Bogʻ_tuzish_sanʼati
Amir Temur davrida barpo etilgan Samarqand atrofidagi boglarning tuzilishi oʻziga xos boʻlgan. Bogʻlar ikki xil koʻrinishda barpo etilgan. Bir toifadagi bogʻlar muntazam reja asosida barpo qilingan boʻlib, gul va dovdaraxtlar aniq tartib bilan oʻtqazilgan. Bu turdagi bogʻlar tepa yon bagʻrida zinapoyasimon qilib barpo qilingan. Ikkinchi toifadagi bogʻlar qoʻriqxonaga oʻxshash boʻlib, tabiiy daraxtzorlardan foydalanilgan, umumiy maydoni esa qisman obodonlashtirilgan (Bogʻi Jahonnamo shunday bogʻlardan edi). Bogʻlarning teng tomonli yoki toʻrtburchak maydonlari baland devorlar bilan oʻrab olinardi, kiriladigan asosiy darvoza ravoqli qilib ishlangan va koshin bilan bezatilgan. Darvoza burchaklarida guldastalar boʻlgan. Bizgacha yetib kelgan "Irshod azziroa" risola (16-asr boshi, Hirot)da temuriylar davri tajribasi umumlashtirilgan. Risolaning bir bobida chorbogʻ — toʻrt boʻlakdan iborat bogʻni barpo qilish qoidalari ("Koʻchat, gul, daraxt, muattar oʻtlar oʻtqazish, chorbogʻga tartib berish va uni barpo qilishda izchillikka rioya qilish") bayon etilgan. Unda asosiy bino yoki saroyni bogʻning jan. tomoniga qurish zarurligi koʻrsatilgan. Teng tomonli yoki toʻrtburchakli qilib rejalashtirilgan bogʻning umumiy maydon atrofi devor bilan oʻralib, ichkari tomonda devordan bir oz naridan ariq oʻtkaziladi. Ariq boʻylab uning devor tarafiga oq terak ("safidori samarqandiy"), bogʻ tarafiga esa gulsafsar ekiladi. Ariqqa yondosh qilib yoʻlka quriladi. Undan ichkariroqqa oʻrik koʻchatlari qizgʻish gullaydigan shaftoli bilan navbatmanavbat qilib oʻtqaziladi, soʻngra tokzorlar tiklanadi. Chorbogʻning oʻrtasidan katta ariq oʻtkazilib, undan irmoq orqali chiqarilgan suv saroy binosi oldidagi katta hovuzga kelib quyilgan. Hovuz atrofi boʻznoch, gulsafsar, guliraʼno kabi manzarali oʻsimliklar va gullar bilan bezatilgan. Katta ariq boʻylab ikkita yonlama yoʻlka olinib, ularning har ikki tarafidagi toʻrtburchak maydonlar chorchamanmaysazorlarga boʻlingan. Birinchi maysazorga tok, ikkinchisiga — behi, uchinchisiga — shaftoli va toʻrtinchisiga — nok koʻchatlari oʻtqazish lozim boʻlgan. Har bir chamanzorda shakl berilgan gulzor (gazon) tartib qilingan: birinchisiga — binafsha, gulsafsar, atirgul, zaʼfar, nargis; ikkinchisiga — bogʻ va togʻ lolasi, oddiy va dasht gulsafsari, havorang yasmin, sariq sallagul, sariq binafsha; uchinchisiga turli nav atirgullar; toʻrtinchisiga — sariq va oq yasmin, liliya, qalampirgul, sariq gulsafsar, xitoy lolasi, gulidovud (guli javhar) ekilgan. Bu gullar shunday tanlab olinganki, ular erta bahordan kuzgacha navbat bilan almashinib har turli vaqtda gullagan. Binolar atrofiga chinor va bedona tut, sharq tarafdan uylarga yaqinroq qilib olcha va gilos, shim.ga qaragan old tomonining oʻrtasiga qizil sallagul ekilgan. Meʼmoriy tuzilgan bogʻlarda suv inshootlari — ariq, hovuzlarga alohida ahamiyat berilgan. Hovuzlardan bittasi katta, qolganlari turli hajmda va shaklda — murabba, koʻp burchakli, kungurali, koʻpincha oʻrtasida favvorasi boʻlib, zinapoyasimon (terrasali) bogʻlarda pogʻonali sharshara (kaskad)lar ham hosil qilingan. Bogʻ barpo qilishda koʻp hollarda oldindan daraxt ekib ancha obod qilib qoʻyilgan joylar tanlab olingan. Keyin ularga reja asosida tartib berilgan (yana qarang Amir Temur bogʻlari).