cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xlorbenzol
Xlorbenzol, C6H5Cl — oʻziga xos hidli rangsiz suyuklik; suyuqlanish temperaturasi —45,6°, qaynash temperaturasi 132°; suvda oz eriydi, Spirt, efir benzol va boshqa organik erituvchilarda eriydi. Suv bilan azeotrop aralashma (71,6% X, qaynash temperaturasi 90,2°) hosil qiladi. Sanoatda benzolni katalizator (FeCl3, AlCl3) ishtirokida 40—60°da xlorlab olinadi. Xlorbenzol va uning baʼzi hosilalari organik sintezda va erituvchilar sifatida qoʻllanadi.
Wustermark
Hududi
Wustermarkning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Qesarat
Qesarat — Albaniya janubidagi Gjirokastër okrugida joylashgan qishloq va sobiq munisipalitet. 2015-yilda mahalliy hokimiyat islohotida u Memaliaj munitsipalitetining boʻlinmasiga aylandi. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda aholi soni 1379 kishi edi. Munitsipal birlik Qesarat, Iliras, Amanikaj, Toch, Anevjose, Qoʻshtan va Qamchisht qishloqlaridan iborat.
Tassos Papadopoulos
Papadopulos Tassos (1934.7.1, Nikosiya - 2008.12.12.) — Kipr davlat arbobi. Londonda yurisprudensiyani oʻrgangan. 1972—76 yillarda jamoalararo muzokaralarda grek-kipr tomoni vakilining maslahatchisi, 1976—78 yillarda vakili. 1976 yil aprel — mayda Kipr parlamenti raisi. Keyinchalik 12 yil davomida navbatma-navbat Kipr ichki ishlar, moliya, mehnat va ijtimoiy taʼminot, sogʻliqni saqlash, qishloq xoʻjaligi va tabiat resurslari vaziri. 1970, 1976, 1991, 1996 yillarda Kipr parlamenti deputatligiga saylangan. 2000 yildan Kipr Demokratik parti-yasi boshligʻi, 2003 yil 28 fevraldan Kipr Respublikasi prezidenti.
Krizis (maʼnolari)
Krizis:
Rocafort de Queralt
Rocafort de Queralt Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Tarragona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 8,48 km2. Aholisi — 258 kishi (2010).
Ibrohim an-Naysoburiy
Ibrohim ibn Muhammad ibn Sufyon an-Naysoburiy (308-yil (milodiy 921-yil)da vafot etgan) — faqih va muhaddis. U ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilganlar.
Kriz
Kriz (frans. crise — xuruj) — bemor ahvolining toʻsatdan ogʻirlashib qolishi; mavjud kasallik zaminida vujudga keladi. K., asosan, bosh miya qon to-mirlari faoliyatidagi jiddiy oʻzgarishlar oqibatida kelib chiqadi. Miya, yurak, buyrak va boshqa hayotiy muhim aʼzolarda toʻsatdan roʻy bergan tomirlar spazmi natijasida vaqtinchalik qon aylanishi boʻzilib, shu aʼzolar faoliyatida jiddiy oʻzgarishlar kuzatiladi. Qattiq charchash, hayajonlanish, mehnat va dam olish sharoitlarining toʻgʻri yoʻlga qoʻyilmaganligi, ob-havoning oʻzgarishi, bemorga toʻgʻri kelmaydigan ovqatlar yeyish, ichkilik ichish, chekish va boshqa noxushliklar K.ga sabab boʻlishi mumkin. K. vaqtida bemor bezovtalanadi, bosh ogʻrigʻi zoʻrayadi, qoʻl-oyoq titraydi va uvoʻshadi, koʻz xiralashib, quloq shangʻillaydi va h.k. Gipertonik, gipotonik, triotoksik K., shuningdek, bosh miya qon tomiri krizi, vegetativ tomir krizi va boshqa xil K.lar farq qilinadi. K.ning oldini olish uchun asosiy kasallikni davolash kerak.
Rahon (Doubs)
Rahon Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Montbéliard tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
108 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 19,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,6 km2. Dengiz sathidan 489 – 664 m balandlikda joylashgan.
Senan (Yonne)
Aholisi
681 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 38,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 17,6 km2.
NGC 2272
NGC 2272 Katta It yulduz turkumidagi E/SB0 tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni John Herschel 1835-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Oxford (Alabama)
Oxford AQShning Alabama shtatida joylashgan shahardir. Calhoun, Talladega County, Alabama|Talladega okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
21348 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 308,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 47,4 km2. Shundan 47,2 km2 quruqlik, 0,2 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 200 m balandlikda joylashgan.
Yeşiller, Altıeylül
Yeşiller - Balıkesir viloyatining Altıneylül tumanidagi mahalla.
Karolos Papoulias
Papulias Karolos (1929.6.4, Gretsiyaning Yanina shahri - 2021 yil 26 dekabr) — Gretsiya davlat arbobi. Yuridik fanlari d-ri. Afina, Milan va Kyoln universitetlarida oʻqigan. Milliy ozodlik harakati qatnashchisi (1941—44). 1974-yildan "Umumgrek sotsialistik harakati" aʼzosi (1975—85 yillarda harakatning xalqaro aloqalar boʻyicha qoʻmitasi kotibi), 1981-yildan Gretsiya tashqi ishlar vaziri oʻrinbosari, 1985—89 va 1993—96 yillarda Tashqi ishlar vaziri, 1989—90 yillarda Gretsiya milliy mudofaa vaziri vazifasini bajaruvchi. 2005-yil 8-fevraldan Gretsiya Respublikasi prezidenti.
Baghramyan, Ararat
Baghramyan — Armanistonning Ararat viloyati Artashat tumanidagi qishloq.
Xloratlar
thumb Xloratlar — xlorat kislota (HClO3) tuzlari. Oddiy temperaturada barqaror kristall modda, qizdirilganda yoki katalizatorlar ishtirokida kislorod chiqarib parchalanadi. Koʻpchilik xloratlar suvda va baʼzi organik erituvchilarda eriydi. Organik va oson oksidlanadigan moddalar bilan portlovchi aralashmalar hosil qiladi. Metall xloridlarning suvdagi eritmalarini elektrokimyoviy oksidlanish, metall gidroksidlarni xlorlash usullari bilan olinadi. Xloratlardan natriy xlorat NaClO3, kaliy xlorat KClO3 (bertolle tuzi), kalsiy xlorat Ca(ClO3)2, magniy xlorat Mg(ClO3)2 sanoat miqyosida ishlab chiqariladi. Natriy xlorat gugurt va pirotexnik tarkiblarni tayyorlashda, kalsiy xlorat kaliy xlorat olishda oraliq mahsulot sifatida ishlatiladi.
Magniy xlorat desikantlar guruhiga kiradi. Unga oz miqdorda etanolamin fosfatning suvdagi eritmasini qoʻshib samarali taʼsir etuvchi defoliantlar olinadi. Bu preparatlar gʻoʻzaga qoʻllanganda yosh yashil koʻsaklar saqlanib qoladi, barglar qurimasdan 80—90% gacha toʻkiladi, hosil gektariga 3—4 s ga ortadi.
Dušan Savić
Dushan Savić (Душан Савиќ, Душан Савић; 1985-yil 1-oktabrda tugʻilgan) — makedoniyalik xalqaro futbolchi, GFK Dubocica jamoasida hujumchi sifatida oʻynaydi.
Klub
Oʻsha paytda Yugoslaviyaning bir qismi boʻlgan Serbiyaning Nish shahrida tugʻilgan Savich dastlab Serbiyaning „Crvena Zvezda“ yoshlar jamoalarida oʻynagan. Serbiyaning quyi ligasi FK Dubochica jamoasida katta oʻyinchi sifatida debyut qildi. U yerdan 2004-yil yozida qoʻshni Makedoniyaga koʻchib oʻtdi va Makedoniya Birinchi Futbol Ligasi Belasica jamoasi bilan shartnoma imzoladi.
Michio Ashikaga
Michio Ashikaga (足利 道夫; 22-may 1950-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Dušan Savić
Klub
2014-yil mart oyida Savic Qozogʻiston Premyer-ligasining „Kaisar“ jamoasi bilan shartnoma imzoladi.
2015-yilning 18-fevralida Savich „Jetysu“ klubi bilan shartnoma imzoladi, 2016-yil 29-yanvarda shartnomasini ikkinchi yilga uzaytirdi.
Xalqaro
2007-yil avgustida Nigeriyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida Makedoniya terma jamoasida debyut qilishdan oldin U-21 jamoasining bir qismi edi. U jami 9ta oʻyinda maydonga tushib, birorta ham gol urmagan va uning soʻnggi terma jamoasi 2013-yil iyun oyida Norvegiyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyini boʻlgan.
Krizis (tibbiyot)
Krizis (tibbiyotda) — isitmali oʻtkir kasallikning kechishida keskin oʻzgarish (odatda, sogʻayish tomonga) roʻy berishi. K. yuqumli kasalliklar: bezgak, qaytalama terdama, chechak va boshqalarga xos boʻlib, bunda isitmalab yotgan bemorning temperaturasi birdan normallashib, gʻaraq-gʻaraq terlash, darmonsizlanish, uykuchanlik va h.k. koʻrinishida namoyon boʻladi. Soxta K. (psevdokrizis) ham koʻzatilib, bunda temperatura qisqa vaqt pasayadi va bemorning ahvoli yax-shilanib turadi. Organizmdagi yiring oʻchogʻi yoʻqotilgandan yoki mikroblarga qarshi kuchli dorilar berilgandan keyin ham temperatura K. yoʻli bilan pasayishi mumkin.
Pinecliffe (Colorado)
Pinecliffe AQShning Colorado shtatida joylashgan shahardir. Boulder, Gilpin County, Colorado|Gilpin okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — km2. Shundan km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 2441 m balandlikda joylashgan.
Shivitosh
Shivitoshi Xorazm Milliy oshxonasining taomi boʻlib ayniqsa parhez tutadigan odamlarning sevimli ovqati. Xamir rangi yashil boʻladi va ustida goʻshtli qayla boʻladi.
Tayyorlanishi
Ugra oshiga oʻxshab qirqilgan xamir suvda qaynatib olinadi va qatiq bilan tortiladi. Buning uchun maʼlum miqdorda ukrop yani shivit goʻsht qiymalagichda maydalanib olinadi, tuzli suv va bitta tuxum bilan xamir qoriladi. Qayla uchun maydalab toʻgʻralgan goʻsht va piyoz yogʻda qovuriladi va ustidan toʻgʻralgan kartoshka va pomidor sousi solinadi.
NGC 2273
NGC 2273 Silovsin yulduz turkumidagi SBa tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Nils Duner 1867-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Wusterhausen/Dosse
Wusterhausen/Dosse Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Ostprignitz-Ruppin tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 195,42 km2. 6227 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Sevelinges
Sevelinges Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Loire departamenti Roanne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
582 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 71,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,2 km2. Dengiz sathidan 397 – 682 m balandlikda joylashgan.
Söll (Tirol)
Söll  Avstriyaning Tirol yerida joylashgan kommunadir. Kufstein (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 45.93 km2. 3580 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Nobuo Fujishima
Nobuo Fujishima (藤島 信雄; 8-aprel 1950-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1971-yili 29-sentyabr Xitoy Respublikasi terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 65 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
Kronsmoor
Hududi
Kronsmoorning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Abdurrahmon ibn Abdulloh Oʻzgandiy
Abdurrahmon ibn Abdulloh Oʻzgandiy(arabcha:عبد الرحمن بن عبد الله أوزغاندي — Abdurrahmon ibn Abdulloh Oʻzgandiy — Toʻliq ismi:Abu Muhammad Abdurrahmon ibn Abdulloh ibn Isʼhoq ibn Ahmad Oʻzgandiy (vafoti 513/1120-yil)) — muhaddis.
Hayoti
Oʻzgandiy—“Oʻzgand”dan yasalgan nisba boʻlib, Fargʻona nohiyasidagi shahar. Hozirda Qirgʻiziston Respublikasining Jalol-obod va Osh viloyatlarining oʻrtasida joylashgan shahar. Abdurrahmon ibn Abdulloh Oʻzgandiy Oʻzgandda tugʻilib voyaga yetgach Balxda yashagan. Keyinchalik Samarqandga kelib, bir muddat turgach, Kasga yoʻl olgan va shu yerda vafot etgan Ismiga adib soʻzi qoʻshib aytilishiga qaraganda, bu sohada ham faoliyat olib borgan. Biroq, ilmiy merosi haqidagi maʼlumotlar hozirgacha yoʻq.
Do‘stlik (Qanlikoʻl tumani)
Do‘stlik (Qanlikoʻl tumani) — Qoraqalpogʻiston Respublikasiga qarashli qishloq. Qanliko'l tumani tarkibiga kiradi.
Purple Sage
Purple Sage AQShning Wyoming shtatida joylashgan shahardir. Sweetwater County okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,4 km2. Shundan 2,4 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
NGC 2274
NGC 2274 Egizaklar yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1786-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Eagle Harbor
Eagle Harbor AQShning Maryland shtatida joylashgan shahardir. Prince George's County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
58 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 0,3 km2. Shundan 0,3 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
FK Arkadag
Tarixi
„Arkadag“ futbol klubi 2023-yil 1-aprelda tashkilotning navbatdan tashqari konferensiyasida Turkmaniston Futbol Federatsiyasi tarkibiga kiritildi. Turkmaniston futbol federatsiyasi Ijroiya qoʻmitasi qarori bilan jamoa Turkmaniston chempionati va kubogi ishtirokchisiga aylandi. Klub arizasiga Turkmaniston terma jamoasining asosiy suyaklari boʻlgan Turkmanistonning olti futbol klubidan 27 nafar futbolchi kiritilgan.
Arkadag ilk uchrashuvini 2023-yilning 18-aprel kuni Turkmaniston chempionatining 2-tur uchrashuvida Guvanchmuhamed Ovekov boshchiligidagi Meri Mervni magʻlub etdi — 2:1. Klub ilk rasmiy oʻyinlarini Ashxoboddagi "Niso" stadionida oʻtkazdi. 2023-yilning 22-aprelida Turkmaniston kubogidagi debyut uchrashuvida Arkadag jamoasi „Energetik“ni magʻlub etdi (4:0).
Rancenay
Rancenay Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Besançon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
250 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 67,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,7 km2. Dengiz sathidan 226 – 372 m balandlikda joylashgan.
Sarral
Sarral Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Tarragona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 52,39 km2. Aholisi — 1720 kishi (2010).
Xloridlar
Xloridlar — xlorning kislorod va ftordan boshqa barcha elementlar (metallar va metallmaslar) bilan hosil qilgan birikmalari. Metallarning xloridlari qattiq moddalar, ular suvda yaxshi eriydi. Metallmaslarning xloridlari gazsimon, suyuq yoki qattiq moddalardir. Natriy, kaliy, magniy, kaltsiy xloridlari tabiatda keng tarkalgan (X.ning xossasi, olinishi va ishlatilishi haqida tegishli elementlarning X.iga q.).
Balik (Ozarbayjon)
Balik — Ozarbayjonning Ismoilli tumanidagi qishloq. Qishloq Qushanja munisipaliteti tarkibiga kiradi.
Soleymieux
Soleymieux Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Loire departamenti Montbrison tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
565 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 64,2 nafar kishi.
Sölden
Sölden Avstriyaning Tirol yerida joylashgan kommunadir. Imst (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 466.9 km2. 3423 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Soleymieux
Geografiyasi
Maydoni — 8,8 km2. Dengiz sathidan 514 – 780 m balandlikda joylashgan.
Xloridlar (maʼnolari)
Xloridlar:
Xlorella
thumb|Xlorella (Chlorella) Xlorella (Chlorella) — bir hujayrali xlorokokk suvoʻtlar urugʻi. Hujayrasi sharsimon, 15 mkm, qobigʻi silliq, 4—8 (baʼzan 16) tagacha avtosporalar hosil kilish orqali jinssiz koʻpayadi. 20 ga yaqin turi, jumladan, Oʻzbekistonda bir necha turi tarkalgan. Chuchuk va dengiz suvlarida, nam tuprokda uchraydi; lishayniklar va suvda yashovchi organizmlar tanasida simbioz yashaydi. Oqar suvlarni biologik tozalashda, yopiq ekosistemalar (mas, kosmik kemalar, suv osti kemalari)da havoni qayta tozalashda va fotosintez jarayonlarini oʻrganishda keng miqyosda foydalaniladi. Xlorella juda tez ko'payadi. Bir kecha-kunduz yashagan har bir yosh hujayra ham bo'lina boshlaydi. Kuz kelishi bilan xlorella qalin, zich qobiqqa o'ralib, sporaga aylanadi va shu holda qishlaydi. Bahor kelib, qulay sharoit tug'ilgach, spora shaklida qishlagan hujayraning oddiy bo'linishi natijasida bir necha xlorella hosil bo'ladi. Ular hujayra qobig'ini yorib chiqadi va mustaqil hayot kechira boshlaydi.
Sennevoy-le-Bas
Sennevoy-le-Bas Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Avallon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
106 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 12,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,4 km2.
Göritz
Göritz Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Uckermark tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 25,42 km2. 804 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Qubayza ibn Uqba
Qubayza ibn Uqba(arabcha:قبيزة بن عقبة — Qubayza ibn Uqba — Toʻliq ismi:Qubayza ibn Uqba ibn Muhammad (vafoti 215/830-yil)) — muhaddis.
Göritz
Hududi
Göritzning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Qubayza ibn Uqba
Hayoti
Qubayza ibn Uqba mashhur roviylar Iso ibn Tahovoniy, Molik ibn Mugʻavvil, Osim ibn Muhammad, Yunus ibn Abu Isʼhoq, Shuʼbiy, Sufyon Savriy va boshqa koʻplab kishilardan hadis eshitgan. Juda katta ilmiy salohiyatga ega boʻlganligidan „Avʼiyatul ilm“, „ilmning idishi“ deb eʼtirof etilgan.
Ozark (Alabama)
Ozark AQShning Alabama shtatida joylashgan shahardir. Dale okrugi tarkibiga kiradi.
Qubayza ibn Uqba
Shogirdlari
Qubayza ibn Uqbadan Ahmad ibn Hanbal, Imom Buxoriy, Usmon ibn Abu Shayba, Mahmud ibn Gʻaylon, Abu Quddoma Saraxsiy, Muhammad ibn Yahyo Zuhayliy, Abu Zaraʼ Roziy va boshqa koʻplab muhaddislar hadis rivoyat qilishgan. Qubayza ibn Uqbaning eng ulugʻ fazilatlaridan biri islom olamida eng faqih tobeinlardan boʻlgan Sufyon Savriydan hadis va fiqh ilmini oʻrganganligi hisoblangan.
Ozark (Alabama)
Aholisi
15119 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 169,3 nafar kishi.
Qubayza ibn Uqba
Vafoti
U 215/830-yilda vafot etgan.
Ozark (Alabama)
Geografiyasi
Maydoni — 89,3 km2. Shundan 88,7 km2 quruqlik, 0,6 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 127 m balandlikda joylashgan.
Charles Perrault
thumb
Charles Perrault (12-yanvar 1628-yil — 16-may 1703-yil) — fransuz shoiri va tanqidchisi. Fransiya akademiyasi aʼzosi (1671). 19-asr fransuz adabiyotida avj olgan „qadimgilar va yangilar bahsi“da ishtirok etib, zamondosh yozuvchilarning qad. yozuvchilardan afzalligini yoqlab chiqqan va shu bilan shuhrat qozongan. Ilk parodiyali dostoni — „Troya devori“ (1653). Shundan keyin uning „Buyuk Lyudovik asri“ (1687) dostoni hamda 4 j.li „Sanʼat va fan masalasida qadimgilar bilan yangilar oʻrtasidagi qiyoslar“ (1688— 89) dialog shaklida yozilgan asari, „Ayollarning taʼrifu tavsifi“ (1694) satirik sheʼri eʼlon qilingan. Perrault soʻnggi 2 asarida Bualo singari zamondoshlari bilan bahs-munozara yuritgan. Perraultning adabiyotning maʼrifiy ahamiyati hamda adabiy taraqqiyotning fan va tamaddunga bogʻliqligi masalasidagi qarashlari fransuz maʼrifatparvarlari tomonidan rivojlantirilgan. Ammo Perraultning fransuz adabiyotidagi katta oʻrni „Onaginam Gusina bonuning ertaklari yoki Oʻtgan zamonlarning ibratli voqea va ertaklari“ toʻplami bilan belgilanadi. Mazkur toʻplam Perrault ning oʻgʻli Darmankur nomidan eʼlon qilingan. U dastlab 8 ta er-takdan tashkil topgan boʻlib, keyinchalik yana 3 ta sheʼriy ertak hiso-biga boyigan. Fransuz adabiyotidagi antik madaniyat anʼanalariga qarshi kurashgan Perrault xalq ertaklariga xos „qissadan hissa“ chiqarish tamoy-ilini samarali, deb hisoblagan. U ertakka hazil-mutoyibalar yordamida chinakam xalq ijodiga xos lato-fat va jozibani olib kirdi. Perrault „Er-taklar“i fransuz adabiyotida xalq-chillikning oshishi va ertakning adabiy janr sifatida rivojlani-shiga katta taʼsir koʻrsatgan. Perraultning ertaknavislik anʼanalari akauka Grimmlar, L.Tik, X.K.Andersen singari yozuvchilar tomonidan davom ettirildi. Perraultning „Zolushka“, „Etik kiygan mushuk“, „Koʻk soqol“ singari ertaklari asosida opera va balet spektakllari, multfilmlar yara-tilgan. Perraultning ayrim ertaklari oʻzbek tiliga tarjima qilingan.
Pelham (Alabama)
Pelham AQShning Alabama shtatida joylashgan shahardir. Shelby okrugi tarkibiga kiradi.
Francis Crick
Francis Crick (8-iyun 1916, Xortxempton — 28-iyul 2004, San Diego) — ingliz fizigi, molekulyar biol. asoschilaridan biri. London qirollik jamiyati aʼzosi (1959-yildan). Kembrij universiteti professor (1939-yildan). Asosiy ilmiy ishlari nuklein kislotalarning tuzilishini oʻrganishga oid. 1953-yilda J. Uotson bilan hamkorlikda qoʻsh spiral shaklidagi DNK modelini taqlif etgan (Uotson-Krik modeli). Shu model asosida hujayralarning boʻlinishida DNK molekulalaridan nusxa olish mexanizmini tushuntirib bergan (qarang Replikatsiya). Genetik kod tamoyillarini birinchi boʻlib aniqlagan. Nuklein kislotalarning molekulyar tuzilishi va irsiy axborotni oʻtkazishdagi ahamiyatini kashf etgan. Nobel mukofoti laureati (1962, J. Uotson va M. Uilkins bilan hamkorlikda).
Pelham (Alabama)
Aholisi
21352 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 217,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 99,3 km2. Shundan 98,4 km2 quruqlik, 0,9 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 153 m balandlikda joylashgan.
Xlorid kislota
Xlorid kislota, HCl - bir asos li kuchli kislota; vodorod xloridning suvdagi eritmasi. Rangsiz tiniq suyuklik, vodorod xlorid hidi keladi; Xlorid kislotaning maksimal konsentratsiyasi 36% dan oshmaydi; bunday konsentratsiyadagi eritmaning zichligi 1180 kg/m3, u havoda tutaydi.
16-asrning oxirida Xlorid kislota osh tuzini temir kuporosi bilan qizdirib olingan. 17-asr oʻrtalarida nemis kimyogari I. Glauber NaCl ga H2SO4 taʼsir ettirib Xlorid kislota olgan.
Xlorid kislota kuchli kislota; u suvdagi eritmasida H+ va Cl- ionlarga toʻla dissotsilanadi. Xlorid kislota turli metall xloridlari va xlorli organik mahsulotlar olishda, metallar sirtiga ishlov berishda, turli xil idishlarni, burgʻilash trubalarini karbonatlar, oksidlar va boshqalardan tozalashda, metallurgiyada" rudalarga ishlov berishda, koʻnchilik sanoatida terini oshlashda, lab.da ishlatiladi. Xlorid kislota shisha ballonlarda yoki ichiga rezina qoplangan metall idishlarda saklanadi va tashiladi.
Gazsimon HCl — zaharli, oʻtkir xidli rangsiz gaz; havoda tutaydi. Kaynash temperaturasi — 84,8°, zichligi 1640 kg/m3. Suvda juda yaxshi eriydi. Xlorid kislota va organik birikmalarning xlorli hosilalarini i.ch.da qoʻllanadi. U kishiga uzok, vaqt taʼsir etganda nafas yoʻllarining yalligʻlanishiga, tishning va meʼdaichak faoliyatining buzilishiga sabab boʻladi. Konsentrlangan HCl bilan ishlaganda protivogaz, rezina qoʻlqop, poyabzal va fartuk kiyish, koʻzoynak taqish kerak. Meʼda shirasida 0,3% gacha Xlorid kislota boʻladi, u ovqat hazm boʻlishiga va kasal qoʻzgʻatuvchi bakteriyalarni oʻldirishga yordam beradi. Tibbiyotda meʼda shirasida kislota yetishmaganda buyuriladi.
Avvalbek Umarov
Avvalbek Umarov (1929 -?) — O‘zbekiston SSR Zarafshon okrugi Nurota tumani Nurota sovxozining katta cho‘poni. Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1965-yil 1-mart).
Tarjimai holi
1929-yilda Oʻzbekiston SSR Zarafshon okrugi Nurota tumanida (hozirgi Oʻzbekiston Navoiy viloyati Nurota tumani) tugʻilgan. Millati oʻzbek.
Ulugʻ Vatan urushi yillarida oʻn toʻrt yoshli bola choʻponlik faoliyatini boshlagan. 1949—1951-yillarda Sovet Armiyasi saflarida muddatli harbiy xizmatni o‘tab bo‘lgan Avvalbek Umarov vataniga qaytib, „Nurota“ sovxozida qorako‘l qo‘ylarini boqishda katta cho‘pon bo‘lib ishlashda davom etgan. Nurota viloyati chorvadorlari orasida bir necha yillar davomida uning suruvi yosh hayvonlarning kelishi va qorakoʻl qoʻylarini yetkazib berish boʻyicha eng yuqori natijalarga erishgan.
Keyingi yillarda ham Avvalbek Umarov chorvachilikda yuksak ko‘rsatkichlar ko‘rsatishda davom etib, mehnat faoliyati natijalariga ko‘ra 1976 yilda „Shon-sharaf belgisi“ ordeni bilan taqdirlangan.
SSSR Oliy Kengashining 8-chaqiriq (1970—1974) deputati etib saylangan.
Samarqandning Nurota qishlogʻida (1982—1988, 1992-yildan Oʻzbekiston Respublikasi Navoiy viloyatida yashagan.
Mukofotlari
Lenin ordeni (1965)
„1941—1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushidagi jasoratli mehnati uchun“ medali
Diplom va faxriy yorliqlar bilan taqdirlangan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Boʻrek
right|thumb|220x220px| Su boʻregi right|thumb|220x220px| Dilimlangan uy boʻragi Boʻrek — turk oshxonasida oʻralgan xamir orasiga turli xil masalliqlarni qoʻyish orqali turli yoʻllar bilan pishirilishi mumkin boʻlgan xamirli taom. Baʼzi hududlarda yufka holida tayyorlangan taomlar ham boʻrek deb ataladi. Misol uchun, Afyon patlijan taomi.
Turkiya hudududan tashqarida va hali ham sevib yeyiladigan boʻreklarning bugungi nomlari:
Usmoniylar oshxonasida Boʻrek turlari
Birinchi bosilgan oshpazlik kitobi Melceü't-Tabbahinda Boʻrek tariflarining keng turlari mavjud. Bulrga misolllar:
Rustam Qosimov
Qosimov Rustam Sobirovich — Oʻzbekiston Prezidentining Jamoat va diniy tashkilotlar bilan aloqalar boʻyicha davlat maslahatchisi, Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi rektori.
Biografiya
2004-yil 12-mayda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vaziri etib tayinlangan.
2004-yil 13-oktabrdan 2009-yilgacha shuningdek — Oʻzbekiston Bosh vazirining taʼlim, sogʻliqni saqlash, ijtimoiy soha va yoshlar siyosati boʻyicha oʻrinbosari.
2009-2011-yillar — Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti rektori.
2016-yil 16-sentabrda yana Oʻzbekiston Bosh vazirining taʼlim, sogʻliqni saqlash, ijtimoiy soha va yoshlar siyosati boʻyicha oʻrinbosari — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vaziri etib tayinlangan.
2018-2021 — Oʻzbekiston Prezidentining jamoat va diniy tashkilotlar bilan aloqalar boʻyicha davlat maslahatchisi.
2019-2021 — Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi rektori.
2021-yil 6-mayda vafot etgan.
Kronshagen
Kronshagen Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Rendsburg-Eckernförde tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 5,35 km2. 12 128 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Kronshagenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Mavritaniya
Davlat tuzumi
Mavritaniya — respublika. Amaldagi konstitutsiyasi 1991-yilda qabul qilingan. Davlat boshligʻi — prezident (1992-yildan polkovnik Maauyya uld Sidi Ahmad Tayya). U umumiy toʻgʻri ovoz berish yoʻli bilan 6 yil muddatga saylanadi va bir necha marta qayta saylanishi mumkin. Qonun chiqaruvchi hokimiyat — 2 palatali parlament (Milliy assambleya va Senat). Ijroiya hokimiyatni prezident boshchiligidagi hukumat amalga oshiradi, bosh vazirni prezident tayinlaydi.
Tabiati
Mavritaniyaning koʻp qismi Gʻarbiy Sahroi Kabirning qumli va toshloq choʻllari, Atlantika okeaniga tutash sohili pasttekislik. Yer yuzasida pasttekisliklar va uncha baland boʻlmagan platolar koʻp. Mamlakat hududi tokembriy jinslaridan tarkib topgan qad. AfrikaArabiston platformasiga mansub. Mis, temir rudalari, shuningdek, toshtuz, gips, fosforit konlari bor. Iqlimi tropik choʻl iqlimi. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi 16—20°, iyulniki 30—32°. Eng yuqori temperatura 40—45°. Sharqdan tez-tez issiq shamol esib turadi. Yillik yogʻin 50–100 mm. Mavritaniyada Senegaldan boshqa oqar daryolari yoʻq. Ekinlarni sugʻorishda daryo, yer osti va buloq suvlaridan foydalaniladi. Choʻllarda butalar, akatsiya va boshqa oʻsadi. Mavritaniyada sudralib yuruvchilar, kemiruvchilar koʻp; chiyaboʻri, fenek tulkisi, gʻizol, kiyik va boshqa bor. Qirgʻoq suvlari ovlanadigan baliklarga boy. Bandargon milliy bogʻi mavjud.
Aholisi
Mavritaniya tub aholisining 80% dan koʻprogʻini mavrlar tashkil etadi. Ular arab tilining hasaniyya shevasida soʻzlashadi, shuningdek, barbarzenagalar, fulbe, volof, tukuler, soninke va boshqa xalqlar yashaydi. Rasmiy til — arab tili. Rasmiy din — islom. Aholining 39% shaharlarda yashaydi. Yirik shaharlari — Nuakshot, Nuadibu, Zuerat, Kaedi.
Tarixi
Mavritaniyaning qad. va oʻrta asrlar tarixi kam oʻrganilgan. 4—11-asrlarda Mavritaniyaning janubiy qismi Gʻarbiy Afrika (Gana va boshqalar) davlatlari tarkibida boʻlgan. 13—14-asrlarda Mavritaniyaning janubiy qismi Mali davlatiga qoʻshilgandan keyin arablar hukmronligi kuchaydi.
15-asrdan Mavritaniyaga portugallar, ispanlar, gollandlar, inglizlar, fransuzlar kelib, qul, oltin, sirach olib keta boshladi. 1783-yilgi Versal sulhiga koʻra, Mavritaniya sohillari tamoman Fransiyaga tobe boʻlib qoldi. 1903-yilda Fransiya Mavritaniyani oʻz protektoratiga aylantirdi. 1920-yil mamlakat rasmiy ravishda Fransiya mustamlakasi deb eʼlon kdlindi. Mavritaniya xalqi mustamlakachilarga karshi muntazam kurashib keldi.
Ikkinchi jahon urushidan keyin Mavritaniyada ozodlik harakati kuchaydi. 1946-yildan Mavritaniya Fransiyaning "dengiz ortidagi hududi". 1958-yildan Fransiya hamjamiyati tarkibida oʻzini oʻzi boshqaruvchi respublika. 1960-yil 28-noyabr da Nuakshotda mustaqil Mavritaniya Islom Respublikasi tuzilganligi eʼlon qilindi. 1961-yil mayda Mavritaniya konstitutsiyasi qabul qilindi. 1991-yildan mamlakatda koʻp partiyali tizimga oʻtiddi. Mavritaniya tashqi siyosatda bloklarga qoʻshilmaslik, barcha mamlakatlar bilan hamkorlik tamoyiliga sodiq. Mavritaniya 1961-yil noyabrdan BMT aʼzosi. Milliy bayrami — 28-noyabr — Mustaqillik kuni (1960).
Siyosiy partiyalari va kasaba uyushmalari
Respublikachilar sotsialdemokratik partiyasi, 1991-yilda tuzilgan; Demokratiya va birlik yoʻlidagi birlashma, 1991-yilda tashkil topgan; Mavritaniya uygʻonish partiyasi, 1991-yilda asos solingan. Mavritaniya mehnatkashlari ittifoqi — birlashgan umummilliy kasaba markazi, 1961-yilda tuzilgan, Xalqaro erkin kasaba uyushmalari konfederatsiyasiga kiradi.
Iqtisodiyoti
Mavritaniya — agrar mamlakat. Yalpi ichki mahsulotda qishloq xoʻjaligi (baliqchilik bilan birga) ulushi 30%, sanoat ulushi 19,2%. Ishlab chiqaruvchi kuchlar zaif rivojlangan. Mustaqillikka erishilgach, hukumat qishloq xoʻjaligi va baliqchilikni jadal rivojlantirish, xorijiy sarmoya qoʻyishni ragʻbatlantirish tadbirlarini koʻrdi. Konchilik sanoati rivoj topgan. Qayta ishlash sanoati oziq-ovqat (baliq va goʻshtni qayta ishlash, qandshakar va konserva ishlab chiqarish), kimyo, neft mahsulotlari, koʻnchilik, tikuvchilik, gilamdoʻzlik tarmoqlaridan iborat. Dengiz suvini chuchuklashtirish kurilmasi oʻrnatilgan. Yiliga 140 mln. kVt/soat elektr energiya qosil qilinadi. Anʼanaviy hunarmandchilikni rivojlantirish ragʻbatlantiriladi. Sanoat korxonalarining aksariyati Nuakshot shahrida joylashgan. Koʻpchilik aholi band boʻlgan qishloq xoʻjaligi zaif. Uning asosiy tarmogʻi — koʻchmanchi va yarim koʻchmanchi chorvachilik. Qoramol, tuya, qoʻy, echki, eshak, ot boqiladi. Baliq va dengiz jonivorlari ovlanadi. Senegal daryosi boʻyida va vohalardagina dehqonchilik qilinadi. Hududining 2/5 qismi yaylov. Asosiy oziq-ovqat ekinlari: tariq, oq joʻxori, makkajoʻxori, batat, dukkaklilar, sholi, yer yongʻoq, xurmo va boshqa Akatsiya daraxtining muayyan turlaridan ajralib chiqadigan yopishqoq modda — gummiarabik (arab yelimi) eksport ahamiyatiga ega. Tez-tez boʻlib turadigan qurgʻ-oqchilik qishloq xoʻjaligiga katta zarar yetkazadi. Temir yoʻllari uz. —0,7 ming, avtomobil yoʻllari uz. —8 ming km dan ortiq. Asosiy dengiz portlari va xalqaro aeroportlari — Nuakshot va Nuadibu. Senegal daryosining quyi oqimida kema qatnaydi. Mavritaniyadan chetga temir rudasi, oltin, gips, baliq va baliq mahsulotlari, chorva, teri va boshqa chiqariladi. Mavritaniyaga chetdan sanoat mollari, neft mahsulotlari, mashina va uskunalar, oziq-ovqat keltiriladi. Tashqi savdoda Fransiya, Italiya, Buyuk Britaniya, Yaponiya, Germaniya, AQSH, XXR bilan hamkorlik qiladi. Pul birligi — ugiya.
Maorifi, ilmiy va madaniy-maʼrifiy muassasalari
Boshlangich taʼlim majburiy hisoblanadi, biroq bolalarning oz qismi maktabga qatnaydi. Mavritaniyada 1214 boshlangʻich va 51 oʻrta maktab bor. Oʻqish muddati: boshlangʻich maktabda 6 yil, oʻrta maktabda ham 6 yil Boshlangʻich maktablarda darc arab tilida, oʻrta va oliy maktablarda fransuz tilida olib boriladi; boshlangʻich maktablarda fransuz tili ham oʻrgatiladi. Oliy oʻquv yurtlari: Nuakshotda universitet (1983), Ped. instituti (1971), Oliy maʼmuriy maktab. Butilimit shahrida Oliy islom tadqiqot instituti (1961) bor. Yoshlarning aksariyati Fransiya, Senegal va boshqa mamlakatlarning untlariga borib oʻqiydi. Mavritaniyada konchilik sanoati ilmiy tadqiqot markazi, sabzavotchilik ilmiy tadqiqot instituti, bir necha qishloq xoʻjaligi tajriba stansiyasi, Ped. hujjatlashtirish markazi (1962) bor. Nuakshotda Milliy kutubxona (1961), Milliy arxiv (kutubxonasi bilan, 1955) va Markaziy ommaviy kutubxona mavjud.
Matbuoti, radioeshittirishi va telekoʻrsatuvi
Mavritaniya da chiqadigan asosiy nashrlar: "Ash-shaab" ("Xalq", 1975-yildan, arab va fransuz tillarida chiqadigan kundalik hukumat gaz.), "Pyopl" ("Xalq", fransuz va arab tillarida yiliga 6-marta chiqadigan gaz.), "Jurnal ofisyel" ("Rasmiy gaz.", fransuz tilida haftasiga 2-marta chiqadigan hukumat xabarnomasi). Mavritaniya radioeshittirish va telekoʻrsatuv xizmatiga 1958-yilda asos solingan; arab, fransuz va mahalliy tillarda eshittirish va koʻrsatuvlar olib boradi. Mavritaniya axborot agentligi 1975-yilda tuzilgan boʻlib, 1990-yilgacha Mavritaniya matbuot agentligi deb atalgan; u hukumat nazoratida.
Adabiyoti mumtoz arab tilida, arab tilining hasaniyya shevasida va barbar tilida. Arablar kelishidan avval barbar qabilalarining xalq ogʻzaki ijodiyoti mavjud boʻlgan va u rivojlanib kelayotir. Mumtoz arab tilida dastlabki diniy va tarixiy mazmundagi asarlar 11-asrdan maʼlum. Hasaniyya shevasida qaxramonlik dostonlari va musiqiy sheʼrlar yaratilgan. 16-asrda mumtoz arab tilida dunyoviy sheʼriyat vujudga keldi. 17— 18-asrlarda U.Razga, Bu Fumuayn, Mavritaniya al-Yadali, 19-asrda U at-Telba, U. Muhamdi, U. ash-shayx Sidiya kabi atoqli shoirlar ijod qildi. Zamonaviy shoirlar orasida Al-Muxtor al-hamid, Xatri ibn-Xatri, Ualla Abnilar bor. Bakken sheʼrlari mahalliy shevada va mumtoz shaklda yozilgan.
Meʼmorligi, tasviriy va amaliy sanʼati
Mamlakat janubida neolit davriga mansub oʻnlab istehkomli manzilgohlar (tepaliklarda tosh devor bilan oʻralgan tosh uylar) topilgan. Barbarlarning eni 15 m gacha, balandligi 2 m li "shusha" deb atalgan doirasimon kabristonlari miloddan avvalgi 1ming yillikka oid deb hisoblanadi. Milodiy 7—11-asrlarda savdo yoʻllarida, quduqlar atrofida bogʻlar, tosh uylar va mayejidlar paydo boʻlib, barbar manzilgohlari hosil boʻlgan va ular asta-sekin shaharlarga aylanib borgan. 11 —12-asrlardan Mavritaniya hududida toʻgʻri burchakli, yassi tomli, ichki hovlili uylar, chorsi minorali masjidlar qurilgan. Gʻarbda imoratlar gʻishtdan gul solib qurilsa, sharqda binolar sirti suvaladi, kiraverishi qizil-oq rangda naqshlanadi. 20-asrda Nuakshot, Nuadibu shaharlarida yevropacha imoratlar barpo etildi, ayrim shaharlar oʻrta asr qiyofasida qolgan. Neolit davriga oid sanʼat asarlari (qoya toshlarga oʻyib chizilgan rasmlar, "shusha"lar) saqlangan. Oʻrta asrlarda Mavritaniya hududida arab barbarlarning madaniyati rivoj topgan. Amaliy bezak sanʼatining har xil turlari (metall, sopol, charm, yogʻoch va boshqalardan buyumlar yasash) mavritan sanʼatining oʻziga xos uslubida rivojlangan. Zargarlik va kulolchilik ravnaq topgan.
Musiqasi
Mavritaniya musiqa madaniyati mavrlar, barbarzenagalar va negroid xalqlarining turli anʼanalarini oʻz ichiga oladi. Griotlar sanʼati anʼanaviy mavritan musiqasining eng yorqin va rivojlangan qatlamidir. Ularning cholgʻu asboblari orasida 4 torli udni eslatuvchi tidinit, 12—14 torli arfaga oʻxshash qovoq poʻstlogʻidan yasalgan ardin ajralib turadi. Bayram va diniy marosimlarda zamzayya (surnay) va neffar (nay) joʻrligida koʻpchilik boʻlib aytiladigan qoʻshiqlar yangraydi. Bundan tashqari, 1 torli ud va rubobda kuylar ijro etiladi. Keyingi yillarda yevropacha zamonaviy kuylar, ayniqsa, estrada sanʼati urf boʻldi.
Kinosi
Mustaqillikka erishilgunga qadar Mavritaniyaning oʻz kino sanʼati yoʻq edi. 1967—68 yillarda mahalliy rejissyor Med Xondo dastlabki qisqa metrajli filmlarini suratga oldi. 1971 va 1974-yilda uning "O quyoshi" hamda "Qoʻshningiz, negritoslar" filmlari va 1980-yilda "Vest-Indiya" filmi ekranga chiqdi. Xondo ijodi boshqa mavritan rejissyorlari va aktyorlari taqdiriga katta taʼsir oʻtkazdi. Jumladan, kinorej. va aktyor Sidney Sokxonaning "Alloh yetimlari", "Millati — muhojir", "Safrana yoki Gapirish huquqi" filmlari muhojirlik muammosiga bagʻishlangan. Mavritaniya tabiati, anʼanalari va musiqiy madaniyatiga bagʻishlangan rangli hujjatli filmlar ham suratga olingan.
Sennevoy-le-Haut
Sennevoy-le-Haut Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Avallon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
90 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,6 km2.
Yaponiya hukumati
Yaponiya hukumatiYaponiya siyosati  Yapon nomlari
Yaponiya hukumati qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud hokimiyatlaridan iborat bo'lib , xalq suverenitetiga asoslanadi. Hukumat 1947 yilda qabul qilingan. Yaponiya Konstitutsiyasi asosida ishlaydi. Bu 47 ma'muriy bo'linmani o'z ichiga olgan unitar davlat bo'lib, imperator davlat rahbari hisoblanadi. Uning ro'li tantanali va hukumat bilan bog'liq hech qanday vakolatlarga ega emas. Buning o'rniga, Davlat vazirlari va Bosh vazirdan iborat Vazirlar Mahkamasi hukumat va davlat xizmatini boshqaradi va nazorat qiladi. Vazirlar Mahkamasi ijro etuvchi hokimiyatga ega, va uni hukumat boshlig'i bo'lgan Bosh vazir tuzadi. Bosh vazir Milliy Diet tomonidan tayinlanadi va imperator tomonidan lavozimga saylanadi.
Milliy Diet - bu qonun chiqaruvchi organ, qonun chiqaruvchi hokimiyat organi hisoblanadi. U ikki palatali bo'lib, kengashlar palatasi - yuqori palata va , vakillar palatasi - quyi palatadan iborat hisoblanadi. Uning a'zolari to'g'ridan-to'g'ri suverenitetning manbai bo'lgan, xalq tomonidan saylanadi. Konstitutsiyada suverenitetning oliy organi sifatida belgilangan. Oliy sud va boshqa quyi sudlar - sud hokimiyatini tashkil qiladi  va shtatdagi barcha sud vakolatlariga ega. U yaponiya konstitutsiyasini talqin qilish uchun yakuniy sud vakolatiga va sud nazorati vakolatiga ega. Ular qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi hokimiyatlardan mustaqil hisoblanadi. Sudyalar Vazirlar Mahkamasi tomonidan tayinlanadi, yoki saylanadi va hech qachon - ijroiya , yoki qonun chiqaruvchi hokimiyat tomonidan lavozimidan chetlatilmaydi.
Tarix
Meiji hokimiyatining tiklanishidan oldin, Yaponiya ketma-ket harbiy shōgun hukumati tomonidan boshqarilgan. Bu davrda hukumatning samarali hokimiyati mamlakatni rasman imperator nomidan boshqargan Shogunda yashagan. Shogunlar irsiy harbiy gubernatorlar bo'lib, ularning zamonaviy darajalari generalissimusga teng edi. Imperator Shogunni tayinlagan suveren bo'lsa-da, uning rollari tantanali edi va u mamlakatni boshqarishda ishtirok etmadi. Bu ko'pincha imperatorning hozirgi roli bilan taqqoslanadi, uning rasmiy vazifasi Bosh vazirni tayinlashdir.
1872-yilda Meiji restavratsiyasining Shogun Tokugava Yoshinobuning iste'foga chiqishiga olib keldi va imperatorning buyruqlarini " bajarish uchun vosita bo'lishga " rozi bo'ldi. Bu voqea mamlakatni imperator boshqaruviga qaytardi va Yaponiya imperiyasining e'lon qilinishini ta'minladi. 1889-yilda Yaponiyani gʻarb davlatlari darajasiga koʻtarish maqsadida Meydzi Konstitutsiyasi qabul qilindi, natijada Osiyoda birinchi parlament tizimi paydo boʻldi. U o'sha davrdagi Prussiya modeliga asoslangan mustaqil sud tizimiga ega aralash konstitutsiyaviy - mutlaq monarxiya shaklini ta'minladi.
Kazoku - deb nomlanuvchi yangi aristokratiya tashkil topdi. U Xeyan davrining qadimiy saroy zodagonlari, kuge va shōgunga bo'ysunuvchi sobiq Daimyo feodallarni birlashtirdi. Shuningdek, Vakillar palatasi va Tengdoshlar palatasidan iborat Imperial Diet tuzdi. Tengdoshlar palatasi a'zolari imperator oilasi, Kazoku va imperator tomonidan tayinlanganlar , Vakillar palatasi a'zolari esa to'g'ridan-to'g'ri erkaklar saylov huquqi bilan saylangan. Meydzi Konstitutsiyasida ijro hokimiyati va imperator vakolatlari o'rtasidagi aniq tafovutlarga qaramay, Konstitutsiyadagi noaniqlik va qarama-qarshiliklar oxir-oqibat siyosiy inqirozga olib keldi. Bu, shuningdek , harbiylar ustidan fuqarolik nazorati tushunchasini qadrsizlantirdi , ya'ni harbiylar siyosatga katta ta'sir ko'rsatishi va rivojlanishi mumkin edi.
2 jahon urushi tugaganidan keyin, Yaponiyaning hozirgi Konstitutsiyasi qabul qilindi. U avvalgi Imperator boshqaruvini G'arb uslubidagi liberal demokratiya shakli bilan almashtirdi.
2020 yil holatiga ko'ra, Yaponiya tadqiqot instituti milliy hukumat asosan analog ekanligini aniqladi , chunki faqat 7,5% ( 55,000 dan 4,000 ) ma'muriy protseduralar butunlay onlayn tarzda bajarilishi mumkin. Iqtisodiyot, savdo va sanoat vazirligida bu ko‘rsatkich 7,8 foiz , Ichki ishlar va kommunikatsiyalar vazirligida 8 foiz , Qishloq , o‘rmon va baliq xo‘jaligi vazirligida atigi 1,3 foizni tashkil etadi.
2021 yil, 12 fevralda, Tetsushi Sakamoto turli yosh guruhlari va jinslardagi ijtimoiy izolyatsiya va yolg'izlikni yumshatish uchun yolg'izlik vaziri etib tayinlandi.
Imperator
Yaponiya Konstitutsiyasining 6-moddasida imperatorga quyidagi tantanali vazifalar yuklangan:
Vazirlar Mahkamasi ijro etuvchi hokimiyatning manbai bo'lib, uning vakolatlarining katta qismi bevosita Bosh vazir tomonidan amalga oshirilsa-da , uning bir qancha vakolatlari imperator orqali amalga oshiriladi. Konstitutsiyaning 7-moddasida belgilangan imperator tomonidan amalga oshiriladigan vakolatlar quyidagilardir:
Ushbu vakolatlar Vazirlar Mahkamasining majburiy tavsiyalariga muvofiq amalga oshiriladi.
Shu tarzda, imperatorning zamonaviy roli ko'pincha syogunat davri va Yaponiya tarixining ko'p qismi bilan taqqoslanadi , bunda imperator katta ramziy hokimiyatga ega edi , ammo unchalik siyosiy kuchga ega emas edi ; Bu ko'pincha imperatorning o'zi tomonidan nominal ravishda tayinlangan boshqalar tomonidan o'tkaziladi. Bugungi kunda, iste'fodagi Bosh vazirning hali ham katta vakolatlarga ega bo'lgan , "soya syogun"  deb atalishi merosi biroz davom etdi.
Mali
Mali, Mali Respublikasi (République du Mali) — Gʻarbiy Afrikadagi davlat. Maydoni 1,24 mln. km², aholisi 19 mln. kishi (2020). Poytaxti — Bamako shahri. Maʼmuriy jihatdan Bamako hududi va 8 viloyat (region)ga boʻlingan.
Davlat tuzumi
Mali — respublika. Amaldagi konstitutsiyasi 1992-yil 12-yanvardagi referendumda maʼqullangan. Davlat boshligʻi — prezident (1992-yildan Alfa Umar Konare). Umumiy toʻgʻri ovoz berish yoʻli bilan 5 yil muddatga saylanadi. Qonun chiqaruvchi xrkimiyatni Milliy majlis (bir palatali parlament), ijroiya hokimiyatni prezident bilan hukumat amalga oshiradi.
Tabiati
Mali hududinshg koʻp qismi Shimoliy yarim sharning tropik mintaqasida. Yer yuzasining 90% dan koʻprogʻi tekislik, qolgan qismi togʻlardan va qoyalar orasidagi oʻyiq kamarlardan iborat. M.ning shimoliy qismida Gʻarbiy va Markaziy Sahroi Kabirning tosh, qumtosh va shagʻalli choʻllari joylashgan. Niger daryosining oʻrta oqimi keng allyuvial tekislik. M.da boksit, temir va marganets rudalari, tuz, ohaktosh, fosforit, kaolin, olmos, oltin, qalay, polimetall rudalar, uran konlari bor.
Iqlimi — tropik, issiq va quruq; janubiy chekkasida — subekvatorial. Yillik oʻrtacha temperaturasi 28—29°. Oʻrtacha yillikyogʻin 150–1500 mm. Daryolari — Senegal, Niger va ularning irmoqlari.
Mali hududining 1/2 qismi butazor, savanna; qizgʻish-qoʻngʻir tuproqli yerlarda boshokli oʻsimliklar, akatsiya, palma va baobab, qizil laterit tuprokdi yerlarda Senegal kayyasi, terminaliya va boshqa daraxtlar usadi. Janubiy chekkasida savanna oʻrmonlari, daryo boʻylarida galereya oʻrmonlari bor. Shimoliy choʻl va chala choʻllarda ohu, gʻizol, jirafa, gepard, sirtlon, savannalarda kiyik, arslon, qoplon, chiyaboʻri, fil, timsoh, begemot, qushlar yashaydi. Daryo va koʻllarda baliq koʻp. Termitlar, yovvoyi asalari, setse pashshasi va boshqa hasharotlar tarqalgan. Oʻsimliklar va hayvonlarni qoʻriklash uchun Bukl-dyu-Baule milliy bogi tashkil etilgan.
Aholisi
Malida bambara, soninke, malinke, fulbe, diula, sanu, shuningdek, xasonke, kachoro, senufo, dogon, bobo, moyey, Sahroi Kabirda tuareglar, arablar yashaydi. Aholisining 80% islom, qolganlari xristian va mahalliy dinlarga eʼtiqod qiladi. Rasmiy til — fransuz tili. Aholining qariyb 70% mahalliy bambara tilida soʻzlashadi. Aholining 25,5% shaharlarda yashaydi. Yirik shaharlari: Bamako, Mopti, Segu, Sikaso.
Tarixi
Mali — Gʻarbiy Afrikada oʻrta ayerlarda vujudga kelgan davlatlardan biri. Mamlakatga Shimoliy Afrika savdogarlari kirib kelishi bilan islom dini yoyilgan (8-asr). 19-asrning oxiridan Gʻarbiy Afrikaning markaziy hududi Fransiya mustamlakasiga aylandi. Mahalliy aholi mustamlakachilarga qarshi qattiq kurashdi. 1894-yil Niger va Senegal daryolarining yuqori va oʻrta oqimlaridagi yerlari Fransiya Sudani nomi bilan Fransiya mustamlakasi. 1895-yildan Fransiya Sudani Fransiya Gʻarbiy Afrikasi tarkibiga kirdi.
Ikkinchi jahon urushidan keyin Fransiya Sudanida ozodlik harakati kuchaydi. 1946-yil oxirida tashkil topgan Afrika demokratik birlashmasi seksiyasi — Sudan Ittifoqi partiyasi milliy ozodlik harakatiga boshchilik qildi, demokratik islohotlar oʻtkazish uchun kurash boshladi. Sudan Ittifoqi Fransiya Gʻarbiy Afrikasi mamlakatlariling taraqqiyparvar kuchlari va Fransiya Umummehnat konfederatsiyasi tarkibidagi kasaba uyushmalari koʻmagida mamlakatda yetakchi siyosiy kuch boʻlib qoldi. 1957-yil uning deputatlari Territorial assambleyada birinchi marta koʻp ovoz olishga muvaffaq boʻldilar.
1958-yil 28-sentabrda qabul qilingan Fransiya konstitutsiyasiga muvofiq, Fransiya Sudani Sudan Respublikasi nomi bilan Fransiya Hamjamiyati tarkibiga kirdi. 1959-yil Sudan Respublikasi bilan Senegal Respublikasining birlashuvidan Mali Federatsiyasi tashkil topdi. U 1960-yil iyunda Fransiya Hamjamiyati doirasida mustaqillikka erishdi. 1960-yil 20-avgustda Senegal Respublikasi Federatsiyadan chikdi. Federatsiyaning tarqalib ketishi munosabati bilan Sudan Respublikasining Qonun chiqaruvchi assambleyasi 1960-yil 22-sentabrda Sudan Respublikasini M. Respublikasi nomi bilan suveren va mustaqil davlat deb eʼlon qildi va u Fransiya Hamjamiyatidan chikdi. Sudan Ittifoqi partiyasining bosh kotibi M. Keyta respublika prezidenta boʻldi. 1968-yil noyabrdagi davlat toʻntarishi natijasida hokimiyatni M. Traore (1979—91 yillarda prezident) boshchiligidagi Milliy ozodlik harbiy qoʻmitasi egalladi. 1979-yil M. boshkaruvning fuqarolik shakliga oʻtdi.
1991-yil 25-martda davlat toʻntarishi sodir boʻldi. Hokimiyatni qoʻlga olgan A. T. Ture boshchiligidagi Xalqni qutqarish qoʻmitasi demokratik islohotlar oʻtkazishga kirishdi. 1992-yil 1-yarmida oʻtkazilgan koʻp partiyali asosdagi parlament va prezident saylovi fuqarolar boshqaruviga oʻtishni nihoyasiga yetkazdi. M. Respublikasi Oʻzbekiston Respublikasi suverenitetini 1992-yil 24-yanvarda tan oldi. Milliy bayrami — 22-sentabr — Mustaqil kuni (1960).
Siyosiy partiyalari, kasaba uyushmalari
Malida demokratiya uchun alyans — Panafrika ozodlik, birdamlik va adolat partiyasi (ADEMA), 1990-yilda tuzilgan; Mali taraqqiyot va tiklanish partiyasi, 1991-yilda tashkil etilgan; Demokratiya va rivojlanish partiyasi, 1991-yilda asos solingan; Demokratik tashabbus milliy kongressi partiyasi, 1991-yilda tuzilgan; Demokratiya va taraqqiyotuchun birlashma, 1991-yilda tashkil etilgan; Demokratiya va mehnat uchun birlashma partiyasi, 1991-yilda tuzilgan; Taraqqiyot uchun demokratik kuchlar ittifoki partiyasi, 1991-yilda asos solingan; Demokratiya va tarak,qiyot partiyasi, 1991-yil tashkil etilgan; Sudan ittifoqi — Afrika demokratik birlashmasi partiyasi, 1946-yilda tuzilgan, 1968-yilda taqikdangan, 1992-yildan yana oshkora ishlay boshlagan. Mali mehnatkashlari milliy birlashmasi kasaba uyushmasi, 1963-yilda asos solingan.
Iqtisodiyoti
Mali — afar mamlakat. Yalpi ichki mahsulotda qishloq xoʻjaligining ulushi — 55%, sanoatning ulushi — 12%. Iqtisodiy faol ahvolining 75% qishloq xoʻjaligida band. Teztez boʻlib turadigan qurgʻoqchilik mamlakat iqtisodiyotiga katta zarar yetkazadi. Qishloq xoʻjaligida yerga jamoa egaligi us-tun. Mamlakat hududining salkam 9% haydaladigan va boʻz yerlar, koʻp yillik ekinzorlar, 24% yaylov va pichanzorlar, 3,6% oʻrmon va butazorlar, qolgan qismi choʻllardan iborat. 90 ming ga yer sugʻoriladi. Haydaladigan yerlarda donli ekinlar, yer yongʻoq va paxta, shuningdek, kanop, makkajoʻxori, choy, tamaki, sholi, shakarqamish, shahar atroflarida sabzavot va meva, hamma joyda oq joʻxori, fonio, yams, maniok yetishtiriladi. Mali — Gʻarbiy Afrikadagi yirik chorvachilik mamlakatlaridan biri. Qoramol, qoʻy, echki, tuya, yilqi boqiladi. Oʻrmonlarda mebel va boshqa ehtiyojlar uchun yogʻoch tayyorlanadi. Daryolar, irmoklar va koʻllarda baliq ovlanadi.