cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Angarmoniya
Umumiy tamoyil
mayatnikning dam olish holatidan siljishini ifodalashi mumkin
x=0
.
ning mutlaq qiymati oshgani sayin, mayatnikning ogʻirligiga taʼsir qiluvchi tiklovchi kuch kuchayadi va bu uni dam olish holatiga qaytaradi.
Garmonik osilatorlarda tiklovchi kuch
ning tabiiy holatidan
siljishiga kattaligi boʻyicha mutanosib (va yoʻnalish boʻyicha qarama-qarshi) boʻladi. Olingan differensial tenglama
ning vaqt oʻtishi bilan sinusoidal tebranishini, tizimga xos boʻlgan tebranish davriga ega boʻlishi kerakligini anglatadi.
har qanday amplituda bilan tebranishi mumkin, lekin har doim bir xil davrga ega boʻladi.
Angarmonik osilatorlar esa tiklovchi kuchning x siljishiga nochiziqli bogʻliqligi bilan tavsiflanadi. Binobarin, angarmonik osilatorning tebranish davri uning tebranish amplitudasiga bogʻliq boʻlishi mumkin.
Angarmonik osilatorlarning chiziqli boʻlmasligi natijasida tebranish chastotasi tizimning siljishiga qarab oʻzgarishi mumkin. Tebranish chastotasidagi bu oʻzgarishlar energiyaning parametrik ulanish deb nomlanuvchi jarayon orqali asosiy tebranish chastotasidan boshqa chastotalarga bogʻlanishiga olib keladi.
Chiziqli boʻlmagan tiklovchi kuchni x ning tabiiy holatidan siljishining
funktsiyasi sifatida koʻrib chiqsak, biz
F
uning chiziqli yaqinlashuvi
F1 = F′(0) ⋅ (x−x0)
F1
funksiyasi
x − x0
kichik boʻlganda aniq boʻladi. Shu sababli, tebranishlar kichik boʻlsa, garmonik harakatni garmonik harakat sifatida taxmin qilish mumkin.
Fizikadan misollar
Jismoniy dunyoda chiziqli boʻlmagan massa-bahor tizimiga qoʻshimcha ravishda anharmonik osilatorlar sifatida modellashtirilishi mumkin boʻlgan koʻplab tizimlar mavjud. Masalan, manfiy zaryadlangan elektron bulut bilan oʻralgan musbat zaryadlangan yadrodan tashkil topgan atom elektr maydoni mavjud boʻlganda yadroning massa markazi va elektron bulut oʻrtasida siljishni boshdan kechiradi. Elektr dipol momenti deb ataladigan bu siljishning miqdori kichik maydonlar uchun qoʻllaniladigan maydon bilan chiziqli bogʻliqdir, lekin maydon kattaligi oshishi bilan maydon va dipol moment munosabatlari xuddi mexanik tizimdagi kabi chiziqli boʻlmagan boʻladi.
Angarmonik osilatorlarning boshqa misollari orasida katta burchakli mayatnik; katta issiq tashuvchi populyatsiyaga ega boʻlgan muvozanatsiz yarimoʻtkazgichlar, ular tashuvchilarning samarali massasi bilan bogʻliq boʻlgan har xil turdagi chiziqli boʻlmagan xatti-harakatlarni namoyish etadi; va ionosfera plazmalari, ular ham plazmaning anharmonikligiga asoslangan chiziqli boʻlmagan xatti-harakatlarni koʻrsatadi, koʻndalang tebranuvchi iplar. Aslida, deyarli barcha osilatorlar nasos amplitudasi maʼlum bir chegaradan oshib ketganda anharmonik boʻlib qoladi va buning natijasida ularning xatti-harakatlarini tavsiflash uchun chiziqli boʻlmagan harakat tenglamalaridan foydalanish kerak boʻladi.
Angarmoniklik panjara va molekulyar tebranishlarda, kvant tebranishlarida va akustikada rol oʻynaydi. Molekula yoki qattiq jismdagi atomlar muvozanat holatida tebranadi. Ushbu tebranishlar kichik amplitudalarga ega boʻlganda, ular harmonik osilatörler tomonidan tasvirlanishi mumkin. Biroq, tebranish amplitudalari katta boʻlganda, masalan, yuqori haroratlarda, anharmoniklik muhim boʻladi. Angarmoniklik taʼsiriga misol sifatida qattiq jismlarning termal kengayishi kiradi, bu odatda kvazigarmonik yaqinlashish doirasida oʻrganiladi. Kvant mexanikasidan foydalangan holda tebranish anharmonik tizimlarni oʻrganish hisoblashni talab qiladigan vazifadir, chunki angarmoniklik nafaqat har bir osilatorning potentsialini murakkablashtiradi, balki osilatorlar oʻrtasidagi bogʻlanishni ham keltirib chiqaradi. Har ikkala molekula va qattiq jismlardagi atomlar tomonidan boshdan kechirilgan angarmonik potentsialni xaritalash uchun zichlik-funktsional nazariya kabi birinchi printsiplardan foydalanish mumkin. Keyinchalik aniq angarmonik tebranish energiyasini oʻrtacha maydon nazariyasi doirasida atomlar uchun angarmonik tebranish tenglamalarini echish orqali olish mumkin. Nihoyat, oʻrtacha maydon formalizmidan tashqariga chiqish uchun Moller-Plesset tebranish nazariyasidan foydalanish mumkin.
Tebranishlar davri
Massani koʻrib chiqing m potentsial quduqda harakatlanish U(x). Tebranish davri olinishi mumkin
Chartèves
Chartèves Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Château-Thierry tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
351 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 40,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,7 km2. Dengiz sathidan 62 – 221 m balandlikda joylashgan.
Sodirxon Bobosharifov
Sodirxon Bobosharifov — q. Sodirxon hofiz.
Vladimir Shainskiy
Vladimir Yakovlevich Shainskiy (1925-yil 12-dekabr, Kiyev, Ukraina — 2017-yil 25-dekabr, San-Diego, Kaliforniya, AQSh) — sovet va rus bastakori, pianinochi, xonanda, skripkachi, musiqa o'qituvchisi;  RSFSR xalq artisti (1986), SSSR Davlat mukofoti (1981) va Lenin komsomol mukofoti (1980) laureati.
Hayoti
Bolalar uchun ko'plab mashhur qo'shiqlar, jumladan, Cheburashka va Timsoh Gena haqidagi multfilmlar uchun musiqa muallifi sifatida tanilgan.
1925-yil 12-dekabrda Kiyevda yahudiy oilasida tug'ilgan. 1936-yildan Kiyev konservatoriyasi qoshidagi o'n yillik musiqa maktabida skripka bo'yicha tahsil olgan, biroq Ikkinchi jahon urushi boshlanishi tufayli oʻqish toʻxtab qolgan va 1941-yilda oila Toshkentga evakuatsiya qilingan. Musiqiy ta’limni Toshkent Konservatoriyasida davom ettirib, 1943-yilda Qizil Armiya safiga chaqirilgunga qadar shu yerda tahsil oldi. Oʻrta Osiyoda aloqa polkida xizmat qilib, musiqa yozishni boshlagan.
Urushdan keyin, 1945-yilda u P.I. Chaykovskiy nomidagi Moskva Konservatoriyasining orkestr bo'limiga o'qishga kirdi va bir vaqtning o'zida restoranda skripkachi bo'lib ishladi. 1949-1952-yillarda Leonid Utyosov orkestrida skripkachi boʻlib ishlagan. Keyin musiqa maktabida skripkadan dars bergan (1952-1954), 1954-1962-yillarda turli estrada orkestrlarida orkestr, bastakor va musiqa rahbari bo‘lib ishlagan.
1962-1965-yillarda U.Gajibekov nomidagi Ozarbayjon davlat Konservatoriyasining bastakorlik fakultetida SSSR xalq artisti K.A. Qoraev sinfida tahsil olgan.
1970-yillarning boshlarida "Moviy vagon" va "Ular maktabda dars berishadi" asarlari Butunittifoqda shuhrat qozondi. Shainskiy eng ko'p terma bolalar bastakori va xitlarning hammuallifiga aylanadi ("Men uni yoqtiraman", "Bog'lar gullaganda", "O't-o'lanlar", "Yig'lama, qiz", "Askar shahar bo'ylab ketmoqda" va boshqalar).
Vladimir Yakovlevich Shainskiy 2017-yil 25-dekabr kuni kechqurun soat ikkida, 93 yoshida, San-Diegodagi (Kaliforniya, AQSh) kasalxonada uzoq davom etgan kasallikdan so'ng vafot etdi. U 15-dekabr kuni kasalxonaga yotqizilgan edi. Bastakorning yaqinlari va oila a'zolariga Belarus prezidenti Aleksandr Lukashenko, Rossiyaning o‘sha paytdagi madaniyat vaziri Vladimir Medinskiy va Moskva meri Sergey Sobyanindan hamdardlik maktublari keldi.
Dastlab, Vladimir Shainskiyni AQShda dafn etish rejalari haqida xabar beriladi. Ammo keyinroq Rossiya Madaniyat vazirligi vakillari va bastakorning bevasi uni Rossiyada dafn etish bo‘yicha kelishuvga erishadilar. 2018-yil 22-yanvar kuni Moskva Bastakorlar uyida Vladimir Shainskiy bilan vidolashuv va fuqarolar uchun xayrlashuv marosimi bo'lib o'tdi. Vladimir Shainskiy Moskva shahridagi Troyekurovskiy qabristoniga dafn etilgan (21-uchastka), u yerda 2021-yil 10-iyun kuni xotira haykali ochildi.
Oilasi
Otasi - Yakov Borisovich Shainskiy, kimyogar-muhandisi, Butunrossiya ilmiy-tadqiqot instituti laboratoriya mudiri, ko'plab ilmiy maqolalar muallifi.
Onasi - Ita Mendelevna Shainskaya (1898-1971) mikrobiolog, Kiyev mikrobiologiya va epidemiologiya institutida ilmiy xodim bo'lib ishlagan, ilmiy ishlar muallifi.
Futzal
Futzal (futsal) yoki mini-futbol — FIFA qanoti ostida oʻtkaziladigan sport turlaridan biri. Futzal xuddi futbolga oʻxshaydi, ushbu sport turlarining farqi shundaki: futbolda maysali katta va usti ochiq maydonda oʻynalsa, futzalda parketli kichikroq va usti yopiq majmuada oʻynaladi.
Vladimir Shainskiy
Oilasi
Vladimir Shainskiy uch martta oila qurgan.
Birinchi rafiqasi - Asya Baxish qizi Sultonova (1923-2021), bastakor.
Futzal
Tarixi
Futzalga oʻxshash oʻyinni ilk bor 1920-yillarda braziliyaliklar oʻynay boshlashgan. 1958-yilda Shvetsiyada boʻlib oʻtgan futbol boʻyicha Jahon Chempionatida Avstriya terma jamoasining murabbiylaridan biri Josef Argauer braziliyaliklarning sport zalida shugʻullanishayotganini koʻrib qolib ularni tomosha qilgan. Unga ushbu zaldagi futbol yoqib qolgan va vatani Avstriyada ikkita mini-futbol jamoalarini tuzgan. Shundan keyin ushbu yangi sport turi Niderlandiya, Ispaniya va Italiyada tarqalib ketgan. Niderlandiyaliklar birinchilardan boʻlib oʻzlarining ilk milliy chempionatlarini oʻtkazishgan va 1968/1969-yildagi ilk mavsumda „Scaghaʼ66“ klubi gʻalaba qozongan.
1970-yillarning oʻrtalarida futzalning alohida sport turi sifatida rivojlanishi boshlandi. 1974-yilning 19-iyulida Italiya poytaxti Rimda futzal boʻyicha milliy terma jamoalar oʻrtasida birinchi xalqaro oʻyin boʻlib oʻtdi va unda Italiya terma jamoasi 9:2 hisobida Liviya terma jamoasini magʻlubiyatga uchratishdi. Futzal boʻyicha norasmiy birinchi Jahon Chempionati prototipi esa 1986-yilda Mojariston poytaxti Budapeshtda oʻtkazildi. 8 ta jamoa qatnashgan turnirda Mojariston terma jamoasi finalda Gollandiya terma jamoasini magʻlubiyatga uchratdi. 1989-yilda futzal boʻyicha rasmiy birinchi Jahon Chempionati oʻtkazildi va oʻsha jahon chempionatida gʻoliblikni Braziliya terma jamoasi qoʻlga kiritdi.
Osiyo chempionati esa 1998-yildan boshlab oʻtkaziladi.
Oʻzbekistonda mini-futbol chempionati 1997-yildan boshlangan. Murabbiy R. Abdiyev boshchiligidagi Oʻzbekiston mini-futbol jamoasi Osiyo chempionatida ikkinchi oʻrinni egallagan (2001, Tehron). Oʻzbekistonda 4 244 ta mini-futbolga mos maydon bor, 3 235 kishi futbolning shu turi bilan shugʻullanadi (2004).
Qoidalari
Oʻyin uzunligi boʻyiga 25 dan 42 metrli, uzunligi eniga 15 dan 25 metrli maydonda oʻtkaziladi. Xalqaro oʻyinlar oʻtkazish uchun esa boʻyiga 38-42 matr, eniga 18-25 metrli maydon ishlatiladi. Oʻyin 2 ta boʻlimdan iborat boʻlib, har bir boʻlim (taym) 20 daqiqadan iborat. Oʻyin toʻpi futbol toʻpidan kichikroq boʻladi va ushbu toʻp oʻyin davomida ishlatiladi. Futzalda bitta oʻyinda xuddi futboldagi singari ikkita jamoa oʻynaydi. Har bir jamoaning maydonda 5 ta futzalchisi harakat qiladi, bular darvozabon va maydon oʻyinchilari. Oʻyinchi oʻzgarishi oʻyin davomida amalga oshiriladi va futboldan farqli oʻlaroq cheksiz ravishda oʻyinchini almashtirish mumkin. Oʻyinchilarga (darvozabondan tashqari) oʻyin davomida faqat qoʻl bilan oʻynash taqiqlangan. Futzal qoidasi bu raqib darvozasiga gol urishdan iborat. Darvozalar oʻlchami 3 ga 2 metr boʻlishi kerak.
Vladimir Shainskiy
Oilasi
Ikkinchi rafiqasi Natalya Vasilyevna Shainskaya (1950-yil 6-yanvar - 2020-yil 9-may) hamshira. Ish vaqtida COVID-19 yuqtirib vafot etgan.
Nabiralari
Alisa Iosifovna Shainskaya (2011-yil 26-sentyabrda Moskvada tug'ilgan).
NGC 4056
NGC 4056 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi C (ixcham galaktika) tipli galaktikadir.
Vladimir Shainskiy
Oilasi
Mark Iosifovich Shainskiy (2015-yil 6-dekabrda Isroilda tug'ilgan).
NGC 4056
Ushbu obyektni Albert Marth 1865-yilda kashf etgan.
Vladimir Shainskiy
Oilasi
Uchinchi rafiqasi - Svetlana Vladimirovna Shainskaya (1966-yil 25-mayda tug'ilgan).
O'g'li - Vyacheslav Vladimirovich Shainskiy (1987-yil 15-iyunda tug'ilgan) ovoz muhandisi, Zamonaviy san'at institutini tamomlagan. Moskvada yashaydi va ishlaydi.
Qizi - Anna Vladimirovna Shainskaya (1991-yilda tug'ilgan), Berklidagi Kaliforniya universitetini tamomlagan.
Overly (Shimoliy Dakota)
Overly AQShning Shimoliy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Bottineau okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
18 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 19,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,93 km2. Shundan 0,93 km2 quruqlik.
Nemoli
Nemoli Italiyaning Basilicata mintaqasida joylashgan kommunadir. Potenza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 19 km2. 1553 nafar aholi istiqomat qiladi.
Nusratulla Jumaxoʻja
Nusratulla Jumaxoʻja — (1953, Gʻijduvon shahri) adabiyotshunos, Filologiya fanlari doktori (1999), professor (2001).
Asarlari
„Poetik tasvirda peyzajning roli“ (1982), „Gʻoyiblar haylidan yongan chiroqlar“ (1994) va boshqa bir qancha kitoblar muallifi.
Saint-Barthélemy-d'Agenais
Saint-Barthélemy-d'Agenais Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Lot-et-Garonne departamenti Marmande tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
491 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 32,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 15,2 km2.
Pisseleu
Pisseleu Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Beauvais tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
401 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 138,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,9 km2. Dengiz sathidan 142 – 173 m balandlikda joylashgan.
Kolie Allen
Kolie Allen (2000-yil 17-martda tugʻilgan) — amerikalik tennischi.
Faoliyati
Allen 2022-yil 25-iyul holatiga ko‘ra WTA reytingida 566-o‘rinni egallab turibdi. U ITF Womenʼs World Tennis Tour musobaqasida bitta juftlik chempionligini qoʻlga kiritgan.
Allen oʻzining eng katta unvonini 2022-yilda The Womenʼs Hospital Classicda qoʻlga kiritgan va u yerda Ava Markham bilan juftlik chempionligini qoʻlga kiritgan.
2021—2022
Ohio shtati uchun Big Ten Sportsmanship mukofotini olgan. Bahorda yakkalik juftlik bahslarida 12-7, shu jumladan 4-kortda 11-3 ball va B1G rekordi 5-2 oʻrnatgan. Katta oʻnlikdagi oʻyinda 5-3 ball bilan 10 ta dubldagi ikki oʻyindagi gʻalaba qozongan. Kuzda yakkalikda 3-5, juftlikda 5-4 hisobini qayd etgan. Isabelle Boulais bilan mavsumoldi juftlik reytingida 12-oʻrinni egallagan. Bu 2018-yil 20-fevraldan beri Top 15-dagi Miho Kovase va Francesca Di Lorenzo 2017-yilni 3-oʻrinda yakunlaganidan beri Buckeye jamoasi uchun eng yuqori oʻrinni egallashi edi. UC/Havier turniridagi qozonilgan gʻalaba va Gamecock Hidden Dualsda ikkita gʻalaba OAVlarda koʻp marotaba eʼlon qilingan. ITA Midwest Regional yarim finalida Bulais bilan juftlikda ketma-ket 8:2 hisobida gʻalaba qozongan. Kuzgi mavsumni tugatish uchun u Arizonada ikkita juftlik gʻalabasini qoʻlga kiritgan. U Ohio shtati olimi-sportchi nomini olgan. Faoliyati davomida u, Isabelle Boulais bilan Big Tenning NCAA juftlik chempionatiga avtomatik yoʻllanmasini qoʻlga kiritgan.
610
Vafot etgan
🇷🇺
Machin (maʼnolari)
Machin:
Dévanos
Dévanos Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Soria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 16,36 km2. Aholisi — 103 kishi (2010).
Neron teatri
Neron teatri (Theatrum Neronis) — Rim imperatori Neron tomonidan qurilgan xususiy teatr. Bino 2020—2023-yillarda tomonidan olib borilgan qazishma ishlari natijasida aniqlangan qoldiqlar paydo boʻlgunga qadar faqatgina adabiy manbalardan maʼlum boʻlgan.
Joylashuvi
Teatr Tibr daryosining oʻng qirgʻogʻida, Ager Vaticanus banki, Katta Agrippina bogʻida (nabirasi Neronga meros boʻlib qolgan) Kaligula oʻz sirkini qurgan hududda joylashgan. Uning qoldiqlari Italiya uygʻonish davri uslubida qurilgan Palazzo Della Rovere hovlisi, Borgo, Via della Conciliazione va Borgo Santo Spirito oʻrtasidan topilgan.
Saint-Hilaire-de-la-Noaille
Saint-Hilaire-de-la-Noaille Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Langon tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,6 km2.
611
Vafot etgan
🇷🇺
Ormsby (Minnesota)
Ormsby AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Watonwan County, Minnesota|Watonwan, Martin County, Minnesota|Martin
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Massarosa
Massarosa Italiyaning Toskana mintaqasida joylashgan kommunadir. Lucca provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 69 km2. 22 334 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Ormsby (Minnesota)
Geografiyasi
Maydoni — 0,91 km2. Shundan 0,91 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 367 m balandlikda joylashgan.
Walheim (Haut-Rhin)
Walheim Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Haut-Rhin departamenti Altkirch tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
746 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 155,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,8 km2. Dengiz sathidan 267 – 393 m balandlikda joylashgan.
Noepoli
Noepoli Italiyaning Basilicata mintaqasida joylashgan kommunadir. Potenza provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 30 km2. 1039 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Beverly (New Jersey)
Beverly AQShning New Jersey shtatida joylashgan shahardir. Burlington County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
2651 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 2 km2. Shundan 1,5 km2 quruqlik, 0,5 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 22 m balandlikda joylashgan.
612
Vafot etgan
🇷🇺
Machay gʻori
Machay gʻori — Surxondaryo viloyatining Boysun tumanida joylashgan ibtidoiy odamlar manzilgohi (mil. av. 12—6ming yillik). Koʻhitang togʻi yaqinida, Machaydaryoning oʻng qirgʻogʻida joylashgan. Oʻ. Islomov tomonidan oʻrganilgan (1970—71). M.gʻ.ning bal. 3,5-4 m, uz. 8 m, kengligi 10 m ga yetadi. Ikki madaniy qatlamdan iborat: ustki qatlam mezolit davriga, tepa qatlam — soʻnggi mezolit va ilk neolit davriga oid.
Saint-Hilaire-du-Bois (Gironde)
Saint-Hilaire-du-Bois Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Langon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
92 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 20,9 nafar kishi.
Appell harakat tenglamasi
Klassik mexanikada Appell harakat tenglamasi (Gibbs-Appell harakat tenglamasi) 1879-yilda Josia Uillard Gibbs va 1900-yilda Pol Emil Appell tomonidan tasvirlangan klassik mexanikaning muqobil umumiy formulasidir.
Saint-Hilaire-du-Bois (Gironde)
Geografiyasi
Maydoni — 4,4 km2.
Appell harakat tenglamasi
Bayonot
Gibbs-Appell tenglamasi quyidagicha
bu yerda ixtiyoriy umumlashtirilgan tezlanish yoki umumlashtirilgan koordinatalarning ikkinchi marta hosilasidir. q_r, va Q_r uning tegishli umumlashgan kuchidir. Umumlashtirilgan kuch bajarilgan ishni beradi
indeks bu yerda r ustidan yuguradi D umumlashtirilgan koordinatalar q_r, bu odatda tizimning erkinlik darajalariga mos keladi. Funktsiya S zarracha tezlanishlarining massaviy yigʻindisi kvadrati sifatida aniqlanadi,
ning tezlashishi hisoblanadi k -chi zarra, uning pozitsiya vektorining ikkinchi marta hosilasi. Har biri umumlashtirilgan koordinatalar bilan ifodalanadi, va  umumlashgan tezlanishlar bilan ifodalanadi.
Klassik mexanikaning boshqa formulalari bilan aloqalari
Appellning formulasi klassik mexanikaga hech qanday yangi fizikani kiritmaydi va shuning uchun Lagrang mexanikasi va Gamilton mexanikasi kabi klassik mexanikaning boshqa reformulalariga tengdir. Barcha klassik mexanika Nyutonning harakat qonunlarida mavjud. Baʼzi hollarda Appellning harakat tenglamasi odatda ishlatiladigan Lagranj mexanikasiga qaraganda qulayroq boʻlishi mumkin, ayniqsa golonomik boʻlmagan cheklovlar ishtirok etganda. Aslida, Appell tenglamasi toʻgʻridan-toʻgʻri Lagranjning harakat tenglamalariga olib keladi. Bundan tashqari, u murakkab kosmik kemalarning harakatini tavsiflash uchun juda mos keladigan Keyn tenglamalarini olish uchun ishlatilishi mumkin. Appell formulasi Gaussning eng kam cheklash printsipining qoʻllanilishidir.
Chiqarish
D umumlashtirilgan koordinatalarining cheksiz kichik oʻzgarishi uchun zarrachalarning joylashuvi r k oʻzgarishi
Umumlashtirilgan koordinatalarda cheksiz kichik oʻzgarish dq r tomonidan bajarilgan ish
Tulun, Eron
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Tulun (, rim. nomi: Tūlūn ) —Eronning Ardabil viloyati Germi tumaniga qarashli Ojarud-e Gʻarbi qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholi 336 nafar kishi va 89 oiladan iborat.
Appell harakat tenglamasi
Chiqarish
ishlatilgan. Formulani d r k oʻrniga qoʻyish va ikkita yigʻindining tartibini almashtirsak, formulalar hosil boʻladi.
Shuning uchun umumlashgan kuchlar
Tulun, Eron
Iqtisodiyot va ish oʻrinlari
Qishloq chorvachilik va dehqonchilikka yaroqli bo‘lib, buning natijasida aholining ko‘pchiligi chorvachilik va dehqonchilik bilan shug‘ullanadi va shu orqali tirikchilik qiladi. Togʻli va sifatli yaylov boʻlgani uchun chorvachilik qishloq xoʻjaligidan koʻra koʻproq rivojlangan. Bog‘dorchilik va yong‘oq, olma, olxo‘ri, o‘rik, olcha va boshqalar yetishtirish cheklangan bo‘lib, Tulun yong‘oq mahsuloti yuqori sifati bilan mashhur.
Shabih-Xoniy
Muharram oyining o‘n birinchi kuni Tulon qishlog‘idagi Uzr shabihxoni marosimi Imom Husayn(a.s.) ixlosmandlari va oshiqlari orasida alohida obro‘-eʼtiborga ega bo‘lib, har yili mamlakatning turli burchaklaridan ko‘plab odamlarni o‘ziga jalb qiladi. Marosim Sadat va Tulon oqsoqollari tomonidan alohida ishtiyoq va iliqlik bilan oʻtkaziladi.
Appell harakat tenglamasi
Chiqarish
Bu umumlashtirilgan tezlanishlarga nisbatan S ning hosilasiga teng
Appellning harakat tenglamasi olinadi
Qattiq jismlar dinamikasining Eyler tenglamalari
Eyler tenglamalari Appell formulasining ajoyib tasvirini beradi.
Aylanish uchun umumlashtirilgan kuch moment hisoblanadi \textbf{N}, cheksiz kichik aylanish uchun bajarilgan ish beri hisoblanadi. ning tezligi k -chi zarracha tomonidan berilgan
Bereslavka (Shimoliy Qozogʻiston viloyati)
Bereslavka (Береславка) — Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Ayirtau tumanida joylashgan qishloq. Gusakovskiy qishloq okrugiga kiradi. KATO kodi — 593239200.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 409 kishidan iborat boʻlgan (204 ta erkak va 205 ta ayol). 2009-yilgi sanoq natijalariga koʻra qishloqda 241 kishi yashagan (119 ta erkak va 122 ta ayol).
Appell harakat tenglamasi
Qattiq jismlar dinamikasining Eyler tenglamalari
bu yerda zarrachaning Dekart koordinatalaridagi holati; uning mos keladigan tezlanishi
Shuning uchun, funktsiya S sifatida yozilishi mumkin
ga nisbatan S ning hosilasini belgilash momentga teng Eyler tenglamalarini beradi
Yadro reaktori
Yadro reaktori sovutish suyuqligi yadro reaktorining yadrosidan issiqlikni olib tashlash va uni elektr generatorlari va atrof-muhitga o'tkazish uchun ishlatiladigan yadro reaktoridagi sovutish suvidir. Ko'pincha ikkita sovutish suyuqligi zanjiri ishlatiladi, chunki birlamchi sovutish suvi halqasi reaktordan qisqa muddatli radioaktivlikni oladi.Amerikaning NuScale Power LLC hamda Polshaning KGHM Polska Miedz kompaniyalari Polshada bir necha kichik quvvatli yadroviy reaktorlar qurishga kelishib olishdi, deb xabar qilmoqda RIA Novosti. “Bizning kelishuv mavjud ko‘mirli turbinalarni zamonaviylashtirish hamda yangi, kichik quvvatli, har biri 77 MVt bo‘lgan 1tadan 12tagacha modulli reaktorlar qurishni o‘z ichiga olgan”, - dedi KGHM kompaniyasi vakili. Shartnomani uchta tomon imzolagan. Uchinchi tomon – energetika masalalarida konsalting xizmatlari ko‘rsatuvchi PBE Molecule Sp. z o. o. Sp. k. Kompaniyasi. Xabarda aytilishiga ko‘ra, ushbu shartnoma bo‘yicha dastlabki reaktorni 2029 yilda ishga tushirish rejalashtirilgan. Shartnomani imzolash marosimida davlat aktivlari vaziri o‘rinbosari Karol Rabenda Polshaga muqobil energiya manbaalari bilan bir qatorda barqaror energiya tizimlari ham kerak. “Biz Polsha energetika tizimining transformasiyasi arafasida turibmiz. Bu nafaqat chaqiriq, balkim iqtisodni rivojlantirish uchun yangi impuls ham bo‘lishi mumkin. Biz muqobil energiya manbaalarini rivojlantirmoqdamiz, lekin yadroviy energetikasiz – barqarorlikka erisha olmaymiz. Shuning uchun biz ham muqobil ham yadroviy energetikani birga rivojlantiramiz”, - dedi Rabenda. Eslatib o‘tamiz, ushbu yilning iyul oyida Polsha hukumatining strategik energetika infratuzilma masalalari bo‘yicha ma’suli Petr Naimskiy – Polsha yadroviy energetikasiz kun ko‘ra olmaydi, 2033 yilga qadar mamlakatda umumiy quvvati 6-9 GVt bo‘lgan 6ta atom energobloki quriladi, degan edi. Ma’lumot uchun, ayni damda Polshada birorta ham AES yo‘q. 1980 yillarda "Jarnoves" nomli AES qurila boshlagan edi, lekin 1990 yilda uning qurilishi to‘xtatildi. Bugungi kunda Polshada ishlab chiqarilayotgan elektr energiyasining 70% ko‘mir yonilg‘isi yordamida olinadi. So‘nggi vaqtlardan “Yashil energetika” shiori ostida yashayotgan Yevropa Ittifoqi ekologik jihatdan eng iflos yonilg‘i hisoblangan ko‘mirdan keng foydalanayotgan Polshaga tanqidiy nazar bilan qaramoqda. Bir necha kun oldin Lyuksemburg sudi “Turov” shaxtasidan ko‘mir qazib olishni qayta boshlagani sababli, Polshaga katta jarima solgan edi. Sud Varshavani ko‘mir qazib olishni to‘xtatmaguncha har kuni 500 ming yevro to‘lashi haqida qaror chiqargan. Sabab – Polsha ko‘mir qazib olishni kengaytirishi sababli chegaraning u tomoni Chexiya aholisining suv ta’minotiga zarar yetgan.
Suv
Hozirgi vaqtda deyarli barcha atom elektr stantsiyalari sovutish suvi va neytron moderatori sifatida yuqori bosim ostida oddiy suvdan foydalanadigan engil suv reaktorlaridir. Taxminan 1/3 qismi qaynoq suv reaktorlari bo'lib, ularda asosiy sovutish suvi reaktor ichidagi bug'ga fazali o'tadi. Taxminan 2/3 qismi yuqori bosimdagi bosimli suv reaktorlari. Hozirgi reaktorlar 374 atrofida kritik nuqta ostida qolmoqda °C va 218 bar, bu erda suyuqlik va gaz o'rtasidagi farq yo'qoladi, bu issiqlik samaradorligini cheklaydi, ammo tavsiya etilgan o'ta kritik suv reaktori bu nuqtadan yuqorida ishlaydi.
Og'ir suv reaktorlari deyteriy oksididan foydalanadi, bu oddiy suvga o'xshash xususiyatlarga ega, ammo neytronni ushlash darajasi ancha past bo'lib, yanada chuqurroq moderatsiyaga imkon beradi.
Dyorgytarlo
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Györgytarló — Vengriyaning Borsod-Abauj-Zemplén tumanidagi qishloq.
Yadro reaktori
Tritiy oqishi
Suv sovutgichlaridagi vodorod atomlari neytronlar bilan bombardimon qilinganda, ba'zilari neytronni o'zlashtiradi va deyteriyga aylanadi, keyin esa radioaktiv tritiyga aylanadi. Tritiy bilan ifloslangan suv ba'zan tasodifan yoki rasmiy ruxsat bilan er osti suvlariga oqib chiqadi.
Vodorod portlashi
2-reaktorda bunday portlashning oldi olindi, u vodorodni chiqarish uchun havo teshigini ochdi va radioaktiv vodorod gazini chiqarish orqali bosimni pasaytirdi.
Borlangan suv
Borlangan suv bosimli suv reaktorlarining (PWR) normal ishlashida, shuningdek, ikkala PWR va qaynoq suv reaktorlarining (BWR) favqulodda yadro sovutish tizimlarida (ECCS) sovutish suvi sifatida ishlatiladi.
Afzalliklar
Bor, ko'pincha borik kislotasi yoki natriy borat shaklida, suv bilan birlashtiriladi - arzon va mo'l resurs - bu erda reaktor yadrosidan issiqlikni olib tashlash uchun sovutish suvi vazifasini bajaradi va issiqlikni ikkilamchi zanjirga o'tkazadi. Ikkilamchi sxemaning bir qismi turbinani aylantirish va elektr energiyasini ishlab chiqarish uchun ishlatiladigan bug 'generatoridir. Borlangan suv, shuningdek, katta neytronni yutish kesimi tufayli neytron zahari sifatida harakat qilishning qo'shimcha afzalliklarini ta'minlaydi, bu erda reaktorning bo'linish tezligini nazorat qilish uchun ortiqcha neytronlarni o'zlashtiradi. Shunday qilib, yadroviy reaktorning reaktivligini sovutish suyuqligidagi bor konsentratsiyasini o'zgartirish orqali osongina sozlash mumkin. Ya'ni, borik kislotasini sovutish suvida ko'proq eritib, bor konsentratsiyasi oshirilganda (boratsiya), reaktorning reaktivligi pasayadi. Aksincha, koʻproq suv qoʻshib bor konsentratsiyasi kamaytirilganda (suyultirilganda) reaktorning reaktivligi ortadi.
Kamchiliklari
PWR sovutish suyuqliklaridagi tritiyning taxminan 90% bor-10 ning neytronlar bilan reaktsiyasi natijasida hosil bo'ladi. Tritiyning o'zi vodorodning radioaktiv izotopi bo'lganligi sababli, sovutish suvi radioaktiv izotoplar bilan ifloslanadi va atrof-muhitga oqib chiqmasligi kerak. Bundan tashqari, bu ta'sir yadro reaktorining uzoqroq ishlashi uchun hisobga olinishi kerak va shuning uchun sovutish suvida borning yuqori boshlang'ich konsentratsiyasini talab qiladi.
Eritilgan metall
Tez reaktorlar yuqori quvvat zichligiga ega va neytron moderatsiyasiga muhtoj emas va undan qochish kerak. Ko'pchilik eritilgan natriy yordamida suyuq metall sovutilgan reaktorlar bo'lgan. Qo'rg'oshin, qo'rg'oshin-vismut evtektikasi va boshqa metallar ham taklif qilingan va vaqti-vaqti bilan ishlatilgan. Birinchi tez reaktorda simob ishlatilgan.
Eritilgan tuz
Eritilgan tuzlar yuqori haroratlarda ham past bug' bosimining afzalliklarini metallar bilan bo'lishadi va natriyga qaraganda kamroq kimyoviy reaktivdir. FLiBe kabi engil elementlarni o'z ichiga olgan tuzlar ham moderatsiyani ta'minlashi mumkin. Eritilgan tuz reaktori tajribasida u hatto yadro yoqilg'isini tashuvchi erituvchi sifatida ham xizmat qilgan.
Gaz
Gazlar sovutish suvi sifatida ham ishlatilgan. Geliy ham kimyoviy, ham yadroviy reaktsiyalarga nisbatan juda inert, lekin past issiqlik sig'imiga ega,
Uglevodorodlar
Organik tarzda o'zgartirilgan va sovutilgan reaktorlar uglevodorodlarni sovutish suvi sifatida ishlatib, o'rganilgan dastlabki tushuncha edi. Ular muvaffaqiyatga erisha olmadilar.
613
Vafot etgan
🇷🇺
Chassemy
Chassemy Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Soissons tumani tarkibiga kiradi.
NGC 4058
NGC 4058 Sunbula yulduz turkumidagi S0-a tipli galaktikadir.
Chassemy
Aholisi
770 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 70,6 nafar kishi.
Scharans
Scharans Shveysariyaning Graubünden kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Hinterrhein (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 14.29 km2. 826 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Chassemy
Geografiyasi
Maydoni — 10,9 km2. Dengiz sathidan 43 – 160 m balandlikda joylashgan.
NGC 4058
Ushbu obyektni George Searle 1868-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Minucciano
Minucciano Italiyaning Toskana mintaqasida joylashgan kommunadir. Lucca provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 57 km2. 2521 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Scharans
Hududi
Scharansning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Deza (Soria)
Deza (Soria) Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Soria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 118,15 km2. Aholisi — 277 kishi (2010).
Yogʻ
thumb|Zaytun yo'gi thumb|Motor moyi
Pazandachilikda Yo.ni ishlatishdan oldin oʻta kuchli olovda oq tutun chiqquncha dogʻlanadi. Dogʻlash oxirida qozondagi Yo.ga yirik tuz va biron bir sabzavot, koʻpincha archilgan butun piyoz tashlanadi. Bu hol Yo.ni totli qilish bilan birga uning hazm boʻlishini osonlashtiradi. Paxta Yo.i yaxshi dogʻlansa, uning tarkibidagi gossipol bezarar holga keladi. Yogʻni qattiq qizdirib dogʻlash texnologiyasining kelib chiqishiga qadimdan oʻzbek pazandachiligida dogʻlanishi qiyin boʻlgan zigʻir Yo.i, kunjut moyi, qoʻy yogʻi, endilikda esa koʻproq paxta moyidan foydalanish sabab boʻlgan. Sariyogʻ, kungaboqar, zaytun moyi bir oz qizitilgandayoq dogʻ boʻladi. Yo. dogʻlashni xalkda "YO.ni chu chitish" deb yuritiladi. Dogʻlash muddati yogʻning miqdoriga bogʻliq. 1 kg yogʻni 30—35 min., 3—5 kg yogʻni esa 60—70 min. davomida chuchitiladi.
Yoʻldoshxon Krdirov, Hojiakbar Muslimov.
Saint-Caprais-de-Lerm
Saint-Caprais-de-Lerm Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Lot-et-Garonne departamenti Agen tumani tarkibiga kiradi.
Yogʻ
Yogʻ (moy) — organik moddalar; glitserin bilan bir asosli yog' kislotalar (triglitseridlar)ning to'liq murakkab efirlari; lipidlar sinfiga mansub. Uglevodlar va oqsillar bilan bir qatorda yog' odam, hayvon, oʻsimlik va mikroorganizmlar xujayrasining asosiy tarkibiy qismlaridan biri.
Yog'lar asosiy 3 guruhga bo'linadi:
Saint-Caprais-de-Lerm
Aholisi
476 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 34,7 nafar kishi.
Elektr oʻtkazuvchanlik toki
Elektr oʻtkazuvchanligi (elektr oʻtkazuvchanligi, oʻtkazuvchanlik) — moddaning (atrof-muhitning) elektr tokini oʻtkazish qobiliyati, elektr maydoni taʼsirida ularda elektr tokining paydo boʻlishini aniqlaydigan tananing yoki muhitning xususiyati. Shuningdek, bu qobiliyatni tavsiflovchi va elektr qarshiligiga qarama-qarshi boʻlgan fizik miqdor.
Saint-Caprais-de-Lerm
Geografiyasi
Maydoni — 13,7 km2.
Elektr oʻtkazuvchanlik toki
Xalqaro birliklar tizimida (SI) elektr oʻtkazuvchanligini oʻlchash birligi Siemens (ruscha belgilanishi: Sm; xalqaro: S), 1 Sm = 1 Ohm -1, yaʼni 1 Om qarshilikka ega boʻlgan elektr zanjirining uchastkaning elektr oʻtkazuvchanligi sifatida aniqlanadi.
Torkeh-ye Olya
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Torkeh-ye Olya (, Rim tilidan ham Torkeh -ye 'Olyā)  — Eronning Kirmonshoh viloyatining Yavonrud tumaniga qarashli Palanganeh qishloq tumaniga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholi soni 14 nafar kishi, 5 ta oiladan iborat.
Elektr oʻtkazuvchanlik toki
Shuningdek, elektr oʻtkazuvchanlik atamasi (muhitning, moddaning elektr oʻtkazuvchanligi) oʻziga xos elektr oʻtkazuvchanligiga ishora qilish uchun ishlatiladi.
Matvey Martinov
Matvey Filaretovich Martynov ( 1881 - 1919 ) - Ural kazak, rus-yapon, Birinchi jahon urushlari va fuqarolar urushlari qatnashchisi, general-leytenant.
Elektr oʻtkazuvchanlik toki
Elektr oʻtkazuvchanligi deganda, dielektriklarning oʻzgaruvchan elektr maydoniga oʻzgaruvchan tokni yaratadigan bogʻlangan zaryadlarning tebranishlari (oʻzgaruvchan polarizatsiya) orqali javob berish qobiliyatidan farqli oʻlaroq, birinchi navbatda toʻgʻridan-toʻgʻri oqimni (doimiy maydon taʼsirida) oʻtkazish qobiliyati tushuniladi. . Oʻtkazuvchanlik oqimi amalda qoʻllaniladigan maydonning chastotasiga bogʻliq emas (maʼlum chegaralargacha, past chastotali mintaqada).
Matvey Martinov
Biografiya
1881- yil may oyida Filaret Andreevich Martynovning Tosh qishlog'idagi Martynov fermasida gullab-yashnagan Ural kazak-eski mo'min oilasida tug'ilgan. Ural harbiy real maktabini tugatgandan so'ng, 1902-yil avgust oyida u oddiy unvondagi kursant sifatida Moskva harbiy bilim yurtiga harbiy xizmatga kirdi. Martynov maktabida xizmat va mashg'ulotlar yaxshi o'tdi va 1903- yil sentyabrda u unter-ofitser darajasiga ko'tarildi va 19 dekabrda u kichik qilichbozlik (otryad komandiri) etib tayinlandi. Bu faqat namunali xulq-atvori va o'quv natijalari, a'lo darajadagi sabr-toqati va intizomi kursantlariga topshirildi. 1-toifali Moskva harbiy maktabining to'liq kursini tugatgandan so'ng, 1904- yil avgustda Martynov kornet unvoniga ko'tarildi va Polsha Qirolligida joylashgan 3-Ural kazak polkiga qo'yib yuborildi.
Elektr oʻtkazuvchanlik toki
Muhitning (moddaning) elektr oʻtkazuvchanligi ushbu muhitda joylashgan zaryadlangan zarrachalarning (elektronlar, ionlar) unda etarlicha erkin harakat qilish qobiliyati bilan bogʻliq. Elektr oʻtkazuvchanligining kattaligi va uning mexanizmi maʼlum bir moddaning tabiatiga (tuzilishiga), uning kimyoviy tarkibiga, agregatsiya holatiga, shuningdek, jismoniy sharoitlarga, birinchi navbatda, haroratga bogʻliq.
Elektr oʻtkazuvchanligi
Maxsus elektr oʻtkazuvchanligi (oʻziga xos oʻtkazuvchanlik) — bu moddaning elektr tokini oʻtkazish qobiliyatining oʻlchovidir. Om qonuniga koʻra, chiziqli izotropik moddada oʻziga xos oʻtkazuvchanlik paydo boʻladigan oqim zichligi va muhitdagi elektr maydonining kattaligi oʻrtasidagi mutanosiblik koeffitsienti hisoblanadi:
G
L
doimiy kesma maydoni boʻlgan
S
oʻtkazgich ishlab chiqarilgan materialning oʻziga xos oʻtkazuvchanligi bilan ifodalash mumkin:
Bir jinsli boʻlmagan muhitda
koordinatalarga bogʻliq boʻlishi mumkin (va umuman bogʻliq), yaʼni u oʻtkazgichning turli nuqtalarida mos kelmaydi.
Anizotrop (izotropdan farqli oʻlaroq) muhitning oʻziga xos oʻtkazuvchanligi, odatda, skaler emas, balki tenzor (2-darajali simmetrik tensor) va uni koʻpaytirish matritsani koʻpaytirishga kamayadi:
bu holda, oqim zichligi va maydon kuchi vektorlari odatda kollinear emas.
Har qanday chiziqli vosita uchun mahalliy tanlash mumkin (va agar vosita bir hil boʻlsa, u holda global), yaʼni. n. oʻz asosi — matritsa joylashgan Dekart koordinatalarining ortogonal tizimi \sigma_{ik} diagonal boʻladi, yaʼni toʻqqizta tarkibiy qismning qaysi shaklini oladi \sigma_{ik} faqat uchtasi noldan farq qiladi: \sigma_{11}, \sigma_{22} Va \sigma_{33}. Bu holda, belgilovchi \sigma_{ii} Qanaqasiga \sigma_i, oldingi formula oʻrniga biz oddiyroq formulani olamiz:
Qiymatlar \sigma_i oʻtkazuvchanlik tenzorining asosiy qiymatlari deyiladi. Umumiy holatda yuqoridagi munosabat faqat bitta koordinatalar tizimida amal qiladi.
Superoʻtkazuvchilarning oʻzaro taʼsiri qarshilik deyiladi.
Umuman olganda, yuqorida yozilgan chiziqli munosabat (ham skaler, ham tenzor) eng yaxshi taxminan toʻgʻri va bu yaqinlashish faqat nisbatan kichik miqdorlar uchun yaxshi.
E
Biroq, bu qadriyatlar bilan ham
, chiziqlilikdan ogʻishlar sezilarli boʻlganda, elektr oʻtkazuvchanligi chiziqli kengayish muddatida omil sifatida oʻz rolini saqlab qolishi mumkin, boshqa yuqori kengayish shartlari esa yaxshi aniqlikni taʼminlaydigan tuzatishlar beradi.
Shuningdek, chiziqli boʻlmagan bogʻliqlik holatida
J
dan
(yaʼni, umumiy holatda), ga qarab differentsial elektr oʻtkazuvchanligi
Elektr oʻtkazuvchanligi va tok tashuvchilari
Barcha moddalarning elektr oʻtkazuvchanligi ularda tok tashuvchilar (zaryad tashuvchilar) mavjudligi bilan bogʻliq — maʼlum bir moddada uzoq masofani bosib oʻta oladigan harakatlanuvchi zaryadlangan zarralar (elektronlar, ionlar) yoki kvazizarralar (masalan, yarim oʻtkazgichdagi teshiklar). Soddalashtirilgan tarzda aytishimiz mumkinki, bunday zarracha yoki kvazizarra maʼlum bir moddada cheksiz katta, hech boʻlmaganda makroskopik masofani bosib oʻtishi kerak, garchi baʼzi maxsus holatlarda tashuvchilar oʻzgarishi, tugʻilishi va yoʻq qilinishi mumkin va bir-birining oʻrnini bosuvchi (ehtimol va juda qisqa masofadan keyin) oqimni oʻtkazish.
Bir turdagi tashuvchilar uchun oqim zichligi quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
yoki indeks boʻyicha raqamlangan bir nechta turdagi ommaviy axborot vositalari uchun i, 1 dan har biri oʻz zaryadiga (ehtimol kattaligi va belgisi boʻyicha har xil boʻlishi mumkin), oʻz kontsentratsiyasiga, oʻrtacha tezligiga ega boʻlishi mumkin boʻlgan tashuvchilar turlari soniga qadar qiymatni olish (ushbu formulada yigʻindilash barcha mavjud turlari boʻyicha nazarda tutilgan). tashuvchilar), demak, maʼlum bir moddada (oʻrtada) harakatlanayotganda har bir turdagi zarrachalarning (barqaror) oʻrtacha tezligi qoʻllaniladigan elektr maydoniga mutanosib boʻlishini hisobga olsak (agar harakat shu aniq maydon tomonidan yuzaga kelgan boʻlsa). biz bu yerda nimani koʻrib chiqamiz):
Bundan kelib chiqadiki, elektr oʻtkazuvchanlik uchun quyidagi ifoda toʻgʻri keladi:
Metalllarning elektr oʻtkazuvchanligi
Elektronlar kashf etilishidan oldin ham metallardagi oqim oqimi suyuq elektrolitlardagi oqimdan farqli oʻlaroq, metall moddalarning oʻtishi bilan bogʻliq emasligi aniqlandi. 1901-yilda nemis fizigi Karl Viktor Eduard Eduard tomonidan oʻtkazilgan tajriba shundan iboratki, turli metallarning kontaktlari orqali 2 ta mis va 1 ta alyuminiy silindrning uchlari ehtiyotkorlik bilan sayqallangan, bir-birining ustiga joylashtirilgan, yil davomida doimiy orqali elektr toki oʻtkazildi. Keyin kontaktlar yaqinidagi materialning tarkibi oʻrganildi. Maʼlum boʻlishicha, metall moddaning interfeys boʻylab oʻtishi yoʻq va interfeysning qarama-qarshi tomonlaridagi modda oqim oʻtishidan oldingi tarkibga ega. Shunday qilib, elektr tokining uzatilishi metallarning atomlari va molekulalari tomonidan emas, balki boshqa zarralar tomonidan amalga oshirilishi koʻrsatildi. Biroq, bu tajribalar metallardagi zaryad tashuvchilarning tabiati haqidagi savolga javob bermadi.
Issiqlik oʻtkazuvchanlik koeffitsienti bilan bogʻliqlik
Yuqori haroratlarda metallar uchun amal qiladigan Wiedemann-Franz qonuni elektr oʻtkazuvchanligi oʻrtasida aniq bogʻliqlikni oʻrnatadi. \sigma issiqlik oʻtkazuvchanligi bilan
K
k
Eritmalarning elektr oʻtkazuvchanligi
Ionlarning harakat tezligi elektr maydonining kuchiga, haroratga, eritmaning qovushqoqligiga, ionning radiusi va zaryadiga, ionlararo oʻzaro taʼsirga bogʻliq.
Zaif elektrolitlar eritmalari uchun elektr oʻtkazuvchanligining konsentratsiyaga bogʻliqligi tabiati kuzatiladi, bu suyultirishning ortishi, bir tomondan, elektrolitlar molekulalari konsentratsiyasining pasayishiga olib kelishi bilan izohlanadi. Bunda ionlanish darajasi ortishi hisobiga ionlar soni ortadi.
Metalllardan (1-turdagi oʻtkazgichlardan) farqli oʻlaroq, kuchsiz va kuchli elektrolitlar (2-tur oʻtkazgichlar) eritmalarining elektr oʻtkazuvchanligi harorat oshishi bilan ortadi. Bu haqiqatni eritmaning yopishqoqligining pasayishi va interion oʻzaro taʼsirining zaiflashishi natijasida harakatchanlikning oshishi bilan izohlash mumkin.
Elektroforetik effekt — elektr maydoni taʼsirida qarama-qarshi belgili ionlarning koʻrib chiqilayotgan ionning harakat yoʻnalishiga teskari yoʻnalishda harakatlanishi tufayli tashuvchining sekinlashuvining paydo boʻlishi.
Relaksatsiya effekti — bu harakatdagi ionlarning ion atmosferasiga nisbatan assimetrik joylashganligi sababli tashuvchilarning sekinlashishi. Ion orqasidagi boʻshliqda qarama-qarshi belgili zaryadlarning toʻplanishi uning harakatining sekinlashishiga olib keladi.
Elektr maydonining yuqori kuchlanishlarida ionlarning harakat tezligi shunchalik yuqoriki, ion atmosferasi hosil boʻlishga vaqt topa olmaydi. Natijada, elektroforetik va gevşeme inhibisyonu koʻrinmaydi.
Baʼzi moddalarning elektr oʻtkazuvchanligi (jadval)
Maxsus oʻtkazuvchanlik +20 °C da berilgan:
Nazirjon Akbarov
Nazirjon Akbarov (1919-yil 26-sentyabr — 2002-yil 27-yanvar) — Andijonlik xonanda va sozanda.
Faoliyati
Andijon viloyati Jalaquduq tumanida qarashli Oyim sabxoʻzida tashkil etilgan xalq ansambilida, 1937-1942-yillarda musiqa rahbari hamda, badiiy rahbar lavozimida ish boshlagan.1943-1946-yillarda ikkinchi jahon urishida qatnashgan. Nazirjon Akbarov Qoʻrgʻontepa tumani (hozirgi Qorasuv) qishlogʻida ansamblda tashkil etgan. Katta toʻylarda Nazirjon Akbarov gʻijjak chalgan, uning yonida Gʻulomjon Hojiqulov doira chalgan. Oʻzbekiston xalq artisti Tavakkal Qodirov, xalq xofizi Fattohxon Mamadaliyev va Rasulqori Mamadaliyev Nazirjon Akbarovdan maslahat olib ketishadi.
Machta
Machta (gollandcha angra mast — tik) — antennalar, signalizatsiya va aloqa asboblari (kurilmalari), projektorlar, yelkanlar, kuzatish maydonchalarini mahkamlash, simlarni tortish uchun moʻljallangan tik (vertikal) inshoot. M.ning metall (trubalar va burchakliklardan yasalgan), yogʻoch va temir-betonli xillari bor. Maxsus qurilmalar (ankerlar)ga mahkamlangan poʻlat tortqilar M.ni tik ushlab turadi. Kemalarda (kema tumshugidan keyin keladigan M. — fokmachta, ikkinchisi — grotmachta, kema oxiriga yaqin M. — bizanmachta), muqim (statsionar) kutarish kranlarida, elektr uzatish liniyalari va radioantennalarda, kontakt tarmoqlar va aloqa inshootlarida qoʻllaniladi.
Plailly
Plailly Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Senlis tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1580 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 97,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 16,2 km2. Dengiz sathidan 59 – 176 m balandlikda joylashgan.
Xitoyda sport turlari
Xitoyda sport milliy madaniyatning muhim va izlanuvchan elementi hisoblanadi. Xitoy dunyodagi eng qadimgi sport madaniyatlaridan biriga egadir. Mamlakatda futbol va yana boshqa, yakkakurash, otish, stol tennisi, gimnastika va trampolin, ogʻir atletika, badminton, yengil atletika, suzish, short-trek, figurali uchish, konkida uchish, basketbol, bilyard va boshqa sport turlari juda ham keng tarqalgan. Ularning barchasi asosan 2 sohaga bo'lingan: professional va havaskor.
Mamlakatdagi eng yirik sport adabiyoti nashriyoti Xitoy Sport nashrlari korporatsiyasi ko'plab sport kitoblari, gazeta va jurnallarni ishlab chiqaradi.
Blackwood (New Jersey)
Blackwood AQShning New Jersey shtatida joylashgan shahardir. Camden County okrugi tarkibiga kiradi.
Ayvar
ʻʻʻAivarʻʻʻ (havyar — ʻʻikraʼʻ) — Bolqon oshxonasining taomi. Sabzavotli ikra, pishirilgan qizil bulgʻor qalampiri aralashmasining quyuq ko‘rinishi.
Blackwood (New Jersey)
Aholisi
4692 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 3,2 km2. Shundan 3,2 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Ayvar
Uni go‘shtli ovqatlar uchun qo‘shimcha yengil taom sifatida, shuningdek, non bilan tanovul qilish mumkin bo‘lgan ovqat sifatida dasturxonga qo‘yish mumkin. Qalampirlarning turlariga qarab, ushbu taomni achchiq holotda ham tayyorlasa bo‘ladi. Ko‘pincha qalampirga sarimsoq piyoz, piyoz va baqlajon qo‘shiladi. Baqlajondan qilingan ikra „ʻʻʻpinjur“ʻʻʻ deb ataladi.
614
Vafot etgan
🇷🇺
Saint-Hippolyte (Gironde)
Saint-Hippolyte Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Libourne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
209 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 47,5 nafar kishi.