cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gʻor ahli
alt=Bir köpek, peşlerinde olarak, Sumeru Dağı'na doğru yola çıkan Pandavalar|thumb|Pandavalar itni quvib, Sumeru togʻiga ketmoqda Gʻor ahli (As’hob-i Kehf) yoki Uyqudagi yetti as’hob — dunyoning turli madaniyatlarida turlicha talqin etiladigan xalqini tark etgan bir guruh haqidagi hikoya. Rivoyatlarning umumiy jihati shundaki, uning qahramonlari oʻz xalqidan yuz oʻgirib, ularni tark etgan guruhdir. Hikoyalarning eng qadimgi namunasi Mahabharata dostonida, 17-kitob, Mahaprasthanika Parvada uchraydi. Dostonda aytilishicha, yetti kishi ortida bir it boʻlishiga qaramay, zohidlik uchun saltanat va dunyodan yuz oʻgiradi.
Nasroniylikda
Hikoyaning eng qadimgi versiyasi yoʻqolgan yunoncha manbadan olganini aytgan Suryoni ruhoniy suruchlik Yoqubga tegishli (mil. avv. 521). Hikoyaning suratini Tur (Fransiyadagi shahar) yepiskopi Gregorius (538-594 yy) va Paulus Diakonus (720-799 yy) Historia Langobardorum (Langobardlar tarixi) da chizgan. Eng yaxshi Gʻarb versiyasi Yakopo da Varasse (Jacopo da Varazze) ning „Legenda aurea“ (Oltin Afsona) asaridan joy olgan.
Efes
Rivoyatga koʻra, Dekius (Dakyus) davrida yetti yoki sakkiz nasroniy yoshlar oʻsha davrning butparast eʼtiqodiga qurbon boʻlishdan qoʻrqib, oʻzlari yashaydigan joy yaqinidagi gʻorni boshpana qilib, kirishlarni yopishadi. U yerda moʻjizaviy bir uyquga ketishadi. Mish-mishlarga koʻra, bu odamlarning ismlari Maksimilian, Iamblikus, Martinian, Jon, Dionisiy, Exacustodianus va Antoninus edi. Boshqa manbalarda boshqa nomlar ham keltiriladi. Bu gʻorga kelgan askarlar hayron boʻlib qaytishadi. Shunda ularning qoʻmondoni gʻorga kirishni tosh va ohak bilan yopishni buyuradi. Bu yerda „Yetti kofir oʻlim uchun qoldirildi“ degan lavha qoʻyib ketishadi.
Uyqudagi yetti ashob qamab qoʻyilgandan 184, 200 boshqa bir manbaga koʻra, 230 yil oʻtgach, gʻor joylashgan yerning sohibi oʻz ishchilari bilan gʻorga kirish eshigini ochadi va Yetti uxlayotgan ashobga duch keladi. Shunda Iamblikus non sotib olish uchun shaharga boradi va Maryam oʻgʻli Isoning ismi shaharda erkin tilga olinayotganini tushunadi. Dekius (Dakyus) davridagi tangalar bilan xarid qilishga harakat qiladi. Soʻng ularni yepiskop qarshisiga chiqarishadi. Ularning hikoyasini eshitgan yepiskop buning bir moʻjiza ekanini aytadi.
Xristianlar tomonidan qabul qilingan hikoyadagi gʻor, hozirgi Turkiyaning Selchuk tumanidagi qadimgi Efes shahri yaqinida, Panayir togʻining etagida joylashgan. 1927-1928 yillar oraligʻida olib borilgan qazish ishlari davomida bu gʻor tepasida qurilgan cherkov topilgan. Arxeologik qidiruv davomida V va VI asrga oid qabrlar aniqlangan. Uyqudagi yetti ashobga bagʻishlangan yozuvlar qabrlarda ham, cherkov devorlarida ham mavjud.
Ptolemeylar davrida Filadelfiya deb atalgan va hozir Iordaniya chegarasida joylashgan Amman shahrida bir guruh yoshlar oʻz rahbari Maksimilian bilan birga oʻsha paytda shaharga kelgan imperator Xadrianusga qarshi isyon koʻtardilar. Ular butlarni rad etadilar va faqat Ibrohim, Muso va Isoning Xudosigina sigʻinishga loyiq, deb bahslashadilar. Imperator yoshlarni qatl qilishni talab qiladi. Ammo ular zindondan qochib, panoh topishlari mumkin boʻlgan gʻor topadilar. Podshoh gʻorga kiraverishda devor qurishni buyuradi. Uyqudagi yetti ashob bu yerda yillar davomida qolishadi. Ular 300 yildan keyin uygʻonganlarida, Maksimilianni shaharga oziq-ovqat sotib olish uchun yuborishadi. Bundan 300 yil oldingi pulga shubha bilan qaragan novvoy xaridori xazina topgan, deb oʻylaydi va agar u bilan boʻlishmasa, uni sotishini aytadi. Askarlar kelib, Maksimilianni rasmiylarning oldiga olib boradilar. Ular uning aytganlariga dastlab ishonmagan boʻlsa-da, keyinchalik bunga ishonch hosil qilishdi va buni moʻjiza deb tan olishadi.
Nasroniy jamiyatlaridagi vaziyat
Islomda
Qur’ondagi „Gʻor ahli“ (Gʻor odami) qissasi „Kahf“ surasida bayon qilingan. Ularning ismlari va qachon yashaganligi haqidagi rivoyatlar tafsirlarda (xristian manbalaridan maʼlumotlarni tarjima qilgan holda) zikr qilingan.
Qissa
Yoshlar Allohdan oʻzga ilohlarga sigʻinuvchi hukmdor davrida yashagan, xalqning koʻpchiligi hukmdorning odatiga amal qilgan. Rivoyatda aytilishicha, bu yoshlardan olti nafari saroyda amaldor boʻlib, hukmdorga yaqin boʻlib, hukmdorning maslahat hay’atida boʻlgan. Aytishlaricha, imperator butparast boʻlgan, butparastlikni qabul qilmagan baʼzi odamlarni qoʻlga olib, oʻldirtirgan va bir axborot orqali, saroydagi butparast boʻlmagan yoshlarning ahvolini bilib oladi. Hukmdor ularni chaqiradi va tahdid qiladi, lekin ular oʻz eʼtiqodlarini tark etishni xohlamaydilar. Aksincha, ular uni oʻz eʼtiqodlariga chorlaydilar. Hukmdor ularga eski etiqodlariga qaytish uchun vaqt beradi. Yoshlar oʻz eʼtiqodlarini himoya qilish uchun shaharga yaqin togʻ tomonga boradilar. Yoʻlda ularga Kefeshtetayyush ismli choʻpon va Qitmir ismli choʻpon iti qoʻshiladi (itning ismi mish-mishda Himron deb tilga olinadi). Ular choʻpon koʻrsatgan togʻdagi gʻorga kirib, rahm-shafqat soʻrab duo qiladilar. Hukmdor yoshlar haqida soʻraydi, ularning qochib gʻordan boshpana topganini eshitgach, odamlari bilan gʻorga boradi. U gʻorning ogʻzini yopadi. Eʼtiqodga koʻra, yoshlar oʻlmaydi, ular asrlar davomida uxlashda davom etadilar. Kahf surasida bu muddat 309 (hijriy) yil ekani aytiladi. Ular bu vaqtning oxirida ilohiy ilhom bilan uygʻonadilar. Ular qancha vaqt oʻtganini bilishmaydi, lekin juda oz uxladik deb oʻylashadi. Och qolganlari sababli, ular shaharga ovqat olib kelish uchun doʻstlarini yuborishga qaror qilishdi. Bu odamning ismi Yemliha boʻlib, unga kimligini bildirmaslik uchun ust-boshini oʻzgartirib, borib kelishni aytishadi. Yemliha shaharga kelgach, judayam oʻzgacha shaharni koʻradi va oradan koʻp vaqt oʻtganini payqaydi. Uni oʻsha davr hukmdorining qoshiga olib borishadi. Eʼtiqodga koʻra, bu hukmdor yoshlar bilan bir dindan boʻladi. U boshlaridan kechirgan voqeani shohga aytib beradi. Keyin u borib doʻstlariga xabar beradi. Keyin hammasi yana uxlab qolishadi. Odamlar ular uxlayotgan gʻorning kirishiga masjid qurishga qaror qilishadi.
Shaxslarning ismlari
Rivoyatlarda bu hukmdor nomining bir qancha variantlari bor. Bular; Takyanus, Dakyanus, Dikyanus, Dekyanus. Uyqudagi yetti ashobning ismlari haqida ham turli rivoyatlar kelgan. Rivoyatlarda ularning nomlari quyidagicha:
Mamlakatlari
Uyqudagi yetti ashob gʻorlari dunyoning turli mamlakatlarida oʻzlariga atalgan unvon va maʼnolar bilan turli dinlarga mansub kishilar ziyorat qiladigan muhim eʼtiqod markazlariga aylandi. Bu gʻorlar oʻz hududida joylashganini daʼvo qiluvchi dunyodagi 33 ta shahardan toʻrttasi Turkiyada: Afshin, Selchuk (Efes), Licye va Tarsus. Islom ilmi olamida bularning qaysi biri ularning gʻori ekanligi borasida yakdil fikr yoʻq. Ibn Kasirning „Tafsir“ida keltirilgan rivoyatga koʻra, shaharning nomi Daksus boʻlgan. Islom ilmi olamida bularning qaysi biri ularning gʻori ekanligi borasida yakdil fikr yoʻq. Ibn Kasirning „Tafsir“ida keltirilgan rivoyatga koʻra, shaharning nomi Daksus boʻlgan.
Rivoyatga koʻra, sahobalar yashagan shahar Tarsus boʻlib, u ilgari Efes boʻlgan. Yuqorida tilga olingan Tarsus bugungi kunda Turkiyaning Mersin viloyatining tumani boʻlgan Tarsus ekanligi haqida umumiy kelishuv mavjud. Biroq, Qahramanmarash viloyatining bir tumani boʻlgan Afshin shahri aholisi, Ashab-i Kehf yashagan shaharning Afshin ekanligini iddao qiladi. Buning sabablaridan biri shundaki, shaharning nomi Efes (yoki Efsus) boʻlgan. Turkiyadagi musulmonlar nazarida gʻorning joylashuvi haqidagi bahslar asosan Afshin va Tarsus tumanlari oʻrtasida. Ashab-i Kehf gʻorining Afshinda ekanligini isbotlash uchun Afshin Eshob-i Kehf uyushmasi olimlardan iborat qoʻmita hisobot tayyorlagan va ular mahalliy sudga topshirgan kashfiyot ishi bilan qaror qilingan. Tarsusliklar, tafsir, tarixiy manbalar va arxiv hujjatlariga asoslanib, Tarsus shahridan ikki soatlik uzoqlikdagi Benkilus (yoki Enkilus) nomli togʻdagi gʻorni Ashab-i Kehf gʻori sifatida koʻrsatmoqda.
Diyorbakirda ham sahobalarga nisbat berilgan joy bor. „Kahf“ surasining 17-oyatida zikr qilingan: "(Paygʻambarim! Agar u yerda boʻlganingizda edi) Quyoshni koʻrgan boʻlar edingiz, "U chiqsa, gʻorlarining oʻng tomoniga intiladi va botganida ularga tegmasdan chap tomondan oʻtadi. (Shunday qilib) ular gʻorning bir burchagida (uxlab) yotardilar. Tarjimadagi tavsifga mos keladigan gʻor Licyeda ham mavjud. Yerdan baland boʻlgan, ustida soyabondek proyeksiyasi boʻlgan bu gʻor ichkariga kirib, oyatdagi taʼrifga mos keladi. 12-asrda Artuqiylar hukmdori Malik Odil bu joyni qayta taʼmirlab, unga bitik qoʻydi. Tarixchi Abdurazzoq Samarqandiy bir asarida shunday deydi: „Sulton Uvays Bingoʻl orqali Licyedagi Ashob-i Kahfga safar uyushtirib, Mush tekisligiga yetib keldi“.
Taxtaqaracha dovonidagi jang
Taxtaqaracha dovonidagi jang — Umaviylar xalifaligining yirik arab qoʻshini bilan turkiy Turgʻash xoqonligi qoʻshinlari oʻrtasidagi 731-yil iyuldagi jang.
Jang arablar nazorati ostidagi Samarqand shahrini turgeshlar qoʻshinlari tomonidan qamal qilinishi bilan boshlandi. Uning garnizoni qoʻmondoni Savra ibn al-Hurr al-Abaniy Xurosonning yangi hokimi Junayd ibn Abdurrahmon al-Murriyga yordam soʻrab murojaat qiladi. Junayd qoʻshini shaharga ketayotgan dovonda turgʻashlar hujumiga uchraydi va arablar dovondan chiqib, Samarqandga yetib olishga muvaffaq boʻlishsa-da, ular juda katta — 25-30 ming kishiga yaqin, oʻn ikki minginchi guruhi esa talafot koʻrdilar. Turgeshlarga orqa tomondan hujum qilish buyurilgan Savra deyarli yoʻq qilindi. At-Tabariy yilnomasida Umaviylar davrining eng batafsil tasvirlangan janglaridan biri boʻlgan jang musulmonlarning Oʻrta Osiyoga ekspansiyasini oʻn yil davomida toʻxtatdi.
Tarixdan oldin
Transoxiana (arab. „Movaraunnahr“) 7-asr oʻrtalarida arablar Fors va Xurosonni istilo qilgandan soʻng xalifa al-Volid I davrida (705—715) umaviylar sarkardasi Kuteyba ibn Muslim tomonidan bosib olingan. 719-yilda mahalliy knyazlar xitoylar va ularning turgesh vassallaridan xalifalikka qarshi harbiy yordam soʻradilar. 720-yilda turgeshlar mintaqadagi musulmonlarga qarshi qator hujumlar uyushtirdilar. Fargʻona vodiysi ustidan nazorat yoʻqolgan boʻlsa-da, dastlab Umaviylar hokimlari tartibsizliklarni bostirish va mahalliylashtirishga muvaffaq boʻldilar. Keyingi bir necha yil davomida Umaviy qoʻshinlari oʻz hududlarini oldinga siljigan turkiy kuchlardan himoya qilish uchun chekinishga majbur boʻlishdi. Mahalliy islomni qabul qilganlar uchun soliqqa tortishni bekor qilish orqali mahalliy aholini tinchlantirish va qoʻllab-quvvatlashga harakat qilindi, ammo bu choralar koʻp vaqt oʻtmay butunlay bekor qilindi. Shu bilan birga, arablarning mahalliy, ham arab, ham eronzabon aholiga nisbatan qoʻpol harakatlari mahalliy hukmdorlarni ulardan tobora koʻproq qaytardi. 728-yilda keng koʻlamli qoʻzgʻolon boʻlib, uni turgeshlar qoʻllab-quvvatladi. Bu xalifalik qoʻshinlarining Samarqand atrofidagi kichik bir hududni hisobga olmaganda, Movaraunnahrning katta qismini tark etishga majbur boʻlishiga olib keldi.
730-yil boshida xalifa Hishom ibn Abdul-Malik (723-743) vaziyatni oʻzgartirish umidida Sindni tinchlantirishda yaqinda oʻzini koʻrsatgan tajribali Junayd ibn Abdurrahmon al-Murriyni Xurosonga tayinladi. Arablarning Mavarinnatdagi ogʻir xavfsizlik ahvoli Junayd Oksusdan oʻtgandan keyin yetti ming otliqdan iborat eskort kerak boʻlganligidan dalolat beradi. Bu safari chogʻida u oʻzidan oldingi Ashras as-Sulamiy qoʻshini bilan birlashishga urinib koʻrganida, turgʻesh xoqoni tomonidan hujumga uchradi, u oʻtgan yili oʻjar yurish natijasida Buxoroga yetib olishga muvaffaq boʻlgan edi. Junayd va uning atrofidagilar ogʻir ahvolga tushib qolgan boʻlsalar-da, turgʻash qoʻshini hujumlarini qaytarishga va as-Sulamiy qoʻshinlari bilan bogʻlanishga muvaffaq boʻldilar. Turgʻash qoʻshini Samarqand tomon shimolga chekinganidan koʻp oʻtmay Buxoro va Soʻgʻdning katta qismi arablar nazoratiga qaytarildi. Musulmon qoʻshini unga ergashib, shahar devorlari tashqarisidagi jangda gʻalaba qozondi. Keyin Junayd oʻz qoʻshinlari bilan qishlash uchun Marvga chekindi. Qishda, Oksusning janubida, Toxaristonda gʻalayonlar boshlandi. Ilgari bu hudud eng tinch va hech qanday muammosiz musulmonlar hukmronligiga boʻysungan hududlardan biri edi. Junayd qoʻzgʻolonni bostirish va yangilari paydo boʻlishini jilovlash uchun Balxga borib, 28 mingga yaqin xalifalik jangchilarini oʻz hududiga joylashtirishga majbur boʻldi. Bu uning qoʻshinini juda zaiflashtirdi. 731-yil boshida turgʻashlar Samarqandni qamal qila boshlaydilar. Uning garnizon qoʻmondoni Savra ibn al-Hurr al-Aboniy yordam soʻrab Junaydga murojaat qildi. Oʻrta Osiyodan kelgan urush faxriylarining qoʻshin yigʻilishini kutish va 30 mingdan kam qoʻshin bilan Oksozdan oʻtmaslik tavsiyasiga qaramay, Junayd zudlik bilan Samarqandga yordam berishga qaror qildi.
Jang tavsifi
Junayd Buxorodan sharqqa Samarqandga olib boradigan va turgʻashlar mulki orqali oʻtuvchi eski fors shoh yoʻli boʻylab harakatlana olmadi. Buning oʻrniga u oʻz qoʻshinini Samarqanddan yetmish kilometr janubda joylashgan Kesh shahriga boshlab boradi. Oʻsha yerda u oʻz razvedkachilaridan turgeshlar arablar qatoridagi quduqlarni talon-toroj qilish uchun otryadlar yuborganligi haqida xabar oladi. Junaydning maslahatchilari dastlab al-Muhtaraka qishlogʻi orqali Kesh va Samarqand oʻrtasidagi Zaravshon tizmasi boʻylab gʻarbga koʻchib oʻtishni taklif qilishdi, biroq arab qoʻshinlari boshliqlaridan biri al-Mujoshir ibn Muzohim as-Sulamiy bu rejaga qarshi chiqdi, chunki turgʻashlar osonlik bilan oʻtishlari mumkin edi. Bu yoʻl boʻylab oʻsmagan oʻtloqlarga oʻt qoʻyildi. Buning oʻrniga al-Sulamiy tik, lekin qisqa — taxminan 2 km — Taxtakaracha dovoni boʻylab toʻgʻridan-toʻgʻri yoʻnalishni taklif qildi va bunday manevr turgeshlarni hayratda qoldirishi mumkinligini taʼkidladi. Junayd al-Mujoshirning maslahatiga amal qilib, dovonga kirish eshigi oldida joylashdi. Bu qaror „begona“ Junaydga ishonmagan qoʻshinda tushunilmadi. Odatdagi qabila janjallari yana boshlandi va baʼzi askarlar choʻlga tusha boshladilar. Junayd 28 mingga yaqin askar bilan davom etdi. Keyingi voqealar rivoji at-Tabariyning "Tarixi „Paygʻambarlar va podshohlar“ asarida batafsil bayon etilgan boʻlib, bu asar, oʻz navbatida, avvalgi tarixchi Abul-Hasan al-Madoyniyning oʻsha davrdan taxminan bir asr oʻtib yozilgan asariga asoslanadi. urush voqealari.
Taxtakaracha dovonida uchrashgan ikki qoʻshin ikki xil harbiy falsafani ifodalagan. Garchi Umaviylar qoʻshinlari engil va ogʻir otliq qoʻshinlardan iborat boʻlsada, ularning asosiy qismi piyodalar edi va janglarda arab otliq qoʻshinlari koʻpincha dastlabki bosqichlarda toʻqnashuv bilan chegaralangan. Shundan soʻng chavandozlar otdan tushib, piyoda jang qilishdi. Bu turgʻash koʻchmanchilariga xos boʻlgan qoʻshindagi otliq qoʻshinlarning ustunligi bilan keskin farq qilar edi. Ularning chavandozlik sanʼatida, ayniqsa ot kamonchilariga nisbatan beqiyos mahorati va tabiiy chidamliligi ularni oʻta xavfli raqibga aylantirdi, ular juda harakatchan jang uslubida, qanot harakati, pistirma va soxta chekinish bilan shugʻullanadi. Tarixchi Xyu Kennedi yozganidek, „koʻchmanchilar [Turgeshlar] mahalliy Eron knyazlari bilan ittifoq tuzganlarida, ular, ehtimol, ilk musulmon qoʻshinlari duch kelgan eng qattiq qarshilikni taʼminladilar“.
Sugʻdiyona, Shosh va Fargʻona hukmdorlari qoʻshinlari koʻmagida turgʻashlar Samarqanddan yigirma toʻrt km uzoqlikdagi Keshdan chiqib ketganlaridan ikki kun oʻtib tushlik qilish vaqtida dovonda Umaviylar qoʻshiniga hujum qildilar. Usmon ibn Abdulloh ibn ash-Shihir boshchiligidagi arab avangardlari magʻlubiyatga uchradi, biroq Junayd oʻz qoʻshinining asosiy qismini shoshilinch ravishda qoʻshinlarini qabilaviy mansubligiga, oʻngga Tamim va Azd qabilalariga, chap tomoniga Robiyaga joylashtirishga muvaffaq boʻldi. Arablar shosha-pisha oʻz saflari oldiga tuproq ishlarini oʻrnatdilar va turgeshlarning arablarning oʻng qanotiga qilgan dastlabki hujumi qaytarildi. Junayd dastlab jangni boshqarish uchun markazda edi, keyin u azd jangchilari safiga qoʻshildi, ular uni dushmanlik bilan qarshi oldilar: ularning bayroqdori sarkardaga: „Agar biz gʻalaba qozonsak, bu sizning shon-sharafingiz boʻladi; Agar oʻlsak, biz uchun yigʻlamaysizlar“. Arablar dastlab turgeshlarning otda hujumiga duch kelishdi, ammo ularning qurbonlari koʻpaygani sababli, Junayd ularga otdan tushib, nayza devorini hosil qilib, piyoda jang qilishni buyurdi. Bu chora musulmonlarning oʻz oʻrnida turishiga yordam berdi va natijada har ikki tomon ham charchab, jang bir kunga toʻxtab qoldi. Arablar orasida eng katta yoʻqotishlarni Abdulloh ibn Muammar ibn Sumayr al-Yashkuriy qoʻmondonligi ostida Kish yaqinida toʻplangan bosqinchilar va konvoy koʻrdi: ular turgeshlar tomonidan hujumga uchradi va deyarli butunlay yoʻq qilindi.
Ertasi kuni turgeshlar arablarga yangi hujumlar uyushtirdilar, ammo ular qaytarildi. Arablar turgʻashlar yaqinlashganda baquvvat qarshi hujumlar uyushtirar edilar va xoqon oʻz qoʻshinlariga arab qarorgohiga hujum qilish oʻrniga uni qamal qilishni buyurdi. Dastlabki hujumni tiygan Junayd Samarqanddagi Savraga elchilar yuborib, yordamga kelishni va turgʻashlarga orqadan zarba berishni buyuradi. Savra va Samarqand garnizoni dastlab oʻz joniga qasd qilish missiyasi ekanini bilgani uchun bunday harakatga qarshi edi, biroq Junaydning tahdidlari Savrani boʻysunishga majbur qildi. Shaharda kichik garnizon qoldirib, Savra Samarqanddan 12 ming kishini boshqarib, mahalliy yoʻlboshchi yordamida togʻlardan oʻtib, Junayd qoʻshinlaridan 5-6 km uzoqlikda joylasha oldi. U yerda unga turgʻashlar qarshilik koʻrsatib, ular Samarqandning Soʻgʻd shahzodasi Gurakning maslahati bilan quruq oʻtloqlarga oʻt qoʻyishgan. Savraning kichik ofitserlari nayza devori ostida piyoda qoʻshinlarni sekin olgʻa siljishni maslahat berishdi (Umaviylarning otliqlarga qarshi standart taktikasi), lekin Savra oʻz qoʻshinlari charchagan va umidsizlikka tushib qolganini bilib, turgeshlarga qarshi otliq qoʻshinlar hujumini boshlashga qaror qildi. hech boʻlmaganda satrlarining bir qismini yorib oʻtib, Junaydgacha yorib oʻtish umidida. Hamilton Gibb tomonidan „issiqlik va tashnalikdan aqldan ozgan“ deb taʼriflangan Savra qoʻshinlari Turgeshlarga hujum qilib, ularning old qismini yorib oʻtishdi, ammo jang tez orada tartibsizlikka aylandi, chunki har ikki tomon ham tutun, chang va gʻazablangan alanga toʻsqinlik qildi. Oxir-oqibat, arab qoʻshini oʻz birligini yoʻqotdi, turgesh otliqlari tomonidan tarqoq va qisman yoʻq qilindi. Soqchilardan ming askardan boshqa hammasi halok boʻldi.
Junayd Savraning bosqinidan foydalanib, Samarqandga bostirib kirdi. Ammo qoʻshin dovonni tark etgach, zobitlar uni shaharga borish oʻrniga qarorgoh qurishga va shu yerda tunashga koʻndirishdi. Maslahat oʻrinli boʻldi, chunki turgeshlar ularni ochiq-oydin ushlagan boʻlardi va ehtimol ularni yoʻq qilishlari mumkin edi. Turgeshlar yana hujumni boshlaganlarida, lagerning istehkomlari hali tugallanmagan edi. Bu vaqtda arablar shu qadar qiyin ahvolda ediki, Junayd hatto qullarga urush qilsalar, qoʻshinda ozod boʻlishlarini vaʼda qilgan edi. Koʻpchilik egar koʻrpalarini zirh sifatida ishlatib, shunday qildi. Turgʻashlarning hujumlari qaytarildi, katta yoʻqotishlarga qaramay, umaviylar qoʻshini qariyb uch kun davom etgan janglardan soʻng Samarqandga yetib keldi.
Natijalar
Samarqand ozod qilinib, arab qoʻshini halokatdan qutulib qolgan boʻlsa-da, jang „arablarning toʻliq gʻalabasi boʻlmadi“. Sharqshunos Xolid Blankinshipning fikricha, musulmonlar koʻp yoʻqotishlar koʻrgani uchun bu „eng yaxshi holatda pirik gʻalabasi“ edi. 10-asr tarixchisi Ibn Asam al-Kufiyning fikricha, musulmonlarning qurbonlari 43 yoki 48 ming jangchi armiyasidan kamida 20 ming kishini tashkil etgan, oʻsha davr tarixchilari va shoirlari esa bu sonni 50 mingga yetkazgan. Garchi turgeshlar ham katta yoʻqotishlarga uchragan boʻlsalar ham — Ibn Asam 10 000 dan ortiq oʻlimni keltirgan — dovondagi arablarning yoʻqotishlari Oʻrta Osiyodagi musulmonlar mavqeining tez yomonlashishiga olib keldi. Junayd 734-yil boshida vafotigacha Xuroson hokimi boʻlib qoldi, lekin bu vaqtga kelib musulmonlar Buxoro, Kesh va Chagʻaniya viloyatidan tashqari Oksus shimolidagi hamma narsa ustidan nazoratni yoʻqotdilar.
Junayd Samarqandda toʻrt oyga yaqin, yaʼni 731-yilning oktyabrigacha qolib, qoʻshinining tiklanishiga imkon berdi. Bu orada turgeshlar Buxoroga yetib kelib, uni qamal qiladilar. Junayd ular bilan yana jangda uchrashishga qaror qildi va noyabr oyi boshida turgʻashlarni yengib, Buxoro qamalini olib tashlashga muvaffaq boʻldi. Shundan keyin Junayd 800 kishilik garnizonini Samarqandda qoldirib, Marvga qaytib keldi. Turgeshlar qishlash uchun shimolga joʻnab ketganlaridan soʻng uning musulmon aholisini shahardan evakuatsiya qildi.
Dovondagi voqealar Xurosoniy qabilasining Umaviylar tuzumi va uning hokimlaridan noroziligini oshirdi. Tabariy yana bir Xuroson zodagonining Junaydga jang oldidan aytgan soʻzlarini, garchi keyinroq boʻlsa ham shunday keltiradi: „Avvallari Xuroson qoʻshinlarining bir qismi Qays qabilasidan boʻlgan dabdabasevar odam qoʻlidan halok boʻladi, deyishardi.. Endi siz ham shunday boʻlishingizdan qoʻrqamiz“. Blankinshipning taʼkidlashicha, mintaqa aholisi keyinchalik xalifalik armiyasi tarkibida mintaqada jang qilganliklari haqida hech qanday dalil yoʻq, bu ularning yoʻq qilingani yoki ularning xalqi jangni toʻxtatganini koʻrsatadi. Uning taʼkidlashicha, agar Xurosonliklardan biri arablar tomonida jang qilgan boʻlsa, unda koʻp odamlar emasligi aniq. Brankinship bu jangni arablarning Markaziy Osiyoni bosib olish tarixi uchun „burilish nuqtasi“ deb ataydi. Xuroson tarixining keyingi davri ham tubjoy aholi, ham bu yerda avvalroq oʻrnashib qolgan arablar oʻrtasida Umaviylarga qarshi qoʻzgʻolon va qoʻzgʻolon koʻtarilgan notinch edi. Shu sababli xalifalar dovondagi jangdan keyin qoʻshinni kuchaytirish uchun yuborilgan 20 ming iroqlikdan tashqari yana 20 ming sodiq suriyalik jangchini bu yerga yuborishga majbur boʻldilar. Faqat 739-741 yillarda, Turgʻash xoqonligi qulab, uning rahbari Suluk oʻldirilgach, Xurosonning yangi hokimi Nasr ibn Sayyor asosan Movarounn xalifalik mavqeini tiklab, musulmonlar nazoratini yana kengaytira oldi.
Dovondagi muvaffaqiyatsizlikdan soʻng, Ardabil jangi va shunga oʻxshash boshqa falokatlarda chegaralarni mustahkamlash zarurati xalifalikdan ulkan insoniy va moliyaviy resurslarni talab qildi. Umaviylar tuzumining tayanchi boʻlgan qudratli Suriya armiyasining viloyatlardan yollangan askarlari bilan tarqalishi va suyultirilishi oxir-oqibat 740-yillardagi fuqarolar urushlari paytida Umaviylar sulolasining qulashida asosiy omil boʻlar edi.
Harbiy jurnalistika
XARBIY JURNALISTIKA HAQIDA QISQACHA
Harbiy jurnalistika. Ushbu kasb haqida yosh avlod  2019-yilgacha deyarli eshitmagan, eshitganlari ham mazkur kasb egalarini harbiylarga ergashib, ularning ishlarini suratga olib yuradigan shaxs deb bilishgan. Endi har birimizni qiziqtiradigan va o`ylantiradigan savolga kelsak. Xo`sh, O`zbekistonda harbiy jurnalistika kasbi qanday qilib qisqa fursatda rivojlanib ketdi? Ushbu savolning javobini biz qadimgi tarixdan boshlab izlashga qaror qildik. Quyida shu haqida;
Gauss teoremasi
Gauss teoremasi — elektrostatikaning asosiy teoremasi. Berk sirt orqali oʻtayotgan elektr maydon kuchlanganligi £ oqimi bilan shu sirt ichida joylashgan zaryad q kattaligi orasidagi bogʻlanishni ifodalaydi. Berk sirt orqali oʻtayotgan oqim jV shu sirtning hamma elementlari orqali oʻtayotgan oqimlar yigʻindisiga teng:N = Ye EnliSj = 4ld.
G. t. Kulon qonuni (qoʻzgʻalmas nuqtaviy zaryadlarning vakuumda oʻzaro taʼsirlashuvi qonuni)dan kelib chiqadi. G. t.ni K. Gauss taklif qilgan.
George Lott
George Martin Lott (1906-yil 16-oktabr — 1991-yil 3-dekabr) amerikalik tennischi va tennis murabbiyi boʻlib, AQShning Illinoys shtati Springfild shahrida tugʻilgan. Lott asosan barcha davrlarning eng yaxshi juftlik oʻyinchilaridan biri sifatida eslanadi. U uch xil sherik bilan besh marta AQSh chempionligini qoʻlga kiritdi: 1928-yilda Jon Xennessi ; 1929 va 1930-yillarda Jon Doeg; va 1933 va 1934-yillarda Les Stoefen. 1928-yilda AQSh chempionatining yakka bahslarida George Martin Lott yarim finalda Frenk Xanterga yutqazishdan oldin Kristian Bouss va Jon Dogni magʻlub etdi. 1931-yilda Lott yarim finalda amaldagi chempion Doegni magʻlub etdi va finalda Ellsvort Vinesga yutqazdi. 1934-yilda Lott gastrol professionaliga aylandi va shu bilan havaskorlik maqomini va Grand Slam turnirlarida oʻynash qobiliyatidan voz kechdi. 1929 va 1930-yillarda A Wallis Myers tomonidan dunyoning 6-oʻrinlari va 7-oʻrinlari boʻlgan; 1930-yilda Per Gillon tomonidan 6-son; va 1931-yilda Züricher Sport tomonidan 4-oʻrinni egalladi.
U 1934-yilning noyabrida promouter Bill OʻBrayen bilan professional shartnoma imzoladi va 1935-yilning yanvarida Madison Square Gardenda Bill Tildenga qarshi bir qator oʻyinlarni boshladi va mart oyiga kelib uni 5-26 hisobida ortda qoldirdi.
Hirot jangi (1598)
Hirot jangi — 1598-yil 9-avgustda Safaviylar davlati va Buxoro xonligi qoʻshinlari oʻrtasida Xuroson va Balxni egallash uchun boʻlib oʻtgan jang. Oʻzbek qoʻshinining toʻliq magʻlubiyati va Xurosonning ozod etilishi, Safaviylar hokimiyatining mintaqada qayta tiklanishi bilan yakunlandi.
Safaviylar davlatidagi notinchlik davridan foydalanib, Safaviylar shohi Muhammad Xudabendening mamlakatni boshqara olmasligi bilan bogʻliq boʻlib, bu anarxiya, ichki nizolar va davlatda ichki birlikning yoʻqolishiga olib keldi va unga qoʻshildi. Turklar bilan boʻlgan urushda katta yoʻqotishlar va davlatning gʻarbiy hududlari ustidan nazoratning yoʻqolishi, hokimiyat Shayboniylar qoʻlidan yangi Ashtarxoniylar sulolasiga oʻtgan Buxoro xonligi hukmdorlari Xurosonni egallab, mintaqada oʻz hokimiyatini oʻrnatdilar. muhim savdo yoʻllarini nazorat qilish.
1587-yilda taxtga oʻtirgan Muhammad Xudabendening oʻgʻli yosh Shoh Abbos oʻz oldiga avvallari urushlarda boy berilgan barcha oʻlkalarni qaytarib olishni maqsad qilib qoʻydi. Turklar bilan noxush sulh tuzib, Abbos ham oʻz hokimiyatini, ham davlatni markazlashtirishni kuchaytirish uchun faol ravishda islohotlarga kirishdi. Islohotlar davlatning barcha sohalarini, jumladan, armiyani ham qamrab oldi. Usmonlilar imperiyasi asosiy dushman hisoblanganiga qaramay, Sharqiy chegaralarda xavfli dushmani boʻlgan Shoh Abbos unga qarshi kurasha olmadi. Shuning uchun birinchi navbatda sharqiy chegaralarga tahdidni bartaraf etishga qaror qilindi. 1597-yilda Shoh Abbos Xurosonga yurish boshladi. Barcha muhim shaharlar oʻzbeklardan qaytarib olindi, Mashhad osonlik bilan tortib olindi, ammo Xon Din Muhammad Hirotga qochishga muvaffaq boʻldi, u yerda Safaviylar qoʻshini unga ergashdi. 1598-yil 9-avgustda shoh boshchiligidagi Safaviylar qoʻshini Hirot devorlariga yaqinlashdi.
Jang
Hirotda mustahkam mustahkamlangan istehkomlar bor edi, ularni olish uchun uzoq vaqt kerak edi. Ayyorlik va yolgʻon chekinish yoʻlini qoʻllagan Abbos oʻzbek qoʻshinini shahardan tortib olishga muvaffaq boʻldi. Shahar devorlarini quvish uchun chiqqan oʻzbek qoʻshinlari oʻrab olingan va shiddatli jang natijasida butunlay magʻlubiyatga uchragan, bu jangda Din Muhammadxonning oʻzi yaralangan, keyin esa yoʻlda askarlari tomonidan halok boʻlgan. chekinish.
Natijalar
Safaviylar nafaqat Xurosonni ozod qilib, oʻz kuchlarini tikladilar, balki keyingi yillarda Safaviylar bilan ochiq toʻqnashuvga kirishishga jur’at eta olmagan dushmanga shunday ogʻir zarar yetkazishga ham muvaffaq boʻldilar. Shunday qilib, Shoh Abbos uchun juda zarur boʻlgan Safaviylar davlatining sharqiy chegaralari xavfsizligi Usmonlilar imperiyasi bilan urush boshlanishidan oldin taʼminlandi. Xavfli dushmanni yoʻq qilib, Shoh Abbos turklarga qarshi urushga faol tayyorgarlik koʻra boshladi, 1603-yilda ularga qarshi gʻalabali urush boshladi.
Havolalar
[https://Abbos I (Fors)". Britannica entsiklopediyasi Abbos I (Fors)“. Britannica entsiklopediyasi]
Botir Qodirov
Botir Sheraliyevich Qodirov (1981-yil 5-may, Andijon, Oʻzbekiston SSR) — taniqli oʻzbek qoʻshiqchisi. Shou-biznes sohasida 2005-yildan buyon professional san'atkor sifatida faoliyat yuritadi. Pop va folklor janrida ijod qiladi. Madaniyat va sanʼat fidokori koʻkrak nishoni sohibi (2020).
2019-yilda Xitoyda oʻtgan XVIII Xalqaro Pekin festivalida Oʻzbekiston vakillari, yaʼni Botir Qodirov ijodiy jamoasi oliy mukofotni qoʻlga kiritgan.
Natalie Snodgrass
Natalie Claire Snodgrass  — amerikalik xokkey hujumchisi. Hozirda Premer xokkey federatsiyasining Minnesota Whitecaps jamoasida oʻynamoqda. U 2022-yilning yozida Whitecaps jamoasi bilan shartnoma imzolashdan oldin UConn Huskies ayollar xokkey jamoasining ikki yillik shartnoma imolagan edi.
Botir Qodirov
Kelib chiqishi va yoshlik yillari
Botir Qodirov sanʼatkorlar oilasida tugʻilib oʻsgan. Bolaligidanoq qoʻshiq kuylashga ishtiyoqmand boʻlgan va sanʼat taʼsiri ostida ulgʻaygan. Oilasining deyarli barcha vakillari sanʼatkor boʻlishgan. Ona bobosi Nabijon Qodirov bastakor hamda changchi sozanda boʻlgan. Ona buvisi Tojixon Axmedjonova Andijondagi Oxunboboyev nomli teatrda aktrisa boʻlib ishlagan. U Botir Qodirovning sanʼat sohasidagi ilk ustozi edi. Kichkinaligida sanʼat haqida ilk tushunchalarni buvisidan olgan. Onasi Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan aktrisa Zulxumor Qodirovadir.
Natalie Snodgrass
Faoliyati
Oʻsmirlik chogʻida u Eastview oʻrta maktabida xokkey boʻyicha qizlar jamoasi sardori boʻlib, maktabning barcha vaqtlardagi eng yaxshi toʻpurariga aylangan. U 2016-yilda Pioneer Press jamoasining eng yaxshi xokkeychisi deb topilgan.
2017-yilda u Connecticut universitetida oʻqishni boshlagan va universitetning ayollar xokkey dasturida oʻynagan. U oʻzining yangi NCAA mavsumida 38 oʻyinda 38 ochko toʻplagan va shu bilan Connecticut jamoasida gol urish boʻyicha yetakchilik qilgan. Faoliyati davomida u Sharqiy Xokkey All-Rookie jamoasiga sardor etib tayinlangan. Keyingi yili uning toʻpurarlik koʻrsatkichi biroz pasayib, 36 oʻyinda 29 ochkoga yetgan. Biroq u ketma-ket ikkinchi yil universitetning yetakchi toʻpurari boʻlgan. Snodgrass 2019—2020-yilgi mavsum oldidan jamoa sardori yordamchisi etib tayinlangan. U oʻzining faoliyatidagi 100-kollegial ochkosini Hockey East musobaqasining chorak finalida gʻalaba qozongan gol bilan qoʻlga kiritgan.
Botir Qodirov
Kelib chiqishi va yoshlik yillari
Koʻp yillar mobaynida Botir Qodirov otasining ismi muhlislariga nomaʼlumligicha qolib keldi. Manbalarga koʻra, Zulxumor Qodirova Sherali Joʻrayevning raqqosasi sifatida faoliyat koʻrsatgan. Botir Qodirov xonandaning oʻgʻli boʻlishi mumkinligi haqidagi mish-mishlar tarqalgan. Lekin Zohirshoh Joʻrayev 2019-yilda Milliy telekanalining „Nishondasiz“ koʻrsatuvida ishtirok etib, ushbu oilaviy mish-mishlarga nuqta qoʻydi va quyidagilarni aytib oʻtdi :
"Bu yolgʻon. Biz bu mish-mishlarni kulgi bilan qabul qilamiz. Oʻylaymanki, bu kabi mish-mishlarning tarqalishi Botir Qodirovning onasiga nisbatan katta hurmatsizlik."
Natalie Snodgrass
Xalqaro jamoalardagi faoliyati
2017-yilda u 2017-yilgi IIHF jahon chempionatiga AQShning katta yoshli oʻyinchilari ish haqi va mehnat sharoitlari boʻyicha ish tashlashga kirishganida hujumchi oʻyinchilarning oʻrniga taklif qilingan.
Botir Qodirov
Kelib chiqishi va yoshlik yillari
Botir Qodirov maktabni tamomlagandan soʻng 2000-yil Toʻxtasin Jalilov nomidagi Andijon davlat sanʼat bilim yurtida tahsil olgan. U yerda andijonlik, maqom yoʻnalishidagi qoʻshiqlar ijrochisi Azizbek Zaynobiddinovga shogird tushgan. Keyin esa, Toshkent davlat madaniyat institutining anʼanaviy xonandalik fakultetiga oʻqishga kirgan. Ashula va raqs estrada boʻlimida tahsil olgan. Institutda Orolmirzo Safarov, Rahmatjon Tursunov kabi ustozlardan tahsil olgan. Keyinchalik taniqli oʻzbek bastakori Musaxon Nurmatovdan milliy estrada yoʻnalishidagi qoʻshiqchilik sirlarini oʻrgangan. Institutni 2005-yil bitirgan.
Natalie Snodgrass
Oʻyin uslubi
Snodgrass aldamchi tezlikka ega kuchli hujumchi boʻlgan.
Botir Qodirov
Sanʼat sohasidagi faoliyati
Botir Qodirov 2005-yildan boshlab professional sanʼatkor sifatida televideniye va radioda oʻzining ilk qoʻshiqlarini ijro eta boshlagan. Qoʻshiqchi ilk yakkaxon kontsertini 2006-yilda bergan va keyinchalik koʻplab musiqiy albomlar chiqargan. Xit taronalari „Seni oʻylayman“ va „Adashdim (musiqa)“ qoʻshiqlaridir.
Natalie Snodgrass
Shaxsiy hayoti
Snodgrass Connecticut universitetida sogʻliqni saqlash fanlari boʻyicha tahsil olgan. Uning singlisi Emily Snodgrass ham 2011-yildan 2015-yilgacha Connecticutda xokkey oʻynagan va EV Bozen Eagles jamoasi bilan Yevropa ayollar xokkey ligasida oʻynagan.
Gauss formulasi
Gauss formulasi - aniq integrallarni taqribiy hisoblash uchun ishlatiladigan formula:+ A2/(x2)+...+AJ(xn)lbunda: At — koeffitsiyentlar; jc(. — abssissalar (bular maxsus jadvallarda beriladi). K. Gauss nomi bilan atalgan.
Yuliya Yefimova
Yuliya Andreyevna Yefimova (Юлия Андреевна Ефимова, shuningdek, romanizatsiyalangan Efimova ; 1992-yil 3-aprelda tugʻilgan)—rossiyalik suzuvchi. U 200 metrga yakka tartibda suzish, 50 metrga brass, 100 metrga brass usulida, 200 metrga brass usulida suzish boʻyicha Rossiya rekordchisi. 2008-yilda Olimpiya oʻyinlarida debyut qilganidan soʻng, u 2012-yilda 200 metrga brass usulida suzishda bronza, 2016-yilda 100 va 200 metrga brass usulida suzishda kumush medalni qoʻlga kiritgan. U 2009 va 2013-yillarda 50 metrga brass usulida suzishda, 2015-yilda 100 metrga, 2013, 2017 va 2019-yillarda 200 metrga brass usulida suzishda gʻolib chiqqan olti karra jahon chempioni boʻlgan. 2019-yilda u FINA suv sporti boʻyicha jahon chempionatida 200 metrga brass usulida uch marta gʻolib chiqqan birinchi ayol boʻldi. U uzoq masofaga 50 metrga brass usulida suzish boʻyicha sobiq jahon rekordchisi. U suzish boʻyicha Jahon kubogida 109 ta medal, shu jumladan 48 ta oltin medalni qoʻlga kiritgan. Dori-testdan oʻta olmaganidan soʻng, Yefimova 2013-yilning oktabridan 2015-yilning fevraligacha 16 oy muddatga musobaqadan diskvalifikatsiya qilindi, 2013-yilgi qisqa masofalar boʻyicha Yevropa chempionatidagi natijalari va medallaridan mahrum boʻldi va qisqa masofalar boʻyicha toʻrtta jahon rekordi bekor qilingan. Yefimova Grozniyda tugʻilgan. Biroq, Birinchi Chechen urushi tufayli uning oilasi koʻp oʻtmay Volgodonskka koʻchib oʻtgan. U yerda u olti yoshida otasi Andrey Yefimov murabbiyligida suzish bilan shugʻullangan. 2011-yilgacha u Taganrogda yashagan, u yerda Irina Vyatchanina qoʻl ostida tahsil olgan va Janubiy Federal Universitetida tahsil olgan. 2011-yil mart oyida u AQShning Kaliforniya shtatiga koʻchib oʻtdi va u yerda Janubiy Kaliforniya universitetining suzish boʻyicha jamoasi bosh murabbiyi Deyv Salo murabbiylik qilgan.
Chuqur madrasasi
Chuqur madrasasi (Kattaxoja madrasasi; Mavlaviy Sharif madrasasi) — Oʻzbekiston Respublikasi, Buxoro viloyati, Buxoro shahrining tarixiy markazida joylashgan 1 qavatli madrasa inshooti. Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Madrasani tiklash va taʼmirlash uchun 2010-yilgi davlat dasturiga koʻra mablagʻlar ajratilganligiga qaramay, u hozirga qadar qarovsiz va ayanchli ahvolda qolib ketgan.
Tarixi
Asomiddinxoja (zamondoshlari Kattaxoja deb ham atashgan), Mavlaviy Sharifning nevarasi edi. Kattaxoja Ashtarxoniylar davrida qozikalon lavozimida ishlagan. U oʻz davrida ajdodlari yoʻlini davom ettirib Mavlaviy Sharif xonaqosi faoliyatida qatnashadi. Madrasalarda mudarrislik qiladi. Ayni paytda, u xonaqoh orqasida yangi madrasa qurdiradi. Mavlaviy Sharif xonaqosi keyingi davrlarda ham tariqat ahlining doimiy goʻshalaridan biri hisoblanardi. Bu hol shoʻrolar inqilobiga qadar davom etgan. Madrasa atrofdagi binolarga nisbatan chuqurroq yerda joylashgani tufayli keyinchalik Chuqur madrasa nomini oladi.
Sovetlar hukmronligi oʻrnatilganidan soʻng madrasada talabalarning oʻqitilishi tugatilgan.
2010-yilda ishlab chiqilgan Davlat dasturiga binoan, madrasani 2010-yilda tadqiq qilish, favqulotda qismlarini boʻlaklarga ajratish, konstruktiv mustahkamlash, tiklash ishlari rejalashtirilgan va bu ishlarni amalga oshirish maqsadida 60,3 million soʻm mablagʻ ajratilganligiga qaramay, hozirda inshoot qarovsiz va ayanchli ahvolda qolib ketgan.
Madrasa inshooti, Buxoro shahri meʼmoriy yodgorligi sifatida, 2019-yilda tasdiqlangan Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Moldaviya Sovet Sotsialistik Respublikasi
Moldaviya Sovet Sotsialistik Respublikasi yoki Moldova Sovet Sotsialistik Respublikasi, Moldaviya SSR yoki Moldova SSR (Republica Sovietică Socialistă Moldovenească; Република Советикэ Сочиалистэ Молдовеняскэ; Молда́вская Сове́тская Социалисти́ческая Респу́блика) — Sovet Ittifoqi tarkibiga kirgan respublikalarning biri. Sovet davrida chop etilgan oʻzbekcha manbalarda mamlakat nomi Moldaviya SSR deb yuritiladi. Ayrim manbalarda esa Sovet Moldaviyasi deb berilgan.
Chuqur madrasasi
Tarixi
2020-yil maʼlumotlariga koʻra, Chuqur madrasasining butligini saqlash, uning holatini yaxshilash, restavratsiya qilish hamda sayyohlar uchun jozibador obyektga aylantirish boʻyicha investor tomonidan loyiha taqdim etilgan. Madrasaning negizida turistik xizmat koʻrsatish obʼekti tashkil etish boʻyicha dastlabki loyiha tayyorlanib, Oʻzbekiston Madaniy meros departamenti huzuridagi ilmiy-ekspert Kengashiga taqdim etilgan.
Buxoro shahridagi Mirzo Ulugʻbek MFYga qarashli X. Ashurov nomidagi koʻchada joylashgan.
Moldaviya Sovet Sotsialistik Respublikasi
Moldaviya SSR poytaxti Kishinyov shahri boʻlgan. Respublika 40 rayonga boʻlingan, 21 shahar, 47 shahar tipidagi posyolkasi boʻlgan.
Chuqur madrasasi
Meʼmorchiligi
Madrasa inshooti pishiq gʻishtdan 1 qavatli qilib qurilgan. 23 hujradan tashkil topgan.
Moldaviya Sovet Sotsialistik Respublikasi
Tarixi
250px|left|thumb|Ruminiya va Moldaviya SSRlari. 1940-yil sentabr. Moldaviyada sinfiy jamiyat 9–11-asrlarda paydo boʻlgan. 12–14-asrlarda turli qabila ittifoqlari va davlat uyushmalari (skiflar, gotlar, hunnlar, Qadimiy rus davlati, Oltin Oʻrda va boshqalar) sistemasida, 14-asrda voloxlarning sharqiy slavyanlar bilan aloqasi natijasida moldavan elati tashkil topgan. 1359-yildan mustaqil Moldaviya knyazligi hukm sura boshlagan. 16–18-asrlarda Usmonli turk imperiyasi qoʻl ostida boʻlgan, turklar zulmiga qarshi ozodlik harakatlari boshlangan.
18-asr oxiriga kelib Rossiya Dnestr davlatidan chap tomondagi yerlarni, 1812-yili esa Bessarabiyani qoʻshib olgan. Sovet hokimiyati 1917-yil (dekabr) – 1918-yil (yanvar)da oʻrnatilgan. 1918-yil yanvar-martida Ruminiya Bessarabiyani bosib olgan.
1924-yil 12-oktabrda Ukraina SSR tarkibida Moldaviya Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi tashkil etilgan. 1940-yil 28-iyunda Sovet Ittifoqi Bessarabiyani qaytarib olgan. 1940-yil 2-avgustda Moldaviya SSR tashkil topgan. Oʻsha yili Moldaviya Kommunistlar Partiyasi tuzilgan. 1941-yilda Moldaviya gitlerchi-fashist qoʻshinlari tomonidan okkupatsiya qilingan. 1944-yil avgustda Qizil armiya fashistlarni siqib chiqargan.
1990-yilning 23-iyunida Moldaviya SSR suverenitet deklaratsiyasini eʼlon qildi va Moldova Sovet Sotsialistik Respublikasi deb qayta nomlandi. 1991-yilning 23-mayida Moldova Respublikasi deb qayta nomlandi. Oʻsha yili 27-avgust kuni oʻz mustaqilligini eʼlon qildi. Sovet Ittifoqi mamlakat mustaqilligini 1991-yil 26-dekabrda rasman tan oldi.
Naum Xavkin
'Xavkin Naum Markovich — 1917-yili tugʻilgan, Kogan shahridan, bezorilik qilgani uchun 1 marta vaqgincha qamalgan, hibsga olingan vaqgda soatsoz. 1930-yildan boshlab oʻgʻirlik bilan shugʻullanganlikda, banditlar guruhiga kirganlikda, magazin va gʻaznachini talashda ishtirok etganlikda ayblangan.
Husayni madrasasi
Husayni madrasasi (Muhammad Yunusbiy madrasasi; Muhammad Yunusbiy inoq madrasasi) — Oʻzbekiston Respublikasi, Buxoro viloyati, Buxoro shahrining tarixiy markazida joylashgan 1 qavatli madrasa inshooti. Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Jackie Cooper
John Cooper (talaffuzi: „Jon Kuper“, 1922-yil 15-sentabr — 2011-yil 3-may) amerikalik aktyor, televizion rejissyor, prodyuser va ijrochi boʻlib, butun dunyoda Jackie Cooper nomi bilan tanilgan. U kattalar karyerasiga oʻtishni amalga oshirgan bola aktyor edi. Cooper Oskarga nomzod boʻlgan birinchi bola aktyor boʻlgan. Toʻqqiz yoshida u „Eng yaxshi erkak roli“ uchun Akademiya mukofotiga nomzod boʻlgan eng yosh ijrochi boʻlib qolmoqda, bu „Skippy“ (1931) filmi uchun olgan. Taxminan 50 yil davomida Cooper har qanday toifadagi eng yosh Oskar nomzodi boʻlib qoldi.
Husayni madrasasi
Madrasani tiklash va taʼmirlash uchun 2010-yilgi davlat dasturiga koʻra mablagʻlar ajratilganligiga qaramay, u hozirga qadar taʼmirtalab ahvolda qolib ketgan.
Jackie Cooper
Yoshlik
Jon Cooper Kaliforniyaning Los-Anjeles shahrida tugʻilgan. Cooperning otasi John Cooper Jackie ikki yoshida oilani tark etgan. Uning onasi Mabel Leonard Bigelou (nami Polito) pianinochi edi. Cooperning amakisi Jack Leonard ssenariy muallifi, uning xolasi Julie Leonard esa rejissyor Norman Taurogga turmushga chiqqan aktrisa edi. Cooperning oʻgay otasi CJ Bigelow edi, studiya ishlab chiqarish boʻyicha menejeri. Uning onasi italyan amerikalik edi (uning oilasining familiyasi „Polito“ dan „Leonard“ ga oʻzgartirildi). Cooperga uning oilasi otasi yahudiy ekanligini aytishgan. U oilani tark etganidan keyin ikkalasi hech qachon birlashmagan.
Husayni madrasasi
Tarixi
Madrasa 1884—1885-yillarda Buxoro amirligi poytaxtining Turki Jandiy guzarida, oʻzbek hukmdorlari Muzaffarxon (1860–1885) va Abdulahadxon (1885–1910) hukmronliklari davrida, Muhammad Yunusbiy ismli shaxs mablagʻlari evaziga bunyod etilgan.
Jackie Cooper
Aktyorlik karerasining boshlanishi
Cooper birinchi marta filmlarda buvisi bilan qoʻshimcha sifatida paydo boʻlgan va bu unga qoʻshimcha ish topishga yordam beradi degan umidda uni tinglovlariga olib bordi. Uch yoshida Jackie „Leonard“ nomi bilan Lloyd Hamilton komediyalarida paydo boʻldi.
Cooper 1929-yildagi Fox Movietone Follies va Sunny Side Up kabi badiiy filmlarda qisman qismni tugatgan. Uning ushbu filmlardagi rejissyori Devid Batler Cooperni rejissyor Leo Makkeriga tavsiya qildi, u Hal Roach tomonidan ishlab chiqarilgan „Our Gang“ komediya seriyasi uchun tinglovni tashkil qildi. 1929-yilda Cooper „Boxing Gloves“ seriyasiga qoʻshilganidan keyin uch yillik shartnoma imzoladi. Dastlab u serialda ikkinchi darajali qahramon bo‘lishi kerak edi, biroq 1930-yil boshida uning ovozli filmlarga o‘tishdagi muvaffaqiyati „Our Gang“ning asosiy qahramonlaridan biriga aylanishiga imkon berdi. U "The First Seven Years" va "When the Wind Blows" epizodlarida bosh qahramon boʻlgan. Uning eng koʻzga koʻringan "Our Gang" shortilari uning June Marlowe oʻynagan maktab oʻqituvchisi Miss Krabtriga boʻlgan muhabbatini tasvirlaydi. Uning "Our Gang" qisqa filmlari orasida "Teacher’s Pet", "School’s Out" va "Love Business" bor boʻlgan.
Husayni madrasasi
Tarixi
Sovetlar hukmronligi oʻrnatilganidan soʻng madrasada talabalarning oʻqitilishi tugatilgan.
Jackie Cooper
Shaxsiy hayot
thumb| Cooper 1989-yil Cooper Ikkinchi Jahon urushi paytida Amerika Qoʻshma Shtatlari dengiz flotida xizmat qilgan va keyingi bir necha oʻn yillar davomida dengiz zahirasida faol boʻlib, kapitan darajasiga yetgan. U 1944-yildan 1949-yilgacha June Horne bilan turmush qurgan, undan 1946-yilda tugʻilgan John „Jack“ Cooper III ismli oʻgʻil koʻrgan. June rejissyor James V. Horne va aktrisa Cleo Ridgelying qizi edi. Cooper 1950-yildan 1951-yilgacha Xildi Parksga va 1954-yildan 2009-yilgacha Barbara Rae Krausga uylangan. Cooper va Krausning 1956-yilda tugʻilgan Rassell, 1957-yilda tugʻilgan Julie va 1959-yilda tugʻilgan Christina ismli uchta farzandi bor edi. Julie va Christina mos ravishda 1997- va 2009-yillarda vafot etgan.
Cassoeula
Kassyola (cassœula) — Italiyaning shimolida, asosan, Lombardiyada mashhur taom. Odatda, qishda tayyorlanadi. U „kuchli, keskin“ taʼmga ega. Bu taom dirijyor Arturo Toskaninining sevimli taomi edi. Yozuvchilardan biri uni „qadimiy Milanning muqaddas taomi“ deb ataydi va „ayniqsa, qish kunida jon bagʻishlaydigan taʼriflab boʻlmas lazzat“ haqida gapiradi.
Husayni madrasasi
Tarixi
2010-yilda ishlab chiqilgan Davlat dasturiga binoan, madrasani 2015-yilda tadqiq qilish, konstruktiv mustahkamlash, tiklash, restavratsiyalash va zamonaviy foydalanish uchun hozirlash ishlari rejalashtirilgan va bu ishlarni amalga oshirish maqsadida 20 million soʻm mablagʻ ajratilganligiga qaramay, hozirga qadar inshoot taʼmirtalab ahvolda qolib ketgan.
Cassoeula
Kelib chiqishi
Bir versiyaga koʻra, taomning kelib chiqishi avliyo Antoniy kunini nishonlash (17-yanvar) bilan bogʻliq. Bayram choʻchqa soʻyish paytining oxiriga toʻgʻri keladi. Shuning uchun taomda, odatda, hayvon tanasining darhol isteʼmolga tayyor boʻlgan qismlarigina ishlatiladi. Goʻshtning eng yaxshi boʻlaklari taʼmi yaxshilanishi uchun bir muddat qoldiriladi.
Boshqa versiyaga koʻra, taomning paydo boʻlishi Ispaniya Milanni boshqargan XVI-asr voqealari bilan bogʻliq. Ushbu versiyaga koʻra, ispan armiyasi zobiti milanlik aslzoda oilaga ovqat pishirgan sevimli ayoliga retseptni aytib beradi. Oila aʼzolariga taom manzur boʻladi va ommalashib ketadi.
Husayni madrasasi
Tarixi
Madrasa inshooti, Buxoro shahri meʼmoriy yodgorligi sifatida, 2019-yilda tasdiqlangan Oʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.
Cassoeula
Ingrediyentlari
Ovqatga choʻchqa goʻshti odatda qovurgʻasi, terisi, boshi, quloqlari, tumshugʻi va dumi kabi eng arzon qismlari, kolbasa, baʼzan tovuq yoki gʻoz goʻshti qoʻshiladi. Idish casserole deb ataladigan kastrulkada pishiriladi hamda piyoz, sabzi, selderey va qora murch ishlatiladi. Ovqat 3 soat davomida pishiriladi va pishirish tugashidan 30 daqiqa oldin karam solinadi.
Husayni madrasasi
Tarixi
Buxoro shahridagi Turki Jandiy MFYga qarashli Namozgoh koʻchasida joylashgan.
Meʼmorchiligi
Madrasa inshooti pishiq gʻishtdan 1 qavatli qilib qurilgan. 14 hujradan tashkil topgan.
Cassoeula
Ingrediyentlari
Kassyola, odatda, polenta yoki kuchli qizil vino bilan dasturxonga tortiladi. Karami yumshoqroq va mazaliroq boʻlishi uchun sovitilgandan keyin taomni isteʼmol qilish anʼanasi bor.
Taomning boshqa variantlari
Kassyolaning koʻplab variantlari uchraydi, lekin ularning barchasida karam bor. Masalan, Komo provinsiyasida choʻchqa kallasi ishlatiladi; Pavia provinsiyasida — qovurgʻasi; Novara provinsiyasida gʻoz qoʻshiladi.
Apollonia (Sifnos)
Apollonia (shuningdek, Stavri deb ham ataladi ) — Gretsiyaning Kiklad orollaridagi Sifnos munitsipalitetida joylashgan qishloq. Bu orolning poytaxti (chora) va eng katta qishlogʻi boʻlib, 2011-yilgi Gretsiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra 869 nafar aholiga ega. Apollonia Vathy, Kamares, Kastro, Platys Gialos, Kato Petali, Faros va Chrysopigi qishloqlarini oʻz ichiga olgan omonim munitsipalitetning yetakchisi boʻlib, u yerda jami hisoblanganda 1691 nafar aholi istiqomat qiladi. Qishloq Yunon mifologiyasidagi Apollon xudosi sharafiga nomlangan.
Muskat yong‘og‘i
Muskat yongʻogʻi — Myristica turkumiga tegishli turlarining urugʻi yoki maydalangan ziravori. Myristica fragrans (xushboʻy muskat yongʻogʻi yoki haqiqiy muskat yongʻogʻi) — muskat yongʻogʻi uchun yetishtiriladigan quyuq bargli doimiy yashil daraxt: muskat yongʻogʻi, uning urugʻidan, maydalangan ziravor olinadi. Shuningdek, u efir moyi va muskat yongʻogʻi moyining manbai hisoblanadi. Odatda muskat yongʻogʻi deb nomlanuvchi Torreya turkumining ignabargli daraxtlari muskatga oʻxshash koʻrinishdagi urugʻlarga ega, ammo bu turkum Myristica fragrans bilan chambarchas bogʻliq emas va ziravor sifatida ishlatilmaydi. Indoneziya muskat yongʻogʻining asosiy ishlab chiqaruvchisi hisoblanadi.