cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Navroʻz
Tarixi
Xavashyaliklarning aytishicha, Sulaymon podshohning uzugi yoʻqolgan kun podshohligi ham qoʻlidan ketgan. Qirq kundan keyin uzugi topilgach, podshohligi ham, ravnaqi ham qaytib kelgan. Podshohlar uning huzuriga toʻplanadilar. SHunda eronliklar „Navroʻz omad“, yangi kun keldi" deganlar. Natijada shu kun Navroʻz deb ataladi.
Hozir 21-martdan to 3-maygacha barcha kunlarni Navroʻz oyi deb bayram qilinadi. Bu kunlarda turli urf-odatlarni eslab, atrof-muhit tozalanadi, koʻkalamzorlashtirish va obodonlashtirish ishlari avj oladi, har xil mevali va mevasiz ixota kuchatlari utkaziladi, gullar ekiladi, turli koʻkatlarni terib, vitaminli taomlar, bugʻdoy undirib, sumalaklar pishiriladi. Qarindosh-urugʻlarni yod olib ular holidan xabar olishga boriladi, ota-bobolarni, oʻtgan avlodlarni xotirlab, qabrlarini ziyorat qiladilar. Bemorlarni Navroʻz taomlari bilan yoʻqlab, koʻngil koʻtaradilar va shundan keyingi kunlardan dala, ishlariga kirishib ketadilar.
Yangi yil — yilning birinchi kuni boʻlib, dunyodagi koʻpgina xalqlarning eng muhim bayramidir. Yangi yilni kutib olish va nishonlash turli davrlarga toʻgʻri kelgan. Masalan, bizda Navroʻz 21-mart kuni. Ovrupaliklar Yangi yilni 1-yanvarda, moʻgʻul va xitoyliklar Yangi yil-sagalganni fevralda nishonlar ekanlar.
Navroʻz musulmon xalqlarining taqvimida mustahkam oʻrin olgan eng sara bayramlaridan biridir. U inson va tabiat oʻrtasidagi uygʻunlikni anglatadigan noyob va ijtimoiy hamda tabiiy hodisadir. Lekin ayni paytda biz kutib olayotgan, yangi yilning birinchi kuni 1-yanvar toʻgʻrisida bunday fikrni aytish mumkin emas, chunki bu marosim taqvimda turgʻunsiz boʻlgan sunʼiy, yaʼni kishilarning xohish-irodasiga bogʻliq holda belgilangan sanadir.
Qadim-qadimdan xalqimiz Navroʻz arafasidan boshlaboq, rizq-roʻzimiz manbai ona erga alohida mehr bilan ishlov berib, urugʻ qadagan, mevali va mevasiz daraxtlar oʻtkazish marosimlari tashkil etilgan, xilma-xil tansiq taomlar, pishiriqlar tayyorlangan, turli musobaqalar, oʻyin-kulgular, sayillar va hokazolar boʻlib oʻtgan. Darhaqiqat, oʻz xalqiga qaytarilgan yangi yil — Navroʻz barchaga olam-olam quvonch keltirib, maʼnaviy oziq beradigan taqvimdagi muhrlangan qadimiy anʼanamizdir.
Yaqin tarix
Navroʻz Sovet davrida Oʻzbekiston va Markaziy Osiyoning boshqa qismlarida ochiq nishonlanmagan. Bir necha ming yillik tarixga ega bu bayram Oʻzbekistonda ayniqsa 1980-yillarga kelib rasman taqiqlangani haqida maʼlumotlar bor. Bu davrga kelib, deydi yaqin tarixni sharhlayotgan ayrim mutaxassislar, Oʻzbekistonda milliylik tuygʻusi kuchaya boshlagan. Mustaqillikdan keyin esa Navroʻz davlat miqyosida keng nishonlanadigan bayramga aylandi. Dastlab madaniy ayyom sifatida koʻrilib, xalq sayli sifatida tantana qilingan Nazroʻz bugunga kelib ancha siyosiy-rasmiy tus olgan. Sovet davrida Navroʻzning taqiqlanishi ikki bosqichda kuzatilgan. "Avval 1920-yillarda „xudosizlar jamiyati“ni tuzish davrida, odamlarni dindan voz kechasan, deb majburlash paytida, Navroʻz ham taqiqlangan bayramlar qatoriga kirgan", — deydi tarixchi olim Fayzulla Isʼhoqov. 1985—1986-yillarda esa Navroʻz asosan Oʻzbekistonda „xavfli anʼana“ sifatida koʻrilgan. Qayta qurish davrida kechgan bu taʼqiblar milliy uygʻonish davrini boshdan kechirayotgan oʻzbek ziyolilari oʻrtasida keng muhokama qilingan. Xalq hofizi Dadaxon Hasanning eslashicha, shu yillarda Oʻzbekiston xalq shoiri Abdulla Oripov Navroʻzni „Baxt va Bahor“ bayrami deb oʻzgartirish tashabbusi bilan chiqqan. "Oʻzbekiston Markaziy qoʻmitasining ideologiya boʻyicha kotibasi Raʼno Abdullayeva edi. U qoʻmita plenumida Navroʻzni diniy bayram deb tanqid qilgan. Abdulla Oripov esa bu baxt va bahor bayrami degan. Keyin men „Marhabo Navroʻzi olam“ degan qoshigʻimni aytib chiqqan edim", — deydi Dadaxon Hasan. 1980—1990-yillardagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar ishtirokchisi boʻlgan oʻzbek ziyolilaridan biri Hayitboy Abdullayev fikricha, Navroʻzni taqiqlash oʻzbek kommunistlari tashabbusi edi. „Bu faqat Oʻzbekiston kompartiyasining qarori bilan taqiqlangan. Chunki qoʻshni Tojikiston va Qozogʻistonda Navroʻz bayram qilinayotgan edi“, — deydi u. Fayzulla Isʼhoqov fikricha esa Navroʻzni cheklash asosan Moskva buyrugʻi bilan amalga oshirilgan. „1986-yili shunday qaror qabul qilingan. Hozir koʻplar buning uchun Raʼno Abdullayevani ayblashadi. Lekin aslida bu Moskva tomonidan boshqarilgan. Bu ayolning aybi shuki, u bu tazyiqlarga qarshilik qila olmagan“, — deydi tarixchi olim.
"Ikkinchi Jahon Urushidan keyingi yillarda Navroʻzni „Qozon toʻldi“ deb ham atashgan. Oʻtroq turkiylar bu bayramda yetti xil ovqat qilishgan. Uni yangi yil sifatida kutishgan. Keyingi yilgacha qozonimiz toʻlib tursin degan maʼnoda. Ayrim joylarda lola bayrami sifatida nishonlangan", — deydi Hayitboy Abdullayev.
Navroʻz mustaqillikdan keyingi yillarda
1991-yildan keyin Navroʻz umumxalq bayrami darajasiga koʻtarildi.
Bayram bugun katta tayyorgarlik bilan qarshilanadi. Oʻzbekiston prezidenti har yili xalqni Navroʻz bilan rasman tabriklaydi.
Biroq, deydi sharhlovchilar, Navroʻz haligacha ham, tom maʼnoda xalq bayramiga aylanmagan. „Sovet davrida asosan 9-may, 1-may bayram qilinar edi. Milliy bayramlar yoʻq edi. Xalqimiz oʻsha qolipga tushib qolgan. Navroʻz kelganini ham konsert berilganiga qarab sezadi. Chunki sovetlar xalqimizni Navroʻz ruhidan uzib qoʻygan. Xalqimiz hamon shu izimdan chiqolmayapti“, — deydi hofiz Dadaxon Hasan.
Hayitboy Abdullayev fikricha esa Navroʻz toʻqchilik, toʻkin-sochinlik bayramidir. Xalq moliyaviy yetishmovchilikdan qiynalar ekan, Navroʻzga nisbatan munosabat ham shunga yarasha.
Adabiyotshunos olim Naim Karimov nazarida tarix chigʻiriqlaridan qatʼiy nazar Navroʻz ruhi xalqni tark etmagan.
„Navroz bayrami tiklangach bildikki, u bilan bogʻliq qancha udumlarimiz bor ekan. Qancha qoʻshiqlar, qancha taomlar bor ekan. Hatto birgalikda joʻr boʻlib, aytiladigan qoʻshiqlarimiz bor ekan. Qabristonga borish, oʻtganlarni xotirlash kabi udumlari bor ekan“, — deydi u.
Navroʻz, ayrim dindorlar nazarida, islomga xos bayram emas. Shariatga toʻgʻri kelmaydi, deydi ular.
Bu munozaralar Oʻzbekistonda ochiq muhokama qilinmasa-da, ijtimoiy tarixdan xabarbor insonlar yuqoridagi talqinni tamonan rad etadi.
„Qadim zamonlarda Navroʻz ehtimol boshqa bir diniy tarixga ega boʻlgandir. Lekin vaqt oʻtishi bilan Navroʻz milliy anʼanaga aylandi. Navroz kuni quyosh bir kundan ikkinchi kunga oʻtadi. Burj tahlil qilinadi. Islom dunyosi bu haqiqatni tan oladi. Shariatda bunga qarshilik yoʻq. Aksincha hamisha hurmat qilib kelingan. Afsuski, mutaassib, fikr doirasi tor diniy oqimlar nafaqat Navroʻzni, balki boshqa anʼanalarni ham inkor etishi etishi mumkin“, — deydi islomshunos olimlardan biri.
Adabiyotsunos Naim Karimov deydiki Navroʻz xalq hayotida, qolaversa oʻzbek madaniyati va adabiyotida yangilanish timsoli sifatida oʻrin egallab boʻlgan.
Chorshanbalar
200px|right|thumb|SSSR-ning pochta markası. Ozarbayjonda Navroʻz Baʼzi qadimgi manbalarda aytilishicha, koinot 4 unsur-suv, havo, tuproq, olovdan iboratdir. Har yil 4 chorshanba Navroʻzdan, kun va tunning tenglashishidan avval nishonlanadi. Yaʼni inson suv, olov, havo, tuproq bilan bogʻliqdir.
Qadriyatlar
Navroʻzda tinchlik va birdamlik, totuvlik va qoʻshnichilik kabi ulugʻ qadriyatlar ilgari surilgan. Misol uchun, oqsoqollar urishgan oilalarni yarashtirib oilalarni saqlab qolishgan. Tojikistonda munosabatlari buzilgan insonlar oqsoqollarning nasihatlarisiz oʻzlari yarashib ketishgan. Bu madaniy marosimlarda madaniy xilma-xillik va insonparvarlik, sogʻlom turmush tarzi va yashash sharoitini yanglish kabi odatlar avloddan-avlodga oʻtib kelmoqda. Bolalar ham Sofreh, yaʼni tuxumlarini boʻyash va bezash kabi udumlarda faol qatnashib kelishgan. Bu tuxumlar sovgʻa sifatida bolalarga tarqatilgan. Taqdim qilingan filʼmda ham, bu shuni bildiradiki, tuxumlarni boʻyash asosan bolalar tomonidan bajariladigan Navroʻz bayramining goʻzal bir udumidir. Sovgʻalar (koʻpincha yangi kiyimlar) asosan bolalarga beriladi. Bu tantanalar bolalarning xotirasida muhrlanib qoladi va ular ham keyinchalik bu anʼanalarni davom ettirib, oʻzlaridan key- ingi yosh avlodga oʻtkazadilar.
Navroʻz bayramida tabrik xatlarini joʻnatish ham doʻstlikni mustahkamlaydi. Bir-biridan uzoq oʻlkalarda yashovchi insonlar tabrik maktublarini joʻnatib oʻrtalaridagi aloqalarini yaqinlashtiradilar va bu bir-birinikiga mehmonga, sayohatga chiqishga undaydi. Navroʻz bayramlari vaqtida pochta idoralarida ish boshqa kunlarga nisbatan juda ham faollashadi.
Ayollarning tutgan oʻrni
Ayollar marosimlarni boshqarib, yoshlarga anʼana va udumlar boʻyicha bilimlarini oʻrgatib, ushbu madaniy marosimda asosiy rolni oʻynaydilar.
Ular marosimlarda muhim ahamiyat kasb etib, ayrim hollarda marosimni boshqaradigan: Samanini muqaddas taom sifatida tayyorlaydigan yagona inson boʻlib qoladilar. Qirgʻiziston Respublikasida ayollar Somoloka taomini Navroʻzdan oʻn toʻrt kun avval tayyorlashga tushadilar, lekin Afgʻonistonda bu taomni Navroʻz arafasida tayyorlashadi. Bundan tashqari, ular „Sabzeh“ (loviyaning yashil novdalari), Sofreh, shirinliklar ni muqaddas belgi sifatida tayyorlaydilar.
Madaniy birdamlik
Bu bayram madaniyatning bir qismi boʻlib, madaniy birdamlikni kuchaytiradi. Bayram nishonlash chogʻida hunarmandlar ushbu madaniyatning keng yoʻnalishlarini va mahalliy, milliy va hududiy madaniyatni oʻzida aks ettiruvchi va tarqatuvchi boʻgʻin hisoblanadi.
Navroʻz marosimi va ayniqsa, mahalliy anʼanaviy marosimlar turli davlatlarda xalq uchun milliy va mahalliy birdamlik kasb etadi. Misol uchun, Navroʻz bayrami kunlari tugʻilgan ayrim bolalarning ismini Navroʻz yoki unga boshqa ism qoʻshib „Navroʻz+Ali“ (Navroʻzali) deb qoʻyishadi. Bunga isbot sifatida Tehrondagi asoschisi va egasi nomiga qoʻyilgan mashhur „Novrouz Xan Bazar“ bozorini misol qilib keltirish mumkin.
Oʻzbekistonda Navrõz Nishonlanishi
Oʻzbekistonda navroʻz 21-mart kuni nishonlanadi va dam olish kuni hisoblanadi.
Navroʻz — yashnash, yasharish bayrami, tabiatning uygʻonishi bilan bogʻliq yangi kunning boshlanishidir. 21-mart kecha va kunduz tenglashgan kun — Yangi yil, yani Navroʻz bayrami sifatida Sharq xalqlari tomonidan keng nishonlanadi. U dehqon uchun ekin-tikin ishlarining boshlanish pallasi hisoblanadi.
Ota-bobolarimiz, buvi-momolarimiz bu bayramni nishonlab, turli-tuman, rang-barang udum va marosimlar oʻtkazishgan. Qadimda ajdodlarimiz Navroʻz kunlari qishki manzillari — qishloqlardan yozgi mehnat va hordiq maskanlari — yozloqlarga koʻchib oʻtishgan. Dalalarda bahorgi ekin-tikin ishlari boshlanib ketgan. Dehqonlar yerga qoʻsh solishgan. Jamoa-jamoa boʻlib, hasharlar uyushtirishgan. Oʻtgan ajdodlar ruhi yod qilingan. Ommaviy ravishda meʼvali, manzarali daraxtlar oʻtqazilgan. Dalalarda, yozloqlarda Navroʻz — yangi yil, yangi hayot qaynagan. Ajdodlarimiz Navroʻz bayramiga atab maxsus kiyimlar tikishgan va ularni kiyib, bayram qilishgan. Navroʻz taomlari ham oʻziga xos boʻlgan. Ular orasida, ayniqsa, sumalak, halim tayerlash ananaviy tusga kirgan. Bu bayramda bolalarning ishtiroki juda faol boʻlgan. Ular Navroʻz bayramida turli ommaviy bayram oʻyinlari oʻynaganlar. Ot oʻyin, chillak, qoʻgʻirchoq, toshoʻyin, lapar aytish va hokazolar shular jumlasidandir. Bolalar, oʻsmirlar, oʻspirinlar, boʻy qizlar sumalak pishirish marosimida faol ishtirok etish uchun ancha ilgariroq tayyorgarlik koʻrishgan.
Bu jarayonlarda turli-tuman xalq oʻyinlari, bahor qoʻshiqlari ijro etilgan. Kitobxonliklar, turli jismoniy tarbiyaga oid sovrinli oʻyinlar, musobaqalar tashkil etilgan. Koʻpkari-uloq, kurash oʻyinlari, hayvon va parrandalar (xoʻroz, it, qoʻchqor)ni urishtirish, masxarabozlik, askiyabozlik, dor oʻyinlari, turli xil xalq tomoshalari oʻtkazilgan. Navroʻz — mehnat, mehr-oqibat, insonparvarlik bayramidir. Bu kun marhumlarning qabrlari ziyorat qilinadi. Keksa, nogiron, yolgʻiz qariyalar, ota-onalar yoʻqlanadi. Kishilar bir-birlariga sovgʻa-salomlar ulashib, shirinliklar hadya etishadi. Navroʻz — muhabbat, sevgi, sadoqat bayrami. Navroʻz munosabati bilan nikoh toʻylari oʻtkazilgan. Yigit-qizlar bir-birlari bilan ahdu paymon qilishgan. Yangi tushgan kelin qoʻlidan choy ichish maqsadida „kelin koʻrdi“ga borilgan. Navroʻz — doʻstlik, birodarlik bayramidir. Ushbu kunni nafaqat Sharq xalqlari, balki millati, dini, eʼtiqodidan qati nazar, barcha bayram qiladi. Navroʻz bayrami Oʻzbekistonda dam olish kuni, rasmiy bayram kuni deb qabul qilingan. Uni hozirgacha ham yoshlardan tortib yoshi keksa kishilar ham tantali tarzda kutib olishadi.
Qurilish mexanikasi
Qurilish mexanikasi - inshootlarning mustahkamligi, bikirligi, chidamliligi va tebranish-tebranmasligini oʻrganish, tekshirish va hisoblash bilan shugʻullanadigan fan. Asosiy obʼyektlari — tekis va fazoviy plastinka va qobiqlardan iborat sistemalar. Konstruksiyalarni hisoblashda turli taʼsirlar, asosan, statik va dinamik nagruzkalar va temperaturaning oʻzgarishi hisobga olinadi. Hisoblashdan maqsad sistema elementlarida vu-judga keladigan ichki zoʻriqishlarni, ayrim nuqtalarining siljishini, sistemaning turgʻunlik va tebranish sharoitini aniqlashdan iborat. Hisoblash natijalari asosida bino va in-shootlarning mustahkamligi uchun zarur ayrim elementlari kesimlarining oʻlchami aniklanadi. Qurilish mexanikasidagi nazariy hisoblashlar nazariy mexanika, materiallar karshiligi, elastiklik nazariyasi, plastiklik nazariyasi va boshqalarga asoslanadi. Qurilish mexanikasi inshootlar nazariyasi, inshootlar statistikasi deb ham ataladi.
Inshootlarni hisoblash uchun dastlab ularning hisobiy sxemasi (mode-li) aniqlanadi. Shu maqsadda real inshootlardan faqat mahalliy nagruz-kalarni qabul qiladigan va amalda inshoot ishida butunlay ishtirok etmaydigan elementlar fikran olib tashlanadi va inshootning soddalashtirilgan sxemasi tuziladi. Hisobiy sxemada inshoot elementlari shartli ravishda chiziq, tekislik, qiyshiq yuzalar tarzida tasvirlanadi. Qurilish mexanikasida oʻzaro uzel qilib tutashtirilgan alohida elementlar yoki sterjenlardan iborat diskret sxema (ferma, rama, arkalar), bitta uzluksiz ele-mentdan iborat kontinual sxema (mas, qobiq) va alohida sterjenlari (mas, kolonnaga tayanuvchi qobiq) boʻlgan diskret-kontinual sxema boʻladi.
Hisoblashda inshootlar barcha elementlarining oʻzaro bogʻliqligi hisobga olinadi. Amalda uchraydigan inshootlar sistemalari faqat statik tenglamalardan foydalanib hisoblash mumkin boʻlgan statik aniq sistemalar va statik tenglamalardan tashqari deformatsiyalarning oʻzaro bogʻliqlik tenglamalaridan ham foydalanib hisoblanadigan statik aniqmas sistemalarga boʻlinadi.
Diskret aniqmas statik sistemalarni hisoblashda kuch usuli, siljish usuli va aralash usuldan foydalaniladi. Kuch usuli boʻyicha hisoblashda inshootning tanlangan hisobiy sxemasida bogʻlanishlarning bir qismi "tashlab yuboriladi" (hisobga olinmaydi). Bu bilan berilgan sistema statik aniq va geometrik jihatdan oʻzgar-mas sistemaga aylantiriladi, "tash-lab yuborilgan" bogʻlanishlar kuch bilan almashtirilib, kanonik tenglamalar tuziladi. Bu tenglamalarni yechishda topilgan ortiqcha nomaʼlumlar nagruzka bilan birga asosiy sistemaga tashqi kuchlar sifatida "qoʻyiladi", soʻngra sistema elementlaridagi ichki zoʻri-qishlar va ayrim nuqtalarining sil-jishi aniqlanadi. Siljish usulida berilgan sistemaga qoʻshimcha bogʻlanishlar qoʻyib, asosiy sistema hosil qilinadi. Bundan maqsad sistemani deformatsiyasi va zoʻriqishlari oldindan oʻrganilgan sistemaga aylantirishdir. Bogʻlanish yoʻnalishi boʻyicha siljishlar ortiqcha nomaʼlum deb qabul qilinadi. Aralash usulda kuch va siljish usullaridan bir-galikda foydalaniladi; bunda asosiy sistema baʼzi bogʻlanishlarni qoʻshish, baʼzilarini olib tashlash yoʻli bilan hosil qilinadi. Shuning uchun kuch va siljishlar ortiqcha nomaʼlum boʻladi.
Kontinual statik aniqmas sistemalarni hisoblashda siljish funksiyalari yoki zoʻriqishlar nomaʼlum deb qabul qilinadi. Bularni aniqlash uchun differensial tenglamalar tuziladi. Tenglamalar yechilgandan soʻng ichki zoʻriqishlarning qiymati aniqlanadi. Hisoblash amaliyotda kompyu-terdan foydalanish kontinual siste-malarni hisoblash uchun diskret hisobiy sxemalardan ham foydalanishga imkon beradi. Bunda kontinual sistema oʻzaro bikir yoki elastik bogʻlanishlar bilan birikadigan sistemalarni hisoblashda kuch usuli ham, sil-jish usuli ham qoʻllaniladi. Geometrik chiziqlimas sistemalar ham uchraydi. Bularni hisoblashda siljish ancha katta boʻlganligidan sistema geo-metriyasining oʻzgarishi va deformatsiya jarayonida nagruzkaning siljishi hisobga olinadi. Inshootning turgʻunligi va tebranishini oʻrganish Qurilish mexanikasi ning muhim vazifasidir. Inshootning qanchalik turgʻun ekanligini hisoblashda statik, energetik va dinamik usullar qoʻllaniladi. Ular yordamida kritik parametrlar aniqlanadi. Hozir Qurilish mexanikasiga doir barcha diagnostika va hisoblash ishlari asosan kompyuterlar bilan bajariladi.
Qurilish mexanikasining inshootlarni hisoblash usullari mat., mexanika va materiallar qarshiligi fanlarining taraqqiy etishi bilan rivojlana bordi. 19-asrgacha Qurilish mexanikasida grafik usul bilan hisoblash usuli qoʻllanildi va bu usul "grafosta-tistika" deb ataldi. 20-asrga kelib grafik usul oʻrnini analitik usul egalladi. 18—19-asrlarda L. Eyler, Ya.Ber-nulli, J. Lagranj va S. Puasson ishlari asosida kelib chiqqan analitik usullar 19-asr 2-yarmidan temir yoʻl koʻpriklari, yirik sanoat inshootlari qurilishi natijasida jadal rivojlandi. Yuqorida aytib oʻtilgan fanlarning rivojlanishi tufayli Qurilish mexanikasi usullari ham takomillashib bordi. Oʻzbeknston meʼmorligi qadimiyligi, turli-tuman meʼmoriy yodgorliklari bilan mashhur (qarang Meʼmorlik). Qad. milliy bino va inshootlar juda murakkabligi, geometrik shakllarning koʻpligi, zilzilabardosh qilib qurilganligi bilan ajralib turadi. Ularni qurishda meʼmorlar Qurilish mexanikasi usullaridan foydalanishgan. Hozir ham Oʻzbekistonda zamonaviy bino va inshootlar bilan birga tarixiy meʼmorlik anʼa-nalaridan ham foydalaniladi va bunda Qurilish mexanikasi usullari keng qoʻllaniladi. Oʻzbekistonda bino va inshootlarni zilzilabardosh qilib qurishga alohida eʼtibor beriladi. Oʻzbekistonda Qurilish mexanikasiga doir ilmiy tadqiqot ishlari, asosan, Toshkent arxitektura-qurilish institutida, Samarqand Davlat arxitekturaqurilish institutida, Toshkent Davlat texnika universitetida, Toshkent temir yoʻl transporti muhandislari institutida, Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Mexanika va insho-otlarning seysmik mustahkamligi ilmiy tadqiqot institutida olib boriladi.
Tursunboy Rashidov.
Roziyaxon Moʻminova
Roziyaxon Moʻminova (Розияхон Мўминова, Момунова Разияхан; 1918 — 1988) — Bobur nomidagi Oʻsh davlat akademik oʻzbek musiqali drama teatrining aktrisasi, Qirgʻiziston xalq artisti, Qirgʻiziston madaniyati va raqs sanʼati rivojiga katta hissa qoʻshgan.
Biografiya
Yarim asrdan koʻproq vaqt davomida u teatrda ishlagan, u yerda 100 dan ortiq raqslar tayyorlagan. „Andijon polkasi“, „Munojot“, „Tanovar“, „Tojik raqsi“, „Dilbar“, „Zang“, „Feruza“, „Danacha“, „Qirg‘iz biyi“, „Qizdaray“ kabilar jamoatchilik tomonidan yuqori baholandi. ", „Aichurok“, hind, arab, tatar va uygʻur raqslari. „Andijon polkasi“ raqs sanʼatining oltin fondiga kirdi. 40 — 70-yillarda u „Rustam“ Kimmat, „Buran“ Kumushay, „Bay va fermer“ Jamila, „Bosqinchilarga oʻlim“ Oksana kabi koʻplab bosh rollarni ijro etgan. 1939-yili Moskva shahrida boʻlib oʻtgan qirgʻiz sanʼati va adabiyoti dekadasida „Ganji“, „Gul“ raqslarida qatnashgan. 1939-yilda teatr sanʼati rivojiga qoʻshgan hissasi uchun u birinchilardan boʻlib Qirgʻiziston SSRda xizmat koʻrsatgan artist unvoni bilan taqdirlangan, Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan. 1940-yilda ijodiy jamoa Frunze shahrida gastrolda boʻlib, u erda taniqli raqqosa oʻz mahoratini namoyish etdi, oʻsha yili unga Qirgʻiziston SSR xalq artisti faxriy unvoni berildi. Raqs sanʼati bo‘yicha o‘zining boy tajribasini yosh ijodkorlarga o‘rgatdi.
1982-yildan teatrda bosh xoreograf boʻlib ishlagan. Isteʼdodli rassom ikkita Faxriy nishon ordeni, medallar, Qirgʻiziston Oliy Kengashining diplomlari va koʻkrak nishonlari bilan taqdirlangan.
1988-yil 16-sentyabrda Oʻsh shahrida vafot etgan. O‘sh shahrining markaziy ko‘chalaridan biriga uning nomi berilgan.
Mukofotlari
Qirgʻiziston SSR xalq artisti (1940)
Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1939)
Faxriy nishon ordeni (1939-yil 7-iyun) — qirgʻiz teatr sanʼatini rivojlantirishdagi ulkan xizmatlari uchun.
Qirgʻiziston SSR Oliy Kengashi Prezidiumining Faxriy diplomi
Qirgʻiziston SSR Madaniyat vazirligining Faxriy diplomi
Qurlar
Qurlar — tovuqsimonlar turkumiga mansub qushlar urugʻi. 2 ta turi bor. Narining vazni 2 kg gacha, modasi 1 kg gacha. Yevropa va Osiyoning oʻrmonli va oʻrmonli dasht qismida tarqalgan. Nari qora. Koʻk va yashil tovlanadi, dumidagi chetki patlar uzunroq, ikki chetga lirasimon qayrilgan. Modasi kichikroq, qizgʻish qora holli. Uyasini yerga yasaydi. 4—13 ta tuxum qoʻyib, 23—25 kun bosadi. Joʻjalari iyun boshlarida tuxumdan chiqadi. Oʻsimlik meva va boshqa bilan oziqlanadi. Kavkaz Q.i faqat Katta va kichik Kavkaz, Turkiya, Eronga xos; birmuncha kichik. Qishda togʻdan vodiyga koʻchadi. Ovlanadi. Hozir soni kamayib bormoqsa. Kavkaz quri regional Qizil kitoblarga kiritilgan.
Baldichieri d'Asti
Baldichieri d'Asti Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Asti provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 5 km2. 1036 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Fotih Teshaboyev
Fattoh Gʻulomovich Teshaboyev ( 1939-yil 18-oktabr, Toshkent, OʻzSSR, Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi — 2005, Toshkent, Oʻzbekiston ) — sovet va oʻzbek davlat arbobi, Oʻzbekiston Respublikasi tashqi ishlar vazirining birinchi oʻrinbosari (1991—1997).
Biografiyasi
U mehnat faoliyatini 1962-yilda boshlaydi: dastavval Toshkent Davlat universitetining hind filologiyasi kafedrasi o‘qituvchisi, so‘ngra O‘zbekiston SSR Fanlar akademiyasi Falsafa va huquq institutida katta ilmiy xodimi.
Fattoh Teshaboyev 1969—1984-yillarda SSSRning Hindistondagi elchixonasida mehnat faoliyatini amalga oshiradi. U katta iqtisodchidan Bombeydagi (Hindiston) SSSR do‘stlik jamiyatlari ittifoqining konsul va madaniy markazi direktori lavozimlari yo‘lini bosib o‘tadi.
U 1984-yildan O‘zSSR Kompartiyasi Markaziy Qo‘mitasi instruktori lavozimida ishlaydi.
Teshaboyev 1985—1989-yillarda – O‘zbekistonning xorijiy davlatlar bilan do‘stlik va madaniy aloqalar jamiyati prezidiumi raisi etib saylanadi. Shuningdek, u 1989-yil oktabrdan O‘zbekiston SSR Prezidenti Devonining davlatlararo aloqalar bo‘limi mudiri lavozimida ham faoliyat yuritadi.
Fattoh Teshaboyev 1991-yil oktabrda O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirining birinchi o‘rinbosari etib tayinlanadi va 1993-yil noyabr oyida O‘zbekiston Respublikasining AQSHdagi Favqulodda va Muxtor elchisi, O‘zbekiston Respublikasining BMTdagi doimiy vakili etib tayinlanadi.
U 1997-yil may oyida O‘zbekiston Respublikasining Buyuk Britaniyadagi elchisi etib tayinlanadi.
Teshaboyev 2000—2004-yillarda BMT doimiy vakil maslahatchisi va BMT Taraqqiyot dasturining O‘zbekiston Respublikasidagi doimiy koordinatori lavozimlarida faoliyat olib boradi.
Hakim Sekou Jeffris
Hakim Sekou Jeffris 1970-yil 4-avgustda tugʻilgan) [1] — amerikalik siyosatchi va advokat va AQSh Kongressi Vakillar palatasida Demokratik kokusning saylangan rahbari. Jeffries 2013-yildan beri Bruklinning janubiy va sharqiy qismida joylashgan Nyu-Yorkning 8-kongress okrugi vakili boʻlib, 2023-yil yanvarida kelayotgan respublikachilar koʻpchilik yangi spikerni saylaganida ozchilik yetakchisiga aylanishi kutilmoqda.Nyu York (shtat)
IC 3307
IC 3307 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi E? (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Amaranka
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Amaranka ( Амаранка  ) — Rossiya Federatsiyasining Amur viloyati, Romnenskiy tumanidagi Amaranskiy aholi yashash punktiga qarashli qishloq posyolka ( selo ) va u yerning maʼmuriy markazi hisoblanadi. 2018-yilda aholi soni 244 kishi edi 9 ta ko'cha bor.
Geografiya
Amaranka Romnidan (tumanning maʼmuriy markazi) 32 km janubi-sharqdagi avtomobil yoʻlida joylashgan. Vostochnaya Niva unga eng yaqin qishloq hisoblanadi.
Harra
Harra Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Saale-Orla-Kreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 14,00 km2. 895 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Kyösti Kallio
Kyosti Kallio (Kyösti Kallio, 1873-yil, 10-aprel, Ylivieska, Finlandiya Buyuk Gertsogligi — 1940-yil, 19-dekabr, Xelsinki, Finlandiya) — Finlandiya siyosatchisi, 1922—1924, 1925—1926, 1929—1930, 1936-1937 - yillarda bosh vazir, 1937-1940 yillarda Finlandiya prezidenti bo`lgan. Agrar ittifoq partiyasining o'ng qanotiga qo'shilgan.
Bolalik yillari
Kyosti Kallio 1873-yilning 10-aprel kuni Ylivieska shahrida Ylivieska munitsipalitet rahbarlaridan biri oilasida tavallud topadi. 1895-yilda Nivaladagi yangi turarjoy, yuqori darajadagi ta'lim va yirik yer egasi maqomi Kallioning kommunada muhim vazifalarni bajarishiga sabab bo`lgan. Litseyda tahsil olgan yillari unga Ouludagi Finlandiya litseyi rektori, pietistlar yetakchisi, konstitutsiyachi Mauno Rusendal katta ta'sir ko'rsatgan edi. Yoshlar jamiyatida ishlayotgan Kallio keyinchalik asosiy siyosiy hamkoriga aylangan yozuvchi Santeri Alkio bilan uchrashadi.
1906-yilning kuzida “Agrar ittifoq” partiyasi tuzildi va Kallio partiyaning yetakchi organlariga saylanadi. 1907-yilgi parlament saylovlarida u bir vaqtning o'zida agrarlar va Finlandiya yoshlar partiyasidan nomzod qilib ko'rsatiladi, ammo u yosh finlar qishloq muammolariga befarq emas deb hisoblab, agrar fraktsiyaga qo'shildi. 1908-1916-yillarda partiya raisi bo`ladi.
Fuqarolar urushi yillarida
Finlandiya mustaqilligi uchun kurash tarixida Kallio asosiy shaxslardan biri bo`ladi. U qishloq xo'jaligi komissiyasiga raislik qilgan.
Fuqarolar urushi paytida Kallio qizillarning zo'ravonlik usullarini keskin qoraladi va Qizillar nazorati ostidagi Xelsinkida yashirinishga majbur bo'ldi. Biroq, urush tugagandan so'ng, u qasos olishning ommaviy repressiv choralaridan voz kechishga chaqirdi. Uning 1918-yilning 5-mayidagi Nivala cherkovida qilgan nutqi ko‘pchilikning e’tiborini tortdi. U zudlik bilan birlashgan Finlandiyani qurishni talab qilgan birinchi taniqli oq siyosatchi bo'ldi. U "na qizillar, na oqlar bor, faqat o'z vatanini sevadigan Finlar bor, o'zlarini jamiyat a'zosi sifatida biladigan va bu erda o'zlarini yaxshi his qiladigan Finlandiya Respublikasi fuqarolari bor" degan edi.
Qishki urush paytida
Qishki urush arafasida bo'lib o'tgan muzokaralarda Kallio Sovet Ittifoqiga hududiy yon berishlar mamlakatning ichki birligini buzishidan qo`rqadi, shuning uchun ham murosasiz pozitsiyani egallashga qaror qiladi. Natijada, bu Sovet Ittifoqining Finlandiyaga hujumiga va qishki urushning boshlanishiga olib keldi. 1939-yil, 30-noyabrda mamlakatda harbiy holat e’lon qilindi.
Urush paytida Kallio odamlarni ma'naviy ruhlantirish uchun hamma chorani ko`rishga harakat qiladi. U birdamlik va nohaq tajovuz obyektiga aylangan kichik xalqni himoya qilish irodasining timsoliga aylandi. U murosasizlik tarafdori edi, lekin oxir-oqibat u Finlandiya uchun haqoratli shartnoma imzolashga majbur bo'ldi.
Tinchlik bitimidan so`ng, darrov radio orqali nutq so‘zlab, millatni, uning o‘zligini, qadr-qimmatini saqlab qolish mumkinligini aytib, kelajakdagi maqsadlar sari yanada intilish kerakligini aytadi. Vayronalarni tiklash uchun xalq o'z kuchlarini to'plashi kerak edi. Prezident tinchlik shartnomasi asosida Sovet Ittifoqiga oʻtgan hududlardan kelgan muhojirlar muammosini bartaraf etishga erishilganini alohida taʼkidladi.
Urushdan keyin
Urushdan keyin Kallioning kuchi sezilarli darajada kamaydi, asosiy kuchlar Risto Ryti, Karl Gustav Mannerxaym, Rudolf Valden, Väinyo Tanner va Rolf Vitting qo'llarida to'plangan. 1940-yil, avgust oyida Kallio ishtirokisiz fashistlar Germaniyasi bilan tranzit shartnomasi imzolandi. Ko'p o'tmay, Kallio insultga uchradi va Ryti vazifalarni bajarishga kirishdi. 1940-yil, 27-noyabrda Kallio iste'foga chiqdi.
Risto Riti voris etib saylanganidan so'ng, Kallio dam olish va davolanish uchun Nivalaga otlanadi, ammo 19-dekabr kuni u Xelsinkidagi temir yo'l vokzalida yurak xurujidan vafot etadi. Nivalada dafn etilgan.
Xotira
Avlodlar Kallioni boshqacha baholaydilar. Ba'zilar uni juda hurmatga sazovor "dehqon prezidenti", boshqalari esa uni "zaif" prezident sifatida ko'rishadi, uning tashqi siyosatini tushuna olmasligi Finlandiyani Ikkinchi Jahon urushiga tortishga qisman hissa qo'shgan deyishadi. So'nggi tadqiqotlar Kallioning prezident sifatidagi eng obyektiv bahosini beradi - uning parlamentarizmga sodiqligi va qishki urush arafasida qat'iyligi ta'kidlangan.
Arpheuilles (Indre)
Arpheuilles Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Indre departamenti Châteauroux tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
253 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 11,1 nafar kishi.
Petrushino daryosi
Petrushino daryosi ( rus tilida Petroshinskaya balka yoki nemis tilida Balka smerti : Todesschlucht ) — Rossiyaning Taganrog shahri hududi chekkasida joylashgan. U yerda 1941-1943-yillarda nemis armiyasi tomonidan 7000 ming kishi, xususan  tinch sovet aholisi, asosan yahudiylar qirgʻin qilingan. nemis bo'lmagan bo'linmalari, Taganrogni bosib olganlarida.
Tarixi
1941-yil 17-oktyabrda SS divizioni Viking va SS 1-divizioni Leibstandarte SS Adolf Gitler ning zirhli bo'linmalari Taganrog chetiga yetib kelishdi. Bir nechta fashistlar dengiz portiga bostirib kirib, "Krenkel" va "Ro" kemalariga o't ochishdi. Ayollar va bolalarni evakuatsiya qiluvchi oxirgi transport kemasi Don edi. Shaharni 1941-yil 22-oktyabrda Qizil Armiya tashlab chiqishga majbur bo`lgan. left|thumb| 19-asrdagi rasmda Petrushinoning to`lqinlanishi Petrushino - Taganrog ko'rfazida, janubi -g'arbiy chekkasida Azov dengizida yupqa qum oqizadi. Petrushino soyligi - Beriev aviakompaniyasi yaqinida joylashgan karer bo'lib, u 20-asr boshlarida tshkil etilgan g`isht zavodi uchun loy qazib olingan.
Qirg'inlar
"SS Einsatzgruppe" Sonderkommando 10a ishg'olning birinchi kunlaridan boshlab Taganrog yahudiylarini muntazam ravishda genotsid qildi. Fuqarolarning katta guruhlari (qariyalar, ayollar, kommunistlar, yosh kommunistlar, lo'lilar, yahudiylar va Taganrog qarshilik harakatida yordam berishda gumon qilinganlar) Taganrogdagi Vladimirskaya plazadan Petrushino qishlog'iga ( Beriev yaqinida) olib ketildi. Soy darasida otib tashlandi.
Taganrogdagi qirg'inlar yahudiy masalasining yakuniy yechimi bilan boshlandi. 1941-yil 22 oktyabrda Ortskommandant barcha yahudiylarga Dovud yulduzi belgisini taqish va Ortskommandanturda ro'yxatdan o'tish haqida buyruq chiqardi. Undan keyin Ortskommandant Alberti tomonidan imzolangan Taganrogning yahudiy aholisiga murojaat qilindi. Bu "murojaat" barcha yahudiylarni 1941-yil 29-oktyabrda ertalab soat 8:00 da Taganrogdagi Vladimirskaya Plazada yig'ilishga chaqirdi. U yerdan ularni gettoga olib borish kerak edi. Alberti bu chorani mahalliy aholi orasida antisemitizm kuchayganligi sababli zarur deb tushuntirdi. Nemis politsiyasi va Gestapo yahudiy aholisi shaharning ma'lum bir tumaniga ajratilsa muammolarni yaxshiroq hal qilishini aytdi: Ushbu chorani amalga oshirish uchun ayol-u erkak va barcha yoshdagi yahudiylar, shu jumladan yahudiylar va yahudiy bo'lmaganlar o'rtasidagi nikohdan tug'ilgan shaxslar 1941-yil 29-oktyabr, chorshanba kuni ertalab soat 8:00 da Vladimirskaya maydonida bo'lishlari kerak.
Barcha yahudiylarning hujjatlari bo'lishi va hozirda egallab turgan uylar kalitlarini topshirishi kerak. To'liq nomlari va to'liq manzili bo'lgan yorlig'i kalitlarga sim bilan biriktirilishi kerak. Biz yahudiylarga barcha qimmatbaho buyumlar va naqd pullarni olib ketishlarini tavsiya qilamiz... right|thumb| Taganrog 27-maktab xarobalari 1943-yil. Bu Taganrog yahudiylari Petrushino soyiga olib ketishdan oldin ro'yxatdan o'tish uchun kelgan bino. 1941-yil 29-oktyabrda barcha Taganrog yahudiylari (taxminan 2500 kishi) Vladimirskaya Plazaga yig'ildilar. Vladimirskaya Plaza oldidagi 27-sonli maktab binosida zudlik bilan ro'yxatga olindilar va yuk mashinalarida Beriev aviatsiya zavodi yaqinidagi Petrushino soyiga olib ketildi. Qayerda ular Otto Ohlendorf ning nazorati ostida Schutzmannschaft fashistlari tomonidan otib o'ldirilgan. 1941-yilda Taganrogda yashagan barcha yahudiy bolalardan faqat 14 yoshli Volodya Kobrin tirik qoldi.
1943-yil 21-avgustda, Taganrog Qizil Armiya tomonidan ozod qilinishidan bir hafta oldin, Taganrog ko'rfazining dengiz qirg'og'ida mudhish voqea yuz berdi. Petrushino sohilida 80 kishi (ishchilar, ayollar va yoshlar) otib o'ldirilgan.
Natsistlar tomonidan bosib olingan Petrushino daryosi, Taganrog shahrida ham halok bo'lganlarning umumiy soni bo'yicha hisob-kitoblar turlicha. Davlat arxivi maʼlumotlariga koʻra, Petrushino daryosida 7000 ga yaqin taganrogliklar (ulardan 1500 nafari turli yoshdagi bolalar) otib oʻldirilgan. Biroq, zamonaviy manbalarning ko'pchiligida bu raqamni kamida 10 000 va undan ko'p deb hisoblashadi.
Tekshiruvlar
Taganrog ozod qilingandan so'ng, 1943-yil 1-sentyabrda Petrushino daryosida o'ldirilgan fuqarolarning qabri omma oldida ko'zdan kechirildi. Taganrog shahar Kommunistik partiya qo'mitasi kotibi Aleksandr Zobov yig'ilgan fuqarolar oldida nutq so'zladi. Tibbiy komissiya 31 nafar jasadni eksgumatsiya qilishga ruxsat berdi.
Urushdan keyin Otto Ohlendorf Eynsatzgruppen sudida jinoiy javobgarlikka tortildi va o'limga hukm qilindi. U 1951-yilda qatl etilgan.
Xotira
1945-yil avgust oyida O'lim soyidagi umumiy qabrga xotira toshi qo'yildi. Katta yodgorlik majmuasi loyihasi ustida ish 1965-yilda boshlangan. 1967-yil may-iyul oylarida Taganrog madaniyat uyida Rostov va Don me'morlari tomonidan yaratilgan yodgorlik majmuasi loyihasi jamoatchilikka namoyish etildi. Loyiha ijobiy qabul qilingan bo'lsa-da, ammo amalga oshirilmadi. Keyingi dizayn arxitektor Vladimir Pavlovich Grachev tomonidan taklif qilingan loyiha qisman 1973-yilda Taganrog Qizil Armiya tomonidan ozod qilinganining 40 yilligi munosabati bilan amalga oshirilgan. Stellaning balandligi 18 metr, poydevorgacha - 4 metr. Kompozitsiyaning birinchi nomi "Qurbonlar" ( Jertvy ) edi. Bir necha muhokamalardan so'ng u "Jangchilar" ( Bortsy ) ga o'zgartirildi.
1997-yil 30-avgustda Taganrog yahudiy jamoasi tashabbusi bilan 1941-yil oktyabr oyida Germaniya SS Eynsatzgruppen bo'linmalari tomonidan jarlikda otib o'ldirilgan taganroglik yahudiy erkaklar, ayollar va bolalar xotirasiga yodgorlik o`rnatildi.
Har yili Taganrog ozod qilingan kuni, 30-avgustda mahalliy hukumati vakillari va ishchilari, urush faxriylari, fashistlar istilosidan omon qolganlar, maktab o'quvchilari, ruhoniylardan iborat delegatsiyalar majmuaga tashrif buyurishadi. U erda xotira tadbirlari o'tkaziladi.
Chantada
Chantada Ispaniyaning Galicia mintaqasida joylashgan shahardir. Lugo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 176,7 km2. Aholisi — 8951 kishi (2010).
NGC 1390
Ushbu obyektni Frank Muller 1886-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Lind (Washington)
Lind AQShning Washington shtatida joylashgan shahardir. Adams County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
575 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
IC 4857
IC 4857 Pavo yulduz turkumidagi SBc tipli galaktikadir.
Petrovka (Yesil tumani)
— Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Yesil tumanidagi qishloq.
Schönenberg (Schwarzwald)
Hududi
Schönenbergning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
IC 3308
IC 3308 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi Scd tipli galaktikadir.
Umarshayx Mirzo (maʼnolari)
Umarshayx Mirzo:
Châlons (Isère)
Châlons Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Isère departamenti Vienne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
157 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 29,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,3 km2. Dengiz sathidan 297 – 428 m balandlikda joylashgan.
Kleblach-Lind
Kleblach-Lind Avstriyaning Karintiya yerida joylashgan kommunadir. Spittal an der Drau (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 62.98 km2. 1269 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Taboada
Taboada Ispaniyaning Galicia mintaqasida joylashgan shahardir. Lugo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 24,11 km2. Aholisi — 3404 kishi (2010).
Harth-Pöllnitz
Harth-Pöllnitz Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Greiz tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 55,36 km2. 3075 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Harth-Pöllnitzning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Mixail Smirnov
Mixail Anatolyevich Smirnov (Михаил Анатольевич Смирнов; 1967-yil 10-avgust, Minsk) — Rossiya ligalarida himoyachi va yarim himoyachi sifatida oʻynagan belaruslik futbolchi.
Klubdagi faoliyati
Minskning „Dinamo“ futbol akademiyasi bitiruvchisi. Keyinchalik Minskdagi SDYUSHORda oʻqigan. 1985-yilda oʻzining professional faoliyatini Minskning „Dinamo-2“ jamoasida boshlagan va bu yerda 4 mavsum oʻynagan. 1989-yil boshida Namanganning „Navbahor“ jamoasiga oʻtgan va shu vaqt ichida 14 oʻyin oʻtkazgan. 1989-yil oʻrtalaridan Dnepr Mogilovda oʻynagan. 1992-yilda — Belarus mustaqillikka erishgandan soʻng, ushbu klub bilan yangi tashkil etilgan Belarusiya Visheyshaya ligasida oʻynay boshlagan.
1992-yil oʻrtalarida „Zawisza Bydgoshch“ ga oʻtgan. 1992-1993-yilgi mavsumning kuzgi bosqichida birinchi ligada 11 oʻyin oʻtkazib, 1 ta gol urgan. 1992-yil noyabr oyida Minskning „Dinamo“ siga joʻnadi va u yerdan yarim yildan soʻng Moskvaning „Torpedo“ klubiga ijaraga berilgan. 1993-yil 7-aprelda Rossiya Premyer-ligasida Vladikavkazning „Spartak“ jamoasiga qarshi o‘yinda (0:1) debyut qilgan. Umuman olganda, 1993-yilgi mavsumda ligada 2 ta oʻyin oʻtkazib, birorta ham gol ura olmagan. 1993-yil kuzida 1992-1993-yilgi mavsumda milliy chempionatda gʻolib chiqqan Minskning „Dinamo“ siga qaytgan va Yevropa musobaqalarida „Verder“ ga qarshi (2: 5 va 1: 1) saralash bahsida debyut qilgan.
1994-yilda Smirnov Germaniyaga koʻchib oʻtgan va bu yerda quyi ligada — II dan tortib VII toifadagi jamoalarda oʻynay boshlagan. 1996-1997-yilgi mavsumda „Shtutgarter Kikers“ klubi futbolchisi sifatida Bundesliga 2 ta oʻyinda 5 ta gol urgan. 2003-yil kuzida Belorussiyaga qaytib kelgan va bu yerda qisqa vaqt davomida futbolchilik faoliyatidagi soʻnggi klubi boʻlgan Minskning „Lakamatyu“ klibida oʻynagan.
Novoraysk
2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra qishloqda aholi soni 2385 kishini tashkil qilgan. Pochta indeksi — 74360. Telefon indeksi — 5546. KATO kodi — 6520685201.
Mahalliy aholi orasidagi taniqli shaxslar
Qishloqda tugʻilganlar:
Mahalliy kengash
Xerson viloyati, Berislav tumani, Novoraysk qishlogʻi, Lenin koʻchasi, 32.
NGC 1391
NGC 1391 Eridan yulduz turkumidagi SB0 tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Francis Leavenworth 1885-6-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Keyp-york
Keyp-york — Avstraliyaning shim.-sharqiy qismidagi yarim orol. Marjon dengizi bilan Karpentariya qoʻltigʻi oraligʻida. Uz. 600 km dan ziyod. Mayd. 300 ming km2. Gʻarbiy qismi pasttekislik, sharqi yassitogʻlik (bal. 555 m gacha). Iqlimi subekvatorial. Evkalipt oʻrmonlari, gʻarbiy sohillarida mangra oʻrmonlari, sharqida doim yashil sernam tropik oʻrmonlar bor. Boksitning katta konlari topilgan, oltin, qoʻrgʻoshin qazib olinadi. Milliy parklar bor.
IC 4858
IC 4858 Pavo yulduz turkumidagi SBc tipli galaktikadir.
Cape Coast
Cape Coast — Gananing janubiy qismida joylashgan shahar. Cape Coast markaziy viloyatining maʼmuriy markazi hisoblanadi. Aholisi 1990-yillar boshlarida 100 ming kishidan ziyod boʻlgan. Gvineya qoʻltigʻi sohilida baliq ovlash porti mavjud. Oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. Hunarmandchilik rivojlangan. Mamlakatning qadimiy madaniy markazi hisoblanmish Qadimiy qalʼa saqlangan. Shaharga 1652-yilda asos solingan.
Qurolli kuchlar ansambli
Qurolli kuchlar ansambli, Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli kuchlari markaziy ashula va raqs ansambli — respublikada harbiy xizmatchilardan tuzilgan yetakchi ansambl. 1939-yil Toshkentda Turkiston harbiy okruti ashula va raqs ansambli nomi bilan tashkil topgan. 1992-yildan hozirgi nomda. Ikkinchi jahon urushi davrida ansambl harbiy qismlarda, gospitallarda, Zakavkazye frontida, Eronda konsertlar bergan (1941—43). Hozirgi repertuaridan xalq kuy va qoʻshiqlari, Oʻzbekiston bastakor va kompozitorlari (P.Maka-rov, A.Nazarov, Hab. Rahimov, R. Abdullayev, shahriDadajonov va boshqalar)ning harbiyvatanparvarlik, qahramonlik mavzuidagi ("Ona yurt", A.Nazarov; "Jon Vatan", shahriDadajonov; "Har bahor, har kuzda", K.Rahmatov va boshqalar), lirik ("Rayhon", "Kuygan koʻngil", "Xayr yorim"), raqs qoʻshiqlari (xo-razmcha "Nega gerag" va boshqalar), vokal-raqs kompozitsiyalari (oʻzbek mumtoz ashu-lalaridan iborat "Guldasta", turli xalqlar qoʻshiqlaridan iborat "Terma" va boshqalar) oʻrin olgan. Xonanda, sozanda va raqqos(a)lar guruhlari (jami 70 kishi)dan iborat. Hozirda boshligʻi va badiiy rahbari — Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist, bastakor shahriDa-dajonov, bosh baletmeysteri — Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist, Qoraqalpogʻiston xalq artisti Z.Madrahimova, xormeyster — O. Komiljonov, musiqa rahbari — F.Azimov, rejissyor — Turkmanistonda xizmat koʻrsatgan artist A.Goloshchapov. Ansamblda xonandalar: Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist M. Hakimov, Qoraqalpo-gʻistonda xizmat koʻrsatgan artist K.Rahmatov, O.Nazarbekov, I.Iskan-darova, I. Saidumarov, Z.Bobojo-nov, raqqosalar: Sh. Najmiddinova, Z.Shamshixonova va boshqa faoliyat koʻrsatmokda. Jamoa Pokiston, Afgʻoniston, AQSH, Germaniya, Italiyada gastrolda boʻlgan.
Belveglio
Belveglio Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Asti provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 5 km2. 331 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Davtashen (qishloq)
Davtashen — Armanistonning Aragatsotn viloyati Talin tumanidagi qishloq.
Umbriyel
Umbriyel — Uran sayyorasining yoʻldoshi. Diametri taxminan 1100 km, sayyoradan oʻrtacha uzokligi 265 ming km. Uran atrofini 4 sutkada aylanib chiqadi. 1851-yilda ingliz astronomi U. Lassel kashf etgan. U. sayyora atrofida uning aylanishiga teskari tomonga harakatlanadi (yana qarang Sayyoralarning yoʻldoshlari).
Keutschach am See
Keutschach am See Avstriyaning Karintiya yerida joylashgan Общинаdir. Klagenfurt-Land (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 28,36 km2. 2340 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Senkibay
Senkibay (Сеңкібай, 199?-yilgacha — Enbek) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Bayzaq tumanidagi qishloq. Jalgʻiztoʻbin qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 313639800.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 658 kishini (339 erkak va 319 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 698 kishi (342 erkak va 356 ayol) yashagan.
Tia Karrer
Althea Rae Duhinio Janairo 1967-yil 2-yanvarda tugʻilgan.
Professional sifatida Tia Carrere nomi bilan tanilgan amerikalik aktrisa, qoʻshiqchi va sobiq model boʻlib, u birinchi marta sovun operasi General Hospital da kunduzi doimiy tanaffusga erishgan.
Karrere "Ueyn dunyosi" va "Ueyn dunyosi 2" badiiy filmlarida Kassandra Vong rolini o'ynagan.
Fountain Run (Kentucky)
Fountain Run AQShning Kentucky shtatida joylashgan shahardir. Monroe okrugi tarkibiga kiradi.
Tia Karrer
"Haqiqiy yolg'on" filmida Juno Skinner,Nani Pelekay Lilo va Stitch filmlari va teleseriallarida,Duck Dodgersdagi Qirolicha Tyrahni, Richard Lyuisning qiz do'sti Cha Cha, "Entuziazmingizni jilovlang" filmida va "Relic Hunter" teleserialida Sidney Foks rolida, shuningdek, Netflixning "AJ va Qirolicha" filmida RuPaul qarshisida Lady Danger rolini o'ynagan. Shuningdek Karrere  "Yulduzlar bilan raqs"ning ikkinchi mavsumida va "Mashhur shogird"ning beshinchi mavsumida ishtirokchi sifatida paydo bo'ldi. Aktyorlikdan tashqari, Karrere musiqasi uchun ikkita”Grammy”mukofotiga sazovor bo'lgan.
Fountain Run (Kentucky)
Aholisi
236 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 93,3 nafar kishi.
Tia Karrer
Karrere Gavayi shtatining Gonolulu shahrida tug‘ilgan.U kompyuter nazoratchisi Audrey Li Janayro va bankir Aleksandr Janayroning qizi. U filippin, xitoy va bir oz ispan millatiga mansub.
Karrere Muqaddas yuraklar akademiyasi, qizlar maktabida tahsil olgan. U bolaligidan qo‘shiqchi bo‘lishni orzu qilgan.U 1985-yilda 18 yoshida "Yulduzli qidiruv"da birinchi raundda e'lon qilingan bo'lsa-da, uni Waikiki oziq-ovqat do'konida xarid qilayotganda mahalliy prodyuser ko'rib qoladi va "Aloha Summer" filmida ro’l o’ynashga taklif qiladi. Taxminan o'sha paytda u singlisining "Tia" taxallusini qo'llash va aktrisa Barbara Karrera sharafiga "Karrera" familiyasining o'zgarishini qo'llash orqali o'zining sahna nomini oldi.
Fountain Run (Kentucky)
Geografiyasi
Maydoni — 2,5 km2. Shundan 2,5 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 241 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Fountain Run manzarasi.
Tia Karrer
Ushbu muvaffaqiyatdan so'ng, Karrere Los-Anjelesga qaytib keldi va bir necha oy model sifatida ishlagandan so'ng, 1985 yil boshida Amerikaning “Airwolf”teleserialida o'zining birinchi ro’lini ijro etdi. Uning birinchi yirik yutug'i “General Hospital” kunduzgi serialida bo'ldi. U 1985 yildan 1987 yilgacha Jade Soong Chung rolini o'ynagan.Shuningdek, "Tour of Duty" va "The A-Team" filmlarida mehmon sifatida ishtirok etgan, bu esa uning aktyorlar tarkibiga qo'shilishiga olib kelishi kerak edi. Biroq, uning umumiy kasalxonadagi majburiyatlari uni jamoaga qo'shilishiga to'sqinlik qildi. Uning qahramoni bir epizoddan so'ng tushib ketdi va boshqa hech qachon tilga olinmadi. Shuningdek, u MacGyverda "The Wish Child" epizodida karate bo'yicha o'qituvchi, keyinroq "Qotil osmoni" epizodida qotil sifatida ishtirok etdi. U shuningdek, “Hamma narsadan boshqa Love” serialida Marti Goldning (Richard Lyuis) asrab olingan qizi sifatida va “Uylangan... bolalar bilan” serialida Kelli Bandining modellik raqibi Piper Bauman ro’lida ishtirok etdi.
Lochsloy
Lochsloy AQShning Washington shtatida joylashgan shahardir. Snohomish County okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 16,1 km2. Shundan 16,1 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Inman (Janubiy Karolina)
Inman  — AQShning Janubiy Karolina shtatining Spartanburg okrugida joylashgan shahardir. Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olishda 3 665 kishini tashkil qilgan.
Geografiyasi
Inman shahri 35.0475°N, -82.09028°W (35,047493, −82,090329) koordinatalarda joylashgan.
Amerika Qoʻshma Shtatlari aholini roʻyxatga olish byurosiga koʻra, shaharning umumiy maydoni 0.9 sqmi tashkil qiladi.
Demografiyasi
2000-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 1 884 kishi, 750 ta xonadon va 486 ta oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 2 015,8 nafar kishi toʻgʻri kelgan. Shaharning irqiy tarkibi 69,27% oq tanli, 27,76% afro-amerikalik, 0,16% tubjoy amerikalik, 1,38% osiyolik, 0,74% boshqa irqlardan va 0,69% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 1,27% ni tashkil etadi.