cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Imperial Granum-Jozef Parker binolari
Tavsifi va tarixi
Imperial Granum-Jozef Parker binolari Nyu-Xeyven shahrining markazida Nyu-Xeyven Greendan bir blok sharqda Elm va Orange ko'chalarining sharqiy tomonida joylashgan. Ikkala bino ham to'rt qavatli toshdan qurilgan bo'lib, tom chizig'ida mustahkam o'rnatilgan karnizlar mavjud. Burchakdagi Parker binosi qizil g'ishtdan qurilgan. Birinchi qavatning jabhasi Imperial Granum binosining zamonaviy stilistik nusxasi bo'lib, tashqi uchlarida panelli pilasterlar va deraza va eshik teshiklarini ajratib turadigan aylana ustunlar mavjud. Bitta vitrina uchta displeyli va ikkita eshikli kirish joyi mavjud. Hozir ikkala bino tomonidan ishlatiladigan asosiy kirish joyi o'ng tomonda joylashgan. Yuqori qavatdagi derazalar to'rtburchaklar teshiklarga o'rnatilgan, ular qirrali tosh lintellar bilan qoplangan. Orange Street fasadida xuddi shunday yuqori qavatdagi derazalar mavjud, ularning aksariyati ko'r-ko'rona va birinchi qavatda ikkinchi darajali kirishga ega. Imperial Granum binosi biroz torroq bo'lib, Parker binosi bilan butun qism devorini taqsimlaydi. Uning kengligi uchta ko'rfaz kattalikda, birinchi qavatda bitta do'kon bor. Yuqori qavatlardagi derazalar yanada murakkab va turli tomonl ega bo'lib, segmentli-ark teshiklari derazalar o'rtasida o'zaro bog'langan ustunlar bilan, ustun uchlarida va pollar orasida kichik qirrali kornizlar mavjud.
Parker binosi 1875-yilda, Imperial Granum 1877-yilda qurilgan. Ham Parker binosi, ham Imperial Granum binosi Henry Austin ofisida ishlayotgan arxitektorlar: Parker binosi David R. Brown, Imperial Granumni esa Rufus G. Russell tomonidan qurilgan deb hisoblanadi. Ikkinchisi shaharda saqlanib qolgan yagona bir qavatli Po'lat asos bilan ajralib turadi, u shaharda hech qachon mashhur bo'lmagan va oz sonli binolarda mavjud edi. Parker binosi yuqori qavatlarni ombor sifatida ishlatgan, qog'oz ishlab chiqaruvchisi uchun qurilgan. Imperial Granum o'z nomini egasi Edvard Xiton tomonidan sotilgan patent tibbiyoti vositasidan oldi va yillar davomida o'zining janubi-sharqiy devorida ushbu mahsulotning reklamasini joylashtirdi. Binolar 1945-yilda bitta mulkdorga o'tdi va partiya devorini yorib o'tish orqali o'zlarining yuqori qavatlariga birlashtirildi, shuningdek, umumiy ichki zinapoyalar qurildi. Ko'p yillar davomida Delmonico's deb nomlangan do'koni birinchi qavatni egallagan.
New Haven tarixiy milliy reyestri
U Nyu-Xeyven, Konnektikut, AQSh tarixiy joylar milliy reestriga kiritilgan mulk va hududlarning to'liq ro'yxatini taqdim etish uchun mo'ljallangan. Quyida kenglik va uzunlik ko'rsatilgan milliy ro'yxatga olingan aktivlar va hududlarning joylashuvini onlayn xaritada ko'rish mumkin.
Nyu-Xeyven okrugi milliy reestrida 270 ta mulk va uchastkalar roʻyxatga olingan. Nyu-Xeyven shahrida 68 ta ob'ekt va mahallalar, shu jumladan to'qqizta milliy tarixiy diqqatga sazovor joylar mavjud. Ular bu yerda sanab o'tilgan va okrugning qolgan qismidagi boshqa mulk va hududlar, shu jumladan bitta milliy tarixiy sayt Konnektikut shtatining Nyu-Xeyven okrugidagi tarixiy joylar milliy reestrida keltirilgan. Har ikkala New Haven County ro'yxatida uchta mulk paydo bo'ladi.
Manbalarr
<references group="" responsive="1">
Orzu (maʼnolari)
Orzu quyidagilardan birini anglatadi:
Kristallitlar
Kristallitlar - 1) petrologiyada — kristallanayotgan jismning mayda joʻn shakli (embrionlar). Vulkanik shishalarda uchraydi. Ularning shakli turlichadir: globulitlar (sharikchalar, tomchilar); margaritlar (munchoklar ipi kabi); longulitlar (silindrik hosilalar); trixitlar (qilsimon); skopulitlar (oʻsimliklar poyalariga oʻxshash) va boshqa 2) metallshunoslikda — quyma metall yoki metall qotishmalarning oʻzaro zich bogʻlangan notoʻgʻri shakldagi mayda kristallar.
Rennes-sur-Loue
Aholisi
90 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 16,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,5 km2. Dengiz sathidan 245 – 495 m balandlikda joylashgan.
Guiamets
Guiamets Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Tarragona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 12,1 km2. Aholisi — 329 kishi (2010).
Veauchette
Veauchette Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Loire departamenti Montbrison tumani tarkibiga kiradi.
Talcy (Yonne)
Talcy Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Avallon tumani tarkibiga kiradi.
Veauchette
Aholisi
740 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 98,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,5 km2. Dengiz sathidan 347 – 376 m balandlikda joylashgan.
Talcy (Yonne)
Aholisi
63 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 8,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,2 km2.
Covasna okrugi
Covasna — (Județul Covasna) Ruminiyaning sharqiy Transilvaniya qismida joylashgan okrugidir.
Demografiyasi
2011-yil Covasna Ruminiyaning 41 okrugi ichida eng kam aholiga ega boʻlganlar orasida 210,177 kishi bilan ikkinchi oʻrinni egalladi. Aholi zichligi 1/55,6 km² ga toʻgʻri keladi.
2002-yilda okrugning etnik tarkibi quyidagicha edi:
2011-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, okrugning tarkibi:
Covasna okrugi Ruminiyadagi vengerlar soni boʻyicha qoʻshni Hargita okrugidan keyin ikkinchi oʻrinda turadi. Covasnadagi vengerlar, asosan, Sekeliylardir.
Geografiyasi
Covasna okrugining umumiy maydoni — 3,710km².
NGC 2294
NGC 2294 Egizaklar yulduz turkumidagi E6 tipli galaktikadir.
Samson (Alabama)
Samson AQShning Alabama shtatida joylashgan shahardir. Geneva okrugi tarkibiga kiradi.
NGC 2294
Ushbu obyektni William Parsons 1849-yilda kashf etgan.
Samson (Alabama)
Aholisi
2071 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 220,3 nafar kishi.
NGC 2294
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Kristallizatsion suv
Kristallizatsion suv - mineral hosil boʻlishning tabiiy jarayonlarida ishtirok qiluvchi suv. Koʻp minerallarning hosil boʻlishida ularning tarkibiga joylashishning turli shakllarida kiradi. Agarda bu jarayon Yer poʻsti chuqur qismlaridan uning yuzasigacha koʻrib chiqilsa, bunda suvning kirish shakli asta-sekin, kapillyarli yoki plyonkalidan gidroksilli (ON), kristallogidratli koʻrinishda, hattoki seolitli shakligacha oʻzgaradi. Minerallar boʻyicha bu zonallik eng yuqori temperaturali biotit va muskovit [suvning 0,9 dan 0,5% gacha (ON) shaklida]dan mirabilit (Na2SO410H2O)ra4a (H2O shaklidagi suv miqdorining 56% mavjud) koʻrsatilgan. Kristallizatsion suv baʼzida hosil boʻlayotgan minerallarda gazli — suyuqli — qattiq aralashmalar koʻrinishida saqlanadi. Minerallar 300° dan past temperaturada qizdirilsa, issiqlik yutilishi natijasida Kristallizatsion suv ajralib chiqadi.
Suba (viloyat)
thumb|350x350px| [[Boburiylar davlati|Boburiylar imperiyasi Akbar I hukmronligining oxirida]] Suba — XVI—XVIII asrlarda Boburiylar imperiyasidagi maʼmuriy-hududiy birlik (viloyat) nomi. Kichikroq hududiy birliklar — sarkarlar (tumanlar) dan, ular esa, oʻz navbatida, pargʻona yoki mahalla deb ataladigan soliqqa tortiluvchi maʼmuriy birliklardan iborat edi. Har bir suba hukmdor tomonidan tayinlangan voliylar tomonidan boshqarilardi, ular navvob subador yoki subadar deb ataladi (keyinchalik bu unvondan Britaniya Hindistoni armiyasida qoʻllanilgan subedar ofitserlik unvoni kelib chiqqan). Ayrim gubernatorlar sipohsolar yoki nozim unvoniga ega edilar. Qolgan amaldorlarni subadorlarning o‘zlari tayinlaganlar. Sarkarlarga soliq yigʻish uchun mas’ul boʻlgan amalguzarlar va sarkarda harbiy garnizonga rahbarlik qiluvchi va politsiya vazifalarini bajaruvchi, shuningdek, amalguzarlarga soliq yigʻishda yordam bergan fovjdorlar boshchilik qilganlar. Akbar fujdorlarni shaxsan tayinlagan, keyin esa subadalar tayinlay boshlagan. Subalardagi shaharlarni kutvollar boshqargan, ular politsiya va soliq vazifalarini ham bajargan. Subadorlar suba hududida harbiy garnizonlarga boʻysungan, hududlar asta-sekin ularning shaxsiy boshqaruviga oʻtgan va oʻzaro urushlarda ishlatilgan.
Tarixi
thumb|415x415px| [[Boburiy imperatorlar|Boburiy hukmdor Akbar I (1556—1605), imperiyani subalarga boʻlgan.]] Imperiyaning hududiy boʻlinishi podshoh Akbar tomonidan 1572—1580-yillardagi maʼmuriy islohotlar davrida amalga oshirilgan. Dastlab imperiya 12 ta subaga boʻlingan boʻlsa, Akbar hukmronligining oxiriga kelib Dekandagi istilolari tufayli subalar soni 15 taga yetdi (Berar, Dandesh (keyinchalik Xandesh nomiga oʻzgartirildi), Ahmadnagar (1636-yilda Davlatobod nomiga, keyinchalik Avrangobod nomiga oʻzgartirildu) subalari). Akbarning vorisi Jahongir davrida yana ikkita suba tashkil etildi: xususan, 1607-yilda Bengal subasidan alohida Orissa subasi ajratildi.
Shoh Jahon hukmronligining oxiriga kelib, imperiya 22 subadan iborat boʻlgan. Bu hukmdor davri maʼmuriy-hududiy tuzilmalarning sezilarli darajada qayta tashkil etilishi bilan ajralib turdi. 1636-yilda Shoh Jahon Telangana sarkarini Berar subasidan ajratib, undan alohida suba yaratadi, lekin 1657-yilda uni Bidar subasiga qoʻshib yuboradi. 1629-yilda Agra shahri Akbarobod, 1648-yilda Dehli subasi imperiyaning yangi poytaxti sharafiga Shohjahonobod deb o‘zgartirildi. Kashmir Kobul subasidan alohida, Tatta Moʻlton subasidan, Bidar Davlatobod subalaridan alohida subaga boʻlindi. Qandahor subasi 1638-1648-yilarda Fors tomonidan bosib olinmaguncha alohida suba edi.
1636-yilda Dekan imperiyasining mulklari toʻrtta: Berar, Davlatobod, Telangana, Xandesh boʻlinmalari oʻrtasida taqsimlandi. 1656-yilda Bidar subasi Davlatobod subasidan ajratildi. Keyingi yili Telangana subasi unga biriktirildi.
Avrangzeb davrida qoʻshimcha ravishda Bijapur (1686) va Haydarobod (1687) subalari tashkil etilgan. Uning davrida imperiya 21 ta subadan iborat boʻlgan. 1710-yilda Karnatika navoblari boshchiligida Arkot subasi tashkil etilgan.
Subaning tepasida, qoida tariqasida, hukmdorga yaqin boʻlgan sarkardalar va sulola aʼzolari joylashtirilgan. Koʻpincha bir shahzoda bir vaqtning oʻzida bir nechta qoʻshni boʻlinmalarni boshqargan va shu bilan imperiyaning muhim qismi ustidan hokimiyatni oʻz qoʻliga olgan. XVII asrda Dekan subadorlarini koʻpincha Dekan subadarlari deb atagan bir xil subador boshqargan (masalan, boʻlajak padishah Avrangzeb ikki marta 1636-yildan boshlab Dekan subadori boʻlgan va bir vaqtning oʻzida barcha Dekan subalarini boshqargan).
XVIII asrda Avrangzeb vorislari davrida imperiyada markaziy hokimiyatning zaiflashishi bilan subalar asta-sekin podshoh hokimiyatidan ajralib, mustaqil davlatlarga aylana boshladilar. 1739-yilda Nodirshoh imperiyaga bostirib kirib, Karnal jangida Muhammadshoh qoʻshinlarini magʻlub etib, Dehlini egalladi. Bu magʻlubiyat podsholarning siyosiy taʼsirini keskin pasaytirib, ularning subadorlari birin-ketin mustaqil hukmdorlarga aylana boshladi. Harbiy qudratini yoʻqotgan imperiya, marathalar, durroniy afgʻonlar va inglizlar zarbalaridan soʻng subalardan mahrum boʻldi. 1724-yilda Haydarobod va Avadh, 1740-yilda Bengaliya, XVIII asr oʻrtalarida Dekan subslari Maratha sulolalari boshchiligidagi mustaqil knyazliklarga aylandi. Podshohning subalar ustidan hokimiyati borgan sari susaya bordi. XVIII asrning ikkinchi yarmida uning kuchi faqat Dehli shahri va uning atrofidagi hududni boshqarishgagina yetardi.
Mangull
Mangull — Albaniyaning Tirana okrugidagi Petrelë munisipalitetidagi qishloq. 2015-yilda mahalliy hukumat islohotida u Tirana munitsipaliteti tarkibiga kirdi.
Feniks (afsonaviy qush)
Feniks (φοῖνιξ, phoenix) — mifologik uzoq umr koʻradigan, oʻlimdan keyin qayta tugʻiladigan qush. Qadimgi Misr mifologiyasida u bennu deb atalgan, qadimgi mifologiyada esa quyosh ramzi bilan bogʻlangan. U kattaligi va tashqi koʻrinishi boʻyicha burgutga  oʻxshab koʻrinadi, uning patlari yorqin qizil yoki oltin-qizil. Afsonaning keng tarqalgan versiyasiga koʻra, feniks oʻlimini oldindan bilib, oʻzini oʻzi yoqib yuborgan, shundan soʻng u kuldan, changdan yana paydo boʻlgan. Feniks oʻz turidagi yagona, noyob jonzot ekanligiga ishonishgan. Majoziy talqinda feniks abadiy yangilanish, boqiylik ramzidir.
Feniksning kelib chiqishi Qadimgi Misr madaniyati bilan bogʻliq. Nemis diniy olimi Roel van den Broekning "Klassik va ilk nasroniy anʼanalariga koʻra Feniks afsonasi" kitobiga koʻra, vaqt oʻtishi bilan feniks turli yoʻllar bilan „yangilanishni ham ramziy qilishi mumkin: Quyosh, vaqt, Rim imperiyasi, reinkarnatsiya, konsekratsiya, jannatdagi hayot, Iso Masih, Bokira Maryam, bokiralik, alohida alohida shaxs yoki umuman xristian hayotining baʼzi jihatlari“. Baʼzi olimlar Laktantiyning "De ave phoenice" sheʼrida feniksning mifologik motivini Masihning tirilishining ramzi sifatida talqin qilish mumkinligini taʼkidlaydilar.
K. G. Jungning taʼriflashicha feniks „ozod qilingan ruh“, insonning qayta tugʻilishining ramziga aylandi.
Mifologiya
right|thumb| Olovda yonayotgan Feniksning oʻlimi, Aberdin Bestiariyasi Feniks afsonasi haqida birinchi yozma eslatma Gerodotda (miloddan avvalgi V asr) uchraydi. Uning xabar berishicha, bu arabistonlik qush, ota-onasi bilan 500 yil yashaydi va u vafot etgach, Misrning Heliopolis shahridagi quyosh xudosi maʼbadiga uchib ketadi va ota-onasining jasadini u yerda dafn qiladi. Gerodot feniksning oʻzini oʻzi yoqib yuborishi va undan keyin qayta tugʻilishi haqida gapirmaydi va afsonaning oʻzini aql bovar qilmaydigan deb tavsiflaydi. Tatsit ham afsonani bir butun sifatida fantastika sifatida rad etadi, lekin Pol Fabius va Lusius Vitellius konsulligi davrida (taxminan miloddan avvalgi 35-yil) Misrda koʻpchilik Feniks kelishini koʻrganligini yozadi. Tatsitning hikoyasida feniks har 500 yilda bir joʻja tugʻadi, shundan keyin u oʻladi. Afsonani boshqa qadimgi mualliflar ham eslatib oʻtadilar, ularning aksariyati taqdimotda feniksning oʻzini oʻzi yoqib yuborish aktini oʻz ichiga oladi. Baʼzi qadimiy manbalarda fenikslar yorugʻlik chaqnashida yoʻqolib, keyin boshqa joyda paydo boʻlishi mumkinligi haqida maʼlumotlar mavjud.
Xristian dunyosida feniks abadiy hayot, tirilish, imon, doimiylik gʻalabasini anglatadi; bu Masihning ramzi. Ilk nasroniylikda feniks doimo qabr toshlarida uchraydi: bu erda uning maʼnosi oʻlim ustidan gʻalaba, oʻlikdan tirilishdir. Rossiyada feniksning oʻxshashlari bor edi: olov qushi va finist.
Izohlar
<references group="lower-alpha"/>
Golzow (Mittelmark)
Hududi
Golzowning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Robertson (Wyoming)
Robertson AQShning Wyoming shtatida joylashgan shahardir. Uinta County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
59 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 8,1 km2. Shundan 8,1 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Emmitsburg
Emmitsburg AQShning Maryland shtatida joylashgan shahardir. Frederick County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
2365 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 3 km2. Shundan 3,0 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 134 m balandlikda joylashgan.
Redison sas xoutel tashkent
"REDISON SAS XOUTEL TASHKENT" (ingl. — "Redison SAS Toshkent mehmonxonasi") — 4 yulduzli mehmonxona; Toshkent shahridagi Amir Temur koʻchasi ("Bodomzor" metro stansiyasi yoni)da 2003-yil bunyod etilgan (bosh meʼmori A.Toʻxtayev; "Aysel" firmasi). Mehmonxonada barcha qulayliklarga ega 110 xona mavjud: 85 ta "biz-nes-klass", 18 ta 2 oʻrinli yarim lyuks va 7 ta lyuks. 6 qavatli bino zamonaviy va tabiiy qurilish materiallaridan qurilgan, oʻziga xos badiiy meʼmoriy yechimga ega. Hovlisida favvora va suv havzasi mavjud. Mehmonxonada 50—400 oʻrinli 3 xil koʻrinishdagi konferensiya zali, "Bosfor" restorani va 3 ta ("Piano", "Akva" va kokteyl) bar, biz-nes-markaz, sogʻlomlashtirish markazi (sauna va ochiq basseyn bilan). koʻp funksiyali xoll, shuningdek, ofis va xizmat xonalari mavjud.
Kristallogidratlar
Kristallogidratlar (kristallar va gidratlar) — tarkibida suv boʻlgan kristall birikmalar (qarang Gidratlar).
Julio Salinas
Julio Salinas Fernández (1962-yil 11-sentabrda tugʻilgan) — 1980 va 1990-yillarda oʻynagan ispaniyalik sobiq futbolchi.
Uzun boʻyli, mahoratli markaziy hujumchi, „ Barcelona “ futbol klubidagi faoliyati bilan esda qolgan. Futbolchi oʻz faoliyatini Bilbaoning „Athletic“ jamoasida boshlagan. Shu bilan birga u klub va terma jamoa uchun samarali toʻpurar boʻlgan.
Salinas Ispaniya terma jamoasi safida 56 ta o‘yin o‘tkazgan va uchta jahon chempionati va ikkita Yevropa chempionatida milliy terma jamoa sharafini himoya qilgan.
Shuningdek, ikki mavsum davomida asosiy jamoa uchun 13 oʻyin oʻtkazdi. 1983-yil 26-martda RC Celta de Vigo futbol klubiga qarshi oʻz uyida 4:0 hisobida gʻalaba qozondi.
Xalqaro faoliyati
Salinas oʻn yil davomida Ispaniya terma jamoasi sharafini himoya qilib, 22 ta gol urgan. Uning debyuti 1986-yil 22-yanvarda Las-Palmasda Sovet Ittifoqiga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida 2:0 hisobida gʻalaba qozongan.
Salinas mamlakatni uchta FIFA Jahon chempionatida himoya qilgan.
1994-yilgi Jahon chempionatining chorak finalida Italiyaga qarshi oʻyinda, Janubiy Koreyaga qarshi oʻyinda (2:2) raqib darvozasini ishgʻol qilgan.
Nafaqaga chiqqandan soʻng, Salinas avval RTVE, keyin esa laSextada sport sharhlovchisi sifatida ishlay boshlagan.
Marokash
Marokash, Marokash Qirolligi (Al-Mamlaka al-Magʻribiya yoki Al-Magʻrib al-Aksa, maʼnosi — uzoq gʻarb) — Afrikaning shimoli-gʻarbidagi davlat. Maydoni 446,5 ming km². Aholisi 38,4mln. kishi (2022). Poytaxti—Rabot shahri. Maʼmuriy jihatdan 18 viloyat (vilay)ga boʻlinadi.
Davlat tuzumi
Marokash — konstitutsiyali monarxiya. Amaldagi konstitutsiyasi 1972-yilda qabul qilingan, unga 1992 va 1996-yil referendumlarda qabul qilingan oʻzgartirishlar kiritilgan. Davlat boshligʻi — qirol (1999-yildan Muhammad VI). U bosh vazir va vazirlarni tayinlaydi hamda lavozimidan boʻshatadi, Vazirlar Kengashida raislik qiladi, parlamentni tarqatib yuborishi mumkin. Qonun chiqaruvchi hokimiyatni qirol va ikki palatali parlament (Vakillar palatasi va Maslahatchilar palatasi), ijroiya xokimi-yatni hukumat amalga oshiradi.
Tabiati
Marokash hududining aksar qismini togʻlar, baland tekisliklar va plato (meseta)lar egallaydi. Janubi-gʻarbdan Shimoli-sharq tomon Atlas togʻlari choʻzilgan, uning eng baland nuqtasi — Tubqol togʻi (4165 m). Atlantika okeani sohili — yirik pasttekisliklar. Oʻrta dengiz sohilining koʻp qismi togʻlik, qulay buxtalari bor. Janubiy va janubi-sharqdagi Sahroi Kabir choʻli qumloq va toshloqlan iborat. Marokash hududida zilzilalar boʻlib turadi. Kobalt, marganets, qoʻrgʻoshin, pyx, barit, mis, temir rudalari, toshtuz, koʻmir konlari bor. Marokash koʻp qismining iqlimi subtropik; iyulning oʻrtacha temperaturasi 24°— 28°, yanvar niki 10°—12°, togʻlardagi iqlim — kontinental. Oʻrtacha yillik yogʻin togʻlarda va shimolida 1000 mm ga yaqin, janubida 200 mm gacha. Koʻp daryolari yozda qurib qoladi. Asosiylari: Muluya, Sebu, Umm-urRobia. Quruq oʻrmon va butazorlarning tuproklari jigarrang. Shimolidagi sohil tekisliklari va togʻ orasidagi soiliklar hamda vodiylarning qumloq, gilli qoramtir tuproklari gʻoyat umumdor. Oʻrmonlar, asosan, togʻlarda saqlanib qolgan va Marokash hududining salkam 12% ni tashkil etadi. Qurgʻoqchil dasht, chala choʻl va choʻllarda alfa oʻti, shuvoq va doktorin, Oʻrta dengiz sohilida makvis butalari oʻsadi. Hayvonlardan quyon, yovvoyi choʻchqa, chiyaboʻri, ilon, toshbaqa, shuningdek, amfibiyalar, parranda, ha-sharot va chayonlar bor. Togʻlarda makaka maymun, sirtlon, pantera, togʻ daryolarida xonbaliq uchraydi. Dengizdan baliq ovlanadi.
Aholisi
Aholisining asosiy qismi — marokashlik arablar va barbarlar. Fransuzlar, ispanlar, portugallar va yahudiylar ham yashaydi. Rasmiy til — arab tili. Davlat dini — islom. Shahar aholisi 45,5%. Yirik shaharlari: Kasablanka, Rabot, Marokash, Fos, Miknas, Tanjer va boshqa
Tarixi
Hozirgi Marokash hududida azaldan liviy qabilalari (qad. barbarlar) yashab, ovchilik va chorvachilik, qisman dehq-onchilik bilan shugʻullangan, Miloddan avvalgi 2-ming yillik oxirlarida sohilda finikiylarning bir qancha jamoalari paydo boʻlgan; bu jamoalar keyinchalik Karfagen qoʻl ostiga, Karfagen yemirilganidan keyin (miloddan avvalgi 2-asr) Shimoliy Marokash Rim imperiyasi qoʻl ostiga oʻtdi. Ana shu davrda yirik dehqonchilik paydo boʻldi, shaharlar vujudga keddi. Birok, Marokashning kup kismida urugʻchilikqabilachilik tuzumi xukmron edi. 5-asrda Marokashning shimoliy kismini vandallar, 6-asrda Vizantiya bosib oldi.
702—711 yillarda Marokash hududi arab xalifaligiga qoʻshib olindi. Mamlakatda arab tili va islom dini tarqala boshladi. 788 yil Marokashdagi birinchi davlat — Idrisiylar davlati tashkil topdi. 9-asrning 20-yillarida Idrisiylar davlati bir necha mayda xonliklarga boʻlinib ketdi. 13-asrning 2-yarmida Marokashda hokimiyat barbarlar sulolasi — Mariniylar qoʻliga oʻtdi (1195—1465). Bu davrda qishloq xoʻjaligi ancha taraqqiy etdi, madaniyat yuksaldi; Fos shahri madaniyat markazi boʻlib qoldi. Birok, 15-asrda mamlakat yana boʻlinib ketdi. Ana shu davrdan Marokash hududini yevropaliklar — Atlantika okeani sohilini portugallar, Oʻrta dengiz sohilini ispanlar bosib ola boshladi.
17-asr oxiri va 18-asr boshlarida marokashliklar yevropaliklarni Marokashdan, asosan, haydab chiqardilar. 19-asrning 40-yillaridan Yevropa davlatlarining qoʻshinlari yana kirib kela boshladi — 1844-yil Fransiya, 1859-yil Ispaniya Marokash hududining bir qismini bosib oldi. Yevropa davlatlarining mamlakat ichkarisiga kirib borishiga yoʻl qoʻymaslik, parokandalikka barham berish, shuningdek, toʻxtovsiz qoʻzgʻolonlarni bostirish uchun Sulton Hasan I (1873— 94) bir qancha islohot oʻtkazdi (jumladan, armiya zamonaviylashtirildi, harbiy zavodlar, yangi portlar quriddi). 1907-yil Fransiya qoʻshinlari Marokashning Shimoli-sharqidagi Vujda shahri atroflarini, soʻngra Kasablanka shahri va Shauya viloyatini, Ispaniya Melilya shahri atroflarini bosib oldi. Bunga javoban mustamlakachilarga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarildi. 1912-yil tuzilgan Fransiya-Marokash (30-mart) va Fransiya-Ispaniya (27-noyabr) shartnomalariga koʻra, Marokash hududining katta qismi (80%)da Fransiya, kichikrok, shimoliy va janubiy qismlarida Ispaniya protektorati oʻrnatildi; bir qismi (Tanjer) xalqaro zona boʻlib qoldi.
Marokash xalqi bosqinchi davlatlarning hukmronligiga qarshi umumiy qoʻzgʻolon koʻtardi. 1921-yil rif qabilalari Abdulkarim rahbarligida Rif viloyatida ispanlar qoʻlidan hokimiyatni tortib olib, mustaqil Rif Respublikasini tuzdilar. Ammo Ispaniya-Fransiyaning birlashgan kuchlari bilan boʻlgan shiddatli janglardan keyin Rif Respublikasi tormor qilindi (1926). Birok, Fransiya zonasidagi qabilalar mustamlakachilarga karshi qattiq qarshilik koʻrsatishni davom ettirdilar. Ikkinchi jahon urushi yillarida ozodlik harakati kuchayib ketdi.
50-yillarning boshida esa norozilik harakatiga keng xalq ommasi qoʻshildi. Fransiya protektorati hokimlari milliy ozodlik harakati qatnashchilarini quvgʻin ostiga oldi. 1952-yil 8-dekabrda Kasablankada ommaviy namoyish qatnashchilaridan yuzlab kishilar oʻldirildi, minglarcha kishi qamoqqa olindi. 1954 va 1955-yillarda Marokashda yana ish tashlashlar va namoyishlar boʻlib oʻtdi. Dunyodagi boshqa ilgʻor kuchlar Marokash xalqining milliy ozodlik harakatini qoʻllab quvvatladilar. Oqibatda Fransiya protektorata Marokashda milliy hukumat tuzish uchun rozilik berishga (1955-yil 7-dekabr) va uning milliy mustaqilligini tan olishga majbur boʻldi (1957-yil 2-mart). 1956-yil 7-aprelda Ispaniya protektorata ham bekor qilindi, 1957-yil 1-yanvarda Tanjer Marokash tarkibiga qoʻshildi. 1962-yil dekabrda Marokashning birinchi konstitutsiyasi qabul etildi, 1963-yil mayda parlament saylovi boʻlib oʻtdi. Xalq ommasi ahvolining yomonlashuvi, ishsizlar sonining koʻpayishi oqibatida mamlakat ichkarisida ahvol keskinlashib ketdi. Natijada hukumat aʼzolari tez-tez almashinib turdi. "Istiqlol" partiyasi parokandalikka uchradi. Partiya ichida boʻlinish roʻy berdi; uning soʻl qismi Xalq kuchlari milliy ittifoqi partiyasi nomi bilan ajralib chikdi (1959). 1964—65 yillarda yirik shaharlarda iqtisodiy ahvolning yaxshilanishi, tub iqtisodiyijtimoiy oʻzgarishlar oʻtkazilishi shior’?1ari ostida ish tashlashlar va ommaviy mitinglar boʻlib oʻtdi. Lekin bu harakatlar qurol kuchi yordamida bostirildi. 1965-yil 7-iyunda Marokashda fav-qulodda holat eʼlon qilindi, qirol hukumat isteʼfosini qabul qildi, parlamentni tarqatib yubordi va qonun chiqaruvchi hamda ijro etuvchi butun hokimiyatni oʻz qoʻliga oldi.
1970-yil iyulda favqulodda holat bekor qilindi. 21 va 28-avgustda parlament saylovi boʻlib oʻtdi. 1972-yil 1-martda referendum boʻlib, yangi konstitutsiya qabul qilindi, parlament va hukumatning huquqlari bir oz kengaytirildi.
Qirol Hasan II iqtisodiy va siyosiy islohotlar zarurligini anglab, 1973-yilda bir qancha iqtisodiy tadbirlar oʻtkazilishini eʼlon qildi. Xalq-aro maydonda betaraflik siyosatini oʻtkaza boshladi. Konstitutsiyaga 1992-yilda kiritilgan oʻzgartirishlarga bi-noan, parlamentning hukumat faoli-yati ustidan nazorati kuchaytirildi, Marokashning inson huquqlariga sodikligi mustahkamlandi. Marokash 1956-yildan BMT aʼzosi. Oʻzbekiston Respublikasi bilan diplomatiya munosabatlarini 1993-yil 11-oktabrda oʻrnatgan. Milliy bayrami — 30-iyul — Taxt kuni (1999).
Siyosiy partiyalari va kasaba uyushmalari
Istiqlol partiyasi, 1943-yil tashkil etilgan; Xalq kuchlari milliy ittifoqi partiyasi, 1959-yil tuzilgan; Taraqqiyot va sotsializm partiyasi, 1974-yil asos solingan; Konstitutsiyachi ittifoq, 1983-yil taʼsis etilgan; Xalq harakati partiyasi, 1959-yil tuzilgan; Milliy demokratiyu partiya, 1981-yil asos solingan; Xalq milliy harakati, 1991-yil tashkil etilgan; Mustaqil milliy uyushma, 1978-yil taʼsis etilgan; Xalq kuchlari sotsialistik ittifoqi, 1974-yil tuzilgan; Sotsialdemokratik harakat, 1996-yil asos solingan. Marokash mehnatkashlari umumiy ittifoqi, 1960-yil tashkil etilgan; Marokash mehnat ittifoqi, 1955-yil tuzilgan; Demokratik mehnat konfederatsiyasi, 1978-yil asos solingan.
Iqtisodiyoti
Marokash — agrar mamlakat boʻlib, sanoat va, ayniqsa, konchilik birmuncha rivojlangan. Iqtisodiyotida yirik qishloq xoʻjaligi fermalari va zamonaviy sanoat korxonalari bilan bir katorda qad. sektor — yarim natura va mayda tovar dehqon xoʻjaliklari katta oʻrin tutadi. Mustaqillikka erishilgandan keyin Marokash hukumati iqtisodiyotning zamonaviy tarmoqlarini rivojlantirish, milliy xoʻjalikni tarmoq, hudud jihatidan va tuzilmaviy nisbatlar jihatidan tartibga solish siyosatini yurgiza boshladi. Yalpi ichki mahsulotda qishloq xoʻjaligining ulushi 18%, sanoatniki 19,6%ni tashkil etadi.
Mustafoqulbek
Mustafoqulbek — (?—1926) — Surxondaryo vohasidagi mashhur qoʻrboshilardan biri. Turkistondagi milliy ozodlik harakatining faol ishtirokchisi.
Marokash
Sanoati
Marokashning ishlab chiqarish sanoatida iktisodiy faol aholining 23% band. Marokashda dunyodagi fosfat xom ashyosi zaxiralarining 70% joylashgan. Uni qazib olish sohasida Marokash dunyoda 3-oʻrinda, eksport qilish jihatidan 1 -oʻrinda turadi. Marokash sanoatining toʻqimachilik, koʻnchilik, kimyo, neft kimyosi, farmatsevtika va sement sanoati tarmoqlari durust rivojlangan. Bu soha milliy xom ashyo zaxiralaridan unumli foydalanish maqsadida, asosan, eksport uchun tayyor va chala mahsulot ishlab chiqarishga yoʻnaltirilgan. Yangi qurilgan oʻnlab korxonalar sanoatning tarkibiy tarmoqlari qiyofasini ancha oʻzgartirib yubordi. Mamlakatda kazib olinadigan fosfarit negizida kimyo sanoati rivoj topdi, qand va sement zavodlari, rangli metallurgiya korxonalari barpo etildi. Yiliga oʻrtacha 9,8 mlrd. kVtsoat elektr energiya hosil qilinadi. 70-yillarning oʻrtalaridan boshlab chetdan keltiriladigan xom ashyo, chala tayyor mahsulot va asbob-uskunalardan foydalanuvchi korxonalar ham qurildi. Gazlama va kiyim-kechak, avtomobil va elektron sanoati uchun qismlar ishlab chiqaruvchi korxonalar shu jumlaga kiradi. Hunarmandchilik sohasi iqtisodiyotda muhim oʻrin egallaydi.
Mustafoqulbek
Tarjimayi holi
Mustafoqulbek Boysunning Padang qishlogʻida tavallud topgan. Kelib chiqishi xurosoni urugʻidan, ishtimoiy jihatdan ming boyli qoʻylardan chiqqan. Boysundagi mahalliy madrasa va Buxoroda joylashgan Miri Arab madrasasini tamomlagan. U oʻqimishli boʻlishi bilan birga mohir mergan va chavandoz, jasur va dovyurak boʻlgan.
Qoʻrboshilik faoliyati
1922—1925-yillarda Mustafoqulbek qoʻrboshining guruhi Surxondaryo va Qashqadaryo togʻlarida harakat qilib, qizil askarlarga qarshi boʻlgan janglarda Mustafoqulbek qoʻrboshining 8 yigiti oʻldirilgan. Sovet hukumati tomonidan koʻrilgan chora-tadbirlarga qaramasdan qoʻrboshilar oʻz kurashlarini davom ettirdilar. 1924-yil 15—23-dekabrda Mustafoqulbek qoʻrboshi va 350 kishilik yigiti bilan qizil armiyaning bir nechta otryadini qirib tashladi. Keyinchalik ular Boysun tomonga oʻtib ketishadi. Qizil armiya milliy istiqlolchilarga qarshi birorta chora koʻra olmadi. 1925-yil bahorda Mustafoqulbek qoʻngʻirot urugʻining ayrim shaxobchalaridan katta miqdorda guruh tashkil etadi. Mazkur davrda Mustafoqulbek Sherobod tumaning shimoliy qismlari, Boysun tumaning janubiy va janubi-gʻarbiy tomonlarida istiqlolchilik harakatini davom ettiradi. 1926-yil 14-yanvarda Mustafoqulbek va qizil armiya oʻrtasida Xoʻjamulkdan 30 chaqirim janubi-sharqiy uzoqlikda keskin janglar boʻlib oʻtgan. Dehqonlar Mustafoqulga boy va ruhoniylarning yordam berishini koʻrib, unga tan berganlar va uni qizil askarlardan himoya qiluvchi deb hisoblaganlar. Qator kurashlar natijasida 1926-yil 29-iyunda Boysun viloyatida Mustafoqulbek asirga olinadi va keyinchalik sovet hokimiyati tomonidan otib tashlanadi. U faoliyati davomida sovet rejimiga qarshi kurash olib bordi.
Marokash
Sanoati
Ogʻir sanoatning muhim tarmogʻi boʻlmish kimyo sanoati, asosan, fosfat xom ashyosini qayta ishlash bilan shugʻullanadi. Fosfor kislota va kimyoviy oʻgʻit olish uchun Safi yaqinida qurilgan kimyo zavodlari yiliga 4 mln. t dan ortiq fosforitni qayta ishlaydi. Bo-shqa tarmoqlardan Muhammadiya va Sidi-Krsimdagi neftni qayta ishlash zavodlari va boshqa shaharlardagi 9 ta sement zavodi (eng yirigi Kasablankada), 7 ta metall ishlash va avtoyigʻuv zavodini koʻrsatib oʻtish mumkin. Nadordagi poʻlat prokat sexi, asosan, armatura ishlab chiqaradi. Chet el sayyoxligi rivojlangan.
Mamlakat ichkarisida yuk tashishda temir yoʻl asosiy rol oʻynaydi. 2000 km t.yildan 867 km elektrlashtirilgan. Asosiy temir yoʻl magistrali Marokash—Kasablanka — Rabot — Fos — Vujda Marokashning garbiy va sharqiy qismlarini Jazoir va Tunis bilan tutashiradi. Avtomobil yoʻllari uz. 60 ming km. Marokashda 27 aerodrom bor, shundan 10 tasi xalqaro toifadagi aeroportdir. Tashki savdo yuklarining 95% dengiz orqali tashiladi. Dengiz savdo flotining tonnaji 586 ming t dedveyt. Asosiy dengiz portlari: Kasablanka, Safi, Muhammadiya, Agʻodir, Tanjer.
Tibbiy xizmati
Davlat tibbiy muassasalari bilan bir qatorda xususiy shifoxonalar ham mavjud. Vrachlar Rabot va Kasablanka universitetlarining tibbiyot fakultetlarida tayyorlanadi.
Maorifi, ilmiy va madaniy-maʼrifiy muassasalari
859 yil Fosda Afrikada birinchi musulmon universiteti ochilgan. Mamlakatda musulmon diniy maktablari boʻlgan. Fransuzlar hukmronligi davrida (1912-yildan) davlat dunyoviy maktablarining 2 turi (yevropaliklar va mahalliy aholi uchun) bor edi. 1956-yil mustaqillik eʼlon qilingan paytda bolalarning 17% maktabga qatnagan. Mustaqillikka erishilgach, maorifni rivojlantirish, milliy mutaxassislar tayyorlash, savodsizlikni tugatish choralari kurila boshladi. 1963-yilda bolalarni 6—7 yoshdan 13—14 yoshgacha majburiy oʻqitish haqida qonun qabul qilindi. Boshlangʻich maktabda oʻqish muddati 5 yil, oʻrta maktabda 7 yil Oliy oʻquv yurtlari: Rabotda Muhammad V nomidagi universitet (1957), Fos shahrida Karauin nomidagi musulmon universiteti (859),Muhammad bin Abdulloh nomidagi universitet (1973), Kasablankada Hasan II nomidagi universitet (1975), 12 ta institut va kollej, Kasablanka va Titvonda nafis sanʼat maktabi, Kasablankada tibbiyot maktabi. Ilmiy muassasalari: Rabotda Sharif ilmiy instituti, agronomiya tadqiqotlari milliy instituti, Muhammad V nomidagi universitet huzurida ilmiy tadqiqot markazi, Marokash geogr. milliy qoʻmitasi, Milliy gigiyena instituti (Rabotda), Okeanografiya instituti (Kasablankada), bir qancha ilmiy jamiyatlar. 1977-yil Qirollik akademiyasi tashkil etilgan. Kasablankada Munitsipal kutubxona, Rabotda markaziy kutubxona arxivi bilan, universitetlarning kutubxonalari, Tanjer, Fos, Titvon shaharlarida kutubxonalar bor. Rabotda antik sanʼat va arxeologiya muzeyi, Fosda qurol-yarogʻ muzeyi, Titvonda arxeologiya, sanʼat va folklar muzeyi, Kasablanka va Tanjerda muzeylar mavjud.
Matbuoti, radioeshittirishi va telekoʻrsatuvi
Marokashda 20 ga yaqin gazeta va bir kancha jurnal nashr etiladi. Eng yiriklari: "Al-Alam" ("Bayroq", arab tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1946-yildan), "Al-Anba" ("Xabarlar", arab tilida chiqadigan kundalik hukumat gazeta, 1971-yildan), "Al-Bayon" (arab va fransuz tillarida chiqadigan kundalik gazeta, 1972-yildan), "Ad-Demokrati" ("Demokrat", arab va fransuz tillarida chiqadigan kundalik gazeta, 1982-yildan), "Al-Magʻrib" ("Gʻarb", fransuz tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1977-yildan), "Opinon" ("Fikr", fransuz tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1965-yildan), "Risolat alUmma" ("Millat risolasi", arab tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1983-yildan), "Lyam alif" (fransuz tilida chiqadigan oylik jurnal, 1966-yildan). Magʻrib Arab Press — MAP — xukumat axborot agentligi 1959-yilda tuzilgan. Marokash radioeshittirishi va telekoʻrsatuvi, hukumat mahkamasi. Radioeshittirishlar arab, ingliz, fransuz tillarida olib boriladi.
Adabiyoti
Marokashda adabiy asarlar arab, barbar, fransuz tillarida yaratilib keldi. Mumtoz arab tilidagi adabiyot umumiy arab adabiyoti yoʻlidan, ayniqsa, Ispaniya (Andalusiya) arab adabiyoti taʼsirida rivojlandi. Mahalliy arab laxjasidagi va barbar tilidagi xalq ogʻzaki ijodiyoti, ayniqsa, diqqatga sazovor. 12—14-asrlar sheʼriyatida siyosiy hajviya asosiy oʻrinni egalladi (Ibn Xobbus, Ibn Habbaza, Ibn al-Muraxxal, Ibn Ru-shayd kabi shoirlar). Nasrda koʻproq tarixiy mavzuda va uzok, mamlakatlarga sayohat qilgan sayyohlar toʻgʻrisida (rixla janrida) asarlar yaratildi (asosiy vakili — Ibn Batuta). 13-asr boshlarida badiiy yilnomalar yaratish anʼanaboʻlib, 19-asrgacha davom etdi. 15— 16-asrlarda Marokash adabiyotida koʻproq mash-xur kishilar hayotiga bagʻishlangan asarlar, rivoyatlar vujudga keldi. 16—18-asrlar sheʼriyatida bir tomondan, tasav-vuf lirikasi, ikkinchi tomondan gedonizm (Ibn Zakur ijodida) tarq-aldi. Mumtoz arab sheʼriyati anʼanalari Marokash adabiyotida 20-asrning oʻrtalarigacha davom etdi. 16-asrdan boshlab Fosda Andalusiya xalq poeziyasi anʼanalari, Marokash shahri va uning atrofida mahalliy xalq janri (grix) rivojlana boshladi. Xalq sheʼriyati musiqa va kuy bilan mustahkam bogʻlangan.
Marokashning arab va fransuz tillaridagi hozirgi zamon adabiyoti Ikkinchi jahon urushidan keyin milliy ozodlik harakatining yuksalishi taʼsirida rivojlana boshladi. A. Benjellun ("Bolalikda" va boshqalar) va M. Safriui ("Moʻʼjizalar doʻkoni" va boshqalar) kabi yozuvchilarning asarlarida xalq hayoti mavzui yoritildi. 50-yillarda fransuz tilida yozilgan romanlar salmokli oʻrinni egalladi (M. A. Lahbobiyning "Umid qoʻshiqlari" va "Zulmatdan ziyoga" asarlari). 60-yillar adabiyotida dramaturgiya paydo boʻldi. Arab tilida ham nasriy asarlar yozila boshladi (A. K. Gʻallabning "Yetti eshik", Lahbobiyning "Tashna avlod" va boshqalar). Bu davrda M. adabiyotiga M. Buallu, M. Znibera, A. J. Sximiy, A. Baqqoliy kabi isteʼdodli yoshlar kirib keldi. 1960-yilda yozuvchilar uyushmasi tuzildi. Zamonaviy adiblardan T. Benjellun, M. Xayriddin, M. Sabbogʻ, A. as-Salom, A. Larua, M. Barrada va boshqa mashhur.
Meʼmorligi va tasviriy sanʼati
Marokash hududida neolit davriga oid koya rasmlari (fil, kiyik, qush tasvirlari), miloddan avvalgi 1ming yillikka mansub aylana tosh qabristonlar, keyinroq ishlangan qizil sirli sopol idishlar saqlangan. Miloddan avvalgi 1-asr— milodiy 3-asrga oid Rim davri shaharlari (Volyubilis, Tamud, Tingis) harobalarida meʼmoriy obidalar, naqsh va haykallar qoldiklari uchraydi. Milod boshlarida barbar sanʼati rivoj topdi. Marokash Hududi arab xalifaligiga qoʻshilgach, arab badiiy anʼanalari va uslublari kirib keldi, musulmon meʼmorligi rivojlandi. Oʻrta asrlarda bu oʻlkada minorali, toʻgʻri toʻrtburchakli devor bilan oʻralgan shaharlar vujudga keldi (Miknas, Rabot, Fos), bir necha ibodatxonali gumbazlari muqarnas va sergʻovakli machitlar, saroylar qurildi. Muhim binolar tosh va yogʻoch oʻymakorligi bilan bezatilgan (Kutubiya machitining mi-norasi, 1184—99), 11 —13-asrlarda shaharlar harbiy maqsadlarda mustahkamlandi, qalʼalar qurildi. Binokorlikda tosh, loy, gʻishtdan keng foydalanidsi. 13—14-asr meʼmorligida, ayniqsa, bezakka alohida eʼtibor qilindi, binolar oʻyib naqsh ishlangan marmar, yogʻoch, koshin, sopol va oyna mozaika bilan bezatildi, vitrajlar ishlandi (Tosdagi Katta machit, 12—13-asr, Fosdagi Attarin madrasasi, 1323—25). 16— 17-asr madaniyat yodgorliklari, ayniqsa, nafis va boy bezaklari bilan diqqatga sazovor (Marokash shahridagi maqbaralar majmui, 16-asr 2-yarmi). 19-asrda Fos, Miknas, Marokashda ichki hovlili muhtasham saroylar qurildi. Koʻpgina shaharlarda 1—2 qavatli, ichki hovlili turar joylar 20-asrgacha ham saqlangan. Shaharlardan tashqarida tomi poxol bilan kulohsimon qilib yopilgan, qamish devorlari loy bilan suvalgan uylar koʻp qurilgan.
Oʻrta asrlarda Marokashda shoyi, kundal matolar toʻqish, gilamdoʻzlik, kulollik, jezni badiiy ishlash avj olgan. Marokash Fransiya taʼsiri ostida boʻlgan yillarda mamlakatda yevropacha kvartallar qurildi. 1950-yillardan Marokashda zamonaviy uylar qurila boshladi. Marokash mustaqillikka erishgach (1956), shinam mehmonxonalar, villalar, kasalxonalar, koʻp qavatli turar joylar barpo etildi. Rabot va Kasablanka, ayniqsa, gurkirab rivoj topdi. Mustaqillik yillarida shaharlar bosh reja asosida qayta kurila boshladi. Marokashlik meʼmorlar mahalliy sharoitga moslab, milliy anʼanalar ruhida ishlagan loyihalar asosida turar joylar, jamoat binolari, sanoat inshootlari keng koʻlamda qurila boshladi. Marokash uchun yangilik boʻlgan tasviriy sanʼat rivoj topdi (E. Azaguri, J. F. Zevako kabi meʼmorlar, M. A. Idrisiy, M. Ammar kabi rassomlar, haykaltarosh X. bin Saloh ijodi diqqatga sazovor). Rabot, Kasablanka shaharlarida amaliy sanʼat ustalarining shirkatlari tashkil qilingan. Gilamdoʻzlik, charmni kashta bilan bezash sanʼati rivoj topgan, zargarlik, kandakorlik, mis idish va buyumlarni qadama naqsh bilan bezash sanʼati ham keng tarqalgan.
Kofi Annan
Kofi Atta Annan (8 aprel 1938, Kumasi, Gana - 18 avgust 2018) — BMT ning yettinchi bosh kotibi (1997–2007). Kofi Annan 1 yanvar 1997 yil BMT boshqaruvchisi etib saylangan, ikkinchi muddatga 29 iyun 2001 yilda qayta saylangan, boshqaruvchilik muddati 31 dekabr 2006 yilda tugagan. Ingliz va fransuz tillarini biladi.
Marokash
Meʼmorligi va tasviriy sanʼati
Arab musiqa sanʼati turli-tuman boʻlib, arab mumtoz (aloʼ va samoʼ) va xalq (grix) musiqalarini oʻz ichiga oladi. Aloʼ va samoʼ kuylari baʼzan birbiriga yaqin boʻlsa ham, lekin mat-nda ular keskin farq qiladi. Aloʼ — dunyoviy, saroy sanʼati boʻlib, asosini mumtoz arab sheʼriyati tashkil etadi. Samoʼ — diniy mazmundagi madhiya, mavlud, qasidalardir. Oddiy kishilar qoʻshiqlari — grixlar qiroatga asoslangan. Musiqa asboblaridan ud, lira, rubob, mizmor va boshqa tarqalgan. Xalq ijodida zikr katta urin egallagan. Maqamlarning oʻziga xos magʻribcha uslubi shakllangan. Kompozitorlardan M. Benis, A. Auatif, M. Shakruniy, sozanda (qonun) va musiqashunos S. Sharqiy mashhur. Marokashda Milliy musiqa, raqs va drama sanʼati konservatoriyasi (Rabotda), Milliy musika va rake maktabi (Titvonda) ishlaydi. 1960-yildan Marokashda har yili milliy musiqa festivali oʻtkaziladi.
Teatri
Marokash teatr sanʼati xalq marosimlari, rasmrusumlari va oʻyinlari asosida vujudga kelgan. 12-asrdan soya va qoʻgʻirchoq teatrlari, xonanda, sozanda, raqqos va jonglyorlardan iborat sayyor aktyorlarning tomoshalari urf boʻldi. 19-asr oxirlarida miyerlik va suriyalik truppalar gastrol bera boshladi. Fransuz va ispan hukmronligi davri (1912—56)da xususiy uylardagi xonaki sahnalarda koʻpgina tomoshalar qoʻyildi. Baʼzi havaskor aktyorlar Yevropada taʼlim olib keldilar. 1923-yil Fosda uyushgan truppa 1929-yilgacha (rahbari dramaturg va rejissor Abdulla bin Shakrun) xaloyiq oldida tomosha koʻrsatdi. Shu shaharda Malikul Fosiy va Abdulvahob Shaviy boshchiligidagi truppalar ishladi, Sale, Tanjerda ham kichik truppalar tuzildi. 1956-yildan keyin teatr sanʼati rivojida yangi bosqich boshlandi. Kasablankadagi (Toyib Saddiqining Munitsipal teatri) va Rabotdagi (Ahmad Badri boshchiligidagi Milliy teatri) yetakchi teatrlarda Yevropa, arab dramaturglarining asarlari sahnalashtirildi. 1961-yil radiola birinchi professional truppa tashkil topdi. Marokashda 100 dan ortiq havaskorlik teatrlari mavjud. 1960-yildan Marokash shahrida Marokash sanʼati festivallari oʻtkazildi. 1959-yil Rabotda ochilgan Drama sanʼati markazida aktyorlar va sahna xodimlari ham tayyo-rlanadi. 1962-yildan Musiqa, raqs va drama sanʼati milliy konservatoriyasi ishlay boshladi.
Kinosi
Dastlabki hujjatli filmlarni fransuz operatorlari 1897-yilda yaratishdi. 1919—54 yillarda fransuz rejissorlari, asosan, sharq afsonalari asosida 50 ga yaqin toʻla metrajli badiiy filmni suratga oldilar. 1944-yil Marokash kinomarkazi tashkil etildi va birinchi "Sussi" kinostudiyasi qurildi. Mustaqillikdan keyin hujjatli va badiiy filmlar chiqarish yoʻlga qoʻyildi. 1958-yildan muntazam "Marokash yangiligi" kinojur. chiqa boshladi. 1968—70 yillarda Kasablanka yaqinida "AynShoke" studiyasi tashkil etildi. 80—90 yillarda rejissor A. Maanuni, Marokash Reggab, S. Bin Barka, F. Burkia ijtimoiy mavzuda filmlar yaratdilar. "Izlar", "Bahor quyoshi", "Kunlar, kunlar", "Neft urushi boʻlmaydi" filmlari shu jumlaga kiradi. Yiliga 450 ta xorijiy (asosan, Fransiya, Italiya, Hindistondan) filmlar sotib olinadi.
Kaisers
Kaisers Avstriyaning Tirol yerida joylashgan kommunadir. Reutte (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 74.5 km2. 85 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Romeo (Colorado)
Romeo AQShning Colorado shtatida joylashgan shahardir. Conejos County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
375 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 625 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,6 km2. Shundan 0,6 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 2358 m balandlikda joylashgan.
Nejdanovka (Shimoliy Qozogʻiston viloyati)
Nejdanovka — Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Shal aqin tumanidagi qishloq. Kato kodi — 	595653200.
Hideki Maeda
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1975-yili 4-avgust Bangladesh terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 65 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
Vendranges
Vendranges Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Loire departamenti Roanne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
248 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 21,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,3 km2. Dengiz sathidan 305 – 562 m balandlikda joylashgan.
Kristallar
Kristallar (yun. krystallos — muz, togʻ billuri) — atomlari, ionlari va molekulalari maʼlum tartibda joylashib, fazoviy kristall panjarani tashqil etgan qattiq jismlar. K., koʻpincha, suyuq fazalar — eritmalardan hosil boʻladi va oʻsadi, baʼzan esa gaz holatini yoki qattiq jism holatini tashqil etadigan fazaviy oʻzgarishlar natijasidagiva hosil boʻladi. Bir turdagi kristall panjaraga ega yirik K. — monokristallar, mayda-mayda kristallchalardan tashqil topgan. K. — polikristallar, umuman kristall panjara tashqil etmagan qattiq jismlar — a m o r f jismlar deb yuritiladi. Boʻlardan tashqari suyuq K. maxsus guruhni tashkil etadi.
K. tabiatda har xil kattalikda uchraydi. Eng yirik tabiiy K. (togʻ billuri — kvars xili) bir necha yuz kilogrammni, sunʼiy yetishtirilgan ish-qoriy galloid K.i bir necha oʻn kilogrammni, eng yirik tayoqcha shaklida yetishtirilgan kremniy K.ning diametri 200 mm ni, eng yupqa bir butun monokristall qatlam shaklidagi K.ning qalinligi 10 nm ni tashqil etadi.
K., odatda, simmetrik, toʻgʻri shaklli, tomonlari sillik, qirralari toʻgʻri boʻladi. Rentgenostruktura tahlili paydo boʻlgunga qadar. K. burchaklarini oʻlchash yordamida oʻzaro taqqoslanib, ularning kimyoviy tarkibi aniqlangan. K.ni simmetrik jism sifatida oʻrganish maqsadida ular 32 simmetriya sinfiga boʻlingan. Har bir sinf simmetriya elementlarining maʼlum bir majmui bilan harakterlanadi. 32 sinf ulardagi harakterli simmetriya elementlarining mavjudligiga qarab 7 singoniyaga guruhlanadi: triklin, monoklin, romb, tetragonal, geksagonal, trigonal va kub. K. ayrim tomonlarining oʻsish tezligidagi farqlar ularni kamdan-kam uchraydigan turli-tuman shakllar (plastinkasimon, ignasimon, tolasimon, butoqsimon, dendrit, qorsimon) ga olib kelishi mumkin. Bu xususiyatlardan germaniyning dendrit lentasini, turli yarimoʻtkazgichlarning yupqa plyonka (parda) sini oʻstirish texnikasida foydalaniladi. Agar eritmada bir yoʻla bir necha kristallanish markazlari hosil boʻlsa, u holda oʻsib borayotgan K. bir-biri bilan uchrashib, notoʻgʻri donachalar shaklini oladi.
K. ning tashqi koʻrinishi, u yoki bu sinfga va singoniyaga mansubligi ularning kristall panjarasi bilan belgilanadi. Kimyoviy bogʻlanishga qarab K. ning atom strukturasi 4 ta — ion (geteropolyar), kovalent, molekulyar va metall bogʻlanishli K. guruhiga boʻlinadi. Ion bogʻlanishlida mas, osh tuzi va boshqa da bir zaryadli ionlarning oʻzaro taʼsiri natijasida kristall panja-ralari hosil boʻladi. Kovalent bogʻlanishlida qoʻshni atomlarning valent elektronlari umumlashib ketib ikkiyoqlama, uchyoqlama va boshqa bir necha karrali bogʻlanishlar hosil boʻladi. Bunga olmos, kremniy va karborund jismlar misol boʻladi. Molekulyar bogʻlanishlida molekula atomlari orasida mustahkam kovalent bogʻlanishlar mavjud boʻlib, K. dagi molekulalar orasidagi bogʻlanish birmuncha kuchsizroq boʻladi. Bunga, asosan, organik birikmalar, N2, N2 va boshqa hamda inert gazlarning kristallik holatlari misol boʻla oladi. Metall bogʻlanishlida erkin elektronlar kristall panjaralarning barcha qismlarida elektron gaz holatida taqsimlanadi va ular musbat zaryadli tugunlardagi ionlarni maʼlum masofalarda tutib turadi. Bunga metall va intermetall birikmalari misol boʻla oladi.
temperatura yoki bosim oʻzgarganda K. strukturasi oʻzgarishi mumkin. Baʼzi K. strukturasi ana shu omillarga nisbatan metastabil boʻladi. K. dagi atomlar orasidagi kimyoviy bogʻlanishning turiularning koʻpgina fizik-kimyoviy xossalarini belgilaydi. Ayrim K. ning qattiqligi, issiqlik hamda elektr oʻtkazuvchanligi va boshqa xossalaridagi farqlar ulardagi atomlarning xususiyati bilan chambarchas bogʻlikdir (qarang Polimerlar, Qa[[ttiq jism).