cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Winterthur jangi
Jang natijasi
Nihoyat, Winterthurdagi jang Zurichdagi gʻalabaga imkon berdi. Avstriya qoʻshinlari Zurichning gʻarbi, shimoli va sharqida birlashganidan soʻng, Charles Zurichdagi Massenaning pozitsiyalariga hujum qilish uchun yetarlicha ustun kuchga ega ekanligiga qaror qiladi. Suvorov qoʻmondonlik qilgan va Italiyadagi togʻlarda joylashgan Avstriyaning boshqa korpusisiz uning birlashgan hujumni rivojlantirish strategiyasi butunlay mumkin emas edi. Bu Massenaning Zurichdagi qoʻmondonligining yaqin atrofini oʻrab olishiga imkon yaratib, fransuzlarning pozitsiyasini chidab boʻlmas holga keltirardi. Shunga qaramay, Birinchi Zurich jangida (4-7 iyun, 1799-yil) Avstriya armiyasi fransuzlarni Zurichni tark etishga majbur qiladi. Masséna Limmat boʻylab chekinadi va u yerda shaharga qaragan past-baland tepaliklarda mudofaa pozitsiyasini oʻrnatadi hamda shaharni qaytarib olish imkoniyatini kutadi.
Manbalar
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . ..
X2
X2 yoki Gʻaroyib odamlar 2 2003-yilda katta ekranlarga chiqqan hamda 20th Century Fox tomonidan tarqatilgan superqahramonlar haqidagi AQSh filmidir. Film Gʻaroyib odamlar filmlar seriyasiga oid boʻlib, ushbu kartina prikveli Gʻaroyib odamlar (2000), sikveli esa Gʻaroyib odamlar: Soʻnggi intiqom (2006) hisoblanadi. Shuningdek, bu film 20th Century Fox, Marvel Entertainment, TSG Entertainment, Bad Hat Harry Productions va The Donners' Company studiyalari mahsulotidir.
Navroʻza Biynazova
Navroʻza Neʼmatullaevna Biynazova — oʻzbek jurnalisti, rassomi, aktrisasi va ssenariy muallifi. Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasida katta muharrir boʻlib ishlagan. Ayni paytda esa Oʻzbekistondagi eng yirik xususiy telekanal ZOʻR TV bosh muharriri. Bir qator teledasturlarning muallifi va boshlovchisi. Hujjatli va badiiy filmlar, seriallar uchun ssenariylar yozadi. 1992-yilda Oʻzbekiston Milliy universitetini tamomlagan. 2004-yilda Toshkent davlat sanʼat instituti dramaturgi. 2004-yil Oʻzbekiston Respublikasining „Shuhrat“ Davlat mukofoti sovrindori.
Khurai
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Khurai (Xuray) — Hindistonning Madhya Pradesh shtatidagi Sagar tumanidagi shaharcha. Madhya Pradesh shimoli-sharqiy mintaqasida joylashgan.
Iqlimi
Xurayning iqlimi asosan moʻtadil. Oktyabrdan fevralgacha harorat 12 °C gachadan 27 °C gacha; martdan iyungacha harorat 35 °C gachadan oʻzgarib turadi. Oʻrtacha yogʻingarchilik 200 cmga yaqin. Qishi oʻrtacha salqin, yozi esa issiq. Mavsumi iyundan avgustgacha davom etadi.
Iqtisodiyoti
Hududda shtat hukumati tomonidan shifoxona, kechayu-kunduz ishlaydigan mobil tibbiy avtomashina, milliy darajadagi auditoriya, badminton korti va sport zali barpo etildi.
James Harden
James Edward Harden Jr. (oʻzbekcha: kenja Jeyms Edvard Harden; 1989-yil 26-avgust, Los-Anjeles, Kaliforniya) – NBAda "Philadelphia 76ers" klubida oʻynaydigan amerikalik professional basketbolchi. U 2013-yilda "Houston Rockets" tarkibidagi ilk debyut mavsumidayoq NBA All-Star oʻyinida ishtirok etadi. 2012-yilda "Oklahoma City Thunder" klubi safida liganing eng yaxshi oltinchi oʻyinchisi sifatida tan olinadi. "Houston Rockets" tarkibidagi oltinchi mavsumida birinchi bor NBAda MVP (eng ahamiyatli oʻyinchi) deb topildi.
Harden kollejda "Arizona State Sun Devils" jamoasida oʻynagan va 2009-yil uchinchi raqam ostida NBA draftiga tanlab olingan.
Harden, shuningdek, Kevin Durant va Russel Westbrook bilan birga London-2012 oʻyinlarida qatnashish uchun AQSh olimpiya terma jamoasi safiga chaqirilgan. Olimpiya oʻyinlarida amerikaliklar oltin medalni qoʻlga kiritgan.
Maktab
Harden Kaliforniyaning Lakewood shahridagi Artesia maktabida oʻqidi. Oʻqishning ikkinchi yilida u har oʻyinda oʻrtacha 13,2 balldan toʻplar, Artesia jamoasi oʻsha mavsumda 28-5 natijasini koʻrsatgan edi. Keyingi yil u oʻz koʻrsatkichini 18,8 ball va har bir oʻyinda 3,5 muvaffaqiyatli uzatmaga yaxshiladi. Artesia jamoasi Kaliforniya shtati chempionligini 33-1 natijasi bilan yakunlab, zafar quchdi. Hardenning maktabdagi soʻnggi yilida Artesia shtat chempionligida 33-2 natija bilan yana gʻalaba qozondi. Uning oʻzi esa oʻrtacha 18,8 ball, 7,9 rebound (olib qoʻyish) va 3,9 muvaffaqiyatli uzatmani amalga oshirdi.
Kollej
Harden kollejda ikki yil davomida "Arizona State Sun Devils" uchun oʻynadi.
2007/2008-yilgi mavsumda u 34ta oʻyin oʻtkazdi. Ularda James Harden maydonda oʻrtacha 34,1 daqiqadan harakatlandi, oʻrtacha 17,8 ball ishladi va oʻrtacha 5,3 rebound amalga oshirdi. Shuningdek, u oʻrtacha 2,1 tutib qolish va 0,6 block-shot (zarbani qaytarish) rasmiylashtirdi, 3,2 marta muvaffaqiyatli uzatmani amalga oshirib, oʻrtacha 2,6 marta toʻpni yoʻqotishga uchradi.
2008/2009-yilgi mavsumda esa u 35ta oʻyin oʻtkazib, maydonda oʻrtacha 35,8 daqiqa harakatlandi, oʻrtacha 20,1 ball toʻplab, oʻrtacha 5,6 rebound toʻpladi. Bundan tashqari, 0,3 block-shot amalga oshirib, 4,2 marta muvaffaqiyatli uzatmani rasmiylashtirdi.
Oklahoma City Thunder (2009–2012-yillar)
left|thumb|300x300px| 2011-yil Harden 2009-yilgi NBA drafti doirasida Oklahoma City Thunder jamoasi tomonidan 3-raqam ostida tanlab olindi. Jamoa Sietldan Oklahomaga koʻchib oʻtganidan soʻng amalga oshirgan ilk draft tanlovi – James Harden edi. 2009-yil 12-iyul klub va basketbolchi oʻrtasida shartnoma imzolandi. Unga 13-raqam beriladi.
Houston Rockets (2012—2021)
Birinchi mavsumning oʻzidayoq Harden "Houston"da pley-offga chiqdi va birinchi raundda sobiq klubi "Oklahoma" bilan toʻqnash keldi.
2015-yil 2-aprelda "Sacramento Kings" bilan oʻtgan gʻalabali oʻyinda (115:111) Harden oʻzining mahsuldorlik rekordini yangiladi. U bir oʻyinda 51 ball toʻpladi. Uning avvalgi rekordi "Denver Nuggets"ga qarshi kechgan bahsda qayd etilgan boʻlib, 50 ballga teng edi. thumb|James Harden "Houston Rockets" klubida
2018-yilning 30-yanvarida "Orlando Magic"ga qarshi kechgan oʻyinda James Harden 60 ballik ilk-tripl dablni (jami 60 ball, 11 uzatma va 10 olib qoʻyish) amalga oshirib, NBA rekordini oʻrnatdi. Shuningdek, u klubning bir oʻyindagi ballari soni boʻyicha ham rekordini yangiladi. "Houston"ning bir oʻyinda jamlangan ballar boʻyicha avvalgi rekordi Shon-shuhrat zali aʼzosi Calvin Murphyga (57 ball) tegishli edi. Uning rekordi 40 yil oʻzgarishsiz qolgandi.
2018-yil 26-iyunda Jeyms Harden 2017/2018-yil mavsumida National Basketball Associationning MVPsi (eng ahamiyatli oʻyinchisi) deya rasman tan olindi.
Harden jamoadan ketgach, 2021-yilning 3-martida "Rockets" egasi Tillman Fertitta uning sharafiga 13-oʻyin raqami klubning boshqa oʻyinchilariga berilmasligini maʼlum qildi :
"James Harden doimo "raketa" boʻlib qoladi. U mening klub egasi sifatidagi faoliyatimning dastlabki uch yilini unutilmas etdi. Biz, albatta, uning raqamini saqlab qoʻyamiz.
Uning klubga keltirgan omadi va muxlislarda qoldirgan xotiralari chindan ajoyib boʻldi."
Brooklyn Nets (2021—2022)
thumb|James Harden "Brooklyn Nets" tarkibida 2021-yilning 14-yanvar sanasida almashuv boʻyicha toʻrt tomonlama kelishuvga muvofiq, mashhur himoyachi "Houston Rockets"dan "Brooklyn Nets" klubiga oʻtdi. Kelishuvda "Indiana Pacers" va "Cleveland Cavaliers" klublari ham qatnashdi.
Harden oʻzining 13-raqamini "Brooklyn"da ham saqlab qoldi.
2021-yilning 16-yanvarida – birinchi oʻyinning oʻzidayoq ("Orlando Magic"ga qarshi) James Harden ikki klub rekordini oʻrnatdi. U 32 ball, 12 olib qoʻyish va 14 uzatma bilan tripl dablni qayd etdi. Unga qadar "Nets" tarkibida hech bir oʻyinchi oʻzining ilk oʻyinida tripl-dabl qayd etmagan edi. Shuningdek, Harden franshiza tarixida debyut oʻyinida 14 uzatma amalga oshirgan birinchi basketbolchiga aylandi.
Philadelphia 76ers (2022—hozirgacha)
Harden NBAdagi faoliyati davomida ilk bor oʻz raqamini aynan "Philadelphia 76ers" klubida "13"dan "1"ga almashtirdi.
Shaxsiy hayot
James xristian diniga eʼtiqod qiladi.
Oʻzining mashhur soqolini 2009-yildan buyon oʻstirishni boshlagan. Hardenning aytishicha, soqolini olish uchun u juda ham dangasalik qiladi. Uning mashhur soqoli haqida qoʻshiqlarda kuylanadi, futbolkalar va boshqa aksessuarlar uchun tasviriy print sifatida ishlatib kelinadi.
Christian Ramirez
Klublardagi faoliyati
Santa-Barbaradagi Kaliforniya universitetida (2009—2010) va Irvine Konkordiya universitetida (2011—2012) oʻqiyotganda Christian Ramirez oʻz jamoasi tarkibida kollej ligalarida oʻynagan.
2013-yilda Christian Ramirez USL PROning „Charlotte Eagles“ jamoasi bilan bir yillik shartnoma imzoladi. Uning professional debyuti 14-aprel kuni „Antigua Barracuda“ga qarshi oʻyinda oʻzining birinchi golini ham kiritdi. Umumiy mavsumning 21 oʻyinida Christian Ramirez raqiblar darvozasiga 7 marta zarba berdi va 4 ta gol urdi. Shu jumladan „dubl“ liga chempionligi uchun kurashda „Charlotte Eagles“ futbol klubi „Orlando City“ jamoasiga 7:4 hisobida magʻlub boʻldi.
2019-yilning 7-avgustida Christian Ramirez „Houston Dynamo“ futbol klubiga 250 000 dollar evaziga oʻtdi. U Texasning „Houston Dynamo“ klubidagi debyutini 11-avgust kuni „Philadelphia Union“ga qarshi oʻyinda oʻtkazdi.
2021-yilning 28-iyunida Christian Ramirez Shotlandiya chempionatining „Aberdin“ klubiga oʻtib, ikki yillik shartnoma imzoladi. U Shotlandiya klubidagi debyutida 22-iyul kuni UEFA Konferensiya ligasining 2021—2022-yilgi saralashida shvetsiyaning „Häcken“ futbol klubiga qarshi oʻyinda gol urdi. U 1-avgust kuni „Aberdin“ futbol klubi safida „Dundee United“ jamoasiga qarshi oʻyinda maydonga tushib, Premer-liga mavsumini gol bilan boshladi.
Xalqaro faoliyati
2018-yilning 8-yanvarida Christian Ramirez Bosniya va Gersegovinaga qarshi oʻrtoqlik oʻyini oldidan AQSh terma jamoasi yigʻiniga chaqiruv oldi, biroq u 28-yanvardagi oʻyin uchun tarkibga kiritilmadi. 2018-yilning 20-dekabr kuni Christian Ramirez yana AQSh terma jamoasining Panama va Kosta-Rika terma jamoalari bilan oʻrtoqlik oʻyinlari bilan yakunlangan yanvar oyidagi anʼanaviy yigʻiniga chaqirildi. 2019-yil 27-yanvarda u milliy terma jamoa tarkibida debyut qildi va 89-daqiqada gol urdi.
Akgün
Akgün - Turkiyaning Afyonkarahisar viloyati Dinar tumanidagi qishloq.
Gabsburglar davrida Ispaniya
Gabsburglar Ispaniyasi yoki Ispaniya qirolligi Gabsburglar sulolasi hukmronligi — Ispaniya tarixidagi 16-17-asrlar (1516-1700) davri boʻlib, qirollikda Gabsburglar sulolasi hukmronlik qilgan boʻlib, Markaziy Yevropa tarixida muhim rol oʻynagan. Bu davr katolik qirollari (Aragon, Kastiliya va Leon qirolliklarini hukmronligi ostida birlashtirgan) hukmronligi davriga toʻgʻri keldi va 1516-yilda Ispaniya monarxi boʻlgan qirol Karl I hukmronligi bilan boshlandi va 1700-yilda tugadi. Hech qanday merosxoʻr qoldirmagan qirol Karl II oʻlimi, bu Ispaniya vorisligi uchun urushga va Burbonlarning ispan taxtiga oʻtirishiga olib keldi.
Ekspansiya davri deb ataladigan oʻsha davrning birinchi yarmida Ispaniya oʻz kuchining choʻqqisiga chiqdi. Bu davrda Buyuk geografik kashfiyotlar bilan bir vaqtda Ispaniya imperiyasi vujudga keldi va qurildi. Uning nazorati ostida, Pireney yarim orolining Ispaniya qismidan tashqari, Amerikada, Sharqiy Hindistonda, Yevropada ular Ispaniya Gollandiyasini, zamonaviy Italiyaning katta hududini va Oʻrta Yer dengizidagi boshqa hududlarni, masalan, Maltani boshqargan keng yerlari, Shimoliy Afrikadagi kichik anklavlar: Seuta, Oran yerlarini egallagan edi. 1580-1640-yillarda, Iberiya ittifoqiga koʻra, Ispaniya Portugaliyaga va uning butun mustamlaka imperiyasiga egalik qilgan.
Gabsburglar sulolasi hukmronligi ostida Yevropaning eng qudratli davlati maqomiga erishgach, Ispaniya davlati sulolaning keyingi qirollari hukmronligi ostida, ayniqsa, 17-asrning ikkinchi yarmida siyosiy va iqtisodiy hayotda nisbatan pasayishini boshdan kechirdi.
Gabsburg davri ham ispan madaniyatining oltin davri hisoblanadi. Bu davrning eng muhim sanʼatkorlari orasida Diego Velaskes, El Greko, Tereza Avila, Migel de Servantes, Pedro Kalderon va Fransisko Suares bor edi.
Imperiya tashkil etish boshlanishi (1504-1521)
left|thumb|165x165px| [[Gerb|Karl I gerbi, Ispaniya hududlari (yuqorida) va boshqa Yevropa mulklari (pastda)]] Bu davr ham falsafiy tafakkurning gullagan davriga aylandi. Salamanka maktabi falsafa, iqtisod va huquq fanlariga katta hissa qoʻshgan.Undan kegin taxtga Filip V ega boldi u birinchi ispani Burgan sulolasigadan boʻldi va u taxtga vorislik qilish shaklini kiritdi. Shuningdek, Iberiy yarimorolida Gabsburg Ispaniyasi birinchi de facto yagona hukmron mamlakatga aylandi, uning tarkibiga qisqa muddat Portugaliya ham kirdi. Siyosiy geografiyada Ispaniya deb ataladigan hudud aslida bir nechta qadimgi alohida qirolliklarni – Aragon, Kastiliya, Leon va Navarrani oʻz ichiga olgan konfederatsiya edi. Bir necha marta bu alohida qirolliklarning oʻzlari konfederatsiyalar boʻlgan, ayniqsa, Aragon toji (Kataloniya knyazligi, Aragon Qirolligi, Valensiya Qirolligi va Mallorka Qirolligi). 1469-yilda Kastiliyalik Izabella I va Aragonlik Ferdinand II ning nikohi ushbu yirik qirolliklarning ikkitasini – Kastiliya va Aragonni birlashtirdi, ular mavrlarga qarshi juda muvaffaqiyatli yurishlarini olib borishdi va 1492-yilda Granadani zabt etish bilan tugadi.
1504-yilda qirolicha Izabella vafot etadi va Ferdinand oʻlimidan keyin Kastiliya ustidan hokimiyatni oʻz qoʻlida ushlab turishga harakat qilganiga qaramay, Kastiliya Kortes generali (Ispaniya parlamenti) Izabellaning qizi Xuana taxtga oʻtirdi. Uning turmush oʻrtogʻi Filipp Muqaddas Rim imperatori Maksimilian I va Burgundiya Merisining oʻgʻli Gabsburg edi va shu bilan birga Filipp I shahzoda konsortga aylandi. Koʻp oʻtmay, Xuananing ruhiy kasalligi rivojlana boshladi (ammo savol Xuana qanchalik darajada haqiqiy aqldan ozganligi yoki bu mish-mishlar uning nomidan hukmronlik qilgan uch kishining (eri, otasi va oʻgʻli) saʼy-harakatlari bilan qanchalik bogʻliq ekani hozirgacha aniqlanmagan). 1506-yilda Filipp xotini nomidan hukmronlik qila boshladi, lekin oʻsha yili u sirli sharoitda vafot etdi, ehtimol qaynotasi tomonidan zaharlangan boʻlishi mumkin. Katta oʻgʻli Charlz atigi 6 yoshda boʻlganligi sababli, Kortes istaksiz ravishda Xuananing otasi Ferdinandga Xuana va Charlzning regenti sifatida mamlakatni boshqarishga ruxsat berdi. right|thumb| Xuana, Kastiliya qirolichasi Shunday qilib, Ispaniya bir hukmdor – Aragonlik Ferdinand II hukmronligi ostida birlashdi. Yagona monarxga aylangan Ferdinand Izabellaning eri boʻlganidan koʻra koʻproq tajovuzkor siyosat yurita boshladi, shu jumladan, Italiya Ispaniyaning taʼsir doirasiga kirib, uni fransuz tahdidiga qarshi kuchaytirdi. Aragon hukmdori sifatida Ferdinand Italiyani nazorat qilish uchun Fransiya va Venetsiyaga qarshi kurashda qatnashgan; bu toʻqnashuvlar qirol Ferdinandning tashqi siyosatida hal qiluvchi ahamiyatga ega boʻldi. Ferdinandning birinchi hissasi ispan qoʻshinlarining Venetsiyaga qarshi Kembray Ligasi urushida ishtirok etishi boʻlib, unda ispan askarlari Agnadello jangida (1509) fransuz ittifoqchilari bilan birga jang qilishlari bilan ajralib turishdi. Bir yil oʻtgach, Ferdinand Fransiyaga qarshi Muqaddas Ligaga qoʻshildi va u sulolaviy huquqlarni saqlab qolgan Neapolni va Jermen de Fuaga uylanish orqali ega boʻlgan Navarrani olish imkoniyatini qoʻlga kiritdi. Bu urush Venetsiyaga qarshi muvaffaqiyatli boʻlmadi va 1516-yilda Fransiya sulhga rozi boʻldi, Milan esa Fransiya nazoratiga oʻtdi va Fransiya, oʻz navbatida, Shimoliy Navarradagi Ispaniya hokimiyatini tan oldi. Oʻsha yilning oxirida Ferdinand vafot etdi.
Ferdinandning oʻlimi yosh Charlzga Kastilya va Aragonlik Karl I nomi bilan taxtga oʻtirishga imkon berdi va Ispaniya monarxiyasining asoschisi boʻldi. Uning ispan merosi Yangi Dunyo va Oʻrta Yer dengizidagi barcha ispan mulklarini oʻz ichiga olgan. 1506-yilda otasining vafotidan soʻng, Charlz Gollandiya va Franche-Koteni hamda u oʻsgan Flandriyani ham meros qilib oldi. 1519-yilda, bobosi Maksimilian I vafotidan soʻng, Charlz Germaniyadagi Gabsburg yerlarini meros qilib oldi va oʻsha yili Karl V imperator etib saylandi. Uning onasi Xuana 1555-yilda vafotigacha rasmiy ravishda Kastiliya qirolichasi boʻlib qoldi, ammo uning ruhiy salomatligi va boshqa monarxni taklif qilish xavfi tufayli (bu Komuneros qoʻzgʻoloni paytida sodir boʻlgan) Charlz uni qamoqda saqladi.
Shunda, imperator va qirol Karl xristian olamidagi eng qudratli odamga aylandi. Bunday buyuk kuchning bir qoʻlida toʻplanishi har tomondan Gabsburglar hududlari bilan oʻralgan Fransiya qiroli Frensis I haqida juda xavotirga tushdi. 1521-yilda Frensis Italiya va Navarra ispan mulklariga bostirib kirdi. Franko-Ispan mojarosining ikkinchi bosqichini boshlab berdi. Urush Fransiyaning magʻlubiyati bilan yakunlandi, u Bikokka (1522), Pavia (1525, Frensis asirga olingan) va Landriano (1529) da magʻlub boʻldi, shundan keyin Frensis Milani Ispaniyaga qaytardi.
Imperator va qirol (1521-1556)
Charlzning Paviadagi gʻalabasi (1525) Italiya va Germaniyada koʻpchilik uchun ajablanarli holat boʻldi va Charlz undan ham koʻproq kuchga ega boʻlishi mumkinligi haqida xavotir uygʻotdi. Papa Klement VII tomonlarini oʻzgartirdi va Konyak Ligasi urushida Fransiya va eng qudratli Italiya davlatlariga Gabsburg imperatoriga qarshi yordam berish uchun oʻz kuchlarini yubordi. 1527-yilda Charlz oʻz askarlarini oʻz vaqtida toʻlay olmaganligi sababli, uning shimoliy Italiyadagi armiyasi isyon koʻtardi va Rimni faqat foyda olish uchun taladi, bu Klement va boʻlajak papalarni dunyoviy hokimiyat bilan muomala qilishda ancha ehtiyotkor boʻlishga majbur qildi: Klementning 1533-yilda nikohni bekor qilishdan bosh tortishi Angliya qiroli Genrix VIII ning Aragonlik Ekaterina (Charlz xolasi) bilan turmush qurishi uning imperator bilan munosabatlarini buzishni istamasligining bevosita natijasi edi. 1529-yilda Charlz va Rim papasi tomonidan imzolangan Barselona tinchligi ikki rahbar oʻrtasida yanada samimiy munosabatlar oʻrnatdi, bu esa Rim papasini Ispaniyani katolik dinining himoyachisi va isyonchilar bostirib kirishi evaziga Charlzni Florensiya Respublikasi Lombersiya qiroli deb tan olishi lozim boʻldi. left|thumb|297x297px| [[Titsian. “Karl V otliq portreti” (1548) Myulberg jangida imperatorning protestantlar ustidan qozongan gʻalabasi sharafiga chizilgan (1547).]] 1543-yilda Fransiya qiroli Frensis I ispanlar nazoratidagi Nitsani turk qoʻshinlari bilan bosib olish uchun Usmonli Sulton Sulaymon bilan misli koʻrilmagan ittifoq tuzishni eʼlon qildi. Imperatorga ajralishning oldini olish uchun gʻazablanishdan koʻra, Fransiyaga dushman boʻlgan ingliz qiroli Genrix VIII Charlzga qoʻshildi va Fransiyaga bostirib kirdi. Garchi ispan armiyasi Cheresol jangida qattiq magʻlubiyatga uchragan va Nitsani taslim qilgan boʻlsa-da, Genrixning urushga kirishi bilan vaziyat yaxshilandi va Fransiya tinchlik kelishuvini imzolashga majbur boʻldi. Karlning ukasi Ferdinand qoʻmondonligi ostida avstriyaliklar sharqda Usmoniy imperiyasi bilan urushni davom ettirdilar. Fransiya magʻlubiyatidan soʻng, Charlz Shmalkaldlar ligasiga qarshi kurashish qaroriga keldi.
1517-yilda Germaniyada reformatsiya boshlandi. Charlz Muqaddas Rim imperatori sifatidagi mavqei, Germaniya chegarasi boʻylab muhim mulklarga ega boʻlganligi va Avstriya Gabsburglari bilan yaqin munosabatlari tufayli Muqaddas Rim Imperiyasini barqaror saqlashdan manfaatdor edi. Germaniyada 1524-yilda dehqonlar urushi boshlanib, 1526-yilda tugashi bilan mamlakatni butunlay vayronaga aylantirdi; Karl, hatto Germaniyadan uzoqda boʻlsa ham, tartib va barqarorlikni saqlashga harakat qildi. Dehqonlar urushidan keyin protestantlar imperator Charlzdan himoyalanish uchun ittifoq tuzdilar. Shmalkaldlar ittifoqi himoyasi ostida protestant davlatlari katolik cherkovi manfaatlariga ziyon yetkazuvchi bir qancha harakatlarni amalga oshirdilar, jumladan, cherkovga qarashli ayrim yerlarni musodara qildilar, imperator hokimiyatiga bo‘ysunishdan bosh tortdilar. thumb|314x314px|    <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)   , Charlz V davrida Gabsburg hukmronligi bilan bogʻliq. Ehtimol, Ispaniya qiroli uchun eng muhim strategik omil Liganing Fransiya bilan ittifoqi boʻlib, uning Germaniyadagi Liga mavqeini buzishga qaratilgan harakatlariga toʻsqinlik qilgan. 1544-yilda Frensisning magʻlubiyati protestantlar bilan ittifoqni bekor qilishga imkon berdi va Charlz bu imkoniyatdan foydalandi. U 1545-yilda Trent Kengashida muzokaralar olib borishga urindi, ammo protestant yetakchilari katoliklarning Kengashdagi pozitsiyasidan xiyonat qilganliklarini his qilib, Saksoniya elektori Morits boshchiligida urush boshladilar. Bunga javoban Charlz imperator hokimiyatini qayta tiklash umidida, aralash golland-ispan armiyasi boshchiligida Germaniyaga bostirib kirdi. 1547-yildagi tarixiy Myulberg jangida imperatorning shaxsan oʻzi protestantlarni qattiq magʻlubiyatga uchratdi. 1555-yilda Charlz protestant davlatlari bilan Augsburg sulhini imzoladi va ispan va italyan ruhoniylari orasida juda mashhur boʻlmagan cuius regio, eius religio (“kishining kuchi – bu din”) tamoyili asosida Germaniyada barqarorlikni tikladi. Shu paytdan boshlab Charlzning nemis masalalarini hal qilishdagi ishtiroki Ispaniyaning Muqaddas Rim imperiyasida Gabsburg katoliklari xavfsizligining kafolati sifatidagi rolini kuchaytirdi; pretsedent yetti yil oʻtgach paydo boʻldi, urushda qatnashish nihoyat Ispaniyani Yevropaning eng qudratli mamlakati maqomidan mahrum qildi.
1526-yilda Charlz Portugaliya qiroli João III ning singlisi infanta Izabellaga uylandi. 1556-yilda u oʻzining barcha lavozimlaridan voz kechib, Ispaniya imperiyasini tirik qolgan yagona oʻgʻli Filippga va Muqaddas Rim imperiyasini ukasi Ferdinandga topshirdi. Charlz Yusta monastiriga bordi (Ekstremadura, Ispaniya), chunki oʻz fikricha, u asabiy tushkunlikdan aziyat chekdi va u yerda 1558-yilda vafot etdi.
Sent-Kventindan Lepantogacha (1556-1571)
1547-yilda taxtga oʻtirgan tajovuzkor fransuz qiroli Genrix II darhol urush eʼlon qilganidek, Ispaniyaga hali tinchlik kelmadi. Charlz I vorisi Filipp II urushni juda qatʼiy boshqarib, 1557-yilda Pikardiyadagi Sent-Kventinda fransuz qoʻshinini magʻlub etdi va keyingi yili Gravelinesda Genrix II ni magʻlub etdi. 1559-yilda imzolangan Kato-Kambresiya tinchligi Ispaniyaning Italiya yerlariga boʻlgan daʼvosini tasdiqladi. Ushbu shartnoma imzolanganini nishonlash uchun jang paytida Genri Shotlandiya gvardiyasi kapitan Gabriel Montgomerining nayzasi bilan oʻldirilgan. Keyingi oʻttiz yil ichida Fransiya fuqarolar urushi va diniy tartibsizliklardan larzaga keldi va u Ispaniya va Gabsburglarning Yevropadagi asosiy siyosiy kuchga aylanishi uchun qarshilik koʻrsata olmadi. Fransiyaning jiddiy qarshiliklariga duch kelmay, Ispaniya 1559-1643-yillarda oʻz qudrati va hududiy egaliklarining eng yuqori choʻqqisiga chiqdi. left|thumb|250x250px| Oqsoqol Pieter Brueghel tomonidan yozilgan “Oʻlimning gʻalabasi” (1562) 16-asrda oʻn etti viloyatning tobora ogʻir ahvolini aks ettiradi. Charlz va uning merosxoʻrlari, Ispaniyada oʻzlarini qulayroq his qilishlariga va mamlakatni sevishlariga qaramay, uni faqat oʻz imperiyasining boshqa bir qismi deb bilishgan va Ispaniyaning ustuvor rivojlanishiga bevosita intilmaganlar, Fransiya, Angliya va Gollandiya esa unga ergashgan.Gabsburglar sulolasining siyosiy maqsadlariga erishish, jumladan, Fransiyaning siyosiy taʼsirini susaytirish, Germaniyada Gabsburg katolikligining gegemonligini saqlab qolish va Usmonli turklar imperiyasiga qarshi kurash Ispaniya farovonligi bilan solishtirganda Gabsburg hukmdorlari uchun ustuvor vazifa edi. Bu urgʻu Ispaniya imperiyasining qudratining pasayishiga yordam berdi.
Madrid uchun sokin davr uzoq davom etmadi. 1566-yilda Ispaniya Gollandiyadagi kalvinistik qoʻzgʻolonlar (ularning aksariyati zamonaviy Niderlandiya va Belgiya hududiga toʻgʻri keladi, bu yerlar Filipp Charlzdan va uning Burgundiya chizigʻidagi ajdodlaridan meros boʻlib qolgan) Alba gertsogini qayta tiklash uchun harbiy kampaniya oʻtkazishga olib keldi. Alba Ispaniya Gollandiyasida qonli terror uyushtirdi. 1568-yilda Oranjlik Uilyam I Niderlandiyadagi Alba zulmini tugatish uchun muvaffaqiyatsiz urinishdi. Bu Birlashgan viloyatlar mustaqilligi bilan yakunlangan sakson yillik urushni boshladi. Gollandiyadan, xususan, muhim Antverpen portidan katta daromad olgan ispanlar tartibni tiklashga va provinsiyalarni ushlab turishga qaror qilishdi. 1572-yilda dengiz geusesi nomi bilan tanilgan gollandiyalik xususiy shaxslar flotiliyasi Gollandiyaning bir qator qirgʻoq shaharlarini egallab oldi, shundan soʻng ular Uilyamni qoʻllab-quvvatlaganliklarini eʼlon qildilar va Ispaniya hukmronligidan chiqdilar. right|thumb|200x200px| [[Francisco de Zurbarán|Fransisko de Zurbaran Kadizning mudofaasi]] Ispaniya uchun urush uzoqa choʻzilgan muammoga aylandi. 1574-yilda Luis de Requesens y Zuniga qoʻmondonligi ostida ispan armiyasi gollandlar Shimoliy dengiz suvlarini dengiz sathidan pastda joylashgan provinsiyalarni suv bosishidan saqlagan toʻgʻonlarni vayron qilgandan soʻng, Leyden qamalini olib tashlashga majbur boʻldi. 1576-yilda Niderlandiyadagi 80 000 kishilik ishgʻolchi armiyasi va Lepantoda gʻalaba qozongan ulkan flotning maoshlarini toʻlash zarurati bilan duch kelgan Filipp bankrot deb eʼlon qilishga majbur boʻldi. Koʻp oʻtmay, Niderlandiyadagi armiya qoʻzgʻolon koʻtarib, Antverpenni egallab oldi va janubiy Gollandiyani talon-toroj qila boshladi, bu esa dastlab tartibsizliklarda qatnashmagan bir qancha shaharlarning isyonchilarga qoʻshilishiga sabab boʻldi. Ispaniya muzokaralar yoʻliga oʻtdi va 1579 -yilda Arras ittifoqining imzolanishi bilan janubiy viloyatlarning aksariyatida tinchlik oʻrnatildi.
Arras ittifoqi barcha ispan qoʻshinlariga Niderlandiya janubini tark etishni buyurdi. Shu vaqtda, Filipp II ispan monarxlarining uzoq yillik maqsadi boʻlgan Pireney yarim orolini oʻz hukmronligi ostida birlashtirish rejalarini ishlab chiqdi. Bunday imkoniyat 1578-yilda Portugaliya qiroli Sebastyan I Marokashga qarshi oʻylamasdan salib yurishiga chiqqanida paydo boʻldi. Ekspeditsiya falokat bilan yakunlandi: Sebastyan I Uch Qirol jangida vafot etdi. Uning keksa amakisi Enrike 1580-yilda vafotigacha mamlakatni boshqargan. Filipp uzoq vaqt davomida Portugaliyada davlat toʻntarishiga tayyorgarlik koʻrganiga qaramay, u Alba gertsogi qoʻmondonligi ostida harbiy ishgʻol qilishni davom ettirishni zarur deb hisobladi. Filipp Portugaliya qiroli unvonini oldi, ammo mamlakat oʻz avtonomiyasini, oʻz qonunlarini, valyuta va hukumat apparatini saqlab qoldi. Ammo Portugaliya tashqi siyosatda oʻz mustaqilligini yoʻqotdi va shu bilan birga ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlar har qachongidan ham yaqinroq boʻldi.
Fransiya Ispaniya tashqi siyosatining asosi edi, chunki u Ispaniyaga dushman boʻlib, juda kuchli boʻlish potensialiga ega edi. Ammo Kato-Kambresia shartnomasi imzolanganidan keyin 30 yil davomida u fuqarolar urushlari bilan larzaga keldi. Filipp, urishga harakat qilmasdan, bu urushlarni kuzatdi, katolik ligasiga yordam berdi, lekin vaqti-vaqti bilan protestantlarga ham yordam berdi. 1590-yildan keyin Ispaniya toʻgʻridan-toʻgʻri Fransiya hududlariga bostirib kiradi, janglarda gʻalaba qozonadi, lekin Genrix Navarrning qirol Genrix IV boʻlishiga toʻsqinlik qila olmaydi. Filippni juda xafa qilgan Papa Klement VIII Genrixga katolik cherkoviga qaytishga ruxsat berdi. left|thumb|250x250px| Yengilmas Armada (1588) Portugaliyani nazorat ostida ushlab turish ishgʻolchi qoʻshinlarni saqlashni talab qildi va 1576-yil bankrot boʻlgandan keyin Ispaniyada moliyaviy ahvol juda ogʻir edi. 1584-yilda Oranslik Uilyam I aqidaparast katolik Baltazar Jerar tomonidan oʻldirildi va Gollandiya qarshiligining mashhur rahbarining oʻlimi urushni tugatishi kerak edi; ammo bu sodir boʻlmadi. 1586-yilda Angliya qirolichasi Yelizaveta I Niderlandiya va Fransiyadagi protestant harakatini qoʻllab -quvvatladi va Frensis Dreyk Karib dengizi va Tinch okeanidagi ispan savdo kemalariga hujum qildi va 1587-yilda Kadis portiga dadil hujum qildi. Fransiya va Angliya ham Portugaliya taxtiga daʼvogar Antonio Kratoni qoʻllab-quvvatladi. 1588-yilda Yelizavetaning Ispaniya ishlariga aralashuvini toʻxtatish umidida Filipp ispan armadasini Angliya qirgʻoqlariga yubordi. 30 000 kishini tashiydigan 130 ta kemadan iborat armada jozibali, lekin qobiliyatsiz Medina gertsogi Sidoniya boshqargan. Armadaning maqsadi Ispaniyaning Shimoliy dengizda chuqur suv portlari yoʻqligiga qaramay, Ispaniya qoʻshinlarini Gollandiyadan Angliyaga bostirib kirish uchun olib kelish edi. Yuqori ingliz floti bilan uch kunlik jangdan soʻng, armada orqaga chekindi va Shotlandiya va Irlandiya qirgʻoqlari boʻylab otishga majbur boʻldi va boʻronlarda koʻplab kemalarni yoʻqotdi. Filotning faqat yarmi Ispaniyaga qaytishga muvaffaq boʻldi. Ammo keyingi yili Portugaliyaga boʻlgan ingliz ekspeditsiyasi qattiq magʻlubiyatga uchradi.
“Xudo ispan” (1596-1626)
thumb| Ispaniya qiroli Filipp III (1598-1621-yillar hukmronligi). Bir vqtda, Fransiya, Angliya va Gollandiya bilan urush olib borayotgan, har holda qobiliyatli bosh qoʻmondonlar bilan allaqachon bankrotlikdan aziyat chekkan Ispaniya qiyin vaziyatga tushib qoldi. Yangi dunyo kumushlari ham, tobora ortib borayotgan soliqlar ham bu urushlar xarajatlarini qoplay olmadi, shuning uchun hukumat 1596-yilda yana bankrot deb eʼlon qildi. Davlat xazinasini tejash maqsadida harbiy yurishlarda qatnashgan qoʻshinlar kontingenti qisqartirildi va boʻshatilgan qoʻshinlar asosan mudofaa vazifalarini bajara boshladi. 1598-yilda, oʻlimidan sal oldin, Filipp II uning oxiri yaqin ekanini bilib, Fransiya bilan sulh tuzdi, qoʻshinlarini Fransiya hududidan olib chiqib, katolik ligasini moliyalashtirishni toʻxtatdi, shuningdek, Genrix IV ni Fransiyaning qonuniy qiroli deb tan oldi (keyin uning katoliklikni qabul qilishi). Oʻsha paytda, Kastiliya yarim million odamning hayotiga zomin boʻlgan vabo epidemiyasi bilan qoplangan. Ammo Ispaniya 17-asrni juda ogʻir vaziyatda kutib olganiga qaramay, u hali ham Yevropaning hukmron davlati edi.
Filipp III 1598-yilda otasining oʻrniga taxtga oʻtirdi va u otasi tomonidan haddan ortiq erkalatilgani sababli zaif odam edi, siyosat va hukumatga qiziqmas, dabdabali saroy oʻyinlarini va diniy xizmatlarni afzal koʻrardi. Unga oʻz vazifalarini bajara oladigan odam kerak edi va u buning uchun Lerma gertsogini tanladi, shuhratparast va Filipp III davlat ishlarini nazorat qila olmagani uchun hokimiyatni olgan shaxs edi. Filipp III va Lermaning ittifoqi butun Filipp III hukmronligi davrida davlat uchun juda salbiy oqibatlarga olib keldi.
Lerma taʼsiri ostida Filipp III hukumati Filipp II qarshi boʻlgan, nazoratsiz inflyatsiyani keltirib chiqaradigan past darajadagi milliardlarni ommaviy ravishda chiqarish orqali byudjet taqchilligini qoplash taktikasiga murojaat qildi. 1607-yilda hukumat yana bankrotlikka duch keldi, lekin Filippning vaʼdalariga qaramay, milliardlar davriy ravishda chiqarilaverdi.
Angliya va Fransiya bilan tinchlik oʻrnatilishi Ispaniyaga Gollandiya provinsiyalarini boshqarish huquqini tiklashga eʼtibor qaratish imkonini berdi. Uilyam kamgapning oʻgʻli va ehtimol oʻz davrining eng yaxshi strategi boʻlgan Orans Morits boshchiligidagi gollandlar 1590-yildan keyin bir qator chegara shaharlarini, jumladan, Breda qalʼasini egallab oldilar. Angliya bilan tinchlik oʻrnatilgach, ispanlarning yangi bosh qoʻmondoni Ambrosio Spinola barcha saʼy-harakatlarini isyonkor gollandlarga qarshi yoʻnaltirdi. Spinola, Moritz bilan taqqoslanadigan isteʼdodga ega boʻlgan harbiy rahbar, 1607-yilda Ispaniyaning navbatdagi bankrotligi tufayli Gollandiyani egallashga toʻsqinlik qildi. Bu vaqtga kelib, ispan armiyasi shunday darajada harbiy tashabbusga ega ediki, Birlashgan viloyatlar 1609-yilda oʻn ikki yillik sulh imzolanishiga rozi boʻlishga majbur boʻldi.
Ispaniya sulh davrida oʻzini tikladi, moliyaviy ahvolini yaxshiladi va obroʻsini oshirish va barqarorlikni tiklash uchun koʻp ishlarni amalga oshirdi; u eng kuchli davlat sifatida harakat qila oladigan buyuk urushdagi soʻnggi sulh edi. Ispaniyalik Niderlandiyada Filipp II ning qizi Infanta Isabella Klara Yevgeniya va mamlakatda barqarorlikni tiklashga va ispanlarga qarshi kayfiyatni yumshatishga muvaffaq boʻlgan eri Archduke Albrecht hukmronlik qildi. Ammo Filipp III va Lerma tashqi davlat siyosatini olib borish uchun tegishli qobiliyatga ega emas edi. Ular qirolicha Yelizaveta oʻlimidan keyin Infanta Izabellani ingliz taxtiga qoʻyish haqidagi bemaʼni gʻoyani ilgari surdilar va Ispaniya tomonidan qoʻllab-quvvatlangan isyonchilarga yordam berish uchun Irlandiyaga cheklangan ekspeditsiya kuchini yubordilar. Ingliz armiyasi ularni osonlikcha magʻlub etdi, ammo uzoq davom etgan urush Angliyaga juda koʻp pul, harbiy yoʻqotishlar va xalq ruhining pasayishiga olib keldi: Yelizaveta vorisi Jeyms I oʻz hukmronligini noldan boshlamoqchi edi. Ikki davlat oʻrtasida 1585-yildan beri davom etayotgan urush nihoyat tugadi. 1610-yilda Fransiya bilan urush xavfi paydo boʻldi, ammo tez orada Genrix IV diniy aqidaparast qoʻlidan vafot etdi va mamlakatda yana fuqarolar urushi boshlandi. 1630-yilgacha Ispaniya ichki barqarorlikni saqlab qoldi va asosan uning dushmanlari tartibsiz va boʻlinib ketganligi sababli Yevropada hukmronlik qildi. Shu bilan birga, 1617-yilda Lermaning dushmanlari uni lavozimidan chetlatishdi va Baltazar de Suniga agressiv tashqi siyosat olib borishga intildi. left|thumb|349x349px| Gollandiya askarlari: Bredaning taslim boʻlishi, [[Diego Velázquez|Diego Velazquez, 1634-35, Prado.]] 1618-yilda, Praga mudofaasidan soʻng, Avstriya va Muqaddas Rim imperatori Ferdinand II protestant ittifoqi va Bogemiyaga qarshi kampaniya boshladi. Zuniga Filippni Avstriya Gabsburglari tomonida urushga kirishga undadi va ispan armiyasining koʻtarilgan yulduzi Ambrosio Spinola mojaroda qatnashish uchun Flamand armiyasining boshiga yuborildi. Shu tufayli, Ispaniya Oʻttiz yillik urush ni boshladi.
1621-yilda Filipp III vafot etdi va taxtga uning oʻgʻli Filipp IV oʻtirdi. Harbiy partiya hech qachon boʻlmagan kuchli taʼsirga ega boʻldi. Keyingi yili Zuniga Ispaniyaning barcha muvaffaqiyatsizliklarining sababi Gollandiyada ekanligiga ishongan isteʼdodli davlat arbobi Gaspar de Guzman Olivares bilan almashtirildi. Bir muncha vaqt oʻtgach, Ispaniya urushga kirishi kerak boʻlgan bohemiyaliklar 1621-yilda Oq togʻda va 1623-yilda Stadtlonda magʻlubiyatga uchradilar. 1621-yilda Gollandiya bilan urush qayta boshlandi u 1625-yilda Spinola qamaldan keyin Breda qalʼasini egallab oldi. Daniya qiroli Kristian IV ning urushga kirishi katta tashvish tugʻdirdi (Xristian moliyaviy muammolarga duch kelmagan kam sonli Yevropa monarxlaridan biri edi), ammo 1626-yilda imperator generali Albrext fon Vallenshteynning Dessau va Lutterda daniyaliklar ustidan qozongan gʻalabalari tahdidni bartaraf etdi. Madridda Niderlandiya imperiyaga qayta qoʻshilishi mumkinligiga umid paydo boʻldi va Daniya magʻlubiyatga uchragach, Germaniyadagi protestantlar boʻysungandek tuyuldi. Fransiyada yana ichki beqarorlik paydo boʻldi (mashhur La Roshel qamali 1627-yilda boshlangan) va Ispaniyaning mavqei yana oʻzining avvalgi choʻqqilariga etgandek boʻldi. Olivares grafigi oʻsha kunlarda shunday degan edi: “Bugun Xudo biz tomonda jang qilmoqda, chunki u ispaniyalik!” va Ispaniyaning koʻplab raqiblari rozi boʻlishi mumkin.
Rokroix yoʻlida (1626-1643)
right|thumb|302x302px| Qirol Filipp IV (hukmronligi 1621-1665), [[Diego Velázquez|Velaskes surati]] Olivares oʻz davridan ancha oldinda boʻlgan odam edi; u Ispaniyaga islohot, islohotga esa tinchlik kerakligini tushundi. Gollandiyaning Birlashgan provinsiyalarini yoʻq qilish zaruriy qadamlardan biri edi, chunki har qanday anti-Gabsburg koalitsiyasi Gollandiya pullari hisobidan moliyalashtirildi: Gollandiyalik bankirlar Sevilyadagi Sharqiy Hindiston savdogarlarining orqasida edilar va dunyoning hamma joyida golland tadbirkorlari va mustamlakachilari bu davlatni yoʻq qilishdi. Ispaniya va Portugaliyaning gegemonligi esa Spinola ispan armiyasining boshida oʻz saʼy-harakatlarini Niderlandiyaga qaratdi va urush Ispaniya foydasiga tugaydiganga oʻxshardi.
1627-yilda Kastiliya iqtisodiyoti tanazzulga yuz tutdi. Ispanlar harbiy xarajatlarni toʻlash uchun tangalarni buzishga murojaat qilishdi va bir yil oldin Avstriyada boʻlgani kabi, Ispaniyada ham narxlar koʻtarildi. 1631-yilga qadar Kastiliyada valyuta inqirozi natijasida barter iqtisodiyoti rivojlandi va hukumat dehqonlardan sezilarli miqdorda soliq yigʻa olmadi, mustamlakachilarga toʻliq qaram boʻlib qoldi (Kumush flot). Germaniyadagi ispan qoʻshinlari oʻzlari turgan yerlardan oʻzlariga kerak boʻlgan hamma narsani mustaqil ravishda tortib olish amaliyotiga murojaat qildilar. Urush davomida Ispaniyada soliq yigʻish boʻyicha muayyan choralarni qoʻllab-quvvatlagan Olivares keyinchalik Italiyadagi shubhali va samarasiz urushda ayblandi. Oʻn ikki yillik sulh davomida dengizda sezilarli ustunlikka erishgan gollandiyaliklar Ispaniya va (ayniqsa) Portugaliya dengiz savdosini buzishda davom etdilar, bu esa Ispaniya iqtisodiy inqirozdan keyin butunlay qaram edi. Resurslari tugab qolgan Ispaniya dengiz tahdidlariga tobora koʻproq himoyasiz boʻlib qoldi. Ispaniyaning Germaniya va Italiyadagi gʻalabalari endi katta strategik ahamiyatga ega emas edi va ularning flotlari, ayniqsa, katta yoʻqotishlarga duchor boʻla boshladilar.
1630-yilda Shvetsiya qiroli Gustav II Adolf oʻz davrining eng zoʻr harbiy rahbarlaridan biri boʻlib, Germaniyaga qoʻndi va Imperatorga dushman boʻlgan nemis qoʻshinlari tomonidan qitʼadagi soʻnggi qalʼa boʻlgan Stralsund portining qamalini olib tashladi. Keyin Gustav janubga koʻchib oʻtdi va Breitenfeld va Lyutzendagi janglarda gʻalaba qozondi va protestantlarga shu paytgacha oldinga siljish orqali katta yordam berdi. Katoliklarning ahvoli 1632-yilda Lutzenda Gustavning oʻlimi va 1634-yilda Avstriyaning Ferdinand va Vengriyaning Ferdinand II boshchiligidagi imperator qoʻshinlarining Nördlingenda gʻalaba qozonishi bilan yaxshilandi. Kuchli tomonning pozitsiyasidan foydalanib, 1635-yilda imperator urushdan charchagan Germaniya davlatlariga tinchlik taklif qildi; uni koʻpchilik, jumladan, ikkita eng kuchli, Brandenburg va Saksoniya qabul qildi.
Oxirgi ispan gabsburglari (1643-1700)
1640-yillarda fransuzlar tomonidan qoʻllab-quvvatlangan kataloniyaliklar, neapolliklar va portugallar Ispaniyaga qarshi qoʻzgʻolon koʻtardilar. Ispaniya Gollandiyasi ishonchli himoya bilan taʼminlanishi kerak edi, chunki 1648-yilda Lans jangidan soʻng ular Gollandiya va Fransiya qoʻshinlari oʻrtasida qolib ketishdi, shuning uchun Ispaniya Gollandiya bilan Vestfaliya tinchligini tuzib, unda Birlashgan viloyatlarning mustaqilligini tan oldi; Bu tinchlik shartnomasi sakson yillik urush va oʻttiz yillik urushni tugatdi.
Wat Athvea
Wat Althea, shuningdek, Prasat Vat Althea deb ham ataladi, XII asrda Hindu ibodatxonasi boʻlib, Angkor, Kambodjada faol Buddistlar ibodatxonasi va devor bilan oʻralgan qadimiy tuzilishga ulashgan qabriston mavjud.
Janubdagi Wat Athvea va shimoldagi Wat Preah Enkosey Siemreapning qadimgi va asosiy shimoliy-janubiy oʻqi chegaralariga toʻgʻri keladi, shahar esa 6-sonli milliy avtomagistral boʻylab sharq va gʻarbga choʻzilgan.
Gabsburglar davrida Ispaniya
Oxirgi ispan gabsburglari (1643-1700)
Olivares janubiy Fransiyaga aralashish orqali Kataloniya qoʻzgʻolonini bostirishga urindi, buning maqsadi kataloniyaliklarni anʼanaviy dushmanga qarshi Ispaniya hukumati bilan birlashishga majbur qilishdan boshqa maqsad yoʻq edi. Biroq kataloniyaliklar Olivares bilan kelishmadi va kampaniyada qatnashishdan bosh tortdi. Kataloniyadagi ispan askarlarining chorak qismi vaziyatni yanada ogʻirlashtirdi, kataloniyaliklar Ispaniyadan ajralib, Fransiya bilan birlashishga qaror qilishdi, chunki bu oʻrta asrlarda bir marta sodir boʻlgan. Koʻp oʻtmay, fransuz qoʻshinlari Kataloniyaga etib kelishdi, ammo fuqarolar urushi (Fronde) qayta boshlanganda, ular qaytib kelishdi, ularning tarqoq kuchlari 1652-yilda kataloniyaliklar va ispan gabsburglari qoʻshinlari tomonidan haydab chiqarildi. Fransiya hukmronligi ispan gabsburglarinikidan ham shafqatsizroq boʻlib chiqdi va kataloniyaliklar oʻz huquqlari va avtonomiyalariga rioya qilgan holda ularga qaytishni afzal koʻrdilar. Kataloniyaliklar muvaffaqiyat choʻqqisida boʻlganida, ispan gabsburglari hatto jangdan voz kechishlari mumkin edi, ammo ikkinchisi 1656-yilda juda foydali tinchlik shartnomasini imzolash imkoniyatini qoʻldan boy berdi. Buning oʻrniga, Kataloniyaning koʻp qismini qaytarish va Italiyadagi oldingi muvaffaqiyatlar, shuningdek, Fransiyadagi Fronde tufayli vaqtinchalik ichki tartibsizliklardan foydalangan holda, kataloniyaliklar ularni qolgan yoʻqolgan hududlarni qaytarish uchun kurashni davom ettirishga undashdi. Lekin har ikki tomon ham juda charchagan edi.
Wat Athvea
Etimologiyasi
Prasat Wat Athvea Wat va Prasat qoʻshaloq nomiga ega, chunki eski Vishnuitlar ibodatxonasi yonida zamonaviy Buddist pagodasi qurilgan.
Athvea Angkoriya ibodatxonalarining muhim nomi boʻlib, u yoʻl, marshrut yoki oʻtishini anglatadi.
Gabsburglar davrida Ispaniya
Oxirgi ispan gabsburglari (1643-1700)
Angliya urushga kirdi va Yamayka yerlarini bosib oldi. Uzoq, tartibsiz va mashaqqatli kurash Dunes jangi (1658) bilan yakunlandi, unda Vikont de Turen qoʻmondonligi ostidagi fransuz armiyasi (ingliz yordami bilan) Gollandiyadagi ispan armiyasining qoldiqlarini magʻlub etdi. Ispaniya 1659-yilda Pireney shartnomasini imzoladi va Russillon, Foix, Artua va Lotaringiyaning katta qismini Fransiyaga berdi.
Wat Athvea
Tarixi
Maʼbadning dizayni va uning devatasining oʻziga xos uslubi (muqaddas ayol tasvirlari) uning Angkor -Vatni ham qurgan qirol Suryavarman II davrida (taxminan miloddan avvalgi 1115—1150-yillar) qurilganligini koʻrsatadi. Aslida, Angkor Wat va Tommanonga oʻxshash Wat Athvea mavzulari asosan Vaishnava boʻlib, shaivit sahnalari ham namoyish etilgan boʻlsa-da, bu diniy eʼtiqodlarga nisbatan liberal Khmer munosabatlarini koʻrsatadi.
Sharqdan Gʻarbga yoʻnalishning oʻzgarishi Devid Snelgrove kabi baʼzilarni Wat Athvea XIII asrning boshlarida Buddistlar ibodatxonasi sifatida qurilgan deb oʻylashga olib keldi, poydevor stelasi tomonidan bir vaqtning oʻzida sanada koʻrsatilgan, Kambodjada buddizm va vedik dinlari bir-biriga mos tushdi.
Gabsburglar davrida Ispaniya
Oxirgi ispan gabsburglari (1643-1700)
Shunday qilib, portugallar 1640-yilda mustaqillik eʼlon qilib, Kataloniya qoʻzgʻolonidan foydalandilar. Ispaniya va Portugaliya ittifoqining 60 yili ikkinchisi uchun farovonlik yillari emas edi. Agar Filipp II Portugaliyaga ikki marta tashrif buyurgan boʻlsa, Filipp III va Filipp IV hech qachon uning chegaralarini kesib oʻtmagan. Portugal zodagonlari ittifoqdan foyda koʻrishlari mumkin edi, ammo quyi tabaqalar va ruhoniylar ispanlardan doimo nafratlanishdi. Barcha mulklarida qiyinchiliklarni boshdan kechirayotgan ispanlar Portugaliyaning xorijdagi mustamlakalarini gollandlardan (Braziliyaning bir qismini anneksiya qilgan) himoya qila olmagani va iqtisodiy tanazzul davrida ispan mustamlakalari oʻzlariga oʻz qoʻllarini izlamagani uchun qoralandi. Savdo qilish va portugaliyalik hamkasblari bilan qattiq raqobatlashdi. Bundan tashqari, Filipp II va Portugaliya tobora imperiyaning oddiy viloyatiga aylanganidan keyin Portugaliyaning ittifoqdagi avtonomiya darajasi pasayib ketdi. Portugaliya mustaqilligini eʼlon qilishi va Joao IV nomi bilan Braganza gertsogi Portugaliya taxtiga oʻtirilishi davrida Ispaniya Andalusiyadagi tartibsizliklarni tinchlantirish bilan band edi, shu sababli unga qarshi tura olmadi.
Tbilisi
Tbilisi (თბილისი, 1936-yilgacha ruscha transkripsiyasida – Tiflis (ტფილისი)) — Gurjiston poytaxti. Yirik industrial, ilmiy va madaniy markazlardan biri, transport tuguni. Tbilisi soyligida, Kura daryosining har ikkala sohilida, 406– 522 m balandlikda joylashgan. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi 0,5°, iyulniki 24,2°. Yillik yogʻin 510 mm. Maydoni 348,6 km². Aholisi 1280 ming kishi |(2002-yil shahar maʼmuriyatiga qarashli aholi punktlari bilan birga – 1,5 mln. kishiga yaqin)]. Tbilisi 8 tumanga boʻlingan.
Gabsburglar davrida Ispaniya
Oxirgi ispan gabsburglari (1643-1700)
Portugal inqilobi Ispaniyani 1659 -yilda Fransiya bilan sulh tuzishga majbur qilgan omillardan biri edi. Biroq 1647 va 1653-yillarda hukumat bankrot deb e‘lon qilganligi sababli, dvoryanlar moliyaviy va soliq islohotlari uchun hech narsa qilmadilar. Portugallar 1663-yilda o‘z mustaqilligini himoya qildi va 1668-yilda Ispaniya Portugaliya suverenitetini tan oldi. Portugaliya bilan urush yana buzilgan tangalarning ommaviy shtamplanishiga olib keldi. thumb|254x254px| Xuan Karreno de Miranda . Karl II portreti (1685), Ispaniya taxtidagi soʻnggi [[Gabsburglar|Gabsburg.]] Umri davomida Ispaniya imperiyasining tanazzulini kuzatgan Filipp IV 1643-yilda sevimli Olivares isteʼfoga chiqqanidan so‘ng oxir-oqibat depressiyaga tushib qoldi.
Tbilisi
Tbilisi soʻzi iliq suvli buloklar nomi (gurjistonha „tbili“ – iliq)dan olingan. Tbilisi shaharqalʼa sifatida ilk bor yilnomalarda 4-asrdan tilga olinadi. Podsho Vaxtang I Gorgasal davri (452–502)da Tbilisi Sharqiy Gurjistonning eng yirik iqtisodiy markazlaridan biriga aylangan. Vaxtang Ining oʻgʻli Dachi shahar devorlarini qurishni tugatib (6-asr boshi), poytaxtni Msxetadan Tbilisiga koʻchirdi va uni Sharqiy Gurjiston davlati boʻlmish Kartlining poytaxtiga aylantirdi. 7–11-asrlarda Tbilisi arablar, xazarlar, forelar, turksaljoʻqlar hujumiga duchor boʻlgan, 8-asr 30-yollaridan arab amirligining qarorgohi. Gurjistonda David Binokor podsholigi davrida Tbilisi ozod qilinib (1122), birlashgan gruzin davlatining poytaxtiga aylantirilgan. 12–13-asrlarda Tbilisi Yaqin Sharqning eng yirik savdohunarmandchilik va madaniy markazlaridan biri. 13–18-asrlarda Tbilisi turli davlatlar tarkibida boʻlib keldi. 1801-yil Sharqiy Gurjiston Rossiya imperiyasiga qoʻshib olingach, Tbilisi Gurjiston gubernyasining maʼmuriy markazi va Kavkazdagi rus qoʻshinlari bosh qoʻmondonining, 1845-yildan esa Rossiya podshosining Kavkazdagi noibi qarorgohi boʻlib qoldi. 19-asrning 2yarmidan Zakavkazyeda temir yoʻl qurilishi boshlanishi bilan Tbilisida sanoat korxonalari qurilishi tezlashdi. Koʻnteri zavodlari, tamaki fabrikalari bunyod etildi. Bosh temir yoʻl ustaxonasi Tbilisidagi eng katta korxona edi. 1921-yildan Tbilisi uzilkesil Gruziyaning poytaxti boʻlib qoldi.
Wat Athvea
Arxitekturasi
Yaqin atrofdagi pagoda, ayniqsa, Reamker’in sahnalari bilan yogʻoch oʻyilgan panjurlar bilan, Wat Damnak uslubiga oʻxshaydi.
Tbilisi
Tbilisining yetakchi sanoat tarmoklari – mashinasozlik (stanoklar, elektrovozlar, priborlar, qishloq xoʻjaligi. mashinalari, elektr texnika buyumlari, aviatsiya sanoati mahsulotlari va boshqa ishlab chiqarish.), metallsozlik, yengil (toʻqimachilik, koʻnpoyabzal, galanteriya, tikuvchilik va boshqa korxonalar), oziq-ovqat (shu jumladan, vinokonyak, shampan vinosi tayyorlash, mevasabzavot konservalari, tamakichilik, yogmoy, non zavodlari va boshqalar), yogʻochsozlik, shisha va chinnifayans, kimyo va kimyofarmaiyevtika, polifafiya sanoatlari. Qurilish materiallari ham ishlab chikariladi. Tbilisida termal suvlardan issiqxonalarni isitishda foydalaniladi.