cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jinoyatchilikning koeffitsienti
Jinoyatchilikning koeffitsienti — ilmiy tadqiqot aniq maqsadlarini amalga oshirish shu jumladan jinoyatchilik darajasini ifodalash koʻrsatkichiga nisbatan ishlatiladi. Jinoyatchilikning koeffitsienti mutlaq ifodasi roʻyxatiga olingan jinoyatlar shu bilan birgalikda aniqlangan jinoyatchilar soni bilan koeffitsient va indekslarda: aholi muayyan darajasiga toʻgʻri keladigan jinoyatlar hamda ularning miqdori bilan oʻlchanishini ifoda etadi.
Tagetes
Turlar
• Tagetes rupestris Cabrera
• Tagetes stenophylla B.L.Rob.
• Tagetes subulata Cerv.
• Tagetes subvillosa
• Tagetes tenuifolia Cav. — signet marigold
• Tagetes terniflora Kunth
• Tagetes triradiata
• Tagetes verticillata Lag. & Rodr.
• Tagetes zypaquirensis Humb. & Bonpl.
Tambov viloyati
Tambov viloyati – Rossiya Federatsiyasi tarkibidagi viloyat. 1937-yil 27 sentabrda tashkil etilgan. Maydoni 34,3 ming km². Aholisi 1179,6 ming kishi (2002), asosan, ruslar (97,2%), shuningdek, ukrain, belorus, tatar, koreys va boshqa millat vakillari ham yashaydi. 23 tumanga boʻlingan, 8 shahar, 12 shaharcha bor. Markazi – Tambov shahri. Boshqa yirik shaxdrlari: Michurinsk, Morshansk. Shahar aholisi 57,2%.
Tabiati
Tambov viloyati Sharqiy Yevropa te kisligining markazida joylashgan va OkaDon (Tambov) pasttekisligining markaziy qismini egallaydi. Jar kup. Oʻrtacha bal. 110– 115m (eng baland joyi 219 m). Foydali qazilmalari: har xil gillar, ohaktosh, qumtosh va fosforitlar. Dare vodiysida torf yotqiziqlari bor. Iklimi mo'tadil kontinental. Yanvarning oʻrtacha tempaturasi – 10,5°, – 11,5°, iyulniki 19,4°–20,5°. Yillik yogʻin 450–500 mm. Vegetatsiya davri 185 kun. Daryolari: Sna va uning irmoklari. Hududining 10% oʻrmon.
Iqtisodiyoti
Tambov viloyati – industrialagrar rayon. Sanoat ishlab chiqarishida ogʻir sanoat – mashinasozlik, metallsozlik (yalpi sanoat mahsulotining 45%), yengil sanoat (29%) va oziq-ovqat sanoati (26%) tarmokdari alohida oʻrin tutadi. Kime mashinasozligi korxonalari Tambov ("Tambovpolimermash"), Morshansk va Pervomayskiyda ("Ximmash"); Tambovda vagon taʼmirlash, Michurinskda lokomotiv taʼmirlash zavodlari bor. Tambov, Michurinskda avtomobil va traktor ehtiyot qismlari, Morshanskda teplovozlar uchun jihozlar ishlab chiqariladi. Anilinbuyoq, texnik rezina buyumlari zavodlari (Tambov), qadimgi sanoat tarmoklaridan movut kombinati (Rasskazovo, Morshansk), tikuvchilik fabrikalari (Tambov, Michurinsk, Morshansk), un, shakarqand, moy, goʻsht, tamaki korxonalari ishlab turibdi.
Qishloq xoʻjaligida gʻalla, qand lavlagi, kungaboqar, kartoshka ekiladi. Sabzavotchilik, bogʻdorchilik rivojlangan. Chorvachiligi sutgoʻshtga ixtisoslashgan. Xoʻjaliklarida qoramol, choʻchqa, qoʻy va echki, parranda boqiladi. Transport yoʻli uzunligi 736 km. Qattiq qoplamali avtomobil yoʻllar uzunligi 5120 km. Sna daryosida kema katnaydi. Asosiy avtomagistrallari: Moskva – Tambov – Volgograd, Tambov – Yelets – Oryol. 3 oliy oʻquv yurti, jamoat kutubxonalari, filarmoniya bor. 25 taga yaqin sanatoriykurort va dam olish muassasasi faoliyat koʻrsatadi.
Hojiboy (Toshkent viloyati, Ohangaron tumani, 2)
Hojiboy — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Toshkent viloyatining Ohangaron tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Ohangaron tumani. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Ampitsillin
Ampitsillin (Ampicillinum) — yarim sintetik antibiotik, nafas yoʻllarining turli yuqumli kasalliklarini (pnevmoniya, bronxopnevmoniya, tonzillit), siydik yoʻllari, jigar va oshqozon-ichak traktini davolash uchun ishlatiladi. U birinchi marta 1961-yilda Britaniyaning Beecham kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan va foydalanishga topshirilgan.
Oq rangli mayda kristalli kukun, achchiq taʼmga ega; kislotali muhitda barqaror. Suvda ozgina eriydi, spirtda amalda erimaydi.
6-aminopenitsillan kislotasining aminofenilatsetik kislota qoldigʻi bilan atsillanishi natijasida olingan.
Taʼsir mexanizmi penitsillinga oʻxshaydi — hujayra devorining peptidoglikan sintezida ishtirok etadigan transpeptidazaning qaytarilmas inhibitori.
Preparat oshqozonning kislotali muhitida parchalanib ketmaydi, ogʻiz orqali qabul qilinganda yaxshi soʻriladi. Benzilpenitsillin taʼsir qiladigan gram-musbat mikroorganizmlarga qarshi faollikka ega. Bundan tashqari, u bir qator gramm-manfiy mikroorganizmlarga ham taʼsir qiladi (Salmonella, Shigella, Proteus, Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae (Fridlender tayoqchasi), Pfaiffer tayoqchasi (gripp tayoqchasi)) va shuning uchun keng spektrli antibiotik hisoblanadi va aralash infektsiyadan kelib chiqqan kasalliklarni davolash uchun ishlatiladi. Benzilpenitsillinga chidamli boʻlgan va penitsillinaza hosil qiluvchi stafilokokklarga ampitsillin taʼsir qilmaydi, chunki preparat penitsillinaza tomonidan oson yoʻq qilinadi.
Ampitsillin peroral antikoagulyantlarining taʼsirini kuchaytiradi.
Penitsillinga yuqori sezuvchanlik boʻlganda foydalanish taʼqiqlanadi.
Tarixi
Ampitsillin 1961-yildan beri bakterial infeksiyalarni davolashda keng qoʻllaniladi. Britaniyaning Beecham kompaniyasi tomonidan ampitsillin kiritilishidan oldin penitsillin terapiyasi faqat stafilokokklar va streptokokklar kabi gram-musbat organizmlarga qarshi samarali boʻlgan. Ampitsillin (dastlab Penbritin brendi ostida) Haemophilus influenzae, E. coli va Proteus kabi gram-manfiy organizmlarga qarshi faollik koʻrsatadi.
Forbant (Lapifning oʻgʻli)
Forbant (Φόρβας) — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Lapit va Orsinomaning oʻgʻli. Yoki Triopning avlodlaridan. U Olenga koʻchib oʻtdi va qirol Alektor unga Elisda qirollik qilishni topshirdi. Xotini Girmindan Egey va Aktyor oʻgʻillari tugʻilgan. Shuningdek, u Avgiyning ham otasi (boshqa versiyaga koʻra).
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Aligo
Aligo (frans. aligot)  — kartoshka pyuresi (koʻpincha sarimsoq bilan) aralashtirilgan pishloqli taom boʻlib, u Fransiyaning markaziy massivining janubidagi Aubrak tumanida (Averon, Kantal, Lozer, Oksitaniya) tayyorlanadi.. Averon boʻlimining fondyusiga oʻxshash bu taomi Overni restoranlarida keng tarqalgan.
Anʼanaviy ravishda Tomme de Laguiole (Tomme fraîche) yoki tomma d’Auvergne pishloqidan tayyorlangan aligo fransuz taomi hisoblanadi va mahalliy gastronomiyada Tuluza kolbasalari yoki qovurilgan choʻchqa goʻshti bilan yuqori baholanadi. Tomme oʻrniga boshqa pishloqlardan ham foydalaniladi, jumladan kantal, mosarella va layol. Pishloqni tanlash juda muhim va bu natijaga katta taʼsir koʻrsatadi. Tommani Fransiyadan tashqarida topish qiyin va boshqa koʻplab pishloqlar juda qattiq deb hisoblanadi. Pishloq yumshoq, sutli taʼmga ega boʻlishi kerak, lekin juda shoʻr boʻlmasligi va oson erimasligi kerak. Buyuk Britaniyada Lankashir pishloqi eng yaxshi pishloq hisoblanadi. Mumsimon kartoshkadan koʻra kukunlisi afzal koʻriladi. .
Tarkibiy mahsulotlar
Aligo sariyogʻ, qaymoq, maydalangan sarimsoq va eritilgan pishloq bilan aralashtirilgan kartoshka pyuresidan tayyorlanadi. Taom silliq elastik tuzilishga ega boʻlganda tayyor boʻladi. Retseptlar turlicha boʻlsa-da, Larousse Gastronomique masalliqlar sifatida 1 kg kartoshka; 500 g tomma, layol yoki kantal pishloqi; 2 tishcha sarimsoq; 30 g sariyog '; tuz va qalampirni koʻrsatishadi.
Tarixi
Bu taom Santyago-de-Kompostelaga ketayotgan ziyoratchilar uchun tayyorlangan boʻlib, ular mintaqada tunab qolishgan. Afsonaga koʻra, aligo dastlab non bilan tayyorlangan, keyinchalik u Fransiyada paydo boʻlganidan keyin kartoshka bilan almashtirildi. Bugungi kunda u qishloqlardagi yigʻilishlarda va ziyofatlarda asosiy taom sifatida xizmat qiladi. Aligo hozirgacha Averon uylarida va koʻcha bozorlarida qoʻlda tayyorlanadi. Aligoni anʼana boʻyicha Overni qizil sharobi bilan tortiladi.
Etimologiyasi
Ehtimol, oksitancha alicouotʼdan, ehtimol lotin aliquid dan yoki qadimgi fransuz harigoteridan olingan. Rohiblar ziyoratchilarni kutib olgan alle cuite („boring, ovqatlaning“, „hamma narsa tayyor“) iborasidan kelib chiqqanligi haqidagi maʼlumot ham mavjud.
Tamillar
Tamillar — Hindiston (asosan, Tamilnad shtati) dagi xalq. 61 mln. kishi (1990y.lar oʻrtalari); ShriLankaning shimolida taxminan 2,8 mln. kishi; shuningdek, Singapur, Myanma, Malayziya, Avstraliya va boshqa yerlarda yashaydi. Umumiy soni 64,1 mln. kishi. Tamil tilida soʻzlashadi. Dindorlari — hinduizmga eʼtiqod qiladi, sunniy musulmonlar va xristianlar ham bor. T.ning etnogenezi dravid xalklari bilan bogʻliq. Mil. 3-asrdan Hindiston tarixida Chola, Chera, Pandya kabi tamil davlatlari maʼlum. 11 — 12-asrlarda tamil davlatlari oʻzaro birlashganlar. 1337-yilda Vijayanagar imperiyasi vujudga kelib, 16-asrda Janubiy Hindistonning barcha hududini qamrab olgan. 18-asr oxiri — 19-asr boshlarida T. yerlari ingliz mustamlakachilari tasarrufiga oʻtgan. T. dehqonchilik, chorvachilik, baliq ovlash va hunarmandchilik bilan shugʻullanadilar.
Jibek Joly TV
Jibek Joly TV (eski nomi Kazakh TV) - Qozogʻiston Respublikasining birinchi sunʼiy yoʻldosh milliy telekanali. „Jibek Joly TV“ telekanalini Yevropa, Markaziy Osiyo, Yaqin Sharq va Afrikaning shimoliy qismi aholisi tomosha qilishlari múmkin. Tomoshabinlar soni 99 millionga yaqin. Qozogʻiston telekanali qozoq, rus va ingliz tillarida 24 soat davomida axborot va maʼrifiy koʻrsatuvlar olib boradi.
Eshittirishlari
Jibek Joly TV 2005-yil 25-oktabrda CaspioNet nomi ostida axborot xizmatini ishga tushirdi. „Jibek Joly TV“ telekanali tomoshabinlari Qozogʻiston siyosati, iqtisodiyoti, sporti va madaniyati haqida maʼlumot olishlari mumkin.2012-yil 25-oktabr — oʻninchi yubiley kunidan boshlab, kanal Ostona shahridagi yangi „Kazmedia Ortalygy“ media markazidan HDTV standarti 16:9 formatida tashkil etilgan.
Eshittirish tillari: qozoq, rus, ingliz, qirgʻiz va oʻzbek tillari Asosiy vazifa: xorijiy auditoriyani Qozogʻiston hayotidagi voqea va hodisalar haqida tezkor va xolisona xabardor qilish, shuningdek, xalqaro siyosatning asosiy masalalari boʻyicha Qozogʻiston pozitsiyasini aks ettirish.
Rahbarlar
2018-yilda Qozogʻiston telekanalini Rahimjanova Sandugash Nurabayevna boshqargan.
2019-yilda Ayjan Kuan telekanal rahbari lavozimiga keldi.
Axborot xizmati
Qozogʻiston telekanalining yangiliklar xizmati Qozogʻistonning barcha hududlarida, Yevropa, Osiyo va MDH davlatlarida muxbir punktlariga ega. Qozogʻiston telekanali oʻz mahsulotlaridan tashqari hamkorlik dasturlari doirasida dunyoning yetakchi axborot agentliklari yangiliklaridan ham faol foydalanadi.
Tarixi
2002-yil 25-oktabrdan bu kanal „CaspioNet“ deb nomlanadi.
2012-yil 1-sentabrdan boshlab telekanal nomi „Qazaq TV“ga oʻzgartirildi. 2020-yil dekabr oyidan boshlab kanal nomi „Qazaq TV“ga oʻzgartirildi. 2022-yil sentabrida nomi Jibek Joly TV deb oʻzgartirildi.
Nepalda odam savdosi
Nepalda odam savdosi o'sib borayotgan jinoiy sanoat bo'lib, Nepaldan tashqari ko'plab boshqa mamlakatlarga, birinchi navbatda, Osiyo va Yaqin Sharqqa ta'sir qiladi. Nepal asosan majburiy mehnat va jinsiy savdoga uchragan erkaklar, ayollar va bolalar uchun manba mamlakat hisoblanadi. AQSh Davlat departamentining Odam savdosi monitoringi va unga qarshi kurash boshqarmasi mamlakatni 2017-yilda “Tier 2”ga kiritdi.
Odam savdosi haqida umumiy
Odam savdosi dunyodagi eng tez rivojlanayotgan jinoiy sanoat bo'lib, giyohvand moddalar savdosi va qurol savdosidan keyin ikkinchi o'rinda turadi. Birlashgan Millatlar Tashkilotining Giyohvand moddalar va jinoyatchilik bo'yicha boshqarmasi ma'lumotlariga ko'ra, odam savdosi - bu odamlarni aldash, kuch ishlatish yoki firibgarlik kabi noto'g'ri yo'llar bilan, ulardan foydalanish maqsadida sotib olishdir. Xalqaro Mehnat Tashkilotining konservativ hisob-kitoblariga ko'ra, hozirda 2,4 millionga yaqin odam, asosan ayollar va qizlar odam savdosi natijasida majburiy mehnatga jalb qilingan va butun dunyo bo'ylab 32 milliard dollarlik sanoatni yaratmoqda. Har yili dunyo bo'ylab 600-800 mingga yaqin odam milliy chegaralar orqali olib o'tiladi. Ularning 80 foizi ayollar va qizlardir. Odam savdosining 1,2 millionga yaqin qurbonlari voyaga yetmaganlardir: taxminan 43 foizi tijorat maqsadida jinsiy ekspluatatsiya qilish uchun, 32 foizi ixtiyorsiz qullik uchun va 25 foizi ikkalasining aralashmasi uchun sotiladi.
Nepal ichida
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Nepal_map.png/205px-Nepal_map.png|thumb|205x205px| Nepal xaritasi Odam savdosi qurbonlari ko'pincha Nepaldagi joylarga, ko'pincha qishloq joylardan shahar markazlariga olib ketiladi. Asosan yosh qizlar va ayollar kabina/raqs restoranlari, massaj salonlari va turizm sektoridagi boshqa joylarda jinsiy ekspluatatsiya qilish uchun sotiladi.
Jinsiy savdo
Jinsiy savdo - bu kimdir kattalar bilan tijoriy jinsiy aloqa qilish uchun majburlash, kuch ishlatish yoki firibgarlikdan foydalanishi yoki voyaga yetmagan shaxsni tijorat maqsadida jinsiy harakatiga sabab bo'lishidir. Jinsiy savdo ayniqsa Nepal va Hindistonda keng tarqalgan bo'lib, har yili Hindistonga 5000-10000 ayol va qizlar sotiladi. Qizlar fohishaxonalarga 50 000 dan 70 000 hind rupigacha bo'lgan narxlarda sotiladi. Qiz qanchalik yosh bo'lsa, u shunchalik yuqori narxga sotiladi. Sotilgandan so'ng, qizlar ular uchun to'langan pulni to'lamagunlaricha, fohishaxona egasining mulki hisoblanadi. Jinsiy aloqa uchun sotilgan qizlar oz miqdorda oziq-ovqat va ba'zan oz miqdorda pul bilan ta'minlanishi mumkin, ammo fohishaxona egalari qizlarning daromadining 90% dan 95% gacha olishlari mumkin. Ma'lumotlar shuni ko'rsatadiki, qizlar kuniga o'rtacha 14 ta, kamida 3 ta va maksimal 40 ta erkak mijozga xizmat ko'rsatishga majbur bo'lishadi.
Majburiy mehnat
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/Tehrathum_cash_crop_cardamom.JPG/220px-Tehrathum_cash_crop_cardamom.JPG|thumb| Nepalda majburiy mehnat odatda qishloq xo'jaligida uchraydi Nepalda qullik majburiy mehnatning eng qadimgi shakllaridan biri edi. Majburiy mehnat asosan noqonuniy iqtisodiyotda yashiringanligi sababli, uning ko'lamini aniq o'lchash uchun aniq miqdoriy ma'lumotlar yo'q. Nepalda keng tarqalgan majburiy mehnatning o'ziga xos turlaridan biri qarz qulligi deb ham ataladigan majburiy mehnatdir. Nepal 2000-yilda majburiy mehnatni taqiqlagan bo'lsa ham, bu butun mamlakat bo'ylab muammo bo'lib qolmoqda. Nepalda bolalar mehnati ayniqsa keng tarqalgan. Mamlakatda besh yoshdan 17 yoshgacha boʻlgan 1,6 millionga yaqin ishchi bolalar bor. Ularning qariyb to'rtdan uch qismi 14 yoshdan kichik bo'lib, aksariyati qizlardir.
Hakimobod (Ko‘lob tumani)Hakimobod
Hakimobod (Ko‘lob tumani)Hakimobod (Ҳакимобод (деҳа, н. Кӯлоб))  — Tojikiston Respublikasining Koʻlob tumani, Zirakiy jamoatiga qarashli daha. Dahadan jamoat markazigacha 2 km, tuman markaziga 2 km.
Aholisi
Aholisi —1562 kishi.
Shahram Gʻiyosov
2019-yilning aprel oyida Shaxram professional bokschi sifatida super yengil vaznda (63,5 kg gacha) WBA International chempionlik kamarini qo‘lga kiritdi.
Biografiyasi
Gʻiyosov boksdagi faoliyati va yaqinlari tomonidan qoʻllab quvvatlanishini quyidagicha eslaydi: "Otam va amakim doimo buyuk bokschi boʻlishga intilganlar. Ammo ularning yoshligida boshqa vaqt, boshqa imkoniyatlar bor edi, shuning uchun ular bu orzusini amalga oshira olmadilar. Ammo men tugʻilganimda, ular meni sportchi qilishga va oʻzlarini butunlay shu maqsadga bagʻishlashga qaror qilishdi, men ulardan juda minnatdorman, chunki men oʻzimning va men uchun qadrli odamlarning orzusini roʻyobga chiqarishga muvaffaq boʻldim."
- Shahram Gʻiyosov
Boksga boʻlgan yoshligidagi qiziqishni va orzularini eslab, "„Men 5-sinfdan boksga qatnashishni boshlaganman. Bu vaqtga kelib hamyurtlarimiz Muhammadqodir Abdullayev va Abbos Atoyev jahon ringida oʻzlarini koʻrsatib, Olimpiada g‘olibi va chempioniga aylangan edi. Bolaligimda men ularga qarab qachondir Olimpiadada yurtim sharafini himoya qilishimni orzu qilardim. Oʻzbekistonimga oltin olib kelmoqchi edim! Barcha umidlarni oqlab, eng ezgu orzuim — yurtim chempioni boʻlishni xohlardim“ deydi"
- Shahram Gʻiyosov.
Havaskor faoliyati
Gʻiyosov 2014-yil Yakutsk shahrida boks boʻyicha talabalar oʻrtasida boʻlib oʻtgan VI jahon chempionatida oltin medal sohibi boʻldi. Finalda Gʻiyosov finalda qozogʻistonlik Maulen Oskenbekni magʻlub etgandi.
Shighnan tuman
Sheva koʻli Shigʻnon vodiysida joylashgan.
Demografiya
Xovarlar, tojiklar, xosheylar va pomirliklar asosiy etnik guruhlardir. Shug‘nanda faqat fors va shug‘non tillarida so‘zlashadi va tushuniladi.
Shahram Gʻiyosov
Havaskor faoliyati
2016—2018-yillar — WSBda O‘zbekistonning „Uzbek Tigers“ jamoasi tarkibida ishtirok etgan.
Shighnan tuman
Demografiya
Shig'nan tumanda 27 750 kishi istiqomat qiladi
Shahram Gʻiyosov
Havaskor faoliyati
2016-yil Rio-de-Janeyroda boʻlib oʻtgan 2016-yilgi Olimpiya oʻyinlarida boks boʻyicha 69 kilogrammgacha boʻlgan yarim oʻrta vazn toifasida kumush medal sovrindori boʻldi. Finalda Shahram 2013-yilgi jahon chempioni va 2015-yilgi Osiyo chempioni boʻlmish qozog‘istonlik Daniyar Yeleusinovga mag‘lub bo‘lgandi. Shunga qaramay u Osiyo boks konfederatsiyasi tomonidan „Yil kashfiyoti“ deb topildi.
Shighnan tuman
Qishloqlar va joylar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/Beautiful_view_of_Panj_river%2C_of_the_border_between_Afghanistan_and_Tajikistan_the_in_Shughnon-shughnan_region.jpg/268px-Beautiful_view_of_Panj_river%2C_of_the_border_between_Afghanistan_and_Tajikistan_the_in_Shughnon-shughnan_region.jpg|left|thumb|268x268px| Shig'non mintaqasida Tojikiston va Afg'oniston chegarasi bo'lgan [[Panj|Panj daryosining go'zal manzarasi tasvirlangan.]] link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Bridge_shughnan_tj_%26_shughnan_af.jpg/263px-Bridge_shughnan_tj_%26_shughnan_af.jpg|alt=|thumb|263x263px| [[Tojikiston va Afg'oniston o'rtasidagi do'stlik ko'prigi Shug'non - Shug'non viloyatidagi Panj daryosi bo'ylabida joylashgan.]]
Shahram Gʻiyosov
Havaskor faoliyati
2017-yil may oyida Toshkentda boʻlib oʻtgan Osiyo chempionionatida finalda qozogʻistonlik bokschi Ablayxon Jusupovni magʻlub etib, chempion boʻldi. Sentyabr oyida Gamburgda yarim finalda yana Jusupovni, finalda esa London-2012 Olimpiadasi chempioni kubalik Roniel Iglesiasni magʻlub etib , jahon chempioni boʻldi. Dekabr oyida Shahram G‘iyosov 2017-yilda Osiyoning eng yaxshi bokschisi deb topildi va professional boksga o‘tayotgani maʼlum boʻldi.
Biroq Gʻiyosov 2018-yilning 18-fevral kuni Taldiqo‘rg‘onda Uzbek Tigers jamoasi tarkibida o‘tkazgan so‘nggi havaskor jangida „ Astana Arlans “ vakili Aslanbek Shymbergenovga mag‘lub bo‘ldi.
2021-yil oktabr oyi oxirida Belgradda bo‘lib o‘tgan jahon chempionatida 71 kilogrammgacha bo‘lgan vazn toifasida ishtirok etdi va 1/16 finalda qozog‘istonlik bokschi Aslanbek Shymbergenovga yana ochkolar bo‘yicha mag‘lub bo‘ldi(0:5).
Giyasov vs. Velazquez
2018-yilning 10-mart kuni G‘iyosov professional debyutini argentinalik Nikolas Atilio Velaskesga qarshi o‘tkazdi. Gʻiyosov birinchi raundning birinchi daqiqasidayoq Velaskesni tanasiga zarba berib, nokautga uchratdi va gʻalaba qozondi.
Giyasov vs. Gorbics
2018-yil 21-aprel kuni G‘iyosov ikkinchi professional jangini Gabor Gorbicsga qarshi o‘tkazdi va bir ovozdan g‘alaba qozondi. Jangdan keyin u shunday dedi: “Olomon tufayli hayajonlanib ketdim va men nokautga uchratishga shoshildim. Ammo bu ajoyib tajriba edi.
Giyasov vs. Echeverria
2018-yilning 14-iyulida Gʻiyosov birinchi raundda Daniel Echeverriyani mag‘lub etib, ikkinchi nokautli g‘alabasini qo‘lga kiritdi. Gʻiyosov kuchli tana zarbasi bilan Echeverriaga zarba berdi, natijada meksikalik jangchi yiqitdi, hakam Raul Kays Sr Echeveriya burchagidan e'tirozlarga qaramay jangni to'xtatishga qaror qildi.
Pirhəsənli
Pirhəsənli (shuningdek, Pirgasanli va Pirgasanly) Ozarbayjonning Agsu tumanidagi qishloq va munitsipalitetdir. Uning aholisi 1,496 kishidan iborat.
Shahram Gʻiyosov
Giyasov vs. Mensah
Gʻiyosovning toʻrtinchi professional jangi 2018-yil 17-avgust kuni Albert Mensaga qarshi boʻlib oʻtdi. Uchinchi raundda Gʻiyosov Mensaning tanasi va boshiga kombinatsiyalangan zarbalar bilan ganiyalik sportchini yiqitdi. Mensah oʻn soniyada oʻrnidan turolmagani uchun Gʻiyosov gʻolib deb topildi.
2018-yilning 21-aprelida esa Belka (Sincap) laqabli vengriyalik tajribali bokschi Gabor Gorbichni (24-10-0, 14KO) ham mag‘lub etdi.
2018-yilning may oyida professional musobaqadagi muvaffaqiyatli startidan so‘ng, har ikki bokschi O‘zbekiston Milliy olimpiya qo‘mitasi prezidenti Umid Axmadjonov bilan Tokio-2020 Olimpiadasida mamlakat sharafini himoya qilishga kelishib oldi.
14-iyul kuni Los-Anjelesda G‘iyosov o‘zining navbatdagi jangini so‘nggi ikki yil davomida qatorasiga 4 ta jangda mag‘lub bo‘lgan meksikalik Daniel Echeverriaga (19-5-0, 17KO) qarshi o‘tkazdi. O‘zbekistonlik bokschi uni birinchi raunddayoq nokautga uchratgan.
22-sentyabr kuni Londondagi Wembley Arenada G‘iyosov 4-raundda nikaragualik Julio Lagunani (14-0-0, 10KO) nokautga uchratdi.
Gʻiyosov 2018-yilning 24-noyabr kuni Atlantic City shahrida meksikalik Migel Zamudioni (41-11-1, 25KO) nokautga uchratdi.
2019-yilda G‘iyosov yarim o‘rta vazn toifasidan (66,7 kg, yarim o‘rta vazn) super yengil vazn toifasiga (63,5 kg, o‘smirlar) tushdi. 2019-yilning 23-fevralida esa Tixuanada 36 yoshli bokschi Edgar Puertaga (25-11-1, 19 KO) qarshi 5-raundda texnik nokaut bilan g‘alaba qozondi.
26-aprel kuni Inglewoodda amerikalik Emmanuel Taylor ustidan 10 raundlik yakdil qaror bilan gʻalaba qozonib, ilk marta super yengil vazn toifasida Xalqaro WBA chempioni boʻldi.
Prelat
Prelat (praelatus yondi. — yuqorida belgilangan) — kardinallar, arxiyepiskoplar, yepiskoplar, generallar va monastir ordenlari provinsiyalari, abbatlar va Rim-katolik cherkovi tuzilmalarida yuqori lavozimlarni egallagan boshqa shaxslarga nisbatan qoʻllaniladigan tarixiy atama; hozirda — faxriy unvon (Hazrati Hazrati Faxriy prelate), shuningdek, shaxsiy prelaturalar va hududiy prelaturalarni boshqaradigan shaxslarning lavozimi.
Tarixi
Oʻrta asrlarda sobor va kollegial cherkovlar rektorlari va boshqa qonunlar ham prelatlarga tegishli edi. Rimda Papa saroyida xizmat qilgan palatin prelatlar unvoni bor edi. Rim Kuriya prelatlarining maqomini belgilovchi birinchi hujjat Rim papasi Aleksandr VII Inter caeterasning 1659-yil 13-iyundagi konstitutsiyasi edi. Biroq, keyinchalik, dunyoviy shaxslar cherkov davlati boshqaruvida yuqori lavozimlarga tayinlana boshladilar, ular bir vaqtning oʻzida prelat unvonini oldilar. Papa Piy IX bu amaliyotni 1847-yilda yakunladi va faqat Rim Kuriyasida yuqori lavozimlarni egallagan ruhoniylar uchun prelat unvonini saqlab qoldi.
Papa Piy XI 1934-yil 15-avgustdagi konstitutsiyada prelatlarning 2 toifasini belgiladi:
6 ta prelat kolleji mavjud edi:
Tamil adabiyoti
Tamil adabiyoti - Janubiy Hindistondagi Tamilnad shtati xalqining adabiyoti. Tamil adabiyoti sanskrit adabiyoti taʼsiri ostida mil. 1ming yillikda shakllangan. Tamil tilidagi dastlabki (1—3-asrlar) yozma yodgorliklar — "Ettutoxey" ("Sakkiz toʻplam"), "Pattuppattu" ("Oʻn qoʻshiq kitobi") nazmda yaratilgan boʻlib, ular "sangi sheʼriyati" deyiladi. Unda "porul" (poetik mazmun) uzini 2 xil: "puram" ("tashki maʼno") va "axam" ("ichki maʼno") tarzida namoyon etadi. "Puram"da tamil xalqining kundalik muammolari, kaxramonliklari, odil shoh madhiyasi, baʼzan harbiylar kuylangan. "Axam"da esa sevgi, oilaviy munosabatlar koʻproq aks etgan. Sheʼriyatda (6—12-asrlar) "tiney" ("turlar") toifasidagi toʻplamlar koʻp yaratilgan. Masalan, "Aintiney ejubadi" ("Besh mavzuli tineyga 70 ta sheʼr") yoki "Tineymaley nuttraimbadi" ("Tiney mavzusiga yuz ellikta sheʼr gulchambari") va boshqa "Tirukural" ("Muqaddas kurallar", 6-asr) va "Naladiyar" ("Toʻrtliklar", 6— 9-asr) din, hayot va sevgi mavzusidagi aforizmli sheʼriy toʻplamlardir. 13-asrlarga kelib Tamil adabiyoti rivojlanib, hikmatli soʻzlar, chuqur maʼnoli sheʼrlardan iborat toʻplamlar yaratilib, sheʼriy tarjimai hol janri shakllandi. Shivaizmga oid risolalardan Meykandarning "Sivanyanapodam" ("Shivaizm haqida ilmlar") toʻplami mashhurdir. Bu davrda "talapuranam" ("mahalliy puranlar") janri keng tuye oldi. 19-asrga kelib ijtimoiymadaniy hayotda koʻtarilish boʻldi, maʼrifatparvarlik goyalari oʻsdi, birinchi tamil jurnali "Tamil patrika" (1831) va "Svadesamittiran" (1880) gaz. nashr etildi. T. nayerchiligining otasi, shrilankalik yozuvchi Arumugu Navarala (1823—79) ham shu davrga mansub boʻlib, u 1sinflar uchun tamil tilida qoʻllanma yozgan. Birinchi tamil romani "Mudalnyor Pratan tarixi" (1879) muallifi S. Vedayanagam Pillai (1826—89) hamda A. Madaviya (1874—1926), Mareinmaleya Adigal (1876—1950) va boshqa yozuvchilar tamil romanini mavzu va gʻoyaviy jihatdan yuqori pogʻonaga koʻtardilar. S. Ayer (1881 — 1925) va boshqalarning dastlabki asarlarida xalqning kolonializmga qarshi kayfiyatlari bayon etilgan. Natesa Sastiri (1859—1906) detektiv hikoyaga, Rajam Ayyar (1872—98) publitsistikaga asos solgan. Dastlabki tamil roman va hikoyalarida maʼrifatparvarlik gʻoyalari, romantik motivlar ustun boʻlib, ayollarga past nazar bilan qarash qoralangan. 20-asr tamil sheʼriyatida Suppiramaniya Baradi (1882—1921) ijodi oʻziga xos oʻrin tutgan ("Milliy qoʻshiqlar", 1908; "Tush", 1910; "Baradining 66 sheʼri", 1917 va boshqalar). Keyingi davr Tamil adabiyoti taraqqiyotida M. Baradarajanning (1912) "Koʻmir boʻlagi", Lakshmining (1912) "Ayol qalbi" romanlari, Jagannadan (1906) va G. Ajahirisamining (1923) hikoyalari, B.S. Ramayyaning (1905) dramalari katta rol oʻynadi.
Adabiyot
Ulfatxon Muhibova.
Sarupul viloyati
Sarupul, shuningdek, Sari Pul (dari / pashtucha : سرپل) deb ham ataladi, Afgʻonistonning oʻttiz toʻrtta viloyatidan biri boʻlib, mamlakat shimolida joylashgan. Janubda Gʻor va Bomyon, sharqda Samangan, shimolda Balx va Juzjon, gʻarbda Faryob bilan chegaradosh. Viloyat 7 tumanga boʻlingan va 896 qishloqdan iborat. Uning 632 mingga yaqin aholisi boʻlib, u koʻp millatli va asosan qabila jamiyatidir. Viloyat 1988 yilda shimoliy afgʻon siyosatchisi Sayid Nasim Mihanparast koʻmagida tashkil etilgan. Sar-e Pol shahri viloyat markazi sifatida xizmat qiladi.
2021-yilda Tolibon 2021-yilgi hujum paytida viloyat ustidan nazoratni qoʻlga kiritdi.
Tarixi
16-asr boshlari va 18-asr oʻrtalari oraligʻida hudud Buxoro xonligi tomonidan boshqarilgan. U Ahmadshoh Durroniyga Buxorolik Murod begim tomonidan 1750-yilda shartnoma imzolangandan keyin berilgan va Durroniylar saltanati tarkibiga kiradi. Unda Durroniylar, keyin esa Barakzaylar sulolasi hukmronlik qilgan. Bu hudud 19-20-asrlarda olib borilgan uchta ingliz-afgʻon urushi davrida inglizlar tomonidan tegmagan. 1980-yillar Sovet-Afgʻon urushigacha taxminan yuz yil davomida tinch boʻlib qoldi.
Yaqin tarixi
Afgʻonistondagi fuqarolar urushi davrida bu hudud Abdul Rashid Doʻstumga sodiq kuchlar tomonidan nazorat qilingan. U 1998 yilda Tolibon tomonidan bosib olingan. Aminulla Amin, Tolibonning qoʻlga olingan birinchi yuqori martabali aʼzosi, viloyatning sobiq gubernatori edi.
Taxminan 2005-yildan beri Mozori Sharifda joylashgan va Sari Pol, jumladan, toʻrt viloyat uchun masʻul boʻlgan Shvetsiya boshchiligidagi Viloyatni qayta qurish guruhi (PRT) viloyatda idora va bir qancha qoʻshinlar tashkil qildi. Afgʻoniston Milliy Xavfsizlik Kuchlari (ANFS) soʻnggi oʻn yillikda kengayishni boshladi va xavfsizlikni asta-sekin Xalqaro Xavfsizlik Kuchlaridan (ISAF) oʻz zimmasiga oldi. Afgʻoniston-Turkmaniston chegarasini Afgʻoniston Chegara Politsiyasi (ABP) qoʻllab-quvvatlaydi, qolgan viloyatlarda qonun va tartibni NATO tomonidan oʻqitilgan Afgʻoniston Milliy Politsiyasi (ANP) taʼminlaydi.
2009-yilda viloyat politsiyasi boshlig‘i qurol-yarog‘lar viloyatning tinch tumanlari deb atalgan Sangcharak, Go‘sfandi va So‘zama-qal’a hududlari va uchta tumandan yig‘ilganini aytdi. Jangarilarga qarshi amaliyotlar chog‘ida politsiya boshlig‘i so‘nggi amaliyotlar chog‘ida taniqli Tolibon qo‘mondoni Mulla Nodir va yana 11 kishini hibsga olganini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, amaliyotlar chog‘ida odamlardan bir necha kilogramm gashish va afyun ham musodara qilingan.
Sarupul viloyatida sayohatchilar uchun eng katta xavf yoʻl banditlari va oʻgʻrilari, buzuq militsionerlar va politsiyachilar va yoʻllardagi xavf boʻlib qolmoqda. Tolibonning viloyat boʻylab kichik kadrlari bor, lekin qoʻshni viloyatlarda kattaroq yordam tarmoqlariga tayanadi.
Taʼlimi
Umumiy savodxonlik darajasi (6+ yosh) 2005-yildagi 12 foizdan 2011-yilda 23 foizga oshdi Umumiy sof qabul darajasi (6-13 yosh) 2005-yildagi 22 foizdan 2011-yilda 46 foizgacha oshdi
Geografiyasi
Sarupul togʻli viloyat, ayniqsa janubiy qismida. U 16,360 km maydonni egallaydi. Viloyat hududining toʻrtdan uch qismi (75 %) togʻli yoki yarim togʻli, yettidan bir qismi (14 %) esa tekisliklardan iborat. Viloyat 7 ta tumanga boʻlingan boʻlib, 896 ta qishloqdan iborat.
Demografiyasi
2021-yil holatiga koʻra, viloyatning umumiy aholisi 632 000 ga yaqin.
Iqtisodiyoti
Konchilik va qishloq xoʻjaligi viloyatning asosiy tarmoqlari hisoblanadi. Afgʻoniston hukumati Xitoy milliy neft korporatsiyasi (CNPC) bilan Amudaryo havzasida neft bloklarini oʻzlashtirish boʻyicha shartnoma imzoladi, bu loyiha yigirma yil ichida milliardlab dollar daromad keltirishi kutilmoqda; bitim shimoliy Sar-e Pol va Faryob viloyatlarida burgʻulash va neftni qayta ishlash zavodini oʻz ichiga oladi va Afgʻoniston hukumati tomonidan bir necha oʻn yilliklar davomida tuzilgan birinchi xalqaro neft qazib olish kelishuvidir. Afg‘oniston neftini qazib olish 2012-yil oktabr oyida boshlangan bo‘lib, 2013-yilda bu ko‘rsatkich yiliga 1 million barobargacha oshishi kutilmoqda
Chamagne
Chamagne Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Vosges departamenti Épinal tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
416 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 27,4 nafar kishi.
Golubsi
Golubsi — bu dunyoning turli oshxonalarida keng tarqalgan taom boʻlib, u qiyma goʻsht bilan qaynatilgan guruch yoki grechka bilan toʻldirilgan, karam barglari yoki sabzavotlar. Turli xil magʻizga ega turlari mavjud. Karamni bargiga oʻralgan qiymadan iborat taomlar Shimoliy, Markaziy va Sharqiy Yevropa, Turkiya, Ozarbayjon, Armaniston, Bolqon, Qozogʻiston, Moldova, Markaziy Osiyo, Shimoliy Afrika, Xitoy va Koreyada keng tarqalgan.
Golubsilarni oʻrash mashaqqatli jarayon boʻlib, karam golubsilari oddiyroq turi xam mavjud — dangasa karam golubsilari, uni tayyorlash kamroq vaqt talab etadi. Anʼanaga koʻra, dangasa karam golubsilari qozon yoki pechda tayyorlanadi. Dangasa karam golubsilari taomining koʻplab retseptlar mavjud, asosiy farq tayyor taomning mustahkamligidir.
Tarixi
M. Fasmerning soʻzlariga koʻra, голубцы, shuningdek, goɫąbki ― „toʻldirilgan karam“, serboxorv: kabutar ̀biħ ― "chuchvara„, shakl oʻxshashligi bilan kaptar soʻzidan kelib chiqqan  karam“ ― kalamb.
V. V. Paxlyobkinning „A dan Ya-gacha oshpazlik lugʻati“ ga koʻra, bu taom "XIV-XV asrlarda Litva va ukrainalik oshpazlari tomonidan tatar va turk oshxonasidan olinib, „qayta qilingan“, u yerda dolma deb atalgan".
XIX-asr rus oshpazlik kitoblarida karam golubsilari ham "dolma", „talma“ nomlari ostida paydo boʻlgan.
Toʻldirilgan karam terminologiyasi mintaqalar ichida farq qiladi: Angliyada ular „karam rollari“ deb ataladi (cabbage roll), Fransiyada — „karam sigaralari“ (cigare au chou), Ispaniyada — „qiymali karam“ (repollo relleno), Germaniyada — „karam kolbasa“ (Krautwurst). Yunon va Ozarbayjon oshxonalarida karam golubsilari, karam dolmasi deb ataladi (lahanodolmades, kələm dolması).
Turli slavyan tillarida bu taom serb: Sarma, сарми, sarma (Ispaniya, Ruminiya va Turkiya ham), shuningdek, Qrim-tatar tilida (Sarma ).
Ukrainada karam golubsilari
Karpatlarda, karam golubsilari anʼanaviy ravishda makkajoʻxori bilan pishiriladi, Poltava viloyatida grechka va shkvarka bilan tayyorlash odatiy holdir. Ukrainada karam golubsilari nafaqat yangi karam barglaridan, balki tuzlangan karamdan ham tayyorlanadi va bahorda yosh lavlagi barglari ham tez-tez ishlatiladi. Ukrainaning gʻarbiy qismida karam bargini bir necha qismlarga boʻlish orqali mayda karam golubsilari tayyorlash odatiy holdir, janubda va sharqda karam golubsilari butun bargdan tayyorlanadi, katta karam golubsilari yanada sershira hisoblanadi. Zakarpatʼyeda, Rojdestvo arafasida, karam barglaridan karam golubsilari tayyorlanadi, ularni guruch va qoʻziqorinlarli magʻiz bilan toʻldirishad.
Belarusiyadagi karam golubsilari
Guruch oʻrniga qiyma goʻshtga arpa qoʻshilishi mumkin. Bahorda karam golubsilari tayyorlash uchun yosh hren barglari ham ishlatilgan.
Markaziy Osiyoda karam golubsilari
Markaziy Osiyoda karam golubssilari koʻpincha karamdan emas, balki toʻldirilgan bolgar qalampiri deb ataladi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Adabiyotlar
Turk oshxonasi Arab oshxonasi Bolgar oshxonasi Nemis oshxonasi
Champ-le-Duc
Champ-le-Duc Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Vosges departamenti Épinal tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
562 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 144,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,9 km2. Dengiz sathidan 421 – 514 m balandlikda joylashgan.
Ngadi Chuli
Ngadi-Chuli (Dunapurna, 29 choʻqqi, Dakura, Dakum) (7871 m) — Mansiri-Himal (Manaslu-Himal) tizmasidagi choʻqqi, Nepaldagi Gurxa massivi deb ham ataladi. Dunyodagi 20-eng baland cho'qqi. Manaslu va Himalchuli o'rtasida joylashgan.
Toqqa chiqish tarixi
left|thumb| Tongning birinchi nurlarida Ngadi-Chuli (7871 m). Phung Gyen vodiysidan ko'rinish (4040 m).
Natalya Pavlovna Voskobovich
Biografiya
2018-yilda u Minskka koʻchib oʻtdi va u bilan ikki marta liga chempioni (2018, 2019) va ikki marta Belarus kubogi (2018, 2019) gʻolibi boʻldi. 2020-yilda u chempionatning kumush medali sovrindori va mamlakat kubogi finalchisiga aylandi. U ayollar chempionlar ligasi oʻyinlarida ham (13 ta oʻyin) qatnashgan.
2021-yilda u Belarusiyalik bir guruh futbolchilar bilan birgalikda Rossiyaning " Zvezda-2005 '' klubi tarkibiga oʻtdi, Rossiya chempionatida 13 ta oʻyin oʻtkazdi. 2022-yil boshida u Zenit-Peterburg shahriga koʻchib oʻtdi.
U Belarus yoshlar terma jamoasida oʻynagan. 2016-yildan buyon milliy terma jamoada oʻynamoqda.
Shahsiy hayot
Katta opa, egizak akasi va singlisi ham futbol oʻynaydi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Patent huquqi to‘g‘risidagi shartnoma
thumb|right|450px Patent huquqi toʻgʻrisidagi shartnoma 2000-yilda qabul qilingan va milliy va mintaqaviy patent talabnomalari va patentlar bilan bogʻliq rasmiy tartib-qoidalarni uygʻunlashtirish va tezlashtirishga qaratilgan boʻlib, ushbu tartib-qoidalarni yanada qulayroq tarzda amalga oshirishini nazarda tutadi. Ariza topshirish sanasiga qoʻyiladigan talablar bundan mustasno boʻlib, Shartnoma ahdlashuvchi tomonning intellektual mulk idoralari tomonidan qoʻllanilishi mumkin boʻlgan talablarning maksimal roʻyxatini belgilaydi.
Shartnomaning maʼmuriy vazifalari Jahon intellektual mulk tashkiloti tomonidan boshqariladi.
2022-yil mobaynida 43 ta davlat ishtirok etishgan.
Birikkan egizaklar (Siam egizaklari)
Birikkan egizaklar (baʼzida xalq orasida Siam egizaklari deb ham ataladi ) — bachadonda qoʻshilgan egizaklar. Juda kam uchraydigan mazkur hodisa 49 000 tadan 189 000 ta tugʻilish holatida atigi 1 ta kuzatiladi. Janubi-gʻarbiy Osiyo va Afrikada koʻrsatkichlar birmuncha yuqoriroq. Siam egizaklarining yarmi oʻlik tugʻiladi va yana uchdan bir qismi 24 soat ichida vafot etadi. Tirik tugʻilgan bunday egizaklarning katta qismi ayol jinsli boʻlib, ularning nisbati 3:1 ni tashkil qiladi.
Birlashgan egizaklarning kelib chiqishini tushuntirish uchun ikkita nazariya mavjud. Jamoatchilik tomonidan nisbatan kengroq qabul qilingan nazariya boʻlinish nazariyasi boʻlib, unda urugʻlangan tuxum qisman boʻlinadi. Endilikda Siam egizaklarining kelib chiqishi sababi deya hisoblanmotgan boshqa nazariya sintez nazariyasi bo‘lib, unda urug‘langan tuxum butunlay ajraladi, ammo ildiz hujayralari (o‘xshash hujayralarni qidiradi) boshqa egizakda o‘xshash ildiz hujayralarini topadi va ularni birlashtiradi. Birlashgan egizaklar bitta umumiy xorion, platsenta va amniotik qopga ega boʻlishadi. Shuningdek, bu xususiyatlar faqatgina birlashgan egizaklarga xos emas, chunki baʼzi monozigotik, ammo qoʻshilmagan egizaklar ham bachadonda ham bu tuzilmalarni baham koʻradilar.
Chang va Eng Bunker (1811-1874) Siamda (hozirgi Tailand) tugʻilgan aka-uka birlashgan egizaklar edilar. Ular koʻp yillar davomida bir qancha sayohatlarni amalga oshirdilar va „Siam egizaklari“ degan nom oldilar. Chang va Englarning anomaliyasi qorin qismidan birlashib ketgan mushak, pay va umumiy jigarni oʻz ichiga olardi. Zamonaviy davrda ularni osongina ajratish mumkin edi. Mazkur aka-ukalarning shon-shuhratlari va kamdan-kam uchraydigan holati tufayli „Siam egizaklari“ atamasi birikkan egizaklar atamasining sinonimi kabi boʻlib qoldi.
Sabablari
Birlashgan egizaklarning nima sababdan bunday tarzda rivojlanishini asoslashga harakat qiladigan ikkita nazariya mavjud. Birinchi nazariyaga koʻra bitta urugʻlantirilgan tuxum bir xil egizaklarni shakllantirish jarayonida toʻliq boʻlinmaydi. Agar zigota boʻlinishi embrion diskning rivojlanishidan ikki hafta oʻtgach sodir boʻlsa, bu birlashgan egizaklarning shakllanishiga olib keladi. Ikkinchi nazariyaga koʻra ikkita urugʻlangan tuxumning qoʻshilishi rivojlanish davrida sodir boʻladi.
Primitiv tugun va primitiv chiziqning qisman boʻlinishi birlashgan egizaklarning shakllanishiga olib kelishi mumkin. Bu egizaklar birlashishning tabiati va darajasiga koʻra tasniflanadi. Baʼzida monozigot egizaklar faqat umumiy teri koʻprigi yoki umumiy jigar koʻprigi bilan bogʻlanadi. Dunyoga kelgan egizaklarning turi tugun va chiziqning anomaliyalari qachon va qay darajada sodir boʻlganiga bogʻliq. Goosekoid goosekoid gomeobox oqsili (GSC) kabi genlarning notoʻgʻri ifodalanishi ham egizaklarning birlashishiga olib kelishi mumkin. GSC BMP4 ingibitorlarini faollashtiradi va bosh miyaning rivojlanishini tartibga solishda yordam beradi. Laboratoriya hayvonlarida bu genning haddan tashqari yoki kam ifodalanishi boshning ogʻir malformatsiyasiga, shu jumladan, birlashgan egizaklarning ayrim turlariga oʻxshash dublikatsiyalarga olib keladi.
Turlari
Birlashgan egizaklar, odatda, ularning tanalari birlashgan nuqtaga qarab tasniflanadi. Bunday egizaklarning eng keng tarqalgan turlari quyidagilar:
Birlashgan egizaklarning boshqa kamroq tarqalgan turlariga quyidagilar kiradi:
Birikkan egizaklarni ajratish
Birikkan egizaklarni ajratish boʻyicha jarrohlik amaliyoti birikish nuqtasiga va umumiy ichki organlar holatiga qarab juda osondan juda qiyin darajagacha boʻlishi mumkin. Koʻpgina ajratilish jarayonlari hayot uchun juda xavflidir. Koʻpgina hollarda operatsiya egizaklardan biri yoki ikkalasining oʻlimiga olib keladi, ayniqsa ular bosh orqali birlashtirilgan yoki umumiy muhim organga ega boʻlsalar. Bu esa jarrohlik yoʻli bilan ajratilish etikasini, yaʼni egizaklar ajratilmagan taqdirda ham omon qolishi mumkin boʻlgan etikani bahsli holatga aylantiradi. Shimoli-gʻarbiy universiteti xodimi Alice Dreger Siam egizaklarining hayot sifati odatda taxmin qilinganidan yuqori boʻlishini aniqladi. Lori va George Schappell, Abby va Brittany Hensellar diqqatga sazovor misollardir.
Birlashgan egizaklarni ajratish boʻyicha birinchi muvaffaqiyatli amaliyot 900-yillarda Vizantiya imperiyasida sodir boʻlgan. Egizaklardan biri allaqachon vafot etgan edi, shuning uchun shahar shifokorlari oʻlgan egizakni tirik qolgan egizakdan ajratishga harakat qiladilar. Natija qisman muvaffaqiyatli boʻlgan, chunki ajratilgan egizak amaliyotdan keyin uch kun yashagan. Navbatdagi birikkan egizaklarni ajratish amaliyoti oradan bir necha asr oʻtib, 1689-yilda Germaniyada qayd etilgan. Qoʻshilgan egizaklarning birinchi muvaffaqiyatli ajratilishi 1689-yilda Johannes Fatio tomonidan amalga oshirilgan. 1955-yilda neyroxirurg Harold Voris (1902-1980) va uning Chikagodagi Mersi kasalxonasidagi jamoasi kraniopagus egizaklarini (boshida birikkan) ajratish boʻyicha birinchi muvaffaqiyatli operatsiyani oʻtkazdilar, buning natijasida ajratilgan egizaklarning har ikkisi ham uzoq muddat omon qolishdi. 1963-yilda kattaroq egizak qizning normal rivojlanayotgani haqida xabar berilgan, ammo kichikrogʻi umrbod nogiron boʻlib qolgan.
1957-yilda Bertram Katz va uning jarrohlik guruhi xalqaro tibbiyot tarixida muhim hodisaga qoʻl urdilar va dunyodagi birinchi muhim umumiy organga ega boʻlgan Siam egizaklarni muvaffaqiyatli ajradilar. Omphalopagus egizaklari Jon Nelson va James Edward Freeman (Johnny va Jimmy) 1956-yil 27-aprelda Ogayo shtatining Youngstaun shahrida tugʻilgan. Bu oʻgʻil bolalarning jigari umumiy, ammo yuraklari alohida edi. Ular Bertram Katz tomonidan Youngstaun shahridagi North Side kasalxonasida muvaffaqiyatli ajratildilar. Operatsiya Ogayo shtatidagi nogiron bolalarga xizmat ko‘rsatish jamiyati tomonidan moliyalashtirilgan.
Yaqin yillardagi Siam egizaklarining muvaffaqiyatli ajratilishi amaliyoti 2000-yilda Katmanduda (Nepal) tugʻilgan Ganga va Jamuna Shreshtalarning 2001-yilda ajratilishi bilan bogʻliq. Singapurda oʻtkazilgan kraniopagus egizaklarining 97 soatlik operatsiyasi muhim voqea boʻldi; jamoani neyroxirurglar Chumpon Chan va Keith Gohlar boshqargan. Jarrohlik natijasida Ganganing miyasi shikastlangan va Jamuna yura olmay qolgan. Oradan yetti yil oʻtib 2009-yil iyul oyida Ganga Shreshta Katmandudagi Model kasalxonasida sakkiz yoshida ogʻir koʻkrak infeksiyasini davolash uchun qabul qilinganidan uch kun oʻtib vafot etdi.
Maltalik birlashgan egizak chaqaloqlar Rose va Grace Attard ota-onalari Michaelangelo va Rina Attardlarning diniy eʼtirozlari tufayli Buyuk Britaniyada sud qarori bilan ajratildilar. Egizaklar pastki qorin va umurtqa pogʻonasida birlashib ketgan edilar. Operatsiya 2000-yil noyabr oyida Manchesterdagi Sent-Meri kasalxonasida boʻlib oʻtdi. Mazkur operatsiya munozarali edi, chunki kuchsizroq egizak Rose (uning yuragi va oʻpkasi Gracenikiga bogʻliq edi) operatsiya natijasida vafot etadi. Biroq, agar operatsiya oʻtkazilmaganida, ikkala egizak ham halok boʻlishi muqarrar edi. Grace oddiy bolalikdan zavqlanish uchun tirik qoladi.
2003-yilda jarrohlarning operatsiya bitta yoki ikkala egizakning ham oʻlimiga olib kelishi mumkinligi haqidagi ogohlantirishlariga qaramay boshidan birlashib ketgan, ammo miyalari alohida (kraniopagus) boʻlgan eronlik 29 yoshli ikki ayol Ladan va Laleh Bijanilar jarrohlik yoʻli bilan ajratildilar. Ularning murakkab ishi texnologik jihatdan ilgʻor grafik tasvirlar va modellashtirish tibbiy guruhga xavfli operatsiyani rejalashtirish imkonini berganligi sababli qabul qilindi. Ammo operatsiya davomida skanerda koʻrinmagan, aniqlanmagan katta tomir aniqlandi. Ajratilish tugallandi, ammo ikkala ayol ham operatsiya paytida vafot etdi.
2019-yilda Safa va Marwa Ullah Angliyaning London shahridagi Great Ormond Street kasalxonasida ajratildilar. 2017-yil yanvar oyida tugʻilgan mazkur egizaklar boshning tepasida alohida miya va bir-biriga qarama-qarshi yoʻnalishdagi silindrsimon umumiy bosh suyagi bilan birlashgan edilar. Operatsiyani neyroxirurg Owase Jeelani va plastik jarroh professor David Dunawaylar birgalikda olib borishdi. Bir qator umumiy tomirlar va qizlarning miyasi shaklining buzilishi, ularning bir-birining ustida joylashganligi sababli operatsiyada muayyan qiyinchiliklar yuzaga keldi. Ajratishni davom ettirish uchun buzilishni tuzatish kerak boʻldi. Amaliyotda biomuhandislar, 3D modelerlar va 100 dan ortiq virtual reallik dizayneridan iborat jamoa ishtirok etdi. Ajratilish 2019-yil fevral oyida uchta alohida operatsiyadan iborat jami 52 soatlik jarrohlik amaliyotidan soʻng yakunlandi. 2019-yil iyul oyi holatiga koʻra, ikkala qiz ham sogʻlom boʻlib, ular 2020-yilda Pokistondagi uylariga qaytishni rejalashtirgan.
Tarix
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/Nuremberg_chronicles_-_Male_Siamese_twins_%28CCXVIIr%29.jpg/220px-Nuremberg_chronicles_-_Male_Siamese_twins_%28CCXVIIr%29.jpg|left|thumb| [[Nyurnberg yilnomasi|Nyurnberg yilnomasidan birlashgan birodarlar tasviri (1493)]] link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Nuremberg_chronicles_-_Female_Siamese_Twins_%28CLXXXIIv%29.jpg/220px-Nuremberg_chronicles_-_Female_Siamese_Twins_%28CLXXXIIv%29.jpg|left|thumb| Nyurnberg yilnomasidan qoʻshilgan egizak opa-singillar tasviri (1493) link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ad/Conjoinedtwinslarcomuseum.jpg/220px-Conjoinedtwinslarcomuseum.jpg|thumb| Birlashgan egizaklar tasvirlangan [[moche keramika. Larko muzeyi kolleksiyasidan. Miloddan avvalgi 300-yil, Lima, Peru]] Qadimgi Peruning Moche madaniyati eramizdan avvalgi 300 yilga oid sopol buyumlarida birlashgan egizaklarni tasvirlagan. Miloddan avvalgi 415-yillarda yozilgan St. Augustine of Hipponing „Xudo shahri“ kitobida „yuqorisi qoʻsh, lekin pastki yarmi yakka — ikkita boshi, ikkita koʻkragi, toʻrtta qoʻli, lekin bir tanasi va ikki oyogʻi“ boʻlgan odam tasviri kelgan.
XIX asrda yashagan Vizantiya tarixchisi Theophanes the Confessorning soʻzlariga koʻra, taxminan milodiy 385-386-yillarda Falastinning Emmaus qishlogʻida shunday bola tugʻilgan. Goʻdak kindik ostidadan mutlaqo normal tugʻilgan, lekin uning ikki boshi (ularning har biri sezgilarga ega boʻlgan) va ikki koʻkrak qafasi bor edi. „Ulardan biri yeb-ichardi, ikkinchisi yemas; biri uxlar, ikkinchisi esa hushyor edi. Ularning bir-birlari bilan oʻynagan paytlari ham boʻlgan, ikkalasi ham yigʻlab, bir-birini urishgan. Ular ikki yildan sal koʻproq yashashdi. Biri vafot etdi, ikkinchisi esa yana toʻrt kun yashadi va u ham oʻldi“.
Arabistonda egizak aka-uka Hashim ibn Abd Manaf va 'Abd Shamslar dunyoga keldilar. Hashimning oyog‘i egizak akasining boshiga yopishgan holda tug‘ilgan. Rivoyatda aytilishicha, ularning otasi Abd Manaf ibn Qusai oʻzining qoʻshilgan oʻgʻillarini qilich bilan ajratgan va baʼzi ruhoniylar oʻrtada oqayotgan qon ularning avlodlari oʻrtasidagi urushlarni bildiradi, deb ishonishgan (hijriy 750-yilda Banu al’Abbas va Banu Ummaya ibn 'Abd Shamslar oʻrtasida toʻqnashuvlar boʻlgan). Musulmon polimati Abu ar-Rayhon al-Beruniy o‘zining „Kitob-al-Saydana“ kitobida qo‘shilgan egizaklarni tasvirlab bergan.