cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Longan
Longan - Sapindaceae oilasiga mansub doimiy yashil daraxt, ayniqsa Tailandda keng tarqalgan. Daraxtning mevalari diametri 1-3 sm, och jigarrang rangli zich teriga ega. Ular ko'pincha uzum bilan taqqoslanadi. Longan o'zining qarindoshiga o'xshaydi - lychee (Xitoy olxo'ri), ammo ta'mi biroz boshqacha - u qovunga o'xshaydi.
Longan tarkibida temir, magniy, fosfor va kaliy kabi turli xil vitaminlar va minerallar mavjud. S vitaminining yuqori miqdori meva beriberi kasalligini oldini olish va immunitet tizimini mustahkamlash uchun foydalanishga imkon beradi va uning kuchli antioksidant xususiyatlari kemoterapi dorilarining salbiy ta'sirini kamaytirishi va jigarni himoya qilishi mumkin. Ba'zi ekspertlar mevani oshqozon-ichak traktining kompleks davolashiga kiritadilar.
An'anaviy xitoy tabobatida longan asosan charchoq, bosh aylanishi, yurak urishi bartaraf etish uchun tonik sifatida ishlatiladi. Meva, shuningdek, uyquni normallashtirish, asossiz hayajonni kamaytirish, diqqatni tinchlantirish uchun ishlatiladi.
Dia Mirza
Dia Mirza Rekhi (Dia Handrich; 1981-yil 9-dekabrda tugʻilgan) hind modeli, aktrisa, prodyuser boʻlib, asosan hind filmlarida suratga tushadi. Mirza 2000-yilda „Miss Asia Pacific International“ unvonini qo‘lga kiritdi. U „Rehnaa Hai Terre Dil Mein“ (2001) bilan aktyorlik debyutini qilgan.
Keyinchalik u „Dus“ (2005), „Lage Raho Munna Bhai“ (2006) va „Sanju“ (2018) kabi filmlarda suratga tushgan. U sobiq eri Sahil Sangha bilan „ Born Free Entertainment“ ishlab chiqarish uyiga egalik qiladi. Ularning birinchi filmi „Love Breakups Zindagi“ 2011-yil 7-oktyabrda chiqdi. Ular ajrashgandan soʻng, u 2019-yil dekabr oyida oʻzining „One India Stories“ ishlab chiqarish uyini ishga tushirdi. U 2019-yilda „Kaafir“ onlayn-serialida ham namoyon bo‘lgan.
Yoshligi
Mirzo Hindistonning Haydarobod shahrida tug‘ilgan. Uning otasi Frank Xendrich Myunxenda joylashgan nemis grafikasi va sanoat yarmarkasi dizayneri, arxitektori, rassomi va interyer dizayneri, onasi Dipa esa ichkilikbozlar va giyohvandlarga yordam berish uchun koʻngilli boʻlgan bengallik interyer dizayneri va landshaft ustasi. U toʻrt yarim yoshga toʻlganda, ota-onasi ajrashishdi. Onasi Haydarobodlik musulmon Ahmad Mirzoga turmushga chiqqanidan keyin u o‘gay otasining familiyasini qabul qildi. Oʻgay otasi 2003-yilda vafot etgan.
Dastlab qoʻshma maktab boʻlgan Vidyaranya oʻrta maktabida oʻqiganidan soʻng, Mirza Xayrtoboddagi qizlar kunduzgi maktabi Nasr maktabiga oʻqishga kirdi. Keyin u Haydaroboddagi Ambedkar ochiq universitetida sanʼat bakalavrini tamomlashdan oldin Stenli Junior kollejida oʻqidi.
Modellik
Mirza kollejda o‘qib yurgan kezlarida Neeraj’s Multi-media Studio media firmasida marketing bo‘yicha direktor bo‘lib ishlagan. Shu bilan birga, u „Lipton“, „Wall’s Ice Cream“, „Emami“ va boshqa koʻplab brendlar uchun bosma va televideniye reklamalarida modellik qilgan. U 2000-yilda Hindiston go‘zali tanlovida ikkinchi o‘rinni egallagan va 2000-yilda „Miss Asia Pacific Ocean“ unvonini qo‘lga kiritgan.
James Arthur
Arthur 1962-yil Upper Canada kollejini tamomlagan. 1966-yil Toronto universitetidan B.Sc. darajasini, 1967-yil ayni universitetidan M.Sc. darajasini olgan. 1970-yil Robert Langlands rahbarligida Yale universitetidan Ph.D. darajasini olgan.
Olim Arthur–Selberg iz formulasi bilan tanilgan. Xususan, u Arthur–Selberg iz formulasini reduktiv guruhlar uchun umumlashtirgan. Shuningdek, olim reduktiv guruhlar boʻyicha Arthur gipotezalari muallifidir.
Freskobaldi Jirolamo
FRESKOBALDI (Frescobaldi) Jirolamo (1583.9.9, Ferrara — 1643.1.3, Rim) — italyan kompozitori va organ ijrochisi. 1608-yildan avliyo Petr ibodatxonasida (Rim) organchi. Polifoniya ("erkin uslub") va fuga rivojiga katta hissa qoʻshgan. Italiya organ maktabi asoschisi ("italiyalik Bax" nomiga sazovor boʻlgan). Organ va klavesin uchun turli asarlar, madrigallar, 2 messa va boshqa diniy asarlar yozgan. FRIGII TILI Qadimgi Kichik Osiyoning shim.gʻarbiy qismida yashagan, miloddan avvalgi 2ming yillik — 1ming yillikning boshida shu yerga koʻchib oʻtgan hindevropa qabilalari — frigiyaliklar tili; hindevropa tillari oilasi tarkibida alohida guruhni tashkil etadi. Kichik Osiyodan topilgan, 2 davrga mansub yodgorliklar hamda yunon va rim mualliflari asarlaridagi izoh soʻzlar orqali maʼlum. Qad. frigiy matnlari diniy yodgorliklar va sopol buyumlarda boʻlib, miloddan avvalgi 8—3-asrlarga mansub (ular 200 tadan ortiq; qad. yunon alifbosiga oʻxshash harfiy alifboda yozilgan). Yangi frigiy matnlari qabrtosh yozuvlaridan, yunoncha marsiyalar oxiridagi qargʻish, laʼnat ifodalaridan iborat. Ular 100 tadan ortiq boʻlib, milodiy 2—3-asrlarga mansub va yunon yozuvida bitilgan.
Frankenhardt
Frankenhardt Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Maydoni — 69,87 km2. 4664 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Freskobaldi Jirolamo
Freskobaldi Jirolamoning yunon (grek) tili, hinderon tillari, arman tili bn, shuningdek, alban tili, boltiq va slavyan tillari bilan nisbatan yaqin aloqalari anikdangan; oʻziga xos fonetik, leksikgrammatik xususiyatlari tavsif etilgan. Freskobaldi Jirolamodagi yodgorliklarni toʻplash va izohlash 19-asrdan boshlangan. Dastlabki muntazam nashrlari amerikalik U.Ramsey, angliyalik U.M. Kolder va germaniyalik I.Fridrixlar tomonidan amalga oshirilgan.
Frankenhardt
Hududi
Frankenhardtning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Coulours
Aholisi
158 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 9,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 17,3 km2.
Göttin (Lauenburg)
Göttin  Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Herzogtum Lauenburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 5,21 km2. 45 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Göttinning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Kommunal xoʻjalik
Kommunal xoʻjalikning taraqqiyot darajasi va faoliyati aholining farovonligiga, turmush sharoitiga, suv hamda havoning tozaligiga bevosita taʼsir koʻrsatadi.
20-asrning 20-yillaridan obodonchilik tadbirlari shaharlar rivojlanishining bosh rejasi boʻyicha olib borildi, har bir tumanda kommunal xoʻjaligi boʻlimlari tashqil etildi. Keyingi oʻn yilliklar davomida Oʻzbekistonda Kommunal xoʻjalik yirik sohaga aylandi, sanoat ishlab chiqarishning rivoji va aholining tez oʻsishiga bogʻliq holda ildam surʼatlar bilan rivojlandi. Qishloq joylarida aholi yashaydigan joylarni obod qilishda loyihalash ishlari yoʻlga qoʻyildi, shaharchalar, eksperimental agroshaharlar koʻplab qurildi.
Oʻzbekistonning koʻp tarmoqli Kommunal xoʻjalik tarkibida uy-joy xoʻjaligiga xizmat koʻrsatish va uni asrash, suv taʼminoti va kanalizatsiya, issiqlik va gaz taʼminoti, aholi yashaydigan joylarni tozalash bilan shugʻullanuvchi sanitariya-texnika tashqilotlari, shahar yoʻlovchilar tashish elektr transporti (tramvay, trolleybus, metropoliten), elektr, gaz va taqsimlovchi tarmoqlar, shahar xoʻjaligini obodonlashtirish, sanoat, taʼmirlash-qurilish, loyihalash korxonalari, tashqilotlari va boshqa mavjud.
Respublika Kommunal xoʻjalikda umumiy quvvati bir kecha-kunduzda 6,4 mln. m3 ichimlik suvni olish kuchiga ega boʻlgan inshootlar, 17245 km uzunlikdagi suv oʻtkazgich shoxobchalari va suv oʻzatgich (vodovodlar), bir kecha-kunduzda umumiy quvvati 3,4 mln. m3 chiqindi suvlarni tozalash kuchiga ega boʻlgan inshootlar, 5114 km kollektorlar va kanalizatsiya shoxobchalari, bir soatda 6035 Gkal issiqlik berish quvvatiga ega boʻlgan isitish qozonxonalari, 3716 km issiqlik tarmogʻidan foydalanilmoqda (2001).
Oʻzbekiston Respublikam Prezidentining 1993 i. 15 yuldagi "Oʻzbekiston Respublikasida kommunal xizmat koʻrsatishni boshqarishni takomillashtirish toʻgʻrisida"gi Farmoniga muvofiq, viloyatlar va Toshkent shahrida hududiy Kommunal xoʻjalik va undan foydalanish birlashmalari barpo etildi. 1996-yilning boshida respublika Kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi tizimida 345 korxona va inshoot xususiylashtirildi, kommunal xizmat koʻrsatish korxonalari negizida 20 aksiyadorlik jamiyati barpo etildi.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2000-yil 18-dek.dagi "Kommunal xizmatini boshqarish tizimini yanada isloh qilish toʻgʻrisida" Farmoni asosida Respublika Kommunal xizmat koʻrsatish vazirligi tugatildi va "Oʻzkommunxizmat" agentligi tashqil etildi.
Uy-joylarni obodonlashtirishda kanalizatsiya muhim ahamiyatga ega. Oʻzbekistonda arxeologik qazilmalar davrida ayrim yirik shaharlarda (Samarqanddagi Afrosiyob qalʼasi, Toshkentdagi Qoratosh hammomi harobasidan) sopol quvurli tazar (kanalizatsiya) qoldigʻi topilgan. Aholi, asosan, kir oʻralar, xaniqlardan foydalangan. 20-asr oʻrtalaridan kanalizatsiya tarmogʻi kengaya bordi. Kanalizatsiya-tozalash inshootlarining bir kecha-kunduzdagi kuvvati esa 3,7 mln. m3 ni tashqil etadi. 1992-yildan respublika shahar va ayniqsa, qishloqlarini gazlashtirish ustuvor davlat siyosatiga aylandi. 1991 — 2001-yillarda aholi gaz isteʼmoli 3,6-marta koʻpaydi va 17 mlrd.m3 ga yetdi (1990-yilda 4,7 mlrd. m3). 3,6 mln. xonadon tabiiy gaz bilan taʼminlandi (2001). Respublikada jami gaz tarmoqlari oʻz. 103 ming km ni tashqil etdi.
Respublika kommunal xoʻjaligining yana bir muhim tarmogʻi — shahar, shaharcha va tuman markazlari sanitariya holatini yaxshilash, qattiq va quyuq chiqindilarni oʻz vaqtida yigʻish va ularni chiqindi maydonlariga olib borib zararsizlantirishdir. Bu xizmat 113 shahar, 97 shaharchada yoʻlga qoʻyilgan. Umumiy maydoni 930 ga boʻlgan 173 chiqindilar zararsizlantiriladigan maydonlar bor. Yiliga 11 mln. m3 qattiq va 5 mln. m3 dan ortiq suyuq chiqindi yigʻiladi va ular 5 mingdan ortiq mashina va mexanizmlar (koʻcha supuradigan, suv sepadigan, axlat tashiydigan, kanalizatsiya va kir oʻralarni tozalaydigan va boshqalar) orqali chiqindixonalarga tashiladi. Yirik shaharlar — Andijon, Buxoro, Namangan, Uchqoʻrgʻon, Fargʻona va boshqalarda maxsus ixtisoslashtirilgan avtobazalar bor.
Kommunal xoʻjalik uchun oliy va oʻrta maxsus maʼlumotli mutaxassislar Fargʻona politexnika, Toshkent va Samarqand arxitektura-qurilish, Toshkent temir yoʻl transporti muhandislari institutlarida va Toshkent agrar universitetida, Toshkent kommunal-qurilish, Toshkent mehmonxona xoʻjaligi, Fargʻona politexnika kollejlarida tayyorlanadi.
Komor orollari
Komor orollari - Qamar orollari Afrikada joylashkan mamlakat.
Varennes (Indre-et-Loire)
Varennes Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Indre-et-Loire departamenti Loches tumani tarkibiga kiradi.
Jacksonport (Arkansas)
Jacksonport AQShning Arkansas shtatida joylashgan shahardir. Jackson okrugi tarkibiga kiradi.
Varennes (Indre-et-Loire)
Aholisi
210 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,6 nafar kishi.
Jacksonport (Arkansas)
Aholisi
235 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 261,1 nafar kishi.
Varennes (Indre-et-Loire)
Geografiyasi
Maydoni — 11,3 km2.
Mirzo Ashoʻr (Shohin tumani)
Mirzo Ashoʻr (Мирзо Ашӯр)  — Tojikiston Respublikasining Shohin tumani, Sarichashma jamotiga qarashli daha. Dahadan jamoat markazigacha 2 km tuman markazigacha 72km
Aholisi
Aholisi −561 kishi.
Jacksonport (Arkansas)
Geografiyasi
Maydoni — 0,9 km2. Shundan 0,9 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 69 m balandlikda joylashgan.
Fridel krafts reaksiyasi
Fridel krafts reaksiyasi — aromatik birikmalarni kislotali katalizatorlar ishtirokida alkillash yoki atsillash. Benzolning etil xlorid va atsetil xlorid bilan ammoniy xlorid ishtirokida kondensatlanishi F.—Fridel krafts reaksiyasiga misol boʻla oladi. F.—Fridel krafts reaksiyasidan, asosan, etilbenzol va uning gomologlarini sanoatda sintez qilishda foydalaniladi. Reaksiyani Sh. Fridel va J.Krafts 1877-yilda kashf etgan.
Festus Baise
Festus Baise (1980-yil 11-aprelda tugʻilgan) — nigeriyada tugʻilgan, sobiq gonkonglik professional futbolchi, markaziy himoyachi sifatida oʻynagan.
Ilk faoliyati
Festus Baise Nigeriyaning Lagos shahrida tugʻilgan va unga Gonkongga borish hamda Happy Valley va Sun Hei klublarida sinovdan oʻtish tavsiya etilgan. U 2004/05-yilgi liga mavsumida futbolchilik faoliyatini boshlagan. Baise ikkinchi darajali Mutual klubidan taklif olgam. Baise mavsumning yarmida yuqori diviziondagi Janubiy Xitoy klubiga qoʻshilgan va oltita oʻyinda qatnashib, bitta gol urgan.
Citizen
2011-yil 16-dekabrda Baise liga oʻyinida Sun Hei ustidan 3:2 hisobida gʻalaba qozonilgan oʻyinda jamosi darvozaboni Te Tak Ximdan oʻtib, teskari chayon zarbasi bilan avtogol muallifiga aylangan. Bu Daily Telegraph muxbiri Stiv Uilson tomonidan barcha davrlarning eng yaxshi 5-avtogoli sifatida tanlangan.
2012-yil 21-mart kuni Baise soʻnggi daqiqalarda Myanmaning „Yangon United“ jamoasi ustidan 2:1 hisobida gʻalba qozongan jamoa tarkibida maydonga tushgan.
Guizhou Hengfeng
2015-yil 13-dekabr kuni Xitoyning „Guizhou Hengfeng“ klubi 2018-yilgi Jahon chempionati saralash bosqichida Xitoyga qarshi oʻtkazgan ikkita oʻyinini hisobga olib, Easternda Baiseni sotib olgan. U klubga 2016-yilning 1-yanvarida kelgan.
2018-yilning 1-martida Guizhou Baise 2019-yil oxirigacha yangi shartnoma imzolaganini eʼlon qilgan. U shartnomasi tugaganidan keyin klubni tark etgan.
Tufashen
Tufashen  — Armanistonning Shirak viloyati Artik tumanidagi qishloq.
Bremen (Alabama)
Bremen AQShning Alabama shtatida joylashgan Unincorporated area|Unincorporated communitydir. Cullman okrugi tarkibiga kiradi.
NGC 1920
NGC 1920 Oltin Baliq yulduz turkumidagi EN+OCL tipli galaktik tumanlik, oʻta yangi yulduz qoldigʻidir.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
SQL
SQL (Structured Query Language; Tuzilmali soʻrov tili) – maxsus tillar sirasiga kiradi. SQL domenga xos til hisoblanib, dasturlashda keng foydalaniladi. Yana ham aniq aytadigan boʻlsak, ushbu til orqali foydalanuvchilar maʼlumotlar omborini boshqarish tizimida saqlanadigan maʼlumotlarni boshqarishlarida kerak boʻladi. Bu tilni dastlab kashf etishgan vaqtida SQL tilini relatsion algebra hamda uch tomonlama relatsion hisoblashlarga moʻljallashgan edi. SQL tili dunyo tamaddunida 1974-yilda paydo boʻldi. Bu oddiy voqea emas, balki "buyuk kashfiyot" ham edi. Uning muallifi Donald D. Chamberlin va Raymond F. Boyce hisoblanadi. Shuningdek, Chamberlin nafaqat SQL tilini yaratgan, balki IBM sistemasi X Query orqali ham mashhur.
Nigeriyada liberalizm
alt=Photo showing the Nigerian map with the Nigerian flag colors.|thumb|263x263px| Nigeriya xaritasi Nigeriya bayrogʻi ranglari bilan qoplangan. Nigeriyada liberalizmi 1-navbatda liberal partiyalar tomonidan katta qoʻllab-quvvatlanadi, buni parlamentdagi vakillik koʻrsatadi. Ushbu sxemaga qoʻshilish uchun partiyalar oʻzlarini liberal partiya deb belgilashlari shart emas. Liberalizm Nigeriyada oʻz oʻrnini egalladi va liberal demokratik tamoyilni yangi siyosiy, ijtimoiy va iqtisodiy mafkuraning rubrikasi sifatida qabul qilish, bu boylikning ortib borayotgan toʻplanishi bilan boʻlsa-da, mamlakatda siyosiy ishtirok va boylik yaratish uchun neʼmat boʻldi. juda yuqori.
Bu asrlar oldin siyosiy lugʻatga paydo boʻlganligi sababli;Demokratiya tez-tez „boʻshashmasdan“ tushunchasi sifatida ishlatiladi. Bundan tashqari, yillar davomida filiallar va filiallar ishlab chiqilgan, ularning bir qismi liberal-demokratiya.
Tarixi
Nigeriyaning siyosiy tarixida konservativ, etno-millatchi, diniy-millatchi yoki harbiy tuzilmalar hukmronlik qilgan. Nigeriyadagi siyosiy sahna liberalizmning har qanday shakliga eng yaqin boʻlganligi progressiv siyosiy partiyalarda aks etadi. Ammo, ilgʻor partiyalar mahalliy yoki shtat darajasida hukmronlik qilgan hududlarda, bunday koʻpchilikka ega progressiv hukumatlar koʻpincha iqtisodiy rivojlanishga koʻproq eʼtibor qaratgan holda, fuqarolik va shaxsiy erkinliklar gʻoyasiga zid kelishi mumkin boʻlgan tashabbuslar bilan shugʻullandilar va qonunlar qabul qiladilar.
Bundan tashqari, liberal kontingent Nigeriyada siyosiy boʻlmagan fuqarolik huquqlari faolligi va advokatlik tashkilotlarida koʻproq namoyon boʻladi. Bunday tashkilotlar va ularning aʼzolari Nigeriya tarixi davomida ham davlat tomonidan, ham ruhoniy tomonidan tasdiqlangan, ham norasmiy taʼqiblarga uchragan.
Nigeriyada liberalizm mustamlakachilikdan keyin kengaydi.
Zhangjiajie shisha ko'prigi
Zhangjiajie piyodalar shisha koʻprigi — bu Vulingyuan hududidagi Xunan shtatining Zhangjiaji shahridagi samoviy koʻprigi. Sayyohlar uchun diqqatga sazovor inshoot sifatida qurilgan ko‘prik temperli shaffof shishadan yasalgan. Ochilgan vaqtida dunyodagi eng uzun va eng baland shisha koʻprik hisoblanar edi. Bu koʻprik 2016-yil 20-avgustda foydalanishga topshirilgan. Uning uzunligi 430 mni, kengligi 6 mni tashkil etadi va taxminan 300 m balandlikda qurilgan. Ko‘prik Xunan provinsiyasi shimoli-g‘arbidagi Zhangjiajie Milliy Oʻrmoni Bogʻida ikkita tog‘ qoyalari orasidagi kanyonni kesib oʻtgan. U bir vaqtning oʻzida 800 tagacha tashrif buyuruvchini qabul qilishga moʻljallangan. Koʻprik Isroillik arxitektor Xaim Dotan tomonidan loyihalangan.
Nigeriyada liberalizm
Tarixi
Nigeriya iqtisodiy rivojlanishida liberalizmni koʻpaytirish uchun kuchli dotsent dozalarini asrab-avaylashdan bosh tortdi. Oʻz-oʻzini boshqarishning 1950-yillarning boshlaridan, kunning barcha viloyat davlatlari va markaziy hukumat iqtisodiyotni rivojlantirish rejalarini rivojlantirish rejalariga kirishdi.
Zhangjiajie shisha ko'prigi
Ko‘prikni qurish uchun kanyon devorlarining chetiga to‘rtta tayanch ustun oʻrnatilgan. Koʻprik 120 dan ortiq shisha panelli metall ramkadan yasalgan. Ushbu panellarning har biri uch qatlamli boʻlib, 5.1 santimetr qalinlikdagi temperli shishadan ishlangan. Koʻprikning pastki qismiga uchta uzun belanchaklar biriktirilgan. Shuningdek 285 metrlik bungi jump atraktsioni dunyodagi eng baland bungi sakrash joyi hisoblanadi.
Nigeriyada liberalizm
Liberal liderlar
Bern Makkredi (1835—1898)
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Zhangjiajie shisha ko'prigi
Koʻprikni boshqarish qoʻmitasi maʼlumotlariga koʻra, koʻprik dizayni va qurilishi boʻyicha 10 ta jahon rekordini oʻrnatdi. Bir muncha vaqtdan soʻng eng uzun shisha koʻprik sifatidagi rekord natija Hebeyning Hongyagu Manzarali Hududidagi shisha koʻprikka oʻtdi.
Yopilishlar
2016-yilning 2-sentyabrida, ko‘prik ochilganidan atigi 13 kun o‘tgach, rasmiylar tashrif buyuruvchilarning ko‘pligi sababli ko‘prikni yopishayotgani haqida xabar berishdi. Bir vaqtning oʻzida 800 kishini qabul qilish uchun moʻljallangan va kuniga taxminan 8000 kishi tashrif buyurishi kutilayotgan koʻprik kuniga 80000 dan ortiq tashrif buyuruvchilarni jalb qilgan. Rasmiylarning taʼkidlashicha, hukumat attraksionni, jumladan, avtoturargohlar, chiptalarni bron qilish tizimi va mijozlarga xizmat koʻrsatishni zudlik bilan yaxshilash va yangilash uchun faoliyatini toʻxtatishga qaror qilgan. Ko‘prik 2016-yil 30-sentabrda qayta ochilgan.
Maʼlumotnomalar
<references group="" responsive="1">
Narkologiya
Narkologiya (boshqa soʻzlardan "nĽĬrēķ" — „qoralashish, uyqu“ va „lós“ — „oʻrganish“) — giyohvandlik, giyohvandlik va surunkali alkogolizmning namoyon boʻlishini oʻrganuvchi, ularni tashxislash, davolash va oldini olish usullarini ishlab chiqadigan tibbiyot. Rossiya Federatsiyasida narkologiyani baʼzi tadqiqotchilar psixiatriyaning bir tarmogʻi sifatida, boshqalari esa psixiatriyadan paydo boʻlgan alohida mustaqil tibbiyot fani deb hisoblaydilar.
Tarixi
Narkologiya tibbiyot sohasi sifatida boshqa yoʻnalishlarga nisbatan yaqinda shakllangan, ammo psixofaol moddalarni qabul qilish qadim zamonlardan beri amalda boʻlgan.
Alkogolizmni tizimli oʻrganish XVIII — XIX asrlarda boshlangan, narkologlar esa spirtli ichimliklarni qabul qilish, ularni is’temol qilishni kasallik deb hisoblashgan. Ushbu tadqiqotlar natijalari tufayli narkologiya tibbiy ilmiy bilimlarning alohida sohasi sifatida paydo boʻldi. Rossiyada narkologiya alohida tibbiyot fani sifatida 1960-1970-yillarda asos solingan.
Oʻrganish mavzusi
Narkologiya giyohvandlikning paydo boʻlish mexanizmlari va sharoitlarini oʻrganadi (addiction", giyohvandlik) psixofaol moddalarga qaramlikdan kelib chiqadi . Narkologiyaning oʻrganish predmeti: giyohvandlik (giyohvandlik) va spirtli ichimliklarni qabul qilish (etanol), yaʼni alkogolizm deb tasniflanmagan boshqa moddalar.
Narkologiyada davolash
Narkologik kasalxonalarda giyohvandlarni davolash hozirda samarasiz deb hisoblanadi, chunki 1 yillik statsionar davolanishdan keyin remissiya odatda faqat 9-12% yosh bemorlarda kuzatiladi.
Gʻarb mamlakatlarida giyohvandlik uchun farmakologik davolash usullari, masalan, geroinga qaramlikni palliativ davolash sifatida metadon oʻrnini bosuvchi terapiya qilinadi. Rossiyada bu davolash usuli qoʻllanilmaydi, chunki metadonning aylanishi butunlay taqiqlanganligi sababli.
Narkologiyani davolashning eng adekvat va maqbul usullari hozirgi vaqtda individual bemor bilan psixo-tuzatish ishlariga qaratilgan reabilitatsiya psixologik dasturlari hisoblanadi. Bemordagi psixologik qaramlikni bartaraf etishning boshqa usullari, shu jumladan psixodelik psixoterapiya usullari (shu jumladan, dori-darmonlarsiz golotropik nafas olish) usullari ham sinab koʻrilgan.
Fanning mintaqaviy xususiyatlari
"Narkologiya" tushunchasi deyarli faqat postsovet hududida qoʻllaniladi, bu yerda narkologlar asosan alkogolizmni tibbiy majburlov choralarini qoʻllash orqali davolash bilan shugʻullanganlar, eng mashhur usullar avans terapiyasi va kasbiy davolash terapiyasi boʻlgan. Terapiya qabul qiluvchilar va bemorlar jinoyatchilar bilan birga qoralangan edi.
Amerika Qoʻshma Shtatlarida 1980-yillarning oxiridan boshlab giyohvandlik muammolari bilan shugʻullanadigan mutaxassislik "qoʻshadi tibbiyot" deb nomlanadi (addiction medicine " giyohvandlik ", addictus „qoʻshadi“ + " dori ").
Charles Friedel
Charles Friedel (1832.12.3, Strasburg — 1899.20.4, Montoban) — fransuz organikkimyogari va mineralogi. Parij Fanlar akademiyasi aʼzosi (1878-yildan), Peterburg Fanlar akademiyasi xorijiy muxbir aʼzosi (1894-yildan). Strasburg universitetini tugatgan (1852). Parij universiteti professor (1876-yildan). Asosiy ilmiy tadqiqotlari organik sintezga oid. Ilk bor atsetofenon (1857), sut kislota (1861), ikkilamchi propil spirt (1862), glitserin (1873) va boshqalarni sintez qilgan. Aromatik birikmalarni alkil va atsilgalogenidlar bilan alyuminiy xlorid ishtirokida alkillash va atsillash usulini kashf etgan (Fridel— Krafts reaksiyasi). Sunʼiy usulda kvars, rutil, topaz va boshqa minerallarni olgan.
Frankenfels
Frankenfels Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shaharchadir. Sankt Pölten-Land (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 56.11 km2. 2188 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Fridrix I Barbarossa
Fridrix I Barbarossa (Friedrich Barbarossa, aynan — kizil soqolli) (taxminan 1125—90) — Germaniya qiroli (1152-yildan), Shtaufenlar sulolasidan boʻlgan "Muqaddas Rim imperiyasi" imperatori (1155-yildan). Shimoliy Italiya shaharlarini tobe ettirishga harakat qilgan, biroq Lenyano jangida (1176) Lombardiya ligasi koʻshinlaridan magʻlubiyatga uchragan.
El Pont de Bar
El Pont de Bar Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Lleida provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 42,6 km2. Aholisi — 194 kishi (2010).
Gellin
Gellin Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Pontarlier tumani tarkibiga kiradi.
Vozhdovo
Vozhdovo (Вождово) — Bolgariyaning janubi-markazidagi Kardjali viloyatining Chernoochen munitsipalitetidagi qishloqdir. U 0,821 kvadrat km maydonni egallaydi va 2007-yil holatiga ko'ra 933 kishidan iborat edi. Aksariyat odamlar turklar va asosan islom dinidagilar.
Gellin
Aholisi
162 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 33,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,9 km2. Dengiz sathidan 915 – 1293 m balandlikda joylashgan.
Mac OS X
Mac OS X (Mek OS Ten, Mak OS oʻn, baʼzan (notoʻgʻri) - «Mak OS iks» yoki «…eks») — Apple Inc. firmasining operatsion sistemasi. Berkli universitetining Unix-asos operatsion sistemasiga asoslangan boʻlib, PowerPC va Intel prosessor asosidagi Macintosh EHMlari uchun chiqariladi.
Qoʻstanay (tuman)
Aholisi
Tuman aholisining milliy tarkibi (1-yanvar 2010-yil) :
IC 3883
IC 3883 Sunbula yulduz turkumidagi Sbc (ixcham choʻziq spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Brilliant (Alabama)
Brilliant AQShning Alabama shtatida joylashgan shaharchadir. Marion okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 8,9 km2. 762 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 85,6 nafar kishi.
Kompakt-disk
Kompakt-disk — doimiy (oʻchmaydigan) tovush signallari (musiqa, qoʻshiq, matn va boshqalar) yozib olingan ixcham (koʻpincha diametri 120 mm) optik disk. Tovush dasturlari yozib olingan K-d. (optik rakamli gramplastinkalar) keng tarqalgan. Boʻlar optik (lazer) plastinka qoʻyish qurilmalari (proigrivatellar) yordamida qayta eshittiriladi. Odatda, tovush dasturining uzunligi (K-d.ning "oʻynash" vaqti) 1 soat. Sifat va qulaylik jihatidan K-d. oddiy gramplastinkadan ancha ustun turadi.
Kompaniya
Kompaniya (compania) — iqtisodiy faoliyat (ishlab chiqarish, savdo, vositachilik, moliya, sugʻurta va boshqalar) olib borish uchun uyushgan yuridik va jismoniy shaxslar, tadbirkorlar birlashmasi. Kompaniya deyilganda birlashmalar, shirkatlar, xoʻjalik jamiyatlari, firmalar, korporatsiyalar, yaʼni turli tashqiliy-huquqiy shakllarga ega boʻlgan korxonalar tushuniladi. Kompaniya yuridik shaxs maqomiga ega boʻladi. Kompaniya sherikchilik, korporatsiya tamoyillari, tadbirkorlik faoliyatining boshqa tamoyillari boʻyicha faoliyat kursatishi mumkin.
Farmatsevtika mahsulotlari
Farmatsevtika dori preparatlari va moddalarni ishlab chiqarish jarayonining ishlab chiqarish va texnologik muammolari bilan bevosita bogʻliq boʻlgan qismi hisoblanadi.
Maʼlumki, farmakologik xususiyatga ega boʻlgan koʻplab kimyoviy birikmalar xom holatda foydasiz yoki zararli boʻladi. Farmatsevtika bunday moddaga maʼlum bir ishlov berish orqali qabul qilish yoʻli va qoʻllash usuli bilan bemorlarning maʼlum bir guruhini davolash uchun mos keladigan noyob dozalash shaklini ishlab chiqaradi.
„Farmasevtika“ atamasi „dorixona“ atamasi bilan sinonim emas.
Safari
Safari — Apple Inc. tomonidan yaratilgan veb brauzer boʻlib, Mac OS X tarkibiga kiritilgan.
Havolalar
ॲपल सफारी
Farmatsevtika mahsulotlari
Tarixi
Ushbu samarasiz usulning nomukammalligi XIX asrning boshlarida, birinchi marta (AQShda) ommaviy standartlashtirilgan, yuqori samarali va iqtisodiy jihatdan foydaliroq boʻlgan dori-darmonlarni sanoat ishlab chiqarishi boshlanganda aniq koʻrinib qolgan. „Dorixonalar“ birinchi marta ancha yirik farmatsevtika korxonalarida ishlay boshlangan. Farmatsevtika korxonalari farmatsevtika rivojlanishining yangi texnologik bosqichiga, dori vositalari va dorivor moddalarni ishlab chiqarishning zamonaviy usuliga oʻtganlar.
Dorixona va farmatsevtika oʻrtasidagi farq
"Dorixona" va „Farmasevtika“ ikki xil maʼnoni anglatadi. Agar hozirda „dorixona“ ishlab chiqaradigan barcha dori vositalarining atigi 3 foizini tashkil etadigan boʻlsa, unda „farmatsevtika“ va uning ortida farmatsevtika sanoati — dunyoda isteʼmol qilinadigan dori vositalarining 97 foizini tayyorlash bilan shugʻullanadi.
Chet elda „dorixona“ (dorixona) atamasi aholi punktlaridagi chakana savdo doʻkonlari bilan bogʻliq deb tushuniladi, ulardan siz bemorga zarur dori yoki parvarish mahsulotini sotib olishingiz, tibbiy maslahat olishingiz, kosmetika, shampun, ofis anjomlari, shirinliklar va boshqa mahsulotlarning egasi boʻlishingiz mumkin. Farmatsevtikaga kelsak, u savdo bilan shugʻullanmaydi. Aksincha u faqatgina dori preparatlarini qayta ishlash va shuningdek ularni bemorlar qabul qilishi uchun qulay dozada ishlab chiqarish bilan shugʻullanadi.
Farmatsevtika boʻlimlari
Bu dori vositalarining organizmga taʼsirini belgilovchi farmatsevtik omillarning rolini oʻrganadigan bilim va amaliyot sohasi hisoblanadi. Ular orasida:
Dori vositalari, farmatsevtika, dori moddalar kimyosi va dori vositalaridan foydalanish bilan bogʻliq amaliy faoliyat oʻrtasidagi chegaralar har doim ham aniq emas boʻlib, koʻpincha mutaxassislar guruhi maʼlum bir muammo ustida ishlaydilar. Ammo shunga qaramay, rus tilida „farmatsevtika“ xalqaro atamasidan foydalanish dorixona sanoatga yoʻnaltirilgan, texnologik qismini taʼkidlablash bilan namoyon boʻladi.
Farmatsevtikaning quyidagi tarmoqlari mavjud:
Jennette (Arkansas)
Jennette AQShning Arkansas shtatida joylashgan shahardir. Crittenden okrugi tarkibiga kiradi.
NGC 1921
NGC 1921 Oltin Baliq yulduz turkumidagi EN (emission tumanlik) tipli galaktik tumanlik, oʻta yangi yulduz qoldigʻidir.
Jennette (Arkansas)
Aholisi
124 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 22,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,6 km2. Shundan 5,6 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 62 m balandlikda joylashgan.
NGC 1921
Ushbu obyektni James Dunlop 1826-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Veigné
Veigné Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Indre-et-Loire departamenti Tours tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
5474 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 205,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 26,6 km2.
Talgʻat Tojuddin
Talgʻat Tojuddin (Тәлгать Таҗетдин, Talgʻat Safich Tazetdinov, Тәлгать Сафа улы Таҗетдинев; 1948-yil 12-oktyabr, Qozon) — sovet va rus diniy va jamoat arbobi, musulmonlar markaziy diniy boshqarmasi raisi, Rossiya Oliy muftiysi.
Courgenay (Fransiya)
Courgenay Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Sens tumani tarkibiga kiradi.
Estoniya
Estoniya (Eesti), Estoniya Respublikasi — Sharqiy Yevropada, Boltiq dengizi boʻyidagi davlat. Maydoni 45,2 ming km². Aholisi 1,408 mln. kishi (2003). Poytaxti — Tallin shahri. Maʼmuriy jihatdan 15 uyezdga boʻlinadi.
Talgʻat Tojuddin
Tarjimai holi
1978-yilda Qohiradagi al-Azhar islom universitetida tahsil olgan, tahsil olayotgan paytda Hajga ziyorat qilgan. 1973-yilda Qozon „Marjoniy“ jome masjidining ikkinchi imom-xatibi, keyinchalik 1978-yilda bosh imom etib saylangan.
Courgenay (Fransiya)
Aholisi
446 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 15,4 nafar kishi.
Estoniya
Davlat tuzumi
Estoniya — parlamentli respublika. Amaldagi konstitutsiyasi 1992-yil 3-iyulda kuchga kirgan. Davlat boshligʻi — prezident (2001-yildan Arnold Ryuytel), u Davlat kengashi tomonidan yashirin ovoz berish yoʻli bilan 5 yil muddatga saylanadi. Ketmaket ikki muddatga saylanishi mumkin. Qonun chiqaruvchi hokimiyatni 1 palatali parlament — Davlat kengashi (Riigikogu), ijrochi hokimiyatni bosh vazir boshchiligidagi hukumat amalga oshiradi.
Talgʻat Tojuddin
Tarjimai holi
1980-yil 19-iyunda SSSR va Sibirning Yevropa qismi (DUMES) muftiysi va musulmonlari diniy boshqarmasi raisi etib saylangan.
Courgenay (Fransiya)
Geografiyasi
Maydoni — 28,9 km2.
Talgʻat Tojuddin
Tarjimai holi
1990-yil may oyida SSSR musulmonlari diniy idoralari rahbarlarining yig‘ilishida (1991-yilgacha ularning soni 4 ta boʻlgan) SSSR musulmon tashkilotlari xalqaro aloqalar bo‘limi raisi etib saylangan (1991-yildan buyon musulmon tashkilotlari tashqi aloqalar assotsiatsiyasi), hozirda ushbu tashkilot raisidir.
Estoniya
Aholisi
Asosiy aholisi estonlar; shuningdek, rus, ukrain, belorus, fin va boshqalar ham yashaydi. Rasmiy til — eston tili. Dindorlarning aksariyati lyuteranlar va pravoslavlar. Shahar aholisi 71,5%. Yirik shaharlari: Tallin, Tartu, Narva.
Asosiy siyosiy partiya va birlashmalari, kasaba uyushmalari
"Respublika" partiyasi, 2001-yil dekabrda tuzilgan; Estoniya birlashgan xalq partiyasi, 1994-yil tashkil etilgan; Islohotlar partiyasi, 1994-yil asos solingan; Moʻʼtadillar partiyasi, 1996-yil tuzilgan; Vatan ittifoqi, 1995-yil tashkil etilgan; Estoniya sentristlar partiyasi, 1992-yil asos solingan; Estoniya xalq ittifoqi, 2000-yil tuzilgan. Estoniya kasaba utoshmalari markaziy ittifoqi, 1989-yil dekabrda tashkil etilgan.
Talgʻat Tojuddin
Tarjimai holi
1992-yilda Rossiya musulmonlarining navbatdan tashqari VI qurultoyida DUMES tuzilmasini Rossiya va MDH Yevropa mamlakatlari musulmonlari markaziy diniy boshqarmasiga aylantirish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan. Yirik mintaqaviy diniy markazlar (muxtasibatlar) musulmonlar maʼnaviyat idoralariga aylantirilgan (hozirda ellikdan ortiq muftiylar) va Talgʻat Tojuddinga oliy muftiylik unvoni berilgan.
Estoniya
Iqtisodiyoti
Estoniya — industrialagrar mamlakat. Yalpi ichki mahsulotda sanoat 24,3%, qishloq xoʻjaligi 6,2%, xizmat koʻrsatish tarmogʻi 69,5% ni tashkil etadi. Iqtisodiyotda slanets va fosforit qazib olish muhim oʻrin tutadi.
Talgʻat Tojuddin
Tarjimai holi
1990-yillar Talg‘at Tojuddin boshchiligidagi Markaziy diniy idoradan ko‘plab jamoalarning ajralib chiqishi, ular negizida parallel muftiylar tashkil etilishi, hokimiyat tomonidan qo‘llab-quvvatlanmasligi, tanqid qilinishi munosabati bilan qiyin kechdi. 1994-yilda hatto bir necha oyga lavozimidan chetlatilgan. Shunga qaramay, 2000-yilga kelib, uning mavqei mustahkamlangan, TsDUMda jamoalarning yarmini saqlab qolishga muvaffaq boʻlgan.
Estoniya
Iqtisodiyoti
Sanoati mahalliy tabiiy resurslar, birinchi navbatda foydali qazilmalar hamda oʻrmon va dengiz boyliklari, qishloq xoʻjaligi xom ashyosidan foydalanish asosida rivojlanmoqda. Slanets qazib olish va uni qayta ishlash, mashinasozlik va metallsozlik (elektrotexnika, radiotexnika, priborsozlik va kema taʼmirlash), kimyo (mineral oʻgʻit, oltingugurt kislotasi, yuvuvchi vositalar ishlab chiqarish), yogʻochsozlik, mebel, sellyulozaqogʻoz, yengil (toʻqimachilik va boshqalar) va oziqovqat (goʻsht-sut, baliq, qandolatchilik mahsulotlari ishlab chiqarish) sanoatning yetakchi tarmoqlaridir. Qurilish materiallari ishlab chiqariladi. Yiliga oʻrtacha 9,2 mlrd. kVtsoat elektr energiyasi hosil qilinadi.
Talgʻat Tojuddin
Tarjimai holi
Rossiya Federatsiyasi Prezidenti huzuridagi Diniy birlashmalar bilan hamkorlik boʻyicha Kengash aʼzosi, Rossiya Dinlararo Kengashi Prezidiumi aʼzosi, MDH Dinlararo Kengashi Prezidiumi maslahat aʼzosi. MDH mamlakatlari musulmonlari kengashi, Rossiya Federatsiyasi Milliy harbiy jamgʻarmasi Vasiylik kengashi aʼzosi.
2013-yil oktyabr oyida Ufa shahrida Oliy muftiy Talgʻat Tojuddin tavalludining 65 yilligi va Orenburg maʼnaviyat assambleyasi imperatori Yekaterina II ning 1788-yildagi farmoni bilan tashkil etilganining 225 yilligiga bagʻishlangan tantanalar boʻlib oʻtgan. Assambleyaning davomchisi Rossiya musulmonlari markaziy diniy boshqarmasi boʻlib, unda dunyoning 33 davlatidan 500 dan ortiq mehmonlar va Rossiya Federatsiyasining 40 dan ortiq subʼyektlaridan delegatlar ishtirok etgan. Rossiya Federatsiyasi Prezidenti Vladimir Putinning ishtiroki bayram tantanalarining markaziy voqeasiga aylangan. Tantanali tadbirlar doirasida davlat rahbari Talgʻat Tojuddin bilan uchrashgan.
Estoniya
Transporti
Transportining asosiy turlari transport yoʻli va avtomobil transporti. Transport yoʻli uzunligi 1,02 ming km, avtomobil yoʻllari uz. 15 ming km (hammasi qattiq qoplamali). Asosiy dengiz portlari — Tallin, Novotallinskiy. Emayigi daryosida kema qatnaydi. Estoniya chetga elektrotexnika va radioelektronika sanoati mahsulotlari, sanoat jihozlari, ximikatlar, oziqovqat va isteʼmol mollari, oʻrmon va yogʻochsozlik sanoati mahsulotlari chiqaradi. Chetdan neft va gaz, mashinasozlik sanoati mahsulotlari, xom ashyo oladi. Tashqi savdoda Rossiya, Sharqiy va Gʻarbiy Yevropa davlatlari va boshqalar bilan hamkorlik qiladi. Pul birligi — eston kronasi.
Fridrix II Shtaufen
Fridrix II Shtaufen (Friedrich Staufen) (1194—1250) — Germaniya qiroli (1212-yildan), "Muqaddas Rim imperiyasi" imperatori (1220-yildan), Sitsiliya qiroli (1197-yildan). Sitsiliya qirolligini markazlashgan davlatga aylantirgan. Papalik va Shimoliy Italiya shaharlari bilan kurash olib borgan.
Estoniya
Tibbiy xizmati
Vrachlar Tartu un^ tining tibbiyot ftida, oʻrta tibbiyot xodimlari Tallin, Tartu, KoxtlaYarvedagi tibbiyot bilim yurtlarida tayyorlanadi. Pyarnu shahrida iqlim va balchiq, Xaapsulada balchiq, NarvaYiesuu va Kuressaare shahrilarida iqlim kurortlari bor. Bundan tashqari, bir qancha sanatoriy va dam olish uylari mavjud.
Maorifi, ilmiy va madaniymaʼrifiy muassasalari
Estoniya hududida dastlabki maktablar 13—14-asrlarda monastirlar qoshida paydo boʻlgan. Estoniyada majburiy 8 yillik taʼlim joriy etilgan. Mamlakatdagi 600 ga yaqin umumiy taʼlim maktabi, 30 dan ziyod oʻrta maxsus oʻquv yurtlarida 200 mingdan ortiq oʻquvchi, 6 oliy oʻquv yurti (Tartu universiteti, Tallin texnika universiteti, Tallin pedagogika instituti, Estoniya teologiya instituti, Estoniya qishloq xoʻjaligi akademiyasi, konservatoriya)da 20 mingdan ziyod talaba taʼlim oladi. Estoniyalar Estoniya fanlar akademiyasi institut va ilmiy muassasalarida olib boriladi. Shuningdek, qurilish, oʻrmon xoʻjaligi va tabiatni muhofaza qilish, pedagogika ilmiy tekshirish institutlari ham mavjud. Estoniyada 700 ga yaqin kutubxona bor. Yiriklari: Tallindagi Davlat kutubxonasi, Tartu universiteti ilmiy kutubxonasi, Tallindagi ilmiytexnika kutubxonasi. 60 ga yaqin muzey mavjud. Yiriklari: Tallindagi Kardiorg saroyi, Pyotr 1 uymuzeyi, Tarixiy muzey, oʻlkashunoslik muzeyi, Tartudagi shahar tarixi muzeyi, universitet tarixi muzeyi, adabiyot muzeyi, O.Luts uymuzeyi, Virudagi F.R.Kreysvald uymuzeyi, KoxtlaYarvedagi slanets muzeyi.
Matbuoti, radioeshittirishi va telekoʻrsatuvi
Estoniyada bir qancha gaz. va jurnal nashr etiladi. Asosiylari: "Kultuur ya elyu" ("Madaniyat va hayot", eston tilidagi oylik jur, 1858-yildan), "Maalext" ("Mamlakat", eston tilidagi haftanoma, 1987-yildan), "Molodej Estonii" ("Estoniya yoshlari", rus tilidagi kundalik gazeta, 1950-yildan), "Raxva xyayal" ("Xalq ovozi"), eston tilidagi kundalik gazeta, 1940-yildan), "Estoniya" (rus tilida haftada 5-marta chiqadigan gazeta, 1940-yildan), "Eesti nayni" ("Estoniya xotin-qizlari", eston tilidagi oylik jurnal, 1924-yildan), "Eesti ekspress" ("Estoniya ekspressi", eston tilidagi haftanoma, 1989-yildan). ETA, Estoniya telegraf agentligi, 1918-yil tashkil etilgan; Boltiq yangiliklar xizmati, xususiy axborot agentligi, 1990-yil tuzilgan. Estoniya radiosiga 1926-yil, Estoniya televideniyesiga 1955-yil asos solingan.
Adabiyoti
19-asr oʻrtalarigacha eston xalqining maʼnaviy hayoti xalq ogʻzaki ijodiyoti (xalq qoʻshiqlari, ertak, maqol, matal va topishmoqlar)da oʻz ifodasini topdi. Birinchi yozma yodgorliklar 16-asrga oid. 17—18-asrlarda diniy ruhdagi asarlar yuzaga keldi. 18-asr oxiri — 19asr boshlarida didaktik dunyoviy adabiyot vujudga keldi. Eston milliy adabiyoti 19-asr oʻrtalarida paydo boʻldi. Maʼrifatparvar yozuvchi F.R.Felman, xalq ogʻzaki ijodi aossida "Kalevipoeg" dostonini yaratgan F.R.Kreysvald uning asoschilaridir. 1860—80 yillar adabiyotida xalq romantizmi va vatanparvarlik lirikasi ustunlik qildi, dramatik asarlar va romantik tarixiy qissalar yaratildi. 1890-yillarda tanqidiy realizm shakllandi. E.Vildening "Ayoz mamlakatiga" (1896) va "Temir qoʻllar" (1898) romanlari eston adabiyotida tanqidiy realizm yoʻnalishi va roman janriga asos boʻldi.
1900-yillar boshida proletar adabiyoti va siyosiy satira paydo boʻldi (X.Pegelman, Yu.Lishenbax, Eessaaru Aadu). F.Tuglas, G.Suyts kabi adiblar neoromantizm vakillaridir. 1919-yildan keyin eston adabiyotiga nemis ekspressionizmi muhim taʼsir koʻrsatdi. Nasrda realistik uslub neoromantik, impressionistik va simvolistik shakllardan tobora ustun kela boshladi (A.X.Tammsaare, M.Metsanruk, M.Under, O.Luts, X.Visnaputs, I.Barbarus, A.Gaylit, yilSemper, A.Yakobson, Yu.Syutiste asarlari). Ikkinchi jahon urushi yillari (1939— 45) adabiyotga D.Vaarandi, R.Parve, E.Myannik va boshqalar kirib keldi. Urushdan keyingi yillarda shoirlar M.Raud, yilSemper, Yu.Smull, yozuvchilar A.Xint, R.Sirge, G.Leberext, E.Krusten, dramaturglar A.Yakobson, E. Rannet va boshqalar samarali ijod qildilar. 1960— 80 yillarda shoir va yozuvchilarning yangi avlodi adabiyotga zamonaviy falsafiyaxloqiy masalalarny olib kirdi. Bu davrda adabiyotga E.Beekman, E.Vetemaa, M.Traat, A.Valton va boshqalar yozuvchilar kirib keldi.
Meʼmorligi
Estoniya hududidagi qadimiy meʼmorlik inshootlari miloddan avvalgi 3 va 2-ming yilliklarga taalluqli. Miloddan avvalgi 1-ming yillikda mustahkamlangan shaharchalar (Asva, Iru, Ridala), milodiy 1-ming yillik boshlarida esa qishloqlar paydo boʻddi. 13-asrdan tosh meʼmorligi, xususan, qalʼalar (Tallindagi Vishgorod qalʼasi, 13—14-asrlar), mustahkamlangan cherkovlar (Valyala, 13-asr; Karya, 14-asr) qurish avj oldi. 14-asrdan gotika uslubida cherkov, ratushalar barpo etildi. 16-asrning 1-yarmida Uygʻonish davri yoʻnalishlari ham paydo boʻddi. 1640-yillarda Estoniya meʼmorligiga barokko uslubi kirib kela boshladi [Narvadagi ratusha (1670) va birja (1704); Tallindagi Kadriorg saroybogʻ majmuasi (1718—25, meʼmorlar N.Miketti, M.Zemsov)]. Klassitsizm uslubi davrida jamoat binolari (Tartu universiteti binosi, 1803—09, meʼmor I.Krauze) va qoʻrgʻonlar qurildi. 19-asr 2-yarmi meʼmorlikda eklektizm, 20-asr boshlarida modern (milliy romantik yoʻnalish bilan), funksionalizm yoyildi. 1960-yillardan boshlab yangi turar joy majmualari qurildi [Tallindagi Mustamyae (1961-yildan, meʼmorlar V.Tippel, L.Pettay va boshqalar), VyaykeIysmyae (1973-yildan, meʼmorlar M.Port, M. Meelak va boshqalar) massivlari]. Qishloq qurilishi rivojlandi (Yanedas sztexnikumining oʻquv korpusi, 1974, meʼmor V.Pormeyster; Viru tumanidagi "Linda" kzi idorasi, 1972, meʼmor T.Reyn), turar joy va jamoat binolari barpo etildi [Tallinda "Viru" (1972, meʼmorlar X.Sepmann, M.Port va boshqalar) va "Olimpiya" (1980, meʼmorlar T.Kallas, R.Kersten va boshqalar) mehmonxonalari, Parus sporti markazi (1980, meʼmorlar X. Sepmann, P.Yanes, X.Looveer va boshqalar), Madaniyat va sport saroyi (1980 — 81, meʼmorlar R.Karp, R.Altmyae va boshqalar), Tartuda "Vanemuyne" teatri (1967—70, meʼmorlar A.Volberg, P.Tarvas, U.Telpus va boshqalar)].
Tasviriy sanʼati
Eston xalqining qadimiy badiiy ijodiyoti, asosan, dehqonlarning amaliy bezak sanʼatida oʻz aksini topdi (kulollik, suyak va metall buyumlar yasash, tosh va yogʻoch oʻimakorligi, qoʻlda toʻqish, teriga naqsh solish). Gotika, Uygʻonish davri va barokko sanʼati davrida devoriy (freskalar) hamda dastgoh rassomligi, shuningdek, tosh va yogʻoch oʻymakorligi keng yoyildi.
19-asr 1-yarmida portret va manzara janrlari, grafika rivojlandi. 19-asr 60-yillaridan professional sanʼat taraqqiy etdi. Milliy rassomlik maktabining asoschisi yilKyoler, haykaltaroshlik maktabining asoschisi A. Veysenbergdir. 19-asr — 20-asr oʻrtalarida rassomlar A.Laykmaa, K. va P. Raud, N.Triyk, haykaltaroshlar A. Adamson va Ya.Koort ijodi diqqatga sazovor. 1920-yillarda Estoniya sanʼatining rivojlanishida Tartudagi "Pallas" badiiy maktabi katta rol oʻynadi. Bu davrda rassomlar A.Yoxani, K.Liymand, grafik X.Mugasto, haykaltaroshlar Ya.Koort, F.Sannamees, V.Mellik va boshqalar oʻz asarlarini yaratdilar. 1940-yillardan keyin rassomlar E.Okas, E.Kits, N.Kormashov, L.Mikko, grafiklar G.Reyndorf, E.Eynmann, A. Bax, V.Tolli, P.Ulas, haykaltaroshlar A.Starkopf, E.Roos, A.Kaazik, M.Varik samarali ijod qildilar. Amaliy bezak sanʼati ustalari M.Adamson, E.AdamsonErik, M.Roosma, L.Erm, M.Ryaek va boshqalar oʻz ijodlari bilan shuhrat qozondilar.
Musiqasi
Eston xalq qoʻshiq (runo)lari, asosan, bir ovozli. Cholgʻu musiqasi xalq raqslari (polka, reynlender va boshqalar) bilan bogʻlangan. Musiqa cholgʻulari: vargan, turli naylar, volinka, konussimon kannel, bugʻsimon bilo va 18-asrdan skripka paydo boʻldi. 19-asrda garmon keng tarqaldi. 1857—61 yillarda milliy qoʻshiqlar toʻla nashr etildi ("Kalevipoeg", F.Kreysvald). Professional musiqa dastlab cherkov musiqasi bilan birga rivojlandi. 19-asrda birinchi xor va havaskor puflama sozlar orkestrlari tashkil etiddi. 1869-yildan anʼanaga aylanib qolgan milliy qoʻshiq bayramlari oʻtkaziladi. Xor musiqasi birinchi professional kompozitorlar (I.Kappel, K.Tyurinu, M.Xyarma) ijodida ham yetakchi musiqa boʻlgan. R.Tobias simfonik va vokalsimfonik musiqalar yaratdi. 20-asr 1-yarmida A.Kapp, X.Eller, M.Lyudig, E.Oya simfonik va kamer asarlar, M.Saar, K.Kreek va boshqalar xor musiqasini yaratdilar. E.Aav, A.Lemba, A.Vedro eston operasi, E. Tubin eston baleti asoschilaridir. Eston musiqa madaniyati gullabyashnashi E.Kapp, G.Ernesaks ijodi bilan bogʻliq. 1950-yillarning oʻrtalarida kompozitorlarning yangi avlodi (E.Tamberg, V.Tormis, Ya.Ryaets, A.Pyart) musiqaning mazmundorligini yangi vositalar bilan boyitdilar. Ijrochilar oʻrtasida xonandalar — T.Kuuzik, G.Ots, X.Krumm, T.Mayste, I.Kuusk, M.Voytes, A.Kaal, U.Tauts, dirijyorlar — N.Yarvi, E.Klas, R.Matsov, G.Ernesaks, O.Oya va boshqalar, skripkachilar — V.Alumyae, Yu.Gerrets, pianinochilar — B. Lukk, K.Randalu va boshqalar mashhur. Estoniyada "Estoniya" davlat akademik opera va balet teatri (1906-yil tashkil etilgan, Tallin), Estoniya akademik erkaklar xori (1944), filarmoniya, konservatoriya (1919-yil asos solingan, Tallin), musiqa bilim yurtlari (Tallin, Tartu), Davlat simfonik orkestri ishlaydi.
Teatri
Dastlabki teatr tomoshalari 16-asrda lotin tilida, 17-asrda nemis tilida koʻrsatilgan. 1665-yil birinchi xususiy teatr paydo boʻldi. 1784-yil mahalliy ziyolilar Tallinda havaskor teatr tashkil etdilar. 1870-yil Tartudagi "Vanemuyne", Tallindagi "Estoniya" jamiyatlari huzurida milliy havaskor teatrlar tashkil etildi va ular 1906-yildan professional teatrlarga aylandi. Bu teatrlarda musiqali drama spektakllari, chet el klassiklari, milliy dramaturglar asarlari sahnalashtirildi. 1920—30 yillar Tallinda Drama teatri (1916—24), "Tonggi teatr" (1920—24), "Dramstudio" (1924-yil tashkil etilgan, 1937, yildan Eston drama teatri, 1952-yildan drama teatri), Ishchi teatri (1926— 41), Pyarnuda "Endla" (1911—53, keyinchalik Drama teatri), Narvada Narva teatri (1928—40) ishladi. Keyingi yillarda teatr sanʼati yanada taraqqiy etdi. Estoniyada Davlat qoʻgʻirchoq teatri, Davlat akademik teatri, "Eski shahar studiyasi" (hammasi Tallinda), Tartudagi "Vanemuyne" davlat akademik teatrining dramatik truppasi, Pyarnudagi teatr va boshqalar teatrlar faoliyat koʻrsatadi. Teatr arboblaridan K.Ird, K.Karm, A.Lauter, Yu.Yarvet va boshqalar mashhur.
Kinosi
Estoniya hududida dastlabki kinosyujetlar fransuz firmalari tomonidan suratga olindi (1908—14). 1914-yil fotograf Ya.Pyazuke birinchi eston badiiy filmini yaratdi. 1920-yillarda bir qancha xususiy kinofirmalar faoliyat koʻrsatdi. "Oʻtmish koʻlankalari" (1924) va "Rummu Yuri" (1929) filmlari professional ravishda suratga olingan dastlabki filmlardir. 1930-yil K. Myarska birinchi marta "Oltin qoʻngʻiz" nomli ovozli filmni yaratdi. Ikkinchi jahon urushidan keyin eston kinematografchilari "Lenfilm" kinostudiyasi bilan birgalikda "Qoʻrgʻon ichidagi hayot" (1947) va "Andrus baxti" (1955) filmlarini suratga oldilar (ikk&tasining rejissyor G.Rappaport). Keyinchalik eston kino ustalari "Xavfli burilishlar" (1961, rejissyorlar Yu.Kun, K.Kiysk), "Yarim kunlik parom" (1968), "Oʻlim qadrini murdalardan soʻra" (1977; ikkala filmning rejissyor K.Kiysk), "Oʻrmondagi buloq" (1973, rejissyorL. Layus), "Yashash va sevish davri" (1976, rejissyor V.Kyasper), "Nima eksang ..." (1980, rejissyor P.Simm) kabi filmlarni ekranga chiqardilar. Kino aktyorlari orasida E.Kivi, E.Kull, R.Allabert, T.Kark, L.Ulfsak, O.Eskola va boshqalar mashhur.
Miss Uzbekistan
Miss Uzbekistan – goʻzallik boʻyicha Oʻzbekistonda oʻtkaziladigan milliy tanlov. Ushbu tanlov gʻolibi Miss World xalqaro tanlovida qatnashish imkoniyatini qoʻlga kiritadi.