cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tarjima
Tarjima nusxa koʻchirish emas; tarjimonning estetik ehtiyoji uning ixtiyoridan tashqari, Tarjimada iz qoldiradi. Yozuvchi hayot voqealaridan olgan mushohadalarini tilda badiiy ifodalasa, tarjimon asl matnini yangi til vositasida qayta gavdalantiradi. Buning uchun u asarda tilga olingan voqelikning muallif darajasida puxta bilishi kerak. Har bir xalq adabiyotining rivojlanishida Tarjimachilikning taʼsiri katta boʻladi, zero tarjima tarixi adabiyot tarixi bilan tengdosh. Oʻzbek adabiyotida ham tarjimachilik qadimdan rivojlangan. Mahmud Koshgʻariy, Rabgʻuziy, Qutb, Navoiy, Bobur, Munis, Ogahiy va boshqa ijodida tarjima katta oʻrin egallaydi.
20-asr oʻzbek yozuvchilaridan Choʻlpon, Gʻafur Gʻulom, Oybek, Abdulla Qahhor, Mirtemir, Shayxzoda, Mirzakalon Ismoiliy, Asqad Muxtor, Erkin Vohidov, Abdulla Oripov, Muhammad Ali va boshqa badiiy tarjima sohasida ham samarali ijod qilganlar. Badiiy tarjima sohasida Mirkarim Osim, N. Alimuhamedov, Sh. Shomuhamedov, K. Qahhorova, O. Sharopov, Sh. Tolipov, V. Roʻzimatov, Q. Mirmuhamedov, A. Rashidov, M. Hakimov, I. Gʻafurov, M. Mirzoidov, gʻ. Toʻrabekov, T. Alimov va boshqa professional tarjimon sifatida tanilganlar. Oʻzbek tilida ilmiy-texnikaviy, ijtimoiy-siyosiy adabiyotlar Tarjimachiligida ham katta yutuqlarga erishilgan. Bunda R. Abduraxdyunov, V. Rahimov, A. Shomahmudov, 3. Tincherova kabi tarjimonlarning hissasi katta.
Tarjima amaliyotini, uning oʻziga xosliklarini, tarixini, tamoyillari, prinsip va krnuniyatlarini tarjimashunoslik fani oʻrganadi, tarjimonga oʻgirish uchun asar tanlash, tillararo tafovutlar hamda asliyatga xos boshqa xususiyatlarni, milliyadabiy anʼanalarni hisobga olgan holda ish tutishda yordam beradi. 20-asr oʻzbek adabiyotida tarjimashunoslik maxsus fan tarmogʻi sifatida yuzaga keldi va shakllandi. Choʻlpon, Sanjar Siddiq kabi mohir tarjimonlar nafaqat bu davr tarjima adabiyotini, ayni paytda tarjimashunoslik ilmini ham boshlab berganlar, tarjima haqida maqola va risolalar bitganlar.
Oʻzbekistonda tarjimashunoslik maxsus ilm sifatida oʻtgan asrning 2-yarmidan shakllandi. Asr oxiriga kelib, bu sohada 10 ga yaqin fan turi, 50 dan ortiq fan nomzodi yetishib chiqdi. Professor Jumaniyoz Sharipov tadqiqotlariga asosan adabiyotimiz tarixida tarjimaning oʻrnini koʻrsatishga bagʻishlangan boʻlsa, professor G'aybulla Salomov asosan zamonaviy tarjimashunoslik masalalari bilan shugʻullandi, tarjima jarayoniga til hamda adabiy anʼanalarning taʼsirini koʻrsatib berdi. Najmiddin Komilov esa mumtoz janrlarning oʻtmish va hozirdagi tarjimalarini tadqiq etdi.
Oʻzbek tarjimashunosligi asosan adabiy yoʻnalishda taraqqiy etgan. Tarjimaning insoniy jihatlari keyinroq — oʻzbek tiliga koʻpgina xorijiy tillardan bevosita oʻgirishga yoʻl ochilganidan soʻng rivojlana boshladi.
Zuhriddin Isomiddinov.
Ulrika Karlsson
Anna Ulrika Olsson (, ; 1970-yil 14-oktabrda tugʻilgan) — shvetsiyalik sobiq futbol darvozaboni. Shvetsiyaning Damallsvenskan shahrida Bälinge IF va Umeå IK jamoalarida oʻynagan. 2001-yilda Ayollar Birlashgan Futbol Assotsiatsiyasi (WUSA) bilan shartnoma tuzgan paytigacha San-Diego Spirit va Carolina Courageda oʻynagan. Ucka laqabli Karlsson 1995-yildan 2001-yilgacha Shvetsiyani yuqori darajadagi xalqaro miqyosda himoya qilgan va 45 ta oʻyinda gʻalaba qozongan.
Klublardagi faoliyati
Karlsson 1995-yilda Bälinge IF jamoasiga qoʻshilgan. Qoʻshma Shtatlardagi yangi professional liga — Ayollar Birlashgan Futbol Assotsiatsiyasi (WUSA) egalari 2001-yilda Karlsson va vatandoshi Kristin Bengtsson bilan shartnoma imzoladilar.
Karlsson San-Diegodagi birinchi oʻyinda darvozani ishgʻol qildi, keyin Jaime Pagliaruloga almashtirildi. Birinchi mavsumda Karlsson va Bengtsson Carolina Couragega, Bente Nordbi va Ven Lirongga oʻrindosh boʻldi. Karolinaga transfer qilisnhi muvaffaqiyatli boʻlmadi, Karlsson Kristin Luckenbillni asosiy darvozabon pozitsiyasidan mahrum qildira olmadi.
Karlsson Shvetsiyaga qaytishga qaror qildi va 2002-yilgi mavsum oldidan Umeå IK jamoasiga qoʻshildi. Umeåda Sofiya Lundgren asosiy darvozabon edi. Lundgren 2002-yilgi UEFA ayollar kubogi finaliini Karlsson bilan zaxira oʻrindigʻida oʻtkazgan.
2004-yilda Lundgren tizzasini jarohatlaganida, Karlsson jamoaga chaqirilgandi. U UEFA ayollar kubogi chorak finalida Djurgården/Älvsyoga qarshi oʻyinda oʻynadi. Lundgren toʻliq jismoniy holatiga qaytganida, Karlsson 2005-yilgi mavsum oldidan Umeå IKni tark etdi.
Xalqaro faoliyati
1986-yil sentyabr oyida Karlsson Shvetsiyaning qizlar terma jamoasida birinchi marta oʻynagan. Jamoa Lillestromdagi Åråsen stadionida Norvegiyani 2:0 hisobida magʻlub etdi.
Karlsson Shvetsiya terma jamoasi safida 45 marta maydonga tushgan. U 1995-yil 15-oktabrda Ruminiyaga qarshi terma jamoadagi debyutini oʻtkazdi. 1996-yilgi Atlanta Olimpiyadasida Karlsson shvedlarning guruhdagi soʻnggi oʻyinida, Daniya ustidan 3:1 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda zaxiradan maydonga tushdi, oʻshanda asosiy darvozabon Annelie Nilsson beixtiyor Lena Videkullning tirsagiga jarohat berib qoʻygandi.
Musofirlikdan charchagan va boshqa ish qilishni xohlaydigan Karlsson 1997-yilda futbolni tark etish niyatida edi. Ammo UEFA Ayollar oʻrtasidagi Yevro-1997da kuchli oʻyin koʻrsatishi uning Shvetsiyada yilning eng yaxshi oʻyinchisi sifatida tanlanishini, Olmos toʻpini (Diamantbollen) qoʻlga kiritishini va uning eʼtiborini 1999-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga qaratishini anglatardi.
1999-yil fevral oyida Karlsson San Jose, Californiada AQShga qarshi FIFA World XI tarkibida oʻynadi. Karlssonning WUSAda asosiy jamoada oʻynashi kamligi uni UEFA Ayollar Yevro-2001 oldidan terma jamoadagi oʻrnini Caroline Jönssonga boy berishiga sabab boʻldi.
Manbalar
<references group="" responsive="0">
Shveysariya ayollar milliy futbol terma jamoasi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Schweizer_Nationalmannschaft_by_Frank_Haug.JPG/220px-Schweizer_Nationalmannschaft_by_Frank_Haug.JPG|thumb| Shveysariya ayollar milliy futbol terma jamoasi Shveysariya ayollar milliy futbol terma jamoasi xalqaro ayollar futbolida Shveysariya sharafini himoya qiladi. Shveysariya ayollar milliy futbol terma jamoasi birinchi rasmiy oʻyinini 1972-yilda oʻtkazgan.
Shveysariya ayollar milliy futbol terma jamoasi saralash guruhida gʻalaba qozonib, Kanadada boʻlib oʻtadigan 2015 FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga yoʻllanma oldi. Shveysariya ayollar milliy futbol terma jamoasi ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida birinchi marta ishtirok etdi. Shunigdek, ayni oʻsha musobaqada birinchi marta erkaklar va ayollar terma jamoasi bir vaqtning oʻzida Jahon chempionatiga yoʻllanma oldi.
2015-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida Shveysariya ayollar milliy futbol terma jamoasi Yaponiya, Kamerun va Ekvador bilan C guruhidan joy oldi. Shveysariya ayollar milliy futbol terma jamoasi Ekvador ayollar terma jamoasi ustidan 10:1 hisobida g‘alaba qozonishdi, ammo Yaponiya terma jamoasiga 1:0 va Kamerun terma jamoasiga 2:1 hisobida mag‘lub bo‘lishdi. Shveysariya ayollar milliy futbol terma jamoasi oʻz guruhida uchinchi oʻrinni egallashdi, biroq ular uchinchi oʻrinni egallagan toʻrtta eng yaxshi ishtirokchilardan biri boʻlib, pley-off bosqichiga yoʻl olishdi. 1/8 finalda Shveysariya ayollar milliy futbol terma jamoasi mezbon Kanada ayollar terma jamoasiga 1:0 hisobida mag‘lub bo‘lishdi va musobaqadan chiqib ketishdi.
Shveysariya ayollar milliy futbol terma jamoasi 2017-yilda ilk bor Yevropa chempionatiga yo‘llanma oldi. Shveysariya ayollar milliy futbol terma jamoasi Fransiya, Avstriya va Islandiya bilan birga C guruhidan joy olishdi. Jamoa Avstriya terma jamoasiga 1:0 hisobida mag‘lub bo‘ldi, keyin esa Islandiya terma jamoasini 2:1 hisobida mag‘lub etishdi. Shveysariya pley-off bosqichiga chiqish uchun Fransiyaga qarshi guruhdagi so‘nggi o‘yinida g‘alaba qozonishi kerak edi. 19-daqiqada Ana-Mariya Krnogorchevich gol urganidan so‘ng Shveysariya o‘yinning katta qismida hisobda orqada bordi, biroq 76-daqiqada Camil le Abily Fransiya darvozasini ishg‘ol qildi va „ko‘k-anorranglilar“ hisobni tenglashtirdi va o‘yin 1:1 hisobidagi durang bilan yakunlandi. Natijada Shveysariya ayollar milliy futbol terma jamoasi oʻz guruhida uchinchi oʻrinni egalladi va keyingi bosqichga chiqa olmadi.
UEFA Ayollar Yevro-2022da Shveysariya ayollar milliy futbol terma jamoasi yana C guruhida Shvetsiya, Gollandiya va Portugaliya jamoalari bilan joy oldi. Shveysariya birinchi turda durang (Portugaliya terma jamoasiga qarshi 2:2) va guruh favoritlariga qarshi ikkita mag‘lubiyat (Shvetsiya ayollar terma jamoasiga qarshi 1:2 va Gollandiya terma jamoasiga qarshi 1:4) bilan musobaqani tark etdi.
Shveysariya ayollar milliy futbol terma jamoasi hech qachon Olimpiada oʻyinlarida qatnasha olmagan.
Hozirgi tarkib
UEFA ayollar oʻrtasidagi Yevro-2022da qatnashish uchun terma jamoaga quyidagi 23 nafar futbolchi chaqirildi.
Oʻtkazilgan oʻyinlar va gollar soni 2022-yil 12-aprel holatiga koʻra berilgan.
Bosh murabbiy: Nils Nielsen
Anupriya Goenka
Anupria Goenka (1987-yil 29-mayda tugʻilgan) hind aktrisasi va modeli boʻlib, hind va telugu filmlarida suratga tushadi. U birinchi marta 2013-yilda UPA hukumati Bharat Nirmanning yuzi sifatida shuhrat qozongan. Goenka ekrandagi debyutini 2013-yilgi Telugu filmi Potugadu bilan amalga oshirdi, bundan oldin 2013-yilda Worth the Kiss qisqa metrajli filmda rol oʻynagan. U Bollywood debyutini Bobbi Jasos filmi bilan qilgan.
Keyinchalik u Bobbi Jasoos (2014) komediya-dramasida, Paathshala dramasida (2014), Dishoom (2016) jangovar komediyasi va Dada (2017) kriminal dramasida rol ijro etgan. Goenka Tiger Zinda Xay (2017) va Jang (2019) jangovar trillerlarida hamda Padmaavat (2018) epik dramasida suratga tushdi, bularning hammasi barcha davrlarning eng yuqori daromad keltirgan hind filmlari qatoriga kiradi.
U oʻzining onlayn-debyutini Stories by Rabindranath Tagore bilan qildi va Sacred Games, Abhay, Criminal Justice, Asur: Welcome to Your Dark Side, Aashram va Criminal Justice: Behind Closed Doors muvaffaqiyatli seriyalarida paydo boʻldi.
Yoshlik davri
Goenka maktabni tugagunga qadar oilasiga moddiy yordam koʻrsatgan. U shunday dedi: „Men tashabbuskor edim va otamga tikuvchilik eksporti biznesida yordam bera boshladim. Men teatrda ham, korporativ karyeramda ham adolat qila olmasligimni tushunmagunimcha aktyorlik har doim sevimli mashgʻulotim boʻlgan“, dedi u.
Maxarbek Xadartsev
Maxarbek Xazbiyevich Xadartsev (oset. Хæдæрцаты Махарбек фырт Хазби; 1964-yil 2-oktyabrda tugʻilgan, Suadag, Shimoliy Osetiya Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi) — sovet, rus va oʻzbek erkin kurashchisi, ikki karra Olimpiya chempioni, besh karra jahon chempioni, besh karra Yevropa chempioni, SSSRning koʻp karra chempioni hisoblanadi. SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi (1986). Iqtisodiyot fanlari nomzodi (1998), ASSR Sibir boʻlimida xizmat koʻrsatgan jismoniy madaniyat xodimi (1990).
Tadbirkor, „Yagona Rossiya“ fraksiyasidan VI-chaqiriq Davlat Dumasi deputati (2011-yil 21-dekabrdan). Uylangan, oʻn nafar farzandi bor.
Tarjimai holi
1986-yildan 1995-yilgacha ketma-ket 8 ta jahon chempionatlarida sovrinli oʻrinlarni egallab, shu vaqt ichida 5 ta oltin, 2 ta kumush va 1 ta bronza medalini qoʻlga kiritgan.
1994 va 1995-yillardagi jahon chempionatlarida, shuningdek, 1996-yilda Atlantadagi Olimpiadada Xadartsev eronlik kurashchi Rasul Xademdan keyin ikkinchi oʻrinda qolgan.
1995—1999-yillarda Xadartsev Shimoliy Osetiya-Alaniya Respublikasi parlamenti a’zosi boʻlgan.
2000-yilda Sidneyda boʻlib oʻtgan Olimpiadada katta sportga qaytgan 35 yoshli Maxarbek Rossiya terma jamoasiga kira olmadi va Oʻzbekiston bayrogʻi ostida ringga chiqdi, ammo 85 kilogramm vazn toifasida atigi 14-oʻrinni egalladi.
1993-yildan „Daryal“ pivo-alkogolsiz zavod bosh direktori hisoblanadi. Vladikavkazda yyashaydi, shuningdek, „Verxniy Fiagdon“ qishlogʻida katta dala hovlisi bor.
Axondraplaziya
Axondroplaziya — qisqa oyoqli mittilikning bir shakli. Axondroplaziya soʻzi tom maʼnoda „xaftaga hosil boʻlmagan“ degan maʼnoni anglatadi. Kıkırdak — erta rivojlanish davrida skeletning katta qismini tashkil etuvchi qattiq, ammo moslashuvchan toʻqima. Biroq, axondroplaziyada muammo xaftaga hosil boʻlishida emas, balki uni suyakka aylantirishda (bu jarayon ossifikatsiya deb ataladi), ayniqsa qoʻl va oyoqlarning uzun suyaklarida. Axondroplaziya gipoxondroplaziya deb ataladigan boshqa skelet buzilishiga oʻxshaydi, ammo axondroplaziyaning xususiyatlari yanada ogʻirroq boʻladi.
Maxarbek Xadartsev
Tarjimai holi
Maxarbekning katta akasi Aslan Xadartsev (1961-1990) ham kurash bilan shugʻullangan, SSSR terma jamoasi a’zosi boʻlgan, uch karra jahon chempioni, SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi, SSSRda xizmat koʻrsatgan murabbiy boʻlgan. 1990-yilning yozida avtohalokatda vafot etgan.
Axondraplaziya
Axondroplaziyasi boʻlgan barcha odamlarning boʻyi qisqa. Axondroplaziya bilan ogʻrigan katta yoshli erkakning oʻrtacha boʻyi 131 santimetr (4 fut, 4 dyuym) va kattalar urgʻochisining oʻrtacha balandligi 124 santimetr (4 fut, 1 dyuym). Axondroplaziyaning oʻziga xos xususiyatlariga oʻrtacha kattalikdagi magistral, qisqa qoʻllar va oyoqlar, ayniqsa qisqa yuqori qoʻllar va sonlar, tirsaklardagi harakatlarning cheklanganligi va koʻzga koʻringan peshonasi bilan kattalashgan bosh (makrossefaliya) kiradi. Barmoqlar odatda qisqa boʻlib, halqa va oʻrta barmoq bir-biridan ajralib turishi mumkin, bu qoʻlning uch qirrali (trident) koʻrinishini beradi. Axondroplaziyasi boʻlgan odamlar odatda oddiy aqlga ega.
Maxarbek Xadartsev
Tarjimai holi
Maxarbekning katta akasi Aslan Xadartsev (1961-1990) ham kurash bilan shugʻullangan, SSSR terma jamoasi a’zosi boʻlgan, uch karra jahon chempioni, SSSRda xizmat koʻrsatgan sport ustasi, SSSRda xizmat koʻrsatgan murabbiy boʻlgan. 1990-yilning yozida avtohalokatda vafot etgan
Axondraplaziya
Koʻpincha axondroplaziya bilan bogʻliq boʻlgan sogʻliq muammolari nafas olishning qisqa muddatlarda sekinlashishi yoki toʻxtab qolishi (apnea), semizlik va takroriy quloq infektsiyalarini oʻz ichiga oladi. Bolalikda bu kasallikka chalingan odamlar odatda pastki orqa (lordoz) va egilgan oyoqlarning aniq va doimiy chayqalishini rivojlantiradilar. Baʼzi taʼsirlangan odamlarda umurtqa pogʻonasining oldingidan orqaga anormal egriligi (kifoz) va bel ogʻrigʻi ham rivojlanadi. Axondroplaziyaning potentsial jiddiy asoratlari orqa miya stenozidir, bu orqa miya kanalining torayishi boʻlib, orqa miyaning yuqori qismini chimchilashi (siqishi) mumkin. Orqa miya stenozi oyoqlarda ogʻriq, karıncalanma va zaiflik bilan bogʻliq boʻlib, bu yurishda qiyinchilik tugʻdiradi. Axondroplaziyaning yana bir kam uchraydigan, ammo jiddiy asoratlari gidrosefali boʻlib, bu taʼsirlangan bolalarda miyada suyuqlikning toʻplanishi boʻlib, bu bosh hajmining oshishiga va miya anormalliklariga olib kelishi mumkin[].
Manba
https://medlineplus.gov/genetics/condition/achondroplasia/ https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/achondroplasia
The Mitchells vs. the Machines
The Mitchells vs. the Machines 2021-yilda katta ekranlarga chiqqan hamda Mike Rianda tomonidan suratga olingan ilmiy fantastika va komedik janrdagi Amerika kompyuter-animatsion filmidir. Filmda bosh qahramonlarga ovoz bergan aktyorlar sirasiga Abbi Jacobson, Danny McBride, Maya Rudolph, Eric André, Olivia Colman, Fred Armisen, Beck Bennett, John Legend, Chrissy Teigen, Blake Griffin va Conan O'Brien kirishadi.
Rotten Tomatoes kinotanqid saytida The Mitchells vs. the Machines haqida 180 ta maqola yigʻilib, ulardan 98 foizi filmni ijobiy baholaydi. Sayt konsensusi shunday: „Koʻzni qamashtiruvchi va energetik film boʻlgan The Mitchells vs. the Machines butun oilaga manzur keladigan kulgili va xushkayfiyat bagʻishlaydigan hikoyani taqdim etadi.“
Mazmuni
Katie Mitchell Michigan shtatining Kentwood shahridagi gʻayrioddiy xarakterli intiluvchan filmmaker boʻlib, tabiatga berilib ketgan va texnofobik otasi Rick bilan tez-tez urushib qolar edi. Yaqinda Kaliforniya shtatidagi bir film maktabiga qabul qilinadi. Katie joʻnab ketishidan bir kun avval, kechasi Rick Katie bilan u olgan qisqa hajmli filmlarning biri ustida tortishib qoladi va tasodifan uning noutbukini sindirib qoʻyadi. Bu hodisadan soʻng, Rick oila munosabatlari umrbod taranglashishidan qoʻrqadi va buning oldini olish uchun Katiening parvozini bekor qilib, oʻrniga oʻzi, rafiqasi Linda, oʻgʻli Aaron (Katiening ukasi) va iti Monchi bilan birga Katieni kollejiga kuzatib qoʻyish uchun kollej tomon u bilan birga yoʻl oladi.
Bu orada, tadbirkor Mark Bowman eski robotlar oʻrnini bosadigan uy robotlarining yangi seriyasini taqdim etar ekan, oʻta aqlli sunʼiy ongga ega boʻlgan PAL robot seriyasi eskirganini eʼlon qiladi. Qasos olish istagida boʻlgan PAL, barcha robotlarni dunyo boʻylab insonlarni ushlab, fazoga uchirib yuborishini buyuradi. Mitchellar oilasi Kansas shahridagi bir kafeda robotlar changalidan qutilishga muvaffaq boʻlishdi. Rick oilasi xavfsizligi uchun kafeda qolishga qaror qilar ekan, Katie dunyoni qutqarishga yordam berish kerakligini taʼkidlab, bu yoʻlda hamroh boʻlishga uni koʻndiradi. Keyinchalik, ular ikkita Eric va Deborahbot 5000 ismli robotlar bilan uchrashishadi va bu ikki robot Mitchellarga PAL va qolgan barcha robotlarni oʻchiruvchi oʻlim kodidan foydalanish mumkinligi haqida soʻzlab berishadi.
Makao viza siyosati
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/Macau_passport_stamp.jpg/220px-Macau_passport_stamp.jpg|thumb| Makaoning sobiq pasport markalari Makao maxsus maʼmuriy hududi hukumati maʼlum mamlakatlar/hududlar fuqarolariga vizani olmasdan 14 dan 180 kungacha boʻlgan muddatga turizm yoki biznes maqsadlarida Makaoga sayohat qilish imkonini beradi. Boshqa maqsadlarda kirish, masalan, uzoq muddatli yashash joyini tashkil qilish uchun, boshqa siyosat qoʻllaniladi.
Jamoat xavfsizligi politsiyasi qoshidagi Serviço de Migraçao (immigratsiya departamenti) immigratsiya masalalari uchun mas’ul boʻlgan davlat organi, jamoat xavfsizligi politsiyasining oʻzi esa Makaoda immigratsiya qonunlarini bajarish uchun javobgardir.
Barcha tashrif buyuruvchilar 1 oy davomida amal qiladigan pasportga ega boʻlishi kerak.
Mamlakatda cheklanmagan vaqtga qolish
Makao qonunlariga koʻra, quyidagi hujjatlar egalari Makao rezidentlari hisoblanadi va Makaoga qaytishga ruxsat etiladi:
Viza imtiyozlari
Quyidagi davlatlar tomonidan berilgan pasport egalari va Gonkongda doimiy yashovchilar Makaoga vizasiz tashrif buyuruvchi sifatida kirishlari mumkin (quyida koʻrsatilgan maksimal muddatga): link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Visa_policy_of_Macau.svg/800px-Visa_policy_of_Macau.svg.png|center|thumb|800x800px|Fuqarolari Makaoga vizasiz kirishi mumkin boʻlgan davlatlar va hududlar{{legend|red|Makao}} {{legend|#ECD65C|Tekin viza - 1 yil (Gong Kong)}}{{legend|#AE90B4|Tekin viza - 6 oy (UK)}}{{legend|#0AB8C5|Tekin viza - 90 kun}}{{legend|#8BD4D3|Tekin viza - 30 kun}}{{legend|#A7AF26|Tekin viza - 14 kun}}{{legend|#AAAAAA|Kirish vizasi}}{{legend|#B77D60|Viza talab etiladi (Yetib kelganda viza berilmaydi)}}
30 kun (24)
1 — Tayvan ruxsatnomalari egalariga ham tegishli.
Portugaliya tomonidan milliy pasport ololmaydigan fuqaroligi boʻlmagan shaxslarga berilgan sayohat hujjati egalari, shuningdek, Makaoga maksimal 30 kunga kirish uchun vizaga ega boʻlishdan ozod qilinadi.
Kuchda emas
Makao bilan vizasiz rejim joriy etishni rejalashtirmoqda.
Viza egalari uchun kirish tartiblari
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/03/Macao_Visa.JPG/220px-Macao_Visa.JPG|thumb| Xitoy vakolatxonalari tomonidan berilgan Makao vizasi namunasi (eski versiya) Yuqorida sanab oʻtilmagan sayohat hujjatlariga ega boʻlganlar kelishidan oldin yoki kelishidan keyin Makaoga kirish uchun viza olishlari kerak boʻladi. Kelgandagi vizaning amal qilish muddati 30 kun va uning amal qilish muddati davomida yangisini olish zaruratisiz bir necha marta ishlatilishi mumkin. Ariza toʻlovi har bir shaxs uchun 100 MOP, oilaviy pasport uchun 200 MOP va 12 yoshgacha boʻlgan bola va 10 kishidan ortiq sayyohlik guruhi aʼzosi uchun 50 MOP. Shu bilan bir qatorda, ular Makaodagi vakil orqali „Kirish va qolish uchun ruxsat“ olish uchun murojaat qilishlari mumkin.
Quyidagi davlatlarning fuqarolari Xitoy diplomatik vakolatxonasi orqali oldindan viza olishlari kerak (agar ular Gonkong shaxsiy guvohnomasiga ega boʻlmasa). Ular vakil orqali „Kirish va qolish uchun ruxsat“ olish uchun faqat oʻz mamlakatlarida yoki yashash joylarida Xitoy diplomatik vakolatxonalari mavjud boʻlmaganda murojaat qilishlari mumkin.
Kirish rad etish
Bundan tashqari, tashrif buyuruvchilarga quyidagi hollarda kirish rad etilishi mumkin:
Makaoda qisqa muddatli qolishni uzaytirish
Qisqa muddatda qolish maqomiga ega boʻlgan tashrif buyuruvchilar, agar sayohat rejalari oʻzgarsa, „Qolish uchun ruxsatnoma“ ni 90 kundan ortiq boʻlmagan muddatga uzaytirishi mumkin. Buni mahalliy Serviço de Migraçao ofisiga murojaat qilish orqali amalga oshirish mumkin.
Tashrif buyuruvchilar statistikasi
Makaoga kelgan sayyohlarning aksariyati quyidagi mamlakatlar tomonidan berilgan sayohat hujjatlariga ega boʻlgan:
Taʼlim indeksi
thumb|right|400px|[[BMTning 1990-2019-yillarda dunyo ta'lim tizimi]] Taʼlim indeksi — BMTning Insoniyat taraqqiyoti indeksi (HDI) jurnali tomonidan eʼlon qilinadigan taʼlim darajasi koʻrsatkichlaridir.
Roʻyxat
Butunjahon taʼlim indekslari UNESCO Statistika Instituti va boshqa manbalardan olingan BMTTDning Inson taraqqiyoti toʻgʻrisidagi hisobotida taqdim etilgan.
Muxtar Ibragimov
Hayoti
Muxtar Ibragimov 1972-yilda Xoʻjayli tumani Qoraqalpogʻiston Respublikasida tugʻilgan. Millati oʻzbek. 1994-yilda Toshkent davlat pedagogika universitetini tamomlagan. Fizika-matematika fanlari nomzodi, dotsent.
Mehnat faoliyatini 1998-yilda Qoraqalpoq davlat universitetining „Matematik tahlil“ kafedrasi assistenti lavozimida boshlagan. 2001-yilda shu universitetning „Aspirantura“ kafedrasi mudiri, 2001—2003-yillarda „Matematik tahlil“ kafedrasi assistenti, dotsent, 2003—2004-yillarda „Monitoring va ichki nazorat“ kafedrasi mudiri, 2004—2007-yillarda Universitet kafedra mudiri, „Matematik analiz“ kafedrasi dekani.
2007-yildan hozirgacha Qoraqalpoq davlat universitetining oʻquv ishlari boʻyicha prorektori.
2016-yildan Oʻzbekiston matematiklar jamiyati Qoraqalpogʻiston boʻlimi rahbari.
Adenostemma
Adenostemma - Asteraceae oilasining bir turiga kiradi.
Shamsiddin Xudoyberdiyev
Shamsiddin Xudoyberdiev (1966-yil 8-fevralda tugʻilgan) — oʻzbek yunon-rum kurashchisi, Osiyo chempioni.
Tarjimai holi
1966-yil da Urgut shahrida tugʻilgan.
1994-yil da Osiyo oʻyinlarining bronza medali sovrindori.
1995-yil da Markaziy Osiyo o‘yinlari chempioni bo‘lgan.
1996-yil da Atlantadagi Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etgan, ammo u yerda atigi 16-o'rinni egallagan.
1999-yil i Osiyo chempionatining kumush medali sohibi.
2003-yil da Osiyo chempioni bo'lgan.
Azor orollari madhiyasi
Azor orollari madhiyasi (portugalcha: Hino dos Açores) — Portugaliyaning Azor orollari avtonom viloyatidagi baʼzi marosimlarda qoʻllaniladigan rasmiy, mintaqaviy madhiya. Asosiy hisoblangan rasmiy tadbirlarda va boshqa fuqarolik marosimlarida esa Portugaliya milliy madhiyasidan foydalaniladi.
Tarix
Madhiya musiqasi 1890-yillarda, arxipelagda avtonomiya uchun harakat kuchaygan paytda, musiqachi Rabo de Peixe va Filarmonika Progresso do Norte filarmonik guruhi direktori Joaquim Lima tomonidan yaratilgan. Madhiya musiqasi birinchi marta 1894-yil 3-fevralda guruh tomonidan ijro etilgan va dastlab „Hino Popular da Autonomia dos Açores“ („Azor orollari avtonomiyasining mashhur madhiyasi“) deb nomlangan.
Xuddi shu kuni Ribeira Grande munitsipaliteti ijroiya prezidenti Antonio Tavares Torres Filarmonika Progresso do Norte filarmonik guruhidan madhiyani Ponta Delgada omma oldida ijro etishni iltimos qildi. Guruh tomonidan madhiya ijro etildi. Ushbu voqealardan keyin Azor orollari avtonom hududida bir qancha mitinglar boʻlib oʻtdi.
1894-yil 14-aprelda Gil MontʼAlverne de Sequeira, Pereira Ataíde va Duarte de Andrade Albuquerquelar avtonomistlar bayrogʻi ostida deputatlar etib saylandilar va oʻzlarining muvaffaqiyatlarini Ponta Delgada koʻchalari boʻylab „Hino da Autonomia“ ni ijro etgan filarmoniya guruhlari hamrohligida nishonladilar.
1895-yil 9-martda filarmoniya guruhlari Ponta Delgada munitsipal maydonida 1895-yil 2-martdagi Azor orollari uchun cheklangan muxtoriyatni oʻrnatish toʻgʻrisidagi qarorning eʼlon qilinishi munosabati bilan oʻtkazilgan festivalda madhiyani ijro etishdi.Dastlab madhiyada matn yoʻq edi, lekin siyosiy vaziyatlar, shuningdek, mahalliy avtonomiya mustaqilligini qoʻllab-quvvatlash uchun koʻplab norasmiy, mintaqaviy matnlar yozilgan.
Qabul qilinishi
Madhiya 1979-yil 19-mayda viloyat Assambleyasi tomonidan qabul qilingan. 1980-yil 21-oktabrda viloyat hukumatining tantanali madhiyasi sifatida eʼlon qilingan.
Ted Allen
Edvard Riz Allen (1965-yil 20-mayda tugʻilgan)  — amerikalik yozuvchi va televideniye xodimi. U Bravo tarmogʻining " Queer Eye " televizion dasturida oziq-ovqat va vino tamini tekshiruvchi boʻlgan va 2009-yildan toki boshlanganidan beri " Chopped " televizion pazandachilik tanlovi, shuningdek, 2015-yil oʻrtalarida boshlangan Chopped Junior serialining ham boshlovchisi boʻlgan. 2014-yil 13-aprelda u „ Amerikaning eng yaxshi oshpazi“ deb nomlangan yana bir oziq-ovqat tarmogʻi shousining boshlovchisi boʻldi; 2015-yil 1-martda debyut qilingan ushbu shouning " Yulduzlar akademiyasi " nomini qayta tiklangan versiyasi boshlovchisi boʻldi 2015-yil boshida u toʻrt qismdan iborat „ ''Best“ maxsus koʻrgazmasini ham oʻtkazdi. U'' Amerikani eng yaxshi burgerlari, pitssalari, nonushtalari va barbekyulari uchun qidirib topdi. Esquire jurnaliga uzoq vaqtdan beri hissa qoʻshgan yozuvchi va ikkita oshpazlik kitobi muallifi va oziq-ovqat tarmogʻining Beat Bobby Flay shoularida va boshqa televizion pazandachilik shoularida muntazam ravishda boshlovchi sifatida qatnashadi.
Taʼlimi va dastlabki yillari
Keyinchalik u aspiranturaga qaytib, New-York universitetida Fan va atrof-muhit hisoboti dasturida jurnalistika boʻyicha magistr darajasini oldi. Keyin u Chikagoga koʻchib oʻtdi va u yerda haftalik haftalik gazetalar tarmogʻi boʻlgan Lerner gazetasida muxbir boʻlib ishladi. U oʻsha erda restoran tanqidini haftada bir marta „Och qolgan toʻrtlik“ deb nomlangan koʻrib chiqish guruhining chorak qismi sifatida ish boshladi, oʻsha paytda tarmoqning koʻngilochar muharriri (va hozirda Allenning eri) Barri Rays bilan birga Lerner bilan kontseptsiya tashabbuskori boʻldi. Oziq-ovqat muharriri Lea A. Zeldes bilan birga ishladi.
Keyin Allen Chikago jurnalining frilanseriga aylandi, oxir-oqibat katta muharrir sifatida imzolandi va koʻpincha ovqat, sharob va pazandalik olamining yoritgichlari haqida yozdi. U 1997-yilda Esquire nashriga hissa qoʻshuvchi muharrir sifatida qoʻshildi, u yerda jarayonlar, oziq-ovqat haqida qisqa parchalari va maqolalar yozdi va jurnalning mashhur „Erkak bilishi kerak boʻlgan narsalar“ turkumiga hammualliflik qildi. U GQ, Bon Appétit, Food &amp; Wine va Epicurious uchun ham yozgan.
Televideniye
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c7/Tedallen.jpg/170px-Tedallen.jpg|right|thumb| Allen 2006-yil Allen 2003-yilda " Queer Eye for the Straight Guy „ televizion makiyaj seriyasining aktyorlar jamoasi aʼzosi boʻlganida, uning oziq-ovqat va vino boʻyicha mutaxassisi boʻlib xizmat qilganida katta eʼtibor qozondi. U oziq- ovqat tarmogʻining Iron Chef America dasturida tez-tez mehmon hakam sifatida, shu jumladan, gurme sifatida televizorda chiqishlarini davom ettirdi. Allen 2007-yil 7-maydan boshlab PBS telekanalida “Uncorked: Wine Made Simple " nomli olti qismli hujjatli filmni taqdim etdi. 2007-yil 13-iyundan boshlab Allen Bravoning " Top Chef " realiti -koʻrsatuv dasturining 3 va 4 fasllarida doimiy hakam sifatida koʻrinish berdi. Oldingi ikki mavsumda bir nechta mehmon hakamlar chiqishlaridan keyin 2008-yilda, Food Network unga ikkita shouda boshlovchilik vazifasini taklif qilganida u Bravoni tark etdi: 2008-yil 29-iyulda debyut qilgan Food Detectives va 2009-yil 13-yanvarda 13-qismli mavsumni boshlagan Chopped „Detektivlar“ 2009-yil yanvar oyida 13 qismdan iborat ikkinchi mavsum uchun qaytib keldi. „Chopped“ 26- epizodti yangilandi va 2009-yil mart oyida Nyu-Yorkda ishlab chiqarishga qaytdi. Shou tomoshabinlar bilan natijasi koʻtarildi va 2010-yil yanvar va fevral oylarida suratga olingan yana 33 qismga uzaytirildi. Endi tarmoqdagi eng yuqori baholangan prime-taym shoularidan biri, 2022-yil may oyi holatiga koʻra, Chopped 850 ga yaqin epizodni, „Chopped Junior“ esa 100 ta epizodni suratga oldi.
Oziq- ovqat tarmogʻiga bergan intervyusida Chopped filmidagi sevimli lahzalari haqida Allen shunday dedi: „Mening eng sevimli sirli savatim konservadagi butun tovuq boʻlib qoladi, bu men ovqatni yaxshi koʻrganim uchun emas, balki u chiqaradigan ovozni yaxshi koʻrganim uchun .“
Shaxsiy hayoti
Allen 20 yil birga boʻlganidan keyin 2013-yilda Barri Rays bilan unashtirilgan. Ular oʻsha yili turmush qurishdi
Mukofotlari
2012-yil may oyida Allen Chopped boshlovchisi sifatidagi faoliyati uchun Jeyms Beard Foundation mukofotiga sazovor boʻldi va shouning oʻzi ham eng yaxshi studiya ichidagi teledasturnominatsiyasi boʻyicha gʻolib chiqdi. 2004-yilda u Televideniye sanʼati va fanlari akademiyasining „Eng yaxshi haqiqat dasturi“ uchun Queer Eye filmining boshqa aktyorlari va prodyuserlari bilan birgalikda Emmy mukofotiga sazovor boʻldi. Shou 2005-yilda yana ushbu nominatsiyaga nomzod boʻldi. 2001-yilda u erkaklar koʻkrak bezi saratoni haqida kam maʼlum boʻlgan hodisa boʻyicha Esquire filmi uchun Milliy jurnal mukofotlari finalchisi boʻlgan va keyinchalik 2003-yilda Milliy jurnal mukofotining finalchisi boʻlgan Esquire oziq-ovqat seriyasiga hissa qoʻshgan. 2011-yilda u San-Fransiskodagi Inson huquqlari kampaniyasidan Visibility mukofotini oldi. U, shuningdek, 2004 va 2005-yillarda taqdim etilgan " Queer Eye " uchun tuhmatga qarshi gey va lezbiyenlar ittifoqining ikkita mukofotiga ega.
Juanan
Juan Antonio González Fernández (1987-yil 27-aprelda tugʻilgan), Juanan nomi bilan tanilgan, ispaniyalik professional futbolchi, markaziy himoyachi sifatida oʻynaydi.
Klublardagi faoliyati
Palma-de-Malyorka shahrida tugʻilgan Juanan yosh toifada uchta klubda, shu jumladan mahalliy RCD Mallorcada 17 yoshdan 18 yoshgacha boʻlgan jamoalarida oʻynagan. 2007-yilning yozida Deportivo de La Coruña bilan shartnoma imzoladi. Biroq asosiy jamoada emas, Segunda B divizionining B jamoasida ikki mavsum oʻynadi, jamoasi ikkinchi ligaga tushib ketdi. Asosiy tarkib bilan UEFA kubogi doirasida AaB Fodboldga qarshi oʻyinda 21 daqiqa maydonda harakat qildi.
Juanan 2011-yilning 24-iyulida Fortuna bilan rasmiy debyutini SC Paderborn 07 klubiga qarshi oʻtkazdi. Musobaqadagi ilk golini 16-sentyabr kuni FC Erzgebirge Auega kiritdi, jamoa 4:2 hisobida gʻalaba qozondi.
Keyingi mavsumlarda Juanan „Újpest“ (Vengriya), „Recreativo de Huelva“ va „CD Leganes“ klublarida ishtirok etdi. 2016-yilning 3-fevralida Shimoliy Amerika futbol ligasi Rayo OKC klubi bilan shartnoma imzoladi, 11-iyulda shartnoma muddati yakunlandi.
Juanan 2016-yil 8-avgustda I-liga chempioni Bengaluru FC jamoasiga bir yillik shartnoma asosida qoʻshildi. 2018-yilning 3-martida 31 yoshli futbolchi klub bilan 2020-yilgacha yana ikki yillik shartnomaga rozi boʻldi.
2021-yil 26-iyulda Juanan Hindiston Superligasining „Hyderabad“ klubi bilan bir yillik shartnoma imzoladi. Kerala Blasters FCga qarshi oʻyinda maydonga tushdi. Jamoada 2022-yil Hindiston superligasini qoʻlga kiritdi.
Yutuqlari
Újpest
Bangaluru
Hyderabad
Nancy Grace
Nancy Ann Grace (1959-yil 23-oktyabrda tugʻilgan)  — amerikalik yuridik sharhlovchi va telejurnalist. U 2005—2016-yillarda HLNda tungi mashhur yangiliklar va dolzarb voqealar shousi Nancy Graceni va 1996—2007-yillarda Court TVning yakuniy dalillarini olib bordi. U, shuningdek, „Objection!: How High-Priced Defense Attorneys, Celebrity Defendants, and a 24/7 Media Have Hijacked Our Criminal Justice System“ kitobini ham yozgan. Grays, shuningdek, sindikatlashtirilgan sud zalidagi realiti-shouning birinchi mavsumida Nancy Grace bilan birga Swift Justice hakami edi.
Mona Barthel
Mona Barthel (1990-yil 11-iyulda tugʻilgan) — nemis tennischisi.
Barthel oʻz faoliyati davomida WTA Tourda toʻrtta yakkalik va uchta juftlik, WTA Challenger Tourda bitta juftlik, shuningdek, ITF turnirida beshta yakkalik va bitta juftlik oʻyinlarida gʻolib chiqqan. 2013-yil 18-martda Barthel oʻzining eng yaxshi yakkalik reytingida 23-oʻrinni egalladi. 2015-yil 14-sentabrda u juftliklar reytingida 63-o‘rinni egallagan.
Nancy Grace
Yoshligi
Nancy Grace Georgia shtatining Macon shahrida zavod ishchisi Elizabeth Grace va Southern Railwayning yuk agenti Mac Grace oilasida uchta farzandning eng kichigi boʻlib tugʻilgan. Uning katta akasi Mac Jr. va opasi Ginnydir. Gracelar uzoq vaqtdan beri Maconning Liberty United Methodist cherkovi aʼzolari boʻlib, u yerda Elizabeth organ chaladi va Mac Sr bir vaqtlar Sunday maktabi oʻqituvchisi boʻlgan.
Mona Barthel
Yoshligi
Mona Barthel Bad Segebergda 1970-yilda Parijda oʻtkazilgan Yevropa oʻsmirlar oʻrtasidagi yengil atletika chempionatida yadro uloqtirish boʻyicha gʻolib chiqqan Volfgang Barthel va doktor Hannelore oilasida tugʻilgan. U tennischi oilada oʻsgan va 3 yoshida oʻyinga qiziqib qolgan. U oʻziga kumir sifatida Steffi Grafni keltirdi. Barthel Neumünsterga koʻchib oʻtdi va u yerda 2009-yilda Abiturni tugatdi.
Inson huquqlari va erkinliklarini himoyalash
Inson huquqlari va erkinliklarini himoyalash — oʻz ichiga huquq normasini, sud himoyasini hamda tashkiliy, iqtisodiy shuningdek boshqa harakatlarini oluvchi, inson huquqlarini roʻyabga chiqarishni taʼminlashga qaratilgan chora-tadbirlar tizimi hisoblanadi. Shuni qayd etish joizki inson huquqlari va erkinliklarini roʻyobga chiqarish yoʻllaridan biri inson hamda fuqarolarning oʻz huquqlarini himoya qilishlari deb qaraladi. Inson va fuqarolarning qonuniy huquqlari buzilgan taqdirda, ular protsessual qonunchilik qoidalariga koʻra, ularga nisbatan qilingan gʻayriqonuniy harakatlar ustidan maʼmuriy yoki sud tartibida shikoyat keltirishlari mumkinligi belgilangan.
Nancy Grace
Yoshligi
Grace 1977-yilda Maconning Windsor akademiyasini tamomlagan. U Valdosta davlat universitetida oʻqigan va keyinchalik Mercer universitetida bakalavr darajasini olgan. Talabalik davrida Grace Shakespeare adabiyotining muxlisasi edi va kollejni tugatgach, ingliz professori boʻlishni niyat qilgan. Ammo 19 yoshida turmush oʻrtogʻi Keith Griffin ish joyidagi otishmada oʻldirilganidan soʻng, Grace huquqshunoslik fakultetiga kirishga qaror qildi va jinoyat prokurori va jabrlanuvchilar huquqlari tarafdori boʻldi.
Grace oʻzining huquqshunoslik doktori unvonini Mercerdagi Walter F. George yuridik maktabidan oldi, u yerda u huquqni koʻrib chiqish aʼzosi edi. U Nyu-York universitetida konstitutsiyaviy va jinoyat huquqi boʻyicha qonunlar magistri darajasini oldi. U huquqiy davriy nashrlar, jumladan, „American Bar Association“ jurnali uchun maqolalar va fikr-mulohazalar yozgan. U federal sud sudyasining kotibi boʻlib ishlagan va Federal Savdo Komissiyasida monopoliyaga qarshi va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish boʻyicha qonun bilan shugʻullangan. U Georgia shtati universiteti huquq kollejida sud ishlarini yuritish va Georgia shtati universitetining biznes maktabida biznes huquqidan dars bergan. 2006-yildan boshlab u Mercer universitetining vasiylar kengashining bir qismini va huquq maktabi atrofidagi koʻchaning bir qismini qabul qildi. thumb| Grace oʻzining „Objection!“ kitobi uchun kitob kechasida, Bryant Park Grill, NYC, 2005-yil
Mona Barthel
2012-yilː Birinchi WTA chempionligi
Barthel oʻz yilini Oklend ochiq chempionatida boshladi. U birinchi raundda Jelena Dokichni magʻlub etdi. Ikkinchi raundda u yetakchi va vatandoshi Sabine Lisickiga magʻlub boʻldi. Xobartdagi Moorilla Xobart xalqaro turniriga saralash uchun Barthel Romina Oprandi, ikkinchi raqam ostidagi Anabel Medina Garrigues, beshinchi raqam ostidagi Jarmila Wolfe va toʻrtinchi raqam ostidagi Angelique Kerber ustidan gʻalaba qozonganidan keyin finalga chiqdi. Finalda u birinchi raqamli tennischi Yanina Vikmayerni magʻlub etib, oʻzining ilk WTA chempionligini qoʻlga kiritdi. Ushbu gʻalaba bilan Barthel 2010-yilning sentyabr oyidan beri WTA turnirida gʻolib chiqqan birinchi saralash bahsida qatnashdi. Dastlabki chempionlik unvonidan soʻng, Barthel Avstraliya ochiq chempionatida debyut qildi. Barthel birinchi raunddagi raqibi Enn Keothavong jarohat tufayli oʻyindan chiqqanligi tufayli gʻalaba qozondi. Ikkinchi raundda u 32- raqamli Petra Chetkovskani magʻlub etdi. Uchinchi raundda u uchinchi raqam ostidagi va yakuniy chempion Viktoriya Azarenkaga yutqazdi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/Barthel_US16_%2815%29_%2829236755963%29.jpg/220px-Barthel_US16_%2815%29_%2829236755963%29.jpg|thumb| Barthel 2016-yilgi AQSh ochiq chempionatida
Zalău
Zalău (rumincha: [zaˈləw], norasmiy va sobiq rasmiy nomi: Zălau (rumincha: [zəlaˈw] ; Zillenmarkt yoki Waltenberg, Zilah, Zile) Ruminiyaning Sălaj okrugida joylashgan. Aholisi 2011-yilda taxminan 56 202 kishini tashkil qilgan.
Antik davr
Zalau „Erkin daklar“ yashaydigan hududda joylashgan. Porolissum tarixiy diqqatga sazovor joyidan 8 km uzoqda, qadimiy Rim provinsiyasi Dakiyadagi Rim Castrumida ajoyib qal’a, amfiteatr, ibodatxonalar, uylar va bojxona uylari yaxshi saqlanib qolgan. Zalau oʻsha davrda Markaziy Yevropa va Transilvaniya oʻrtasidagi „Tuz yoʻli“ deb ataladigan oʻtish joyi boʻlgan. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Castrul_roman_Porolissum.jpg/200px-Castrul_roman_Porolissum.jpg|left|thumb|200x200px| Porta-Praetoria, Porolissumdagi qadimgi Rim kastrasining darvozasi Arxeologik topilmalar bu hududda neolit davridan yaʼni taxminan 6500 yil oldin odam yashaganligining dalillarini ochib berdi. Dacian tangalari shaharning markaziy qismidagi arxeologik qismlardan va shahar gʻarbidagi Valea Mâții hududidan topilgan. Shuningdek, Rim madaniyatiga tegishli muhim ashyolar bu sohada erkin daklar faoliyat olib borganligidan va Rimning qadimiy Porolissum shahri bilan iqtisodiy aloqalar rivojlanib borganidan dalolat beradi.
Dakiya Trayan tomonidan bosib olingandan soʻng (106), Rim imperiyasining chegarasi Meseş togʻlari tepasida boʻlib, shahardan atigi 5 km uzoqda edi. Chegaradan shimolda, Zalau shahrining haqiqiy hududida erkin daklar qabilalari, sharqda, janubi-sharqda (Meseş togʻlarida) Rim chegara istehkomlari, minoralar, devorlar, ariqlar va mudofaa tomonlari joylashgan edi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/af/Muzeul_Jude%C5%A3ean_de_Istorie_%C5%9Fi_Art%C4%83%2C_Zal%C4%83u.jpg/200px-Muzeul_Jude%C5%A3ean_de_Istorie_%C5%9Fi_Art%C4%83%2C_Zal%C4%83u.jpg|thumb|200x200px| Zalau okrugi muzeyidagi Rim yodgorliklari link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/2007_09_sat_stana2.jpg/200px-2007_09_sat_stana2.jpg|left|thumb|200x200px| Stana Zalauning bir qismidir link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/2007_09_Magura_Stanii.jpg/200px-2007_09_Magura_Stanii.jpg|left|thumb|200x200px| Măgura Stânii (716 m) link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/Matei_Corvin_Johannes_de_Thurocz_f137.jpg/200px-Matei_Corvin_Johannes_de_Thurocz_f137.jpg|thumb|271x271px| 1473-yil 1-avgustda Matthias Corvinus Zalau shahrini „Oppidum Zilah“ deb tasdiqladi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/ManastireaBicSJ_%2876%29.JPG/200px-ManastireaBicSJ_%2876%29.JPG|thumb|200x200px| 1778-yilda qurilgan Stananing yogʻoch cherkovi (Zalau tumani), 1997-yilda Bic monastiriga koʻchirilgan. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Zalau_19th_century.jpg/200px-Zalau_19th_century.jpg|thumb|200x200px| Zalau, XIX asr rasmi link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/Colegiul_Na%C5%A3ional_%22Silvania%22_Zal%C4%83u.jpg/200px-Colegiul_Na%C5%A3ional_%22Silvania%22_Zal%C4%83u.jpg|left|thumb|200x200px| Silvania milliy kolleji link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Casa_de_Cultur%C4%83%2C_Zal%C4%83u.jpg/200px-Casa_de_Cultur%C4%83%2C_Zal%C4%83u.jpg|left|thumb|200x200px| Kasaba uyushmalari Madaniyat uyi va Zalaudagi bosh maydon link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Zilah_025.jpg/200px-Zilah_025.jpg|thumb|200x200px| Theotokos cherkovining yotoqxonasi 1934-yilda yunon katolik jamoati tomonidan qurilgan. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/Catholic_Church%2C_2006_Zilah_019b.jpg/200px-Catholic_Church%2C_2006_Zilah_019b.jpg|thumb|200x200px| Katolik cherkovi va shahar markazi link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/Zilah_szobor.jpg/200px-Zilah_szobor.jpg|thumb|200x200px| Wesselényi yodgorligi, 1902-yilda Janos Fadrusz tomonidan qurilgan link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Ady_Endre.jpg/133px-Ady_Endre.jpg|left|thumb|187x187px| Ady Endre Zalaudagi maktabda oʻqigan. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/Reformed_Church%2C_2006_Zilah_009.jpg/200px-Reformed_Church%2C_2006_Zilah_009.jpg|thumb|200x200px| Reformatsiya cherkov, Zalau 1904-1907-yillarda qurilgan link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Zalau_Mercedes_bus_1.jpg/200px-Zalau_Mercedes_bus_1.jpg|left|thumb|200x200px| Zalaudagi asosiy maydon
Oʻrta asrlar
Zalau haqida birinchi yozma eslatma 1200-yillarda nashr etilgan „Anonimlar yilnomasi“ (yoki, Vengriya qiroli Bela III ning notariusi) deb ataladigan „Gesta Hungarorum“ da qayd etilgan. Ushbu manbaga koʻra, Zalau qishlogʻi taxminan 900-yillarda paydo boʻlgan. Keyinchalik Zalău 1220-yilda Villa Ziloc , 1246-yilda Zylac, 1282-yilda Zylah, 1318-yilda Zyloh va opidum Zylalah, 1601-yilda Zila, 1808-yilda Zilahu, Szilaj/Szilagyi 1839-yilda Zilaj/Szilagyi, 1839-yilda Zalău/Szilaji/Waltenberg deb nomlanadi. 1241-yilda shaharni vayron qilgan buyuk moʻgʻul bosqinidan soʻng, Zalau 1246-yilda Oradea katolik yepiskopligi boshqaruviga oʻtdi. Vasiylik 1522-yilgacha, Zalau Transilvaniya knyazligi tarkibiga kirgunga qadar saqlanib qoldi.
1473-yil 1-avgustda Vengriya va Bogemiya qiroli Matthias Corvinus Zalauni birinchi marta bozor shahri sifatida tan oldi (oppidum Zilah — Zilah qal’asi deb ataladi), Bu imtiyoz shaharni okrug hukmronligidan halos qildi va fuqarolariga erkinlik huquqini berdi. Savdo rivojlandi va unga koʻproq iqtisodiy avtonomiya berdi.
XVI asr oxirida shaharda 33 nafar saylangan senator (ulardan biri mer boʻlgan), notarius, registrator va gʻaznachidan iborat mustaqil maʼmuriy rahbariyat mavjud edi.
Shaharning rivojlanishidagi boshqa muhim voqealar 1571-yilda shahzoda Istvan Bathoriy davrida va 1600-yilda Jasur Michael hukmronligi davrida sodir boʻldi. Transilvaniya Habsburg imperiyasiga qoʻshilgandan soʻng, shahar Gʻarbiy Yevropadan mahsulotlar kiritilishi tufayli iqtisodiy tanazzulga yuz tutdi.
Jasur Michael 1601-yil 3-avgustda Guruslau jangida gʻalaba qozonganidan soʻng, Zalau fuqarolarga haqiqiy avtonomiya erkinliklarini taʼminlovchi maʼmuriy, qonunchilik, moliyaviy va harbiy oʻz qoidalarini oldi. XVII asr yilnomasida birinchi boʻlib shahar aholisining asosiy hunarmandchiligi: kamardoʻzlar, kulollar, gʻildirak tikuvchilar, etikdoʻzlar, qassoblar, tikuvchilar, temirchilar, duradgorlar, qalpoqchilar va qurol-yarogʻchilar tilga olingan.
Shahar 1526—1660-yillarda Transilvaniya knyazligining hukmronligi ostida edi. U 1660—1692-yillar orasida Usmonlilar tomonidan ham nazorat qilingan va shahar Varat eyaletining bir qismi edi.
Kalvinistlar kolleji XVII asrning birinchi yarmida tashkil topgan.
1876-yilgi maʼmuriy islohotga qadar shahar asrlar davomida Közep-Szolnokning qarorgohi boʻlib kelgan.
Zamonaviy davr
Zalau mintaqadagi eng muhim shahar markazlaridan biridir. Unda Reformatsiya kolleji (Wesselényi kolleji), shaharcha davlat xizmati maktabi (faqat oʻgʻil bolalar uchun) va milliy fuqarolik maktabi (faqat qizlar uchun) mavjud edi. Unda mintaqadagi eng katta kasalxona va soliq idorasi ham boʻlgan.
1850-yilda 4294 kishi, 1910-yil 8062 (7477 venger, 19 nemis, 529 rumin va 23 boshqa etnik guruhlarga mansub) aholi yashagan. Diniga koʻra, 1333 rim katoliklari, 873 yunon katoliklari, 5363 reformatistlar jamoasi aʼzolari va 415 yahudiylar mavjud edi. Shaharda 1427 xonadon boʻlgan va uning aholisining aksariyati ishlab chiqarish sanoatida ishlagan. Reformatsiya cherkovi 1246-yilda qurilgan. Bu shaharning eng qadimiy binolaridan va Sharqiy Yevropadagi eng katta binolardan biridir.
1876-yilda Zalau Szilagy okrugining qarorgohiga aylandi. Ruminiya bilan Transilvaniya ittifoqi eʼlon qilingandan soʻng (1918-yil 1-dekabr), Trianon shartnomasiga koʻra Zalau Ruminiya tarkibiga kirdi — 1940-yildan tashqari, Ikkinchi Jahon urushi tugagunga qadar Shimoliy Transilvaniya Vengriya tarkibiga kirgan edi. 1940-yil 8-sentabrda Zalau shahriga yetib kelgan Vengriya armiyasi shahar tashqarisida 10 kishini oʻldirdi; keyingi kunlarda Nușfalău, Treznea va Ip qirgʻinlari yaqin atrofdagi qishloqlarda sodir boʻldi.
1892—1896-yillarda mashhur venger shoirlaridan biri boʻlgan Endre Ady Zalaudagi protestant maktabida oʻqigan (1957-yildan maktab oldida Endre Adyning haykali oʻrnatilgan). Shoir oʻzining birinchi sheʼrini ham 1896-yil 22-martda mahalliy „Szilagy“ gazetasida nashr etdi. U yashagan binoning old tomonidagi yodgorlik lavhasi Ady Endrening shaharda oʻtkazgan vaqtlarini eslatadi.
XIX asrning oxirida Lajos Szikszai oʻzining shaxsiy kolleksiyasini munitsipalitetga sovgʻa qildi va Zalauda birinchi muzey tashkil etildi. 1926-yilda koʻrgazma ham tashkil etilgan, ammo Zalau okrugi muzeyi 1951-yilda rasman ochilgan. 1981-yil 9-iyulda Zalau okrugi muzeyining yangi boʻlimi ochiladi va „Ioan Sima“ sanʼat galereyasi deb nomlanadi.
1950-yil 23-avgustda 7000 rumin va venger tillardagi kitoblarga ega boʻlgan „Markaziy kutubxona“ ochilgan. 1952-yilda kutubxona nomi „Tuman kutubxonasi“ ga oʻzgartirilgan va barcha Zalau tuman kutubxonalarini muvofiqlashtirgan. 1957-yilda kutubxona Ioniţă Scipione Bădescu nomini oldi. U 1968-yil fevraldagi maʼmuriy islohot bilan „Tuman kutubxonasi“ga aylandi.