toʻplami va statistika Van der Pol osilatör.
Devid Singmaster yozganidek, ushbu mavzularning aksariyati asosiy matematikaning mavzusi boʻlib, „faqat ekstremal holatlarda gʻayritabiiy holga keladi“. Kitob numerologiya va piramidaologiya kabi boshqa sohalarda matematikani qoʻllaydigan boshqa mavzularni oʻtkazib yuboradi .Uning qoplagan kranklarga boʻlgan munosabati „hamdardlik va tushunish“dan biri boʻlib, eʼtiborni oʻz ishiga qaratish uchun ularni faqat bosh harflar bilan ataydi. Kitob, shuningdek, krankirovka ortidagi motivatsiya va psixologiyani tahlil qilishgan va professional matematiklarga kranklarga qanday javob berish boʻyicha maslahat berishga harakat qiladi.
„Akademik folklorda mustahkam oʻrin egallagan“ mavzudagi ishiga qaramay, Dadli „Men bu bilan oʻn yildan beri shugʻullanaman va hali ham krankni nima qilishini aniq aniqlay olmayapman“, deydi. „Bu odobsizlikka oʻxshaydi — siz uni koʻrganingizda ayta olasiz“.
Daʼvo
Kitob nashr etilgandan soʻng, kitobda ishi tasvirlangan kranklardan biri Uilyam Dilvort Viskonsin shtatidagi federal sudda Dadlini tuhmat uchun sudga berdi. Sud Dilvort va Dadli ishini ikkita asosga koʻra rad etdi. Birinchidan, u Kantorning diagonal argumenti boʻyicha oʻz ishini nashr etish orqali Dilvort oʻzini jamoat arbobiga aylantirib, tuhmat ishi uchun yuqoriroq isbot yukini yaratganini aniqlanadi. Ikkinchidan, „krank“ soʻzi amalda notoʻgʻri tavsif emas, balki „ritorik giperbola“ ekanligini aniqlaydi. Amerika Qoʻshma Shtatlarining yettinchi sud apellyatsiya sudi rozi boʻldi. Dilvort shtat sudida daʼvoni takrorlagandan soʻng, u yana yutqazdi va Dadlining sud xarajatlarini toʻlashga majbur boʻldi.
Qabul qilish va tomoshabinlar
Sharhlovchi Jon N. Fujii kitobni „hazil va jozibali“ va „qoʻyish qiyin“ deb ataydi va uni „matematikaning insoniy tomoniga qiziqqan barcha oʻquvchilar“ uchun himoya qiladi. Mashhur matematiklar Niels Henrik Abel va Srinivasa Ramanujan kitob meʼyorlariga koʻra krank sifatida ishdan boʻshatilgan boʻlishi mumkinligidan shikoyat qilgan boʻlsalar-da, sharhlovchi Robert Metyus buni koʻpchilik kranerlarning aniq aksi deb bilgandi va Devid Singmaster qoʻshimcha qiladiki, uni „krank bilan shugʻullanishi mumkin boʻlgan har bir kishi“, jumladan, professional matematiklar, jurnalistlar va qonunchilar oʻqishi kerak dedi.
Arzay
Aholisi
169 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 17,2 nafar kishi.
Arpi, Armaniston
Arpi — Armanistonning Vayots Dzor viloyati Areni tumanidagi qishloq.
IC 3251
IC 3251, Veronika Sochlari yulduz turkumidagi NF (hali noaniq) tipli obyektdir.
Mullo Barot (Rasht tumani)
Mullo Barot (Rasht tumani) (Мулло Барот)  — Tojikiston Respublikasining Rasht tumani,Jafr jamoatiga qarashli daha. Dahadan jamoat markazigacha 3 km, tuman markazigacha 17 km.
Aholisi
Aholisi — 1350  kishi.
NGC 1322
NGC 1322 Eridan yulduz turkumidagi E-S0 tipli galaktikadir.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Kulako (Shohin tumani)
Kulako (Shohin tumani) (Кулако (деҳа, н. Шоҳин)) — Tojikiston Respublikasining Shohin tumani, Langardara jamoatiga qarashli daha. Jamoat markazigacha 6 km, tuman markaziga 76 km.
Aholisi
Aholisi − 45 kishi.
Tank 500
Tank 500 — xitoyning Great Wall avtomobil kompaniyasi tomonidan ishlab chiqariladigan premium segmentga kiruvchi katta oʻlchamdagi ramali yoʻltanlamas. Avtomobil ilk bor 2021-yil Chengdu avtosalonida taqdim etilgan.
Tarixi
Bu model Yaponiyaning Toyota kompaniyasi tomonidan ishlab chiqariluvchi "Land Cruiser Prado" modeli bilan raqobatlasha oladigan premium sinfiga kiruvchi katta uch qatorli krossoverdir. Avtomobilda dastlab, „Tank 600“ nomi berilgan edi, ammo Chengdu avtosalonidagi stendda avtomobil „Tank 500“ modeli sifatida taqdim etildi. Ishlab chiquvchilar bu nima bilan bogʻliqligiga aniqlik kiritmagan. Shuningdek, kompaniya 2022-yil soʻngidan boshlab ushbu avtomobil bazasida „Shanhai Poer“ pikapini ishlab chiqarilishi boshladi.
Interyeri
Avtomobil saloni uch qatorli boʻlib, orindiqlar soni 7 tani tashkil qiladi. Top versiyadagi modelda 14,6 dyuymli sensorli ekran, virtual 12,3 dyuymli asboblar paneli, old o‘rindiqlarni elektroboshqaruvi, to‘rtta iqlim zonasi, ikkinchi qatorda esa 7 dyuymli ekranda harorat va havo oqimi sozlamalari aks ettirilgan axborot-ko‘ngilochar majmuasi mavjud. Panaramali tom ham mavjud. Old panelning markazida „Tank“ logotipi tushirilgan analog soat joylashtirlgan.