cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Numan Menemencioğlu
Hayotiy
1914-yilda Vena elchixonasi III. Uning kotibi, keyin II. 1916-yil 1-martda uning kotibi vaqtincha Bern elchixonasi atrofidagilarga tayinlandi. 1920-yil 2-yanvarda u Bern elchixonasi tarkibiga tayinlandi. Istanbul ishgʻol qilingandan soʻng u ham barcha tashqi ishlar vazirlari kabi ochiq qoldirilgan.
1923-yil 20-yanvarda Bern elchixonasi II. 1923-yil 16-iyunda Buxarest vakolatxonasi kotibi, 1926-yil 1-noyabrda Budapesht elchixonasining muvaqqat ishlar vakili, 1927-yil 14-iyunda Bayrut bosh konsulligiga, 1928-yil 1-iyundan esa I. Bosh konsullikka tayinlangan. Tashqi ishlar vazirligi boshqarmasi, 1929-yil 1-iyunda Tashqi ishlar vazirligida birinchi darajali elchi martabasi va unvoni bilan 1933-yil 11-iyun kuni Tashqi ishlar vazirligi maslahatchisi lavozimiga elchi va general unvoni bilan tayinlangan. Tashqi ishlar vazirligi kotibi.Ikkinchi marta tashqi ishlar kotibi boʻldi va 1942-yil 10-avgustdan 1944-yil 15-iyungacha Shukru Sarachogʻli hukumatlarida tashqi ishlar vaziri boʻlib ishladi. Vazirligi davomida u fashistlar Germaniyasini himoya qilish va Turkiyaga hujum qilishining oldini olishga asoslangan tashqi siyosatni belgilab oldi.
Pankreatin
Xususiyatlari
Oshqozonning kislotali muhitida pankreatin tezda faolligini yoʻqotadi. Ichakda pH = 5,5 da faollashadi.
Tasniflash
Oshqozon osti bezi fermentlarini oʻz ichiga olgan preparatlarni quyidagicha tasniflash mumkin:
Koʻrsatmalar
Oshqozon osti bezining ekzokrin funksiyasining yetishmovchiligi (surunkali pankreatit). Oshqozon-ichak, jigar, oʻt pufagining surunkali yalligʻlanish-distrofik kasalliklarida va bu organlarning rezektsiyasi yoki nurlanishidan keyingi holatlarda, ovqat hazm qilish buzilishi, meteorizm, diareyada qoʻllanilad. Notoʻgʻri ovqatlanish va chaynash funksiyasining buzilishlarida ham ovqat hazmini yaxshilash uchun bu preparat buyuriladi.
Qoʻllanilishi va dozalash
Dozalash meʼda osti bezi yetishmovchiligi darajasiga qarab individual ravishda belgilanadi. Preparat kattalarda 1-4 tabletkadan har bir ovqatlanishdan keyin qoʻllaniladi. Tabletkalarni ovqat paytida yoki undan keyin ogʻiz orqali, chaynamasdan, koʻp suyuqlik bilan qabul qilish tavsiya etiladi. Kundalik doza 6-18 tabletkani (48000-150000 IU FIP) tashkil etadi. Oshqozon osti bezi funksiyasi toʻliq yetishmovchiligida (masalan, mukovissidozda) dozani kuniga 49 tabletkagacha (400 000 IU FIP) oshirish mumkin. Bu kattalarning lipazga boʻlgan kunlik ehtiyojiga mos keladi. Davolash kursi bir necha kundan (notoʻgʻri ovqatlanish tufayli ovqat hazm qilish funksiyasining buzilishlarida), bir necha oy va hatto yillargacha davom etishi mumkin.
Samaradorligi
Ferment preparatlarining samaradorligi chiqarilish shakliga (mikrosferalar / mikrotabletlarga ega tabletkalar yoki kapsulalar), zarrachalar hajmiga (2 mm dan kam), oshqozonning kislotali muhitiga chidamliligiga va oʻn ikki barmoqli ichakdagi fermentlarni chiqarish tezligiga bogʻliq. Ekzokrin pankreatik yetishmovchilikni davolash uchun (soʻnggi tavsiyalarga koʻra) mikrosferalarni oʻz ichiga olgan kapsulalar tavsiya etiladi.
Nojoʻya taʼsiri
Foydalanishda yuqori sezuvchanlik reaksiyasi juda kamdan-kam hollarda boʻlishi mumkin. Preparatning yuqori dozalarini uzoq muddat qoʻllash giperurikozuriyani paydo boʻlishi mumkin. Ichak tutilishi, ingichka ichakning strikturasi belgilari paydo boʻlishi ham mumkin.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Meybomiy bezlari
thumb|261x261px|Meybomiy bezlari: yuqorida 25ta, pastda 20ta Meybomiy bezlari (shuningdek, tarzal bezlar, palpebral bezlar va tarzokonyuktival bezlar deb ataladi) tarzal plastinka ichidagi koʻz qovogʻi qirralari boʻylab joylashgan yogʻ bezlari (inglizcha. sebaceous glands) hisoblanadi. Qovoqlarda joylashgan meybomiy bezlari meybum deb nomlanuvchi (inglizcha. meibum) mahsulot ishlab chiqaradi. (Meybumning tarkibi sebumnikidan ancha farq qiladi, asosiy tarkibi yogʻlardan iborat, shuningdek, 90 dan ortiq oqsillar aniqlangan). Yuqori qovoqlarda bu bezlar soni 25ta, pastki qovoqlarda esa 20ga yaqin boʻladi. Ahamiyatli tomoni shundaki, qovoqlardagi bu bezlar koʻz yoshi bugʻlanishiga toʻsqinlik qiladi. Yopiq qovoqlarni havo oʻtkazmaydigan qiladi. Meybomiy bezlari disfunksiyasi koʻp uchraydigan koʻz kasalligi boʻlib, koʻzning quruqlashishiga (koʻz yoshlari bugʻlanib ketadi) olib keladi. Aynan meybomiy bezlari disfunksiyasi orqa blefaritning ham sababchisi hisoblanadi.
Tarixi
thumb|left|1666-yil Genrix Meybom tomonidan tasvirlangan dastlabki bez tuzilishi Bezlar qadimda Galen tomonidan tilga olingan boʻlsada 1666-yilda nemis shifokori Genrix Meybom tomonidan "De Vasis Palpebrarum Novis Epistola" asarida batafsil tasvirlangan. Bezning nomlanishi aynan nemis shifokori Genrix Meybom sharafiga.
Anatomiya
Yuqori qovoqda pastki qovoqqa nisbatan son va hajm jihatdan koʻproq meybomiy bezining boʻlishi koʻz yosh "plyonkasi" barqarorligiga koʻproq hissa qoʻshadimi yoki yoʻq haligacha aniq fikr yoʻq. Bezlar kiprik follikulalari bilan bevosita aloqada emas.
Lipidlar
Lipidlar meybumning asosiy tarkibiy qismi boʻlib "meybom bezlari sekreti" deb ataladi. "Meybum" atamasi dastlab 1981-yilda Nicolaides tomonidan fanga kiritilgan. Meybumning biokimyoviy tarkibi juda murakkab boʻlib, sebumnikidan farq qiladi. Lipidlar inson va hayvonlar meybumining asosiy komponenti sifatida eʼtirof etiladi. Lipidlar koʻz yoshi suyuqligining tez bugʻlanib ketishini oldini oladi, sirt tarangligini pasaytiradi.
Oqsillar
Odam meybom bezlari sekretlarida 90 dan ortiq turli xil oqsillar aniqlangan.
Klinik ahamiyati
Meybomiy bezlari disfunksiyasi koʻpincha quruq koʻzlar holatiga olib keladi.(eng koʻp tarqalgan kasalliklardan biri). Meybomiy bezlarining yalligʻlanishi - meybomit (meybomiy bezlari disfunksiyasi =yoki posterior blefarit) deb ataladi. Natijada bezlar qalin, loyqa va yopishqoq, yogʻli va mumsimon sekret bilan toʻsilib qolishi kuzatiladi. Aslida bezlarning sekreti tiniq boʻladi. Quruq koʻzlarga olib kelishidan tashqari, mumsimon tiqin bakterialar tomonidan parchalanishi va natijada koʻzni tirnash xususiyatini beruvchi krepitatsiyalarni hosil qiluvchi erkin yogʻ kislotalarning paydo boʻlishiga olib kelishi mumkin. Meybomiy bezlari disfunksiyasi koʻproq ayollarda uchraydi va quruq koʻz kasalligining asosiy sababi sifatida qaraladi. Meybomiy bezlarining disfunksiyasi odamning yoshi va garmonlarga ham koʻp jihatdan bogʻliq.
Sabablari
Ko'z qurishi sindromining asosiy sabablari 2 xil bo'lishi mumkin:
Bu ikki sababni taʼminlaydigan faktorlarga esa quyidagilar kiradi: kontakt linzalar, meybomiy bezlar disfunksiyasi, homiladorlik, A vitamini yetishmovchiligi, omega-3 yetishmovchiligi, kam hollarda antigistamin preparatlar, baʼzi antigipertenziv vositalar, tamaki tutuni vahokazolar. Koʻzning quruqlashishi ayollarda koʻproq uchraydi. Davo sifatida asosiy faktorlarni yoʻq qilish, agar jarayon yosh bezlaridagi muammo bilan boʻlsa suniy koʻz yoshlaridan foydalanish, tez bugʻlanish bilan bogʻliq boʻlsa siklosporin, steroidlar, maxsus koʻzoynaklar yordamida olib boriladi. (Albatta, mutaxasis tavsiyasiga binoan).
Simptomlari
quruqshash
kuyishish
qumli ishqalanishlar
qichishish
koʻzda nimadir borlik hissi
yorugʻlikka taʼsirchanlik
Davolash
Tiqin hosil qilgan mumsimon sekretni suyultirish hisobiga olib boriladi. Buning uchun iliq kompreslar yoki bolalar (chaqaloqlar) shampunida koʻz qovoqlarini tozalash tavsiya etiladi. Yoki oftalmolog tomonidan maxsus manipulatsiyalar orqali bezlar yoʻli ochiladi. Lifitegrast va restasis dori vositalari odatda, yalligʻlanishga qarshi va meybum sifatini yaxshilash uchun ishlatiladigan dori vositalari hisoblanadi. Baʼzi hollarda mahalliy yalligʻlanishni kamaytirish uchun steroid tomchilardan yoki mahalliy antibiotiklar ham qoʻllash mumkin. Davolashning oxirgi bosqichlarida fizioterapevtik muoalajalar oʻtkazilishi mumkin. Meybomiy bezlarining disfunksiyasiga shuningdek, baʼzi dori vositalari masalan, izotretinoin sabab boʻlishi mumkin.
Mary Swartz Rose
Meri Svarts Rose (1874-yil 31-oktabr — 1941-yil 1-fevral) amerikalik laboratoriya olimi shuningdek, ovqatlanish va dietetika sohalarida oʻqituvchi boʻlgan.
Yoshlik yillari va taʼlim
Meri Svarts Rouz Ogayo shtatining Nyuark shahrida tugʻilgan, Xiram Shvarts va Marta Jeyn Devisning besh farzandining birinchisi boʻlgan.
Rose 1892-yilda oʻrta maktabni tugatgan, sinfining valediktori boʻlgan. U 1901-yilda Denison universitetini liberal sanʼat boʻyicha tamomlagan. 1906-yilda u Kolumbiya universiteti oʻqituvchilar kollejida maishiy sanʼat boʻyicha bakalavr darajasini oldi. Keyin u Yel universitetiga bordi va u yerda 1909-yilda fiziologik kimyo boʻyicha PhD (Lafayette Mendel qoʻl ostida tahsil olgan) darajasini oldi
Karyera
Yel universitetini tugatgandan soʻng, Rose Kolumbiya universiteti oʻqituvchilar kollejida faoliyatini boshladi va umrining oxirigacha davom etdi. Rouz va Genri Sherman u yerda ovqatlanish boʻyicha mamlakatning birinchi dasturini yaratdilar. 1910—1923-yillarda u maishiy sanʼat professori unvonini oldi. 1923-yildan boshlab u ovqatlanish boʻyicha professor boʻldi. Rose oʻqituvchi va laboratoriya olimi sifatida mashhur boʻlgan, bu uning asarlarining nomlaridan koʻrinib turibdi. U sermahsul muallif edi va oddiy fuqarolarni oziq-ovqat tanlash, tayyorlash va ovqatlanishni rejalashtirish boʻyicha ilmiy yutuqlar oqibatlarini oʻrgatish uchun ilmiy va texnik asarlar va risolalar yozgan. Rose Birinchi jahon urushi yillarida Gerbert Guver bilan aloqada boʻlgan, harbiylar uchun ilmiy retseptlar va muvozanatli menyular ishlab chiqargan va armiya ratsionini ishlab chiqishda muhim rol oʻynagan.
Mukofot va unvonlari
Rose Amerika Oziqlantirish institutining asoschisi va beshinchi prezidenti va birinchi ayol prezidenti boʻlgan; AMAning Oziq-ovqat va ovqatlanish boʻyicha kengashi toʻgʻrisida; va Millatlar Ligasi sogʻliqni saqlash tashkilotining Oziqlantirish komissiyasi toʻgʻrisida qarorlarda qabul qilinishida ishtirok etgan. Buyuk Nyu-York Diyetetik Assotsiatsiyasi uning sharafiga yillik maʼruza deb nomladi. Amerika Diyetetik Assotsiatsiyasi uning sharafiga stipendiya joriy etgan. Amerika Oziqlantirish Jamiyati va Mas’uliyatli Oziqlantirish Kengashi uning nomidan bioaktiv birikmalarning inson salomatligi uchun xavfsizligi va samaradorligi boʻyicha tadqiqotlari uchun ikkita mukofotni taqdim etadi. Kolumbiya universiteti oʻqituvchilar kolleji uning sharafiga professor unvonini oldi.
Oilasi
1910-yilda u Yelda tanishgan boshqa kimyogar Anton Rouzga turmushga chiqdi. Keyinchalik Anton Rose Kolumbiya universitetida kimyo fanlari boʻyicha doktorlik darajasini oldi va oxir-oqibat Prudential sugʻurta kompaniyasida ishladi. 1915-yilda ularning bitta oʻgʻli bor edi. Rose 1941-yil 1-fevralda Nyu-Jersi shtatining Edgewater shahrida saraton kasalligidan vafot etdi va Ogayo shtatining Granvill shahrida dafn qilindi. Rouzning sevimli mashgʻulotlaridan biri aminokislotalar asosida krossvordlar yasash edi.
La Granada de Río-Tinto
La Granada de Río-Tinto Ispaniyaning Andalusiya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Huelva provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 44 km2. Aholisi — 209 kishi (2010).
Wangen (Unstrut)
Wangen  Germaniyaning Saksoniya-Anhalt yerida joylashgan kommunadir. Maydoni — 6,36 km2. 538 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).
Hududi
Wangenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Navarra (Ispaniya)
Navarra — Ispaniya avtonom-jamoati va provinsiyasi.
Épiez-sur-Chiers
Épiez-sur-Chiers Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Meurthe-et-Moselle departamenti Briey tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
165 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 31,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,2 km2. Dengiz sathidan 189 – 360 m balandlikda joylashgan.
Panpsixizm
Panpsixizm (pan... va yun. psyche — ruh, jon) — tabiatni umuman jonli deb hisoblovchi tasavvur. P.ning tarixiy shakllari xilma-xil boʻlib, ibtidoiy eʼtiqod boʻlgan animizm va yunon falsafasidagi gilozoizmdan tor-tib to ruh va psixikani dunyoning haqiqiy mohiyati deb talqin etuvchi rivojlangan taʼlimot (G.V.Leybnitsning monada konsepsiyasi, G.T.Fexner, K.G.Yung va boshqalarning falsafiy gʻoyalari)gacha oʻz ichiga oladi.
Panj daryosi
Panj ( ruscha: ; forscha: ) ( /ˈpɑːndʒ/ ; tojikcha:, pnj), an'anaviy ravishda Ochus daryosi sifatida tanilgan va Pyanj yoki Pyanj nomi bilan ham tanilgan (ruscha "Pyanj" nomidan olingan) Amudaryoning irmog'idir. Daryo uzunligi 921 kilometre (572 mi) uzunligi va 114,000 square kilometre (44,000 mi²) ) havza maydoniga ega. U Afgʻoniston - Tojikiston chegarasining katta qismini tashkil qiladi.
Laos xalqi adabiyoti
Laos xalqi kamida olti yuz yillik boy adabiy an'anaga ega bo'lib, uning og'zaki va hikoya an'analari ancha oldin paydo bo'lgan. Laos adabiyotiga laos xalqlari, uning muhojirlarining yozma asarlari va laos tilidagi asarlar kiradi. Bugungi kunda Laosda qirq yettitadan ortiq tan olingan etnik guruhlar mavjud bo'lib, Lao Loum ko'pchilikni tashkil qiladi. Lao (Lao-Tai oilasining bir qismi) rasmiy ravishda milliy til sifatida tan olingan, ammo mamlakatning etnik xilma-xilligi tufayli Laos adabiyotini odatda to'rtta etnolingvistik oilaga ko'ra guruhlash mumkin: Lao-Tai (Tai-Kaday); Mon-Kxmer (Avstroosiyo); Xmon-Mien (Miao-Yao) va Xitoy-Tibet (asosan Tibet-Birman). Janubi- Sharqiy Osiyoning ichki chorrahasi sifatida Laosning siyosiy tarixi Yevropa va mintaqaviy raqiblar tomonidan tez-tez olib borilgan urushlar va mustamlakachilar tomonidan bosib olinishi bilan murakkablashdi. Natijada, Laos bugungi kunda Fransiya, Tailand, Xitoy, Vetnam, Birma va Kambodjadan madaniy ta'sirga ega.
Laos jamiyatidagi adabiyot
thumb|248x248px| Ajam rohiblari Wat Manolom, Luang Prabang, Laosda palma barglaridan foliy yasash san'ati bilan shug'ullanmoqdalar Laos jamiyatida an'anaviy adabiyotga katta e'tibor beriladi. Laos adabiyoti diniy, falsafa, nasr, epik yoki lirik she'riyat, tarix, an'anaviy huquq va urf-odatlar, folklor, astrologiya, marosimlar, grammatika va leksikografiya, dramalar, romanslar, komediyalar va fantastika kabi keng janrlarni o'z ichiga oladi. Laos tematik elementlari ko'pincha diniy va falsafiyni dunyoviy asarlar va folklor bilan birlashtiradi. Shuni tushunish kerakki, laosliklar uchun o'rganish yoki yozish bilan shug'ullanish mohiyatan chuqurroq falsafiy yoki diniy ma'noga intilish bo'lgan. Yozma matnlar, xususan, klassik yoki diniy matnlar ko'pincha individual mualliflikka ega emas va ular qat'iy shaklga ega emas, ular doimiy ravishda qayta hikoya qilinadi, qayta talqin qilinadi va ishlab chiqiladi.
Laos adabiyotining aksariyat asarlari uzluksiz nusxa koʻchirish yoʻli bilan naslga oʻtgan va xurmo bargi qoʻlyozmalari koʻrinishida saqlanib qolgan, ular anʼanaviy ravishda yogʻoch qutilarda saqlangan va Buddist monastrlari kutubxonalarida saqlangan. Kitob yoki matnni nusxalash savobli ish sifatida chuqur diniy ahamiyatga ega bo'lgan. Animistik e'tiqodlar bilan sinkretizm ham keng tarqalgan, diniy va falsafiy ta'limotlar bo'lsa-da, yozma ravishda Teravada buddist fikrini yetkazishga urg'u berildi. Shaxsiy mualliflik muhim emas; asarlar diniy kelib chiqishi bilan bog'lanishi odamlar nazarida uning mavqeini oshirgan. Aksariyat adabiyotlarning diniy va ijtimoiy ahamiyati tufayli yozma soʻz odatda yuksak hurmatga sazovor boʻladi va oʻziga xos madaniy tabular asosida saqlanadi (yaʼni hech qachon yerda qolmaydi va hurmat koʻrsatildigan tarzda saqlanishi kerak).
Skriptlar
right|thumb|246x246px| O'n to'qqizinchi asr Kammavaca palma barglari qo'lyozmasi Laosdan Tham yozuvida yozilgan. Yog'och qoplamalar lak, zar va oyna oynasi bilan bezatilgan. An'anaga ko'ra, matnlar xurmo barglari qo'lyozmalari (baylan) sifatida saqlangan, ular quritilgan palma barglaridan kesilgan, kesilgan, siyoh yoki ko'mir bilan qoplangan va yozma so'zlarni ochish uchun tozalangan. Matnlar, shuningdek, tut poʻstlogʻi qogʻozi (saa), xoy qogʻozi yoki laklangan paxtadan tayyorlangan mahalliy ishlab chiqarilgan qogʻozning yigʻma daftarlari yordamida yozib olingan, garchi bu materiallar kamroq bardoshli boʻlgan va shuning uchun diniy boʻlmagan maqsadlarda foydalanilgan.
Teravada buddist diniy matnlari odatda pali tilida yozilgan yoki Tham yozuvi yordamida Lao tiliga ko'chirilgan. Tam yozuvi XIII asrga oid qadimgi Mon qirolligi Xaripunjaya (hozirgi Tailand shimolidagi Lamphun provinsiyasi)dagi yozuvlarda qoʻllanilgan mon yozuviga juda oʻxshashligini koʻrsatadi. Laos, Shimoliy Tailand, Tay Lue va Tai Khuen tomonidan Tham skriptining versiyalari bugungi kungacha qo'llanilmoqda. hozirgi Laosni, Tailandning yuqori shimoli va shimoli-sharqini, Myanmaning shimoli-sharqini va Xitoyning Yunnan provinsiyasining janubi-g'arbiy qismini o'z ichiga oladi. Laosda Tham yozuvi odatda diniy yozuvlar uchun ajratilgan, dunyoviy deb hisoblangan matnlar esa zamonaviy laos yozuvining kashshofi Lao Buxanda yozilgan.
Tarixiy sharh
thumb|300x300px| Luang Prabang, Wat Xieng Thong, bezakli Xo yoki kutubxona fonda. Laoslar oʻzlarining til, madaniy va siyosiy tarixini Lan Xan qirolligidan (1353-1707) kuzatib boradilar. Laos jamiyatida din va diniy ta'limning ahamiyati tufayli Lan Xang yuqori savodli jamiyatga ega edi. Ma'bad (vat) odatda har bir Laos qishlog'ida va, albatta, har bir shaharda (muang) mavjud edi. Laos sangasi monarxiya bilan teng darajada axloqiy va diniy hokimiyatga ega edi. Laosning barcha erkaklari bir necha yil diniy ta'limni yangi boshlovchi sifatida o'tkazishi yoki buddist rohib sifatida davom etishi kutilgan edi. Monastr ta'limi an'anaviy jamiyatda savodxonlik va ma'lum darajada ijtimoiy harakatchanlikka erishishning odatiy yo'li edi. Qirollik va diniy yozuvlar Xo shahrida yoki ma'bad hududidagi maxsus mo'ljallangan kutubxonalarda saqlangan.
1707-1713-yillarda Lan Xan qirolligi Vyentyan, Luang Prabang va Champassak qirolliklariga bo'lindi. XVIII asr oxiriga kelib Laos qirolliklari Siamga vassal davlatlarga aylandi. Siamning madaniy ta'siri Tailand shimoli-sharqidagi Isan mintaqasida eng katta bo'lgan, bu hudud tarix va etnik kelib chiqishi jihatidan asosan Lao bo'lgan. O'n to'qqizinchi asrning oxiriga kelib, fransuzlar Siamni Mekong daryosining sharqiy qirg'og'idagi hududlardan voz kechishga majbur qildilar va zamonaviy Laosning chegaralarini taxminan o'rnatdilar.
Bu davrlarda mustamlakachilik Laos jamiyati va adabiyotiga doimiy ta'sir ko'rsatdi. Monastr ta'limining an'anaviy modeli asta-sekin siam yoki fransuz madaniyati hukmron bo'lgan dunyoviy ta'limga almashtirildi. Laos adabiyotining oldingi shakllari faqat monastrlarda saqlanib qolgan va xalq madaniyati va an'analari laos va ularning etnik merosi o'rtasidagi qolgan bir nechta aloqalardan biri bo'lib qoldi.
Siyosat 1980-yillarda adabiyotda hukmronlik qilishda davom etdi, kommunist Patet Lao Laos ustidan nazoratni o'rnatish uchun kurash olib bordi. Bugungi kunda Laosda adabiyotga qiziqish uyg'onmoqda, chunki odamlar milliy o'ziga xoslik, tez texnologik va ijtimoiy o'zgarishlar, rivojlanish va orqada qolayotgan iqtisodiyot bilan kurashmoqda, shu bilan birga ming yillar davomida ularning madaniy merosining bir qismi bo'lgan xalq madaniyatiga katta qiziqish uyg'otmoqda.
Klassik adabiyot
Klassik adabiyotning Laos davri Lan Xan davrida boshlangan va XVI asr boshlarida gullab-yashnagan. Bu davrda Lan Xanga asosiy madaniy ta'sir yaqindan bog'liq bo'lgan Tay Yuan Lanna Qirolligi edi. XVII asrda Lao klassik adabiyotining ikkinchi qayta tiklanishi bilan Laos san'at, adabiyot va ilm-fanning murakkab an'analarini rivojlantirdi. Mavzular asosan diniy yoki tarixiy xususiyatga ega bo'lib, epik she'rlar, huquq, urf-odatlar, astrologiya, numerologiya, shuningdek, an'anaviy tibbiyot va shifoni o'z ichiga olgan. Bu davrdagi koʻplab asarlar XVIII, XIX va XX asrlardagi urushlar tufayli yoʻqolgan.
Sin Xay dostoni
Sin Xay dostoni qirol Sourinya Vongsa davrida laos shoiri Pangkham tomonidan yaratilgan va Laos epik she'riyatining asosiy asari hisoblanadi. Asosiy mazmun shundaki, nazoratsiz istaklar muqarrar ravishda azob-uqubatlarga olib keladi. thumb|300x300px| Tailandning Isan shahridagi Wat Chaisidagi San Sin Xay dostonining devoriy surati.
Thao Hung Thao Cheuangning dostoni
Thao Hung Thao Cheuang dostoni adabiyotshunoslar va tarixchilar tomonidan Janubi-Sharqiy Osiyodagi eng muhim mahalliy epik she'rlardan biri va badiiy, tarixiy va madaniy sabablarga ko'ra laos tilidagi adabiy asar sifatida baholanadi. Matnning saqlanib qolgan yagona nusxasi ham, og'zaki tarix ham Laosdagi Xieng Khouangda, Tai migratsiyasidan oldin Laosda tubjoy bo'lgan Xmu xalqlari orasida paydo bo'lgan.
Phra Lak Phra Lam - Ramayananing Lao versiyasi
Phra Lak Phra Lam Laosning rasmiy milliy dostoni bo'lib, Ramayananing Lao versiyasi hisoblanadi. Phra Lak Phra Lam ikkita asosiy belgi, aka-uka Phra Lak yoki Lakshaman va Phra Lam yoki Rama sharafiga nomlangan. Hikoyaning asosiy urg'u laos versiyasida fidoyilik va birodarlik sevgisiga qaratilgan bo'lib, u an'anaviy ravishda Jataka ertaklari orasida tasniflanadi, ammo qirollik saroyida raqs-drama sifatida ham katta ahamiyatga ega edi. right|thumb| Luang Prabang, Wat Xieng Thong, Phra Lak Phra Lamdan zarhal qilingan barelef figuralari
Tarixiy afsonalar va yilnomalar
thumb|300x300px| Luang Prabang, Lao Yangi yili, Pu Nyoe va Ya Nyoening timsoliy niqoblari.
Roßwein
Roßwein Germaniyaning Saksoniya yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Mittelsachsen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 29,14 km2. Aholisi — 6923 kishi (2010).
Hududi
Roßweinning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Matnli xabarlar tili
Qisqa xabarlar xizmati (qisqacha- SMS) matnli gaplashish yoki matn yozish tili  — bu 1990-yillarning oxiri va 2000-yillarning boshida mobil telefonda matnli xabarlar va vaqti-vaqti bilan elektron pochta va tezkor xabar almashish kabi Internetga asoslangan muloqot orqali tez-tez ishlatiladigan qisqartirilgan til va jargon hisoblanadi.
Dastlabki ishlab chiqarilgan mobil telefonda xabarlashishning xususiyatlari foydalanuvchilarni qisqartmalardan foydalanishga undadi. 2G texnologiyasi matn kiritishni qiyinlashtirdi, chunki har bir harfni yaratish uchun kichik klaviaturani bir necha marta bosishni talab qildi va xabarlar odatda 160 belgi (yoki 1280 bit) bilan cheklangan edi. Bunday muammolarni hal qilish uchun SMS tili matnli xabarlarni tezroq yozish imkonini berdi, shu bilan birga 160 belgidan ortiq uzunlikdagi xabarlar uchun mobil tarmoq provayderlari tomonidan qoʻshimcha toʻlovlar undirilmadi.
Tarixi
SMS tili telegraf tiliga oʻxshaydi, yaʼni ikkisida ham toʻlovlar qancha soʻz yozilganligiga koʻra undiriladi. Ushbu til matnli xabar almashishning makon, vaqt va xarajat bilan cheklanganligini hisobga olgan holda juda ixcham soʻzlar orqali his-tuygʻularni aniqlik bilan ifodalash uchun iloji boricha kam harflardan foydalanishga intiladi. Bunday tildan foydalanishning ommalashishini sababi esa, dastlabki SMS atigi 160 belgiga ruxsat berganligi va xabar almashuvchilar har bir yuborgan (va baʼzan qabul qilgan) xabarlari uchun kichik toʻlov toʻlashganligi boʻlgan. Bundan tashqari yuqorida aytilganidek, xabarlarni yaratishdagi qiyinchilik va samarasizlik, xabarlashish yanada tejamkor tilga boʻlgan istakni keltirib chiqardi.
Umuman olganda, SMS tili joʻnatuvchiga kamroq yozish va tezroq muloqot qilish imkonini beradi. Bir misol, „tomorrow (ertaga)“ oʻrniga „tmr“ dan foydalanish. Shunga qaramay, SMS tilidagi soʻzlarni yaratish va ulardan foydalanishning standart qoidalari mavjud emas. Har qanday soʻz qisqartirilishi mumkin (masalan, „text (matn)“ dan „txt“ ga). Soʻzlarni raqamlar bilan birlashtirib ularni qisqartirish ham mumkin, (masalan, „later (keyinroq)“ ni „l8r“shaklida), bunda omofonik sifati uchun „8“ raqamidan foydalanilmoqda.
SMS tili koʻp tilli ob’ekt sifatida
Baʼzilar SMS tilini ingliz tilining lahjasi sifatida koʻrishlari mumkin, agarda u ingliz tilining toʻliq hosilasi boʻlmasa, kuchli dialekt deyishimiz mumkin. Uunday boʻlmasligi ham mumkin. Bunday fikrlarning kelib chiqishi mobil telefonlar kontseptsiyasi va ularni tarqatilishining dastlabki bosqichlarida faqat cheklangan miqdordagi standart tillardan foydalanish mumkinligidan paydo boʻlgan boʻlishi mumkin.
Symbian va shunga oʻxshash til paketlari kabi mobil operatsion tizim (OT) bunday interfeyslar bilan jihozlangan mahsulotlarni lingvistik lokalizatsiya qilishga imkon beradi, huddi shunday holat yaqinda joriy qilingan Symbianda uchradi (Symbian Belle), yaʼni u 48 dan ortiq til va dialektlarning va orfografiyalarini qoʻllab-quvvatlaydi, bunday yangilik butun dunyo boʻylab foydalanuvchilar tomonidan ishlatiladigan tillarni hisobga oladigan boʻlsak ayni muddao boʻladi. Bu borada tadqiqotchi Mohammad Shirali-Shahreza (2007) mobil telefon ishlab chiqaruvchilar oʻz telefonlari tarqatilishi kerak boʻlgan joylarda „mamlakatning mahalliy tilini“ qoʻllashni taklif qilishlarini taʼkidlaydi.
Shunga qaramay, SMSda ingliz boʻlmagan tillar va skriptlardan foydalanishga qoʻshimcha cheklovlar sifatida turli omillar taʼsir qiladi. Bu, ayniqsa, lotin alifbosiga asoslanmagan imlolarni ishlatadigan (yaʼni lotin alifbosidan foydalanmaydigan), masalan, kirill yoki yunon harflaridan foydalanganda xabar uzunligini cheklanishi oʻsha tillarning inglizlashuviga turtki beradi. Boshqa tomondan esa, tadqiqotchi Gillian Perrett ingliz tilining ingliz tilidan tashqari boshqa tildagi kontekstlarga ishlatilishi va qoʻllanilishidan keyin ingliz tilining de-anglikizatsiyasini (ingliz tilidan kamroq foydalalnishga harakat qilish) ni paydo boʻlishini kuzatdi.
Shunday qilib, SMS tilida makon, vaqt va xarajat cheklovlarini kamaytirish boʻyicha koʻrilgan chora-tadbirlardan tashqari, butun dunyo boʻylab tillarning xilma-xilligi va xususiyatlarini oʻziga xosligi SMS til(lar)ining xususiyatlari va uslubiga qoʻshimcha cheklovlar qoʻshadi.
Lingvistik xususiyatlar va uslub
SMS tilini yaratish va undan foydalanishning asosiy sababi eng kam belgilar yordamida tushunarli xabarni etkaza olish edi. Buning ikkita sababi bor: birinchi navbatda, telekommunikatsiya kompaniyalari har bir SMS uchun belgilar sonini cheklab qoʻygan va yuborilgan har bir SMS uchun foydalanuvchidan haq undirgan. Xarajatlarni kamaytirish uchun foydalanuvchilar kerakli xabarni yetkazishda iloji boricha kamroq soʻzlardan foydalanish bilan birga bermoqchi boʻlgan maʼlumotini ham aniq yetkazish yoʻlini topishlari kerak edi. Ikkinchidan, telefonda yozish odatda kompyuter klaviaturasida yozishdan koʻra sekinroq va katta harflarni yozish ham vaqt oladi. Natijada tinish belgilari, grammatika qoidalari va bosh harflar koʻp jihatdan eʼtiborga olinmaydi.
Koʻpgina mamlakatlarda odamlarning oylik taʼrif rejalari doirasida cheksiz xabar joʻnata olishlari mumkin, garchi bu qaysi davlatligi va operatorga qarab juda katta farq qiladi. Biroq, telefon ekranlar hali ham kichik va maʼlumot kiritish muammosi davom etmoqda ekan, qisqartirish uchun SMS tili hali ham keng qoʻllanilishda davom etadi.
SMS tilining lingvistik va uslubiy xususiyatlariga oid tadqiqotlar va tasniflar Krispin Thurlou, Lopez Rua, va Devid Kristal tomonidan amalga oshirilgan va turli xulosalar taklif qilingan. Garchi ular tomonidan berilgan xulosalar toʻliq boʻlmasa-da, SMS tili xususiyatlarining baʼzilari quyidagilardan foydalanishni oʻz ichiga oladi:
=== Initializatsiyalar (bosh harflardan tashkil topgan qisqartmalar va qisqartmalar) === Bir xil qisqartmalarga ega boʻlgan soʻz yoki iboralarga koʻplab misollar mavjud (masalan, lol laugh out loud(baland ovozda kulish), lots of love(koʻp sevgi) yoki little old lady(kichkina kampir) maʼnosini anglatishi mumkin; 'crynʼ esa crying (yigʻlash), yoki crayon (rangli qalam) larni anglatishi mumkin).
=== Qisqartirish va qisqartmalar va soʻz birliklarini tashlab yuborish === Umumiy qisqartmasi boʻlmagan soʻzlar uchun foydalanuvchilar odatda soʻzdan unlilarni olib tashlaydilar va oʻquvchi undoshlar berilgan qatorni kerakli unlilarni qoʻshish orqali tushunib olishi talab qilinadi (masalan, dictionary (lugʻat)- dctnry va keyboard (klaviatura)- kybrd boʻladi). Vaqt va makon cheklovlarini yengib oʻtishga qaratilgan harakatlar doirasida soʻzlarni, ayniqsa, yordamchi soʻzlar (masalan, „a“ va „the“ kabi artikllarni) tashlab yuborish ham qoʻllaniladi.
Yozilayotgan soʻzni oldindan ekranga chiqarish(bashorat qilish) funksiyasini smartfonlarda qoʻllanilishi va toʻliq QWERTY klaviaturalari bilan jihozlangan smartfonlarning paydo boʻlishi kabi qulayliklar SMS tilidagi qisqartmalardan foydalanishni kamaytirishga yordam beradi.
Noaniq qisqartmalarni talqin qilishda pragmatika va kontekst
Xabarni qabul qiluvchilar qisqartirilgan soʻzlarni kontekstga qarab izohlashlari kerak boʻladi. Misol uchun, agar kimdir ttyl, lol ni ishlatib sizga xabar yozsa, u siz bilan keyinroq gaplashishni va sizga muxabbatini aytishi, yoki siz bilan keyinroq gaplashishini, baland ovozda kulayotganini anglatishi mumkin. Boshqa bir misolda, agar kimdir omg, lol dan foydalansa, ular ey Xudoyim, muxabbat bilan deyishi yoki undan farqli oʻlaroq ey Xudoyim, oʻzini kulgidan toʻxtatolmayotganligini anglatishi mumkin.
Shuning uchun, matn mazmunini talqin qilishda kontekst hal qiluvchi ahamiyatga ega va tanqidchilar aynan shu kamchilik uchun ham SMS tilini ishlatmaslik kerkligini sabab sifatida koʻrsatadilar (garchi nafaqat ingliz tilida, balki dunyodagi boshqa tillar da ham, turli kontekstlarda turli xil maʼnoga ega boʻlgan koʻplab soʻzlar mavjud).
SMS tili har doim ham standart grammatikaga boʻysunmaydi yoki uning qoidlariga rioya qilmaydi va bunga qoʻshimcha ravishda matnlarda ishlatiladigan soʻzlar odatda umumiy lugʻatlarda topilmaydi yoki til akademiyalari tomonidan tan olinmaydi.
Reaksiya bildiruvchi belgilar
Internet Relay Chat (IRC) ning har bir qismida mavjud boʻlgan „reaksiya bildiruvchi belgilar“ SMS tilida ham uchraydi. Reaksiya bildiruvchi belgilar oldingi xabarga boʻlgan munosabatni bildiruvchi „ha, men bilaman“ kabi iboralar yoki soʻzlarni oʻz ichiga oladi. Ularni SMS tilidan farqi esa, koʻp soʻzlar ogʻzaki nutqdan farqli ravishda qisqartiriladi.
=== Piktogrammalar va logogrammalar (rebus qisqartmasi) === SMS tilidagi baʼzi belgilarni butun soʻzlarni ifodalash uchun rasmlar va bitta harfni qoʻshish yoki raqamlardan foydalangan holda rebusga oʻxshash matnni xosil qilishga oʻxshatish mumkin (masalan, "i <3 u", love (sevgi) uchun yurak piktogrammasidan foydalanilgan va you (seni) ni ifodalash uchun 'u' harfi ishlatiladi. ).
Bunday tilda bir nechta ierogliflar (boshlovchilar uchun tushunarli kodlar) va bir qator yuz ifodalari mavjud.
Bosh harf bilan yozish
SMS tilida bosh harflar bilan yozishda uchta holat mavjud:
Aksariyat SMS-xabarlar katta harflar bilan yozilmaydi. Xabarning birinchi soʻzini bosh harflar bilan boshlash, aslida, ataylab qilinmasligi mumkin chunki bunday holat qurilmalarning asosiy harflar sozlamalari bilan bogʻliq boʻladi koʻp hollarda. Katta harflar ham baʼzida hissiyotlarni ifodalashi ham mumkin, bunda soʻzning har biri bosh harfda boʻlganligi hissiyotning kuchayganligini koʻrsatish yaʼni baland ovozning matn ekvivalentiga oʻtkazganligini ifodalashi mumkin.
Emoji, yulduzcha emotsiyasi va kulgichlar
Tana tili va yuz ifodalari nutqni qanday qabul qilinishini oʻzgartirishi mumkin boʻlganidek, emoji va kulgichlar ham matnli xabarning maʼnosini oʻzgartirishi mumkin, farqi shundaki, SMS joʻnatuvchining haqiqiy nutq ohangini faqat kulgich orqali aniqlash oson emas. Tabassumli emojidan foydalanish xabar joʻnatuvchini baxtli ekanligini emas, balki istehzoli matn joʻnatganligini ifodalamoqda deb qabul qilinishi mumkin, shuning uchun oʻquvchi butun xabardan kelib chiqib, joʻnatuvchi holatini aniqlashi kerak boʻladi.
Tinish belgilaridan va bosh harflardan foydalanish orqali emotsiyalarni bildirish ushbu belgilarning anʼanaviy vazifasidan chalgʻishiga olib keladi. Shunga qaramay, ulardan foydalanish turli madniyatdagi odamlarda turlicha boʻladi. Masalan, haddan tashqari koʻp tinish belgilaridan foydalanib emoji yaratmasdan turib ham muloqotning paralingvistik vositalari orqali muloqot qilish uchun foydalanish mumkin: „Salom! ! ! !“.
Tinish belgilari yoki uning yetishmasligi
SMS tilida unlilar va soʻzlarning tinish belgilari odatda tushib qoladigan boʻlsa-da, Devid Kristal apostroflar juda tez-tez uchrab turishini kuzatadi. U 544 ta xabar boʻyicha Amerika tadqiqotini keltirib oʻtadi, bu erda SMS tilida apostroflarning yozilishi taxminan 35 foizni tashkil qiladi. Bu kutilmagan hol, chunki matnli xabarga apostrofni kiritish bir necha bosqichlardan iborat. Apostroflardan foydalanish foydalanuvchilar notoʻgʻri tushunilishi mumkin boʻlgan soʻzlarning maʼnosini aniqlashga urinishlari bilan ham bogʻliq emas.
Ingliz tilida apostrofni tushurib qoldirish xabarni notoʻgʻri tushunilishiga olib keladigan holatlar kam boʻlsa-da bor. Masalan, apostrofsiz „weʼre“ soʻzini „were“ deb notoʻgʻri oʻqish mumkin. Shunga qaramay, ular noaniq boʻlsada, asosan toʻgʻri tushuniladi, chunki oʻquvchilar soʻzning maʼnosini topish uchun jumlaning qaysidir qismi va kontekst kabi boshqa belgilarga tayanishi mumkin. „Im“ va „Shes“ kabi boshqa koʻplab soʻzlar uchun hech qanday noaniqlik yoʻq. Foydalanuvchilar oʻz xabarlari toʻgʻri tushunilishini taʼminlash uchun apostroflardan foydalanishlari shart emasligi sababli, bu hodisa qisman xabar qisqa vaqt ichida tushunarli boʻlishi uchun aniqlikni saqlamoqchi boʻlgan xabar joʻnatuvchilar bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Mobil telefonning keng tarqalgan avtomatik tuzatish funksiyasi SMS xabarlardagi apostrof chastotasini oshirishga yordam beradi, chunki foydalanuvchi xabardor boʻlmasa ham, u koʻplab umumiy soʻzlarga apostrof qoʻyadi, masalan, „I’m“, „I’ll“, „I’d“.
Imlodagi oʻzgarishlar
Bunda imlodagi oʻzgarishlar yashash joyiga qarab ham oʻzgarishi mumkin. Shunday qilib, SMS tili oʻzining mintaqaviy oʻzgarishi bilan ham shaxsning identifikatsiya belgisi sifatida xizmat qiladi.
SMS lugʻatlar
SMS tili hali ham anʼanaviy va barqaror shakl sifatida, na dialekt, na til sifatida qabul qilinmagan. Natijada, (ham asosiy sabab) eʼtiborga molik leksikografik saʼy-harakatlar va SMS tiliga oid nashrlar (masalan, lugʻatlar) hali hanuz paydo boʻlmoqda. Baʼzi ekspertlarning taʼkidlashicha, „nogrammatik“ matnli xabarlardan foydalanish SMS tilini koʻp bolalar uchun „oddiy til“ ning bir qismiga aylanishiga yordam berdi.
SMSni hujjatlashtirish boʻyicha koʻplab norasmiy urinishlar amalga oshirildi. Masalan, Vodacom xizmat koʻrsatuvchi provayderi oʻz mijozlariga mobil telefon xaridiga qoʻshimcha sifatida SMS lugʻatini ham taqdim etadi. Bundan tashqari, Vodacom oʻz veb-saytida qisqartmalar va qisqartmalar roʻyxatini ularning maʼnolari bilan taqdim etadi.
Internet orqali SMS lugʻatlar bilan taʼminlash uchun koʻplab boshqa harakatlar qilingan. Odatda SMS tilida ishlatiladigan „soʻzlar“ ning alifbo tartibida roʻyxati va ularning moʻljallangan maʼnolari taqdim etiladi. Matnli xabarlar ham baʼzi veb-saytlarda standart tilga „tarjima“ qilinishi mumkin, garchi oʻsha „tarjimalar“ har doim ham hamma tomonidan qabul qilinmasa ham.
Pansionat
Pansionat (frans. pensionnat) — dam olish uyining bir turi yoki kurortda dam oluvchilar mehmonxonasi. Asosan, shahar tashqarisida, xushman-zara joylarga quriladigan bino va inshootlar majmui. P. xonalari 1 kishiga, oilaviy va keksa kishilarga moʻljallanganligi bilan dam olish uylaridan farqdanadi. P.da yotoq korpusi, oshxona, kinokonsert zali, maʼmuriy, xoʻjalik va boshqa yordamchi xonalar boʻladi.
Wannefeld
Wannefeld Germaniyaning Saksoniya-Anhalt yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Salzwedel (tuman) tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 24,55 km2. 287 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Hududi
Wannefeldning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Gʻoʻr viloyati
Gʻoʻr (dariy/pashtucha: gʻwr), shuningdek Ghowr yoki Ghur deb yoziladi, Afgʻonistonning oʻttiz toʻrt viloyatidan biri. U Afgʻonistonning markaziy qismidagi Hindukushning gʻarbiy qismida, shimoli-gʻarbda joylashgan. Viloyat o'n bir tumanni o'z ichiga oladi, u yuzlab qishloqlarni va taxminan 764,472 o'troq aholini o'z ichiga oladi. Firuzkoʻh, (2014 yilgacha Chagʻcharon deb atalgan) viloyat markazi boʻlib xizmat qiladi. Tarix Mandesh Gʻor togʻli hududi nomi bilan atalgan tarixiy nomdir.
Gʻor aholisi Gʻuriylar davrida toʻliq islomlashtirildi. XII asrgacha bu hududda hindular, buddistlar, zardushtiylar va oz sonli yahudiylar yashagan. Litva arxeologlari tomonidan 2007 va 2008 yillarda Gʻorda topilgan eng qadimiy manzilgohlar qoldiqlari miloddan avvalgi 5000 yilga toʻgʻri keladi. Chagʻcharon atrofida bir qancha qalʼalar va boshqa mudofaa istehkomlari vayronalari ham topilgan. Harirud daryosining qirgʻogʻida qoʻlda oʻyilgan buddist monastiri birinchi asrlarda Buddizm hukmronligi davrida mavjud boʻlgan. Sunʼiy gʻorlar buddist rohiblarning kundalik hayotidan dalolat beradi.
Gʻaznaviylar imperiyasi va Saljuqiylar oʻrtasidagi togʻli kenglikda joylashgan Gʻurda Gʻuriylarning hokimiyat tepasiga kelishi gʻayrioddiy va kutilmagan voqea edi. Bu hudud shu qadar uzoq ediki, 11-asrgacha u musulmon knyazliklari bilan oʻralgan butparast anklav boʻlib qolgan. U 12-asrning boshlarida Mahmud bosqinidan soʻng islom dinini qabul qilgan va Gʻuriylarga Islom ahkomlarini oʻrgatish uchun oʻqituvchilarni qoldirgan. Oʻshanda ham bu hududda butparastlik, yaʼni turli xil Mahayana buddizmi asr oxirigacha saqlanib qolgan, deb ishoniladi.
Jon Makleod kabi turli olim va tarixchilar G‘uriylarning islomni qabul qilganini Mahmud G‘azniy G‘orni zabt etgandan so‘ng unga bog‘laydilar.
Estaxriy va Ibn Haukal kabi anʼanaviy musulmon tarixchilari Gʻar anklavining Gʻazni davridan oldin mavjud boʻlganligini tasdiqlaydilar.
G‘or: G‘oriston deb ham ataladi. Hirot va Gʻazni oraligʻidagi togʻli oʻlka. Istaxriy va Ibn Haukalning yozishicha, u Hirot, Farroh, Davar, Rabot, Kirvon va Gʻarjiston tumanlari bilan Hirotgacha boʻlgan, yaʼni musulmon mamlakatlari boʻlgan togʻli davlat edi. Gʻorning oʻzi kofirlar mamlakati boʻlib, unda oz sonli musulmonlar bor edi va aholi Xuroson tilidan farqli tilda soʻzlashardi.
Minhaju-S-Siraj musulmon boʻlmagan va musulmon aholi oʻrtasidagi nizolarni qayd etgan:
Minhohu-S Sirojning yozishicha, Amir Suriy Mahmud G‘aznalik tomonidan qo‘lga olinib, o‘g‘li bilan birga asirga olingan va G‘aznaga olib ketilgan va u yerda Amir Suriy vafot etgan.
Bu hudud avvallari Mahmud G‘azniy tomonidan bosib olingan va aholi islom dinini qabul qilgan.
Bu, shuningdek, barcha qoʻshnilari musulmon boʻlganida, aholi tomonidan eʼtirof etilgan qadimgi dinning soʻnggi qalʼasi edi. Milodiy 11-asrda Gʻazniy Mahmud Gʻor ibn Suriy shahzodasi ustidan gʻalaba qozonib, uni Oxingaron vodiysida qattiq bahsli jangda asirga oldi. Muallif Ibn-I-Suriyni buddist deb koʻrsatib, uning agʻdarilishini yozgan.
Gʻuriylar sulolasi tomonidan qurilgan Jom minorasi 1011, 1015 va 1020 yillarda Mahmud ham, Masʼud I ham Gʻurga yurish qilib, mahalliy butparastlik oʻrniga islomni oʻrnatdilar. Shundan soʻng Gʻur Gʻaznaviylar imperiyasining vassal davlati hisoblangan. Abd ar Rashiy va qasoskor Toʻgʻrul hukmronligi davrida Gʻur va Gʻarchiston muxtoriyatga ega boʻldilar.
Gʻor 12—13-asrlarda Gʻuriylar sulolasining markazi ham boʻlgan. 1222 yilda moʻgʻullar tomonidan talon-toroj qilingan va vayron qilingan poytaxt Firozkoʻhning qoldiqlari orasida YuNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan Jom minorasi ham bor. Geografiya Gʻor Hindukush togʻlarining oxirini egallaydi. Gʻor dengiz sathidan 2500 metr balandlikda joylashgan va kuchli qor yogʻishi koʻpincha noyabrdan aprelgacha uning koʻplab qattiq dovonlarini toʻsib qoʻyadi. Bundan tashqari, yozda qurgʻoqchilikka moyil boʻlgan hudud. Demgrafiya 2020 yil holatiga koʻra, Gʻor viloyatining umumiy aholisi taxminan 764,472 kishini tashkil qiladi. Taʼlim Umumiy savodxonlik darajasi (6+ yosh) 2005 yildagi 19% dan 2011 yilda 25% gacha koʻtarildi. Umumiy sof roʻyxatga olish darajasi (6–13 yosh) 2005 yildagi 28% dan 2011 yilda 47% gacha koʻtarildi.
Gʻo'r oliy taʼlim instituti sifatida tashkil etilgan Ghor universiteti, keyin esa Gʻor universitetiga koʻtarilgan 500 ga yaqin talaba tahsil oladi va koʻp sonli qizlar tahsil oladi. Shuningdek, Firuzko‘h, Tayvara va Lal tumanlarida bir qancha o‘qituvchilar malakasini oshirish institutlari mavjud. Oxirgi 10 yil ichida oʻrta maktablar soni koʻpaydi, oliy oʻquv yurtlariga kirish imtihonlariga qatnashish (Qankor) yuzlab oʻquvchilardan minglab oʻquvchilarga koʻtarildi. Bir qancha qishloq xoʻjaligi va mexanika maktablari ham tashkil etildi. Oʻrta maktab bitiruvchi qizlarni akusherlik va hamshiralik ishi boʻyicha tayyorlaydigan faqat bitta hamshiralik maktabi mavjud boʻlib, u Sogʻliqni saqlash vazirligi tarkibiga kiradi va Gʻor viloyati shifoxonasi bilan hamkorlikda NNT tomonidan boshqariladi. Iqtisodiyot Gʻoʻr viloyatida dehqonchilik va chorvachilik asosiy iqtisodiy faoliyat sohasidir. Birlashgan Millatlar Tashkiloti maʼlumotlariga koʻra, koʻplab yigitlar Hirot yoki Eronga ish topish uchun viloyatni tark etishga majbur boʻlgan va aholining kichik bir qismini oʻqituvchilar, hukumat amaldorlari, gilamdoʻstlar, duradgorlar va tikuvchilar tashkil etgan. Aholining yarmidan koʻpi oʻz daromadlari bilan oʻzining asosiy ehtiyojlarini qondira olmadi. Tolibon ketganidan soʻng, mahalliy aholi iqtisodiy jihatdan foydaliroq ekin yetishtirish orqali oʻz daromadlarini oshirishga urinib koʻrgani sababli, afyun ishlab chiqarish mintaqaga qaytdi.
Chaplinka tumani
Chaplinka tumani ( Чаплинський район  ) Ukraina janubidagi Xerson viloyatining 18 ta maʼmuriy tumanidan ( tuman ) biri edi. Uning ma'muriy markazi Chaplinka shahar tipidagi aholi punktida joylashgan. Ukrainaning ma'muriy islohoti doirasida 2020-yil 18-iyulda tuman tugatilib, Xerson viloyatining tumanlari soni beshtaga qisqardi. Chaplinka tumani hududi Kaxovka tumaniga birlashtirildi. Tuman aholisining oxirgi maʼlumotlariga koʻra 34,149 (2020 est. ) yitganligi aniq.
Barqarorlik davrida tuman to'rtta xromadadan iborat etkan ekan.
Yuriy Sheykin
Yuriy Vyacheslavovich Sheykin (1963-yil 10-aprel, SSSR — 2011-yil 5-yanvar, Buyuk Novgorod, Rossiya) — sovet va oʻzbek futbolchisi, darvozabon.
Biografiyasi
Faoliyatini 1983-yilda „Narimanovets“ klubida boshlagan.
Faoliyatining asosiy qismini Toshkentning „Traktor“ida oʻtkazgan. „MHSK“, „Mash’al“, „Zarafshon“ klublarida toʻp surgan.
Panorama kino
Panorama kino — kinofilmlarni suratga olish va namoyish qilish usullaridan biri. Kinofilmlar maxsus apparatlar bilan kinoga olinadi va juda katta (bir necha yuz m2 yuzali) doiraviy ekranga tushiriladi. Kinoga olishda bir-biriga nisbatan 48° burchak ostida joylashgan 3 obʼyektivli apparat ishlatiladi. Kadrlar 35 mm li 3 ta kinoplyonkaga olinadi (har kaysi plyon-kaga umumiy panorama kadrining 1/3 qismi tushiriladi). Kinoplyonkalar kinoga olish apparatlarida 712,5 mm/s tezlik bilan harakatlanadi. Filmlar juda botiq silindrik ekranli (eni 20–30 m li) kinoteatrlarda 3 ta kinoproyektor bilan namoyish kilinadi. Bunda tasvir gorizontal boʻyicha 150°—170°, vertikal buyicha esa 55° burchak ostida hosil boʻladi.
Yuriy Sheykin
Biografiyasi
1994-yilda Osiyo oʻyinlarida ishtirok etgach Oʻzbekiston terma jamoasiga taklif qilingan. Shaykinning eng yaxshi yutugʻi turnirning yarim finalida, Janubiy Koreyaga qarshi oʻyinda boʻlgan. Raqibning haddan tashqari ustunligiga qaramay, Yuriy oʻz darvozasi daxlsizligini saqlab qolgan va Azamat Abduraimovning yagona goli Oʻzbekiston terma jamoasini finalga olib chiqqan.
Panorama kino
Ovoz stereofonik usulda 35 mm li plyonkaga qayd qilinadigan 7 yoki 9 ta kanalga yozib olinadi va eshittiriladi. Harakat bilan olingan film kadrlari namoyish kilinganda tomoshabinlar oʻzlarini goʻyo ekranda boʻlayotgan voqealar qatnashchisidek sezadilar. Bunda stereoskopik effekt (kinoga olingan asosiy obʼyektlarning yonida joylashgan narsalarni koʻrish taassuroti) hosil boʻladi, bu esa filmni tushunishni osonlashtiradi.
Birinchi Panorama kino tizimini fransuz rejissyori Abel Gance ("Napoleon") 1927-yil yaratgan. Panorama kino murakkabligidan 20-asr 60-yillar boshidan boshlab uning oʻrniga kinoga olish va koʻrsatishda bir obʼyektivli usuldan va 70 mm li standart kinoplyonkadan foydalaniladigan tizim qoʻllanila boshladi. Baʼzi shaharlarda (mas, Moskvada) hozir ham bor (2003).
Yuriy Sheykin
Biografiyasi
Koreyaliklar bosh murabbiyi Anatoliy Byshovets ushbu oʻyin haqida quyidagi fikrlarini bildirib oʻtgan: ''„Uchrashuvning rasmiy malumotlarini keltiraman: darvozaga 27 ta zarba berdik, ular — 3 ta, biz 20 ta burchak toʻpini amalga oshirdik, ular esa 2 ta. 6-7 ta toʻgʻri vaziyatlardan foydalana olmadik. Darvozabon Sheykin moʻjizalar yaratdi. Hatto himoyachilar ham fidokorona oʻynashdi. Abduraimov 30-35 metrlardan darvozamizga gol urdi. Toʻp yerga tegib, darvozabon qoʻli ostida toʻrga uchib tushdi“ .''
Final uchrashuvida Oʻzbekiston terma jamoasi Xitoy terma jamoasini 4:2 hisobida magʻlub etib, Osiyo oʻyinlari chempioniga aylangan.
Mavsum yakunida Yuriy Sheykin „Oʻzbekistonda yilning eng yaxshi futbolchisi“ soʻrovnomasida uchinchi boʻlgan.
2000-yilda Yuriy Sheykin futbolchilik faoliyatini yakunlaydi va doimiy yashash uchun Rossiyaga joʻnab ketadi.
Yutuqlari
Oʻzbekiston chempionati bronza medali sovrindori: 1996-yil
Minas de Riotinto
Minas de Riotinto Ispaniyaning Andalusiya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Huelva provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 24 km2. Aholisi — 4209 kishi (2010).
John Isner
John Robert Isner (1985-yil 26-aprelda tugʻilgan) — amerikalik professional tennischi. Professional tennischilar assotsiatsiyasi (ATP) reytingida u yakkalik bahslarida 8-oʻrin, juftlik bahslarida esa 14-oʻrinni egallagan.
Yoshligi
Isner 1985-yil 26-aprelda Shimoliy Karolinaning Greensboro shahrida Robert va Karen Isner oilasida tugʻilgan. Uning ikkita katta akasi bor: Jordan va Natan.
Professional faoliyati
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/John_Isner_2007_US_Open.JPG/220px-John_Isner_2007_US_Open.JPG|thumb| Isner 2007-yilgi AQSh ochiq chempionatida|left Isner professional faoliyatini 2007-yilning yozida boshlagan.
U yozdagi birinchi turniri, USA F14 Futures gʻolibi boʻlib, yoʻlda kuchli uchlik tennischilaridan ustun keldi. Keyin, Challenger darajasidagi birinchi davradagi magʻlubiyatlardan soʻng, u iyul oyida Lexington Challengerda gʻalaba qozonish uchun beshta eng yaxshi 300 oʻyinchi magʻlub etdi va reytingini yuqori darajaga koʻtardi.