cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Muhos
Madaniyati
thumb| 1634-yilda qurilgan Muhos cherkovi Finlandiyadagi eng qadimgi yogʻoch cherkov boʻlib, hali ham yil davomida foydalaniladi. Shaharda shahar kutubxonasi va nominal toʻlov evaziga ijaraga olinishi mumkin boʻlgan turli madaniy tadbirlar uchun joydan iborat madaniyat markazi mavjud. Madaniyat markazida kinoteatr ham mavjud.
Tillari
Munitsipalitet bir tilda fin tilidir.
Yoʻl
Oulu va Kajaani oʻrtasidagi Finlandiya milliy yo'li 22 shahar markazidan oʻtadi. Oulu shahriga har kuni bir nechta mahalliy avtobus qatnovlari va Kajaani va sharq nuqtalariga bir nechta uzoq masofali ulanishlar mavjud.
Temir yoʻl
Oulu-Kontiomaki temir yoʻl liniyasi shahar markazidan oʻtadi. Muhos temir yoʻl stantsiyasida har kuni toʻrttadan sakkizta yoʻlovchi poyezdlari aholiga xizmat koʻrsatadi. Poyezdlar milliy temir yo‘l operatori VR Group tomonidan boshqariladi.
Havo yoʻllari
Eng yaqin tijorat aeroporti Oulunsalo shahridagi Oulu aeroporti, 50 km gʻarbiy.
Taʼlimi
Muhosdagi maktablar:
Koinot goʻzali
Armi Kuusela, 1952 yilda Finlandiya goʻzali va 1952 yilgi Koinot goʻzallik tanlovi gʻolibi Muhosda tugʻilgan, oʻsgan va yashagan. Muhos okrugida Kylmälänkyla ismli qishloq bor, u Finlandiyadagi eng uzun qishloq hisoblanadi.
Parlament aʼzolari
Muxosdan saylangan parlament aʼzolari Pirkko Mattila (Haqiqiy Finlar 2011-yil), Ester Xaikyo (Fin Xalq Demokratik Ligasi 1951—1954) va Aaro Kauppi (Agrar Liga 1951—1954, 1956—1919) 1963—1966, Markaz partiyasi 1965—1966) va Yrjö Kesti (Finlandiya kichik fermerlar partiyasi 1930—1936) deb oʻzgartirildi . Juhana Petter Valkola 1877—1878-yillardagi parhez sessiyasida dehqon deputati edi.
1930-yillardagi katta depressiya davrida Muhos vazirlar mahkamasi partiyalarini tanqid qilish sifatida kamchilik harakati (pulaliikkeet, birlik pulaliike) tashkil etila boshlagan munitsipalitetlardan biri edi. 1933-yilgi munitsipalitet saylovlaridan soʻng Muxos munitsipal kengashidagi eng katta siyosiy guruh Oulu janubiy hududlarida harakatning elementar qismi boʻlgan Muhoksen pulatoimikunta edi. 1933-yilda ularning ettita aʼzosi bor edi. Shimoliy Finlandiyada tanqislik harakati mayda dehqonlarga asoslangan edi va Agrar Liga va Kyosti Kallio uchun tanqid edi, lekin baʼzi hollarda Finlandiya Sotsial-demokratik partiyasini ham tanqid qildi. Kamchiliklar harakatining baʼzi qismlari Finlandiya Kommunistik partiyasi tomonidan oʻrtacha darajada moliyalashtirildi, chunki uning faoliyati urushning oxirigacha (1930—1944) qonun bilan taqiqlangan edi. 1930-yillarda Finlandiya Kommunistik harakati oʻz faoliyatini Finlandiyada taqiqlanmagan sotsial-demokratik tashkilotlarda davom ettirishga harakat qildi va kamchilik harakatida ham kamroq edi.
Kamchilik harakati davlatdan kichik dehqonlarga qarzdor fermer xoʻjaliklarining majburiy auktsionlaridan qochishga yordam berish uchun samaraliroq choralar koʻrishni talab qildi. Koʻpgina fermer xoʻjaliklari auktsionlarda davlat tomonidan sotib olindi va keyinchalik sobiq egalariga qaytarildi.
Eşme, Sungurlu
Eşme ( Turkiya ) — Chorum viloyatining Sungurlu tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 422 nafar (2022).
Olimjon Sarimsoqov
Ilmiy faoliyati
2017-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 150 dan ortiq ilmiy va 12 ta o‘quv-uslubiy ishlar, 3 ta monografiya muallifi.
Mazères-Lezons
Aholisi
2143 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 535,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,0 km2.
Alfafara
Alfafara Ispaniyaning Valensiya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Alicante provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 19,78 km2. Aholisi — 419 kishi (2010).
Chikuma (Nagano)
left|thumb|270x270px| Chikuma shahar hokimiyati Yaponiyaning Nagano prefekturasida joylashgan shahardir. 2019-yil 1-mart holatiga koʻra, shaharning taxminiy aholisi 22.018 ta xonadonda 59.381 kishini, aholi zichligi esa har kvadrat kilometrga 500 kishini tashkil qilgan. Shaharning umumiy maydoni 119,79 kvadrat kilometrni (46,25 mi²) tashkil etdi.
Geografiyasi
Chikuma Chikuma daryosi vodiysida, Nagano shahridan janubda, Joshin-etsu va Nagano ekspress yoʻlining kesishmasida joylashgan.
Iqlimi
Shahar issiq va nam yoz hamda nisbatan yumshoq qish bilan tavsiflangan iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi Cfa). Chikumadagi oʻrtacha yillik harorat 12,7 °C ni tashkil etadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1140 mm boʻlib, sentyabr esa eng seryogʻin oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 26,2 °C, eng past harorati esa yanvarda, 0 °C atrofida boʻladi.
Tarixi
Hozirgi Chikuma hududi qadimgi Shinano provinsiyasining bir qismi boʻlgan va qadimiy davrlardan beri aholi punkti sifatida rivojlangan. Shaharda koʻplab dafn maskanlari mavjud, jumladan, Mori Shogunzukakofun, Kofun davrining oxiriga toʻgʻri keladigan togʻ teshigi shaklidagi qabr topilgan boʻlib, bu Yaponiyaning sharqiy qismidagi eng soʻnggi sulolalardan biri hisoblanadi. Nara davrida Shinano daryosi atrofidagi hudud Manʼyōshū'da koʻplab sheʼrlar yozilgan. Bu hudud Edo davrida Matsushiro domenining bir qismi boʻlgan, shuningdek, mashhur Zenko-ji ibodatxonasiga ziyorat qilish yoʻlidagi bir qator pochta stansiyalari mavjudligi sababli ham shahar gullab-yashnagan. Zamonaviy Chikuma shahri 2003-yil 1-sentyabrda sobiq Koshoku shahri, Kamiyamada (Sarashina tumanidan) va Togura (Hanishina tumanidan) shaharlarining birlashishi natijasida tashkil etilgan.
Hukumat
Chikuma toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 24 aʼzodan iborat bir palatali shahar qonun chiqaruvchi organi boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega.
Iqtisodiyoti
Chikuma trikotaj mahsulotlari, oziq-ovqat mahsulotlarini qayta ishlash va yengil mashinalar ishlab chiqarish sanoati bilan mashhur. Bogʻdorchilik, ayniqsa, oʻrikchilik mahalliy iqtisodiyotning muhim tarmogʻini sifatida rivojlangan.
Taʼlim tizimi
Chikumada toʻqqizta davlat boshlangʻich maktabi va toʻrtta davlat oʻrta maktabi mavjud. Shaharda Nagano prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan bitta davlat yuqori maktabi va bitta umumiy oʻrta/oʻrta maktab faoliyat yurtadi. Prefekturada bitta maxsus taʼlim maktabi ham bunyod etilgan.
Minorat
Minorat (lotincha: Minor — kichik) — koʻchmas mulkni meros qoldirish tizimi. Bunga koʻra vafot etgan kimsaning mol-mulki eng kichik oʻgʻil yoki aksariyat kichik qizga qoladi. Bu tartibda meros qoldirish qad. hind huquqiy toʻplamlari, oʻrta asrdagi huquqiy hujjatlarda qayd qilingan. M. mayoratning aksi boʻlib, asosan, dehqonlar muhitida va koʻproq aholining oʻrta hol tabaqalari orasida uchraydigan vorislik tizimidir. 19-asrning boshlarida Rossiya qonunida, agar kichik oʻgʻil otasi bilan tursa, u uy-joy va boshqa mulklarga merosxoʻr boʻlgan.
M. vorislik tartibi, mamlakatimizda ham avvaldan mavjud boʻlib, hozirgi kungacha saqlanib qolgan. Buni biz deyarli barcha oʻzbek xonadonlari misolida koʻrishimiz mumkin. Masalan, xalqimiz odatiga binoan, ota-ona koʻpincha kichik oʻgʻil bilan yashaydilar va ular oʻz mol-mulklarini kenja farzandga qoldiradilar. M. hozirda Jan.-Sharqiy, Sharqiy Osiyo mamlakatlarida (oilaviy munosabatda matriarxat qoldiklari kuchli saqlanib qolgan xalqlarda) uchrab turadi.
Zahro Begmatova.
Ion almashinuvi
Ion almashinuvi — tutashgan ikki faza oraligʻida ionlarning qaytar almashinish jarayoni. Geterogen I. a. (ionlar almashinadigan sorbsiya) da eritmadagi qattiq faza — ionit sirtidagi ionlar bilan almashinadi. Bir ion, mas, N+ bilan toʻyingan ionit boshqa ionlar, mas, Na+ va Sa2+ boʻlgan eritmaga tutashganda eritma bilan ionit orasida ionlar almashinadi. Bunda eritmadagi Na+ va Sa2+ konsentratsi-yasi kamayadi va shunga ekvivalent miqdorda N+ ionlari paydo boʻladi. Geterogen I. a. dan bugʻ qozonlariga beriladigan suvni tuzsizlantirish, gidrometallurgiya, kimyo va farmatsevtika sanoatida keng foydalaniladi (qarang Ionitlar).
Pavlínov
Pavlínov Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 251 ga yaqin aholisi bor.
Vyetnam raqslari
Vyetnamdagi raqs bir nechta turli shakllarni oʻz ichiga oladi,Vyetnam teatri va operasida ijro etilagan raqslar, festivallarda ijro etilagan raqslar va imperator saroyining qirollik raqslari shular jumlasidandir. Raqs qadimgi davrlardan beri Vyetnam madaniyatining ajralmas qismi boʻlib kelgan, bu Dong Son barabanlarida topilgan oʻyma naqshlarda tasvirlangan.
Vyetnam 54 xil etnik guruhlarga ega boʻlgan xilma-xil mamlakat boʻlib, etnik vyetnamliklar (Kinh nomi bilan tanilgan) aholining eng koʻp qismini tashkil qiladi. Ushbu maqola asosan etnik vyetnamlarning anʼanaviy raqslariga qaratilgan, garchi Vyetnamdagi koʻplab etnik guruhlarning har biri oʻziga xos boy madaniyat va raqs uslublariga ega guruh hisoblanadi.
Vyetnam teatrlarida raqs
Vyetnam teatri va Vyetnam musiqasining aksariyati bir-biri bilan Vyetnam raqsi bilan ham chambarchas bogʻliq. Hát tuồng, Hát chèo va Cải lương kabi mashhur teatrlar oʻz raqsga ega, ammo bu raqslar boshqa oʻziga xos raqs uslublaridan farqli oʻlaroq, belgilangan qoidalarsiz liberal tarzda ijro etiladi.
Bayramlarda va muhim tadbirlarda ijro etiladigan raqslar
Arslon raqsi Xitoydan Vyetnam madaniyatiga kirib kelgan va u yerda oʻziga xos uslubni yaratgan raqs turlaridan biridir. Bu raqs asosan Tết (Oyning yangi yili) va Tết trung thu (Oʻrta kuz festivali) kabi anʼanaviy festivallarda, shuningdek, yangi biznes ochilishi kabi boshqa holatlarda ham ijro etiladi. Arslon raqsi juda ramziy maʼnoga ega boʻlib, goʻyoki yovuz ruhlarni qoʻriqlash uchun oʻynaladi. Uslublar koʻp va arslon raqslari odatda jang sanʼatkorlari va akrobatika bilan birga keladi.
Imperator saroy raqslari
Nhã nhạc (Trần sulolasidan Nguyễn sulolasigacha boʻlgan musiqa) Vyetnam imperator saroyining qadimgi murakkab raqslaridan biri hisoblanadi. Nhã Nhạc soʻzining tarjimasi „nafis musiqa“ degan maʼnoni anglatadi. Saroy raqslari nhã nhạc paydo boʻlgunga qadar mavjud boʻlgan boʻlsa-da, lekin Nguyễn sulolasi raqsi bugungi kungacha saqlanib qolgan va butun nhã nhạc bilan birga nomoddiy madaniy meros sifatida eʼlon qilingan.
Bu raqslar raqqoslardan katta mahorat talab qiladi va raqqosalar koʻpincha ekstravagant liboslarda kiyinadilar. Hozirgi kunda bu raqslar anʼanaviy sanʼatni targʻib qilish maqsadida Xu (múa cung đình Huế — sud raqsi) festivallarida yoki boshqa maxsus tadbirlarda ijro etiladi. Eng mashhur raqslardan baʼzilari:
„múa“ soʻzining maʼnosi — Múa rối nước — suv qoʻgʻirchoqbozligi maʼnosini anglatadi.
Pont-Arcy
Pont-Arcy Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Soissons tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
109 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 35,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,1 km2. Dengiz sathidan 42 – 150 m balandlikda joylashgan.
Wallington (New Jersey)
Wallington AQShning New Jersey shtatida joylashgan shahardir. Bergen County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
11430 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 2,7 km2. Shundan 2,6 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir.
Bellou
Bellou Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Lisieux tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
140 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,4 km2.
Massa markazi
thumb| Ushbu oʻyinchoq barmoq ustida oʻtirganda muvozanatni saqlash uchun massa markazi tamoyillaridan foydalanadi. Fizikada kosmosda massa taqsimotining massa markazi (baʼzan muvozanat nuqtasi deb ataladi) har qanday vaqtda taqsimlangan massaning nisbiy pozitsiyasi nolga teng boʻlgan yagona nuqtadir. Bu burchak tezlashuvisiz chiziqli tezlanishni keltirib chiqaradigan kuch qoʻllanilishi mumkin boʻlgan nuqtadir. Mexanikadagi hisob-kitoblar koʻpincha massa markaziga nisbatan tuzilganda soddalashtiriladi. Bu ob’ektning butun massasi uning harakatini tasavvur qilish uchun toʻplangan deb taxmin qilinadigan faraziy nuqtadir. Boshqacha qilib aytganda, massa markazi Nyutonning harakat qonunlarini qoʻllash uchun berilgan ob’ektning zarracha ekvivalentidir.
Yagona qattiq jism boʻlsa, massa markazi tanaga nisbatan oʻrnatiladi va agar tana bir xil zichlikka ega boʻlsa, u markazda joylashgan boʻladi. Massa markazi jismoniy tanadan tashqarida joylashgan boʻlishi mumkin, baʼzida ichi boʻsh yoki ochiq shakldagi narsalar, masalan, taqa. Quyosh tizimining sayyoralari kabi alohida jismlarning taqsimlanishida massa markazi tizimning biron bir alohida aʼzosining pozitsiyasiga mos kelmasligi mumkin.
Massa markazi kosmosda tarqalgan massalarni, masalan, sayyora jismlarining chiziqli va burchak impulslarini va qattiq jismlar dinamikasini oʻz ichiga olgan mexanikada hisob-kitoblar uchun foydali mos yozuvlar nuqtasidir. Orbital mexanikada sayyoralar harakati tenglamalari massa markazlarida joylashgan nuqta massalari sifatida tuzilgan. Massa markazi — inertial tizim boʻlib, unda tizimning massa markazi koordinatalar tizimining boshiga nisbatan tinch holatda boʻladi.
Tarix
Ogʻirlik markazi yoki ogʻirlik tushunchasi qadimgi yunon matematigi, fizigi va muhandisi Sirakuzalik Arximed tomonidan keng oʻrganilgan. U bir xil maydonni tashkil etadigan tortishish haqidagi soddalashtirilgan taxminlar bilan ishladi va shu bilan biz hozir massa markazi deb ataydigan narsaning matematik xususiyatlariga erishdi. Arximed, tutqichning turli nuqtalarida joylashgan ogʻirliklar tomonidan dastakka taʼsir qilish momenti, agar barcha ogʻirliklar bitta nuqtaga — ularning massa markaziga koʻchirilganda qanday boʻlishini koʻrsatdi. Arximed oʻzining "Suzib yuruvchi jismlar haqida " asarida suzuvchi jismning yoʻnalishi uning massa markazini iloji boricha pastroq qiladigan narsa ekanligini koʻrsatdi. U har xil aniq shakldagi bir xil zichlikdagi jismlarning massa markazlarini topishning matematik usullarini ishlab chiqdi.
Massa markazi nazariyasiga hissa qoʻshgan boshqa qadimgi matematiklar orasida Iskandariya Qahramoni va Iskandariya Pappus ham bor. Uygʻonish va Ilk zamonaviy davrlarda Gvido Ubaldi, Franchesko Mauroliko, Federiko Komandino,  Evangelista Torricelli, Simon Stevin,  Luka Valerio,  Jan-Sharl de la Fail, Pol Guldin,  Jon Uollis, Kristian Gyuygens, Lui Karre, Per Varinyon va Aleksis Kler kontseptsiyani yanada kengaytirdilar.
Nyutonning ikkinchi qonuni Eylerning birinchi qonunida massalar markaziga nisbatan qayta tuzilgan.
Taʼrif
Massa markazi kosmosda massa taqsimoti markazidagi yagona nuqta boʻlib, bu nuqtaga nisbatan ogʻirlikli pozitsiya vektorlarini nolga tenglashtiradigan xususiyatga ega. Statistikaga oʻxshab, massa markazi kosmosda massa taqsimotining oʻrtacha joylashuvidir.
Qaraqiya (tuman)
Qaraqiya tuman — Mangʻistau viloyatining janubida joylashgan maʼmuriy hudud. 1973-yil tashkil topgan. 1997-yilgacha Yeraliev tumani deb nomlandi. Maydoni 65,8 ming km2. Aholisi 32,638 kishi (2013). Tuman markazi — Quryq qishlogʻi.
Massa markazi
Zarrachalar tizimi
Pi, i = 1, ..., n
Qaraqiya (tuman)
Geografiyasi
Tumanda Qozogʻistondagi dengiz sathidan past barcha pasttekisliklar joylashgan. Tumanning gʻarbida Ashisor (-39 m) va Qaraqiya (-132). Tumanning eng baland joyi Gʻarbiy Usyurtdagi Qaraman choʻqqisi (340 m).
Massa markazi
Zarrachalar tizimi
fazoda joylashgan har birining massasi mi boʻlgan
Qaraqiya (tuman)
Aholisi
Aholisi juda siyrak joylashgan. Tuman aholisi 32,638 kishi, 1 km2-ga 0,5 kishidan toʻgʻri keladi (2013). Qishloq aholisi 8 ta qishloqdagina istiqomat qilishadi. Katta qishloqlari: Quruq qishlogʻi (7,2 ming kishi), Jetibay (9,1), Munayshi (3,6) kentlari va Bostan (1,4), Senek (1,8) qishloqlari. Aholisining asosiy qismini (99 %) qozoqlar tashkil qiladi, suningdek ruslar, tatarlar, ukrainlar va boshqa millat vakillari istiqomat qilishadi.
Iqlimi
Yanvar oyining oʻrtacha harorati −7 °C, iyulda 26 °C. Qishqa qor juda kam yogʻadi va yogʻsa ham tezda erib ketadi. Yogʻingarchilik ham juda kam yogʻadi, yillik oʻrtacha miqdori 75 – 100 mm. Yil davomida shamol esib turadi.
Massa markazi
Zarrachalar tizimi
R uchun bu tenglamani yechish formulani beradi:
Qaraqiya (tuman)
Ijtimoiy soha
Tuman taʼlim sohasi boʻyicha 13 oʻrta, 5 boshlangʻich, 1 yoshlar maktabi, hunar maktabi, bolalar va yoshoʻspirinlar maktablari bor. Tibbiyot sohada: tuman kasalxonasi va shifoxona, oʻpka va yuqumli kasalliklar kasalxonasi, 4 oilaviy-shifokorlik ambulatoriya, 2 feldsh. punkt va tuman san-epidemiol. st., 3 feldsher-akusherlik punkt, mineral issiq suv bilan davolovchi joy va boshqa mahkamalar faoliyat yuritmoqda. Tuman hududi orqali Quriq — Aqtau — Janaoʻzen, Janaoʻzen — Marata (Turkmaniston), shuningdek Aqtau — Janaoʻzen temir yoʻli oʻtadi.
Massa markazi
Zarrachalar tizimi
bu yerda barcha zarrachalarning umumiy massasi.
Oʻzgarmas hajm
Agar massa taqsimoti qattiq Q ichida r(r) zichligi bilan uzluksiz boʻlsa, u holda bu hajmdagi nuqtalarning R massa markaziga nisbatan V hajmdagi vaznli joylashuv koordinatalarining integrali nolga teng, yaʼni
R qiymat olish uchun koordinatalari uchun ushbu tenglamani yechamiz:
bu yerda M — hajmdagi umumiy massa.
Agar uzluksiz massa taqsimoti bir xil zichlikka ega boʻlsa, yaʼni r doimiy boʻlsa, u holda massa markazi hajmning markazi bilan bir xil boʻladi.
Enego
Enego Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan kommunadir. Vicenza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 52 km2. 1927 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Massa markazi
Barisentrik koordinatalar
Bu ikki zarracha oʻrtasida boʻlingan umumiy massaning foizi 100% P 1 va 0% P 2 dan 50% P 1 va 50% P 2 dan 0% P 1 va 100% P 2 gacha, keyin massa markazi R boʻlsin. P 1 dan P 2 gacha boʻlgan chiziq boʻylab harakatlanadi. Har bir nuqtadagi massa foizlarini ushbu chiziqdagi R nuqtaning proyektiv koordinatalari sifatida koʻrish mumkin va ular barisentrik koordinatalar deb ataladi. Bu erda jarayonni izohlashning yana bir usuli — ixtiyoriy nuqtaga nisbatan momentlarni mexanik muvozanatlash. Numerator massa markazida ekvivalent umumiy kuch bilan muvozanatlangan umumiy momentni beradi. Buni tekislikda va fazoda proyektiv koordinatalarni aniqlash uchun uch nuqta va toʻrt nuqtaga umumlashtirish mumkin.
Davriy chegara shartlariga ega tizimlar
Davriy chegaraviy shartlarga ega boʻlgan tizimdagi zarralar uchun ikkita zarra tizimning qarama-qarshi tomonlarida boʻlsa ham, qoʻshni boʻlishi mumkin. Bu koʻpincha molekulyar dinamika simulyatsiyalarida sodir boʻladi, masalan, klasterlar tasodifiy joylarda hosil boʻladi va baʼzan qoʻshni atomlar davriy chegarani kesib oʻtadi. Klaster davriy chegarani kesib oʻtganda, massa markazini sodda hisoblash notoʻgʻri boʻladi. Davriy tizimlar uchun massa markazini hisoblashning umumlashtirilgan usuli har bir koordinatani, x, y va/yoki z ni chiziq oʻrniga aylanada boʻlgandek koʻrib chiqishdir. Hisoblash har bir zarrachaning x koordinatasini oladi va uni burchakka chizadi,
bu yerda x max — x yoʻnalishidagi tizim hajmi va. Shu nuqtai nazardan, ikkita yangi nuqta hosil boʻlishi mumkin, bu zarrachaning massasi bilan tortilishi mumkin x_i massa markazi uchun yoki geometrik markaz uchun 1 qiymati berilgan:
tekislikda, bu koordinatalar radiusi 1 boʻlgan doirada yotadi. kolleksiyasidan \xi_i va \zeta_i barcha zarralardan olingan qiymatlar, oʻrtachalar va  hisoblab chiqiladi.
Bu yerda M — barcha zarrachalarning massalari yigʻindisi.
Ushbu qiymatlar yangi burchak ostida qayta koʻrib chiqiladi,, undan massa markazining x koordinatasini olish mumkin:
Toʻliq massa markazini aniqlash uchun jarayon tizimning barcha oʻlchamlari uchun takrorlanishi mumkin. Algoritmning foydali tomoni shundaki, u matematikaga davriy chegaralarni bosib oʻtuvchi klasterni „ochish“ uchun taxmin qilish yoki klaster tahlilidan foydalanish oʻrniga „eng yaxshi“ massa markazi qayerda ekanligini aniqlash imkonini beradi. Agar ikkala oʻrtacha qiymat nolga teng boʻlsa,, keyin aniqlanmagan. Bu toʻgʻri natijadir, chunki u faqat barcha zarralar bir tekisda joylashganda paydo boʻladi. Bunday holda, ularning x koordinatalari davriy tizimda matematik jihatdan bir xil boʻladi.
Ogʻirlik markazi
thumb| Bir nuqtada muvozanatni saqlaydigan oʻquv oʻyinchoqlarining diagrammasi: massa markazi (C) uning tayanchidan § pastga joylashadi. Jismning ogʻirlik markazi — tortishish kuchlari taʼsirida hosil boʻlgan moment yoʻqolgan nuqta. Ogʻirlik maydonini bir xil deb hisoblash mumkin boʻlgan joyda, massa markazi va ogʻirlik markazi bir xil boʻladi. Biroq, sayyora atrofida orbitadagi sunʼiy yoʻldoshlar uchun, sunʼiy yoʻldoshga qoʻllaniladigan boshqa momentlar boʻlmasa, tortishish maydonining sayyoraga yaqinroq (kuchliroq) va uzoqroq (zaifroq) oʻrtasidagi ozgina oʻzgarishi (gradient) sunʼiy yoʻldoshni uning uzun oʻqi vertikal boʻlishi uchun tekislashga moyil boʻlgan moment. Bunday holda, ogʻirlik markazi va massa markazi oʻrtasidagi farqni aniqlash muhimdir. Ikkalasi orasidagi har qanday gorizontal siljish qoʻllaniladigan momentga olib keladi.
Shuni taʼkidlash kerakki, massa markazi maʼlum bir qattiq jism uchun sobit xususiyatdir (masalan, egilishsiz yoki artikulyatsiyasiz), ogʻirlik markazi esa, qoʻshimcha ravishda, uning bir xil boʻlmagan tortishish kuchida yoʻnalishiga bogʻliq boʻlishi mumkin. maydon. Ikkinchi holda, ogʻirlik markazi har doim asosiy jozibali jismga massa markaziga nisbatan bir oz yaqinroq joylashgan boʻladi va shuning uchun uning yoʻnalishi oʻzgarganda, qiziqish jismidagi oʻrnini oʻzgartiradi.
Samolyotlar, transport vositalari va kemalar dinamikasini oʻrganishda kuchlar va momentlarni massa markaziga nisbatan hal qilish kerak. Bu tortishishning oʻzi eʼtiborga olinishidan qatʼi nazar, haqiqatdir. Ogʻirlik markazi sifatida massa markaziga murojaat qilish soʻzlashuv tilidir, lekin u umumiy qoʻllaniladi va tortishish gradient effektlari ahamiyatsiz boʻlsa, ogʻirlik markazi va massa markazi bir xil boʻladi va bir-birining oʻrnida ishlatiladi.
Fizikada massa taqsimotini modellashtirish uchun massa markazidan foydalanishning afzalliklarini uzluksiz tanadagi tortishish kuchlarining natijasini hisobga olgan holda koʻrish mumkin. Hajmning har bir nuqtasida r (r) zichligi V hajmli Q jismni koʻrib chiqaylik. Parallel tortishish maydonida har bir r nuqtadagi f kuchi quyidagicha ifodalanadi:
Bu yerda dm — r nuqtadagi massa, g — tortishish tezlashishi va  — vertikal yoʻnalishni belgilovchi birlik vektor.
Ovoz hajmida mos yozuvlar nuqtasi R ni tanlang va shu nuqtada hosil boʻlgan kuch va momentni hisoblaymiz:
va
Agar R mos yozuvlar nuqtasi massa markazi boʻlishi uchun tanlansa, u holda
natijada olingan moment T = 0 ni bildiradi. Natijada paydo boʻlgan moment nolga teng boʻlganligi sababli, tana massasi massa markazida toʻplangan zarra kabi harakat qiladi.
Ogʻirlik markazini qattiq jism uchun mos yozuvlar nuqtasi sifatida tanlab, tortishish kuchlari tananing aylanishiga olib kelmaydi, yaʼni tananing ogʻirligi massa markazida toʻplangan deb hisoblash mumkin.
Abdulloh ibn Hubayq
Abdulloh ibn Hubayq — (arabcha: عبد الله بن حبیق — Abu Muhammad Abdulloh ibn Hubayq ibn Sobiq al-Mavsiliy al-Antokiy —?, Kufa —?) — hadis rivoyat qilgan ilk davr so‘fiylaridan.
Hayoti
Kufada tug‘ilgan. Tavallud va vafot yillari maʼlum emas. Zamonasining muhim madaniy markazlaridan bo‘lgan Antakiyaga ko‘chib, o‘sha yerda yashaydi. Do‘sti, ustozi va ayni vaqtda hadisdagi shayxlardan bo‘lgan Yusuf ibn Asbot (vafot etgan yili: 196/811-12-yil) yonida kamolga yetishadi. Fiqh va tasavvufda muridlari bilan do‘stlik rishtasini qurgan Sufyon as-Savriyning yo‘lini tutgan. Fuzayl ibn Iyoz va Bishr al-Hofiylardan naql keltirganiga ko‘ra, bu ikki so‘fiy bilan ham suhbatda bo‘lganini taxmin qilish mumkin.
Taʼriflar
Abdulloh ibn Hubayq so‘fiy tazkiralarda oliy sanad bilan hadis rivoyat qilgan roviy sifatida zikr qilinadi. Hadis ilmidagi ustozlari va shogirdlarini zikr qilish bilan cheklangan hadis munaqqidlari, uning rivoyatlarining qiymati haqida fikr bildirmaganlar. Ibn Abu Hotim „Al-Jarh va-t-taʼdӣl“ nomli asarida Abdulloh ibn Hubayq bilan ko‘rishgani, biroq undan hadis yozib olmaganini naql qiladi. Hujviriy „ummat ichida Hazrat Yahyo zuhdining sohibi“, deya taʼriflagan Abdulloh ibn Hubayqning tasavvufga oid asarlarda naql qilingan so‘zlaridan, uning zuhd davri tasavvufining asosiy tushunchalarini izohlagani tushuniladi.
Qarashlari
Xavf va rajo, haromdan saqlanish, nafs tarbiyasi, qalb sofligi, amal, ixlos, ibodat zavqi kabilar mazkur tushunchalarning bosh mavzusidir. U tasavvufdagi xavf va rajo tushunchasini quyidagicha zikr qiladi: inson faqatgina oxiratda zararini ko‘radigan ishdan saqlanishi va oxiratda o‘ziga foyda keltiradigan amal bilan band bo‘lmog‘i kerak.
Ficulle
Ficulle Italiyaning Umbria mintaqasida joylashgan kommunadir. Terni provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 64 km2. 1683 nafar aholi istiqomat qiladi.
Abdulloh ibn Hubayq
Qarashlari
Bu jihatdan eng foydali qo‘rquv (xavf) — bu gunohlardan man qilgan, qo‘ldan ketgan narsaga xafa bo‘lishdan asragan va qolgan umr haqida fikrlashga yo‘naltiruvchi qo‘rquvdir.
Eng foydali umid (rajo) esa — kishiga asosni topishi uchun amalni osonlashtirgan, harakatlantiruvchi tuyg‘udir.
Shunga binoan, uch turli rajo mavjud: bajarilgan solih amalning qabul bo‘lishidan umid qilish, yomon amaldan so‘ng tavba qilib afv qilinishdan umid qilish hamda gunoh qilishda davom etib, kechirilishdan umid qilish. Bu oxirgisi yolg‘onchi odamning soxta rajosidir. Holbuki, nafs yomonligini tanigan kimsaning qo‘rquv holati, umid holatidan g‘olib bo‘lishi lozim. Boshqa ilk davr so‘fiylari kabi Abdulloh ibn Hubayq ham amal va ibodatga katta ahamiyat bergan, faqat amaldagi ixlos va ibodatlardagi rohat ustida ko‘proq to‘xtalgan. Unga ko‘ra, ixlos amaldan qiyinroq va bu xususiyatdagi amaldan insonlarning ko‘pi ojizdirlar. Buning ustiga amal ilohiy azob­ga qarshi taʼminot ham emas. Shu bois u, ibodatlarning oxiratdagi foydasini tushunishdan ko‘ra bu dunyoda erishiladigan toat lazzatiga eʼtibor bergan, qalbning ibodatdan zavq olmasligini u ibodatning nuqsonligi va kishining bir muncha xatolar ichida ekaniga ishora, deb sanagan.
Wittingen
Wittingen Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Gifhorn tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 225,08 km2. 11 734 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Wittingenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
1544
Tugʻilgan
''См. также: Категория:Родившиеся в 1544''
Vafot etgan
''См. также: Категория:Умершие в 1544''
🇷🇺
Pottawattamie Park (Indiana)
Pottawattomie Park AQShning Indiana shtatida joylashgan shahardir. LaPorte okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
235 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 462,1 nafar kishi.
Yemilian Bukov
Yemilian Nesterovich Bukov (Emilian Radu Bucov; 1909.27.7 Janubiy Bessarabiya – 1984.17.10) — Moldova xalq yozuvchisi (1982). Buxarest universitetini tugatgan (1936). Ilk ijodida jamiyat keskin tanqid qilingan, inqilobiy kurash ruhi kuchli ("Mehnat qaynaydi", 1932; "Quyosh nutqi", 1937; "Xitoy", 1938 va boshqa sheʼrlar toʻplamlari). Keyinchalik Bukov vatanni, moldovanlar hayotidagi oʻzgarishlarni kuylagan ("Men seni koʻryapman, Moldova", 1942; "Dnestrda bahor", 1944; "Mening mamlakatim", 1947 va boshqalar). "Bugun va erta" (1965) sheʼrlar toʻplami, "Reut shahri" (1965) sheʼriy roman, "Qalb uchqunlari" (1965) hikoyalar toʻplami hamda "Magistral" (1969) romani bor. "Ona" hikoyasi, "Yoshlarga", "Aprel", "Bugun va erta", "Oʻtmish va istiqbol" sheʼrlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan. Moldova davlat gimnining muallifi (hamkorlikda).
Gayanes
Gayanes Ispaniyaning Valensiya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Alicante provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 9,60 km2. Aholisi — 443 kishi (2010).
Courtemanche
Courtemanche Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Somme departamenti Montdidier tumani tarkibiga kiradi.
1932-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari medallar jadvali
right|200px|Olympische Ringe
Courtemanche
Aholisi
83 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 20,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,1 km2. Dengiz sathidan 50 – 116 m balandlikda joylashgan.
Ion almashtiruvchi smolalar
Ion almashtiruvchi smolalar — yuqori molekulali sintetik (polimer) organik ionitlar. Ular erimaydi, elektrolit eritmalari organik erituvchilarda chegaralangan miqdorda boʻkadi, suvli va suvsiz organik erit-malarda ion almashtiradi. Ionitlarning umumiy tasnifga muvofiq, I.a.s. kation almashtiruvchi (polikislotalar), anion almashtiruvchi (poliasoslar) va amfoter yoki bipolyar (poli-amfiliotlar) turlarga boʻlinadi. Kation almashtiruvchi smolalar kuchli va kuchsiz kislotali, anion almashtiruvchi smolalar esa kuchli va kuchsiz asosli boʻladi. Smolalarda faqat bir xil ionogen guruhlar (mas, sulfoguruh) boʻlsa — monofunksional guruhlar deb, har xil ionogen guruhlar boʻlsa — polifunksional guruhlar deb ataladi.
I. a. s. ga erimaydigan polielektrolitlarayeb qarash mumkin. Polivalent (koʻp zaryadli) ion mol. katta boʻlganidan amalda qarakatlanmaydi. I. a. s. poli-merlanish, polikondensatlanish yoʻli bilan yoki ionit xossalariga ega boʻlmagan polimerii kimyoviy ishlash yoʻli bilan olinadi. I. a. s. suv tarkibidagi tuzni ketkazish, nodir elementlarni ajratib olish, organik va anorganik sintez mahsulotolarini tozalashda qoʻllaniladi.
NGC 4565
NGC 4565 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi Sb tipli galaktikadir.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
1545
Tugʻilgan
''См. также: Категория:Родившиеся в 1545''
Vafot etgan
''См. также: Категория:Умершие в 1545''
Ion asboblar
Ion asboblar (elektron asboblar) — elektr vakuumli gaz razryadli asboblar. Ishi siyraklashtirilgan gazlar orqali elektr toki oʻtishi na-tijasida hosil boʻladigan jarayonlarga asoslanadi. I. a.ning eng sodda xili anod (qizdirilgan yoki sovuq katodli) boʻlib, uning elektrodlari inert gazlarga (geliy, neon, argon, kripton, ksenon) va simob bugʻlari bilan toʻldirilgan shisha yoki keramika ballonlar ichiga joylashtirilgan boʻladi. Asbob elektrodlariga kuchlanish berilganda qizdirilgan katoddan chiqayotgan elektronlar ballondagi gaz atomlari (molekulalari) bilan toʻqna-shib oʻz energiyalarini beradi. Kuchlanishning maʼlum qiymatida elektronlar energiyasi gaz atomlarini uygʻotishga va ionlashtirishga yetarli boʻlib qoladi. Shu paytda gaz razryadlari hosil boʻladi. Hosil boʻlgan mus-bat zaryaddi gaz ionlari muxitdagi elektronlar zaryadini qoplaydi. Shu sababli I. a. kichik ichki karshilik tufayli oʻzidan oʻn minglab amperli toklarni oʻtkazish qobiliyatiga ega boʻladi. I. a. kuchlanishni barqarorlash, elektr tokini oʻzgartirish (toʻgʻrilash), elektr energiyasini yorugʻlik energiyasiga aylantirish, elektr zan-jirlarni kommutatsiyalash (qayta ulash) va b. uchun ishlatiladi. Gazotron, ignitron, stabilitron, tiratron I. a. jumlasiga kiradi.
Kobilkino (Xarovsk tumani, Vologda)
Kobilkino (Кобылкино)  — Rossiya Federatsiyasining Vologda viloyati Xarovsk tumanida joylashgan qishloq. Xarovsk viloyat markaziga avtomobil yo'li bilan masofa 38 km, Shapshi munitsipaliteti markaziga 4 km. Eng yaqin aholi punktlari - Mitinskaya, Zarechnaya, Pilyaikha, Yurtinskiy, Pozharische.
2002 yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, doimiy aholi yo'q edi.
Aholisi
Aholisi - 0 kishi (2010).
Braddyville (Iowa)
Braddyville AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Page okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
159 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 115,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,37 km2. Shundan 1,37 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 300 m balandlikda joylashgan.
Bukraa
Bukraa — Saxroi Kabirning shim. qismidagi kon, dunyodagi eng katta fosforit konlaridan. 1973-yilda ishga tushirilgan. Kon yuqori boʻr davri gilkremniyohaktoshli jinslarida joylashgan. Sanoat miqyosida uyumlari donador fosforit qatlamlaridan (qalinligi 2–6 m) tuzilgan. 50—90% fosfat donalaridan va faunalarning fosfatlashgan qoldiq qoʻshimchalari (mollyuska, foraminifera, reptiliya, baliklar)dan iborat. R2O5 miqdori 30—33%. Fosforitlarda har doim koʻp miqdorda (0,005—0,07%) uran, goho nodir yer elementlari (0,07—0,3% gacha) va pirit uchraydi. Fosforitning umumiy zaxirasi qariyb 10 mlrd. t ga teng. Konning asosiy markazi — Buk.
Mazerolles (Pyrénées-Atlantiques)
Mazerolles Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Pyrénées-Atlantiques departamenti Pau tumani tarkibiga kiradi.
Barwedel
Barwedel Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Gifhorn tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 19,8 km2. 1064 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Mazerolles (Pyrénées-Atlantiques)
Aholisi
749 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 64,0 nafar kishi.
Barwedel
Hududi
Barwedelning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Mazerolles (Pyrénées-Atlantiques)
Geografiyasi
Maydoni — 11,7 km2.
Xoja Jaloliddin Hoshimiy as Siddiqiy
Xoja Jaloliddin Hoshimiy as Siddiqiy — (1438—1528) — alloma va muhaddis. Hazrat Xoja Jaloliddin Hoshimiy 1438-yil Buxoroda ziyoli alloma oilasida tug‘ilgan. Bu zoti sharifning katta bobolari hazrat Abu Hafs Kabir zamonlarida Buxoroning shayxulislomi bo‘lgan ekan. Hazrat Hoshimiy isteʼdodli shoir, buyuk tarbiyachi, saxovatli zot bo‘lgan. Ko‘plab isteʼdod egalariga homiylik qilgan, XV asrning buyuk allomasi Zayniddin Vosifiy „Badoyeʼ ul vaqoye“ nomli mashhur asarida Hazrat Hoshimiyning faoliyatlari, qilgan savob ishlar to‘g‘risida batafsil xabar bergan. Jumladan, Vosifiy yozadi: „Xoja Hoshimiyning bir odati bor ediki, har yili o‘z tug‘ilgan kunini katta ziyofat berib nishonlardi: Hijriy 920 (miloddiy 1514) yil rabbe ul avval oyida Hoshimiy ushbu tantanani Sipadmuniy qishlog‘ida o‘tkazdi. Yuz bosh qo‘y, o‘nta ho‘kiz, uchta ot xudoyi qilinib, turli taomlar pishirilib, shoirlar, olimlar, faqirlar va turli tabaqadagi kishilarga berildi“. Hazrat Hoshimiy quyidagi matlaʼli g‘azallarini Jomiy hazratlarga yuborganliklari „Muzakkiri ahbob“da yozilgan: 1. Chunon afsurdaam az g‘am ki gar domon bar afshonam, Taki xoki ravad chun gard az choki girebokam. Mazmuni: G‘amdan vujudim afsurda bo‘lib qoldi, agar etak silkitsam tuproq (yaʼni vujudim) changdek yoqam chokidan to‘kilib ketgay. 2. Maro tu didavu az dida ham aziztari, Chi dida, k i bar ahvoli man namenigari. Mazmuni: Sen mening ko‘zimsan, balki ko‘zimdan ham azizroqsan, ammo qanaqa ko‘zsangki, hech mening ahvolimga boqmaysan? 3. Bo noz surma makash chashmi sahifaarahhumro Nishasta gir ba xoki siyah mardumro. Mazmuni: Rahm shafqatsiz ul ko‘zlarga noz ila surma tortma, qora tuproqqa o‘tqizgil odamlarni. Ushbu g‘azallar Hazrat Jomiyga manzur bo‘lib, tahsinlar aytganlar va butun Hirot bo‘ylab Hazrat Hoshimiyning dovruqlari taralgan. Hazrat Hoshimiy 1528-yil 90 yoshga kirib vafot qiladilar. Qabrlari Xoja Bug‘ro Bakr mazoridadir. Qabr toshlarida o‘zlarining quyidagi baytlari yozilgan: Qabram makun tavof ki behushy ovarad, Lavhi maro maxon ki faromushi ovarad. Mazmuni: Qabrimni tavof qilmaki, ul behushlik keltiradi. Lavhi toshimni o‘qimaki, ul faromushxotirlik keltiradi.
Villesse
Villesse Italiyaning Friuli-Venezia Giulia mintaqasida joylashgan kommunadir. Gorizia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 11 km2. 1664 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Pont-Saint-Mard
Pont-Saint-Mard Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Laon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
179 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 26,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,7 km2. Dengiz sathidan 46 – 158 m balandlikda joylashgan.
Yudinka
Yudinka (Yudinka) — Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Ayirtau tumanidagi qishloq. KATO kodi — 593249800.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 67 kishidan iborat boʻlgan (37 nafar erkak va 32 nafar ayol). 2009-yilga kelib, aholi soni 16 tani tashkil etgan (9 nafar erkak va 7 nafar ayol).
Albignasego
Albignasego Italiyaning Veneto mintaqasida joylashgan shahardir. Padova (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 20,99 km2. 19 990 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).
Wanamassa
Aholisi
4551 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 2,9 km2. Shundan 2,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Princes Lakes (Indiana)
Aholisi
1506 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 453,8 nafar kishi.
Isroiljon Shamshiddinov
Isroiljon Turgʻunovich Shamshiddinov (1961-yil 13-may, Uchqoʻrgʻon tumani, Namangan viloyati, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari doktori (2017), professor (2019).
Ilmiy faoliyati
Isroiljon Shamshiddinov 315 dan ortiq ilmiy-uslubiy ishlar, shu jumladan 16 ta ixtiro uchun patentlar, 5 ta monografiya va kimyoviy texnologiya yo‘nalishining ixtisoslik fanlaridan 10 ta o‘quv adabiyoti muallifi. 1994-yilda nomzodlik, 2017-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. 1998-yilda dotsent va 2019-yilda professor ilmiy unvoni berilgan.
Ion bogʻ
Ion bogʻ, elektrovalent bogʻ, geterovalent bog — kimyoviy bogʻ turlaridan biri, qaramaqarshi zaryadli ionlar oʻrtasidagi elektro-statik oʻzaro taʼsir kuchiga asoslanadi. I. b. elektromanfiylik jihatidan bir-biridan katta farq qiladigan ikki element orasida vujudga keladi. Bunday bogʻlar ishqoriy metallarning galogenidlarida koʻproq hosil boʻladi. LiF birikmasidagi litiy bilan ftor orasidagi bogʻ bunga yaqqol misol boʻla oladi. Har qaysi ion oʻz atrofida elektr maydoni hosil qiladi. Shu sababli I. b. li molekulalar geteropolyar birikma deb ataladi. Ge-teropolyar birikmalar hamma agregat holatlarda ionlik tavsifini saklab qoladi. Mas, NaCl birikmasi gaz, suyuq va qattiq holatlarning hammasida ham Na+ va Cl ionlardan tarkib topgan va ular orasida I. b. mavjud.
John von Neumann
John von Neumann (Neumann János Lajos) (28-dekabr 1903-yil — 8-fevral 1957-yil) — vengriyalik-amerikalik matematik, fizik, kompyuter olimi, muhandis va polimat. Neumann koʻplagan sohalarga, jumladan, matematika (matematik mantiq, oʻlchovlar nazariyasi, funksional tahlil, guruhlar nazariyasi, panjara nazariyasi, operator algebralari, matritsalar nazariyasi, geometriya va raqamli tahlil); fizika (kvant mexanikasi, gidrodinamika va ballistika, yadro fizikasi va kvant statistik mexanikasi); iqtisod (oʻyinlar nazariyasi va umumiy muvozanat nazariyasi); hisoblash (John Von Neumann arxitekturasi, chiziqli dasturlash, raqamli meteorologiya, ilmiy hisoblash, oʻz-oʻzini takrorlaydigan mashinalar, stokastik hisoblash) va statistika kabi koʻplab sohalarga katta hissa qoʻshgan.
Neumann 150 dan ortiq maqolalar chop etgan: 60 ga yaqini matematika, 60 tasi amaliy matematika, 20 tasi fizika, qolganlari esa maxsus matematik fanlar yoki matematik boʻlmagan fanlar boʻyicha. Uning soʻnggi asari oʻlimidan oldin yozilgan tugallanmagan qoʻlyozma boʻlib, u keyinchalik „The Computer and the Brain“ nomi bilan kitob holida nashr etilgan.
NGC 4566
NGC 4566 Katta Ayiq yulduz turkumidagi Sbc tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1791-yilda kashf etgan.
Minsk viloyati
Minsk viloyati - Belarusning markaziy qismidagi viloyat. 1938-yil 15-yanvarda tuzilgan. Maydoni 40,8 ming km². Aholisi 3301 ming kishi (1998). AsoSan belaruslar, shuningdek, rus, polyak, ukrain va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Yer yuzasi sertepa, morenali qirlar, tekislik va pasttekislikdan iborat. Foydali kazilmalardan: kaliy va tosh tuzlari, torf, boʻr, mergel, qum, shagʻal, gil bor. Iklimi moʻʼtadil kontinental. Yanv.ning oʻrtacha temperaturasi —6°, —7°, iyulniki 17—18°. Yillik yogʻin 500–700 mm. Vegetatsiya davri 185—195 kun. Yirik daryolari: Berezina (Dnepr irmogʻi), Ptich va Sluch (Pripyat irmoklari). Neman daryosi Minsk viloyati hududidan boshlanadi. Koʻl koʻp. Tuprogʻi chimlipodzol, torfli-botqoq va allyuvial tuproqlar. Hududining 36,8% oʻrmon, 14% botqoklik, 15% yaylov va oʻtloqlar. Boʻri, tulki, los, yelik, boʻrsiq, norka, quyon, tiy-in, qobon, suvsar, oq sichqon, yenotsimon it, qushlardan qur, chil, oʻrdak yashaydi. Baliq turi koʻp. Viloyat shimsharqida Berezina qoʻriqxonasining bir qismi joylashgan. Viloyat energetikasi mahalliy (torf) va chetdan keltirilgan yoqilgʻi (kumir, neft mahsulotlari, tabiiy gaz) asosida ishlaydi. Torf zaxirasi va torf qazib olish boʻyicha Minsk viloyati Belarusda 1-oʻrinda turadi. Viloyat sanoat mahsulotining 21% ni mashinasozlik va metallsozlik (transport, stanoksozlik, har xil sanoat tarmoqlari uchun asbob-uskunalar ishlab chiqarish) beradi. Avtomobil zavodi, avtotraktor elektr asbob-uskunalari, avtogidrokuchaytirgich zavodlari, stanoksozlik, avtomobil sanoati uchun yarimoʻtkazgich ventillar, metall konstruksiyalar zavodlari va boshqa korxonalar bor. Starobin kaliy tuzlari asosida kimyo sanoati rivojlangan, qurilish materiallari (temir-beton buyumlar, qurilish detallari, keramika va drenaj quvurlar) ishlab chiqariladi. Faner-gugurt, yogʻochsozlik kombinatlari, pianino, mebel fabrikalari, yogʻoch zavodi ishlab turibdi. Tikuvchilik fabrikasi, zigir tola zavodi, oynashisha, kun-poyabzal, trikotaj kabi yengil sanoat korxonalari, musiqa asboblari fabrikasi bor. Oziqovqat sanoati rivojlangan. Qishloq xoʻjaligisut-goʻsht chorvachiligi, choʻchqachilik va kartoshka yetishtirishga ixtisoslashgan. Gʻalla va dukkaklilar, texnika ekinlari, sabzavot, yem-xashak ekinlari ekiladi. Bogʻ va mevazorlar bor. Transport yoʻli transporti asosiy oʻrinda. Berezinada kema qatnaydi. Aeroport bor. Koʻpchilik shahar va tuman markazlari avialiniyalar orqali Minsk bilan bogʻlangan. Minskda 1984-yildan metropoliten faoliyat koʻrsatmoqda. 13 oliy oʻquv yurti, 29 ilmiy tadqiqot instituti, 7 teatr, 12 muzey, sanatoriylar mavjud.
Mintaylar
Mintaylar (Theragra) — treskasimonlar oilasiga mansub baliqlar urugʻi. Uz. 40—55 sm, vazni 1,5 kg gacha, tanasi choʻziq, orqa suzgichlari 3 ta, anal suzgichlari 2 ta, dum suzgichi qisman 2 boʻlakka boʻlingan. Uzoq Sharq mintayi Tinch okeanning shim. qismidagi Bering boʻgʻozidan boshlab Koreyaga va Shimoliy Kaliforniyagacha boʻlgan dengizlarda 500–700 m chuqurlikda yashaydi. 3—4 yilda jinsiy voyaga yetadi. Bahorda Koreya, Saxalin, Kamchatka sohillari yaqinida uvildiriq tashlaydi. Ikrasi mayda va pelagik boʻladi. Qisqichbaqasimonlar va mayda baliqlar bilan oziqlanadi. Koʻpsonli, koʻplab ovlanadi.
Fors miniatyurasi
Fors miniatyurasi (forscha: نگارگری ایرانی, ngārgry̰ ạy̰rạny̰ negârgari Irâni) — kitob illyustratsiyasi yoki alohida sanʼat asari. Muraqqo deb nomlangan bunday asarlar albomda saqlanishi moʻljallangan qogʻozga bitiladigan kichik suratlardir. Fors miniatyurasi Gʻarbiy Oʻrta asrlar va Vizantiya miniatyuralarining yoritilgan qoʻlyozmalardagi anʼanalari bilan taqqoslanadi. Forsda devor boʻyashning bir xil darajada mustahkamlangan anʼanalari mavjud boʻlsa-da, miniatyuralarning saqlanib qolish darajasi va saqlanish holati yaxshiroq. Miniatyuralar Gʻarbda fors suratlarining eng mashhur shaklidir. Miniatyura rasmi 13-asrda fors sanʼatida muhim janrga aylandi. Moʻgʻullar istilosidan keyin Xitoy madaniyati taʼsirini olgan va 15-16-asrlarda oʻz anʼanasining eng yuqori choʻqqisiga chiqqan. Fors miniatyurasi boshqa islom miniatyuralariga, asosan Turkiyadagi Usmoniylar va Hindiston yarimorolidagi Boburiylar miniatyurasida ustuvorlikka ega boʻldi.
Manbalar
thumb|Fors miniatyurasi
Markaziy konfiguratsiya
Osmon mexanikasi va <span about="#mwt6" class="texhtml mvar" data-cx="[{&quot;adapted&quot;:true,&quot;partial&quot;:false,&quot;targetExists&quot;:true,&quot;mandatoryTargetParams&quot;:[],&quot;optionalTargetParams&quot;:[]}]" data-mw="{&quot;parts&quot;:[{&quot;template&quot;:{&quot;target&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Mvar&quot;,&quot;href&quot;:&quot;./Andoza:Mvar&quot;},&quot;params&quot;:{&quot;1&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;n&quot;}},&quot;i&quot;:0}}]}" data-ve-no-generated-contents="true" id="mwBQ" style="font-style:italic;" typeof="mw:Transclusion">n  — jism muammosi matematikasida markaziy konfiguratsiya nuqtali massalar tizimi boʻlib, har bir massa tizimning birlashgan tortishish kuchi taʼsirida toʻgʻridan-toʻgʻri massa markazi tomon tortiladi, tezlashuv esa unga proporsionaldir. markazdan masofa. Markaziy konfiguratsiyalar har qanday oʻlchamdagi Evklid boʻshliqlarida oʻrganilishi mumkin, ammo samoviy mexanika uchun faqat birinchi, ikkinchi va uchinchi oʻlchovlar bevosita tegishli.
Misollar
n teng massa uchun bitta mumkin boʻlgan markaziy konfiguratsiya massalarni muntazam koʻpburchak (Klemperer rozetini tashkil etuvchi), Platonik qattiq jism yoki oddiy politopning yuqori oʻlchamdagi uchlariga joylashtiradi. Konfiguratsiyaning markaziyligi uning simmetriyasidan kelib chiqadi. Bundan tashqari, ixtiyoriy massaga ega boʻlgan qoʻshimcha nuqtani, uning markaziyligini oʻzgartirmasdan, tizimning massa markaziga qoʻyish mumkin.
Teng tomonli uchburchakda uchta massani, toʻrttasini muntazam tetraedrning uchlarida yoki odatda n massani muntazam simpleksning uchlarida joylashtirish, hatto massalar teng boʻlmaganda ham markaziy konfiguratsiyani hosil qiladi. Bu kichik oʻlchamli pastki fazoda yotmaydigan ushbu massalar uchun yagona markaziy konfiguratsiyadir.
Dinamiklar
Umuman olganda, Nyuton gravitatsiyasi ostida harakatlanadigan har qanday zarrachalar tizimi vaqt va makonning bir nuqtasida toʻqnashuvi, vaqt toʻqnashuv vaqtiga intilish chegarasida, markaziy konfiguratsiyaga yaqinlashadi. Xuddi shunday, oxir-oqibat hammasi bir-biridan qochish tezligida qochib ketadigan zarrachalar tizimi vaqt cheksizlikka intilayotgani sababli chegaradagi markaziy konfiguratsiyaga yaqinlashadi. Va Nyuton tortishish taʼsirida xuddi qattiq jismdek harakatlanadigan har qanday zarrachalar tizimi buni markaziy konfiguratsiyada qilishi kerak. Ikki oʻlchovli suyuqlik dinamikasidagi girdoblar, masalan, er okeanidagi yirik boʻron tizimlari ham markaziy konfiguratsiyalarda joylashishga moyildir.
Roʻyxatga olish
Ikki markaziy konfiguratsiya, agar ular oʻxshash boʻlsa, ekvivalent hisoblanadi, yaʼni ular aylanish, tarjima va masshtablashning qandaydir kombinatsiyasi orqali bir-biriga aylantirilishi mumkin. Ekvivalentlikning ushbu taʼrifi bilan bir yoki ikkita nuqtaning faqat bitta konfiguratsiyasi mavjud va u har doim markaziy hisoblanadi.
Uchta jism holatida Leonhard Eyler tomonidan topilgan uchta bir oʻlchovli markaziy konfiguratsiya mavjud. Uch nuqtali markaziy konfiguratsiyalar toʻplamining cheklanganligi Jozef-Lui Lagranj tomonidan uch tanali muammoni hal qilishda koʻrsatildi; Lagrange shuni koʻrsatdiki, faqat bitta chiziqli boʻlmagan markaziy konfiguratsiya mavjud boʻlib, unda uchta nuqta teng qirrali uchburchakning uchlarini tashkil qiladi.
Har qanday oʻlchamdagi toʻrtta nuqta faqat cheksiz koʻp markaziy konfiguratsiyaga ega. Bu holda konfiguratsiyalar soni nuqtalarning massasiga qarab kamida 32 va koʻpi bilan 8472 ni tashkil qiladi. Toʻrtta teng massali yagona qavariq markaziy konfiguratsiya kvadratdir. Uch oʻlchamga ega boʻlgan toʻrtta massaning yagona markaziy konfiguratsiyasi oddiy tetraedrning uchlari hosil qilgan konfiguratsiyadir.
Bitta oʻlchamdagi ixtiyoriy koʻp nuqtalar uchun yana faqat chekli koʻp echimlar mavjud, ular chiziqdagi nuqtalarning
n!/2
chiziqli tartibining har biri uchun (tartibning teskarisiga qadar) bittadan.
n − 2