cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Darshan (aktyor)
2001—2010-yillar
Darshanning filmlardagi asosiy tanaffusi PN Satya rejissyori boʻlgan va 2001-yilda chiqarilgan Majestic filmi bilan keldi, filmda Don Daasa rolini ijro etgan. Keyin u Ramesh Yadav tomonidan ishlab chiqarilgan Kitti, Ninagoskara, Neenandre Ishta va Daasa kabi filmlarda ham rollar ijro etgan. U Premning rejissyorlik debyuti, 2003-yilda „Kariya“ janridagi filmida rol ijro etgan. U Laali Haadu’da yangi paydo boʻlgan musiqachi, Lankesh Patrikeʼda jurnalist va Namma Preethiya Ramu’da koʻr kambagʻal odam rolini ijro etdi. 2004-yilda u Om Prakash Rao rejissyorligidagi Kalasipalya filmida va PN Satyaning Daasa filmida, 2005-yilda u yana uchta Annavru, Shashtri va Ayya filmlarida rol ijro etdi. U yana Anaji Nagarajning „Swamy“ (2005), Suntaragaali (2006), Datta (2006), Bhoopathi (2007), Snehana Preethina (2007) va Anatharu (2008) filmlarida rol ijro etdi, u yerda Upendra bilan birga rol ijro etishgan. 2008-yilda Gaja filmi unga yaxshi qurilgan, rustik, ammo „dabdabali“ yigit sifatida oʻz oʻrnini yaratishga yordam berdi. Keyingi filmlarga Indra (2008), Arjun (2008), Navagraxa (2008), Yodha (2009), Abhay (2009) kiradi. 2010-yilda u 2009-yilda telugu tilidagi „Pokiri“ filmining remeyki boʻlgan Porkida firibgar qiyofasida politsiyachi sifatida harakat qilgan. Uning keyingi filmi Shourya (2010) edi. Keyin Boss (2011) va Shahzoda (2011) keldi.
2010-yildan hozirgi kungacha
Uning 2014-yilda suratga olingan „Ambareesha“ filmi tijoriy jihatdan muvaffaqiyatli boʻldi. Mr. Airavata filmida u politsiyachi rolini oʻynadi. Hindu shunday deb yozgan edi: „U janob Airavata qiyofasida tikilgan avatarda ekranda jilmayib turadi“. 2016-yildagi birinchi chiqishi Viraatda u issiqlik energiyasi loyihasini amalga oshirish orqali tartibsiz elektr taʼminoti muammosini hal qilishni istagan tadbirkor rolini.. Indian Express oʻz sharhida, boʻshliqlarga qaramay, Darshan ularni „tsementlashtirmoqda“ deb yozgan. Sharhlovchi qoʻshimcha qildi: „U oʻzining imzo uslubida, dialogni etkazishda va oʻzini tutishida koʻrinadi. Bu safar aktyor baʼzi raqs qadamlarini bosib oʻtadi“. Darshanning navbatdagi filmi Jaggu Dada uning gangster roli tanqidchilardan asosan salbiy baholarni oldi. Darshanning navbatdagi filmi 2017-yilda Bangalor Underworldning haqiqiy hikoyasiga asoslangan Chakravarthy boʻlib, u tomoshabinlar tomonidan turlicha javob qaytargan, biroq yangi koʻrinishi uchun eʼtirof etilgan. 2017-yil oxirida uning navbatdagi „Tarak“ filmi chiqdi. 2019-yil 1-martda uning 51-filmi „Yajamana“ chiqdi va Darshanning eng yirik kassa ochilishiga aylandi. Yajamananing muvaffaqiyatidan soʻng, katta byudjetli hind mifologik Kurukshetra filmi 2019-yil 9-avgustda chiqdi. Kurukshetra tanqidchilar tomonidan yaxshi qabul qilindi. Xuddi shu yili, 2019-yil 12-dekabrda Darshan yana bir „Odeya“ filmini chiqardi. 2019-yil iyun oyida boshqa Darshan filmi Robertda suratga olish boshlandi, bu film rejissyor Tharun Kishore Sudhir.
Prodyuserlik ishlari
2006-yilda, oʻz faoliyatidagi katta muvaffaqiyatlardan soʻng, u kino ishlab chiqarishga ham kirishdi. U oʻzining Thoogudeepa ishlab chiqarish uyini yaratdi va uning birinchi filmi Jothe Jotheyali boʻlib, unda Prem, Ramya rollarini ijro etdi. Filmda Darshan oʻziga xos qiyofaga ega edi. Film kinoteatrlarda 150 kun davom etgan reklama xitiga aylandi. 2013-yilda uning oilasi Thoogudeepa Distributors deb nomlangan distribyutorlik kompaniyasini tashkil etdi. „Uy bayrogʻi“ ostida ishlab chiqarilgan „Bulbul“ (2013) filmi tarqatilgan birinchi film boʻldi. Uning boshqa eʼtiborga molik loyihalari orasida Brindavana (2013), Prakash Raj 's Oggarane (2014), Sharan bosh rolini ijro etgan Jai Lalitha (2014), Sriimurali bosh rol ijrochisi Ugramm va V. Ravichandran bosh rol ijrochisi Paramashiva (2014) filmlari kiradi.
Havolalar
‎
Indeks fondi
Tarix
1967-yil 24-may Richard Allen Beach „Qualidex, Fund, Inc.“ kampaniyasiga asos soldi. 1970-yil oktabr oyida kompaniya Dow Jones 30 (DJI 30) indeksiga asoslangan fond sifatida eʼlon qilindi. Tegishli roʻyxatga olish 1972-yil 31-iyulda boʻlgan. Bu tarixdagi birinchi indeks fondi edi.
Afzalliklari
Investor nuqtai nazaridan, indeks fondlarining asosiy afzalligi strategiyaning maksimal darajada oddiyligi boʻlib, uning natijalaridan biri boshqaruvning minimal xarajatlaridir. Odatda toʻlovlar AQShning yirik kompaniyalari uchun 0,1 % dan boshlanib, rivojlanayotgan bozorlar uchun 0,7 % gacha tashkil qiladi. Oʻrtacha, faol boshqariladigan investitsiya fondi 1,15 % toʻlov oladi. Aksariyat sarmoyadorlar uchun ham S&P 500 dan oshib ketishni qiyindir. Bunday investitsiya strategiyasi avtomatik ravishda portfelni diversifikatsiya qilishni nazarda tutadi, chunki investor indeksni sotib olib, indeksga kiritilgan barcha kompaniyalarda kichik ulushga ega boʻladi.
Kamchiliklari
Indeks fondlarining asosiy kamchiligi shundaki, ular bozorni koʻr-koʻrona avtomatik tarzda kuzatib boradi, bu esa investorni bozor „pufaklari“ oldida juda zaif qoldiradi. Agar indeksni hisoblash qoidalari notoʻgʻri oʻrnatilgan boʻlsa, indeksga kiritilgan kompaniyalar umuman olganda qisqarayotgan boʻlsa-da, indeks oʻsishi mumkin. Bunday holda, indeksga sarmoya kiritgan odamlar zarar koʻrishi mumkin. Oʻrtacha barcha indeks fondlari uchun indeksni hisoblashdagi xatolik 38 bazis punktni tashkil qiladi. Indeks fondiga talabning ortishi sababli, mashhur indeksga qoʻshilgan kompaniya talab shokiga ega boʻlishi mumkin va shunga oʻxshash indeksdan chiqarilgan kompaniya esa taklif shokiga ega boʻlishi mumkin va bu narxni oʻzgartiradi.
Ijontepa-1
Ijontepa-1 — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: IX—XII asrlar. Navoiy viloyatining Navbahor tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Uch tut” MFY, Uch tut qishloq aholi punkti. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Navoiy viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida.. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Pskent shahriston
Pskent shahriston — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: X asr. Toshkent viloyatining Piskent tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Pskent shahri. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Yuriy Xodotov
Yuriy Nikolaevich Xodotov (1914-yil 20-yanvar, Sankt-Peterburg, Rossiya imperiyasi — 1990-yil 22-iyun, Moskva, SSSR) — sovet futbolchisi (darvozabon), murabbiy va funksioner. RSFSRda xizmat koʻrsatgan murabbiy (1971).
Futbolchi
Aktyor Nikolay Xodotov oilasida tugʻilgan. 1932-yilgacha oilasi bilan Berlinda yashagan. 1927-yildan maktab jamoasida darvozabon sifatida oʻynagan. Vataniga qaytgach, Leningrad metall zavodi jamoalarida oʻynadi. 1933-yildan 1937-yilgacha Moskvadagi Jismoniy tarbiya oliygohida oʻqigan va universitet jamoasida oʻynagan. „Traktor“ mashgʻulotlarida uning burni singan va darvozabonlik faoliyatini toʻxtatishga majbur boʻlgan.
Murabbiy
1938-yilda oliy ligadagi eng yosh murabbiyga aylandi. 1939-yilda komsomolga qabul qilingan. Murabbiylik faoliyati davomida „Traktor“ (Stalingrad, 1938-1940, 1947-1948), „Spartak“ (Odessa, 1941), „Spartak“ (Podolsk, 1945-1946), „Dinamo“ (Saratov, 1946), Harbiy-dengiz floti (Moskva) klublarini boshqargan (1950-1951). „Spartak“ (Vilnyus, 1952-1953), „Konchi“ (Mosbass, 1954-1955), „Torpedo“ (Rostov-Don, 1956), „Paxtakor“ (Toshkent, 1957), "Konchi (Qaragʻanda, 1958), „Mehnat“ (Vladimir, 1959), „Spartak“ (Krasnodar, 1960), "Sementchi " (Belgorod, 1961). Bundan tashqari, 1967-yildan 1977-yilgacha „Vympel“ klubining (Kaliningrad, Moskva viloyati) yoshlar jamoalariga ustozlik qilgan.
Funksioner
Toʻgʻridan-toʻgʻri jamoalarni boshqarishdan tashqari, 1939-yildan 1954-yilgacha SSSR sport qoʻmitasining futbol boʻlimining murabbiylar kengashi aʼzosi boʻlgan. Soʻnggi yillarda Moskva va Moskva viloyati futbol federatsiyasining murabbiylar kengashi aʼzosi edi. U sovet futbolini taktik jihatdan qayta tashkil etish, dublyorlik tizimini rivojlantirish va modernizatsiya qilishga katta hissa qoʻshgan deb ishoniladi.
Boʻston (maʼnolari)
Boʻston: Yana q.
Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan paxtakor
"Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan paxtakor" faxriy unvoni — jamoa, aksiyadorlik, dehqon, ijara, shaxsiy va boshqa turdagi xoʻjaliklarning, korxonalarning, oʻquv yurtlari, ilmiy-tadqiqot va tajriba muassasalarining pillachilikni rivojlantirishda alohida xizmat koʻrsatgan xodimlariga, shuningdek boshqa shaxslarga beriladi.
Burgut brigadasi
„Burgut“ maxsus tadbirlar brigadasi — Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati tarkibidagi maxsus taktik operatsiyalar va terrorizmga qarshi kurashish vazifalarini bajarish uchun tuzilgan maxsus boʻlinma. 1999-yilning 5-aprelida Milliy xavfsizlik xizmati tarkibida asos solingan.
Mary Anderson
Meri Bebe Anderson (1918-yil 3-aprel — 2014-yil 6-aprel) amerikalik aktrisa boʻlib, 1939—1965-yillarda 31 ta film va 22 ta televizion spektaklda suratga tushgan. U "Gone With the Wind" filmidagi kichik yordamchi roli hamda Alfred Hitchcockning 1944 yilda suratga olingan "Lifeboat" filmidagi bosh qahramonlardan biri bo'lganligi bilan ham mashhur.
Yoshligi
Anderson Alabama shtatining Birmingem shahrida tug'ilib o'sgan. U Govard kollejida (hozirgi Samford universiteti) tahsil olgan.
Uning ukasi James Anderson (1921—1969) ham aktyor boʻlib, “To Kill a Mockingbird” (1962) filmidagi Bob Ewell nomi bilan tanilgan. Ular birgalikda bitta filmda, 1951-yilda "Hunt the Man Down ishtirok etishgan.
Faoliyati
right|thumb| Anderson Miss Bishop uchun xursandchilikda (1941) Ikki rolidan so'ng u Gone With the Wind (1939) filmida o'zining birinchi muhim ekran rolini ijro etadi. search for Scarlett ishtirok etgan 1400 aktrisadan biri sifatida suhbatdan o'tgandan so'ng u Maybelle Merriwether yordamchi rolini oladi. right|thumb| Hume Cronyn, Henry Hull, Tallulah Bankhead, John Hodiak, Anderson va Canada Le bilan [[Alfred Hitchcock|Hitchcockning Lifeboat filmida(1944)]] right|thumb| Tasvirda: [[Walter Slezak, John Hodiak, Tallulah Bankhead, Henry Hull, William Bendix, Heather Angel, Mary Anderson, Canada Lee Alfred Hitchcockning Lifeboat filmida(1944) ]] thumb| Anderson aktyor Charles Rassell bilan “Behind Green Lights" filmida(1946) 1944-yilda u Alfred Hitchcockning "Lifeboat" filmidagi o'nta qahramondan biri bo'lgan hamshira Alice rolini o'ynaydi. 1950-yillarning boshlarida kino faoliyatini tugatib, u vaqti-vaqti bilan televizorda chiqishlar qiladi. Masalan, 1964-yilda Peyton Pleysda Catherine Harrington rolida (2-20-qismlar). U Perry Masonda Arlen Skott rolida "The Case of Rolling Bones" (1958) filmida mehmon sifatida ishtirok etadi.
Shaxsiy hayoti
Anderson 1940-yildan 1950-yilgacha Leonard M. Berens bilan turmushda bo'lgan. Uning ikkinchi nikohi 1953-yildan 1974-yilda erining vafotigacha kinematograf Leon Shamroy bilan bo'lgan. Ularning Anderson Alexander Shamroy ismli bitta farzandi bo'lgan. Afsuski, farzanlari 1956-yil 1-iyulda ikki oyligida vafot etadi. Mary Anderson 2014-yil 6-aprelda Californiyaning Burbank shahrida insultdan vafot etadi. U vafot etgan sana 96 yoshga toʻlganidan uch kun oʻtgan payt bo'lgandi. U hospis nazorati ostida va uzoq yillik hamrohi Gordon Karnon bilan bo'lgan Toluka ko'lidagi kvartirada vafot etadi.
Xuddi shu ismli aktrisalar
Uning ismi, ko'pincha, sahna aktrisasi Mary Anderson (1859—1940) yoki ovozsiz kino aktrisasi Mary Anderson (1897—1986) bilan chalkashib ketadi.
Alancık, Vezirköprü
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Alancık — Turkiyaning Samsun viloyati hududida joylashgan Vezirköprü tumaniga qarashli qishloq hisoblanadi.
Schollene
Schollene Germaniyaning Saksoniya-Anhalt yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Stendal (tuman) tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 65,32 km2. 1297 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Schollenening hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Poliizobutilen
Poliizobutilen, oppanol V,vistaneks MML— izobutilen polimeri, [—S(SN,),SN2—ha. Quyi molekulali P. (mol. m. 50103 gacha) — qovushqoq suyuqlik; zichligi 880—910 kg/m3. Yuqori molekulali P. [mol. m. (70—225)103] — kauchuksimon amorf mahsulot, zichligi 910—920 kg/m3. Yuqori dielektrik xossaga ega; namga, kuchsiz kislota va ishqorlarga chidamli; uglevodorodlar va ularning galogenli hosilalarida eriydi; quyi spirtlar, murakkab efirlar va ketonlarda erimaydi. Kuyosh nuriga chidamsiz. Tarki-biga faol toʻldirgichlar (mas, qurum, grafit) qoʻshib chidamli qilinadi. Izobutilenni polimerlab olinadi. Elektr izolyasiya, motor yonilgʻisi kom-ponenti, surkov moylariga qoʻshimcha sifatida qoʻllanadi. massasi qancha
Mehmed IV
Biografiyasi
Mehmed IV Ibrohim Ining farzandidir. U ov va badantarbiyaga nihoyatda qiziqqani uchun tarixda “ovchi” laqabi bilan mashhur. Yanicharlar yordamida oʻz otasini taxtdan agʻdargan. Uning davrida Polsha va Ukrainaga yurishlar qilinib, bir qancha gʻalabalarga erishilgan.
Denis Epstein
Denis Epstein (1986-yil 2-iyulda tugʻilgan) — nemis professional futbolchisi, TSG Balingen jamoasida oʻynaydi.
Ilk faoliyati
Epstein 1995-yildan 2005-yilgacha uchta yosh toifadagi klubda, shu jumladan Bayer 04 Leverkusen, Fortuna Köln va 1. FC Köln yoshlar jamoalarida oʻynagan. 1998—1999-yilgi mavsumda „Bayer“dan 1.FK Kölnga oʻtdi. 2005-yilda uchinchi diviziondagi oʻrinbosarlar tarkibida 31 oʻyin oʻtkazgan va uchta gol urgan.
1. FK Köln
Epstein Bundesliganing 1. FC Köln jamoasida „Hannover 96“ga qarshi oʻyinda debyut qildi, 4:1 hisobida magʻlub boʻlishdi. Dimitrios Grammozis oʻrniga maydonga tushganidan soʻng VfL Wolfsburg darvozasiga Bundesligadagi birinchi golini kiritdi. 2006—2007-yilgi mavsumda faqat bitta gol urdi.
Rot-Weiss Essen
2007-yilning 20-yanvarida 2.Bundesliganing mavsum oxirigacha Köln bosh murabbiyi Christoph Daum tomonidan koʻproq oʻyin tajribasiga ega boʻlish uchun Rot-Weiss Essenga ijaraga berildi.
Gretsiya
2008-yil 24-iyunda Epstein Iraklis bilan shartnoma imzoladi. 2008—2009-yilgi mavsumda Iraklis tarkibida 24 ta oʻyinda maydonga tushgan. Kelasi mavsum 26 oʻyinda toʻrtta gol urganidan soʻng uning shartnomasi 2010-yil 18-iyunda oʻzaro kelishuvga koʻra bekor qilindi.
2011-yil 18-iyulda Epstein Atromitos bilan nomaʼlum toʻlov evaziga uch yillik shartnoma imzoladi. Afina klubi safida barcha musobaqalarda 64 ta oʻyinda maydonga tushib, 4 ta gol urgan. 2013-yilning 9-aprelida klub bilan shartnomasini bekor qildi.
FSV Frankfurt
2013-yil yozida Epstein Germaniyaga qaytib, Frankfurt FSV bilan uch yillik shartnoma imzoladi
Gretsiyaga qaytish
2016-yil iyun oyida Epstein ikki yillik shartnomaga kelishib, sobiq PAE Kerkyra klubiga qaytdi. 2018-yilning 6-iyunida Lamiya bilan 2020-yilning yozigacha shartnoma imzoladi. 2018-yilning 24-sentyabrida „Panetolikos“ga qarshi oʻyinda birinchi golini kiritdi. 2018-yilning 12-oktabr kuni Gretsiya kubogi doirasida AEK Afinaga qarshi oʻyinda hisobni ochdi.
Darin shartnomasi
Darin shartnomasi (Treaty of Darin, معاهدة دارين ‎ yoki Darin pakti (Darin Pact) 1915-yilda Buyuk Britaniya va Najd va Xasa amirligi oʻrtasida tuzilgan.
Imzolanishi
Shartnoma 1915-yil 26-dekabrda Abdul-Aziz ibn Abdurrahmon Al Saudi va Ser Persi Koks oʻrtasida Britaniya hukumati oʻrtasida Tarut orolidagi Darinda imzolangan.
Fukusima-1 AESdagi avariya
Fukusima-1 AESdagi avariya - 2011-yil 11-mart, juma kuni tarixdagi Yaponiyadagi zilzilar va sunamidan keyingi eng kuchli Xalqaro yadroviy hodisalar shkalasi (INES) boʻyicha maksimal 7-darajali radiatsiyaviy avariyadir.Kommutatorlar, zaxira generatorlar va akkumulyatorlar joylashgan yertoʻlalarni suv bosishi stansiyaning toʻliq oʻchib ketishiga va avariya holatidagi sovutish tizimlarining ishdan chiqishiga olib keldi. № 1-3 energiya bloklari reaktorlarida yadro yoqilg'isiningyerishi, bug'-tsirkoniy reaktsiyasi natijasida vodorodning to'planishi, 1, 3 va 4 energiya bloklarida portlovchi aralashmaning portlashlari sodir bo'ldi. Atrof-muhitga asosan uchuvchi radioaktiv elementlar, masalan, yod va seziy izotoplari tarqaldi, ularning chiqarish hajmi Chernobil avariyasi natijasida chiqarilgan chiqindilarning 20 foizini tashkil etadi.
Gəlinqaya
Gəlinqaya — Ozarbayjonning Dashkasan tumani Qabaqtəpə tumanidagi Munitsipalitetdagi qishloq
Fukusima-1 AESdagi avariya
O'tkir radiatsiya kasalligi holatlari qayd etilmaganiga qaramay, avariyadagi xodimlarning orasida uzoq muddatli ta'sir qilish oqibatlari bo'lgan onkologik kasalliklar xavfini oshirdi. Yaponiya hukumati bunday kasalliklarning bir nechta holatlarini tasdiqladi va ulardan biri 2018-yilda bir kishining o'limiga olib keldi. Zararlangan hududlardan 164 mingga yaqin odam evakuatsiya qilindi.Shu bilan birga, 50 nafar ogʻir xasta bemor tibbiy yordam koʻrsatilmagani sababli shifoxonalardan evakuatsiya qilish vaqtida vafot etgan.
Darin shartnomasi
Shartlari
Shartnoma amirlikni Britaniya protektoratiga aylantirdi va uning chegaralarini ham belgilab berdi. Shartnomaning Britaniya maqsadi Quvayt, Qatar va Ummon shartnomasidagi Britaniya protektoratlarining suverenitetini kafolatlash edi. Bundan tashqari u Buyuk Britaniyaning bevosita ittifoqchisi sifatida Yaqin Sharqda Usmonlilar imperiyasiga qarshi Birinchi jahon urushiga kirishga rozi boʻldi.
Fukusima-1 AESdagi avariya
Evakuatsiyadan keyingi yillarda 2304 nafar evakuatsiya qilingan yoshir katta odamlar jismoniy va ruhiy zo'riqish va yomon tibbiy va hamshiralik yordami tufayli bevaqt o'lim holati sodir bo'ldi. 2013-yil dekabr oyida atom elektr stansiyasi rasman yopildi. Stansiya hududida avariya oqibatlarini bartaraf etish ishlari olib borilmoqda.Tokio Electric Power Company (TEPCO) hisob-kitoblariga koʻra, inshootni barqaror va xavfsiz holatga keltirish uchun 40 yil vaqt kerak boʻladi. Butun chora-tadbirlar kompleksi uchun prognoz qilingan xarajatlar, shu jumladan evakuatsiya qilinganlar uchun kompensatsiya, rasmiy hisob-kitoblarga ko'ra, 22 trillion iyenani tashkil qiladi.
Darin shartnomasi
Shartlari
Ibn Saud Britaniya protektoratlariga hujum qilmaslikka rozi boʻldi, lekin u hali ham Usmonlilar nazorati ostida boʻlgan Hijozga hujum qilmaslikka vaʼda bermadi.
Fukusima-1 AESdagi avariya
AES xususiyatlari
Fukusima Daiichi atom elektr stantsiyasi (Fukushima-1) Tokiodan 220 km shimolda, xuddi shu nomdagi prefekturada, Futaba va Okuma qishloqlari chegarasida joylashgan. Stansiya Yaponiyada qurilgan birinchi atom elektr stansiyalaridan biri va Tokio Electric Power Company (TEPCO) buyurtmasi bilan qurilgan birinchi atom elektr stansiyasi edi.Atom elektr stantsiyasida qaynoq suv reaktorlari bo'lgan oltita energiya bloki ishlagan. 2011-yilda TEPCO o'z sektoridagi eng yirik kompaniyalardan biri bo'lib, Yaponiyadagi barcha elektr energiyasining uchdan bir qismini ishlab chiqargan. thumb|Mark-I muhofazasi bilan odatiy BWR quvvat bloki
Darin shartnomasi
Shartlari
Shartnoma tuzilgandan soʻng amirlik inglizlardan quyidagi yordam choralarini oldi:
Fukusima-1 AESdagi avariya
11-mart
thumb|Quvvat bloklarining joylashuvi 2011-yil 11 mart kuni mahalliy vaqt bilan soat 14:46 da 9 magnitudali Buyuk Sharqiy Yaponiya zilzilasining asosiy silkinishi epitsentri Fukusima Daichi atom elektr stantsiyasidan 180 km uzoqlikda sezildi. O'sha paytda 1-3-sonli energiya bloklari nominal quvvatda ishlagan, 4-6-sonli energiya bloklari esa yoqilg'i quyish va texnik xizmat ko'rsatish uchun to'xtatilgan. Zilzila ishlayotgan reaktorlarning zudlik bilan avtomatik ravishda oʻchirilishiga olib keldi. Zilzila natijasida yuqori voltli uskunalar va elektr uzatish minoralarining vayron bo'lishi stansiyaning tashqi elektr ta'minotining yo'qolishiga olib keldi, shundan so'ng zaxira dizel generatorlari avtomatik ravishda ishga tushirildi. Stansiyaning sunami toʻlqini kelishidan oldingi faoliyati tahlili shuni koʻrsatdiki, atom elektr stansiyasi umuman seysmik silkinishlar taʼsiriga bardosh bera olgan. thumb|IC tizimi diagrammasi Tog' jinslarining siljishi natijasida dengiz tubi 7–10 metrga ko'tarilib, deformatsiyaga uchradi, bu esa bir necha sunami to'lqinlarini keltirib chiqardi. Balandligi 4 metr boʻlgan birinchi toʻlqin asosiy zarbadan 40 daqiqa oʻtib stansiyaga yetib keldi va 15:35 da balandligi 14-15 metr boʻlgan ikkinchi toʻlqin yetib keldi, u 5,5 metr toʻlqin uchun moʻljallangan himoya atom elektr stantsiyasining o'zi darajasidan va toʻgʻonining balandligidan oshib ketdi. Sunami toʻlqini tashqarida turgan ogʻir tanklar, jihozlar va transport vositalarini yuvib, qirgʻoqdan uzoqda joylashgan binolarga yetib bordi va o'zidan ko'plab vayronagarchiliklarni qoldirdi. Suv toshqini odamlarning qurbon boʻlishiga ham olib keldi: toʻrtinchi energoblokning turbinasi binosida boʻlgan TEPCO kompaniyasining ikki xodimini koʻtarilgan suv bosib ketgan va halok boʻlgan.
Darin shartnomasi
Maʼnosi
thumb| Al Saud va Persi Koks shartnoma imzolanganidan bir yil oʻtib, 1916-yil. Bu amirlik xalqaro miqyosda tan olingan birinchi shartnoma edi. Bundan tashqari Najd tarixida birinchi marta chegaralar belgilandi. Garchi inglizlarning maqsadi, birinchi navbatda, Fors koʻrfazidagi protektoratlarini himoya qilish boʻlsa-da, shartnoma kelajakdagi Saudiya Arabistonining atrofdagi hududlar ustidan nazoratini qonuniylashtirishning kutilmagan taʼsiriga ega edi. shartnomasi bilan almashtirildi.
Fukusima-1 AESdagi avariya
11-mart
Stansiya hech qanday tarzda bunday kattalikdagi ofatdan himoyalanmagan, buning natijasida reaktorlarning xavfsiz sovishini ta'minlaydigan muhim uskunalar shikastlangan. Dengiz suvi uchun quruqlikdagi nasoslar ishlamay qoldi, bu ham reaktorlarning o'zi uchun ham, dizel generatorlari uchun ham so'nggi issiqlik qabul qiluvchisi edi. Dizel generatorlari, oʻzgaruvchan tok va doimiy tok oʻtkazgich qurilmalari, akkumulyatorlar joylashgan turbinali binolarning yertoʻlalarini suv bosgan. Zavod miqyosida foydalanilgan yoqilg'i saqlash omborining birinchi qavatida joylashgan ikkita havo sovutgichli zaxira generatorlari suv ostida qolmagan, ammo suv ularning elektr taqsimlash moslamalariga zarar etkazgan.Bunday vaziyatda elektr ta'minotini tezda tiklash mumkin emas edi.Barcha zaxira quvvat manbalaridan xodimlar ixtiyorida №3, 5, 6 energiya bloklarining doimiy to'lqinli batareyalari va №6 blokning havo bilan sovutilgan dizel generatori mavjud edi.Parlament komissiyasiga ko'ra, TEPCO bunday kattalikdagi avariyaga mutlaqo tayyor emas edi va stansiya taqdiri allaqachon oldindan aytib bo'lingan. thumb|№1 quvvat bloki portlashdan oldin (chapda) va keyin (kompyuter modeli) Blok boshqaruv panellaridagi yorug'lik o'chdi va asboblarning ko'rsatkichi yo'qoldi. Stantsiyaning holati to'g'risidagi ma'lumotlar, shuningdek, stansiya menejeri Masao Yoshida boshchiligidagi inqiroz markazi joylashgan xavfsiz boshqaruv markazining monitorlarida ham ko'rsatilmaydi. AESda asosiy aloqa vositasi - mobil PHS-telefoniya ishlamadi va aloqa qilishning yagona usuli simli telefon edi. Energiya bloklari xodimlari chiroqlar yorug'ligida favqulodda vaziyatlar ko'rsatmalarini qayta o'qishlari kerak edi, ammo ularda to'liq o'chirish bilan bog'liq hech qanday ko'rsatma yo'q edi. Bundan tashqari, hujjatlar barcha muhim asboblarni o'qishlari mavjud bo'ladi degan taxmin asosida tuzilgan. Stansiya xodimlari va menejeri Yoshida hozirgi vaziyat og'ir baxtsiz hodisalarning oldindan taxmin qilingan barcha stsenariylaridan oshib ketganini anglab etdi. Tegishli tartib-qoidalar mavjud bo'lmaganda, xodimlar vaziyatni o'zlari tushungan holda harakat qilishga majbur bo'lishdi.
Dastlab, eng qiyin vaziyat 1-blokda edi, ammo bu darhol amalga oshirilmadi. sunami kelishidan oldin, reaktordan qoldiq energiyaning chiqishi issiqligi ikkita mustaqil izolyatsiya kondansatkichlari (Izolyatsiya kondasatori- IC) yordamida amalga oshirildi. IC tizimi sovutish suyuqligining tabiiy aylanishi tufayli reaktorni taxminan 10 soat sovutishga qodir. Tizim ishlayotganida, reaktordan bug 'kondenser idishidagi suv ostida joylashgan issiqlik almashinuvi quvurlari orqali o'tadi, uyerda sovutgandan so'ng u kondensatsiyalanadi va kondensat reaktorga qayta quyiladi. Tankdagi toza suv asta-sekin qaynab ketadi va bug' atmosferaga chiqariladi. Ish paytida tizim elektr energiyasini iste'mol qilmaydi, ammo aylanishni boshlash uchun motorli armaturalarni ochish kerak. Ko'rsatmalar reaktorni sovutish tezligini cheklab qo'yganligi sababli, operatorlar deyarli darhol bitta kondensatorni o'chirib qo'yishdi va sunami kelishidan oldin ikkinchisini bir necha marta ishga tushirib, to'xtatdilar. Elektr ta'minoti yo'qolganidan va shunga mos ravishda boshqaruv panelidagi ko'rsatkichdan so'ng, xodimlar tizimning holatini aniq aniqlay olmadilar.
Tergov shuni ko'rsatdiki, stansiya to'liq o'chirilganidan beri IC tizimi ishlamagan. Hukumat komissiyasi va IAEA tomonidan tasdiqlangan TEPCO tahliliga ko'ra, elektr uzilishlari paytida boshqaruv tizimining mantiqiy xususiyatlaridan kelib chiqqan holda, IC pallasida barcha klapanlar avtomatik ravishda yopiladi, shu jumladan doimiy ochiq bo'lishi kerak. Voqea sodir bo'lgan paytda xodimlarning hech biri bu imkoniyat haqida bilmagan. thumb|Fukusima-1 AESni to'sib qo'yishning ventilyatsiya tizimining soddalashtirilgan sxemasi IC tizimining aniq holatini bilmagan holda, operatorlar hali ham reaktordan issiqlikni olib tashlayotganiga ishonishdi. Biroq, soat 18:18 da, ba'zi qurilmalarning quvvati o'z-o'zidan tiklanganda, boshqaruv panelida valfning yopiq holati ko'rsatkichlari yondi. Reaktor binosi ustidagi tegishli boshqaruv tugmachalarini aylantirgandan so'ng, bir muddat bug 'izi paydo bo'ldi va keyin IC kondensator idishida yo'qoldi. Ko'rinishidan, tizimni faollashtirish juda kech bo'lgan, chunki undagi aylanish bug '-tsirkoniy reaktsiyasi paytida hosil bo'lgan vodorod tomonidan bloklangan. Ushbu asosiy ma'lumot reaktor hali ham sovib ketayotgan deb hisoblangan inqiroz markazi rahbariyatiga yetarlicha etkazilmagan. Soat 21:51 da reaktor binosi yaqinidagi radiatsiyaviy fon 1,2 mSv/soatga yetganidan va 23:53 da tutashuvdagi bosimning oshishi qayd etilgandan keyingina birinchi energiya blokidagi vaziyat xavfi ayon boʻldi.
12-mart
Masao Yoshidaning soʻzlariga koʻra, reaktorlarni suv bilan ta’minlash boʻyicha favqulodda yoʻriqnomada koʻrsatilgan usullarning birortasini hozirgi vaziyatda qoʻllash mumkin emas. Favqulodda choralarning aksariyati elektr ta'minotini talab qildi va statsionar dizel yong'inga qarshi nasosdan foydalanish imkoniyati shubhali edi, chunki u suv oladigan tanklar ko'chada joylashgan va, ehtimol, tabiiy ofatdan zarar ko'rgan. Yoshida taklif qilgan usul an'anaviy o't o'chirish mashinalaridan foydalanish edi, ularning shlanglari turbinali binolardan tashqarida joylashgan yong'in o'chirish tizimining rozetkalariga ulanishi mumkin edi.
Reaktorni statsionar yong'in o'chirish tizimidan suv bilan ta'minlash imkoniyati stansiyaning dastlabki loyihasida ko'zda tutilmagan va 2002-yilda tegishli quvurlar orasiga o'tish moslamalarini o'rnatish orqali amalga oshirilgan. Turbinali binolarning tashqi devorlariga yong'in o'chirish tizimining qo'shimcha rozetkalari 2010-yilda, avariyadan atigi 9 oy oldin o'rnatilgan. Chiqish joylari faqat suvni to'ldirish uchun edi va reaktorni oziqlantirish uchun o't o'chirish mashinalaridan foydalanish yo'riqnomada ko'rib chiqilmagan, chunki dizel yoqilg'isi bilan ishlaydigan o't o'chirish pompasi quvvat manbalaridan mustaqil va har qanday holatda ham mavjud deb hisoblangan. Shunday qilib, Yoshidaning qarori improvizatsiya qilingan, tartib oldindan belgilanmagan va xodimlarning vazifalari belgilanmagan, natijada reaktorga suv etkazib berishning sezilarli kechikishiga olib keldi.
Stansiyada TEPCO tomonidan ijaraga olingan Nanmei pudratchi kompaniyasiga tegishli uchta oʻt oʻchirish mashinasi bor edi. Dastlab bitta transport vositasi mavjud edi, ikkinchi transport vositasi harakatlanish uchun yo'ldagi vayronalarni tozalashni talab qildi va uchinchi mashina sunamidan jiddiy zarar ko'rdi. Tashkiliy jihatdan atom elektr stantsiyalarida yong'inni o'chirish vazifalari taqsimlandi: TEPCO xodimlari zavod binolari ichidagi yong'in xavfsizligi uchun, Nanmei esa qo'shni hududdagi shunga o'xshash ishlar uchun javobgar edi. AES xodimlarining hech biri o't o'chirish mashinasini boshqarishga o'rgatilmagan va Nanmei xodimlariga ionlashtiruvchi nurlanish ta'sirida ishlashga ruxsat berilmagan. TEPCO Nanmeidan shartnoma doirasidan tashqari xavfli ishlarni bajarishda yordam soʻrashga majbur boʻldi.yertalab soat ikkidan to'rtgacha turbina binosiga yong'in o'chirish tizimining kirishlarini qidirish davom etdi. Faqatgina ularni o'rnatishda avval ishtirok etgan ishchining yordami bilan sunami vayronalari ostidan kirishlar topildi. Reaktor yuqori bosim ostida bo'lganida, o't o'chirish mashinalari uni suv bilan ta'minlay olmadi. Biroq, 12-mart kuni soat 02:45 da reaktordagi bosim xodimlarning hech qanday harakatisiz birdaniga 6,9 MPa dan 0,8 MPa gacha tushib ketgani reaktorning bosimli idishiga jiddiy shikast yetganligini koʻrsatdi. Faqat soat 05:46 da, sovutish tizimlari ishlamay qolgandan keyin 14 soatdan ko'proq vaqt o'tgach, birinchi quvvat blokining reaktoriga har qanday barqaror suv ta'minotini o'rnatish mumkin edi. Baxtsiz hodisadan keyingi tahlillarga ko'ra, reaktorga ozuqa suvining ozgina qismi yetib kelgan bo'lishi mumkin.
11-12-mart kunlari yarim tungacha stansiya xodimlari pudratchidan topilgan kichik mobil generator yordamida ba'zi asboblarning ko'rsatkichlarini tiklashga muvaffaq bo'lishdi. Birinchi quvvat blokidagi bosim 0,6 MPa (abs.) ni tashkil etdi, bu ruxsat etilgan maksimal qiymatdan 0,528 MPa (abs) oshib ketdi. Soat 00:55 da Yoshida protsedura talabiga binoan Tokiodagi TEPCO inqiroz markaziga favqulodda vaziyat va bosimni yumshatish zarurligi haqida xabar berdi. Bugungi kunga qadar TEPCO radioaktiv moddalarning atmosferaga tasodifiy tarqalishiga duch kelmagan va rahbariyat Yaponiya hukumati tomonidan ham yordam olishga qaror qilgan. Bosh vazir Naoto Kan va Iqtisodiyot, savdo va sanoat vaziri Banri Kaieda to'siqni yo'q qilish xavfidan xabardor bo'lib, o'z roziligini berdi. Qayta tiklash o'sha kechaning 03:00 ga rejalashtirilgan operatsiya haqida mahalliy aholiga rasman e'lon qilinganidan keyin amalga oshirilishiga qaror qilindi. Soat 02:30 da keyingi bosim o'lchovlari 0,840 MPa (abs.) qiymatini ko'rsatdi.
Ertalab soat uchda Yaponiya hukumati matbuot anjumanida atom elektr stansiyasi blokirovkasidan bosimning yaqin orada qo'yib yuborilishini e'lon qildi. Bu orada radiatsiyaviy vaziyat yomonlashayotgan edi va reaktor binosiga kirish uchun yopiq nafas olish tizimiga ega kombinezonlarni tayyorlash kerak edi. Bundan tashqari, elektr va pnevmatik klapanlar uchun yorug'lik va quvvat etishmasligini hisobga olgan holda ishni rejalashtirish kerak edi. Rejalashtirish uchun zarur bo'lgan qog'oz hujjatlarni zilzilalar paytida o'tish taqiqlangan ma'muriy binoda o'z xavf-xatarlari bilan qidirish kerak edi. Biroq, Yaponiya hukumati favqulodda atom elektr stantsiyasida ishlashning barcha qiyinchiliklarini xolisona baholay olmadi, mamlakat rahbariyati rejalashtirilgan tadbirning "sekin" amalga oshirilishidan g'azablandi va Naoto Kan stansiyaga shaxsan tashrif buyurishga qaror qildi.
12-mart kuniyertalab Masao Yoshida kutilmaganda bosh vazirning kelishidan xabar topdi va u bilan shaxsan uchrashishga qaror qildi. Taxminan bir soat davom etgan yig'ilishda Naoto Kan bosimni pasaytirishni imkon qadar tezroq amalga oshirishni talab qildi va Masao Yoshida stansiyada duch kelgan qiyinchiliklar haqida ma'lumot berdi. Yoshida “oʻz joniga qasd qilish otryadi”ni shakllantirishni talab qilsa ham, bu vazifa bajarilishini e’lon qilganidan keyingina bosh vazirni tinchlantirish mumkin edi. Operatsiya soat 9:00 da yakunlanishi va'da qilingan.
TEPCO yaqin atrofdagi aholi punktlaridan aholining evakuatsiya qilingani haqidagi xabarniyertalab soat to'qqizda olgandan so'ng, AES xodimlarining birinchi guruhi chiroqlar bilan yo'llarini yoritib, reaktor binosining ikkinchi qavatiga ko'tarildi va 09:15 da qo'lda ochildi. shamollatish tizimining klapanlaridan biri. Ikkinchi guruh podvalda joylashgan boshqa klapanga kirishga harakat qildi, ammo yuqori darajadagi radiatsiya tufayli ular maksimal 100 mSv dozadan oshib ketishdan qo'rqib, yarim yo'lda orqaga qaytishga majbur bo'lishdi. Qolgan valfning pnevmatik aktuatoriga standart tizim orqali siqilgan havo etkazib berish yo'lini topishdan boshqa hech narsa qolmadi. Faqat soat 12:30 ga kelib AES uchastkasidagi pudratchilardan biridan kerakli kompressorni topish mumkin bo'ldi. Soat 14:00da kompressor siqilgan havo tizimiga ulandi va ventilyatsiya klapanining pnevmatik haydovchisidagi boshqaruv solenoidi mobil generator yordamida quvvatlandi. Idishdagi bosimning tez pasayishi operatsiyaning muvaffaqiyatini tasdiqladi.
Reaktorni sovutish uchun o't o'chirish mashinalaridan favqulodda foydalanishdan farqli o'laroq, favqulodda vaziyatlarda ko'rsatmalar favqulodda suv ta'minoti tizimidan foydalanishni taklif qildi. Birinchi va ikkinchi quvvat bloklarining elektr tizimida suvdan zarar ko'rmagan, mobil generatordan 6 kV kuchlanishni o'zgartirishga qodir bo'lgan va shu bilan ushbu tizimning nasoslarini quvvatlantirishga qodir bo'lgan bitta o'tkazgichni topish mumkin edi (kuchlanish 480 kuchlanish). V), bu reaktorlarni ulardagi yuqori bosimda sovutish imkonini beradi (keyinchalik bu strategiya shubhali deb topildi, chunki bu nasoslar tomonidan etkazib beriladigan borli suv atigi 15,5 m³ edi). Ikkinchi energiya bloki binosiga yuqori voltli generator keltirilib, stansiya yoʻlaklari boʻylab bir necha yuz metr uzunlikdagi ogʻir elektr kabelini qoʻlda choʻzish ishlariga 40 kishi jalb etildi.
Yuqori voltli generator ulanib, ishga tushirilgandan deyarli darhol 15:36 da birinchi quvvat blokida portlash ovozi eshitildi. Portlash sababi bug '-tsirkoniy reaktsiyasi natijasida hosil bo'lgan vodoroddir. Portlash oqibatida TEPCOning 3 nafar xodimi va Nanmey kompaniyasining ikki xodimi jarohatlangan va ular evakuatsiya qilingan. Energiya bloki atrofida vaqtinchalik kabellar va yong'inga qarshi shlanglarni shikastlab, radiatsiyaviy vaziyat sezilarli darajada yomonlashgan. Masao Yoshida sodir bo'lgan voqeadan tushkunlikka tushdi, chunki u allaqachon tugallangandek tuyulgan ishni qayta tashkil etishi kerak edi.
Portlashdan oldin stansiya xodimlari yoki inqiroz markazlari xodimlarining hech biri vodorod portlashi mumkinligidan shubha qilmagan. Bundan tashqari, bunday stsenariy MAGATE yoki NEA/OECD hujjatlarida ko'rib chiqilmagan. Vodorod portlashi xavfsizligi bo'yicha chora-tadbirlar faqat inert atmosferani yaratish uchun azot bilan to'ldirilgan idishni ichida amalga oshirildi. Endilikda, xodimlar oldida ikkinchi va uchinchi bloklarda yuzaga kelishi mumkin bo'lgan portlashlarning oldini olish vazifasi turibdi. Dastlab, qurilish inshootlarida shamollatish teshiklarini burg'ulash kerak edi, ammo tasodifiy uchqun tufayli portlash xavfi yuqori bo'lganligi sababli, bu g'oya tezda tark etildi. Reaktor binolarining devorlarida portlovchi panellar mavjud bo'lib, ular binoni ichkaridan ortiqcha bosimdan himoya qilish uchun mo'ljallangan. Fukusima atom elektr stansiyasidagi panellar zilzilalar paytida tasodifiy ochilishni oldini olish uchun qo'shimcha ravishda mustahkamlangan va ularni olib tashlash uchun asbob kerak edi. TEPCO suv oqimini kesish mashinalariga buyurtma berdi, ammo keyingi voqealar tufayli ular atom elektr stantsiyalariga yetkazilishi mumkin bo'lgan vaqtga kelib, qurilmalarga ehtiyoj qolmadi.
Portlashdan keyin birinchi blok reaktoriga suv ta'minotini tiklash, chiqindilarni tozalash va shikastlangan yong'inga qarshi shlanglarni almashtirish bir necha soat davom etdi. O't o'chirish mashinalarining o'zlari, garchi oynalari singan bo'lsalar ham, ishlay boshladilar. Tozalangan suvning tugashi munosabati bilan o't o'chirish mashinalarining suv olish qismini dengiz suviga o'tkazish kerak edi, uning eng yaqin manbai suv ostida qolgan uchinchi quvvat blokining klapanlari uchun kommutatsiya kamerasi bo'lib chiqdi. sunami. Xodimlarning sa’y-harakati bilan soat 19:04 da yongʻinga qarshi nasoslar ishga tushirildi. Bundan sal avval bosh vazirning Tokiodagi idorasida atom elektr stansiyasidagi vaziyat muhokama qilinayotgan edi. Portlash haqidagi ma'lumotni olgan Naoto Kan evakuatsiya zonasini stansiyadan 10 km dan 20 km gacha kengaytirishga qaror qildi, garchi bu zona uchun evakuatsiya rejasi yo'q edi. Bosh vazir, shuningdek, reaktorlarni sovutish uchun dengiz suvidan foydalanishga shubha qildi va bu subkritiklikni nazorat qilish bilan bog'liq muammolarga olib keladimi, deb so'radi. Bu savol yig'ilganlar orasida biroz chalkashliklarga sabab bo'ldi, ular Kanning shubhalari bartaraf etilmasa, bu stansiyadagi vaziyatni yomonlashtirishidan qo'rqishdi. Uchrashuvlar oralig'ida TEPCO vitse-prezidenti Ichiro Takekuro Yoshidaga bevosita qo'ng'iroq qildi va suv ta'minoti allaqachon boshlanganini bildi. Dengiz suvidan foydalanish eng yuqori darajada hal qilinishi kerakligiga ishongan Takekuro nasoslarni to'xtatishni buyurdi. Yoshida atom elektr stansiyasidagi vaziyatning jiddiyligi va oldindan aytib bo'lmaydiganligini ko'rib, mustaqil qaror qabul qildi va rahbariyatga suv ta'minotini to'xtatish haqida xabar berib, o'z qo'l ostidagilariga ishlashni davom ettirishni buyurdi. Oxir-oqibat, rasmiy ruxsat berildi va TEPCO reaktorlarga dengiz suvi etkazib berishni soat 20:20 da e'lon qildi, garchi aslida nasoslar bir soatdan ko'proq vaqt davomida ishlagan edi.
13-mart
thumb|RCIC tizimining diagrammasi 1-boʻlimda avariyaga qarshi kurash davom etar ekan, 2 va 3-boʻlimlarda vaziyat nisbatan barqarorligicha qoldi. Bu birliklar bug 'turbinasi va unga ulangan nasosdan iborat sovutish tizimidan foydalangan (inglizcha Reactor Core Isolation Cooling - RCIC). Turbina reaktordan bug 'bilan quvvatlanardi va nasos kondensat saqlash tanklaridan reaktor zavodiga sovutish suvi etkazib berdi. Boshqarish va tartibga solish to'g'ridan-to'g'ri oqimni talab qildi, lekin dastlab, hatto to'liq quvvatsizlangan ikkinchi quvvat blokida ham tizim o'z vazifalarini bajara oldi, chunki u elektr uzilishidan bir necha daqiqa oldin qo'lda yoqilgan edi.
13-mart kuni uchinchi blok operatorlari oʻz strategiyasini amalga oshirishga kirishdilar. 02:42 da HPCI tizimi reaktor bosimi 0,580 MPa bo'lganida qo'lda o'chirildi, ammo xavfsizlik klapanini ochishga urinishlar muvaffaqiyatsiz tugadi. Ehtimol, bu vaqtga kelib batareyalar klapanni boshqarish uchun zarur bo'lgan oqimni ta'minlay olmaydi. Reaktordagi bosim ko'tarila boshladi va soat 03:44 da 4,1 MPa ga etdi, bu yong'in o'chirish nasosining imkoniyatlaridan sezilarli darajada oshib ketdi. Fukusimada HPCI kabi tizimlarni boshqarish uchun ishlatiladigan zaxira batareyalarni qo'lda tashish mumkin emas. Hatto bunday batareyani topib olgan xodimlar uni o'rnatish joyiga etkazib berishlari dargumon.
Nihoyat, soat 03:55 da 3-bo'limdagi vaziyat haqida bilib bo'lgach, Masao Yoshida reaktorni sovutish uchun o't o'chirish mashinalarini ishlatishdan boshqa yo'l topmadi. Dastlab, dengiz suvini birinchi blokdagi kabi etkazib berish rejalashtirilgan edi vayertalab soat 7 ga qadar xodimlar kerakli yong'inga qarshi shlanglarni cho'zishdi va ulashdi. Taxminan shu paytlarda TEPCO operatsion direktori Yoshida bosh vazirlikdan qo'ng'iroq qilib, demineralizatsiyalangan suvdan foydalanishga ustuvor ahamiyat berish kerakligi haqida o'z fikrini bildirdi. Yoshida bu ko'rsatmani bosh vazirning o'zidan kelgan deb o'ylab, jiddiy qabul qildi, garchi bunday bo'lmasa ham. Xodimlar chuchuk suv idishlari oldidagi vayronalarni tozalashlari va oʻt oʻchirish mashinalarining shlanglarini ularga tortib olishlari kerak edi. Bunga parallel ravishda TEPCO xodimlari stansiyada turgan shaxsiy avtomashinalardan 10 dona akkumulyator yigʻishdi. Soat 09:08 da ular 120 V kuchlanish hosil qilib, batareyalarni boshqaruv paneliga ulashga va uchinchi blok reaktorining xavfsizlik klapanlarini ochishga muvaffaq bo'lishdi. Bosim tezda 0,46 MPa ga tushdi va 09:25 da HPCI yopilganidan 7 soat o'tgach, reaktorga suv kiritildi. Chuchuk suv zaxiralari kam edi va dengiz suviga o'tish oxir-oqibat muqarrar bo'lib chiqdi, bu o'sha kuni soat 13:12 da amalga oshirildi.
Birinchi blokda bo'lgani kabi, xodimlar muhitni muhofazadan chiqarishga muvaffaq bo'lishdi, bosim 09:10 da 0,63 MPa (abs.) dan 10:55 ga 0,27 MPa (abs.) ga kamaydi. Chiqarish liniyasidagi ikkita valfdan faqat bittasi qo'lda ochilishi mumkin edi, ikkinchi valfni ochiq ushlab turish uchun siqilgan havo kerak edi. Dastlab xodimlar buning uchun siqilgan havo tsilindrlaridan, keyin esa mobil kompressorlardan foydalanganlar. Bu sa’y-harakatlar yetarlicha samara bermadi, tutashuvdagi bosim kun davomida vaqti-vaqti bilan oshib, 14-mart soat 07:00 ga kelib 0,52 MPa (abs.) ga yetdi.
14-mart
14-mart kuniyertalab soat 6 ga kelib, Masao Yoshida atom elektr stantsiyasining uchinchi blokida vodorod portlashi ehtimoli haqida tobora ko'proq tashvishlana boshladi. Buning sabablari etarli edi: yadroning ehtimoliy drenaji, reaktor binosi yaqinida radiatsiya darajasining oshishi, uning eshiklari orqasida bug'ning paydo bo'lishi va himoya ostidagi bosimning oshishi - hammasi avvalgidek edi. birinchi quvvat bloki. 6:30 da Yoshida blokdagi barcha ishchilarni saytdan olib tashlashni buyurdi, ammo dengiz suvini sovutish bilan bog'liq vaziyat faol harakatni talab qildi. Birinchi reaktorni sovutish uchun suv olinadigan uchinchi blokning kommutatsiya kamerasidagi suv zaxirasi kamayib ketdi. Soat 07:30 da Yoshida ishni davom ettirishi kerak edi. Okeandan to'g'ridan-to'g'ri suv olib, uni 10 metrdan ortiq balandlikka ko'tarish uchun kelgan bir nechta o't o'chirish mashinalari ishlatilgan.
Reaktorlarni dengiz suvi bilan uzluksiz etkazib berishni tashkil etish bo'yicha ishlar 11:01 da uchinchi energiya blokida vodorod portlashi sodir bo'lganida faol olib borildi. Portlash oqibatida TEPCO kompaniyasining toʻrt nafar xodimi va Nanmey kompaniyasining uch nafar xodimi, shuningdek, atom elektr stansiyasi xodimlariga yordam berish uchun kelgan Yaponiya oʻzini oʻzi mudofaa qilish kuchlari oʻt oʻchirish brigadalarining toʻrt nafar a’zosi jarohatlangan. Reaktorlarning sovishi yana bir bor toʻxtatildi, radiatsiyaviy vaziyatning ogʻirligi va davom etayotgan zilzilalar tufayli uni faqat oʻsha kuni kechqurun (soat 16:30 da №3 blok, 19:57 da) tiklash mumkin boʻldi. 2-son, 20:30 da 1-blok).
Ajablanarlisi shundaki, ikkinchi quvvat blokining RCIC tizimi shu paytgacha hech qanday quvvat manbaisiz ishlagan, ammo uning ishlashi pasaygan. Avvalroq, 12-mart kuni soat 04:00 da RCIC nasosi orqali reaktorga quyilgan kondensat kamayishi munosabati bilan tizimning suv olish qismi Mark-I saqlovchi kondensatsiya kamerasiga (tank shakli - torus) oʻtkazildi. Reaktor orqali sovutish suyuqligining aylanishi yopiq konturdan o'ta boshladi va butun tizim asta-sekin qiziydi. 14-mart kuni soat 13:25 atrofida 2-qism reaktoridagi sovutish suvi darajasi pasayib ketdi va RCIC tizimi yopilganligi haqida barcha belgilar mavjud edi.
Endilikda, stansiyaning ikkinchi blokida №1 va 3-bloklardagi kabi chora-tadbirlarni amalga oshirish, ya’ni reaktor va toʻsiqning bosimini tushirish va oʻt oʻchirish mashinalariga suv berishni boshlash talab qilindi. Masao Yoshida, avvalambor, tutqichdagi bosimni kamaytirish kerak, deb hisobladi, chunki RCIC ning uzoq ishlashi tufayli kondensatsiya kamerasidagi bosim va harorat reaktor relyef klapanlaridan bug'ni samarali qabul qilish uchun juda yuqori edi. Bunday vaziyatda ularning kashfiyoti xonani yo'q qilish bilan tahdid qildi. Himoya chiqarish liniyasidagi pnevmatik klapanni ochishga urinishlar 13:00 ga qadar muvaffaqiyatsiz davom etdi, garchi buning uchun zarur bo'lgan hamma narsa 13-martda allaqachon tayyorlangan edi. Yadro xavfsizligi komissiyasi raisi Xaruki Madarame va TEPCO prezidenti Shimizu Masataka Yoshidaga operatsiya tugashini kutmasdan reaktorning xavfsizlik klapanlarini ochishni buyurdi. Soat 16:34 da xodimlar avtomobil akkumulyatorlarini boshqaruv paneliga ulashdi, ammo klapan haydovchisi bilan bog'liq muammolar va kondensatsiya kamerasidagi yuqori harorat tufayli reaktordagi bosim atigi 19:03 da 0,63 MPa ga kamaydi.. Shundan soʻng soat 19:57 da oʻt oʻchirish mashinalari ishga tushirildi. Bundan oldin, soat 18:50 da reaktordagi suv sathining ko'rsatkichlari yadro to'liq drenajlanganidan dalolat beradi. Muhitni saqlashdan chiqarishga barcha urinishlarga qaramay, soat 22:50 ga kelib undagi bosim 0,482 (abs.) ga yetdi, bu ruxsat etilgan maksimal 0,427 (abs.) dan oshib ketdi. Voqea sodir bo'lganidan so'ng, shamollatish kanalidagi xavfsizlik membranasi yorilib ketmagani ma'lum bo'ldi.
Xodimlar ikkinchi blokning reaktorida past bosimni ushlab turishda doimo muammolarga duch kelishdi, o't o'chirish mashinalaridan ta'minot vaqti-vaqti bilan to'xtatildi va Yoshida to'sib qo'yish xavfi tufayli ko'pchilik xodimlarni stansiyadan evakuatsiya qilish imkoniyatini jiddiy ko'rib chiqa boshladi. muvaffaqiyatsizlik. 14-martdan 15-martga oʻtar kechasi TEPCO prezidenti Shimizu bu masalani vazir Kaieda bilan muhokama qilgan va u buni atom elektr stansiyasini toʻliq evakuatsiya qilish talabi sifatida qabul qilgan.
15-mart
thumb|Quvvat blokining chizmasi: 5 - sarflangan yoqilg'i havzasi;10 - reaktorning quruq konini betondan biohimoya qilish; 24 - kondensatsiya kamerasi 15-mart kuniyertalab soat 3:00 da Bosh vazir Kan stansiyadan evakuatsiya qilinishi mumkinligi haqida ma’lumot oldi va u darhol bu taklifni mutlaqo qabul qilib boʻlmaydigan deb rad etdi. Ushbu talabdan oldin ham Kan TEPCO ga doimiy ishonchsizlikka ega edi va avariyani boshqarish uchun ko'rilgan choralarning etarliligiga shubha qildi. Soat 05:30 da Bosh vazir Tokiodagi TEPCO inqiroz markaziga yetib keldi va birgalikda (hukumat va TEPCO) avariyalarni boshqarish markazi tashkil etilishini rasman e’lon qildi. Rasmiylarga ko'ra, bu hukumatga vaziyatni nazorat qilish imkonini berdi.
Ayni paytda, atom elektr stansiyasida navbatdagi ish smenasi xodimlari 15-mart kuni uchinchi blokga kelganidan soʻng, hattoki himoya niqoblari orqali ham soat 06:10 da kuchli portlash ovozi eshitildi. Tez orada ularga xavfsiz nazorat xonasiga qaytish buyurildi. Ko'chaga chiqib, xodimlar to'rtinchi energiya blokining reaktor binosi vayron bo'lganini va harakatni qiyinlashtirgan ko'plab vayronalarni ko'rdi. Xodimlar piyoda yurishlari kerak edi va ular halokat haqidagi ma'lumotni faqatyertalab soat sakkizda inqiroz markaziga etkazishga muvaffaq bo'lishdi. Tergov ma'lumotlariga ko'ra, to'rtinchi energoblokdagi portlashga vodorod sabab bo'lgan, u uchinchi blokdan ventilyatsiya tizimi orqali, ikkinchisi esa atrof-muhitni muhofazadan chiqarayotganda kelgan. To'rtinchi blokning o'zida vodorod manbai yo'q edi, reaktordan yoqilg'i tushirildi va ishlatilgan yoqilg'i hovuzida etarli miqdorda suv bor edi.
Masao Yoshida portlash haqidayertalab soat oltidan ko'p o'tmay bilib oldi, ammo u hali to'rtinchi blokning vayron bo'lganidan bexabar edi. Ikkinchi quvvat blokining kondensatsiya kamerasidagi bosim sensori ko'rsatkichlari bir vaqtning o'zida nolga tushdi va Yoshida portlash №2 blokning ichida sodir bo'lgan deb hisobladi. Bu uni xodimlarga yashirin bo'lgan joylarda yashirinishga ko'rsatma berishga majbur qildi. vaziyat barqarorlashgunga qadar Fukusima Daichi atom elektr stansiyasi yaqinida mumkin bo'lgan eng past radiatsiyaviy fon. Biroqyertalab soat yettida uning oʻrniga 650 kishi Fukusima-dayni atom elektr stansiyasiga joʻnab ketdi. Bir muncha vaqt baxtsiz hodisani bartaraf etish uchun atigi 50 nafar xodim qoldi: inqiroz markazining rahbarlari, zarur bo'lgan muhandislar va ishchilar. Evakuatsiya qilingan xodimlar o'sha kuni tushdan keyin AESga qaytishni boshladilar.