cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Uzluksizlik mexanikasi
Uzluksizlik mexanikasi mexanikaning boʻlimi boʻlib, diskret zarrachalar emas, balki uzluksiz massa sifatida modellashtirilgan materiallar orqali kuchlarning deformatsiyasi va uzatilishi bilan shugʻullanadi. Bunday modellarni birinchi boʻlib 19-asrda frantsuz matematigi Avgustin-Lui Koshi tuzgan.
Uzluksiz modeli ob’ektning moddasi u egallagan boʻshliqni toʻliq toʻldirishini nazarda tutadi. Bu moddaning atomlardan tashkil topganligi haqiqatiga eʼtibor bermaydi, ammo atomlararo masofalardan ancha kattaroq uzunlik shkalalarida materiyaning yetarlicha aniq tavsifini beradi. Uzluksiz muhit tushunchasi massa saqlanishi, impulsning saqlanishi va energiyani tejash kabi fizik qonunlarga muvofiq materiyaning xatti-harakatlarini tavsiflovchi differentsial tenglamalar yordamida ommaviy materiyani intuitiv tahlil qilish imkonini beradi. Muayyan material haqidagi maʼlumotlar konstitutsiyaviy munosabatlarda ifodalanadi.
Uzluksiz mexanika qattiq jismlar va suyuqliklarning fizik xossalarini ular kuzatiladigan har qanday aniq koordinatalar tizimidan mustaqil ravishda koʻrib chiqadi. Bu xususiyatlar koordinata tizimlaridan mustaqil boʻlish xususiyatiga ega boʻlgan matematik ob’ektlar boʻlgan tensorlar bilan ifodalanadi. Bu matematik jihatdan qulay uzluksiz funktsiyalarga muvofiq, kontinuumning istalgan nuqtasida jismoniy xususiyatlarni aniqlash imkonini beradi. Elastiklik, plastiklik va suyuqliklar mexanikasi nazariyalari uzluksizlik mexanikasi tushunchalariga asoslanadi.
Udine
Udine Italiyaning Friuli-Venezia Giulia mintaqasida joylashgan shahardir. Udine (provinsiya) provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 56 km2. 96 402 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).
Uzluksizlik mexanikasi
Uzluksizlik tushunchasi
Uzluksizlik tushunchasi materiallardagi katta kuchlar va deformatsiyalarni oʻrganish uchun matematik asosga asoslanadi. Materiallar boʻsh boʻshliq yoki mikroskopik yoriqlar va kristallografik nuqsonlar bilan ajratilgan diskret atomlar va molekulalardan tashkil topgan boʻlsa-da, fizik hodisalar koʻpincha fazoning maʼlum bir mintaqasida tarqalgan moddani hisobga olgan holda modellashtirilishi mumkin. Uzluksizlik — bu har qanday aniq nuqtada aniqlangan mahalliy moddiy xususiyatlarga ega boʻlgan cheksiz kichik elementlarga doimiy ravishda boʻlinishi mumkin boʻlgan tanadir. Shunday qilib, ommaviy materialning xususiyatlarini uzluksiz funktsiyalar bilan tavsiflash mumkin va ularning evolyutsiyasini hisoblash matematikasi yordamida oʻrganish mumkin.
Uzluksizlik farazlaridan tashqari, uzluksiz mexanikani oʻrganishda koʻpincha ikkita boshqa mustaqil farazlardan foydalaniladi. Bular bir xillik (barcha joylarda bir xil xususiyatlarni qabul qilish) va izotropiya (yoʻnalish boʻyicha oʻzgarmas vektor xususiyatlarini taxmin qilish). Agar ushbu yordamchi taxminlar global miqyosda qoʻllanilmasa, tahlilni soddalashtirish uchun material qoʻllanilishi mumkin boʻlgan boʻlimlarga ajratilishi mumkin. Murakkab holatlar uchun ushbu taxminlardan biri yoki ikkalasi ham bekor qilinishi mumkin. Bunday hollarda material xossalarining evolyutsiyasini tavsiflovchi differensial tenglamalarni echish uchun koʻpincha hisoblash usullari qoʻllaniladi.
Asosiy kattaliklar
Uzluksiz mexanikaning qoʻshimcha sohasi elastomerik koʻpiklarni oʻz ichiga oladi, ular gʻayrioddiy giperbolik stress va kuchlanish munosabatlarini namoyish etadi. Elastomer haqiqiy uzluksizlikdir, lekin boʻshliqlarning bir xil taqsimlanishi unga gʻayrioddiy xususiyatlarni beradi.
Modellarni shakllantirish
right|thumb|200x200px| 1-rasm. Kontinuum tanasining konfiguratsiyasi Uzluksiz mexanika modellari material tanasiga uch oʻlchovli Evklid fazosida mintaqani belgilashdan boshlanadi. \mathcal B modellashtirilmoqda. Bu hududdagi nuqtalar zarrachalar yoki moddiy nuqtalar deb ataladi. Tananing turli xil konfiguratsiyasi yoki holatlari Evklid fazosining turli mintaqalariga mos keladi. Vaqtida tananing konfiguratsiyasiga mos keladigan mintaqa t etiketlanadi.
Muayyan konfiguratsiyadagi tanadagi maʼlum bir zarracha pozitsiya vektori bilan tavsiflanadi:
bu yerda \mathbf e_i muammo uchun tanlangan maʼlumot tizimidagi koordinata vektorlari (1-rasmga qarang). Bu vektorni zarracha pozitsiyasining funksiyasi sifatida ifodalash mumkin \mathbf X baʼzi mos yozuvlar konfiguratsiyasida, masalan, dastlabki vaqtda konfiguratsiya, shuning uchun
Model jismoniy maʼnoga ega boʻlishi uchun bu funktsiya turli xil xususiyatlarga ega boʻlishi kerak. boʻlishi kerak:
Modelni matematik shakllantirish uchun, Harakatni tavsiflovchi differensial tenglamalar tuzish uchun ikki marta uzluksiz differensiallanuvchi deb ham qabul qilinadi.
Uzluksizlikdagi kuchlar
Klassik Nyuton va Eyler dinamikasiga koʻra, moddiy jismning harakati tashqi taʼsir koʻrsatadigan kuchlar taʼsirida hosil boʻladi, ular ikki xil deb taxmin qilinadi: sirt kuchlari. \mathbf F_C va tana kuchlari \mathbf F_B. Shunday qilib, umumiy kuch \mathcal F tanaga yoki tananing bir qismiga qoʻllaniladigan tarzda ifodalanishi mumkin:
Yuza kuchlari
Jismning butun hajmi boʻylab ichki aloqa kuchlarining taqsimlanishi uzluksiz deb hisoblanadi. Shunday qilib, aloqa kuchining zichligi yoki Koshi tortish maydoni mavjud  maʼlum bir vaqtda tananing maʼlum bir konfiguratsiyasida ushbu taqsimotni ifodalaydi t\,\! . Bu vektor maydoni emas, chunki u nafaqat pozitsiyaga bogʻliq \mathbf x maʼlum bir moddiy nuqtaning, balki uning normal vektori bilan aniqlangan sirt elementining mahalliy yoʻnalishi boʻyicha \mathbf n.
Har qanday differentsial maydon dS\,\! normal vektor bilan \mathbf n maʼlum bir ichki sirt maydoni S\,\!, tananing bir qismini chegaralab, aloqa kuchini boshdan kechiradi ning har bir tomonida tananing ikkala qismi oʻrtasidagi aloqadan kelib chiqadi S\,\!, va u tomonidan berilgan
bu yerda sirt tortilishi, stress vektori, tortishish, yoki tortish vektori deb ham ataladi. Stress vektori freymga befarq vektordir (Eyler-Koshining kuchlanish printsipiga qarang).
Muayyan ichki yuzadagi umumiy aloqa kuchi S\,\! keyin barcha differensial sirtlardagi aloqa kuchlarining yigʻindisi (sirt integrali) sifatida ifodalanadi dS\,\!:
Uzluksiz mexanikada jism stresssiz hisoblanadi, agar tanani bir-biriga bogʻlab turish va tashqi taʼsirlarsiz uning shaklini saqlab turish uchun zarur boʻlgan atomlararo kuchlar (ion, metall va van-der-Vaals kuchlari) mavjud boʻlsa., jumladan, tortishish kuchi. Muayyan konfiguratsiyaga ega boʻlgan tanani ishlab chiqarishda hosil boʻladigan stresslar tanadagi stresslarni hisobga olgan holda ham bundan mustasno. Shuning uchun kontinuum mexanikasida koʻrib chiqilgan kuchlanishlar faqat tananing deformatsiyasi natijasida hosil boʻlgan stresslardir, sc. stressning mutlaq qiymatlari emas, balki faqat stressdagi nisbiy oʻzgarishlar hisobga olinadi.
Jism kuchlari
JIsm kuchlari jismdan tashqaridagi manbalardan kelib chiqadigan kuchlardir, ular tananing hajmiga (yoki massasiga) taʼsir qiladi. Tana kuchlari tashqi manbalardan kelib chiqadi, deyish tananing turli qismlari (ichki kuchlar) oʻrtasidagi oʻzaro taʼsir faqat kontakt kuchlari orqali namoyon boʻlishini anglatadi. Bu kuchlar jismning kuch maydonlarida, masalan, tortishish maydoni (tortishish kuchlari) yoki elektromagnit maydon (elektromagnit kuchlar) yoki jismlar harakatda boʻlgan inertsiya kuchlaridan kelib chiqadi. Uzluksiz jismning massasi uzluksiz taqsimlangan deb qabul qilinganidek, massadan kelib chiqadigan har qanday kuch ham uzluksiz taqsimlanadi. Shunday qilib, tana kuchlari vektor maydonlari bilan belgilanadi, ular tananing butun hajmida uzluksiz deb hisoblanadi, yaʼni uning har bir nuqtasiga taʼsir qiladi. Jism kuchlari tana kuchining zichligi bilan ifodalanadi (massa birligi uchun), bu ramka-inferent vektor maydoni.
Gravitatsion kuchlar holatida kuchning intensivligi massa zichligiga bogʻliq yoki proportsionaldir. materialning birligi va u massa birligiga toʻgʻri keladigan kuch bilan belgilanadi (b_i\,\!) yoki hajm birligiga (p_i\,\!). Ushbu ikki spetsifikatsiya tenglama boʻyicha material zichligi orqali bogʻliq. Xuddi shunday, elektromagnit kuchlarning intensivligi elektromagnit maydonning kuchiga (elektr zaryadiga) bogʻliq.
Uzluksiz jismga qoʻllaniladigan umumiy tana kuchi quyidagicha ifodalanadi
Jism kuchlari va jismga taʼsir qiluvchi aloqa kuchlari maʼlum bir nuqtaga nisbatan mos keladigan kuch momentlariga (momentlar) olib keladi. Shunday qilib, umumiy qoʻllaniladigan moment \mathcal M kelib chiqishi haqida tomonidan berilgan
Materiallarning mexanik xatti-harakatlarini tahlil qilishda odatda hisobga olinmaydigan baʼzi vaziyatlarda yana ikkita turdagi kuchlarni kiritish kerak boʻladi: bular juft kuchlanishlar (sirt juftliklari, aloqa momentlari) va jism momentlari. Juft kuchlanishlar — bu sirtga qoʻllaniladigan maydon birligiga toʻgʻri keladigan momentlar. Jism momentlari yoki tana juftlari — bu tana hajmiga qoʻllaniladigan birlik hajmga yoki birlik massaga toʻgʻri keladigan momentlar. Ikkalasi ham elektr maydoni taʼsirida qutblangan dielektrik qattiq uchun stressni, molekulyar tuzilishi hisobga olinadigan materiallarni (masalan, suyaklar), tashqi magnit maydon taʼsirida qattiq moddalarni va dislokatsiya nazariyasini tahlil qilishda muhim ahamiyatga ega. metallar.
Faqat kuchlar tomonidan ishlab chiqarilgan momentlarga qoʻshimcha ravishda tana juftliklari va juft stresslarni koʻrsatadigan materiallar qutbli materiallar deb ataladi. Qutbsiz materiallar faqat kuch momentlariga ega boʻlgan materiallardir. Uzluksiz mexanikaning klassik tarmoqlarida kuchlanishlar nazariyasining rivojlanishi qutbsiz materiallarga asoslanadi.
Shunday qilib, tanadagi barcha qoʻllaniladigan kuchlar va momentlarning yigʻindisi (koordinatalar tizimining kelib chiqishiga nisbatan) quyidagicha berilishi mumkin:
Kinematika: harakat va deformatsiya
right|thumb|400x400px| 2-rasm. Uzluksiz jismning harakati. Uzluksiz jismning konfigürasyonunun oʻzgarishi joy oʻzgarishiga olib keladi. Jismning siljishi ikkita komponentdan iborat: qattiq jismning siljishi va deformatsiya. Qattiq jismning siljishi uning shakli yoki hajmini oʻzgartirmasdan tananing bir vaqtning oʻzida tarjimasi va aylanishidan iborat. Deformatsiya tananing shakli va / yoki hajmining dastlabki yoki deformatsiyalanmagan konfiguratsiyadan oʻzgarishini anglatadi joriy yoki deformatsiyalangan konfiguratsiyaga  (2-rasm).
Uzluksiz jismning harakati yoki deformatsiyasida uzluksizlik mavjud, yaʼni:
Barcha keyingi konfiguratsiyalarga havola qilingan mos yozuvlar konfiguratsiyasini yoki dastlabki holatni aniqlash qulay. Malumot konfiguratsiyasi tana hech qachon egallaydigan konfiguratsiya boʻlishi shart emas. Koʻpincha, konfiguratsiya t=0 mos yozuvlar konfiguratsiyasi hisoblanadi,. Komponentlar X_i pozitsiya vektorining \mathbf X zarrachaning mos yozuvlar konfiguratsiyasiga nisbatan olingan koordinatalari material yoki mos yozuvlar koordinatalari deb ataladi.
Qattiq jismlarning harakati yoki deformatsiyasini yoki suyuqliklar oqimini tahlil qilganda, vaqt davomida konfiguratsiyalar ketma-ketligini yoki evolyutsiyasini tavsiflash kerak. Harakatning bitta tavsifi material tavsifi yoki Lagranj tavsifi deb ataladigan material yoki mos yozuvlar koordinatalari boʻyicha amalga oshiriladi.
Mnemonika
Mnemonika (yunoncha mnemonika — eslab qolish sanʼati) — sunʼiy assotsiatsiyalar hosil qilish yoʻli bilan esda olib qolishni osonlashtiruvchi va xotira hajmini kengaytiruvchi usullar tizimi. Baʼzi mnemonistlar oʻzlashtirishda har xil sunʼiy usullarni qoʻllashga oʻrganganligi tufayli katta hajmdagi, hatto maʼnosiz materialni tez esda olib qolish qobiliyatiga erishadilar. Lekin xotira samaradorligini tub maʼnoda oshirish uchun sunʼiy usullardan foydalanish ikkinchi darajali hamda yordamchi boʻlib hisoblanadi. Umuman, mexanik ravishda yod olishga qaraganda maʼnosini tushunib yod olish maʼqul va samarali usuldir.
Kalandak (Rasht tumani)
Kalandak (Rasht tumani)  (Каландак (деҳа, н. Рашт))  — Tojikiston Respublikasining Rasht tumani,Tagoba jamoatiga qarashli daha. Dahadan jamoat markazigacha 8 km ,tuman markazigacha 40 km.
Aholisi
Aholisi —   326 kishi.
Essel
Essel Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Heidekreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 34,06 km2. 1076 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Esselning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
1875
1875-yil — juma kuni boshlanuvchi yil (taqvimni bu yerda koʻring). Bu davrda turli xalqlarda Grigoriy, musulmon, Eron, bahoiy va boshqa taqvimlar ishlatildi.
Voqealar
Avliooyotada ilk marta 1875-yili Rassiyadan ko'chib kelgan dehqonlar manzilgohlari paydo bo'lgan.
Unterengstringen
Unterengstringen Shveysariyaning Zürich kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Dietikon okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 3.32 km2. 3058 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Hududi
Unterengstringenning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Ellon (Fransiya)
Ellon Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Bayeux tumani tarkibiga kiradi.
Miqdor oʻzgarishlarining sifat oʻzgarishlariga oʻtishi qonuni
Miqdor oʻzgarishlarining sifat oʻzgarishlariga oʻtishi qonuni — dialektikaning qonunlaridan biri. Tabiat, jamiyat va tafakkur taraqqiyotining eng umumiy tarzini ochib beradi. Uni Gegel taʼriflab bergan. Rivojlanish murakkab jarayon boʻlib, unda miqdor va sifat oʻzgarishlari sodir boʻladi. Predmet yoki hodisaning rivojlanishi avval asta-sekin roʻy beradigan miqdor oʻzgarishlaridan boshlanadi. Miqdor oʻzgarishlari maʼlum darajaga yetgach, meʼyorning buzilishi tub sifat oʻzgarishlariga olib keladi. Miqdor sifatga oʻtadi. Miqdor oʻzgarishlari turli shaklda sodir boʻladi. Miqdor oʻzgarishlari obyekt qismlari sonining oʻzgarishi shaklida, makoniy shakllarning yoki elementlar aloqadorligi tartibining oʻzgarishi va h.k. shakllarda sodir boʻlishi mumkin. Obyektiv voqelikda faqat miqdor oʻzgarishlari sifat oʻzgarishlariga olib kelmay, sifat oʻzgarishlari ham miqdor oʻzgarishlariga olib keladi, vujudga kelgan yangi sifat doirasida miqdor koʻrsatkichlari rivojlanadi. Mas, Oʻzbekiston Respublikasining mustaqillikka erishganligi — sifat oʻzgarishi. Natijada xalq xoʻjaligi, iqtisodiy taraqqiyot uchun yangi imkoniyatlar vujudga keldi, xalqning iqtisodiy, siyosiy, madaniy ravnaqi uchun keng yoʻl ochildi.
Miqdor oʻzgarishlari nisbatan sokin, uzluksiz davom etsa, sifat oʻzgarishlari uzilishli, sakrashsimon boʻladi. Rivojlanish jarayonida eski sifatning yangi sifatga aylanishi uzluksizlikning uzilishi yoki sakrash deb ataladi. Sakrash — rivojlanish jarayonida qonuniy sodir boʻladigan burilish nuqtasi, taraqqiyot zanjiridagi zaruriy halqadir. Sakrash oʻzgarishning eng intensiv shakli, rivojlanish maromining oliy nuqtasidir, uning natijasida eski narsa yemiriladi, yangi narsa vujudga keladi. Bir sifatdan ikkinchi sifatga oʻtish sakrash orqali boʻlishi umumiy qoida boʻlib, u xali bu sakrash har bir tayin vaziyatda tayin narsa va hodisalarga nisbatan qanday amalga oshishini koʻrsatib bermaydi. Hodisaning bir sifat xrlatdan boshqa holatga oʻtishi yoʻqolish va paydo boʻlishning, mavjudlik va yoʻqlikning, inkor va tasdiqning birligidan iborat (qarang Qarama-qarshiliklar birligi va kurashi qonuni). Sakrashda yangi yuzaga kelayotgan hodisa eskisini inkor etadi; bunda sifat va miqdor oʻzgarishlari birbirini taqozo etadi (qarang Inkorni inkor qonuni). Dialektika sakrashlarning, bir sifatdan ikkinchi sifatga oʻtish shakllarining xilma-xilligini jiddiy hisobga olishni, har bir muayyan vaziyatda shu oʻtishning tayin shakllarini aniqlab, bilib olgan holda ish koʻrishni talab qiladi. Eng muhimi — sakrashning, oʻsishning tayin shaklini payqab olish, topish, ifodalash va shunga qarab harakat qilish kerak.
M.oʻ.s.oʻ.oʻ.q. dialektikaning boshqa qonunlari singari ilmiy bilish va amaliy faoliyat uchun katta ahamiyatga ega. U bizga obyektiv dunyoning rivojlanish jarayonini toʻgʻri tushunib olish, narsa va hodisalarning sifat jihatidan oʻzgarish tarzini anglash va undan jamiyatni yanada rivojlantirishda foydalanish imkonini beradi. Abdulla Ayupov.
Ellon (Fransiya)
Aholisi
343 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 50,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,8 km2.
1876
1876-yil — shanba kuni boshlanuvchi kabisa yil (taqvimni bu yerda koʻring). Bu davrda turli xalqlarda Grigoriy, musulmon, Eron, bahoiy va boshqa taqvimlar ishlatildi.
Issiqlik reaktori
Issiqlik reaktori - yadro yoqilgʻisining boʻlinish reaksiyasi koʻpincha issiklik yoki sekin neytronlar bilan vujudga keladigan yadro reaktori. I. r. ning tez reaktorlardan farqi I. r. ning faol (aktiv) zonasida neytronlarni samarali sekinlashtirgich (suv, ogʻir suv, grafit va b.) borligidir. Bu muhitda yadro yoqilgisi tabiiy uran yoki 235U, 239U, yohud 233U ham boʻladi. Oʻzaklarida yadro yoqilgʻisi boʻlgan issiklik ajratuvchi elementlardan tashqari bu zonada yutuvchi elementlari boʻlgan boshqarish sterjenlari joylashtiriladi. Aktiv zonali neytronlar qaytargich (berilliyli, grafitli va b.) bilan oʻraladi. Yadro yoqil-gʻisini sovituvchi issiklik eltgichlar sifatida, asosan, suv (ogʻir suv), geliy, karbonat angidrid, organik suyukliklar ishlatiladi. Atom yadrolarining boʻlinishi, asosan, tez neytronlar hisobiga yuz beradigan tez reaktorlarga nisbatan issiklik (sekin) neytronli reaktorlarda yadro yoqilgʻi-sining kritik massasi kichik, konst-ruksiyasi sodda boʻlib, dunyoning barcha mamlakatlarida qoʻllaniladi. I. r. ning energetik va tadqiqot xillari bor.
Várad
Várad — Vengriyaning Baranya tumanidagi qishloq.
Issiqlik tashuvchilar
Issiqlik tashuvchilar - issiqroq jismdan sovuqroq jismga is-siklik uzatishda qoʻllaniladigan harakatlanuvchi muhit. I. t. issiklik bilan taʼminlash, isitish, shamollatish (ventilyasiya) tizimlarida, texnologik issiklik va b. qurilmalarda sovitish, quritish, termik ishlov berish va b. uchun xizmat qiladi. Yoqilgʻi oʻchoq (tu-tun) gazlari, suv, suv bugʻi, suyuq me-tallar (kaliy, natriy, simob), freon va b. eng keng tarqalgan I. t. hisoblanadi. I. t. issiklikni uzatish jarayo-nida agregat holatini (qaynayotgan su-yuqlik, kondensatlanayotgan bugʻ) oʻzgartirishi yoki bu holatni oʻzgartirmay saqlab qolishi (qaynamayotgan suyuqlik, oʻta qizdirilgan bugʻ, kondensatlanmaydigan gaz) mumkin. Birinchi holda I. t. ning temperaturasi oʻzgarmay qoladi, chunki faqat fazaviy oʻtish issiqligigina uzatiladi; ikkinchi holda esa temperatura oʻzgaradi (pasayadi yoki koʻtariladi). Yadro reaktorida I. t. ga alohida talablar qoʻyiladi.
Trosly-Loire
Trosly-Loire Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Laon tumani tarkibiga kiradi.
Qazançı (Zangilan)
Qazançı (Gazanchy) — Ozarbayjon ning Zangilon tumoni tarkibiga kiruvchi qishloq.
Trosly-Loire
Aholisi
592 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 38,9 nafar kishi.
Buxoro (maʼnolari)
Buxoro:
Trosly-Loire
Geografiyasi
Maydoni — 15,2 km2. Dengiz sathidan 43 – 157 m balandlikda joylashgan.
Ashville (Pennsylvania)
Ashville AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Cambria County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
264 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 0,5 km2. Shundan 0,5 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 607 m balandlikda joylashgan.
San Juan de Moró
San Juan de Moró Ispaniyaning Valensiya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Castellón provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 29,1 km2. Aholisi — 2910 kishi (2010).
Buxoroteks aksiyadorlik jamiyati
Buxoroteks aksiyadorlik jamiyati — toʻqimachilik sanoati korxonasi. "Oʻzbekengilsanoat" davlat uyushmasi tarkibiga kiradi. Buxoro shla joylashgan. 1970-yil qurilishi boshlanib, 1974-yilda 1yigiruvtoʻquv fabrikasi, 1976-yilda ip boʻyash fabrikasi, 1981-yilda 2yigiruv fabrikasi, 1982-yilda 2 toʻquv fabrikasi ishga tushirilgan. 1974—83 yillarda Buxoro ipgazlama kombinati, 1984-yil Buxoro toʻqimachilik kombinati, 1985—93 yillarda Buxoro ipgazlama birlashmasi nomlari bilan atalgan. 1994-yildan hozirgi nomda va ochiq turdagi aksiyadorlik jamiyati. Ip, xom surp va tayyor gazmollar, shuningdek momiq sochiqlar ishlab chiqaradi. Yillik loyiha quvvati 22139 t paxta kalava, 126,5 mln. pogon m xom surp, 128,6 mln. pogon m tayyor gazlama. 1996-yilda 25,5 mingt kalava ip, 89,4 mln. pogon m xom surp, 92,6 mln. pogon m tayyor gazlama, 10,4 mln. dona sochiq ishlab chiqardi. Korxonada 9,3 mingdan ziyod kishi ishlaydi (2001). Korxona oʻz mahsulotlarini AQSH, Shveysariya, Germaniya, Gollandiya, Italiya, Turkiya, Avstriya, Rossiya, Ukraina, Belarus kabi davlatlarga eksport qiladi. Buxoroteks aksiyadorlik jamiyati andozalariga moye raqrbatbardosh va sifatli mahsulot ishlab chiqargani uchun "Oltin globus" xalqaro mukofoti bilan taqdirlangan (1994). Korxonada Shveysariya, Germaniya, Rossiya, Gollandiyada tayyorlangan zamonaviy uskunalar oʻrnatilgan. Gʻijduvon, Vobkent, Olot, Qorakoʻlda filiallari bor.
NGC 4725
NGC 4725 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi SBab/P tipli galaktikadir.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Tizi Rached tumani
Tizi Rached tumani — Jazoirning Tizi Ouzou viloyatidagi tuman hisoblanadi.
Tolibjon Madumarov
Madumarov Tolibjon Abdumalikovich — 1959-yil 2-dekabrda Andijon viloyati Paxtaobod tumanida tugʻilgan. 2016-yilda „ Shuhrat “ medali bilan taqdirlangan.
Taʼlim olishi va mehnat faoiliyati
1984-yilda Namangan davlat pedagogika institutini tamomlagan. Mutaxassisligi boʻyicha geografiya va biologiya oʻqituvchisi, professor. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Qonunchilik va sud-huquq masalalari qoʻmitasi raisi oʻrinbosari. Senatning mahalliy hokimiyat vakillik organlari faoliyatini kuchaytirishga ko‘maklashuvchi komissiyasi raisi.
Robert Piris
Klublardagi faoliyati
Robert Piris „Rubio New“ futbol klubi tarbiyalanuvchisi hisoblanadi. 2010-yil 13-mayda „Sportivo Luqueno“ futbol klubiga qarshi oʻyinda u Paragvay premyer ligasida debyut qilgan. Dastlabki ikki mavsumda Robert Piris asosiy jamoaga qoʻshilmagan va kamdan-kam maydonga tushgan. 2012-yilda u musobaqada gʻolib chiqgan va klubning asosiy yarim himoyachisiga aylangan. 2014-yil 2-oktabr kuni „12 de Octubre“ futbol klubiga qarshi kechgan bahsda Robert Piris „Rubio New“ futbol klubi darvozasiga ilk golini urgan.
2015-yilning yozida Robert Piris „Olimpia“ futbol klubiga koʻchib oʻtgan. 5-iyul kuni „Sportivo Luqueño“ futbol klubiga qarshi oʻyinda u yangi klubi safida debyut qilgan. Oʻsha yili Robert Piris mamlakat chempioni boʻlgan. 2016-yilning yozida Robert Piris „Rubio New“ futbol klubiga qaytgan.
Xalqaro faoliyati
2011-yilda Paragvay yoshlar terma jamoasi tarkibida Robert Piris Ekvadorda boʻlib oʻtgan Janubiy Amerika yoshlar chempionatida ishtirok etgan. Turnirda Robert Piris Chili, Venesuela, Urugvay va Braziliya jamoalariga qarshi oʻyinlarda ishtirok etgan.
2013-yil boshida Robert Pirisda Argentinada boʻlib oʻtgan Janubiy Amerika yoshlar chempionatining kumush medali sovrindori boʻlgan. Turnirda Argentina, Ekvador, Urugvay va Kolumbiya jamoalariga qarshi oʻyinlarda maydonga tushgan.
Oʻsha yilning yozida Robert Piris Turkiyada boʻlib oʻtgan yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etgan. Turnirda u Mali, Meksika, Gretsiya va Iroq terma jamoalariga qarshi oʻyinda maydonga tushgan.
2016-yilning 28-may kuni Robert Piris Paragvay terma jamoasi safida Meksikaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida debyut qilgan.
2016-yilda Robert Piris AQShda boʻlib oʻtgan Amerika kubogida ishtirok etgan. Turnirda u Kosta-Rika va Kolumbiya jamoalariga qarshi oʻyinlarda maydonga tushgan.
Fagagna
Fagagna Italiyaning Friuli-Venezia Giulia mintaqasida joylashgan kommunadir. Udine provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 37 km2. 6271 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Mnemosxema
Mnemosxema — boshqariladigan obyektning boshqarish pulti, shchiti, paneli yoki signal tablosiga oʻrnatiladigan shartli tasviri. M. obyektning holatini yoki ishlab chiqarish jarayonining borishini yaqqol koʻrsatib turadi. Ishorali (belgili) va yorugʻlikli xillarga boʻlinadi. Boshqariladigan (yoki nazorat qilinadigan) obyekt elementlari umumiy qabul qilingan elektr, texnologik, transport va boshqa sxemalarda tasvirlanadi. Masalan, elektr stansiya M. sida dvigatel va generatorlar doyra bilan, viklyuchatellar kvadrat bilan belgilanadi. Kuchlanishning qandayligiga qarab, bu elementlar turli rangga boʻyab qoʻyiladi. M.ning operatorlik va dispetcherlik xillari bor. Operatorlik M.sida barcha texnologik komplekslar bir joyga jamlangan boʻladi, dispetcherlik M.sida esa koʻp obyektlar va texnik komplekslardan iborat tizim butun territoriya boʻylab taqsimlanadi. M. boshqariladigan obyekt murakkab boʻlgan, ishlab chiqarish jarayoni koʻp parametrlar boʻyicha nazorat qilinadigan va boshqa joylarda ishlatiladi. M.dan texnika koʻrgazmalarida namoyish qilinadigan modellar va oʻquv qoʻllanmasi sifatida ham foydalaniladi.
1878
1878-yil — seshanba kuni boshlanuvchi yil (taqvimni bu yerda koʻring). Bu davrda turli xalqlarda Grigoriy, musulmon, Eron, bahoiy va boshqa taqvimlar ishlatildi.
Komarovka (Shimoliy Qozog'iston viloyati)
Komarovka (Камаровка)—Shimoliy Qozogʻiston viloyati Ayirtau tumaniga qarashli qishloq boʼlib Antovo okrugi tarkibiga kiradi.KATO kodi— 593233580.
Aholi
1999-yilda qishloq aholisi 472 kishidan iborat bo'lgan (239 erkak va 233 ayol). 2009-yilgi sanoq natijalariga ko'ra qishloqda 379 kishi yashagan (196 erkak va 183 ayol).
Buxoro—Ural magistral gaz quvuri
Buxoro—URAL GAZ YOʻLI — yirik gaz magistrali. Rossiyaning Ural sanoat rayoni va Gʻarbiy Kozogʻistonni Buxoro (Gazli rayoni) tabiiy gazi bilan taʼminlash uchun kurilgan. lyoʻli Buxoro — Chelyabinsk oʻrtasida (uz. 1900 km) 1963-yilda, 2yoʻli Buxoro — Sverdlovsk oʻrtasida (uz. 2100 km) 1965-yilda ishga tushirilgan. Uning bir kismi (489 km) Oʻzbekiston hududidan oʻtadi. Bu gaz yoʻllarida diametri 1020 mm li kuvurlar yotqizilgan. Gaz yoʻli boʻylab kompressor st-yalari kurilgan. Undan yiliga 21 mlrd. m3 gaz oʻtadi. Keyinchalik bu gaz yoʻliga Turkmaniston va Qozogʻistondagi gaz konlaridan olinadigan yoqilgʻini oʻtkazadigan gdzoprovodlar tutashtirilgan.
Shoh Ismoil Safaviy
Shoh Ismoil Safaviy (Ismoil I yoki Shoh Ismoil (toʻliq ismi: Abul-Muzaffar Ismoil ibn Haydar as-Safaviy; 1487-yil 17-iyul, Ardabil, Oq qoʻyunli - 1524-yil 23-may, Sarab, Safaviylar davlati) — Safaviylar mazhabining shayxi (1494—1524). Ozarbayjon davlati Safaviylar imperiyasining asoschisi va birinchi hukmdori ; shoir.
Ozarbayjon Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 7-maydagi 211-sonli qarori bilan Shoh Ismoil Xataining asarlari Ozarbayjon Respublikasinida davlat mulki deb eʼlon qilingan asarlar roʻyxatiga kiritilgan.
U asos solgan Safaviylar davlati 1736-yilgacha mavjud boʻlgan. Ismoil Safaviy 1501-yildan boshlab Ozarbayjonning butun hududini ozod qildi va Eron, Iroq, Sharqiy Anadoulu kabi hududlarni yagona davlatga birlashtirdi.
U birinchi marta Ozarbayjon hududlarini yagona davlat tarkibida birlashtirib, turk tilini davlatning rasmiy tili deb e’lon qilgan.
U oʻz asarlarini „Xatai“ taxallusi bilan yozgan. Shu sababdan ham u Shoh Ismoil Xatai nomi bilan ham tanilgan. Xatai asosan ozarbayjon turkchasida, va qisman forscha va arab tilida asarlar bitgan.
Kelib chiqishi
Shoh Ismoil I ning oltinchi ajdodi - Ardabilning markaziy qismida joylashgan Safaviylar soʻfiylik tariqatining asoschisi boʻlgan Shayx Safiyuddin Ishoq Ardabiliydir (1252—1334). Bir qator manbalarda Safaviylarning ajdodlari tarixini XI asrda yashagan Shayx Safiyuddinning yettinchi ajdodi Firuzshoh Zarrinkulaga borib taqalishi taʼkidlangan va uning ettinchi shialar imomi Muso al-Kazimning avlodi ekanligini taʼkidlaydi. Ammo, tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, Firuzshohiyni paygʻambarlar va imomlarning avlodlari bilan imom Muso al-Kazim orqali bogʻlashga urinish, hokimiyat tepasiga kelganidan keyin Safaviylar sulolasi hukmronligining qonuniyligini oqlash uchun qilingan. Tarixshunoslik Firavzhoh Janubiy Arabistondan (Yaman), Kurdistondan va hattoki Fors viloyatidan Ardabil viloyatidagi Ozarbayjonga koʻchib oʻtgan deb daʼvo qilib, Safaviy ajdodlarini turkiy boʻlmagan entoslar bilan bogʻlashga bir necha bor urinishlar qildi. Biroq, tadqiqotlar chuqurlashib borishi bilan bir qator mahalliy va xorijiy olimlar Safaviy ajdodlari turk kelib chiqishi ekanligi haqida inkor etib boʻlmaydigan dalillarni oʻrnatdilar.
Safaviylar sulolasining ildizlari ozarbayjon oilalaridan kelib chiqqan va shayx Safining oʻzi, hatto yoshligidan, hatto Fors viloyatlarida ham koʻplab oʻrta asr manbalarida turklarning oʻgʻli sifatida tanilgan turk pirlari sifatida bir necha bor zikr qilingan.
V. V. Bartold Safaviylar sulolasining kelib chiqishi turkiy ekanligini taʼkidlab, shunday deb yozgan
„Ardabil shayxlari, albatta, fors emas, turkiy kelib chiqishi boʻlgan.“ IP Petrushevskiy ham xuddi shu fikrda boʻlib, Safaviylar sulolasi asli Janubiy Ozarbayjon, Ardabildan boʻlgan, Safaviylar soʻfiy-darveshlar tariqati merosxoʻr shayxlar edi, deb yozgan va „birinchi Safaviy shayxlar Ardabilda yashagan, ularning ona tili ozarbayjon boʻlgan“. Tasavvufning fransuz tadqiqotchisi Massignon Safaviylar mazhabini „Suhravardiya darvesh tartibining ozarbayjon boʻlimi“ deb taʼriflaydi.
Hayoti
Shoh Ismoil Safaviy 1487-yil 17-iyulda nufuzli ozarbayjon oilasida tugʻilgan. U otasi tarafidan Shayx Safiyuddinning avlodi edi. Shoh Ismoilning otasi shayx Haydar, bobosi shayx Junayd edi. Uning onasi Alemshoh Bey, Aggoyunlu hukmdori Uzun Xasanning qizi va Sulton Yagubning singlisi edi. Shoh Ismoilning yigirma beshinchi bobosi Abulgasim Hamza va uning oʻn beshinchi bobosi Qizilbosh Firuzning qabrlari hanuzgacha Ardabil yaqinidagi Shayx-Kaxralon qishlogʻida turibdi. Mahalliy aholi bu qabrlarni ziyoratgoh deb bilishadi.
Dixon (Iowa)
Dixon AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Scott okrugi tarkibiga kiradi.
Gilten
Gilten Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Heidekreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 33,37 km2. 1185 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Dixon (Iowa)
Aholisi
247 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 635,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,39 km2. Shundan 0,39 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 206 m balandlikda joylashgan.
Shoh Ismoil Safaviy
Hayoti
Ardabil yaqinidagi Shamasi jangida shayx Sulton Ali magʻlub boʻldi va oʻldirildi. Shayx vafotidan keyin soʻfiylar Ismoil va uning ukasi Ibrohimga Ardabilda yashirinishga yordam berishdi. Ulardan keyin Haydarning oʻgʻillarini har qanday yoʻl bilan qoʻlga olish va yoʻq qilish boʻyicha koʻrsatma berilgan Eyba Sulton qoʻshinlari shaharga kirib kelishdi. Ismoilning onasi dastlab Alemshoh Bey ularni yashirgan shayx Safiyuddin maqbarasini tark etib, Safaviy shogirdlaridan biri Gʻoziy Ahmad Kakulining uyiga koʻchib oʻtdi va uch kun shu yerda qoldi. Etti yoshli bola Xonjan ismli ayolning qaramogʻiga topshirildi. Qizilboshlar shayx Ismayiliy va uning ukasi Ibrohimiyni Ardabilda yashirgandan soʻng, ularni Rashtga, soʻng Laxijonga va undan keyin Gilonning Biyepish viloyatining hukmdori Garkiya Mirzo Aliga olib kelishdi. U arab va fors tillarini oʻrgatish va Qurʼon tilovat qilish uchun Ismoil va uning ukasini tarbiyachi qilib taniqli olim Shamsaddin Lahijiyni tayinlagan.
Serres-Castet
Serres-Castet Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Pyrénées-Atlantiques departamenti Pau tumani tarkibiga kiradi.
Shoh Ismoil Safaviy
Erzinjonnga amalga oshirilgan yurish
1499-yil avgustda shayx Haydarning oʻn uch yoshli oʻgʻli Lahijondan Ardabilga yoʻl olganida, unga yoʻlda eng yaqin odamlar: Husayn bey Lala Shamli, Abdulali bey Dada, Xadim bey Xulafa, Rustam bey Garamanli, Bayram bey Garamanli, Ilyos bey Khunuslu va Garapiri bey Gajar. Ular Deylamdan oʻtib, Taromga kelishadi. Bekatlar paytida Ismayil guruhiga „Rum va Damashq“ qabilalarining tarafdorlari qoʻshildi. Taromda jami 1500 qizil boshli kuchlar tekshirildi. U yerdan Qizilboshlar Ardabilning janubi-gʻarbiy qismida joylashgan Xalxalga koʻtarilib, qishlash uchun Kaspiy dengizi yaqinidagi Archivanga kelishdi. 1500-yil bahorida Shayx Ismoil Archivandan Araz daryosining shimolidagi togʻli hududga, Goʻycha koʻlining janubiy qirgʻogʻiga koʻchib oʻtdi. Bu yerda Arashli va Zulgadar qabilalari Qizilboshlarga qoʻshilishdi.
Serres-Castet
Aholisi
3439 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 251,0 nafar kishi.
Shoh Ismoil Safaviy
Erzinjonnga amalga oshirilgan yurish
Ismoil Chukursadidan oʻtib, u Doqquz Ulam degan joyga keldi. Bu yerda unga Kichik Osiyoda bir guruh qizil sochlar boshchiligidagi loʻli Ilyos qoʻshildi. Keyin Ismoil oʻz otryadi bilan Kichik Osiyoga koʻchib oʻtdi va uning ustasi qabilasi yashagan Mingol platosiga keldi. U Tarjan hududidagi Kagizman va Sarigaya platosi orqali Erzincanga etib bordi. Shayx Ismoil Ozarbayjondan Kichik Osiyoga oʻtishdan oldin shamli, yunon, ustagli, zulqadar, qajar, tekeli, afshar, varsag qabilalari va Garadagʻ soʻfiylaridan 7000 gʻaziylar toʻplangan.
Serres-Castet
Geografiyasi
Maydoni — 13,7 km2.
Shoh Ismoil Safaviy
Erzinjonnga amalga oshirilgan yurish
Erzincanda harbiy yurish yoʻnalishi Qizilbash oqsoqollari yigʻilishida muhokama qilingan. Baʼzilar, kelayotgan qishni Erzincanda oʻtkazish va qoʻshimcha kuchlarning kelishini kutish uchun etarli kuchimiz yoʻqligini taʼkidladilar va u yerda qishlashni taklif qildi. Biroq, bu takliflarning hech biri qabul qilinmadi.Ismoil Shirvonshoh Farrux Yasarga qarshi yoʻnaltirilishi toʻgʻrisida qaror qabul qilindi.
Shoh Ismoilning jangi
Ismoil amirlarining Gruziyaga va Gʻarbiy Ozarbayjon (hozirgi Armaniston) erlariga bir necha marta bostirib kirgandan soʻng, 1500-yilda Farrux I yetti ming qizil bosh bilan Yasarga hujum qildi. Abidin bey Davachi Shamli, Husayn bey Lela Shamli, Muhammad bey Ustajli, Ahmad bey Ustajli, Bayram bey Garamanli, Gilinc bey Garamanli, Garaja Ilyos Bayburtlu, Ilyos bey Hunuslu, Sultonshoh bey Afshar, Dana bey Afshar, Xalil bey Mohdar, Husayn bey Sufrachi Afshar, Piri bey Parvanachi Afshar, Lela Muhammad Takali, Bekir bey Cagirli, Piri bey Gajar, Salmon bey Xazin Zulgadarli jang qilayotgan qizil sochlar qatoriga kirgan. Shoh Ismayi Shirvondagi bir kishidan Farrux Yasarning Ismoilga otasining taqdiri uning boshiga tushishini aytgani haqida maʼlumot oldi. Ismoil Giloniyga bordi va aholidan Shirvonshoh uning yaqinlashayotganini eshitganini va urushga tayyorgarlik koʻrish uchun Shemaxi shahrini tark etganini va yaxshi mustahkam Gabala qalʼasiga borganini bildi.
Shuning uchun Ismoil Shemaxini qoʻlga olishga qaror qildi. U aholini shahardan qochib ketishining oldini olish va ularning xavfsizligini taʼminlash maqsadida oʻz odamlarini Gulu bey Shamaxiga yubordi. Biroq, Ismoil Shamaxiga kirganida, butun aholi shaharni tark etganini va togʻlarga yashiringanligini bildi. Bir necha kun Shamaxida boʻlganidan keyin Ismoil Shirvonshoh oʻz qoʻshinlari bilan Bugurt qalʼasi yaqinidagi oʻrmonda lager qurganini bildi. Qizil boshlarning Shamaxini egallab olgani haqidagi xabarni olgan Farrux Yasar Gulustan qalʼasiga chekinishga qaror qildi. Gabalaga hujum qilmoqchi boʻlgan Ismoil Shirvonshohning Guluston qalʼasiga borishini bilib qoldi. Shirvonshoh qalʼaga eta olmadi, u Shirvonshohni Ismoil Jabani degan joyga itarib yubordi. 1500-yilning kuzida bu yerda Shirvonlar va Shirvonshohlar uchun qonli jang boʻlib oʻtdi. Ismoil Shirvonshohni 20 000 otliq va 6000 piyoda qoʻshin bilan 7000 otliq boshida taʼqib qildi. Uning barcha qoʻshinlari magʻlubiyatga uchrab qochganlarida va uning qoʻmondonlari jang maydonida oʻldirilgandan soʻng, yolgʻiz qolgan Shirvonshoh ot ustida Bugurt qalʼasiga qochishni boshladi. Uning Shirvonshoh ekanligidan bexabar, bir qator qizil boshliqlar uning ortidan otda yurib, Gulustan qalʼasidan unchalik uzoq boʻlmagan joyda unga etib kelishdi. Farrux Yasarni Husayn bey Lala „jilov“ deb atagan Shoggeldi ogʻa degan qizil boshli odam otib tashladi va otdan tushdi. U Shirvonshohning boshini kesib, Ismoil huzuriga olib keldi. Shirvon asirlari Farrux Yasarning jasadini tanib, dafn qildilar. Munajjim Farrux Yasarning oʻlimi „Baʼzilar uni qoʻlga olishgan, keyin qoʻllarini bogʻlab oʻldirishgan“ deyishadi. buni shunday taʼriflagan. Ismoil otasi va bobosidan qasos olish uchun asirga olgan Shirvonning barcha odamlarini oʻldirdi. Shirvonning obod shaharlari va qalʼalari Ismoil tomonidan ishgʻol qilingan.
Urushdan olingan oʻljalarni Qizil Armiya egallab oldi va tarqatdi. Ismoil uch kun jang maydonida boʻlib, keyin Shemaxiga qaytib keldi va shahar maʼmurlari tomonidan hurmat bilan kutib olindi. Farrux Yasarning oʻgʻillaridan biri, jangda omon qolgan shayx Ibrohim Kaspiy dengizidagi Shahrinov shaharchasiga kelib, otasining armiyasidan tirik qolganlarni yigʻishni boshladi. Biroq Xadim bey Xulafaning yurishi haqida eshitgach, kemalarga oʻtirdi va Gilaniga suzib ketdi. Shayxning orqasidan Ismoil bir necha kundan keyin Shahrinovni tark etib, 1500—1501-yillardagi qishni oʻtkazish uchun Mugʻanga Mahmudabaga yoʻl oldi. Ismoilga Boku aholisi Safaviylarga boʻysunishni rad etishlari va „oʻlpon toʻlashlari“ ni aytishadi. Bu holatda Ismoil Boku shahrini egallab olish uchun Muhammad bey Ustajli va Ilyos bey Hunusluni yubordi.
Bokuni qamal qilish va bosib olish
Oʻsha paytda Boku yana bir Ozarbayjon davlati boʻlgan Shirvonshohlarning olinmas qalʼasi hisoblanar edi. Shaharni uchta devor bilan oʻralgan devor, bir tomondan dengiz va quruqlikda chuqur va keng xandaq bor edi. Jangchilar shaharga yaqinlashganda, ular Iskandar Zulqarnayn devorlarini eslatib, qalʼa devorlariga hayron qolishdi. Ismayil uchun ushbu qalʼani egallab olish juda muhim edi. Chunki Boku oʻsha paytda Shirvonning eng yirik shaharlaridan biri va Kaspiy dengizidagi eng yaxshi tranzit savdo markazi boʻlgan. Qadim zamonlardan beri Shirvonshohlar sulolasiga sodiq qolgan Boku qurshovida boʻlganlar, istehkomlarning daxlsizligi, katta qurol va oziq-ovqat zaxiralariga tayanib, ehtiyotkorlik bilan kurashdilar.
Siyosiy faoliyati
thumb|1502-1524-yillarda Ozarbayjon Safaviylar imperiyasi bayrogʻi thumb|Shoh Ismoil va Shirvonshoh Farrux Yasar o'rtasidagi jang, 1541-yildan rasm 1499-yil avgustda 12 yoshli Ismoil Ardabilga yaqin ustozi va maslahatchilari boʻlgan, lekin shahar hokimi tomonidan taʼqib qilingan bir necha qabila boshliqlari bilan qoʻshin yigʻish uchun borgan. 1500-yilning bahorida u Shamli va Rumlu qabilalaridan 2000 ga yaqin Qizilbosh, shuningdek, Garadagh va Talish aholisi bilan Qorabogʻ, Chukursad, Shuragil, Kagizman, Tarjan orqali Erzinjonnga kelgan.
left|thumb|Fransuz sayyohi va geografi Andre Tevenning kitobidagi Shoh Ismoilning surati, 1584-yil Erzinjondagi yigʻilishda Safaviylarning azaliy dushmani Shirvonshoh Farrux Yasar bilan urush boshlash toʻgʻrisida qaror qabul qilindi. Jaboniyada yuz bergan jangda Farrux Yasar magʻlub boʻlgan va Shirvonshoh oʻldirilgan.
Uch kun jang maydonida turgan Ismoil keyinchalik Shemaxiga qarab yuradi. Bu yerda uni sayyidlar, qozilar, boshliqlar va shahar amaldorlari kutib oladi. Shamaxiga kirgan Ismoil shaharda faqat bir kun turgan. Bu yerda u Shirvonshohning jang maydonidan qochib ketgan oʻgʻli Shayx Ibrohim II (Shayx Shoh) Kaspiy dengizi sohilidagi Shahrinou qalʼasida boʻlganini va uning atrofida otasining qoʻshinlarining tirik qolgan qismlarini toʻplaganligi xabarini oladi. Ismoil qoʻshinining bir qismini Hulafa Bey bilan birga joʻnatdi va uning tura olmasligini koʻrib, Shayx odamlari bilan qochib ketdi. Hulafa Bey, hech qanday qarshilikka duch kelmagan, Shahrinuda qarorgoh qurgan. Ertasi kuni bu yerga Ismoilning oʻzi keldi. Ismoil Shahrinuni qoʻlga olgandan soʻng, u Mahmudabadagi qishki lagerga bordi. Bu yerda unga Boku aholisi oʻz qalʼalarining mustahkamligiga tayanib, oʻlpon toʻlashdan bosh tortgani va qarshilik koʻrsatgani aniq boʻldi. Ismoil 1501-yil bahorida qisqa qamaldan keyin u Bokuni egalladi.
Shirvonshoh qoʻshinlarining omon qolgan qismlari Guluston qalʼasiga tortildi. Bokuni qoʻlga kiritgandan soʻng, Ismoil Gulustan qalʼasini egallashga bordi. Biroq, tez orada u Guliston qamalidan chiqib, buni amirlariga tushida imomga buyruq berib tushuntirdi. U Aggoyunlu Alvand bilan jangga kirishdi. Afsonaga koʻra, Ismayil maslahatlashib Qizilbosh amirlarini toʻplab, ulardan: „Siz nima istaysiz, Ozarbayjon taxti yoki „Gulustan“ qalʼasi?“ Ular bir ovozdan Ozarbayjonni afzal koʻrishadi.
thumb|Marv jangi left|thumb|Marv jangi ([[1510)]] left|thumb|310px|Shoh Ismoil tomonidan yaratilgan Safaviylar imperiyasining hududi
Bu jangda ham Ismoil oʻzining yoshi tufayli favqulodda yetakchilik qobiliyatini va shaxsiy jasoratini namoyish etadi. U shaxsan Aggoyunlu qoʻshin qoʻmondonlaridan biri Kargichay beyni qilich jangida magʻlub etdi. Boshqa taniqli qoʻmondonlar ham oʻldirilgan va ularning boshlari boshqa dushmanlar tomonidan koʻrish uchun qizil boshli jangchilar egallagan balandliklarga qoʻyilgan. Alvandning oʻzi jang maydonidan qochib qutulib qoldi. Shunday qilib, Ismoil juda koʻp oʻljalarga ega boʻldi va eng muhimi, Tabrizga yoʻl ochildi.
1501-yilning kuzida Ismoil Tabrizga kirib, oʻzini shoh deb eʼlon qildi. Shunday qilib, poytaxti Tabrizda boʻlgan Ozarbayjon Safaviylar davlatining asosi qoʻyildi.
1503-yil 21-iyunda Shoh Ismoil I ning boʻysunish taklifini rad etgan Ogʻgʻoyunlu hukmdori Sulton Murod bilan jang natijasida Shoh Ismoil Xamadan yaqinida gʻalaba qozondi va Ogʻgʻoyunlu davlati quladi.
Juda qisqa vaqt ichida Shoh Ismoil Shayboniyxon oʻzbek davlatidan Usmonli imperiyasi chegaralariga qadar choʻzilgan ajoyib davlatni yaratishga muvaffaq boʻldi.
Taksim maydoni
Taksim maydoni Beyogʻlu tumanidagi yirik transport markazi boʻlib, koʻplab avtobus bekatlari, Istiqlol ko’chasidan tarixiy tramvayning oxiri va Taksim metro bekati joylashgan. 2006 yildan beri bu yerda maydonni Bosfor sohilidagi Kabatosh iskalasi bilan bog‘laydigan er osti funikulyor liniyasi qurildi. thumb Maydon markazida 12 metrli “Respublika” monumenti oʻrnatilgan. U 1928 yilda italiyalik arxitektor Pietro Kanonik loyihasi bo'yicha qurilgan. Yodgorlik ozodlik armiyasi va Turkiya Respublikasining barpo etilishi ramzi bo'lib, marshallar Mustafo Kamol Otaturk, Fevzi Chakmak va Mustafo Ismet Inönüning haykallarini o'z ichiga oladi. XX asrning 50-60-yillarida. Taqsim maydonida Madaniyat markazi qurilgan. Yaqin atrofda Mustafo Otaturk, keyinchalik mahalliy aholi orasida mashhur bo'lgan Gezi bog'i yotqizilgan.
Shoh Ismoil Safaviy
Siyosiy faoliyati
Isfaxonni qoʻlga olish paytida oʻzbek Shayboniy xoni Ismoilga yuborilgan, strategik ahamiyatga ega boʻlgan „Men Eron va Ozarbayjon chegaralariga kelaman va uni qoʻlga kiritgandan keyin Iroq-Arab va Hijozga boraman“ degan xatiga javoban Shoh Ismoil oʻz qoʻshinlarini Xurosonga yubordi. Shayboniyxon Merv qalʼasida yashirinib qoldi, ammo Ismoil uni aldab, qalʼadan olib chiqdi va 1510-yil 2-dekabrda Mahmud shahri bilan Mahmudiy qishlogʻi yaqinidagi Shoh Ismoil va Shayboniy xon qoʻshinlari oʻrtasidagi Mervdagi jang Shoh Ismoilning toʻliq gʻalabasi bilan yakunlandi. Kun boʻyi davom etgan ushbu ogʻir jangda magʻlub boʻlgan Shayboniyxon qochishga uringanda Shoh Ismoilning jangchilari va uning qoʻriqchilari tomonidan oʻldirildi.
Ushbu jangdan soʻng u Hirot, Marv va Balx shaharlarini egalladi. Barcha Shabran va Xuroson viloyatlari Shoh Ismoil tasarrufiga oʻtdi. Keyingi yillarda Shoh Ismoil butun Eronni Iroq-Arab Safaviylar davlatiga qoʻshib oldi. Uning davrida Ozarbayjon davlatchiligi oʻzining qudratli va shonli sahifasida yashamoqda. Safaviylar davlati Yaqin Sharqdagi eng kuchli va nufuzli davlatlardan biriga aylandi. Safaviylar davlati yuksalish choʻqqisiga chiqdi. Uning hududi 2,8 million kvadrat kilometrga etdi.
Taksim maydoni
Bu maydonda bir nechta nufuzli mehmonxonalar, ko'plab do'konlar, kafelar va restoranlar mavjud. Maydon harbiy paradlar, turli madaniy tadbirlar, mitinglar, namoyishlar, xalq sayillari o‘tkaziladigan joyga aylandi.
Buxorxudot
Buxorxudot (Buxoro va fors, "xudo" — tangri, ega, hokim) — Buxorxudotlar hokimligini idora qilgan hukmdorlar unvoni. B. atamasi dastlab "Buxorxudo" ("Buxoro hokimi") shaklida boʻlgan. Buxoroga Islom kirib kelgach (8-asr), arablar uni B. deb oʻz tillariga moslab olganlar.
Shoh Ismoil Safaviy
Siyosiy faoliyati
left|thumb|Shoh Ismoilning dubulg'asi left|thumb|Jangovar jang, 1525-yildan rasm left|thumb|Jangovar jang|324x324px
Trucy
Trucy Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Aisne departamenti Laon tumani tarkibiga kiradi.
Shoh Ismoil Safaviy
Shoh Ismoil va Usmonli imperiyasi
Safaviylar davlati kabi kuchli davlatning paydo boʻlishi Usmonli sultonlarini xavotirga soldi. Shoh Ismoil ham katta shialar davlatini yaratmoqchi edi. Anadoludagi turklar nafaqat Ismoilga hamdardlik koʻrsatdilar, balki mintaqa keng tarqalgan xalq qoʻzgʻolonlariga berkitildi. Usmonli imperiyasidagi norozi odamlar Safaviylar davlatiga ommaviy ravishda koʻchib kela boshladilar. Bularning barchasi Safaviylar mafkurasi nafaqat Sharqiy Anatoliyada, balki Markaziy Anatoliyada ham katta taʼsirga ega boʻlganligini koʻrsatadi.
Shunday qilib, siyosiy sabablarga koʻra paydo boʻlgan Safaviylar-Usmoniylar ziddiyati din pardasi ortida olib borilgan uzoq muddatli urushlarning sababi boʻldi. Chaldiron jangidan oldin Qizilboshlarni kofir sifatida oʻldirish toʻgʻrisida birinchi marta fatvo bergan Selim I tomonidan boshlangan ushbu diniy urush, keyinchalik uning oʻgʻli Sulaymon I davrida Usmonli shayxi muftiy al-Hamza tomonidan chiqarilgan fatvo. mavjud boʻlishiga imkon beradigan davlat mafkurasiga aylanadi.
Trucy
Aholisi
137 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 45,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,0 km2. Dengiz sathidan 66 – 173 m balandlikda joylashgan.
Shoh Ismoil Safaviy
Shoh Ismoil va Usmonli imperiyasi
300px|thumbnail|Shoh Ismoil Safaviyning Chaldiron jangi paytida Sulton Salim tomonidan olib qo'yilgan shaxsiy buyumlari. Topkapi muzeyi, [[Istanbul]]
Tinchlik siyosatini olib borgan Sulton Bayazid II dan farqli oʻlaroq, Safaviylar davlatiga nisbatan „tinch-totuv yashash“ tamoyiliga amal qilgan holda, 1512-yilda hokimiyatga kelgan oʻgʻli Sulton Salim I Yavuz (1512—1520) Safaviylarga qarshi urush yoʻlini tutdi. Sulton Selim Shoh Ismoilga qarshi qatʼiy choralar koʻrishdan oldin Safaviylar davlatiga qarshi bir qator siyosiy, madaniy, iqtisodiy va harbiy choralarni koʻrdi. Sunniy ulamolar Qizil armiyaga qarshi urush olib borish jihoddan koʻra muhimroq boʻlganligi toʻgʻrisida fatvo chiqarganlar.
1514-yil 19-martda Safaviylar davlatiga qarshi „sharqiy yurishini“ boshlagan Sulton Salim hali ham yoʻlda boʻlganida Shoh Ismoilga fors tilida uchta haqoratli maktub yozgan. Ularning uchdan bir qismiga turkchada javob bergan Shoh, muammoni tinch yoʻl bilan hal qilishga urinib koʻrdi.