cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Halollik
Evolyutsion biologiya va etologiyada
Etologiyada „halol signal“, yaʼni signal haqiqatga mos keladigan vaziyatda butun guruhga xos boʻlgan signal tushunchasi mavjud. Xavfli lahzada „halol“ signal bergan hayvon qolganlarini saqlab qolish orqali o‘z xavfini oshiradi, demak, bunday „halol signal“ altruistik xatti-harakatni anglatadi. Evolyutsion biologiyada „halol signal“ tushunchasi hayvonlarning jismoniy kuchini, yoshini, mavqeini yoki ijtimoiy darajasini koʻrsatishi mumkin boʻlgan va printsipial ravishda „soxta“ boʻlishi mumkin boʻlgan aniq belgilargacha kengaymoqda. Bunday hayvon signallari „aldash“ bilan bogʻliq boʻlgan foydalarga qaramay, sherik yoki raqibni yetarli darajada xabardor qilishga moyilligi uchun turli tushuntirishlar mavjud. Reklama signallari sifatida ishlatiladigan belgilar oʻz egasi uchun shunday yuqori „qiymat“ ga ega boʻlishi mumkinki, faqat kuchli va sogʻlom hayvon bunday xususiyatni koʻrsatishi mumkin. Hayvonning xususiyati va holati oʻrtasida bevosita fiziologik bogʻliqlik boʻlishi mumkin. Baʼzi signallar uchun „notoʻgʻri“ signal bergan shaxs turning boshqa aʼzolari tomonidan tajovuzga uchraganida, muloqotning halolligi „ijtimoiy nazorat“ boʻlishi mumkin. Muayyan turdagi mavjud boʻlgan oʻziga xos sharoitlarda halollik yoki yolgʻon evolyutsion barqaror strategiya boʻlishi mumkinligini koʻrsatadigan koʻplab nazariyalar mavjud. „halol“ muloqot masalasi hayvonlarning xulq-atvori haqidagi zamonaviy fanning asosiy masalalaridan biridir.
Intellektual halollik
Intellektual halollikni, birinchi navbatda, oʻz-oʻziga yolgʻon gapirmaslik istagi, oʻz fikrlari, ichki harakatlari, eʼtiqodlari bilan bogʻliq halollik deb taʼriflash mumkin. Intellektual halollik oʻz vakolatlari chegaralarini bilish zaruratini oʻz ichiga oladi. Aniq intellektual halollikni koʻrib chiqqan birinchi faylasuflardan biri Fridrix Nitsshe edi, uning uchun „ongning vijdonliligi“ kognitiv faoliyat etikasining bir qismi edi.
Milliy farqlar
2013 va 2016-yillar oraligʻida halollik boʻyicha tajriba sinovi oʻtkazildi. Tadqiqotchilar „yoʻqolgan“ hamyonlarni savdo markazlarining qoʻriqlash va mehmonxona maʼmurlariga kichik miqdordagi pul va boʻsh hamyonlar bilan topshirishdi. Hamyonlarda „egalari“ koordinatalari koʻrsatilgan tashrif qogʻozlari bor edi. 40 ta davlatning 355 shahrida jami 17 000 ta hamyon qolgan. Mamlakatlar boʻyicha daromadlar ulushida sezilarli tafovut aniqlandi. Har bir mamlakatda daromadning foizi hamyonda pul mavjudligiga bogʻliq edi. Boʻsh hamyonlar kamroq qaytib keldi. Ekstremal qiymatlar Daniya (82%) va Peruda (13%) naqd pul bilan olingan; boʻsh hamyonlar uchun: Shveytsariya (73%) va Xitoy (7%). Pul miqdorining oshishi barcha mamlakatlarda qaytarishning oshishiga olib keldi.
Shuningdek, jismoniy shaxslarning mobil yoki statsionar telefonining shaxsiy hisobiga maʼlum miqdorda pul qo‘shish orqali ularning halolligini tekshirish keng tarqalgan. Shundan so‘ng ular abonentga qo‘ng‘iroq qilib, hisobni to‘ldirishda telefon raqamining bir raqamida xatoga yo‘l qo‘yganliklarini aytishadi va undan o‘z hisob raqamlariga xuddi shu miqdorni kiritishni so‘rashadi. Shunday qilib, shaxslarning halolligi sinovdan oʻtkaziladi.
Giuliano Teatino
Giuliano Teatino Italiyaning Abruzzo mintaqasida joylashgan kommunadir. Chieti provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 10 km2. 1344 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Sovetskoy (Kemin tumani)
Sovetskoy (Советское) — Qirgʻiziston Respublikasi Chuy viloyatining Kemin tumanidagi qishloq. Ilich ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Qora-Shoʻroʻ (Qadamjoy tumani)
Qora-Shoʻroʻ  (Кара-Шоро) — Qirgʻiziston Respublikasining Botken viloyati Qadamjoy tumaniga qarasli qishloq. Qoʻtormoʻ ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 131 kishi.
Shoh yoʻli
"SHOH YOʻLI" — mil. av. 6-asrning soʻnggi choragida, Doro I hukmronligi davrida qurilgan tranzit aloqa yoʻli. Mil. av 1-ming yillik oʻrtalarida, Axomaniylar davlati tarkibiga kiritilgan Oʻrta Osiyoning qadimiy xalqlari va viloyatlari ham oʻsha davrning harbiysiyosiy, iqtisodiy va madaniy hayotida katta iz qoldirgan xalqaro aloqalar tizimida faol ishtiroq eta boshladilar. Axomaniy hukmdorlar va mahalliy hokimlarsatraplar bu aloqalarda katta oʻrin tutgan aloqasavdo yoʻllari faoliyatiga alohida eʼtibor berishgan. Yunon tarixchisi Gerodot oʻzining "Tarix" asarida bu yoʻl haqida muhim maʼlumotlar qoldirgan. Unga koʻra, bu yoʻl dastlab axomaniylarning yirik savdo va maʼmuriy markazlaridan boʻlgan Suza shahrini Kichik Osiyo va Oʻrta dengiz boʻyidagi shaharlar bilan bogʻlagan. 2400 km ga choʻzilgan bu yoʻlning har 24–25 km masofasida, yaʼni bir kunlik yoʻlda maxsus bekatlar qurilgan. Bu bekatlarda elchilik missiyasi aʼzolari, choparlar, savdo karvonlari dam olishi uchun sharoitlar yaratilgan boʻlib, maxsus xizmatdagi kishilar uchun doimo chopqir otlar yetarli miqdorda mavjud boʻlgan. Shoshilinch xabar olib ketayotgan chopar bu bekatlarda otni almashtirishi yoki xabar va xatni bu bekatlardagi boshqa maxsus choparlarga berishi mumkin boʻlgan. Shu tariqa shoshilinch xabar va maʼlumotlar ulkan imperiyaning turli burchaklaridan poytaxt shaharga juda qisqa muddatda yetkazib berilgan. Soʻnggi arxeologik tadqiqotlarning koʻrsatishicha, "SH.y."ning bir tarmogʻi shim.sharqqa yoʻnaltirilgan boʻlib, Margʻiyona va Baqtriya hududlari orqali Hindistongacha yetib borgan. Bu davrda Oʻrta Osiyoning jan. hududlarida ham bir kunlik yoʻl masofasida, yaʼni har 24—25 km da maxsus bekatlar barpo etila boshlaganligi haqida maʼlumotlar mavjud. Bu bekatlar, odatda, mustahkamlangan istehkom shaklidagi rabotlar koʻrinishida boʻlib, karvon yoʻllarini qoʻriqlash vazifasini bajaruvchi kichik harbiy qismlar ham shu yerda joylashtirilgan edi. Bu rabotlar, oʻz navbatida, Oʻrta Osiyodagi qadimiy karvonsaroylar vazifasini ham bajarib kelar edi. Ularda davlat xizmatchilari, choparlar, savdo karvonlari, harbiy qismlar, sayyohlar va boshqalarga xizmat koʻrsatish yoʻlga qoʻyilgan edi.
Shu tariqa mil. av. 5—4-asrlarda Oʻrta Osiyoning jan. hududlarida ham Axomaniylar saltanatining markaziy viloyatlarida faoliyat koʻrsatuvchi yoʻllarga monand aloqa yoʻllari tizimi, pochtaaloqa xizmati barpo etila boshlangan. Doro I tomonidan barpo etilgan "SH.y." faoliyati 4-asrning soʻnggi choragida Aleksandrning harbiy istilolari natijasida tugatilgan, lekin Oʻrta Osiyodagi aloqa yoʻllari tizimi va aloqapochta xizmati oʻz ahamiyatini saqlab qolgan va rivojlangan.
Oʻktam Mavlonov.
Shoh shujo
Shoh Shujo (1617-1661) - boburiy shahzodalardan. Shoh Jahonning 2-oʻgʻli, onasi Mumtoz Mahal Begim. Shoh Jahon uni 1639-yilda Bangalga hokim etib tayinlagan. 1642-yilda unga Orissa ham tortiq qilingan. Shoh Shujo atrofidagi boshqa yerlarni ham zabt etgan, yaʼni amalda Sharqiy Hindiston uning tasarrufida boʻlgan. U bu oʻlkalarda 20 yildan ortiq (1639—60) hukmronlik qilgan. Shoh Jahon 1657-yilning dekabrda Bangalda oʻzini podshoh deb eʼlon qilgan. Otasi vafot etgach, akauka shahzodalar oʻrtasida taxt uchun kurash boshlanib ketgan. 1659-yil 5 yanvarda Avrangzeb Sh.shahrini jangda magʻlub etadi, u qolganqutgan askarlari bilan Bangalga qochgan. 1660-yilda oilasi va navkarlari bilan Arakan (hozirgi Myanma) ga panoh istab kelgan, avval Makkaga, undan yo Turkiyaga, yo Eronga oʻtib ketish niyatida boʻladi, lekin ayrim maʼlumotlarga qaraganda, oʻsha yerda bolachaqasi bilan birga oʻldirib yuboriladi.
Shoh Shujo oʻqimishli, madaniyatli shaxs boʻlgan, saroydagi shoir va olimlarni ragʻbatlantirgan. Bunyodkorlik ishlari olib borgan — Bara Katra (Katta saroy), Iydgoh, Husayniy dolon, masjidlar, Anand saroʻvar nomli katta suv havzasi qurdirgan, atrofida Devoni xos, Deyuni om, hammomlar, favvoralar bunyod ettirgan.
NGC 3359
NGC 3359 Katta Ayiq yulduz turkumidagi SBc tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1793-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Bantu
Bantu — Markaziy va Janubiy Afrikadagi xalqlar guruhi (eng yiriklari — ruanda, makua, shona, kongo, malavi, rundi, zulu, kosa va boshqalar). Umumiy soni 200 mln.ga yaqin kishi (1992). Bantu tillarit soʻzlashadi. Tub joy aholi (pigmeylar, koysan tillarida soʻzlashuvchi qabilalar) bilan assimilyatsiyalashib keng tarqalgan (miloddan avvalgi 1ming yillikdan boshlab 19-asrgacha).
Chiroqchi tumani
Chiroqchi — Oʻzbekiston Respublikasining Qashqadaryo viloyatidagi tuman. Hududi 2.8 ming km2. Aholisi 445.5 ming kishi. Shimolda Samarqand viloyatining Nurobod va Pastdargʻom tumanlari, gʻarbda Koson tumani, sharqda Shahrisabz va Yakkabogʻ tumanlari, janubda esa Qamashi, Gʻuzor va Qarshi tumanlari bilan chegaradosh. Tuman hududida Chimqoʻrgʻon va Qalqama suv omborlari mavjud. Markazi — Chiroqchi shahri. Tumanda 33 ta mahalla va 20 ta qishloq fuqarolar yigʻinlari (Dam, Dodiq, Jar, Koʻkdala, Langar, Mirzatoʻp, Oxunboboyev, Paxtaobod, Torjilgʻa, Oʻymovut, Uyshun, Humo, Chim, Chorvador, Shoʻrquduq, Eski Anhor, Yangi Hayot, Qalqama, Qahramon, Qumdaryo) faoliyat yuritgan. 2022-yil 17-martda ulardan ayrimlari Koʻkdala tumaniga oʻtkazilgan.
Tabiati
Tuman hududi viloyatning shimoliy qismida joylashgan. Relyefi tekis choʻl va qiradirlardan iborat boʻlib, janubiy gʻarbdan shimoliy sharqqa (Qoratepa togʻi) balandlashib boradi. Balandligi tekis choʻl qismida 400- 600 m, adirda 700-900 m va Zarafshon tizmasining davomi boʻlmish Qoratepa togʻida 1200-1500 m. Dursun qishlogʻi yonida tabiiy gaz koni topilgan. Iqlimi keskin kontinental. Yillik oʻrtacha temperatura 14,7°. Yanvarnning oʻrtacha temperaturasi 2,7°, eng past temperatura —20°. Iyulning oʻrtacha temperaturasi 28°, eng yuqori temperatura 45°. Vegetatsiya davri 220—230 kun. Yiliga 368 mm, sharqida 400-500 mm yogʻin tushadi. Tumandagi ekinlar Qashqadaryo, Qumdaryo, Oyoqchidaryo va boshqa kanallardan sugʻoriladi. Tumanning janubida Chimqoʻrgʻon suv ombori bor. Shimoliy togʻli zonada oʻtloqi, tekislik qismida tipik boʻz tuproqlar, och boʻz tuproq, dara vodiylarida oʻtloki botqoq tuproqlar tarqalgan. Yovvoyi oʻsimliklardan rang, qargʻaoyoq, qamish, chitir, karrak, bugʻdoyiq, yantoq, kashkar beda, qoramugʻ, qoʻziquloq, oqquray, tuyaqorin va boshqalar oʻsadi. Yovvoyi hayvonlardan tulki, yumronqoziq, quyon, kalamush, qoʻshoyoq, sichqon, echkemar; qushlardan qirgʻovul, soʻfitoʻrgʻay, chumchuq, chugʻurchiq, zargʻaddoq va boshqalar bor.
Aholisi
Asosan, oʻzbeklar, shuningdek, tojik, tatar, rus, ukrain va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Aholining oʻrtacha zichligi 1 km² ga 995,1 kishi. Qishloq aholisi 2952,5 ming kishi, shahar aholisi 179,5 ming kishi (2003).
Tili
Asosan qishloqlarda gaplashiladigan bu til oʻzbek tilining qipchoq lahjasidir. Adabiy tildan farqlari quyidagicha:
Undan tashqari, adabiy oʻzbek tilidagi tovushlar biroz farq bilan talaffuz qilinadi:
Baʼzan adabiy tilda mavjud boʻlmagan soʻzlarni ham qoʻllashadi: "oʻtirik" (yolgʻon), "irga" (burchak, chet), "ucha" (dumba, tos qismi), "chinaqay" (jimjiloq), "sovliq" (urgʻochi qoʻy), "kallak" (qop, xalta) va hk.
Iqtisodi
Asosan qishloq xoʻjaligiga asoslangan. Gʻallachilik, paxtachilik, bogʻdorchilik, chorvachilik. Tuman markazida paxta tozalash zavodi mavjud.
Tumanda 2526 yirik, oʻrta, kichik korxona va mikrofirmalar, paxta tozalash, gʻisht zavodlari, gilam fabrikasi, MTP, qurilish tashkilotlari, avtokorxona, bosmaxona, savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari bor. 20 shirkat, 970 fermer, boʻrdoqichilik xoʻjaliklari faoliyat koʻrsatadi. Qishloq xoʻjaligi paxtachilik, gʻallachilik va chorvachilikka ixtisoslashgan. Pillachilik bilan ham shugʻullaniladi. Ekin maydonlariga paxta, don, kartoshka, poliz, sabzavot, ozuqa ekinlari ekiladi. Tuman jamoa va shaxsiy xoʻjaliklarida qoramol, qorakoʻl qoʻy, parranda boqiladi. 174 umumiy taʼlim, bolalar musiqa maktablari, 19 kasb-hunar kollejlari mavjud boʻlib shundan 3 kasb-hunar kollejlari filiali mavjud. Markaziy kutubxona va uning tarmoqlari, 18 klub muassasalari, madaniyat va istirohat bogʻi ishlab turibdi. Kasalxona, feldsher-akusherlik nuqtalari, poliklinika, dorixonalar va boshqa tibbiy muassasalar bor.
Beshchashma jamoa xoʻjaligida Niderlandiyaning NOVIB va BMTning Taraqqiyot Dasturi (UNDP) hamkorlikda kichik biznesni rivojlantirish boʻyicha uchirma loyihani amalga oshirmoqdalar.
„Chiroqchi-konserva“ korxonasi (tomat pastasi, olma va uzum sharbatlari), „Chiroqchi-KVARTS“ (oyna va yuqa keramika), „Istiqlol-parranda“ parrandachilik fabrikasi (Yettitom) kabi korxonalar faoliyat koʻrsatmoqda.
Boʻlinish
2022-yil 2-mart kuni Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining yalpi majlisida Chiroqchi tumani hududini ikkiga ajratish orqali Koʻkdala tumanini tashkil etish toʻgʻrisidagi masala koʻrib chiqildi. Majlisda yangi tashkil etiladigan Koʻkdala tumaniga Chiroqchi tumanidan 177 ming aholi yashaydigan 171 ming ga yer maydoni ajratilishi haqida kelishib olindi. 2022-yilning 17-mart kuni Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlis Senati yigʻilishida Koʻkdala tumanini tashkil etish toʻgʻrisidagi tegishli qaror qabul qilindi.
Saint-Jean-de-Braye
Saint-Jean-de-Braye Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loiret departamenti Orléans tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
17.758 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 1296,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 13,7 km2.
Nadaillac
Nadaillac Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Dordogne departamenti Sarlat-la-Canéda tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
341 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 13,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 25,9 km2.
Admannshagen-Bargeshagen
Admannshagen-Bargeshagen Germaniyaning Mecklenburg-Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Bad Doberan tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 15,68 km2. 2834 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Admannshagen-Bargeshagenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Shoh Hijron
Shoh hijron (18-asr) - shoir va yozuvchi. Tugʻilgan va vafot etgan yili nomaʼlum. Asli andijonlik boʻlgan. Qashqar hokimi Xoʻja Jahonxoʻjam iltimosiga koʻra, Firdavsiyning "Shohnoma"sini oʻzbek tiliga nazm va nasrda tarjima qilgan. Uning bir nusxasi Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida saqlanadi (inv. №184). Bundan tashqari, Shoh Hijronning "Qissai Dorobi Zarrinkamar" ("Zar kamarli Dorob qissasi") sarguzasht asarining qoʻlyozmasi ham mavjud. Bu qissada Dorobning kechmishlari, yovuz kuchlarga qarshi kurash yoʻlida koʻrsatgan qahramonliklari tasvirlangan.
Olive (New York)
Olive AQShning New York shtatida joylashgan shahardir. Ulster okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
4,419 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Geografiyasi
Maydoni — 168,7 km2. Shundan 151,9 km2 quruqlik, 16,8 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 215 m balandlikda joylashgan.
Yorgʻu
Yorgʻu — 1) oʻrta asrlarda (jumladan, Moʻgʻullar va Temuriylar davlatida) fuqarolarning turli daʼvo va shikoyatlariga oid yoki jinoiy ishlarni koʻrib, tegishli hukm chiqaradigan davlat organi, mahkama, sud; 2) mahkama, sud chiqargan hukm; 3) Xiva xonligshxa jazo maʼnosida qoʻllangan atama. Chingizxon Yasasn asosida chiqarilgan sud qarorini rasmiylashtiradigan yorliq — Yo. noma deb atalgan.
Villaperuccio
Villaperuccio Italiyaning Sardiniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Carbonia-Iglesias provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 36 km2. 1117 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Xirosima
thumbnail|Naka-kudagi Shukkeien yapon bog'i. Xirosima — Yaponiyadagi shahar, Xonsyu oroli janubi-gʻarbida joylashgan. Xirosima prefekturasi maʻmuriy markazi.
Xirosima — Yaponiyadagi shahar. Xonsyu o.ning janubi-gʻarbida. Xirosima prefekturasining maʼmuriy markazi. Aholisi 1,12 mln. kishi (2000). Mamlakatning muhim transport, sanoat, moliya va madaniyat markazi. Ota daryosi deltasidagi port. Kemasozlik va stanoksozlik, avtomobilsozlik, harbiy, rezinatexnika, yogʻochsozlik, qogʻoz, toʻqimachilik, oziq-ovqat va poligrafiya sanoati korxonalari mavjud. universitet bor. Shahar zamindorlar qasri atrofida 16-asrda bunyod etilgan. 1945-yil 6 avgustda AQSH aviatsiyasi tomonidan tashlangan atom bombasidan qattiq zarar koʻrgan. Bombardimon natijasida halok boʻlganlar xotirasiga yodgorlik muzeyi barpo etilgan. Tinchlik memorial markazi X.dagi eng muhim zamonaviy meʼmoriy bino hisoblanadi.
Aholisi - 1,15 mln. kishidan koʻproq, maydoni - 905 kv. km.
Shahar tarixi XVI asrda mahalliy yer egasi shu yerda oppoq Zogʻora baliq qasri (Ridzyo)ni qurdirgani boshlanadi.
Mashinasozlik, tekstil, ximiya, harbiy va boshqa sanoat tarmoqlari rivojlangan. Universitet bor.
1945 yil 6 avgust kuni B-29 Enola Gay amerika bombardimonchi samolyoti Xirosimaga birinchi atom bombasini tashladi. Xirosimaning katta qismi vayronaga aylandi, birinchi yarimyillikning oʻzida 140 ming kishi vafot etdi.
1951-52 yillarda Tinchlik Hiyoboni arxitekturaviy-dam olish ramziy boʻgʻi qurilgan.
Bombardimon qilishdan maʻno boʻlganmi?
Haligicha Xirosimaning harbiy bombardimon qilinishidan maʻno bormi degan savolga yakuniy javob berilmagan. SSSR va uning maslakdoshlari, 1945-yil 6 avgustdagi Xirosimaga atom bombasini tashlanishi hech qanaqasiga urush yakunlanishini tezlashtirmagan, bu shunchaki jahonni yangi qurol bilan qoʻrqitish maqsadida qilingan, deb ishontirishga harakat qiladilar. Ularning fikricha, tasdiqlanganidek, Uzoq Sharqdagi urushga Sovet Ittifoqi ham qoʻshilgach, rasmiy Tokio baribir kapitulyatsiya eʻlon qilardi.
Şamkənd
Şamkənd (shuningdek, Shamkend) — Ozarbayjonning Lochin tumanidagi qishloq.
Mustamsik billoh
'
Mustamsik billoh (arab. المستمسك بالله), (vafoti 1521) — Mamluklar sultonligi ostida rasmiy hukmronlik qilgan Qohiradagi oʻn oltinchi abbosiy xalifasi. U ikki marta xalifalik qilgan, birinchisi 1497-yildan 1508-yilgacha, ikkinchisi esa 1516-yildan 1517-yilgacha, oʻgʻli al-Mutavakkil III foydasiga mansabdan voz kechgan.
Shoh Gʻarib Mirzo
Shoh gʻarib mirzo (taxallusi Gʻaribiy) (15-asr 2-yarmi, Hirot) — shoir, temuriy shahzodalardan biri. Husayn Boyqaroning oʻgʻli. Zamondoshlari tomonidan oʻz davrining nodir isteʼdodli shoiri sifatida eʼtirof etilgan. Navoiy "Farhod va Shirin" dostonida Sh.Gʻ.M.ga alohida bob ajratib, unga koʻpgina yaxshi nasihatlar qilgan. Keyinchalik vafot etganda ham, uning vafotiga ulugʻ shoir marsiya bagʻishlagan.
SH.Gʻ.M. oʻzbek va fors tillarida ijod qilgan. Uning forscha va oʻzbekcha sheʼrlaridan iborat devonining qoʻlyozma nusxasi Gamburg milliy kutubxonasida saqlanadi (inv. №15). Unda Sh.Gʻ.M.ning forscha 37 gʻazal, 1 qitʼa va 1 muxammasi (umumiy hajmi 557 misra) va oʻzbekcha 76 gʻazal va 4 muxammasi (umumiy hajmi 1210 misra) oʻrin olgan. Uning lirik sheʼrlarida ishq, vasl, hijron, sogʻinch, vafo, jafo, sadoqat, may va bulardan hosil boʻladigan kayfiyatlar, yaʼni quvonch, qaygʻu, saodat, hasrat, maʼshuqaning goʻzalligini taʼriflash kabi mavzular yetakchi oʻrinni egallaydi. U gʻazalnavis boʻlib, uning ijodida 5 muxammas va 1 qitʼadan tashqari, barcha asari gʻazal janrida yozilgan.
Ijodida badiiy lik, yangilik, oʻziga xoslik kuchli. Oʻzbekcha va forscha sheʼrlari nihoyatda ravon til, goʻzal uslubda yaratilgan. Gʻazallarida mavzu va holatni saqlashga uringan. Sheʼrlarida xalqning, xususan, Hirot aholisining urf-odatlari, anʼanalari, tushunchalari, kiyinishlari, turmush tarzi, hatto sport oʻyinlari ham oʻz aksini topgan. Shuningdek, xalq ogʻzaki ijodi ham uning sheʼrlariga, ijodiga muayyan taʼsir oʻtkazgan.
Ijodiga fors va oʻzbek sheʼriyatining mumtoz namoyandalari, ayniqsa, Husayniy, Navoiy va Jomiyning taʼsiri sezilarli. Sheʼr musiqiyligini oshirish uchun musiqali soʻzlarni tanlash, soʻzlarni takrorlash, bir joydan chiqadigan undosh harflarni yonmayon keltirish, har bayt yo har misrani bir soʻz bilan boshlash kabi usullardan foydalangan.
Manbalar
Ad:. Alisher Navoiy, Mukammal asarlari toʻplami [20 j.li], 13-j., T., 1997.
Shafiqa Yorqin, Otabek Joʻraboyev.
Energiya
Energiya (yun.— harakat, faoliyat) — har qanday koʻrinishdagi materiya, xususan, jism yoki jismlar tizimini tashkil etuvchi zarralar harakatining hamda bu zarralarning oʻzaro va boshqalar zarralar bilan taʼsirlarining miqdoriy oʻlchovi. Xalqaro birliklar tizimi da energiya xuddi ish kabi joul da; atom fizikasi, yadro fizikasi va elementar zarralar fizikasida esa elektronvolt on oʻlchanadi. Energiya yoʻqdan bor boʻlmaydi va mavjud energiya yoʻqolmaydi, faqat u bir turdan ikkinchi turga oʻtadi qarang (Energiyaning saqlanish va aylanish qonuni). Fizika materiya oʻzaro bogʻlangan modda va maydon shaklida oʻrganiladi. Materiyaning harakatlariga mos holda energiya shartli ravishda mexanik, ichki, elektromagnit, kimyoviy va boshqalar turlarga ajratib tekshiriladi. Masalan, kimyoviy energiya elektron larning kinetik energiya si hamda elektronlarning bir-biri va atom yadrolari bilan oʻzaro taʼsirlari natijasida vujudga kelgan energiyalar yigʻindisiga teng. Muayyan tizimning holatini ifodalovchi parametrlarga bogʻliq boʻlib, tizimning har bir holatiga aniq bir energiya qiymati toʻgʻri keladi. Tizimlashning istalgan holatidagi energiya qiymati tizim bu holatga qanday usul bilan kelganligiga bogʻliq emas. Binobarin, energiya tizim holatining funksiyasidir. Tutash muhit yoki maydon uchun energiya zichligi va energiya oqimi tushunchalari qoʻllaniladi. Birlik hajmdagi energiya energiya zichligi va energiya zichligining uning tarqalish tezligiga koʻpaytmasiga teng kattalik esa energiya oqimi deb ataladi. Tartibsiz harakatlanuvchi juda koʻp zarralardan iborat tizimlarning, yaʼni makroskopik jismlarning oʻzaro taʼsirida issiklik miqdori muhim rol oʻynaydi. Tizimning mexanik harakatlanishi uchun tashqi kinetik energiyasini, boshqa tizimlar bilan maydonlarning oʻzaro taʼsiri tashqi potensial energiyasini hosil qiladi. Tizimning tashqi energiyasi tashqi kinetik va tashqi potensial energiyalari yigʻindisiga teng. Makroskopik harakatsiz, boshqa tizimlar va maydonlar bilan oʻzaro taʼsir qilmagan tizim energiyasi uning ichki energiyasi boʻladi. Tizimning har qanday holatidagi ichki energiyasi aniq qiymatga ega, yaʼni ichki energiya holat funksiyasidir. Tizimni tashkil qilgan atomlar va molekulalarning energiyalari, ular tarkibidagi elektronlar, yadrolarning oʻzaro taʼsir energiyalari va h.k. ichki energiya tarkibiga kiradi.
Termodinamika da erkin energiya va bogʻlangan energiya tushunchalari kam lekin keng qoʻllaniladi. Baʼzan energiya turlari ichida issiqlik energiyasi ham mavjud. Tizim zarralarining betartib harakat energiyasi issiqlik energiyasi deb ataladi. Har qanday jism yoki elementar zarra energiyaga ega ekan, u massa ga ham ega. Ammo shunday zarralar ham mavjudki, ularning tinch holatdagi massasi nolga teng, binobarin tinch holatdagi energiyalar ham nolga teng. Fotonlar va neytronlar shular jumlasiga kiradi. Atom yadrosi nuklonlardan tashkil topgan. Yadroning tinch holatdagi massasi nuklonlarning tinch holatdagi massalari yigʻindisiga teng emas Bu ikki massa ayirmasi AM yadroning massa defekti deyiladi. Klassik fizika tushunchalariga asosan har qanday tizimning holatlari uzluksiz ravishda oʻzgarib, energiyasi uzluksiz qiymatlarga ega boʻlishi mumkin. Ammo kvant nazariyasiga asosan harakatlari chegaralangan hajmdagi fazoda sodir boʻlayotgan mikrozarralar har qanday holatlarda boʻla olmaydi, u faqat maxsus holatlardagina boʻlishi mumkin, binobarin bu holatlarga tegishli energiya uzlukli qiymatlarga ega boʻladi. Tashqaridan energiya kvantini qabul qilgan tizim koʻproq energiyali holatga oʻtadi. Energiya kvantini tashqariga chiqarish natijasida tizim kamroq energiyali holatga qaytadi.
Barcha tabiat hodisalari, insonning butun hayoti va faoliyati energiya bilan bogʻliq. Keng koʻlamli energetika sohasi energiya tushunchasiga asoslangan. Energiya shakllarini oʻzaro almashtirish, energiyani uzoq masofalarga uzatish, uning maʼlum manbalaridan foydalanish, yangi energiya manbalarini qidirish kabi masalalar fan va texnika uchun asosiy muammolardan biri hisoblanadi. Suv, shamol, oʻrmon, koʻmir, neft, gaz kabi cheklangan yer boyliklaridan katta surʼatlar bilan foydalanilishi natijasida ular tobora kamayib bormoqda, binobarin kishilik jamiyati oldida turgan dolzarb masala yangi energiya manbalarini qidirib topish. Hozirgi kunda diqqatga sazovor boʻlgan yangi energiya manbalari Quyosh (qarang Geliotexnika, Geliofizika) va atom yadrosi hisoblanadi. Ogʻir element yadrolarining parchalanishidan hosil boʻladigan energiyadan xalq xoʻjaligida tobora keng foydalanilmoqda (qarang Atom reaktori, Atom elektr stansiyasi). Yengil element yadrolari qoʻshilishidan ogʻirroq element yadrolari paydo boʻlishida ajralib chiqadigan energiyadan foydalanish eng muhim masalalardan biri hisoblanadi.
Xitoy va 2022 yilgi Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi
Xitoy hukumati AQSh tomonidan Rossiyaga qarshi keng ko‘lamli sanksiyalarni qoralamagani yoki qo‘llamagani uchun tanqid qilindi. Ba'zi xitoylik internet foydalanuvchilari Ukrainani qo'llab-quvvatlovchilarga hujum qilishdi va Ukrainani masxara qiluvchi sharhlar berishdi. Biroq Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy betaraflik siyosatidan mamnun ekanini aytib, “Xitoy uzoq turish siyosatini tanladi. Ayni paytda Ukraina bu siyosatdan mamnun. Har qanday holatda ham Rossiya Federatsiyasiga yordam berishdan ko'ra yaxshiroqdir. Va Xitoy boshqa siyosat olib bormasligiga ishonmoqchiman. Rostini aytsam, biz ushbu siyosatdan mamnunmiz." deb aytib o'tadi.
Xitoy hukumati
25-fevral kuni Xitoy BMT Xavfsizlik Kengashida bosqinni qoralaganlarga ovoz berishda betaraf qoldi.
1-mart kuni Ukraina va Xitoy tashqi ishlar vazirlari Dmitriy Kuleba va Van Yi bosqin boshlanganidan beri birinchi telefon orqali muloqot qilishdi. Xitoy ommaviy axborot vositalarining xabar berishicha, Vang Kulebaga tinch aholi uchun xavf tug'ilishidan "juda xavotirda" va "mojaro avj olishining oldini olish uchun vaziyatni iloji boricha yumshatish" zarurligini aytgan. Kulebaning aytishicha, Ukraina “Xitoyning oʻt ochishni toʻxtatishga erishishda vositachilik rolini oʻynashini intiqlik bilan kutmoqda” ekanini aytadi.
9-mart kuni Xitoy Kommunistik partiyasi Bosh kotibi Si Tszinpin Fransiya prezidenti Emmanuel Makron va Germaniya kansleri Olaf Shols bilan videomuloqot o‘tkazdi va unda u Xitoy “Yevropada urush alangasi qayta alangalaganini ko‘rib '' og‘riyotganini” ta’kidlab o‘tdi.
15 mart kuni Xitoyning AQShdagi elchisi Tsin Gang The Washington Post gazetasida “Rossiya va Ukraina oʻrtasidagi ziddiyat Xitoyga hech qanday foyda keltirmaydi”, “barcha davlatlarning suvereniteti va hududiy yaxlitligi, shu jumladan Ukraina, hurmat qilinishi kerak; barcha mamlakatlarning qonuniy xavfsizlik tashvishlari jiddiy qabul qilinishi kerak" va "ba'zi AQSh rasmiylari tomonidan aytilgan Xitoy korxonalariga tahdidlar qabul qilinishi mumkin emas"deb maqola chop etiladi.
Richmond Heights (Missouri)
Richmond Heights AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. St. Louis County okrugi tarkibiga kiradi.
Xitoy va 2022 yilgi Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi
Xitoy hukumati
18-mart kuni Zsi Tszinpin va Amerika prezidenti Jo Bayden Ukrainadagi mojaro muhim aks etgan videotasvir ustida ikki soat davom etgan uchrashuv o‘tkazdilar. Amerika Oq uyi qo'ng'iroqdan keyin matbuotga Bayden Si ni "Xitoy Rossiyaga moddiy yordam bersa, oqibatlari" haqida ogohlantirganini aytdi.
Richmond Heights (Missouri)
Aholisi
9228 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 5,9 km2. Shundan 5,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Xitoy va 2022 yilgi Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi
Xitoy fuqarolarini Ukrainadan evakuatsiya qilish
25-fevral kuni Xitoyning Ukrainadagi elchixonasi Xitoy fuqarolariga Ukrainani tark etishni tavsiya qildi. 7-mart kuni Xitoy hukumati aksariyat xitoylik fuqarolarni Ukrainadan evakuatsiya qilganini ma'lum qildi.
Xalqaro reaksiyalar va sharhlar
Amerika universitetidan Jozef Torigian Xitoy hukumatining bosqinga nisbatan pozitsiyasini "muvozanatlantiruvchi harakat" deb ta'riflab, "ikki davlat ham Amerikaning Yevropa va Osiyodagi roli haqida bir xil salbiy qarashlarga ega", ammo Xitoy o'z moliyaviy manfaatlarini qo'yishga tayyor emasligini ta'kidladi. Rossiyani qo'llab-quvvatlash xavfi ostida, ayniqsa Xitoy "mas'uliyatli manfaatdor tomon sifatida o'z obro'sini saqlab qolishga harakat qilmoqda". Brukings instituti xodimi Rayan Xassning ta'kidlashicha, "Rossiyasiz Xitoy Xitoyning yuksalishiga to'sqinlik qilishga qaror qilgan dushman g'arb bilan yolg'iz o'zi shug'ullana oladi", ammo bu ikki davlatning "mukammal muvofiqlashtirilgan manfaatlari yo'q". Xitoy Rossiyadan ko'ra ko'proq yo'qotadi. Xitoy o'zini orqasida sur'at bilan yuksalishda bir mamlakat sifatida ko'radi. Rossiya mohiyatan tanazzulga qarshi kurashmoqda” kabi reaksiyalar bildirilgan.
Interventsion radiologiya
Interventsion radiologiya (IR) — rentgen-ftoroskopiya, kompyuter tomografiyasi, magnit-rezonans tomografiya yoki ultratovush kabi tibbiy koʻrish koʻrsatmalaridan foydalangan holda turli xil minimal invaziv muolajalarni amalga oshiradigan tibbiy mutaxassislik. Diagnostik IR protseduralari tashxis qoʻyish yoki keyingi tibbiy davolanishga yordam berishga moʻljallangan va oʻsimtaning tasvirga asoslangan biopsiyasi yoki qon tomir yoki kanal kabi ichi boʻsh tuzilishga kontrastli kontrast moddani kiritishni oʻz ichiga oladi. Aksincha, terapevtik IR muolajalari toʻgʻridan-toʻgʻri davolashni taʼminlaydi — ular kateterga asoslangan dori-darmonlarni yuborish, tibbiy asboblarni joylashtirish va toraygan tuzilmalarning angioplastikasini oʻz ichiga oladi.
Interventsion radiologiya usullarining asosiy afzalliklari shundaki, ular tananing chuqur tuzilmalariga tana teshigi yoki kichik igna va simlar yordamida kichik kesik orqali etib borishi mumkin. Bu ochiq protseduralarga qaraganda xavflarni, ogʻriqni va tiklanishni kamaytiradi. Haqiqiy vaqtda vizualizatsiya, shuningdek, anormallikni aniq koʻrsatib, protsedura yoki tashxisni aniqroq qilish imkonini beradi. Ushbu imtiyozlar ichki tuzilmalarga zudlik bilan kirishning yoʻqligi va katarakt va saraton kabi radiatsiya taʼsirining qoʻshimcha xavflari bilan solishtiriladi.
Umumiy elementlar
Interventsion radiologiya — bu tananing ichki tuzilmalariga tana teshiklari yoki juda kichik kesiklar orqali kirish va tibbiy koʻrish bilan yoʻl-yoʻriq koʻrsatish imkonini beruvchi texnikalar majmuasidir. Aralashuvning sababidan qatʼi nazar, protsedura teshilish ignasi (teridan oʻtish uchun), yoʻriqnoma simlari (qon tomirlari, oʻt yoki siydik tizimi kabi tuzilmalarni oʻtkazish uchun), niqob (ular) kabi umumiy elementlardan foydalanishi mumkin. yoʻl-yoʻriq simi ustida siljiydi va yoʻlni shikastlamasdan ochiq ushlab turadi) va kateterlar.
Terapevtik interventsion radiologiya
Qon tomir
thumb| Biliar stenoz
Kateterni joylashtirish
Oshqozon-ichak traktidan qon ketishi
Oshqozon-ichak traktidan qon ketishini davolash asemptomatik qon ketishini kuzatishdan bemorning gemodinamik funksiyasini qoʻllab-quvvatlash va saqlashgacha boʻlgan har qanday joyda boʻlishi mumkin. Interventsion rentgenologning roli bemorlarga hayot uchun xavfli boʻlishi mumkin boʻlgan holatni engillashtirish uchun tasvirga asoslangan.
Transjugulyar intrahepatik portosistemik shunt
Transjugular interaktik portosistemik shunt (TIPS) intervension rentgenolog tomonidan jigar pastki vena kava va portal vena oʻrtasida qon oqimini taʼminlaydigan yangi oʻtkazgichni yaratish uchun amalga oshiradigan protseduradir. Portal vena — bu gipertenziya butun jigar va ingichka yoki yoʻgʻon ichakda koʻplab zararli taʼsirlarni keltirib chiqarishi mumkin boʻlgan joy.
Benign prostata giperplaziyasi
Benign prostata giperplaziyasi yoki BPH, odatda 50 yoshdan oshgan erkaklarga taʼsir qiladigan saratonsiz kasallikdir. Prostata bezi kattalashib, qoʻshni siydik yoʻlini siqib chiqaradi, bu erkaklar uchun siyishning chastotasi va/yoki shoshilinchligini nazorat qilishni qiyinlashtiradi. Birinchi darajali terapiya dori-darmonlarni oʻz ichiga oladi, ammo tibbiy optimallashtirishga qaramay doimiy boʻlgan simptomlarni uzoq muddatli davolash odatda parvarishning „oltin standarti“ sifatida prostata bezining transuretral rezektsiyasini (TURP) oʻz ichiga oladi. Biroq, TURP siydik oʻgʻirlab ketish yoki doimiy erkaklar bepushtligiga olib kelishi mumkin va bemorlarning maʼlum bir qismi uchun ideal protsedura boʻlmasligi mumkin.
Oʻtkir ishemik insult
Barcha qon tomirlarining taxminan 87% ishemik insult boʻlib, ularda miyaga qon oqimi bloklanadi. Toʻqimalarning plazminogen faollashtiruvchisi (t-PA) kabi qon quyqalarini yoʻq qiladigan dori trombni eritib yuborish va miyaning shikastlangan hududiga qon oqimini tiklashga yordam berish uchun nazorat ostida shifoxona sharoitida ishlatilishi mumkin. Endovaskulyar terapiya — trombni (trombni) olib tashlash yoki eritish va miya qismlariga qon oqimini tiklash uchun neyrointerventionalistlar tomonidan amalga oshiriladigan protsedura. Qoʻl yoki oyoqdagi qon tomirlari orqali miyagacha yoʻnaltirilgan kateterdan foydalanib, aralashuvchi trombni olib tashlashi yoki trombni eritish uchun dori-darmonlarni yuborishi mumkin. Ushbu protseduralar mexanik trombektomiya yoki tromboliz deb ataladi va protsedura tugashidan oldin bir nechta omillar hisobga olinadi.
Qoʻshma va mahalliy inʼektsiya
Tasvir yoʻl-yoʻriqlaridan foydalangan holda, mahalliy ogʻriqsizlantiruvchi vositalar va uzoq muddatli steroid preparatlari toʻgʻridan-toʻgʻri ogʻriqning lokalizatsiya qilingan joylariga etkazilishi mumkin. Rasm koʻrsatmalaridan foydalanish ignaning toʻgʻri joylashishini tasdiqlashga yordam beradi. Bunga qoʻshma inʼektsiyalarda ishlatiladigan usullari kiradi: ultratovush, floroskopiya va kompyuter tomografiyasi (KT).
Nerv ildizining selektiv inʼektsiyasi
thumb| Bachadonning juda katta (9 sm) miomasi AQShda tos boʻshligʻining tiqilishiga olib keladi.
Amalga oshirilgan protseduralar
thumb| Takayasu arterit angiografiyasi thumb| Venoz kirish porti kateteri
Dogliola
Dogliola Italiyaning Abruzzo mintaqasida joylashgan kommunadir. Chieti provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 11 km2. 411 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Kesgan-Tosh (Qadamjoy tumani)
Kesgan-Tosh (Кескен-Таш) — Qirgʻiziston Respublikasining Botken viloyati Qadamjoy tumaniga qarasli qishloq. Qoʻtormoʻ ovul okrugi tarkibiga kiradi.
İsisu (Sarıkamış)
İsisu  — Kars viloyati, Sarıkamış tumaniga qarashli qishloq.
Kesgan-Tosh (Qadamjoy tumani)
Aholisi
Aholisi - 1 121 kishi.
İsisu (Sarıkamış)
Tarixi
Qishloq 1928-yildan buyon shu nomda yuritiladi
Shohjahonpur
Shohjahonpur - Hindistonning shim. qismidagi shahar, Uttar-Pradesh shtatida, Deoxa daryosi (Gang daryosi irmogʻi) boʻyida joylashgan. Aholisi 260 ming kishidan ziyod (1990-yillar oʻrtalari). Transport yoʻllari chorrahasi. Qishloq xoʻjaligi (donli ekinlar, shakarqamish) rayonining savdosanoat markazi. Hunarmandchilikda gilam toʻqiladi. Toʻqimachilik korxonalari bor. Shaharga 1647-yilda asos solingan va Boburiylar saltanati hukmdori Shoh Jahon nomi bilan atalgan.
İsisu (Sarıkamış)
Joylashuvi
QIshloq Kars viloyati markazidan 99km, Sarıkamış tuman markazidan 45 km uzoqlikda joylashgan
Ittifoq va taraqqiyot qoʻmitasi
Ittifoq va taraqqiyot qoʻmitasi (ITQ) (اتحاد و ترقى جمعيتی), keyinchalik Ittifoq va taraqqiyot partiyasi (اتحاد و ترقى فرقه‌سی) 1889—1926-yillarda Usmonlilar imperiyasi va Turkiya Respublikasida faoliyat yuritgan yashirin inqilobiy tashkilot va siyosiy partiya. Yosh turklar harakati ichidagi yetakchi fraksiya sifatida mutlaq monarxiyani tugatgan hamda Ikkinchi Konstitutsiyaviy davrni boshlab bergan 1908-yilgi Yosh turklar inqilobini yuzaga keltirgan. 1913-yildan 1918-yilgacha ITQ imperiyani avtoritar bir partiyali davlat sifatida boshqargan. Mazkur hukumat Usmonlilar davrining soʻnggi davridagi etnik yoʻq qilish siyosatining bir qismi boʻlgan arman, yunon va ossuriya xalqlariga qarshi genotsidlar sodir etgan. ITQ koʻproq Yosh turklar harakati bilan bogʻlangan va partiya aʼzolari koʻpincha „Yosh turklar“ deb atalgan. Biroq mazkur harakat doirasida boshqa siyosiy partiyalar ham shakllangan. Usmonli imperiyasida partiya aʼzolari İttihadcılar („Ittifoqchilar“) yoki Komiteciler („Qoʻmitachilar“) nomlari bilan tanilgan.
Union City (California)
Union City AQShning California shtatida joylashgan shahardir. Alameda okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
69,516 nafar aholi istiqomat qiladi (2011). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 50,425 km2. Shundan 50,425 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 21 m balandlikda joylashgan.
NGC 3360
NGC 3360 Sekstant yulduz turkumidagi Sc tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Andrew Common 1880-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Mansur al-Xorazmiy (Abu Muhammad)
Mansur ibn Ahmad ibn Yazid al-Xorazmiy, al-Hanafiy (Makkada hijriy 775-yil (milodiy 1373-yil)da vafot etgan) — faqih va ilmi usul bo‘yicha yetuk olim bo‘lgan.
Nailhac
Nailhac Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Dordogne departamenti Périgueux tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
271 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 13,6 nafar kishi.
Qora--Buloq (Kemin tumani)
Qora—Buloq (Кара-Булак) — Qirgʻiziston Respublikasi Chuy viloyatining Kemin tumanidagi qishloq. Qora--Buloq ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Yorgʻuchi
Yorgʻuchi — 1) Markaziy Osiyoda hukm surgan turkiy saltanatlarda davlat va shariat qonunqoidalari asosida ish koʻrgan amaldor shaxe. Yo. mahkamaga tushgan turli ishlarni koʻrish va hukm chiqarish bilan band boʻlgan. Yo. atamasi arab tilidan oʻzlashgan qozi istilohining faol qoʻllanishi tufayli oʻzbek tili lugʻat xazinasidan siqib chiqarilgan; 2) Moʻgʻullar davlatida (maye. Oltin Oʻrdat) Yasa boʻyicha ish koʻruvchi sudya, sud aʼzosi.
Ad:. Dadaboyev X., Obshestvennopoliticheskaya i sotsialnoekonomicheskaya terminologii v tyurkoyazichnix pismennix pamyatnikax 11 — 14 vv., T., 1991.
Qora--Buloq (Kemin tumani)
Aholisi
Aholisi - 777 kishi.
Shaqiq balxiy
Shaqiq Balxiy (arab. شقيق البلخي; vafoti 810 / hijriy 194) — Xuroson maktabining ilk soʻfiy avliyolaridan biri. U Ibrohim ibn Adhamning shogirdi bo‘lgan. U tavakkul yoki Allohga suyanishning muhimligini takidlagan .
Firuzobod-e Pain
Firuzobod-e Pain (, romanizatsiya qilinganda Fīrūzābād-e Pā’īn)  — Eronning Semnan ustoni, Meyami tuman okrugi Markaziy tumanidagi Forumad okrugiga qarashli qishloq. 2006-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Firuzobod-e Pain aholisi 398 nafarni tashkil qilib, ular 120 ta oiladan iborat boʻlgan.
Scott Dann
Skott Dann (1987-yil 14-fevralda tug'ilgan) - ingliz professional futbolchisi, EFL Championship Reding klubida markaziy himoyachi sifatida o'ynaydi. U o'zining Futbol Ligasidagi faoliyatini Walsallda boshlagan. 2009-yilda Koventri Cityga, keyin esa Birmingem Cityga o'tgan. Birmingem Premer-ligadan tushib ketganidan so'ng, Dann 2011-yilning avgustida "Blekbern"ga kelib qo'shildi va klub sardori bo'ldi. U Kristal Pelasga 2014-yilning yanvarida kelib qo'shilgan va 2021-yilning yozida ketgan.
Yoshlik
Dann Mersisaydning Liverpul shahrida tug'ilgan va shaharning Uolton tumanidagi arxiyepiskop Bek o'rta maktabida o'qigan.
Walsall
Keyin Dann 2005-yil oktyabr oyida Reddich Yunayted konferensiyasining shimoliy jamoasiga mavsum oxirigacha ijara asosida qo'shildi, ammo 2006-yil yanvarida uni chaqirib olishdi. Keyin u Redditchning ligadagi raqiblari bo'lgan Xednesford Taun jamoasiga ularning doimiy markaziy himoyachilari Richard Tisdeyl va Ian Raytning jarohati tufayli ijara asosida qo'shildi. U Pitmenlar uchun uchta o'yinda, Xaknall Taun, Stafford Reynjers va Lankaster City bilan o'ynadi, jarohati Keys Parkdagi ijara muddatiga chek qo'ydi. U Walsallga qaytdi va 2006-07-yilgi mavsum uchun qisqa muddatli shartnoma tuzdi va uyerda orqada bir qator ajoyib o'yinlari bilan asosiy tarkibda o'z o'rnini egalladi. Uning mavsumi 2007-yilning mart oyida Milton Keyns Donsga qarshi o'yinda metatarsal jarohatidan so'ng yakunlandi.
Ikki liga chempioni sifatida ko'tarilgan "Saddlers" uchun ajoyib mavsumi uchun mukofot sifatida Dannga uni klubga topshirish va ligada yuqoriroq bo'lgan bir qator klublarning qiziqishlarini oldini olish uchun uch yillik shartnoma berildi. alt=Head and shoulders of young white man with dark spiky hair and wearing a sports shirt|thumb| Dann 2011-yilda Birmingem City bilan mavsum oldidan thumb| Dann Blekbern Rovers bilan 2013-yilda
Karyera statistikasi
thumb| Dann 2012-yilda Blekbern Roversda o'ynagan
Qoʻtoʻrmoʻ (Qadamjoy tumani)
Qoʻtoʻrmoʻ (Көтөрмө) — Qirgʻiziston Respublikasining Botken viloyati Qadamjoy tumaniga qarasli qishloq. Qoʻtormoʻ ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 563 kishi.
Gonnesa
Gonnesa Italiyaning Sardiniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Carbonia-Iglesias provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 47,45 km2. 5184 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).
Saint-Jean-de-la-Ruelle
Saint-Jean-de-la-Ruelle Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loiret departamenti Orléans tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
16.560 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 2714,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,1 km2.
Küllü, Ulus
Kullu — Turkiyaning Bartin viloyati Ulus tumaniga qarashli qishloq. 2010-yil holatiga 305 nafar aholi istiqomat qiladi.
Rorschach testi
thumb|right|200px|Rorschach testidagi dogʻ suratlardan biri. Rorschach testi psixologik test turi boʻlib, unda sinaluvchilar siyoh dogʻlariga qarab, nima koʻrishayotgani qayd etiladi va bu javoblar psixologik tahlil etiladi. Ayrim ruhshunoslar bu testdan kishining shaxsiy xarakteristikalari va hissiyotlarini aniqlashda foydalanishadi. Bu test bemorlar oʻz fikrlarini ochiq aytib berolmagan hollarda ishlatilgan. Test uning yaratuvchisi, shveysariyalik ruhshunos German Rorshax sharafiga shunday nomlangan.
1960-yillarda mashhurlikka erishgan Rorschach testi bugunda ruhshunoslar tomonidan tanqid etiladi.
NGC 3361
NGC 3361 Sekstant yulduz turkumidagi SBc tipli galaktikadir.
Saylov
Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga binoan, mamlakat Prezident saylovi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, viloyatlar, tumanlar, shaharlar davlat hokimiyati vakillik organlariga saylov tegishlicha ularning konstitutsiyaviy vakolat muddati tugaydigan yilda — dekabr oyi 3-oʻn kunligining 1-yakshanbasida oʻtkaziladi. Saylovlar umumiy, teng, toʻgʻridantoʻgʻri S huquqi asosida yashirin ovoz berish yoʻli bilan oʻtkaziladi (yana qarang Saylov tizimi, Saylov huquqi).
NGC 3361
Ushbu obyektni Andrew Common 1880-yilda kashf etgan.
Saylov
2021-yil 8-fevral kuni qabul qilingan „Saylov qonunchiligi takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida“gi qonunga binoan saylovlar oktabr oyida oʻtkazilishi belgilandi. Yaʼni Prezidentlikka saylov, Oliy Majlisning Qonunchilik palatasiga, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesiga, viloyatlar, tumanlar, shaharlar davlat hokimiyati vakillik organlariga saylov tegishincha ularning konstitusiyaviy vakolat muddati tugaydigan yilda — oktabr oyi uchinchi oʻn kunligining birinchi yakshanbasida oʻtkazilishi belgilandi (ilgari dekabr oyida edi). Markaziy saylov komissiyasi tomonidan tayyorlangan qonunning konsepsiya variantida saylovlarni mart oyiga koʻchirish haqidagi taklif ham boʻlgan. Fuqarolar bilan oʻtkazilgan seminar tadbirlarda hamda ommaviy axborot vositalari orqali kelib tushgan takliflarda ham mart, may, avgust va sentabr oylari qayd etilgan. Biroq saylovlarni oktabr oyida oʻtkazish boʻyicha 70 foizdan ortiq taklif fuqarolardan kelganligi bois shu oyga koʻchirilgan.
NGC 3361
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Saylov
Saylovlarning statistik tahlili bilan shugʻullanuvchi fan psefologiya deyiladi.
Oʻzbekistonda saylovlar
Oʻzbekiston Respublikasida Prezident saylovi, hokimiyatning vakillik organlari saylovi umumiy, teng, toʻgʻridan-toʻgʻri saylov huquqi asosida yashirin ovoz berish yoʻli bilan oʻtkaziladi. Oʻzbekiston Respublikasining 18 yoshga toʻlgan fuqarolari saylash huquqiga egadirlar.
Bantu tillari
Bantu tillari - benuekongo (Markaziy va Jan. Afrika tub aholisi) tillari guruhi. Bu tillarda 150 mln.dan ortiq kishi soʻzlashadi (1997). Morfologiyasi, sintaksisi va leksikasida umumiylik bor. Bantu tillari da baʼzi fleksiya unsurlari boʻlsada, asosan agglyutinativdir. Tovush tizimida ohang semantik va grammatik maʼnolarga ega. Koʻpchiligida 5 —7 tadan unli bor, boʻgʻinlar ochiq. Faqat kamerun tillarida yopiq boʻgʻinlar uchraydi. Grammatik nomlar tizimi rivoj topgan. Bantu tillari ning qabul qilingan tasnifi yoʻq. Jan. afrikalik tilshunos K. Dok taklif etgan tasnif ("Afrika tillari maʼlumotnomasi") va ingliz tilshunosi M. Gatrining tasnifi muhim ilmiy ahamiyatga molik. Bantu tillari ning eng koʻp tarqalganlari: nyamvezi, sukuma (Tanzaniya), kikuyyu, kamba (Keniya), kongo, ngala (lingala), luba, mbundu (Kongo va Angola), rundi (Urundi), ruanda (Ruanda), ganda (Uganda), kosa va zulu (JAR), duala, evondo, bulu (Kamerun), suto (Lesoto), chuana (Botsvana), shona tillar guruhi (Mozambik) va boshqadir. Bantu tillari ichida suaxili tili Markaziy va Jan. Afrikaning sharqiy qismidagi koʻpgina mamlakatlar aholisining aloqa tiliga aylanmoqda, Tanzaniyaning rasmiy tili deb eʼtirof etilgan.
Jinishke
Jinishke(Qoʻngʻirot tumani) — Qoraqalpogʻiston Respublikasiga qarashli qishloq. Qoʻngʻirot tumani tarkibiga kiradi.
Michael Jackson
Michael Joseph Jackson (29-avgust 1958-yil — 25-iyun 2009-yil) pop-qoʻshiqchi, shoumen va raqqosdir. U dunyoning eng mashhur hamda koʻp janjallarga sabab boʻlgan yulduzlari sirasiga kiradi.
1965-yilda uning otasi Michael va uning toʻrt nafar ukalari bilan The Jackson Five („Jacksonlar beshligi“) guruhini tashkil etadi. 1969-yilda guruh „ABC“ („Alifbo“), „I Want You Back“ („Qaytishingni istayman“), „The Love You Save“ („Sen asraydigan sevgi“) va „Iʼll Be There“ („Men oʻsha yerda hozir boʻlaman“) qoʻshiqlari bilan mashhur boʻlib ketadi. Yakkaxon qoʻshiqchi sifatida Michael 1979-yilda „Off the Wall“ („Rasm-rusumdan xoli“), 1982-yilda „Thriller“ („Triller“) albomlarini chiqardi. „Thriller“ dan soʻng uni „King of Pop“ („Pop qiroli“), deb atay boshlashdi. 1980-yildan u oʻzini raqqos sifatida namoyon eta boshladi.
Vafoti
Michael Jackson 2009-yil 25-iyun kuni Amerika Qoʻshma Shtatlarining Los Angeles shahrida teri saratoni oqibatida vafot etdi. Uning oʻlimi butun dunyo boʻylab reaksiyalarni qoʻzgʻatdi, bu Internet-trafikning misli koʻrilmagan sur'atlarini keltirib chiqardi va musiqasi sotuvida keskin oʻsishga olib keldi. Los-Anjelesdagi Staples markazida boʻlib oʻtgan Jeksonning televideniyedagi xotira marosimini butun dunyo boʻylab 2,5 milliarddan ortiq odam tomosha qilgan.
Yorgʻuchoq
Yorgʻuchoq — donni yormalash va un qilish uchun toshni yoʻnib tayyorlangan qadimiy asbob. Yorgʻuchoq ilk neolit davri (mil. av. 4ming yillik)da paydo boʻlgan, mil. Yorgʻuchoq (Samarkand). 3—4-asrlargacha foydalanilgan. Yo. 2 yassi toshdan iborat, ostki toshi kengroq, biroq taypoq, ustkisi esa qabariq yuzli boʻlgan. Donni ustki toshdagi maxsus teshikdan pastki tosh ustiga solib, ustki tosh bilan ishqalab maydalangan. 3—4-asrlarda dumaloq toshli qoʻl tegirmoni paydo boʻlgach, Yo. deyarli ishlatilmagan. Togʻli joylar va dashtchoʻllarda yashovchi kishilar orasida 20-asr 20y.larigacha keng tarqalgan.
Barnstable (Massachusetts)
Barnstable — AQShning Massachusets shtatidagi shaharcha. 2020-yilgi aholini ro'yxatga olishda shahar aholisi 48 916 kishini tashkil qilgan.