cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rossiya iqtisodiyoti
Tarixi
Rossiya iqtisodiyoti beqaror. 1989-yildan boshlab uning institutsional muhiti sotsialistik buyruqbozlik iqtisodiyotidan kapitalistik bozor tizimiga aylantirildi. Rossiya sanoat tuzilmasi ishlab chiqarish va qishloq xoʻjaligiga katta sarmoya kiritishdan bozor xizmatlari, neft, gaz va togʻ-kon sanoatiga keskin oʻzgardi. Richard Cannollyning taʼkidlashicha, soʻnggi toʻrt asr davomida Rossiya iqtisodiyotining toʻrtta asosiy xususiyati mavjud boʻlib, ular tizimni shakllantirgan va siyosiy toʻntarishlarga qaramay saqlanib qolgan. Avvalo, huquqiy tizimning zaifligi xolis sudlarning qaror chiqarmasligi va shartnomalar muammoli ekanligini anglatadi. Ikkinchidan, zamonaviy iqtisodiy faoliyatning rivojlanmaganligi, 1930-yillarda juda oddiy dehqon qishloq xoʻjaligi hukmronlik qilgan. Uchinchidan, 1920-yillarda G‘arbdan qarz olish natijasida birmuncha yengillashtirilgan iqtisodiyot sababli texnologiya kam rivojlangan. Toʻrtinchidan, Rossiyada Gʻarbiy Yevropa va Shimoliy Amerikaga nisbatan turmush darajasi past edi.
Sovet Ittifoqi
1928-yildan boshlab Sovet Ittifoqi iqtisodiyoti bir qator besh yillik rejalar asosida boshqarildi. 1950-yillarga kelib Sovet Ittifoqi asosan agrar jamiyatdan yirik sanoat davlatiga aylandi. 1970-yillarga kelib Sovet Ittifoqi turgʻunlik davrida edi. Zamonaviy iqtisodiyotning murakkab talablari va egiluvchan boshqaruv markaziy rejalashtiruvchilarni yengib, cheklab qoʻydi. Moskvada rejalashtiruvchilar oldida turgan qarorlar hajmi juda katta boʻldi. Byurokratik maʼmuriyatning mashaqqatli tartib-qoidalari ishchilarni begonalashtirish, innovatsiyalar, mijozlar va yetkazib beruvchilar bilan ishlash uchun korxona darajasida talab qilinadigan erkin muloqot va moslashuvchanlik xususiyatlarini bekor qildi. thumb| Moskva Lixachev avtomobil zavodi ishchilari, 1963-yil 1975-yildan 1985-yilgacha korrupsiya va maʼlumotlar bilan ishlash byurokratiya orasida qoniqtirilgan maqsadlar va kvotalar haqida hisobot berish uchun odatiy holga aylandi, bu esa inqirozni kuchaytirdi. 1986-yildan boshlab Mixail Gorbachyov bozorga yoʻnaltirilgan sotsialistik iqtisodiyotga oʻtish orqali iqtisodiy muammolarni hal qilishga harakat qildi. Gorbachyovning qayta qurish siyosati sovet iqtisodiyotini qayta tiklay olmadi, buning oʻrniga, siyosiy va iqtisodiy parchalanish jarayoni 1991-yilda Sovet Ittifoqining parchalanishi bilan yakunlandi.
Bozor iqtisodiyotiga oʻtish (1991—1998)
center|thumb|300x300px| Rossiyada inflyatsiya darajasi 1993—2022-yillar right|thumb| 1991—2019-yillarda Rossiyaning yalpi ichki mahsuloti xarid qobiliyati pariteti (PPP; xalqaro dollarda) Sovet Ittifoqi parchalanganidan soʻng, Rossiya markazlashtirilgan rejalashtirilgan iqtisodiyotdan global integratsiyalashgan bozor iqtisodiyotiga oʻtib, tubdan oʻzgarishlarni boshdan kechirdi. Korrupsiyalashgan va tasodifiy xususiylashtirish jarayonlari yirik davlat firmalarini siyosiy oligarxlar qoʻliga oʻtkazdi, bu esa aksiyadorlik mulkini yuqori darajadagi konsentratsiyaga olib keldi.
Yeltsinning bozorga yoʻnaltirilgan tub islohotlar dasturi „shok terapiya“ nomi bilan mashhur boʻldi. U Vashington konsensusi bilan bogʻliq siyosatga, XVJ tavsiyalariga va bir guruh amerikalik iqtisodchilar, jumladan Larry Summers fikriga asoslangan edi. Jarayonga chuqur korrupsiya taʼsir koʻrsatib, natija halokatli boʻldi, 1999-yilga kelib real YaIM 40% dan koʻproq pastga tushib ketdi, shaxsiy jamgʻarmalarni yoʻq qilgan giperinflyatsiya, jinoyatchilik va qashshoqlik tez tarqaldi. Shok terapiya natijasida narxlarning koʻtarilishi sotsializm davrida ruslar tomonidan toʻplangan kamtarona jamgʻarmalarni yoʻq qildi va pul boʻlmagan aktivlarga ega boʻlgan elita foydasiga boylikning regressiv qayta taqsimlanishiga olib keldi.
Shok terapiya turmush darajasining pasayishi, jumladan, iqtisodiy tengsizlik va qashshoqlikning kuchayishi, ortiqcha oʻlimning koʻpayishi va umr koʻrish davomiyligining qisqarishi bilan birga keldi. Rossiyada oʻlim darajasining tinchlik davridagi sanoati rivojlangan mamlakatlarda kuzatilgan eng katta koʻtarilishi kuzatildi. Xuddi shunday tarzda goʻsht isteʼmoli kamaydi: 1990-yilda RSFSRning fuqarosi yiliga oʻrtacha 63 kg goʻsht isteʼmol qildi; 1999-yilga kelib u 45 kgga kamaydi.
Davlat korxonalarining aksariyati katta bahs-munozaralar ostida xususiylashtirildi va keyinchalik oʻz qiymatidan ancha past narxga insayderlar mulkiga aylandi. Masalan, sho‘ro tuzumi davrida zavod direktori ko‘pincha bir korxonaning egasi bo‘lib qolardi. Hukumat niqobi ostida biznes yuritishga imkon yaratadigan va hukumatning muhim lavozimlarida boʻlgan bir guruh shaxslarni boyitadigan dahshatli moliyaviy manipulyatsiyalar amalga oshirildi. Bunday shaxslarning koʻpchiligi yangi boyliklarini zudlik bilan chet elga sarmoya qilib, katta kapital koʻchib oʻtishini keltirib chiqardi. Davlat aktivlarini tez xususiylashtirish va u bilan bogʻliq keng tarqalgan korrupsiya butun Rossiya boʻylab „prixvatizatsiya“ yoki „grabitizatsiya“ nomi bilan mashhur boʻldi.
Morette
Morette Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Isère departamenti Grenoble tumani tarkibiga kiradi.
Rossiya iqtisodiyoti
Bozor iqtisodiyotiga oʻtish (1991—1998)
Iqtisodiyotning qulashi sharoitida davlat daromadlarini yigʻishdagi qiyinchiliklar va byudjet taqchilligini moliyalashtirish uchun qisqa muddatli qarz olishga qaramlik 1998-yilgi Rossiya moliyaviy inqirozi sodir boʻlishiga olib keldi.
Morette
Aholisi
390 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 61,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,3 km2. Dengiz sathidan 280 – 761 m balandlikda joylashgan.
Rossiya iqtisodiyoti
Bozor iqtisodiyotiga oʻtish (1991—1998)
1990-yillarda Rossiya Xalqaro valyuta jamgʻarmasidan „eng katta qarz oluvchi“ mamlakat boʻlib, umumiy kreditlari miqdori 20 milliard dollarni tashkil etdi. XVJ Rossiyaga juda koʻp kredit bergani uchun tanqid qilindi, chunki Rossiya pul uchun vaʼda qilingan islohotlarning ozgina qismini bajardi va bu mablagʻlarning katta qismi „moʻljallangan maqsaddan chalgʻib, mamlakatni noqonuniy ravishda tark etgan kapital oqimiga qoʻshilib ketishi“ mumkin edi.
Tiklanish va oʻsish (1999—2008)
thumb| 2000-yillarda neft narxi Rossiya 1998-yil avgustidagi moliyaviy inqirozdan tezda tiklandi, bu qisman rublning devalvatsiyasi tufayli mahalliy ishlab chiqaruvchilarni milliy va xalqaro miqyosda yanada raqobatbardosh qildi.
Avorif ul-maorif
“Avorif ul-maorif” – Shayx Shahobiddin Suhravardiy ning asari. Arab tili da yozilgan, oltmish uch bobdan iborat. Uning har bir bobida sayr va suluk odobi, shartlari, solikning vazifalari, maʼrifat, hol va maqomlarning taʼrifi, oriflarning suluki, soʻfiylar istilohlari haqida Qurʼon va sunnatga asoslangan holda soʻz yuritilgan. Kitob tasavvufning asosiy manbalaridan biri sifatida mashhur boʻlib, fors tiliga tarjima qilingan. Navoiy Shahobiddin Suhravardiyning tarjimai holi haqida gapirib, ushbu asarga ham toʻxtalib oʻtgan, fors tiliga Zahiriddin bin Ali Buzgʻush tarjima qilgani haqida maʼlumot bergan.
Rossiya iqtisodiyoti
Tiklanish va oʻsish (1999—2008)
2000-yildan 2002-yilgacha oʻsishga qaratilgan muhim iqtisodiy islohotlar keng qamrovli soliq islohotini oʻz ichiga oldi, unda 13% miqdorida yagona daromad soligʻi joriy etildi va kichik hamda oʻrta korxonalarga foyda keltiradigan tartibga solish boʻyicha keng koʻlamli saʼy-harakatlar amalga oshirildi.
Biroq, mamlakatdagi inflyatsiya muammo boʻlib qoldi, chunki markaziy bank rubl kursining oshishiga qarshi kurashish uchun pul taklifini agressiv ravishda kengaytirdi. Shunga qaramay, 2007-yilda Jahon banki Rossiya iqtisodiyoti „misli koʻrilmagan makroiqtisodiy barqarorlikka“ erishganini eʼlon qildi. 2007-yil oktyabrigacha Rossiya 2000-yildan boshlab har yili byudjet profitsiti bilan moliyaviy intizomni saqlab qoldi.
2009—2014
thumb| Rossiyaning kredit reytingidagi (xorijiy) oʻzgarishlar, Standard &amp; Poor’s Rossiya banklari 2008-yilda global kredit inqirozidan aziyat chekdi, biroq hukumat va markaziy bankning faol hamda oʻz vaqtida koʻrsatgan choralari tufayli uzoq muddatli zarar koʻrilmadi, bu esa bank tizimini global moliyaviy inqiroz taʼsiridan himoya qildi. Rossiyadagi keskin, ammo qisqa muddatli retsessiya 2009-yil oxirida boshlangan kuchli tiklanish bilan kuzatildi. 2000- va 2012-yillar oraligʻida Rossiyaning energiya eksporti turmush darajasining tez oʻsishiga yordam berdi va ixtiyoriy real daromad 160% ga oʻsdi. Dollar bilan hisoblanganda, bu 2000-yildan beri mavjud boʻlgan daromadlarning yetti barobardan koʻproq oʻsishini tashkil etdi. Xuddi shu davrda ishsizlik va qashshoqlik ikki baravarga qisqardi va ruslarning oʻz hayotidan qoniqish darajasi ham sezilarli darajada oshdi. Bu oʻsish 2000-yillardagi xom ashyo narxi oshishi, yuqori neft narxlari, shuningdek, oqilona iqtisodiy va fiskal siyosatning umumiy natijasi edi. Biroq, bu daromadlar notekis taqsimlangan, chunki Credit Suisse hisobotida 110 ta eng badavlat shaxs Rossiya uy xoʻjaliklari egalik qiladigan barcha moliyaviy aktivlarning 35 foiziga egalik qilgani aniqlangan. Rossiya 2002-yildan 2011-yilgacha boʻlgan davrda 880 milliard dollar yoʻqotgan noqonuniy pul oʻtkazmalari boʻyicha ikkinchi oʻrinda turadi. 2008-yildan beri Forbes Moskvani bir necha bor „dunyoning milliarder poytaxti“ deb atagan.
Oʻn sakkiz yillik muzokaralardan soʻng Rossiyaning JSTga aʼzoligi 2011-yilda qabul qilindi. 2013-yilda Rossiya Jahon banki tomonidan yuqori daromadli iqtisod sifatida belgilandi.
Rossiya rahbarlari bir necha bor iqtisodiyotni neft va gazga qaramlikdan chiqarib tashlash va yuqori texnologiyali sektorni rivojlantirish zarurligi haqida gapirgan. 2012-yilda neft, gaz va neft mahsulotlari jami eksportning 70 foizdan ortigʻini tashkil etdi. Ushbu iqtisodiy model oʻzining chegaralarini koʻrsatdi, chunki yillar davomida kuchli koʻrsatkichlardan soʻng Rossiya iqtisodiyoti 2013-yilda atigi 1,3% ga kengaydi. Sustlashuvni tushuntirish uchun bir nechta sabablar taklif qilindi, jumladan, Rossiyaning eng yirik savdo sherigi boʻlgan Yevropa Ittifoqida uzoq davom etgan retsessiya, neft narxining turgʻunligi, zaxira sanoat salohiyatining yetishmasligi va demografik muammolar asosiy omillar sifatida keltirildi.
2014-2021
thumb| Tabiiy gazning tasdiqlangan zaxiralari boʻyicha mamlakatlar (2014), The World Factbook maʼlumotlari asosida. Rossiya dunyodagi eng katta zaxiralarga ega 2014-yil mart oyida Qrim anneksiya qilingani va Rossiyaning Donbasdagi davom etayotgan urushiga aralashuvidan so‘ng AQSh, Yevropa Ittifoqi, Kanada va Yaponiya Rossiyaga qarshi sanksiyalar joriy qilgan edi. Bu Rossiya rubli kursining pasayishiga olib keldi va Rossiya moliyaviy inqirozi qoʻrquvini uygʻotdi. Rossiya bunga javoban bir qator davlatlarga qarshi sanksiyalar kiritdi, jumladan, Yevropa Ittifoqi va AQShdan oziq-ovqat importini bir yilga to‘liq taqiqlagan.
Rossiya iqtisodiyot vazirligining 2014-yil iyul oyidagi maʼlumotlariga koʻra, 2014-yilning birinchi yarmida yalpi ichki mahsulotning oʻsishi 1% ni tashkil etdi. Vazirlik 2014-yil uchun 0,5% oʻsishni prognoz qildi. Rossiya iqtisodiyoti 2014-yilda kutilganidan yaxshiroq 0,6 foizga oʻsdi. Rossiya dunyoning yirik iqtisodiyotlari orasida eng tengsiz davlatlardan biri sifatida baholanadi.
2015-yil holatiga koʻra, rossiyaliklarning 99% qismi uchun real daromad 1991-yildagidan pastroq edi.
Rossiya iqtisodiyoti 2014-yil boshidan retsessiyaga tushib qolish xavfi ostida edi, bu asosan neft narxining tushishi, sanksiyalar va keyinchalik kapitalning boshqa mamlakatlarga ketib qolishi tufayli yuzaga keldi. 2014-yilda yalpi ichki mahsulotning o‘sishi 0,6% ijobiy bo‘lgan bo‘lsa, 2015-yilda Rossiya iqtisodiyoti 3,7% ga qisqardi va 2016-yilda yanada qisqarishi kutildi. 2016-yilga kelib, Rossiya iqtisodiyoti 0,3% yalpi ichki mahsulot oʻsishi bilan tiklandi va retsessiyadan rasman chiqdi. Oʻsish 2017-yilda davom etdi va 1,5% ga oʻsdi.
2016-yil yanvarida Bloomberg Rossiya iqtisodiyotini dunyodagi eng innovatsion mamlakatlar ichida 12-o‘ringa koʻtardi, bu koʻrsatkich 2015-yil yanvarida 14-o‘rin va 2014-yil yanvarida 18-o‘rinda edi. Rossiya patentga talabnoma berish darajasi boʻyicha dunyoda 15-oʻrinda, internet va aerokosmik kabi yuqori texnologiyali davlat kompaniyalari konsentratsiyasi boʻyicha 8-oʻrinda va olimlar hamda muhandislarning bitiruv darajasi boʻyicha 3-oʻrinda turadi.
2019-yilda Rossiya Tabiiy resurslar va atrof-muhit vazirligi tabiiy resurslar qiymatini 844 milliard dollar yoki mamlakat yalpi ichki mahsulotining 60 foizini tashkil etdi.
2022—hozirgi kungacha
2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi sababli ogʻir sanksiyalar qoʻllanildi, bu esa keskin retsessiyaga olib kelishi mumkin. 2022-yil boshidan beri koʻplab rasmiy iqtisodiy statistika eʼlon qilinmayapti.
2022-yil 27-iyun kuni Rossiya o‘z xorijiy valyutasining bir qismini defolt qildi, bu 1918-yildan beri birinchi marta bunday defolt qoʻllanilishi edi.
IC 5164
IC 5164 Pegas yulduz turkumidagi * (yulduz) tipli yulduzdir.
Rossiya iqtisodiyoti
Moliyaviy siyosat
2016-yilda Rossiyada 21 milliard dollarlik davlat byudjeti taqchilligi kutilgan edi. Byudjet taqchilligi 2016-yildagi 2,8 foizdan 2017-yilda YaIMning 0,6 foizigacha qisqardi.
Milliy boylik fondi va qarz
2004-yil 1-yanvarda Rossiya Federatsiyasi hukumati neft narxi tushib qolsa, uni muvozanatlash maqsadida federal byudjetning bir qismi sifatida Rossiya Federatsiyasining barqarorlashtirish fondini tashkil etdi. 2008-yil 1-fevralda barqarorlashtirish jamgʻarmasi ikki qismga boʻlingan. Birinchisi, YaIMning 10 foiziga teng boʻlgan zaxira fondi (YaIMning 10 foizi taxminan 200 milliard dollarga teng)ni tashkil etadi va barqarorlashtirish jamgʻarmasiga oʻxshash tarzda investitsiya qilinishi kerak edi. Ikkinchisi — Rossiya Federatsiyasining milliy farovonlik jamgʻarmasi. 2008-yil 1-fevralda moliya vaziri o‘rinbosari Sergey Storchak bu ko‘rsatkich 600-700 milliard rublga yetishini taxmin qildi. Milliy farovonlik jamgʻarmasi koʻproq xavfli vositalarga, shu jumladan xorijiy kompaniyalar aksiyalariga investitsiya qilinishi kerak edi.
Rossiya yirik iqtisodiyotli mamlakatlar orasida eng past tashqi qarzga ega mamlakatdir.
Savoy qal'asi (Gressoney-Saint-Jean)
Savoy qal'asi (Castel Savoia; Château Savoie) Italiyaning Gressoney-Saint-Jean shahrida joylashgan tarixiy qarorgohdir.
Rossiya iqtisodiyoti
Korrupsiya
right|thumb|300x300px| Transparency International tomonidan aniqlangan [[korrupsiyani idrok etish indeksi, 2019-yil]] Rossiya Transparency International tashkilotining 2020-yil uchun korrupsiyani qabul qilish indeksida eng past reytingga ega Yevropa davlati bo‘ldi; u 180 mamlakat ichida 129-oʻrinni egallagan. Korrupsiya Rossiyada, hayotning turli jabhalarida, jumladan, iqtisodiyot, biznes , davlat boshqaruvi , huquqni muhofaza qilish , sogʻliqni saqlash va taʼlimda muhim muammo sifatida qabul qilinadi. Korrupsiya fenomeni Rossiyada davlat boshqaruvining tarixiy modelida mustahkam oʻrnatilgan va Rossiyada qonun ustuvorligining umumiy zaifligi bilan bogʻliq. 2020-yil holatiga ko‘ra, huquqni muhofaza qiluvchi organlarga ishonmaydigan tadbirkorlar ulushi 70 foizga ko‘tarildi (2017-yildagi 45 foizdan); 75% qismi sudlarning xolisligiga ishonmaydi va 79% qismi huquqiy institutlar ularni shubhali asoslar bilan hibsga olish kabi qonunni suiisteʼmol qilishdan himoya qilishiga ishonmaydi.
Sektorlar
thumb| Rossiya eksportining proporsional koʻrinishi, 2019-yil Rossiya tashqi savdosi — Rossiya eksporti va importi Rossiyada 2005-yilning birinchi yarmida, asosan, neft va gaz narxlarining oshishi hisobiga, tashqi savdo 34 foizga oshib, 151,5 milliard dollarni tashkil qildi, bu koʻrsatkich bugungi kunda barcha eksportning qiymati boʻyicha 64% ni tashkil etadi. MDH davlatlari bilan savdo aylanmasi 13,2 foizga oshib, 23,3 milliard dollarni tashkil etdi. Yevropa Ittifoqi bilan savdo aylanmasi 52,9%, MDH mamlakatlari bilan 15,4%, Yevroosiyo iqtisodiy hamjamiyati bilan 7,8% va Osiyo-Tinch okeani iqtisodiy hamjamiyati bilan 15,9%ni tashkil qiladi. thumb| Aholi jon boshiga YaHM, 2016 (AQSh dollari):{{legend|#008000;|50 000 va undan past}} {{legend|#00BA00;|30 000 – 50 000}} {{legend|#D3FB00;|9 750 (Russian average) – 20 000}} {{legend|#FFFC00;|7 500 – 9 750}} {{legend|#FFD20E;|5 000 – 7 500}} {{legend|#FF6100;|3 000dan past}}
Savoy qal'asi (Gressoney-Saint-Jean)
Tarixi
Savoylik Margherita tomonidan topshirilgan villa italiyalik arxitektor Emilio Stramuchchi tomonidan ishlab chiqilgan va 1899-1904-yillarda qurilgan, birinchi tamal toshi 1899-yil 24-avgustda qo‘yilgan. Savoylik Margherita Gressoneyda o'z qarorgohini qurishga qaror qildi, chunki u yerda bir necha bor Barons Pek-Bekkos villasida mezbon sifatida bo'lgan paytida Lys vodiysining go'zalligidan maftun bo'lib, keyinchalik uning sharafiga Villa Margherita deb o'zgartirildi.
Rossiya iqtisodiyoti
Birlashish va sotib olish
1985-yildan 2018-yilgacha Rossiyada deyarli 28,5 ming birlashish yoki sotib olish eʼlon qilindi. Buning umumiy qiymati taxminan 984 mlrd. AQSh dollarini tashkil etdi, bu 5,456 mlrd. rublga toʻgʻri keladi. Qiymati boʻyicha 2007-yil 158 mlrd. AQSH dollarini tashkil etgan boʻlsa, bitimlar soni 2010-yilda 3684 ta bilan eng yuqori choʻqqisiga yetgan (2007-yildagi rekord qiymatga nisbatan 964 ta) va shu oraliqdagi eng faol yil boʻlgan. 2010-yildan beri qiymat hamda raqamlar doimiy ravishda pasayib bordi va M&Aning yana bir toʻlqini kutilmoqda.
Savoy qal'asi (Gressoney-Saint-Jean)
Tarixi
1981-yilda mulk Aosta vodiysi tomonidan sotib olingan.
Rossiya iqtisodiyoti
Birlashish va sotib olish
Rossiyadagi yoki Rossiyadan tashqaridagi bitimlarning aksariyati moliya sektorida (29%), undan keyin banklar (8,6%), neft hamda gaz (7,8%) va metallar hamda togʻ-kon sanoatida (7,2%) amalga oshirilgan.
Savoy qal'asi (Gressoney-Saint-Jean)
Tavsif
Qal'a bir nechta binolarni o'z ichiga oladi, jumladan qal'a, Villa Belvedere va Romitaggio Carducci. Qal'a uch qavatli eklektik villa bo'lib, beshta minora borligi bilan ajralib turadi. Birinchi qavatda turar-joy binolari joylashgan bo'lsa, yuqori qavatda qirollik xonadonlari, ikkinchi qavatda esa saroy mulozimlari uchun ajratilgan.
Rossiya iqtisodiyoti
Birlashish va sotib olish
Bu yerda Rossiya kompaniyalari ishtirok etgan eng yaxshi bitimlar roʻyxati, bitim qiymati boʻyicha million AQSh dollarida keltirilgan: Eng yaxshi 10 ta bitimning aksariyati Rossiyaning neft va gaz sektoriga tegishli, ikkinchi oʻrinda esa metall va togʻ-kon sanoati turadi.
Savoy qal'asi (Gressoney-Saint-Jean)
Tavsif
Qal'a hududida Savoy qal'asi Alp botanika bog'i joylashgan.
Havolalar
Media related to Castello Savoia at Wikimedia Commons
Ipak yo'li radiosi
Ipak Yoʻli Radio - Loyihasi oʻz faoliyatini 1998-yili Tojikistonda boshladi. 1999-yili uning faoliyat qamroviga Oʻzbekiston va 2004-yili Qirgʻiziston qoʻshildi. YUNESKOning Toshkentdagi vakolatxonasi qoshida hamda bir qator xalqaro tashkilotlarning koʻmagi bilan Ipak Yoʻli Radio loyihasi Markaziy Osiyo mamlakatlari tinglovchilariga qator taʼlimiy radio dasturlar taqdim etib kelmoqda. Ipak Yoʻli Radio Loyihasining asosini Oʻzbekiston va tojikistonlik ijodkorlar hamkorligida yaratib kelinayotgan radiodramalar tashkil etadi.
Oʻzbekiston va Tojikistondagi har bir radio drama voqealar rivoji reportajlari sifatida tanilgan qisqa reportajlar bilan birga efirga uzatiladi. Ushbu reportajlar radio dramaga yangi gʻoyalar berish va mavzularni tadqiq qilish bilan birga uning hayotiyligini ham taʼminlaydi.
Galaxist
Galaxist - galaxa, ya’ni Talmudning huquqiy tarafini o‘rganuvchi shaxs. Q. Galaxa.
Koʻlbuqa
— Oʻzbekistonning Qashqadaryo viloyati Koson tumanidagi qishloq.
Kirovograd viloyati
Kirovograd viloyati — Ukrainadagi viloyat. 1939-yil 10-yanvarda tashkil etilgan. Maydoni 24,6 ming km². Aholisi 1211,2 ming kishi (1997), asosan, ukrainlar; shuningdek, rus, belorus, yaxudiy, moddavanlar ham yashaydi. Shaharliklar 52%. 21 tumanga boʻlingan, 12 shahar, 26 shaharcha bor. Markazi — Kirovograd shahri.
Suzish havzasi
thumb|292x292px| Suzish havzasi Suzish havzasi — suzish, shoʻngʻin, suv osti sporti, suv polosi, suv osti regbi, sinxron suzish va boshqalar kabi suv sportlari uchun moʻljallangan gidrotexnik inshoot. thumb|300x300px| 1993—2013-yillarda [[Rossiya|Rossiyada suzish havzalari soni]]
Tarixi
Hozirgi Pokistondagi Mohenjo-daro oʻrnida joylashgan " miloddan avvalgi 3-ming yillikda qazilgan birinchi hovuz boʻlsa kerak. Oʻlchami 12 ga 7 metr boʻlgan bu hovuz gʻisht bilan qoplangan va u qatronli plomba bilan qoplangan . Qadimgi yunonlar va rimliklar paleestralarda sport mashgʻulotlari, dengiz oʻyinlari va harbiy mashqlar uchun sunʼiy hovuzlar qurdilar. Rim imperatorlarining shaxsiy suzish havzalari bor edi, ularda baliq ham bor edi, shuning uchun hovuzning lotincha nomlaridan biri piscina („baliq hovuzi“) edi. Birinchi isitiladigan hovuz Gaius Mecenas tomonidan Rimdagi Esquiline tepaligidagi bogʻlarida, ehtimol miloddan avvalgi 38-8 yillar orasida qurilgan . Gay Mesenas imperator Avgustning boy maslahatchisi boʻlib, sanʼatning birinchi homiylaridan biri hisoblangan . Qadimgi singallar miloddan avvalgi 4-asrda Anuradxapura (Shri-Lanka) qirolligida „Kuttam Pokuna“ deb nomlangan bir juft hovuz qurishgan. Ular zinapoyalar, pankalalar yoki koʻzalar, shuningdek naqshlar bilan bezatilgan.
Kirovograd viloyati
Kirovograd viloyati sanoatining yetakchi tarmoqlari: oziq-ovqat, mashinasozlik, yonilgʻi va rangli metallurgiya. Energetika xujaligini bir qancha GES va issiqlik elektr stansiyasi tashkil etgan. Oziq-ovqat sanoatida shakarqand, yogʻ-moy, spirt, goʻsht, un, moy-sir, meva-sabzavot konservalari ishlab chiqariladi. Mashinasozlik va metallsozlik sanoati, asosan, qishloq xoʻjaligi mashinalari va ji-hozlar ishlab chiqarishga ixtisoslashgan. Yoqilgʻi sanoatida qoʻngʻir koʻmir qazib olinadi va qayta ishlanadi. Rangli metallurgiya rivojlanmokda. Yengil sanoat korxonalari (tikuvchilik, poyabzal, paypoq, koʻn zavodi, yogʻochsozlik, mebel kombinatlari) bor. Qurilish materiallari ishlab chiqaradigan yirik korxonalar mavjud.
Qishloq xoʻjaligida gʻalla, qand lavlagi, koriandr, koʻngaboqar ekiladi, chorvachiligi goʻsht-sut yetishtirishga ixtisoslashgan. Bogʻdorchilik va rezavor mevachilik salmoqli oʻrin tutadi. Hovoʻz baliqchiligi rivojlangan. Kirovograd viloyati, avtomobil yoʻllari zich, aeroport bor. Dnepr daryosida kema qatnaydi.
Suzish havzasi
Tarixi
XIX asr oʻrtalarida Buyuk Britaniyada basseynlar mashhur boʻldi. 1837-yilda Londonda (Angliya) shoʻngʻin taxtalari boʻlgan oltita yopiq basseyn mavjud edi. Kentning Maidstone shahridagi Maidstone suzish klubi Buyuk Britaniyada saqlanib qolgan eng qadimgi suzish klubi hisoblanadi. U 1844-yilda Medvey daryosida choʻkishlar sonining koʻpligi haqidagi xavotirlarga javoban tashkil etilgan, boʻlajak qutqaruvchilar koʻpincha oʻzlari yaxshi suzishni bilmasliklari sababli choʻkib ketishgan. Klub dastlab Medvey daryosida suzib yurgan va poyga, shoʻngʻin va suv polosi musobaqalarini oʻtkazgan. 1844-yil iyul oyidagi South East Gazette (The South East Gazette) suvli nonushta haqida xabar berdi: qahva va pechene daryoda suzuvchi raftda xizmat qildi. Qahva olovda issiq tutilgan; klub aʼzolari bir vaqtning oʻzida suv va qahva ichishlari kerak edi. Oxirgi suzuvchilar 150 tomoshabinni quvontirib, salni agʻdarib yuborishga muvaffaq boʻlishdi. Havaskor suzish uyushmasi 1869-yilda Angliyada, Oksford suzish klubi esa 1909-yilda tashkil etilgan. 1939-yilda Oksford Temple Cowley-da oʻzining birinchi yirik jamoat yopiq suzish havzasini yaratdi.
Zamonaviy Olimpiya oʻyinlari 1896-yilda suzish musobaqalari bilan boshlandi, shundan soʻng suzish havzalarining mashhurligi oʻsishni boshladi. AQShda Filadelfiya Raket klubi (1907) dunyodagi birinchi zamonaviy yer usti basseynlaridan biriga ega. 1906-yilda birinchi bunday hovuz White Star Line okean layneriga oʻrnatildi. Amerikadagi eng qadimgi jamoat hovuzi Andervud hovuzi Massachusets shtatining Belmont shahrida joylashgan. Birinchi jahon urushidan keyin raqobatbardosh suzishga qiziqish ortdi. Standartlar yaxshilandi va oʻqitish muhim boʻldi. Ikkinchi jahon urushidan keyin yopiq suzish havzalari mashhur boʻldi. Baʼzi kichik mamlakatlarda basseyn sanoati gullab-yashnamoqda. 1959-yilda Royal Roads harbiy kollejida qurilgan ikki qavatli oq beton suzish havzasi binosi Kanadaning tarixiy joylar reestriga kiritilgan.
Umumiy tavsif
thumb| Turkiyadagi ochiq mehmonxona hovuzi quyidagilarga boʻlinadi:
va yana:
Hovuzdagi vannalarning odatiy oʻlchami 25 yoki 50 metrni tashkil qiladi. Yoʻlaklar soni odatda 5 dan 10 gacha. Har bir boʻlakning pastki qismida, shuningdek, vannaning uchlarida suzuvchilarning toʻgʻridan-toʻgʻri yoʻldan chetga chiqmasdan suzishlarini osonlashtirish uchun belgilar qoʻyiladi. Hammomning boshidan va oxiridan 5 m masofada bayroqli ikkita shnur osilgan, ular orqa tarafdagi suzuvchilar devorning yaqinligini koʻrishlari va burilishga tayyorgarlik koʻrishlari kerak. Boshidan 15 m masofada hovuz boʻylab shnur osilgan boʻlib, u notoʻgʻri boshlash paytida suvga tushadi va ishtirokchilarni toʻxtatadi. Hovuzning boshida va oxirida har bir yoʻlning oldida boshlangʻich stollari mavjud boʻlib, ulardan suzuvchilar emaklash, brass va batterflyay boshlanganda suvga sakrab tushadilar. Choyshab stollarida suzuvchilar boshlanishdan oldin orqalarida ushlab turadigan tutqichlar mavjud. Bolalar hovuzlari har qanday shaklda boʻlishi mumkin va odatda sayozdir.
Hovuzlarning xususiyatlari va tasnifi
Hovuzlar quyidagi mezonlarga koʻra tasniflanadi:
thumb| [[Tayyora|Samolyot yoki vertolyot suvga qoʻnganda va suv ostida qolganda favqulodda qochishga tayyorgarlik koʻrish uchun maxsus oʻquv hovuzi]] Basseynlar ham keng profilli, ham ixtisoslashgan boʻlishi mumkin, ular tor, maqsadli maqsadga ega: bolalar uchun, sakrash, choʻmilish, maxsus suv va suv ostida mashq qilish uchun.
Amaliyot xarakteriga koʻra tasniflash
Hovuzlar tabiiy suv havzalarida va sunʼiy (quyma) joylashgan.
Uskunalar tasnifi
thumb|250x250px| Oʻzbekiston pochta markasidagi yopiq suzish havzasi Sunʼiy hovuzlar quyidagilarga boʻlinadi:
Pontons
Pontons Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Barselona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 25,95 km2. Aholisi — 539 kishi (2010).
Suzish havzasi
Hajmi tasnifi
Hovuzlarning uzunligi 25 m dan 50 m gacha, kengligi 11,4 m dan 25 m gacha, yoʻlaklar soniga qarab, chuqurligi 1,2 m dan 6 m gacha, hovuzning maqsadiga, yoʻlakning kengligiga qarab. 2,25 m dan 2,5 m gacha.
Antogny le Tillac
Antogny le Tillac Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Indre-et-Loire departamenti Chinon tumani tarkibiga kiradi.
Suzish havzasi
Suv bilan ishlov berish
Hovuzlarda suv tayyorlashning fizik usullari isitish, aylanish, filtrlash va dezinfeksiyani oʻz ichiga oladi. Agar isitish birinchi navbatda hovuz muhitining qulay haroratini taʼminlasa, resirkulyatsiya suvning bir xil aralashishiga yordam beradi, keyin filtrlash jarayoni toʻgʻridan-toʻgʻri suvni tozalaydi. Hovuzdagi suvni tozalash uchun ikkita asosiy tamoyil qoʻllaniladi: mexanik tozalash va kimyoviy yoki biologik dezinfeksiya.
Nikolay Prosvirov
Nikolay Vladimirovich Prosvirov (1893-yil, Uralsk — 1916-yil 19-iyul (1-avgust), Fargʻona viloyati) — rus zoologi, Petrograd universiteti talabasi hisoblanadi.
Suzish havzasi
Suv bilan ishlov berish
Mexanik tozalash — suvni noorganik ifloslantiruvchi moddalardan (chang, qoldiq, oʻlik mikroorganizmlar) membrana, qum yoki boshqa filtr elementi yordamida tozalash. Filtrlarning samaradorligini oshirish uchun suvga maxsus kimyoviy reagentlar — koagulant, flokulyant yoki flokulyatsiya moslamasi qoʻshilishi bilan ifloslanish qoʻpollashtiriladi.
Antogny le Tillac
Aholisi
447 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 25,7 nafar kishi.
Nikolay Prosvirov
Biografiyasi
Uralsk shahrida tugʻilgan, shifokorning oʻgʻli. Ural harbiy real maktabida tahsil olib, 1912-yilda Sankt-Peterburg (Petrograd) universitetining fizika-matematika fakultetining tabiiy boʻlimiga oʻqishga kirdi. 1914-yildan umurtqali hayvonlar zoologiyasiga ixtisoslashgan. 1915-yilda Sharqiy Buxoroda V. Ya. Lazdinning ekspeditsiyasida qatnashgan. 1916-yilda V bilan birga. I. Lazdin va V. M. Kurlov, yana Pomirga yoʻl oldi. Balyand-Kiik daryosida, Qorakoʻl koʻli yaqinida, V. I. Lazdin va N. IN. Prosvirov qirgʻiz gidlar tomonidan xoinlik bilan oʻldirildi, ularning jasadlari daryoga tashlandi.
Suzish havzasi
Suv bilan ishlov berish
Suvni zararsizlantirish — biologik faol ifloslantiruvchi moddalar va chiqindilarni (bakteriyalar, suv oʻtlari, ter sekretsiyasi) yoʻq qilish. Suvni zararsizlantirish uchun turli xil texnologiyalar qoʻllaniladi: xlorlash, ozonlash, ultrabinafsha nurlanish, elektroliz va boshqa kamroq tarqalgan usullar. Suvni xlorlash dezinfeksiyalashning eng keng tarqalgan va ishonchli usuli boʻlib, boshqa usullardan farqli oʻlaroq, u nafaqat suvni, balki hovuzning sirtlarini ham davolaydi. Ozonlash, elektroliz va ultrabinafsha dezinfeksiyalash moslamasidan toʻgʻridan-toʻgʻri oʻtadigan suvni tozalashga qodir, bu holda hovuz sirtlari xavf omili boʻlib qoladi.
Antogny le Tillac
Geografiyasi
Maydoni — 17,4 km2.
Suzish havzasi
Suv bilan ishlov berish
Rossiyada, hech boʻlmaganda, maʼlum darajada, har qanday hovuzdagi suv xlorlangan, chunki bu qabul qilingan sanitariya meʼyorlariga muvofiq talab qilinadi. Hatto dengiz suvi deb ataladigan hovuzlarda ham, juda oz miqdorda boʻlsa ham, xlor qoʻshiladi.
Nikolay Prosvirov
Xotirada
N sharafiga. IN. Prosvirova N. A. Zarudniy qor chumchuq kenja turi Montifringilla alpicola prosvirovi Zarudniy, 1917-yil tasvirlangan. V. Ya. Lazdin va N. V. Prosvirovlar xotirasiga A. V. Popovning „Hisor-Karategin qushlari: ekologik-geografik eskiz“ (Stalinobod, 1959) monografiyasi bag‘ishlangan.
Suzish havzasi
Suv bilan ishlov berish
Ilgari suvni xlorlash toʻgʻridan-toʻgʻri suvga xlor gazini qoʻshish orqali amalga oshirilar edi. Xlor juda zaharli boʻlganligi sababli, endi xavfsizroq usul qoʻllaniladi. Endi xlor suvga kimyoviy bogʻlangan shaklda qoʻshiladi, koʻpincha natriy gipoxlorit suyuqlik shaklida yoki xlor izosiyanuratlariga asoslangan kimyoviy moddalar qattiq shaklda qoʻllaniladi. Gipoxlorit suvda bakteritsid taʼsirga ega boʻlgan erkin xlorning ajralib chiqishi bilan asta-sekin yoʻq qilinadi.
Nikolay Prosvirov
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Suzish havzasi
Suzish uchun eng oddiy tuzilmalar
Kichik maktab oʻquvchilari va suzishni bilmaydiganlar uchun suzish zonasi boʻylab kichik toʻsiqlar oʻrnatiladi: qirgʻoq boʻylab — 12-20 m, qirgʻoqdan — 6-8 m („eshkak havzalari“ deb ataladi). Bu yerda kiyim-kechaklarni saqlash uchun maxsus xonalar talab qilinmaydi: yigitlar asosiy xonalarda kiyimlarini oldindan almashtirishlari mumkin. Buylar bir-biridan 150-180 sm masofada joylashgan futbol kameralari. Kameralar shnur yoki arqon bilan bogʻlangan boʻlib, ularning ustiga yorqin rangga boʻyalgan yogʻoch tsilindrlar oʻrnatilgan.
Suzish paytida qurilma daryo yoki yigitlarning oʻzlari tomonidan olib ketilishiga yoʻl qoʻymaslik uchun burchak tirgaklariga yuk (tosh, metall parcha) biriktirilgan. Sohilda struktura qoziqlar yoki ustunlar bilan oʻrnatiladi. Suzuvchi panjara osongina olib tashlanishi va tezda demontaj qilinishi mumkin, bu juda qulay.
Navigatsiya zonasining chuqurligi 0,7 m dan oshmasligi kerak. Chuqurlik kattaroq boʻlgan joyda, shamlardan nafaqat himoya chizigʻi, balki hayotni saqlab qolish vositasi sifatida ham qoʻllaniladi. Ular avtomobil quvurlari va kichik qismli yogʻoch bloklardan yasalgan, yaxshi suzish qobiliyatiga ega. Buylarga arqon panjarasi biriktirilgan. Rang berish yorqin boʻlishi kerak — masalan, qizil va oq.
Sohilning uzunligi 25 m va kengligi 2,25 m boʻlgan suzish uchun toʻrt qatorli soddalashtirilgan dizayndagi kichik hovuz.U qirgʻoq yaqinida, kamida 1,5 m chuqurlikda joylashgan boʻlishi mumkin.Yoʻllar yogʻoch ustunlar bilan oʻralgan. 8 sm qalinligi, arqon yoki yumshoq sim bilan bogʻlangan.
Boshlangʻich koʻprikning kengligi 3 m, uzunligi daryo boʻylab joylashgan yoʻllar soniga mos kelishi kerak boʻlgan boshlangʻich stollar soniga bogʻliq. Choyshab stolining oʻlchami 50 dan 50 sm gacha.Uning old chetining balandligi (suv sathidan) 75 sm, suv tomon qiyalik 150 sm. Old tomondan platforma taxtalar (ip) bilan qoplangan. Suzuvchilar orqa tomondan boshlaganlarida, terining vertikal panellarida qoʻllar bilan ushlash uchun teshiklar kesilgan (ularning oʻlchamlari: uzunligi — 50 sm, balandligi — 12-15 sm).
Suvdan chiqish va koʻprikka chiqish uchun zinapoyadan foydalaniladi. Uni ishlab chiqarish uchun materiallar: taxtalar, lamellar, simlar va shtapellar, ularning yordami bilan platformaning kanallariga ikkita vertikal yuk koʻtaruvchi taxtalar biriktirilgan. Qarama-qarshi tomonda, hovuz aylanadigan qalqonni yopadi. U suv yuzasidan 20 sm yuqoriga chiqadi, suv ostidagi chuqurlik kamida 100 sm, qoʻllab-quvvatlovchi tuzilmaning tagliklari pastki qismga oʻrnatiladi. Suvga sakrash uchun tramplin (platforma) yoki minora qurish qiyin emas. Bolalarning yoshi va tayyorgarligiga qarab, tramplin balandligi va sakrash joyidagi daryoning chuqurligi oʻzgarishi mumkin. Strukturaning ishonchliligi va barqarorligini oshirish uchun uni sim bilan daraxt tanasiga ulash mumkin. Suvdagi oʻyinlar va oʻyin-kulgilar uchun siz qiziqarli dizayn va armatura qilishingiz mumkin. Katamaran qilish uchun siz 150-180 sm uzunlikdagi ikkita logni uchta koʻndalang log bilan ulashingiz kerak, ulardan birida oʻrindiqni boʻshatib qoʻyishingiz kerak. Eshkaklar qalin taxtalardan kesiladi. Eshkakning yana bir turi suzuvchi hisoblanadi. Uning tayogʻining uzunligi 1,5 — 2 m, pichoqlar suv oʻtkazmaydigan kompozitsion bilan singdirilgan yupqa taxta yoki faneradan yasalgan, talaba suvga shoʻngʻiydi va eshkakni oʻng tomonda ushlab, eshkak eshishni boshlaydi.
Olimpiya oʻyinlari va jahon chempionatlari uchun basseynlar
thumb| Olimpiada va jahon musobaqalari uchun suzish havzasi oʻlchamlari FINA qoidalariga koʻra, bunday basseynlarning vannalari uzunligi 50 metr (qisqa kurs musobaqalari uchun 25 metr) va kengligi 25 metr, chuqurligi kamida ikki metr boʻlishi kerak. Hammomning kengligi har biri 2,5 metr boʻlgan sakkizta yoʻlga boʻlinadi va birinchi va sakkizinchi yoʻldan keyin — yana 2,5 metrli chiziq. Ushbu 10 ta chiziqning barchasi bir-biridan 5-15 sm diametrli toʻqqizta boʻlinuvchi gulchambar bilan ajratilgan.Ularning har birining birinchi va oxirgi 5 metri qizil rangli floatlardan iborat. Boʻshliqning qolgan qismi 1 va 8-boʻlaklar uchun yashil float, 2, 3, 6 va 7-boʻlaklar uchun koʻk va 4 va 5-boʻlaklar uchun sariq rang bilan toʻldirilgan.
Suv harorati 25-29 ° C boʻlishi kerak va hammom boʻylab yorugʻlik kamida 1500 lyuks boʻlishi kerak.
Amagney
Amagney Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Besançon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
680 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 52,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 13,0 km2. Dengiz sathidan 253 – 504 m balandlikda joylashgan.
Çaltıkoru, Bergama
Çaltikoru — Izmir viloyatining Bergama tumaniga qarashli mahalla.
Paris (Illinois)
Paris AQShning Illinois shtatida joylashgan shahardir. Edgar County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
8857 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 13,5 km2. Shundan 12,5 km2 quruqlik, 1,0 km2 esa suv maydonidir.
Augusta (Wisconsin)
Augusta AQShning Wisconsin shtatida joylashgan shahardir. Eau Claire County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1385 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Gièvres
Gièvres Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loir-et-Cher departamenti Romorantin-Lanthenay tumani tarkibiga kiradi.
Augusta (Wisconsin)
Geografiyasi
Maydoni — 5,2 km2. Shundan 5,2 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Gièvres
Aholisi
1999 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 52,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 38,4 km2.
IC 5165
IC 5165 Tukan yulduz turkumidagi SBab tipli galaktikadir.
NGC 1671
NGC 1671 Orion yulduz turkumidagi S0 tipli galaktikadir.
Badendorf
Badendorf Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Stormarn tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 6,11 km2. 766 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Badendorfning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
NGC 1671
Ushbu obyektni Lewis Swift 1886-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Bühlertal
Bühlertal Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Rastatt tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 17,68 km2. 7946 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Kirpech
Kirpech —- badiiy bezak buyumi; uyning toʻriga 2 taxmon oʻrtasiga (tokchadagi taxlab qoʻyilgan kiyim-kechak, kirlarni toʻsish uchun) tutiladi. Choyshab, dorpech bilan birgalikda bir butun ansambl hosil qiladi. Satin, shoyi, baxmal kabi matolarga qoʻlda yoki popop mashinada kashta tikib tayyorlanadi. Hoshiyali bezak mujassamoti, asosan, islimiy naqshlardan iborat boʻlib, baʼzan tasvir va yozuvlar ham kiritiladi. K. kelinchaklarning sepiga kiritilgan. Oʻzbekiston va xorijdagi eng yirik amaliy sanʼat muzeylarida, xususiy toʻplamlarda kashtadoʻzlikning noyob turi sifatida qadrlanadi. Qad. Namunalaridan idoralar bezagida, zamonaviy interyer dizaynida keng qoʻllanilmoqda.
Galaxa, Alaxa
Galaxa, Alaxa - yahudiylik shariati. Yahudiylarning diniy, oilaviy, ijtimoiy hayotlarini tartibga soluvchi qonun-qoidalar majmuasi. Tor ma’noda aytganda, Tavrot,Talmud va keyingi ravvin davri manbalarida kelgan qonunlar majmui. Mazkur so‘z ivrit tilida “yurmoq” o‘zagidan olingan bo‘lib, “yo‘l” ma’nosini anglatadi. Ilk bor ushbu atama Mishnada uchraydi. Biror masala yuzasidan farmon, qaror ma’nosida qo‘llanilgan bo‘lsa, keyinchalik yahudiylikdagi diniy va huquqiy tizimga nisbatan qo'llanilgan. Galaxa insonning har qanday xatti-harakatini boshqarish normalarini o‘zida aks ettirgan.Boshqa bir tarafdan, mazkur tushuncha tavsifiy xarakter kasb etishi bilan bir qatorda, buyruqlarni ham o‘zida aks ettirgan.U yahudiy xalqining biror bir ish qilishida tutgan yo‘lini vasf qiladi.Bunda “Kimdir bu ishni amalga oshiradi, boshqa bir kishi esa u ishni” kabi iboralardan foydalaniladi.Biror bir o‘rinda “Buni qil!”, “Uni qilma!” kabi buyruq mayli ishlatilmaydi.Galaxa yordamida ruhoniylar o‘zlari tog'ri deb bilgan usulda yahudiylarning hayot tarzlarini tashkil etishga harakat qilganlar. Galaxaning manbalari sifatida quyidagilar belgilangan: 1. Yozma Qonun; 2. Naqllarga asoslangan qonun-qoidalar; 3. Og‘zaki Qonun; 4. Sofrim qarorlari; 5. Urf.
Grafenschlag
Grafenschlag Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shaharchadir. Zwettl (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 34.05 km2. 896 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Artannes-sur-Indre
Artannes-sur-Indre Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Indre-et-Loire departamenti Tours tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
2508 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 120,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 20,9 km2.
Avhadiddin Kirmoniy
Avhadiddin Kirmoniy, Homid ibn Abufaxr Avhadiddin Kirmoniy (1168, Kirmon – 1236, Bagʻdod) – “Naso­yim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf namoyandasi, shoir. Tahsil olib, kamolga yetkach, musulmon Sharqining Damashq, Bagʻdod kabi koʻplab shaharlariga sayohat qiladi, ulugʻ orif-u donishmandlar suhbatidan bahramand boʻladi. Shayx Rukniddin Sinjoniy ning xalifasi. Muhyiddin ibn Arabiy va Shamsiddin Tabriziy bilan uchrashgan. Faxriddin Iroqiy va Avhadiy Marogʻiy uning shogirdlaridan. U fors-tojik irfoniy sheʼriyatining ustozlaridan sanaladi. Undan bizgacha 1180 baytli “Misboh ul-arvoh” (“Ruhlar mashʼali”) masnaviysi hamda 1807 ruboiydan iborat toʻplam yetib kelgan.
Park City (Illinois)
Park City AQShning Illinois shtatida joylashgan shahardir. Lake County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
6761 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 3 km2. Shundan 3,0 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Galaad
Galaad - Iyegovo shohidlari tashkilotiga qarashli AQSHning Nyu-Iork shahrida joylashgan missionerlar tayyorlash markazi.
Imom Abu Dovud
Abu Dovud Sulaymon ibn Ash'as ibn Ishoq al-Azdiy Sijistoniy hujjat bilan hukm qiluvchi, huffoz- larning sayyidi, hadislarni tahlil etuvchi «Kitobi Sahih» deb tan olingan olti muhaddisning biridurlar. Nisbatlari Basra qishloqlarining biri bo'lgan Sijistongadir.
Bu zot hijratning 202-yili Basrada tavallud topdilar. Hadislarni to'plashda Iroq, Xuroson, Shom, Misr, Arabiston Jazirasi kabi yurtlardagi ulamolar huzurida bo'lib chiqdilar. 221-hijriy sanada Kufaga safar qildilar va ana shu yerdagi kishilardan ham hadislarni eshitib rivoyat qildilar.
Ulamolar bu zotda bo'lgan sifatlarni ko'p zikr qilishadi. Amr ibn Ali Bohiliy: «Imom Abu Dovud duosi ijobat bo'luvchi kishilardan edilar»-deb aytadilar. Muhammad ibn Sa'd Zuhariy: «Bu zot obid, taqvoli, fozil, solih, pok kishilardan edilar»-deb aytadilar. Abu Hotim ar-Roziy: Bu zotdek tazarru'li va bu kishidek hujjati ishonchli kishini ko'rmaganman»- deganlar.
Abu Dovudning «Sunan» kitoblari to'g'risida ham ulamolar g'oyatda maqtov fikrlar bildirishgan: Zakariyo Soniy aytadilar: «Kitobulloh Islomning asli, «Sunani Abu Dovud» Islomning ahdidir». Ulug' zotlardan Xattobiy: «Bu kitob ikkita sahih kitobdan ko'ra faqihroq va hadis ilmida buning singari kitob tasnif etilmagan»-deb aytadilar.
Imom Abu Dovud hammasi bo'lib 50000 hadis rivoyat qilib, bulardan 4800-ta sahih hadisni «Sunan» kitoblariga kiritdilar. Imom Abu Dovudning «Sunan» kitoblariga ko'plab sharh va muxtasarlar yozildi. Bu zot hadislarni Muslim ibn Ibrohim, Sulaymon ibn Xarb, Abu Umar Havziy, Abu Valid Tayolisiy, Abu Muammar al-Muaqqad, Abdulloh ibn Maslama al-Qa'nabiy, Ahmad ibn Hanbal, Usmon ibn Shayba, Amr ibn Avn, Hishom ibn Ammor Dimashqiy, Rabiy' ibn Nofi' Halabiy, Ahmad ibn Solih Misriy va boshqa bir nechta jamoat kishilardan eshitdilar.
Imom Abu Dovuddan Termiziy, Nasaiy, o'g'illari Abdulloh, Ahmad ibn Muhammad ibn Horun, Ali ibn Husayn ibn Abd, Muhammad ibn Muhammad ad-Davriy, Ismoil ibn Muhamad Saffor, Ahmad ibn Salmon Najjor va boshqa bir necha kishilar rivoyat qiishdi. Imom Abu Dovud hijratning 275-yili, Shavvol oyining 16-kunida Basrada vafot etdilar.
Gʻuriylar
Gʻuriylar — Suriylar xonadoniga mansub Gʻur sultonlari sulolasi (1148— 1206). Aka-uka Gʻiyosiddin Muhammad (1162—1203) va Shihobiddin (Muʼiziddin yoxud Muhammad Gʻuriy; 1203— 06) davrida Gʻ. hozirgi Afgʻonistonning deyarli barcha hududini, shuningdek, Hindistonning Sind, Panjob, Banoras va boshqa viloyat va shaharlarini bosib olgan. Gʻuriylar davlatining markazi Gʻur viloyati, poytaxt shaharlari feruzkoʻh va Gʻazni boʻlgan. Xorazmshohlar davlati bilan kurashga kirishgan Gʻuriylar tor-mor keltirilgan, ularning davlati esa parchalanib ketgan (1206).
Bátya
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Bátya (xorvat. Baćin yoki Baćino) — Vengriyaning Baks-Kiskun tumanidagi qishloq.
Boshqa tuzilmalar
Batyaning janubi-gʻarbiy qismida Vengriyaning eng baland elektr ustuni joylashgan (balandligi: 138 metr). Bu 400 kV Paks — Sandorfalva liniyasidan Dunay kesishuvining bir qismi hisoblanadi.
Demografiyasi
Mavjud etnik guruhlar:
Batyalik xorvatlar bu hududga XVI asrda Xorvatiya shimoli-sharqiy Slavoniya hududidan kelgan. Ular xorvat tilining shtokaviy lahjasida, slavyan subdialektida (eski-shtokaviycha, yot talaffuzi aks ettirilmagan) gapirishadi. Shunga oʻxshash dialektal xususiyatlar bugungi kunda Jupanya yaqinidagi Gradište va Nashitsa atrofidagi aholi orasida kuzatiladi.
Bu xorvatlar Dunay xorvatlarining maxsus guruhiga kiradi: ular oʻzlarini Raci deb atashadi. Adabiyotda ular racki Hrvati deb ham ataladi.
Bátya xorvatlar bayrami — Veliko racko prelo.
Saint-Loup-de-Varennes
Saint-Loup-de-Varennes Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Saône-et-Loire departamenti Chalon-sur-Saône tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1018 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 122,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,3 km2.
Tarixi
Fotografiya asoschilaridan biri Nicéphore Niépce shu qishloqda vafotiga qadar (1833) yashagan. 1826-yili Saint-Loup-de-Varennesda olingan fotosurat eng birinchi fotolardan biri hisoblanadi.
Torosgyugh
Torosgyugh  — Armanistonning Shirak viloyati Ashotsk tumanidagi qishloq.
Ayvalar
Ayvalar —Turkiyaning Kastamonu viloyati Kastamonu tumanidagi qishloq.
Basedow (Lauenburg)
Basedow  Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Herzogtum Lauenburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 7,47 km2. 717 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Basedowning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Adenogipofiz
thumb|240x240px|Gipofiz va uning oldingi (adenogipofiz) hamda orqa ([[neyrogipofiz) boʻlaklari]] Adenogipofiz — endokrin sistemaning asosiy organi hisoblangan gipofiz ning oldingi bezli qismi boʻlib, neyrogipofiz bilan birgalikda gipofizni tashkil etadi. Adrnogipofiz stress, oʻsish, koʻpayish va laktatsiya kabi bir qancha fiziologik jarayonlarni tartibga soladi. Bu jarayonlarni oʻzi ishlab chiqaruvchi oʻnga yaqin garmon lar orqali amalga oshiradi.
Tuzilishi
Gipofiz bezi turk egarchasi deb ataladigan suyak bilan himoyalangan. U uchta boʻlakdan iborat: oldingi, oraliq va orqa boʻlaklar. Koʻpgina hayvonlarda bu boʻlaklar yaqqol ajralib turadi. Biroq, odamlarda oraliq boʻlak noaniq boʻlib, koʻpincha gipofizning oldingi boʻlagiga qoʻshib oʻrganiladi. Gipofizning oldingi - adenogipofiz va orqa - neyrogipofiz qismlari tuzilish tarkibi boʻyicha ham farq qiladi, adenogipofiz bezli hujayralardan iborat boʻlsa, neyrogipofiz nerv hujayralaridan tashkil topadi.
Pars distalis
Pars distalis (distal qism) oldingi gipofizning katta hajmini egallaydi va bu yerda gipofiz gormonlarining aksari ishlab chiqariladi. Pars distalis ikki turdagi hujayralarni oʻz ichiga oladi, xromofob hujayralar va xromofil hujayralar. Xromofillarni yana atsidofillarga (alfa hujayralari) va bazofillarga (beta hujayralarga) boʻlish mumkin.
Pars tuberalis
Pars tuberalis (naychali qism) pars distalisdan yuqoriga cho‘zilgan g‘ilofning bir qismini hosil qiladi, u gipofiz sopi bilan (shuningdek, infundibulum deb ham ataladi) orqa bo‘lakdan kelib chiqadi. (Gipofiz sopi yaʼni infindibulum gipotalamusni orqa gipofiz bilan bogʻlaydi). Pars tuberalisning vazifasi yaxshi oʻrganilmagan. Biroq, pars tuberalis fotoperiodizm (kun uzunligi) haqida xabardor qilishi maʼlum. Ushbu qism epifiz beziga uzatadigan fotoperiodizm ma'lumotlariga javoban epifiz melatonin garmonining sekretsiyasini amalga oshiradi. Ilgari olib borilgan tadqiqotlar ushbu qismda melatonin retseptorlari lokalizatsiyasini koʻrsatdi.
Pars intermedia
Pars intermedia (oraliq qism) pars distalis va neyrogipofiz oʻrtasida joylashgan boʻlib, oldingi va orqa gipofizlar orasidagi chegarani hosil qiladi. Odamlarda bu qism juda kichik va noaniq.
Rivojlanishi
Adenogipofiz ektoderma dan, aniqrogʻi, embrion da rivojlanayotgan qattiq tanglayning bir qismi boʻlgan Ratke xaltasidan hosil boʻladi.
Vazifasi
Adenogipofizda besh turdagi endokrin hujayra mavjud boʻlib, ular chiqaradigan gormonlar quyidagicha: somatotrop garmoni (GH);  laktotrop (PRL);  gonadotrop (LH va FSH);  kortikotrop (ACTH) va tireotrop (TSH).