cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
World Athletics Relays
Ikkinchi nashrdan boshlab 4 × 1500 metrga estafeta oʻrnini <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Distance_medley_relay" rel="mw:ExtLink" title="Distance medley relay" class="cx-link" data-linkid="29">distance medley relay</a> egalladi. Biroq, bu qisqa umr koʻrdi va uchinchi nashr uchun aralash jinsli 4 × 400 metrlik estafeta bilan almashtirildi. 2019-yilda aralash jinslar toifasiga 2 × 2 × 400 m estafeta va moki toʻsiqlari estafetasi qoʻshildi.
38-shaxmat Olimpiadasi
Har bir oʻyin uchun vaqtni nazorat qilish har bir oʻyinchiga birinchi 40 ta harakatga 90 daqiqa va oʻyinning qolgan qismi uchun 30 daqiqa, birinchisidan boshlab har bir harakatdan keyin har bir oʻyinchi uchun qoʻshimcha 30 soniya qoʻshish imkonini berdi. Yangi qoidaga koʻra, 30 ta harakat bajarilgunga qadar kelishuv boʻyicha qur’a tashlashga ruxsat berilmagan. Bundan tashqari, raund boshlanishida taxtada boʻlmagan oʻyinchilar avtomatik ravishda oʻyinni oʻtkazib yuborishadi. Ushbu qoida shaxmatni boshqa sport musobaqalari bilan uygʻunlashtirish uchun amalga oshirildi.
Ochiq tadbir
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/Dresden_Olympiad_2008.jpg/500px-Dresden_Olympiad_2008.jpg|thumb|500x500px| Drezden Olimpiadasi sahnasi Ochiq divizionda 141 mamlakatdan 146 ta jamoa ishtirok etdi. Germaniya mezbon sifatida uchta jamoani maydonga tushirdi, Xalqaro Brayl shaxmat assotsiatsiyasi (IBCA), Xalqaro jismoniy nogironlar shaxmat assotsiatsiyasi (IPCA) va Xalqaro tinchlik shaxmat qoʻmitasi (ICSC) har biri bittadan tarkibni taqdim etdi. Marokash roʻyxatdan oʻtgan, ammo birinchi tur oʻyinida hech qachon maydonga tushmagan va diskvalifikatsiya qilingan.
Amaldagi chempion Armaniston yana bir bor Levon Aronyan boshchiligida ketma-ket ikkinchi chempionlikni qoʻlga kiritdi. Ular sakkizinchi oʻrinda boʻlishlariga qaramay, oʻn bir uchrashuvdan toʻqqiztasida gʻalaba qozonishdi, toʻrtinchi oʻrindagi Ukraina bilan durang oʻynashdi va sardor Boris Gelfand boshchiligidagi ikkinchi oʻrindagi Isroilgagina (1½-2½) magʻlub boʻlishdi. Isroilliklar Armanistondan bir ochko ortda qolib ketishdi. Gata Kamskiy boshchiligidagi Qoʻshma Shtatlar soʻnggi turda Ukrainani magʻlub etib (3½-½) Vasiliy Ivanchuk va qolgan Ukraina terma jamoasidan koʻra tay-brekda yaxshiroq bronza medallarini qoʻlga kiritdi.
Yana bir bor sardor Vladimir Kramnik boshchiligidagi Rossiya terma jamoasi turnirdan oldingi favorit edi, ammo muvaffaqiyatsizlik bilan beshinchi oʻrinni egalladi. Yaqinda jahon chempionatida magʻlub boʻlgan Kramnik, zaxira oʻyinini qoʻlga kiritgan muqobil Dmitriy Yakovenkodan tashqari, qolgan jamoalar kabi oʻz reytingidan ancha past oʻynadi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/AM011-09.jpg/220px-AM011-09.jpg|thumb| Gʻolib Armaniston jamoasi Turnirning eng katta syurprizi Vyetnam boʻldi, u hatto kuchli 30 talikka kirmagan, ammo baribir toʻqqizinchi oʻrinni egallashga muvaffaq boʻldi, yangi turnir tuzilmasi ularga biroz kuchsizroq raqiblarni ajratdi, ammo ular Xitoyga qarshi 2-2 natija qayd etdi. Germaniyalik mezbonlar 13-o‘rinni egallagan bo‘lsa, jahon chempioni Vishvanatan Anandsiz Hindiston 16-o‘rin bilan kifoyalanishga majbur bo‘ldi.
! # !! Davlat !! Shaxmatchilar !! Oʻrtacha reyting !! MP !! dSB Dao Thien Hai, Nguyễn Văn Huy, Tu Hoang Thong || 2539 || 16 || 340.0 Khamrakulov, San Segundo Carrillo || 2644 || 16 || 337.5 ! Oʻrin !! Davlat !! Oʻrtacha reyting !! MP !! dSB !! dSMP
Guruh mukofotlari
Umumiy medallarga qoʻshimcha ravishda, besh xil zaxira guruhidagi eng yaxshi jamoalarga, boshqacha aytganda, eng koʻp zaxiradan oshib ketgan jamoalarga sovgʻalar berildi. Umumiy medallar sovrindorlari guruh sovrinlarini olish huquqiga ega emas edilar.
! Guruh !! Zaxira !! Jamoa !! MP !! dSB
Shaxsiy medallar
Birinchi marta barcha kengash mukofotlari ishtirok reytinglariga koʻra berildi. Shunga koʻra, umumiy sovrin yoʻq edi, Sargissian uchinchi doskada turnirdagi barcha oʻyinchilar orasida eng yaxshi oʻyin koʻrsatdi:
Ayollar tadbiri
Gruziya uchinchisidan 12 yil oʻtib, toʻrtinchi chempionlikni qoʻlga kiritdi va tay-breyklarda Ukrainani qiyinchilik bilan magʻlub etdi. Turnir davomida ikki jamoa to‘qnash kelishmadi, biroq ukrainaliklar so‘nggidan oldingi o‘yinda Serbiyaga qarshi durang o‘ynagan, gruzinlar esa sobiq chempion Xitoyni (2½-1½) mag‘lubiyatga uchratganida, Gruziya oltinni qoʻldan boy berdi. Oxirgi turda ular yettinchi oʻrinni egallagan boʻlsa-da, chempionlik uchun kurashda hal qiluvchi rol oʻynagan serbiyaga qarshi (3:1) gʻalaba qozonishdi. Gruziya terma jamoasini sobiq jahon chempioni, 47 yoshli Mayya Chiburdanidze boshqardi, u ajoyib oʻyin koʻrsatdi va turnirning eng yaxshi koʻrsatkichi bilan yuqori doskani qoʻlga kiritdi.
Qoʻshma Shtatlar bronza medallarini Rossiya (yangi jahon chempioni Alexandra Kosteniuk bilan) va Polshani ortda qoldirib, tay-breklarda qoʻlga kiritdi. Germaniyalik mezbonlar 21-o‘rinni egalladi.
! # !! Davlat !! Shaxmatchilar !! Oʻrtacha reyting !! MP !! dSB ! Oʻrin !! Davlat !! Oʻrtacha reyting !! MP !! dSB !! dSMP
Shaxsiy medallar
Birinchi marta barcha kengash mukofotlari ishtirok reytinglariga koʻra berildi. Shunga koʻra, umumiy sovrin yoʻq edi, ammo yuqori doskada qayta tugʻilgan sobiq chempion Chiburdanidze turnirdagi barcha oʻyinchilar orasida eng yaxshi oʻyin koʻrsatdi:
Umumiy gʻalaba
Nona Gaprindashvili kubogi ochiq va ayollar divizionlarida eng koʻp oʻyin ochkolariga ega boʻlgan mamlakatga beriladi. Ikki yoki undan ortiq jamoalar durang boʻlsa, ular ikkita alohida musobaqada boʻlgani kabi bir xil taymerlar tomonidan aniqlanadi.
Ayollar o‘rtasidagi sobiq jahon chempioni (1961–1978) nomi bilan atalgan kubok FIDE tomonidan 1997-yilda yaratilgan.
Varmatun (Erondagi qishloq)
Varmatun (, lotinchalashtirilgan nomi:; Varmatān)  — Eron, Mozandaron viloyati, Babol tumani, Lalehobod tumani, Lalehobod qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 490 nafar kishi va 131 ta oiladan iborat.
Koyunevi, Ayvacık
Koyunevi — Turkiyaning Chanoq qalʼa viloyatining Ayvajik tumaniga qarashli qishloq.
Hamamköy, Kozan
Hamamköy — Adana viloyatining Kozan tumanidagi mahalla.
Tarix
Hamamköy ilgari maʼmuriy boʻlinma sifatida qishloq boʻlgan boʻlsa, 2012y-ilgi qonun oʻzgarishidan keyin mahallaga aylandi.
Ouled Bessa
Ouled Bessa — Jazoirning Boumerdès viloyatining Kabylie shahrida joylashgan qishloq.
Joylashuvi
Qishloq atrofida Keddache daryosi hamda Khachna togʻ tizmasidagi Thénia va Zemmouri shaharlari mavjud.
Ian Wright
Ian Edward Wright (1963-yil 3-noyabrda tugʻilgan) — ingliz televideniyesi va radiosi xodimi va sobiq professional futbolchi. U BBC Sport va ITV Sport telekanallarida ekspert bo'lib ishlaydi.
Xushchekka
Xushchekka (Хушчека) — Oʻzbekiston Respublikasi Surxondaryo viloyati Shoʻrchi tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.
Émile Durkheim
DYURKXEYM (Durkheim) Emil (1858.15.4, Epinal - 1917.15.11, Parij) — fransuz sotsiologi, fransuz sotsiologik maktabi asoschisi. Individualpsixologik va biologik yoʻnalishlarga qarshi chiqqan, jamiyatga individlar majmui boʻlmagan reallik deb qaragan. Ayni vaqtda jamiyatda "kollektiv ong"ning hal qiluvchi rolini alohida koʻrsatgan. Mehnat taqsimotini ijtimoiy birdamlikning asosi deb hisoblab, ijtimoiy nizolarni jamiyat illati deb talqin qilgan. Asosiy asarlari: "Ijtimoiy mehnat taqsimoti haqida" (1893), "Oʻz-oʻzini oʻldirish" (1897), "Diniy hayotning oddiy shakllari" (1912).
Bogʻi Maydon-2 mahalla masjidining qoldigʻi
Bogʻi Maydon-2 mahalla masjidining qoldigʻi  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: XIX asr. Samarqand viloyatining Samarqand shaharda joylashgan. Obyekt manzili: Kurbiy koʻchasi, 24-uy. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. . Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Vasiliy Maksimov (siyosatchi)
thumb|314x314px|Vasiliy Yuryevich Maksimov Vasiliy Yuryevich Maksimov (1954-yilda tugʻilgan) — Rossiya davlat va siyosat arbobi, VI va VII chaqiriq Davlat Dumasi deputati, „Yagona Rossiya“ fraksiyasi aʼzosi, Davlat Dumasining Madaniyat masalalari qoʻmitasi aʼzosi.
Samay (Abay viloyati)
Samay (Самай) — Qozogʻistonning Sharqiy Qozogʻiston viloyatidagi qishloq. Semey shahar maʼmuriyati tarkibiga kiradi. Aynabuloq qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 632835200.
Vasiliy Maksimov (siyosatchi)
1954-yil 28-yanvarda Saratovda tugʻilgan. 1977-yilda Saratov davlat tibbiyot institutini tamomlagandan soʻng „Umumiy tibbiyot“ mutaxassisligi boʻyicha oliy tibbiy maʼlumot oldi. 1980-yilda Saratov tibbiyot institutida rezidenturani tamomlagan. 1984-yildan tibbiyot fanlari nomzodi, jarrohlik yoʻnalishi boʻyicha. 1977—1984-yillarda Saratov tibbiyot institutining Klinik shahar jarrohi boʻlib ishlagan. 1984-yilda Saratov viloyati Petrovskiy tumani markaziy tuman kasalxonasining bosh shifokori lavozimiga tayinlangan va 1995-yilgacha bu lavozimda ishlagan. 1995-yildan 2008-yilgacha Saratov viloyati viloyat klinik shifoxonasida bosh shifokor lavozimida ishlagan. 2009-yildan 2012-yilgacha Saratov shahar 8-sonli klinik shifoxonasida bosh shifokor lavozimida ishlagan.
Samay (Abay viloyati)
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 156 kishi (87 nafar erkak va 69 nafar ayol) edi. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 152 kishi (81 nafar erkak va 71 nafar ayol) yashagan.
Vasiliy Maksimov (siyosatchi)
2000-yilda 2-chaqiriq Saratov shahar dumasiga 21-sonli bir mandatli saylov okrugi boʻyicha deputat etib saylangan. 2006-yilda 18-sonli bir mandatli saylov okrugi boʻyicha 3-chaqiriq Saratov shahar dumasi deputati etib qayta saylandi. 2011-yilda u „Yagona Rossiya“ partiyasidan deputatlikka koʻrsatilgan, yana 14-sonli bir mandatli saylov okrugi boʻyicha IV chaqiriq Saratov shahar dumasiga saylangan.
2011-yilda u „Yagona Rossiya“ roʻyxati boʻyicha Davlat Dumasiga koʻrsatilgan, ammo oxir-oqibat u deputatlikka kira olmadi. 2012-yil 20-fevralda u Timur Prokopenkoning boʻsh mandatini olgan holda VI chaqiriq Davlat Dumasi deputati boʻldi. 2016-yilda „Yagona Rossiya“ partiyasidan 7-chaqiriq Davlat Dumasi deputatligiga nomzodi koʻrsatilgan, 166-sonli bir mandatli saylov okrugi boʻyicha Davlat Dumasiga saylangan.
Dyuponlar
Dyuponlar — AQShdagi moliya guruhi. Bu guruh oilaviy tarzda shakllandi va taraqqiy etdi, asoschisi E. I. Dyupon boʻlib, u 1802 yilda Delaver shtatida porox zdi kurdi. D. 1812—14 yillardagi ingliz-amerika urushida, AQShning Meksika bilan boʻlgan urushida (1846—48), AQSH fuqarolar urushida (1861—65), ayniqsa birinchi (1914— 18) va 2-jahon urushlarida koʻp mahsulot sotib boyib ketdi. Germaniya urushda magʻlubiyatga uchragach, D. firmasi "I. G. Farbenindustri" patentlariga ega boʻldi va dunyodagi yirik kimyoviy trestga aylandi. D.ning sanoat uzagini "Dyupon de Nemur" kimyo va neftgaz kimyosi konserni tashkil kiladi. Konsern 1982 yilda AQShdagi "Konoko" neft firmasini sotib olib, uz qudratini yanada mustahkamlab oldi. AQShda konsernning sintetik tolalar, plastmassalar, gaz, neft, kimyoviy moddalar, harbiy mahsulotlar ishlab chikaradigan, koʻmir qazib oladigan unlab korxonalari faoliyat kursatdi. Shuningdek, Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya, Belgiya, Niderlandiya, Shveysariya, Ispaniya, Norvegiya, Yaponiya, Kanada, Argentina, Braziliya, Chili, Kolumbiya, Venesuela va b. davlatlarda ham zavodlari bor. D. "Yuniroyyal", "Rokuell interneshonal" kabi eng yirik sanoat korporatsiyalarini, bir kancha moliya-kredit intlarini nazorat kiladi. Morganlar bilan mustahkam aloqasi bor.
Jarboshi avliyo
Jarboshi avliyo  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Toshkent viloyatining Boʻstonliq tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Sidjak qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Germaniya — Vengriya munosabatlari
Germaniya va Vengriya NATO, Yevropa Ittifoqi, Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti, YXHT, Yevropa Kengashi va Jahon savdo tashkilotiga aʼzo davlatlardir. Germaniyaning Budapeshtda elchixonasi bor. Vengriyaning Berlinda elchixonasi, ikkita bosh konsulligi (Dyusseldorf va Myunxenda) va toʻqqizta faxriy konsullik (Bremerxaven, Erfurt, Gamburg, Nyurnberg, Shverin, Drezden, Essen, Frankfurt va Shtutgartda) mavjud. 1992-yil 6-fevralda Germaniya Federativ Respublikasi va Vengriya Respublikasi oʻrtasida tuzilgan „Yevropada doʻstona hamkorlik va sheriklik toʻgʻrisida“gi Bitim bugungi ikki tomonlama munosabatlarning asosiy poydevorlaridan biridir. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/EPP_Congress_Madrid_2015-10_Orb%C3%A1n_%286%29.jpg/220px-EPP_Congress_Madrid_2015-10_Orb%C3%A1n_%286%29.jpg|thumb| [[Angela Merkel va Viktor Orban]] Vengriyaning 1989-yil sentabr oyida Sharqiy Germaniyadan kelgan qochqinlar uchun Avstriya bilan chegarasini ochib, Germaniyani qayta birlashtirishga (1990) hamda Markaziy va Sharqiy Yevropadagi siyosiy oʻzgarishlarga alohida hissa qoʻshganda, kelajakdagi ikki tomonlama munosabatlar uchun ijobiy javobi boʻldi. 1989-yil 10-sentabr kuni kechqurun Magyar Televizioni Vengriya hukumati chegarani yarim tunda ochishga qaror qilgani haqida xabar berdi. Uch hafta oldin, Avstriya-Vengriya chegarasida, Sopron yaqinida Pan-Yevropa piknigi boʻlib oʻtdi; Sharqiy Germaniyaning taxminan 660 fuqarosi Temir pardadan oʻtish imkoniyatidan foydalangan edi. 1989-yil 25-avgustda Vengriya bosh vaziri Miklosh Nemet va uning tashqi ishlar vaziri Gyula Xorn Germaniya kansleri Helmut Kol va tashqi ishlar vaziri Gensher huzuriga yashirincha tashrif buyurishgan.
Tarixi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/33/Szeged-istvan.jpg/170px-Szeged-istvan.jpg|thumb| [[Ishtvan I Avliyo|Vengriyalik Stiven I va Bavariyalik Jizel (Szeged, Vengriya)]] Bavariyalik Arnulf I 899-yilda vafotigacha vengerlar bilan ittifoq tuzgan. Vengerlar Karpat havzasini bosib olgandan keyin yurishlari davomida na Morava daryosida, na Pannoniyaning gʻarbiy chegarasida toʻxtamadilar, balki Bavariya hududiga Enns daryosigacha hujum qilib kirib borishdi. 907-yil 4-iyulda Pressburg jangida Bavariya armiyasi vengerlar tomonidan magʻlubiyatga uchratildi. Lexfeld jangi (955-yil 10-avgust) nemislar qiroli Buyuk Otton I tomonidan Vengriya rahbarlari ustidan hal qiluvchi gʻalabaga erishdi. Magʻlubiyat mojarlarning Gʻarbga bosqinlarini toʻxtatdi.
Vengriyalik Geza (972-997) urushdan qoʻrqib, Otton II ni vengerlar bosqinlarini toʻxtatganiga ishontirdi va undan missionerlarni yuborishni soʻradi. Otton rozi boʻldi va 975-yilda Geza va uning bir necha qarindoshlari Rim-katolik cherkoviga muqaddas suvda choʻqindilar. Geza nemis ritsarlari va vengerlarning eng katta urugʻining boshligʻi lavozimidan boshqa urugʻlar ustidan kuchli markaziy hokimiyatni tiklash uchun foydalangan. Vengriyaning Gʻarb bilan aloqalari 996-yilda Gezaning oʻgʻli vengriyalik Stiven I imperator Genrix II ning singlisi Bavariya malikasi Gisellega uylangach yanada mustahkamlandi. Birinchi jahon urushi arafasida Myunxenlik arxeolog Gisellening qabrini Nidernburg monastirining cherkovida topdi — bu joy oʻsha paytdan beri vengriyalik dindorlar uchun ziyoratgohga aylangan.
Transilvaniya XI-XII asrlarda Szekelilardan tashqari nemis sakslari tomonidan bosib olingan va mustamlaka qilingan. 1241—42-yillarda moʻgʻullar Vengriyaning shahar va qishloqlarini kulga aylantirib, aholining yarmini qirib tashlaganlar. Vengriyalik Bela IV mamlakatda muhojirlar koʻchishini tashkil qilib koʻpaytirdi, qirol qal’alarini shaharlarga aylantirdi va ularni nemislar, italyanlar va yahudiylar bilan toʻldirdi. Vengriya qirollari nemislarni mamlakatning aholi yashamaydigan hududlariga joylashtirishga intilardi.
Muqaddas Rim imperatori Sigismund 1387-yildan 1437-yilgacha Vengriya qiroli boʻlgan. Garchi Vengriya iqtisodiyoti gullab-yashnashda davom etsa-da, Sigismundning xarajatlari uning daromadidan oshib ketgan. Ijtimoiy tartibsizliklar Sigismund hukmronligining oxirida soliqlarning kuchayishi natijasida yuzaga keladi. Vengriyadagi birinchi dehqonlar qoʻzgʻoloni tezda bostiriladi, ammo bu Transilvaniyaning venger va nemis zodagonlarini Uch Millatlar Ittifoqini tuzishga undadi, bu esa qiroldan tashqari har qanday kuchdan oʻz imtiyozlarini himoya qilishga intilish edi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bf/Bayreuth%2C_Franz-Liszt-Museum_02.jpg/220px-Bayreuth%2C_Franz-Liszt-Museum_02.jpg|thumb| [[Bayreuth|Bayroytdagi Ferens Liszt muzeyi]] XVIII asrda Karl VI va Mariya Tereza davrida Vengriya iqtisodiy tanazzulga yuz tutdi. Usmonlilarning koʻp asrlik istilosi, qoʻzgʻolonlari va urushlari Vengriya aholisini keskin kamaytirib yubordi va mamlakat janubining katta qismi deyarli huvillab qoldi. Ishchi kuchi tanqisligi yuzaga keldi va Gabsburglar boshqa nemis dehqonlarini Vengriyaga chaqirdilar.
XIX asrda Prussiyaning Avstriya-Vengriya ustidan qozongan magʻlubiyati 1871-yilda Germaniya imperiyasining birlashishiga asosiy debocha boʻldi.
Birinchi jahon urushi paytida ikkala davlat ham markaziy kuchlar sifatida ittifoqchi boʻlgan. 1938-yilda Germaniya Avstriyani anneksiya qilganidan keyin mamlakatlar umumiy chegaraga ega boʻldi. Dastlab, ikki davlat Ikkinchi Jahon urushi paytida ittifoqchi boʻlgan. Biroq Vengriya urushni boshlagan Germaniyaning Polshaga bostirib kirishiga qarshi boʻlgan va ishtirok etishdan bosh tortgan. 1944-yilda Vengriya ham nemis ishgʻoli ostiga tushdi.
Vengriyaning 1989-yilda Sharqiy nemis qochqinlarining Gʻarbiy Germaniyaga qochib ketishiga yordam berish uchun Avstriya bilan chegaralarini ochish toʻgʻrisidagi qarori Germaniyani qayta birlashtirishga tayyorgarlik koʻrishda asosiy omil boʻldi. Shunga qaramay, 1990-yillarda Germaniya Vengriya va boshqa Markaziy Yevropa davlatlarining 2022-yilda chop etilgan arxiv hujjatlariga ko‘ra, NATOga qo‘shilishiga qarshi chiqqan edi. Rossiyaparast siyosat olib borgan Germaniya maxfiy munozaralar chogʻida bu davlatlarni NATOga aʼzo boʻlishdan qaytarmoqchi boʻldi. Vengriya 1999-yilda NATOga aʼzo boʻldi.
Iqtisodiy munosabatlar
Germaniya ham mijoz, ham yetkazib beruvchi sifatida Vengriyaning eng muhim tashqi savdo sherigi hisoblanadi. Germaniya Vengriya bilan savdo balansida profitsitga ega boʻlgan mamlakatlardan biridir.
1990-1995-yillar oraligʻida Germaniyaning Vengriyaga yordami 5 milliard DMni tashkil etdi, kreditlar va yordamlar Vengriyaga mintaqada imtiyozli munosabatni aks ettirdi.
Germaniya, shuningdek, Vengriyadagi yetakchi xorijiy investordir: 2005-yil oxirida nemis kompaniyalari Vengriyadagi barcha toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalar hajmining qariyb 28 foizini tashkil etdi. Faqatgina 2005-yilda Germaniya Vengriyaga 1,2 milliard yevro sarmoya kiritdi. Vengriyada qisman yoki toʻliq Germaniya kapitali ishtirokida tashkil etilgan 7000 dan ortiq kompaniyalar mavjud. Eng muhim biznes aloqalaridan biri Budapeshtdagi Germaniya-Vengriya Savdo-sanoat palatasi boʻlib, u ikki mamlakatning 900 dan ortiq aʼzo kompaniyalari manfaatlarini ifodalaydi. Nemis sarmoyadorlarining mutlaq koʻpchiligi (75 foizi) Vengriyadagi ishtirokidan juda xursand boʻlishgan va palata tomonidan oʻtkazilgan iqtisodiy soʻrov shuni koʻrsatdiki, bugun yana u yerga sarmoya kiritishni xohlaydilar. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7d/Audi_TT_Gy%C3%B6r.jpg/220px-Audi_TT_Gy%C3%B6r.jpg|left|thumb| Gyordagi Audi zavodida sifat nazorati (2005) Audi Dyor shahrida Yevropaning eng yirik dvigatel ishlab chiqaruvchi zavodini (dunyoda uchinchi) qurdi va Vengriyaning eng yirik eksportchisiga aylandi. Uning umumiy investitsiyalari 2007-yilgacha 3,300 million yevrodan oshgan. Audi ishchi kuchi Audi TT, Audi TT Roadster va A3 Cabriolet modellarini Vengriyada yigʻadi. Zavod Volkswagen, Skoda, Seat va Lamborghini avtomobil ishlab chiqaruvchilariga dvigatellar yetkazib beradi.
Daimler-Benz 800 million yevro (1,2 milliard dollar) sarmoya kiritgan va yiliga 100 000 dona Mercedes-Benz ixcham avtomobillarini ishlab chiqarish quvvatiga ega bo‘lgan Vengriyaning Kecskemet shahridagi yangi yig‘ish zavodida 2500 tagacha ish o‘rni yaratgan.
Opel 1992-yil martidan 1998-yilgacha Vengriyaning Szentgotthard shahrida 80 000 Astra va 4 000 Vectra avtomobillarini ishlab chiqargan. Bugungi kunda zavod yiliga yarim millionga yaqin dvigatel va silindr kallaklarini ishlab chiqaradi.
Avtomobil tadqiqotlari
Audi, Bosch, Knorr-Bremse va ThyssenKrupp kabi yetakchi avtomobil ishlab chiqaruvchilari Vengriyada ilmiy-tadqiqot markazlarini tashkil etishgan:
Madaniy munosabatlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d2/Collegium_Hungaricum_Berlin_WP.jpg/220px-Collegium_Hungaricum_Berlin_WP.jpg|right|thumb| Berlindagi Hungaricum kollegiyasi Germaniya va Vengriya madaniyat va taʼlim sohasida yaqindan hamkorlik qilmoqda. Maqsad — nemis tilini targʻib qilish, akademik va maktab almashinuvi va madaniy tadbirlar.
Nemis tili Vengriyaning taʼlim va iqtisodiyot tarmoqlarida muhim rol oʻynaydi. 2008-yilda 20 yilligini nishonlagan Budapeshtdagi Gyote Instituti (GI) — qamrovli kurslar va Vengriyadagi maktablar — yaqin hamkorlikni taklif etadi. Shuningdek, Vengriyaning nemislari orasida nemis tilini targʻib qilish uchun moʻljallangan koʻplab dasturlar mavjud. Budapeshtda 1992-yilda tashkil etilgan Tomas Mann Grammatika maktabi xalqaro maktabi mavjud boʻlib, vengerlar ham unga qatnaydilar. Nemis Abitur va Vengriya universitetlariga kirish imtihonlari Baja shahridagi Ungarndeutsches Bildungszentrum (Vengriyadagi etnik nemislar uchun taʼlim markazi) da oʻtkaziladi.
Venger adabiyoti Germaniyada Péter Esterhazy, Péter Nadas, Shandor Marai, Antal Szerb va Imre Kerteszning eng katta muvaffaqiyatlarga erishgan asarlari bilan mashhur.
Berlindagi Collegium Hungaricum 1924-yilda tashkil etilgan. 1945-yildan keyin u oʻz faoliyatini toʻxtatgan va 2000-yildan eski nom bilan qayta ochildi. Shtutgartda Balassi institutining filiali boʻlgan Vengriya madaniyat markazi ham mavjud. Vengriya bastakori va pianinochisi Ferents Lisztga bagʻishlangan muzeylar Veymar va Bayroytda joylashgan. Liszt ning qabri cherkovi Bayroytda joylashgan boʻlib, u oʻsha yerda vafot etgan.
Taʼlim
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/Deutsche_Schule_Budapest_-_Thomas_Mann_Gymnasium.jpg/220px-Deutsche_Schule_Budapest_-_Thomas_Mann_Gymnasium.jpg|thumb| Tomas Mann gimnaziyasi, Budapesht Budapeshtda nemis xalqaro maktabi, Tomas Mann gimnaziyasi mavjud.
Akademik darajadagi taʼlim
Har yili minglab vengerlar Germaniyaga oʻqish va tadqiqot almashinuvi uchun borishadi. Germaniya Akademik almashinuv xizmati (DAAD) va Robert Bosch jamgʻarmasi bular uchun stipendiyalar ajratmoqda.
Budapeshtdagi Andrássy Gyula nemis tili universiteti Vengriyadagi nemis tashqi madaniyat va taʼlim siyosatida muhim rol oʻynaydi.
Doʻkon
Doʻkon (arab.) — 1) mol chakana sotiladigan joy — magazin; 2) hunarmand, kosibning ustaxonasi, hunar-mandlik ishxonasi; 3) toʻquvchining dastgohi; 4) Kavkaz va Yaqin Sharq mamlakatlarida vino sotiladigan kichikroq mayxona.
Qoʻshtegirmon
Qoʻshtegirmon (Куштегирмон) — Oʻzbekiston Respublikasi Surxondaryo viloyati Shoʻrchi tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.
Butunjahon suv-botqoqlar kuni
Butunjahon suv-botqoqlar kuni (World Wetlands Day) ― har yili 2-fevralda butun sayyorada nishonlanadigan xalqaro kundir.
Tarix
Butunjahon suv-botqoqlar kuni 1997-yildan beri butun dunyoda nishonlanadi.
2006-yil 18-yanvar holatiga koʻra ushbu Konvensiyaning ishtirokchilari 150 ta davlat boʻlgan. Ramsar konvensiyasiga qoʻshilish shartlaridan biri, unga qoʻshilishni istagan mamlakat hududida kamida bitta „Ramsar hududi“ ni yaratishdir. Shunday qilib, Rossiya Federatsiyasida „Ramsar uchastkalari“ federatsiyaning 21 ta sub’ekti hududidagi 35 ta suv-botqoq yerlarini oʻz ichiga oladi, ularning umumiy maydoni oʻn million gektardan ortiq.
Ushbu xalqaro kun tashkilotchilari turli tadbirlarni oʻtkazib, turli mamlakatlar jamoatchiligi va rahbariyatining eʼtiborini suv qushlarining yashash joylariga ehtiyotkorlik bilan munosabatda boʻlish va yer sayyorasi ekotizimidagi suv-botqoq yerlarining ahamiyatiga qaratishni maqsad qilib qoʻygan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Jiydaliota
Jiydaliota  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: XVIII asr. Surxondaryo viloyatining Boysun tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Pulhokim” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Surxondaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Darnell Hillman
Darnell "Dr. Dunk" Hillman (1949-yil 29-avgustda tugʻilgan) - sobiq professional basketbolchi.
Hillman Xiram V. Jonson oʻrta maktabini tamomlagan.
Faoliyati
Hillman 1976-yil iyun oyida ABA-NBA birlashuvi bilan Milliy Basketbol Assotsiatsiyasiga (NBA) qo'shilgan Peysers uchun olti mavsum o'ynadi. Hillman o'zining zamonaviy slam-dunklari va katta hajmdagi afro soch turmagi bilan shuhrat qozondi. U hatto 1976—1977 yilgi mavsumda NBAning Slam Dunk tanlovi g'olibi deb atalgan bo'lardi, bu bugungi kunda ma'lum bo'lgan voqeaning boshlanishi edi, garchi unga 2017-yil 8 martgacha rasmiy kubok berilmasa ham 1977-yilgi NBA finalining 5-oʻyinining tanaffus vaqtida boʻlib oʻtgan musobaqaning finalida Hillman Golden State Warriors vakili Larri MakNilni magʻlub etdi. Final vaqtida Hillmanning huquqlari Nyu-York Netsga almashtirilgan edi, ammo u hali shartnoma imzolamagan edi. U rasman hech qanday NBA jamoasining a'zosi bo'lmagani uchun u forma kiyish o'rniga oddiy oq tankada musobaqalashdi. Keyin musobaqadan keyingi intervyu uchun Hillman "Bottle Shoppe" yozuvi tushirilgan ko'ylak kiydi - Indianapolisdagi spirtli ichimliklar do'konining nomi hali ham mavjud va Hillman chapda o'ynagan shahar parklari softbol ligasi jamoasi homiysi edi.
Hillman keyinchalik NBAda Nyu-Jersi Nets, Denver Naggets, Kanzas Siti Kings va Golden Steyt Uorriors bilan o'ynadi va u o'z faoliyatini 1980-yilda NBA/ABA umumiy mavsumida 6,666 ochko va 5,187 ribaund va 7,339 ball bilan yakunladi.
Hillman, shuningdek, 1970-yilgi FIBA jahon chempionatida Amerika Qo'shma Shtatlari erkaklar milliy basketbol jamoasida o'ynagan.
Bir kuni jurnalist Hillmandan orqa taxtaning to'rtdan bir qismini ushlab olish uchun etarlicha balandlikka sakrashi rostmi, deb so'radi. Hillman shunday javob berdi: "U yerga 100 dollarlik banknot qoʻying va qarang." Hillmanning orqa taxta ustidagi kvartiralarni yig'ish haqidagi hikoyalarini eshitgan muxbir taklifni rad etdi.
Shaxsiy hayoti
1997-yilda ABA uchrashuvida Hillman "Eng katta ABA Afro" mukofotini qo'lga kiritdi.
Hozirda Hillman Indiana Peysers uchun lagerlar, klinikalar va bitiruvchilar bilan aloqalar boʻyicha direktor oʻrinbosari sifatida ishlaydi.
2012-yil 4-fevralda Hillmanning №45-si San-Xose Davlat Universiteti tomonidan nafaqaga chiqdi. Hillman Riki Berri (№34) va Olivye Sen-Jan (№3) oʻz formalari nafaqaga chiqqan yagona spartalik sifatida qoʻshiladi.
Pyotr I haykali, Kuzminki
Pyotr I haykali — Rossiya imperatori Pyotr I ning yoʻqolgan haykali, Moskva yaqinidagi knyaz S. M. Golitsinning Kuzminki mulki hududida joylashgan.
Yodgorlik 1844-yil oktabr oyida, aytishlaricha, Pyotr I 1722-yilda Fors yurishidan Moskvaga ketayotganda toʻxtagan uy joylashgan joyda oʻrnatilgan. Bu Golitsinning Perm metallurgiya zavodlarida meʼmor Mixail Bikovskiyning eskizlari boʻyicha yasalgan, bezakli choʻyan plitalar bilan qoplangan baland poydevor ustidagi yetti metrli obelisk edi. Obeliskning ustida Santino Kampioni tomonidan yaratilgan zarhal gerb oʻrnatilgan edi. Poydevordagi bronza hoshiyada: „Bu yerda imperator Buyuk Pyotrning qarorgohi joylashgan edi“ degan yozuv boʻlgan. Haykal ikkita tosh zinapoyada joylashib, sakkizta choʻyan tumbaga tortilgan choʻyan zanjir bilan oʻralgan edi. Inqilobdan keyin yodgorlik ikki boshli burgutidan ayrilgan. 1920-yillarning oxirida u butunlay vayron qilingan va eritishga yuborilgan. Shu kungacha obeliskdan faqat tosh poydevori saqlanib qolgan.
Puso
Pusô toʻqilgan barglarda guruch pishirish va xizmat qilish usulini anglatadi va shuning uchun maʼlum bir retseptga ishora qilmaydi. Bu, aslida, guruchni tayyorlashning turli xil usullarini nazarda tutishi mumkin, ular oddiy, mazali yoki shiringacha. Nima boʻlishidan qatʼiy nazar, ularning barchasi toʻqilgan qoplar boʻlib, ular ichida guruch quyiladi va qaynatiladi. Pusô filippinning suman, binalot va pastil kabi barg bilan oʻralgan boshqa taomlaridan ajralib turadi, chunki ikkinchisi oziq-ovqat atrofiga oʻralgan va oʻralgan yoki bogʻlangan barglardan foydalanadi. Pusô, aksincha, sumka sifatida murakkab toʻqilgan barglardan foydalanadi.
Pusô anʼanaviy ravishda sayohatlar uchun guruchni qadoqlash usuli sifatida tayyorlanadi va tik turgan holda qoʻlda ushlanadi, odatda shishlarda pishirilgan goʻsht yoki dengiz mahsulotlari bilan birlashtiriladi (inihaw yoki satti). U hali ham koʻcha oziq-ovqat sotuvchilari tomonidan isteʼmol qilinadi (pungko-pungko). Oʻtirgan ovqatda u odatda boʻlaklarga boʻlinadi va oddiy guruch oʻrniga plastinkada xizmat qiladi.
Pusô bir paytlar ispangacha boʻlgan filippinliklar orasida diwata ruhlariga nazr sifatida va ayollar oʻrtasida toʻqishning asosiy mahoratini kengaytirish sifatida madaniy ahamiyatga ega edi. Bu bayramlar bilan bogʻliq boʻlib qoldi, chunki ular odatda diniy tadbirlar paytida, ayniqsa murakkab toʻqilgan oʻzgarishlarda xizmat qilishgan. U hali ham Filippinning baʼzi qismlarida marosimlarda qoʻllaniladi, garchi marosimlarning oʻzi asosan xristianlashtirilgan. Xuddi shunday, u musulmon filippinliklar uchun madaniy ahamiyatga ega boʻlib, u yerda Hari Raya bayramining ramziga aylandi.
Efiopiyalik Finey
Finey (Фινεύς Фινεύς) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni, Bel va Anxinoyaning oʻgʻli, Kadmning amakisi yoki (Gesiod, Asklepiad, Antimax va Ferekidlarga koʻra) Feniks (Agenorning oʻgʻli) va Kassiopeyaning oʻgʻli , Gellanikga koʻra — Agenorning oʻgʻli.
Puso
Pusô boshqa guruch yetishtiruvchi avstroneziya madaniyatlarida, xususan, Indoneziya ketupatida oʻxshash taomlar bilan bogʻliq, ammo ikkinchisi olmos shakllari bilan cheklangan va boshqacha tarzda toʻqilgan. Atupat deb nomlangan juda oʻxshash oktaedr shaklidagi versiya mustamlakachilikdan oldingi Guamda ham topilgan, orolda qadimgi guruch etishtirish ispanlar tomonidan olib kelingan makkajoʻxori bilan almashtirilishidan oldin.
Efiopiyalik Finey
U birinchi marta Andromedaga unashtirilgan va Persey qizni qutqarganida unga qarshi fitna uyushtirgan, Persey esa uni toshga aylantirib qoʻygan. Ovidiyning soʻzlariga koʻra, Kefeyning ukasi Perseyni oʻldirmoqchi boʻlgan. U rahm-shafqat soʻrab yolvorgan, ammo Persey Meduzaning boshi yordamida uni ham toshga aylantirgan.
Filammon
Filammon (Φιλάμμων Φιλάμμων) — qadimgi yunon mifologiyasida buyuk musiqachi, Apollon va Xionaning (Filonida ; yoki Apollona va Levkonoya ) oʻgʻli.
Argiopaning eri, Famiridning otasi. Ferekidning soʻzlariga koʻra, argonavt.
Delfida oʻtkazilgan tanlovlarda qoʻshiq kuylash boʻyicha gʻolib boʻlgan. Lerna shahrida Demetra uchun muqaddas marosim oʻtkazgan, orixalkdan yasalgan yurakka doriy lahjasida yozilgan shu haqidagi hikoyada unga nisbat beriladi.
Filammon Flegiyga qarshi urushda argivlar otryadi bilan birga Delfiga yordam uchun ketayotgan vaqtida halok boʻlgan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Efiopiyalik Finey
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Puso
Nomlari
Pusô (shuningdek, puso, poso yoki pusó deb ham yoziladi) tom maʼnoda sebuanoda „yurak“ degan maʼnoni anglatadi, chunki uning yuqori qismida kokos bargining ikkita boʻsh uchi aorta va vena kavalariga oʻxshash yurakka oʻxshaydi. Uning boshqa keng tarqalgan nomi patupat dastlab „toʻrt burchakli [toʻrtburchak yoki kub]“ degan maʼnoni anglatadi yu Proto-Malayo-Polineziya *epat („toʻrt“) ning takrorlanishi. Bu shakl hali ham eski Chamorro kognat atupat aniq.
Pusô Filippindagi turli etnik guruhlarda turli nomlar bilan ham tanilgan, jumladan, Mindoro tillarida piyusopusó ; Maranao, Iranun va Maguindanaonda piyoso ; langbay, lambay yoki varayda linambay ; xiligaynondagi bugnóy ; tam-o in Aklanon ; Tausug va Yakanda tamu, taʼmu yoki temu ; Kapampangan, Pangasinan va Ilocanoʻda sinambong, patupat yoki pusu ; va Sama- Bajaudagi katumpat.
Tavsif
Pusô maʼlum bir retseptga ishora qilmaydi, balki guruchni qadoqlash va unga xizmat qilish usulidir. Shuning uchun, u guruchni tayyorlashning oddiy, shoʻr yoki shiringacha boʻlgan turli xil usullariga murojaat qilishi mumkin. Nima boʻlishidan qatʼiy nazar, ularning barchasi toʻqilgan qoplar boʻlib, ular ichida guruch quyiladi va qaynatiladi. Guruch pishayotganda, uning qop bilan tarqalishining oldini oladi, natijada siqilgan tortga oʻxshash tuzilishga ega boʻladi. Bu oddiy oq guruch yoki oldindan toʻqilgan idishga quyilgan va keyin qaynab turgan suyuqlikka botiriladigan glyutinli guruch bilan tayyorlanishi mumkin. Bu odatda oddiy, lekin uni goʻsht bilan pishirish yoki gata (kokos suti) va tuz yoki zanjabil kabi ziravorlar bilan taʼmlash mumkin. Idishning boshqa variantlari ham shirin boʻlishi mumkin va muskovado shakar bilan pishirilishi mumkin. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Conching%27s_Native_Lechon_Manok.jpg/220px-Conching%27s_Native_Lechon_Manok.jpg|left|thumb| Lechon manok (qovurilgan tovuq) pusô bilan xizmat qiladi Pusô tagalog binaloti va Maguindanao pastili kabi barg bilan oʻralgan boshqa filippin taomlaridan, shuningdek, suman va moron kabi Filippindagi barglarga oʻralgan turli xil kakaninli gazaklar bilan ajralib turadi. Bu idishlarning barchasi oddiygina oziq-ovqatga oʻralgan va katlanmış yoki bogʻlangan barglardan foydalanadi. Pusodan farqli oʻlaroq, ular murakkab naqshlarga toʻqilmagan.
Barg toʻqish Filippindagi qadimiy sanʼat boʻlib, savat, shlyapa, boʻyra, oʻyinchoqlar, sidinglar va hatto diniy bezaklar kabi turli xil anʼanaviy hunarmandchilik buyumlarini (qadimgi anitizmda ham, zamonaviy Xristian Palm Yakshanba bayramlarida) qilish uchun ishlatiladi. Oziq-ovqat, shuningdek, odatda toʻqilgan barglarga oʻraladi, eng koʻp ishlatiladigan banan yoki kokos barglari. Bu ularni estetik jihatdan yoqimli qiladi, isteʼmol qilish uchun amaliy va barglarning xushboʻyligi bilan oziq-ovqatni toʻldiradi.
Pusô qoplari deyarli har doim hindiston yongʻogʻi barglaridan toʻqiladi, ammo ular boshqa palma turlaridan yoki pandan barglaridan ham tayyorlanishi mumkin. Foydalanilgan kokos barglari yangi oʻsib chiqqan, odatda och sariqdan och yashil rangga ega va eski barglarga qaraganda ancha moslashuvchan. Ushbu yosh barglar koʻpchilik Visayan mintaqalarida lukay sifatida tanilgan; Janubiy Luzonda palaspas, usbong, talbos yoki ibus ; Leyte shahridagi dugokan ; Boholdagi ugbos ; Masbatedagi uyok ; va Bikolda langkóy. Ular toʻqilishi mumkin boʻlgan koʻplab texnikalar mavjud boʻlib, ular turli xil pusô turlariga tarjima qilingan.
Puso toʻquvchilari anʼanaviy ravishda Sebuanoda mamumuso yoki manlalah nomi bilan tanilgan.
Madaniy ahamiyati
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/SattiTamu.jpg/220px-SattiTamu.jpg|thumb| Tausug taʼmu odatda yeryongʻoq sousida satti bilan xizmat qiladi Pusô guruchni pishirish va qadoqlash usulidan kelib chiqqan. Bu mustamlakachilikdan oldingi filippinliklarning antiizmida diniy marosimlarda ham mashhur edi. Kichikroq yoki koʻproq ishlab chiqilgan versiyalar diwata spirtli ichimliklar uchun taom takliflarining anʼanaviy qismi boʻlib, ispanlar bu anʼanani ofrendas deb atashgan. Filippinliklar soʻnggi bir necha asrlarda nasroniylik va islomni qabul qilganligi sababli, bu anʼanalar tobora unutilib yoki sinkretlashtirildi.
Kebuano dinida oʻtmishda pusô bilan bogʻliq marosimlar orasida harang sa mga kalag (marhumning tiriklarga taʼsirini oldini olish marosimi); sagangsang (tuba palma sharobini yigʻuvchilar uchun marosim); damit (hosil oldidan marosim); buhat silang (hosildan keyingi minnatdorchilik marosimi); tigpo (oʻliklarning ruhlaridan kechirim soʻrash marosimi); va balangkisaw (suv ruhlaridan kechirim soʻrash marosimi).
Shunga qaramay, u hali ham baʼzi (xristianlashtirilgan) marosimlarda, masalan, pamisa (oʻlganlar uchun katolik ibodati) kabi saqlanib qolgan. Bundan tashqari, hali ham ofrenda muntazam qismi hisoblanadi. Garchi zamonaviy davrda qurbonlik odatda diwata ruhlariga emas, balki uydagi katolik qurbongohiga yoki marhum yaqinlariga beriladi.
Filippin musulmonlari orasida u bayram taomi sifatida saqlanib qoladi va koʻplab islom bayramlarida juda mashhur. Bu, ayniqsa, Ramazon oxiridagi Hari Raya bayrami bilan bogʻliq.
Variatsiyalar
Pusô turli xil texnikalar yordamida juda koʻp turli shakllarda tayyorlanishi mumkin. Baʼzi etnik guruhlarda koʻplab anʼanaviy variantlar mavjud, boshqa etnik guruhlarda esa bir yoki ikkitasi bilan cheklangan. Koʻpgina texnikalar etnik guruhlarda ham taqsimlanadi va turli nomlar ostida maʼlum boʻlishi mumkin, bu esa mustamlakachilikdan oldingi Filippindagi guruhlar oʻrtasida umumiy kelib chiqishi yoki madaniy almashinuvini koʻrsatadi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/Puso_and_BBQ_Feast_-_Chicken_Skin%2C_Pork_Belly%2C_Chicken_Liver_and_Intestines.jpg/220px-Puso_and_BBQ_Feast_-_Chicken_Skin%2C_Pork_Belly%2C_Chicken_Liver_and_Intestines.jpg|thumb| Binaki uslubidagi inihawli pusô ( Filippin barbekyu)
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/16/Organic_packing_rice_cebu_2017_wrapping_of_food.jpg/220px-Organic_packing_rice_cebu_2017_wrapping_of_food.jpg|thumb| Sebu shahridan kinasing uslubidagi pusô
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/Patupatjf.JPG/220px-Patupatjf.JPG|thumb| [[Iloklar|Ilokano patupat, odatda toʻrtburchaklar shaklidagi shirin variant kokos suti va muskovado shakar aralashmasida qaynatilgan glyutinli guruchdan tayyorlanadi .]]
Tarixi
Barg bilan oʻralgan idishlar ispanlar Filippinga kelganlarida tasvirlangan eng qadimgi Filippin taomlaridan biridir. Barglarda pishirilgan guruch haqida birinchi eslatma Antonio Pigafetta tomonidan 1525-yilda Visayan guruch va tariqning qovurilgan baliq bilan xizmat qilgan barglarga oʻralgan taomi haqida yozgan.
Filippinning ispan mustamlakasi davrida ispan ruhoniylarining Vocabularias (lugʻatlari) da nashr etilgan Visayanliklar orasida pusô haqida oltita asosiy maʼlumot mavjud. Ularning mualliflari koʻpincha oddiy geometrik shakllardan tortib, ob’ektlar yoki hayvonlarga taqlid qiluvchi murakkab shakllargacha boʻlgan shakli va toʻquv naqshlari boʻyicha oʻzgarib turadigan koʻplab variantlarni tasvirlaydi. Ammo illyustratsiyalarsiz ularning qanday koʻrinishini, qanday qilib yaratilganligini tasavvur qilish qiyin. Shunga qaramay, ular anʼanaviy pusôning ispangacha boʻlgan davrda qanchalik murakkab boʻlganligi haqida tasavvur beradi, garchi bu shakllarning baʼzilari hozirda yoʻqolgan. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5b/HANGING_RICE.jpg/220px-HANGING_RICE.jpg|thumb| Sebuda bir dasta pusô sotilmoqda Leytening Dagami shahrida istiqomat qiluvchi iyezuit ruhoniysi Fray Mateo Sanches oʻzining Vocabulario de la lengua Bisaya (1615—1617) asarida birinchi boʻlib pusoni nomi bilan (" poso " sifatida) taʼriflagan. U buni ayollar tomonidan yaratilgan deb taʼriflaydi. Shuningdek, u oʻn toʻrt turdagi pusôni sanab oʻtadi. Ular oʻz ichiga oladi tambong, tekis va toʻrtburchaklar edi; binairan, gʻisht shaklidagi toshga oʻxshash; va bayobayo, silindrsimon shaklda kichik pestle kabi edi. U shuningdek, cumol sin datu kabi yanada murakkab shaklga ega boʻlgan, siqilgan mushtga oʻxshagan boshqalarni tasvirlaydi; linalaqui, erkak jinsiy aʼzolari kabi shakllangan; binabaye, koʻkrak kabi shakllangan; sinaop, bir-biriga yopishgan ikki qoʻl kabi shakllangan; tinicod, oyoqning tovoni kabi shakllangan; linangbay yoki linambay, qisqichbaqa shaklida; binitoon, yulduz shaklida; bungān gapas, shakli kapok mevasi; binabao yoki pinavikan, toshbaqa qobigʻi kabi shakllangan; va maymun boshiga oʻxshash ynamo yoki inamo.
Alonso de Méntrida oʻzining Diccionario de la lengua Bisaya, Hiligueina y Haraya de la Isla de Panay (1618) asarida Panayning Sebuano, Ilonggo va Karay xalqlari orasida olti xil pusôni tasvirlaydi. Uning roʻyxati Sanches aytib oʻtganlarning baʼzilarini takrorlaydi. U oʻz ichiga oladi poso nga linalaque, u " esquinado " („burchak“) deb taʼriflaydi; poso nga pinaouican, toshbaqa shaklidagi; poso nga binouaya, shakli timsohga oʻxshash; poso nga ibaiba, shakli iba (guruch savati yoki bankasi); poso nga galangan, shakli galangan (yulduz mevasi); va poso nga paholan, baliqchilar tomonidan baliq ovlash liniyalarini bogʻlash uchun beliga kiyiladigan kichik yogʻoch boʻlagiga oʻxshaydi.
Fransisko Ignasio Alcina oʻzining Historia de las islas e indios de Bisayas (1668) asarida Visayan " posos "larini ham tasvirlab bergan. U ularni pagabo yoki saragunting marosimi paytida marosim qurbonligi, kaminning diwata (ruhi) uchun paganito animistik marosimi sifatida tasvirlagan. Uning taʼkidlashicha, bir vaqtlar divata ruhlariga bagʻishlangan " pososlar " yolgʻiz qoladi va hech qachon ochilmaydi. Sanches kabi, u har xil turdagi pusô ni tasvirlaydi, yaʼni linangang, kichik qush shaklida deyarli oq kokos barglari bilan toʻqilgan; va ginawig, katta tovuq shaklida toʻqilgan.
Alcina tomonidan tasvirlangan pusôdan foydalanadigan yana bir marosim — bu oʻliklarni dafn etish marosimidan keyin qilingan pagbutalar. Marhumning qarindosh-urugʻlari va doʻstlari pusto toʻqib, hammasini suv solingan katta idishga bogʻlashardi. Daitan shaman keyin namoz oʻqiyotganda har bir pusôni kesib tashladi, bu tiriklarni yaqinda ketganlardan ajratishni anglatadi.
Samarning Guiguanda (zamonaviy Gyuan) istiqomat qilgan yana bir iyezuit ruhoniysi Xuan Xose Delgado oʻzining General Historia, sacro-profana, politica y natural de las Islas del poniente llamadas Filipinada yogʻoch kesish uchun oʻrmonga borganida oʻzi bilan pusô olib ketgani haqida yozadi. (1751). U guruchni uzoqroq saqlashini maqtadi. U, shuningdek, baon deb ataladigan katta qozonlarda goʻsht bilan pusô qanday pishirilganini ham eslatib oʻtadi. U ularning nomini aytmasa-da, toʻquv naqshlarining dumaloq, kvadrat yoki toʻrtburchaklar shakligacha boʻlgan koʻplab turlarini tasvirlaydi. U, shuningdek, qop yasaydigan bolalarning ham toʻqish mahoratini taʼkidlab, ularning ijodini Gordiy tuguniga oʻxshatadi.
XIX asr oxiri va XX asr boshlarida Vocabularias’da pusô haqida faqat qisqacha eslatmalar mavjud. 1885-yilda Xuan Feliks de la Enkarnasion pusôni guruch bilan toʻldirilgan bir xil xalta sifatida tasvirlaydi. Garchi u alohida taomlar sifatida pinaoika va pinapaganni ham eslatib oʻtadi. Antonio Sanches de la Rosa oʻzining Diccionario español-bisaya para las provincias de Sámar y Leyte (1914) asarida pusôni lambay va langbay ostida sanab oʻtadi, pusôning zamonaviy varaycha nomi Sanches uch asr avval tasvirlagan „qisqichbaqa“ versiyasidan olingan. U buni kokos sutida guruch yoki guruch pishirish uchun ishlatiladigan " bolsa de figura de corazon " („yurak shaklidagi sumka“) deb taʼriflaydi.
Shunga oʻxshash idishlar
Puso boshqa guruch yetishtiruvchi avstroneziya madaniyatlarida, masalan, Indoneziya ketupatida oʻxshash taomlar bilan bogʻliq, ammo ikkinchisi olmos yoki uchburchak shaklidagi variantlarga toʻgʻri keladi. Ketupat ham boshqacha tarzda toʻqilgan, barg asosi va boʻshashgan barg iplari koʻpchilik filippin pusolarida boʻlgani kabi bir nuqtada chiqmaydi. Ular, shuningdek, musulmon filippinliklarning tamu kabi Ramazon hayiti bilan mashhur. Ketupat musulmon filippinliklar orasida eng koʻp tamu pinad versiyasiga oʻxshaydi, ular tekislangan olmosga oʻxshaydi, ammo ular boshqacha tarzda toʻqilgan. Hindu Balida, ketipat yoki tipat deb ataladigan shunga oʻxshash olmos shaklidagi variant guruch maʼbudasi Dewi Sri uchun qurbonlik sifatida ishlatiladi.
Atupat deb nomlangan sakkizburchak shaklidagi versiya mustamlakachilikdan oldingi Guamda ham topilgan, orolda qadimgi guruch etishtirish ispanlar tomonidan olib kelingan makkajoʻxori bilan almashtirilishidan oldin.
Bola avliyo maqbarasi
Bola avliyo maqbarasi — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: XVIII—XIX asrlar. Qoraqalpogʻiston Respublikasining Qoʻngʻirot tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Ustyurt“ OFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktyabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Horma
Aholisi
Aholisi — 96 kishi.
Erifila
Erifila (Ἐριφύλη Ἐριφύλη) — qadimgi yunon mifologiyasi qahramoni. Amfiarayning rafiqasi. Alkmeonning onasi. U Polinikdan sovgʻa sifatida marjon olgan va erini Fivaga qarshi yurishga otlanishga majbur qilgan. Fersandrdan sovgʻa sifatida peplos (libos) olgan va oʻgʻillarini Epigonlar yurishiga borishga undagan. Erifilaning oʻgʻli onasini otasi uchun qasos olish maqsadida oʻldirgan.
Argosdagi yodgorlik. „Odisseya“ va „Eneida“da Aidni taʼriflash vaqtida eslab oʻtilgan. Delfidagi Polignotning suratida Aidda, barmoqlarining uchlari bilan xitonining boʻyin sohasini ushlab turgan holatda tasvirlangan.
Stesixorning „Erifila“ dostoni bosh qahramoni, Sofoklning „Erifila“ (fr. 201 Radt) va „Amfiaray“ fojialari, nomaʼlum muallif, Nikomax va Aksiyning „Erifila“ tragediyalari qahramoni.
1900-yilda kashf etilgan „(462) Erifila“ asteroidi uning sharafiga atalgan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Jonatan Davis
Jonatan Christian Davis (2002-yil 27-fevralda tugʻilgan) - Milliy Basketbol Assotsiatsiyasining (NBA) Vashington Wizards jamoasi uchun amerikalik professional basketbolchi. U Viskonsin Badgers uchun kollej basketboli oʻynagan va 2022 NBA loyihasida Wizards tomonidan oʻninchi oʻrinni egallagan.
Oliy maktab faoliyati
Davis Viskonsin shtatining La Kross shahridagi La Crosse markaziy oʻrta maktabida basketbol oʻynagan. U birinchi kurs talabasi sifatida 2-divizion shtat unvonini qoʻlga kiritdi. Oʻzining kichik mavsumida Davis har bir oʻyinda oʻrtacha 23 ochko va toʻqqizta ribaund toʻpladi va La Crosse Tribune yilning eng yaxshi futbolchisi unvoniga sazovor boʻldi. Katta yoshda u har bir oʻyinda oʻrtacha 27,4 ochko va 9,2 ribaund toʻplagan. U Viskonsin janob basketboli deb topildi va La Crosse Tribune yilning eng yaxshi futbolchisi sifatida takrorlandi. Davis oʻz maktabining barcha vaqtlardagi eng yaxshi toʻpurari sifatida 2158 martaba ochkosi bilan ketdi. U Marquette, Ayova va Minnesota takliflari bilan Viskonsin uchun kollej basketboli oʻynashni va'da qildi.