cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Syl Apps III
Shaxsiy hayoti
Uning singlisi Gillian Apps 2006-yil va 2010-yillarda Kanada olimpiya ayollar xokkey jamoasi bilan oltin medallarni qoʻlga kiritgan. Yana bir singlisi esa Amy Apps Kanada milliy ayollar futbol jamoasi va 1998—1999-yillarda OUA All Star jamoasi aʼzosi boʻlgan. Uning amakivachchasi Darren Barber 1992-yilda Barselonada boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiada oʻyinlarida Kanada jamoasi tarkibida sakkizta oltin medalni qoʻlga kiritgan. Barber 1996-yilda Atlantada boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiya oʻyinlarida ham qatnashib, toʻrtinchi oʻrinni egallagan.
Georgiy Borisenko
Georgiy Konstantinovich Borisenko' ( 1922-yil 25-may, Chuguev — 2012-yil 3-dekabr, Toshkent ) — sovet shaxmatchisi va nazariyotchisi, SSSR sport ustasi (1950), ICCF (ingl. ICCF — International Correspondence Chess Federation — Sirtqi shaxmat o‘yinlari bo‘yicha xalqaro federasiya) grossmeysteri (1965). Gruziya va SSSRda xizmat ko‘rsatgan murabbiy. SSSRda xizmat ko‘rsatgan sport ustasi.
Biografiyasi
Shuningdek, u Ulug‘ Vatan urushi qatnashchisi, urush paytida olgan ikkita jiddiy  jarohatga ega.
Georgiy Borisenko 1965-yildan to umrining oxirigacha Toshkentda yashab o‘tadi.
G.B.Borisenkoning ismi vafotidan keyin FIDE shon-sharaf zaliga yozilgan.
Yuzma-yuz shaxmat
Sakkizta SSSR chempionati ishtirokchisi (1950—1967-yillarda).
1953-yilda Leningrad chempionatining bronza medali sovrindori.
1961-yilda RSFSR chempionatining kumush medali sovrindori.
1966, 1968 va 1971-yillarda O‘zbekiston SSR chempioni.
1953-yilda Lokomotiv KSJ(Ko‘ngillilar sport jamiyati) chempioni.
1953-yilda Leningrad jamoasi tarkibida SSSR jamoaviy birinchiligi g'olibi. 1962-yilda RSFSR jamoasi tarkibida SSSR jamoaviy chempionati kumush medali sovrindori.
Sirtqi shaxmat
4-jahon chempionatining kumush medali sovrindori (1962—1965-yillarda).
SSSR terma jamoasi tarkibida ikkita sirtqi olimpiada g‘olibi (1958—1961 va 1961—1964-yillarda).
Mukofotlari
Georgiy Borisenko mamlakatimizda amalga oshirilayotgan ma’naviy-ma’rifiy va ijtimoiy islohotlardagi faol ishtiroki, samarali mehnati, yosh avlodni Vatanga muhabbat, sadoqat ruhida tarbiyalashga, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga qo‘shgan hissasi uchun — “Shuhrat” medali ( 2003-yil 22-avgust) bilan taqdirlanadi.
Papaver somniferum
Papaver somniferum yoki koʻknori nomi bilan tanilgan Koʻknordoshlar oilasiga mansub gulli oʻsimlik turi. Uning vatani Oʻrta yer dengizining sharqiy qismidir, ammo hozirda Yevropa va Osiyoning koʻp qismida naturalizatsiya qilingan.
Bu koʻknori uchta asosiy maqsad uchun keng miqyosda qishloq xoʻjaligi ekini sifatida yetishtiriladi. Birinchisi, koʻknori urugʻi nomi bilan tanilgan odamlar tomonidan isteʼmol qilinadigan urugʻlarni ishlab chiqarish. Ikkinchisi, asosan farmatsevtika sanoatida foydalanish uchun afyun ishlab chiqarish. Uchinchisi, farmatsevtika sanoatida gidrokodon va oksikodon kabi dori-darmonlarga aylantiriladigan boshqa alkaloidlar, asosan tebain va oripavin ishlab chiqarish. Nisbatan kam miqdordagi P.somniferum oʻsimliklari bogʻda oʻstirish uchun ishlab chiqariladi. Oʻsimlikni koʻknori deb atash hozirda unchalik toʻgʻri emas, chunki koʻplab navlar opiy hosil qilmaydi. „Sujata“ navi umuman lateks ishlab chiqarmaydi. P. somniferumning urugʻlarini nonga qoʻshib isteʼmol qilish mumkin.
Tavsif
Papaver somniferum — boʻyi taxminan 100 cm gacha oʻsadigan bir yillik oʻt. Oʻsimlik kuchli glaukous boʻlib, kulrang-yashil koʻrinishga ega, poyasi va barglari dagʻal siyrak tuklar bilan qoplangan. Gullarining diametri 3 - 10 cm, odatda toʻrtta oq, binafsha yoki qizil gulbarglari bor, baʼzan tagida quyuq dogʻi boʻladi. Meva tuksiz, yumaloq koʻsak shaklida boʻlib, tepasida 12-18 ta stigmatik nurlar yoki nayli qopqoq bor. Oʻsimlikning barcha qismlari kesilganda oq lateksni chiqaradi. Avstraliyada oʻsimlik zichligi gektariga 800 000 ni tashkil qiladi.
Yovvoyi koʻknori Papaver rhoeas ham papaver somniferumga oʻxshash tur.
Tirishish
Tirishish — muskullarning toʻsatdan gʻayriixtiyoriy ravishda qisqarishi. T. nerv sistemasi kasalliklarida (tutqanoq, qoqshol, nevrozlar), zaharlanish, moddalar almashinuvi va ichki sekretsiya bezlari ishi buzilganda roʻy beradi. Kelib chiqish sababiga koʻra, T. epizodik, tasodifiy boʻlishi yoki hafta, oy, yil davomida maʼlum vaqtda bir necha marta takrorlanib turishi mumkin. Baʼzi bemorlarda T. tashqi taʼsirotlar (toʻsatdan kelgan kattik tovush, badanga nina sanchilishi) natijasida, chuqur nafas olganda, dim xonada, ichkilikni suiisteʼmol qilganda tutib qoladi yoki zoʻrayadi. T. bitta muskulda yoki bir guruh muskullarda sodir boʻlishi mumkin.
Papaver somniferum
Metabolizm
Alkaloidlar organik azotli birikmalar, ikkilamchi metabolizm hosilalari boʻlib, benzilizokinolinning metabolik yoʻli orqali sintezlanadi. Birinchidan, fenilalanin aminokislotasi fenilalanin gidroksilaza fermenti orqali tirozinga aylanadi. Tirozin ikki xil yoʻlni bosib oʻtadi: tirozin gidroksilaza orqali L- dofamin (L-DOPA) hosil qilishi yoki 4-fenilgidroksiasetaldegid (4-HPAA) hosil qilish uchun qaytarilishi mumkin. Keyinchalik, L-DOPA 4-HPAA bilan reaksiyaga kirishadi va bir qator reaksiyalar orqali benzilizokinolin skeletini olib yuruvchi (S) — norkoklaurinni hosil qiladi. (S) — norkoklaurinning (S) — retikulinga aylanishi asosiy nuqtalardan biridir, chunki (S) — retikulindan morfin hosil boʻlishi mumkin.
Tirishish
Kuchli tirishish (tonik T.) qisqa vaqt davom etishi mumkin, bunda koʻpincha qattiq ogʻriq paydo boʻladi. Bunday T. aksari uzoq yurilganda boldir muskulida, shuningdek, soppasogʻ odamda choʻmilish paytida roʻy beradi. Quruq joyda yurgan paytda paydo boʻlgan T.ni oyoq kaftini bir koʻl bilan yozib va ayni vaqgda boldir suyagini ikkinchi qoʻl bilan uqalab yoʻqotish mumkin. Yotganda yoki utirganda tomir tortishib qolganda tezda oʻrindan turib, ogʻrik oyoqning kafti bilan qattik tiranish kerak. Choʻmilayotgan paytda suvda oyoq tomiri tortishib kolganda oyoqni harakatlantirmay, oyoq panjasini sogʻ oyoq bilan yozish kerak. T.ga moyil odamlar suvda uzok suzmaganlari maʼqul. T. klonik boʻlishi, bunda muskullar goh tez-tez qisqarib, goh qisqa muddatga boʻshashishi mumkin.
Papaver somniferum
Taksonomiya
Papaver somniferum shved botaniki Carl Linnaeus tomonidan 1753-yilda Plantarum turlari asosiy nashrining 508-betida rasman tasvirlangan.
Turlari va navlari
Oʻsimlikning kichik turlari va koʻplab navlari mavjud. Turlar gullarning rangi, jismoniy xususiyatlar, barglarning soni, shakli, gullar va mevalar, urugʻlar soni, urugʻlarning rangi bilan farqlanadi. Papaver somniferum var. paeoniflorum — bu qoʻsh gulli va koʻp ranglarda oʻstiriladigan nav. P. somniferum var. laciniatum — boʻlakli gullarga ega nav. Sujata navi lateks ishlab chiqarmaydi.
Tarqalishi va oʻsish joyi
Koʻknorining vatani Sharqiy Oʻrta yer dengizi boʻlishi mumkin. U Britaniya orollarining barcha hududlarida va moʻtadil iqlimi boʻlgan deyarli barcha boshqa mamlakatlarda keng tarqalgan va tabiiylashtirilgan.
Kasalliklar
P. somniferum bir nechta qoʻziqorin, hasharotlar, virusli infeksiyalarga va urugʻlar orqali yuqadigan kasalliklarga moyil. Pestitsidlarni madaniy usullar bilan birgalikda qoʻllash turli xil koʻknori kasalliklariga qarshi kurashning asosiy chorasi sifatida koʻrib chiqilgan.
Helminthosporium papaveris qoʻziqorinidan kelib chiqadigan kasallik butun dunyo boʻylab eng halokatli koʻknori kasalliklaridan biridir. Urugʻ orqali yuqadigan zamburugʻ yosh oʻsimliklarda ildizlarning chirishiga va yuqori rivojlanish bosqichidagi oʻsimliklarda poyaning pakanaligiga sabab boʻladi, barglarda dogʻlari paydo boʻladi. Urugʻlarni erta ekish va koʻknori qoldiqlarini chuqur haydash mos ravishda qoʻshni koʻknori zahiralarida keyingi yil oʻsimlik vegetatsiya davrida zamburugʻli emlashni kamaytirishi mumkin.
Zararkunandalar
P. somniferumga zarar etkazishi mumkin boʻlgan bir nechta zararkunandalar mavjud.
Burga qoʻngʻizlari yosh oʻsimliklarning barglarini teshadi va shira gul kurtaklari sharbatini soʻradi. Koʻknori ildizi zararkunandasi boʻlgan hasharot tuproqda yashaydi va bahorda ekinlar paydo boʻlgandan keyin koʻknori maydonlariga koʻchib oʻtadi. Kattalar kichik oʻsimliklarning barglarini yeyish orqali ularga zarar yetkazadilar. Urgʻochi tuxumlarini pastki barglarning toʻqimalariga qoʻyadi.
Kultivatsiya
P. somniferumning oʻsishi rivojlanishida oltita bosqichni ajratish mumkin. Oʻsish koʻchatlarning oʻsishi bilan boshlanadi. Ikkinchi bosqichda barglar va poyalar hosil boʻladi. Shundan soʻng tomurcuklanma (kanca bosqichi) uchinchi bosqich. Toʻrtinchi bosqich gullash bilan bosqichi. Keyinchalik, texnik yetuklik. Oxirgi bosqich — biologik yetuklik; quruq urugʻlar pishib yetiladi. P. somniferum vegetatsiya davrining boshida juda sekin rivojlanadi. Shu sababli, begona oʻtlarning raqobati dastlabki bosqichlarda juda yuqori. Ekishdan keyingi dastlabki 50 kun ichida koʻchatni begona oʻtlardan tozalash juda muhim. Bundan tashqari, Papaver somniferum gerbitsidlarga nisbatan sezgir. Xlortoluron gerbitsidini oʻsimlik unib chiqishidan oldin qoʻllanilishi begona oʻtlar darajasini pasaytirishda samarali ekanligi koʻrsatildi. Ikkita gerbitsid mezotrion va tembotrionni qoʻllash keng tarqalgan. Ushbu ikki gerbitsidni birgalikda qoʻllash Papaver somniferumni begona oʻtlardan samarali tozalaydi. Ekish vaqti (kuz yoki bahor), oldingi ekin va tuproq tuzilishi begona oʻtlar turlarining tarkibiga taʼsir qiluvchi muhim oʻzgaruvchilardir. Papaver somniferum dalalarida juda koʻp tarqalgan begona oʻt turlari Papaver rhoeas ekanligi koʻrsatildi. Papaver somniferum va Papaver rhoeas bir xil oʻsimlik oilasiga tegishli boʻlib, bu begona oʻtlar turini kimyoviy nazorat qilishga toʻsqinlik qiladi. Shuning uchun begona oʻtlarga qarshi kurash katta muammo boʻlib, fermerdan texnologik bilimlarni talab qiladi. Yovvoyi oʻtlarga qarshi kurash samaradorligini oshirish uchun nafaqat kimyoviy begona oʻtlarga qarshi kurash, balki mexanik begona oʻtlarga qarshi kurash ham qoʻllanilishi kerak.
Dekorativ
Koʻknori oʻsimliklari va urugʻlari gʻarb dunyosining koʻp qismida, shu jumladan Amerika Qoʻshma Shtatlarida urugʻlik kompaniyalari va pitomniklar tomonidan sotiladi. Koʻknori bogʻbonlar tomonidan gullarining yorqin rangi, chidamliligi va ishonchliligi, baʼzi navlari ekzotik xushboʻyligi uchun oʻstiriladi. Sotib olingan koʻchatlardan yoki urugʻni toʻgʻridan-toʻgʻri ekish orqali oʻsimliklarni yetishtirish qulay va oson. „Koʻknori va koʻknori poyasi“ Qoʻshma Shtatlarning Nazorat qilinadigan moddalar toʻgʻrisidagi qonunining II jadvalida keltirilgan boʻlsa-da, P. somniferum Qoʻshma Shtatlarda manzarali gul sifatida qonuniy ravishda oʻstirilishi mumkin.
Koʻpgina mamlakatlarda bu oʻsimliklar yetishtiriladi. Qoʻshimcha daromad manbai sifatida bir xil oʻsimliklarning urugʻlari oziq-ovqat mahsulotlarida foydalanish uchun sotiladi, shuning uchun oʻsimlikni yetishtirish muhim daromad manbai hisoblanadi. P. somniferum urugʻlarining xalqaro savdosi BMTning 1998-yil 28-iyuldagi „noqonuniy koʻknori urugʻlarining xalqaro savdosiga qarshi kurashish toʻgʻrisida“gi rezolyutsiyasida koʻrib chiqilgan.
Ovqat
2018-yilda isteʼmol uchun koʻknori urugʻining jahon ishlab chiqarilishi 76 240 tonnani tashkil etdi. Bu dunyo umumiy hajmining 35 foizi bilan Turkiya tomonidan yetkaziladi. „Papaver somniferum“ genotiplarining koʻpchiligining ishlashi atrof-muhit oʻzgarishlariga juda moyil. Bu xatti-harakat 2008—2009-yillar oraligʻida koʻknori urugʻining bozor qiymatining turgʻunligiga olib keldi, chunki yuqori zahira miqdori, yomon ob-havo va sifatsizligi. Koʻknori urugʻi importi boʻyicha dunyoda yetakchi Hindiston (16 000 tonna), keyin Rossiya, Polsha va Germaniya turadi.
Koʻknori urugʻi yogʻi anʼanaviy moyli ekinlarga nisbatan pastroq hosil berganligi sababli oʻziga xos mahsulot boʻlib qolmoqda.
Dori
Avstraliya (Tasmaniya), Turkiya va Hindiston shifobaxsh maqsadlarda morfin yoki kodein kabi koʻknori asosidagi dorilarning asosiy ishlab chiqaruvchilari hisoblanadi. The New York Times gazetasining 2014-yilda xabar berishicha, Tasmaniya tebain (dunyo taʼminotining 85 %) va oripavin (dunyo taʼminotining 100 %) uchun ishlatiladigan koʻknori navlarining eng yirik ishlab chiqaruvchisi boʻlgan. Dunyoda ishlab chiqarilgan afyun va kodeinning 25 % i Tasmaniya hissasiga toʻgʻri kelgan.
Cheklovlar
thumb| Meteringem yaqinidagi koʻknori maydonlari, Linkolnshir, Angliya Markaziy Yevropaning koʻp qismida koʻknori urugʻi anʼanaviy pishiriqlar va kekslar uchun ishlatiladi. Germaniya litsenziya talab qilsa-da, butun mintaqada koʻknori yetishtirish qonuniydir. 1999-yil yanvar oyidan boshlab Chexiya Respublikasida ''167/1998 Sb. Giyohvand moddalar toʻgʻrisidagi qonunga koʻra'' 100 m2dan kattaroq dalalarda ekilgan koʻknori haqida mahalliy bojxona idorasiga hisobot berishga majburiy. Oʻsimliklardan afyun olish qonun bilan taqiqlangan (§ 15-qism d/ akt). Shuningdek, koʻsaklarning quruq moddasida 0,8 % dan ortiq morfin boʻlgan navlarni tadqiqot va eksperimental maqsadlardan tashqari oʻstirish taqiqlanadi.
Birlashgan Qirollikda koʻknori yetishtirish uchun litsenziyani talab qilin, ammo dorivor maqsadlarda afyun olish uchun litsenziya kerak.
Qoʻshma Shtatlarda koʻknori taqiqlangan. Qoʻshma Shtatlarda koʻknori etishtirish qonuni biroz noaniq. Noaniqlikning sababi shundaki, 1942-yilgi Koʻknori nazorati toʻgʻrisidagi qonunda (hozir bekor qilingan) koʻknori, hatto fermerlarga davlat ruxsatnomasi berilgan boʻlsa ham, noqonuniy deb eʼlon qilinishi kerakligi koʻrsatilgan. Koʻknori nazorati toʻgʻrisidagi qonunning 3-bandida shunday deyilgan:"Ushbu Qonun qoidalariga muvofiq Gʻaznachilik kotibi tomonidan unga tegishli tartibda berilgan koʻknori yetishtirishga ruxsat beruvchi litsenziyasi boʻlmagan har qanday shaxsning koʻknori yetishtirishi noqonuniy hisoblanadi."Bu koʻknori qoʻzgʻoloniga olib keldi. Narkotiklar byurosi koʻknori ekkan har qanday odamni hibsga oldi va koʻknor yetishtirish taqiqiga qarshi chiqqan har bir kishining koʻknor maydonlarini yoʻq qilishga majbur qildi. Oʻsha kunlardagi matbuot Federal Narkotiklar Byurosini maʼqullagan boʻlsa-da, Kaliforniya shtati koʻknorili keks kabi oziq-ovqat mahsulotlarida foydalanish uchun urugʻlari uchun koʻknori yetishtirgan fermerlarni qoʻllab-quvvatlagan. Bugungi kunda ushbu huquq sohasi noaniq boʻlib qoldi. 1942-yilgi koʻknori nazorati toʻgʻrisidagi qonun 1970-yil 27-oktabrda bekor qilindi.
Avstraliyaning baʼzi qismlarida P. somniferum oʻstirish noqonuniy hisoblanadi, ammo Tasmaniyada dunyo zaxirasining 50 % ga yaqini yetishtiriladi. Yangi Zelandiyada afyun koʻknorini yetishtirish qonuniydir. Ammo undan taqiqlangan dorilar ishlab chiqarish taqiqlangan.
Birlashgan Arab Amirliklarida koʻknori yetishtirish, shuningdek, koʻknoriga egalik qilish noqonuniy hisoblanadi.
Janubiy Koreyada koʻknori yetishtirish qatʼiyan man etilgan.
Tarixi
Afyunning tayyorlanishi va qoʻllanilishi qadimiy Minoslularga maʼlum boʻlgan. Uning sharbati keyinchalik qadimgi yunonlar tomonidan opion deb nomlangan. Inglizcha nomi yunoncha shaklning lotincha moslashuviga asoslangan. Koʻknorining erta xonakilashtirilganligi haqidagi dalillar Oʻrta yer dengizi mintaqalarida va Reyn daryosining gʻarbiy qismida topilgan boʻlib, ular miloddan avvalgi 5000-yillarda paydo boʻlgan. Neolit davrining turli joylarida topilgan ushbu namunalar oʻsimlikning gʻarbiy Yevropa boʻylab ancha avval yetishtirilganligini va tabiiy ravishda tarqalishini koʻrsatadi. Afyun astma, oshqozon kasalliklari va koʻrishni yomonlashuvini davolashda ishlatilgan.
Afyun asosiy mustamlaka tovariga aylandi, u Hindiston yarimoroli, Mustamlaka Amerikasi, Sin Xitoy va boshqalardagi savdo tarmoqlari orqali qonuniy va noqonuniy ravishda tarqatilgan .Sharqiy Hindiston kompaniyasi aʼzolari afyun savdosini 1683-yildan boshlashgan. 1773-yilda Bengaliya gubernatori Sharqiy Hindiston kompaniyasi maʼmuriyati nomidan bengaliya afyunini ishlab chiqarish boʻyicha monopoliya oʻrnatdi. Hind afyunini yetishtirish va ishlab chiqarish 1797—1949-yillar orasida chiqarilgan bir qator aktlar orqali markazlashtirildi va nazorat qilindi. Sharqiy Hindiston kompaniyasi savdogarlari Sin hukumati taqiqlariga zid ravishda Xitoyga kontrabanda yoʻli bilan olib kelingan hind afyunini sotish orqali Xitoy choyini import qilishdan kelib chiqqan iqtisodiy kamomadni muvozanatlashtirdilar. Bu savdo birinchi va ikkinchi afyun urushlariga olib keldi.
XIX asrda koʻpgina zamonaviy yozuvchilar, koʻknori va uning taʼsiri haqida yozishgan, xususan, Thomas de Quincey „ Confessions of a English Opium Eater“ asari.
Fransuz romantik bastakori Hector Berlioz ilhom olish uchun afyundan foydalangan va keyinchalik oʻzining „Symphonie Fantastique“ asarini yaratgan.
AQShda Narkotik moddalarga qarshi kurash boshqarmasi 1987-yilda Thomas Jeffersonning Monticello mulkiga reyd oʻtkazdi. Ular Jefferson tirikligidan beri doimiy ravishda ekilgan koʻknori oʻsimliklarini yoʻq qildilar. Jamgʻarma xodimlari, shuningdek, koʻknori tasvirlangan koʻylaklar va urugʻ paketlari kabi buyumlarni ham yoʻq qilishdi.
Koʻknori urugʻi va yogʻi
thumb| Germaniyada pishiriqlar uchun ishlatiladigan quritilgan koʻk, kulrang va oq koʻknori urugʻlari thumb| [[Polsha makowiec, koʻknori urugʻi pastasi bilan toʻldirilgan yongʻoq rulosi]] Papaver somniferumdan olingan koʻknori urugʻlari muhim oziq-ovqat mahsuloti va koʻknor yogʻining manbai boʻlib, bu yogʻini isteʼmol qilish mumkin. Urugʻlarda juda past darajadagi opiatlar mavjud va ulardan olingan yogʻ tarkibida undan ham kamroq boʻladi. Yog 'va urugʻ qoldiqlari ham tijorat maqsadlarida foydalanishga ega.
Koʻknorini presslashdan olingan yogʻning qoldigʻi turli hayvonlar uchun yem sifatida ishlatilishi mumkin. Ayniqsa bu ozuqa qushlar uchun toʻyimli ozuqadir.
Yevropa Ittifoqi kichik miqyosda (masalan, shaxsiy bogʻlarda) Papaver somniferumni xususiy shaxslar tomonidan yetishtirishni taqiqlashga uringan. Koʻknori urugʻi koʻp isteʼmol qilinadigan Yevropa Ittifoqi mamlakatlari fuqarolari, masalan, Markaziy-Sharqiy mintaqadagi mamlakatlarda, bunga qattiq qarshilik koʻrsatdilar. Bu holat Yevropa Ittifoqining yoʻnalishini oʻzgartirishiga olib keladi. Singapur, BAA va Saudiya Arabistonida oʻsimlikni yetishtirish va isteʼmol qilish taqiqlangan. BAAda koʻknori urugʻiga ega boʻlganlar uchun uzoq muddat qamoq jazosi belgilangan.
Opiatlar
thumb| Quritilgan koʻknori urugʻi poyalari va poyalari (plastinka) va urugʻlari (piyola) Koʻknori afyunning asosiy manbaidir. Afyun tarkibida morfin, kodein, tebain, oripavin, papaverin va noskapin kabi opiatlar deb nomlanuvchi tabiiy alkaloidlar sinfi mavjud. Somniferum soʻzi „uyqu keltiruvchi“ degan maʼnoni anglatadi.
Opiat preparatlari afyundan olinadi. Lateks yashil urugʻ poʻchoqlarida qilingan kesmalardan oqib chiqadi va quriganidan keyin yigʻiladi. Uning marketingi va tarqatilishi davom etmoqda, chunki uning tarixiy ishlatilishi 1938-yilgi Federal oziq-ovqat, dori-darmon va kosmetika qonunidan oldin boshlangan. 1 % suvsiz morfinni oʻz ichiga olgan afyun BP damlamasi, shuningdek, Britaniya farmakopeyasida 1971-yildagi giyohvand moddalarni suiisteʼmol qilish toʻgʻrisidagi qonunga muvofiq A toifasidagi moddalar roʻyxatida qolmoqda.
Madaniyat
Qirollik anestezistlar kolleji gerbida koʻknori (gul va meva) tasvirlangan.
Yukarıdağlıca, Gerger
Yukarıdağlıca — Adıyaman viloyati Gerger tumaniga qarashli qishloq.
Tarixi
Qishloq nomi 1928 yildagi yozuvlarda arab tilida „qirq“ degan maʼnoni anglatuvchi Erbaun sifatida qayd etilgan.
Geografiyasi
Adiyaman shahar markazidan 107 km, Gerger shahar markaziga 5 km uzoqlikda joylashgan.
Kıran Işıklar
Kıran Işıklar-Turkiyaning Bursa viloyati Keles tumaniga qarashli qishloq. Bu qishloqda 2000-yilgi statistikasiga asosan 662 kishidan iborat.
Sobiya
Sobiya (سوبيا ‎ — Saudiya Arabistonida ning Hijoz mintaqasida va Misrda mashhur yaxna ichimlik. Sobiya odatda Saudiya Arabistonida non, arpa yoki suli dan, Misrda esa sut mahsulotlaridan tayyorlanadi. Ramazon oyida isteʼmol qilish uchun katta hajmda tayyorlanadi.
Ishlab chiqarish
Sobiya siropi arpa, quruq non, suli yoki mayizdan tayyorlanadi, filtrlangandan soʻng unga shakar, kardamon va dolchin teng miqdorda qoʻshib aralashtiriladi, soʻngra sovuq holatga keltirish uchun muz boʻlakalari solinadi.
U bir nechta rangda boʻladi: arpa qoʻshilgani- oq rangda, qulupnay taʼmlisi uchun qizil, tamarind solingani esa jigarrang. Tayyor ichimlikni ikki yoki uch kun ichida ichish tavsiya etiladi, chunki bundan keyin u ozuqaviy qiymatini yoʻqotadi. Odatda tetiklantiruvchi ichimlik hisoblanadi. Misrda sut va vanil asosida tayyorlaniladi usullari keng tarqalgan.
Spirtli ichimliklar va fermentatsiya
Saudiya Arabistoninig oziq-ovqat va farmatsevtika mahsulotlari ustidan nazorat boshqarmasi bu ichimlikda etanolning (spirtli ichimliklar) kichik foizi mavjudligini koʻrsatdi. Bu esa sharbatlar va ichimliklarga shakar qoʻshilganida oʻz-oʻzini fermentatsiyalash jarayonidan kelib chiqadigan, tabiiy kimyoviy reaksiyadir.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Kopuz
Kopuz — Turkiyaning Bayburt viloyati Bayburt tumaniga qarashli qishloq. 2010-yilgi Turkiya aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, uning aholisi 119 kishidan iborat bo'lgan.
Yerundopel
"Yerundopel" (bemaʼnilik + fransuz. pêle-mêle — lit. belkurak + aralashtirish, port. hash, chalkashlik) — ikra, baliq va sabzavotlardan tayyorlangan gazak salatasi. Birinchi marta rus yozuvchisi Pyotr Boborikin tomonidan " Kitay-Gorod " (Xitoy-Shahar) (1882) romanida tilga olingan. Boborikinning soʻzlariga koʻra, salat ixtirochisi Sankt-Peterburgdan maʼlum bir " adabiyot generali " dir.
Tayyorlanishi
<blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote">
— Sizning inoyatingizni kutayotgan edik. Yerundopel tayyorlash kerak.
— Yerundopel? — hayron boʻlib soʻradi Pirojkov.
— Tushunmayapsizmi? — deb soʻradi Shurochka. — Bu qimmatbaho dori … Qarang, qanday buyurtma berishimni tinglang.
— Ikra chorak funt, Provans yogʻi, sirka, xantal, toʻgʻralgan piyoz, tozalangan toʻrt sardina, yangi uzilgan bodring va besh qaynatilgan kartoshka — hisobi bilan. Tez!..
Xizmatkor chiqib ketadi.
- P. D. Boborikin, „Kitay-Gorod“ (Xitoy-Shahar), 1882-yil <div class="ts-Конец_цитаты-source"> "Yerundopel" soʻzi rus tiliga yangi kirgan (shuningdek, Boborikin tomonidan ixtiro qilingan yoki keng muomalaga kiritilgan baʼzi boshqa soʻzlar, masalan, " ziyolilar " yoki Vasiliy Terkin nomi kabi) va salat — pazandalikda; bu nom bilan salat hali ham pazandalik kitoblaridan topish mumkin. Uning retsepti har xil boʻlishi mumkin, baliq (va baʼzan ikra), sabzavotlar, ziravorlar va taomning umumiy maqsadi oʻzgarishsiz qoladi — alkogolli ichimliklar uchun gazak, birinchi navbatda aroq uchun.
Madaniyatda
„Yerundopel“ soʻzi majoziy maʼnoda „chigallik“, „chalkashlik“, " tartibsizlik " sifatida ham qoʻllaniladi.
„Yerundopel“ soʻzi bilan salon oʻyinlariga nom berilgan, uning ishtirokchilari uchta taklif qilingan variantdan kam ishlatiladigan soʻzning maʼnosini topishlari kerak, u maktab oʻquvchilariga „kam ishlatiladigan soʻzlarni“ — eskirgan yoki maxsus soʻzlarni — oʻrgatishda ishlatiladi.
Tirkama
Tirkama — dvigatelsiz gʻaldirakli transport vositasi. Dvigatelli transport vositasi (avtomobil, traktor)ga tirkab ishlatiladi (nomi shundan). Oddiy va maxsus, bir, ikki va koʻp oʻqli turlari boʻladi. Oddiy 2 oʻkdi T. berk kuzov yoki bortli platforma bilan jihozlanadi. Maxsus T.ga muayyan yukni (mas., paxtani) tashish uchun moslashtirilgan kuzov oʻrnatiladi. Uzun yuklar (trubalar, taxtalar va boshqalar) uchun maxsus 2 gʻildirakli (bir oʻqli) T.ulamadan foydalaniladi. Bunday T. shatakchi mashinaga yukning oʻzi orqali tutashtiriladi. T. ga turli jihozlar (mas., kompressor styalar)ni oʻrnatish ham mumkin. Oddiy bir oʻqli T.ning yuk koʻtaruvchanligi 2 t dan, ikki oʻqliniki 8 t dan oshmaydi; boʻlinmaydigan yirik yuklarni tashish uchun moʻljallangan T.niki —20—25 t. T.larning barchasi ye’ritish asboblari, gabarit chiroklari, tanish belgilari bilan taʼminlanadi.
Dandanakon
Dandanakon — Marv sh.dan 33 km jan.-sharq (hoz. Toshrabot shaharchasi oʻrni)da oʻrta asrlardan qolgan shahar harobasi. Old Osiyodan Jan.-Sharqiy Osiyoga boradigan qad. savdo yoʻli ustida joylashgan. Arxeologik qazilma va yozma manbalarga qaraganda, D. 9— 11-asrlarda ancha rivojlanib, mustahkam imoratlar va qalin mudofaa devori qurilgan (10-asr). D. yonida 1040-yil 23-mayda Masʼud Gʻaznaviy bilan saljuq sultoni Toʻgʻrulbek oʻrtasida boʻlib oʻtgan jang tarixda mashhur (qarang Dandanakon jangi). Maqdisiy D.da naqshlar (oʻymakorlik, ganchkorlik) bilan bezatilgan hashamatli binolar borligini yozadi. D. saljuqiylar davlatining tashkil topishida muhim rol oʻynagan. 1158-yilda u oʻgʻuzlar tomonidan vayron qilingach, asta-sekin tashlandiq holga tushib qolgan.
Kamuniya
Kamuniya (arabcha kamunyẗ ‎, inglizcha Kamouneya , Kamounia) — zira yoki kumin qoʻshib pishirilgan mol goʻshti va jigar. Ehtimol, bu ziravorning nomidan (lat. Cumīnum cymīnum) taomning nomi kelib chiqqan. Sudan oshxonasi va Tunis oshxonasida mashhur taomdir. Bundan tashqari, qoʻzichoq goʻshti baʼzan asosiy ingredient sifatida ishlatiladi, qoʻshimcha ziravorlar — (qizil qalampir, koriandr va boshqalar). Pishirilgan guruch bilan yoki uning ustiga qoʻyib tortiladi. Qoʻshimcha ingredientlar: bulyon, sarimsoq, zaytun yogʻi va petrushka.
Oʻzbekiston prezidentining vakolatlari muddati boʻyicha referendum (1995)
Tarix
Islom Karimovning prezidentlik muddati 1996-yil dekabr oyida tugadi, biroq mamlakatda avtoritar rejimning bosqichma-bosqich oʻrnatilishi, haqiqiy muxolifatning bostirilishi va haydalishi tufayli Oʻzbekiston Oliy Majlisi amalda prezidentga qaram boʻlib qoldi.Xalqning koʻplab iltimoslari bilan Islom Karimovning vakolat muddatini 2000-yilgacha uzaytirish, shu tariqa navbatdagi Prezident saylovini 1996-yildan 2000-yilga koʻchirish boʻyicha umumxalq referendumi oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi. Referendum oʻtkazilgan paytda Islom Karimov olti yil – 1989-yildan buyon Oʻzbekistonni boshqargan edi.
Natijalar
{| class=wikitable style=text-align:right !Tanlov !Ovozlar !%
Referendumda 11 million 245 ming 248 nafar fuqaro yoki aholining 99,3 foizi ishtirok etdi. Rasmiy ma'lumotlarga ko'ra Referendum natijalariga ko'ra ovoz berganlarning mutlaq ko'pchiligi (99,6%) amaldagi prezidentning vakolat muddatini 2000-yilgacha uzaytirish uchun ovoz bergan.
Roberto Piccoli
Roberto Piccoli (2001-yil 27-yanvarda tugʻilgan) — italiyalik professional futbolchi, A Seriyaning " Hellas Verona " klubida " Atalanta "dan ijaraga olingan hujumchi sifatida oʻynaydi.
Yoshligi
Piccoli 10 yoshida Italiya futbolining toʻrtinchi divizionida oʻynaydigan Tritium Calcio jamoasida futbol oʻynay boshlagan. 13 yoshida Piccoli Atalanta yoshlarni rivojlantirish boʻlimi rahbari Mauritsio Kostanzi tomonidan eʼtiborga olinib, Atalanta yoshlar akademiyasiga koʻchib oʻtdi. U butun yoshlik faoliyati davomida „Atalanta“da qoladi.
Atalanta
U professional debyutini 2019-yilning 15-aprelida A Seriyaning 0:0 hisobidagi " Empoli " bilan o‘yinida o‘tkazdi.
Spezia Calcio uchun ijara
Piccoli Spezia uchun birinchi golini 2020-yil 20-dekabrda Milanning „Inter“ iga qarshi o‘yinda (1:2) kiritdi.
Atalantaga qaytish
2021-yilning 21-avgustida Piccoli „Torino“ga qarshi safar o‘yinida „Atalanta“ning o‘rniga maydonga tushdi va 93-daqiqada g‘alaba golini kiritdi. Bu uning Bergamo klubi uchun oliy ligadagi birinchi goli boʻldi. Piccoli mavsum davomida „Atalanta“ safida yana bir necha o‘rinbosar o‘yinlarda maydonga tushdi va 2022-yilning 22-yanvarida „Latsio“ga qarshi o‘yinda ilk bor asosiy tarkibda maydonga tushdi. Piccoli A Seriyada „ Atalanta“ safida jami 15 o‘yin o‘tkazgan bo‘lsa, Bergamo klubi safida atigi bitta gol urgan.
Geneoga ijaraga
Piccoli mavsumning birinchi yarmini Atalanta bilan oʻtkazgandan soʻng, 2021-22 yilgi mavsumning qolgan qismida ijara asosida " Genoa "ga oʻtdi.
Piccoli „Genoa“dagi debyutini 2022-yilning 5-fevralida " Roma "ga qarshi oʻyinda oʻtkazgan va 0:0 hisobida durang oʻynagan. U „Genoa“ safida mavsum yakunida beshta oʻyinda maydonga tushdi, biroq gol ura olmagan.
Hellas Veronaga ijara
2022-yil 30-iyun kuni Pikkoli 2022-23 yilgi mavsum uchun ijara asosida Hellas Veronaga o‘tdi.
Yoshlar jamoalarida
Roberto Piccoli Italiya terma jamoasida ilk bor 2016-yil 24-aprel kuni Angliya U15 terma jamoasiga qarshi o‘rtoqlik o‘yinida Italiya U15 terma jamoasi o‘rniga maydonga tushgan va italiyaliklar 2:3 hisobida mag‘lubiyatga uchragan edi.
Italiya U19 terma jamoasi bilan 2019 yilgi UEFA U-19 Evropa chempionatida ishtirok etdi. Roberto Piccoli 2019-yilgi 19 yoshgacha bo‘lgan futbolchilar o‘rtasidagi Yevropa chempionati-2019 saralash bosqichida 2019-yil 26-mart kuni Serbiya U-19 terma jamoasiga qarshi o‘yinda (2:0) ikkita gol urdi.
2021-yil 3-sentabrda u Italiya U21 terma jamoasida debyut qildi va saralash bosqichida Lyuksemburgga qarshi 3:0 hisobida g‘alaba qozondi. Roberto Piccolining Italiya U21 terma jamoasidagi soʻnggi uchrashuvi 2021-yil 16-noyabrda boʻlib oʻtgan va u Ruminiya U21ga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida 4:2 hisobida gʻalaba qozongan.
Kattalar jamoalarida
Roberto Piccoli hali Italiya terma jamoasida debyut qilganicha yoʻq.
Shaxsiy hayot
Piccolining velosiped haydashga ishtiyoqi bor, u bundan fitnesni saqlash uchun foydalanadi.
Tirozin
Tirozin, aaminor (ioksifenil)propi on kislota, C9HMNO3—kristall modda, DT, LT va D, LT shaklida boʻladi. DT ning suyuqlanish temperaturasi 310—314°, LT niki 290295°, D, LT niki 290295°. Tirozin 270°gacha qizdirilsa, dekarboksillanib teramin, ishqor bilan yaoksibenzoy kislota hosil qiladi. Deyarli barcha oqsillar tarkibiga kiradi. yaoksibenzaldegid va gippurat kislotadan sintezlab olinadi. Tirozin — almashinadigan aminokislota. Organizmda Tirozindan turli muhim moddalar sintezlanadi.
Seftazidim
Seftazidim (yangi lotincha.  Seftazidim ) — uchinchi avlod sefalosporin antibiotik, keng taʼsir doirasiga ega, parenteral foydalanish uchun ishlab chiqariladi.
Seftazidim hayotiy zarur va eng muhim dorilar roʻyxatiga kiritilgan.
Farmakologik taʼsiri
Seftazidim bakteritsid taʼsir koʻrsatadi, mikroorganizmlarning hujayra devori sintezini buzadi. Koʻpgina b-laktamazalarga chidamli. Sitoplazmatik membrana yuzasida penitsillinni bogʻlaydigan oʻziga xos oqsillar (beta-laktam antibiotiklari uchun retseptorlar) bilan oʻzaro taʼsir qiladi (atsetilatlar), hujayra devorida peptidoglikan sintezini ingibitsiya qiladi (transpeptidazani va peptidoglikan zanjirlari orasidagi oʻzaro bogʻlanishlarning shakllanishini ingibitsiya qiladi) va avtomatik faollashtiradi. Hujayra devorining autolitik fermentlari faollashtirdi va devorning shikastlanishiga va bakteriyalarning oʻlimiga olib keladi.
Ampitsillin va boshqa sefalosporinlarga chidamli koʻplab shtammlarga qarshi samarali hisoblanadi.
Metitsillinga chidamli Staphylococcus spp., Streptococcus faecalis, Enterococcus spp., Listeria monocytogenes, Campylobacter spp. va Clostridium difficile ga nisbatan faol emas.
Farmakokinetikasi
Vena ichiga yuborilgandan soʻng Cmax ga 20-30 daqiqadan soʻng erishiladi va u 42-170 mkg/ml gacha (dozaga qarab) boʻladi, mushak ichiga yuborilganda — C max (17-39 mkg/ml) 1 soatdan keyin qayd etiladi. Plazma oqsillari bilan bogʻlanishi 10-15% ni tashkil qiladi, oqsillar bilan bilirubinning bogʻlanishini uzmaydi. Deyarli barcha organlar va toʻqimalarga, shu jumladan suyaklar, koʻzlar, balgʻam, sinovial, plevra va qorin boʻshligʻi suyuqliklariga kirib boradi. Buzilmagan GEB orqali yomon oʻtadi, meningitda orqa miya suyuqligiga kirib borishi kuchayadi. Plasenta orqali oson oʻtadi, oz miqdorda ona sutiga kiradi. Plazmadanyarim chiqish davri (T1/2) - 1,9 soat (v/i) va 2 soat (m/i). Biotransformatsiyalanmaydi. Asosan buyraklar orqali chiqarib yuboriladi (80-90% preparat 24 soat ichida oʻzgarmagan holda, 50% doza birinchi 2 soatda, 20% doza 4 soatdan keyin va 12% qismi 8 soatdan keyin chiqariladi).
Preparatni qoʻllashga koʻrsatmalar
Seftazidimga sezgir mikroorganizmlar keltirib chiqaradigan ogʻir yuqumli va yalligʻlanish kasalliklari, shu jumladan peritonit, sepsis; xolangit, oʻt pufagi empiyemasi; tos aʼzolarining infeksiyalari; pnevmoniya, oʻpka absessi, plevral empiyema; piyelonefrit, buyrak absessi; suyaklar, boʻgʻimlar, teri va yumshoq toʻqimalarning infeksiyalari, infeksiyalangan yaralar va kuyishlar. Gemodializ va peritoneal dializ natijasida yuzaga kelgan yuqumli jarayonlar. Immuniteti pasaygan bemorlarda ogʻir yuqumli va yalligʻlanish kasalliklari.
Qoʻllash mumkin boʻlmagan holatlar
Yuqori sezuvchanlik, shu jumladan boshqa sefalosporinlarga ham, homiladorlik, laktatsiya.
Farida Akbarova
Farida Shorahimovna Akbarova — (1960-yil, 12-fevral, Toshkent, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — O‘zbekiston kasaba uyushmalari Federatsiyasi tasarrufidagi „Bo‘ston sanatoriysi“ mas’uliyati cheklangan jamiyati direktori.
Seftazidim
Maxsus koʻrsatmalar
Seftazidimning inyeksiya uchun tayyorlangan eritmasi 25 °C dan yuqori boʻlmagan haroratda saqlanishi kerak. +15 °C dan +25 °C gacha saqlash haroratida eritma 18 soat ichida foydalanish uchun yaroqli boʻladi. +2 °C dan +8 °C gacha boʻlgan saqlash haroratida eritma 120 soat ichida foydalanish uchun yaroqli boʻladi.
Qoʻllash usuli
Seftazidim faqat parenteral yuborish uchun moʻljallangan preparatdir. Seftazidim tomir ichiga (5 daqiqa davomida sekin, 30-60 daqiqa davomida tomchilab) yoki mushak ichiga kiritiladi. Seftazidimning dozalash rejimi koʻrsatmalarga, kasallikning ogʻirligiga, patogenning sezgirligiga, bemorning yoshiga, vazniga va buyrak funksiyasiga qarab individual ravishda belgilanadi. Mushak ichiga yuborish uchun preparat inyektsiya uchun suv yoki 0,5-1% lidokain eritmasi bilan suyultiriladi.
Farida Akbarova
= Faoliyati = Farida Akbarova faoliyati davomida bolalar va oʻsmirlar xotin-qizlar hayotiga doir ishtimoiy masalalar bilan shugʻullanib kelmoqda. U ayollar uchun „Ayol va sport“ komissiyasini, „Onalar kuylaganda“ loyihasi asosida Respublika koʻrik-tanlovi, „Qoʻli guldir Oʻzbek ayolin“ koʻrgazma-savdo loyihasini, „Doʻppi tikdim ipaklari tillodan“ loyihasi, „Oila- muqaddas Vatan“ yosh oila quruvchilar maktabi, „Rahbar ayollar klubi“ kabi loyihalarga rahbarlik qilgan.
Seftazidim
Qoʻllash usuli
Eritmalarni tayyorlash va qoʻllash qoidalari: Infuzion eritmani tayyorlash uchun kukunni suyultirish orqali olingan eritma qoʻshimcha ravishda quyidagi eritmalardan birida 50-100 ml suyultiriladi: 0,9% natriy xlorid eritmasi, Ringer eritmasi, 5% va 10% glyukoza (dekstroza) eritmasi, 5% 0,9% natriy xlorid eritmasi, 5% natriy gidrokarbonat eritmasi bilan glyukoza eritmasi. Infuziya uchun faqat yangi tayyorlangan eritma ishlatilishi kerak.
Farida Akbarova
= Mukofotlari = Farida Akbarova 2020-yilda II darajali „Salomatlik“ ordeni bilan mukofotlangan.
Seftazidim
Qoʻllash usuli
Kattalar va 12 yoshdan oshgan bolalar — odatda kuniga 2-3 marta 1-2 g (infeksiyaning ogʻirligi va joylashishiga qarab). Odatdagi doza har 8 soatda 1 g yoki har 12 soatda 2 g ni tashkil qiladi, bu koʻpchilik infeksiyalar uchun samarali. Ogʻir yoki hayot uchun havfli infeksiyalarda (masalan, bakterial meningit), ayniqsa neytropeniya va immunitet tanqisligi boʻlgan bemorlarda seftazidimning maksimal sutkalik dozasi kattalar uchun 6 g ni tashkil qiladi. U har 8 soatda 2 g yoki har 12 soatda 3 g dan yuboriladi. Siydik chiqarish yoʻllarining infeksiyalarida har 12 soatda 500-1000 mg. Asoratlanmagan pnevmoniya va teri infeksiyalarida har 8 soatda 500-1000 mg. Suyak va boʻgʻimlarning infeksiyalarida seftazidim tomir ichiga, har 12 soatda 2 g dan buyuriladi. Mukovitsidoz bilan ogʻrigan bemorlar, Pseudomonas spp. (pseudomonas) keltirib chiqargan oʻpka infeksiyalarida Ceftazidim 100-150 mg/kg/sut dozada buyuriladi (9 g sutkalik dozadan foydalanish bunday bemorlarda asoratlarni keltirib chiqarmadi). Qabul qilish chastotasi — kuniga 3 marta. Prostata operatsiyasidan soʻng operatsiyadan keyingi infeksiyalarning antibiotikli profilaktikasi uchun anasteziya qoʻshilishidan oldin 1 g, kateter chiqarilganda ikkinchi doza yuboriladi. Buyrak funksiyasining buzilishi (buyrak yetishmovchiligi) fonida seftazidimning dozalari kamaytiriladi (zararlanishning ogʻirligiga qarab): Jadvalda keltirilgan dozalar indikativ hisoblanadi. Ushbu toifadagi bemorlarga qon zardobidagi seftazidim darajasini nazorat qilish tavsiya etiladi, bu 40 mg/ml dan oshmasligi kerak. Gemodializ paytida seftazidimning yarim yemirilish davri 3-5 soatni tashkil qiladi. Peritoneal dializda seftazidimni dializ suyuqligining 2 litriga 125 mg dan 250 mg gacha dozada kiritish mumkin. Keksalar (ayniqsa 80 yoshdan oshganlarga) — Seftazidim kuniga 3 g maksimal dozada buyuriladi. Bolalar yoshi va kasallikning ogʻirligiga qarab preparat kichikroq dozalarda, infuziya shaklida, 2-3 dozaga boʻlib qoʻllaniladi:
Farida Akbarova
= Manbalar =
Seftazidim
Qoʻllash usuli
Immunitet tanqisligi, mukovitsidoz, meningitli bolalardagi ogʻir infeksiyalarda seftazidimning sutkalik dozasi 150-200 mg/kg gacha oshiriladi va 3 ta inyeksiyaga boʻlinadi. Bolalar uchun maksimal sutkalik doza 6 g dan oshmasligi kerak.
Boshqa dori vositalari bilan oʻzaro taʼsiri
Aminoglikozidlar, geparin, vankomitsin bilan farmatsevtik jihatdan mos kelmaydi. Natriy gidrokarbonat eritmasini erituvchi sifatida ishlatmang. „Halqali“ diuretiklar, aminoglikozidlar, vankomitsin, klindamitsin klirensni kamaytiradi, bu esa nefrotoksiklik havfini oshiradi. Bakteriostatik antibiotiklar (shu jumladan xloramfenikol) preparatning taʼsirini kamaytiradi. Farmatsevtik jihatdan quyidagi eritmalar bilan mos keladi: 1 dan 40 mg/ml gacha konsentratsiyada — NaCl 0,9%; natriy laktat; Hartman eritmasi; dekstroza 5%; NaCl 0,225% va dekstroza 5%; NaCl 0,45% va dekstroza 5%; NaCl 0,9% va dekstroza 5%; NaCl 0,18% va dekstroza 4%; dekstroza 10%; molekulyar ogʻirligi taxminan 40 ming Da boʻlgan dekstran 10% NaCl eritmasida 0,9% yoki dekstroza eritmasida 5%; molekulyar ogʻirligi taxminan 70 ming Da boʻlgan dekstran 6% NaCl eritmasida 0,9% yoki dekstroza eritmasida 5%. 0,05-0,25 mg/ml konsentrasiyalarda seftazidim intraperitoneal dializ eritmasi (laktat) bilan mos keladi. M/i yuborish uchun seftazidimni 0,5-1% lidokain gidroxlorid eritmasi bilan suyultirish mumkin. Quyidagi eritmalarga 4 mg/ml konsentratsiyada seftazidim qoʻshilsa, ikkala komponent ham faol boʻlib qoladi: gidrokortizon (natriy gidrokortizon fosfat) 1 mg/ml NaCl eritmasida 0,9% yoki dekstroza eritmasi 5%; sefuroksim (sefuroksim natriy) 0,9% NaCl eritmasida 3 mg/ml; kloksatsillin (kloksatsillin natriy) 0,9% NaCl eritmasida 4 mg/ml; geparin 10 XB/ml yoki 50 XB/ml 0,9% NaCl eritmasida; 0,9% NaCl eritmasida KCl 10 mEk/l yoki 40 mEk/l. Seftazidim (inyektsiya uchun 1,5 ml suvda 500 mg) va metronidazol (500 mg/100 ml) eritmasini aralashtirishda ikkala komponent ham oʻz faolligini saqlab qoladi.
Enkeleid Alikaj
Enkeleid Alikaj (1981-yil 27-dekabrda Tiranda tugʻilgan ), Enkel Alikaj nomi bilan tanilgan, albaniyalik nafaqadagi professional futbolchi. Oxirgi marta Albaniyaning birinchi divizionida Albaniyaning Tirana Dinamo klubida yarim himoyachi sifatida oʻynagan.
Shaxsiy hayoti
Alikaj amaldagi musulmon. U shunday dedi: “Men ko'p yillardan beri ro'za tutaman va men uchun bu odatiy hol, futbolchi sifatida faoliyatimda hech qanday to'siq sezmayapman."
Atakan Karazor
Atakan Karazor (1996-yil 13-oktyabrda tugʻilgan) — nemis professional futbolchisi, VfB Stuttgart klubi yarim himoyachisi.
Karazor kattalar safidagi faoliyatini Regionalliga West vakili Dortmund IIda boshlagan. 2019-yilda Stuttgartga qoʻshilgan.
Holstein Kiel
2017-yil iyun oyida Karazor 2. Bundesliga vakili Holshteyn Kiel bilan 3 yillik shartnoma imzoladi. Mavsum oldidan oyogʻidan jarohat olgan Karazor noyabrda jamoa safiga qaytdi. 23-yanvar kuni 1. Union Berlin FK ga qarshi oʻyinda (2-2) professional debyut qildi. 2018-19-yilda ilk gollarini 17-fevralda „Holshtein-Stadion“ida SpVgg Greuther Fürth qarshi oʻyinda kiritidi.
VfB Stuttgart
2019-yilning may oyida Karazor 4 yillik shartnoma asosida VfB Stuttgartga oʻtishi eʼlon qilindi. Kielga toʻlangan transfer narxi taxminan 1 million yevro yoki 800 000 yevro ekanligi xabar qilingandi
Karazor oliy ligada 2020-yil 3-oktabr kuni o‘z uyida „Bayer 04“ga qarshi o‘yinda (1:1) 84-daqiqada Daniel Didavi o‘rniga maydonga debyut qildi. Keyingi yilning 24-oktabr kuni faoliyatida ilk bor „Mercedes-Benz Arena“da „Union Berlin“ga qarshi oʻyinda 35 soniya ichida ikkita sariq kartochka olib, maydondan chetlatildi.
2022-yil 19-may kuni Karazor VfB Stuttgart bilan shartnomasini 2026-yilning iyunigacha uzaytirdi. Yozda Ispaniyada hibsga olingan va garovga olingandan keyin mashgʻulotlarga va oʻynashga qaytdi; klubning uni oʻynashi haqidagi qarorini sport direktori Sven Mislintat maʼqullagan.
Shaxsiy hayoti
Germaniyada tug‘ilgan Karazor asli turk.
2022-yil 11-iyun kuni VfB Stuttgart rahbariyati Karazor Ibizada taʼtilga chiqqanida hibsga olinganini tasdiqladi. Tergovlar davom etishi barobarida dastkabki qamoqni oʻtagan. 21-iyul kuni 50 000 yevro garov puli toʻlaganidan soʻng qamoqdan chiqdi.
Tirnoq
Tirnoq, changal — barmoqlarni himoya qiluvchi shoxsimon tuzilma. Odam, maymun va chala maymunlar barmoqlari uchida hosil boʻladi. T. barmoq bolishi ustidan chiqqan erkin qism, tana va iddizdan iborat. T. oʻrnining ildiz va chuqurcha bilan qoplangan qismi matritsa deyiladi, shu matritsa hujayralarining koʻpayishi tufayli T. uchiga qarab astasekin oʻsib boradi. T. bir kechakunduzda oʻrta hisobda 0,1—0,2 mm oʻsadi; taxminan 100 kunda toʻliq yangilanadi. T. oʻsishi kishining yoshi, jinsi, organizmning umumiy holati va boshqa omillarga bogʻliq, mas., bolalar tirnogʻi kattalarnikiga nisbatan tezrok, yoki qishda yozdagidan sekinroq oʻsadi. Tirnoq 10–15 mm, eni 10–17 mm, qalinligi 0,30—0,37 mm, ayollarda kichikroq va yupqaroq boʻladi. Sogʻlom kishining tirnogʻi bir oz boʻrtib chiqqan, silliq, tiniq va rangeizdir.
Suvda va quruqlikda yashovchilar tirnogʻi epidermis shoxeimon qavatining qalinlashuvidan hosil boʻladi. Chin T. koʻpchilik sudralib yuruvchilarga, barcha qushlarga va talaygina sut emizuvchilarga xos. T. harakatlanishda yordam beradi, shuningdek, himoya va hujum organidir. Ayrim sut emizuvchilar (mas., otlar)da koʻrinishi oʻzgargan T. — tuyoq bor.
T. kasalliklariga kislota, ishqor taʼsiri, shikastlanish, infeksiya (bakteriya, zamburutlar) va boshqa sabab boʻladi. Onixiya va T.ni oʻrab turgan toʻqimaning yalligʻlanishi — paronixiya koʻproquchraydi. Paronixiya T. atrofida paydo boʻlgan "sochiq"lar, moddalar almashinuvi kasalliklari, mas., qandli diabet, shikastlanishlar okibatida kelib chiqadi. Turli kasalliklarda T.ning rangi oʻzgarib, moʻrt, uvalanuvchan boʻlib qoladi. Trixofitiya, mikrosporiya, epidermofitiya, kandidoz, kal zamburugʻlari T.ning zamburugʻ kasalliklarini vujudga keltirishi mumkin. Surunkali infeksion kasalliklar — sil, moxov; teri kasalliklari — psoriaz, ekzema, nafas yoʻli (bronxoektaziya), yuraktomir, ichki sekretsiya va nerv sistemasi kasalliklarida ham T. da oʻzgarishlar kuzatiladi. Poyabzal tor boʻlib, oyoq barmoklarini qisishi, T.larning zarbdan shikastlanishi oqibatida T. ichga usadi, bunda T. bolishi yalligʻlanadi. T.da oʻzgarishlar roʻy berganda mutaxassis vrachga uchrashish lozim.
Lee Na-eun
Li Na-eun (1999-yil 5-mayda tugʻilgan), Naeun nomi bilan ham tanilgan, janubiy koreyalik qoʻshiqchi va aktrisa. U Janubiy Koreyadagi „April“ qizlar guruhining sobiq aʼzosi. Guruh faoliyatidan tashqari, Naeun „A-Teen“ (2018), „A-Teen 2“ (2019) va "Extraordinary You" (2019) filmlarida ham rollar ijro etgan. U 2019-yil oktyabrdan 2021-yil fevraligacha „NCT“ guruhi aʼzosidan Jaehyun va „Monsta X“ guruhidan Minhyuk bilan birga „Inkigayo“ musiqiy dasturida boshlovchilik qilgan.
Faoliyati
Li Na-eun birinchi marta 2015-yil 21-iyulda „DSP Media“ tomonidan „April“ guruhi aʼzosi sifatida tanishtirilgan. Guruh 24-avgust kuni „Dreaming“ mini-albomi va „Dream Candy“ nomli treki bilan guruhda debyutini qilgan. Naeun oʻzining rasmiy aktyorlik debyutini 2016-yilda „Apr-l Love“ veb-dramasida qilgan. U, shuningdek, 2017-yilda "KBS2" telekanalining „My Father is Strange“ filmida kichik rol ijro etgan.
2014-yil fevral oyida u "KBS" telekanalining “Wonferful days” dramasida suratga tushgan. 2018-yilda Naeun „April“ aʼzosi Jinsol bilan birga „SBS TV“ telekanalining "Switch" Amerika teleseriali saundtrekida ishtirok etishi maʼlum boʻlgan. „Stars In The Night Sky“ treki 2018-yil 2-mayda chiqarilgan. Shuningdek, 2018-yilda Naeun oʻsmirlar uchun „A-TEEN“ (2018) dramasida va 2019-yilda seriyaning ikkinchi mavsumida bosh rolni ijro etishi eʼlon qilingan edi. Naeun, shuningdek, „MBC“ ning „Extraordinary You“ fantaziya dramasi da rol ijro etgan.
Artion Alillari
Artion Alillari (1995-yil 11-sentyabrda tugʻilgan) — albaniyalik professional futbolchi. Hozirda Albaniyaning Tirananing Dinamo klubida yarim himoyachi sifatida oʻynaydi. 2022-yilning yanvarida u intizomsizlik tufayli Pogradecidan haydalgan.
Dandariylar
Dandariylar — mil. av. 1-ming yillikda Kubanning quyi havzasi va Azov dengizining jan.-sharqiy qirgʻogʻida yashovchi meot qabilalari guruhining eroniycha nomi. Dastlab Gekatey (mil. av. 6-asr), keyin Strabon, Plutarx tomonidan aytib oʻtilgan. Grek yozuvlaridan ham maʼlum. Mil. av. 4-asrdan Bospor podsholigi tarkibida. D.ning markazi — Coca sh. D. jasur yoʻlboshchilari Olfak boshchiligida Mitridatning Rimga qarshi kurashida (mil. av. 74—63) uni qoʻllabquvvatlashgan. D. ning keyingi taqdiri nomaʼlum. Sarmatlar bilan aralashib ketgan boʻlishlari ehtimoldan xoli emas.
Indradjit
Indradjit (sanskr. इन्द्रजीत, IAST: indrajīt ) yoki Megxanada (sanskr. मेघनाद ) — qadimgi hind eposidagi "Ramayana" qahramoni, iblis hukmdori Lanka Ravananing oʻgʻli. Soʻzma-soʻz tarjimada „Indradjit“ „Iindrani yutgan“ degan maʼnoni anglatadi.
Indradjit Rama va Ravana oʻrtasidagi urushda faol rol oʻynagan. Har bir jangdan oldin u yovuz ruhlarga yajna qilgan va bu uni yengilmas qilgan.
Jangda Meghanada Indrani qoʻlga oladi va asir qiladi, osmonda hukmdor yoʻqligi sababli tartibsizlik boshlanadi. Brahma Meghanadaga keladi, uni Indradjit deb chaqiradi va asirni ozod qilishni soʻraydi. Nikumbala maʼbudasiga yajna oʻtkazilganidan keyin Meghanadaga jangda oʻlmaslik berilishi sharti bilan rozilik olinadi.
Uchinchi marta Indradjit oʻzining Nikumbala maʼbudasiga yajna qilish paytida olgan eng kuchli qurolidan foydalanishga qaror qiladi. Ammo Lakshmana, Vibhishana yordami bilan, bu marosimni bajarishga ruxsat bermaydi, shuningdek, jang paytida oʻzining ilohiy tabiatini isbotlaydi. Indrajit dushmanning kuchini tan olsa-da, vatan va otasini himoya qilish uning burchi, deb hisoblaydi. Jangni davom ettirib, vafot etadi.
Jahon gazetalari assotsiatsiyasining “Ozodlik oltin qalami” mukofoti
„Ozodlikning oltin qalami“ mukofoti 1961-yilda taʼsis etilgan yillik xalqaro jurnalistika mukofoti hisoblanadi, Jahon gazetalar assotsiatsiyasi tomonidan alohida shaxslar yoki tashkilotlar uchun tasis etilgan. Mukofotning maqsadi — „shaxs, guruh yoki muassasaning matbuot erkinligi yoʻlida yozma yoki amaliy ishlarni eʼtirof etish uchun beriladi“. Mukofotning maqsadlaridan biri "jamiyat eʼtiborini repressiv hukumatlar va ularga qarshi kurashayotgan jurnalistlarga qaratish va jurnalistlarni keyingi taʼqiblardan himoya qilishdir.