cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Intellektual tarix
Terminologiya masalalari
Amerika tarixshunosligida intellektual tarix bu tushunchaning ikki toifasi sifatida tushuniladi. Birinchisi 20-asrning boshlarida Jeyms „Yangi tarix“ deb nomlangan asari bilan birga paydo boʻlgan va maxsus tadqiqot sohasi sifatida allaqachon  nomi bogʻliq. Ushbu kontseptsiyaning yana bir toifasi A. O. Lovejoy tomonidan taklif qilingan taʼrifga tegishli. U allaqachon oʻzining oʻrganish ob’ekti, uni oʻrganish boʻyicha harakatlar rejasi, oʻz metodologiyasi va „oʻzining institutsional joyi -“ Gʻoyalar tarixi jurnali "(" Gʻoyalar tarixi jurnali „) boʻlgan mavzuga ishora qildi.), 1940-yilda Lovejoy tomonidan asos solingan“. Evropada ikkala taʼrif ham keng tarqalgan emas. Germaniyada, qoida tariqasida, Geistesgeschichte atamasi asosan qoʻllaniladi. Italiyada storia intellettuale atamasi hatto paydo boʻlmagan; Delio Cantimori ham oʻz asarlarida undan foydalanmagan. Fransiyada na bunday tushuncha, na ilmiy intizomning oʻzi yoʻq edi. (Adabiyotchi J.Ehrard bu atamani ehtiyotkorlik bilan va baʼzi bir izohlar bilan ishlatishga harakat qilgan boʻlsa ham. Rojer Chartierning soʻzlariga koʻra, atamaning oʻzi „mohiyatan Annales maktabi tarixchilari tomonidan ixtiro qilingan va mentalitet tarixi, tarixiy psixologiya, gʻoyalarning ijtimoiy tarixi va ijtimoiy-madaniy tarixni oʻz ichiga olgan yangi terminologiyaga qarshi tura olmagan. tarixi“.
Shu bilan birga, rasmiy taʼriflardan tashqari, XX-asrda Fransiyada oʻz mavqeini tasdiqlay boshlagan aniq intellektual tarix edi. Uning shakllanishi Annales maktabining tarixchilari L. Fevre va M. Blok nomlari bilan bogʻliq. Ular „tarix yozishning yangi usuli“ning mafkuraviy vakili bo‘lib, intellektual tarixni „yangi tushunish darajasiga“ olib chiqdilar. Shunday qilib, L. Febvre intellektual tarixning mavjud anʼanalarini rad etishni eʼlon qildi, bu uning nuqtai nazari boʻyicha „soddalashtirilgan marksizmning teskari aksi“ va "ijtimoiy oʻzgarishlarning barcha jarayonlarini cheklangan ixtiyoriy gʻoyalar toʻplamidan olib chiqdi. " Olim oʻzining dastlabki asarlaridayoq „tarixiy tafakkur shakllari va ular joylashtirilgan ijtimoiy landshaft oʻrtasidagi nomuvofiqliklarga“ eʼtibor qaratgan. Turli tarixiy davrlardagi fikrlash shakllarining xususiyatlarini oʻrganar ekan, u ularning ijtimoiy tuzilmalar bilan muayyan oʻzaro bogʻliqligini taʼkidladi. Va uning nuqtai nazari boʻyicha, gʻoyalar yoki tafakkur tizimlarini ular shakllangan ijtimoiy hayot sharoitlari va shakllaridan ajralgan holda koʻrib chiqish nomaqbuldir. 1938 yilda u falsafa tarixchilariga qarshi keskin gapirib, dedi : O'zlarining umumiy tarixchi unvoniga shu qadar yopishib olgan barcha ishchilar orasida sifatlovchi sifatsiz yoki sifatsiz, bizning ko'z o'ngimizda buni qisman bo'lsa ham oqlay oladigan hech kim yo'q. Ko'pincha, ularning barchasi - o'z maqsadlari uchun, ba'zan bir necha yuz yillik tizimlarni qayta ko'rib chiqish bilan shug'ullanadiganlar, o'zlari paydo bo'lgan davrning boshqa ko'rinishlari bilan o'zlarining aloqalarini ko'rsatishga zarracha urinishlarsiz - oxir-oqibatda aynan shunday qilishadi. tarixiy usulni talab qiladigan narsaga qarama-qarshi. Shunday qilib, bu tushunchalar bilan shug'ullanish - ular tanadan mahrum bo'lgan, o'z vaqtida va makonidan tashqarida yashaydigan onglar tomonidan yaratilgan - ular g'alati zanjirlarni yaratadilar, ular ichidagi aloqalar haqiqiy emas va cheklangan. R. Chartier taʼkidlaganidek, 1960-yillarda keng tarqalgan mentalitet haqidagi gʻoyalar Annales maktabi vakillari tomonidan ishlab chiqilgan bir qator tushunchalarda oʻz ifodasini topgan. Bu tushunchalar tadqiqotning mohiyatini belgilab berdi, ularni alohida yoʻnalishda ajratib koʻrsatish imkonini berdi. Biroq, mentalitet tarixi va intellektual tarix oʻrtasidagi munosabatlar „1960-yillardagi fransuz tarixchilariga qaraganda cheksiz murakkabroq“ boʻlib chiqdi.
Yangi intellektual tarix
1970-yillarda Amerika Qoʻshma Shtatlari, Buyuk Britaniya, Fransiya va Skandinaviya mamlakatlarida yangi intellektual tarixchilar deb ataladigan ilmiy jamiyatning shakllanishi boshlandi. " Intellektual tarix " atamasining oʻzi dastlab tarixchilar tomonidan tadqiqot ob’ekti sifatida qabul qilingan tadqiqot sohasining nomi bilan bogʻliq edi. Keyinchalik bu tushuncha „o‘tmishni anglash, anglash tarixi sifatida o‘tmishga umumiy yondashish“ni ko‘rsata boshladi. Bu yangi intellektual tarixchilarning tarixiy tavsifga qiziqishini tushuntiradi. Ularning oʻrganish ob’ekti „tarixiy dalillarni oʻqish jarayonida tadqiqotchi tomonidan yaratilgan“ matnning tili, tuzilishi, mazmuni edi. 90-yillarga kelib, professional tarixchilar orasida Hayden Uayt,, ,  , Robert Darnton, Pol Vayn, Devid Fisher, Xans Kellner,  , Mark Poster, Frank Ankersmit, Feliks Gilbert va intellektual tarixning yangi toʻlqinining boshqa vakillari. Jamiyatning oʻzida turli yoʻnalishlar shakllangan boʻlsa-da, ularni bitta umumiy xususiyat birlashtirgan. Ularning dunyoqarashi „anʼanaviy tarixchilarning o‘z-o‘zini anglashini belgilab beruvchi obyektiv tarixiy voqelik aksiomasi“ni inkor etishga asoslangan edi. Ular yangi Yevropa tarixshunosligining asosiy aksiomasini shubha ostiga qoʻyishdi, bu formulada ifodalangan: „Oʻtmish oʻzi uchun gapirsin“. Boshqacha qilib aytadigan boʻlsak, ular „haqiqatning oʻzini-oʻzi taʼminlashda idrok sub’ekti“ ga ishonch hosil qilgan yondashuvga qoʻshilmadilar.
Buning oʻrniga tadqiqot predmeti sifatida tarixiy matnning oʻziga eʼtibor qaratildi. Yangi intellektual tarixchilar tarixiy voqelik matndan tashqarida mavjud emas degan fikrdan kelib chiqdilar: faqat „voqelik tasviri“ yoki " voqelik taʼsiri " mavjud. Bunday pozitsiyalardan olingan tarixiy dalillarni hisobga olgan holda, ular unga oʻziga xos rasmiy xususiyatlarga ega boʻlgan matn (ogʻzaki yoki ogʻzaki boʻlmagan) sifatida yondashishni taklif qildilar. Ularning nuqtai nazaridan, tarixiy dalillar va tarixiy rivoyat „umumiy xususiyat bilan birlashtirilgan: ikkalasi ham voqelik tasvirining ifodasidan boshqa narsa emas“. Oʻz qarashlarini isbotlash uchun yangi intellektual tarixchilar poststrukturalistik adabiyot nazariyasi, "yangi ritorika " va aloqa nazariyasi gʻoyalariga faol tayanganlar. Bunday tadqiqotchilar qatoriga Rojer Chartier, Lin Xant, Karlo Ginzburg, va boshqa taniqli Gʻarb tarixchilari kiradi.
Ularning baʼzi bayonotlari eskirgan gʻoyalarni qayta tiklashga urinish kabi taassurot qoldirdi. Bunday gʻoyalar orasida „ikki xil kasblar tomonidan belgilanadigan janr farqlari va nutqning maxsus qoidalari mavjudligiga qaramay, yozma adabiyot va tarixning umumiy birligi (tarixshunoslik)“ gʻoyasi mavjud. Biroq, aslida, bu reanimatsiya haqida emas, balki bu tezisni tubdan yangilash haqida edi. Uning tadqiqot amaliyotiga kiritilishiga narratologiya katta yordam berdi. Qayd etilishicha, Yangi intellektual tarixchilar tomonidan tarixiy hikoya va adabiy hikoya o'rtasidagi o'xshashlik va farqlar muammosini shakllantirish va nazariy rivojlantirish ularga tarixiy tadqiqotlar "hududi" ni aniqlashga va metatanqid jarayonida "yozma mantiq" dan ajratib ko'rsatishga imkon berdi. Anʼanaviy tarixchilar orasida yangi islohotchilarning gʻoyalari, qoida tariqasida, salbiy reaktsiya va begonalashishni keltirib chiqardi. Shu bilan birga, ular oʻz asarlari bilan chuqurroq tanishib, yangi intellektual tarixchilar jamoasida tarixiy bilimlarning vazifalari va imkoniyatlarini tushunishning „boshqacha“ madaniyati, tarixiy yozuvning boshqa meʼyorlari kamolotga borayotganini anglay boshladilar. Jamiyat tomonidan ruxsat etilgan nazariy va uslubiy xilma-xillikdan tashqarida paydo boʻlgan. Asta-sekin, qarama-qarshilik „yangi ziyolilar“ ning konstruktsiyalarini tushunish va hatto ularning gʻoyalarini oʻz tadqiqotlarida qoʻllash istagi bilan almashtirildi.
L. P. Repinaga koʻra yangi ziyoli tarixchilarning faoliyati tarixshunoslik tarixiga jiddiy taʼsir koʻrsatib, uning muammolarining sezilarli darajada kengayishiga sabab boʻldi. Uning fikricha, ushbu asarlar tufayli tarixchining diskursiv amaliyotini oʻrganish fanda muhim oʻrin egalladi.
Stroë
Strorë Albaniyaning Berat okrugidagi Qendër Skrapar munisipalitetidagi qishloqdir. 2015-yilda mahalliy hokimiyat islohotida u Skrapar munitsipaliteti tarkibiga kirdi.
Gianluca Frabotta
Gianluca Frabotta (1999-yil, 24-iyunda tugʻilgan) — italiyalik professional futbolchi, Juventus dan ijara asosida Serie B Frosinone klubida chap qanot himoyachisi sifatida oʻynaydi.
Yoshlar tizimidan oʻtib, Frabotta oʻz faoliyatini Bolognada boshladi, u uni 2018-yilda Renate va 2019-yilda Pordenonega ijaraga berdi. U 2019-yilda Juventusga qo‘shildi va 2020-yilda asosiy jamoaning bir qismi bo‘lishdan oldin Juventus U-23 ikkinchi jamoasida o‘ynadi.
Frabotta 2017-yildan beri Italiya terma jamoasini yoshlar darajasida himoya qilib kelayotgandi.
Bologna
Frabottta 2016-17 va 2017-18-yilgi mavsumlarda Bolognaning A Seriya oʻyinlarida bir nechta zaxira oʻrindigʻiga chaqiruv oldi; biroq, jamoa safida hech qanday maydonga tushmadi.
Renate (ijara)
2018-yil, 21-iyun kuni Frabotta C Seriya vakili Renate bilan bir mavsumga ijaraga oldi. 29-iyul kuni u Renate safida debyutini Italiya kubogining birinchi turida Rezzatoga qarshi oʻyinning 63-daqiqasida Giacomo Caccin oʻrniga oʻynadi. 16-sentyabr kuni u S Seriyadagi debyutini mehmonda " Sambenedettesega qarshi oʻyinda (2:0) oʻtkazdi, 72-daqiqada uning oʻrnini Lorenzo Saporetti egalladi. Bir hafta oʻtgach, u Renate safida birinchi oʻyinini oʻtkazdi, Pordenonega qarshi safarda 2:1 hisobida magʻlub boʻldi. 2019-yilning yanvarida Frabotta 13 oʻyinda maydonga tushib, 2 golli uzatma bilan Renateni tark etib, Bolognaga qayta chaqirildi.
Pordenone (ijara)
2019-yilning 11-yanvarida Frabotta C Seriyaning Pordenone klubiga 6 oylik ijara shartnomasi asosida ijaraga berildi. 26-yanvar kuni u oʻz maydonida Riminiga qarshi oʻyinning 69-daqiqasida Michele De Agostini oʻrniga oʻrinbosar sifatida klubdagi debyutini oʻtkazdi (2:1). 24-may kuni u klubdagi birinchi toʻliq oʻyinini oʻtkazdi, mehmonda Ternanaga qarshi 1:1 hisobida durang oʻynadi. Frabotta Pordenonega 6 oylik ijara muddatini 7 ta oʻyinda yakunladi, shu jumladan atigi 2 tasida asosiy tarkibda.
Juventus
2019-yilning 6-avgustida Frabotta C Seriyaning Juventus U-23 klubiga qo‘shildi. U Juventusda professional debyutini, shuningdek, A Seriyadagi debyutini 2020-yil, 1-avgust kuni Roma ga qarshi oʻyinda (3:1) oʻtkazdi. 20-sentyabr kuni Juventusning 2020-21-yilgi mavsum ochilish o‘yinida Frabotta Sampdoriaga qarshi asosiy tarkibda o‘ynadi; Juventus oʻz maydonida 3:0 hisobida gʻalaba qozondi. 4-noyabr kuni u UEFA Chempionlar Ligasidagi debyutini oʻtkazdi va guruh bosqichida Ferensvaros ustidan mehmonda 4:1 hisobida gʻalaba qozongan Juan Cuadrado oʻrniga ikkinchi boʻlimda maydonga tushdi. Frabotta oʻzining Juventusdagi birinchi golini 2021-yilning 27-yanvarida kiritdi va chorak finalda Italiya kubogi doirasida SPALga qarshi oʻyinda (4:0) jamoasining ikkinchi golini kiritdi.
Verona (ijara)
2021-yilning 30-iyulida Frabotta ijara asosida Hellas Veronaga koʻchib oʻtdi.
Lecce va Frosinonega ijaralar
2022-yilning 27-iyunida Frabotta Leccega ijaraga berildi. Frabotta A Seriyaning 2022-23-yilgi mavsumining dastlabki toʻrtta oʻyinida Lecce safida zaxira oʻrindigʻida qoldi. 2022-yilning 1-sentyabrida u Lecce va Juventusning roziligi bilan Frosinonega yangi ijaraga oʻtdi.
Xalqaro faoliyati
Frabotta Italiyani 18 yoshgacha, 19 yoshgacha va 21 yoshgacha boʻlgan darajalarda himoya qildi. 2017-yilning 8-fevralida Fransiyaga qarshi safarda 1:1 hisobida durang o‘ynagan U-18 o‘yinida debyut qildi; 83-daqiqada uning oʻrniga Luca Ranieri maydonga tushdi. 2017-yilning 9-avgustida Frabotta Xorvatiyaga qarshi safarda 2:0 hisobida gʻalaba qozongan uchrashuvning 67-daqiqasida Alessandro Tripaldelli oʻrniga oʻrinbosar sifatida U-19 tarkibida debyut qildi.
2020-yil, 13-oktyabrda u Italiya U-21 terma jamoasi bilan 2021-yilgi UEFA Yevropa chempionati saralash bosqichi doirasida Irlandiya Respublikasiga qarshi o‘yinda boshlang‘ich tarkibda maydonga tushdi va 2:0 hisobida jamoasi bilan g‘alaba qozondi.
Yutuqlar
Pordenone
Juventus U-23
Juventus
Paskalevo
Paskalevo ( Паскалево  ) — Bolgariyaning shimoli-sharqidagi Dobrich viloyatidagi Dobrichka munisipalitetidagi qishloq.
Ilgari qishloq Ezi bey (Ezi bey), rumin tilida esa Ezibei deb atalgan, chunki u 16-asrda yashagan Ezi ismli mahalliy Usmonli boshliq ( bey )ning chifligi sifatida tashkil etilgan. Etnik bolgarlar 19-asrning boshlarida, 1848-yilda ruhoniy Paskal tomonidan olib kelingan boshqa ko'chmanchilar guruhi bilan joylashdilar. Bu bolgarlar 1828-29-yillardagi rus-turk urushidan keyin Usmonlilar ta'qibidan qochib, Bessarabiyaga qisqa muddatga hijrat qilgan bo'lsalar ham, Sliven va Yambol viloyatlaridan kelib chiqqan.
1918-1940-yillarda qishloq Ruminiya Qirolligining Kaliakra okrugi tarkibiga kirdi va Krayova shartnomasi bilan Bolgariya nazoratiga qaytdi. U 1942-yilda ruhoniy Paskal sharafiga Paskalevo deb nomlandi.
Qawwal Bahauddin Khan
Ustad Bahouddin Khan Qawwal (1934 – 3-fevral 2006-yil) (أستاذ قوّال بهاءالدين) Pokistonlik Qawwali musiqachisi boʻlgan edi.
Uning besh nafar o‘g‘li — Muhammad Najmuddin (1967-yilda tug‘ilgan), Sayfuddin Mehmud (1971-yilda tug‘ilgan), Zaferuddin Ahmad (1977-yilda tug‘ilgan), Mug‘isuddin Hasan (1979-yilda tug‘ilgan) va Ehtishamuddin Husayn (1981-yilda tug‘ilgan) kabi oʻgʻillari uning izidan borishgan. Karachi shahrining anʼanaviy qawwali qoʻshiq merosini hali ham Karachi shahridagi Saddar shaharchasi hududidagi Qawwali Gali nomli kichik mahallada his qilish va koʻrish mumkin, u yerdagi koʻcha Bahouddin Qawwol nomi bilan ataladi.
Die-in
Die-inning eng oddiy koʻrinishida, namoyishchilar shunchaki yerga yotib, oʻzlarini oʻlgandek koʻrsatishadi, baʼzan oʻzlarini belgilar bilan belgilashadi yoki bannerlar bilan yopib olishadi. Die-inning maqsadi oʻtkinchilarning eʼtiborini jalb qilish uchun koʻcha yoki yoʻlakda odamlar oqimini buzishdir.
Murakkabroq shakllarda baʼzan soxta qon yoki qonga boʻyalgan bintlar qoʻllaniladi, shuningdek, oʻlimni yanada realroq koʻrsatish uchun namoyishchilarning oʻlim azoblari va burishishi taqlid qilinadi. Boshqa hollarda, namoyishchilar „jasadlarni“ boʻr bilan chizib qoʻyishadi, bu qotillik qurbonlari atrofidagi tropik chizmalarni eslatadi. Bu norozilik bildirilayotgan tashkilot odamlarni „oʻldirganini“ ramziy maʼnoda koʻrsatishga qaratilgan harakatdir. Baʼzan, norozilik guruhining bir qismi norozilik bildirilayotgan narsa haqida nutq soʻzlaydi, qolganlari esa yerda yotadi.
Qawwal Bahauddin Khan
Yoshligi
Bahouddin Qawwal 1934-yilda Britaniya Hindistonida tug‘ilgan va 2006-yil 3-fevralda Pokistonning Karachi shahrida vafot etgan. Bahouddin Xoja Amir Husro hazratlari tomonidan asos solingan Dehlidagi Qawwal Bacchon gʻaranasiga tegishli edi. Bahouddin, shuningdek, mashhur Qawwal va klassik qoʻshiqchi Ustod Aziz Ahmed Khan Warsining jiyani. U otasi Sulaymon Khan va amakisi Sardar Khandan rasmiy musiqiy taʼlim olgan edi.
Die-in
Misollar
2006-yil 22-aprelda Venesuelaning Karakas shahridagi Fransisko de Miranda xiyobonida Movimiento Estudiantil tomonidan „Acuéstate por la vida“ (Umr uchun yotish) deb nomlangan norozilik namoyishida Hugo Chavez hukumati davridagi jinoyat va ishonchsizlikka qarshi norozilik bildirish uchun minglab namoyishchilar yerga yotib olishdi.
Qawwal Bahauddin Khan
Faoliyati
U olti yoshidanoq yakkama-yakka, shuningdek, Manzur Niyozi Qawwal va partiyaning faol aʼzosi sifatida ommaviy chiqishlarni boshladi va sovrinli oʻrinlar va olqishlarga sazovor boʻldi. 1947-yilda u Nunhay Raagi unvoniga sazovor boʻladi, 1949-yilda u Ishlash sertifikatini oldi va 1951-yilda Hindiston Bosh vaziridan Nunhay Hind Raagi unvoniga sazovor boʻldi. 2000-yilda Pokiston Prezidenti tomonidan Tamgha-i-Imtiaz unvoni bilan taqdirlangan va 2002-yilda Mavrikiy vitse-prezidenti tomonidan Ustad unvoniga sazovor boʻlgan, shuningdek, Sanʼat madaniyat vazirining Oltin medali va esdalik qalqoni bilan taqdirlangan. 2003-yilda u sanʼat va madaniyatni tiklash, targʻib qilish, rivojlantirish va takomillashtirish uchun faoliyat yurituvchi Viqar-e-Adab tashkilotining „Alloh nomi bilan“ mukofotiga ham sazovor boʻldi.
Die-in
Misollar
2007-yil 15-sentyabrda Vashingtondagi Kapitoliyda bir necha ming kishi Iroq urushiga qarshi norozilik bildirishdi. 190 dan ortiq namoyishchilar hibsga olindi, shu jumladan ularning ichida oʻn nafar urush faxriysi ham bor edi.
2018-yil 15-dekabr kuni „Yoʻq boʻlib ketish isyoni“ xalqaro ijtimoiy harakati Kembrij boʻlimining 100 dan ortiq aʼzolari die-inni shahar markazidagi universitetda amalga oshirib, okrug va shahar hokimiyatlarini iqlim boʻyicha favqulodda holat eʼlon qilishga chaqirishdi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/Die-in.jpg/220px-Die-in.jpg|thumb| Londondagi Tabiiy tarix muzeyida „Yoʻq boʻlib ketish isyoni“ ijtimoiy harakati aʼzolari tomonidan ekologik halokatga qarshi die-in namoyishi 2020-yil iyun oyida Qoʻshma Shtatlarda George Floydning oʻldirilishidan soʻng, koʻplab namoyishlar 8 daqiqa 46 soniya davom etgan die-inni oʻz ichiga olgan.
2020-yil 5-iyun kuni Londondagi bosh vazir Boris Johnsonning bosh maslahat uyi oldida sobiq maslahatchi Dominic Cummings tomonidan Buyuk Britaniyaning Covid-19 pandemiyasiga qarshi milliy cheklov qoidalariga rioya qilinmagan holda chet elga sayohat qilganiga norozilik bildirish uchun die-in namoyishi bo‘lib o‘tdi.
Gretsiyada turizm
Gretsiyada turizm mamlakatdagi iqtisodiy faoliyatning asosiy elementi boʻlib, mamlakat iqtisodiyotining eng muhim tarmoqlaridan biri hisoblanadi. Gretsiya boy madaniyati va tarixi bilan 1970-yillardan beri Yevropaning asosiy sayyohlik maskani va diqqatga sazovor joyi boʻlib kelgan, bu koʻp jihatdan UNESCOning 18 ta Butunjahon merosi obyektlarida aks etgan, u Yevropa va dunyodagi eng koʻp uzun qirgʻoq chizigʻiga, koʻplab orollar va plyajlarga ega mamlakat hisoblanadi. thumb|280x280px| Yunonistonning Lefkada orolidagi Egremnoy [[Plyaj|qum plyaji moviy kristalli suvlari bilan tanilgan mashhur sayyohlik maskanidir .]] Gretsiya 2015-yilda 24 million sayyohni jalb qilib, bu koʻrsatkichni 2019-yilda 31,3 millionga yetkazdi. Bu esa Gretsiyani Yevropa va dunyodagi eng koʻp tashrif buyuriladigan mamlakatlardan biriga aylantirdi va turizm mamlakat yalpi ichki mahsulotiga taxminan 25 foiz hissa qoʻshdi.
Gretsiyada diniy va ziyorat turizmi, ekoturizm, konferensiya turizmi, tibbiy turizm kabi yoʻnalishlar muhim oʻrin tutib, mavsumiy turizmni ham rivojlantirishga qaratilgan tashabbuslar amalga oshirilmoqda. Mamlakatning asosiy sayyohlik yoʻnalishlari qatoriga poytaxt Afina, Santorini, Mikonos, Rodos, Kerkira va Krit orollari, shuningdek, Xalkidise yarimoroli kiradi.
Tarixi
Zamonaviy Gretsiyada turizm 1960- va 1970-yillarda ommaviy turizm deb nomlana boshlagan. Oʻsha davrda mehmonxonalar va boshqa shunga oʻxshash obyektlar uchun keng koʻlamli qurilish loyihalari amalga oshirildi va mamlakatda xalqaro sayyohlar soni yildan-yilga ortib bordi. Afinada boʻlib oʻtgan 2004-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari va 2006-yilgi Eurovision qoʻshiq tanlovi kabi xalqaro tadbirlar mamlakatda turizmni rivojlantirishga katta yordam bergan boʻlsa, New Acropolis muzeyi kabi milliy mablagʻ bilan taʼminlangan yirik madaniy infratuzilma ham mamlakatdagi sayyohlar oqimiga hissa qoʻshgan. Saloniki 2014-yilda Yevropa yoshlar poytaxti boʻlgan.
İslamköy, Kâhta
İslamköy — Adıyaman] viloyatining [[Kâhta tumanidagi qishloqlardan biri.
Gretsiyada turizm
Yer va iqlimi
Gretsiyaning sohillari va orollari boʻylab Oʻrta yer dengizi iqlimi mavjud. Ichkariga kirgach, koʻplab hududlar va shaharlar kontinental iqlimga ega.
Mamlakatda yoz odatda issiq va quruq, qishi esa odatda yumshoq va nam. Shimoliy Gretsiyada qish sovuq boʻlishi mumkin, janubiy Gretsiya va orollarda esa qishning ancha yumshoq oʻtishi kuzatiladi.
Infratuzilmasi
Turizmga juda bogʻliq rivojlangan mamlakat sifatida Gretsiya turli xil turistik obyektlarni taklif etadi. Gretsiyadagi turizm infratuzilmasi 2004-yilgi Afina Olimpiada oʻyinlaridan buyon sezilarli darajada yaxshilandi va u bir qator muhim loyihalar, xususan, kamroq ommaviy boʻlgan turizm sohalarini kengaytirishda davom etmoqda.
Plyaj kurortlari
Baʼzi mashhur plyaj kurortlari orasida Rhodes, Kos, Corfu, Kefalonia, Zante va Skiathos har yili millionlab xorijiy sayyohlarni jalb qiladi.
Mehmonxonalar va inshootlari
2016-yilda Gretsiya mehmonxonalar palatasining maʼlumotlariga koʻra, Gretsiyadagi mehmonxonalar soni tasnifi boʻyicha (yotoq joylari) :
Marinalar
Gretsiyadagi eng rivojlangan va eng gavjum marinalardan baʼzilari Afina markazidan bir necha kilometr uzoqlikda joylashgan. Afinaning janubiy qirgʻogʻida joylashgan Alimos va Flisvos marinalari jami 1800 tadan ortiq kema sigʻimiga ega.
Kurort va termal buloqlar
Gretsiyada 752 ta termo buloqlar mavjud. Ulardan koʻpchiligi Geografik va mineral tadqiqotlar milliy instituti tomonidan terapevtik deb tasniflangan. Ulardan baʼzilari qadim zamonlardan beri maʼlum va ekspluatatsiya qilingan. Termal yoki davolash turizmi qadimgi dunyoda turizmning eng qadimgi shakllaridan biri edi. 1983-yilda termal buloqlarga ega Hellenic munitsipalitetlari uyushmasi tashkil etildi. Bu qadimiy „kurortlar“ning baʼzilari Aidipsosda joylashgan boʻlib, Arastu davridan maʼlum boʻlgan, Loutraki, Ksenofont tomonidan tilga olingan Traianoupoliga milodiy 2-asrda imperator Trayan tomonidan asos solingan va ularning baʼzilari esa Vizantiya davrida tasdiqlangan, masalan, Langadas termal hammomlari. 19-asr oxiri va 20-asr boshlarida bu issiq buloqlar kosmopolit obyektlar, yaʼni mehmonxonalar va restoranlar bilan oʻralgan boʻlsa, zamonaviy Yunoniston davlati va Usmonli davlati jamiyatining bir qancha taniqli aʼzolari (hali ham unga kiritilgan hududlar uchun) turistik infratuzilma va xususiy mulklarga sarmoya kiritadi. Termal turizm 1960—1970-yillarda ayniqsa keng tarqaldi, 1980-yillarda esa ijtimoiy turizm dasturi tomonidan keng qoʻllab-quvvatlandi va bu obyektlarning keksa foydalanuvchilari uchun xarajatlarning katta qismini subsidiyalanishiga olib keldi. Biroq, bugungi kunda ushbu kurortlarni rekonstruksiya qilish, restavratsiya qilish va zamonaviy talablar darajasiga koʻtarish hamda xalqaro mijozlarni shakllantirish zarurati tugʻiladi. Sayyohlar Pozar, Aidipsos, Kamena Vurla, Korinf yaqinidagi Loutraki va Kaiafasda, Peloponnesning gʻarbiy qirgʻoqlarida allaqachon yuqori standartli turistik obyektlarni topishlari mumkin. Gretsiyadagi kurort shaharlarining batafsil roʻyxati mamlakatdagi termal buloqlarning cheksiz boyligi haqida tushuncha berishi mumkin.
Muzeylar
Yunoniston Respublikasida bir necha turdagi muzeylar joylashgan. Umuman olganda, Gretsiyaning har bir yirik shahri va shaharchasi yaqin atrofdagi topilmalarni saqlaydigan oʻz arxeologiya muzeyiga ega. Biroq, ularning koʻpchiligini mashhur New Acropolis muzeyi va Milliy arxeologiya muzeyi joylashgan Afina kabi yirik shaharlarda topish mumkin. Bundan tashqari, Milliy galereya (Afina) kabi koʻplab galereyalar mavjud. Salonikida Byzantine muzeyi kabi koʻplab muzeylar mavjud. Umuman olganda, butun mamlakat boʻylab sayyohlar osongina kirishlari mumkin boʻlgan 150 taga yaqin muzeylar faoliyat olib boradi.
Arxeologik joylar va shaharlar
thumb|240x240px| Verjinadagi [[Filipp II|Makedoniyalik Filipp II qabri]] thumb|240x240px| [[Poseydon ibodatxonasi, Cape Sounion]] thumb|240x240px| Olimpiyadagi qadimiy [[Olimpiya stadioni]] thumb|240x240px| [[Miken|Mikenda, Peloponnesdagi Lion darvozasi]] thumb|240x240px| [[Knos|Knosdagi Minoan saroyi, Krit]] thumb|250x250px| Kosning Asclepeioni Gretsiya hududi boʻylab koʻplab arxeologik joylar mavjud va ularning aksariyati sayyohlar orasida mashhur.
Yunoniston poytaxti Afinada koʻplab arxeologik joylar mavjud, ulardan eng mashhurlari Acropolis, Olympian Zeus ibodatxonasi, Kerameikosning qadimgi Afina qabristoni, Philopappu tepaligi, Winds minorasi, Plato akademiyasi va Qadimgi Agoradir.
Attikaning qoʻshni hududida Marafon qadimiy mozorlari joylashgan boʻlib, ularda omonim jangda halok boʻlgan Afina hamda Plateya hoplitlarining (qadimgi Yunonistonning ogʻir qurollangan piyoda askari) kullari joylashgan. Hududdan va Marafon jangidan olingan topilmalar yaqin atrofdagi Marafon arxeologiya muzeyida saqlanadi. Attikaning gʻarbiy qismida Eleusis joylashgan boʻlib, u yerda miloddan avvalgi 1700-yildan eramizning IV asrigacha Eleusinian Mysteries yoki Mysteries of Demeter va Kore saytlari joylashgan. Attikaning sharqiy uchida Poseydon ibodatxonasi xarobalarini oʻz ichiga olgan Sounion joylashgan.
Markaziy Yunoniston — bir paytlar Afina bilan raqobatlashgan va yunon miflarida aks ettirilgan qadimiy shahar boʻlgan Thebes joylashgan joy. Delfada taniqli qadimiy teatr, Oracle joylashgan manzil bor. Thermopylae u yerda miloddan avvalgi 480-yilda boʻlib oʻtgan dastlabki jang bilan mashhur boʻlib, unda soni yetti ming kishidan koʻp boʻlgan yunon qoʻshinlari (shu jumladan mashhur 300 spartalik) Kserks qoʻl ostida 70 000 nafardan 300 000 nafargacha boʻlgan forslarning ancha katta kuchini ushlab turgan.
Materikning janubiga hukmronlik qiluvchi Peloponnes yarim orolida turli xil arxeologik joylar mavjud. Shimoliy tomonining oxirida, xuddi shu nomdagi zamonaviy shahar yaqinida Qadimgi Korinf bor. Yarim orolning shimoli-sharqida Epidaurus joylashgan boʻlib, uning qadimiy teatri hozir tiklangan; yarim oroldagi Argos manzilgohi Heraion kabi bir qancha qadimiy xarobalarni oʻz ichiga oladi va bu yerda Nemea yunon mifologiyasida Gerakl Gera xonimning Nemean sherini yengib chiqqan hamda antik davrda bu manzilda Nemean oʻyinlari oʻynalgan. Ammo eng muhim manzili, miloddan avvalgi II ming yillikda yunon sivilizatsiyasining asosiy markazlaridan biri boʻlgan, janubiy Gretsiya va janubi-gʻarbiy Anatoliyaning bir qismida hukmronlik qilgan harbiy qoʻrgʻon boʻlgan Mikendir. Taxminan miloddan avvalgi 1600-yildan miloddan avvalgi 1100-yilgacha boʻlgan yunon tarixining davri Miken deb ataladi. Tirins mintaqadagi Miken arxeologik yodgorligi hisoblanadi.
Peloponnes markazida Sparta joylashgan boʻlib, u yerda zamonaviy shahar yaqinida qadimiy xarobalar mavjud, ulardan eng muhimi Leonid qabridir; Tegea qadimgi Yunonistonning muhim diniy markazi hisoblanib, Afina Alea ibodatxonasini oʻz ichiga oladi; va Likosura, Pausanias tomonidan dunyodagi eng qadimgi shahar boʻlishi aytilgan.
Yarim orolning gʻarbiy tomonida Bassae, shimoli-sharqiy qismida Messenia arxeologik manzillari joylashgan; Messenia miloddan avvalgi 369-yilda Epaminond tomonidan qayta tiklangan yirik klassik shahar-davlat xarobalaridir. Uning shimoli-gʻarbiy qismida koʻplab qadimiy xarobalar, jumladan Zeus, Hera, Palestra va Leonidaion ibodatxonalarini oʻz ichiga olgan Olimpiya joylashgan.
Gretsiyaning gʻarbiy qismi Epirdagi arxeologik joylar (Ambracia yaʼni Epirus Pyrrhus qadimiy poytaxti xarobalari), Dodona (ziyoratgohi eng qadimgi Hellen orakuli sifatida qabul qilingan, Gerodot fikriga koʻra, bu ehtimol miloddan avvalgi ikkinchi ming yillikka toʻgʻri keladi), Elaea (Acheron yaqinida) va Gitanaeni oʻz ichiga oladi. Epirusdagi Nicopolis yoki Actia Nicopolisga miloddan avvalgi 31-yilda Oktavian tomonidan oldingi yili Actiumda Antony va Cleopatra ustidan gʻalaba qozonganligi xotirasiga asos solingan. Bundan tashqari, baʼzilarning fikricha, xarobalar Acheron, Aid va Persefonga bagʻishlangan qadimgi yunon maʼbadlari hisoblanadi.
Yunonistonning markaziy qismidagi yana bir mintaqa boʻlgan Thessaly, Larissada arxeologik joy bor, bu yerda qadimiy teatr va bazilika xristian cherkovi xarobalari joylashgan.
Makedoniyaning qoʻshni hududida qadimgi makedoniyaliklarning muqaddas joyi boʻlgan Dion joylashgan. Dion — Zevsga bagʻishlangan katta ibodatxonadir. U yerda Demeter va Isisga bagʻishlangan bir qator ibodatxonalar ham mavjud. Pella mintaqadagi Qadimgi Makedoniyaning poytaxti va makedoniyalik Aleksandr Makedonskiy hamda Filipp IIning tugʻilgan joyidir.
Eng yirik yunon oroli boʻlgan Krit janubidagi Phaistos, sharqdagi Zakros va eng muhimi markazdagi Knos arxeologik joylariga ega boʻlib, u yer vayron boʻlgan Minoan saroyi bilan mashhur.
LGBT turizmi
Gretsiya Yevropaning eng mashhur LGBT sayyohlik joylaridan biri, xususan, uning eng yirik shaharlari Afina va Saloniki hamda uning Lesbos, Santorini, Skiathos va Mikonos kabi baʼzi orollari shu yoʻnalishdagi turizmga ega. U, shuningdek, LGBT hamjamiyatiga xizmat koʻrsatadigan koʻplab muassasalarga ega boʻlgan taniqli geylar uchun qulay joy ham hisoblanadi. Lonely Planet maʼlumotlariga koʻra, Skiathos va Mykonos dunyodagi LGBT uchun eng qulay yoʻnalishlar qatorida koʻrsatiladi.
Diniy turizm
Gretsiya boshqa mamlakatlar bilan hamkorlikda Meteora va Athos togʻidagi nasroniy monastirlari kabi tarixiy diniy manzilgohlari bilan boshqa mintaqalarda diniy turizm va ziyoratlarni targʻib qilmoqda.
Tibbiy turizm
Gretsiyaning moʻtadil iqlimi, yuqori malakali tibbiyot xodimlari va zamonaviy tibbiy innovatsiyalari ham mamlakatning tibbiy sayohat sanoatiga hissa qoʻshmoqda.
Ekoturizm
Gretsiya soʻnggi yillarda ekoturizm (ayniqsa, piyoda yurish, kanoeda eshkak eshish, gʻor va toqqa chiqish) uchun yaxshi joy boʻldi. Gretsiyada changʻi sporti uchun asosiy yoʻnalishlar Arachova, Kalavryta, Karpenisi va Metsovodir. Gretsiya hukumati atrof-muhitga yordam berish va saqlash uchun tobora koʻproq ekoturizmni olib borishga harakat qilmoqda. Shunday qilib, sayyohlar va mahalliy aholi mamlakatda dam olish uchun toza muhitga ega boʻlishadi.
Konferensiya turizmi
Akademik, biznes yoki madaniy bozorlarga qaratilgan konferensiya turizmi Gretsiya milliy turizm siyosatining asosini tashkil etadi. Natijada, Gretsiya hukumati mahalliy hokimiyat organlarining kuchli qoʻllab-quvvatlashi bilan yangi konferensiya inshootlarini tashkil etish va mavjudlarini kengaytirish uchun foydali pul grantlari, lizing, bandlik subsidiyalari va soliq imtiyozlarini taklif qilmoqda. Meeting and Incentive Travel jurnalining yaqinda eʼlon qilingan hisobotida Gretsiya konferensiyalar uchun sayohat qilish boʻyicha dunyoda sakkizinchi oʻrinni egalladi. WTTC (Jahon Sayohat va Turizm Kengashi) tomonidan oʻtkazilgan Tourism Satellite Accounting tadqiqoti maʼlumotlari butun dunyo boʻylab Gretsiyaning biznes sayohatlaridagi daromadlari 2001-yildagi 1,51 milliarddan 2011-yilda 2,69 milliard AQSh dollariga oshishini prognoz qilgan edi. Bu koʻrsatkich 1998-yilda 1,18 mlrdni tashkil etgan.
Toʻrt fasl va qishki turizm
Hukumat Gretsiyada toʻrt fasl va qishki turizmni rivojlantirish niyatida, bu esa xalqaro tashriflar sonini yanada oshirishi mumkin.
Iqtisodiy taʼsiri
Gretsiyada sayyohlik isteʼmoli ming yillik boshidan buyon sezilarli darajada oʻsib, 2000-yilda 17,7 mlrd va 2004-yilda 29,6 mlrdni tashkil etgan. Turizm sektori bilan bevosita yoki bilvosita bogʻliq boʻlgan ish oʻrinlari soni 659 719 tani va oʻsha yildagi mamlakat umumiy bandligining 16,5 foizini tashkil etgan.
Mamlakatlar boʻyicha daromadlar
Gretsiya 2019-yilda turizm sanoati orqali 17 680 000 000 yevro (yalpi YaIMning taxminan 11 %i) daromad oldi.
Eng yuqori daromad keltirgan (yevroda) 5 ta davlat:
Mehmonlar
thumb|335x335px| Pelion togʻidagi oʻrmon yoʻli thumb|250x250px| [[Olimp togʻi|Olimp togʻidagi tog uychasi]] thumb|250x250px| Navagio, Zakintosdagi qumli plyaj 2009-yilda mamlakat 19,3 milliondan ortiq sayyohni qabul qildi, bu 2008-yilda qabul qilingan 17,7 million sayyohdan katta oʻsishdir. Mamlakatdagi sayyohlarning katta qismi Yevropa Ittifoqi (12,7 million), ikkinchi oʻrinda Amerika (0,56 million), Osiyo (0,52 million), Okeaniya (0,1 million) va Afrikadan (0,06 million) kelganlarni tashkil etadi. 2007-yilda mamlakatga boshqa millat vakillaridan koʻra koʻproq britaniyaliklar tashrif buyurdi, ularning soni 2,61 millionni tashkil etdi, bu faqat oʻsha yil uchun mamlakat sayyohlarining 15 foizini oʻz ichiga olar edi. Bundan tashqari, oʻsha yili mamlakatga 2,3 million nemis, 1,8 million alban va 1,1 million bolgar tashrif buyurgan. 2007-yilda Gretsiyaga tashrif buyurganlar umumiy sonining 92,8 foizi Yevropa davlatlaridan sayohat qilganlardan iborat edi.
Gretsiyaning eng koʻp tashrif buyuriladigan hududi bu shimolidagi Markaziy Makedoniya boʻlib, mamlakatning Xalkidiki, Olimp togʻi, Pella, Makedoniyalik Aleksandrning tugʻilgan joyi va Gretsiyaning ikkinchi yirik shahri Saloniki kabi eng mashhur diqqatga sazovor joylar yaqinida joylashgan hududdir. 2009-yilda Markaziy Makedoniya 3,6 million sayyohni yoki oʻsha yili Gretsiyaga tashrif buyurgan sayyohlar umumiy sonining 18 foizini, Attika 2,6 million va Peloponnes 1,8 million tashrif buyuruvchini qabul qildi. Shimoliy Gretsiya 6,5 million sayyoh bilan mamlakatning eng koʻp tashrif buyuriladigan mintaqasi boʻlsa, bu reytingda Markaziy Gretsiya 6,3 million bilan ikkinchi oʻrinda turadi.
2015-yilda Xitoyda oʻtkazilgan soʻrov natijalariga koʻra, Gretsiya Xitoy xalqining sayyohlik yoʻnalishi sifatida birinchi raqamli tanlovi boʻlgan. 2016-yil noyabr oyida Avstriya ham Xitoy kabi Gretsiya oʻz fuqarolari uchun sevimli sayyohlik yoʻnalishi ekanligini eʼlon qildi. Ushbu kuzatishlarga muvofiq, Gretsiyaning sobiq turizm vaziri Aris Spiliotopulos 2010-yil oxiriga qadar Shanxayda Yunoniston milliy turizm tashkiloti vakolatxonasi ochilishini eʼlon qildi va GNTO hozirda Xitoyda ikkita sayyohlik vakolatxonasini boshqaradi: biri Shanxayda va biri Pekinda. Hisob-kitoblarga koʻra, 2013-yil davomida Gretsiya 17,93 milliondan ortiq sayyohni qabul qilgan, bu 2012-yilga nisbatan 10 foizga koʻpdir. 2014-yilda Gretsiyaga 22 milliondan ortiq sayyoh tashrif buyurgan boʻlsa, 2015-yilda bu raqam 26 millionga yetdi va 2016-yilda 28 million sayyohni jalb etishi kutilgan edi , bu uni Yevropa va dunyo boʻyicha eng koʻp tashrif buyuriladigan mamlakatlardan biriga aylantiradi. Gretsiyada sayyohlik odatda may-sentyabr oylarida eng yuqori choʻqqisiga chiqadi, bu paytlarda barcha sayyohlik tashriflarining taxminan 75 foizi sodir boʻladi.
Mamlakatlar boʻyicha kelishlar
2019-yilda Germaniya Gretsiya uchun 4,03 million turist tashrif buyurgan sayyohlik bozorining yetakchisi boʻldi. Buyuk Britaniya va Italiya Gretsiyaga tashrif buyuruvchilar soni boʻyicha mos ravishda 3,5 million va 1,5 million sayyoh bilan reyting yuqorisidan joy oldi. Anʼanaga koʻra, Germaniya, Buyuk Britaniya, Italiya, Fransiya va AQSh Gretsiya uchun asosiy turistik bozorlar boʻlgan. 2019-yilda Gretsiyaga eng koʻp aholisi kelgan 10 ta mamlakat:
Gretsiya turizmini rivojlantirish
thumb|240x240px| Filopappos tepaligidagi Afina qasrining koʻrinishi Gretsiyadagi turizm Yunon Milliy Turizm Tashkiloti (GNTO) tomonidan boshqariladi, u 2005-yilda Eurovision qoʻshiq tanlovida gʻolib chiqqan mashhur yunon qoʻshiqchisi Helena Paparizoudan elchi sifatida foydalangan. 2009-yilgi Eurovision qoʻshiq tanlovida Gretsiya vakili boʻlgan xonanda Sakis Rouvas hozirda Gretsiya turizmi elchisi hisoblanadi.
GNTO veb-saytida koʻrsatilgan reklamalar hali ham dengiz, quyosh va qum triptixiga qaratilgan. Biroq, sayyohlik kampaniyasi sezilarli oʻzgarishlarga duchor boʻlmoqda, chunki madaniy va sogʻlomlashtirish turizmi bilan bir qatorda shahar va konferensiya turizmi targʻib qilinmoqda.
Markaziy asab tizimi kasalligi
Markaziy asab tizimining kasalligi asosan miya yoki orqa miya tuzilishi yoki funksiyasiga taʼsir qiluvchi nevrologik kasalliklar guruhi boʻlib, ular birgalikda markaziy asab tizimini (CNS) tashkil qiladi. Ushbu kasalliklar infeksiya, shikastlanish, qon pıhtıları, yoshga bogʻliq degeneratsiya, saraton, otoimmun disfunksiya va tugʻma nuqsonlar kabi sabablarni oʻzida namoyon etishi mumkin. Semptomlar, davolash usullari kabi juda xilma-xildir. Markaziy asab tizimining oʻsmalari bolalar saratonining eng keng tarqalgan shakllari hisoblanadi. Miya shishi eng koʻp uchraydigan bosh miya asab tizimi kasalligining oʻlim xavfiga olib keluvchi turlaridan biridir. Giyohvand moddalarga qaramlik, autizm va DEHB kabi baʼzi kasalliklar CNS kasalliklari sifatida koʻrib chiqilishi keng yoʻlga qoʻyilgan, biroq, bu koʻplab munozaralarga olib kelmoqda.
Shpykiv
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Shpikiv (Шпиків, Szpików) — Tulchin tumanidagi shahar tipidagi aholi punkti (Ukrainaning markaziy qismidagi Vinnitsa viloyatidagi tuman, Kievdan janubi-gʻarbda va 15 mi Tulchinning shimoli-gʻarbida, tuman markazi hisoblanadi. Aholisi 2,917 kishini tashkil qiladi. Podoliya tarixiy mintaqasida joylashgan.
Markaziy asab tizimi kasalligi
Belgilari va asoratlari
Har bir kasallik turli xil belgilar va alomatlarga ega. Ulardan baʼzilari doimiy bosh ogʻrigʻi; yuz, orqa, qoʻllar yoki oyoqlardagi ogʻriq; diqqatni jamlay olmaslik; hissiyotni yoʻqotish; xotira yoʻqolishi; mushaklar kuchini yoʻqotish; titroq; tutilishlar; reflekslarning kuchayishi, spastisite, tiklar; falaj; va xiralashgan nutq kabi koʻrinishlarda kechadi. Bu albatta koʻplab noxush asoratlarni keltirib chiqaradi. Agar bunday holatlar tez tez koʻzatilayotgan boʻlsa, mutaxassis shifokorga murojaat qilish lozim boʻladi.
Shpykiv
Tarixi
Spykov birinchi marta XVI asrga oid hujjatlarda Polsha-Litva davrida qayd etilgan. Uning birinchi egalari zodagonlar edi, ulardan biri Spykovni Ostrozkiy knyazlariga sotgan.
Markaziy asab tizimi kasalligi
Travma
Har qanday turdagi travmatik miya shikastlanishi (TBI) yoki orqa miya shikastlanishi odamda keng koʻlamli nogironlikka olib kelishi mumkin. Travmani boshdan kechirgan miya yoki orqa miya boʻlimiga qarab, natijani teranlik bilan kuzatish zarur boʻladi.
Shpykiv
Tarixi
Polshaning ikkinchi boʻlinishigacha Shpikov Polsha tojining Kichik Polsha viloyatining Braslav voevodeligi tarkibiga kirdi. Bu Ostrogski, Zamoyski, Koniecpolski, Potocki va Swiejkovski uylariga tegishli boʻlgan kichik shaharcha edi. Leonard Markin Świejkowski Shpikovda barokko saroyini qurdi.
Markaziy asab tizimi kasalligi
Infeksiyalar
Yuqumli kasalliklar turli yoʻllar bilan yuqadi. Ushbu infeksiyalarning baʼzilari bevosita miya yoki orqa miyaga taʼsir qilishi mumkin. Aniqroq aytganda, infeksiya — bu mikroorganizm yoki virusning kirib kelishi natijasida yuzaga keladigan asoratli kasallikdir.
Degeneratsiya
Degenerativ oʻmurtqa kasalliklari. Umurtqa pogʻonasidagi funksiyalarni yoʻqotish holatlari bilan xarakterlanadi. Orqa miya va nervlar ustidagi bosim churra yoki diskning siljishi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Miya degeneratsiyasi markaziy asab tizimining kasalliklarini ham keltirib chiqaradi (yaʼni Altsgeymer, Parkinson va Xantington kasalliklari). Tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, semirib ketgan odamlarning miyasida jiddiy degeneratsiya boʻlishi mumkin. Sababi bu jarayonda bilishga, eslashga, tushunishga, taʼsir qiluvchi toʻqimalarning yoʻqolishi koʻzatiladi.
Shpykiv
Tarixi
1793—1917-yillarda Rossiya imperiyasining Podolian gubernatorligidagi Bratslav uyezdidagi shaharcha boʻlgan. Ilgari u 1900-yilda 1875 nafar yahudiy jamiyatiga ega edi. 1989-yil yanvar oyida aholi soni 4285 kishi 2013-yil yanvar oyida aholi soni 3355 kishi edi.
Markaziy asab tizimi kasalligi
CNS oʻsmalari
Oʻsimta — bu tana toʻqimalarining anormal oʻsishiga qarata aytiladi. Dastlab, oʻsmalar saratonsiz boʻlishi mumkin, ammo ular malign boʻlib qolsa, ular saraton hisoblanadi. Umuman olganda, ular muammo yuzaga kelganda paydo boʻladi yaʼni, hujayra boʻlinishi kabi holatlar yuz berganida. Tananing immunitet tizimi bilan bogʻliq muammolar shish paydo boʻlishiga olib kelishi mumkin. Bu asoratlarga jiddiy eʼtibor qaratish lozim boʻladi.
Otoimmun kasalliklar
Otoimmun kasallik — bu immunitet tizimi sogʻlom tana toʻqimalariga hujum qiladigan va yoʻq qiladigan holatning bir koʻrinishidir. Bu organizmdagi oqsillarga nisbatan tolerantlikning yoʻqolishi natijasida yuzaga keladi, natijada esa immunitet hujayralari ularni „begona“ deb qabul qiladi va ularga qarshi immun reaksiyasini yoʻnaltiradi.
Qon tomir
Qon tomirlari. Agar qon tomirlariga zarar yetsa, miyani qon bilan taʼminlash holati uzilishi roʻy beradi. Taxminan har 40 soniyada AQShda insultga uchrash holati aniqlanar ekan. Bu qon tomirlari qon ivishi bilan toʻsib qoʻyilganda yoki qon tomir yorilib, qonning miyaga oqib ketishiga olib kelganda sodir boʻlishi mumkin. Agar miya yetarli miqdorda kislorod va qon ololmasa, miya hujayralari nobud boʻlishi mumkin, bu esa doimiy shikastlanishga olib keladi.
Orqa miya
Orqa miya periferik asab tizimidan hissiy qabul qilish signalini uzatadi. Shuningdek, u tananing skelet mushaklari, yurak mushaklari, silliq mushaklari va bezlariga vosita maʼlumotlarini uzatadi. Orqa miya boʻylab 31 juft orqa miya nervlari mavjud boʻlib, ularning barchasi sezgir va harakatlantiruvchi neyronlardan iboratdir. Orqa miya vertebra bilan himoyalangan va periferik asab tizimini miya bilan bogʻlaydi va u „kichik“ muvofiqlashtiruvchi markaz vazifasini bajaradi.
Miya
Miya bilishning organik asosi boʻlib xizmat qiladi va tananing boshqa aʼzolari ustidan markazlashtirilgan boshqaruvni amalga oshiradi. Miya bosh suyagi bilan himoyalangan; ammo, agar miya shikastlangan boʻlsa, idrok va fiziologik funksiyalarda sezilarli buzilish kabi holatlar yuzaga keladi. Afsuski koʻp holatlarda oʻlim bilan tugashi ham mumkin.
Giyohvandlik
Giyohvandlik — bu transkripsiya va epigenetik mexanizmlar orqali paydo boʻladigan miya mukofot tizimining buzilishi boʻlib, vaqt oʻtishi bilan oʻziga qaramlik qoʻzgʻatuvchisi (masalan, morfin, kokain, jinsiy aloqa, qimor va boshqalar) taʼsirining surunkali yuqori darajasidan kelib chiqadi)  . Bu esa inson salomatligining ilgarigi soglom koʻrinishini qayta tiklanishning ilojsiz ekanligidan dalolat beradi.
Araxnoid kistalar
Araxnoid kistalar miya yoki orqa miyada rivojlanishi mumkin boʻlgan araxnoid hujayralar bilan qoplangan miya omurilik suyuqligidir. Ular tugʻma kasallik boʻlib, baʼzi hollarda alomatlar bilan koʻzatilmasligi mumkin. Ammo, agar katta kista boʻlsa, alomatlar bosh ogʻrigʻi, tutilishlar, ataksiya (mushaklarni nazorat qilishning etishmasligi), hemiparez va boshqa koʻpgina noxush holatlar bilan yuzaga chiqishi mumkin. Makrosefaliya va DEHB bolalar orasida keng tarqalgan, presenil demans, gidrosefali (miya omurilik suyuqligi dinamikasining anormalligi) va siydik oʻgʻirlab ketmaslik keksa bemorlarda (65 va undan katta) koʻzatilishi mumkin boʻlgan alomatlardir.
Diqqat etishmasligi / giperaktivlik buzilishi (DEHB)
DEHB — asab tizimining organik buzilishi. Ogʻir holatlarda zaiflashuvchi DEHB miyadagi tarkibiy va biokimyoviy nomutanosibliklardan kelib chiqqan deb taxmin qilingan alomatlarga ega. Xususan, eʼtibor va harakatni nazorat qilish va saqlash uchun mas’ul boʻlgan dopamin va norepinefrin neyrotransmitterlarining past darajalarda koʻzatilishi. DEHB bilan ogʻrigan koʻplab bolalar balogʻat yoshiga yetganda sezilarli holatlar roʻy berishi koʻzatilishi mumkin. Shuningdek, Lyui tanachalari yoki (DLB) bilan demans rivojlanish xavfining oshishi va diqqat etishmasligi buzilishining Parkinson kasalligi bilan bevosita genetik bogʻliqligi alomatlari tez-tez namoyon boʻladigan ikkita progressiv va jiddiy nevrologik kasallikdir. Bu kasallik ayniqsa 65 yoshdan oshgan odamlarda koʻproq uchraydi.
Autizm
Autizm — bu cheklangan va takrorlanadigan xatti-harakatlar va ijtimoiy oʻzaro taʼsir va aloqada doimiy nuqsonlar bilan tavsiflangan neyrorivojlanish sistemasining ogʻir buzilishi bilan kechuvchi holatlardan biridir.
Miya shishi
Markaziy asab tizimining oʻsmalari Qoʻshma Shtatlardagi barcha saraton kasalliklarining taxminan 2 % ni tashkil qilishi aniqlangan.
Katalepsiya
Katalepsiya — bu harakatsizlik va mushaklarning qattiqligi, ogʻriqqa sezgirlikning pasayishi bilan tavsiflangan asab kasalligidir. Katalepsiya oʻz-oʻzidan kasallik emas, balki asab tizimining jiddiy shikastlanishining alomati (masalan, Parkinson kasalligi, epilepsiya va boshqalar) hisoblanadi. Kataleptik fitnalar bir necha daqiqadan haftalargacha davom etishi mumkin. Katalepsiya koʻpincha benzodiazepinlarga (masalan, Lorazepam) tabletka va IV shaklida javob bera oladi.
Ensefalit
Ensefalit — bu miyaning yalligʻlanishi. Odatda begona moddalar yoki virusli infeksiya sabab boʻladi. Ushbu kasallikning belgilari bosh ogʻrigʻi, boʻyin ogʻrigʻi, uyquchanlik, koʻngil aynishi va isitmani oʻz ichiga oladi. Agar Gʻarbiy Nil virusi nomli holat orqali roʻy bersa, bu nafaqat odamlar, shuningdek, qushlar va otlar uchun halokatli tugallanishi mumkin.
Epilepsiya / tutqanoqlar
Epilepsiya asab tizimining oldindan aytib boʻlmaydigan, jiddiy va potentsial halokatli kasalligi boʻlib, miyadagi notoʻgʻri elektr faolligining natijasidir. Epileptik tutilishlar miyadagi anormal, haddan tashqari yoki gipersinxron neyron faolligi natijasida yuzaga keladi. Dunyo boʻylab 50 millionga yaqin odam epilepsiya bilan kasallanadi va epilepsiyaning qariyb 80 foizi rivojlanayotgan mamlakatlarda uchraydi. Yoshi bilan bogʻliq epilepsiya jarayoni tez-tez uchraydi. Yangi holatlarning boshlanishi koʻpincha chaqaloqlar va qariyalarda uchraydi. Miya jarrohligi natijasida tuzalgan bemorlarda epileptik tutilishlar paydo boʻlishi mumkin.
INFEKTSION
Bir qator turli xil patogenlar (yaʼni, baʼzi viruslar, bakteriyalar, protozoa, zamburugʻlar va prionlar) miya yoki orqa miyaga salbiy taʼsir koʻrsatadigan infeksiyalarni keltirib chiqarishi mumkin. Bunday vaziyatlarda albatta mutaxassis kurigi zarur boʻladi.
Qulflangan sindrom
Tibbiy holat, Locked-in sindromi. Bu odatda miya poyasining bir qismiga shikast yetkazadigan insult natijasida yuzaga keladi, bunda tana va yuz mushaklarining koʻp qismi falaj boʻlib qoladi, lekin ong oʻzini tiklay oladi va koʻzning muayyan harakatlarini bajarish qobiliyati saqlanib qoladi.
Meningit
Menengit — bu miya va orqa miya, miya pardalari (membranalari) yalligʻlanishi holatidir. Koʻpincha bu bakterial yoki virusli infektsiyadan kelib chiqadi. Isitma, qusish va boʻyinning qattiqlashishi meningitning asosiy koʻzatiladigan belgilaridir.
Oʻchokli
Surunkali, koʻpincha zaiflashtiruvchi nevrologik kasallik, takroriy oʻrtacha va kuchli bosh ogʻrigʻi bilan tavsiflanadi. Koʻpincha avtonom nerv tizimining bir qator belgilari bilan bogʻliq holatdir.
Koʻp skleroz
Koʻp skleroz (MS) surunkali, yalligʻlanishli demiyelinatsiya qiluvchi kasallik boʻlib, neyronlarning miyelin qobig'i shikastlanganligini anglatadi. MS belgilari koʻrish va sezuvchanlik muammolari, mushaklarning kuchsizligi, uyqusizlik va mushaklarning spazmlari, zaif muvofiqlashtirish va depressiyani oʻz ichiga oladi. Shuningdek, MS bilan ogʻrigan bemorlar haddan tashqari charchoq va bosh aylanishi, titroq va siydik pufagining oqishi kabi shikoyatlar bilan muroajat etishgan.
Miyelopatiya
Miyelopatiya — bu travma, konjenital stenoz, degenerativ kasallik yoki disk churrasi natijasida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan ogʻir siqilish tufayli orqa miya shikastlanishi. Orqa miya umurtqa pogʻonasi ichida joylashgan nervlar guruhi boʻlib, deyarli butun uzunligi boʻylab harakatlanadi. Bundan kelib chiqadiki, orqa miya va umurtqa pogʻonasi bir biriga chambarchas bogʻliq.