Gatchina_saroyi
Imperatorlik davri
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c2/Gau1878.jpg/220px-Gau1878.jpg|thumb| 1780-yillarda graf Orlov uchun original kiyinish xonasi. Eduard Xau, 1880-yil. 1765-yilda Rossiya imperiyasining imperatori Buyuk Yekaterina knyaz Boris Kurakindan maydoni 40 km boʻlgan Gatchina hududini sotib oldi. Maydon Sankt-Peterburg janubida joylashgan. Yekaterina hududni uch yil oldin imperator Pyotr III ga suiqasd uyushtirgan graf Grigoriy Grigoryevich Orlovga sovgʻa qildi. Orlov Yekaterinaning sevgilisi edi va Gatchina Manor unga davlat toʻntarishidagi roli uchun minnatdorchilik sifatida sovgʻa qilingan. 1766-yil 30-mayda Gatchina Manor hududidagi Serebryany koʻli yonida joylashgan tepalikda klassik meʼmorchilik uslubidagi yangi saroy qurilishi boshlandi. Yekaterina va Orlov yangi saroy loyihasinj oʻsha paytda Rossiyada mashhur boʻlgan italiyalik arxitektor Antonio Rinaldiga topshirdilar. Rinaldi saroy uchun rus meʼmorchiligi oʻrta asr qal’asi va ingliz ov qal’asi bilan uygʻunlashtirgan. Saroy Gatchina yaqinidagi qishloqlarda qazib olingan maxsus tosh, binolarning asosiy tashqi koʻrinishi uchun Paritsi shahrida qazib olingan ohaktosh va vestibyul va korniş ustidagi parapet uchun Pudostdan olingan pudost tosh bilan qoplangan boʻlishi kerak edi. Gatchina saroyi Sankt-Peterburg chekkasida joylashgan birinchi saroy boʻldi, chunki yirik mulklar odatda shahar markaziga yaqinroq qilib qurilgan. Qurilish sekin kechdi, asosiy bino 1768-yil oxirida yakunlandi va tashqi bezatish ishlari 1772-yilgacha tugallanmadi, ichki bezatiah ishlar esa 1770-yillarning oxiriga qadar kechiktirildi. Buyuk Gatchina saroyi 1781-yilda, qurilish boshlanganidan deyarli 15 yil oʻtib qurib bitkazildi. Graf Orlov esa bino qurilganidab keyin ikki yil oʻtib 1783-yilda vafot etdi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Chesma_Gallery_of_the_Gatchina_Palace.jpg/220px-Chesma_Gallery_of_the_Gatchina_Palace.jpg|thumb| 1790-yillarning [[Neoklassik arxitektura|neoklassik uslubidagi Chesma galereyasi. Eduard Xau, 1877-yil.]] Orlovning oʻlimidan soʻng, Yekaterina Gatchina saroyini va unga qoʻshilgan bogʻni shunchalik yaxshi koʻrib qoldiki, uni grafning merosxoʻrlaridan sotib oldi. U saroyni oʻgʻli Buyuk Gersog Pavel Petrovichga (boʻlajak podshoh Pavel I) sovgʻa qildi. Taxtga kelishidan oldingi yillar davomida Pavel oʻzining yangi saroyi atrofida Gatchina shaharchasini qurishga sarmoya kiritish uchun qolgan ishlarga sarflanadigan byudjetini cheklab qoʻydi. Hududni namunali saroy va shaharga aylantirish uchun Yevropa boʻylab qilgan sayohatlarida orttirgan tajribasidan foydalangan. 1790-yillarda Pavel saroyni kengaytirdi va qayta qurdi. Qurilish Vinchenzo Brenna va Andrey Zaxarovga taʼmirlash ishlarini topshirildi. 1796-yilda, onasi vafotidan soʻng, Pavell Rossiya podshosi Pavel I ga aylandi va Gatchinaga rus monarxlarining rasmiy qarorgohiga aylantirish uchun uchun Imperator shahri maqomini berdi. 1801-yilda Pavel vafotidan soʻng, Gatchina saroyi uning rafiqasi Mariya Fedorovnaning qoʻliga oʻtdi, u 1809-yilda meʼmor Andrey Nikiforovich Voronixindan „qish mavsumiga“ moslashtirish uchun saroyga kichik oʻzgarishlar kiritishni iltimos qildi. 1835-yilda minoralardan biriga signalli optik telegraf oʻrnatildi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/House_of_Faberg%C3%A9_-_Gatchina_Palace_Egg_-_Walters_44500_-_Open_View_B.jpg/150px-House_of_Faberg%C3%A9_-_Gatchina_Palace_Egg_-_Walters_44500_-_Open_View_B.jpg|left|thumb|213x213px| Gatchina saroyi, [[Fabergé tuxumi|Faberge tuxumi, Gatchina saroyining miniatyura nusxasi.]] 1840-yillarda Gatchina saroyi podshoh Nikolay I ga tegishli edi, u saroyni, xususan, uning maydonlarini rekonstruksiya qilish ishlarini boshlagan. Imperator sudi vazirligining bosh arxitektori Roman Ivanovich Kuzmin boshchiligidagi loyiha saroyning bosh maydoniga qaratilgan boʻlib, u butunlay oʻzgartirilgan, balandligi koʻtarilgan, ostiga yertoʻla qoʻshilgan va bezaklari qayta qurilgan. Qoʻshni binolar ham bir qavatga koʻtarildi. Parad maydonchasiga qaraydigan balkonga yangi soyabon qoʻshildi, u marmardan yasalishi kerak edi, lekin keyinchalik uning oʻrniga choʻyandan foydalanilgan. Saroy atrofidagi vayronaga aylangan qal’alar va tayanch devorlari buzib, qayta tiklandi.