cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nizomiy Ganjaviy
Sirlar xazinasi
Nizomiyning xamsasida ko’p miqdorda maqollar, zarbumasallardan, aforizm va iboralardan foydalangan va o’z asarining baddiy qimmatini orttirgan. Jumladan, uning xalq ijodidan, folklordan olgan ifodalari, asosan, Ozarbayjon xalqiga tegishli bo’lgan. Aynan shu sababli ham Ozarbayjon xalqining odat-an’analarini, til va ibora xususiyatlarini bilmasdan “Sirlar xazinasi”da aforizm va zarbumasallar bilan ifodalangan chuqur ma’noni butunlay qamrab olishning imkoni yo’q. Y. E. Bertels “Sirlar xazinasi”ning badiiy tilidan so’zlar ekan, shoir bu asarida badiiy so’zning barcha haqiqiy va majoziy ma’nolaridan foydalanganini ko’rsatib o’tadi. Shuning uchun ham “Sirlar xazinasi”ni chuqur anglab yetish uchun har tomonlama, universal bilimga ega bo’lish lozim. Y. E. Bertels “Sirlar xazinasi”ning bir qator baytlarining G’arb va Sharq tadqiqotchilari tomonidan to’g’ri sharhlanmaganini aytib, chuqur ma’noli aforizmlar bilan ifodalangan baytlarni keng tahlil qilgan. Shu bilan birga Y. E. Bertels “Sirlar xazinasi”da qiyin tushuniladigan tashbeh va tarkiblarning ishlatilganini, shoir asar tilini bilaturib qiyinlashtirganini qayd etadi. “Sirlar xazinasi” xalq ijodidan kelgan ko’p ma’noli ifodalar bilan, idiomalar bilan, frazeologik iboralar bilan boy bo’lgani uchun uning chuqur ma’nosini tushunish chindan ham ba’zi qiyinchiliklar tug’diradi. Y. E. Bertelsning poema tili haqidagi mulohazalaridan shunday natija kelib chiqadiki, “Sirlar xazinasi” oddiy xalq doirasi uchun emas, yuksak savodli zodagon tabaqa uchun yozilgan.
H. Arasli “Sirlar xazinasi” ning asosiy ideya va mavzusining adolat va mehnat mavzusi ekanligini, umuman bu mavzuda davrning muhim ijtimoiy-siyosiy va axloqiy masalalarining o’z aksini topganini aytib o’tadi. Y.E.Bertels “Sirlar xazinasi” mavzusidan gapirganda asar asosida shoirning adolat va mehnat haqida fikrlari, va’daning ustidan chiqmoq, rahmli bo’lish, oltinga nafrat, chin do’stlik kabi axloqiy masalalar turganini ko’rsatgan. F.Qosimzoda “Sirlar xazinasi”ning alohida maqolalalrda berilgan mavzu va ideyalari asosida adolat, mehnat va axloq kabi uch yo’nalishda guruhlashtirib tahlil qilish mumkin ekanligini qayd etgan.
Xusrav va Shirin
thumb|right|Shapurning Xusrav rasmini Shiringa ko’rsatgani, 1439–1543, Mirza Ali, Tabriz maktabi, Britaniya kutubxonasi. thumb|right|Xusrav va Shirin xizmatkorlarning ertaklarini eshitishlari,1439–1543, Og’a Mirak Mirza Qiyos, Tabriz maktabi, Britaniya kutubxonasi
"Xusrav va Shirin" Nizomiy Ganjaviyning ikkinchi poemasidir. Asar 1180-yilda fors tilida yozilgan. Nizomiy Ganjaviy bu asarni Otabey Shamsiddin Muhammad Jahon Pahlavon Eldegizga (1173–1186) bag’ishlangan. Asarda Jahon Pahlavondan boshqa To’g’rul ibn Arslon Saljuqiy (1178–1194) va Qizil Arslonning (1186–1191) ham nomlari tilga olingan. Asar syujetining asosida Sosoniy shohi II Xusrav Parviz (590-628) va uning turmush o’rtoqlaridan biri bo’lgan Shirin haqida keng tarqalgan “Xusrav va Shirin” afsonasi turadi. Hali Nizomiydan ancha avval “Xusrav va Shirin” dostonini ilk bora Firdavsiy (X asr) “Shohnoma”ning tarkibida nazmda qalamga olgan. Lekin Firdavsiy asarining ichida epizodik sahna yaratish bilan “Xusrav va Shirin” dostoniga qisqa to’xtalib o’tgan. Bu mavzuni keng planda ishlashni Nizomiy Ganjaviy o’z zimmasiga olgan va ilk bora “Xusrav va Shirin” mavzusida masnaviy yozgan. Ba’zi tadqiqotchilarning fikriga ko’ra esa Nizomiy Ganjaviy “Xusrav va Shirin”ni Faxriddin Asad Gurgoniyning “Vays va Ramin” poemasining bevosita ta’siri ostida yozgan.
Eronda “Xusrav va Shirin”ning ilmiy tanqidiy matnini Vohid Dastgerdi tayyorlab nashr ettirgan. Vohid Dastgerdi tuzgan nusxa o’ttiz qadimiy va mo’tabar qo’lyozmasining muqoyasasi natijasida aniqlangan. Bu nusxalar 1300-1689-yillar orasida yozilgan. Bu va boshqa jihatlarini hisobga olsak, Vohid Dastgerdi nashr etgan nusxa poemaning eng ishonarli nusxalaridan biri desak bo’ladi. Dastgerdi tuzgan nusxada poema misralarining soni 12508 dir. Yana bir muhim manba hisoblangan L. A. Xetaqurov tuzgan nusxada misralar soni 12330 dir. Xetaqurov tuzgan ilmiy-tanqidiy matn dunyoning mashhur kutubxonalarida saqlangan o’nta eng qadimiy, ishonchli nusxa asosida tuzilgan, shuningdek, Dastgerdining nashridan ham foydalangan holda izlanishlar olib borilgan. Dastgerdi tuzgan nusxa Xetaqurov tuzgan nusxadan 278 misra ortiqdir.
“Xusrav va Shirin” poemasi Nizomiy Ganjaviy Xamsanining eng qiziqarli asarlaridan biri bo’lsa ham, aynan bu asar tadqiqiga bag’ishlangan tadqiqotlar juda kam. Bu sohada Q. Begdeli va Q. Aliyev asarlari alohida ahamiyatga ega. Eron olimlaridan Vohid Dastgerdi ilk bora shoir asarlarining mukammal ilmiy-tanqidiy matnlarini tayyorlab chop etgan, shuningdek, Nizomiy asarlarida tushunish qiyin bo’lgan so’zlar lug’atini tuzgan. Lekin asarlarning ilmiy tahlili bilan shug’ullanmagan. Eron olimlaridan Nizomiy asarlari tadqiqiga alohida e’tibor bergan. "Ahvolo asare-qasaedo g’azalliyyate-Nizamiy Ganjaviy" asari muallifi Said Nafisiydir. Muallif bu asarida asosan Nizomiy davri, asarlarini kimga bag’ishlagani haqida ba’zi fikrlar bildirgan, shoirning barcha poemalarining qisqa tahlilini ham berib o’tgan. Said Nafisiy asosan “Xusrav va Shirin” poemasining axloqiy-didaktik xususiyatlaridan gapirib, siyosiy-ijtimoiy va falsafiy ahamiyatiga to’xtalib o’tgan. Lekin obrazlar tahliliga e’tibor qaratmagan. Yana bir Eron olimi “Nizomiy shoiri-dostonsaro” asarimuallifi Ali Akbar Shahobiy shoir yashagan davr va ijodi haqida ma’lumot berish bilan birga hammaslaklari bilan solishtirilganda Nizomiy asarlarining tahliliga jiddiy to’xtalib o’tgan, Xamsaning barcha qahramonlarining qisqa xarakteristikasini bergan. 1954-yilda Qohirada Misr olimi Abdulnaim Muhammad Hasaniyning “Nizomiy al-Ganjaviy” nomli monografiyasi nashr etilgan. Abdulnaim Muhammad Hasaniy hammaslaklariga nisbatan “Xamsa” haqida kengroq fikr bildirgan, har bir poemaga alohida to’xtalib, ularni tahlil qilgan. “Xusrav va Shirin” poemasi haqida fikr bildirgan sovet olimlaridan Y.E.Bertels Nizomiy ijodi haqida bir nechta tadqiqot asari muallifidir. Bertels o’zining alohida asarlarida “Xusrav va Shirin” poemasining ideya mazmuni haqida gapiradi. Bertels Xusrav, Shirin va Farhod obrazlarining asosiy xususiyatlari borasida juda qisqa fikrlar bildirib, asarning suratlari haqida ham qisqacha gapirib o’tgan.
Layli va Majnun
thumb|right|"Majnun hayvonlar orasida", 1439–1543, Og’a Mirak, Tabriz maktabi, Britaniya kutubxonasi. thumb|right|Layli va Majnunning bir-birini ko’rib hushidan ketishi, 1550–1560,  Kongress Kutubxonasi.
Layli va Majnun Nizomiy Ganjaviyning uchinchi poemasidir. “Layli va Majnun” mavzusida masnaviy yozishi uchun 1188-yilda Nizomiy Ganjaviyga XXI Shirvonshoh I Axsitan maktub jo’natish orqali buyurtma bergan. Ch. Sosoniyon I Axsitan poemadan ko’ngli to’lmagan deb taxmin qiladi va shunday yozadi: “Layli va Majnun” poemasida Axsitanga yoqmagan tomoni “turkiy sifatlar” va “eski so’zlar” bo’lib, hukmdor buni maktubida shoirga eslatib o’tgan”. A. Krimskiy esa “Nizomiy asarining turkobrazligi haqiqatda shirvonshoh saroyining didiga to’g’ri kelmagan”.
“Layli va Majnun” poemasini Axsitanga yoqmagani uchun mukofotlantirmagani va shoirning o’limigacha poema qarovsiz qolib ketgani XIII asrning birinchi yarmida poemaning qayta tahrir qilinishiga zarurat tug’dirdi. Shirvonshohning asardagi asotirlik xususiyatlariga, turk xarakterlariga manfiy munosabati tufayli poema keyinchalik tahrir qilib o’zgartirilgan. Asarda uslub xilma-xilligining uchrashi, muayyan boblarda ko’zga tashlangan uzilishlar, mavzudan chetgfa chiqish, asarning umumiy g’oyasiga zid bo’lgan bayt va she’rlarning mavjudligi poemani iqtidor jihatdan Nizomiydan kuchsiz bo’lgan shoir tahrir qilgan.
Nizomiyning “Layli va Majnun” poemasining ilk ilmiy-tanqidiy matni Eron olimi Vohid Dastgerdi tomonidan 30 qo’lyozma nusxasi asosida tayyorlanib, 1934-yilda Tehronda nashr qilingan. U bu matnni tayyorlayotganida, XIII-XVII asrlarda muqovasi ko’chirilgan qo’lyozmalariga asoslangan. Dastgerdi asarning matniga yozgan izohida qayd etadi: “…bugun “Layli va Majnun”ning eng sahih nusxasi biznikidir va barcha qo’lyozma hamda chop kitoblari o’qish uchun yaroqsizdir”. Nizomiyning “Layli va Majnun”ning chop etilgan nusxalari orasida V. Dastgerdi nashridan keyin 1965-yilda OMFA Sharqshunoslik Instituti xodimlari A.Alaskarzoda va F. Boboyev chop etgan ilmiy-tanqidiy matni olimlarning diqqatiga sazovor bo’lgan. Akademik Yevgeniy Bertels tahrir qilgan bu kitobga akademik A.A. Alizoda muqaddima yozgan. Tanqidiy matn 10 qo’lyozma va V.Dastgerdi nashr qilgan nusxa asosida tuzilgan. Foydalanilgan qo’lyozmalarning ikkisi XIV asrga tegishli va bular eng qadimiy nusxa hisoblanadi. Kotib Muhammad ibn al-Husayn ibn Sano tomonidan 1361-yilda ko’chirilib, Fransiya Milliy Kutubxonasida saqlanayotgan nusxa matnda asos qilib olingan.
“Layli va Majnun” o’zining g’oya va mazmuniga ko’ra “Xamsa”ga kiruvchi narigi poemalardan butunlay farq qiluvchi original asar hisoblanadi. Y. Bertels va A. Boldirov “Layli va Majnun”ni Nizomiy ijodidagi jarlik deb hisoblashadi. Ularning fikriga ko’ra, Nizomiy bu asarida barcha ijodi davomida davom ettirgan siyosiy, ijtimoiy g’oyalardan uzoqlashgan. Y. Bertels yozishicha “Layli va Majnun”da chindan ham shoir o’zi o’ylagan g’oyadan chetga chiqib ketgan, deb taxmin qilinadi. Bu fikrni keyinchalik A.N. Boldirov ham davom ettiradi: “Layli va Majnun”ning muhabbati haqidagi afsonaning jiddiy doirasi Nizomiyga uchinchi asarida muhim siyosiy motivlarni nazarga yetkazishga imkon bermagan… ehtimol, aynan mana shu sababli Nizomiy Shirvonshoh Axsitanning buyurtmasiga istaksiz holda yondashgan.
Nizomiy “Layli va Majnun” poemasida insonning ma’naviy asoratiga va muhabbatning fojiasiga sabab bo’lgan ijtimoiy-siniy ziddiyatlarni tanqid qilgan. “Layli va Majnun”da g’oya va mazmun ikki asosiy adabiy uslub bo’yicha qurilgan. Birinchisi Nizomiy ikki yoshning fojiali muhabbatini ijtimoiy-diniy sharoit bilan bog’laydi. Asarning bu hissasida o’rta asr hayot haqiqatlarining kuchli ifodasi mushohada qilinadi. Ikkinchisi esa mavjud ijtimoiy muhitda inson saodatining imkonsizligi fonida faqat moddiy olamni kuzatib, ruhoniy olamdagu abadiy go’zalga qovushish yo’li bilan baxtga erishish mumkinligini ko’rsatadi.
Poemaga bu nazar bilan qaralganda ikki Layli va Majnun hamda ikki sharoit ko’rinadi. Birinchisida Layli va Majnun real, moddiy inson, shuning uchun ham mavjud ijtimoiy sharoit haqiqiy tarixiy sharoitdir. Asarning bu qismida Nizomiy voqealarni real shaklda tasvirlaydi. Ikkinchisida esa Layli va Majnun majoziy obrazlar sifatida tasvirlanadi. Asarning bu qismida faqat inson qiyofasi emas, borliq, sharoitning o’zi ham majoziy jihatdan tajassum bo’lgan. Bu jihatdan asarning ikkinchi qismida hodisalarni irfoniy mazmunda tarannum qilingan. Nizomiy bu ikki muhim jihatni asarda yagona qilib birlashtirgan, ikkinchisi birinchisining davomi sifatida berilgan. Poemaning birinchi qismida bo’lib o’tgan real hodisalar va real ijtimoiy-tarixiy zaminda takomillashgan syujet asarning oxiriga kelib falsafiy-irfoniy mazmun kasb etadi.
Yetti go’zal
Asar syujeti asosida Sosoniy shohi Bahrom Go’r (420-439) haqida afsona turadi. Poemaning deyarli yarmi qadimiy mifologiyaga mos ravishda har biri bir sayyoraga yoki haftaning kuniga mos rangli saroylarda yashagan yeti go’zalning hikoyalaridan iborat. “Yetti go’zal” poemasi erotik adabiyotning shoh asarlaridan biri bo’lsa ham jiddiy ma’naviy mazmunga ega.
Aruz vaznining Xafif bahrida yozilgan “Yetti go’zal” poemasi turli hisobga ko’ra 4637-5136 baytdan iborat. Asarning tanqidiy nashriga yozgan so’z boshida Germaniya sharqshunosi Hellmut Ritter “Yetti go’zal”ni yangi fors adabiyotining eng yaxshi va eng go’zal eposi” sifatida tasvirlaydi va ayni vaqtda “sharqiy hind-yevropa adabiyotining eng muhim badiiy asarlaridan biri” ekanligini ko’rsatadi. Poemani yozayotganida Nizomiy turli qadim manbalardan foydalangan, ularning orasida Firdavsiyning “Shohnoma”si va shoirning cho’pon va sodiq bo’lmagan it haqida hikoyani olgani taxmin qilingan Nizom al-Mulkning “Siyosatnoma”sini qayd etishadi. Ehtimol, Nizomiy yeti goo’zal hikoya qilgan novellalarni ham yozganda, biror bir qadimiy adabiy obidalardan foydalangan bo’lishi mumkin. Lekin ma’lum bo’lgan qadimiy sharq adabiyoti namunalarining hech biri bilan parallellar tuzishning imkoni bo’lmagan.
Nizomiy yozgan hikoyalar keyingi davrda forsiyzabon adabiyot, sharq adabiyoti va dunyo adabiyotining rivojiga jiddiy ta’sir ko’rsatggan. Masalan, to’rtinchi (slavyan) shahrizodaning hikoya qilgani qaddor shahzoda haqidagi hikoya g’arbda Poti de la Krua tarjimasida “Turandot” nomi bilan mashhur bo’lgan bo’lsa ham, muallifi Nizomiy ekanligi aniqlanmagan.
Poemaning tanqidiy matni Helmut Ritter va Yan Ripka tomonidan o’n besh qo’lyozma nusxasi asosida tayyorlangan va 1848-yilda Bombeyda qo’lga kiritilgan litogradiyalar bilan birga 1934-yilda Pragada tayyorlangan va shu yili Istanbulda nashr etilgan. Bu nashr jiddiy tekstual-tanqidiy metodologiya asosida tayyorlangan kam sonli klassik forsiyzabon matnlardan biridir. Mutaxassislar qo’lyozmalarni “A” va “B” nomli ikki guruhga ayirishgan. Faqat har ikki guruh qo’lyozmalarda joy olgan baytlar original hisoblangan. “B” guruhida joy olgan qo’lyozmalar nashr uchun asos qilib olingan, “A” guruhida joy olgan qo’lyozmalardan qo’shimcha ravishda baytlar esa kvadrat qo’shtirnoqlar bilan ishoralangan. “A” guruhi uchun xarakterik bo’lgan baytlar tanqidiy qismlar bilan berilgan. 1936-yilda Eron olimi Vohid Dastgerdi asarni nashr ettirgan va bu nusxa keyinchalik ham bir necha marta takroran nashr etilgan. Dastgerdi “hijriy 700-1000-yillarni qamrab olgan” o’n uch qadimiy qo’lyozma nusxasidan foydalangan.
Iskandarnoma
thumb|right|Yor Muahmmad al-Haraviy- Makedoniyalik Iskandar yeti faylasuf orasida, 1516, Uolters San’at muzeyi. thumb|right|Kamoliddin Behzod-Iskandarning suv parilarini ko’rishi, 1479, Hirot, Ozarbayjon adabiyoti muzeyi.
“Iskandarnoma” Nizomiy Ganjaviyning beshinchi va oxirgi poemasidir. Poema 1200-1203-yillar orasida fors tilida yozilgan. “Iskandarnoma” poemasi ikki qismdan iborat: birinchi qism “Sharafnoma”, ikkinchi qism “Iqbolnoma” deb nomlanadi. “Sharafnoma” Ozarbayjon Otabeylaridan Nusratiddin Abubakr ibn Muhammadga, “Iqbolnoma” esa Mosul hokimi Malik Izzaddinga bag’ishlangan. “Iskandarnoma” tarixiy-romantik poema bo’lib, epopeya deb ham atash mumkin. Asar muallifning boshqa poemalari, xususan, muhabbat dotonlaridan farq qilish bilan birga, Nizomiyning hajm jihatdan eng katta asari bo’lib, 10460 baytni tashkil etadi. Asarning 6835 bayti “Sharafnoma”da, 3625 bayti esa “Iqbolnoma”da jamlangan.
Shoir bu asarda ijtimoiy-siyosiy voqealarni falsafiy va badiiy lavhalar bilan yoritgan. Poemada ilmiy-falsafiy mazmun yuksak badiiy forma bilan birga beriladi, bu yerda Nizomiy qalamining kuchi o’zini ko’rstadi. M. F. Oxundov Nizomiy “Iskandarnoma”sining “ham mazmun go’zalligiga hamda ifoda go’zalligiga ega bo’lgan nazm” deb ataydi. Firudinbey Ko’charli esa Nizomiy kabi “fosih, ravon ta’b va shirin zabon shoir dunyoga oz kelgan” deb qayd etadi.
“Iskandarnoma” tarixiy-romantik poema bo’lib, unga epopeya deyish ham mumkin. Asar muallifining boshqa poemalari, xususan, muhabbat dostonlaridan farq qilishi bilan birga Nizomiyning hajm jihatdan eng katta asar bo’lib, 10460 baytni tashkil qiladi. Asarning 6835 bayti “Sharafnoma”da, 3625 bayti esa “Iqbolnoma”da jamlangan. Poema aruz vaznining mutoqaraba maqsur (mahzuf) bahrida yozilgan. Soqiynoma va Mug’anniynoma “Iskandarnoma”da yangilik hisoblanadi. Shoir har dostonning mazmunini naql qilishdan avval, odatda, kirish shaklida nasihatnoma beradi. Muallifning narigi poemalarida ham ba’zan bu usulga rioya qilsa ham, faqat Iskandarnomada bu tizim shaklini olgan. Nizomiy bir qoida sifatida har epizodning oxirida qisqa xulosalar chiqaradi.
XIX asrdan boshlab Nizomiyning boshqa asarlari bilan birga “Iskandarnoma” poemasi ham Yevropada tanila boshlagan. Mashhur sharqshunos Hammer “Iskandarnoma”dan 100 gacha baytni nemis tiliga tarjima qilgan. Yevropa sharqshunoslaridan Darmmsteter, Ete, Yakob, Braun, Arberru, Miller va boshqalar o’z asarlariga “Iskandarnoma” poemasidan qisqa shaklda gapirib o’tishadi. Vengriya sharqshunosi V.Baxer 1871-yilda Nizomiyning hayot va ijodiga tegishli yozgan kitobida Jeyms Darmesteter Sharqda “Iskandarnoma” rivoyatidan gapirar ekan, Nizomiyning asarlaridan ham gapirib o’tadi. U Nizomiyning Iskandari payg’ambar, Allohni sevuvchi inson va Ibrohimning nabirasidir, deb ko’rsatadi. Darmsteterning fikriga ko’ra, Nizomiyning otashgohlarning vayron qilinishiga tegishli qadimiy manbalardan xabari bo’lganini aytish qiyin. Ete Herman Iskandarning hayot suvi ortidan zulmat dunyosiga borishi epizodining fors matnining nemischaga tarjimasini va sharhini bergan. U o’zining “Fors adabiyoti tarixi” nomli boshqa asarida ham joyi kelganda “Iskandarnoma” haqida fikrlar bildirgan. Arberriga ko’ra, “Iskandarnoma” shoirning to’rtinchi poemasidir. Muallif negadir “Sharafnoma”ni (I qism) “Iqbolnoma”, “Iqbolnoma”ni (II qism) esa “Xiradnoma” deb nomlaydi.
“Iskandarnoma” Nizomiy Ganjaviyning poemalari orasida ilmiy-tanqidiy matni bo’lgan ilk asardir. Akademik A. Alizoda va F. Boboyev tomonidan tayyorlangan bu nashr dunyoning turli kutubxonalarida saqlangan eng qadimiy o’n qo’lyozma asosida tuzilgan.
Forscha devoni
Asosiy maqola: Nizomiy Ganjaviyning forscha devoni
IC 761
IC 761 Corvus yulduz turkumidagi S0 (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Nizomiy Ganjaviy
Turkcha devoni
Asosiy maqola: Nizomiy Ganjaviyning turkcha devoni
2013-yilda Zanjon Universiteti professori, ozarbayjon olim Husayn Turksoy Misrning Xadaviya kutubxonasida, Nizomiy papkasida Nizomiy Ganjaviyga tegishli ekanligi aytilgan ozarbayjoncha-turkcha devon nusxasini topgan. Prof. Sanon Ibrohimov devonga so’z boshi yozib, uni transliteratsiya qilib nashr ettirdi. .
Nizomiy Ganjaviyning iqtisodiy fikirlari
Nizomiy Ganjaviyning iqtisodiy fikrini tadqiq etish va tizimga solish uchun uning fikr dunyosini to’liq idrok etish, u yashagan ijtimoiy-iqtisodiy muhit bilan yaqindan tanishish talab etilardi. Buning uchun nizomiyshunoslikka oid asosiy manbalar bilan tanishmasdan, falsafiy, axloqiy va badiiy qarashlarini o’rganmasdan, uning “Xamsa” bo’yicha hujjatlashtirilgan iqtisodiy g’oya va fikrlarini tadqiq qilish qiyin bo’lardi.
Ortiq XII asrda Ozarbayjonda Eronda iqtisodiy fikr va g’oyalar o’zining yuksak taraqqiyot darajasiga chiqqan. N.Ganjaviy mehnat va boylik haqida mukammal ta’limot yaratadi. Bu ta’limotga ko’ra mehnat moddiy va ma’naviy boyliklarni oshiruvchi asosiy manbadir. Mehnat faoliyatining samaradorligi mehnatga stimul yaratuvchi omillarga bog’liq. Daho so’z ustasi buyuk mutafakkir shoir Nizomiy Ganjaviy mehnatning yuksak natijalar berishi uchun har narsadan avval uning ozod mehnat bo’lishi g’oyasini hammaning o’z qobiliyatiga qarab ish bilan ta’minlanishi fikri, mehnat odamining doimo o’z qobiliyat va ustaligini orttirishi g’oyalarini ilgari surgan. Mutafakkir olim N. Ganjaviy oldi-sotdi jarayonida tenglik prinsipining kuzatilishidan gapiradi, talab va taklif tovarlarining bozor qiymatlariga ta’sirini ochiq-oydin tasvirlaydi. thumb|right|500 Ozarbayjon manati thumb|right|Nizomiy Ganjaviyning 850 yilligi munosabati bilan chiqarilgan SSSR ning 1 rubllik yubiley monetasi thumb|right|Nizomiy Ganjaviy nomidagi SSS pochta markasi XII asrda Nizomiy Ganjaviy Ozarbayjonda pul tizimi haqida, umuman pulning ijtimoiy-iqtisodiy tabiati haqida mukammal ilmiy fikr va tasavvurlar hosil qilgan.
Die for You
«Die for You» — kanadalik qoʻshiqchi The Weekndning „Starboy“ (2016) nomli uchinchi studiyaviy albomidagi qoʻshigʻi. U The Weeknd, Doc McKinney, Cirkut, Prince 85, Cashmere Cat, Dylan Wiggins va Billy Walsh tomonidan yozilgan va ishlab chiqarilgan. Bu "Mania" qisqa metrajli filmida aks ettirilgan Starboyning treklaridan biri. „Die for You“ 2017-yil avgust oyida Qoʻshma Shtatlarda urban va urban AC radiosida efirga uzatildi, 19-sentyabr ritmik zamonaviy radioga albomning oltinchi singli sifatida yuborildi va Billboard Hot 100 roʻyxatining eng yaxshi 50 taligi ichida yetakchilik qildi. Qoʻshiq AQShning zamonaviy xit radiosiga ham 5-dekabr kuni yuborilishi rejalashtirilgan edi, biroq baʼzi sabablarga koʻra bekor qilindi.
Nizomiy Ganjaviy
Nizomiy Ganjaviyning iqtisodiy fikirlari
Dohiy mutafakkir shoir N. Ganjaviyning nazariy-iqtisodiy g’oyalari uning ijodida muhim o’rin egallagan. U jamiyatning ijtimoiy-iqtisodiy tuzilishi, mehnat, mehnat taqsimoti, boylik va uning manbalari, taqsimot, xarajat masalalari bo’yicha o’ziga xos tarzda qimmatli fikrlarni ilgari surgan. Uning ayirboshlash, tijorat, qiymat, pul va boshqa haqida fikr va g’oyalari haqida qarashlari iqtisodiy fikr tariximizni boyituvchi bebaho tuhfadir.
Die for You
2022-yilda qoʻshiq TikTok onlayn ijtimoiy media ilovasi tufayli qayta mashhurlikka erishdi. Qoʻshiq AQSh radiosiga taʼsir qilib, Hot 100ning birinchi oʻntaligidan joy olgani tufayli Starboy albomi AQSH pop radiosida birinchi oʻrinni egalladi. 2023-yil 24-fevralda The Weeknd amerikalik qo‘shiqchi Ariana Grande bilan „Die for You“ qo‘shig‘ining remiksini chiqardi, u 2023-yil 11-martda Billboard Hot 100 chartida birinchi o‘rinni egalladi.
Nizomiy Ganjaviy
Nizomiy Ganjaviyning iqtisodiy fikirlari
Ganjaviy o’zi yashagan jamiyatning ijtimoiy ziddiyatlarini chuqur qamrab olishi, jamiyatdagi ijtimoiy adolatsizlikka qarshi kurashi va natijada jamiyatning yangidan barpo bo’lishi uchun yo’llar izlashi, ideal jamiyat haqidagi fikrlari ijtimoiy-iqtisodiy tariximizning eng qiymatli durdonalaridandir. Ganjaviy mutafakkir olim sifatida ilm oldiga qo’ygan vazifani “Sen urinib yaxshi o’rgan dunyoni, basharni, o’simlik, toshni, hayvonni” fikri bilan to’la-to’kis bajardi.
Ganjaviyning “Xamsa”sida: “Sirlar xazinasi”, “Xusrav va Shirin”, “Layli va Majnun”, “Yetti go’zal” va “Iskandarnoma” kabi buyuk asarlarida o’ziningh dunyoqarashi, tabiat va jamiyatning taraqqiyot qonunlari, ularning idrok etilish ahamiyati haqida nazariy fikrlarini poetik formada aks ettirgan. U shunday deb yozadi: “Yangi tarixdan ziyoda Yahudiy, Nasroniy (xristian) va pahlaviy tarixini izladim…, har tilde bo’lgan xazinalarni yig’dim”.
Die for You
Tarixi va chiqarilishi
2016-yilda Beats 1 radiosi muxbiri Zane Lou bilan intervyuda The Weeknd „Die for You“ albom uchun so‘nggi qo‘shiq ekanligini va Starboy 2016-yil 25-noyabrda chiqishiga bir hafta qolganida yakunlanganini aytgan.
Nizomiy Ganjaviy
Nizomiy Ganjaviyning iqtisodiy fikirlari
Buyuk shoirning “Dunyoning uchlariga tarqagan kitoblarni, arab va dariy tilida aytilgan so’zlarni, Buxoriy va Tabariyning qo’lyozmalarini… turli uylarning (saroylarning) xazinalarida saqlangan asarlarni yig’dim, o’rgandim, “qancha yashirin va chuqur ilm bor bo’lsa” hammasidan xabardor bo’ldim va borliqning sirini axtara boshladim”.
Die for You
Tarixi va chiqarilishi
Qo‘shiq 2017-yil 19-sentabrda AQSh ritmik radiosiga Starboyning oltinchi singli sifatida taqdim etildi. Shimoliy Amerikada singl sifatida chiqarilganidan soʻng, qoʻshiq turli Billboard chartlarida yuqori boʻlmagan oʻrinlarni egalladi va Kanadada oʻrtacha xitga aylandi. Keyinroq „Die for You“ 2021-yil 5-fevralda chiqarilgan The Weekndning ikkinchi eng yaxshi xitlari albomi — The Highlights roʻyxatiga kiritildi.
Nizomiy Ganjaviy
Nizomiy Ganjaviyning iqtisodiy fikirlari
Ganjaviy o’zining yuksak bilim saviyasi va o’rgangan tillari vositasi bilan Sharqning buyuk mutafakkirlari: Al-Forobiy, Ibn Sino, Beruniy, Al-Kindiy va boshqa mashhur olimlarning asarlari bilan tanishgan, antik, hind va yunon falsafasini va madaniyatini o’rgangan. Shuning uchun ham u dohiy shoir bo’lish birga o’z davrigacha va o’z zamonasida mavjud bo’lgan asosiy bilim sohalariga: tarix, falsafa, mantiq, ilohiyot, astronomiya, kimyo, fizika va boshqa fanlardan chuqur xabardor bo’lgan va bulardan bashariyatning foydalanishi uchun yo’llar axtargan buyuk mutafakkir olimdir. N.Ganjaviyning asarlarida inson, uning dunyoda o’rni va roli, insonning insonga, insonning jamiyatga va onu qamrab olgan tabiiy muhitga munosabati, jamiyatning adolat va tabiiy qonunlar asosida tuzilishi va boshqarilishi kabi hayotiy masalalar asosiy rol o’ynaydi. Onun nazariy merosi va fikr dunyosining har tomonlama va chuqur o’rganilishi shuni ko’rsatadiki, u o’z davrining muhim ijtimoiy, iqtisodiy va siyosiy hodisalariga, bu hodisalar davom etgan muhitga begona qolmagan.
Die for You
Tarixi va chiqarilishi
2021-yil sentabr oyida TikTok tufayli mashhurligi qayta tiklanganidan so‘ng, uning rasmiy musiqiy videoklipi 2021-yil 25-noyabrda Apple Musicda chiqdi. Qoʻshiq keyinchalik 2017-yil oxirida formatga chiqarilishi bekor qilinganiga qaramay, 2022-yil avgust oyi boshida zamonaviy xit radiosida eshittirila boshlandi. 2023-yil fevral oyida The Weeknd o‘zining HBO telekanalidagi maxsus The Weeknd: Live at SoFi Stadium konsertini targ‘ib qilish uchun qo‘shiqning After Hours til Dawn Tourda ijro etilgan jonli ijrodagi videosini yukladi. SoFi Stadiumdagi qoʻshiqning jonli ijrodagi versiyasi keyinchalik raqamli doʻkonlar va striming platformalariga 2023-yil mart oyida oʻzining birinchi jonli ijrodagi albomi — Live at SoFi Stadiumda chiqarildi.
Nizomiy Ganjaviy
Nizomiy Ganjaviyning iqtisodiy fikirlari
Daho Nizomiy o’zining chuqur mushohada qobiliyati va ilmiy mushohadalari soyasida XII asrda Ozarbayjonda va unga qo’shni bo’lgano’lkalarda mavjud ijtimouy-iqtisodiy tizimning xarakterini va ziddiyatlarini ochib ko’rsatishga harakat qilgan. Uning “Xamsa”si avvaldan oxirigacha yashagandavrning ijtimoiy, iqtisodiy va ma’naviy muammolarining yechimiga, o’z xalqining va butun bashariyatning mushkuldan, ijtimoiy tengsizlikdan xalos bo’lishi masalalariga yo’naltirilgan. U o’tmishdan gapirganda, o’z davrining ijtimoiy tizimiga va usul-boshqaruviga qarshi ochiq va keskin e’tirozlarini bildirgan va jamiyatning kelajagiga umid bilan qaragan. Shuning uchun ham Ganjaviy ijodi o’z aktualligini yo’qotmay, bashariyat sivilizatsiyasiga 900 yilga yaqin xizmat qilgan va xizmat qilib kelmoqda.
Die for You
Kompozitsiyasi va matni
"Die for You" C♯ minorda yozilgan va tezligi daqiqasiga 67 BPM. 2016-yilda Beats 1 radiosi muxbiri Zane Louga bergan intervyusida The Weeknd „Die for You“ „yozishda eng qiyini“ boʻlgani, „tugatish uchun cheksiz vaqt kerak“ boʻlganini aytdi va qoʻshiq matni eng qiyin qism ekanligini tan oldi.
Nizomiy Ganjaviy
Nizomiy Ganjaviyning iqtisodiy fikirlari
N. Ganjaviyning iqtisodiy ideyalari uning Ozarbayjon iqtisodiy fikrining rivojida tutgan o’rni xususiy va keng tadqiqot obyekti bo’lmagan. Lekin bu mavzuda ilk tashabbusini unutib bo’lmaydigan mashhur iqtisodchi olim, Respublikada hisobchilik va tahlil nazariyasining asosini yaratgan marhum prof. A. Q. Farajovning 50-yillarda yozgan bir necha maqola va 1956-yilda nashr etilgan “Nizomiyning iqtisodiy qarashlari haqida”gi 50 betlik kitobchasi bor. Mashhur olimimiz A. Farajovning dohiy mutafakkir shoir N. Ganjaviyning iqtisodiy qarashlari haqidagi ilk tashabbusini olqishlasa arziydi va Ozarbayjon iqtisodiy fikr tarixining yozilishi va o’rganilishi uchun ham muhimdir. Buni ham qayd etish lozimki, A.Farajov asarida Ganjaviyning iqtisodiy qarashlarining faqat bir qismi yoritilgan, uning iqtisodiy hodisalar va jarayonlar haqidagi ilmiy g’oyalari butunlay qamrab olinmagan. Bu kitobchada istar-istamas dohiy Nizomiyga va uning iqtisodiy g’oyalariga faqat marksizm-leninizm metodologiyasi jihatdan yondashgan. Shuning uchun ham Nizomiy merosiga va uning biz uchun tadqiq etilishi eng kerakli bo’lgan iqtisodiy-nazariy g’oyalariga obyektiv va g’arazsiz yondashilishi yangidan mustaqillik qozongan Ozarbayjonning bozorga o’tish bosqichining bosh talablaridan biridir.
Die for You
Tanqidiy qabul
Rolling Stone vakili Mosi Reevesning aytishicha, qoʻshiq „eyforik sekin murabbo boʻlib, u nihoyat oʻtmishda osonlik bilan qazib olgan sheʼriy samimiyatini chaqiradi“. The Independent jurnalisti Kristofer Xutonning aytishicha, qoʻshiq „yangi yil arafasida sodir boʻladigan dunyoning oxiriga mos keladigan fojiali ekstaz“. NME -dan Larri Bartleet buni „banal, unutilmas paxmoq“ deb atadi.
Nizomiy Ganjaviy
Nizomiy Ganjaviyning iqtisodiy fikirlari
Buni qayd etish kerakki, Ganjaviyning “Xamsa”sida tarqoq, xususiy forma va uslub bilan ifodalangan iqtisodiy fikr va g’oyalar muayyan tizim shakliga tushirilganda uning jamiyat ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlari haqidagi tasavvurlari aniqroq shaklda nazarga tashlanadi. Shuning uchun ham mutafakkir shoir merosining tadqiqi uning gumanizm va demokratizm iqtisodiy qarashlarining ham asosini tashkil etishini ko’rsatadi. Iqtisodiy-nazariy va tarixiy tadqiqotlar bo’yicha yondashganda uning iqtisodiy hayot hodisalari va jarayonlari haqida ilgari surilgan fikr va g’oyalar zamonaviy davrimizda ham ilg’or va aktualligini yo’qotmagan tizim haqida ifodalangan. N. Ganjaviyning “Xamsa”sidagi iqtisodiy fikr va g’oyalar u yashagan davrning ijtimoiy-iqtisodiy shaklining, asosan feodalizm davrining tanqidiy tahlili va ifodasi sifatida yuzaga kelgan. U asosan feodal mulk formalari, undan paydo bo’lgan ziddiyatlar, soliq tizimi haqidagi fikrlar o’z aksini topgan. Mana shuning uchun ham sharq dunyosiga maxsus xususiyatlarga ega bo’lgan feodal mulk formalariga qisqa nazar tashlamasdan Nizomiy Ganjaviyning bu sohada ilgari surgan iqtisodiy fikrlarini idrok etish qiyin.
Die for You
Tijorat koʻrsatkichlari
Qoʻshma Shtatlarda „Die for You“ Billboard Hot 100 roʻyxatida 43-oʻrinni egalladi va uch hafta davomida chartda oʻrin egalladi. Bundan tashqari, qoʻshiq Hot R&B/Hip-Hop Songs chartida 19-oʻrinni egalladi. Kanadada qoʻshiq Canadian Hot 100 roʻyxatida 35-oʻrinni egalladi va 20 hafta davomida chartda boʻldi.
Nizomiy Ganjaviy
Nizomiy Ganjaviyning iqtisodiy fikirlari
Tarixiy manbalarda va N. Ganjaviy asarlarida va Ganjaviy asarlarida berilgan ma’lumotlarga ko’ra o’sha davrda soliqlarning ko’p ekanligi yaqqol seziladi, bu esa soliqlarning miqdori, turlari va yig’ish formalari haqidagi turli fikrlar aytishga asos bo’ladi. Nizomiy yashagan davr (XII asr) Oarbayjonda, shuningdek, Yaqin va O’rta Sharq mamlakatlarida uyg’onish davri deb nomlanganligi ma’lum. Bu davr Sharqda undan ancha avval boshlangan va Ganjaviy yashagan XII asrda o’zining eng yuksak taraqqiyot cho’qqisiga chiqqan bo’lib, o’sha davrda uyg’onish davrining eng buyuk siymolaridan biri Ganjaviy bo’lgan. Uyg’onish davri deb atalgan ushbu davr fan, san’at va madaniyatning keng yoyilishi va gullab-yashnashi davri deb ham tavsiflanadi.
Die for You
Tijorat koʻrsatkichlari
2021-yil oxirlari va 2022-yil davomida „Die for You“ qo‘shig‘i albomdagi boshqa bir „Stargirl Interlude“ treki bilan birga TikTok ijtimoiy media platformasida keng tarqalgani tufayli tinglovchilar ko‘paydi. Strimlar va sotuvlarning bu oʻsishi qoʻshiq albomini Billboard 200 chartidagi eng yaxshi 40 talikka qaytadan kirishiga olib keldi. Bu, shuningdek, qoʻshiqning Osiyo va Okeaniya boʻylab koʻplab chartlarning 40 taligiga kirishiga, Billboard Global 200 chartida 19-oʻrinni egallashiga va Billboard Hot 100ga qayta kirib, 6-raqamni egallashiga sabab boʻldi. 2023-yil 6-fevralda „Die for You“ qo‘shig‘i Starboy taqdim etilganidan olti yil keyin US Radio Songs chartida birinchi o‘rinni egalladi. Xuddi shu kuni u AQShning Pop Airplay Top-40 chartida birinchi oʻrinni egalladi. Ikkala chartda ham „Die for You“ ikki hafta davomida birinchi oʻrinda qoldi.
Nizomiy Ganjaviy
Nizomiy Ganjaviyning iqtisodiy fikirlari
N. Ganjaviy “Xamsa”da ichki va tashqi tijorat manbalariga, ularning rivoji va olib boorish qonun-qoidalariga tegishli qimmatli fikrlar bildirgan. U tujjorlarga, oldi-sotdi bilan shug’ullanganlarga sharoit va adolat qonunlari bilan savdolashishni tavsiya qilgan. Shuningdek, ularning do’konlarini, mollarinio’g’ri-qaroqchilardan qo’riqlashni ham davlat xodimlarining vazifasi deb hisoblagan. Buni e’tiborga olgan holda, shunday deb yozadi: “Bu xavfli bozor bilan men qanday do’kon ochsam, o’g’ri-qaroqchilardan omon qolaman?! Kimning bu bozorda do’koni bo’lsa, uni har tomondan talon-toroj qilishgan. Agar o’g’rini olib boruvchidan sas-sado chiqmagan bo’lsa, demak o’g’ri tutuvchining qo’li molga yetgan”. Bu bilan u tashqi tijorat bilan shug’ullangan tujjorlardan gapirar ekan, yana ularning huquqlarini himoya qilishni eslatib, yo’llarda duch keladigan xavfdan xalos bo’lishlari uchun chora-tadbirlar ko’rishini muhim deb hisoblagan.
Nishon tumani
Nishon tumani - Qashqadaryo viloyatidagi tuman. 1975-yil 6-martda tashkil etilgan. Janubida Turkmaniston, shimolida viloyatning Qarshi, sharqda Gʻuzor, gʻarbda Kasbi tumanlari bilan chegaradosh. Maydoni 2,1 ming km². Aholisi 159,2 ming kishi (2022). Nishon tumanida 2 shahar (Tallimarjon va Yangi Nishon), 1 shaharcha (Nuriston), 8 qishloq fuqarolar yigʻini (Balxiyak, Nishon, Navroʻz, Oydin, Oqoltin, Paxtazor, Qirkduloch, Shirinobod) bor. Tuman markazi — Yangi Nishon shahri.
Nizomiy Ganjaviy
Nizomiy Ganjaviyning iqtisodiy fikirlari
Nizomiy Ganjaviy mamlakatlar va xalqlar orasida tijorat aloqalarining rivojlanishining samarali yo’lini to’g’ri baholab, shunday deydi: “Dunyo oldi-sotdi siyosatida gullab-yashnay boshladi”. Dohiy mutafakkir shoir Ganjaviy yashagan Ganja shahri o’sha davrda nafaqat Kavkazda, balki Yaqin va O’rta Sharqning eng katta va hunarmandlik, tijorat, madaniyatning yuksak taraqqiy topgan markazlaridan biri edi. 1139-yilda yuz bergan falokatli zilziladan avval va shahr barpo etilgandan so’ng uni ko’rgan yoki tarixiy materiallarga tayangan holda Ganjani tasvirlagan tarixchilarning va sayyohlarning asarlarida o’sha yerda iqtisodiy va madaniy hayotning yuksak taraqqiyotidan, go’zal binolardan, atrofida ko’z qamashtiruvchi bog’lardan, aholisidan, xush va mo’tadil iqlimidan hikoya qiladi. O’sha davrning mashhur arab tarixchisi Ibn al-Asr (1160-1234) Ganjani Arranning onasi va markazi deb nomlagan. Uni qayd etishicha, 1139-yilda (30-sentabrda) Arraning ham boshqa viloyatlarda sodir bo’lgan dahshatli zilziladan eng ko’p zarar ko’rgan va inson talofatiga qurbon bo’lgan shahr bo’lgan. Bu zilzila natijasida taxminan 230 mingga yaqin inson, shu jumladan, Ganja hokimi Qora Sungurning ikki o’g’li zarar ko’rgan, ko’p miqdorda saroylar, uylar xarobaga aylangan. Bulardan Mushdasasis Behruzga maxsus bo’lgan buyuk istehkom, boy xazina va mulk ham vayron bo’lib, xarobalar tagida qolgan.
Die for You
Tijorat koʻrsatkichlari
Ariana Grande bilan remiks chiqqandan soʻng, qoʻshiq Billboard Hot 100 ning eng yuqori pogʻonasiga chiqdi. Bu The Weeknd va Grandening yettinchi birinchi raqamli hiti boʻldi (ikkinchisi birinchi marta chartdagi trekka kiritilgan, chunki remiks tomosha haftasida sarlavhaning umumiy faolligining koʻp qismini jalb qilgan).
Nishon tumani
Tabiati
Tuman hududi Qashqadaryo vohasining janubida, Qarshi choʻlida joylashgan. Hududining asosiy qismi choʻl, qir hamda adirlardan iborat. Bu yerda Nishon, Gulbodom, Gʻovur, Kaptarli, Oydin kabi choʻl va yaylovlar mavjud. Iqlimi keskin kontinental. Yillik oʻrtacha harorat 14,8°. Yanvarning oʻrtacha harorati 0,2°, eng past harorat —15°, iyulniki 28,8°, eng yuqori harorat 45°. Vegetatsiya davri 230 kun. Oktabr oyining oxirlari va noyabr oyining boshlaridan havo soviydi va namgarchilik boshlanadi. Yillik yogʻin 180–220 mm. Tuman hududidan Qarshi magistral kanali oʻtgan. Tallimarjon suv ombori bor. Tuprogʻi asosan, boʻz tuproq.
Die for You
Musiqiy klip
2021-yil 25-noyabrda Starboyning chiqarilganining besh yilligini nishonlash maqsadida The Weeknd kutilmaganda Christian Breslauer rejissyorligidagi musiqiy klipni taqdim etdi. Videoda "G‘aroyib narsalar" ilmiy-fantastik qo‘rqinchli teleseriali va 1982-yilda suratga olingan "ET the Extra-Terrestrial" ilmiy-fantastik filmi asosida suratga olingan.
Nizomiy Ganjaviy
Nizomiy Ganjaviyning iqtisodiy fikirlari
Shunday qilib, dohiy mutafakkir N. Ganjaviyning iqtisodiy fikr va g’oyalari uning “Xamsa”sidagi iqtisodiy qarashlari tizim holida yashagan ijtimoiy-iqtisodiy tuzumning tanqidiy tahlili va ifodasi sifatida yuzaga kelgan. Uning bu sohada aytgan fikr va go’yalarining “Xamsa”da tarqoq shaklda berilgan baytlarda, misralarda yaratgan ko’p miqdordagi obrazlarning iboralarida iqtisodchilar odatlanmagan tarzda tushuntiriladi va natijada uning qarashlari bir tizim shaklida aniqlanadi. Shuning uchun ham o’sha davrda iqtisod ilmi bo’lmaganini, iqtisodiy fikrning boshqa ilm sohalari tarkibida rivojlantirilishini e’tiborga olgan holda dohiy mutafakkir shoir Nizomiy Ganjaviyning fikrlariga qo’shilish va uni qo’llab-quvvatlashga asos bor deyish mumkin.
Die for You
SZA remiksi
2021-yil 4-oktabrda qo‘shiqchi va qo‘shiqlar muallifi SZA ishtirokidagi „Die for You“ qo‘shig‘i remiksining norasmiy premyerasi bo‘lib o‘tdi. 2022-yil noyabr oyida The Weeknd va SZA ikkalasi ham uning sheʼrlarini remiks uchun qayta yozishga qiziqib qolishdi. Ikki sanʼatkor keyinroq bu masalani remiksning rasmiy relizi hali amalga oshmagan boʻlsa-da muhokama qilishgan.
Nishon tumani
Aholisi
Aholisi, asosan, oʻzbeklar, shuningdek, rus, tatar, tojik, turkman, qozoq, qoraqalpoq, koreys va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Aholi zichligi 1 km² ga 53 kishi.
Iqtisodiyoti
Nishon tumani xoʻjaliklari paxtachilik, gʻallachilik, sabzavotchilik, polizchilik, chorvachilikka ixtisoslashgan. Tumanda 377 kichik va xususiy korxona, 52 aksiyadorlik jamiyati, Tallimarjon GRES qurilish boshqarmasi, Tallimarjon issiqlik elektr stansiyasi shoʻba korxonasi mavjud. Nishon tumanida 3 shirkat, 1967 fermer xoʻjaligi faoliyat koʻrsatmoqda. 47196 ga yer maydoni sugʻoriladi, shu jumladan, 24553 ga paxta, 18640 ga gʻalla, 596,6 ga sabzavot va poliz, 1637 ga yem-xashak ekinlari bilan band. Tuman shirkat va shaxsiy xoʻjaliklarida 22 ming qoramol, 42,1 ming qoʻy va echki boqiladi. Tuman markazini xoʻjaliklar bilan bogʻlaydigan yoʻllar asfaltlangan. Tuman hududini Katta Oʻzbekiston trakti va temir yoʻl kesib oʻtgan. Nishon—Qarshi (25 km) va boshqa yoʻnalishlarda avtobuslar qatnovi yoʻlga qoʻyilgan. Nishon tumanida 42 umumiy taʼlim maktabi, agroiqtisodiyot kolleji, 3 kasb-hunar maktabi, 21 kutubxona, madaniyat uylari, stadion bor. Kasalxona, feldsher-akusherlik punktlari, qishloq vrachlik punktlari va boshqa tibbiy muassasalarda 156 vrach va 640 oʻrta tibbiy xodim ishlaydi. 1975-yildan „Nishon tongi“ tuman gazetasi chiqadi (adadi 960).
Arxeologiya yodgorliklari
Tumanda jami 3 ta arxeologiya yodgorligi davlat muhofazasiga olingan.
Infitor surasi
Infitor surasi (, nomining maʼnosi — ) — Qurʼonning -surasi. suralardan biri, oyatdan iborat. Bu sura Qurʼonning -sahifasida va -juzida joylashgan. -boʻlib nozil boʻlgan.
Manbalar
INFITOR SURASI
Die for You
Ariana Grande remiksi
Amerikalik qoʻshiqchi Ariana Grande bilan remiks 2023-yil 24-fevralda YouTube’ga lirik video sifatida yuklandi. Qoʻshiq „Love Me Harder“ (2014), „Off the Table“ (2020) va „Save Your Tears“ (2021) remiksidan keyin The Weeknd va Grande oʻrtasidagi toʻrtinchi duet edi. Remiks oʻzining ilk kunida 8,9 million strim bilan Spotify tarixiga birinchi kunda eng koʻp strimga ega boʻlgan remiks sifatida kirdi va Billboard Hot 100 chartida ikkala ijrochining yettinchi birinchi oʻrinli trekiga aylandi. Keyinchalik u 2023-yil 10-martda chiqqan Starboy Deluxe Edition tarkibiga kiritildi.
Kutilovo
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Kutilovo ( Кутилово  ) — Rossiyaning Amur viloyati Oktyabrskiy tumanidagi Maksimovskiy aholi yashash punktiiga qarashli qishloq. 2018-yilda aholi soni 47 kishini tashkil etgan edi va 1 ta ko'chasi mavjud.
Nishon tumani
Monumental sanʼat yodgorliklari
Tumanda jami 3 ta monumental sanʼat yodgorligi milliy roʻyxatga kiritilgan.
Koʻk
Ko'k RYB rang modelidagi (an'anaviy rang nazariyasi), shuningdek, RGB (qo'shma) rang modelidagi uchta asosiy rangdan biridir. Ko'rinadigan yorug'lik spektri bo'yicha binafsha va zangori o'rtasida joylashgan. Taxminan 450 dan 495 nanometrgacha bo'lgan dominant to'lqin uzunligiga ega bo'lgan yorug'likni kuzatishda ko'z ko'kni idrok etadi. Ko'k ranglarning aksariyati boshqa ranglarning ozgina aralashmasini o'z ichiga oladi; Havo rang bir oz yashil rangni o'z ichiga oladi, ultramarin rangi bir oz binafsha rangini o'z ichiga oladi. Kunduzgi musaffo osmon va chuqur dengiz, Rayleigh tarqalishi deb nomlanuvchi optik effekt tufayli ko'k rangda ko'rinadi. Tyndall effekti deb ataladigan optik effekt ko'k ko'zlarni ifodalaydi. Olisdagi ob'ektlar havo nuqtai nazari deb ataladigan boshqa optik effekt tufayli ko'proq ko'k ko'rinadi.
Kutilovo
Geografiya
Kutilovo Dim daryosida, Yekaterinoslavkadan (tuman maʼmuriy hududidan) 41 km janubi-gʻarbda avtomobil o'tish yoʻlida joylashgan hududdir. Maksimovka - eng yaqin qishloqlardan biri hisoblanadi.
Koʻk
Moviy rang qadim zamonlardan beri san'at va bezakdagi muhim rang bo'lib kelgan. Yarim qimmatbaho tosh lojuvard(ko'k yoqut) qadimgi Misrda zargarlik buyumlari va bezaklar uchun ishlatilgan va keyinchalik Uyg'onish davrida barcha pigmentlarning eng qimmati bo'lgan ultramarin pigmentini yaratish uchun ishlatilgan. VIII asrda xitoylik rassomlar nozik ko'k va oq chinni rang berish uchun to'q ko'k rangdan foydalanganlar. O'rta asrlarda yevropalik rassomlar uni bosh cherkovlarning derazalarida ishlatishgan. Ovrupoliklar o'simlik bo'yoqlari bilan bo'yalgan kiyim kiyib, u Amerikadan kelgan nozik indigo rangi bilan almashtirildi. 19-asrda sintetik ko'k bo'yoqlar va pigmentlar asta-sekin organik bo'yoqlar va mineral pigmentlarni almashtirdi. To'q ko'k harbiy liboslar uchun keng tarqalgan rangga aylandi va keyinchalik, 20-asr oxirida, biznes kostyumlari uchun ham ishlatilgan. Ko'k rang odatda uyg'unlik bilan bog'langanligi sababli, u Birlashgan Millatlar Tashkiloti va Yevropa Ittifoqi bayroqlarining rangi sifatida tanlangan.
Nizomiy Ganjaviy
Dunyo miqyosidagi shuhrati
2012-yil 20-aprelda Italiya poytaxti Rim shahrida Haydar Aliyev Fondining homiyligi va Ozarbayjonning Italiyadagi elchixonasi ishtiroki bilan Rim shahridagi mashhur “Villa Borghese” parkida Nizomiy Ganjaviy obidasining ochilishi bo’lib o’tdi. Obida ochilishida Neapol Sharqshunoslik Universiteti professor Mineli Bernardini nutq so’zlab, Nizomiy Ganjaviy ijodini yuksak baholagan va Ozarbayjonning Ganja shahrida dunyoga kelgan dohiy shoirning asarlarini barcha davrlar uchun tengsiz xazina deb atadi. Professorning ta’kidlashicha, dohiy Nizomiy ijodi Ozarbayjon xalqiga xizmat qilish bilan birga boshqa xalqlar uchun ham katta ahamiyatga ega. “Nizomiyni Italiyada ham yaxshi tanishadi”, - degan olim xalqimizning dohiy o’g’lining asarlari italyan tiliga tarjima qilinganini va sevilishini, uning barcha ijodining bashariy ahamiyat kasb etganini ta’kidlagan.
Koʻk
AQSh va Evropada o'tkazilgan so'rovlar shuni ko'rsatadiki, ko'k rang eng ko'p uyg'unlik, sodiqlik, ishonch, masofa, cheksizlik, tasavvur, sovuq va ba'zan qayg'u bilan bog'liq. AQSh va Yevropada oʻtkazilgan ijtimoiy soʻrovlarda bu eng mashhur rang boʻlib, uni erkaklar va ayollarning deyarli yarmi sevimli rang sifatida tanlaydi. Xuddi shu so'rovlar shuni ko'rsatdiki, ko'k qora rangdan biroz oldinroq erkaklarga xos rang bo'lib, aql, bilim, xotirjamlik va diqqatni jamlash bilan bog'liq rang edi.
Nizomiy Ganjaviy
Xamsa nashriyoti
Oʻzbekistondagi Haydar Aliyev nomidagi Ozarboyjon Madaniyat Markazining loyihasi bilan nashr etilgan “Xamsa”ni  oʻzbek tiliga Oʻzbekiston xalq shoiri Jamol Kamol tammonidan tarjima etilgan. 9-dekabr 2019-ju yilda Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasida Oʻzbekistondagi Haydar Aliyev nomidagi Ozarboyjon Madaniyat Markazi bilan hamkorlikda yozuvchilar, shoirlar, jurnalistlar hamda adabiyot ixlosmandlari ishtirokida oʻzbek tilida nashr etilgan Nizomiy Ganjaviy “Xamsa”sining taqdimoti ham bo’lib oʻtdi. Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi vitse-prezidenti B.Abduhalimov, Oʻzbekistondagi Haydar Aliyev nomidagi Ozarboyjon Madaniyat Markazining direktoru, Ozarboyjonning Oʻzbekistondagi elchisining o'rinbosari Samir Abbosov va ozarboyjonlik mehmonlar soʻzga chiqdilar. Taqdimotda kitobning oʻzbek adabiyotida tutgan oʻrni haqida soʻz bordi.
Xotirasiga bag’ishlangan tangalar
thumb|center thumb|center
Koʻk
Etimologiya va tilshunoslik
Zamonaviy inglizcha ko'k so'zi o'rta inglizcha bleu yoki blewe so'zidan kelib chiqqan, Qadimgi fransuz bleu dan, german tilidan kelib chiqqan so'z, qadimgi oliy nemischa blao so'zi bilan bog'liq (“yaltirab turgan, yaltiroq” degan ma’noni anglatadi). Geraldikada azure so'zi ko'k rang uchun ishlatiladi.
Rus, ispan va boshqa tillarda ko'k uchun bitta so'z yo'q, aksincha ochiq ko'k uchun turli xil so'zlar mavjud ( голубой; Celeste ) va quyuq ko'k ( синий; Azul ). Rang atamasiga qarang.
Yapon va Lakota Sioux kabi bir nechta tillar ko'k va yashilni tasvirlash uchun bir xil so'zdan foydalanadilar. Masalan, Vetnamda daraxt barglari va osmon rangi xanh. Yapon tilida ko'k so'z ( 青, ao ) ko'pincha ingliz tilida so'zlashuvchilar yashil rang deb ataydigan ranglar uchun ishlatiladi, masalan, "o'tish" degan ma'noni anglatuvchi svetoforning rangi. Lakotada tȟó so'zi ham ko'k, ham yashil rang uchun ishlatiladi, bu ikki rang eski Lakotada farqlanmaydi. (Ushbu mavzu bo'yicha ko'proq ma'lumot olish uchun tilda ko'kni yashildan ajratish bo'limiga qarang. )
Lingvistik tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, tillar ko'k rang uchun so'z bilan boshlanmaydi. Rang nomlari ko'pincha tabiiy tillarda alohida ishlab chiqiladi, odatda qora va oq (yoki qorong'u va yorug'lik) bilan boshlanadi va keyin qizil rang qo'shiladi va faqat keyinroq, odatda tilda qabul qilingan rangning oxirgi asosiy toifasi sifatida ko'k rangni qo'shish, ehtimol ko'k pigmentlarni ushbu tildan foydalangan holda madaniyatda ishonchli tarzda ishlab chiqarish mumkin bo'lgan.
La Bâtie-des-Fonds
La Bâtie-des-Fonds Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Drôme departamenti Die tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
10 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 1,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,0 km2. Dengiz sathidan 872 – 1640 m balandlikda joylashgan.
Sayyod (Muʼminobod)
Sayyod — Muʼminobod tumani Balxobiy QFYga qarashli qishloq. Sayyoddan mahalla markazigacha boʻlgan masofa 15 km, tuman markazigacha 8 km. Aholisi 134 kishi (2012), aholi tarkibi tojiklar.
Talimarjon shahri
Talimarjon shahri — Qashqadaryo viloyati Nishon tumanidagi shahar. U Qarshi choʻlini oʻzlashtirish maqsadida Qarshi magistral kanali hamda Talimarjon suv ombori evaziga qurilgan shahar boʻlib, 1975 — yil 14-aprelda Talimarjon „shahar“ maqomini olgan. Yer maydoni — 272 km.kv. aholi soni 11,7 mingdan ortiq (2021). Shundan 10668 nafarini oʻzbeklar, 707 nafarini tojiklar, 59 nafarini ruslar, 191 nafarini turkmanlar, 40 nafarini tatarlar va 35 nafarini boshqa millatlar tashkil qiladi. 1963-yildan 1969-yilgacha keng koʻlamdagi koʻp qavatli va xonadonlar qurilgan boʻlib, 1975-yilga qadar aholi asosiy qurilish, taʼmirlash, kanaldan suv chiqarish ishlarini amalga oshirgan va Talimarjon suv ombori barpo etilgan. Talimarjon suv ombori Qashqadaryo choʻlini oʻzlashtirish maqsadida Amudaryodan 156 metr balandlikdagi omborga suv yetkazadi. U yerda 7 ta nasos stansiyasi boʻlib har bir nasos stansiyasida 7 tagacha Oʻzbekiston hududidagi eng katta va yirik nasoslar joylashtirilgan. Har bir nasos 1 sekundda 40 kub suv haydash quvvatiga ega. Bu juda katta hajm boʻlib, ular Qashqadaryoni 7 ta tumanini va Buxoroni bitta tumanini sugʻorish va suv bilan taʼminlash uchun foydalaniladi va shu choʻlni oʻzlashtirilishda Qashqadaryo kanallari asosiy qon tomir vazifasini bajaradi.
Roaring Spring
Roaring Spring AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Blair County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
2296 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Arconsat
Arconsat Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Puy-de-Dôme departamenti Thiers tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
671 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 29,7 nafar kishi.
IC 762
IC 762 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi S (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Seelbach bei Hamm (Sieg)
Seelbach bei Hamm  Germaniyaning Rheinland-Pfalz yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Altenkirchen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 3,4 km2. 188 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).