cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xitoy turizmi
Xitoydagi turistik resurslarni uchta asosiy guruhga bo'lish mumkin: tabiiy joylar, tarixiy va madaniy joylar va xalq urf-odatlari. Xitoyda 55 ta Jahon merosi ob'ektlari mavjud bo'lib, u 58 taga ega Italiyadan keyin dunyoda ikkinchi o'rinda turadi.
Dengizning ifloslanishi
1974 yildagi Xelsinki konventsiyasi ifloslanishni quyidagicha ta'riflagan:"Insonning dengiz muhitiga to'g'ridan-to'g'ri yoki bilvosita moddalar yoki energiya oqizishi,bu inson salomatligiga,dengiz resurslariga yoki dengiz hayotiga zararli ta'sir ko'rsatadigan yoki dengizlardan qonuniy foydalanishga to'sqinlik qiladigan yoki Dengiz suvlaridan foydalanish xususiyatlariga ta'sir qiladi yoki ulardan foydalanishni minimallashtiradi))va Dengiz maslahat tashkiloti,Oziq-ovqat va qishloq xo'jaligi tashkiloti,YuNESKO,Butunjahon meteorologiya tashkiloti va Birlashgan Millatlar Tashkiloti(GESAMP)ekspertlari guruhi ta'rifni ishlab chiqdilar.Dengizning ifloslanish holati(inson ta'sirida to'g'ridan-to'g'ri yoki bilvosita,dengiz muhitida,shu jumladan daryolar og'zida-moddalar yoki energiya qo'shilishi va tirik resurslar yoki inson salomatligiga zararli ta'sir ko'rsatadigan yoki Bu dengiz faoliyatiga,shu jumladan baliq ovlashga to'sqinlik qiladi yoki dengiz suvidan foydalanish xususiyatlariga ta'sir qiladi va undan foydalanishni kamaytiradi -
Xitoy turizmi
Manba
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Tourism_in_China
Dengizning ifloslanishi
i.
thumb| Axlat plyajni to'kib tashlaydi va to'lqinlar bilan suvga yuviladi
h
.
Saint-Cricq-Villeneuve
Saint-Cricq-Villeneuve Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Landes departamenti Mont-de-Marsan tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
417 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 26,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 15,9 km2.
Barney (Shimoliy Dakota)
Barney AQShning Shimoliy Dakota shtatida joylashgan shahardir. Richland okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
52 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 125,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,41 km2. Shundan 0,41 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 315 m balandlikda joylashgan.
Makrorelyef
Makrorelyef (makro... va relyef) — yirik relyef shakllari: togʻ tizmalari, yassitogʻliklar, payettekisliklar (yana qarang Mezorelyef, Mikrorelyef). Yer yuzasi katta qismlarining umumiy qiyofasi M.ga bogʻliq boʻladi.
Radius 21
Radius 21 (10-oktabr 1981-yilda tugʻilgan) — oʻzbekistonlik reper.
Hayoti
Radius 21 nomi bilan mashhurlikka erishgan oʻzbek hip hop reperi Shaxzod Gʻulomov Toʻlqinovich, 1981-yil 10-oktabrda, Boʻka tumanida tugʻilgan.
Bolalikda judayam shoʻx boʻlgan, maktabda faxriy diplomlar bilan oʻqigan. Oʻquvchilik davridan tengdoshlari oʻrtasida turli xil tadbirlar tashkil qilgan, oʻqituvchilari bilan doʻstona munosobatda boʻlgan. Xarakteri — quvnoq, hazilkash, adolatli, aqlli boʻlgan. Shaxzod 14-15 yoshlaridan boshlab qoʻshiq yozishni va gitara chalishni boshlagan.
2000—2004-yilgacha Toshkent shahrida A. Qodiriy nomli madaniyat instituti ommaviy bayramlar rejissyor fakultetida oʻqigan.
2001—2003-yilgacha Oʻzbekiston televideniyesida TTV + yulduzlar koʻrsatuvida, soʻngra Radius 21 koʻrsatuvida muallif va boshlovchi boʻlib ishlagan.<b
2006—2008-yillarda „AKFA MEDIA“ yorligʻi bilan shartnoma asosida hamkorlik. 2007—2010-yillarda „Z-Bek“ guruhi bilan birgalikda bir nechta qoʻshiqlar yozilgan.
Shaxzod Gʻulomov 2010-yilning 12-sentabrda Piskent shahri postiga yaqin joyda avtohalokat sababli olamdan oʻtgan.
Marcus Rohdén
Marcus Christer Rohdén (1991-yil 11-mayda tugʻilgan) — Shved professional futbolchisi, yarim himoyachi, asosan markazda oʻynaydi, ammo murabbiylar qanot himoyachisi sifatida foydalanib turishadi. U Italiyada " Frozinone "da oʻynaydi. 2015-yildan beri shvetsiya terma jamoasida maydonga tushadi, 2018-yilgi Jahon chempionatida Shvetsiya terma jamoasi tarkibida maydonga tushgan.
Faoliyati
Rohden oʻz faoliyatini Hössna IFda boshlagan va IF Elfsborgga 16 yoshida yoshlar bilan shartnoma imzolagan holda oʻtgan. 2011-yil dekabr oyida Markus Skövde AIKda ijaradan qaytganidan soʻng IF Elfsborg bilan besh yillik shartnoma imzolagan. U Allsvenskandagi birinchi golini 2012-yil 26-avgustda BK Hackenga qarshi oʻyinda, Elfsborg va Allsvenskandagi debyut oʻyinida kiritgan.
2016-yil 3-avgustda Rohden A Seriyaning yangi klubi Crotone bilan shartnoma imzolaganh.
2019-yil 13-avgustda Rohden Frozinone futbolchisi sifatida eʼlon qilingan.
Xalqaro faoliyati
Rohden turli milliy divizionlarda oʻynagan. Uning terma jamoadagi debyuti Shvetsiya U21 bilan 2012-yilning 10-sentyabrida Kalmarda Ukraina U21 termasiga qarshi oʻtkazilgan soʻnggi muhim oʻyinda boʻlgan. U IF Elfsborgdagi jamoadoshi Niklas Xult bilan almashtirilgan. Shvetsiya 2:1 hisobida gʻalaba qozongan va pley-offga yoʻllanma olgan. 2015-yilning 15-yanvarida Rohden oʻzining ilk golini Kot-d’Ivuarga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida (2:0) kiritgan.
2018-yilning may oyida u Shvetsiyaning 2018-yilda Rossiyada boʻlib oʻtadigan futbol boʻyicha jahon chempionati uchun 23 kishilik tarkibiga kiritilgan.
Xalqaro
Xalqaro maydondagi gollar
Yutuqlar
Elfsborg
FIFA Jahon chempionati 1998
thumb|350x350px| Chempionatga yo‘llanma olgan davlatlar FIFA Jahon chempionati 1998 10 - iyundan 12 iyulgacha Fransiyada bo‘lib o‘tgan 16 - FIFA Jahon chempionati. Fransiya o‘z tarixida ikkinchi marta turnirga mezbonlik qildi (birinchi marta 1938 yilda), Marokashni mezbonlik qilish uchun kurashda g‘alabani qo‘lga kiritdi va turnir Yevropada o‘tkazilgan to‘qqizinchi Jahon chempionati deb hisoblandi.
Jahon chempionatiga saralash 1996 yilning martidan 1997 yilning noyabrigacha davom etgan. Ishtirokchilar soni 24 tadan 32 taga, guruhlar soni esa 8 taga ko‘paydi. Turnirda 10 ta shahardagi 10 ta stadionda 64 ta uchrashuv bo‘lib o‘tdi, ochilish va final Parijning Sen-Deni chekkasida, Jahon chempionati uchun maxsus qurilgan “Stad de Frans” stadionida bo‘lib o‘tdi. Fransiya terma jamoasi finalda braziliyaliklarni 3:0 hisobida mag‘lub etib, jahon chempioni bo‘ldi. Fransiya jahon chempionatida g‘olib chiqqan yettinchi davlat bo‘ldi (Urugvay, Italiya, Germaniya, Braziliya, Angliya va Argentinadan keyin). Adidas Tricolore chempionatning rasmiy to‘pi bo‘ldi.
Turnirda to‘rtta jamoa ilk marotaba ishirok etdi: Xorvatiya, Yamayka, Yaponiya va Janubiy Afrika.1994 yilgi jahon chempionatini o‘tkazib yuborgan Avstriya, Angliya, Shotlandiya va Yugoslaviya terma jamoalari yana qayta maydonga tushishdi.
Havolalar
FIFA Ijroiya qo‘mitasi 1992 yil 2 iyulda Syurixda bo‘lib o‘tgan jahon chempionati mezbonlarini tanladi. Faqat ikkita rasmiy nomzod bor edi: Fransiya va Marokash. Shveysariyaliklar FIFA talablariga rioya qilmagani uchun o‘z nomzodini qaytarib olishdi, Angliya esa 1996 yilda Yevropa chempionatiga pul tikib, oxirida bu huquqni qo‘lga kiritib, jahon chempionati uchun kurashdan bosh tortdi. Fransiya 12:7 hisobida g‘alaba qozondi va dunyoning uchinchi davlati (Meksika va Italiyadan keyin) ikkita jahon chempionatiga mezbonlik qildi.
Tekshiruv
2015 yilda FIFAdagi poraxo‘rlik mojarosi ba’zi faktlarning oshkor etilishiga olib keldi: 2015 yil 4 iyun kuni FIFA ijroiya qo‘mitasining sobiq a’zosi Chak Bleyzer 1998 va 2010 yilgi jahon chempionatlari tashkilotchilari saylovida u ovoz berish evaziga pora taklif qilgan. Biroq tergov shuni ko‘rsatdiki, pora g‘olib Fransiya delegatsiyasi tomonidan emas, balki Marokash delegatsiyasi tomonidan taklif qilingan.
Nuriddin Muhammad ibn Avfiy al-Buxoriy
Nuriddin Muhammad ibn Avfiy al-Buxoriy — (1172—1233) — alloma va muhaddis. Muhammad ibn Avfiy al-Buxoriy 1172-yilda Buxoroda tug‘ilib, 1233-yil Dehlida vafot etgan. Muhammad Avfiy Buxorodagi madrasalarda taʼlim olgan. Uning ustozi Rukniddin Mas’ud Imomzoda Buxoriy, Ali Burhon, Qutbiddin Saraxsiylar edi. Muhammad Avfiy fiqh, hadis, tarix, adabiyot ilmlarini puxta o‘zlashtirgan. Muhammad Avfiy 1204-yilda Xorazmga kelib buyuk avliyo Hazrat Najmiddin Kubro va u kishining shogirdlari bilan hamsuhbat bo‘lgan. U Bag‘dod Nishopur, Marv, Hirot shaharlarida bo‘lgan. Adib bir muddat ona shahri Buxoroga kelib, so‘ng G‘aznaga boradi. O‘rta Osiyoga mo‘g‘ul bosqini boshlanganda Muhammad Avfiy Hindistonga boradi. U Gujarot o‘lkasida qozi ham bo‘lgan. Muhammad Avfiyning „Lubobul albob“, „Javomiul hikoyot“ asarlari mavjud. Muhammad Avfiy ijodi tadqiqotchilari Ilyos Nizomiddinov va Turg‘un Fayziyevlarning aytishicha: "Muhammad Avfiy „Lubobul albob“dan keyin fanning turli sohalari, chunonchi, ilmi nujum, jug‘rofiya, hayvonot dunyosi, tabobat, fiqh, tarix, falsafa va axloqqa oid asarlar, sayohatnomalarni atroflicha tahlil qilish, mashhur olim va fuzalolarda tahsil ko‘rish hamda o‘zi shohid bo‘lgan voqealarni tasnif etish asosida ilmiy asari „Javomiul hikoyot“ni yaratadi. Avfiy u yoki bu hikoyani yozishda uni qaysi asardan olganini aytib o‘tadi. U tilga olgan manbalar 93 ta bo‘lib, ulardan 45 tasining muallifi	ham	ko‘rsatilgan. Hind olimi Muhammad Nizomiddinning aniqlashicha, Avfiy asarida aytib o‘tilgan 93 asarning 35 tasi bizgacha yetib kelgan, 43 tasi haqida ayrim maʼlumotlar uchraydi va qolgan 15 tasi butkul yo‘qolib ketgan. Avfiyning „Lubobul albob“ kitobi qo‘lyozmasi Manchester va Berlin qo‘lyozmalar fondida saqlanmoqda.
Artyom Falyan
Artyom Grigoryevich Falyan (1919-yil 27-dekabr, Boku — 1977-yil 24-sentyabr, Leningrad) — sovet futbolchisi va murabbiyi. SSSRda xizmat ko‘rsatgan murabbiy unvoniga ega (1967).
Biografiya
Bokuda tugʻilgan, millati arman. 13 yoshida u yoshlar jamoasida, besh yildan soʻng esa Bokuning „Dinamo“ni asosiy jamoasida oʻynadi. 1946-yilda Boku futbolchilari guruhi tarkibida Falyan Yerevan „Spartak“ klubiga taklif qilindi, biroq bir necha oʻyin oʻtkazib, uch oydan soʻng Bokuga qaytib keldi. U futbolchilik faoliyatini 1949-yilda yakunlagan, oʻsha mavsumda „Neftyanik“da 23 ta oʻyinda maydonga tushgan.
Murabbiylik faoliyati
1950-yildan murabbiy boʻlib ishlagan. 1950-1954-yillarda — „Dinamo“ (Boku) maktabida bolalar murabbiyi, 1956-1959-yillarda — ODO (Boku), 1960-yildan 1964-yil martigacha — Neftyanik yosh futbolchilarni tayyorlash maktabi (Boku) katta murabbiyi. 1961-yilda Falyan boshchiligidagi „Neftyanik“ yoshlar oʻrtasidagi Butunittifoq musobaqalarida 2-oʻrinni, 1962-yilda esa uchinchi boʻldi.
U mustaqil ravishda Novorossiyskda, „B“ toifasidagi ligadagi jamoada ishlay boshladi, u erda Arsen Naydenov bilan birga keldi va Falyan bilan yordamchi sifatida ishlay boshladi. Keyin Falyan-Naydenov dueti Frunzeda birga ishladi. Umuman olganda, Falyan oʻzining 8 mavsumini SSSR oliy ligasida bosh murabbiy (oʻsha paytda katta) sifatida oʻtkazdi. Eng yuqori yutugʻi — 8-oʻrin (1967) boʻldi.
1964-yilning aprelidan Falyan „Tsement“ (Novorossiysk) jamoasida bosh murabbiy boʻlib ishlaydi. 1965-1967-yillarda „Ararat“ (Yerevan), 1968 — 1970-yil iyun — „Zenit“ (Leningrad) bosh murabbiyi. 1970-yil iyuldan 1971-yil iyulgacha — Shaxtyor (Donetsk), 1972-yil — Alga (Frunze), 1973-74-yil — Qayrat (Olma-Ota), 1977-yil — Amudaryo (Nukus) jamoasida bosh murabbiy sifatida faoliyat olib bordi.
„Ararat“ Falyan boshchiligida SSSR chempionati oliy ligasiga chiqdi (1965), 1967-yilda 8-oʻrinni egalladi. „Zenit“ jamoasi bilan 9-o‘rin (1969), „Shaxtyor“ bilan — 10-o‘rin (1970), „Qayrat“ — 9-o‘rin (1973) va 1974-yilda oliy ligani tark etgan.
U 1977-yil 24-sentyabrda Leningradda toʻsatdan vafot etdi va Bolsheoxtinskiy qabristoniga dafn qilindi.
Ento...
Ento... (yun. — ichki, ichida) — oʻzlashma qoʻshma soʻzlarning birinchi qismi; ichki, ichkaridagi kabi maʼnolarni bildiradi (mas, entoderma).
Makrospora
Makrospora (makro ... va spora) — har xil sporali oʻsimliklarning yirik sporasi (qarang Megaspora).
Vogelsang-Warsin
Vogelsang-Warsin Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Uecker-Randow tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 63,20 km2. 369 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Vogelsang-Warsinning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
NGC 3737
NGC 3737 Katta Ayiq yulduz turkumidagi SB0 tipli galaktikadir.
Fındıklı, Tercan
Findikli(Kursan) — Turkiyaning Erzincan viloyati Tercan tumanidagi qishloq. Qishloqda kurdlar istiqomat qiladi va 2021 yilda 59 kishidan iborat edi.
NGC 3737
Ushbu obyektni William Herschel 1789-yilda kashf etgan.
Fındıklı, Tercan
Danajik va Yavanji qishloqlari qishloqqa biriktirilgan.
NGC 3737
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Moore qonuni
Moore qonuni 1965-yilda Intel shirkati hamasoschisi Gordon Moore tomonidan amalga oshirilgan kuzatuv natijasidir. Unga koʻra, integral sxemadagi tranzistorlar soni har ikki yilda ikki barobar ortib boradi.
Neuville-sur-Ain
Neuville-sur-Ain Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ain departamenti Bourg-en-Bresse tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1236 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 62,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 19,8 km2. Dengiz sathidan oʻrtacha 242 – 427 m balandlikda joylashgan.
Tvenjan chchige
Tvenjan chchige (kor. 된장찌개) — bu tvenjang soya pastasi yordamida tayyorlangan ragu, koreys milliy taomi hisoblanadi. Eng mashhur koreys taomlaridan biridir. Qo'shimcha masalliqlar orasida sabzavot, tofu, qo'ziqorin, go'sht va boshqalar ishlatilishi mumkin. Tvenjang chchige qalinroq mustahkamlik va ko'plab masalliqlar bilan ajralib turadi, shuning uchun u mustaqil taom sifatida xizmat qiladi, tvenjanguk esa pishirilgan guruch bilan birlashtiriladi.
MDHda yashaydigan koreys millatiga mansub odamlar orasida taom puktyai nomi bilan mashhur.
Pishirish Tvenjan chchige tayyorlash ikki bosqichdan iborat: bulyonni qaynatish va keyin masalliqlarni qo'shish.
Vaza suv idishiga quritilgan hamsi va oq turp qo'shib tayyorlanadi va taxminan 15 daqiqa qaynatiladi. Keyin idishning asosiy tarkibiy qismi - tvenjan soya pastasi qo'shiladi va yaxshilab aralashtiriladi. Bulyondan hamsi olishdan oldin bulyon yana 10-20 daqiqa qaynatiladi.
Keyin bulyonga quyidagi tartibda masalliqlar qo'shiladi: avval kartoshka va qovoq qo'yiladi, pishganicha qaynatiladi, so'ngra piyoz, yashil piyoz va tofu. Jarayon yanada boy ta'm uchun maydalangan sarimsoq qo'shilishi bilan tugaydi.
Jumaboychek
Jumaboychek  — Oʻzbekiston Respublikasining  Fargʻona viloyatiga qarasli qishloq. Oʻzbekiston tumani tarkibiga kiradi.
9-dekabr
9-dekabr — Grigoriy taqvimida yilning 343- (kabisa yilida 344-) kuni. Yil yakuniga 22 kun qoladi.
Makron
Makron — Eron togʻligining janubi-sharqiy chekkasidagi togʻlar, Eron va Pokistonda. Hoʻrmuz boʻgʻozidan Kvetta shahri yaqinigacha yoy shaklida 1150 km masofaga choʻzilgan. Bal. 1000–2000 m, eng baland joyi 2293 m. Ohaktosh, kumtosh va mergeldan tarkib topgan oʻzaro parallel tizmalardan iborat. Tez-tez zilzila boʻlib turadi. Togʻ etaklarida balchiqli vulkanlar uchraydi. Togʻ yon bagʻirlarida siyrak oʻrmonlar, bodomzorlar bor. Vodiylarda mevali daraxtlar, xurmo oʻstiriladi.
9-dekabr
Bayramlar
Xalqaro "Korrupsiyaga"qarshi kurashish kuni
Voqealar
right|130px|Замок Аренберг близ Лёвена Yana qarang: Turkum:9-dekabr voqealari
Tavalludlar
Yana qarang: Turkum:9-dekabrda tugʻilganlar
Vafot etganlar
Yana qarang: Turkum:9-dekabrda vafot etganlar
Licodia Eubea
Licodia Eubea Italiyaning Sitsiliya mintaqasida joylashgan kommunadir. Catania provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 111 km2. 3141 nafar aholi istiqomat qiladi.
Remetschwil
Remetschwil Shveysariyaning Aargau kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Baden-Aargau (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 3.88 km2. 1942 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Hududi
Remetschwilning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Bonnetan
Bonnetan Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Bordeaux tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
805 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 187,2 nafar kishi.
Jondor (shaharcha)
Jondor — Oʻzbekiston Respublikasi Buxoro viloyatidagi shaharcha. 1981-yildan - Jondor tumani ning markazi. Buxoro vohasi ning janubiy-gʻarbida, qadimiy Zarafshon oʻzan ining oʻng sohilida joylashgan. Aholisi 8,7 ming kishi (2001). Plastmassa, vino, konserva, sut, non zavodlari ishlab turibdi. "Xadan" (Oʻzbekiston-Xitoy) qoʻshma korxonasi faoliyat koʻrsatadi. Jondordan xalqaro ahamiyatga molik Buxoro — Turkmanobod (Chorjoʻy) avtomagistrali oʻtgan. Jondor— Buxoro, Jondor—Qorakoʻl yoʻnalishlarida avtobuslar qatnaydi. Jondorda 2 umumiy taʼlim maktabi, 2 iqtidorli bolalar litseyi, internat maktabi, 2 kutubxona, jamoatchilik muzeyi, markaziy kasalxona mavjud. Jondorda 1941—45 yillardagi urush qatnashchilariga yangi majmua barpo etilgan (2001).
Margherita di Savoia
Margherita di Savoia Italiyaning Apuliya mintaqasida joylashgan kommunadir. Barletta-Andria-Trani provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 36 km2. 12624 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Yecla de Yeltes
Yecla de Yeltes Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Salamanca provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 57,19 km2. Aholisi — 301 kishi (2010).
Aqtau xalqaro aeroporti
Aqtau xalqaro aeroporti (Halyqaralyq Aqtau Äuejaiy), sobiq Shevchenko-Markaziy, Qozogʻistonning Mangʻistau viloyatidagi xalqaro aeroportdir. Bu Aqtauga xizmat koʻrsatadigan asosiy xalqaro aeroportdir. Aeroport Markaziy Osiyoga sakkizinchi eng gavjum xalqaro yoʻlovchi shlyuzi, postsovet davlatlaridagi 50-oʻrindagi, Qozogʻistondagi toʻrtinchi eng gavjum aeroportdir.
Aqtau xalqaro aeroporti Aqtau shahridan 21 km shimoli-gʻarbda joylashgan. Aeroportda bitta yoʻlovchi terminali va bitta uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud. Bu SCAT Airlines uchun ikkilamchi havo tuguni boʻlib xizmat qiladi. Aeroportga yil davomida Aeroflot, Air Astana, SCAT Airlines, Qazaq Air va mavsumiy ravishda Belavia va Sunday Airlines aviakompaniyalari xizmat koʻrsatadi.
Muassasa 1983-yilda Shevchenko-Markaziy nomi bilan faoliyatini boshlagan va odatda Shevchenko aeroporti sifatida tanilgan (aeroportning hozirgi IATA kodi, SCO, shaharning avvalgi Shevchenko nomidan olingan).
Tavsif
1996-yil noyabr oyida Aqtau xalqaro aeroporti aksiyadorlik jamiyati tashkil etildi. Kaspiy mintaqasida neft sanoatining rivojlanishi yuk tashish hajmini oshirishni va neft sanoati uchun zarur jihozlarni tezlikda yetkazib berish talabini tugʻdirdi. Bu esa, oʻz navbatida, aerodromni rekonstruksiya qilish va terminalda yoʻlovchi tashish hajmini oshirish zaruratini keltirib chiqardi.
Foydalanish
2018-yilda 1 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan aeroport Qozogʻistonda Olmaota va Ostona aeroportlaridan keyin eng gavjum uchinchi aeroportga aylandi va postsovet davlatlari orasida 50-oʻrinda edi.
Faoliyati
Aqtau xalqaro aeroportidan 4 ta davlatning 14 ta yoʻnalishiga parvoz qiluvchi 6 ta aviakompaniya foydalanadi. Aeroport SCAT aviakompaniyasining ikkilamchi havo tuguni hisoblanadi. Unda bitta yoʻlovchi terminali mavjud. 2018-yilda u 1 023 900 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatib, Qozogʻistondagi uchinchi eng gavjum aeroportga aylandi. Yoʻlovchilar soni boʻyicha eng gavjum yagona yoʻnalish — Atirau. U 12/30 deb belgilangan bitta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega, asfalt/beton yuzasi 3050 x oʻlchamli. Aeroport AN-124, Boeing 747, Il-76 va undan pastroq oʻlchamdagi samolyotlarni, shuningdek, barcha turdagi vertolyotlarni qabul qilish imkoniyatiga ega. Biroq, u yerda Airbus A319, Boeing 737 va CRJ-200 kabi kichikroq samolyotlar koʻproq uchraydi.
Terminal elektron va elektromexanik tizimlar bilan jihozlangan. Bunday tizimlarga yoʻlovchi teleskopik narvonlari, elektron roʻyxatga olish stendlari, HVAC (isitish va sovutish tizimi), FIDS (elektron tabloda ogohlantirish tizimi), rentgen skanerlari, videokuzatuv, liftlar va eskalatorlar kiradi.
SCAT aviakompaniyasi Aqtauda baza qilgan boʻlib, Boku, Tbilisi, Moskva va boshqa Rossiya shaharlariga parvozlarni amalga oshiradi. Air Astana har kuni Atirau, Olmaota va Ostonaga parvozlarni amalga oshiradi. Shuningdek, Aeroflot Moskvaga reyslar tashkil qilgan.
Yoʻlovchi tashish
Quyidagi aviakompaniyalar Aqtauga muntazam va charter qatnovlarini amalga oshiradi :
Lakeside (Montana)
Lakeside AQShning Montana shtatida joylashgan shahardir. Flathead County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1679 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 19 km2. Shundan 19,0 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Saint-Étienne-d'Orthe
Saint-Étienne-d'Orthe Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Landes departamenti Dax tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
466 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 42,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,0 km2.
NGC 3738
NGC 3738 Katta Ayiq yulduz turkumidagi Im tipli galaktikadir.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Benefis
Benefis (frans. beneﬁ ce — foyda) — tushumi toʻla yoki qisman teatr jamoasi yoki ayrim aktyorga toʻlanadigan spektakl. Birinchi B. Fransiyada 1735 i. oʻtkazilgan. Oʻzbekistonda birinchi B. 1924-yilda atoqli aktrisa Maʼsuma Qoriyevaning Halima (F. Zafariy, "Halima") rolini 100marta ijro etishi munosabati bilan oʻtkazildi. 1925-yildan sobiq Ittifokda, jumladan Oʻzbekistonda B. bekor qilinib, uning oʻrniga artistlarning ijodiy kechalarini uyushtirish rasm boʻlgan. 1958-yil Otello (U. Shekspir, "Otello") rolini 500-marta ijro etilishi munosabati bilan A. Hidoyatovning ijodiy kechasi (B.i) oʻtkazilgan.
Éragny-sur-Epte
Éragny-sur-Epte Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Beauvais tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
558 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 65,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,5 km2. Dengiz sathidan 51 – 124 m balandlikda joylashgan.
Alatskivi
Alatskivi — kichik tuman (alevik) Estoniyaning Peipsiääre Parish Tartu okrugida. Bu Alatskivi cherkovining maʼmuriy markazi edi. Alatskivi 2015-yilga kelib 390 ga yaqin aholiga ega boʻlib,128 kvadrat kilometr maydonga ega.
Alatskividagi asosiy diqqatga sazovor joy — bu mahalliy manorning gotika uslubidagi qal’asi.
Kurdějov
Kurdějov Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 440 ga yaqin aholisi bor.
Hackensack (Minnesota)
Hackensack AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Cass County, Minnesota|Cass
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
313 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 119,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,64 km2. Shundan 2,62 km2 quruqlik, 0,03 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 424 m balandlikda joylashgan.
Entobakterin
Entobakterin — biologik insektitsid. Kristall hosil qiladigan bakteriya asosida olinadi. 1 grammida 30 mlrd.ga yaqin yashovchan bakteriya sporasi va zaharli oqsil kristallari (juft sporali tana) boʻlgan kulrangqoʻngʻir kukun va pasta (1 grammida 20 mlrd.ga yaqin bakteriya sporasi) holida chiqariladi. Toʻldirgich sifatida kukunlangan kaolin qoʻshiladi. E.ning taʼsir doirasi keng. Zararkunandalarning 50 turiga, jumladan, koʻk qurt, gʻoʻza tunlami, karadrina, olma, meva va karam kuyasi, beda urugʻxoʻri, odimchilar va boshqalarga qarshi qoʻllanilganda yaxshi samara beradi. E. taʼsirchanligi qisman havo haroratiga bogʻliq. E. ishlatilganda va undan keyingi 2—6 kun davomida kundalik harorat qancha yuqori boʻlsa, samara ham shu qadar yuqori boʻladi. Preparat meʼyori va obhavoga qarab koʻpgina qurtlar 2—5 kunda nobud boʻladi. E. oʻsimliklarga past dozadagi kimyoviy preparatlar bilan qoʻshib purkaladi; buning uchun yaxshi aralashtirilgan suvli suspenziya tayyorlanadi. Preparatning sarf meʼyori 2,0—2,5 kg/ga, fozalon aralashtirib ishlatilganda 0,5 kg/ga. Ish suyukligi sarf meʼyori 100— 200 l/ga. E. oʻsimliklar, odam, issiqqonli hayvonlar, asalarilar va boshqalar foydali hasharotlar uchun zararsiz.
Entoderma
Entoderma (ento... va derma) — 1) koʻp hujayrali hayvonlarning ichki murtak qavati. Birlamchi ogʻizlilarda E. birlamchi ichakning ichki yuzasini qoplab turadi; undan oʻrta ichak va hazm bezlari hosil boʻladi. Ikkilamchi ogʻizlilarda E. ichakning ichki qavatini hosil qiladi. Umurtqalilarda E.dan ichakning shilliq qavati va u bilan bogʻliq bezlar (jigar, meʼda osti bezi va boshqalar) hosil boʻladi. Baliqlarning suzgich pufagi va ichki jabralari, quruqlikda yashovchi umurtqalilar oʻpkalari ham E.dan rivojlanadi. Xordalilarda E. va uning hosilalari ektodermal organlar (ogʻiz, orqa chiqaruv teshigi, jabra yoriqlari) va xordomezodermaning rivojlanishini induksiya qiladi; 2) boʻshliqichlilar tana devori ichki qavati. Baʼzan "E." endoderma terminining sinonimi sifatida ham ishlatiladi.
Benefitsiar
Benefitsiar (ing. beneﬁciary imtiyozlardan foydalanadigan) — bankka pul qoʻygan omonat egasi yoki uning merosxoʻri, depozit yoki omonat (jamgarma) sertifikati egasi.
Entomozlar
Entomozlar (yun. — hasharot va — kasallik) — qon soʻruvchi hasharotlar qoʻzgʻatadigan hayvonlar kasalliklari. Eng koʻp tarqalgan E. bitlash, gastrofilyozlar, rinestroz, melafagoz, gipodermatoz va boshqalar.
Limersheim
Aholisi
579 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 103,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,6 km2. Dengiz sathidan 147 – 155 m balandlikda joylashgan.
Makrostruktura
Makrostruktura (makro ... va tuzilish), makrotuzilish — qattiq jismlar (minerallar, metall, qotishma va boshqalar) ning oddiy koʻzga yoki lupalar orqali koʻrinadigan tuzilishi (qarang Metallar tuzilishi).
Jomolungma
thumb|300px|Jomolungma choʻqqisi thumb|left|180px|Jomolungma va uning atrofidagi landshaftning 3D koʻrinishi Jomolungma (boshqa nomlari: Everest, Sagarmatxa) — Yer yuzidagi eng baland choʻqqi, Himolay togʻlarida, Nepal va Xitoy chegarasida joylashgan. Jomolungma qisman Sagarmatxa (Nepal) milliy bogʻi tarkibidadir. Balandligi 8848,86 metr Zamini kembriygacha vujudga kelgan gneys va granitlardan, 7000 m dan yuqori qismi mezozoyning kristalli ohaktosh va slanetslaridan tarkib topgan. Shakli piramidasimon. Togʻ tepasidan atrofga 5000 m balandlikkacha muzliklar oqib tushgan. Janubiy yon bagʻri tik boʻlgani uchun bu yerda qor turmaydi. Jomolungma choʻqqisiga 1953-yilning 29-mayida J.Xant boshliq ingliz ekspeditsiyasi aʼzolari — nepallik Tensing va yangizelandiyalik E.Xillari chiqib yetdilar. Ayollardan birinchi boʻlib yaponiyalik alpinist Yu.Tabey (1976) chiqqan. 1998-yilning 22-mayida 11 kishidan iborat Oʻzbekiston alpinistlari Jomolungma choʻqqisini zabt etdilar. 2020-yil dekabr oyida yangi oʻlchov natijalari eʼlon qilindi va unga koʻra Everest choʻqqisi 86 satimetr balandroq ekan va 8848,86metr deb eʼlon qilindi.
Oʻqchi Bozorboshi
Oʻqchi Bozorboshi  — Oʻzbekiston Respublikasining  Fargʻona viloyatiga qarasli qishloq. Oʻzbekiston tumani tarkibiga kiradi.
Jomolungma
Inglizlar tomonidan 1855-yilda Hindiston Geodeziya qoʻmitasi prezidenti, ingliz generali Jorj Everest nomi bilan atalgan.
Gonzalo Ritacco
Gonsalo Gabriel Ritacco (1992-yil 21-mayda tugʻilgan) — argentinalik futbolchi, Venesuelaning „Deportivo Tachira“ klubida yarim himoyachi sifatida toʻp suradi.
Jomolungma
Everest — bu togʻning Evropadagi nomi, uni uzoq vaqtdan beri mahalliy aholi, tibetliklar, Chomolungma deb atashgan. Bu ism "hayotning ilohiy onasi" deb tarjima qilingan. Togʻni janubdan kuzatgan nepalliklar uni "Xudolarning onasi" deb atashgan, bu "Sagarmatha" ga oʻxshaydi. "Everest" nomi togʻga ingliz geodezikchisi Jorj Everest nomi bilan berilgan. "19-asrning o'rtalariga qadar tog'ning balandligi haqida aniq ma'lumotlar yo'q edi, shuning uchun uning eng baland cho'qqisi nomi norasmiy edi. 1852-yilda hind matematigi bir qator hisob-kitoblarni amalga oshirdi va Everest eng ko'p ekanligini aniqladi. baland tog' yerda."Everest ikki plastinka — Hindustan va Evroosiyo toʻqnashuvi natijasida paydo boʻlgan. Hind plitasi Tibetdagi qobiq ostiga tushib, mantiya yuqoriga koʻtarildi, natijada tektonik plitalarning sekin harakati tufayli hali ham oʻsishda davom etayotgan katta togʻ tizmasi paydo boʻldi.
Gonzalo Ritacco
Futbolchilik faoliyati
Ritakko oʻz faoliyatini Argentinaning uchinchi toifadagi „Defensores de Belgrano“ jamoasida boshlagan, u erda u ligada 8 oʻyin oʻtkazgan va 0 ta gol urgan. 2014-yilda u Argentinaning toʻrtinchi toifasida „Argentino de Merlo“ bilan shartnoma imzoladi. 2018-yilda Ritakko Ekvadorning ikkinchi toifadagi „Orense“ klubi bilan shartnoma imzoladi. 2019-yilgi mavsum oldidan u Urugvayning yuqori ligasida Rampla Juniors bilan shartnoma imzoladi. 2019-yilda u Ekvadorning ikkinchi toifadagi Manta jamoasi bilan shartnoma imzoladi. 2020-yilgi mavsum oldidan Ritakko Ekvadorning yuqori ligasida Guayaquil Siti bilan shartnoma imzoladi.
Jomolungma
Everest joylashuvi
Himoloy togʻlari Tibet va Hind-Gana tekisliklarida Oʻrta Osiyoning choʻl va togʻli hududlarini va Janubiy Osiyoning tropik mintaqalarini ajratib turadigan keng hududni egallaydi. Togʻlarning uzunligi qariyb 3 ming kilometrga choʻzilgan va kengligi 350 kilometrni tashkil qiladi. Himoloy togʻlarining maydoni taxminan 650 ming kilometrni tashkil etadi va choʻqqilarning oʻrtacha balandligi dengiz sathidan taxminan 6 ming metrni tashkil qiladi.
Everest — eng baland Himoloy togʻi. Uchburchak piramida koʻrinishidagi togʻning ikkita choʻqqisi bor: balandligi 8848 metr boʻlgan shimoliy choʻqqisi Xitoy hududida, toʻg'rirogʻi Tibet avtonom viloyatida, janubi esa 8760 balandlikda joylashgan. Xitoyning Nepal bilan chegarasi.
Gonzalo Ritacco
Futbolchilik faoliyati
2020-yilda u Ekvadorning ikkinchi darajali libosi 9 de Octubre bilan shartnoma imzoladi. 2020-21 yilning ikkinchi yarmigacha u Gretsiyaning Rodos klubi bilan shartnoma imzoladi. 2021-yilda Ritakko Ekvador ning Delfin jamoasi bilan shartnoma imzoladi. 2022-yilgi mavsum oldidan u O‘zbekiston ning "Qizilqum" klubi bilan shartnoma imzolagandi. 2022-yilda u Tojikiston ning "Istiqlol" klubi bilan shartnoma imzoladi.
Jomolungma
Everest joylashuvi
Har tomondan choʻqqi togʻlar va kichikroq tizmalar bilan oʻralgan: janubda Chomolungma sakkiz minglik Lxotse bilan bogʻlanadi, ular orasida Janubiy Kol dovoni joylashgan; shimoldan Changze togʻiga olib boradigan Shimoliy Kol. Everestning sharqiy tomonida Kangashung deb nomlangan tik oʻtib boʻlmaydigan devor bor.
Samolyotdan Everest (shrimpo1967 / flickr.com) Everest (Neil Young / flickr.com) Baza lageridan Everest togʻi (Rupert Teylor-Price / flickr.com) Everest togʻi, Baza lageri va Rongbuk (Göran Höglund (Kartläsarn) /Kartläck). com) Chomolungma tepasi (jo cool / flickr.com) Everestning koʻrinishi (Kristofer Mishel / flickr.com) cksom / flickr.com Mahatma4711 / flickr.com McKay Savage / flickr.com ilker ender / flickr.com Fred Postles / flickr.com Jeff P / flickr.com Bulutlardagi Everest (Jan-Fransua Gornet / flickr.com) utpala / flickr.com Everestning samolyot koʻrinishi (Xiquinho Silva / flickr.com) Rik MakCharlz / flickr.com Climb Everest (flickr.com) Rik MakCharlz / flickr.com) Everest tayanch lageri — Gorak Shep — Nepal (lampertron / flickr.com) akunamatata / flickr.com Chomolungma togʻining tepasi (Everest) (TausP. / flickr.com) Denn Ukoloff / flickr.com Everest togʻi (Kristofer Mishel / flickr.com) Everest tayanch lageridan qaytish (valcker / flickr.com) Everest va Nuptsz e (smallufo / flickr.com) Stefanos Nikologianis / flickr.com
Everest yoki Chomolungma — dunyodagi eng baland tog 'choʻqqisi. U Himoloy togʻlarida, Nepal va Xitoyning Tibet avtonom viloyati chegarasida joylashgan. Geografik koordinatalar Everest togʻi: 27 ° 59'17 "shimolda va 86 ° 55'31" sharqda.
Chomolungmaning balandligi dengiz sathidan 8848 metr balandlikda. Taqqoslash uchun, Rossiyaning eng baland nuqtasi boʻlgan Elbrusning balandligi dengiz sathidan atigi 5642 metr balandlikda, yaʼni. Chomolungmadan 3206 m pastda.
Everestga birinchi koʻtarilish 1953-yil 29-mayda yangi zelandiyalik alpinist Edmund Xillari va Sherpa Tenzing Norgay tomonidan amalga oshirilgan.
Togʻ butun dunyoda "Everest" nomi bilan mashhur. Choʻqqi 1830-40-yillarda Britaniya Hindistonining bosh tadqiqotchisi boʻlgan Jorj Everest sharafiga nomlangan.
Everestni zabt etish qancha turadi?
Everest haqida oʻqigan har bir kishi sayohat qilish arzon emasligini biladi. Va oʻrtacha hisob-kitoblarga koʻra, bu 100 000 dollar yoki undan ham koʻproqqa tushadi. Bu summaning katta qismi eng baland togʻni zabt etishni istagan har bir sayyoh toʻlaydigan toʻlovga tushadi. U 35 000 dollarni tashkil etadi va har yili qayta koʻrib chiqiladi.
Albatta, koʻpchiligingiz gʻazablanasiz, "talonchilik" va hokazo. Ammo bunday raqamlar bilan ham abituriyentlar yetarli va yildan-yilga ularning soni ortib bormoqda. Ammo Everestni zabt etgan har bir alpinist ortda axlat togʻlarini qoldiradi va uni kim tozalaydi. Axir, siz togʻga transportni etkazib bera olmaysiz, chunki havo juda kam uchraydi. Va har kim ham oʻrnidan turib, iflos sayyohlarni tozalashga jurʼat eta olmaydi.
Albatta, uskunaning aksariyati yaroqsiz yoki oddiygina keraksiz boʻlib qoladi, masalan, ishlatilgan kislorod tanklari va qoʻshimcha yukni yuqoriga koʻtarish juda qiyin. Axir, har bir kilometr bilan borish qiyinlashadi va choʻqqiga koʻtarilganingizda vazn muhimroq boʻladi.
Har bir inson uchun koʻtarilish turli yoʻllar bilan, bir oydan 4 yilgacha davom etishi mumkin. Bularning barchasi sogʻligʻingizning holatiga va boshqa togʻ choʻqqilariga chiqish tajribasiga bogʻliq.
Xoʻsh, agar siz hali ham ekspeditsiyaga borishga jurʼat etsangiz, togʻning oʻzi va oldindan toʻlov haqida hamma narsani oʻrganing. qoʻshimcha xizmatlar yoʻriqnomalar va konduktorlar, bu porterlar va toqqa chiqish uskunalarini hisobga olmaydi. Koʻtarilishni taxmin qiling va boring!"Everestni zabt etishda omad tilaymiz va u erda ko'p avlodlar davomida yashaydigan tog'lilarning donoligini eslang: “Everestda ruh bor, u uni zabt etishga qaror qilgan odamning munosabati va xarakterini hurmat qiladi. Agar buni faqat behuda uchun qilsang, togʻ senga hech qachon boʻysunmaydi!”."Umid qilamanki, mening maqolam siz uchun foydali boʻldi va siz uni doʻstlaringiz bilan baham koʻrasiz. Savollaringizni yozing va obuna boʻling. Koʻrishguncha!
Bilan aloqada
“Xomolungma”, “Everest”, “XV choʻqqi”, “Sagarmatha” soʻzlari xuddi shu togʻning, sayyoramizdagi eng baland nuqtaning nomi ekanligini tasavvur qilish qiyin. Bugungi kunga kelib, Everestning balandligi 8848 metrni tashkil etadi va bu yakuniy koʻrsatkichdan uzoqdir — olimlarning fikriga koʻra, choʻqqi har yili yana 5 mm ga oshadi.
Sayyorada u ikki davlat: Xitoy va Nepal chegarasida joylashgan Himoloy togʻ tizmasining abadiy qorlari orasidan koʻtariladi. Shunga qaramay, choʻqqining oʻzi Osmon imperiyasi hududida joylashganligi odatda qabul qilinadi.
Ismlardan biri — "Chomolungma" — tibet tilidan tarjima qilingan juda chiroyli "Shamol onasi" yoki boshqa manbalarga koʻra, "Yerning hayotiy kuchining onasi". Nepalliklar uni "Sagarmatha", yaʼni "Xudolarning onasi" deb atashga odatlangan.
Biz uchun koʻproq tanish boʻlgan "Everest" nomi 1856-yilda ingliz Endryu Vo tomonidan taklif qilingan, u oʻsha paytda Britaniya Hindistonidagi geodeziya boʻlimi boshligʻi D. Everestning vorisi boʻlgan. Bundan oldin, Evropada togʻ "XV cho'qqi" deb nomlangan.
Shunisi eʼtiborga loyiqki, siz Everestni Nepal tomondan darhol koʻrishingiz dargumon — u tashqi dunyodan Nuptse va Lxotse togʻlari tomonidan toʻsib qoʻyilgan, ularning balandligi bundan kam emas va mos ravishda 7879 m va 8516 m..
Eng jasoratli va bardoshli sarguzashtchilar Kala Pattar yoki Gokyo Ri choʻqqilariga koʻtarilib, dunyo choʻqqilariga qoyil qolishadi va hayajonli suratga olishadi.
Everest balandligi. Toqqa chiqish tarixi
Ushbu togʻ butun dunyodan alpinistlarni oʻziga tortdi va jalb qilishda davom etmoqda. Mubolagʻasiz aytish mumkinki, Everest alpinistlar uchun “ziyoratgoh”ga aylandi. Har yili bu yerga yuzlab alpinistlar kelishadi, ular choʻqqini ziyorat qilmasalar, hech boʻlmaganda afsonaviy togʻni oʻz koʻzlari bilan koʻrishga intilishadi.
Everestga koʻtarilish qiyin deb hisoblanadi: choʻqqi piramidal shaklga ega boʻlib, janub tomonida tik qiyalik bilan. 5 ming metr balandlikda muzliklar tugaydi va togʻning tik yon bagʻirlarida qor umuman qolmaydi.
Birinchi marta togʻ 1953-yil may oyining oxirida zabt etildi. Jamoa oʻttiz kishidan iborat edi — ularsiz bu mumkin emas. Deyarli 30 yil oʻtgach, sovet alpinistlari janubi-sharqiy devorga chiqishdi. Ayniqsa, ukrainalik sportchilar M.Turkevich va S.Bershov alohida ajralib turishdi — ular tarixda ilk tungi choʻqqiniga chiqishdi.
Bugungi kunga kelib, soʻnggi statistik maʼlumotlarga koʻra, butun sayyoradan 3000 ga yaqin alpinistlar Everestga tashrif buyurishga muvaffaq boʻlishdi. Afsuski, togʻ 200 ga yaqin sportchini hech qachon qoʻyib yubormadi — ular halok boʻldi: kimdir koʻtarilishda, kimdir tushayotganda kislorod etishmasligi, muzlash yoki yurak etishmovchiligi, baʼzilari singan yoki qor koʻchkisi ostida qolgan.
Bu yana bir bor shuni isbotlaydiki, bunday marshrutlarda, qoida tariqasida, qimmat va zamonaviy jihozlar hal qiluvchi rol oʻynamaydi, balki sayohatchini oʻz yoʻlidagi hamma narsani buzadigan qulash va boʻronlardan qutqarishi mumkin boʻlgan omad hamroh boʻladi.
Everest balandligi. Katta togʻning yaqinida boʻlish qanchalik haqiqatga toʻg'ri keladi?
Yildan-yilga sayyoramizda Himoloy kabi tegmagan joylar soni umuman koʻpaymaydi. Choʻqqini zabt etish uchun tiklangan har bir kishi, shubhasiz, sivilizatsiya va ilmiy taraqqiyot tomonidan buzilmagan ibtidoiy joylar qatoriga kiradi.
Everest — chidab boʻlmas narsalarni zabt etishga intilganlar uchun balandlik. Ammo, ular aytganidek, bu dunyoda imkonsiz narsa yoʻq, asosiysi — xohlash. Koʻp yillar davomida ulkan togʻ oʻzining ulugʻvorligi, taʼsirchan dahshatliligi va millionlab sarguzashtchilarni oʻziga jalb qilib kelmoqda. Garchi hamma ham eng yuqori choʻqqiga chiqmasa ham. Nega ular Everestga kelishadi? Piyoda yoki togʻ etaklarida olingan fotosuratlar va atmosferaning oʻzi hech kimni befarq qoldirmasa kerak. Bundan tashqari, bu yerda har yili xalqaro yigʻinlar oʻtkaziladi, tayanch lagerlar tashkil etiladi va tanishuv kechalari tashkil etiladi.
Albatta, sayyoramizning eng baland nuqtasidan erni koʻrishni xohlaydiganlar gid yollashlari yoki maxsus guruhga kirishlari kerak. Biroq, men sizni darhol ogohlantirmoqchimanki, bu zavq arzon emas — toqqa chiqish narxi 45-60 ming dollarga tushadi.
Biz hammamiz maktabdan bilamizki, sayyoramizning eng baland nuqtasi Everest yoki Chomolungma togʻidir va uning tepasida faqat bulutlar bor, hatto hammasi ham emas =) Men bu togʻning qanday koʻrinishini eslab qolishni va uning ajoyib goʻzalligiga qoyil qolishni taklif qilaman. togʻ tizmalarini oʻrab turgan landshaftlar!
Tibet tilidan tarjima qilingan "Chomolungma" "Hayotning ilohiy (jamma) onasi (o'pka — shamol yoki hayot kuchi)" degan maʼnoni anglatadi, togʻ Bon maʼbudasi Sherab Chjamma sharafiga nomlangan. Chomolungmaning nepalcha nomi — "Sagarmatha" — "Xudolarning onasi" degan maʼnoni anglatadi. Inglizcha "Everest" nomi 1856-yilda Britaniya Hindistoni Surveyor Survey rahbari ser Jorj Everestning vorisi Endryu Vo tomonidan taklif qilingan. Bunga "XV cho'qqi" balandligini oʻlchash natijalarining nashr etilishi sabab boʻldi, unga koʻra togʻ mintaqadagi va, ehtimol, butun dunyoda eng baland deb tan olingan.
Har yili er yuzida tsivilizatsiya tomonidan buzilmaydigan joylar tobora kamayib bormoqda va Everest mintaqasi ana shunday yoqimli istisnolardan biridir) Everestga boradigan yoʻl nafaqat Nepalda, balki butun dunyodagi eng goʻzal va hayajonli yoʻllardan biridir. Ushbu mintaqaning oʻziga xos xususiyati shundaki, Nepal tomondan Everest ikkita baland togʻlar — Nuptse (7879 m) va Lxotse (8516 m) bilan qoplangan, shuning uchun dunyodagi eng baland choʻqqini etarlicha yaxshi koʻrish uchun siz nisbatan yuqori choʻqqiga borishingiz kerak. uzoq masofani bosib oʻting va tepasidan ochiladigan Kala Pattar (5545 m) yoki Gokyo Ri (5483 m) togʻiga chiqing. yaxshi koʻrinish dunyo choʻqqisiga
Bir necha oʻn yillar davomida odamlar Everestni zabt etishga harakat qilishdi — va faqat 1953-yil 29-mayda Britaniya Himoloy ekspeditsiyasi aʼzolari Edmund Xillari va Norgay Tenzing choʻqqiga chiqishga muvaffaq boʻlishdi. eng yuqori nuqta Yer. Oʻshandan beri Everestga bir necha bor koʻtarilgan, ammo har bir ekspeditsiya muvaffaqiyatli boʻlmagan — qurbonlar boʻlgan, chekinishlar boʻlgan. Buning sababi kislorod ochligi, juda past havo harorati va qattiq ayozli shamol, tom maʼnoda allaqachon charchagan va muzlab qolgan ekstremal odamlarni yiqitadi — oxir-oqibat, choʻqqiga chiqish uchun siz bir nechta toʻxtashingiz kerak va koʻpchilik, ayniqsa tayyor emas. odamlar, hatto birinchi toʻxtashdan keyin ham ular oldinga borishni rad etishadi. Lekin, albatta, eng tajovuzkor narsa — bir necha yuz metr choʻqqiga chekinish.
Shuni taʼkidlashni istardimki, Sovet alpinistlarining birinchi koʻtarilishi eng koʻp baland choʻqqi Yer 1982-yil may oyida boʻlib oʻtdi. Hammasi boʻlib 4-maydan 9-maygacha 11 nafar sovet sportchisi dunyo choʻqqisiga koʻtarildi va ulardan birida umuman kislorod niqobi yoʻq edi, yana ikkitasida tunda (bu birinchi tungi koʻtarilish edi). Sovet alpinistlari janubi-gʻarbiy devor boʻylab ilgari hech kim chiqmagan juda qiyin yoʻl boʻylab choʻqqiga chiqishdi.
Benefitsiy
Benefitsiy (lot. beneﬁ cium — ehson, yaxshilik) — 1) ilk oʻrta ayerda Gʻarbiy Yevropada qirol yoki yirik feodal tomonidan vassalga muayyan ishni bajarish. koʻpincha harbiy xizmatni oʻtash sharti bilan umrbod inʼom qilinadigan yer; keyinchalik mulkiy meros — feodga aylangan; 2) katolik cherkovida daromadli lavozim yoki ruhoniy tomonidan mukofot sifatida olingan yer mulki.
Makrosporiozlar
Makrosporiozlar - oʻsimliklarning keng tarqalgan zamburugʻli kasalliklari. Zararlangan oʻsimlik poya va barglarida turli shakl, tus va kattalikda qora gʻuborli dogʻ (ulik hujayra)lar paydo boʻladi. Macrosporium avlodiga mansub har xil tur zamburugʻlar vujudga keltiradi. Konidiyalar bilan tarqaladi. Gʻoʻza M.ida (qoʻzgʻatuvchisi M.nigricantum) yer ustki organlari: urugʻbarg, koʻsak, tola, shuningdek, bar-glar, barg bandlari, gulyonbarglari zararlanadi. Urugʻpalla, chinbarglarda toʻq-yashil, diametri 0,5–5 mm li dogʻlar paydo boʻladi, soʻngra ular kattalashib, notoʻgʻri shaklli qoʻngʻir tusga kiradi. Kasallangan barglar quriydi va toʻkiladi. M. bilan ingichka tolali gʻoʻzalar kuchliroq kasallanadi. Hosil 20— 39% gacha kamayishi mumkin. Kanop, kanakunjut va boshqa oʻsimliklar M.i ham uchraydi. Kartoshka va pomidorda bu kasalliklarni M.solani zamburugʻi qoʻzgʻatadi. Kartoshka M.ida qora dogʻlar oʻsimlik bilan birga tuganagida ham paydo boʻladi. Palagi qurib qoladi. Pomidor M.ida barglarda yumaloq yoki burchakli, poyalarida boʻylama, mevasida qora gʻuborli jigarrang dogʻlar yuzaga keladi. Bunda poya va mevalar chiriydi. Tok M.sida (qoʻzgʻatuvchisi M.vitis) uzum boshlari va gʻujumlari bandida yashil gʻuborli dogʻlar hosil boʻladi. Gʻujumlar irib yoki qovjirab qoladi. Kurash choralari: chuqur kuzgi shudgor; kasal nihollarni yulib tashlash; begona oʻtlarni yoʻqotish, ortikcha sugʻormaslik, zararkunanda, hasharotlarga qarshi muntazam kurash olib borish; kasallik belgilari koʻringanda oʻsimliklarga 1 % li bordo suyukdigi yoki si-nebning 1%li suspenziyasi purkaladi. Sulton Alimuhamedov.
Marek Grechuta
Marek Michał Grechuta (10-dekabr 1945 Zamość, Polsha-09-oktabr 2006 Krakov, Polsha) polyak kompozitori, shoir va mussaviri. Krakov politexnika institutini tugatgan (1966). Orasida 1966-1971 igru guruhi Anawa.
Alisher Hamroyev
Alisher Hamroyev (1976-yil, 2-yanvar, Kogon, Buxoro viloyati, OʻzSSR, SSSR — 2005-yil may, Toshkent, Oʻzbekiston) — oʻzbekistonlik taniqli kino va teatr aktyori. „Dilxiroj“, „Notanish polvon“, „Marjona“, „Yodgor“ kabi filmlardagi rollari bilan muxlislar eʼtiboriga tushgan.
Marhum aktyor „Ostona“ serialida ijro etgan roli uchun 21 yildan soʻng mukofotlangan.
Tarjimayi holi
Alisher Hamroyev 1976-yil 2-martda Oʻzbekiston SSR Buxoro viloyatining Kogon shahrida tugʻilgan. Oilada toʻngʻich farzand edi. Kogon shahridagi 7-sonli maktabni bitirgach Oʻzbekiston davlat sanʼat va madaniyat institutining drama va kino aktyorligi boʻlimini tamomlagan. Oliygohda u taniqli aktyor Uchqun Tillayev bilan kursdosh boʻlgan. Oliygohni tamomlagach, aktyorlik faoliyatini Oʻzbek milliy akademik drama teatrida boshlagan va oʻnlab spektakllarda ishtirok etgan. Sanʼat yoʻlidagi ilk ustozi Shamsiddin Yoʻlliyev. Unga Yoqub Ahmedov ham ustozlik qilgan.
Alisher Hamroyev tomoshabinlarga asosan kinodagi obrazlari orqali tanilgan. Kinodagi ilk rolini 1999-yilda „Oʻzbekfilm“ kinostudiyasida suratga olingan „Baxt qadri“ filmidagi epizodik rol bilan boshlagan. Uni kinoaktyor boʻlib shakllanishida Yusuf Roziqovning hissasi katta boʻlgan. U Bollywood va Hollywood aktyorlari bilan bir qatorda ishlashni orzu qilgan. Oʻzini „Alisherxon“ nomi bilan tanilishini istagan.
„Vatan ostonasi“ nomli filmning 2022-yilda boʻlib oʻtgan ilk ochiq premyerasida „Ostona“ serialida fidoyi chegarachi rolini ijro etgan marhum aktyor Alisher Hamroyev nomi ham eʼtirof etilib, u DXX chegara qoʻshinlari rahbaryati tomonidan taqdirlangan. Mukofotni marhum aktyorning farzandlari qabul qilib olishgan.
Vafoti
Alisher Hamroyev 2004-yilda kasal boʻlgan va 2005-yilning may oyida 29 yoshida oyog‘idan saratonga chalinganligi sababli vafot etgan.
Oilasi
Alisher Hamroyev 2001-yilda uylangan. Uning rafiqasi Dilnavoz Hamroyeva aktyorning oʻlimidan 3 yil oʻtib oqqon kasalligiga chalinib vafot etgan. Ulardan Madina Hamroyeva va Iskandar Hamroyev dunyoga kelishgan. Bolalar ota-onalari vafot etganidan soʻng xolasi Guloyim Mahmudova vasiyligiga berilib, uning qaramogʻida yashab kelishyapti.
Bel chigali
Bel chigali(plexus lumbalis) - dastlabki to'rtta bel nervlarining bo'linmalari (L1-L4) va oxirgi ko'krak nervi (T12) qo'shilishidan hosil bo'ladi.Bel chigali bel umurtqalarining ko‘ndalang o‘siqchalarini old tomonida, belning kvadrat mushagining oldingi yuzasida, katta bel mushagining orqa qismida joylashadi. Bundan tashqari, to'rtinchi bel nervining ventral shoxlari - bel-dumg'aza magistralidan dumg'aza chigaliga o'tadi.Bel chigalining nervlari asosan sonning old qismini innervatsiyalaydi.
Nerv chigali umurtqalararo teshiklar bo'ylab  lateral hosil bo'ladi va katta bel mushagi  orqali o'tadi. Uning kichikroq harakatlantiruvachi shoxlari to'g'ridan-to'g'ri katta bel mushagi sohasiga taqsimlanadi, katta shoxlari esa mushakni turli joylari orqali tos bo'shlig'i bo'ylab pastga yo'naladi.Chov boylami ostida qoladi va tos bo'shlig'idan yopqich teshigi orqali chiqadi.