cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qora ritsar (film)
Qora ritsar (The Dark Knight) 2008-yilda katta ekranlarga chiqqan hamda amerikalik taniqli rejissor Kristofer Nolan tomonidan suratga olingan superqahramonlar haqidagi AQSh filmidir. Film gʻoyasi DC Comics nashriyotidan tushirilgan Batman personajiga asoslangan boʻlib, kartina Nolan rejissorligidagi Qora ritsar trilogiyasining ikkinchi filmi hamda Batman: Muqaddima filmi davomidir. Shuningdek, filmda bosh rollarni ijro etgan aktyorlar sirasiga Kristian Beyl (Bruce Wayne / Batman sifatida), Michael Caine, Heath Ledger, Gary Oldman, Aaron Eckhart, Maggie Gyllenhaal va Morgan Freeman kirishadi. Film sujetiga, Bruce Wayne / Batman, politsiya leytenanti Jeyms Gordon (Oldman) va tuman prokurori Harvey Dent (Eckhart) Gotham shahrida uyushgan jinoyatchilikni yoʻq qilish maqsadida ittifoq tuzishadi. Ammo, ularga Joker (Ledger) toʻsqinlik qiladi va shaharni zulmatga koʻmishga intiladi.
Nolanning filmga boʻlgan ilhomi 1940-yilda Joker haqidagi komikslarda, keyinchalik 1988-yildagi The Killing Joke qoʻshigʻi va 1996-yilgi The Long Halloween qismlaridagi „Two-Face“ning kelib chiqishi haqida hikoya qilgan. „Qora ritsar“ atamasi ilk marta Batman #1 (1940)da Bill Finger yozgan hikoyada qoʻllaniladi. Qora ritsar filmi, asosan, Chikagoda, shuningdek AQSh, Birlashgan Qirollik va Hong Kongda suratga tushirilgan. Nolan filmdagi birinchi marta Jokerning paydo boʻlishi bilan bir qatorda, filmlarni suratga olish uchun IMAX 70 mm kino kameralarini ishlatgan. Warner Bros. dastlab Qora ritsar uchun virusli marketing kompaniyasini yaratdi, reklama agentliklari va treylerlarni ishlab chiqdi va Ledgerni Joker sifatida ekranlashtirdi. Ledger 2008-yilning 22-yanvarida, filmning tugatilishidan bir necha oydan keyin vafot etgan.
Qora ritsar filmi premyerasi AQShda 18-iyul 2008-yilda, Birlashgan Qirollikda esa 25-iyul 2008-yilda boʻlib oʻtdi. Kartina dunyo boʻylab $1 milliardan ortiq mablagʻ toʻplab, 2008-yildagi eng kassabop film, dunyo miqyosida esa 36chi eng kassabop film hisoblanadi.
Mazmuni
Jinoyatchilarning toʻdasi Gotham shahar mob bankini talaydi, pulning katta qismiga egalik qilish uchun bir-birlarini oʻldiradi, faqat Joker qoladi va pul bilan qochib ketadi. Batman, tuman prokurori Harvey Dent va leytenant Jim Gordon Gotham shahrini uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boʻyicha ittifoq tuzishdi. Bryus Ueyn, Gothamning himoyachisi Dent bilan Batman bo''ishdan nafaqaga chiqishi va Rachel Dawes bilan oddiy hayot kechirishni xohlardi.
Mob boshliqlari Sal Maroniy, Gambol va Chechenlar korrupsion buxgalter Lau bilan birgalikda videokonferensiya oʻtkazadilar. Lau oʻz mablagʻlarini saqlab qolish uchun olgan va Hong Kongga qochgan. Joker uchrashuvni toʻxtatib, ularni Batmanning qonunga zid ekanligini aytadi va uni pulning yarmi evaziga oʻldirishni taklif qildi. Katta murabbiylar bunga qoʻshilmaydilar. Joker Gambolni topib, oʻldiradi va uning toʻdasini qoʻlga kiritadi. Guruh oxir-oqibat Jokerni taklifini qabul qilishga qaror qiladi. Batman Hong Kongda Launi topadi va Dentni butun guruhni qoʻlga olishiga ruxsat berishi uchun Gothamga qaytaradi. Joker, odamlarni oʻldirishni davom ettirish bilan tahdid qilmoqda. Lekin, Batman oʻz shaxsiyatini ochmaydi. Joker bunga javoban, politsiya komissari Gillian B. Loebni va sud majlisida raislik qilgan sudyani oʻldiradi. Joker, shuningdek, hokimiyat rahbari Entoni Garsiyani oʻldirishga harakat qilmoqda, ammo Gordon suiqasdni toʻxtatish uchun oʻzini qurbon qiladi. Dent Jokerning yuguruvchilardan birini oʻgʻirlab, Rachelning keyingi maqsad ekanligini bilib oladi.
Bryus, koʻproq oʻlimni oldini olish uchun shaxsiyatini ochishga qaror qiladi va komissiyaga Dent bilan boradi. Biroq, Dent uning oldida Batman turganligini komissarga tushuntirib berolmaydi. Komissar esa Dentni qamoqqa oladi, ammo Joker paydo boʻladi va kaloniyaga hujum qiladi. Batman Dentni qutqarush uchun yordamga jeladi. Rachel va Dent Maronining ishlaydigan xodimlarini kuzatib boradi; Keyinchalik Gordon uyga qaytmasligini biladi. Batman Jokerni soʻroq qiladi, ular portlovchi moddalar bilan jihozlangan alohida joylarda qamalib qolganligini va Batman esa ulardan birini tanlashi kerakligini aytadi. Batman Rachelni qutqaradi, Gordon Dentni saqlab qolishga harakat qiladi. Keyin Batman binoga keladi, lekin Joker uni Dent oʻrniga yuborganini tushunadi. Ikkala bino ham portlab, Rachelni oʻldiradi va Dentning yuzining yarmini kuydiradi. Joker Lau bilan qochib ketadi, uni oʻzining pullariga olib boradi. Joker Lau va Chechenni oʻldirishdan oldin pulni yoqib yuboradi.
Wayne Enterprises kompaniyasining muhandisi Coleman Rees, Bryusga Joker bir soat ichida oʻldirilmasa, kasalxonani yoʻq qilish bilan tahdid qilmoqda. Barcha kasalxonalar evakuatsiya qilinadi va Gordon Reese qidiriladi. Joker kasalxonada shifokor sifatida yashirininadi. Keyin Joker kasalxonani y''q qiladi va garovga olingan yuk bilan ketadi. Dent, Rachelning oʻlimi uchun masʼul boʻlgan xalqning taqdirini hal qilib, uning baxtli tangasini aylantirib, oʻlim domiga kiradi. Dent oxir-oqibat Gordonning oilasiga boʻlgan muhabbatini Rachelga boʻlgan sevgisiga parallel ravishda, ishongan holda qabul qiladi.
Gordon va Batman Rachel halok boʻlgan binoga keldilar. Dent Gordonning oilasini oʻldirish bilan tahdid qilgan. U Gordonning beparvoligi Rachelning oʻlimi uchun javobgar ekanligini taʼkidlab, Gordonning oʻgʻlini oʻldirishni maqsad qilgan. Qurol-yarogʻ olgan Batman, Dentni oʻlimga olib boradi. Batman Gordonni Dentning qahramonlik obroʻsini saqlab qolish maqsadida oʻzini oʻldirish uchun masʼuliyatni oʻz zimmasiga olishiga ishontiradi. Politsiya Batman uchun manhuntni ishga tushirgandan soʻng, Gordon Botsheva signalini buzadi, Fox Alfred Racheldan Dentga turmushga chiqish niyatida maktub yozib yuboradi. Batman esa militsiyadan qochib ketadi.
Rollarda
220px|thumb|right|Chapdan oʻngga: Rejissor [[Christopher Nolan, produserlar — Emma Thomas va Charles Roven, aktyorlar — Monique Gabriela Curnen, Michael Caine, Aaron Eckhart, Maggie Gyllenhaal va Christian Bale.]]
Mohira Abdullayeva
Mohira Abdullayeva (tugʻ. 1994-yil 28-may, Fargʻona viloyati, Oʻzbekiston ) — oʻzbeklik bokschi, 81 kg dan ortiq vazn toifasida, Oʻzbekiston terma jamoasi aʼzosi. 2021-yilgi boks boʻyicha Osiyo chempionati bronza medali sovrindori. 2022-yilgi ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati bronza medali sovrindori. Mohira Abdullayeva va Aziza Yoqubova kattalar oʻrtasidagi Jahon chempionatida birinchi boʻlib Oʻzbekistonlik ayol bokschi medalni qoʻlga kiritdi.
Biografiya
1994-yil 28-mayda Mohira Abdullayeva Fargʻona viloyati tugʻilgan. 2022-yilda Fargʻona davlat universiteti talabasi boʻlgan.
Faoliyati
2021-yildan boshlab u xalqaro musobaqalarda qatnasha boshladi. Oʻsha yili Belgrad shahrida (Serbiya) boks boʻyicha „58th Belgrade Winner“ xalqaro turniri 81 kg dan ortiq boʻlgan vazn toifasida Mohira Abdullayeva bronza medalini qoʻlga kiritdi. Keyin Dubay shahrida (Birlashgan Arab Amirliklari) boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida Mohira Abdullayeva 81 kg dan ortiq boʻlgan vazn toifasida yarim finalda hindistonlik Anupamaga qarshi oʻtkazilgan bahsda oʻzbeklik sportchi magʻlub boʻldi, Osiyo chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi.
2022-yilda Istanbulda (Turkiya) ayollarning boks boʻyicha oʻrtasida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida Mohira Abdullayeva 81 kg dan ortiq boʻlgan vazn toifasida chorak final bahsida Kongo Demokratik Respublikasilik bokschi Lisa Kanjingani magʻlubiyata uchratib, yarim finalga yoʻl oldi. Yarim finalda marokashlik Khadija El-Mardiga qarshi oʻtkazilgan bahsda oʻzbeklik sportchi yarim final jangining 1-raundida jarohat olib, bellashuvni davom ettira olmadi. Natijada, Mohira Abdullayeva Jahon chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi.
Petya va Gavrik
Yaratilish tarixi
<blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote"> Gavrikovni asosiy ishlarimdan biri deb bilaman. 1965-yilda Odessada Valentin Katayevning adabiy qahramonlariga „Yolgʻiz yelkan oq rangga aylanadi“ haykali qurish uchun tanlov eʼlon qilindi. Rassomlar uyushmasi zallarida besh-oltita loyiha, jumladan meniki ham koʻrgazmaga qoʻyildi. Oʻshanda men kollejning toʻrtinchi kursida oʻqirdim. Musobaqa natijalari qanday boʻlganligi nomaʼlum. Ammo mavzu qalbga singib ketgandi. Va yigirma yil davomida men unga qaytaverardim. Bu bolalar mening hayotimga mutlaqo aniq yigitlar kabi tabiiy va organik tarzda kirib kelishdi. Haykaltarosh Valentin Katayevni oʻz ish rejalariga bagʻishladi — u unga yodgorlik eskizlari va maketlarning fotosuratlarini yubordi, yozuvchi ularni  — "Men undan hech narsa qoʻshishga yoki olib tashlashga jur’at etolmayman" deya, toʻliq maʼqulladi. Haykal 1988-yilda, sovet davrida, barcha yodgorliklar davlat buyurtmasiga koʻra qurilgan va oʻrnatilgan paytda qurilgan. Bu yodgorlik sovet davrida Odessada oʻrnatilgan soʻnggi yodgorliklardan biri edi.
Kompozitsiya
Bronza Petya va Gavrik erkinlik va baxt ufqlari ochilgan dengiz tomon xayol bilan qarashardi (boshqa talqinlarga koʻra — kelajak tomon qarashardi). Ular shortilar, shimlar va yenglari oʻralgan koʻylaklarda tasvirlangan. Haykaltarosh Odessaning har bir aholisi qahramonlarda oʻziga xos xususiyatlarni topishi, Odessa koʻchalarida, shovqinli Privozda, Qora dengiz sohilida oʻzini tanib olishini uchun xarakat qildi.
265 (son)
265 (ikki yuz oltmish besh) — 264 va 266 sonlari orasidagi natural son.
Matematikada
265 = 5 × 53
Vítor Pereira
Vítor Manuel de Oliveira Lopes Pereira (Vítor Manuel de Oliveira Lopes Pereira; 1968-yil 26-iyulda Portugaliyada tugʻilgan) — portugaliyalik futbol murabbiyi.
Murabbiylik martaba
Vítor Portu universitetini tamomlagan.
"Portu"
2011-yil 21-iyun kuni Vítor rasman „Portu „ning yangi bosh murabbiyi boʻlib, “Chelsi“ga murabbiylik faoliyatida ketgan Andre Villash-Boash oʻrniga oʻtgani eʼlon qilindi. Murabbiy oʻzining birinchi oʻyinini „ajdarlar“ning boshida Portugaliya Superkubogi uchun duelda oʻtkazdi va „Gimaraes“dan „Vitoriya“ jamoasini magʻlub etdi.
2013-yilda Vítor Pereira klub bilan shartnomasini uzaytirmaslikka qaror qildi va yakunda birorta ham magʻlubiyatsiz „Portu“ bilan ketma-ket ikkinchi Portugaliya chempionligini qoʻlga kiritdi.
Iyun oyida Vítor Pereira "Anji" futbol klubini boshqarishi mumkinligi haqida maʼlumot paydo boʻldi.
Al-Ahli (Jidda)
2013-yilning 9-iyunida Pereiraning Saudiya Arabistonining „Al Ahli“ klubiga tayinlanishi rasman eʼlon qilindi.
Fenerbahche
2015-yilning iyun oyida Pereira Turkiya vitse-chempioni "Fenerbahche" klubi bilan ikki yillik shartnoma imzoladi. 2016-yilning 15-avgustida u „Fenerbaxche“ning 2016/17-yilgi Chempionlar ligasining 3-saralash bosqichida „Monako“ga magʻlub boʻlganidan keyin ligaga tushib ketgani uchun bir tomonlama ishdan boʻshatildi.
2021-yilning 2-iyulida Pereira faoliyatida 2-marta Fenerbaxche klubini boshqargan. 2021-yilning 20-dekabrida, Turkiya chempionatining 2021/22-yilgi mavsumi 17-turi doirasidagi „Beshiktosh“ga qarshi uchrashuvda (2:2) bir kun oʻtib, oʻzaro kelishuvga koʻra shartnomani bekor qildi.
Korintians
2022-yilning 22-fevralida Vítor Braziliyaning „Korintians“ klubi bosh murabbiyi etib tayinlandi. Shartnoma 2022-yil 31-dekabrgacha imzolandi.
Sirdaryo (shahar)
thumb Sirdaryo — Sirdaryo viloyati Sirdaryo tumanidagi shahar, tuman markazi. 1971-yilgacha shahar posyolkasi. Toshkentdan 80 km janubi-gʻarbda, Toshkent — Xovos temir yoʻlidagi stansiya. Sirdaryoning chap sohilida joylashgan. Viloyat markazi Gulistondan 40 km. Aholisi 30 ming kishidan koʻproq (2002). Sirdaryoda tuman hokimiyati binosi, sanoat, transport, aloqa, qurilish korxonalari, banklar mavjud. Paxta tozalash, sut, non, gʻisht zavodlari, MTP, 3 qoʻshma, 80 xususiy va kichik korxona, 50 dan ziyod firma, qandolatchilik, kvas va limonad ishlab chiqarish korxonalari faoliyat koʻrsatadi. Dehqon bozori, supermarket, savdo va maishiy xizmat koʻrsatish shahobchalari mavjud. Umumiy taʼlim maktablari, pedagogika kolleji, bolalar sanʼat maktabi, sport maktablari, kasb-hunar maktabi, markaziy stadion, tuman markaziy kasalxonasi, shoshilinch tibbiy yordam boʻlimi, 3 madaniyat uyi, tuman markaziy kutubxonasi va uning tarmoqlari bor. Yangi qurilgan avtovokzal, kasalxona, dorixona va boshqa savdo, maishiy obʼyektlar ishlab turibdi. Shuningdek, shaharda Xitoy bilan hamkorlikda "Peng-sheng", Germaniya bilan hamkorlikda " Oyna va shisha" ishlab chiqaruvchi sanoat zavodlari, Hindiston bilan hamkorlikda farmasevtika zavodi faoliyat yuritmoqda.
Shaharda ko'plab masjidlar mavjud. Shuningdek, xristian-katolik cherkovi va xristian-provoslav cherkovi faoliyat yuritadi. "O'zbekiston", "Qahramonlar", "Furqat", "Akademik litsey" kabi asosiy ko'chalarga bo'lingan. "Paxtakor", "Shirin", "Oqibatli", "Furqat" kabi yirik MFYlar mavjud. Shaharda fuqarolar hordiq chiqarishi uchun "O'zbekiston-Xitoy do'stlik bog'i" parki bor.
Yusuf Nurkich
Yusuf Nurkich (talaffuzi: Yusuf Nurkich) (1994-yil 23-avgustda tug'ilgan) "Bosniya maxluqi" laqabli Milliy Basketbol Assotsiatsiyasining (NBA) Portlend Trail Blazers jamoasi uchun bosniyalik professional basketbolchi. Bo`yi va og'irligi 290 funt (132 kg). 27-raqam bilan o`ynaydi. Shuningdek, Yusuf Nurkich xalqaro miqyosda Bosniya va Gersegovina terma jamoasini himoya qiladi.
Yoshlik yillari
Bosniya va Gertsegovinaning Jivinitse shahrida tugʻilgan Nurkich 14 yoshida basketbol oʻynay boshlagan, Bosniyalik sport agenti Enes Trnovchevich uni Sloveniyaga olib borib, oʻynash imkoniyatini berganidan keyin. Yusuf Nurkich Sloveniyaning Zlatorog Laško jamoasida yoshlar toifasida oʻynagan. 2012-yil fevral oyida Yusuf Nurkich Belgradda boʻlib oʻtgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Nike xalqaro turnirida ishtirok etish uchun "Union Olimpija"ga qisqa muddatga ijaraga berildi. Nurkich 5 oʻyinda oʻrtacha 18,8 ochko va 11 ta ribaund toʻplagani bilan xalqaro miqyosda eʼtiborni tortdi. Turnirdan koʻp oʻtmay Yusuf Nurkich Zlatorog Laško bilan xayrlashdi. Bir necha kun oʻtgach, Nurkich Xorvatiyaning "Cedevita" jamoasida mashgʻulot oʻtkazayotgani maʼlum boʻldi.
Cedevita Zagreb (2012–2014)
2012-yil oktyabr oyida Xorvatiyaning Cedevita jamoasi bilan bir necha oylik mashgʻulotlardan soʻng Nurkich Cedevita Zagreb bilan shartnoma imzoladi. Cedevita bilan birinchi mavsumida Yusuf Nurkich bosh murabbiy Aleksandr Petrovich qoʻl ostida jamoada kichik rol oʻynadi, asosan axlat vaqtida oʻynadi. Yevroligada Yusuf Nurkich bor-yoʻg'i 6 oʻyin oʻtkazdi va har bir oʻyinda oʻrtacha 1,8 ochko toʻpladi. 2013-yilning yanvarida Nurkich koʻproq daqiqa oʻynash umidida uning tashabbusi bilan "Zadar"ga mavsum oxirigacha ijaraga berildi. Oʻzining ikkinchi mavsumida, yangi bosh murabbiy Jasmin Repesha qoʻl ostida, Yusuf Nurkich mintaqaviy Adriatik ligasida yutuqlarga erishdi, har bir oʻyinda oʻrtacha 11,6 ochko va 5,6 ribaund, kortda bor-yoʻg'i 16,3 daqiqa oʻtkazdi. Bu, asosan, yomon muammolar va konditsionerlik bilan bogʻliq edi.
2014-yilda Nurkich FIBA Yevropaning eng yaxshi yosh oʻyinchisi mukofotiga nomzod boʻldi.
Denver Nuggets (2014–2017)
2014-yil 26-iyun kuni Nurkich Chicago Bulls jamoasi tomonidan 2014-yilgi NBA loyihasida 16-raqam bilan tanlandi. Keyinchalik Yusuf Nurkich shashka kechasida Denver Nuggetsga almashtirildi. 2014-yil 31-iyulda Yusuf Nurkich Nuggets bilan yangi o'yinchi shartnomasini imzoladi. 2014-yil 29-oktabrda Yusuf Nurkich Detroit Pistons ustidan 89-79 hisobida gʻalaba qozonib, 5 ochko va 7 ribaund qayd etib, NBAdagi debyutini oʻtkazdi. 2015-yilning 1-yanvarida Yusuf Nurkich “Chicago Bullz”ga yutqazib, 10 ochko va 10 ribaund bilan faoliyatidagi ilk dubl-dablini qayd etdi. Ikki kundan so'ng, Yusuf Nurkich Memfis Grizzlies ustidan 114-85 hisobida g'alaba qozongan o'yinda 11 ochko va 10 ribaund bilan ikkinchi karerasidagi dubl-dablini qayd etdi. Yusuf Nurkich fevral oyida yana ikkita dubl-dabl qayd etdi. Nurkich 2015-yilgi Rising Stars Challenge musobaqasida Oklahoma City Thunderdan Stiven Adamsning o'rniga o'rin olgan, ammo shaxsiy sabablarga ko'ra musobaqada ishtirok etishdan bosh tortgan. 15-aprel kuni "Nuggets"ning mavsumdagi so'nggi o'yinida Yusuf Nurkich "Golden State Warriors" jamoasiga yutqazib, mavsumdagi eng yuqori 17 ochkoni qo'lga kiritdi. 20-may kuni Yusuf Nurkich chap patellar tendonining qisman yirtilganini tiklash uchun muvaffaqiyatli operatsiya qilindi.
2015-yil 11-oktyabrda Nuggets Nurkich bilan shartnomani 2016—2017-yilgi mavsumgacha uzaytirib, uchinchi yil jamoaviy variantini amalga oshirdi. Yusuf Nurkich 2015—2016 yilgi mavsumdagi debyutini 2-yanvar kuni "Golden State Warriors"ga qarshi oʻtkazdi, Yusuf Nurkich mavsumning dastlabki ikki oyida chap patellar tendonining yirtilgani tuzalib ketgani uchun faol boʻlmagan. Toʻrt kundan soʻng, Yusuf Nurkich Minnesota Timberwolves ustidan 78-74 hisobidagi gʻalabada 15 ochko, 10 ribaund va 5 blokni qayd etdi. 12-mart kuni Yusuf Nurkich Vashington Wizards ustidan 116-100 hisobida gʻalaba qozonib, mavsumdagi eng yuqori 17 ochkoni qoʻlga kiritdi. Yusuf Nurkich mart oyi oxirida ikki marta bu koʻrsatkichdan yuqori boʻlib, 25-mart kuni Los-Anjeles Leykersga qarshi oʻyinda 18 ochko va 27-mart kuni Los-Anjeles Klippersga qarshi oʻyinda 19 ochko jamgʻargan. 8-aprel kuni Yusuf Nurkich "San-Antonio Spurs" ustidan 102-98 hisobida gʻalaba qozonib, faoliyatidagi eng yuqori 21 ochkoni qoʻlga kiritdi.
Portlenddagi birinchi yillar (2017–2019)
2017-yilning 13-fevralida Nurkich Memfis Grizzlining 2017-yilgi birinchi davra tanlovi huquqi bilan bir qatorda Portlend Trail Bleyzersga Meyson Plumli evaziga, 2018-yilda ikkinchi bosqich tanlovi va naqd pul mablagʻlari hisobiga almashtirildi. Ikki kundan keyin Yusuf Nurkich Trail Blazers safida debyut qildi va 21 daqiqada zaxiradan maydonga tushib, 111-88 hisobida Yuta Jazzga yutqazib, 13 ochko va 7 ta ribaund qayd etdi.
U 2017-yilning 23-fevralida “Trail Blazers” safidagi ilk oʻyinini “Orlando Magic” ustidan 112–103 hisobida gʻalaba qozonib, 12 ochko va 12 ribaund qayd etdi. 2017-yilning 2-martida Yusuf Nurkich Oklahoma City Thunder ustidan 114-109 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda 18 ochko, 12 ribaund, faoliyatidagi eng yuqori 6 golli uzatma va beshta blokirovkaga erishdi. 2017-yilning 9-martida Yusuf Nurkich Philadelphia 76ers ustidan 114-108 hisobidagi qoʻshimcha vaqtda gʻalaba qozonib, karerasidagi eng yuqori 28 ochko va 20 ribaundga erishdi. Shuningdek, Yusuf Nurkich sakkizta golli uzatma va oltita blokirovkaga erishdi va Charlz Barkli 1986-yilning noyabrida bu muvaffaqiyatga erishganidan beri kamida 28 ochko, 20 ribaund, 8 golli uzatma va 6 blokni qayd etgan birinchi NBA futbolchisiga aylandi. 2017-yilning 28-martida Yusuf Nurkich oʻzining sobiq jamoasi Denver Nuggets ustidan 122–113 hisobida gʻalaba qozonib, 16 ta ribaund bilan 33 ochko toʻplagan holda yangi martaba rekordini oʻrnatdi. Uch kundan soʻng, Yusuf Nurkich oʻng oyogʻida joy oʻzgarmagan sinishi tufayli mavsumning qolgan qismida safdan chiqdi.
2017-yil 22-aprelda Nurkich muntazam mavsumning soʻnggi 7ta oʻyinini va Golden Statedagi dastlabki ikkita pley-off oʻyinini oʻtkazib yuborganidan soʻng, “Treyl Bleyzers”ning “Golden State Warriors”ga qarshi birinchi raund pley-off seriyasining 3-oʻyinida maydonga qaytdi. Yusuf Nurkich ikki ochko va 11 ribaund bilan yakunladi, chunki Trail Blazers 119-113 hisobida magʻlub boʻlgan seriyada 3-0 hisobida pastga tushdi. Yusuf Nurkich seriyaning 4-oʻyinini oʻtkazib yubordi, chunki Trail Blazers jangchilarga 4-0 seriyali magʻlubiyat bilan pley-offdan chiqib ketdi.
2017-yil 24-noyabrda Nurkich Brooklin Nets ustidan 127–125 hisobida gʻalaba qozonib, 29 ochko va 15 ta ribaund qayd etdi. 2018-yil 18-yanvarda Indiana Peysers ustidan 100-86 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda Yusuf Nurkich 19 ochko va mavsumdagi eng yuqori 17 ribaundga ega edi. 2018-yil 9-aprelda Yusuf Nurkich “Nuggets”ga 88–82 hisobida magʻlub boʻlganida 20 ochko va 19 ribaundga ega boʻldi. Trail Blazersning Nyu-Orlean Pelikansga qarshi birinchi raund pley-off seriyasining 4-oʻyinida Nurkich 131–123 hisobida magʻlub boʻlib, 18 ochko va 11 ribaund qayd etdi. Magʻlubiyat Portlendni pley-offdan chiqarib yubordi, chunki ular toʻrtta oʻyinda seriyani boy berdilar.
Jarohatli mavsumlar (2019-hozirgi)
2019-yilning 1-yanvarida Nurkich “Sacramento Kings”ga qarshi qoʻshimcha vaqtda 113–108 hisobida gʻalaba qozonib, faoliyatidagi eng yuqori 23 ta ribaundni qayd etdi. 2019-yil 25-mart kuni Nurkichning Brooklin Nets ustidan 148–144 hisobida gʻalaba qozongan Trail Blazersning ikkinchi qoʻshimcha taymida chap oyoq suyagi va oyoq suyagi singan edi. Nurkich jarohat oldidan mavsumdagi 32 ochko va 16 ta ribauntga ega edi. Trail Blazers oʻsha oqshom mavsum yakunlangan jarohat ekanligini tasdiqladi.
Nurkich 2020-yilning 15-martida jarohatidan qutulishi kutilayotgandi. Biroq, 2019-20 NBA mavsumining toʻxtatilishi bilan Yusuf Nurkich 2020-yil 31-iyulgacha Memfis Grizzlisga qarshi 140-135 qoʻshimcha taymdagi gʻalabada qaytib kelmadi. Yusuf Nurkich bahsda 18 ochko, toʻqqizta ribaund va olti blokni qayd etdi.
2021-yil 14-yanvarda Nurkich Indiana Peysersga 87–111 hisobida magʻlub boʻlib, oʻng bilagini sindirdi. Yusuf Nurkich 2021-yilning 26-martida Orlando Magic ustidan 112–105 hisobida gʻalaba qozonib, sakkiz ochko va sakkiz ribaund qayd etdi. 2021-yil 23-aprelda Nurkich Memfis Grizzlisga 128–130 hisobida magʻlub boʻlib, mavsumdagi eng yuqori 26 ochkoga ega boʻldi.
2022-yil 6-yanvarda Mayami Xitga 109-115 hisobida magʻlub boʻlgan toʻrtinchi chorakda Nurkich Heat qoʻriqchisi Tayler Xerro bilan janjaldan keyin oʻyindan chetlatildi. Ertasi kuni NBA bu voqea uchun Nurkich va Herroni har biriga 25 000 dollar jarima soldi. 22-yanvar kuni Nurkich 29 ochko toʻpladi, shu jumladan, 13 soniya qolganda oldinga siljish savatchasi va Boston Seltiksga qarshi oʻyinda 109:105 hisobida g'alaba qozonib, 17 ribaundni qo'lga kiritdi. 22-mart kuni Yusuf Nurkich NBA tomonidan ikki kun oldin Indiana Peysersga 98-129 hisobida mag'lub bo'lganidan so'ng muxlis bilan to'qnash kelgani uchun 40 000 dollar jarimaga tortildi, bu vaqtda Nurkich muxlisning telefonini tribunaga tashladi. 28-mart kuni Nurkich chap oyog'idagi plantar fasiit tufayli mavsumning qolgan qismiga safdan chiqdi.
2022-yil 6-iyulda Nurkich Trail Blazers jamoasi bilan yana 4 yilga 70 million dollarlik shartnoma imzoladi.
Terma jamoadagi faoliyati
Bosniya va Gersegovina terma jamoasida oʻynagan Nurkich 2012-yilda FIBA 18 yoshgacha boʻlganlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatining B divizionida MVP boʻldi va Yusuf Nurkich erda har bir oʻyinda oʻrtacha 19,4 ochko va 13,3 ribaund toʻpladi. U, shuningdek, 2014-yilda oʻtkazilgan FIBA 20 yoshgacha boʻlgan yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatining B divizionida MVP boʻlgan va Yusuf Nurkich yerda har bir oʻyinda oʻrtacha 21,4 ochko va 12,0 ribaund qayd etgan. Yusuf Nurkich FIBA EuroBasket 2013 saralash bosqichida Bosniya va Gersegovinaning kattalar jamoasida kichik rol o'ynadi, ammo Bosniya Milliy Basketbol Assotsiatsiyasi boshqaruvi bilan ziddiyat tufayli final turniri uchun tarkibga kiritilmadi. Nurkich Eurobasket 2017 saralash bosqichida Bosniya va Gersegovina milliy basketbol jamoasini himoya qildi. Yusuf Nurkich har bir oʻyinda oʻrtacha 19,2 ochko, 13,5 ribaund va 1,0 blokdan toʻplagan.
Shaxsiy hayoti
Nurkichning otasi Hariz Bosniya va Gertsegovinada politsiyachi boʻlib ishladi. Denver Nuggets teleradiokompaniyasining maʼlumotlariga koʻra, uning boʻyi 7 fut (2,13 m) va vazni 400 funt (181 kg)dan oshadi. ESPN muxbiri Reychel Nikolsga bergan intervyusida Nurkich otasining ulkan jismoniy qaddi-qomatini va uning ukasi 13 yoshida allaqachon 16 oʻlchamdagi poyabzal kiyganini tasdiqladi.
Osiyoi non
Osiyoi non (galaosiyo noni)- Samarqandda tayyorlanadigan oʻzbek nonlaridan biri. Samarqanddan bir necha kilometr narida Galaosiyo qishlogʻi joylashgan. U erda galaosiyoi non deb atalgan non tayyorlaydigan juda koʻp mohir novvoylar bor. Ular faqat Samarqanddagina emas, balki boshqa joylarda ham mashhurdir. Posyolka aholisi oʻz qishlogʻidan boshqa joyda osiyoi non kabi mazali va xushboʻy hidli Nonni topish mumkin emas deb hisoblaydilar. Osiyoi nonning 17 xili bor. Ular bir-biridan xamirturushining retsepturasi, xamirning tayyorlanish rejimi, nonning yasalishi va naqshlari jihatidan farq qiladi. Ularning har biri oʻz nomiga ega.
Piyoz va kunjut moyidan qilingan xamirturush bilan tayyorlangan nonlar.
Nonning sifatli boʻlishida xamirturush alohida ahamiyatga ega. Galaosiyolik novvoylar achigan qaymoq solib qilingan xamirturushdan foydalanishni tavsiya qiladilar. Samarqand novvoylari qaymoqni qatiq bilan, hatto sut zardobi bilan ham almashtirish mumkin, deb hisoblaydilar. Bulardan tashqari, xamirturushni piyoz va kunjut moyidan ham tayyorlaydilar. Xamirturush tayyorlash uchun bir dona piyozni (90 g) tozalab, mayda qilib toʻgʻrash kerak. Kosaga (alyuminiy yoki chinni) 200 g ikkinchi sort bugʻdoy uni va maydalangan piyozni solib, uning ustiga 50 g kunjut moyi, 50 g suv (suvning temperaturasi 33°) quyiladi. Bularning hammasi qorilib, etarli darajada qattiq qilib dumaloqlanadi-da, toza choyshabga oʻrab, birorta idishga solinadi va issik joyga (35—40°) qoʻyiladi. Uning oshishi 16 soatgacha choʻziladi, undagi kislota 6,4° gacha etadi. Bu bosqich bachki deb ataladi. Ikkinchi bosqichda bachkiga yarim poygir qoriladi. Yarim poygir bachkining hammasi, 90 g ikkinchi sort bugʻdoy uni va 400 g suvdan iborat boʻladi. Uning dastlabki temperaturasi 29—30°; oshish muddati 10 soat; oxirgi kislotaliligi 11,6°.
Uchinchi bosqichda poygir tayyorlanib, u yarim poygir ning yarmi 2 kg ikkinchi sort bugʻdoy uni va 2 l suvdan iborat boʻladi. Uning dastlabki temperaturasi 23—24°; oshish muddati 12 soat; oxirgi kislotaliligi 12,4°. Poygirga xamir qoriladi. Buning uchun 2 kg achigan poygir 14 kg birinchi sort bugʻdoy uni, 350 g tuz, 7,5 l suv olinadi. Bularning hammasi 20—30 minut davomida yaxshilab qoriladi. Xamirning dastlabki temperaturasi 28 — 30° atrofida; namligi taxminan 39%; oshish vaqti 55 minut boʻladi. Xamir osha boshlagandan keyin 30 minut oʻtgach, 6—10 minut pishitiladi. Xamirni uzishdan oldin uning kislotaliligi 2,5—2,7° boʻladi. Xamir 460, 560 va 780 g ogʻirligida boʻlaklarga boʻlinadi. Zuvala qilingan boʻlaklarni tindirish vaqti 50 minutdan to 1,5 soatgacha (havoning temperaturasiga qarab) davom etadi. Shundan soʻng non yasaladi, chakichlanadi, soʻngra yana 20—25 minut tindiriladi. Tandirni gʻoʻzapoya yoki koʻmir bilan ichidagi qora qatlam ketguncha qizdiriladi. 2—3 minutdan soʻng tandirning ichi hoʻl latta bilan artiladi. Choʻgʻni olovxonaning oʻrtasiga uyib qoʻyib, ustiga kul sepib, temir qopqoq bilan bekitiladi. Bundan keyin non yopiladi. Nonni yopib boʻlgach, 6—7 minutdan soʻng ularga suv sepiladi, yana 6—7 minut oʻtgach, ikkinchi marta suv sepiladi. Nonlarga birinchi marta suv sepilgandan soʻng tandirdagi choʻgʻning ustini ochib, qoʻzgʻab qoʻyiladi. Non 15— 18 minutda pishadi. Pishgan nonlarni tandirdan olishdan avval ularga oxirgi marta suv sepiladi.
Hamirturushi qaymoqdan boʻlgan nonlar.
Galaosiyo posyolkasidagi baʼzi novvoylar yangidan xamirturush undirish uchun toʻliq qorilgan deb atalgan siklda — achigan qaymoqqa qilingan xamirturushdan foydalanadilar. Galaosiyoi non uchun xamirni shu usulda tayyorlash toʻliq qorishdan va qisqa qorish sikllaridan iborat boʻladi. Xamir qorish protsessi toʻrt bosqichni oʻz ichiga oladi: xamirturush, yarim poygir, poygir va xamir.
Xamirturush. Ikki qoshiq achigan qaymoqqa un qoʻshib, qattiq toʻqich hosil boʻlguncha aralashtiriladi. Toʻqachni issiq joyga (30—35°) olib kirib, achitish uchun 12-15 soat ustini yopib qoʻyiladi. Gʻovakligining oshishi (etarli darajada quruq), spirt va sut maxsulotlari hidining chiqishi birinchi bosqich tayyor boʻlganligini bildiradi.
Yarim poygir. Achigan toʻqachni ikki qoshiq achigan qaymoq va un bilan aralashtirib, etarli darajada qattiq boʻlguncha qorishtitriladi. Shu holda qorilgan poygirni oshirish uchun idishga solib, havoning temperaturasi 30—35° boʻlgan joyga qoʻyiladi. Oshayotgan massaning hajmi eng yuqori darajaga etib, keyin pasaya boshlasa, bu bosqichning oshish protsessi tamom boʻladi.
Poygir. Tayyor holdagi yarim poygirga 600 g suv, 1 kg un qoʻshib aralashtiriladi. Bundan hosil boʻlgan massaning temperaturasi 30—35° ga etadi. Poygir 3—4 soat achitiladi.
Xamir. Xamirni uzluksiz tayyorlashda poygirni, odatda, ikki-uchta teng boʻlaklarga boʻladilar. Shundan bir yoki ikki qismiga xamir qoriladi, qolgan qismiga ikkinchi poygir tayyorlanadi, bu ishlab chiqarish poygiri deb ataladi. Dastlab poygirning kislotaliligi birmuncha past boʻlib, bir-ikki oborotdan soʻng normaga yetadi. Xamir qorish uchun yuqorida koʻrsatilgan miqdorda poygir, 812 kg un, 150 — 200 g tuz, zarur miqdorda suv (xamirning namligi 40% boʻlishi kerakligini nazarda tutib) solish kerak. Hamirning dastlabki temperaturasi 30 — 32°, oxirgi kislota liligi 2,7 — 2,8° boʻladi.
Oldingi xamirdan olingan xamirturush bilan qilingan nonlar.
Korxona sharoitida poygirni yangidan tayyorlash uchun poygirga 1 kg un, 600 g suv qoʻshib aralashtiriladi. Ular qorilgandan keyin 3—4 soat oshiriladi. Uning dastlabki temperaturasi 30 — 35° boʻladi. Poygir xamirni etarli darajada toʻla va tez yumshatish, unga zarur boʻlgan fizik sifatlarni va maza, xushboʻy hid bera olish qobiliyatiga ega boʻlguncha yangilanaveradi. Xamir taxminan 20 — 30 minut oshiriladi. Uni boʻlaklarga boʻlish odatdagi usullardan hech qanday farq qilmaydi. Zuvala qilingan va taroziga tortilgan xamir 55—65 minut tindiriladi; non yasalgandan soʻng yana 10—15 minut turadi. Yopilgan nonning pishishi uning katta-kichikligiga qarab 17— 18 minut va undan koʻproq vaqt davom etadi. Non yopilganda tandir ichidagi temperatura 209 — 210° dan oshmaydi. Non tandirga yopilgandan keyin unga suv sepib turiladi, buning natijasida temperatura yanada pasayadi.
Kukun minorasi, Lvov
Kukun minorasi — 1554 — 1556-yillarda qurilgan va Uygʻonish davri harbiy mudofaa meʼmorchiligi yodgorligi hisoblanadi. U Lvov shahrining (Hamdoʻstlik, zamonaviy Ukraina hududi) istehkom tizimining bir qismi boʻlgan va shaharga shimol tomondan yaqinlashishni himoya qilish uchun xizmat qilgan. U shahar istehkomlarining ikkinchi qatori orqasida mudofaa shaxtasida joylashgan edi. Minora porox va oʻq-dorilarni saqlash uchun ishlatilgan, tinchlik davrida u don ombori sifatida foydalanilgan.
U yoʻnilmagan toshdan yasalgan, yarim doira shaklida, uch qavatli, uchli tom bilan qoplangan. Koʻrinishi kesilgan ellips shaklini ifodalaydi. Devorlarning qalinligi taxminan 2,5 metrni tashkil qiladi. Toʻrt asrdan koʻproq vaqt davomida Kukun minorasi atrofidagi tuproq sathi bir yarim-ikki metrga koʻtarilib, uning pastki qismini qoplab olgan.
1954-yilda u qayta tiklandi. 1959-yilda minoraga kirish uxlayotgan sherlar figuralari bilan bezatilgan, oʻsha yili u Lvov meʼmorlar uyiga koʻchirilgan. Sovet davrida devorlardan gips olib tashlandi va asl devor ochildi.
Sirdaryo issiqlik elektr stansiyasi
Sirdaryo issiqlik elektr stansiyasi — Oʻrta Osiyodagi yirik energetika inshooti. Yangiyer shahridan 30 km sharkda, Oʻzbekiston va Tojikiston chegarasidagi Shirin shahrida kurilgan. Stya kurilishi 1966-yilda boshlangan. Quvvati 300 MVt boʻlgan birinchi energoblok 1972-yilda, oxirgisi — 10energoblok 1981-yilda ishga tushirilgan. Taganrog qozon zavodida tayyorlangan bugʻ qozonlari oʻrnatilgan, kondensatsiya turbinalari Leningrad "Elektrosila" zavodidan keltirilgan. Asosiy yoqilgʻisi — Shoʻrtan gaz konlaridan olinadigan tabiiy gaz, ehtiyot yoqilgʻisi — mazut. Sirdaryoning Farhod gidrouzeli yuqori byefidan boshlanadigan kanal orqali suv bilan taʼminlanadi.
Styada oʻrnatilgan quvvatlar 3000 MVt boʻlib, stansiya "Oʻzbekenergiya" davlataksiyadorlik kompaniyasi tarkibidagi elektr stansiyalar hosil qiladigan umumiy elektr energiyasining 33% ga yaqinini ishlab chiqaradi. 2003-yilda 15168 mln. kVtsoat elektr energiyasi ishlab chiqardi. Quvvatlar 220 va 500 kV li elektr uzatish tarmoklari orqali Markaziy Osiyo Birlashgan energetika sistemasiga beriladi. Hozirgi davrda stansiya uskunajihozlarning ishonchli va tejamkor ishlashini oshirish maqsadlarida rekonstruksiya va texnik jihatdan qayta jihozlash ishlari olib borilmoqda. 2021-yil yanvar oyi boshidan sirdaryo kanali ong tomonida sirdaryo İES ga qarama qarshi tomonda yangi Saudia arabistoni va turkiya va xitoy davlatlari texnologiyalari asosida 1500 MVt elektr energiyasini ishlab chiqaruvchi SYRDARYA GRES qurilishi amalga oshirilmoqda. ushbu zavod 2025-yilga qurib bitkazilishi rejalashtirilgan
Baliqti (Fyodorov tumani)
Baliqti (Балықты) — Qozogʻistonning Qoʻstanay viloyati Fyodorov tumanidagi qishloq. Cherry qishloq okrugi tarkibiga kiradi. Tuman markazi Fyodorov qishlogʻidan taxminan 74 km shimoli-sharqda joylashgan.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 223 kishi (115 erkak va 108 ayol) edi. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 184 kishi (93 erkak va 91 ayol) yashagan.
Velyavsk-Bidgosh shartnomasi
Velyavsk-Bidgosh shartnomasi — 1655-1660-yillardagi Polsha-Shved urushi paytida Polsha va Brandenburg oʻrtasidagi kelishuv. Ikkita alohida akt shaklida,19-sentabrda Velauda va 1657-yil 6-noyabrda Bidgoshda, tuzilgan. Ular imzolangan paytda Polsha-Litva Hamdoʻstligi bilan Shvetsiya oʻrtasida urush kechgan va ittifoqchiga ega boʻlish uchun Sharqiy Prussiyaga boʻlgan huquqlaridan Brandenburg kurfyust Fridrix Vilgelm foydasiga voz kechgan (Brandenburg kurfyustlari Prussiya gersogligiga egalik qilishgan, lekin 1618-yildan — Polsha tojining vassallari sifatida). Shartnomaning qoʻshimcha sharti, tashqi tahdid boʻlgan taqdirda oʻzaro harbiy yordam berish boʻlgan. Polsha-Litva Hamdoʻstligiga hujum qilinganda, Brandenburg olti ming yordamchi armiyani va xuddi shunday jihozlangan yordamchi otryadlarni Polsha-Litva Hamdoʻstligi — Brandenburgga tahdid boʻlganda, toʻplashi kerak edi.
269 (son)
269 (ikki yuz oltmish toʻqqiz) — 268 va 270 sonlari orasidagi natural son.
Matematikada
269 — tub son.
Universitetlar buyuk Xartiyasi
Yevropa universitetlari buyuk xartiyasi (Magna Charta Universitatum Europearum) — 1988-yilda Boloniyada Yevropa universitetlari rektorlari tomonidan qabul qilingan hujjat. Hujjat Boloniya universiteti va Yevropa universitetlari assotsiatsiyasi tomonidan tayyorlangan.
Tarix
Boloniya universiteti 1986-yilda Yevropaning yetakchi universitetlariga Xartiyani imzolash taklifi bilan murojaat qilgan. Yevropaning 80 ta universitetlari delegatlari Xartiya loyihasini ishlab chiqish uchun Yevropaning yetakchi universitetlarining sakkiz nafar rahbarlari va Yevropa Kengashi vakillaridan iborat kengashni tuzdilar. Xartiya 88 ta davlatdan 889 ta universitet tomonidan imzolangan.
Xartiya yuqori malakali kadrlar, tadqiqotchilar, olimlarning mamlakatlar oʻrtasida erkin harakatlanishi muammosini hal etishga, turli davlatlarda taʼlim mazmuni, malaka tizimlari, darajalari va diplomlarining yuqori diversifikatsiyasini bartaraf etishga hissa qoʻshishga qaratilgan.
Xartiyada, texnologik taraqqiyot tufayli talab katta boʻlgan, elitadan ommaviy oliy taʼlimga oʻtishda universitetlarning yangi roli belgilab berilgan.
Universitetlar faoliyatining asosiy tamoyili Xartiyada quyidagicha ifodalangan: „Universitet jamiyatning markazida joylashgan, ilmiy tadqiqot va oʻqitish orqali madaniyatni ishlab chiqadigan, baholaydigan, oshiradigan va tarqatadigan mustaqil, oʻziga xos tarzda tashkil etilgan muassasadir. Atrofdagi dunyo ehtiyojlarini qondirish uchun uning tadqiqot va taʼlim jarayoni siyosiy va iqtisodiy kuchdan maʼnaviy va intellektual jihatdan mustaqil boʻlishi kerak“.
Boloniya universiteti va Yevropa universitetlari assotsiatsiyasi 2000-yilda universitetning fundamental qadriyatlari va huquqlariga rioya qilish boʻyicha Kuzatuv kengashini tashkil etgan, unga Yevropa Kengashi oʻz vakilini delegat sifatida yuborgan.
Onna-musha
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/94/Onna_bugeisha_Ishi-jo%2C_wife_of_Oboshi_Yoshio.jpg/220px-Onna_bugeisha_Ishi-jo%2C_wife_of_Oboshi_Yoshio.jpg|thumb| Naginata tutgan Ishi-jo, rassom: Utagava Kuniyoshi Onna-musha (女武者) — hozirgi zamongacha boʻlgan Yaponiyadagi ayol jangchilarga tegishli atama. Bu ayollar samuraylar bilan birga janglarda qatnashgan. Ular feodal Yaponiyada bushi (jangchi) sinfiga mansub boʻlib, urush paytida uy xoʻjaligi, oilasi va shaʼnini himoya qilish uchun qurol ishlatishga oʻrgatilgan. Ular, shuningdek, yapon adabiyotida muhim mavqega ega, Tomoe Gozen va Hangaku Gozen onna-mushalari shular jumlasidandir. Bundan tashqari,, daimyolar urugʻ rahbarlarining xotinlari va kanizaklar haramlari hamda turar joylarining soqchilari boʻlishgan.
Kamakura davri
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/Tomoe-Gozen.jpg/170px-Tomoe-Gozen.jpg|thumb|Tomoe Gozen Genpey urushi (1180—1185) — Taira (Heike) va Minamoto (Genji) sulolalari oʻrtasidagi urush boʻlib, bu yaponiyalik urugʻlar Heyan davridagi eng mashhur ikki sulola hisoblanadi. „Heike haqida ertak“ dostoni XIII asr boshlarida jasur va fidoyi samuraylarning hikoyalarini xotirlash maqsadida yaratilgan. Ular orasida Minamoto sulolasidan boʻlgan Minamoto no Yoshinakaning xizmatkori Tomoe Gozen ham bor edi. U Yoshinakaga amakivachchasi Minamoto no Yoritomoning qoʻshinidan himoya qilishda yordam berdi, ayniqsa 1184-yilda Avazu jangi paytidagi uning xizmatlari beqiyosdir.
"Heike haqidagi ertak"da Tomoe Gozen shunday tasvirlangan: "... ayniqsa chiroyli, oqbadan, uzun sochlari va maftunkorligi oʻziga xos edi. Tomoe Gozen, shuningdek, kuchli kamonchi va qilichboz sifatida yetuk jangchi hisoblanardi, u xoh shayton, xoh xudoga qarshi urushga otlansa-da, ham otliq, ham piyoda holda jang qilishdan qaytmas edi. Tomoe Gozen asov otlarni ham mahorat bilan boshqarardi. Har safar jang vaqti yaqinlashganida, Yoshinaka uni kuchli zirh, katta qilich va kuchli kamon bilan taʼminlar va sardor sifatida jangga yuborar edi. Tomoe Gozen har jangda boshqa jangchilardan koʻra koʻproq jasorat ko'rsatardi."
Tomoe Gozen har doim ham tarixiy shaxs sifatida qayd qilinmagan. Biroq, u koʻplab jangchilar sinfiga, shu jumladan anʼanaviy Naginata maktablariga kuchli taʼsir koʻrsatdi. Uning jangdagi harakatlari Noh Tomoe pyesasi va turli xil ukiyo-e kabi sanʼat uslublarida katta eʼtiborga sazovor boʻldi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/71/Hangaku_Gozen_by_Yoshitoshi.jpg/170px-Hangaku_Gozen_by_Yoshitoshi.jpg|left|thumb| Hangaku Gozen Genpei urushining yana bir mashhur ayol generali Hangaku Gozen edi. Tomoe Gozen Minamoto urugʻining ittifoqchisi boʻlsa, Hangaku Gozen Taira urugʻi bilan ittifoq tuzgan. Bu ikki taniqli ayol generalning yetishib chiqishi bu davrda ayollarning maqomi keyingi davrlarga nisbatan yuqoriroq boʻlganligini tasdiqlaydi.
Oʻtgan asrlarda, ayollarning imperator taxtiga oʻtirishi odatiy hol hisoblanar edi, ammo bu kelajakda Meydzi hukmronligi paytida oʻzgaradi. Yaponiya tarixida ayollar, odatda, de-yure samuray qabilasining boshliqlariga aylanmasalar-da, bir necha hollarda de-fakto oʻz urugʻlarini boshqarganlar.
Kansler Toin Kinkata (1291—1360) oʻzining Entairyaku (園太暦) jurnalida, asosan otliq qoʻshinlar haqida eslatib oʻtadi, ammo qoʻshimcha izohlar berilmaydi. Cheklangan tafsilotlar bilan u shunday xulosaga keladi: „Ayol otliqlar juda koʻp boʻlgan“. Uning taʼkidlashicha, ayol jangchilar Yaponiyaning gʻarbiy qismidan kelgan, ehtimol, katta poytaxt shaharlardan uzoqda joylashgan gʻarbiy viloyat ayollari janglarda koʻproq qatnashgan boʻlishlari ham mumkin. Sengoku davrida (taxminan 1467 — 1600-yillar) otliq qoʻshinlarni tashkil etgan ayollar haqida ham maʼlumotlar koʻrsatib oʻtilgan.
Sengoku davri
Ashikaga syogunligi davridagi keskinlik tufayli Yaponiyada yana urush boshlandi. 1460-yilda syogun Ashikaga Yoshimasa ukasi Ashikaga Yoshimiga foydasiga oʻz lavozimidan voz kechganida, Hino Tomiko (Yoshimasaning rafiqasi) bu qarorga keskin qarshilik qildi. Hino Tomiko Yamana Sozen va boshqa kuchli samuray sulolalarining rahbarlarini qoʻllab-quvvatlab, oʻgʻli tugʻilguniga qadar noib sifatida hukmronlik qilish uchun siyosiy va harbiy yordam soʻradi. Keyinchalik, Yoshimasa va uning tarafdorlariga, ayniqsa Hosokava urugʻiga qarshi urush boshladi. Vorislik uchun kechgan bu janglar Onin urushiga (1467—1477) sabab boʻldi va Sengoku davrining boshlanishiga olib keldi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ef/%E5%B0%8F%E6%9D%BE%E5%A7%AB.jpg/170px-%E5%B0%8F%E6%9D%BE%E5%A7%AB.jpg|thumb| Komatsuxime Ueda qamalida jang qilgan va Numata qal’asining kirish qismida Sanada Masayuki bilan kurashgan deb ishonilgan. Azuchi-Momoyama davrida, bir necha ishlarni Daimyo oʻz zimmasiga olgan. Hudud uchun boʻlgan kurashlarda Ikko-ikki, Ikko-shu, Saika Ikki va boshqa Ikki mazhabga mansub zodagon urugʻlarning ayollari va hatto dehqon ayollari ham jang maydonlariga borishgan. 1569-yilda gʻarbiy Yaponiyadan boʻlgan Mori oilasi askarlari jangda qatnashmagani sababli, uning rafiqasi Ichikava no Tsubone qurolli ayollar guruhi bilan Konomine qal’asini himoya qilish uchun javobgarlikni oʻz zimmasiga oldi. Daimyoning oʻziga xos qal’asi boʻlgan Yamashiroga (山城) qilingan hujumlar ayollarga mudofaa bilan shugʻullanishlari va agar qal’a magʻlubiyatga uchrasa, qurbonlik qilishlari uchun koʻplab imkoniyatlarni taqdim etdi.
Yaponiya Toyotomi Hideyoshi tomonidan birlashtirilgunga qadar ayollar janglarda ishtirok etganlar. 1591-yilda bir necha ayollar Kunohe qoʻzgʻolonida yonayotgan Kunohe qal’asini himoya qildilar. Hideyoshining oʻlimidan soʻng, uning kanizaki Yodo-dono Toyotomi urugʻining de-fakto rahbarligini oʻz zimmasiga oldi va 1614-yilda u va oʻgʻli Hideyori Tokugava syogunatiga qarshi kurashdilar. 1615-yilda Tokugva Ieyasu yana Osaka qal’asiga hujum qilganda, Yodo-dono va oʻgʻli Osaka qal’asi alangasi ichiga kirib, oʻz jonlariga qasd qilishdi. Yonayotgan qal’a ichida oʻz joniga qasd qilish samuray sinfidagi ayol uchun sodiqlikning soʻnggi harakati hisoblanar edi.
Ayollarning janglarda ishtirok etishiga dalillar
Sengoku davrida ayollarning jang maydonida faol kurashganligi haqida bir nechta maʼlumotlar mavjud. Masalan, Oshi qamalida (1590) Toyotomi urugʻiga qarshi kurashgan 3000 Shimazu askarlarini Myorin, Kaihime, Nikaido sulolalarining vakillik rahbariga aylangan va jiyani Date Masamunega qarshi turli janglarda qatnashgan Onamihime hamda 76 yoshigacha jang qilib mashhurlikka erishgan, „Nizoli davlatlardagi eng kuchli ayol“ nomini olgan Akai Teruko ilhomlantirgan. Ohori Tsuruhime jangdagi muvaffaqiyatlari sababli „Yaponiyalik Jeanne d’Ark“ deb atala boshlandi va bu uni Yaponiya tarixidagi eng taniqli ayol jangchilardan biri ekanligini tasdiqlaydi.
Yapon ayollari faqat xotin va ona boʻlish uchun oʻqitilgan. Garchi koʻpchilik ayollar siyosat, jang sanʼati va diplomatiya haqida bilishsa-da, ularga sulola rahbariyatida muvaffaqiyat qozonishga imkoniyat berilmagan. Biroq, ayrim istisnolar mavjud edi. Jumladan, Ii Naotora oʻz oilasining barcha erkaklari vafot etganidan keyin sulola rahbariyatini oʻz qoʻliga oldi; u yetakchi sifatidagi saʼy-harakatlari sababli daimyoga aylandi. Oʻsha davrda oʻz urugʻlar orasida katta siyosiy mavqega ega boʻlgan koʻplab zodagon ayollar ham boʻlib, hatto ular de-fakto yetakchisi boʻlishgan. Onna Daimyo (ayol lordlar) sifatida tanilgan ayollarning eng mashhur vakillari — Jukei-ni va Toshoindir. Bu ikki ayol ham merosxoʻr hisoblanmagan boʻlsalar-da, uzoq vaqt davomida oʻz hududlarida hukmdor sifatida faoliyat olib borishgan.
XVI asrda faqat ayollardan iborat jangovar boʻlinmalar mavjud boʻlib, shulardan biri Shizugatake va Komaki-Nagakute janglarida 200 nafar jangchi ayolni (Teppo birligi) boshqargan Ikeda Sen ayollar boʻlinmalari hisoblanadi. Otazu no kata 18 ta qurolli xizmatkori bilan birga Tokugava Ieyasu qoʻshinlariga qarshi jang qilgan. Ueno Tsuruhime oʻttiz toʻrt ayolni Mori armiyasiga qarshi kurashda boshqargan. Tachibana urugʻining rahbari Tachibana Ginchiyo ayol jangchilari bilan Kyushu yurishida (1586) ishtirok etgan va Yanagava qamalida (1600) Sharqiy armiyaning oldinga siljishiga oʻz jamoasi bilan birgalikda qarshilik koʻrsatgan.
Tarixiy yozuvlarda qayd etilganidan koʻra koʻproq ayollar janglarda qatnashgan deb ishoniladi. Misol uchun, 1580-yilda Takeda Katsuyori va Hojo Ujinao oʻrtasidagi Senbon Matsubaru jangi vaqtida dafn etilgan 150 ta jasad DNK tekshiruvidan oʻtkazilganda, ularning 35 nafari ayol ekanligini aniqlandi. Boshqa qazishmalar qal’alardan uzoqda, janglar boʻlgan joylarda olib borildi. Yapon arxeologi Suzuki Hiroatsuning tushuntirishicha, qasr qamal qilingan hududlarda ayollar yoki bolalarning suyaklarini topilishi odatiy hol boʻlsa-da, ular odatda mudofaa ishlarida ishtirok etgan boʻlishlari mumkin, hamda, Senbon Matsubaru mazkur hududida qal’aning yoʻqligi Suzuki Hiroatsuni „bu ayollar ushbu hududga jang qilish uchun kelgan va ular armiyaning bir qismi boʻlishgan“ degan xulosaga kelishiga sabab boʻldi. Ushbu tadqiqotlarga koʻra, qal’a hududidan uzoqroq masofada topilgan jangovar jasadlarning 30 % ayollarniki edi. Yaponiyadagi boshqa jangovar maydonlarda olib borilgan qazishmalar ham xuddi shunday natija koʻrsatdi. Stephen Turnbullning soʻzlariga koʻra, qazish ishlarining tafsilotlari onna-mushalar jang maydonida albatta boʻlganligini tasdiqlaydi.
Edo davri va undan keyingi holat
Edo davrida neo-konfutsiychilik (1600—1868) taʼsiri tufayli onna-mushaning maqomi sezilarli darajada pasaydi. Onna-mushaning vazifasi erlarining lavozimiga qarab oʻzgargan. Samuraylar endi janglar va urushlarda ishtirok etmay qoʻydi, balki byurokratga aylandi. Ayollar, xususan, koʻpchilik yuqori sinf xonadonlarining qizlari, tez orada muvaffaqiyatga erishish va kuchli jangchi onna-musha boʻlish singari orzularidan voz kechdilar. Mardlik, sadoqat va fidoyilik bilan gʻururlangan qahramonlar asta-sekin sokin, passiv, fuqarolik itoatkorligini asosiy xususiyat qilib oldi.
Shoazim Minovarov
Shoazim Shoislamovich Minovarov (1951-yil 1-avgust, Toshkent, Oʻzbekiston SSR) — Oʻzbekiston islom sivilizatsiyasi markazi direktori, Oʻzbekiston Prezidentining Jamoat va diniy tashkilotlar bilan aloqalar boʻyicha sobiq davlat maslahatchisi. Asl kasbi tarjimonlik.
Onna-musha
Edo davri va undan keyingi holat
Edo davrida ayollar sayohati koʻplab cheklovlar sabali ayniqsa ayol samuraylarga nisbatan qoʻyiladigan qattiq talablar tufayli noroziliklarga sabab boʻldi. Ularga har doim erkak hamroh boʻlishi kerak edi, chunki ular yolgʻiz sayohat qilishlari mumkin boʻlmagan. Bundan tashqari, ular oʻz tadbirkorlik faoliyatlarini yoʻlga qoʻyish uchun maxsus ruxsatnomaga ega boʻlishlari ham talab etilgan. Samuray ayollar, shuningdek, tekshiruv punktlarini boshqargan amaldorlar tomonidan koʻp tazyiqlarga uchraganlar. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/Japanese_Swordswoman.jpg/170px-Japanese_Swordswoman.jpg|left|thumb| Kenjutsu amaliyotchisi (Qilichboz) duelda XVII asrning boshlanishida Yaponiyada ayollarning ijtimoiy sohalarga qabul qilinishida sezilarli oʻzgarishlar yuz berdi. Koʻpgina samuraylar ayollarga faqat bola tugʻuvchi sifatida qaragan, ayolning urushda munosib hamroh boʻlishi tushunchasi esa aqlga sigʻmas holat hisoblangan.
Shoazim Minovarov
Munavvarqori Abdurashidxon oʻgʻlining nabirasi.
Maurice Evans
Maurice Herbert Evans (1901-yil 3-iyun – 1989-yil 12-mart) angliyalik aktyordir.