cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qozog‘istondagi ocharchilik va uning demografik oqibatlari
Oʻlat va ocharchilik tufayli demografik jarayonning buzilishi
Ko‘chmanchilarning ahvoli hatto Qozog‘istonning o‘zida ham yaxshi emas.Koʻpgina shaharlar va temir yoʻl vokzallarida (Aulieata,Chimkent,Semey,Qiziloʻrda va boshqalar) har kuni oʻlgan qozoqlarning jasadlari olib ketilayotganini koʻrishingiz mumkin.Chu tumanida (vakil oʻrtoq Jandosovning soʻzlariga koʻra), tuman markazidagi Novotroitsk qishlogʻida har kuni 10-12 qozoq halok boʻladi, koʻchmanchilarning 60 foizi tumanni tark etgan.
Sarisu tumanidagi 7000 ga yaqin mehnatkash xoʻjalikdan 500 ga yaqin xoʻjalik qolgan, qolganlari Aulieata va boshqa tumanlarga koʻchib ketgan, baʼzilari hatto Qirgʻizistonga ketgan.Noyabr oyida bu tumandan bir necha yuz qozoq oilasi ko‘chib keldi.Yo‘lda aholining bir qismi ochlikdan halok bo‘ldi.Yanvar oyining ikkinchi juma kunida 24 nafar jasad dafn etilgan.Ularga qurolli banditlar hujum qilishdi. Ayollar bolalarini suvga tashladilar. 5-6-yanvar kunlari Aulieata shahrida choyxonadan 20 nafar muzlab qolgan bolalar jasadi chiqdi va bu davrda 84 nafar kattalar halok bo‘ldi. 1932-yil 16-oktyabrdagi Aqtoʻbe viloyat qoʻmitasining qarorida aytilishicha,Josaliga kelgan 300-400 nafar koʻchmanchi oiladan 100 kishi (maʼlumotlarga koʻra) ularga yordam koʻrsatilmagani uchun (shu jumladan chechakdan 21 kishi) vafot etgan, vokzal (keyinchalik Sexeuil stansiyasiga jo‘natib, bolalari bilan qaytib kelishgan) stansiyada kaltaklangan qozoqlar ham bor. Bu qarorda tuman tashkilotlari „qozoqlarning ommaviy o‘limiga ko‘z yumgan“ deyiladi. Voqea iyul oyining oxirida sodir bo‘lib, oktabr oyida viloyat qo‘mitasining qarori chiqdi.
Ayni paytda Aqto‘be viloyatida faoliyat ko‘rsatayotgan Moskva Qizil Xoch otryadi (jamiyati) hisobotida qozoqlar To‘rg‘ay kabi hududlarda ochlik va kasallikdan aziyat chekkanligi maʼlum qilingan.Ochlik chiqindilarni kemiradi, dala oʻsimliklarining qobigʻini, mayda kemiruvchilarni yeydi. „Ular it va mushuklarni yeydilar, ularning kulbalari atrofida it, mushuk va mayda kemiruvchilarning suyaklari yigʻilibdi.“Inson goʻshtini isteʼmol qiladigan odamlar ham tilga olinadi.Otryadning mazkur hisobotida 2500 nafar aholi istiqomat qiladigan bir To‘rg‘ay tumani markazida 728 kishi chechak bilan kasallangani, o‘lim soni ko‘p ekanligi ko‘rsatilgan.Shu bilan birga, tuman markazida 12 ta chechakka qarshi emlash uskunasi ishlagan bo‘lsa, tumanning 25 ming aholisi bo‘lgan qishloqlarida atigi 2 kishi ishlagan. To‘rg‘ay tumanidagi chechak epidemiyasi haqida Aqto‘be viloyati markazidagilar bilmas edi. Qozog‘iston Sog‘liqni saqlash xalq komissarligi esa tumanlardan xabar olmagan, buning natijasida viloyatda chechak bilan kasallanganlar soni bu vaqtda 2400 kishiga yetgan.
Mahalliy hokimiyat maʼlumotlariga koʻra,Toʻrgʻay va Botpaq qora tumanlari aholisining 20-30 %i oʻldirilgan, qolgan aholining koʻp qismi koʻchib ketgan.Shalqar tumanidagi bir qator qishloq fuqarolar yig‘inlarida aholining 30-35 foizi nobud bo‘lgan.Umuman olganda,Aqto‘be viloyatida (bu tumanlar o‘sha yerda joylashgan), viloyat ijroiya qo‘mitasi raisi o‘rtoq Ivanov Sovetlarning viloyat qurultoyidagi (1932-yil iyul) maʼruzasida maʼlum qilganidek, agar viloyat aholisi 1930-yilda 1 012 500,keyin 1932-yilda 725 800 kishi yoki 71 kishi% qoldi.Qiziloʻrda okrug ijroiya qoʻmitasi raisi taʼkidlaganidek, bu tumanning koʻpgina qishloq sovetlarida aholining atigi 15-20 foizi qolgan. Balkash tumanida 60 ming qozoq bor edi (mahalliy OGPU maʼlumotlariga koʻra). O‘tgan qishda Qoratol tumanidagi uchta qozoq qishlog‘ining majburiy ko‘chirilishi chog‘ida aholining yarmi halok bo‘lgan. Bu tumanda (mahalliy OGPU maʼlumotlariga koʻra) 1933- yilning dekabridan 10-yanvariga qadar 569 kishi ochlikdan halok boʻlgan, Ushtoʻbe stansiyasi, Qoratol qurilish uchastkasi va sholichilik kolxozida 300 dan ortiq jasad koʻmilgan. Shubartau tumanida 1931 -yilda 5300 xonadon boʻlsa, 1933 -yil 1-yanvarda 1941 xonadon qolgan.
Manbalar
Qozogʻiston tarixi (qadim zamonlardan hozirgi kungacha). Besh jild.4-jild.- Olmaota: „Atamura“, 2010, 752 bet, tasvirlangan, xaritalar bilan.
ISBN 978-601-282-055-3, jild. 4 ISBN 978-601-282-026-3
Mahalliy iqlim
Mahalliy iqlim - maʼlum mintaqada joylashgan bir meteorologik st-yaning kuzatishlari bilan yetarli darajada tavsiflanadigan geografik landshaftning yirik tarkibiy qismi (oʻrmon, vodiy, shahar va h.k.)ning iqlimi.
Yalqovlar
Yalqovlar — chala tishlilar turkumiga mansub sut emizuvchilar oilasi. Gavdasining uz. 50—65 sm, ogʻirligi 4–7 kg. Boshi 270° gacha burilishi mumkin. Oldingi oyoqlari orqa oyoqlaridan uzun. Barmoqlari 2 yoki 3 ta, oʻzaro yopishgan, tirnoqlari uzun va egilgan. Tanasining yunglari qorin tomondan orqasiga qayrilgan. Tana harorati tashqi muhit haroratiga qarab 24° dan 35° ga oʻzgarib turadi. 2 uruqqa mansub 5 turi Markaziy va Janubiy Amerikada tarqalgan. Ya. daraxtda yashaydigan kam harakat hayvonlar. Odatda, daraxt shoxlarida orqasi pastga qarab osilib turadi. Oʻsimlikxoʻr. Yilda 1 bola tugʻadi. Goʻshti, terisi va bezak sifatida ishlatiladigan tirnoqlari uchun ovlanadi. Soni kamayib ketmoqda. Boʻyinbogʻli yalqov Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi Qizil kitobiga kiritilgan.
Monsummano Terme
Monsummano Terme Italiyaning Toskana mintaqasida joylashgan kommunadir. Pistoia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 33 km2. 20 670 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Deitingen
Deitingen Shveysariyaning Solothurn (kanton) kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Wasseramt (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 7.63 km2. 2125 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Hududi
Deitingenning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Coyolles
Coyolles Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Soissons tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
357 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 14,5 nafar kishi.
800
Vafot etgan
🇷🇺
Boysuntogʻ
Boysuntogʻ — Hisor togʻ tizmasining eng uzun boʻlgan janubi-gʻarbiy tarmogʻi. Bu tizmada ulkan gʻorlar, chuqur daralar va alp oʻtloqlari mavjud.
Joylashuvi
Boysuntogʻ Surxondaryo viloyatining asosan Boysun, qisman Sariosiyo tumanlari hududida joylashgan. Shimoli-sharqdan janubi-gʻarbga tomon 150 km uzunlikka choʻzilgan. Eng baland joyi — 4425 metrlik Xoʻjapiryox choʻqqisi hisoblanadi. Boysuntogʻ tizmalari Sheroboddaryo bilan Surxondaryoning suvayirgʻich qismida joylashgan. Boysuntogʻ etaklarida aholi yashash hududlaridan Kofirun, Darband, Padang va Rabat joy olgan.
Nomlanishi
Boysuntogʻning ayrim qismlari turli nomda ataladi: (shimoli-sharqdan janubi-gʻarbga tomon) Qushtang (3723 metr), Ketmonchopti, Sarimas (1886 metr), Suvsiztogʻ (2124 metr) kabilar.
Choʻqqilar
Boysuntogʻ Hisor tizmasidagi ancha baland togʻ boʻlib, ayrim choʻqqilari shimoli sharqiy qismlarda 3700 metr balandlikkacha yetishi mumkin. Boysuntogʻning janubi gʻarbiy tomonida Koʻhitang togʻi joylashgan. Koʻhitang janubi gʻarbga tomon 50 km uzunlikka qadar choʻzilgan va eng baland joyi 3137 metrni tashkil etadi. Boysuntogʻning sharqida esa unga yonma-yon tarzda Surxontogʻ joy olgan, bu tizma u qadar uzun emas, ammo ancha baland (3882 m) togʻ tizmasi hisoblanadi. Bu togʻning janubiy qismida Sherobod-Sariqamish past togʻlari (1126 m) yastanib yotadi. Sherobod-Sariqamish past togʻining janubi gʻarbiy hududida Klif-Sherobod past togʻi joy olgan. Boysuntogʻ tizmasidagi oʻrtacha balandlik 2500-3000 metrni tashkil etadi.
Boysuntogʻda 3000 m dan baland dovonlar (Belovti — 3712 m, Gaza — 3018 m) bor.
Shakllanishi
Boysuntogʻ gersin va alp orogenezlari davrida burmalangan. Asosan paleozoy erasi granit, granodiorit, gneys, slanes jinslaridan tarkib topgan. Yon bagʻirlari soy oʻzanlari bilan parchalangan, denudatsiya tektonik shakllari koʻp tarqalgan. Karst hodisasi rivojlangan.
Iqlimi
Boysuntogʻning janubi-sharqiy yon bagʻirlari tik va kambar, shimoli-gʻarbiy qismi esa qiyalikdan tashkil topgan. Janubi-sharqiy yon bagʻrining iqlimi ancha yumshoq (3000 m gacha boʻlgan yerlar) va sernam hisoblanadi. Dengiz sathidan 1200-1500 m balandlikda yozda havo harorati 25° darajani, qishda 0° darajani, 2500-3000 m balandlikda esa yozda 17°, qishda — 6° darajani tashkil etadi. Dengiz sathidan 750-1800 m balandlikda eng past harorat —17°, 1800-2800 metr balandlikda esa — 17° dan —25° gacha harorat kuzatiladi.
Yogʻin miqdori
Oʻrtacha yillik yogʻin miqdori Boysunda 445 mm, 2000 m balandlikda 800 mm ni tashkil etadi. Boysuntogʻdan koʻplab sersuv daryo va soylar boshlanadi. Machaydaryo, Qayroqsoy, Xoʻjaipok, Boysunsoy, Shotutsoy, Palgʻar va boshqalar shular jumlasidandir.
Tuprogʻi
Bu hududda asosan boʻz tuproq, qoʻngʻir, qoraqoʻngʻir togʻ-oʻrmon, ochqoʻngʻir oʻtloq va dasht tuprogʻi, baland togʻliklarda esa ochqoʻngʻir tuproqlar keng tarqalgan. Togʻ va dasht hududlarida siyrak archazor hududlari boʻlib, bu yerdada oʻrmon, oʻtloq, dasht va yaylov oʻsimliklari oʻsadi.
Oʻsimliklar dunyosi
Boysuntogʻ dorivor, efir moyli, mevali daraxtlar, yem-xashak va boshqa maqsadlarda foydalaniladigan oʻsimliklarga boy. Antropogen taʼsiri oqibatida oʻsimlik qoplamlari maydoni qisqarib, turlarning zaxiralari kamayib bormoqda.
Hayvonot dunyosi
Boysuntogʻda yovvoyi hayvonlarning ham koʻp turlari keng tarqalgan. Togʻ oldi va togʻ hududlarida boʻri, tulki, boʻrsiq, kiyik, togʻ takasi, togʻ qoʻyi, Hindiston maynasi, qaldirgʻoch, kemiruvchilardan kalamush, qoʻshoyoq, yumronqoziq singari jonivorlar koʻplab topilafi.
Oʻzlashtirilishi
Togʻdan asosan yaylov sifatida foydalaniladi. Lalmi va sugʻorma dehqonchilik, shuningdek, bogʻdorchilik ham rivojlangan. Boysuntogʻda tuproq eroziyasi, yaylov degressiyasi, togʻ landshaftlari degradatsiyasi (yemirilishi), tabiiy ofat hodisalari (sel, oʻpirilish, koʻchki), sodir boʻlish holatlari koʻp kuzatiladi.
Tarixiy ahamiyati
Boysuntogʻda 60 mln. yil ilgari yashab oʻtgan dinozavr izlari topilgan. Shuningdek, Teshiktosh gʻoridan dafn etilgan neandertal qizning qoldiqlari ham aniqlangan.
Fuentes de Magaña
Fuentes de Magaña Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Soria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 11,22 km2. Aholisi — 101 kishi (2010).
NGC 4121
NGC 4121 Ajdaho yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Heinrich d'Arrest 1866-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Ahsanobod
Ahsanobod  (Аҳсанобод) — Tojikiston Respublikasi Xatlon viloyati Qoʻshoniyon tumani, Mehnatobod  jamoatiga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 13 km, tuman markaziga 12 km.
Aholisi
Aholisi — 430 kishi.
Radostín (Žďár nad Sázavou )
Radostín Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 153 ga yaqin aholisi bor.
Raymond (Minnesota)
Raymond AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Kandiyohi County, Minnesota|Kandiyohi
Normamat Boytoʻrayev
Normamat Boytoʻrayev (1950, Bandixon tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalqoʻqituvchisi (1995). SamDUning fizika fakultetini tugatgan (1972). 1972-yildan Bandixon tumanidagi 1maktab fizika oʻqituvchisi. B. fizika fanini oʻqitishda boshqa fanlar va mahalliy materiallar, yangi pedagogik texnologiyalar va oʻqitishning zamonaviy ilgʻor usullaridan samarali foydalanib, uyu’vchilarga puxta bilim berishga intiladi. "Oʻquvchilarning ilmiy dunyoqarashini shakllantirishda fizika fanining tutgan oʻrni", "Fizika darslarida muammoli taʼlimni amalga oshirish" mayuularini ishlab chikqan.
Raymond (Minnesota)
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
764 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 335,2 nafar kishi.
Bayram
thumb|300x300px| Xip, kaltak, Ura! (1888) Peder Severin Krøyer tomonidan, 19-asr Daniyadagi rassomlar kechasi tasvirlangan rasm. thumb|300x300px| 1945 yil sentyabr oyida Selborn-Roudda, [[Margate|Margateda Ikkinchi Jahon urushidagi g'alabani nishonlayotgan ko'cha kechasi]] Bazm - bu mezbon tomonidan muloqot qilish, suhbatlashish, dam olish maqsadida yoki festival yoki boshqa nishonlash yoki maxsus voqeani nishonlash uchun taklif qilingan odamlarning yig'ilishi. Bayramda ko'pincha oziq-ovqat va ichimliklar, ko'pincha, suhbat, musiqa, raqs yoki boshqa o'yin-kulgi turlari namoyon bo'ladi.
Tug'ilgan kun bazmi
thumb| Yangilik shamlari bilan tug'ilgan kun keki thumb| Bolalar tug'ilgan kunida Tugʻilgan kun - bu hurmatga sazovor bo'lgan shaxsning tug'ilgan kunini nishonlash. Tarix davomida boy va qudratli kishilarning tug'ilgan kunini nishonlash uchun tarixiy pretsedent mavjud boʻlsa-da, bu anʼana XIX asr atrofida oʻrta sinf amerikaliklarga tarqaldi va yigirmanchi asrda yanada zamonaviy norma va anʼanalarni oldi. Tugʻilgan kun partiyalari endi ko'plab madaniyatlarning oʻziga xos xususiyati hisoblanadi.
Gʻarb madaniyatlarida tugʻilgan kunlar bir qator umumiy marosimlarni oʻz ichiga oladi. Mehmonlardan hurmatga sazovor kishi uchun sovgʻa olib kelish soʻralishi mumkin. Partiya joylari koʻpincha sharlar va oqimlar kabi rangli bezaklar bilan bezatilgan. Tugʻilgan kun torti odatda "tugʻilgan kun orzusi" qilinganidan keyin oʻchirilishi kerak boʻlgan yonib turgan shamlar bilan xizmat qiladi. Taqdirlangan kishiga birinchi boʻlak tort beriladi. Tugʻilgan kun torti stolga keltirilayotganda, mehmonlar tomonidan " Tugʻilgan kuningiz bilan " qoʻshigʻi yoki boshqa tugʻilgan kun qoʻshigʻi kuylanadi.
Bolalar uchun ziyofatlarda koʻpincha "sovgʻa ochilishi" uchun vaqt ajratiladi, bunda tugʻilgan kuni nishonlanadigan har bir sovgʻani ochadi. Bolalar bayramlarida mezbonning ishtirokchilarga xayrlashish sovgʻalarini "yaxshi sumkalar" ko'rinishida berish odatiy holdir. Bolalar va hatto kattalar ham baʼzan konus shaklidagi rangli shlyapa kiyishadi.
Tugʻilgan kun bazmlari, agar ular madaniyatda muhim davr sifatida qabul qilingan, masalan, bolalikdan kattalikka o'tish davriga etgan odamni nishonlasa, ko'pincha kattaroq va ekstravagant bo'ladi. An'anaviy voyaga yetganlik bayramlariga misollar Shimoliy Amerika shirin o'n olti partiyasi va Lotin Amerikasi quinceañera.
Ajablanadigan bazm
Kutilmagan ziyofat - bu uning sharafiga o'tkazilayotgan shaxsga oldindan ma'lum qilinmagan ziyofat.
Tugʻilgan kunning kutilmagan ziyofatlari - bu kutilmagan ziyofatning eng keng tarqalgan turi. Koʻpincha bunday ziyofatlarda mehmonlar hurmatli shaxs kelishidan bir soat oldin kelishadi. Koʻpincha, ajablanib boʻlgan doʻst hurmatli odamni hech narsaga yoʻl qoʻymasdan ziyofat oʻtkaziladigan joyga olib boradi.
Mehmonlar hatto o'zlarini ko'zdan yashirishlari mumkin edi va hurmatli odam xonaga kirganda, ular yashirinishdan sakrab tushishadi va hamma: "Syurpriz!" Ba'zi kutilmagan tug'ilgan kunlar uchun hurmatli odamni hayratda qoldirish yaxshi taktika hisoblanadi. Buning uchun streamerlar, ahmoqona iplar va sharlardan foydalanish mumkin. Bezatish va sharlar kabi bayramning dalillari uyning tashqi ko'rinishidan ko'rinmaydi, shuning uchun hurmatga sazovor bo'lgan odam hech narsadan shubhalanmaydi. right|thumb|
Saint-Crépin-Ibouvillers
Aholisi
1167 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 81,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 14,4 km2. Dengiz sathidan 97 – 168 m balandlikda joylashgan.
801
Vafot etgan
🇷🇺
Dirakari
Dirakari (, Rim tilidan ham Dīrākarī hamda Deyrā Karī ) — Eron, Gilon viloyati, Talesh tumani markaziy tumanidagi Saheli-ye Joʻkandan qishloq tumanidagi qishloq. 2006-yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, aholi soni 315 nafar kishi hamda 76 oiladan iborat.
Bettendorf (Fransiya)
Bettendorf Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Haut-Rhin departamenti Altkirch tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
472 nafar aholi istiqomat qiladi (2008). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 90,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,7 km2. Dengiz sathidan 321 – 407 m balandlikda joylashgan.
Dirakari
Til
Qishloqning lingvistik tarkibi.
Akpınar, Sungurlu
Akpinar — Turkiyaning Choʻrum viloyati Sungurlu tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 108 nafar (2022).
Avstraliya Fanlar akademiyasi
right|thumb|240x240px| Shine Dome (Shine Dome) — Akademiyaning qarorgohi right|thumb| Ian Potterning uyi Avstraliya Fanlar Akademiyasi (Australian Academy of Science, AAS) 1954-yilda bir guruh taniqli avstraliyaliklar, jumladan London Qirollik jamiyatining avstraliyalik vakillari tomonidan tashkil etilgan. Ser Mark Olifant Akademiyaning birinchi prezidenti boʻlgan. Akademiya London Qirollik jamiyatiga oʻxshash tarzda tashkil etilgan boʻlib, uning vakolatlari qirollik nizomi bilan tasdiqlangan. Akademiya mustaqil tashkilot boʻlib, Avstraliya hukumati roziligi bilan ishlaydi. Akademiya kotibiyati Kanberra shahrida, Jon Shin nomi bilan atalgan „Shine Dome“ binosida joylashgan.
Akademiyaning maqsadi ilm-fanni turli yoʻllar bilan targʻib qilishdir. Dasturning toʻrtta asosiy yoʻnalishi aniqlandi:
Tashkil etilishi
Avstraliya Fanlar Akademiyasining asoschisi 1919-yilda Avstraliyani Xalqaro Fan Kengashida vakillik qilish uchun tashkil etilgan Avstraliya Milliy Tadqiqot Kengashi (ANRC) edi. 1954-yilda Kengash oʻz faoliyatini toʻxtatdi va uning oʻrniga Avstraliya Fanlar Akademiyasi tashkil etildi.
Aʼzolik
Avstraliyaning 420 dan ortiq yetakchi olimlari Avstraliya Fanlar akademiyasining aʼzolaridir. Akademiyaga aʼzolik olimning o‘z fan sohasi rivojiga qo‘shgan salmoqli hissasini hamkasblar tomonidan eʼtirof etilishini talab qiladi. Har yili akademiyaning yigirma nafargacha yangi aʼzosi saylanishi mumkin.
Har uch yilda bir marta Akademiyaning ikki nafardan koʻp boʻlmagan aʼzosi alohida ilmiy tadqiqotlar uchun emas, balki butun fan rivojiga qoʻshgan ulkan hissasi uchun qoʻshimcha ravishda saylanishi mumkin. Avstraliya ilmiy hamjamiyatiga aloqador boʻlgan oz sonli taniqli xorijiy olimlar Akademiyaning dotsent aʼzolari etib saylandi.
Taʼsischilar
Avstraliya Fanlar Akademiyasi tashkil etilgan vaqtda 24 nafar aʼzodan iborat edi:
Shine Dome
left|thumb| Gumbaz ustunlarining koʻrinishi Avstraliya Fanlar akademiyasining qarorgohi, dastlab Bekker uyi nomi bilan tanilgan Shine gumbazi Kanberraning taniqli diqqatga sazovor joyidir. Bino gʻayrioddiy dizaynga ega boʻlib, sekin egilgan gumbazning segmenti koʻrinishida. U arxitektor Ser Roy Grounds tomonidan ishlab chiqilgan. Gumbazning diametri 45,74 metr boʻlib, 1959-yilda qurib bitkazilganida Avstraliyaning eng katta gumbazi boʻlgan.
1956-yilning 1-dekabrida Adelaida shahrida Akademiya binosini qurish boʻyicha qoʻmitaning yigʻilishi boʻlib oʻtgan. Yigʻilishda olti nafar meʼmorning loyihasi koʻrib chiqildi. Qabul qilingan loyiha ogʻirligi 710 tonna boʻlgan, 16 ta yupqa tayanchda joylashgan temir-beton gumbaz edi. Bino sayoz dekorativ hovuz bilan oʻralgan boʻlib, unda gumbaz tayanchlari bilan „turib turadi“. Betonning qalinligi taglikdagi 60 santimetrdan tepada 10 santimetrgacha oʻzgarib turadi. Gumbaz oʻzini tutadi, ichki tayanchlari yoʻq, qurilish qiymati 200 ming funt sterlingni tashkil etdi. Birinchi tosh qoʻyish 1958-yilning 2-mayida boʻlib oʻtdi, u Avstraliya Bosh vaziri Robert Menzies tomonidan amalga oshirildi. 1869-yilda qurilgan va 1940-yillardan beri Stromlo togʻidagi rasadxonada boʻlgan 48 dyuymli Buyuk Melburn teleskopining poydevorining bir qismi sifatida „asos toshi“ ishlatilgan.
Saint-Sulpice-de-Guilleragues
Saint-Sulpice-de-Guilleragues Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Langon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
227 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 33,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,8 km2.
Avstraliya Fanlar akademiyasi
Shine Dome
Binoning ichki qismi uch qavatga boʻlingan. Oʻrta qavatda asosiy zal, teatr va boshqa bir qancha majlislar zallari; Yuqori qavatda teatr galereyasi va Adolf Basser kutubxonasi joylashgan. Podvalda Avstraliyadagi fan tarixiga oid hujjatlar arxivi joylashgan.
Patterson (Louisiana)
Patterson  — AQShning Louisiana shtatida joylashgan shahardir. Aholisi 2010-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra 6 112 kishini tashkil qilgan. Shahar Morgan City mikropolitan statistik hududining bir qismidir.
Geografiyasi
Patterson shahri 29.6925°N, -91.30667°W (29,692466, −91,306569) koordinatalarda joylashgan.
Boyxalcha
Boyxalcha (Leontice albertii Reyel) -zirkdoshlar oilasiga mansub koʻp yillik, tugunak ildizli oʻt. Poyasi bitta yoki bir nechta, boʻyi 20—30 sm. Bargi uch qoʻshaloq, har biri uzun bandli, yaprogʻi panjasimon kirqilgan. Guli sariq, toʻpguli — shingil. B. yerdan qor ketishi bilanoq koʻkarib chiqib gullaydi. Togʻli rayonlardagi butazor va daraxtzorlarda koʻllab oʻsadi, gullaganda oʻziga xos goʻzal manzara kasb etadi. Poya va barglarida alkaloidlar, tugunak ildizida saponin bor.
Patterson (Louisiana)
Demografiyasi
2010-yildagi aholini roʻyxatga olish holatiga koʻra, shaharda 2 291 ta xonadonda 6 112 kishi istiqomat qilgan, ulardan 1 581 tasi oilalik hisoblanadi. Barcha uy xoʻjaliklarining 65,5 foizi mulkdorlardir. Shaharning irqiy tarkibi 51,9% oq tanlilar, 44,3% afro-amerikaliklar, 0,7% tubjoy amerikaliklar, 0,6% osiyoliklar va 1,5% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat. Har qanday irqga mansub ispan yoki lotinlar aholining 3 foizini tashkil etadi.
802
Vafot etgan
🇷🇺
Patterson (Louisiana)
Demografiyasi
Shaharda 2 291 ta uy xoʻjaligi boʻlib, ulardan 33,1% 18 yoshgacha boʻlgan bolalari, 44% er-xotinlar, 18.7% turmush oʻrtogʻi boʻlmagan, 31% esa oilasizlardir. Barcha uy xoʻjaliklarining 27 foizi yolgʻiz yashovchi shaxslar hisoblanadi, 7,7 foizi esa 65 yosh va undan katta boʻlgan yolgʻiz yashaydigan shaxslardan iborat edi. Shaharda 27% 18 yoshgacha boʻlganlar va 11,5% 65 va undan katta yoshdagilar edi. Aholining oʻrtacha yoshi 33,1 yoshni tashkil etadi. Har 100 ayolga 92,3 erkak toʻgʻri keladi.
Shahardagi uy xoʻjaliklarining oʻrtacha daromadi 48 706 dollarni, oilaning oʻrtacha daromadi esa 54 066 dollarni tashkil etdi. Oʻrtacha shaxsiy daromad 27 417 dollarni tashkil etdi. Erkaklar oʻrtacha daromadi 47 687 dollar, ayollar uchun 14,118 dollar edi. Shaharning jon boshiga toʻgʻri keladigan daromadi 20 756 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 15,9 foizi va aholining 21,1 foizi qashshoqlik chegarasidan past boʻlgan, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlar 29,1 foizi va 65 va undan katta yoshdagilarning 11,5 foizi qashshoq hisoblanadi. Shaharda 74,1% aholi oʻrta maktabni, 10,5% bakalavr yoki undan yuqori va 3,5% magistratura yoki kasbiy darajaga ega boʻlgan.
Silver Linings Playbook
Silver Linings Playbook 2012-yilda ekranlarga chiqarilgan komediya-drama janridagi AQSh filmidir. The Weinstein Company kinokompaniyasi tomonidan ishlangan va tarqatilgan. Filmga David O. Russell rejissorlik qilgan. Film gʻoyasi Matthew Quick'ning 2008-yilda yozilgan The Silver Linings Playbook nomli romaniga asoslangan. Filmda bosh rollarni Bradley Cooper, Jennifer Lawrence va Robert De Niro ijro etgan.
Vatikan shahrida COVID-19 pandemiyasi
COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Vatikanda ilk bor 2020-yil 5-mart kunida tarqaldi.
Epidemiyadan oldingi holat
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.
COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003-yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi.
Fuentestrún
Fuentestrún Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Soria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 9,19 km2. Aholisi — 55 kishi (2010).
Kuzov
Kuzov - avtomobil yoki boshqa transport vositasining bir qismi, yoʻlovchilar va yuklarni joylashtirish uchun moʻljallangan. Kuzov avtomobilning ramkasiga biriktirilgan holda oʻrnatiladi. Ramkasiz yuk koʻtaruvchi transport vositalarida keng tarqalgan boʻlib, ular bir vaqtning oʻzida ramka vazifasini bajaradi. Avtomobilning barcha boshqa komponentlari va agregatlari ularga biriktiriladi.
Hindistonda COVID-19 pandemiyasi
COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Hindistonda ilk bor 2020-yil 30-yanvar kunida tarqaldi.
803
Vafot etgan
🇷🇺
Kuzov
Rivojlanish tarixi
Avtomobilning shakli uning dizayniga, ishlatiladigan materiallariga va kuzovni ishlab chiqarish texnologiyasiga bogʻliq. Oʻz navbatida yangilanishlar yangi shakldagi texnikalarning paydo boʻlishi va bizni yangi texnologik usullar va yangi materiallarni izlashga majbur qiladi. Avtomobil tashqi korinishining rivojlanishiga ijtimoiy-iqtisodiy omillar taʼsir koʻrsatadi va avtomobilning maxsus sifati tufayli uning dizayniga taʼsiri juda ham katta. Kuzovning chidamliligi uning korroziyaga qarshi qilib tayyorlanishi bilan bogʻliq boʻladi.
Hindistonda COVID-19 pandemiyasi
Epidemiyadan oldingi holat
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.
Kuzov
Yuk avtomobilida qoʻllanilishi
Yuk mashinasi kuzov, haydovchi kabinasi va yuklash platformasidan iborat.
Hindistonda COVID-19 pandemiyasi
Epidemiyadan oldingi holat
COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003-yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi. 2021-yil aprel oyida koronavirusning toʻrtinchi toʻlqini tarqalgani eʼlon qilindi. Mamlakat rasmiylari fuqarolardan uyda qolishni va shaxsiy gigiyenaga amal qilishni soʻradilar.
Kuzov
Yuk avtomobilida qoʻllanilishi
Yuk mashinalarida yuklarni tashish uchun moʻljallangan tarkibiy qism mavjud boʻlib, ushbu qisim korpus deb yurutiladi.
Hindistonda COVID-19 pandemiyasi
Koronavirusning yangi shtammi
Hindistonning genom konsorsiumi 18 shtatda koronavirusning hozirda ma’lum boʻlganlaridan tashqari ikki marta mutasiyaga uchragan yana bir yangi shtammini aniqladi. konsorsium oʻz ishini boshlaganidan buyon tashvishga soladigan 771 ta variant aniqlangan. Bularning ichida 736 ta variant «britancha» shtammga, 34 ta variant «Janubiy Afrika» shtammiga, 1 ta variant «brazilcha» shtammga aloqador boʻlib chiqqan. Tekshiruvlar davomida mutaxassislar bir necha kundan buyon koronavirusga chalinish holatlari aniqlanishi boʻyicha yetakchi oʻrinni egallab kelayotgan Maharashtra shtatida yana yangi shtammni aniqlagan. Maharashtra shtatidan olingan namunalarni tahlil qilish shuni koʻrsatdiki, E484Q va L452R mutasiyalari boʻlgan namunalar ulushida 2020-yil dekabr bilan taqqoslaganda oʻsish kuzatilgan. Ya’ni ikki mutasiyaning birlashishi hisobiga yangi shtamm vujudga kelgan. Bunday mutasiyalar immunitetni yengish va yuqumli kasallikning koʻpayishini ta’minlaydi. Ushbu mutasilar tahlil qilingan namunalarning taxminan 15–20 foizida qayd etilgan. Ayni paytdagi vaziyat tekshiruvlarni davom ettirish hamda sogʻliqni saqlash choralarini kuchaytirishni talab qiladi
Kuzov
Yuk avtomobilida qoʻllanilishi
Haydovchi bilan birgalikda, bir yoki bir nechta yoʻlovchi uchun moʻljallangan yuk mashinasining konstruktiv qismi kabina deb ataladi.
Hindistonda COVID-19 pandemiyasi
Vaksina
2021-yil mart oyida Hindistonda epidemiya kuchaygani sababli hukumat AstraZeneka vaksinasini boshqa davlatlarga eksport qilish ishlarini vaqtincha toʻxtatdi.
Kuzov
Yuk avtomobilida qoʻllanilishi
Kabina quyidagicha boʻlishi mumkin:
Yengil Avtomobillar
Amerikaliklar birinchi boʻlib tizimli va maqsadli ravishda avtomobilning dizayni bilan shugʻullanishdi. 1926-yilda General Motors oʻzining avtomobillar dizayni bilab shugʻullanadigan guruhini yaratdi.Dizaynerlar tomonidan ishlab chiqilgan La Salle modeli chiqarildi. Uning muvaffaqiyati, zamondoshlari taʼkidlaganidek, dizaynerlik kasbiga katta oʻzgartirish kiritdi
Klassik tartib
Avtomobil tez rivojlandi. Dvigatel yoʻlovchilarni joylashtirish uchun juda noqulay joyni egalladi. Oldingi boshqariladigan gʻildiraklarning katta qanotlari orasida radiator old tomonda joylashgan, uni kelayotgan havo oqimi bilan sovutish uchun haydash gʻildiraklari orqada, bu avtomobilning tortishish xususiyatlarini yaxshilash uchun foydalidir. Konstruktiv nuqtai nazardan bunday tartib sxemasi juda oqilona boʻlib chiqdi. takomillashtirilib bugungi kungacha saqlanib qolgan va " klassik maket " deb nomlangan. Dvigatel, transmissiya shassi ramkaga biriktirilgan. Hamma narsa " shassi " deb nomlangan. Shassi korpussiz harakatlanishi va mavjud boʻlishi mumkin edi.
Zyuss Eduard
ZYUSS (Suess) Eduard (Eduard Suess; 1831.20.8, London — 1914.24.4, Vena) — avstriyalik geolog. Vena universitetida geologiya prof. (1857—1901). Vena FA prezidenti (1898—1911). Reyxstrat aʼzosi (1873-yil dan). Alp togʻlari, Lombardiya botiqligi, Apennin togʻlarining geologik tuzilishi va tektonikasini oʻrgangan. "Alp togʻlarining hosil boʻlishi" (1875) ilmiy asarida togʻliklarning hosil boʻlishi toʻgʻrisidagi fikrlarni kontraksiya nazariyasi asosida rivojlantirdi. 3 jildli "Lik Zemli" ("Yerning koʻrinishi"; 1883—1909) asarida 20-asr boshlarigacha turli mamlakatlarda olib borilgan barcha regional tadqiqotlarni toʻplagan va Yer poʻstiklt materik qismlaridagi tuzilishi va rivojlanishi toʻgʻrisidagi fikrlarni umumlashtirgan. 3. ning bu asari geol.ning turli sohalarini rivojlanishida muhim rol oʻynagan. 3. ning nazariy fikrlari hozirgacha geol. da saqlanib qolgan.
Sagʻlik bilimleri universiteti
Maʼmuriy tuzilma
Universitetning boshqaruv organlari “Oliy ta’lim toʻgʻrisida”gi qonunda nazarda tutilgan organlar va vasiylik kengashidan iborat. Vasiylik kengashi Sogʻliqni saqlash vazirligi maslahatchisi, rektor, vazir tomonidan saylanadigan ikkita aʼzo va Oliy taʼlim kengashi tomonidan saylangan professor unvoniga ega boʻlgan aʼzodan iborat jami 5 aʼzodan iborat boʻladi.
Marmara universiteti nomidan ajratilgan Mekteb-i Tıbbiye-i Shahane Haydarpasha kampusi Sogʻliqni saqlash fanlari universitetiga ajratildi.
Saint-Deniscourt
Saint-Deniscourt Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Beauvais tumani tarkibiga kiradi.
Sagʻlik bilimleri universiteti
Gulhane Harbiy Tibbiyot Akademiyasi kampusi Sogʻliqni saqlash fanlari universitetiga ajratildi.
Shuningdek universitet Oʻzbekiston, Somali, Suriya va Sudan davlatlarida taʼlim faoliyatini amalga oshiradi.
Saint-Deniscourt
Geografiyasi
Maydoni — 4,6 km2. Dengiz sathidan 137 – 191 m balandlikda joylashgan.
Nasirdin Boytemirov
thumb|Байтемиров, Насирдин Nasirdin Boytemirov (1916, Chu tumani Kegeti qishlogʻi — 1996, Bishkek) — Qirgʻiziston xalq yozuvchisi (1986). Adabiyot institutini bitirgan (Moskva, 1955). Dastlab oʻqituvchi, keyinchalik respublika gazetada maxsus muxbir. "Azamat" (1948), "Saltanat" (1949), "Oxirgi oʻq" (1955), "Tarix esdaligi" (1966) va boshqa asarlarida Ikkinchi jahon urushi janglari, urushdan keyingi qayta qurish voqealari oʻz ifodasini topgan. "Qizil yoʻllik" (1964), "Urquya" (1976), "Adiku" (1984), "Turmush shunday" (1986) va boshqa roman, povest, pyesalarida qirgʻiz mehnatkashlarining turmush tarzi aks etgan. Sheʼr va dostonlardan iborat "Yurak kuylari" (1955), "Muhabbatim — qanotim" (1981) toʻplamlari bor. "Ertaklar" (1939) toʻplami bolalarga bagʻishlangan. Baʼzi sheʼrlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan.
Tayrac (Lot-et-Garonne)
Tayrac Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Lot-et-Garonne departamenti Agen tumani tarkibiga kiradi.
Stanton (Shimoliy Dakota)
Stanton AQShning Shimoliy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Mercer okrugi tarkibiga kiradi.
Tayrac (Lot-et-Garonne)
Aholisi
320 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 25,0 nafar kishi.
Stanton (Shimoliy Dakota)
Aholisi
366 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 300,7 nafar kishi.
NGC 4122
NGC 4122 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi SBab tipli galaktikadir.
Tayrac (Lot-et-Garonne)
Geografiyasi
Maydoni — 12,8 km2.
Stanton (Shimoliy Dakota)
Geografiyasi
Maydoni — 1,22 km2. Shundan 1,22 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 519 m balandlikda joylashgan.
Cranbury
Cranbury AQShning New Jersey shtatida joylashgan shahardir. Middlesex County okrugi tarkibiga kiradi.
NGC 4122
Ushbu obyektni John Herschel 1827-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Ayas
Ayas Italiyaning Aosta vodiysi mintaqasida joylashgan kommunadir. Maydoni — 129 km2. 1335 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Zuhro kamari
Zuhro kamari (Cestus veneris) -paypaslagichlar turkumiga mansub; ta-roklilar turi. Tanasi tasmasimon, tiniq tusli; rangini oʻzgartirish xususiyatiga ega. Uz. 1,5 m gacha. Ogʻiz teshigi tanasining oʻrtasida joylashgan. Tana-sida 8 ta meridian qatordan iborat taroqsimon plastinkasi bor. Ulardan 4 tasi boshqalariga nisbatan uzun boʻlib, tana boʻylab choʻzilgan. Paypaslagichlari yordamida suzib yuradi. Qorongʻida yorugʻ nur tarqatadi. Tropik va subtropik dengizlarda tarqalgan.
Hazrati Bashir ziyoratgohi
thumb|Hazrati Bashir ziyoratgohi Qashqadaryo viloyati. Kitob tumanida joylashgan Hazrati Bashir ziyoratgohi atrofi togʻlar bilan oʻralgan, soʻlim maskanlardan biridir. Ziyoratgoh nomi shu yerda yashab oʻtgan Hazrati Sulton Said ahmad Bashir(1368 — 1464) nomlariga abadiylashtirilgan. Bobolari Xoja Husayn Xitoydagi musulmonlar orasida tugʻilib voyaga yetadilar va haj safari bilan yoʻlga chiqadilar. Koʻp yoʻl yurgach oziq- ovqat tugab, oʻzlari toʻxtagan joyni vatan tutadi. U yetib kelgan joy Kitob tumanining avval „Kosatarosh“ deb atalgan Hazrati Bashir qishlogʻi edi. Hoja Husayin Malohat ismli ayolga uylanib undan Hoja Hasan hazratlarini koʻradi. Hoja Hasan hazratlari 90, raviqasi 80 yoshda ekanligida 1988-yil Hazrati Bashir dunyoga keladi. Ota- onalari qari boʻlganligi uchun „Bashir“, „Beshir“ yaʼni „sutsiz“ degan nom berishadi.
Hazrati Bashir ziyoratgohiga tashrif buyurar ekanmiz, ziyoratgoh boʻylab oʻtgan daryoni koʻrishimiz mumkin. U oʻzidan jilgʻalar hosil qilib butun qishloqni toza suv bilan taʼminlaydi. Bu suv haqida yozilgan manbaalarda oddiy suv emasligi, koʻp dardlarga davo boʻlishi yozib oʻtilgan. Suv eng yaxshi erituvchi sifatida nafaqat jismlarini, balki inson ruhini qiynayotgan azob, uqubatlar, gʻam-anduhlar, kibr- havo kabilarni yuvib ketadi. Bashir qishlogʻi aholisining taʼkidlashicha, bu suvlar asab, ruhiy xastaliklar, salbiy energiyadan halos qilib koʻngilni ravshan qiladi, kishi oʻzini tetik sezadi. Hazrati Bashir ziyoratgohining togʻlar bilan oʻralganligi, daryo suvi bilan chiniqqanligi uning havosining toza va iliq boʻlishiga sabab boʻlgan. thumb|Hazrati Bashir maqbarasi Ziyoratgohda oʻrnatilgan muqaddas zinalar orqali Niyoztepaga- Hazrati Bashirning qabrlari joylashgan Hazrati Bashir maqbarasiga chiqib boriladi. Hazrat 90 yoshga yetganlarida baland togʻga- Sandiqtosh degan joyga chiqib qoʻllarida tutib yuradigan archadan qilingan xassani otadi. U Niyoztepaga qadalib qoladi va vaqt oʻtishi bilan koʻkarib chiqadi. Hozir ham maqbara yonida oʻsha archa daraxtini koʻrishimiz mumkin. Uning yon tarafida katta pista bogʻi boʻlib, uni Hazrat hayotlik chogʻlarida barpo qilgan. Bu pistalar hozirgacha hosil berib turadi. Ziyoratgoh marjazida azim chinor daraxti qad koʻtargan boʻlib, u ziyoratgohning onasi hisoblanadi. Uning yoshi VI asrdan oʻtganligi yozib qoʻyilgan.
804
Vafot etgan
🇷🇺
Hazrati Bashir ziyoratgohi
Ziyoratgohning atrofi togʻlar bilan oʻralgan boʻlib, aytishlaricha shu togʻlarda Ulugʻbek xazinasining bir qismi Ali Qushchi tomonidan yashirib qoʻyilgan.
Manba
1."Bashirman- beshirman" kitobi. Murod Xoʻjanafasov
2. Hazrati Bashir ziyoratgohi. Kashkadarya Travel. Uz sayti
3. Baland togʻlar moʻjizasi. Nasafnews.uz Mahalliy kanali
Bergen auf Rügen
Bergen auf Rügen Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Rügen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 41,77 km2. 14030 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Bergen auf Rügenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Cramaille
Cramaille Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Soissons tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
102 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 12,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,3 km2. Dengiz sathidan 123 – 197 m balandlikda joylashgan.
Montale
Montale Italiyaning Toskana mintaqasida joylashgan kommunadir. Pistoia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 32 km2. 10 532 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Mahalla
Mahalla — Oʻzbekistonda maʼmuriy-hududiy birlik; oʻzini oʻzi boshqarishning oʻzbek xalqining anʼanalari va qadriyatlariga xos boʻlgan usuli.
Tarixi
Mahalla tarixi qadim zamonlarga borib taqaladi. Tarixiy manbalarda qayd etilishicha, jez davrining yodgorligi boʻlgan Sopollitepapya 8 ta oila yashagan. Ularni faqat urugʻ jamoasigina emas, balki ishlab chiqarish manfaatlari ham birlashtirib turgan. Keyinchalik ularning safiga patriarxal tizim asosida 100 dan ortiq oilalar kelib qoʻshilgan. Katta oilalar jamoasini ular orasidan saylangan oqsoqol boshqargan. Oqsoqollar oʻz navbatida oliy oqsoqollar kengashiga birlashgan. Oqsoqollar, odatda, jamoa — qishloq hayoti bilan bogʻliq barcha masalalarni oliy kengash orqali hal qilishgan. Miloddan avvalgi 3-asrdan milodiy 5-asrning boshlarigacha Fargʻona (Parkana) davlatida ham oqsoqollar kengashi muhim vazi-falarni hal etgan. Kengash, asosan, sulh tuzish, vazirlar tarkibi va soliqlarni tayinlash, urush eʼlon qilish, jamoa ishlariga safarbar etish kabi masalalar bilan shugʻullangan.
Mahalla atamasi arabcha boʻlib, „oʻrin-joy“ degan maʼnoni anglatadi. U turli mintaqalarda mahallot (joy), guzar, jamoa, elat, elod nomlarda atalib kelingan. Adabiyotlarda M.larning koʻp ming yillik tarixga ega ekanligi haqida maʼlumotlar uchraydi. Masalan, Narshaxiy oʻzining „Buxoro tarixi“ asarida Buxoroda bundan 1100-yil ilgari bir qancha mahallalar boʻlganini qayd etib oʻtgan. Alisher Navoiy oʻzining „Hayrat ul-abror“ asarida mahallani „mahalla shahar ichidagi shaharcha“dir deb taʼriflaydi, Hirot shahri yuz shaharcha ahamiyatiga ega boʻlgan mahallalardan tashkil topganini aytib oʻtadi. Mahallalar, ayniqsa, Amir Temur davrida ravnaq topgan. Bu davrda mahallalar fuqarolarning kasbkori asosida shakllangan va shunga qarab nomlangan. Masalan, zargarlik, misgarlik, koʻnchilik, pichoqchilik, qoshiqchilik, temirchi, egarchi, taqachi va h.k. Mahalla qadimda mahalliy hokimiyatning oʻziga xos bir shakli, koʻrinishi tarzida faoliyat koʻrsatgan. Uni boshqarish jamoatchilik asosida olib borilib, oʻzining yozilmagan ichki tartib-qoidalariga ega boʻlib, u hamma uchun birdek qonuniy hisoblangan.
Mahalla kichik maʼmuriy hudud boʻlishi bilan birga, turmush tarzi, qadriyatlar, anʼanalar, urf-odatlar umumiyligi bilan bogʻlangan kishilar jamoasi birligidir. Tarixning turli bosqichlarida davrlar, tuzumlar oʻzgarishiga qarab M.ning vazifalari ham oʻzgarib turgan.
20-asrning boshlaridayoq Mahallalar daha boshliqlari — mingboshilar saylaydigan yuzboshi (oqsoqollar) tomonidan boshqarilgan. Yuzboshi va uning yordamchilari Mahalladagi barcha jamoat ishlari va marosimlarni boshqargan. Shuningdek, fuqarolarning shahar yigʻinlari va shahar muassasalarida M. manfaatlarini himoya qilgan.
Mahallaning asosiy vazifalari: marosimlarni birgalikda oʻtkazish, oʻz hududini batartib saqlash va obodonlashtirish, yosh avlodni ijtimoiy ruhda tarbiyalash, jamiyat hayotida tartib saqlanishini taʼminlash, barcha anʼanaviy meʼyorlarning bajarilishi ustidan nazorat oʻrnatish, urf-odatlarga rioya qilish va ularni buzgan, jamoat maj-buriyatlaridan boʻyin tovlaganlarni jazolashdan iborat boʻlgan. M. rahbari-yati ariq-hovuzlarni tozalash, koʻchalar, yoʻllar qurish va M. obodonchiligi bilan bogʻliq boshqa jamoat ishlarini uyushtirganlar. Bu ishlarning barchasi birgalikda hashar yoʻli bilan amalga oshirilgan.
Mahalla jamiyatning tuzilmasi sifatida tarixan bir qancha rivojlanish bosqichlarini bosib oʻtdi. U 20-asrning 1-choragida oʻzining anʼanaviy shaklini oldi.
Sovet hukumati mahallalarga oʻz umrini yashab boʻlgan oʻtmish sarqiti sifatida qaradi. Shundan kelib chiqib, u anʼanaviy milliy boshqaruvlarni bekor qilish yoʻli bilan bu yerda sanoatlashgan jamiyatni qaror toptirish siyosatini joriy etishga kirishdi. 20-yillar boshlaridan sovet hukumati mahallalar vazifasini cheklash, oʻziga boʻysundirishga intildi. Biroq mahallalar oʻzining yashovchanligini namoyon etib, anʼanaviy xayot va aloqa tarziga qarshi har qanday hujumlarga va ularni yoʻqotish yoʻlidagi urinishlarga dosh berdi. U ilgarigi hayot tarzi, urf-odat va rasmrusumlarni saklab qoldi.
1932-yil 17-aprelda Oʻzbekistonda birinchi marotaba shaharlardagi „Mahalla qoʻmitalari toʻgʻrisida“ Nizom qabul qilindi. 1935—36 yillarda mahallalarda oqsoqol boshchiligida Mahalla qoʻmitalari tashkil etilib, aholi oʻrtasida olib boriladigan barcha ishlarni rais boshqargan.
1961-yil avgustda Oʻzbekiston Oliy Kengashi tomonidan chiqarilgan „Respublika shahar, qishloq, posyolkalaridagi va ovullaridagi M. qoʻmitalari toʻgʻrisida“gi Nizomda ham mahallaga yuridik shaxs maqomi berilmagan edi. Mahalla qoʻmitalari biron-bir moliyaviy xoʻjalik faoliyati bilan shugʻullanishi mumkin emas, ular oldisotdi, ijaraga berish ishlarini bajarishda qatnashishlari mumkin bo'lmagan. Mahallaning huquq va vakolatlari cheklangan edi.
Oʻzbekiston mustaqillikka erishgach, M.larga boʻlgan munosabat tubdan oʻzgardi. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 105-moddasiga va 1993-yil sentabrda qabul qilingan „Fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organlari toʻgʻrisida“gi qonunga binoan, M.lar oʻz huquqiy maqomiga ega boʻlib, mahalliy hokimiyat tarkibiga kirdi. Mahallalar davlatning joylardagi muhim tayanchi, yuridik shaxs sifatida oʻz mol-mulkiga, moliyaviy byudjetiga, bankdagi hisobkitob raqamiga — jamgʻarmasiga egadir. Bu qonunga asosan, har bir M. oʻz hududida ishlab chiqarishni tashkil etishi, kichik korxonalar ochishi, oʻzi ishlab chiqargan mahsulotni sotishi, uning bir qismini M.dagi ehtiyojmandlarga bepul tarqatishi, oʻz hududidagi aholini ish bilan taʼminlashi, aholiga madaniymaishiy xizmat koʻrsatishi mumkin.
Hozirgi paytda M.larning bozor iqtisodiyoti qonunlari asosida, oʻz faoliyatlarini tashkil etishlari uchun barcha imkoniyatlar yaratildi. Ular, toʻymaʼraka marosimlarini oʻtkazish, hasharlar uyushtirish, oilaviy nizolarni bartaraf etish, bemorlar holidan xabar olish ishlari bilan shugʻullanadi. Koʻpchilik M.larning oʻz masjidi bor, turli maʼrakalar uchun kerakli ashyolar (doshqozon, idishtovoq, choynak-piyola, tobut va boshqalar) mavjud. 90-yillarda M. hokimiyatning rasman quyi yuridik organiga aylandi. M. vazifalari ancha kengaydi, u demokratik davlatning eng muhim boʻgʻinlaridan biri.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti I. A. Karimov M.ning hozirgi zamon jamiyatidagi mohiyati va ahamiyatiga quyidagicha baho beradi: "Oʻz-oʻzini boshqarishning xalqimiz anʼanalari va qadriyatlariga juda xos boʻlgan usuli — mahallalar tizimi soʻnggi yillarda juda katta nufuzga ega boʻlib bormoqda. Ular amalda oʻz huquqlaridagi barcha ishlar uchun masʼuldirlar. Zero, mahallaning qoʻlidan kelmaydigan ish yoʻq. Uning nufuzini koʻtarish, bilingki, nafaqat iqtisodiy, nafaqat ijtimoiy, balki bu siyosiy, tarbiyaviy, ulkan maʼnaviy masaladir. Biz mahallalarga shu nuqtai nazardan qarashimiz lozim".
Har bir M. aniq tashkiliy tuzilmaga ega. Unga M.ning umumiy yigʻilishida saylanadigan M. kengashi rahbarlik qiladi. Kengash oʻz tarkibidan rasman M. yigʻini raisi (oqsoqol)ni, oʻrinbosari va kotibini saylaydi. Bundan tashqari, M. kengashiga keksa, tajribali kishilardan M. oqsoqoli maslahatchilari ham saylanadi. Kengash huzurida toʻy marosimlarini oʻtkazish, xotinqizlar, yoshlar, urush va mehnat faxriylari bilan ish olib boruvchi, jamoat tartibini saqlash, obodonlashtirish, turar joy fondlarini saqlash va h.k. boʻyicha komissiyalar tuziladi.
M. rahbariyati 2,5 yilga saylanadi va har yili aholi oldida hisobot beradi. Joriy masalalarni hal etish uchun M. kengashi oyda bir marta yigʻiladi. Endilikda fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari yuridik shaxs maqomiga ega boʻlib, belgilangan namunadagi muhrga ega hamda mahalliy davlat hokimiyati organlarida roʻyxatga olinadi.
1998-yil 23-aprelda Oʻzbekiston Respublikasi „Prezidentining Fuqarolarning oʻz-oʻzini boshqarish organlarini qoʻllab-quvvatlash haqida“gi farmoniga koʻra, M. rahbariyatining (rais, kotib) faolligini oshirish, ijtimoiy muhofaza qilish va qoʻllabquvvatlash maqsadida ularning ish haqi oshirildi, pensioner raislarga pensiyani toʻliq olishlariga ijozat berildi. Natijada M. rahbariyatining manfaatdorligi va nufuzi ortdi.
Fuqarolik jamiyatini qurish, albatta, kuchli davlatdan kuchli jamiyat sari bosqichma-bosqich oʻtish orqali roʻy beradi. 1999-yil 14-aprelda Oʻzbekiston Res-publikasining „Fuqarolarning oʻzoʻzini boshqarish organlari haqida“gi (yangi tahrirda) qonuni qabul qilindi. Mazkur qonun fuqarolarning oʻzinioʻzi boshqarish organlari faoliyatida tub burilish yasadi. Yangi tahrirdagi qonunning 7-moddasiga asosan, fuqarolarning oʻz-oʻzini boshqarish organlari davlat hokimiyati organlari tarkibiga kirmaydi deb toʻgʻridan-toʻgʻri belgilab qoʻyildi.
Yuqorida sanab oʻtilgan vazifalardan tashqari, yangi vazifalar yuklatilgan. U oʻz hududida savdo va maishiy xizmatni, sanitariya va ekologik holatni nazorat qilishga koʻmaklashadi, yongʻin xavfsizligi, turar joy fondini saklash, aholidan soliq va majburiy toʻlovlarning oʻz vaqtida toʻshishini taʼminlashga yordam beradi. Ana shu pul mablagʻlari tushumining muayyan miqdori oʻz-oʻzini boshqarish organlari jamgʻarmasiga oʻtkaziladi. Bu mablagʻ kam taʼminlangan oilalarning uy-joy, kommunal xizmatlari toʻlovlariga, shuningdek, M.ni obodonlashtirishga sarflanadi. Endilikda, har bir M. oʻz madaniy markazini, guzarini qurib, shu yerda choyxona, novvoyxona, doʻkon, maishiy xizmat shoxobchalari, turli sport oʻyinlari maskanini barpo etmoqda. M. qoʻmitasi tashabbuskor jamoat tashkilotidir. M.da xoʻjalikmadaniy qurilish tadbirlarini amalga oshirish, uning hududini obodonlashtirish, uy-joylarni va hududdagi shahar xoʻjaligini saqlash, ozodalikni taʼmin etish, tartibqoidani mustahkamlash va h.k. uchun sharoit mavjud. M.larning ahamiyati mustaqillik sharoitida kun sayin oʻsib bormoqda.
2003-yil Oʻzbekistonda „Obod mahalla yili“deb eʼlon qilindi. Shu munosabat bilan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi 2003-yil 7-fevralda qabul qilgan „Obod mahalla yili“ dasturiga binoan, M. nufuzini koʻtarishga qaratilgan muhim vazifalar amalga oshirildi.
Oʻzbekiston Respublikasida jami 9627 fuqarolarning oʻzini-oʻzi boshqarish organi faoliyat koʻrsatadi, shulardan 6855 tasi yuridik shaxs maqomiga ega.