cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alisher Usmonov
Mail.Ru Group (VK deb qayta nomlangan)
2013-yilda Usmonov VK orqali Pavel Durovning Vk.rudagi ulushlarini sotib oldi, bu esa Durovga UCP Telegramni daʼvo qilganda Telegram ilovasi nazoratini saqlab qolishga yordam berdi.
Megafon
Usmonov 2022-yil mart holatiga koʻra Rossiyaning ikkinchi yirik uyali aloqa operatori MegaFonning asosiy aksiyadori hamdir.
Investitsiyalar roʻyxati
Mail.Ru Group orqali Usmonov boshqa xalqaro texnologiya kompaniyalariga, jumladan Groupon, Zynga, Airbnb,, Alibaba va 360buyga katta miqdorda sarmoya kiritdi.
2013-yilda u Apple kompaniyasiga 100 million dollar sarmoya kiritgani eʼlon qilgan edi. Keyinchalik, 2014-yil boshida Apple kompaniyasidagi aksiyalarini sotib yubordi.
Usmonov Alibabadagi sarmoyasi 2014-yil oxirida 500 foizga oshganini eʼlon qildi. Usmonov Facebook aksiyalarini sotib yuborganini nazarda tutib, „Facebookga qoyil qolaman, lekin Facebookga 'koʻrishguncha' dedim“, dedi. Shu bilan birga, u Xitoyning arzon smartfon ishlab chiqaruvchi kompaniyasi, Xiaomiga sarmoya kiritganini va bu „kelajakdagi texnologiya giganti“ ekanligini taʼkidlab, Hindistonga, xususan, internet tarmogʻiga sarmoya kiritmoqchi ekanligini aytib oʻtgan.
Kommersant va media firmalari
2006-yil avgust oyida Usmonov ommaviy axborot vositalariga sarmoya kirita boshladi. U ilgari rossiyalik oligarx Boris Berezovskiyga tegishli boʻlgan Kommersant gazetasinini 200 million AQSH dollariga sotib oldi. Usmonov, shuningdek, 2006-yilning noyabr oyida Rossiyaning sport telekanali ning 50% ulushini 25 million dollarga, 2007-yil iyun oyida Muz-TVning 75 foizini 300 million dollarga sotib oldi. Usmonov Disney Rossiyaning 51% va Muz TV va U telekanallarining 100% aksiyalariga egalik qiluvchi UTH mediaxolding kompaniyasining hammuallifi hamdir. U 2017-yilda televideniya aktivlarini biznes sherigi Ivan Tavringa sotgan.
Arsenal F.C.
Usmonov 2007-yildan 2018-yilgacha Arsenal futbol jamoasi aksiyadori boʻlgan. U 2007-yilning avgust oyida Arsenalning 14,58% ulushini sotib olib, futbolga ilk investitsiyasini kiritdi. U va uning biznes sherigi Farhad Moshiri „Arsenal“ sobiq vitse-prezidenti ga tegishli boʻlgan klub ulushini 75 million funt sterlingga sotib oldi. Dein Red and White Holdings rahbari etib tayinlandi, u direktorlar kengashi aʼzolaridan tashqari klubning eng yirik aksiyadoriga aylandi.
2007-yil 28-sentyabrda Red and White Holdings oʻz ulushini 23% ga oshirdi va bu kompaniyani Arsenalning ijrochi boʻlmagan direktori dan keyingi ikkinchi yirik aksiyadoriga aylantirdi. 2008-yil 15-fevralda kompaniya oʻz ulushini 24%dan oshirgan vaqtda, Fiszmanning ulushi 24,11% edi. Kompaniya vanihoyat 2009-yil 16-fevralda ulushini 25 foizga yetkazib, klubning eng yirik sarmayadoriga aylandi. Red and White Holdings bu klubning eng yirik aksiyadoriga aylanganini eʼlon qilar ekan, kompaniya „oʻz ulushini yanada oshirish uchun zarur mablagʻga ega ekanligini ammo olti oy davomida „Arsenal“ni toʻliq sotib olish taklifini berish niyatida emasligini“ bildirdi. Ulush 30% ga yetganda, Red and White Holdings klubni rasmiy ravishda sotib olishni boshlashi kerak edi.
Usmonovning klubga qiziqishi boshqaruv tomonidan quyidagi kelishuvga kelishiga turtki boʻldi. Kelishuvga koʻra, rais Piter Xill-Vud klub direktorlari 2009-yilning apreliga qadar oʻz ulushlarini faqat „ruxsat berilgan shaxslargagina“ sotishi mumkin va boshqa boshqaruv aʼzolariga 2012-yil oktyabrigacha aksiyalar boʻyicha „birinchi variantni“ berishlari kerak edi.
„Arsenal“ning yirik aksiyadori boʻlgan amerikalik biznesmen Stan Kroenke 2011-yilning aprel oyida Fiszman va ning aksiyalarini sotib olgandan soʻng uning ulushi 62% dan oshdi va asosiy aksiyadorga aylandi. Kroenkening ulushi 30% dan oshgani sababli, u „Arsenal“ning qolgan aksiyalarini sotib olish taklifini berishga majbur boʻldi. Biroq, Usmonov sotishdan bosh tortdi va oʻz ulushini saqlab qoldi.
Usmonov 2011-yil iyun oyida „Arsenal“dagi ulushini 29 foizga oshirdi. Soʻngra 2012-yil fevral oyida Shotlandiyaning Rangers F.C. futbol klubiga tegishli aksiyalarni ham sotib oldi. 2013-yil oktyabr oyiga kelib, uning aksiyalari 30 foizdan oshdi. Usmonov 2012-yilning 5-iyulida direktorlar kengashiga yoʻllagan ochiq xatida „Arsenal“ning ambitsiyalari va moliyaviy modeli yoʻqligini tanqid qilgan. Shunday boʻlsada, u oʻz aksiyalarini sotish niyatida emasligini aytib oʻtgan.
2018-yilning 7-avgustida Usmonov „Arsenal“dagi aksiyalari uchun Kroenkedan 550 million funt sterling taklifini qabul qildi va sotib yubordi.
Everton F.C.
Usmonovning USM holdingsdagi hisobchisi va sherigi, „Everton“ning hozirgi asosiy aksiyadori va Red and White holdingsning sobiq hammuallifi, Farhad Moshiri, 2017-yil yanvar oyida Usmonovning USM holdings kompaniyasi Everton F.C. bilan klubning mashgʻulot maydonchasi Finch Farm nomiga egalik qilish huquqi boʻyicha besh yillik, 15 million dollardan ortiq shartnoma tuzdi. 2019-yilda Megafon Evertonning erkaklar uchun mashgʻulot liboslari uchun homiylik qildi va klubning rasmiy oʻyin kuni taqdimoti hamkori boʻldi. 2020-yilda MegaFon ayollar jamoasining bosh homiysi boʻlish uchun Everton bilan tijorat shartnomasini kengaytirdi.
Xalqaro qilichbozlik federatsiyasi (FIE)
Sobiq O‘zbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasida qilichboz boʻlgan Usmonov 2004-yilda tashkil etilgan „Qilichbozlik kelajagi uchun“ xayriya jamgʻarmasi orqali qilichbozlikni qoʻllab-quvvatlagan.
U 2001—2009-yillarda Rossiya qilichbozlik federatsiyasi prezidenti, 2005—2009-yillarda prezidenti boʻlgan Usmonov 2008-yilda 61ta ovoz toʻplagan amaldagi prezident Rene Rochga qarshi 66ta ovoz bilan Xalqaro qilichbozlik federatsiyasi (FIE) prezidenti etib saylangan. U 2012- va 2016-yillarda qayta saylangan. 2021-yilda Usmonov toʻrtinchi marta qayta saylandi va bu munosabat bilan Vladimir Putin uni tabrikladi.
Bu lavozimda Usmonov bir qator tashabbuslarni amalga oshirdi, jumladan qilichbozlik boʻyicha Olimpiya oʻyinlari dasturini 12 ta yoʻnalishga kengaytirdi.
2022-yil 28-fevralda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi munosabati bilan Yevropa Ittifoqi Usmonovni qora roʻyxatga kiritib, unga Yevropa Ittifoqi miqyosida sayohat qilishni taqiqlab qoʻydi, uning barcha aktivlarini muzlatib qoʻydi va Usomonovni „Vladimir Putinning sevimli oligarxi“ deb atadi. Unga nisbatan sanksiyalar qoʻllanilgandan soʻng, Usmonov 2022-yil 1-mart kuni ayblov maktubida FIE prezidenti lavozimini tark etishini e’lon qildi.
Boshqalar
2008-yil fevral oyida Metalloinvest Rossiya poytaxtidagi Dinamo Moskva futbol jamoasi homiysi boʻldi.
Uning Metalloinvest guruhining nomi 7 million dollarlik shartnomaning bir qismi sifatida oʻyinchilarning futbolkasidagi Xerox korporatsiyasining oʻrnini egalladi.
Usmonov 2014-yil Sochidagi XXII qishki Olimpiya oʻyinlari va XI qishki Paralimpiya oʻyinlari Kengashlari aʼzosi boʻlgan. Shuningdek, u Rossiya olimpiya sportchilarini qoʻllab-quvvatlash jamgʻarmasi Vasiylik kengashi aʼzosi boʻldi. 2015-yilda USM Sharqiy Yevropa kibersport jamoasi Virtus.proga 100 million AQSH dollar miqdorda sarmoya kiritgani eʼlon qildi.
Onlayn tanqidni bostirish
2007-yil 2-sentyabrda Buyuk Britaniyaning Oʻzbekistondagi sobiq elchisi Craig Murray Usmonovning jinoiy hukmiga nisbatan quyidagi soʻzlarni aytib oʻtgan : "Usmonov hech bir ma’noda siyosiy mahbus emas, balki haqli ravishda olti yil qamoqda oʻtirgan bandit va reket. Uning afv etilishi Oʻzbekistondagi kuch brokeri va giyohvand moddalar savdosida gumon qilingan G'ofur Rahimovning topshirigʻi bilan Oʻzbekiston prezidenti Islom Karimov tomonidan qilingan ish."
- Craig Murray Usmonovning advokatlari Craig Murrayning aytganlari tuhmat ekanligini isbotlagandan soʻng, ayrim OAV ularni chop etgani uchun uzr soʻrashga majbur boʻldi. Murray esa ayblovda davom etaverdi. Maqola keyinchalik Usmonovning Londondagi advokatlik firmasining bosimi ostida Murrayning hostingi tomonidan olib tashlandi. Shuningdek, Shillings advokatlik kompaniyasi mustaqil bloglar va veb-saytlar egalari bilan bogʻlanib, ularni Murrayning ayblovlariga havolalarni va Murrayning blog postining har qanday nusxasini olib tashlashlari kerakligi haqida ogohlantirdi. Buyuk Britaniya Indymedia nashriyoti ular 2007-yil 10-sentyabrda va yana 21-sentyabrda oʻchirib tashlash toʻgʻrisida buyruq berilgan saytlardan biri ekanligini xabar qildi. 2007-yil 20-sentyabrda Tim Irelandning Bloggerheads.com veb-blogi Myurreyning maqolasini qayta joylagani uchun oʻchirildi. Va tasodifan, Murrayning maqolasini qayta joylashtirilmagan boʻlsa-da, deputat Boris Jonson va maslahatchi Bob Piperga tegishli boshqa bloglar ham oʻchirilib yuborildi.
Kommersant
2011-yil 12-dekabrda boʻlib oʻtgan 2011—2013-yilgi Rossiya parlament saylovlaridagi ovozlarni soxtalashtirish boʻyicha norozilik namoyishlaridan soʻng haftalik „Kommersant Vlast“ jurnali saylov haqida „Birlashgan saylov byulletenlarining gʻalabasi“ nomli nomaqbul sonini chop etdi. Usmonov muharrir Maksim Kovalskiy va nashriyot xolding kompaniyasi rahbari Andrey Galiyevni „axloqiy qoidabuzarlik“ va bu masala „mayda bezorilik bilan chegaralanganini“ aytib, ishdan boʻshatdi. Qarama-qarshilik qizil siyoh bilan yozilgan “Yoʻqol, laʼnati Putin” (Putin, go fuck yourself) soʻzlari yozilgan saylov qogʻozi rasmi atrofida boʻldi. Sarlavhada: „Toʻgʻri toʻldirilgan saylov qogʻozi soxta deb topildi“ deb yozilgan edi. „Kommersant“ nashriyot rahbari Demyan Kudryavtsev oʻz blogida jurnal soni „ichki tartib-qoidalar, professional jurnalistika standartlari va Rossiya qonunchiligini buzgan“ligini taʼkidlab, iste’foga chiqish orqali javobgarlikni oʻz zimmasiga oldi.
Rossiya Jurnalistlar uyushmasi ijrochi kotibi Nadejda Ajgihina voqeadan hayratda qoldi va buni „egasi tomonidan senzuraning yaqqol namunasi“ deb atadi. 14-dekabr kuni „Kommersant“ gazetasining 60 nafar jurnalisti Usmonovga ochiq xat yozib, shunday dedi: "Biz qoʻrqoq boʻlishga majbur qilinyabmiz, bu biz uchun noloyiq va samarasiz... Biz (Kovalskiyning) ishdan haydalish(i)ni Vladimir Putinga nisbatan har qanday tanqidiy soʻzlarning oldini olishga qaratilgan qoʻrqitish harakati deb bilamiz... Biz bir kishining kasbiy mavqei uchun ishdan boʻshatilishini rus tilining sofligi uchun kurash sifatida koʻrsatishga urinishdan juda xafa boʻlamiz. Sizlar qilgan ish xuddi shunday uydirma. Usmonov „Jurnalistlarning ishdan boʻshatilgan top-menejerlar uchun gapirayotganini his-tuygʻulari bilan tushunish“ deb hisoblashi mumkin, ammo, „Kommersant Vlast“ obroʻli, mustaqil, ijtimoiy siyosiy nashrdir."
- „Kommersant Vlast“ jurnalistlari 2012-yilgi prezidentlik saylovlarida oʻz nomzodini qoʻyishini eʼlon qilgan Mixail Proxorov oʻsha kuniyoq „Kommersant“ni sotib olishni taklif qilgan, biroq Usmonov bu taklifni rad etgan.
Inglizcha Vikipediya
2012-yil 12-noyabrda Britaniyaning The Times gazetasi Usmonov Inglizcha Vikipediyadagi oʻzining jinoiy hukmi va mijozi atrofidagi tortishuvlar haqidagi maʼlumotlarni olib tashlash uchun Usmonov Londonda joylashgan RLM Finsbury PR firmasini yollagani haqida xabar berdi. Bu harakat Buyuk Britaniyadagi PR mutaxassislari orasida jiddiy norozilikka sabab boʻldi, ning bosh direktori „jamoat bilan aloqalar bo‘yicha mutaxassislar mijoz yoki ish beruvchi uchun Vikipediyani bevosita tahrir qilmasliklari kerak“, deb ta’kidladi. PR firmasi oʻzlarining ayblarini tan oldi va yetarli manbasiz maʼlumot joylaganini bildirdi.
Korrupsiyada ayblanishi
2018-yilda amerikalik senatorlar Roger Wicker, Lindsey Graham va Cory Gardner Usmonovni korrupsiya va Rossiya hukumati amaldorlariga pora berganlikda ayblab, Tramp ma’muriyatini unga qarshi sanksiya qoʻyishga chaqirgan edi.
Sanksiyalar
2022-yil 28-fevralda Rossiyaning Ukrainaga bosqiniga munosabat bildirgan holda, Yevropa Ittifoqi Usmonovni qora roʻyxatga kiritib, unga Yevropa Ittifoqi boʻylab sayohat qilish taqiqladi va uning barcha aktivlari muzlatdi. 3-mart kuni Qoʻshma Shtatlar ham Usmonovning kompaniyalariga baʼzi istisnolar bilan birga, unga nisbatan xuddi shunday sanktsiyalarni kiritdi. Usmonov Yevropa Ittifoqining rasmiy nashri boʻlmish da „Rossiya prezidenti Vladimir Putin bilan yaqin aloqada bo‘lgan Kremlparast va Putinning sevimli oligarxi“ sifatida tilga olingan. Unga oʻsha kuni Britaniya hukumati tomonidan sanksiyalar qoʻyilgan.
Quyidagi boshqa davlatlar ham birma-bir sanksiyalar kirita boshladi:
Germaniyada jinoiy taʼqiblar, tintuvlar va hukmlar
2022-yil mart oyida Germaniya federal hukumati oligarxning Germaniyadagi mablagʻlarini kuzatish uchun ishchi guruh tuzdi. Va bunga Iqtisodiyot va moliya vazirligi, moliyaviy nazorat organi, Federal jinoiy politsiya idorasi, Federal razvedka xizmati (BND) bojxona va idoralardan bir qancha vazirlik va organlar jalb etilgan. Ushbu tezkor guruh rasmiylari Usmonovning muzlatib qoʻyilishi va himoyalanishi mumkin boʻlgan mol-mulki va aktivlarini qidirmoqda. Bavariya Tegernseedagi bir nechta villalar oligarxga tegishli ekani aytildi. Germaniya Federal Jinoiy Politsiya boshqarmasi birgina Usmonovga aloqador 36 ta nofaol shirkat va 90 ta noqonuniy va shubhali harakatlarni uchratgani haqida xabar berdi. 2023-yil 12-may kuni Frankfurtdagi yer sudi tintuvlarni toʻxtatish boʻyicha qaror qabul qilguniga qadar nemis prokurorlari Usmonovga tegishli boʻlgan quyidagi mulklarni aniqladi: Tegernsei koʻlidagi villalar, Bremen portidagi yaxta, Frankfurt chekkasidagi kvartira va Germaniyadagi boshqa mulklar.
Usmonovning singlisi Ismoilova Yevropa Ittifoqi unga nisbatan sanksiyalar joriy etgunga qadar „Dilbar“ super-yaxtasiga egalik qiluvchi trastdan qonuniy ravishda foydalanib kelayotgan boʻlgan. Kema Gamburgda qoʻlga olingan. Oligarxning yana bir singlisi Saodat Narzyieva ham Yevropa Ittifoqining sanksiyalar roʻyxatida edi. Ammo Narziyeva Shveysariyaning yirik Credit Suisse bankidagi 27 ta hisobvaraqning haqiqiy egasi boʻlganligi aytilgan „Suisse Secrets“ ma’lumotlari yolgʻon ekanligini tasdiqlovchi tekshiruvlar e’lon qilingandan soʻng, Yevropa Ittifoqi 2022-yil 14-sentyabrda unga nisbatan sanksiyalarni bekor qildi.
Noyabr oyida O‘zbekiston hukumati Usmonovga nisbatan sanksiyalarni bekor qilish uchun Yevropa Ittifoqini lobbi qilgani, sanksiyalar uning davlatga sarmoya kiritish imkoniyatini cheklayotgani haqida xabar berilgan edi.
2022-yil dekabrida Ukraina sudi Usmonovning 2 milliard ₴ (54 million AQSh dollari) qiymatidagi aktivlarini, yaʼni 160 ming tonna Ukraina temir rudasini musodara qilishga qaror qildi. Metalloinvest 28-dekabr kuni eʼlon qilgan bayonotida bu maʼlumotni rad etib, Ukraina hukumati Metalloinvestning Rossiyadagi korxonalari tomonidan ishlab chiqarilgan va uning xorijdagi xaridorlari uchun moʻljallangan temir rudasi xomashyosini musodara qilganini aytdi. Bular Ukraina hukumati tomonidan 2022-yilning fevral oyida eksport uchun toʻsib qoʻyilgan tovarlar edi.
Oila va qarindoshlari
1992-yildan 2022-yilgacha rafiqasi — badiiy gimnastika boʻyicha Rossiya terma jamoasi bosh murabbiyi Irina Viner boʻlgan. Usmonov 1980-yillarning boshlarida, qamoqdaligida, Irinaga roʻmolcha yubordi, bu oʻzbek urf-odatlariga koʻra, turmush qurish taklifini bildiradi.
Anton Viner (1973-yilda tugʻilgan) — Irina Vinerning birinchi turmushidan boʻlgan oʻgʻli. Anton Viner „Sun and City“ elita solaryumlar tarmogʻining egasi va „Xiva choyxonasi Uryuk-kafe“ tarmogʻining asoschisi. Alisher Usmonovning oʻz farzandi yoʻq, buni oʻzi ham ochiqchasiga aytgan.
Opasi, Saodat Narziyeva, 30 yillik tajribaga ega ginekolog. U ham ukasi kabi 2022-yilning 8-aprelida Yevropa Ittifoqi sanksiyalari ostida qoldi. Biroq, 2022-yilgi tergov va tekshiruv natijalariga koʻra, Credit Suisse bankidagi 27 ta maxfiy bank hisob uniki emasligi maʼlum boʻldi va shu sababli 2022-yil 14-sentyabrda Yevropa Ittifoqi unga nisbatan sanksiyalarni bekor qildi.
Usmonovning yaqin qarindoshlari orasida jiyani - Bobur Usmonov ham bor. U 2009-yilning may oyida Oʻzbekistonning oʻsha paytdagi bosh vaziri va hozirgi prezidenti Shavkat Mirziyoyevning jiyani Diera bilan oila qurdi. Bobur Usmonov 2013-yil 8-may kuni Toshkent shahrida oʻz mashinasida avtohalokatga uchragan. Alisher Usmonovning ikki opasidan 6 nafar jiyani bor: Sanjar va Sarvar Ismoilovlar, Sardor Fatxullaev (Kazoqov) va Asal Narziyeva. Yana bir jiyani – Ganya Usmonova, (1993-yil tugʻilgan) 2017-yil 1-dekabrda oʻzbekistonlik tennischi, Vadja Uzoqovga turmushga chiqqan.
Forbes maʼlumotlariga koʻra, Usmonovning Oʻzbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev bilan uzoq oilaviy aloqalari bor. 2017-yil oktyabr oyida Oʻzbekiston havo yoʻllari Oʻzbekiston Prezidentining parvozlari uchun Usmonovning Airbus A340 samolyotini „bozor narxida“ ijaraga oldi. Bu maʼlumotlardan kelib chiqqan xulosa shuki, Usmonov Oʻzbekistonning siyosiy hayotiga aloqasi yoʻq, biroq Oʻzbekistonda uning doʻstlari va qarindoshlari koʻp boʻlgani uchun „Oʻzbekiston rahbariyati yordam soʻrasa, foydasi tegishidan xursand boʻladi“.
2022-yil 4-may kuni Alisher Usmonov 30 yillik turmushidan so‘ng Irina Viner bilan ajrashish uchun ariza bergan, biroq keyin da’voni qaytarib olgan. 2022-yil 6-iyulda Viner Usmonov bilan ajrashganligini tasdiqladi.
Yashash joyi
Usmonov Surreyda 120 gektar (300 akr) maydonda joylashgan I darajali Tudor saroyi „Sutton Pleys“ga egalik qiladi, uni 2004-yilda 10 million funt sterlingga sotib olgan. 2012-yilda tadbirkor Boris Berezovskiy Usmonovga Sutton Pleys biznes qilish maqsadida berilganini daʼvo qilgan edi lekin Usomonov buni rad etdi. 2008-yilda Usmonov Qatar shayxi Hamad bin Khalifa Al Tanidan London chekkasidagi 4,5 gektar (11 akr) maydonda Regency roʻyxatiga kiritilgan II darajali „Beechwood House“ mulkini 48 million funt sterlingga sotib oldi. Usmonov shuningdek, Moskvada 12 gektarlik (30 akr) mulk va Italiyaning Sardiniya orolida villaga ega.
Boyligi
Usmonov dunyoning eng badavlat 100 kishisi qatoriga kiradi. Suisse Secrets, Panama hujjatlari va FinCEN Files kabi sizdirilgan maʼlumotlarga koʻra, uning boyligi shirkatlar va trestlarning rivojlangan tarmogʻi orqali, shuningdek, uning aktivlarini qarindoshlariga tarqatish orqali saqlanadi.
Usmonov onasining nomi bilan atalgan „Dilbar“ nomli uchta hashamatli yaxtaga egalik qilgan. 2005-yilda u „Oceanco“ kompaniyasidan 60 million dollarlik birinchi „Dilbar“ (hozirgi Luna B) ni sotib oldi. Ikkinchi „Dilbar“ (hozirgi Al Raya) 2008-yilda dan 250 million dollarga sotib olingan. 2019-yil holatiga koʻra, u uzunligi boʻyicha 38-oʻrinni egallagan, 110,0 m (361 ft). 2015-yilda Usmonov uchinchi „Dilbar“ni foydalanishga topshirdi, bu umumiy vazni (15 917 gt) boʻyicha dunyodagi eng katta yaxta va uzunligi 156,0 m (512 ft) boʻyicha 6-oʻrinda turadi. Xabar qilinishicha, u 800 million dollarga tushgan, 84 nafar toʻliq vaqtli ekipaj aʼzolari ishlaydi va 180 kub metrli superyaxtada oʻrnatilgan eng katta yopiq suzish havzasini oʻz ichiga oladi. Ikkinchi „Dilbar“ni olib kelgach, Usmonov asl nusxasini „Ona“ deb oʻzgartirdi va 2010-yilda sotdi. Keyinchalik u bu jarayonni ikkinchi „Dilbar“ Ona deb oʻzgartirilganda va 2018-yilda oʻrta sharqlik xaridorga sotilganda takrorladi. 2022-yil 2-martda Germaniya hukumati Gamburgdagi „Dilbar“ni 2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi tufayli Usmonovga qarshi sanksiyalar doirasida musodara qildi. 2022-yilning 15-aprelida yaxta Germaniya tomonidan muzlatib qoʻyildi, uning egasiga oid tekshiruvlar natijasida „Dilbar“ Usmonovning singlisiga tegishli ekani aniqlandi. Lekin unga ham sanksiya qoʻyilgan edi.
Indeks maʼlumotlariga koʻra, 2022-yil 22-fevraldan 15-martgacha Gʻarb Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi ortidan sanksiyalar kiritgani sababli Usmonovning boyligi qariyb chorakga qisqargan.
Forbesdagi maqomi va mavqei
Forbes jurnali 2012-yilda Usmonovning boyligini 18,1 milliard dollarga baholagan (dunyoda 28-oʻrin, Rossiyada 1-oʻrin).
2012-yil mart oyida Bloomberg Usmonovni Rossiyadagi eng boy odam deb eʼlon qildi va uning boyligini 20 milliard dollarga baholadi. 2012-yil oktyabr oyida u Viktor Vekselbergdan ortda qolib, ikkinchi oʻringa tushib ketdi. 2013—2015-yillarda u Rossiyaning eng boy odamlari roʻyxatida peshqadamlik qilgan. 2012-yilda Forbes jurnali talqiniga koʻra, u dunyoning eng nufuzli odamlari orasida 67-oʻrinni egallagan, shu bilan birga, Sports.ru nashrining ta’kidlashicha, u oʻzbek futbolidagi eng nufuzli 30 kishi orasida hamdir.
Xayriya
2021-yilda The Sunday Times Usmonovni oʻzining boylar roʻyxatidagi eng saxovatli xayriyachi deb eʼtirof etdi va The Sunday Times Giving List jurnalining 20 yillik tarixi davomida shaxsan va oʻz korxonalari tomonidan xayriya ishlariga 4,2 milliard funt sterlingdan koʻproq xayriya qilganligi haqida xabar berdi. 2012-yilda Rossiyaning Forbes jurnali Usmonovni yilning eng yaxshi xayriyachisi deb topdi. 2006-yilda Usmonov „Sanʼat, fan va sport“ xayriya jamgʻarmasiga asos solgan. Jamgʻarma Londonning koʻrgazmasi bilan yaqin hamkorlik qiladi. Ular birgalikda Rossiyada bir nechta loyihalarni amalga oshirdilar, masalan, 2009-yilda koʻrgazmasi, 2013-yilda Prerafaelitlar koʻrgazmasi kabi koʻrgazmalarni amalga oshirgan. Usmonov bir qator ijtimoiy, madaniy va taʼlimga oid tashkilotlar, jumladan, , , va boshqa tashkilotlarning ishonchli vakili hisoblanadi. 2015-yilda u Rimdagi Ulpia Bazilikasini qayta tiklash uchun 1,5 million yevro xayriya qilgan.
2020-yil fevralida Usmonov Pierre de Coubertinning 1892-yilgi Olimpiya Manifestini 8,8 million dollarga sotib olgani maʼlum boʻldi. Keyin uni Lozanna Olimpiya muzeyiga sovgʻa qildi. Manifest dunyodagi eng qimmat sport yodgorligiga aylandi. Ikki yil ketma-ket, 2020 va 2021-yillarda Usmonov The Sunday Timesning The Sunday Timesning eng boy 200taligi roʻyxati orasida COVID-19ga qarshi kurashga hissa qoʻshganlar roʻyxatida Rossiya, Oʻzbekiston va Italiyaga qilgan £134,2 mln. miqdorda xayriyasi bilan birinchi oʻrinni egalladi. 2020-yilda Usmonov Financial Times nashriga bergan intervyusida oʻz aktivlarini oilasi va USM rahbariyatiga qoldirishini aytdi: "Menga koʻp odamlar yordam berdi. Shuning uchun men mablagʻlarimni oilam va rahbariyatimga yordam bermoqchiman. 50 foizi oilamga, 50 foizi rahbariyatga, menimcha, ular bunga loyiq"
- Alisher Usmonov
2007-yilning 17-sentyabrida Usmonov rossiyalik marhum violonchelchi Mstislav Rostropovichga tegishli boʻlgan sanʼat kolleksiyasini Sotheby's tomonidan Londonda kim oshdi savdosiga qoʻyilishidan bir necha kun oldin 20 million funt sterlingdan koʻproq toʻlab, sotib olgan. U barcha sanʼat asarlarini Sankt Peterburg yaqinidagi Konstantinovskiy saroyida joylashgan Rossiya davlat muzeyiga bergan. Oʻsha oyning oxirida u oʻn besh yil davomida rossiyalik aktyor Oleg Vidovga tegishli boʻlib kelgan, sovet multfilmlarining katta toʻplamiga huquqlarni sotib oldi. 5–10 million dollarga Usmonov multfilmlar toʻplamini yangi tashkil etilgan Rossiya bolalar telekanaliga sovgʻa qildi.
James Cook
thumb KUK (Cook) Jeyms (1728.27.10, Marton, Yorkshir grafligi — 1779.14. 2, Ganayi orollari) — ingliz dengizchi sayyohi. 1768—71 yillarda "Indevor" kemasida dunyo aylana ekspeditsiyaga rah-barlik qilgan. Britaniya admiralligi tomonidan tashqil etilgan ushbu ekspeditsiyaning maqsadi Tinch okeanda yangi yerdarni egʻallash edi. Kema Plimut shahridan safarga chiqib, Gorn bur-nini aylanib oʻtgach, Taiti orolga yetib bordi. 1769-yilda uning shim.-gʻarbidagi yondosh orollarni Jamiyat orollari degan umumiy nom bilan haritaga tushirdi. 1769—70 yillarda Yangi Zelandiya qir-gʻoklarini aylanib oʻtib, uning orollardan iborat ekanligini aniqladi. Katta Toʻsiq rifi va Avstraliyaning sharqiy sohillarini tadqiq qiddi. Torres boʻgʻozi orqali K. Yaxshi Umid burnini aylanib, 1771-yilda Angliyaga qaytdi.
NGC 2367
Ushbu obyektni William Herschel 1784-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
James Cook
Antarktida materigini topish va Yangi Zelandiya va boshqa orollarni oʻrganish maqsadida uyushtirilgan dunyo aylana 2-sayohatida (1772— 75) K. "Rezolyushen" kemasida suzib 1773-yil tarixda ilk bor Janubiy qutbiy doirani (40° shq.u.) kesib oʻtdi va 66° 36’j. k.gacha yetib bordi. Ikkinchi sayohati davomida Tuamotu arxipelagidagi 2 atoll, Kuk orollari guruhidagi Palmerston orol va Xervi atolli, Yangi Gebrid orollari, Yangi Kaledoniya va Norfolk orolni (1774), Atlantika okeani janubidagi Janubiy Georgiya va Janubiy Sandvich orollarini (1775) topib, yevropaliklarga maʼlum qildi.
Katsuhiro Kusaki
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1988-yili 27-yanvar Birlashgan Arab Amirliklari terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 2 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
James Cook
K. 1776-yilda "Rezolyushen" va "Diskoveri" kemalariga ekspeditsiya boshligʻi qilib tayinlandi. 1777-yilda Kuk orollaridagi 3 atollni, Tubuai va Rojdestvo o.larini, 1770-yilda Ganayi orollarini tavsifladi, Amerikaning shim.-gʻarbiy sohillarini oʻrgandi va qisman haritaga tushirdi. 1779-yilda Ganayi orolda mahalliy aholi tomonidan oʻldirildi. 20 dan ortiq geografik obyekt lar K. nomiga qoʻyilgan.
San Miguel de Fluviá
San Miguel de Fluviá Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Girona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 3,5 km2. Aholisi — 765 kishi (2010).
Attapulgus (Georgia)
Attapulgus AQShning Georgia shtatida joylashgan shahardir. Decatur okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
449 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 234,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,1 km2. Shundan 2,1 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 97 m balandlikda joylashgan.
Chessy (Rhône)
Chessy Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Rhône departamenti Villefranche-sur-Saône tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1313 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 285,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,6 km2. Dengiz sathidan 211 – 342 m balandlikda joylashgan.
Kuk boʻgʻozi
Kuk boʻgʻozi — Yangi Zelandiyaning Shim. va Janubiy orollari oraligʻida. Tasmaniya dengizini Tinch okean bilan birlashtirib turadi. Oʻz. 107 km, eni 22– 91 km, eng sayoz joyining chuq. 97 m. Sha-rqiy sohilida Yangi Zelandiya poytaxti — Uellington shahri joylashgan. Ingliz dengizchi sayyohi J.Kuk nomi bilan atalgan.
Leonardtown
Leonardtown AQShning Maryland shtatida joylashgan shahardir. St. Mary's County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
2171 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Ranggen
Ranggen Avstriyaning Tirol yerida joylashgan kommunadir. Innsbruck Land (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 6.97 km2. 866 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Italiyada qishloq xoʻjaligi
right|thumb|300x300px| Langhe va Montferrat, Piemontdagi uzumzorlar. Italiya dunyodagi eng yirik vino ishlab chiqaruvchisi (jahon bozorining 22%), shuningdek, dunyodagi mahalliy [[Tok (ekin)|uzumning eng koʻp naviga ega mamlakatdir. .]] Mamlakatning iqtisodiy tarmoqlaridan biri boʻlgan Italiyada qishloq xoʻjaligi miloddan avvalgi 5-ming yillikdan boshlab rivojlangan. XX asrda Italiya asosan qishloq xoʻjaligi mamlakatidan sanoat mamlakatiga aylandi. Natijada, qishloq xoʻjaligida (shu jumladan, qishloq xoʻjaligi va baliqchilikda) ish bilan bandlik keskin pasayib ketdi, yaʼni 43% dan (1860-yilda) 3,8% gacha (2000-yilda) tushib ketdi.
Sombacour
Sombacour Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Pontarlier tumani tarkibiga kiradi.
Italiyada qishloq xoʻjaligi
Oxirgi milliy qishloq xoʻjaligi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 2010-yilda qishloq xoʻjaligida 891,000 kishi band boʻlgan, asosan erkaklar (jami 71,3%) va Janubiy Italiyada (erkaklar jami 46,8%) rezidentlardir. 2010-yilda Italiya qishloq xoʻjaligi maydoni 17800000 ha ga teng edi, shundan 12700000 ha ishlatiladi va qishloq xo‘jaligi yerlari Janubiy Italiyada (63%) toʻplangan.
Sombacour
Aholisi
524 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 27,6 nafar kishi.
Indoneziya
Indoneziya (Indonesia), Indoneziya Respublikasi (Republik Indonesia) — Janubi-sharqiy Osiyodagi davlat. Dunyodagi eng katta Malay arxipelagining 17,5 ming oroli va Yangi Gvineya (Gʻarbiy Irian) orolining gʻarbiy qismida joylashgan. Maydoni 1904,6 ming km2. Aholisi 265 mln kishi (2018). Poytaxti — Jakarta shahri. Maʼmuriy jihatdan 26 viloyat (province)ga boʻlinadi.
Sombacour
Geografiyasi
Maydoni — 19,0 km2. Dengiz sathidan 715 – 907 m balandlikda joylashgan.
Italiyada qishloq xoʻjaligi
Tavsif
thumb| Chianti tepaligi, Toskanadagi Chianti mintaqasida. Oxirgi milliy qishloq xoʻjaligi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 2010-yilda 1,6 million fermer xoʻjaligi (2000 yildan −32,4%) 12,700,000 ga yoki 31,382,383 akr (63% Janubiy Italiyada joylashgan) ni egallagan. Aksariyat qismi (99%) oila tomonidan boshqariladi va kichik, oʻrtacha atigi 8 ga (20 akr) maydon. Qishloq xoʻjaligida foydalaniladigan umumiy yer maydonidan (oʻrmon xoʻjaligi bundan mustasno) gʻalla maydonlari 31%, zaytun bogʻlari 8,2%, uzumzorlar 5,4%, sitrus bogʻlari 3,8%, qand lavlagi 1,7%, bogʻdorchilik 2,4%ni tashkil qiladi. Qolgan qismi asosan yaylovlarga (25,9%) va ozuqa donlariga (11,6%) ajratiladi. Italiyaning shimoliy qismida asosan makkajoʻxori, guruch, qand lavlagi, soya, goʻsht, meva va sut mahsulotlari yetishtiriladi, janubda esa bugʻdoy va sitrus mevalari yetishtirishga ixtisoslashgan. Chorvachilikda 6 million bosh qoramol, 8,6 million bosh choʻchqa, 6,8 million bosh qoʻy, 0,9 million bosh echki bor. Italiyada baliq ovlash sanoatining ovlash va akvakulturadan, shu jumladan qisqichbaqasimonlar va mollyuskalardan yillik umumiy ishlab chiqarishi taxminan 480 ming tonnani tashkil qiladi
Indoneziya
Davlat tuzumi
Indoneziya — unitar respublika. Amaldagi konstitutsiyasi 1945-yilda 18-avgustda qabul qilingan. Davlat va hukumat boshligʻi — 5 yil muddatga saylanadigan prezident (2001-yil iyuldan Megavati Sukarnoputri xonim). Davlat hokimiyatining oliy organi — Xalq maslahat kongressi. U konstitutsiyani tasdikladi, unga kora oʻzgarishlar kiritildi, prezident va vitse-prezidentni saylashdi. Qonun chiqaruvchi hokimiyat bir palatali parlament — xalq vakillari kengashidan iborat. U joriy qonun chiqaruvchilik faoliyati bilan shugʻullanadi. Uning 500 deputatidan 462 nafari umumiy ovoz berish yoʻli bilan 5 yil muddatga saylanadi va qolgan 38 nafari (harbiylar fraksiyasi) prezident tomonidan tayinlanadi. Ijroiya hokimiyatni prezident oʻzi tayinlagan hukumat bilan birga amal oshiradi.
Tabiati
Indoneziya ekvatorial kengliklarda joylashgan. Qirgʻoqlari kam parchalangan, botkrkliklar, mangra chakalak-zorlari bor. I. yer yuzasining yarmidan koʻprogʻi oʻrtacha baland va pastqam togʻlardan, Yangi Gvineyada qisman baland togʻlardan (eng baland joyi 5029 m), qolgan qismi allyuvial tekisliklardan iborat. Orollarda 400 dan ortiq vulkan bor, shundan 100 tasi harakatdagi vulkan. Tektonik harakatlar tinmagan. Tez-tez kuchli zilzila boʻlib turadi. Neft, koʻmir, temir, marganets, qalay rudalari, boksit, mis, qoʻrgʻo-shin, rux, alyuminiy, nikel va fosfat konlari bor.
Iqlimi
I.ning katta qismida ekvatorial, Yava o.ning sharqi va Kichik Zond o. larida subekvatorial iqlim. Pasttekisliklarda oylik oʻrtacha temperatura 25—27°. Togʻlarda salqinroq, 1500 m dan balandda yer yuzasi baʼzan muzlaydi. Ekvatorial iqlimli joylarda yillik yogʻin 2000–4000 mm, subekvatorial iqlimli joylarda 2000 mm ga yaqin. Daryolari janubi-gʻarbidan boshqa qismida yil davomida sersuv. Eng yiriklari: Kapuas, Barito, Hari, Kampar, Musi, Mamberamo, Digul. Tuproqlari mamlakat hududining 4/5 qismi (asosan, Katta Zond orollari va Gʻarbiy Irian)da sernam oʻrmonlarga xos qizil-sariq laterit va togʻ laterit tuproqlar; tekisliklarda tropik botqoqli va lateritli gley tuproqlar. Sohilidagi mangra chakalakzorlarining tuprogʻi botkrkli. Janubi-sharqidagi tropik oʻrmonlarda qizil laterit, quruq savannalarda qizilqoʻngʻir tuproqlar tarqalgan. Pasttekislikda va 1300–1500 m balandlikdagi togʻ yon ba-gʻirlarida doim yashil sernam ekvatorial oʻrmonlar (fikus, pandaus va non daraxtlari, palma, paporotniklar, bambuk) usadi. 1300–1500 m va 2600– 3000 m balandlikdagi mintaqa tor-tropik oʻrmonlar (eman, qora qayin, kashtan, qaragʻay), undan yuqorisi butazor va oʻtloqlar bilan qoplangan. Janubi-sharada, asosan, barg toʻquvchi tropik oʻrmonlar (tik daraxti, kazuarin) va savannalar (alang-alang oʻti va yovvoyi shaqarqamish) bor. I.da maymunlar (orangutan, gibbon, makakalar), kar-kidonlar, fil, malay ayigʻi, tapir, banteng buqasi, kaklik, toʻtilar, tim-soxlar (uz. 7 m gacha), kobra va boʻgʻma ilonlar, echkemar va b. bor. I.ning sharqiy qismida xaltali qayvonlar, koʻrshapalak, jannat qushi, kakadu toʻtisi uchraydi. Hasharotlar I.ning hamma qismida mavjud, baliq koʻp. Noyob hayvonlarni saqlash maqsadida Sumatra, Kalimantan, Yava va b. orollarda qoʻriqxonalar tashkil etilgan. Milliy bogʻlari: Gunung-Lyoser, Komodo-PadarRinko, Ujung-Kulon va b. Bir necha dengiz bogʻlari va qoʻriqxonalar bor.
Aholisi
I.da 300 ga yaqin elat va etnik guruh yashaydi. Mamlakat aholisining 96% tili, madaniyati va urf-odatiga koʻra malayyapolineziya til oilasining indonez guruhiga mansub. Bulardan eng yiriklari: yavaliklar, sundlar, maduralar, malayyalar, jakartaliklar, achelar, bataklar, dayaklar va b. Bulardan tashqari, I.da melanezlar, papuaslar, xitoylar, arablar, gollandlar, hindlar va b. yashaydi. Davlat tili — indonez tili. Asosiy din — islom dini. Aholining 80% musulmonlar, 10% xristianlar, qolgan qismi hin-duilik, buddaviylik, konfutsiylik va mahalliy anʼanaviy dinlarga eʼtikrd kiladi. I. aholisining 2/3 qismi mamlakat hududining 7% ini tashkil etgan Yava o. da. Aholining 70% qishloqlarda yashaydi. Yirik shaharlari: Jakarta, Surabayya, Bandung, Semarang, Medan.
Tarixi
I. — hozirgi tipdagi inson (pitekantrop, yavantrop) shakllangan markazlardan biri. Mil. av. 2-asr ga oid yodgorliklar saqlangan. Yava, Malayya o. larida Taruma va Kalinga, Sumatrada Malayyu va Shrivijayya davlatlari tashkil topgan. Ularda hinduilik va buddaviylik tarqala boshladi. Mil. 7-asrda bir necha mayda davlatlar birla-shib, Shrivijayya imperiyasiga aylandi. 8-asr 1-yarmidaYavada Mataram davlati paydo boʻldi. 1025-yil Shrivijayya inqirozga uchradi. 11-asrning 40-yillarida Mataram Kediri (13-asr dan Singasari) va Jangala davlatlariga boʻlinib ketdi. 1120-yil Kediri ilgari Mataramga qarashli barcha yerlarni birlashtir-di, boshqa orollar ustidan nazorat oʻrnatdi. 13-asr oxirida Singasari yemirilib, uning oʻrnida Majapaxit im-periyasi tashkil topdi (1293— taxminan 1520). Majapaxit imperiyasi oʻrta asrlarda eng yirik umumindonez davlati boʻlgan.
14-asrda Hindiston va Malakkadan I. ga islom dini kirib keldi. Arxipe-lagning koʻp qismini egallagan Majapaxit imperiyasi musulmon sultonliklariga boʻlinib ketgach (16-asr), I. hudu-diga yevropaliklar (portugallar, gollandlar) kirib kela boshladi. 1602-yil gollandlar I.da Ost-Indiya kompan-piyasiga asos soldi. Bu kompaniya mamlakatning talay qismini oʻziga tobe qilib oldi. 1811-yil I. ni inglizlar bosib oldi. Birok, 1814-yilgi Angliya-Niderlandiya bitimiga kura, I. yana Niderlandiya qoʻliga oʻtdi.
Italiyada qishloq xoʻjaligi
Tavsif
Italiya dunyodagi eng yirik vino ishlab chiqaruvchisi va zaytun moyi, mevalar (olma, zaytun, uzum, apelsin, limon, nok, oʻrik, findiq, shaftoli, gilos, olxoʻri, qulupnay va kivi) va sabzavotlar (ayniqsa, artishok va pomidor)ishlab chiqaruvchilardan biri hisoblanadi. Eng mashhur italyan vinolari, ehtimol, Tuscan Chianti va Piedmontese Barolo. Boshqa mashhur vinolar — Barbaresco, Barbera d'Asti, Brunello di Montalcino, Frascati, Montepulciano d’Abruzzo, Morellino di Scansano, Amarone della Valpolicella DOCG va sharoblardan Franciacorta va Prosecco mashhur. Italiya ixtisoslashgan sifatli mahsulotlar, xususan, yuqorida aytib oʻtilgan vinolar va mahalliy pishloqlar koʻpincha DOC/DOP sifat kafolati yorliqlari ostida himoyalangan. Yevropa Ittifoqi tomonidan berilgan ushbu geografik koʻrsatkich sertifikati past sifatli ommaviy ishlab chiqarilgan ersatz mahsulotlari bilan chalkashmaslik uchun muhim hisoblanadi.
Darhaqiqat, italyan oshxonasi dunyodagi eng mashhur taomnomalarga egadir. Italiyadan tashqarida uning eng xarakterli tarkibiy qismlarining yoʻqligi yoki umuman yoʻqligi, shuningdek va birinchi navbatda, qalbakilashtirish (yoki oziq-ovqat firibgarligi) italyan ingredientlarining toʻliq denaturalizatsiyasiga olib keladi.
Maasbüll
Maasbüll Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Schleswig-Flensburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 7,71 km2. 724 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Audit
Audit – korxona, firma, kompaniyalar moliyaviy xoʻjalik faoliyatini tekshirib borish, ular hisobotini ekspertizadan oʻtkazishdir.
Indoneziya
Tarixi
20-asr boshida milliy ozodlik harakati bir muncha kengaydi. 1908-yil Yavada "Budi utomo" ("Oliy maqsad") nomli birinchi milliy tashkilot paydo boʻldi. Golland mustamlakachilariga qarshi 1923-yil temiryoʻlchilarning umumiy ish tashlashi boʻlib oʻtdi. 1926-yil indonez xalqi mustamlakachilikka qarshi qoʻzgʻolon koʻtardi, ammo u bostirildi. 1927-yil Axmad Sukarno rahbarligida Milliy partiya tuzildi. I. mustaqilligini talab qilib, xalq orasida obroʻ krzongan bu parti-yaning faoliyati takikdandi, Sukarno va uning tarafdorlari qamoqqa olindi (1929). 1931-yildan Milliy partiya I. partiyasi deb nomlandi. 1937-yil milliy inkilob tarafdorlari Indonez xalqi harakati (Gerindo) tashkilotini tuzdilar.
Audit
Audit (ing. audit – u eshitadi) – mu-ayyan vakolatlar berilgan shax-slar – auditorlar (auditorlar firmalari) tomonidan xoʻjalik yuritayotgan sub’ektlarning moliyaviy hisobotlari toʻgʻriligini, ular amalga oshirgan mo-liyaviy va xoʻjalik operatsiyalarining mamlakat qonunlariga muvofiqligini tekshirish maqsadlarida oʻtkaziladigan moliya hujjatlari ekspertizasi va tahlili; taftish. Uning ichki A. va tashqi A. turlari bor. Ichki A. boshqaruvning korxona xoʻjalik fao-liyati toʻgʻrisida axborot olish, mene-jerlar hisobotining haqqoniyligini tasdiqlash maqsadlarini koʻzlaydi. Tashqi A. oʻzaro mustaqil tomonlar (kor-xona va auditorlik firmasi) oʻrtasida shartnoma asosida amalga oshiriladi. A.da korxona moliyaviy hisobotining toʻgʻriligiga baho beriladi, uning amaldagi qonunchilikka mos kelishi tasdiqlanadi. A. yoʻnalishiga koʻra umu-miy A. (korxonalar, birlashmalarning tashkiliy-huquqiy shakli hamda mulkchilik turlaridan qat’i nazar), bank A., sugʻurta tashkilotlari A., investitsiya institutlari A. va boshqalarga boʻlinadi (qarang Au-ditorlik xizmati). IIIIIIII
Maasbüll
Hududi
Maasbüllning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Arktika
Arktika — Yerning eng shimoliy nuqtasida joylashgan qutbiy mintaqa. Arktikaga Shimoliy Muz okeani hamda Kanada, Rossiya, Daniya (Grenlandiya), Norvegiya, AQSh (Alaska), Shvetsiya, Finlandiya va Islandiya davlatlarining bir qismi kiradi. Odatda Arktikaning janubiy chegarasi Shimoliy Qutb doirasiga deyarli tugʻri keladi. Umumiy maydoni taxminan. 21,3 mln. km², shundan 14,2 mln. km² suv yuzasiga toʻgʻri keladi. Arktikaning quruklik qismi Rossiya, Kanada, AQSHning Alyaska shtati, Daniya (Grenlandiya) va Norvegiya (Shpitsbergen) hududlarining bir qismini oʻz ichiga oladi. Tabiiy xususiyatlariga koʻra, Arktika orollarining koʻproq (Shimol) qismi Arktika muz zonasiga, materik qismi va janubiy orollar tundra zonasiga kiritiladi. Rossiya Arktikasining Shimol qismini oʻzlashtirishda shu yerdan oʻtadigan Shimoliy dengiz yoʻli katta rol oʻynagan.
Xorazmiylar
Xorazmiylar, xorasmiylar — qadimiy Xorazmda miloddan avvalgi VIII asrdan milodiy XIV asrgacha yashab, sharqiy eroniy tillar ga mansub xorazmiy tilida soʻzlashgan xalq. Xorazm xalqining asosini tashkil qiladi va hozirda o`zbeklar tarkibiga singib ketgan.
Arktika
thumb|Arktikaning joylashuvi thumb|Arktika mintaqasining sunʼiy boʻyalgan topografik xaritasi thumb|Ushbu mintaqaning [[MODIS tasviri]]
Geologik tuzilishi
Arktika hududida asosan qadimgi kristall qalqonlar va platformalar, quyi paleozoy, yuqori pa-leozoy va mezozoy burmali strukturalari uchraydi. Uchlamchi davrning oʻrtalarigacha Arktikaning koʻp qismi quruklik va iqlimi iliq hamda sernam boʻlgan. Soʻngra yer choʻkib, Shimoliy Muz okeanining asosiy botiklari paydo boʻlgan. Ayni vaqtda suv osti tizmalari va ostonalar hamda Arktika quruklik qismining ayrim joylari, ayniqsa, Osiyoning Shimol-sharqi, Taymir, Ural, Grenlandiya va Elsmir o. koʻtarilgan. Bunday harakatlar toʻrtlamchi davrda ham davom etgan va baʼzi bir rayonlarda (Shpitsbergen, Osiyoning Shimol-sharqi va boshqalar joylarda) vulkanlar otilib turgan. Toʻrtlamchi davrda iqlim sovib ketgan. Natijada muzliklar paydo boʻlgan. Bu muzliklar Arktikadan uzoq masofagacha bostirib borgan. Arktikaning koʻpgina qismlarida, ayniqsa Grenlandiya dengizida va Laptevlar dengizida 6-8 ballgacha yer qimirlash va dengiz zilzilasi boʻlib turadi.
Foydali qazilmalari
Arktikada toshkoʻmir va qoʻngʻir koʻmir konlari, toshtuz, rangli va nodir metall rudalari, optika xom ashyosi va boshqalar foydali qazilmalar bor.
Xorazmiylar
Miloddan avvalgi VIII asrda janubdan kelgan Xorazmiylar mahalliy sak-massaget qabilalari bilan aralashgan.
Arktika
Relefi
Yevrosiyo materik qismining yer yuzasi asosan Rossiya tekisligining, Gʻarbiy Sibir pasttekisligining Shimol chekka qismlari va boshqalardan iborat. Shu bilan birga, bu yerga baʼzi togʻlar ham kirib kelgan, bulardan Osiyoning Shimol-sharqidagi togʻlar, Taymir yarim orolidagi Birranga va Ural togʻlarining Shimol qismi Arktikaning yirik togʻlaridir. Shimoliy Amerikaning materik qismida pastroq (asosan 200 — 400 m) yassitogʻliklar katta maydonni egallaydi. Arktikadagi barcha orollar kelib chiqishi boʻyicha materik orollardir va Grenlandiyadan boshqalari materik sayozligida oʻrnashgan. Orollarning yer yuzasi koʻpincha togʻlardan iborat. Eng baland togʻlar Grenlandiyaning sharqida (Gunbyorn togʻi 3700 m — Arktikaning eng baland choʻqqisi), Baffin Yerida va Elsmir o.da. Materik sayozligining kengligi Yevrosiyo qirgʻogʻi yaqinida 1200 — 1300 km. Materik sayozligidan okeanning markaziy qismiga tomon qator tizmalar va balandliklar joylashgan. Ulardan eng yirigi Kanada Sibir soyligini hamda Grenlandiya Yevropa soyligini ajratib turadigan Lomonosov tizmasidir.
Xorazmiylar
Abu Rayhon Beruniy "Qadimiy xalqlardan qolgan yodgorliklar" asarida xorazmiylarni eroniy xalqlar ga oid deya ta'riflagan va o'z ona tili deb bilgan xorazmiy tilini fors tili dan farqli ekanligini ta'rif etgan.
Arktika
Iqlimi
Arktika iqlimining asosiy xususiyati yil davomida temperaturaning past boʻlishidir. Yozda ham quyosh pastda boʻlganidan yerni kam isitadi. Qishda esa havo haddan tashqari soviydi (qutb kechasi uzoqdavom etadi). Yilda 1 sm2 ga 50 — 80 kkal issiklik tushadi. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi Atlantika boʻyi sektorining janubda — 3° boʻlsa, markaziy qismida — 40° ga yetadi, iyulniki 10° dan (janubiy chegarada) 0° gacha (markaziy qismida). Shimoliy qutb yaqinida eng past temperatura — 55°, — 60° va eng yuqori temperatura 6°. Arktikada qish.
Xorazmiylar
Xorazmiylar Behistun kitobalari, shuningdek, Gerodot, Gekatey Miletlik asarlarida qayd etilgan. Jumladan, Gerodotning yozishicha, xorazmiylar Amudaryo deltasi (Orol dengizi boʻyida) va hozirgi Xiva vohasi janubida yashaganlar. Miloddan avval 6—5-asrlar boʻsagʻasida "Xorasmiya shahri" va Xorazmiylar mamlakati haqida miletlik Gekatey xabar beradi. Misrdagi Nil daryosi boʻyidagi miloddan avval 5-asrga oid shahar xarobalaridan topilgan hujjatda Xarchin oʻgʻli Dargman ismli bir xorasmiy sarkardasi tilga olingan, u Ahamoniylar qoʻshinining bosh qoʻmondoni boʻlgan. thumb|200px|Kumush idish, Nana hudosi, 7 asr, Xorazm Xorazmiylar oʻzlarining jangovarliklari bilan ajralib turganlar. Xorazmiylar Xorazm dan tashqarida, hatto Xazar xoqonligi qoʻshinida ham katta mavqega ega edilar, xoqonlik qoʻshini, asosan, xorazmiylardan tashkil topgan.
Indoneziya
Tarixi
Suharto 6-muddatga prezident etib saylandi, biroq 1998-yil boshlarida mamlakat moliyaviy inqirozga duchor boʻldi. Xalq ommasi, ayniqsa, talaba yoshlar bu kulfatda prezidentni ayblab, koʻchalarda norozilik namoyishlari oʻtkazishdi. Shunday bir vaziyatda Xalq maslahat kongressi Suhartoni 7-muddatga yana prezident etib sayladi. Bu voqea xalqning gʻazabini yanada oshirdi va tinch namoyishlar gʻalayon tusini ola boshladi. Prezidenta ing isteʼfo beri sh i haqidagi ta-lablar kuchaydi. Nihoyat, Suharto isteʼfoga chiqishga majbur boʻldi va konstitutsiyaga binoan 1998-yil 21-may kuni vitse-prezident Burhoniddin Yusuf Habibiy prezident lavozimini egalladi. Ammo uning bu lavozimdagi faoliyati uzoqqa bormadi. Oliy tabaqa arboblarining suiisteʼmollaridan norozi boʻlgan xalq ommasining talabi bilan B. Yu. Xabibiy isteʼfoga chiqarildi. 1999-yil oktabrdan Vohid Ab-durahmon, 2001-yil iyuldan A. Sukarnoning qizi Megavati Sukarnoputri prezident lavozimiga saylandi.
Golovin (Alaska)
Golovin AQShning Alaska shtatida joylashgan shahardir. Nome okrugi tarkibiga kiradi.
Arktika
Iqlimi
Arktikaning markaziy qismida shamol u qadar kuchli boʻlmaydi, janubiy chekkasida tez-tez kuchli (15 m/sek va undan ortiq) shamollar boʻlib turadi. temperatura past va bugʻlanish kam boʻlganidan havoda mutlaq namlik koʻp emas. Markaziy qismida yiliga 75-100 mm, janubiy chekkasida 300 — 400mm yogʻin yogʻadi. Arktikada qishda qor boʻronlari boʻlib, tuman tushadi. Hammayoqni budut qoplab yotadi. Yozda yogʻin tez-tez yogʻibturadi. temperatura past boʻlganligidan muzloqerlar koʻp. Baʼzi bir rayonlarda (Alyaska,Sharqiy Sibir) qazilma muzlar bor.
Xorazmiylar
Qadimiy xorazmiy tili zamonaviy o'zbek tilining xorazm shevasi dan tubdan farq qiladi. O'zbek tilining xorazm lahjasi turkiy tillarning o'g'uz guruhiga oid bo'lsa, qadimiy Xorazmiy tilining xususiyati shuki, u sharqiy eroniy tillardan biri boʻlib, hozirda o'lik til hisoblanadi. Eng yaqin til qadimiy sug'd tili bo'lib, ikkalasi ham o'lik til hisoblanadi. Sug'd tili ning avlodi yagnob tili hisoblansa, Xorazmiy tili ning avlodi yo'q.
Arktika
Ichki suvlari
Arktikaning materik qismida daryo koʻp. Bu daryolar yiliga 8-10 oy muzlaydi. Tundra zonasida, ayniqsa, Shimoliy Amerika va Yevropada kichik koʻl koʻp, okean suvining temperaturasi past. Okeanning katta qismida ustki qatlamda (100 — 250 m chuqurlikkacha) temperatura yildavomida — G atrofida boʻlib turadi. Bugʻlanishning kamligi va quyiladigan daryolarning koʻpligidan dengiz suvi uqadar shoʻr emas (30 ‰). Shimoliy Muz okeaniga Atlantika okeanidan yiliga 145 ming km3 iliq suv kelib uni ilitadi, okean orqali esa havo ham iliydi. Dengiz muzlari. Arktika suv yuzasining koʻproq qismi yil davomida suzib yuruvchi muzlar (qishda 11 mln. km² va yezda 8 mln. km²) bilan qoplangan. Bir yillik muzlarning qalinligi 0,8 — 1,3 m, koʻp yillik muzlarning qalinligi 3 — 4 m, torrs muzlarniki 10 — 15 m ga yetadi. Aysberglar va muz orollari uchraydi. Muzlar asosan Grenlandiya dengiziga tomon suzib boradi, ularni Arktikadan Sharqiy Grenlandiya oqimi olib ketadi. Baʼzi bir rayonlarda doimiy aylanma oqimlar ham bor. Ulardan eng yirigi Kanada-Sibir soyligidadir.
Golovin (Alaska)
Aholisi
156 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Indoneziya
Tarixi
I. — 1950-yildan BMT aʼzosi.
Arktika
Muzliklari
Arktika orollari yer yuzasining ancha qismi qalin muzliklar bilan qoplangan. Ularning umumiy maydoni 2 mln. km² dan ortadi. Shundan 1800 ming km² Grenlandiyada, 56 ming km² Arktikaning Rossiya qismida.
Indoneziya
Tarixi
Milliy bayrami — 17-avgust — Mustaqillik eʼlon qilingan kun (1945). Oʻzbekiston Respublikasi bilan diplomatiya munosabatlarini 1992-yil 23-mayda oʻrnatdi.