cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Avishag Semberg
Sport karyerasi
2020-yil dekabr oyida taekvondo boʻyicha Yevropa chempionatining u oltin medalini qoʻlga kiritdi. Serbiyada oʻtkazilgan chempionat finalida Semberg sobiq Ispaniya chempioni Adriana Cerezoni 17:11 hisobida magʻlub etdi. Semberg gʻalaba yoʻlida Fransiya, Serbiya va Birlashgan Qirollikdan kelgan raqiblarini magʻlub etdi. 2021-yilning may oyida Sofiyada (Bolgariya) boʻlib oʻtgan Olimpiada oʻyinlari oldidan taekvondo boʻyicha saralash turnirida u avstriyalik Christina Schöneggerni 18:6, rossiyalik Elizaveta Ryadninskayani 21:7 va germaniyalik Ela Aydinni 24:2 hisobida magʻlub etib, Olimpiada yoʻllanmasini qoʻlga kiritdi.
2021-yil 24-iyulda Tokioda (Yaponiya) boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida taekvondo boʻyicha musobaqalarda bronza medalini qoʻlga kiritdi. Birinchi jangda puerto-rikolik Victoria Stambaughni 22:2 hisobida yengdi, ammo 1/8 finalda tailandlik Panipak Wongpattanakitga 5:29 hisobida imkoniyatni boy berdi. U turkiyalik Rukiye Yıldırım bilan duelda jang qilib, uni 27:22 hisobida magʻlub etdi. Bungacha isroillik javob bahsida vyetnamlik Trương Thị Kim Tuyềnni 22:1 hisobida magʻlub etgandi.
Kosovo pasporti
Faqat pasportlar
Bosniya va Gertsogovina hamda Slovakiya davlatlarp rasmiy ravishda Kosovo pasportini haqiqiy sayohat hujjati sifatida qabul qilishlarini va Kosovoni mustaqil davlat sifatida tan olmasligini rasman taʼkidladilar.
Bundan tashqari, odamlar Kosovo pasportlari bilan sayohat qilishlari mumkin boʻlgan davlatlar bor, ammo bu rasmiy siyosat yoki yaxshi oʻrnatilgan amalda oʻrnatilgan boʻlsa, bu kelajakda bunday sayohatning takrorlanishi mumkinligini koʻrsatmaydi. Xabar qilinishicha, ushbu tarzda tashrif buyurilgan mamlakatlarga quyidagilar kiradi:
Rossiya
Rossiya Kosovoni mustaqil davlat sifatida tan olmaydi, shuningdek, Kosova pasportini oddiy sharoitlarda Rossiyaga har kuni kirish uchun haqiqiy sayohat hujjati sifatida tan olmaydi. Biroq, Kosovo pasportidan Rossiyaga kirish uchun maxsus holatlarda, masalan, Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi va Kosovo aʼzosi boʻlgan boshqa xalqaro sport tashkilotlari homiyligidagi tadbirlarda qatnashish yoki qatnashish uchun foydalanish mumkin. Rossiya vizani Kosova pasportiga kiritilgan maxsus blankalar shaklida beradi. Rossiyaning Belgraddagi elchixonasi Rossiyada Kosova pasportidan foydalanish haqida bayonot eʼlon qildi: ."'Rossiya Federatsiyasi hududiga faqat Kosovo deb atalmish Respublikasining pasportlari bilan kirish mumkin boʻlgan hollarda, Rossiya Federatsiyasining xalqaro majburiyatlarini koʻp tomonlama shartnomalar orqali tashkil etilgan tadbirni qabul qiluvchisi sifatida bajarishga asoslanadi. aʼzosi yoki ishtirokchisi Kosovo Respublikasi deb ataladigan tuzilmalar. . . Boshqa maqsadlar uchun Kosovo pasportiga ega boʻlgan shaxslarning Rossiya hududiga kirish tartibi oʻzgarmadi. Yaʼni, ularning kirishi mumkin emas'."
Serbiya
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/Kosovo_stamp_annulled_by_Serbia.jpg/220px-Kosovo_stamp_annulled_by_Serbia.jpg|thumb| Serbiya immigratsiya xizmati xodimlari Kosovoning ajralib chiqishini tan olmasligini namoyish qilish uchun Kosovo pasport markalarini bekor qildi. Serbiya Kosovoni mustaqil davlat sifatida tan olmaydi va Kosova pasportini haqiqiy sayohat hujjati sifatida ham tan olmaydi. Biroq, Kosovo Respublikasi fuqarolari Serbiyaga erkin kirishlari va haqiqiy shaxsiy guvohnomalari bilan 90 kun qolishlari mumkin.
Salvador (maʼnolari)
Salvador:
Kosovo pasporti
Serbiya
2008-yilda yangi Kosovo vizalari va pasport markalarini berish boshlanganida, Serbiya Kosovo Respublikasi bojxona shtamplari yoki pasportlarida vizalar boʻlgan shaxslarga kirishni rad etdi. Bundan tashqari, uchinchi davlatlardan (Chernogoriya, Albaniya, Shimoliy Makedoniyadan quruqlik orqali va yana koʻp havo yoʻllari orqali) Kosovoga chegara oʻtishlari Serbiya tomonidan noqonuniy kirish punktlari hisoblangan va agar u yerdan kirib, keyin chiqib ketishga urinishsa, muammo tugʻdirardi. Serbiya Markaziy Serbiya yoki Voyvodinadagi boshqa chegara punkti orqali tegishli kirish muhrisiz. Biroq, tez orada bu amaliyotdan voz kechildi va endi ular shunchaki ortiqcha muhrlangan (bekor qilingan), bu esa uzoq muddatli Kosovo vizalarining bekor qilinishi bilan yangi muammolarni keltirib chiqarishi mumkin.
Manbalar
<references group="lower-alpha" />
Pushkin (Jaloliddin Balxiy tumani)
Pushkin (Пушкин) — Tojikiston Respublikasining Jaloliddin Balxiy tumani Navobod QFYga qarashli daha. Dahadan mahalla markazigacha 5 km, tuman markazigacha 24 km.
Aholisi
Aholisi - 1496 kishi.
Karagömlek, Ezine
Karagömlek — Turkiyaga qarashli Chanoqqalʼa viloyatining Ezine tumanidagi qishloq.
Oʻqlogʻi
thumb|right|Oʻqlogʻi thumb|right|Yaponcha oʻqlogʻilar Oʻqlogʻi yoki (oʻqloq, o‘qlov, o‘qlovi) — oshxamir yoyish uchun ishlatiladigan uzun silliq tayoqcha.O‘qlovning asosiy vazifasi pishirishdan oldin xamirni yoyishdir.
Etimologiyasi
,,Kampir o‘qlog‘ini ko‘tarib chiqdi”. Bu sifat qadimgi turkiy tilda o‘q otining dastlabki ,,dumaloq to‘g‘ri silliq tayoq” ma’nosidan –la qo‘shimchasi bilan yasalgan fe’lga –g‘u qo‘shimchasini qo‘shib yasalgan; o‘zbek tilida u unlisi i unlisiga, a unlisi ả unlisiga almashgan; (oq+la=oqla-)+g‘u=oqlag‘u>oqlảg‘i.
Bu so‘z asli ,,dumaloq” ma’nosini anglatgan, ma’no taraqqiyoti natijasida otga aylangan. Keyinchalik i unlisi talaffuz qilinmay qo‘yib, g‘ undoshi q undoshiga, q undoshi esa o‘z navbatida v undoshiga almashib, o‘qlảv shakli yuzaga kelgan: oqlảg‘i>oqlảg‘>oqlảq>oqlảv. O‘qlovi o‘zbek shevalarida turlicha aytiladi. Masalan,  Namangan shevasida o‘qlov “voytich” deyiladi.
Turlari
Uy-ro‘zg‘orda ishlatiladigan o‘qlovining an’anaviy turlari:
1)   uzun tayoqchali o‘qlov;
2)   ikki qo‘lli o‘qlov;
3)   bir qo‘lli o‘qlov
Xoʻja Mahmudtepa
"Xoʻja Mahmudtepa  — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Aniqlanmagan . Buxoro viloyatining Vobkent tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Shirin“ MFY, Shirin qishlogʻi . Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Buxoro viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Manbalar
"
Salavkiylar
thumb|400px|Buyuk Iskandar imperiyasining Ipsdagi jangdan keyingi (mil.av. 301-yil) boʻlinishi; sariq rang bilan Selevkiylar imperiyasi koʻrsatilgan Salavkiylar sulolasi, mil.av. 312 — 64-yil Gʻarbiy Osiyoda ellinlik (yunon-makedon) davlatlarining biriga hukmdorlik qilgan. Poydevorini Selevk I Nikator qalagan. Poytaxti — Selevkiya, keyinchalik Antioxiya boʻldi. Selevkiylar sulolasini davlatining tarkibiga Suriya, Mesopatamiya, Kichik Osiyoning bir qismi, Eron togʻli oʻlkasi, Markaziy Osiyoning bir qismi kirdi. Davlatda dehqonchilik, chorvachilik, uzum etishtirish, toʻqimachilik, metalga ishlov berish, hunarmandchilik yahshi rivojlandi, katta shaharlari koʻp boʻldi. Selevk I-ning toʻngʻich merosxoʻrlari vaqtida Kichik Osiyoda — Pergam, Kappadokiya, Vifiniya, Pont bo'linib chiqdi. Ichki nizolardan Selevkiylar sulolasi zaiflashib, ko'pgina hududlaridan ayrilib qoldi. Mil.av. 64-yili Selevkiylar sulolasi davlatining eng so'ngisi (Suriya) Rim provinsiyasiga aylandi.
Salavkiylar davlati - Yaqin va Oʻrta Sharkdagi yirik davlat (mil. av. 312—64). Aleksandr tuzgan saltanat tanazzulga uchragach paydo boʻlgan. Asoschisi Salavk I. Poytaxtlari — Dajla daryosi boʻyidagi Salavkiya (300 yilgacha), 300 yildan — Oront daryosi boʻyidagi Antioxiya boʻlgan. Davlatning nomi hukmronlik qilgan sulola nomidan olingan. Baʼzan, asosiy hududining nomi bilan Suriya podsholigi deb ham yuritilgan. Salavk I Midiya, Suziana, Forsiya (Persida) keyinchalik Oʻrta Osiyoning jan. — Baktriyanp bosib olgan. Mil. av. 301-yil Mesopotamiya va Suriya, mil. av. 281-yil Kichik Osiyo ham Salavkiylar davlatiga qoʻshib olingan. Salavkiylar davlati hududidan oʻtgan savdo yoʻllari (Kichik Osiyo va Suriyani Arabiston, Fors qoʻltigʻi, Oʻrta Osiyo, Hindiston va Xitoy bilan bogʻlagan) ichki va tranzit savdoning kuchayishi va hunarmandchilikning rivojlanishiga sabab boʻldi. Salavk I mil. av. 293 yilda oʻgʻli Antiox I ni Oʻrta Osiyo yerlariga hokim etib tayinlaydi. Oʻrta Osiyoning bir qancha muhim siyosiy va ijtimoiyiqtisodiy voqealari Salavk I, ayniqsa, Antiox I hukmronligi bilan bogʻliq. Bu davrda Baqtriya hayotida dastlabki tangalar — oltin, kumush, mis draxma va tetradraxmalar zarb qilina boshlanadi. Salavkiylar davriga oid tangalar Termiz, Taxti Sangin, Denov, Kampirtepa, Afrosiyobdan topilgan. Salavkiylar davlati markazidan chetda boʻlishiga qaramay, Oʻrta Osiyo ushbu davlatning eng muhim qismi boʻlib, harbiystrategik va iqtisodiy ahamiyatga ega edi. Oʻrta Osiyo boʻylab oʻtgan savdo yoʻllari boʻyida shaharlar va qishloklar qurdirilgani bejiz emas. Maʼmuriy boshqaruv jihatdan davlat satrapiyalarga (manbalar 20—30 ta dan 72 tagacha satrapiya boʻlganligi haqida maʼlumot beradi) va nisbatan kichik hududiy birlashmalar — eparxiya, gipparxiya, tonarxiyalarga boʻlingan. Yunon hokimlari va ular atrofida toʻplangan yunon zodagonlar bilan birga mahalliy zodagonlar ham hokimlik qilar edilar. Salavkiylar hokimiyati, avvalo, Oʻrta Osiyodagi harbiy manzilgohlarda joylashgan harbiy kuchlarga tayanar edi. Mil av. 3-asrning oʻrtalariga kelib Salavkiylar davlatida hokimiyat uchun oʻzaro kurashlar avj olib ketadi. Bu esa Oʻrta Osiyoda Salavkiylar hokimiyatining barham topishiga olib keldi va mil. av. 250 yilda Salavkiylar davlatidan dastlab Parfiya keyin esa YunonBaqtriya podsholigi ajralib chiqdi. Butun davlat inqirozga yuz tutib mil. av. 64-yil faqat hozirgi Suriya hududidan iborat boʻlib qoldi va oʻsha yili Rim provinsiyasiga aylantirildi. Oʻrta Osiyoning S.d tarkibiga kirgan davri, yunonmakedon yurishlari paytida vayron boʻlgan ishlab chiqaruvchi kuchlarning tiklanishi hamda baqtriyaliklar, sugʻdiylar, parfiyaliklarning bosqinchilarga qarshi birlashuv davri boʻlib qoldi.
Spitamenning oʻlimi va Iskandarning soʻgʻd-baqtriya hukmdorlari bilan tuzgan sulhi natijasida 327 yilda Oʻrta Osiyo Iskandar Zulqarnayn davlati tasarrufiga oʻtadi. Mahalliy elitalarning harbiy kontingenti Iskandar Zulqarnayn armiyasiga qoʻshiladi. 323 yilda Iskandar Zulqarnaynning oʻlimi haqdagi xabarni eshitgan Soʻgʻd va Baqtriyadagi grek kelgindilari 20 ming kishidan iborat piyoda askar va 3 ming nafar otliqni yigʻib oʻz vatanlariga qaytishga otlandi. Ammo ularni toʻxtatish uchun Iskandarning Safdoshi sarkarda Perdik yetib keladi va qochishga shaylangan askarlarni qurolsizlantirib, jazolaydi. Oʻz vatanlariga qaytishga shaylangan grek askarlariga xayrixohlik bildirgan Soʻgʻd hukmdori (strapi) oʻz lavozimidan ozod etildi. Uning oʻrniga makedoniyalik Filipp oʻtiradi. Maʼlum muddat u har ikki straplikni - Soʻgʻdiyona va Baqtriyani boshqarib turdi. 315 yildan keyin mahalliy xalq orasidan tayinlangan straplarning hammasi greklar va makedoniyaliklar bilan almashtirildi. Faqat Oksariat (Iskandarning qaynotasi) va Atropat (Perdikning qaynotasi) oʻz lavozimida qoldiriladi. 312 yilda Iskandar sarkardalaridan biri - Salavk Vaviloniyaga ega boʻldi. Tez orada u oʻz yerlarini Sirdaryo va Hind daryolari qadar kengaytirdi. Uning oʻgʻli Antiox I (Salavk bilan Spitamenning qizi Apama nikohidan tugʻilgan) esa Iskandarning Osiyodagi hududlarining katta qismiga egalik qilgan. Oʻrta Osiyo hududida ikkita straplik vujudga keldi. Unga Soʻgʻdiyona, Baqtriya va Margʻiyona kirdi. Xorazm salavkaylarga boʻysunmagan. Ahmoniylarning soʻnggi vakili va Iskandar davrida ham Xorazm oʻz mustaqilligiga ega boʻlgan. Salavk va Antiox Oʻrta Osiyoda oʻz pozisiyalarini mustahkamlashga alohida eʼtibor qaratgan. Koʻplab qalʼa va shaharlar barpo etilgan va ular asosan greklar bilan toʻla boʻlgan. Tarixiy manbalarga koʻra, Salavk 75 ta shahar qurdirgan. Eng olis shaharlardan biri Yaksart ortida joylashgan Antioxiya shahri boʻlgan. Taxminlarga koʻra, mazkur shahar hozirgi Toshkent viloyati hududida yoki Fargʻona vodiysida joylashgan. Eramizdan avvalgi 3-asrning 60-yillariga qadar Baqtriyada salavkiylarning zarbxonasi saqlanib qolgan. Bu zarbxonada oltin va kumush tangalar zarb etilgan. Salavkiy hukmdorlaridan biri Antiox II ning davrida (earimizdan avvalgi 261-247 yillar) uning Baqtriyadagi strapi Diodot salavkiy tangalar asosida oʻz tangalarini zarb qilgan. Bu uning salavkiylar hukmronligida qandaydir muxtoriyatga ega boʻlganidan dalolatdir. Baqtriya, Soʻgʻdiyona va Oʻrta Osiyodagi boshqa viloyatlarning iqtisodiy hayoti Salavkiylar davlatining gʻarbiy viloyatlaridagidan ancha farq qilgan.
Baxus
"Baxus" (Bacco; shuningdek — „Mast Baxus“) — sharob xudosi Vakxani (Baxus) tasvirlovchi, marmardan yasalgan haykal. Ushbu asar kardinal Rafael Riario tomonidan buyurtma qilingan va 1497-yilda Mikelanjelo tomonidan yaratilgan.
Zamonaviy haykaltarosh olim, Uilyam Uolles, bu asarni Mikelanjeloning birinchi durdona asari deb hisoblaydi.
Yaratilish tarixi
Mikelanjelo 1496-yil 4-iyulda haykal yasashga buyurtma oladi, chunki kardinal antiqa haykallar kollektsiyasini kengaytirmoqchi boʻlgan. Biroq, maʼlum boʻlishicha, Riario sanʼat asarini, tugallandan soʻng, rad etgan va haykalni, bogʻlari Kanchelleriya saroyi yaqinida joylashgan, bankir Yakopo Galli sotib olgan. Haykaltaroshning doʻsti Kondivi haykal kardinal tomonidan buyurtma qilinganligini bilmasdan rad etadi, lekin 1981-yilda tadqiqotchilar tomonidan tasdiqlangan.
1572-yilda Medichi haykalni sotib olib, uni Florensiyaga koʻchirgan.
Hozir haykal Florensiyadagi Bardjello muzeyida saqlanadi.
Tavsif
Ushbu ikki metrli haykaltaroshlik asari atrofida aylanib tomosha qilish uchun moʻljallangan. Mikelanjelo satir bilan birga mast holdagi sharob xudosini tasvirlagan. Aftidan, Vakx oldinga yiqilay deb, u gandiraklab turibdi, lekin orqaga suyanib muvozanatni saqlagan. Xudoning nigohi kosadagi sharobga qadalgan va u insoniyatga qilgan sovgʻasiga oshiq boʻlib turganday tuyuladi. Orqa mushaklari tarang koʻrinadi, ammo qorin va son sohasining boʻshashgan mushaklari jismoniy va shuning bilan birga ruhiy bemadorlikni koʻrsatadi. Mikelanjelo estetik effektni buzishi mumkin boʻlgan, kompozitsion muvozanatsiz beqarorlik taassurotiga erishgan.
Bu haykal K.Shultsning „Tosh va ogʻriq“ biografik romanida tilga olingan:
Viktor Lazarevning soʻzlariga koʻra, „Vakx“-"Mikelanjelo asarlari ichidan kamroq mustaqil ishlangani", chunki unda qadimgi plastik sanʼatning taʼsirini osongina koʻrish mumkin.
Tyulkyulyu
Tyulkyulyu (shuningdek, Tyul’kyulyu va Tyurkyuli) — Ozarbayjonning Jalilabad tumanidagi qishloq.
Serbiyadagi turklar
Serbiyadagi turklari, bundan tashqari turk serblari deb ham ataladi, Serbiyada mavjud boʻlgan turk tahdidlar hisoblanadilar. Turklar bu hududda Usmonlilar davridan beri yashab kelgan. Turk ozchilik anʼanaviy ravishda koʻplab musulmon albanlar bilan birga Serbiyaning shahar joylarida yashagan, ammo, 1830-yilda, Serbiya Knyazligiga muxtoriyat berilganida, turklarning aksariyati „muhacirs“ (qochoq) sifatida Usmonli Turkiyaga hijrat qildi va 1862-yilga kelib qolgan turklarning deyarli barchasi Markaziy Serbiyani, shu jumladan Belgraddan 3000 kishi tark etib ketdi. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, atigi 647 kishi oʻzini turk deb eʼlon qilgan, ammo bu Kosovodagi turklarning kam qismi bu qismga kirmas ekan.
Taniqli odamlari
, XIX asr Usmonli devoning shoiri bo'lgan. , turk faylasufi va yozuvchisi; Jevat Abbos Gyurer - turk askari, siyosatchi; - turk siyosatchisi; - turk pedagogi, yozuvchi, uning oilasi Nishdan hijrat qilgan.
Hayoti
Belgrad eng yaxshi joylarda ishtirokchilari yuzlab bilan katta expat bayram boʻlar ekan. Bundan tashqari, borish va Serbiya buyuk XVIII asr qal’alari olamshumul biri, shuningdek, boshqa goʻzal belgilarini koʻrish uchun expat safarlariga birida ishtirok etishlari ham mumkin. Tadbirlarda tasodifiy muhitda Turkiya va boshqa turli mamlakatlardan kelgan gastarbayterlar bilan aralashish uchun ajoyib imkoniyat mavjud. Serbiyada turklar bilan muntazam muloqot qilish chet ellik hayotning muhim qismidir va serblarning hayot tarzi va mentalitetiga oʻrganishga yordam beradi.
Farg‘ona vodiysida o‘rta shaharlarning rivojlanishi
Fargʻona vodiysining Oʻzbekistonga tegishli qismida Andijon, Fargʻona va Namangan viloyatlari kirib, ular respublika umumiy maydonining 4,1 foizini (18,5 ming kv) tashkil qiladi. Vodiyda mamlakatimiz aholisining 28,5 % va shahar manzilgohlarining 35,1 foizi mujassamlangan. Fargʻona vodiysida jami 423 ta shahar aholi manzilgohlari mavjud. Bu koʻrsatkich boʻyicha Fargʻona vodiysi mamlakatimizda yetakchi hisoblanadi. Hozirda Oʻzbekiston shahar ahoisining 32,5 foizi istiqomat qiladi.
Shahar hosil qiluvchi tarmoqlarning rivojlanish va mulassamlashuv darajasi yuqori, xoʻjalik intensiv yoʻnalishga ega, ishlab chiqarish kuchlari yaxshi hududiy tashkil qilingan. Fargʻona viloyatida har ming km2 ga 30,4 ta, Andijonda 20,6 ta, Namanganda 17,2 ta shahar manzilgohlari joylashgan. Fargʻona vodiysida oʻrta shaharlarning umumiy soni 6 ta boʻlib, shundan, 3 tasi Namangan viloyatida, 2 tasi Andijonda va 1 ta Fargʻona viloyatida joylashgan.
Andijon viloyatida viloyat markazi Andijon shahri – yirik, Shahrixon, Asaka – oʻrta shaharlar guruhiga kiradi. Viloyat shaharlar ierarxik pogʻonasida katta shaharlar yoʻq. Shahrixon tobora “yuzminglik” shaharlar ostonasiga yaqinlashib kelmoqda. Shuningdek, viloyatga boʻsunuvchi Xonabod shahri “ellikminglik” shaharlar guruhiga qoʻshilish arafasida. Zamonaviy urbanizatsiyaning eng muhim koʻrsatkichlaridan biri shaharlarning hududiy tizimlari (aglomeratsiyalar) bosh shahar – Andijon negizida shakllanmoqda. Andijon aglomeratsiyasi mamlakatimizning barcha aglomeratsiyalari singari “shahar-qishloq” aglomeratsiyasidir. Aglomeratsiya yoʻldosh shaharlari orasida Asaka, Shahrixon, Marhamat, Xoʻjaobod, Poytugʻ (20 dan ortiq shahar va QFY lar) kabi shaharlar oʻrin olgan. Ayni paytda aglomeratsiyaning barcha shaharlari viloyat yoki tuman markazlari sifatida turli shahar hosil qiluvchi omillar ta’sirida rivojlanmoqda.
Asaka – Andijon viloyatidagi shahar (1937-yildan). Asaka tumanining ma’muruy markazi. Oʻzbekistonning oʻsish qutbi va markazlaridan biri. Viloyatning eng yirik sanoat markazi. 1937-1991- yillarda Leninsk nomi bilan atalgan. Poytaxtga oʻtgan temiryoʻl (1899-y) va avtomobil trakti shaharni muhim transport tuguniga ham aylantirgan. Margʻilon, Fargʻona va Andijonga boradigan avtomobil yoʻllari kesishgan joyda, Andijon shahridan 16 km uzoqlikda joylashgan. Shahar viloyat markaziga yaqin masofada Shahrixonsoy sohilida, dengiz sathidan 495 m balandlikda qad rostlagan.
Asaka shahri Andijon viloyatining qadimgi shaharlaridan hisoblanadi. Shahar nomining kelib chiqishi haqida turli fikrlar bor. Ayrim tadqiqotchilar (prof T.Shirinov) “Asaka” nomini Fargʻonada mil.avv. VI-V asrlarda yashagan sak qabilalari bilan bogʻlaydi. Chunki bu qabila ba’zi joylarda “assakenlar” nomi bilan ham yuritilgan. Ularda “asvaka” – ot, “as-saka” – otliqlar ma’nosini bildirgan. Toponimist olim S.Qorayev Asaka tumanidagi “Axtachi” qishlogʻi nomi moʻgʻulcha boʻlib, ot tabibi (sinchi), otboqar degan ma’noni bildirishini ta’kidlaydi. Shularga asoslanib Asaka shahrining 60 yilligi (1997-yil) munosabati bilan katta yoʻl yoqasidan shaharga kiraverishdagi maydonda tulpor otning ramziy haykali qoʻyildi. Asaka XIX asr tarixchisi Avaz Muhammad Attorning “Tarixi Johonnoma”, “Tarixi Xoʻqand” asarlarida tilga olingan. Asaka shahri hududida Xudoyorxon qal’a qurdirgan va bu yerda xonning dala hovlisi ham boʻlgan.
XVIII asr oxirida qurilgan Shahrixonsoy kanali (1899-yil) shaharning rivojlanishida katta ahamiyatga ega boʻldi. Toshkent-Andijon temiryoʻli qurilishi munosabati bilan Asaka shahriga 4 km li temiryoʻl shaxobchasi oʻtkazildi. Shundan soʻng Asakada yevropalik, xususan rus va mahalliy boylar sanoat korxonalarini qura boshladilar. XX asr boshlariga kelib shahar aholisi 2 ming kishiga yetgan. 1926-yilda shahar aholisi 6,8 ming kishi. Aholi soni keyingi yillarda muntazam oʻsib borgan (6-rasm).
XVIII asr oxirida qurilgan Shahrixonsoy kanali shaharning sanoatlashuvida katta ahamiyatga ega boʻldi. Shundan soʻng paxta tozalash va yogʻ zavodi, motor ta’mirlash zavodi, issiqlik eletr markazi korxonalari qurib ishga tushirildi. Ikkinchi jahon urushidan keyingi yillarda shahar yaqinidagi Andijon va Polvontosh neft konlari, Xoʻjaobod gaz koni ochilishi bilan ishlab chiqarish kuchlarining salmogʻi ortdi. 1960-yilda sanoat korxonalari qishloq xoʻjalik mahsulotlarini qayta ishlashga ixtisoslasha boshladi.
Mustaqillik yillarida sanoatning tarmoqlar tarkibi yanada turlandi. Mashinasozlik va metallni qayta ishlash sanoatining eng yirik korxonasi, “GM Uzbekistan” QK tarmoqning 92,3 % mahsulotini ta’minlaydi. Asaka viloyat sanoat mahsulotlarining 55,2 foizini ta`minlaydi. Asaka avtomobil zavodi 1994-96-yillarda qurilgan. Dastlab, 1996-yil 26-martdan “Damas”,  shu yilning iyun oyi oʻrtalaridan “Tiko” va iyul oyi oʻrtalaridan “Neksiya” rusumli avtomobillar ishlab chiqarila boshlandi. Korxonaning umumiy maydoni 72 gektar. Korxona 1996—2008-yillarda UzDaewooAuto (Janubiy Koreyaning “Daewoo” va Oʻzbekistonning “OʻzAvtoSanoat” kompaniyalari hamkorligida), 2008-yildan buyon “GM Uzbekistan” nomi bilan yuritiladi. Hozirgi kunda «Lacetti», «Chevrolet Tracker»,  «Chevrolet Captiva», «Malibu», «Sobalt» rusumli avtomobillar ishlab chiqariladi. Oʻzbekiston hozirda avtomobil ishlab chiqarishda 28-oʻrinda turadi. Undan tashqari zavodning Xorazm fillialidan “Damas”, “Orlando”, “Labo” rusumli avtomobillar ishlab chiqarilmoqda. Shaharda shuningdek, “OʻzKodji”, “OʻzTong Xong KO”, “Oʻz Sem Yung KO”, “Oʻz Dong Vong KO” qoʻshma korxonalari mavjud. Shaharda avtomobil zavodidan tashqari, paxta-moy zavodlari, yengil va oziq-ovqat korxonalari, shisha va kislorod zavodlari, binokorlik materiallari ishlab chiqaradigan korxonalar bor.
Shaharda ijtimoiy soha obyektlari ham yaxshi rivojlangan boʻlib, 10 ta umumiy ta’lim maktabi, 22 ta maktabgacha ta’lim muasassalari, gimnaziya va akademik litsey, 4 ta kasalxona, salomatlik markazi, 2 ta kinoteatr, madaniyat uyi, 15 ta kutubxona faoliyat koʻrsatmoqda. Shahar aholisini Xoʻjaobod gaz ombori gaz bilan ta’minlaydi.
Shahrixon shahri – Andijon viloyatidagi shahar boʻlib, shu nomdagi tuman markazidir. Viloyatning janubi-gʻarbida, Shahrixonsoy sohilida joylashgan. Shahrixon sharqi va janubidan Katta Fargʻona kanali oqib oʻtadi. Andijon shahridan 25 km uzoqlikda, temiryoʻl stansiyasida joylashgan.
Shahrixon shahri 1809—1821-yillarda Qoʻqon xoni Amir Umarxon farmoni bilan qurilgan. Oʻsha davrda xon farmoni bilan Shahrixon bozoriga kelib savdo qiluvchilardan yigʻim puli olinmagan. Natijada shaharga keluvchi karvonlar soni koʻpaygan. XIX asr oxirida shaharda bir qancha korxona, shu jumladan, paxta tozalash zavodi, 27 ta guzar, Oʻrda masjidi va minoralar boʻlgan. Shahar hunarmandchilik buyumlari ishlab chiqarish bilan ham mashhur hisoblanadi. Ayniqsa, pichoqchilik, beshikchilik, kosibchilik, doʻppidoʻzlik, misgarlik hunarlari san’at darajasiga yetgan. 1928-yilda shaharga Asakadan 15 km uzunlikdagi temiryoʻl oʻtkazilgan.
Shaharda asosan yengil va oziq-ovqat sanoati korxonalari joylashgan. Jumladan, tikuvchilik, trikotaj, paxta tozalash, toʻqimachilik korxonalari, qurilish korxonalari, avtokorxona ishlab turibdi. Shuningdek, Oʻzbekiston-Xitoy “RivojTyanjin”, Oʻzbekiston-Hindiston “RivojNorind”, Oʻzbekiston-Germaniya “Interteks”, Oʻzbekiston-Rossiya “Anteks” qoʻshma korxonalari faoliyat koʻrsatadi.
Shaharda ijtimoiy soha obyektlaridan 10 ta umumiy oʻrta ta’lim, 2 ta musiqa, 1 ta sport maktablari, muzey, madaniyat saroyi, markaziy kutubxona, 2 ta kasalxona, 3 ta poliklinika va sanatoriya faoliyat koʻrsatadi. Shahardan Toshkent-Oʻsh avtomobil yoʻli oʻtgan.
Quvasoy – Fargʻona viloyatidagi shahar. 1954-yilda sanoat markazi sifatida barpo etilgan. Fargʻona shahrining janubi-sharqida, viloyat markazidan 22 km uzoqlikda temiryoʻl stansiyasida joylashgan. Maydoni 0,26 kv.km. Shahar tarkibiga 1 ta shaharcha hamda 30 ta mahalla kiradi. Shahar yaqinidagi ohak, mergel, gips va gil boyliklari negizida u qurilish materiallari ishlab chiqaradigan sanoat markaziga aylandi. Har bir shaharning ma’lum bir bajaradigan funksiyasi bor. Quvasoy bir yoki ikki sanoat tarmogʻiga ixtisoslashgan shahar hisoblanadi.
Quvasoy shahrining transport geografik oʻrni, mineral resurslari va ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanishi, koʻplab aholi manzilgohlarining toʻplanishiga asos boʻlgan. Hozirgi kunda shahar aholisi 94,9 ming kishiga teng. Shahar aholisi yaqin yillarda “yuzminglik” dovondan oʻtish arafasida. Quvasoy aholi soni boʻyicha viloyat shaharlari orasida Fargʻona, Qoʻqon va Margʻilon shaharlaridan keyin 4-oʻrinda turadi. 2020-yilda shaharda tugʻilish 2101 kishi (shundan, qiz bolalar 1022 kishi, oʻgʻil bolalar 1079 kishi), oʻlganlar soni 456 kishi (shundan, ayollar 186 kishi, erkaklar 270 kishi). Tabiiy oʻsish 1,6 promillega teng. Koʻchib kelganlar 421 kishi, koʻchib ketganlar 352 kishi. Mazkur yilda tuzilga nikohlar soni 871 tani, ajrashishlar esa 80 tani tashkil etadi. Shahar aholisi yosh guruhlari boʻyicha tadqiq etilganda, 0-15 yoshdagilar jami shahar aholisining 28,1 %, 16-59 yoshdagilar 62,6 % va 60 yoshda kattalar 9,6 % ni tashkil qiladi.
Quvasoy shahrida sanoatning bir qator tarmoqlari yaxshi rivojlangan. Bunga shaharning qulay transport geografik oʻrni, foydali qazilmalar bilan yaxshi ta’minlanganligi va arzon ishchi kuchi mavjudligi asos boʻladi. Shaharda asosan qurilish materiallari sanoat taqmogʻi yaxshi rivojlangan. “Quvasoysement” aksiyadorlik jamiyati shaharning eng yirik korxonasi hisoblanadi. Unda sement, shifer, ohak hamda gʻsht zavodlaridan iborat kombinat ishlab turibdi. Mazkur kombinat respublikada ishlab chiqariladigan sementning salmoqli qismini bermoqda. Qurilish va sanoat tarmoqlarida ishlatiladigan sulfatga chidamli M-400E0, M-400SH0, M-500 markali portlendsementlar, temponaj portlendsementi, mineral qoʻshimchali suvbardosh portlendsement, oltin qazib olish sanoatida ishlatiladigan yanchilgan ohak, keramika cherepitsalari va boshqa mahsulotlar ishlab chiqariladi.
1927-yilda sement zavodi sifatida qurila boshlanib, 1932-yil 1-fevralda ishga tushirilgan. Zavod ishga tushgan yili 43 ming tonna sement ishlab chiqarilgan. Korxona 1956—1961-yillarda rekonstruksiya qilindi. 1958-yilda ohak zavodi shifer korxonasi bilan birlashtirilib Quvasoy sement kombinatiga aylantirildi. 1959-yil sement ishlab chiqaradigan va aylanma pechi uzunligi 150 m boʻlgan 2 ta yangi texnologik liniya qurilib ishga tushirildi. 1974-76-yillarda eski shifer qoplash mashinalari oʻrniga yangi avtomatik liniyalar oʻrnatildi. 1995-yil avgustdan aksiyadorlik jamiyatiga aylantirildi. 1996—2001-yillarda korxona sexlarida zamonaviy texnologiyalar oʻrnatildi.
Mahsulotlari Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Turkmaniston, Tojikiston va Afgʻonistonga eksport qilinadi. Mahsulotlari jahon standarti darajasida boʻlganligi uchun Madrid (1994), Jeneva (1999), Frankfurtmayn (2004) koʻrik tanlovlarida “Sifat uchun oltin yulduz” bilan mukofotlangan.
Shaharda yana bir yirik Quvasoy chinni zavodi joylashgan. Zavodda asosan, kosa, piyola, choynak, lagan va boshqa idishlar ishlab chiqariladi.
Shahar viloyat sanoat mahsulotlarining 5,0 foizini ishlab chiqaradi. Bu koʻrsatkich boʻyicha viloyatda Fargʻona (26,1 %) va Qoʻqon (16,5 %) shaharlaridan keyingi 3-oʻrinda turadi. Shaharning viloyat tashqi savdo aylanmasidagi oʻrni yuqori emas. Unga eksportining 1 % qismi va importining 2,9 % qismi toʻgʻri keladi.
Shaharda ijtimoiy soha obyektlaridan, 31 ta maktab, 26 ta maktabgacha ta’lim muasassalari, 1 ta kasb-hunar maktabi, 5 ta shifoxona va 14 ta poliklinika (ularda 525 ta vrach, 1017 ta oʻrta tibbiyot xodimlari), 1 ta markaziy kutubxona, 1 ta mehmonxona faoliyat koʻrsatmoqda.
Chust shahri – Namangan viloyati Chust tumanidagi shahar. Tuman markazi. Fargʻona vodiysining chekka shimolida, togʻ etagidagi tekislikda, Chust soyi sohilida Namangandan 36 km gʻarbda. Vodiyning qadimgi shaharlaridan biri. Shaharning shimoliy chekkasidagi Buonamozor (Bibionamozor) manzilgohi hududidan Chust madaniyatiga oid materiallar topilgan. Oʻrta asrlarda shahar harbiy qal’a sifatida rivojlangan. Zahiriddin Muhammad Boburning otasi Umarshayx Mirzo 1480-yilda Chustni oʻz qarorgohiga aylantirgan. XVI asr boshida Chust bir nechta qoʻrgʻonlardan iborat boʻlib, ular umumiy devor bilan oʻralgan. Chustga oid dastlabki ilmiy ma’lumotlar sharqshunos olim akademik A.F.Middendorfning “Fargʻona vodiysi ocherklari” (Sankt Peterburg, 1882) da uchraydi. Mahalliy tilshunos olimlarning fikricha Chust soʻzi forschada “tez”, “tezkor” ma’nosini bildiradi.
Qulay tabiiy geografik oʻrni, qadimdan hunarmandchilikning yirik markazi boʻlganligi va viloyat markaziga yaqinligi asnosida shahar aholisi shakllangan. Bugungi kunda shaharda 77 447 kishi (Shundan erkaklar 39 644 kishi, ayollar 37 803 kishi) istiqomat qiladi (01.01.2021y). Aholisi asosan, oʻzbeklar, shuningdek, tojik, rus, tatar va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Chust shahri aholi soni boʻyicha viloyat oʻrta shaharlari orasida yetakchi hisoblanadi. Shaharning demografik tarixini tahlil etgan holda koʻrishimiz mumkinki, shahar aholisi muntazam ravishda oʻrtacha darajada koʻpayib borgan.1926-yilda shahar aholisi 14,4 ming kishiga teng boʻlgan. Keyinchalik 1959-yilda 18,0 ming, 1979-yilda 35,2 ming kishi. Ma’lumotlar shuni koʻrsatadiki, qariyb bir asr davomida shahar aholisi 5 barobardan ortiqroqqa koʻpaygan. Shahar aholisi asosan, tabiiy yoʻl bilan koʻpaymoqda.
Shaharda sanoatning bir qator tarmoqlari yaxshi rivojlangan. Chust Namangandan Toshkent va Qoʻqonga boriladigan avtomobil yoʻli ustida joylashgan. Bunday qulay transport geografik oʻrin shahar sanoatiga oʻzining ijobiy ta’sirini koʻrsatgan. Shahar mamlakatimizning qadimiy hunarmandchilik markazlaridan biri hisoblanadi. Chustlik temirchilar, toʻquvchilar, sopol buyum ustalari, zargarlarning mahorati shuhrat qozongan. Chust pichoqlari va doʻppilarining dongʻi keng tarqalgan. Chust pichoqlari jahon koʻrgazmalarida ishtirok etgan. Chust doʻppilari 1968-yilda Nyu-Dehli, 1969-yilda Monreal, 1970-yil Tokio va Poznan shaharlaridagi jahon koʻrgazmalarida yuqori baholangan. Shaharda paxta tozalash, charm zavodi, non zavodi va savdo korxonalari faoliyat koʻrsatadi. Yaqinda ishga tushirilishi kutilayotgan “Chust tekstil” xususiy korxonasi loyihasining umumiy qiymati 8 mln AQSH dollorni tashkil etib, unda yiliga 5000 tonna boʻyalgan trikotaj mato, 5 mln dona tayyor trikotaj mahsulot ishlab chiqarish loyihalshtirilgan. Korxona ishga tushirilgach 700 ga yaqin kishini ish bilan ta’minlash imkoniyati vujudga keladi.
Shaharda ijtimoiy soha obyektlaridan umumta’lim maktablari, stadion, tennis korti, suzish havzasi, kutubxona, poligrafiya, muzey, markaziy tuman kasalxonasi bor. 1960-yildan “Chust haqiqati” tuman gazetasi chiqadi.
Chortoq shahri – Namangan viloyatidagi shahar boʻlib, shu nomdagi tuman markazi hisoblanadi. 1976-yilda unga tumanga boʻysinuvchi shahar maqomi berildi. Sirdaryoning oʻng sohilida togʻ oldi zonasida vujudga kelgan. Namangan shahridan 19 km uzoqlikda joylashgan. Chortoq shahrining etimologiyasi toʻrt tomoni togʻlikdan iborat degan ma’noni anglatadi. Mazkur hududdan shifobaxsh mineral suvning ochilishi bilan shaharning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi yanada tezlashdi. Chortoqdan respublika ahamiyatidagi Namangan-Chortoq-Nanay avtomobil yoʻli oʻtgan. Shahardan 7 km shimoli-sharqda 650 m balandlikda, Chortoqsoy sohilida “Chortoq” sanatoriyasi, shu nomdagi mazkur muassasasa 1949-yil 31-avgustda 30 oʻrinli balneologik shifoxona sifatida tashkil etilgan. Yil sayin u kengayib borib, 1959-yilda oʻrinlar soni 258 taga yetdi. 1961-yil 1-martdan boshlab shifoxona “Chortoq” sanatoriyasiga aylantirildi. Sanatoriya hududi turli meva va manzarali daraxtlar bilan koʻkalamzorlashtirilgan. Maydoni 37 gektar.
XX asrning 70-yillari oʻrtalarida Chortoqqa shahar aholisi 20 ming kishi atrofida boʻlgan. 1989-yilda shahar aholisi 34,8 ming kishi, 2000-yilga kelib shahar aholisi 45,9 ming kishiga yetgan. Bugungi kunda shaharda 59,2 ming kishi yashamoqda (01.01.2021). Aholi soni boʻyicha viloyatda Namangan va Chust shaharlaridan keyingi 3-oʻrinda turadi. Shaharda asosan, oʻzbeklar, shuningdek, tojik, qirgʻiz, tatar, rus va boshqa millat vakillari yashaydi.
Shaharda yengil va oziq-ovqat sanoati nisbatan yaxshi rivojlangan. Chortoqda paxta tozalash, mineral suv qadoqlash zavodlari, tikuvchilik fabrikasi, avtokorxona faoliyat koʻrsatadi. Chortoqdagi yirik korxonalardan yana biri “Chortoq metall ishlab chiqarish” MCHJ asosan qurilishbop metallar ishlab chiqariladi.
Kosonsoy shahri – Namangan viloyatining chekka shimoli-gʻarbida viloyat markazidan 28 km uzoqlikda joylashgan. Kosonsoy Oʻzbekiston bilan Qirgʻizistonni bogʻlab turuvchi avtomagistral yoqasida, Kosonsoyning har ikki sohilida shakllangan. Kosonsoy tumani markazi, temiryoʻl stansiyasi. Oʻrtacha balandligi 760 metr. Shaharni Kosonsoy suv ombori suv bilan ta’minlaydi. Shahar aholi zich joylashgan hududda shakllangan boʻlib, qadimda Fargʻona vodiysida harbiy-siyosiy markaz vazifasini ham bajargan. U 1934-yilda shahar posyolkasi sifatida paydo boʻlgan boʻlsa, uning keyingi taraqqiyotini nazarda tutib, 1973-yilda shahar maqomi berildan.
Kosonsoy shahri Oʻzbekiston hududidagi qadimgi shaharlardan biri. Shaharga mil.avv IV-III asrlarda asos solingan. Mil.avv I asrda Kushonlar saltanatining poytaxti boʻlgan. Shaharning ikki qator baland devor bilan oʻraglan qal’asida uchta darvozasi mavjud hisoblangan. Uning ichida xukmdor arki boʻlgan. Kushon saltanati barham topganidan keyin ham Kosonsoy bir necha asr davomida Fargʻona vodiysining yirik shaharlaridan biri boʻlib turgan. V-VII asrlarga kelib, Buyuk Ipak yoʻli tarmogʻining Fargʻonadan oʻtishi bilan shaharda savdo va hunarmandchilik yana ravnaq topdi. Karvonsaroylar, savdo rastalari qurildi. VII asr oxiri VIII asr boshlarida Kosonsoy Fargʻona podsholigining poytaxtiga aylangan. Kosonsoy tarixiga oid dastlabki ma’lumotlar qadimgi Xitoy sayyohi Chjan-Syan (138-126-yy), Syuan-Szan (629-645-yy), arab tarixshunoslaridan Yakubiyning “Kitob ul-Buldon”, Muqaddasiyning “Axsan uttaqosim” asarlarida uchraydi. Oʻsha davrlarda shahar oʻzining naqqosh, ganchkor, duradgor, atlas toʻquvchilari bilan dunyoga mashhur boʻlgan.
Kosonsoy Fargʻona vodiysidagi qadimgi aholi manzilgohlaridan biri boʻlib, shaharda qadimdan aholi yashab kelgan. 1926-yilda shaharda 13,7 ming kishi istiqomat qilgan. Ma’lum bir davrlarda aholi soni kamaygan. 1959-yilda shahar aholisi 9,5 ming kishini tashkil qilgan. Kosonsoy shahar maqomini olgach aholi soni keskin oshgan. Yani 1979-yilga kelib shahar aholisi 2 barobardan koʻproqqa oshib 19,5 ming kishiga yetgan. 2021-yil 1-yanvar holatiga koʻra shaharda 56 737 kishi (Shundan, erkaklar 29 289 kishi, ayollar 27 448 kishi) istiqomat qiladi. “Kosonsoy-farm” erkin iqtisodiy zonasining tashkil etilayotganligi shahar aholisi sonining yana tez sur’atlar bilan koʻpayishiga oʻz ta’sirini koʻrsatishi mumkin.
Shaharda shoyi toʻqish, poyabzal fabrikalari, non kombinatlari, Oʻzbekiston-Turkiya, Oʻzbekiston-Italiya qoʻshma korxonalaridan “Atlesmen”, “Kosonsoy-Tekmen”, bir nechta qishloq xoʻjalik mahsulotlarini qayta ishlaydigan korxonalar ishlab turibdi. Eng asosiysi “Kosonsoy-farm” erkin iqtisodiy zonasining qurilayotganligi shahar sanoat geografiyasini tubdan oʻzgartirib yuboradi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 3-martda imzolagan PF-5032 farmoniga muvofiq 2021-yil soʻngiga qadar toʻliq ishga tushirilishi kutilmoqda. Hozirgi kunda “Kosonsoy-farm” iqtisodiy zonasida yakunlangan ilk loyiha “Spring Pharmaceutic” korxonasi ishga tushirilgan. Korxona EIZ hududidan 2020- yil 1,7 gektar yer ajratib berilgan edi. Bir yil ichida jami qiymati 18 mlrd soʻm boʻlgan loyiha amalga oshirildi. Korxona mahalliy tadbirkorlarning mablagʻi hisobiga qurib bitkazildi. 70 ga yaqin ish oʻrni yaratilgan korxonada yiliga 60 turdagi 25 mlrd soʻmlik dori-darmon vositalari ishlab chiqariladi. Erkin iqtisodiy zonaga umumiy qiymati 51 mln AQSH dollaridan ortiq boʻlgan 13 ta loyiha tanlab olingan. Ularning deyarli yarmi – 24 mln dollori xorijiy investitsiyalardir. Mazkur yil oxirida loyihalar yakunlanib, yillik ishlab chiqarish hajmi 100 mlrd soʻmdan ortiq mahsulot ishlab chiqariladi va 1000 ga yaqin ish oʻrni ochiladi. “Kosonsoy-farm” erkin iqtisodiy zonasida shuningdek, Koreya Respublikasi, Rossiya, Misr va Belarus davlatlari bilan hamkorlikdagi yangi yirik loyihalar ishlab chiqilmoqda. Ukraina hamda Hindiston ham bu sohada shahar bilan hamkorlik qilishga qiziqish bildirgan.
Shaharda ijtimoiy soha obyektaridan 12 ta umumta’lim maktabi, musiqa maktablari, madaniyat uyi, kutubxona, markaziy shifoxona, poliklinika, 25 ming oʻrinli stadion, “Doʻstlik”, “Yoshlar” xiyobonlari, oʻlkashunoslik muzeyi bor.
Sale (maʼnolari)
Sale:
| lat_dir = N | lat_deg = 44 | lat_min = 58 | lat_sec = 54 | lon_dir = E | lon_deg = 8 | lon_min = 48 | lon_sec = 37
{{koʻp maʼnolilik}}
Salat
thumb Salat (pazandachilikda) — turli sabzavotlar va mevalardan, tuxum, goʻsht va boshqa qoʻshib tayyorlanadigan yaxna taom. Salatning alohida turlariga goʻsht, qazi, tuxum, qaymoq, qatiq, ziravor, oshkoʻki va boshqa ham qoʻshiladi. Salat taom xazmini yengillashtiradi, uni vitaminlar bilan boyitadi. Oʻzbek pazandachiligida maxsus texnologiya bilan tayyorlanadigan turlari — goʻshtli, sabzavotli, pishlokli, mevali va boshqa Salatlar bor. Bulardan eng ommalashgani: achchshchuchuk (shakarob). Toshkent Salati — oʻsimlik moyi dogʻlanib piyoz jazlanadi va xona haroratigacha sovitiladi, turp somoncha usulida nafis toʻgʻralib, issiq suvda bir chaykab yuboriladi va 1—2 soatcha suvga solib koʻyiladi. Qaynatib pishirilgan mol goʻshti somoncha usulida toʻgʻraladi. Goʻshtni va piyozdogʻni turpga aralashtirib tuz va murch sepib, taʼmi rostlanadi. Dasturxonga salat idishlarida ustidan qaymoq quyib, yuzini goʻsht, turp va tuxum boʻlaklari bilan bezab, chakilgan oshkoʻklar sepib tortiladi; suzmali Salat— barra piyoz, rayhon, kashnich, ukrop sovuq suvda yuvilib, mayda qirqiladi, suzmaga bir oz qoʻshib, yaxshilab eziladi; ustidan tuz, tuyilgan zira, qalampir sepiladi va suzmaga aralashtiriladi.
Toʻra Bobolov
Toʻra Abdiyevich Bobolov (tug'. 1970-yil) — O'zbekistonlik iqtisodchi va davlat arbobi, 2019-yil 1-maydan boshlab Surxondaryo viloyati hokimi. 2020-yilda u IV chaqiriq O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatiga saylangan.
Biografiyasi
Toʻra Bobolov 1970-yilda tug'ilgan.
Taʼlim
Toʻra Bobolov umumiy oʻrta taʼlimni Angor tumanidagi 18-maktabda olgan. 1992-yilda Toshkent davlat iqtisodiyot universitetini tugatgan.
Mehnat faoliyati
1994-yildan 2003-yilgacha u O'zbekiston Respublikasi Davlat mulkini va tadbirkorligini boshqarish davlat qo'mitasining Surxondaryo viloyat hokimligida, 2003-2004 yillarda - Surxondaryo viloyati ishlab chiqaruvchilar va tadbirkorlar palatasi raisi lavozimlarida ishlagan, 2004-2016 yillarda - O'zbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatalari Surxondaryo viloyat boshqarmasi boshlig'i.
Toʻra Bobolov 2017-yil apreldan 2019-yil aprelgacha Surxondaryo viloyati hokimining iqtisodiy va biznes masalalari bo'yicha birinchi o'rinbosari bo'lgan. 2019-yil 1-mayda Tura Bobolov viloyat hokimi tomonidan tasdiqlangan. 2022-yil 26-dekabr sanasida boshqa ishga oʻtgani munosabati bilan Surxondaryo viloyati hokimi lavozimidan ozod etildi.
Nizolar
Holat yuzasidan Bosh prokuratura munosabat bildirib, holatning sodir boʻlgan joyi vaqti va materialning haqqoniyligi oʻrganilayotganligini maʼlum qildi. Surxondaryo viloyat hokimligining holat yuzasidan bergan munosabatida viloyat rahbari Angor tumani sektor rahbarlaridan tumanning investitsiya, eksport va soliq tushumlari bo‘yicha yo‘l qo‘ygan xato va kamchiliklarini tanqidiy muhokama qilib, tanbeh berganligi taʼkidlangan.
Salvador (shahar)
Salvador (Salvador) — Braziliyaning shim.sharqiy qismidagi shahar, ToduzusSantus qoʻltigʻi sohilida. Baiya provinsiyasining maʼmuriy markazi. Aholisi 2,4 mln. kishi (2000). Transport yoʻllarining yirik tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Atlantika okeani soxilidagi port (chetga kakao, kofe, tamaki, shakarkand, texnik olmos va boshqa chikariladi). Kime, oziq-ovqat, toʻqimachilik, koʻnpoyabzal, yogʻochsozlik, sement sanoati korxonalari mavjud. Shahar yaqinidan texnik olmos, neft va gaz qazib olinadi. Sdan shimolroqda neftni qayta ishlash, neft kimyosi, qora metallurgiya, mashinasozlik sanoati korxonalari ishlab turibdi. 2 universitet, badiiy va boshqa muzeylar bor. Shaharga 1549-yilda asos solingan va 1763-yilgacha Braziliya poytaxti boʻlgan. Meʼmoriy yodgorliklardan 16—18-asrlarga oid saroy, sobor va monastirlar saqlangan.
Casper Højer Nielsen
Casper Højer Nielsen (1994-yil, 20-noyabrda tugʻilgan) — daniyalik professional futbolchi, Chexiyaning Sparta Prague klubida chap qanot himoyachisi.
U Daniyaning 18 va 19 yoshgacha boʻlgan terma jamoalarida 15 marta maydonga tushgan.
Dastlabki yillar
Højer Nielsen, otasi Lars oʻzi B 1903 va ularning vorisi FC Copenhagen klubida professional futbol oʻynagan, boshqalar qatori, FK Copenhagen akademiyasida tahsil olgan. 2013-yilning iyul oyida u shahar ichida Daniya 1-divizionining ikkinchi darajali klubi Bronshøj tumanidan ijara asosida bosh murabbiy Bo Henriksen qoʻl ostidagi futbolchiga yubordi. 2013-yilning 28-iyulida u Silkeborg IFga qarshi safarda 4:1 hisobida mag‘lub bo‘lgan o‘zining birinchi katta o‘yinini o‘tkazdi. Brønshøjda u muntazam ravishda foydalanilgan va bir yildan soʻng u Kopengagen shahar hududidagi Lyngby-Taarbæk munitsipalitetidan Bronshøjning ikkinchi divizionidagi raqibi Lyngby Boldklubga koʻchib oʻtdi. U oʻzining birinchi mavsumida koʻp oʻyinlarni oʻynagan boʻlsada, Højer Nielsen Lyngbydagi ikkinchi yilida faqat toʻqqizta oʻyinda maydonga tushdi. Shunga qaramay, u klub bilan Daniya Superligasida koʻtarildi.
AGF
Lyngby bilan Superligadagi birinchi mavsumida ham koʻp oʻynamagan va Lyngby UEFA Yevropa ligasiga yoʻllanma olgan ikkinchi yilida ham vaziyat yaxshilanmadi, u AGF bilan 2017-18-yilgi qishki transfer oynasida shartnoma imzoladi. Dastlab, u 2018-yilning yozida uch yillik shartnoma asosida Aarhus klubiga oʻtishi kerak edi, ammo klublar oxir-oqibat 2018-yilning fevralida uni yangi klubiga yuborish boʻyicha kelishuvga erishdilar. U yerda Højer Nielsen oddiy oʻrin uchun kurashdi va klubning Superligaga tushib ketish bosqichida omon qolishiga yordam berdi. 2018-yil, 16-sentabrda u klub safida birinchi golini safarda AC Horsens ustidan 2:3 hisobida g‘alaba qozonish uchun kiritdi. Keyingi mavsumda Højer Nielsen chap qanot himoyachisi pozitsiyasida muntazam maydonga tusha boshlagan edi.
Sparta Prague
2021-yil, 9-may kuni Højer Nielsen Chexiyaning birinchi liga klubi Sparta Prague bilan 700 000 yevro evaziga shartnoma imzolagani eʼlon qilindi. Uning AGF bilan shartnomasi 2021-yilning dekabrida yakuniga yetishi kerak edi.
Xalqaro faoliyati
Højer Nielsen 2011-yildan 2012-yilgacha 18 yoshgacha boʻlgan milliy terma jamoada toʻqqizta oʻyin oʻtkazib, uchta gol urgan. Keyin u bir yil oʻtib 19 yoshgacha boʻlganlar jamoasida Yussuf Poulsen bilan birga oʻynadi va u yerda oltita oʻyin oʻtkazib, bitta gol urdi.
Shaxsiy hayoti
U sobiq professional futbolchi Lars Højer Nielsenning oʻgʻli.
Genotsid
thumb|Ikkinchi jahon urushi davrida yahudiylarning genotsidi Genotsid (γένος [genos] — urugʻ, qabila va caedo — oʻldiraman) — xalqaro jinoyatlarning bir turi: irqi, millati, dini, etnik tarkibiga koʻra, aholi guruhlarini yoppasiga yoki qisman jismonan qirib yuborishga qaratilgan harakat. BMT Bosh Assambleyasining genotsid jinoyatlarining oldini olish va ularni amalga oshirganligi uchun jazolash toʻgʻrisidagi konvensiyasiga (1948) koʻra, genotsid qattiq qoralanadi, aybdor shaxslarga nisbatan xalqaro jinoiy javobgarlik belgilanadi. Bunda mazkur shaxslarning ijtimoiy mavqei, genotsid tinchlik yoki urush vaqtida sodir etilganligi hisobga olinmaydi. Konvensiyani imzolagan davlatlar oʻz hududlarida genotsidni amalga oshiruvchi va unga undovchi shaxslarni jazolash boʻyicha huquqiy meʼyorlarni ishlab chiqish majburiyatini oʻz zimmalariga oladilar. Irqiy kamsitishning barcha shakllarini yoʻq qilish toʻgʻrisidagi BMT konvensiyasida (1965) ham genotsid qattiq qoralanadi. Ikkinchi jahon urushi davrida gitlerchilar Germaniyasining yahudiy millatiga mansub aholi (taxminan 12 mln. kishi)ni ommaviy qirgʻin etishi (qarang Fashizm), Pol Pot va Iyeng Sari toʻdasining Kampuchiya xalqiga qarshi vahshiyona jinoyatlari (ular oqibatida 3 mln. kishi yoʻq qilib yuborildi) va hokazolar genotsidning eng ashaddiy koʻrinishi hisoblanadi.
Larry David
thumb|David, [[2009]] Lawrence Gene "Larry" David (1947-yilda tugʻilgan) amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.
Genri (birlik)
Genri yoki Henry (Henry) — xalqaro birliklar tizimi SIda induktivlik birligi. Jozef Genri sharafiga shunday nomlangan. Konturdagi tok 1 A ga oʻzgarganda 1 s da berk zanjirda 1 V oʻzinduksiya elektron yurituvchi kuch hosil qiladigan induktivlikka teng. Gn bilan belgilanadi. 1 Gn=1V-s/A=1Vb/A=10"sm (SGSM birligi)=1,1110-’2 SGSE birligi.
Tim Vud
Timoti Layl Vud (Timothy Lyle Wood, 1948-yil 21-iyun, Michigan, AQShning Highland Park shahrida tavalud topdag) - amerikalik figurali uchuvchi, 1968-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarining kumush medali sovrindori, ikki karra jahon chempioni, erkaklar oʻrtasidagi yakkalik bahslarida uch karra AQSh chempioni.
Tarjimaai hol
1965-yilda jahon chempionatida debyut qildi va u erda 13-oʻrinni egalladi.
Olimpiada arafasida jahon chempionatida 9-o‘rinni egalladi. Shundan soʻng kuniga 7,5 soat mashq qila boshladi, psixologik barqarorlikni rivojlantirdi. Bu Olimpiada va Jahon chempionatida muvaffaqiyatga olib keldi.
Jeff Garlin
thumb|Garlin, [[2014]] Jeffrey Todd "Jeff" Garlin (1962-yilda tugʻilgan) amerikalik aktyor, komik va musiqachidir.
Grace Zumwinkle
Grace Zumwinkle (1999-yil 23-aprelda tugʻilgan) — ayollar xokkeychisi. 2022-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida AQSh ayollar milliy xokkey jamoasini himoya qilgan.