cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ishoq shayx masjidi
Masjid toʻgʻri toʻrtburchak tarhli (24,0x25,6 m), 5 ustunli xonaqoh (18,10x13,60 m), 19 ustunli ayvon hamda jan.da biri gumbaz tomli, ikkinchisi tekis tomli kichik xonalardan iborat. Xonaqohning ichki devorlari har xil oʻlchamdagi boʻlaklarga boʻlinib, ular orasi oʻyma va qirma uslubidagi turli naqshlar bilan toʻldirilgan. I.Sh.m. 19—20-asrlarga xos Fargʻona milliy meʼmorlik anʼanalarini oʻzida aks ettirgan yodgorliklardan.
Carum
Carum — qadimgi dunyoning moʻtadil iqlimli mintaqalarida o‘suvchi ziradoshlar oilasiga kiruvchi gullaydigan oʻsimliklarning 20 ga yaqin turini o‘z ichiga olgan turkum. Eng yaxshi tan olingan turlardan ikkitasi — oddiy zira (C. carvi) va ajwain (Carum copticum) urug‘lari ziravor sifatida keng qo‘llaniladi.
Carum bulbocastanum turi bugungi kunda Bunium turkumiga kiritilgan va nomi Bunium persicumga o‘zgartirilgan.
Chilchi
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Chilchi ( Чильчи  ) — Rossiya Federatsiyasining Amur viloyati Tindinskiy tumanidagi Chilchin aholi yashash punkti tarkibiga kiruvchi qishloq posyolka (posyolka) va maʼmuriy markazi hisoblanadi. 2018-yilda aholi soni 190 kishini tashkil etar edi 2 ta ko'chaasi mavjud.
Geografiya
Chilchi Nyukja daryosi boʻyida, Tyndadan (tuman maʼmuriy markazi) 232 km shimoli-gʻarbda avtomobil yoʻlida joylashgan hududdir. Lopcha - eng yaqin qishloqlardan biri.
Sartinya
Sartynya — Rossiyaning Xanti-Mansiysk muxtor okrugi Beryozovskiy tumanidagi qishloq. Saranpaul qishloq aholi punktiga kiritilgan.
Geografiya
U Severnaya Sosva daryosining oʻng qirgʻogʻida, xuddi shu nomdagi Sartinya daryosining quyilishida joylashgan. Dengiz sathidan balandligi 14 m.
2010 yilda 38 nafar aholi istiqomat qilgan. Mansi milliy qishlog'i. Qishloqda 35 ta uy bor. Aholisi baliqchilik bilan shug'ullanadi.
Infratuzilma
"Rakhtynya" baliqchilik jamiyati mavjud. Elektr quvvati dizel generatori tomonidan ta'minlanadi. Kutubxona mavjud. Ulug 'Vatan urushi yillarida halok bo'lgan askarlarga yodgorlik o'rnatilgan.
ko'cha tarmog'i
Qishloqda 2 ta koʻcha va 2 ta qator mavjud.
Verdets
Aholisi
282 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 49,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,7 km2.
Hütten (Zürich)
Hütten  Shveysariyaning Zürich kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Horgen okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 7.24 km2. 913 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Hududi
Hüttenning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Bellevue (Pennsylvania)
Bellevue AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Allegheny County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
8110 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 2,9 km2. Shundan 2,6 km2 quruqlik, 0,3 km2 esa suv maydonidir.
Qadimgi turkiy tillar
Qadimgi turkiy tillar — turli turkiy xalqlar yozma yodgorliklarida saqlangan, lekin hozirgi kunda aloqaaralashuv vazifasini yoʻqotgan tillarni bildiruvchi shartli atama. Bu tillar amal qilgan vaqt chegarasi ancha katta davrni qamrab oladi.
Qadimgi turkiy tillart.ning eng qadimiysi urxunenisey (turkrunik) yodgorliklari tili boʻlib, uning adabiy varianti 7—9-asrlarga toʻgʻri keladi. Runik bitiklar Sharqda Lena daryosidan Gʻarbda Dunay daryosigacha boʻlgan ulkan hududdan topilgan. Eng yirik bitiklar Urxun va Yenisey daryolari havzalarida aniqlangan. Urxun bitiklari dastlab 1893-yilda V.Tomsen va V.V.Radlovshr tomonidan oʻqilgan (qarang Urxunenisey yezuvi). Umumiy runik tilning shakllanishiga oʻgʻuz qabilalarining tili asos boʻlgan. Adabiy til sifatida runik tildan turli qabilaurugʻlar va ijtimoiy tabaqalar foydalangani tufayli maʼlum darajada vazifaviyuslubiy va mintaqaviy variantdorlikka, muayyan ishlanganlik, meʼyoriylikka ega boʻlgan.
Uygʻurlar 9-asrda Turfon (Sharqiy Turkiston) hududiga koʻchib kelganlaridan keyin oʻz adabiy tilini yaratganlar. Uning asosini barcha turkiy qabilalar uchun umumiy boʻlgan va uygʻurlar ham foydalanib kelgan runik til tashkil etadi. Unga hozirgi uygʻur tiliga yaqin boʻlgan Turfon shahri shevasi elementlari qoʻshilib, uygʻur yozma manbalarida "turk uygʻur tili" deb ataladigan strukturaralash til paydo boʻlgan. Uygʻurlar runik alifbodan tashqari, sugʻd va shu asosda yaratilgan uygʻur yozuvidan, moniy (manixey) va brahmi yozuvlaridan foydalanganlar. V.V.Radlov qadimiy uygʻur adabiy tili 8— 9-asrlar oraligʻida toʻliq shakllangan va keyinchalik ibodatxonalarda oʻzgarishsiz qoʻllanib kelgan, deb hisoblaydi.
S.Ye. Malovning topilmalari esa uygʻur yozuvi 19-asr boshlarigacha Ganchjou uygʻurlari orasida ishlatib kelinganini tasdiqlaydi.
Qad. turkiyzabon elatlarga yaxshi maʼlum boʻlgan qadimgi uygʻur tili bir qancha adabiy tillarni shakllantirishda asos vazifasini oʻtagan. Mas, 11 —12-asrlarda uning taʼsiri ostida qoraxoniylarning musulmon davlatida (markazi Qashgʻar shahri) shu davlatning "qoraxoniyuygʻur tili" deb ataluvchi oʻz adabiy tili shakllangan. Ushbu tilning uygʻur asosi yana shunda koʻrinadiki, baʼzi asarlarni yaratishda arab alifbosi bilan bir qatorda uygʻur alifbosidan ham foydalanilgan. "Qoraxoniyuygʻur" atamasi unchalik toʻgʻri emas; oʻrta asr mualliflari boshqacha nomlardan foydalanganlar: Yusuf Xos Hojib uni "Bugʻro xon tili", Mahmud Koshgʻariy "xoqoniy tili", Ahmad Yugnakiy esa "koshgʻariy til" deb atagan.
13—14-asrlarda Sirdaryoning quyi oqimida joylashgan hududda (Xorazm bilan birga) va Oltin Oʻrda hududida Sharq manbalarida xorazmiyturk i y deb ataluvchi adabiy til paydo boʻladi. Xorazmning 11 —12-asrlardagi adabiy va ilmiy hayotida faol qatnashgan oʻgʻuz va qipchoq qabilalarining tillari mazkur adabiy tilning asosini tashkil etadi. Ushbu davrdagi asarlarning anʼanaviy oʻgʻuzuygʻur qismi qoraxoniylar davridagi tilning barcha unsurlarini toʻliq aks ettira olmaydi. Unga qipchoq tillariga xos koʻplab yangi unsurlar qoʻshilgan. Garchi bunda uygʻur tilining hissasi katta boʻlmasa ham, oʻsha davr yodgorliklarida uning taʼsiri grafikada saqlanib qolgan: bir qancha yodgorliklar uygʻur alifbosida yozilgan edi. Oʻrta asr turkiy adabiy tillari tarixidagi eng katta va ahamiyatli davr eski oʻzbek tili (baʼzi adabiyotlarda, manbalarda "chigʻatoy tili" deb notoʻgʻri ataladi) davridir.
Yuqorida sanab oʻtilganlardan tashqari boshqa geografik mintaqalar: Kavkazorti, Gʻarbiy Osiyo, Volgaboʻyi, Misrda tarqalgan Qadimgi turkiy tillart. ham maʼlum. Ushbu tillar oʻzaro bironbir yagona anʼana bilan bogʻlanmagan va ularning taʼsir doirasi ham Markaziy va Oʻrta Osiyodagi til guruhlariniki singari keng emas. Bular quyidagilardir: Gʻarbiy Osiyo va Kavkazortida 13—14-asrlarda arab grafikasida yaratilgan saljuq yodgorliklari tili (jan. oʻgʻuz guruhiga mansub hozirgi tillarga yaqin); Misr va Suriyada 13—14-asrlarda arab grafikasida yaratilgan qipchoq yodgorliklari tili ("mamlukqipchoq" deb ham ataluvchi bu til shim. qipchoq guruhiga mansub hozirgi tillar bilan umumiy belgilarga ega); Volgaboʻyida 13— 14-asrlarda arab grafikasida bitilgan qabrtosh yozuvlari tili ("bulgʻor tili" deb ham ataluvchi bu til anʼanaviy tarzda hozirgi chuvash tiliga yaqin deb hisoblanadi).
Shunday qilib, Qadimgi turkiy tillart. 2 xil: adabiy va ogʻzakisoʻzlashuv (dialektal) tillarni oʻz ichiga oladi. Adabiy tillar, oʻz navbatida, 2 ga: keng makonda tarqalgan va uzoq vaqt amalda boʻlgan tillar (Markaziy va Oʻrta Osiyoda) hamda kichik hududlarda tarqalib, oʻzaro yagona anʼana bilan bogʻliq boʻlmagan tillarga boʻlinadi. Ogʻzakisoʻzlashuv va dialektal turdagi tillarda yaratilgan yodgorliklarga qaraganda adabiy Qadimgi turkiy tillart.da yaratilgan yozma yodgorliklar miqsori anchagina koʻp. Bu nomutanosiblik, birinchidan, turkiy elat va xalqlardagi tarixiy, ijtimoiy va madaniy jarayonlarning jadalligi bilan bogʻliq boʻlsa, ikkinchidan, turkiy xalklar davlat tuzilmalarining rivojlanish darajasi hamda ularning yuksak darajadagi kitobiy savodxonligi bilan bogʻliqdir.
Qadimgi turkiy tillart.ning va umuman turkiy tillarning oʻrganilishi, ularning ayrim fonetikgrammatik xususiyatlari haqida q. Turkiy tillar, Turkiyshunoslik, Eski oʻzbek tili.
Grouches-Luchuel
Grouches-Luchuel Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Somme departamenti Amiens tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
472 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 52,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,0 km2. Dengiz sathidan 63 – 159 m balandlikda joylashgan.
Modulyator
Modulyator (radiotexnika va aloqada) — modulyasiyalovchi qurilma (qarang Modulyasiya). Asosan, elektr aloqa va radioeshittirishdagi uzatuvchi qurilmalarning tarkibiy kismi. M.da = 104— 1015 gs chastotali toʻlqinlar yoki garmonik tebranishlar axborot eltuvchi hisoblanadi. Garmonik tebranishlar yoki toʻlqinlarning qanday parametri oʻzgartirilishiga qarab, tebranishlar modu-lyasiyasi amplitudali, chastotali, fazali yoki aralash xillarga boʻlinadi. M.lar ham shunga yarasha har xil boʻladi. Har qanday M.ning asosiy kismi — boshqaruvchi element (tranzistor, elektron lampa, klistron va boshqalar); uning yordamida signal modulyasiyalanadigan tebranishlar yoki toʻlqinlarga taʼsir qiladi.
Bekon Rodjer
BEKON (Vason) Rodjer (taxminan 1214, Ilchester—1292, Oksford) — oʻrta asr ingliz faylasufi, tabiatshunosi. Xristian aqidalarining hayotdan ajralganligini tanqid qilib, tabiatni oʻrganishga, optika, mexanika ("amaliy geometriya"), astronomiyani tahlil qilishga chaqirdi. Ilohiyotni dunyoviy fanlardan ajratish tarafdori boʻddi. Tajriba, eksperiment va mat.ni barcha fanlar binosining poydevor toshi deb hisobladi. Tajribaga va mat.ga asoslangan bilish uslubini sxolastikdeduktiv uslubga qarshi qoʻydi. U mat.ga, tajriba — ilmiy eksperiment va ichki mistik "ruhlanish" ga katta ahamiyat berdi. B. bir necha ilmiy bashoratlar (teleskop, uchadigan apparat lar) haqida taxmin qildi.
Epworth (Iowa)
Epworth AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Dubuque okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1860 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 460,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,04 km2. Shundan 4,04 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 318 m balandlikda joylashgan.
Vervins
Vervins Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Vervins tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
2653 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 255,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,4 km2. Dengiz sathidan 120 – 208 m balandlikda joylashgan.
Abdulgʻafur Loriy
Vafoti
Abdulgʻafur Loriy milodiy 1507-yil (hijriy 912-yil)da vafot etgan. Vafotidan so‘ng ustozi Abdurrahmon Jomiyning qabri yoniga dafn etilgan.
Fontaine-le-Pin
Fontaine-le-Pin Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Caen tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
284 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 33,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,5 km2.
2011-yilgi Qirgʻiziston zilzilasi
300px|right|thumb|Zilzila sodir boʻlgan joy xaritasi. 2011-yilgi Qirgʻiziston zilzilasi 2011-yili Toshkent vaqti bilan 19-iyuldan 20-iyulga oʻtar kechasi soat 00:35 da Qirgʻiziston, Oʻzbekiston va Tojikiston chegarasida, Toshkentdan 235 km janubi-sharqda sodir boʻlgan. Zilzila magnitudasi 6,1 balldan oshgan, epitsentri yer sirtidan 16 km chuqurlikda boʻlgan. Silkinish taxminan 40 soniya davom etgan. Ushbu zilzila taʼsirida oʻn bir soatdan keyin Dushanbedan 75 km sharqda 4,7 magnitudali zilzila sodir boʻlgan.
Talofatlar
Yer qimirlashi natijasida 800 dan ortiq binoga jiddiy zarar yetgan, Margʻilon hududidagi eski uylarning bir qismi vayron boʻlgan.
Tojikistonda ham yer silkinishi qayd etilgan, Xoʻjandda bir kishi vahimadan halok boʻlgan.
Qirgʻiziston janubida oʻn minglab aholi xonadonlari, ayrim shifoxonalar elektr taʼminotisiz qolgan. Botken shahrini O‘sh shahri bilan bogʻlovchi avtomagistral tog‘ ko‘chkilari tufayli yopib qoʻyilgan. Qadamjoydagi transformator podstansiyasi ishlamay qolgan, natijada Qadamjoy, Toʻlgon, Qizilbulun, Xolmion, Oxna, Yorgutan, Tamas qishloqlariga elektr energiyasi taʼminoti uzilib qolgan (elektr energiyasi 17 soatdan keyin qayta tiklangan). Cho‘ng-Olay viloyatida joylashgan 125 ta uy zarar ko‘rgan. Jekendidagi 67 ta uyda yoriqlar paydo boʻlgan (ulardan 52 tasi taʼmirga muhtoj). Sivada 58 ta uy shikastlangan (ulardan 49 tasi taʼmirga muhtoj). Sulukta, Botken, Qizil-Qiya, Tulos, Zulpiyev, Intimaq va boshqa shaharlarda ham koʻplab uylar vayron boʻlgan.
Qurbonlar
Zilzila natijasida Xo‘jandda 1 kishi halok bo‘lgan. U vahima ichida binoning ikkinchi qavatidan sakragan. Fargʻona vodiysidagi aholi punktlarida kamida 13 kishi halok boʻlgan, 86 kishi turli darajada jarohat olgan. Qirg‘izistonda 15 nafar fuqaro jabrlangan.
Rasmiylar munosabati
Oʻzbekiston Respublikasi birinchi prezidenti Islom Karimov topshirig‘iga binoan, respublika hukumati tomonidan favqulodda holat oqibatlarini bartaraf etish, jabrlanganlarga har tomonlama yordam ko‘rsatish yuzasidan tezkor chora-tadbirlar koʻriladi.
Zilzila sodir boʻlgan joyda uning oqibatlarini bartaraf etish bo‘yicha tezkor shtab tuzilib, Favqulodda vaziyatlar vazirligining favqulodda qutqaruv bo‘linmalari ish olib boradi.
Mahalliy hokimiyat organlari tomonidan zilziladan jabr ko‘rgan aholiga yordam ko‘rsatish bo‘yicha zarur ishlar olib boriladi, qurbonlarni dafn etish bo‘yicha barcha xarajatlar davlat zimmasiga olinadi.
Maxsus tuzilgan komissiya favqulodda vaziyat ko‘lamini, halok bo‘lganlar va jarohatlanganlar haqidagi maʼlumotlarni aniqlaydi.
Abdulgʻofir ibn Ismoil an-Naysoburiy
Abdulgʻofir ibn Ismoil an-Naysoburiy — عبد الغافر بن إسماعيل النيسابوري — Abu-l-Hasan Abdulg‘ofir ibn Ismoil ibn Abdulg‘ofir ibn Muhammad ibn Abdulg‘ofir ibn al-Hofiz Abu Abdulloh ibn Shayx al-Kabir Abu-l-Husayn al-Forisiy an-Naysoburiy, 451/1059 — Nishopur — 529/1135) — shofeʼiy faqihi, muhaddis.
Oilasi
O‘z zamonasining imom-peshvolaridan sanalgan Abdulg‘ofir ibn Ismoil an-Naysoburiy fasohat, balog‘at, qi­roat va hadis olimi, shuningdek, faqih va taniqli adib ham bo‘lgan.
Muhaddislar oilasiga mansub bo‘lib, ilk hadis ustozlari — otasi Ismoil, al-Qushayriyning qizi bo‘lgan onasi Ummaturrahim, ona tarafidan bobosi Imom al-Qushayriy va buvisi Fotima bint Abu Ali az-Zahhoklardir. Tafsir va usul al-fiqh darslarini tog‘alari Abu Saʼd Abdulloh va Abu Saʼid Abdulvohiddan tahsil olgan. Ota tomonidan bobosi Abdulg‘ofur ibn Muhammad ham o‘z davrining peshvo muhaddislaridan bo‘lgan.
Yadrixa
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Yadrixa ( Ядриха  ) — Rossiyaning Arxangelsk viloyati Kotlasskiy tumanidagi Privodinskoyedagi qishloq hisoblanadi. 2010-yilda aholi soni 175 nafardan iborat bo'lgan. Qishloqda 9 ta ko'cha mavjud edi.
Abdulgʻofir ibn Ismoil an-Naysoburiy
Taʼlimi
Abdulgʻofir ibn Ismoil an-Naysoburiy ilm talabida dunyo kezib, Gʻazna, Hindiston, Xorazm yurtlariga safar qilgan. Bag‘dodda Abu Muhammad al-Javhariy va boshqalardan, Nishopurda Abu Saʼd al-Kanjaruziy va Abu Bakr Muhammad ibn al-Hasan ibn Ali at-Tabariylardan taʼlim olib, hadis rivoyat qilish uchun ijozaga erishgan. Bobosi Abu-l-Qosim al-Qushayriy, Ahmad ibn Mansur al-Mag‘ribiy, Ahmad ibn Abdurrahim al-Ismoiliy, Ahmad ibn al-Hasan al-Azhariy, Fazl ibn Muhib, Abu Nasr Abdurrahmon ibn Ali at-Tojir, Muhammad ibn Abdulloh as-Sarrom, Abdulhamid ibn Abdurrahmon al-Buhayriy va boshqalardan hadis tinglagan.
Faoliyati
Abdulgʻofir ibn Ismoil an-Naysoburiy Imom al-Haramayn Abu-l-­Maʼoliy Abdulmalik al-Juvayniydan to‘rt yil fiqh va xilof ilmini o‘rganib, mazhab ilmida peshqadamlardan bo‘lib yetishgan. Nishopur xatibligini bosh­qargan. Ko‘p yillar davomida Masjidi Aqilda dushanba kunlari asr namozidan so‘ng talabalarga hadis yozdirgan. Abdulgʻofir ibn Ismoil an-Naysoburiydan Abu-l-Qosim ibn Asokir, Abu Saʼd as-Sam’oniy va Abu-l-Alo al-Hamadoniylar rivoyat qilgan bo‘lib, undan hadis rivoyat qilgan oxirgi shaxs — Abu Saʼd Abdulloh ibn Umar as-Saffordir.
Vafoti
Ibn Kasir olim nomini 551-yilda vafot etganlar orasida zikr etib, xatoga yo‘l qo‘ygan. Abdulgʻofir ibn Ismoil an-Naysoburiy 1135-yil (hijriy 529-yil)da Nishopurda vafot etgan.
Doğan Avcıoğlu
Doğan Avcıoğlu — Turk jurnalist, yozuvchi, mutafakkir va siyosatchi.
Hayoti
U 1926-yilda Bursaning Mustafakemalpasha tumanida tugʻilgan. Oʻrta maʼlumotni Bursa litseyida tugatgan Avjiogʻlu, Fransiyada iqtisodiy va siyosiy fanlar boʻyicha tahsil oldi. 1955-yilda u Turkiya va Yaqin Sharqqa qaytib, Davlat boshqaruvi institutida assistent boʻlgan. 1956-yildan buyon u Respublika Xalq Partiyasining (CHP) ilmiy-tadqiqot byurosida ishlagan va partiyaning nashrida, „Ulus“ gazetasida maqolalar yozgan. U shuningdek Ulusdan tashqaridagi haftalik Akis va Kim jurnallarida maqolalar yozdi; U oppozitsion kuchlar bilan munosabatlar keskinlashayotgan kunlarda Akis jurnalini boshqargan. 27-may toʻntarishidan keyin CHPdan Vakillar Palatasi aʼzosi etib saylangan Avcıogʻlu, 1961-yil Konstitutsiyasining tayyorlanishiga hissa qoʻshdi. 1960-61-yillarda „Vatan“ va „Ulus“ gazetalarida yozuvchi va Anqara radiosida xorijiy yangiliklar sharhlovchisi sifatida ishlagan.
Avjioʻgʻlu 1960-yilda Mümtaz Soysal va Jemal Reşit Eyuboʻgʻlu bilan birgalikda tuzgan va 1967-yilgacha nashr etgan Direktorlik jurnali bilan 1960-yildan keyin siyosiy fikr muhitida faol rol oʻynadi. Yon jurnalida chop etilgan maqolalarida u oʻziga xos „Kamalist Sotsializm“ yondashuvini himoya qildi. Kemalistik inqilobning yutuqlarini himoya qilgan va uni olgʻa sotsializm tomon ilgari surgan fikrlar oʻsha paytda keng tarafdorlarni toʻplagan. 1960-yildan keyin chap fikrlar va harakatlarning shakllanishiga chuqur taʼsir koʻrsatgan ushbu jurnal 30-yillarda Kadro jurnali atrofida tashkil etilgan Kadrlar harakatining qarashlari bilan muhim oʻxshashliklarga ega edi. Shuningdek, u Dirda yozgan asarlari bilan irqchilik va turanizmga qarshi kurashgan.
1963-1965-yillarda Turk-Tadqiqot Markazining direktori va 1968-yildan 1969-yilgacha CHP Oliy Maslahat Kengashi aʼzosi sifatida ishlagan. Sotsialistik Madaniyat Uyushmasining asoschilaridan biri boʻlgan Avjiogʻlu iqtisodiy mustaqillikni „kapitalizm“ va „imperializm“ ga qarshi himoya qildi.
1971-yil 12-martdagi memorandumdan soʻng, 1971-yil 9-martda davlat toʻntarishiga urinishda isteʼfodagi general-leytenant Jamol Madanoʻgʻlu bilan sud qilingan va oqlangan Avjioʻgʻlu 1973-yilda siyosiy hayotdan chiqib ketdi.
Istanbulda oshqozon saratoni kasalligi bilan davolanayotgan Avciogʻlu 1983-yil 4-noyabr kuni shu yerda vafot etdi, U vasiyatiga koʻra Buyukukada dafn qilindi. Ikki marta turmushga chiqqan Dogʻan Avcıogʻlu, Sevil Yurdakuldan ikki oʻgʻli bor.
NGC 4765
NGC 4765 Sunbula yulduz turkumidagi S0-a tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1786-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Medicina
Medicina Italiyaning Emilia-Romagna mintaqasida joylashgan kommunadir. Bologna provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 159 km2. 16226 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Cloppenburg
Cloppenburg Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Cloppenburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 70,62 km2. 32 571 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Cloppenburgning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar
"Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar" (asl nomi "Alosor al boqiya an alqurun alholiya") — xorazmlik yirik olim, mutaffakir Abu Rayhon Beruniyning yirik ensiklopedik asari.
Ushbu asarni Abu Rahon Beruniy 27 yoshida Xorazmda yozib tugatgan.
Asarda Oʻrta Osiyo xalqlari, xorazmliklar, soʻgdliklar, yahudiy, yunon va boshqalar xalqlarning yil hisoblari, hayitlari, mashhur kunlari, ijtimoiy, madaniy va ilmiy hayotining tarixi, urf-odatlari, dunyoqarashlari hamda Oʻrta Osiyoning arablar tomonidan istilo qilinishi haqida toʻliq maʼlumotlar berilgan.
Asarda Biruniy Xorazmning turkiy aholisi foydalangan yillarning turkiy nomlarini beradi (sichqon, od, bars, tushqon, lyu, ilon, yun, kuy, pichin, tagiru, tunguz). Xuddi shu asarida u oy nomlarini turkchada beradi: ulugʻ-oy, kichik-oy, birinchi-oy, ikkinchi-oy, uchinchi-oy, toʻrtinchi-oy, beshinchi-oy, oltinchi-oy, yetinchi-oy, sakkizinchi-oy, tokkuzinchi-oy, uninchi-oy.
Unda olimning tabiiy fanlarning turli sohalariga, jumladan, astronomiya, matematika, fizika, xaritagrafiya va boshqalar fanlarga oid kashfiyotlari oʻz ifodasini topgan.
Asar Yevropada XIX asrning 2-yarmida maʼlum boʻlgan. Nemis sharqshunosi E.Zaxau 1876—78 yillarda asarning arabcha matnini, 1879-yilda ingliz tilidagi tarjimasini ("Sharq xalqlarining tarixi" nomi bilan) nashr ettirgan. Koʻpincha ilmiy adabiyotda "Xronologiya" deb ham ataladigan boʻlgan. Eronlik olim Sayrafiy 1943-yilda Tehronda fors tilida chiqargan. Asarning ruscha tarjimasi 1957-yilda, oʻzbekcha tarjimasi 1968-yilda Toshkentda Beruniy "Tanlangan asarlari" turkumida (1 jild) Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti tomonidan nashr qilingan.
Modus
Modus (lot. modus) — 1) tur, meʼyor, usul; 2) predmetga faqat ayrim hollardagina taalluqli boʻladigan xususi-yatlarni ifodalovchi falsafiy tushuncha. Bunda u predmetning tub, ajralmas xususiyatini ifodalovchi atributdan farq qiladi; 3) mantiqda — sillogizmning koʻrinishlaridan biri.
Abu Bakr al-Xorazmiy
Abu Bakr Muhammad ibn Muso al-Xorazmiy al-Bag‘dodiy — faqih. Abu Bakr Ahmad ibn Ali Roziyning shogirdi. Bag‘dodda bu kishining qo‘llari ostida ko‘plab faqihlar voyaga yetgan. Muftiy, alloma, hanafiylar shayxi. Abu Bakr al-Xorazmiy milodiy 1013-yil (hijriy 403-yil) jumodulavval oyida olamdan o‘tgan.
Bir El Hammam
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Bir El Hammam — Jazoirning shimoli-gʻarbidagi Sidi Bel Abbes viloyatida joylashgan shahar.
Lónguida
Lónguida Ispaniyaning Navarra mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Navarra provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 59,41 km2. Aholisi — 313 kishi (2010).
Abdulgʻofur Razzoq al-Buxoriy
Abdulgʻofur Razzoq al-Buxoriy (arabcha: عبد الغفور رزاق البخاري — (1950, Buxoro) — Islomshunos, tasavvufshunos olim, xattot.
Hayoti va faoliyati
Hoji Abdulg‘ofur Razzoq al-Buxoriy dastlab Buxoro Mir Arab madrasasini, so‘ng Toshkentdagi Imom al-Buxoriy nomidagi Islom institutini (1975-yil) tugatgan. Mir Arab madrasasida hadis, fiqh, tasavvuf fanlaridan saboq berib keladi. Shuningdek, u taniqli xattot, xalq tabobati va mumtoz Sharq adabiyoti bilimdonlaridandir.
Buxoro, Navoiy, Samarqand, Termiz va Qarshi shaharlaridagi ko‘plab tarixiy, islomiy-meʼmoriy obidalar, qabrtoshlarni taʼmirlash va arab (kufiy xati) yozuvlarni tiklashda qatnashgan.
Ko‘plab shogirdlar tayyorlagan. Abdulkarim as-Sam’oniyning „Al-Ansāb“ („Nasabnoma“) asarini hammualliflikda o‘zbek tiliga tarjima qilgan.
Jonesboro (Indiana)
Jonesboro AQShning Indiana shtatida joylashgan shahardir. Grant okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1887 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 857,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,2 km2. Shundan 2,2 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 260 m balandlikda joylashgan.
Qadimgi hind tili
Qadimgi hind tili — miloddan avvalgi 2-ming yillik oʻrtalarida shimoliy-gʻarbiy Hindistonga bostirib kirgan qadimiy oriylar tili; Hindiston yarim orolining shim. va markaziy qismlarida tarqalgan. Qadimgi hind tilit. hindevropa tillarining dastlabki, ilk vakillaridan hisoblanib, qadimiy eroniy tillar (avesto tili, qadimiy fors tili)ga yaqin qarindosh boʻlib, ular bilan birgalikda oriy tillar birligini tashkil etadi. Hindiston boʻylab tarqalish jarayonida Qadimgi hind tilit. substrat tillar (dravid tillari, munda tillari)ning bir qancha xususiyatlarini oʻziga singdiradi. Qadimgi hind tilit.da xronologik jihatdan va lahjaviy asosiga koʻra bir-biridan farqlanuvchi 2 ta til mavjud — Hindistonning shim.gʻarbida veda tili va shim. markaziy qismida sanskrit. Prakritlar (oʻrta hind tillari) bilan boʻlgan aloqalar, bir tomondan, Qadimgi hind tilit.da koʻplab prakritizmlarning paydo boʻlishiga, ikkinchi tomondan, sanskritning sezilarli taʼsiri boʻlgan prakrit lahjalari asosida Qadimgi hind tilit.ning gibrid koʻrinishlari shakllanishiga olib kelgan. Oriylarning Hindistonga kirib kelgungacha boʻlgan koʻchib yurish davri Gʻarbiy Osiyoning qadimiy xalqlari tillaridagi koʻplab qadimiy hind atoqli otlari, maʼbudlarning nomlari, yilqichilik atamalarida oʻz aksini topgan. Veda tili va sanskritdan tashqari yana boshqa qadimiy hind lahjalari ham boʻlgan, lekin ular tegishli matnlarda saqlanib qolmagan. Ular asta-sekin rivojlana borib, bir qancha oʻrta hind tillariga asos boʻlgan.
Bellwood (Pennsylvania)
Bellwood AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Blair County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1905 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 1,2 km2. Shundan 1,2 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 346 m balandlikda joylashgan.
Vesles-et-Caumont
Vesles-et-Caumont Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Laon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
186 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,1 km2. Dengiz sathidan 67 – 105 m balandlikda joylashgan.
Essex (Iowa)
Essex AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Page okrugi tarkibiga kiradi.
1933
Нобелевские премии
🇷🇺
Yapon shivirlari
Japanese Whispers — Britaniyaning The Cure guruhining kompilyatsiya albomi. 1983 yil oxirida Fiction Records tomonidan chiqarilgan. Dastlab u faqat Yaponiyada nashr etilishi rejalashtirilgan edi, ammo kompaniya rahbariyati butun dunyo bo'ylab chiqarilishini talab qildi.
Yapon Whispers - "Let's Go to Bed", "The Walk" va " The Love Cts " pop singllarining to'plami bo'lib, ushbu singllarning b-taraflari bilan aralashtiriladi. Qo'shiq Mr. Pushti ko'zlar" ("Sevgi mushuklari" singlining ikkinchi B tomoni) albomga kiritilmagan va faqat 2004 yilda "Join the Dots" kompilyatsiyasining bir qismi sifatida chiqarilgan. Albom Simon Gallup ketganidan va pornografiyani qo'llab-quvvatlash uchun gastrol tugaganidan keyin bir muncha vaqt o'tgach yozilgan ( 1982 ). Ushbu rekorddan boshlab, Lourens Tolhurst barabanchidan klaviaturachigacha qayta o'qitildi va 1989 yilda guruhni tark etgunga qadar shunday bo'ldi.
Dastlabki ikkita singl guruh faqat ikkita a'zodan iborat bo'lgan vaqtda, "Let's Go to Bed"ni yozish paytida faqat barabanchi yordamida yozilgan. "Sevgi mushuklari" ni yozish paytida Filipp Tornalli va Endi Anderson mos ravishda bas va barabanchi sifatida ishtirok etishdi. Aynan shu tarkib Concert ( 1984 ) jonli albomini yozishda qatnashgan.
Smitning gotik rok yulduzidan pop yulduziga aylanishi, u "Keling, to'shakka ketaylik" deb yozganida yotoqxonasini tozalash paytida sodir bo'ldi. Robert haqiqatan ham singl Davo yorlig'i ostida chiqarilishini xohlamadi, lekin prodyuser o'zi turib olishga muvaffaq bo'ldi. Biroq, Smitning "pop"i hali ham juda aniq chiqdi va qo'shiq juda qiziqarli eshitilmadi. Bir yil o'tgach, yanada bema'ni "The Walk" singli chiqdi, u tijorat nuqtai nazaridan guruh uchun yutuq bo'ldi, qo'shiq 12-o'rinni egalladi va guruhni birinchi marta Britaniyaning Top 20ligiga olib keldi. 7-o'rinni egallagan "Sevgi mushuklari" yanada muvaffaqiyatli bo'ldi. O'sha paytda Smit aytganidek, u hech qachon "mukammal pop qo'shiq" yozishga bu qadar yaqinlashmagan edi.
Vaqt o'tishi bilan Smit o'z hitlariga nafrat bilan munosabatda bo'lishni boshladi, chunki, Tijoriy muvaffaqiyatga erishgandan so'ng, The Cure rahbari ulardan charchay boshladi va ochiq "pop musiqa" bilan bog'lanish kerak deb qaror qildi. Robertning eslashicha, 1985 yildagi Amerika gastroli paytida u "Mushuk sevgisi" guruhning birinchi singli ekanligiga jiddiy ishongan ko'plab o'smirlarni ko'rgan, " Pornografiya " albomidan beri eski muxlislar uni printsipial ravishda sotib olmaganlar.
Biroz vaqt o'tgach, singlning barcha sarlavhali treklari "Standing on a Beach" ( 1986 ) kompilyatsiyalariga kiritildi, keyin esa "Greatest Hits" ( 2001 ) da qayta ishlandi. Barcha b-taraflar ham remiks qilingan va Join the Dots kompilyatsiyasiga kiritilgan.
Qadoq (maʼnolari)
Qadoq:
Fontenay-le-Marmion
Fontenay-le-Marmion Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Caen tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1607 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 157,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,2 km2.
Francis Bacon
Francis Bacon — ingliz faylasufi, (22-yanvar 1561, London — 9-aprel 1626, oʻsha yerda) tabiatshunosi, mantiqshunosi, siyosiy arbob va tarixchi. Kembrij universitetini tugatgan (1575), Sudya, vazir, lordkansler boʻlib ishlagan.
Falsafaga oid 2 ta — „Yangi organon“ (1620), „Yangi Atlantida“ (1627) asari bor. Birinchi kitobida Aristotel „Organon“idagi deduktiv uslubning hayotdan ajralganligini tanqid qilib, induktiv uslubga asos soladi. Fan tajribaga asoslanishi kerakligi haqidagi gʻoyani olgʻa surib, ilmiy tadqiqot ning kuzatish, eksperiment, tajriba uslublarini ishlab chikadi. Bacon bevosita tajribaga asoslangan bilimlar ishonarli boʻlishini koʻrsatdi.
Baconning fikricha, bilimning vazifasi tabiatdan inson manfaati yoʻlida foydalanish, yaʼni uning ustidan hukmronlik qilish, inson hayotini takomillashtirish, aqlni yanglishish („idol“ yoki „alomat“)lardan tozalash lozim. Bilishda tajriba ikki xil boʻladi: 1) sinalgan tajriba boʻlib, u insonga bevosita fonda keltiradi; 2) yoʻl koʻrsatuvchi tajriba boʻlib, uning yordamida narsalarning qonuniyati va xossalari oʻrganiladi.
NGC 4766
NGC 4766 Sunbula yulduz turkumidagi S0 tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Wilhelm Tempel 1882-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Minerbio
Minerbio Italiyaning Emilia-Romagna mintaqasida joylashgan kommunadir. Bologna provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 43,04 km2. 8249 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).
Abu Bakr ash-Sheroziy
Ahmad ibn Abdurrahmon ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Muso ash-Sheroziy (Abu Bakr) — islom ulamosi. Uning „al-Alqob“ nomli kitobi bor. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar. Ilm talabi bilan milodiy 1014-yil (hijriy 404-yil) Hamadondan Sherozga borgan va o‘sha yerda yashab, milodiy 1020-yil (hijriy 411-yil).
Bensi
Bensi, Bensixu — Xitoyning shim.sharqidagi shahar. Tayszixe daryosi vodiysida, Lyaonin provinsiyasida. B.dan Shenyan — Andun temir yoʻl oʻtgan. Aholisi 751 mingdan ziyod kishi (1990- yillar oʻrtalari). Toshkoʻmir, gilli slanes va temir rudasiga boy konchilik rayonining markazi. B. mamlakat qora metallurgiya va temir rudasi, metallsozlik sanoatining muhim markazlaridan. Temir rudasi, choʻyan, sifatli poʻlat, sement va koks, oʻtga chidamli materiallar ishlab chiqariladi. Yirik TETS va konchilik instituti bor.
Qadoq
Qadoq — odam terisidagi koʻp ishqalanadigan va qisiladigan sohaning qalinlashuvi, koʻproq qoʻl va oyoqda boʻladi. Oyoqdagi Q., asosan, tor poyabzal kiyganda yoki teri chaqalanganda paydo boʻladi. Koʻpincha jimjiloq va 4barmoqda uchraydi. Q. har xil kattaliqda, sargʻish boʻlib, ushlaganda qattiq unnaydi, bosganda bezillab ogʻriydi. Q. tagi ildiz hosil qilib, teri osti qavatlariga yaxshi oʻrnashib oladi, usti yorilib, mikroblar oʻtishi natijasida saramas, flegmona va boshqalar yalligʻlanishlar yuzaga kelishi mumkin. Q vujudga kelganda darhol unga sabab boʻlgan omillarni yoʻqotish, zarur boʻlsa, koʻchirib tashlash lozim (buni maxsus kosmetikapedikyur xonalarida amalga oshirish mumkin). Qadoqlashgan terini yumshatish maqsadida har kuni kechqurun issiq suvga sovun yoki soda qoʻshib oyoqqa vanna qilish kerak. Bu usulni bir necha bor takrorlab, keyin Q.ni koʻchirib tashlasa boʻladi. Qadoqlashgan joy katta boʻlsa, vrachga murojaat etish kerak. Q.ning oldini olish uchun oyoqqa mos poyabzal kiyish, jismoniy ish qilganda maxsus qoʻlqoplardan foydalanish, qoʻl va oyoq terisini toʻgʻri parvarish qilish lozim.
Modulyatsiya
Modulyasiya (lotincha: modulatio — bir tekislilik) — 1) fizika va radiotexnikada — biror oʻzgarmas fizik jarayonni ifodalovchi kattalikning muayyan qonun boʻyicha oʻzgarishi. M. tashqi taʼsir yordamida amalga oshiriladi.
Elektronikada koʻpgina elektron asboblarning ishi elektron oqimlarini M.lashga asoslangan. Masalan, kineskoplarda ekranga uzatiluvchi televizion shakllarni hosil qiluvchi elektron nuri intensivligi M.lanadi. Kli-stronlarda elektron oqimining tezligi boʻyicha M.lash oqimda elektronlarni guruhlashga olib keladi. Bu esa, oʻz navbatida, guruhlashgan elektronlar kinetik energiyasini oʻta yuqori chastotali tebranishlar energiyasiga aylantirilishiga olib keladi. Radio- va optik diapazonlarda elektromagnit tebranishlarning hamda akustik toʻlqinlarning M.lari katta amaliy ahamiyatga ega. Maʼlumotlar uzatish samaradorligini oshirish, turli tizim va qurilmalarda chastota taqsimotini taʼminlash, signallarning vaqtga bogʻliq parametrlarini oʻlchash uchun texnik qurilma va tizimlarda tebranishlar M.si zarur hisoblanadi. M.jarayonida tebranishning oʻzgaradigan parametrlari (chastotasi, amplitudasi, fazasi)ga qarab uning nomlanishi belgilanadi (chastotali, amplitudali, fazali M.).
Koʻpincha, M.langan signal impuls tarzida, natijasi esa yuqori chastotali impulyelar toʻplami yoki radioimpuls koʻrinishda boʻladi. Hozirgi paytda toʻrt turdagi impulyeli M mavjud: amplituda-impulyeli, chastota-impulyeli, fazaviy-impulyeli va kenglik-impulyeli M. Impulyeli M. uzluksiz garmonik tebranishli M.ga karaganda shovqinga nisbatan kuchaytirilgan tayanchga egaligi bilan ajraladi;
2) yorugʻlik texnikasida — yorugʻlik nuri yorqinligini yoki yorugʻ dogʻ oʻlchamini kelayotgan signallarga muvofiq ravishda oʻzgartirish; ovozni optik usulda yozib olish, fototelegraf va boshqa sohalarda qoʻllanadi.
Pelin Batu
Pelin Batu — turk yozuvchisi, aktrisasi, tarixchisi va televideniyedagi shaxs.
Hayoti
Otasi Inal Batu diplomat boʻlib ishlaganligi sababli u bolaligini koʻplab xorijiy mamlakatlarda, jumladan Pokiston, Kipr, Chexiya, Fransiya va AQShda oʻtkazgan. U Nyu-York shahridagi Marymount maktabida oʻrta maktabni tugatgan va Mannes musiqa kollejida musiqiy va teatr taʼlimi bilan shugʻullangan. Nyu-York universitetida adabiyot va falsafani boshlaganidan soʻng, u tarix fanini oʻqishni boshladi va uni Istanbuldagi Boğazichi universitetida tamomladi. U oʻzining kino debyutini 1999-yilda Garem Suare-dagi Cherkesian Nevres rolini tasvirlab, yana bir qancha film va seriallarda davom ettirdi. Batuning onasi Nevra Batu alban millatidandir.
Qadoq (oʻlchov birligi)
Qadoq — qadimgi ogʻirlik oʻlchov birligi. Qiymat jihatidan 1 funtta teng boʻlgan; 1Q.=1 funt = 409,512 g. 1 Dehli qadog'i 8 kg.
Ram Mohan Ray
Ram Mohan Ray - shuningdek, Rammoxon Roy, Rey Rammohan, Raja Ram Mohan Roy (bengalcha: রাজা রামমোহন রায়), (1772-yil 22-may, Bengalda birinchi Stagor 1772-yil 23-sentabrda topilgan) Hindistondagi Brahmos ijtimoiy-diniy islohot harakatlari. Ram Mohan Roy o'zining sati amaliyotini, beva ayolni erining jasadi bilan o'zini o'zi yoqib yuborish hind an'anasini va ko'pxotinlilikni bekor qilishga qaratilgan ijtimoiy faoliyati bilan keng tanildi. U siyosat, ma'muriy huquq, ta'lim va din sohasida ham sezilarli iz qoldirdi.
Biografiya
Ram Mohan Roy 1772 yilda Bengalda tug'ilgan. Uning oilasi hozirgi Hindistonning G'arbiy Bengal shtatida joylashgan Radhanagar qishlog'ida yashagan. Royning otasi Xare Krishna oilasidan chiqqan, onasining oilasi esa Shakti anʼanasi boʻyicha braxminlar kastasiga mansub edi. Aristokratik kelib chiqishi unga Raja unvoni huquqini berdi. Roy Patnadagi musulmon o'rta maktabini tamomlagan. U 15 yoshidayoq arab, fors va sanskrit tillarini yaxshi bilgan, hind hindu falsafasi va islomni mukammal bilgan. Hindistondagi Britaniya ta'siri tufayli Roy asta-sekin G'arb sivilizatsiyasi, uning tarixi, madaniyati, falsafasi va ilm-faniga qiziqa boshladi. Ularni chuqur o'rganish uchun u yana bir nechta tillarni o'rgandi: ingliz, lotin, qadimgi yunon, ibroniy. Roy yoshligida oila ishlarini boshqarish uchun uyga qaytishdan oldin ko'p sayohat qilgan. Keyinchalik, u Kalkuttada kreditor bo'lib ishlagan va 1803-1814 yillarda Britaniya Sharqiy Hindiston kompaniyasida ishlagan. 1828 yilda Ram Mohan Roy hinduizm da diniy islohot va Bengaliyadagi ijtimoiy va intellektual islohotlar uchun harakat bo'lgan Brahmo Samajga asos soldi. 1831 yilda Roy Buyuk Britaniyaga Mug'allar imperiyasining elchisi sifatida keldi. U Fransiyaga ham tashrif buyurdi. Ram Mohan Roy 1833 yilda Bristol yaqinidagi Stapleton shahrida meningitdan vafot etdi va Bristolda, Arnos Vale qabristoniga dafn qilindi. O'limidan sal oldin u Meri Karpenter bilan uchrashdi va uni hayotini butunlay o'zgartirishga ishontirishga muvaffaq bo'ldi; keyinchalik u mashhur feminist va filantropga aylandi, shuningdek, qullikni bekor qilishni yoqladi[1]. 1997 yilda Bristol markazida uning sharafiga yodgorlik o'rnatildi.
Aleksandr Mojayskiy
Mojayskiy Aleksandr Fyodorovich (1825, Finlandiya — 1890, Peterburg) — uchish apparatlari yaratish sohasidagi tadqiqotchi va ixtirochi. Peterburg (Rossiya) dagi Dengiz kadet korpusini tugatgan (1841), harbiydengiz flotida xizmat qilgan (1841-62, 1879- 82). Generalmayor unvonida isteʼfoga chiqqan (1882, 1886-yildan kontr-admiral). M. havodan ogʻir uchish apparati (samolyot) yaratish borasida nazariy va amaliy ishlar bilan shugʻullangan, 1876-yil oʻz modellarining uchishini namoy-ish qilgan. Oʻzi yasagan samolyot („havoda uchuvchi snaryad“) ga patent olgan (1881). Samolyotga ikki (biri 20 o.k.ga, ikkinchisi 10 o. k.ga ega boʻlgan) bugʻ mashinasi oʻrnatgan. M. samolyotida hozirgi samolyotlarning besh asosiy qismi: tana (korpus), qanot, kuch qurilmasi (dvigateli), quyruq qanot va shassi boʻlgan. Samolyotning uchganligi toʻgʻrisida rasmiy hujjatlar saqlanmagan.
Ram Mohan Ray
Ta'lim
Ram Moxan Roy fanni maktab o‘quv dasturiga kiritish orqali ta’lim sohasida qator islohotlarni amalga oshirishga harakat qildi. Hindiston general-gubernatori bilan yozishmalarida Roy “matematika, tabiiy falsafa, kimyo, anatomiya va boshqa foydali fanlar”ning muhimligini ta’kidladi. 1817-yilda u Gʻarbiy Bengaliyaning Kolkata shahrida “Hindu kolleji”ga asos solgan (1855-yilda u “Prezidentlik kolleji” deb oʻzgartirilgan va boshqa konfessiyalarga mansub talabalar uchun ochiq boʻlgan, 1897-yildan esa ayollar uchun ochiq boʻlgan). Shu bilan birga, 1826 yilda Roy "Vedanta kolleji" ni tashkil etdi, u erda yuqori kastalarga mansub bolalarga Sanskrit tilida muqaddas matnlar o'rgatilgan.
Yevgeniy Rachinskiy
Yevgeniy Konstantinovich Rachinskiy (1909 — 1991) — Sovet qurollari konstruktori.
Tarjimayi holi
1909-yil 1-yanvarda Qoʻqon shahrida (hozirgi Fargʻona viloyati, Oʻzbekiston) xizmatchi oilasida tugʻilgan. Oʻrta maktabni Toshkentda tugatgan, ularning oilasi keyinchalik Toshkentga koʻchib kelgan.
1926—1929-yillarda Toshkent paxta sanoati bosh mexanika zavodida chizmachi-konstruktor, 1929—1931-yillarda Toshkent qishloq xoʻjaligi mashinasozligi zavodi qurilishi yigʻish boʻlimida muhandis-konstruktor boʻlib ishlagan. Ham ishlab, ham oʻqib Toshkent universitetining ishchilar fakulteti va 3 kursini tamomlagan.
1931-yilda Rachinskiy Moskvaga koʻchib oʻtdi. Moskvada u mudofaa sanoati korxonalari va konstruktorlik byurolarida ishlagan: muhandis-konstruktor, yetakchi dizayner, bosh loyiha dizayneri.
Ikkinchi jahon urushi yillarida SSSRning turli zavodlarida Shpagin avtomati ishlab chiqarishni tashkil etishda qatnashgan.
1940—1960-yillarda u bir qator yangi uskunalar modellarini ishlab chiquvchi boʻlib ishladi, ulardan toʻrttasi Sovet Armiyasi tomonidan qabul qilingan. Ular orasida:
— (Vodopyanov E. D. bilan birgalikda) Vladimirov tomonidan ishlab chiqilgan 14,5 mm kalibrli KPV pulemyoti ostida ZPU-1 bitta zenit pulemyoti
1957-yildan 1963-yilgacha Y. K. Rachinskiy Tula TsKB-14 (Asboblarni loyihalash byurosi) boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan.
Mukofotlar va ordenlar
Rachinskiy 1949-yilda 1-darajali Stalin mukofoti laureati, 1968-yilda SSSR Davlat mukofoti 1949-yilda Mehnat Qizil Bayroq ordeni kavaleri, 1945-yilda „1941-1945-yillardagi Ikkinchi jahon urushidagi jasoratli mehnati uchun“ medallari bilan taqdirlangan. 1950-yilda „Mehnat jasorati uchun“ ordeni sohibi boʻldi.
Hüttikon
Hüttikon Shveysariyaning Zürich kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Dielsdorf okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 1.62 km2. 627 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Hududi
Hüttikonning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Qadoqoyoqlilar
Qadoqoyoqlilar — sut emizuvchi hayvonlarning kenja turkumi. Oyoq kaftida yostiqsimon qadoqlari bor (nomi shundan). Bir oilasi — tuyasimonlar mavjud.
Kirpichenko Valeriya Nikolayevna
Kirpichenko Valeriya Nikolayevna
Emstek
Emstek Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Cloppenburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 108,13 km2. 11 448 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Emstekning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Tangsiq
Tangsiq (Таңсық) — Qozogʻistonning Sharqiy Qozogʻiston viloyati Ayagoʻz tumanidagi stansiya. Tarlaulin qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 633485700.
Aholisi
1999-yilda stansiya aholisi 88 kishidan (41 erkak va 47 ayol) iborat edi. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 115 kishi (63 erkak va 52 ayol) istiqomat qilgan.
Diqqatga sazovor joylari
Vokzaldan 7 km gʻarbda oʻrta asrlarga tegishli Qozi Koʻrpesh va Bayan sulu maqbarasi joylashgan.
Gruny
Gruny Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Somme departamenti Montdidier tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
301 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 43,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,9 km2. Dengiz sathidan 84 – 97 m balandlikda joylashgan.
Fontenay-le-Pesnel
Fontenay-le-Pesnel Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Caen tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
938 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 93,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,0 km2.
Şəfibəyli (Zangilan)
Tarixi
Qishloq Togʻli Qorabogʻni oʻrab turgan armanlar tomonidan bosib olingan hududlarda joylashgan boʻlib, 1993-yilda Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi davrida etnik arman qoʻshinlari nazoratiga oʻtgan.
Qishloq keyinchalik oʻz Kashatogʻ viloyati tarkibiga kiruvchi oʻzini oʻzi eʼlon qilgan Artsax Respublikasi tarkibiga kirdi va Xachadzor (Խաչաձոր) deb oʻzgartirildi.
U Ozarbayjon tomonidan [[2020-yil] Togʻli Qorabogʻ urushi chogʻida 2020-yil 4-noyabrda yoki atrofida qaytarib olingan.
Belmont (Pennsylvania)
Belmont AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Cambria County okrugi tarkibiga kiradi.
Veslud
Veslud Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Laon tumani tarkibiga kiradi.
1934
Нобелевские премии
🇷🇺
Belmont (Pennsylvania)
Geografiyasi
Maydoni — 4,7 km2. Shundan 4,7 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Veslud
Aholisi
244 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 59,5 nafar kishi.
Ber qonuni
Ber qonuni — daryolarning oqish qonuniyatini aks ettiradigan qonun. 1857-yilda rus tabiatshunosi K. M. Ber topgan. Daryolar Shim. yarim sharda oʻng tomonga, Jan. yarim sharda chap tomonga burilishga intilib oqadi. Shu tufayli, daryolar qaysi tomonga oqishidan katʼi nazar, Shim. yarim sharda daryoning oʻng qirgʻogʻini, Jan. yarim sharda chap qirgʻogʻini koʻproq yuvib boradi. K. M. Ber bu hodisa Yerning oʻz oʻqi atrofida aylanishi taʼsiri ekanligini isbot qildi. Nazariy mexanika krnunlaridan maʼlumki, aylanayotgan sistemada harakat qilayotgan jism Koriolis tezlanishi deb ataladigan qoʻshimcha tezlanishga uchraydi. Shim. yarim sharda bu tezlanish asosiy harakatdan oʻng tomonga, Jan. yarim sharda esa chap tomonga yunaladi. Bu tezlanish yuqori kengliklarda kuchli boʻladi, ekvatorga tomon kamaya borib, ekvatorda nulga tenglashadi.
Veslud
Geografiyasi
Maydoni — 4,1 km2. Dengiz sathidan 74 – 187 m balandlikda joylashgan.
Air Serbia
thumb|235x235px| Air Serbia samolyoti right|thumb|234x234px| JAT Airways samolyoti Air Serbia — Belgradda joylashgan Serbiya davlat aviakompaniyasidir. Yugoslaviya qulashidan oldin u Jugoslavenski Aerotransport (JAT) deb nomlangan va Yugoslav Airlines xalqaro nomiga ega edi. 2013-yil 26-oktabrda Jat Airways nomi Air Serbia deb o‘zgartirildi.
Tarix
2013-yil 1-avgustda JAT Airways va Etihad Airways strategik hamkorlik shartnomasini imzoladilar. Ushbu shartnomaga koʻra, JAT Airways 49% aktsiyalari Etihadga oʻtkazildi, Serbiya hukumati esa JAT Airways 51% aktsiyalarini oʻzida saqlab qoladi. 2013-yil 26-oktabrda JAT brendi nihoyat o‘z faoliyatini to‘xtatdi va aviakompaniya Air Serbia brendi ostida ishlay boshladi.
Karl Maksimovich Baer
thumb
Karl Maksimovich Baer [1792.17(28).2, Estlyandiya 1876.16.(28).! 1, Tartu] – tabiatshunos, embriologiya asoschisi Rossiya geogr. jamoatini tuzuvchilardan biri. B. joʻjalar embriogenezini (1829, 1837), baliklar, amfibiyalar, sudralib yuruvchilar va sut emizuvchilarning embrional rivojlanishini tekshirgan. Embrional rivojlanishning muhim bosqichi – blastulayaa tafsiflagan. Tip, sinf, turkum, oila, urugʻ va tur belgilari embrional rivojlanish jarayonida birinketin namoyon boʻlishini aniklagan. Sut emizuvchilarning tuxum hujayrasini kashf etib, notoʻgʻri tushunchalarga chek qoʻygan. Umurtqalilarning barcha asosiy aʼzolari – xorda, bosh va orqa miya, koʻz, yurak, ayirish aʼzolari, oʻpka, ovqat hazm qilish yoʻli va boshqalarni tadqiq qilib, ularning rivojlanish jarayonini tushuntirib bergan. B. Novaya Zemlya o.ni, Kaspiy dengizini tadqiq qilgan. Daryo qirgʻoklarining yuvilish qonuniyatini tushuntirgan (qarang Ber qonuni).
Huvishka
Huvishka (baqtriya tilida: Oēēški, Ooēški, Brahmi: Gupta allahabad vi.jpgGupta ashoka ssk.jpg; Kharoshthi: 𐨱𐨂𐨬𐨅𐨮𐨿𐨐 Hu-ve-Ṹki ) Kanishka I vafotidan keyin Kushon imperiyasining imperatori edi. Tarixiy manbalarga koʻra hukmronlik yilining boshlanishi 150-yilga toʻgʻri keladi. Taxminan oʻttiz yil hukmronlig qilgan. Huvishkadan keyin taxtga Vasudeva I keladi.
Uning hukmronligi imperiya uchun mustahkamlanish davri edi. Huvishka davlati Baqtriyadagi Balxdan Hindistonning Mathuragacha boʻlgan hududini oʻz ichiga olgan. U oʻz tangalarini zarb qildirgan. Pataliputra va Bodx Gayagacha uning suratidagi oltin tangalar va tumorlar topilgan. Shu jumladan, Bodx Gaya shahridagi Buddaning Maʼrifat taxti ostidan bitta tumor topilgan. Bu hududdagi Kushon tangalarining boshqa topilmalari hududda Kushonlar hukmronlik qilganligini koʻrsatadi. Huvishka hukmronligi tinch oʻtgan. Shimoliy Hindistonda Kushon hokimiyati mustahkamlanib, Kushon imperiyasining markazi janubiy poytaxt Mathuraga koʻchirilgan.
Din
Huvishka Kanishka Ining oʻgʻli edi. Uning hukmronligi Kushon hukmronligining oltin davri deb ham ataladi.
Mansurah tumani
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Mansourah tumani - Jazoirning Bordj Bou Arréridj viloyatidagi tuman.