cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Demografiya
Demografik jarayonlarni oʻrganishda juda koʻp maʼlumotlardan foydalaniladi. Koʻpchilik davlatlarda demografik maʼlumotlar statistika tashkilotlari tomonidan toʻplab boriladi. Ular aholi soni, tarkibi va demografik jarayonlarni aks ettirib oʻz ichiga ushbu masalalarga oid raqamli jadval va diagrammali maʼlumotlar, ilmiy manbalar, sotsiologik-demografik tadqiqotlar natijalarini oladi. Dunyo miqyosida demografik maʼlumotlarni toʻplash BMT boshchiligida tuzilgan dastur asosida oʻtkaziladi.
Demografiya har bir ijtimoiy-iqtisodiy tuzum aholisining koʻpayishi va rivojlanish qonuniyatlarini alohida-alohida oʻrganadi, chunki har bir ijtimoiyiqtisodiy formatsiyaga xos aholi oʻsish qonuni demografik vaziyatga ham bevosita taʼsir koʻrsatadi. 20-asrning 2-yarmiga qadar Oʻzbekistonda aholining ijtimoiy-iqtisodiy turmush darajasi nisbatan pastligi tufayli aholi oʻrtasida oʻlim yuqori boʻlgan. Garchi tugʻilish yuqori boʻlsa ham aholi juda sekin koʻpaygan. 20-asrning 2-yarmidan Oʻzbekistonda aholi oʻrtasida oʻlim bir oz kamayib, aholining oʻrtacha umr koʻrishi uzaydi. Natijada aholining miqdor va sifat oʻsishi roʻy berdi. Shu davrda Oʻzbekistonda Demografiyaning rivojlanishiga eʼtibor berildi. Demografik tadqiqotlar Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekiston milliy universiteti Aholishunoslik ilmiy tadqiqot lab., demografiya, ijtimoiy geogr. va mintaqaviy iqtisod, sotsiologiya kafedralari, Respublika "Oila" ilmiy-amaliy markazi, Mehnat, aholi bandligi va ijtimoiy muhofazani oʻrganish Respublika ilmiy markazi, Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining iqtisodiyot instituti, Oʻz-bekiston Respublikasi "Ijtimoiy fikr" jamoatchilik markazida olib boriladi.
Oʻzbekistonning demografik taraqqiyoti, uning xususiyatlari, omillari va muammolari I. Mullajonov, R. Ubaydullayeva, M. Qoraxonov, E. Ahmedov, O. Otamirzayev, L. P. Maksakova, A. Soliyev, H. Salimov, A. Qayumov, M. Boʻriyeva, O. A. Ergashev, E. Safarov, O. Saidahmedov, G. Murtazina, Z. X. Rayimjonov, R.K. Ortiqboyev va b. olimlarning ilmiy tadqiqotlarida keng oʻrganilgan. 1993 yildan Oʻzbekistonda BMTning Aholishunoslik jamgʻarmasi (UNFPA) oʻz faoliyatini boshlagan. Uning faoliyati mintaqa davlatlarini, Qozogʻiston va Ozarbayjonni qamrab oladi. Jamgʻarma aholi salomatligi, ayniqsa, ayollar salomatligini yaxshilash borasida tadbirlarni amalga oshiradi, mamlakatda milliy tashkilotlar, tibbiyot muassasalariga sogʻlom oilani shakllantirish maqsadida keng qam-rovli sotsiologik-demografik tadqiqotlar oʻtkazadi.
Toronto
Toronto — Kanadaning sharqiy qismidagi shahar. Ontario provinsiyasining maʼmuriy markazi. Axoliyey 2,4 mln. kishi (2001, shahar atrofi bilan 4,6 mln. kishi). Transport yoʻllari tuguni. Ontario koʻli sohilidagi port, okean kemalari ham kira oladi. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Mamlakatning muhim savdosanoat, moliya va madaniy markazi. Katta T.da mamlakat sanoat mahsulotining 1/4 qismi ishlab chiqariladi. Asosiy sanoat tarmoklari: umumiy mashinasozlik, metallsozlik, elektrotexnika, radio elektronika, poligrafiya, kimyo, texnikrezina. Shuningdek, farmatsevtika, koʻnpoyabzal, tikuvchilik, oziq-ovqat sanoatlari ham rivojlangan. Metropoliten qurilgan. 2 unt, Ontario qirollik muzeyi, badiiy galereya bor.
T. oʻrnida 17-asrda indeyslar qishlogʻi, 18d.da fransuzlarning savdo manzilgohi, keyinroq fort boʻlgan. 1793-yilda inglizlar kelib oʻrnashgan (1834-yilgacha Yorkdebatalgan). 1793—1841-yillarda inglizlar mustamlakasi Yuqori Kanadaning maʼmuriy markazi. 1837— 38 yillarda mustamlakachilarga qarshi kurash markazi boʻlgan.
Meʼmoriy yodgorliklaridan yogʻoch devorlar va York qalʼasi qoldiqlari, sud binosi va boshqa sakdangan. Zamonaviy binolardan 72 qavatli bino va bal. 553 m li teleminora kurilgan.
Ərəbuşağı
Ərəbuşağı (shuningdek, Arabushagy) Ozarbayjonning Agsu tumanidagi qishloq va munitsipalitet. Aholisi 1,745.
Mamadali Topivoldiyev
Mamadali Topivoldiyev (1919-yil 20-sentyabr, Pandigon qishlogʻi, Rishton volosti, Qoʻqon uyezdi, Fargʻona viloyati, Turkiston ASSR — 1969-yil 6-may, Zodiyon (Zohidon) qishlogʻi, Rishton tumani, Fargʻona viloyati, Oʻzbekiston SSR, SSSR) — Ikkinchi jahon urushi ishtirokchisi, yefreytor, Belorussiyaning Mogilyov va Vitebsk viloyatlaridagi partizanlik harakati qatnashchisi, „Chekist“ partizanlik brigadasining 5-otryadi razvedka boʻlinmasi komandiri, ushbu partizanlik brigadasi orasidagi yagona Sovet Ittifoqi Qahramoni (1944-yil 15-avgust), Rishton tumanidagi „Kommunizm“ kolxozi raisi (1954—1969).
Topivoldiyev urush davrida shaxsan oʻzi 5 ta eshelonni portlatgan, qoʻl jangida 76 nafar nemis askarini yoʻq qilgan, bir nafar nemis generalini asirga olgan.
Topivoldiyevning qoʻlga olinishi uchun Adolf Hitler tomonidan nemis askarlariga 50 ming (ayrim manbalarda 25 ming) reyxmarka pul mukofoti vaʼda qilingani aytiladi. Topivoldiyevni beloruslar, shuningdek, safdoshlari hamda nemislar „Osiyo arsloni“ (yoki „Osiyo yoʻlbarsi“), „Kazbek“, „Tolya Kazbek“, „Tolik Kazbek“, „Chekist“, „Kazbek Botir“ deb atashgan.
Mamadali Topivoldiyev vafotidan soʻng nomini abadiylashtirish maqsadida bir qator keng koʻlamli tadbirlar amalga oshirilgan. Hozirga qadar uning xotirasiga bagʻishlab anjumanlar, xotira kechalari, tadbirlar oʻtkazilib kelinmoqda.
Tarjimayi holi
Mamadali Topivoldiyev 1919-yil 20-sentyabr (baʼzi manbalarda 3-sentyabr) Fargʻona viloyati, Qoʻqon uyezdi, Rishton volosti, Pandigon qishlogʻi dehqon oilasida tavallud topgan. Millati oʻzbek. Otasi Topvoldi (Topivoldi, Boldi) dehqonchilik bilan shugʻullangan, onasi Melibuva uy bekasi boʻlgan. Oilada 4 nafar farzand boʻlishgan, toʻngʻich farzand Mamadali, undan soʻng esa Yigitali, Mahmudjon, Oyimchaxon. Maktabda boshlangʻich taʼlimni (7 yillik) tugatgandan soʻng, 1934-yildan Rishton tumani aloqa boʻlimida pochtachilik qilgan, Oq yer qishlogʻidagi 1-mashina-traktor stansiyasi qoshidagi traktorchilik kursida oʻqib, kolxozda traktorchi boʻlib ishlagan. Yana boʻsh paytlari rus, tatar, tojik millatiga mansub rishtonlik doʻstlari bilan birga Bagʻdod tumanidagi Serovo (hozirda Furqat) temir yoʻl stansiyasi ishchisi boʻlib ham ishlagan. 1939-yilda harbiy xizmatga safarbar etilgan. Dastlab Lomja shahri (baʼzi manbalarda esa Bobruysk shahri) yonida joylashgan 130-artilleriya polkida mexanik haydovchi vazifasida xizmat qilgan. 1940-yilda Belostok shahridan polkiga qaytayotganida juda muhim topshiriqni bajarayotgan nemis josusini tiriklayin ushlagan. 1945-yildan KPSS aʼzosi.
Urushdagi faoliyati
Topivoldiyev 1941-yildan Ikkinchi jahon urushida ishtirok eta boshlaydi. Gʻarbiy front tarkibida Belorussiyadagi mudofaa janglarida ishtirok etgan. Urush paytida Topivoldiyevning harbiy qismi Minsk viloyati, Borisov shahrida yaqinida nemislar qurshovida qolib ketadi. Qurshovdan faqat oʻzi va safdoshi Ivan Rilkov omon qolishib, oyogʻidan ogʻir yaralangan holda Mogilyov viloyatidagi Ivanning Paserovo (Pisarevo) qishlogʻiga joʻnab ketishadi. Ivanning onasi Anna (Galina) Vasilyevna Rilkova Topivoldiyevga oʻz uyidan boshpana bergan, ammo qishloqdagi ayrim shaxslar Topivoldiyevning yashiringan joyi haqidagi xabar nemislarga yetkazishadi, nemis askarlari Rilkova uyini tintuv qilishib, uni qamchilab jazolaydi va uyini yoqib yuborishadi. Yertoʻladagi kartoshka uyumiga koʻmilib olgan Topivoldiyev yong‘inda tasodifan tirik qolib, Ratsev oʻrmonidagi partizanlar otryadiga qoʻshiladi. Bu otryadga Topivoldiyevdan tashqari quroldoshlari Ivan Rilkov va desantchi Nikolay Paxota ham qoʻshilgan. Ortraydga sobiq rota siyosiy rahbari (политический руководитель) mordvalik Aleksandr Fyodorovich Simdyankin rahbarlik qilgan.
1941-yil noyabrida Topivoldiyev va Paxota nemislar tomonidan egallangan Borisov shahridagi qamoq lageridan 146 nafar harbiy asirni ozod etishadi. 1942-yil fevralida Krugloye shahrida razvedka chogʻida Topivoldiyev Hilfspolizei tomonidan asirlikka olinadi, ammo ertasi kuni Topivoldiyev qoʻriqchini oʻldirib, qochib ketadi. Soʻngra 13 nafar askardan iborat partizanlik guruhi tuzib, Paserova, Dudakovich, Oglobli qishloqlarida oʻz faoliyatini olib borishadi. Tez orada guruh chegara ofitseri Gerasim Aleksyevich Kirpich rahbarlik qilayotgan partizan otryadlari uyushmasiga (объединение партизанских отрядов) qoʻshiladi.
Boshqa maʼlumotlarga koʻra, Paserovo qishloq aholisi xirmonni erta yigʻib olib, uni nemislardan yashirishga kelishib oladi, oʻz navbatida, Topivoldiyev qishloqdagi yagona traktorni tuzatib, xirmonni yigʻishtirishda yordam beradi. Bundan xabar topgan Hilfspolizei Topivoldiyevni asirga olishib, Krugloyedagi qamoq lageriga joʻnatishadi. Topivoldiyev lagerdan qochib, Kirpich otryadiga qoʻshiladi.
1942-yil iyul oyida Kruglyansk, Biyalinichiy, Tolochinsk, Orsha, Lepelsk, Shklovsk tumanlaridagi partizanlik otryadlari ham brigadaga kelib qoʻshiladi. 5-otryad razvedka boʻlinmasi komandiri sifatida ilk harbiy harakati Smolenskdan Minskga ketayotgan dushman poyezdiga qilgan hujumi boʻlgan. Trotsilovo — Slavnaya stansiyasi oraligʻida poyezd toʻliq yoʻq qilinadi. Oʻsha yilning oktyabrida Topivoldiyev aholidan chorvasini tortib olib, Podberezino qishlog‘iga toʻplagan nemis askarlarini yoʻq qilish rejasini oʻylab topadi hamda qoʻriqchi nemis askarini yoʻq qilib, podani otryad shtabiga olib keladi.
1942-yil kuzida brigada tarkibi yanada kengayadi, ammo brigada Oliy bosh qoʻmondonlik bilan hali ham oʻzaro aloqa oʻrnatmagandi. Qoʻmondonlikka toʻplangan maʼlumotlarni yetkazish Topivoldiyevga yuklatiladi. Topivoldiyev brigada tomonidan qoʻlga kiritilgan fashistlarning 7 ta muhim maʼlumotini Moskvaga, yaʼni Oliy bosh qoʻmondonlikka yetkazadi. Moskvada qoʻporuvchilik maktabida tahsil olib, 1943-yil bahorida brigadasiga qaytib keladi.
1943-yil 28-mayda Topivoldiyev Nikolay Apanasenko bilan birga Shkolovsk tumanigi Klimovich qishlogʻida 20 nafar nemis askarlarini asir oladi.
1943-yil 13—15-iyun kunlari yakka oʻzi Voronsevichi qishlogʻida nemislarning yengil va yuk avtomobillarini portlatib yuboradi.
1943-yil 26-avgustda Logovshino qishlogʻida joylashib olgan fashist otryadini bir oʻzi pulemyoti bilan yoʻq qiladi.
Shu yilning yoz fasli oxirida safdoshi Nikolay Kayonov bilan ayollar kiyimini kiyib olgan holda Lyubanchi qishlogʻiga kirib olishib, u yerda joylashgan 15 nafar nemis askarini qirib tashlaydilar. Voronsevichi qishlogʻidagi jangda esa 8 nafar nemisni yoʻq qilishib, 3 nafar partizanni qutqarishadi. Ushbu jasorati uchun Topivoldiyev Qizil Yuldez ordeniga tavsiya qilinadi.
1943-yil sentyabrida Tolochin qishlogʻiga kelib oʻrnashgan Turkiston legioni bilan muzokaralar oʻtkazish orqali taslim boʻlishga koʻndiradi. Legiondan 27 (baʼzi manbalarda 17) kishi partizanlik harakatiga qoʻshiladi. 7-oktyabrda boʻlinmasi bilan Orexovka qishlogʻidagi fashistlarning fransuz garnizonini yoʻq qilgan.
1944-yil iyunida oxirgi partizanlik harakatida ishtirok etadi. Topivoldiyev Oliy bosh qoʻmondonlikka yana bir muhim maʼlumotni yetkazgan. Maʼlumotda Belorussiyani ozod qilishda aholini xavfsizligini taʼminlash, muhim obyektlarning joylashuvi, dushmanga qarshi qaysi yoʻnalishlarda zarba berishga oid koʻrsatmalar, partizanlar shtabida tayyorlangan maxfiy xaritalar boʻlgan. Natijada 1944-yil yozida Oliy bosh qoʻmondonlik qaroriga asosan Belorussiyai toʻliq ozod qilish boshlanadi va 1944-yil 3-iyul kuni Belorussiya toʻlaligicha ozod qilinadi.
Shundan keyin Mamadali Topivoldiyev 1944-yil 5-iyul kuni qoʻmondonlik topshirigʻiga koʻra, Orsha shahri harbiy komendaturasida maxsus lavozimda faoliyat yuritadi.
Mamadali Topivoldiyev urushda bir qancha harbiy yutuqlarga erishgan, jumladan, 19 ta eshelonni, guruhi bilan 14 ta eshelonni, shaxsan oʻzi esa 5 ta eshelon (shundan 4 tasini Prigan qishlogʻi hududida) portlatib yuborgan, qoʻl jangida 76 nafar nemis askarini yoʻq qilgan, bir nafar nemis generalini asirga olgan. Topivoldiyevning asosiy quroli pulemyot boʻlgan, qayd varaqasida 150 dan ortiq nemis askarlari, ofitserlarni qirib tashlagani, 180 nafarini asir olgani, 20 dan ortiq avtomashinani yoʻq qilgani keltirib oʻtilgan. Topivoldiyevning qoʻlga olinishi uchun Adolf Hitler tomonidan nemis askarlariga 50 ming (ayrim manbalarda 25 ming) reyxmarka pul mukofoti vaʼda qilingan.
„Kazbek“, „Tolik“ nomlarining kelib chiqishi
Mamadali Topivoldiyev birinchi marotaba „Chekist“ partizanlik brigadasida boʻlganida, undan kimligini soʻrashganda Topivoldiyev „Oʻzbek“ deya javob bergan, ammo partizanlar uning talaffuziga tushunmasdan „Kazbek“ deb chaqirisha boshlaydilar. Tutingan onasi Anna Vasilyevna Topivoldiyevning ismini aytishga qiynalgani uchun uni „Tolik“, „Tolya“ deb atay boshlaydi. Harbiy jangovar operatsiyadan keyin Mamadali Topivoldiyev xanjari bilan devor va daraxtlarga „Kazbek“ ismi oʻyib tushirgan, shu orqali dushmanni qoʻrquvga solib turgan. Topivoldiyevni beloruslar, safdoshlari va nemislar „Osiyo arsloni“ (yoki „Osiyo yoʻlbarsi“), „Kazbek“, „Tolya Kazbek“, „Tolik Kazbek“, „Chekist“, „Kazbek Botir“ deb atashgan.
Urushdan keyingi faoliyati
Mamadali Topivoldiyev 1945-yil 8-mayda harbiy xizmatdan ozod etiladi. Bir muncha muddat Minsk shahrida yashab, Belorussiya SSR Qishloq xoʻjaligi xalq komissarligida haydovchi boʻlib ishlaydi, soʻngra oʻz qishlogʻiga qaytib ketadi. 1947-yil 16-fevralda Oʻzbekiston SSR Oliy Soveti 1-chaqiriq deputati etib saylanadi. 1946-yil Voroshilov nomidagi kolxoz raisi, 1952—1953-yillarda tuman isteʼmolchilar uyushmasi boʻlimi rahbari, 1953—1953-yillari Rishton GES rahbari, 1953—1954-yillari Oʻzbekiston SSR Oziq-ovqat sanoati vazirligiga qarashli Qoʻqondagi „Uzprodtrans“ avtobazasi direktori, 1954—1969-yillari „Kommunizm“ kolxozi raisi boʻlib ishlagan. Aynan kolxoz raisi boʻlgan davrda Amirobod choʻli oʻzlashtirilib, 500 gektar yangi yerlar paydo boʻladi. Topivoldiyev tashabbusi bilan Toshkentda Zohidon qishlogʻi bosh rejasi ishlab chiqiladi. Rejaga asosan qishloqda paxsali uylar oʻrniga zamonaviy koʻrinishdagi yangi uylar qurilib, qishloq gazlashtiriladi, asta-sekinlik bilan qishloq shahar shaklidagi aholi punktiga aylanadi. Kolxozda zamonaviy tibbiyot markazi binosi qurilib, foydalanishga topshiriladi. Topivoldiyevning tashabbusi va kolxoz mablagʻlari hisobidan qishloqdagi 3-maktabning yangi binosi ham qurib bitkaziladi. 1964-yil 25-avgustda maktabning ochilish marosimiga Sovet Ittifoqi Qahramoni, fazogir Yuriy Gagarin tashrif buyurgan. Topivoldiyevning amalga oshirgan ishlari tufayli oʻsha paytda Zohidon qishlogʻida 20 nafar shifokor, 80 nafar oʻqituvchi, 150 nafar muhandis-texnik, agronom, zootexniklar mehnat faoliyati olib borisha boshlashdi. Urushdan keyin bir necha marta Belorussiyaga borib keladi. U yerda tutingan onasi Anna Rilkovaga urushda buzib tashlangan uyi oʻrniga yangisini qurib beradi. Shuningdek, urushda birga xizmat qilgan safdoshlari Nikolay Apanasenko va Ivan Kurushevga ham oʻz qishlogʻidan ish topib bergan.
Vafoti
Mamadali Topivoldiyev 1969-yil 6-may kuni oʻz ishxonasida (ayrim manbalarda 7-may) nomaʼlum shaxslar tomonidan pichoqlanishi (qizi Mavludaxonning soʻzlariga koʻra, Rahim ismli telbasifat kishi pichoqlagan) tufayli fojiali halok boʻlgan. Zohidon qishlogʻidagi qabristonga partizan safdoshlari Nikolay Apanasenko (1918—1959) va Ivan Kurushev (1916—1960) yoniga dafn etilgan.
Oilasi
Mamadali Topivoldiyev urushda boʻlgan paytida razvedkachi Lidiya Kornelova bila oila qurgan. Ammo Lidiya oʻzi berilgan harbiy vazifani bajarish chogʻida nemislarga asir tushib qoladi, asirlikda qochgan Lidiya boshqa otryadga qoʻshiladi va shu otryad yordamida Petropavl (Qozogʻizton) shahriga keladi, bu yerda Topivoldiyevning Valentina ismli qizi tugʻiladi. 1946-yilda Mamadali Topivoldiyev Rishton tumani, Uyrat qishlogʻidan boʻlgan Donoxon Usmonxoʻjayevaga uylanadi. Ularning 8 nafar farzandlari Muborakxon (1946—2010), Ahmadali (1949—2009), Homidjon (1956—2009), Mavludaxon (1959), Hasanboy (1962), Matlubaxon (1962), Farhodjon (1963), Qahramon (1965) Topivoldiyevlar boʻlgan. Ahmadali Topivoldiyev otasining sharafiga oʻgʻillaridan biriga uning ismini qoʻygan.
Xotira
left|thumb|Qahramonlar alleyasidagi Mamadali Topivoldiyevning byusti (Krugloye shahri, Belorussiya) Mamadali Topivoldiyev xotirasiga bagʻishlab, bir qator ishlar amalga oshirilgan. Jumladan, Zodiyon (Zohidon) qishlogʻida va Krugloye shahridagi qahramonlar alleyasida granitdan qahramonning byusti oʻrnatilgan, Fargʻona viloyatidagi Rishton, Hamza (hozirgi Tinchlik), Fargʻona shaharlari koʻchalariga, Minsk shahridagi markaziy koʻchalardan biriga, Mogilyov viloyati, Krugloye shahridagi koʻchaga, Rishton tumanidagi 27-umumiy oʻrta taʼlim maktabiga, tumandagi mahallalardan biriga nomi berilgan, Pandigon qishlogʻida uy-muzeyi tashkil qilingan. Vitebsk viloyati, Tolochinsk tumaning tarixiy oʻlkashunoslik muzeyi hamda shu tumanning Voronsevichi qishlogʻidagi oʻrta maktab muzeyida Topivoldiyev haqidagi materiallar koʻrgazmasi mavjud. Kruglyansk tumanida eng yaxshi xirmonchi va kombaynchilar uchun Mamadali Topivoldiyev nomidagi mukofot taʼsis etildi. Paserovo (Pisarevo) qishlogʻi esa Topivoldiyevka deb qayta nomlandi. Ammo boshqa manbalarga koʻra, qishloq nomini oʻzgartirish taklifi berilgan, lekin qishloq nomi tarixiyligi yoʻqolishi tufayli bu taklifdan voz kechilgan. 2020-yil Toshkent shahrida ochilgan Gʻalaba bogʻidagi „Mangu jasorat“ majmuasida Mamadali Topivoldiyevning haykali ham joy olgan. 2022-yil 8-may kuni Zodiyon (Zohidon) qishlogʻida Mamadali Topivoldiyev memorial muzeyi ochilgan. 2023-yil 4-may kuni Oʻzbekistondagi Shanxay Hamkorlik Tashkilotining Xalq diplomatiyasi Rishton tumani hokimligi bilan birgalikda Mamadali Topivoldiyev xotirasiga bagʻishlab „Xotira — abadiy, qadr — muqaddas“ mavzusida maʼnaviy-maʼrifiy tadbir oʻtkazdi.
Unvon va mukofotlari
Mamadali Topivoldiyev SSSR Oliy Soveti Prezdiumi farmonlariga asosan Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni (1944-yil 15-avgust), Lenin ordeni (1944-yil 15-avgust), „Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan paxtakor“ faxriy unvoni (1964-yil 13-noyabr) , „Jangovar xizmatlari uchun“ ordeni (1942-yil 13-noyabr), 1-darajali „Ulugʻ Vatan urushi partizaniga“ medali (1944-yil 29-iyun), Qizil Yulduz ordeni (1944-yil 15-avgust), „Jasurlik uchun“ medali, Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1957-yil 11-yanvar), „Hurmat Belgisi“ ordeni (1966-yil 30-aprel), „1941—1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali, „1941—1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida qozonilgan gʻalabaning yigirma yilligi“ medali, „SSSR Qurolli Kuchlarining 50 yilligi“ medali bilan mukofotlangan.
Kino va adabiyotda tasvirlanishi
1973-yilda Oʻzbekfilm buyurtmasi asosida rejissyor Ravil Botirov tomonidan „Nezabitaya pesnya“ („Незабытая песня“) nomli badiiy-harbiy film suratga olingan. Film Mamadali Topivoldiyev hayoti haqida boʻlib, film bosh qahramoni Sattor (Kazbek) rolini Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist, mashhur aktyor Rustam Saʼdullayev oʻynagan. Oʻzbekistonda ushbu film „Kazbek“ nom ostida namoyish etilgan.
Torogʻiz baqalar
Torogʻiz baqalar (Brevicipitidae) — dumsiz suvda va kuruklikda yashovchilar turkumiga mansub hayvonlar oilasi. 260 turi bor. Daraxt ustida, yerda, tuproqni kovlab yashovchi turlari mavjud. Tashqi koʻrinishi va tuzilishi juda xilmaxil. Tanasining uz., odatda, 2—4 sm, ayrim turlariniki 10 sm dan ortiq. Urgʻochisi nisbatan yirik. Torogʻiz baqalar ning ogʻzi tor (nomi shundan). Tungi hayvon. Hasharotlar, asosan, chumolilar va termitlar bilan oziqlanadi. Suv havzalarida koʻpayadi. Koʻpayish davrida baland ovoz bilan sayraydi. Quruqlik muhitiga moslashuv natijasida ayrim Torogʻiz baqalar rivojlanishida itbaliqdavri yoʻqolgan. Janubi Sharqiy Osiyo, Avstraliya, Janubiy Afrika, Madagaskar va Amerikaning tropik kismida tarqalgan.
Mamadali Topivoldiyev
Kino va adabiyotda tasvirlanishi
2003-yilda rejissyor Muqim Yoʻldoshevning tashabbusi va shaxsiy mablagʻi hisobidan „Ikki xalq farzandi“ („Сын двух народов“) nomli hujjatli film olingan.
2019-yili Belorussiya va Oʻzbekistonda Tengiz Dumbadzening „Ular Belorussiyani ozod qilgandilar“ („Они освобождали Беларусь“) hujjatli filmi namoyish etiladi.
2021-yil mart oyida „Ipak yoʻli durdonasi“ nomi ostida boʻlib oʻtgan 13-Toshkent xalqaro kinofestivalining yakunida „Belarusfilm“ va Oʻzbekiston Kinematografiya agentligi oʻrtasida hamkorlik toʻg‘risidagi memorandum hamda qoʻshma loyiha, yaʼni „Kazbek“ nomli toʻliq metrajli filmni suratga olish haqida kelishuv imzolandi. Filmning postanovka rejissyori etib Muhammad Ali Iskandarov belgilandi. Dastlab loyihaviy nomi „Kazbek“ boʻlgan film „Osiyo arsloni“ nomi ostida 2022-yildan Fargʻonada Topivoldiyevning yoshlik davri suratga olingan. Yoz oylarida esa Topivoldiyev urushdagi harakatlari Belorussiyada suratga olindi. Bosh rolni taniqli aktyor Ulugʻbek Qodirov ijro etgan.
Mamadali Topvoldiyev hayotiga bagʻishlab, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi, yozuvchi Hamid Burhon „Koʻprik“ nomli hujjatli roman („Donishmand ziyosi“, nashriyoti, Toshkent. 2020-yil), yozuvchi Baxtiyor Abdugʻofurning „Kazbek“ (Osiyo arsloni) nomli roman („Kitobdornashr“ nashriyoti, Toshkent. 2023-yil) yozgan.
Lesnoy (Mendiqara tumani)
Lesnoy (Лесной) — Qozogʻistonning Qoʻstanay viloyati Mendiqara tumaniga qarashli qishloq. Pervomayskiy qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi - 395657500.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 468 kishini (231 erkak va 237 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 424 kishi (209 erkak va 215 ayol) yashagan.
Mashoor Shereef
Mashoor Shereef (1993-yil 5-yanvarda tugʻilgan) — hind professional futbolchisi, Hindiston Superligasining „North East United“ klubi va Hindiston terma jamoasida himoyachi sifatida oʻynaydi.
Chennay City
U 2017-yilning 29-noyabr kuni „Chennai City“ safida „Indian Arrows“ga qarshi professional debyut qilgan. U oʻyinning 26-daqiqasida zaxiradan maydonga tushdi, lekin Chennay City 3:0 hisobida magʻlub boʻldi.
North East United
2020-yilda Mashoor Hindiston Superligasining „North East United“ klubiga qoʻshildi. U Hindiston Superligasining 2020/21 mavsumida 11 oʻyinda maydonga tushdi. U NorthEast United uchun birinchi golini 2021-yil 21-dekabrda ATK Mohun Bagan darvozasiga kiritdi. Mashoor Shereefning eng muvaffaqiyatli mavsumi Hindiston Superligas ining 2021—2022-yilgi mavsumi boʻldi. Mashoor Shereef bu mavsum davomida 15 marotaba North East United jamoasi safida maydonga tushib jamoa faoliaytidagi ilk golini urdi va oʻz faoliaytidagi gollar sonini 3 taga yetkizib oldi. Mashoor Shereef bundan oldingi ikita golini Chennay City jamoasi safida 2019-yilgi mavsum Hindsiton I-ligasida urgan. Oʻsha mavsum davomida ham Mashoor Shereef Chennay City jamoasi safida 15 marotaba maydonga tushgan edi.
Xalqaro maydonda
2021-yil 2-mart kuni Shereef Hindiston terma jamoasining Ummon va BAAga qarshi oʻrtoqlik oʻyinlari oldidan 35 kishidan iborat milliy futbol terma jamoasiga saralandi. 2021-yil 29-mart kuni Shereef Hindiston terma jamoasi safida BAAga qarshi debyut qildi. Umumiy hisobda, Mashoor Shereef Hindiston milliy terma jamoasi safida ikki marotaba maydonga tushgan va 2022-yilgi maʼlumotlarga koʻra hali biorn marta ham gol ura olmagan.
Brinscal
Brinscall - Angliyaning Lankashir shtatidagi Chorli tumanidagi qishloq. Chorlidan taxminan besh mil shimoli-sharqda joylashgan Brinscall xuddi shunday o'lchamdagi Withnell va Abbey Village qishloqlari bilan hursand chegaradosh. Brinscall Withnell fuqarolik cherkovining bir qismidir, ammo o'z chegaralariga ega emas. Biroq, 2001 yilgi aholini ro'yxatga olishda foydalanilgan va qishloqning taxminan bir xil hududini qamrab olgan hududda 1,431 aholi bor edi. 2011 yilgi aholini ro'yxatga olishda qishloq aholisi 1388 shunchaga yitgan.
Leslie Tripathy
Leslie Tripathy — hind aktrisasi, u dastlab Odia musiqiy videolari va filmlarida, keyin Bollywood kinofilmida paydo boʻlgan. 2014-yilda Tripathy hind kino sanoatida Tarun Madan Chopra rejissyorligidagi W filmi bilan debyut qilgan.
Yoshligi
2008-yilda Tripathy uni taʼqib qilayotgan Raja Acharyadan politsiyadan himoya soʻragan. Taʼqibchini toʻxtatish uchun Biranchi Das ham aralashib, natijada oʻldirilgani aytilgan.
Faoliyati
Tripathy Bollivud filmidagi faoliyatini 2014-yilda zo‘rlangan Roohi Malik rolini o‘ynagan W filmi bilan boshlagan. U oʻzining birinchi telugucha Chusinodiki Chusinanthad debyut filmida Sivaji (telugu aktyori) bilan birga paydo boʻlgan. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/Leslie_Tripathy%2C_Bollywood_Actress_at_India_Leadership_Conclave_2017.jpg/220px-Leslie_Tripathy%2C_Bollywood_Actress_at_India_Leadership_Conclave_2017.jpg|thumb| Aktrisa Leslie Hindiston rahbariyatining asoschisi Satya Brahma bilan uchrashuvida Leslie 2017-yil 4-avgust kuni Sahara Star mehmonxonasida Mumbayda tashkil etilgan nufuzli Satya Brahma tomonidan tashkil etilgan Hindiston yetakchilar yig‘ilishida „Kibermakonda trolling, badanni sharmanda qilish, taʼqib qilish, zo‘rlash va o‘lim tahdidi hujumiga qarshi kurashish“ mavzusida ILC Power brendi spikeri sifatida nutq so‘zlash uchun taklif qilingan.
Safiya Burxonova
Safiya Kaimovna Burxonova (tugʻ. 1989-yil 2-oktyabr, Oʻzbekiston SSR) — oʻzbek atletikachisi-paralimpiyachi, yadro uloqtirishda bellashadi. 2020-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlarini chempioni, 2016-yilgi Yozgi Paralimpiya oʻyinlarining kumush medali sovrindori, Osiyo chempioni.
Faoliyati
Safiya Burxonova 2008-yilgi yengil atletika boʻyicha Osiyo chempionatida uchinchi oʻrinni egalladi. U oʻzining birinchi oʻn yetti metrlik zarbasini 2009-yilda urib, Oʻzbekiston milliy chempionligini qoʻlga kiritdi. Bu muvaffaqiyat unga 2010-yilgi Osiyo oʻyinlarida qatnashish imkonini berdi va finalda yettinchi oʻrinni egalladi. 2011-yilgi Safiya yengil atletika boʻyicha Osiyo chempionatida toʻrtinchi oʻrinni egalladi. 2012-yilgi Osiyo Gran-prisida u ketma-ket uchta gʻalabani qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili Olmaotada (Qozog'iston) musobaqada u oʻzining shaxsiy eng yaxshi koʻrsatkichini — 17,44 metrni qayd etdi. 2013-yilgi yengil atletika boʻyicha Osiyo chempionatida yadro uloqtirish boʻyicha beshinchi oʻrinni egalladi.
2016-yilda Rio-de-Janeyroda (Braziliya) boʻlib oʻtgan Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida Safiya yadro uloqtirishda (F12 toifasi) kumush medalni qoʻlga kiritdi. Toʻrt yildan soʻng Safiya Burxonova Tokioda Yozgi Paralimpiya oʻyinlarida oltin medalni qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev farmoni bilan Safiyaga Oʻzbekiston iftixori faxriy unvonini berdi.
Teshiktepa (Qashqadaryo viloyati, Qarshi tumani)
Teshiktepa — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: VIII—IX asrlar. Qashqadaryo viloyatining Qarshi tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Tallikuron” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Torogʻiz ilonlar
Torogʻiz ilonlar (Leptotyphlopidae) — ilonlar kenja turkumi oilasi. Koʻrinishi chuvalchangsimon, mayda, uz. 30—37 sm, 40 (baʼzi manbalarda 47) turi bor. Torogʻiz ilonlarning tashqi koʻrinishi Oʻzbekistonda uchraydigan koʻrilonga oʻxshash. Tanasi 14 qator joylashgan toʻgarak tangachalar bilan qoplangan. Chanoqkamari skeleti rudimenti saklanib qolgan. Yuqori jagʻida tishlari yoʻq. Pastki jagʻlarida 2 qator mayda tishlari bor. Ogʻzi katta ochilmaydi (nomi ham shundan). Torogʻiz ilonlar yer ostida yashaydi. Afrika, Jan.Gʻarbiy Osiyo, Janubiy va Markaziy Amerikada tarqalgan. Tuproqsa, toshlar ostida va termitlar uyasida yashaydi. Shomda faol. Torogʻiz ilonlar termit, chumoli va mayda hasharotlar bilan oziqlanadi. 4 tagacha tuxum qoʻyib koʻpayadi.
Ian Nepomniachtchi
Ian Aleksandrovich Nepomniachtchi ( Yan Aleksandrovich Nepomnyashchiy,   (         [[Media:Ru-Ian Alexandrovich Nepomnyashchij.ogg|tinglash]]  ) ; 1990-yil 14-iyulda tugʻilgan) — rossiyalik shaxmat grossmeysteri.
Nepomniachtchi 2010-yilgi va 2020-yilgi Rossiya Superfinallarida va 2010-yilda Yevropaning individual chempionliklarida gʻolib chiqqan. U, shuningdek, 2016-yilgi Tal Memorial va 2008-yilgi va 2015-yillardagi Aeroflot Open musobaqalarida gʻolib chiqdi. U Rossiya terma jamoasi tarkibida Antaliya (2013) va Ostona (2019) shaharlarida shaxmat boʻyicha jahon jamoaviy chempionatida gʻolib chiqdi. Nepomniachtchi Rossiya jamoasi bilan 2015-yilda Reykyavikda shaxmat boʻyicha Yevropa jamoaviy chempionatida gʻolib chiqdi. 2016-yil oktabr oyida Nepomniachtchi tezkor shaxmat va blits boʻyicha dunyoda toʻrtinchi oʻrinni egalladi. U Rapid boʻyicha jahon chempionatida ikkita kumush medalni va jahon blits chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritdi, shuningdek, 2008-yilgi Ordix Open musobaqasida gʻolib chiqdi. 2019-yil dekabr oyida u FIDE Gran-prisi 2019 da ikkinchi oʻrinni egallab, 2020—2021-yilgi Nomzodlar turniriga yoʻllanma oldi. U 2021-yilgi FIDE nomzodlari turnirida gʻolib chiqdi va bu unga shaxmat boʻyicha 2021-yilgi jahon chempionatida jahon chempionligi unvoni uchun daʼvogar sifatida ishtirok etish huquqini berdi. 2021-yil dekabr oyida u amaldagi chempion Magnus Karlsenga qarshi kurashda yutqazdi. 2022-yil iyul oyida u 2022-yilgi FIDE nomzodlari turnirida gʻolib chiqdi va shu tariqa ketma-ket ikkita Nomzodlar turnirida gʻolib chiqdi va yana shaxmat boʻyicha 2023-yilgi jahon chempionatida ishtirok etish huquqini qoʻlga kiritdi; qoʻshimcha ravishda, u 2013-yilda zamonaviy format joriy etilganidan beri barcha Nomzodlar turnirida eng yuqori ball toʻpladi.
Erta mashhurlik
Nepomniachtchi toʻrt yoshida shaxmat oʻynashni oʻrgangan. Uning bobosi Boris Iosifovich Nepomniashchiy (1929-1998) Bryanskda taniqli oʻqituvchi va lirik boʻlgan. Ianning birinchi murabbiylari uning amakisi Igor Nepomniashchi, Valentin Evdokimenko, xalqaro usta Valeriy Zilbershteyn va grossmeyster Sergey Yanovskiy edi. Besh yoshida Ian oʻzining birinchi murabbiyi Valentin Evdokimenko bilan Bryanskka koʻchib oʻtdi va Ian oʻn uch yoshga toʻlguncha mashq qildi. U murabbiyi qoʻl ostida jahon va Yevropa chempionatlarida qatnashdi. Nepomniachtchi uch marta shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida gʻolib chiqdi. 2000-yilda u 10 yoshgacha boʻlgan toifada gʻolib chiqdi, 2001 va 2002-yillarda esa U12 chempionatida birinchi boʻldi. 2002-yilda Nepomniachtchi U-12 toifasida shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida ham magʻlub boʻlib, tay-brek boʻyicha Magnus Karlsenni ortda qoldirdi.
2007—2009-yillar
2007-yilda u Wijk aan Zee shahrida boʻlib oʻtgan Korus shaxmat turnirining C guruhida ikkinchi oʻrinni egalladi va oʻzining birinchi grossmeyster (GM) normasini qoʻlga kiritdi. Oʻsha yilning oxirida Nepomniachtchi Drezdenda shaxmat boʻyicha Yevropa individual chempionatida ikkinchi GM normasini qoʻlga kiritdi. GM unvoni uchun zarur boʻlgan uchinchi va yakuniy norma Kirishi shahrida boʻlib oʻtgan 5-Vanya Somov xotirasi — Jahon yoshlar yulduzlari turnirida qoʻlga kiritildi. Oxirgi bahsda Nepomniachtchi gʻalaba qozonib, Rauf Mamedov, Parimarjan Negi va Zaven Andriasyanni tay-brekda ortda qoldirdi.
2009-yil Makkabiya oʻyinlarida shaxmat boʻyicha oltin medalni qoʻlga kiritdi.
2010—2011-yillar
2010-yilda Riyekada Nepomniachtchi 9/11 hisobida Yevropa individual chempionatida gʻolib chiqdi. Oʻsha yili Moskvada u pley-offda Sergey Karjakinni magʻlub etib, Rossiya chempionatida gʻolib chiqdi.
2011-yil noyabr oyida Nepomniachtchi Moskvadagi Tal Memorial 22-toifasida Vasiliy Ivanchuk va Sergey Karjakin bilan 3-5-oʻrinlarni egalladi.
2011-yilda Nepomniachtchining murabbiyi Vladimir Potkin edi.
2013—2015-yillar
2013-yil may oyida Nepomniachtchi Aleksandr Moiseenko, Evgeniy Romanov, Aleksandr G Beliavskiy, Konstantin Lupulesku, Fransisko Valyexo Pons, Sergey Movsesyan, Hrant Melkumyan, Aleksey Dreev va Evgeniy Aleksuel bilan Yevropa chempionligida 1-8 oʻrinlarni egalladi. Keyingi oyda Xanti-Mansiyskda oʻtkazilgan tezkor shaxmat boʻyicha jahon chempionatida Nepomniachtchi Shahriyar Mamedyarovdan keyin ikkinchi oʻrinni egalladi. 2013-yil oktabr oyida u Rossiya chempionati superfinalida Peter Svidler bilan birinchi oʻrinni egalladi va tay-brekda ikkinchi oʻrinni egalladi.
2013-yil davomida Nepomniachtchining blits reytingi yanvarda 2689 dan dekabrda 2830 ga koʻtarildi.
Nepomniachtchi 2014-yilda Dubayda oʻtkazilgan shaxmat boʻyicha blits boʻyicha jahon chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritdi. Avgust oyida Yaroslavlda boʻlib oʻtgan „Yaroslav Donishmand“ 5-xalqaro shaxmat festivalida u 2009—2014-yillardagi oltita Yevropa chempionlari ishtirokida ikki davra tizimida oʻtkazilgan tezkor shaxmat boʻyicha Chempionlar turnirida gʻolib chiqdi. 2014-yil dekabr oyida Pekinda boʻlib oʻtgan SportAccord World Mind Games musobaqasida u erkaklar oʻrtasidagi bask shaxmat turnirida oltin medalni qoʻlga kiritdi.
2015-yil aprel oyida u oʻz faoliyatida ikkinchi marta Aeroflot Open turnirida gʻolib chiqdi, Daniil Dubovni taybrekda ortda qoldirdi, qora donalarda koʻproq oʻyin oʻtkazdi va 2015-yilda Dortmund Sparkassen shaxmat uchrashuvida ishtirok etish huquqini qoʻlga kiritdi. Turnir tugagandan soʻng u Aeroflot blits turnirida ham gʻolib chiqdi. Oʻsha yilning oxirida, sentabr oyida u Moskva blits chempionatida gʻolib chiqdi va bir oy oʻtgach, Berlinda boʻlib oʻtgan tezkor shaxmat boʻyicha jahon chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritdi.
2016—2020-yillar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/Ian_Nepomniachtchi_Satka_2018.jpg/220px-Ian_Nepomniachtchi_Satka_2018.jpg|alt=Nepomniachtchi looking over a chess board.|thumb| Nepomniachtchi shaxmat boʻyicha 2018-yilgi Rossiya chempionati super finalida Nepomniachtchi iyul oyida Xaynan Danchjoudagi 7-turnirda va oktabr oyida Tal Memorialida gʻolib chiqdi.
2016-yilda boʻlib oʻtgan 42-shaxmat Olimpiadasida u Rossiya terma jamoasi uchun jamoaviy bronza medali va yakka tartibda kumush medalni qoʻlga kiritdi.
2017-yilning 10-dekabrida Ian Londondagi superturnirda jahon chempioni Magnus Karlsenga qarshi shaxmat oʻyinida gʻalaba qozondi. Turnirda 8 turdan keyin peshqadam (+3-0=5) boʻlgan „Nepomniachtchi“ 9-turda peshqadamga yetib olishga muvaffaq boʻlgan Fabiano Karuanaga tay-brekda imkoniyatni boy berib, 2-oʻrinni egalladi. 2017-yil 27-dekabr kuni Ar-Riyodda yakunlangan tezkor shaxmat boʻyicha jahon chempionatida uchinchi oʻrinni egalladi.
2019-yil yanvar oyida Nepomniachtchi 81-Tata Steel Masters musobaqasida qatnashib, 7½/13 (+4-2=7) bilan uchinchi oʻrinni egalladi.
2019-yil mart oyida Nepomniachtchi shaxmat boʻyicha Rossiyaning jamoaviy jahon chempionatida ishtirok etdi.
Oʻsha yilning may oyi oxirida u shaxmat boʻyicha 2020-yilgi jahon chempionatining saralash bosqichining bir qismi boʻlgan Moskva FIDE Gran-pri turnirida ishtirok etdi. Turnir 16 nafar oʻyinchi ishtirokida oʻtkazildi. Nepomniachtchi finalda GM Aleksandr Grischukni tezkor tay-breyklarda magʻlub etib, turnir gʻolibiga aylandi. Bu unga jami 9 ta Gran-pri ochkosini keltirdi va uni tabloda birinchi oʻringa qoʻydi.
2020-yil dekabr oyida u oʻn bir oʻyindan 7,5 ochko toʻplab, GM Sergey Karyakinni yarim ochkoga ortda qoldirib, Rossiya chempionligini qoʻlga kiritdi.
2021—2022-yillar
2021-yil aprel oyida Nepomniachtchi 2020/2021 Nomzodlar turnirida 8,5/14 ball (+5-2=7) bilan ikkinchi oʻrindan yarim ochko yuqori Maksim Vachier-Lagrave gʻolib chiqdi. Nomzodlar 2021-yilning noyabr-dekabr oylarida shaxmat boʻyicha jahon chempionati uchun oʻyinda Magnus Karlsenga raqiblik qilish uchun saralangan Nepomniachtchi ustidan gʻalaba qozonishdi. Karlsen bilan 7½-3½ hisobida gʻalaba qozonib, unvonini saqlab qoldi. 2021-yil avgust oyida Nepomniachtchi 2792 ball bilan Rossiyaning eng yuqori reytingli shaxmatchisi boʻldi. Bu uni dunyoda toʻrtinchi va Yevropada ikkinchi (Magnus Karlsendan keyin) joylashtirdi.
2021-yilning 26-28-dekabr kunlari Nepomniachtchi 2021-yilgi FIDE jahon chempionatida qatnashdi va u yerda 9,5/13 ball bilan qoʻshma yetakchilardan biri boʻldi va tay-breklardan soʻng ikkinchi oʻrinni egalladi. Natijada u Nodirbek Abdusattorovga qarshi pley-off yoʻllanmasini qoʻlga kiritdi, u ham 9,5/13 ball toʻpladi va tay-breyklardan soʻng birinchi oʻrinni egalladi. Nepomniachtchi oʻzining birinchi pley-off oʻyinida Abdusattorov bilan durang oʻynadi, ikkinchisida esa magʻlub boʻldi. Natijada u musobaqada ikkinchi oʻrinni egalladi.
2021-yil dekabr oyida Nepomniachtchi Nornikel prezidenti Vladimir Potanin bilan oʻrtoqlik uchrashuvi oʻtkazdi va u 38-bosqichda grossmeysterning gʻalabasi bilan yakunlandi.
Nepomniachtchi 2022-yilgi Nomzodlar turnirida Jahon chempionatining ikkinchi sovrindori sifatida qatnashish huquqini qoʻlga kiritdi va turnirda erta peshqadamlikni qoʻlga kiritdi. FIDE Rossiya va Belarus jamoalarini xalqaro musobaqalardan chetlatganidan keyin u FIDE bayrogʻi ostida ishtirok etdi. 13-turda Nepomniachtchi Richard Rapportga qarshi durang oʻynab, 1,5 ochko bilan 14-chi va soʻnggi raundga yoʻl olganidan soʻng, nomzodlar safida gʻalaba qozondi. Bu unga shaxmat boʻyicha 2023-yilgi jahon chempionatiga yoʻllanmani kafolatladi.
Rapid va blits reytinglari
Klassik vaqt nazoratidagi kuchidan tashqari, Nepomniachtchi tezkor va blits shaxmatida juda mahoratlidir. 2021-yil iyun holatiga koʻra, Ian FIDE tezkor roʻyxatida 5-oʻrinni va blits roʻyxatida 10-oʻrinni egalladi.
Oʻrgimchak-odam: Yondosh olamlar
Saundtrek
Manba:
Protestant ittifoqi
right|thumb|300x300px| [[Muqaddas Rim imperiyasi|Muqaddas Rim imperiyasidagi protestant ittifoqiga aʼzo davlatlar (binafsha rang). 1610-yil]] right|thumb|300x300px| Koʻpgina protestant hukmdorlari Ittifoqqa aʼzo boʻlmagan, ayniqsa Saksoniya hukmdori. 1618-yildagi [[Oʻttiz yillik urush|Oʻttiz yillik urush arafasida Markaziy Yevropada diniy parchalanish.]] Protestant ittifoqi (Protestantische Union), Evangelist Ittifoqi, Auhausen Ittifoqi, Germaniya Ittifoqi yoki Protestant Harakat partiyasi sifatida ham tanilgan, protestant nemis davlatlarining koalitsiyasi. U 1608-yil 14-mayda Fridrix IV, saylovchi Palatin tomonidan har bir aʼzoning huquqlari, yerlari va xavfsizligini himoya qilish uchun tashkil etilgan. U Kalvinistik va Lyuteran shtatlarini oʻz ichiga olgan va 1621-yilda tarqatib yuborilgan.
Ittifoq ikki voqeadan keyin tashkil topgan. Birinchidan, Muqaddas Rim imperatori Rudolf II va Bavariya gersogi Maksimilian I 1607-yilda Donauvertda katoliklikni qayta tikladilar. Ikkinchidan, 1608-yilga kelib, imperatorlik hududining koʻpchiligi 1555-yilgi Augsburg tinchligining yangilanishi 1552-yildan beri oʻzlashtirilgan barcha cherkov yerlarini tiklash sharti boʻlishi kerak degan qarorga keldi. Protestant knyazlari Auxauzenda uchrashib, 1608-yil 14-mayda Fridrix IV boshchiligida protestant davlatlari koalitsiyasini tuzdilar. Bunga javoban, keyingi yili Dyuk Maksimilian boshchiligidagi katolik ligasi tashkil etildi.
Biroq, protestant ittifoqi boshidanoq bir qancha kuchli nemis protestant hukmdorlari, xususan Saksoniya hukmdori ishtirok etmaganligi sababli zaiflashdi. Ittifoq, shuningdek, uning lyuteran va kalvinist aʼzolari oʻrtasidagi ichki nizolarga duchor boʻlgan.
1619-yilda pfalzlik Fridrix V Muqaddas Rim imperatori Ferdinand II ga qarshi boʻlib, Bogemiya qirolligini qabul qildi. 1620-yil 3-iyulda protestant ittifoqi Ulm shartnomasini imzoladi (Ulmer Vertrag) va betaraflikni eʼlon qilib, Fridrix Vni qoʻllab-quvvatlashdan bosh tortdi. 1621-yil yanvarda Ferdinand II Fridrix V ga imperatorlik taqiqini qoʻydi va imperatorni saylash huquqini Maksimilianga oʻtkazdi. Saylov palatinati ham Bavariyaga Yuqori Pfalzni boy berdi. Protestantlar ittifoqi fevral oyida Xaylbronn shahrida yig‘ilib, Ferdinandning harakatlariga rasman norozilik bildirgan. U bu shikoyatga eʼtibor bermadi va protestant ittifoqiga oʻz armiyasini tarqatib yuborishni buyurdi. Ittifoq aʼzolari may oyida Maynts kelishuvi boʻyicha Ferdinandning talabini bajarishdi va 1621-yil 14-mayda u rasman tarqatib yuborildi.
Oʻn ikki yil oʻtgach, unga aloqasi boʻlmagan yangi alohida Heilbron ittifoqi paydo boʻldi, U Germaniyaning gʻarbiy, markaziy va janubiy qismidagi baʼzi protestant davlatlari bilan ittifoq tuzdi va bir vaqtning oʻzida ushbu ligaga aʼzo boʻlgan Shvetsiya va Fransiya rahbarligida Muqaddas Rim imperatoriga qarshi kurashdi.
Protestantlar ittifoqining koʻrsatmalari
right|thumb|275x275px| Protestant ittifoqini tashkil etish toʻgʻrisidagi hujjat 1608-yil 14-mayda imzolangan, hozir Bavariya davlat arxivida (Bayerische Hauptstaatsarchiv) Augsburg tinchlik kelishuvi bilan taʼminlangan xavfsizlikni mustahkamlash niyatida protestantlar 1608-yilda ittifoq tuzdilar. Uning rahbarlari quyidagi tarzda yashash uchun koʻrsatmalar va kelishuvlarni yaratdilar:
Vaqt jadvali
1555-yilda Augsburg tinchlik shartnomasi Karl V va Lyuteran knyazlari tomonidan imzolandi. Bu shartnoma Rim-katolik va Lyuteran knyazlariga oʻz davlati qaysi dinga tegishli boʻlishini hal qilish erkinligini berdi, ammo Kalvinist knyazlarga bunday himoya bermadi. 1608-yilda protestant knyazlari protestant ittifoqi deb nomlanuvchi ittifoq tuzdilar. Keyingi yili katolik ligasi tuzildi. 1610-yilda Ittifoq Jülich merosxoʻrligi urushiga aralashdi. 1618-yilda Oʻttiz yillik urush Bogemiya qoʻzgʻoloni bilan boshlandi. Frederik V, Palatin, keyingi yili Bogemiya qirolligini qabul qildi. Ittifoq 1620-yil Ulm shartnomasida Frederik va katolik ligasi oʻrtasidagi ziddiyatda oʻzining betarafligini eʼlon qildi. Ittifoq keyingi yili tarqatib yuborildi.
Manbalar
<references group="" responsive="0">
Brek Shea
Deyn Brekken „Brek“ Shay (Dane Brekken "Brek" Shea;, College Station, Texas, AQSH) — amerikalik futbolchi, MLSning „Inter Mayami“<span class="wikidata-claim" data-wikidata-claim-id="Q590862337E234D0-AF5C-4A75-89D2-894617131B1A" data-wikidata-property-id="P569"> klubining ekstremal yarim <span class="wikidata-claim" data-wikidata-claim-id="Q590862337E234D0-AF5C-4A75-89D2-894617131B1A" data-wikidata-property-id="P569"> himoyachisi hisoblanadi. AQSh terma jamoasida ham himoyachi sifatida faoliyat olib borgan.
Dastlabki yillari
Oʻsmirlik chogʻida Brek „Dallas Texans“ oʻsmirlar klubida toʻp surgan va u ketma-ket toʻrt marta shtat chempionligini qoʻlga kiritgan. Keyin Floridadagi IMG futbol akademiyasiga oʻqishga kirgan va uni oʻz sinfida birinchi oʻntalikka kirgan. 2007-yilning oktabr oyida Angliyada Bolton Uonderers bilan mashgʻulot oʻtkazgan.
„Dallas“ jamoasida
Shey kollej darajasida raqobatlashmadi, oʻrta maktabdanoq pro ligaga qoʻshildi. 2008-yilda u „Dallas“ klubi tomonidan MLS Super Draftda ikkinchi raqam ostida tuzilgan. Shey MLSdagi debyutini 2008-yilning 20-aprelida AQShning „Chivas“ klubiga qarshi o‘tkazgan va u yerda 86-daqiqada zaxiradan maydonga tushgan. U beshta xalqaro o‘rtoqlik o‘yini va sakkizta zaxira liga o‘yinida maydonga tushgan, biroq 2008-yil 19-sentabrda o‘ng tizzasidan olgan jarohati tufayli mavsumni muddatidan avval yakunlashga majbur bo‘lgan. Brekning klub uchun asosiy jamoa oʻyinidagi ilk starti 2009-yil 23-mayda „Los-Anjeles Gelaksi“ga qarshi oʻyinda sodir boʻlgan.
Keyingi ikki mavsumda Shey hujumchi, shuningdek, markaziy yarim himoyachi va himoyachi sifatida oʻynadi. 2010-yilgi mavsumda u oʻzini ekstremal chap yarim himoyachi sifatida koʻrsatgan. Brek oʻzining professional ligadagi birinchi golini 2010-yil 15-may kuni „Filadelfiya Union“ jamoasiga qarshi oʻtkazgan.
2012-yilgi mavsum Brek uchun jarohatlar tufayli unchalik muvaffaqiyatli boʻlmadi. Noyabr oyida u oʻng oyogʻidagi suyakni olib tashlash uchun operatsiya qilindi.
„Stok City“ jamoasida
2013-yilning yanvar oyida Shey „Stok City“ klubida mashgʻulotlarda qatnashgan. 2013-yil 31-yanvarda klub bilan 2,5 million funt sterling miqdorida toʻrt yarim yillik shartnoma imzolagan. 23-fevral kuni u „Stok City“ safida „Fulxem“ ga qarshi oʻyinda debyut qilgan. Kelajakda u yana bitta oʻyinda zaxiradan maydonga tushgan, shundan soʻng murabbiy Toni Pulis jarohati tufayli mavsum oxirigacha uni asosiy tarkibdan olib tashlagan.
2014-yilning 1-yanvarida u „Barnsli“ga ijaraga o‘tdi va shu kuni „Birmingem City“ga qarshi o‘yinda klub safida debyut qilgan.
Xalqaro faoliyati
Shey oʻsmirlik chogʻida AQSH terma jamoasida oʻynay boshladi, avvaliga 17 yoshgacha boʻlganlar jamoasida, keyin esa 20 yoshgacha boʻlganlar jamoasida oʻynashni davom ettirgan. Birinchi marta u 18 yoshida mamlakatning kattalar terma jamoasiga taklif qilinganida, u JCh-2010 saralashining 2-bosqichi javob oʻyinida Barbadosga qarshi oʻyin uchun tarkibga kiritilgan, ammo maydonga kirmagan.
2010-yil sentabrida Shey terma jamoa safida ilk bor maydonga tushib, Kolumbiyaga qarshi o‘rtoqlik o‘yinida birinchi bo‘limda maydonga tushgan. U 1990-yillarda tugʻilgan, kattalar terma jamoasi uchun oʻyinda ishtirok etgan birinchi futbolchi boʻlgan.
Shahsiy hayoti
Shay boʻsh vaqtlarida rasm chizish bilan shugʻullanadi. Brek oʻzining Left Foot Studio  veb-saytiga ega boʻlib, uning chizmalari va mavhum dizaynlarini namoyish etadi.
Yutuqlari
AQSh milliy futbol jamoasi
Alfa Romeo 33 Stradale
Alfa Romeo 33 Stradale — Italiyaning Alfa Romeo kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan oʻrta dvigatelli sport avtomobili, Alfa Romeo Tipo 33 poyga avtomobillari seriyasining yoʻl versiyasi. „Stradale“ (italyancha „yoʻl“ degan maʼnoni anglatadi) italyan avtomobil ishlab chiqaruvchilari tomonidan umumiy yoʻllarda foydalanish uchun mos keladigan sport avtomobillarining versiyalari (koʻpincha eskirgan yoki qattiq oʻzgartirilgan) uchun ishlatiladigan nom edi. Avtomobil 1967-yil sentyabr oyida Italiyaning Monza shahrida boʻlib oʻtgan sport avtomobillari koʻrgazmasida ommaga taqdim etilgan. Jami 16 ta mashina qurilgan. Prototipi (tana raqami 750.33.01) Yaponiyadagi xususiy Abarth galereyasiga 1970-yillarning oxirida qurilgan magniy qotishmasidan qilingan Stradale nusxasi (tana raqami 105.33.12) va hozirda Alfa Romeo muzeyiga tegishli beshta kontseptual avtomobilga sotildi. . Top Gear jurnalining " Barcha zamonlarning eng seksual 100 avtomobili " roʻyxatida Alfa Romeo 33 Stradale 15-oʻrinni egalladi.
Oʻtmishdoshlar
1967-yilda yaratilgan birinchi 33 Stradale avtodelta Alfa Romeo Tipo 33 poyga avtomobiliga asoslangan edi. Avtomobil dizayni Franko Skaglione tomonidan kuzov Carrozzeria Marazzi tomonidan ishlab chiqarilgan; avtomobil 1967-yilda Turin avtosalonida debyut qilgan.
Narxi
Alfa Romeo avtomobilni poyga texnologiyasining bir qismini keng ommaga taqdim etish uchun yaratdi. 1968-yilda, avtomobil sotuvga chiqarilganda, uning narxi (17 000 dollar) oʻsha yili sotilgan barcha avtomobillar orasida eng yuqori koʻrsatkich edi : oʻsha paytda yangi mashinaning oʻrtacha narxi 2 822 dollar edi. Italiyada 33 Stradalening chakana narxi 9,750,000 lira edi. Taqqoslash uchun, Lamborghini Miura narxi 7.700.000 lira edi, ishchining oʻrtacha maoshi taxminan 150.000 lirani tashkil qiladi.