cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kalpana Lajmi
Tarjimai holi
Keyin u rejissyorlikdan tanaffus oldi va Tanvi Azmi ishtirokidagi birinchi teleseriali Lohit Kinare (1988) rejissyori boʻlgan. U kinoga 1993-yilda aktrisa Dimple Kapadia rol oʻynagan Rudaali filmi tanqidchilar tomonidan eʼtirof etilgan. Kapadia oʻzining ijrosi uchun „Eng yaxshi ayol roli uchun“ Milliy kino mukofotini qoʻlga kiritdi va Lajmi ham film rejissyori uchun mukofotlarga sazovor boʻlgan.
Uning keyingi filmi Darmiyaan: in Between (1997) boʻlib, u rejissyor va prodyuserlik qilgan. Filmda Kirron Kher va Tabu asosiy va taʼsirli rollarda oʻynagan.
2001-yilda uning keyingi filmi Daman boʻlgan. Film Hindiston hukumati tomonidan tarqatilgan va tanqidchilar tomonidan olqishlagan. Lajmi rejissyorligida aktrisa ikkinchi marta „Eng yaxshi ayol roli uchun“ Milliy kino mukofotini qoʻlga kiritgan.
Uning keyingi filmi Kyon? (2003) eʼtiborga olinmadi, uning soʻnggi chiqishi va soʻnggi filmi 2006-yilda aktrisa Chingaarii qishloq fohishasi rolini oʻynagan Sushmita Sen filmi boʻlgan. Chingaari tijorat kassasida muvaffaqiyat qozongan.
Orol sadolari
„Orol sadolari“ — qoraqalpoq shoiri Boyniyoz Qayipnazarov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 1959-yil Toshkent shahrida „Oʻzadabiynashr“ nashriyotida chop etilgan. Sheʼrlar qoraqalpoq tilidan oʻzbek tiliga oʻgirilgan. Toʻplam adadi — 5 000 nusxa.
Luangprabang
Luangprabang, Luangpxabang — Laosning shim. qismidagi shahar. Aholisi 70 ming kishidan ziyod. Mekong daryosi boʻyidagi port. Aeroport bor. Mamlakatning shim. qismidagi iqtisodiy va madaniy markaz. Hunarmandchilik rivojlangan. Laosning qad. shaharlaridan biri. Qirol qarorgohi boʻlgan. Diniy markaz. 16—19-asrlarda qurilgan budda haykallari, 30 dan ortiq ibodatxona, Qirol saroyi, qad. qoʻlyozmalar kutubxonasi bor. Shaharga 14-asrda asos solingan. 1946-yilgacha L. Laosdagi turli feodal davlat va knyazliklarning poytaxti boʻlib keldi. 1947-yilda Laos davlati tuzilgach, mamlakat poytaxti Vyentyan shahriga koʻchirildi.
Oberhavel (tuman)
Oberhavel  Olmoniya tumanlaridan biridir. Brandenburg yeri tarkibiga kiradi. Poytaxti – Oranienburg. Maydoni – 1,795.3 km2. 194 802 nafar aholi istiqomat qiladi.
Konarlı
Konarlı — Turkiyaning Erzincan viloyati Tercan tumaniga qarashli qishloq.
Muhammad al-Bokuvbiy
Muhammad ibn Abdulloh ibn Bokuviya ash-Sheroziy al-Bokuvbiy (952-yil — 1037-yil) — sufiy va ulamo. Bobosi tufayli unga shu nisba berilgan. Sufiylikka oid hikoyalardan toʻplam tuzgan. Abu Bakr ibn Xalaf undan rivoyat qilgan. Sherozda vafot etgan.
Perosa Canavese
Perosa Canavese Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Turin provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 5 km2. 498 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Umm al-Qura masjidi
Umm al-Qura masjidi Iroqning sobiq prezidenti Saddam Husayn davrida Bag'dodda qurilgan zamonaviy va yirik masjidlardan biri bo'lib qurilishi o'sha paytda taxminan 7,5 million dollarga tushgan. Milodiy 2003 yilda Amerikaning Iroqqa bostirib kirishi uning nomini oʻzgartirdi va masjid Umm al-Qura masjidi deb nomlandi. 2012 yilda masjid binolarida Sunniy vaqf idorasi raislik qildi. Ayni paytda unda juma namozi, ikki hayit namozi va besh vaqt namoz o‘qiladi.
Bino dizayni
Masjid binosi toʻrtburchak shaklda 20 ming kvadrat metr maydonga ega boʻlib, asosiy ibodatxona toʻrtta minora bilan oʻralgan aylana shaklidadir. Ziyoratgoh doirasining diametri 32 metrni tashkil qiladi. Ichkaridan balandligi 28 metr, tashqarisi esa 37 metr.Masjid atrofida balandligi 42 metr boʻlgan toʻrtta tashqi minora va yozgi ibodatxona bor.U 900 dan ortiq namozxonni sigʻdira oladi va ikkita avtoturargohni oʻz ichiga oladigan 200 ta avtomobil sig'imiga ega.
Masjid arab dunyosining katta xaritasi shaklida qurilgan bo'lib, masjid dizayni katta sakkiz yulduz shaklidadir. Bu sobiq prezident Saddam Husayn davrida qurilgan barcha shahar inshootlarining ramzi hisoblanadi.
Umm al-Qura masjidi portlashi
2011-yilning 28- avgust yakshanbaga o‘tar kechasi, masjid ichidagi namozxonlar tarovih namozini o‘qiyotganda, Iroqdagi Sunniylar kengashi rahbari Shayx Ahmad Abdulg'ofur al-Xudkush masjidda o‘zini portlatib yubordi. Portlashda 6 kishi, jumladan Iroq parlamenti deputati Xolid Al-Fahdaviy va besh yoshlar atrofidagi ikki bola halok bo'lgan taxminan 12 kishi jarohatlangan, Ahmad Al-Samarrai esa tirik qolgan.
Yerga ulash
Yerga ulash (zazemleniye) -elektr apparatlar, mashinalar, jixrzlar, yashin qaytargichlar va b.ni yer bilan tutashtirish. Yerga ulagichlar vositasida amalga oshiriladi. Yerga ulagich yerga koʻmiladigan metall (poʻlat, mis) elektrod va qurilmalarning yerga ulanadigan qismlarini elektrod bilan biriktiradigan oʻtkazgichdan iborat. Yerga tik qoqiladigan poʻlat quvur (vodoprovod tarmogʻi, markaziy isitish yoki gaz tarmoqlaridan boshqa) qam elektrod vazifasini bajaradi. Yerga ulanadigan qism bilan yer orasidagi qarshilikni kamaytirish uchun elektrod sizot suvlari sathi chuqurligida koʻmiladi; yerning qarshiligi katta boʻlganda elektrodga namakob quyiladi. Ye. u. radioeshittirish tarmoqlarida, radiotexnikada, simli aloqada (bunda yer oʻtkazgich vazifasini bajaradi), yashin qaytargich va b. apparatlarda (ularni ortiqcha kuchlanishdan himoya qilish, yaʼni tokni yerga oʻtkazib yuborish uchun) ishlatiladi. Ye. u. tashqi maydon taʼsirida hosil boʻladigan qarshiliklarni kamaytiradi. Kishilarni tok urishidan himoya qilish uchun kuchlanish ostidagi qurilmalarning tashqi metall qismlari (mashina, apparat korpuslari va b.) yerga ulanadi. Ye. u. qarshiligi oʻzgaruvchan tok koʻprigi bilan oʻlchanadi.
Yerga yaqin havo qatlami
Yerga yaqin havo qatlami - 1) Yer sirtidan to 50—100 m gacha qalinlikdagi havo qatlami. Bu qatlamda balandlik oshgan sari turbulent (tartibsiz) almashish koeffitsiyenti ham orta boradi, natijada meteorologik ele-mentlarning vertikal gradiyentlari (balandlik boʻyicha masofa birligida oʻzgarish kattaligi) yuqori havo qatlamlaridagiga nisbatan oʻn va yuzlarcha marta katta boʻladi. Shamol tezligi orta boradi, yoʻnalishi esa deyarli oʻzgarmaydi. Balandlik ortishi bilan havo temperaturasi kunduzi pasayadi, kechasi koʻtarila boradi; 2) Yer sirtidan to 1,5—2,0 m balandlikkacha boʻlgan havo qatlami. Bu qatlamda meteorologik hodisa va jarayonlar maʼlum joyning xususiyatiga uzviy bogʻliq holda yuz beradi, kechasi temperatura va namlikning katta vertikal gradiyentlari kuzatiladi.
Snět
Snět Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 110 ga yaqin aholisi bor.
Qozu-Bagʻlan
„Qozu-Bagʻlan“ (Козу-Баглан) — qirgʻiz shoiri Qurbanali Sabirov qalamiga mansub sheʼriy toʻplam. 1974-yil Frunze (hozirgi Bishkek) shahrida „Qirgʻizistan“ nashriyotida chop etilgan. Sabirovning bosilib chiqqan ilk sheʼriy toʻplami.
„Qozu-Bagʻlan“ Sabirov tugʻilib-oʻsgan Laylak tumanidagi Xoʻjabaqirgʻon daryosining qirgʻizcha atalishidir. Toʻplamga shoirning ayni nomli sheʼri kiritilgan.
Abulqosim Lohutiy
Abulqosim Lohutiy (1887.12.10., Kirmonshoh, Gʻarbiy Eron — 1957.16.3, Moskva) — fors-tojik shoiri, yangi tojik sheʼriyatining asoschilaridan biri. 1905—11 yillardagi Eron inqilobining ishtirokchisi. "Bisotun" gazetasi (1916, Kirmonshoh shahri), "Fors" jurnali (1921, Istanbul shahri)ni nashr ettirgan. 1922 - yil ikkinchi Tabriz qoʻzgʻoloniga ("Lohutiyxon qoʻzgʻoloni") rahbarlik qilgan. Bu qoʻzgʻolon bostirilgach, Erondan chiqib ketishga majbur boʻladi. Avval Moskvada, soʻng Dushanbe shahrida yashay boshlaydi. "Uch qatra" (1932), "Farangiston safari" (1934) dostonlari, "Shevchenko vasiyatnomasiga javob" (1934), "Oqin Jambulga" (1937) va boshqa sheʼrlari xalqlar doʻstligi mavzusida. Ikkinchi jahon urushi yillari yozilgan sheʼr va dostonlari fashizm ustidan gʻalabaga ishonch ruhi bilan sugʻorilgan. "Temirchi Kova" (1939) librettosi tojik adabiyotida bu janrda yozilgan ilk asardir. Urushdan keyingi yillarda yaratilgan asarlarida tinchlik tarannum etilgan ("Tinchliksevarlar qoʻshigʻi", "Miting" va boshqalar). "Eron naʼrasi" (1950), "Koreya xalqiga" (1952) sheʼrlarida esa Sharq xalqlari ozodlik va mustaqillik uchun kurashga daʼvat etiladi. A. S. Pushkin, A. S. Griboyedov, V. V. Mayakovskiy, U. Shekspir, Karpo Vega va boshqa yozuvchilarning asarlarini tojik tiliga tarjima qilgan. Lohutiy bir necha yil Toshkentda yashadi. Oʻzbekistonga bagʻishlangan bir turkum sheʼrlar yaratdi ("Oʻrta Osiyo", 1934; "Oʻzbekiston", 1939; "Oʻzbek onasining topshirigʻi", "Doʻst keldi", 1941 va boshqalar). Asarlari oʻzbek tilida nashr etilgan (Devon, 8 • 1 1958; "Tanlangan asarlar", 1968).
Faucigny (Haute-Savoie)
Faucigny Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Savoie departamenti Bonneville tumani tarkibiga kiradi.
Escrignelles
Aholisi
78 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 5,7 nafar kishi.
Faucigny (Haute-Savoie)
Aholisi
462 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 94,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,9 km2. Dengiz sathidan 477 – 1002 m balandlikda joylashgan.
Escrignelles
Geografiyasi
Maydoni — 13,8 km2.
Löhnberg
Löhnberg Germaniyaning Hessen yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Limburg-Weilburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 33,83 km2. 4201 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Löhnbergning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Fuentecén
Fuentecén Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Burgos provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — km2. Aholisi — 235 kishi (2010).
Askainen
Askainen ( fin.   [ ˈɑskɑi̯nen] ; shved . Villnäs ) — Finlandiyaning oldingi munitsipalitetlaridan biri. Lemu bilan birgalikda 2009-yil 1-yanvarda Masku bilan birlashtirildi.
Munitsipalitetda fin tilida so‘zlashishadi.
Tarix
Askainen birinchi marta 1374 yilda Nousiainen cherkovining bir qismi bo'lganida Askais sifatida tilga olingan. U 1404-yildan oldin Nousiainendan ajralganidan keyin Lemu cherkoviga kiritilgan. Askainen islohotdan oldin ham Naantali monastiri tasarrufida boʻlgan. Askainen 1592 yilda Lemudagi cherkov jamoasi sifatida tilga olingan, garchi cherkov huquqlari ilgari berilgan bo'lsa ham.
1910 yilda Askainen alohida cherkov va munitsipalitetga aylandi, ammo 1960 yilda Askainen va Lemu cherkovlari qayta birlashtirildi. Shunga qaramay, ikkalasi ham 2009 yilgacha, Masku tarkibiga kirgunga qadar alohida munitsipalitet sifatida harakat qilishdi.
Fohnsdorf
Fohnsdorf Avstriyaning Shtiriya yerida joylashgan kommunadir. Judenburg (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 54.62 km2. 8264 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Luanshya
Luanshya — Zambiyaning markaziy qismidagi shahar. Aholisi 146 ming kishidan ziyod (1990-yillar oʻrtalari). Transkontinental shossedagi muhim transport punkti. Shahar yonidan magistral temir yoʻl oʻtgan. Mis qazib olinadigan va eritiladigan rayon markazi. Elektr simlari, kabel, shpatlar, mis va alyuminiydan turli buyumlar ishlab chiqariladi; oziqovqat, taxta tilish korxonalari, texnologiya instituti bor.
Perrero
Perrero Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Turin provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 63 km2. 773 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Liberty (Missouri)
Liberty AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. Clay County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
29581 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 69,9 km2. Shundan 69,8 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 223 m balandlikda joylashgan.
Aygut
Aygut  — Armanistonning Gegharkunik viloyati Chambarak tumanidagi qishloq.
Fuentelcésped
Fuentelcésped Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Burgos provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 22,65 km2. Aholisi — 211 kishi (2010).
Eygurande-et-Gardedeuil
Eygurande-et-Gardedeuil Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Dordogne departamenti Périgueux tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
296 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 7,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 37,5 km2.
Yerbodom
Yerbodom, chufa ( L.) — hiloldoshlar oilasiga mansub koʻp yillik oʻtsimon oʻsimlik; bir yillik moyli ekin. Vatani—Afrika. Afrikada (Oq Nil havzasida) yovvoyi holda oʻsadi. Misrda mil.av. 3-asrdan boshlab ekib kelingan. Boʻyi 50—100 sm, bardisimon shaklda oʻsadi. Gullari mayda, ikki jinsli, ildizpoyalarining uchi tuganaksimon, yoʻgʻonlashgan. Namsevar va issiqsevar oʻsimlik. Vegetatsion davri 110—120 kun. Oʻrta dengiz mamlakatlari, Ispaniyada, tropik va Janubiy Afrikada, Hindiston, Shimoliy Amerika, qisman Oʻrta Osiyoda, Rossiyada (Volgaboʻyida) bir yillik ekin sifatida ekiladi. Tuganagida 30— 35% kraxmal, 15—20% shakar, 20—25% gacha moy, 3—7% oqsil mavjud. Hosildorligi quritilmagan tuganak boʻyicha 2—4 t/ga. Ye. tuganagidan ovqatga ishlatiladigan, qurib qolmaydigan yogʻ olinadi; parfyumeriya, tibbiyot va texnikada ham ishlatiladi. Bargidan qogʻoz va arqon tayyorlanadi. Tuganak mevalarining mazasi bodomni eslatadi.
Dilorom Yormatova.
Licking
Licking AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. Texas County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1512 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 4,5 km2. Shundan 4,5 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 398 m balandlikda joylashgan.
Muhammad al-Andagʻaniy
(Abu Bakr) Muhammad ibn Abdurrahim al-Andagʻaniy (hijriy 548-yil rajab oyi (milodiy 1154-yil)da turkiylar (mamluklar) hujum qilgan vaqtda qatl qilingan) — fozil faqih, halol bahs-munozara olib boruvchi inson boʻlgan. Oʻsha paytlarda soliq yigʻuvchilarning sardorlari uchun fiqh ilmi masjidda ajamiy tilda oʻqitilar va vaʼz ham qilinar edi.
Oil star (futzal klubi)
Oil star futzal klubi — Buxoro neftni qayta ishlash zavodining futzal klubi. 2020-yilda tashkil etilgan.
Joriy tarkibi
2023-yil 2-yanvar holatiga
Oltinsoy tumani
Oltinsoy tumani, Surxondaryo viloyatidagi tuman. 1981-yil 23-noyabrda Shoʻrchi va Denov tumani qismlaridan tuzilgan. Viloyatning Denov, Boysun, Shoʻrchi, Qumqoʻrgʻon tumanlari bilan chegaradosh. Maydoni 0,56 ming km². Aholisi 186,9 ming kishi (2023). Tuman markazi — Qorluq qishlogʻi.
Woodfin (Shimoliy Karolina)
Woodfin AQShning Shimoliy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Buncombe County okrugi tarkibiga kiradi.
NGC 3144
NGC 3144 Дракон yulduz turkumidagi SBa/P tipli galaktikadir.
Oltinsoy tumani
Tabiati. Oltinsoy tumani Surxondaryoning shimoliy qismidagi serunum tekislikda joylashgan. Yer yuzasi sharqqa tomon pa-sayib boradi. Gʻarbiy chekkalari Kera-gotogʻ etagiga tutashib ketadi. Tuman markazidan Oltinsoy daryosi, shim.dan jan.ga tomon Hazarbogʻ kanali oqib oʻtadi. Relyefi, asosan, tekislik va adirlardan iborat. Balandligi 400-700 m.
Yerdan tashqaridagi sivilizatsiyalar
Yerdan tashqaridagi sivilizatsiyalar — hozirgi zamon ilmiy tasavvurlariga koʻra, Yerdan boshqa (mas, uzoq yulduzlar atrofida aylanadigan) sayyoralarda yashashi mumkin boʻlgan aqlli mavjudotlar jamiyatlari. Ularning taraqqiyot darajasi insoniyatning taraqqiyot darajasiga yaqin yoki undan yuqori deb faraz qilinadi. Yerdagi hayot evolyusiyasi (bir hujayralilardan koʻp hujayralilar sari, koʻp hujayrali tuban organizmlardan yuqori organizmlar sari taraqqiy etish), shuningdek, Metagalaktikaning milliard-milliard sayyoralardan tashkil topganligi va bu sayyoralarning ayrimlarida organik hayot paydo boʻlib rivojlanishi uchun shartsharoitlar mavjudligi ehtimoli Yerdan tashqarida, Koinotning biror qismida hayotning mavjud boʻlishini taqozo etadi. Mazkur umumiy mulohaza asosida, shuningdek, Yerga yaqin Mars va Venerada atmosfera va b. fizik shart-sharoitlar mavjudligiga qarab, bu sayyoralarda hayotning eng oddiy shakllari bor degan taxminlar paydo boʻlgan. 20-asrning 50—60-y.larida sayyoralardagi hayot uchun zarur boʻlgan fizik sharoitlarni oʻrganish natijasida Oyda, Venera, Mars va Quyosh sistemasining boshqa sayyoralarda Yerdagidek oliy hayot shakllari boʻlmasligi isbotlandi. Lekin Marsdagina eng oddiy hayot shakllari boʻlishi mumkin deb taxmin qilinadi. Quyosh sistemasiga yaqin turgan va oʻz sayyoralar sistemasiga ega boʻlgan koʻpgina yulduzlarning tabiiy sharoitlarini oʻrganish ana shu sayyoralar sistemasida hayot paydo boʻlib, rivojlanishi mumkin degan ehtimolni deyarli yoʻqqa chiqardi. Hozir juda kamdan-kam yulduzlardagina hayot bunyodga kela oladigan sohalar boʻlishi mumkin deb taxmin qilinadi.
NGC 3144
Ushbu obyektni Heinrich d'Arrest 1865-yilda kashf etgan.
Yerdan tashqaridagi sivilizatsiyalar
E. t. s.ning mavjudligi haqidagi masala hozirgi vaktda ehtimoldan xoli boʻlmagan gipoteza boʻlib, hali eksperimental dalillar bilan tasdiqlangani yoʻq. Kosmonavtikaikj keyingi taraqqiyoti va Koinotdan kelayotgan elektromagnit nurlarni oʻrganish sohasidagi tekshirishlar Ye. t. s. bor degan taxminni quvvatlaydigan yoki boʻlish ehtimolini kamaytiradigan dalillarni beradi.
Woodfin (Shimoliy Karolina)
Aholisi
3317 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Vorau
Vorau Avstriyaning Shtiriya yerida joylashgan shaharchadir. Hartberg (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 4.71 km2. 1422 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Greenwood (New York)
Geografiyasi
Maydoni — 107,0 km2. Shundan 107,0 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 614 m balandlikda joylashgan.
Ömerler (Polatlı)
Oʻmerler, Polatli — Turkiyaning Anqara viloyati Poʻlatli tumanidagi qishloq.
Bedaf
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Bedaf qishlogʻi Bedaf, Badaf va Bodaf sifatida romanlashtirilgan Bīdu.
Oltinsoy tumani
Iqlimi quruq, tipik subtropik iklim. Yillik oʻrtacha temperatura 15,9°. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi 2,6°. Eng past temperatura —25°. Iyulning oʻrtacha temperaturasi 32—33°. eng yuqori temperatura 46°. Yillik yogʻin 240- 260 mm. Vegetatsiya davri 230 kun, Baʼzan kuchli shamollar esadi. Tuproklari oʻtloqi-botqoq, boʻz tuproklar. Yov-voyi oʻsimliklardan shuvoq, shoʻra, yantoq, bodom, pista, togʻ rayhoni, doʻlana, rovoch, alqar va boshqa oʻsadi. Yovvoyi hayvonlardan boʻri, tulki, jay-ran, kalamush, qoʻshoyoq, yumronqoziq, koʻrsichqon, jayra, toʻqaylarda toʻqay mushugi, qobon, chiyaboʻri, qushlardan mayna, soʻfitoʻrgʻay, kaklik, qaldirgʻoch, koʻrshapalak, gʻoz, oʻrdak, sudraluvchilardan oʻqilon, gekkon, koʻzoynakli ilon va boshqa bor.
Bedaf
Eronning Yazd viloyati Abarkuh hudud Bahman tumaniga qarashli Mehrobod qishloq okrugidagi qishloq.
2006-yilgi Milliy aholini roʻyxatga olishda uning aholisi 266 xonadonda 978 kishidan iborat edi. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda 313 ta xonadonda 1051 kishi bor edi .2016-yildagi oxirgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, 313 ta xonadonda 1111 kishi; qishloq okrugidagi eng katta qishloq edi.
Oltinsoy tumani
Aholisi, asosan, oʻzbeklar, tojik, rus, tatar va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Aholining oʻrtacha zichligi 1 km² ga 400 kishi.
Xoʻjaligi. Tuman xoʻjaligi asosan qishloq xoʻjaligiga ixtisoslashgan. Sanoat, transport, aloqa korxonalari bor. Qishloq xoʻjaligida bogʻdorchilik asosiy oʻrin tutadi. Ayniqsa, tokchilik rivojlangan. Paxta, don ekinlari, sabzavot, poliz ekinlari ham ekiladi. Sanoat korxo-nalaridan Oltinsoy „Sulton sharbati“ samarali ishlamoqda. „Sulton sharbati“ oilaviy korxonasi 2002-yilda tashkil topgan. Bir yilda 800 ming dekolitr vino ishlab chkkdriladi. „Sulton“, „Muskat“, „Kagor“ naveshri mashhur. Oltinsoy tumanida 6 qoʻshma korxona, 1 yirik sanoat korxonasi, 200 ga yaqin sanoat korxonasi va 914 kichik va xususiy korxona bor.
Martinez (California)
Martinez AQShning California shtatida joylashgan shahardir. Contra Costa okrugi tarkibiga kiradi.
Woodfin (Shimoliy Karolina)
Geografiyasi
Maydoni — 9,4 km2. Shundan 9,0 km2 quruqlik, 0,4 km2 esa suv maydonidir.
Luara
Luara (Loire) — Fransiyadagi eng uzun dare. Uz. 1012 km, havzasining maydoni 115 ming km². Savenna togʻlaridan boshlanib, Markaziy Fransiya massivi va Luara pasttekisligidan oqadi va Atlantika okeanining Biskay qoʻltigʻiga estuariy hosil qilib quyiladi. Asosiy irmoqlari: Alye, Sher, Vyenna (chapdan). Oʻrtacha suv sarfi 800 m³/sek. Yomgʻir va qor suvlaridan toʻyinadi. Suvi fevral va mart oylarida koʻpayib, avgust va sentabr oylarida kamayadi. Roan shahrigacha kema qatnaydi. Kanallar orqali Reyn, Sena, Sona daryolari bilan bogʻlangan. L. daryosi sohillarida Orman, Tur, Nant shaharlari, estuariysida — Sen-Nazer porti joylashgan. L. vodiysida 15—16-asrlarda qurilgan koʻplab qasrlar saqlangan.
Martinez (California)
Aholisi
35824 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 34,019 km2. Shundan 31,420 km2 quruqlik, 2,600 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 7 m balandlikda joylashgan.
Luanda
Mamlakatdagi ishlab beruvchi sanoat mahsulotining 50% dan ortigʻi Luandada ishlab chiqariladi. Neftni qayta ishlash, kimyo, rezina-texnika, toʻqimachilik, oziq-ovqat, tayyor qismlardan avtomobil yigʻish asosiy sanoat tar-moqlari hisoblanadi. Luanda yaqinidan neft olinadi. Universitet, kutubxonalar, Angola va Dundu muzeylari bor. Shaharga 1575-yilda portugallar tomonidan asos solingan. 16-asr oxirlaridan Luanda Portugaliyaning Angoladagi mustamlakasining maʼmuriy markazi va muhim bazasi boʻlgan. 18—19-asrlarda qul savdosining yirik markazi hisoblangan. Mustamlakachilik davri (17 — 18-asrlar)da qurilgan meʼmoriy yodgorliklar salangan.
Oltinsoy tumani
2022-yilda qishloq xoʻjaligida sugʻoriladigan yerlar 12,4 ming ga, shu jumladan, 4,1 ming ga yerga paxta, 4,2 ming ga yerga don ekinlari, 578 ga yerga sabzavot, 90 ga yerga poliz ekinlari ekiladi, 864 ga bogʻlar, 5,5 ming ga tokzorlar bilan band. 705 fermer xoʻjaligi bor.
Yusuf En-Nesyri
Yusuf En-Nesyri (يوسف النصيري; ) 1997-yil 1-iyunda tugʻilgan marokashlik professional futbolchi, La Liganing Sevilya klubi va Marokash terma jamoasida hujumchi sifatida oʻynaydi.
En-Nesyri butun professional futbolchilik faoliyatini Ispaniyaning „Malaga“, "Leganes „ va “Sevilya" klublarida oʻtkazgan. U La Ligada 150 dan ortiq oʻyin oʻtkazgan va 40 dan ortiq gollar urgan.
Sariq-Qoʻloʻt
Sariq-Qoʻloʻt (Сары-Колот) — Qirgʻiziston Respublikasining Oʻsh viloyati Qorasuv tumaniga qarashli qishloq. Sariq-Qoʻloʻt ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Yusuf En-Nesyri
U xalqaro maydondagi debyutini 2016-yilda, 18 yoshida, avvalroq 20 va 23 yoshgacha boʻlgan milliy yoshlar terma jamoalarida oʻynaganidan keyin oʻtkazgan. U Marokash terma jamoasi safida 2018 va 2022-yillardagi futbol bo‘yicha jahon chempionati hamda 2017, 2019 va 2021-yillardagi Afrika Millatlar kubogi musobaqalarida qatnashgan.
Sariq-Qoʻloʻt
Aholisi
Aholisi - 2 437 kishi.
Yusuf En-Nesyri
Malaga
Yoshlik faoliyatini Maghreb de Fes va Mohammed VI futbol akademiyasida boshlaganidan soʻng, En-Nesyri 2015-yilda 125 000 yevro evaziga „Malaga“ klubi safiga borib qoʻshildi. Dastlab "Yuvenillar" jamoasida, 2016-yil 16-aprelda, oʻz debyutini o‘tkazdi va oxirgi golini „Guadix“ klubiga qarshi safardagi oʻyinda (3:1) kiritdi. U CD Huétor Tajar, River Melilla CF va FC Vilafranca jamoalariga qarshi uchta oʻyinda ketma-ket gol urdi va jamoasining ajralmas futbolchisiga aylandi. 2016-yil 8-iyulda, En-Nesyri asosiy jamoa bosh murabbiyi Juande Ramosning mavsumoldi tarkibiga kiritildi va sakkiz kundan keyin Algeciras CF klubiga qarshi o‘rtoqlik uchrashuvida (4:0) dubl qayd etdi.
En-Nesyri oʻzining birinchi professional golini 2016-yilning 21-sentabrida urgan va Charlzning oʻrniga maydonga tushganidan soʻng, SD Eybar klubiga qarshi oʻz uyidagi oʻyinda (2:1) gʻalaba qozongan. U 2017-18-yilgi mavsumda 25 liga oʻyinida toʻrtta gol urdi.
Leganes
2018-yilning 17-avgustida, „Malaga“ klubi quyi ligaga tushib ketganidan so‘ng, En-Nesyri asosiy ligadagi CD Leganes klubi bilan 5 yillik shartnoma imzoladi. U oʻzining toʻqqizinchi oʻyinida birinchi golini urdi va 30-oktabrda Ispaniya Kubogining 1/32 final bosqichining birinchi oʻyinida, „Rayo Valyekano“ klubi bilan 2:2 hisobida durang oʻynadi. 23-noyabr kuni u oʻzining birinchi golini kiritdi, shuningdek, bu Estadio Municipal de Butarqueda Deportivo Alaves jamoasiga qarshi birinchi oʻrin uchun kurashdagi gʻalabalardan biri edi.
2019-yilning yanvar oyining oxiri va fevral oyi boshlarida, En-Nesyri uchta o‘yinda oltita gol urdi va „Eybar“ klubi bilan 2:2 hisobida durang o‘ynagan oʻyinda dubl qayd etdi va Real Madrid, Betis jamoalariga qarshi oʻyinlarda ham oʻz hisobiga gol yozdirib qoʻydi.
Sevilla
2020-yilning 16-yanvarida, "Sevilya" klubi En-Nesyrini „Leganes“dan 20 million yevro evaziga sotib oldi va 2025-yil iyunigacha davom etadigan shartnoma imzoladi. Andalusiyaliklar bundan oldin hujumchilar Mu’nas Dabbur va Xaver Ernandesni sotib yuborishgan edi. U ikki kundan soʻng "Real Madrid" ga 2:1 hisobida magʻlub boʻlgan oʻyinda, Munir El-Xaddadining oʻrniga maydonga tushirildi. 9-fevralda, ilk startida, "Selta de Vigo" jamoasiga qarshi safardagi oʻyinda hisobni ochdi.
En-Nesyri yevrokuboklardagi debyutini 2020-yilning 20-fevralida, UEFA Yevropa Ligasi 32-turidan o‘rin olgan birinchi o‘yinda, Ruminiyaning CFR Kluj klubiga qarshi mehmondagi oʻyinda oʻtkazdi. 2020-yil 6-avgustda, u 1/8 finalda "Roma" ga qarshi o‘yinda (2:0) gol urdi, natijada Sevilya 2020-yilgi UEFA Yevropa ligasi gʻolibi boʻldi.
2020-yil 4-noyabrda, u UEFA Chempionlar ligasining 2020-21-yilgi mavsumida "Krasnodar" klubi ustidan 3:2 hisobida g‘alaba qozongan o‘yinda dubl qayd etdi va bu musobaqadagi uning ilk goliga aylandi. 8-dekabr kuni, u safarda „Renn“ jamoasi ustidan 3:1 hisobida g‘alaba qozongan o‘yinda yana bir bor dubl qayd etdi.
2021-yilning yanvarida, En-Nesyri „Real Sosedad“ (3:2) va "Kadis" (3:0) ustidan qozonilgan oʻyinlarda xet-trik qayd etdi. 2021-yil 9-mart kuni, Chempionlar ligasi 1/8 finalining javob o‘yinida Dortmundning „Borussiya“siga qarshi safarda 2:2 hisobidagi durang o‘yinda dubl qayd etdi, ammo „Sevilya“ umumiy hisobda 4:5 hisobida mag‘lub bo‘lganligi sababli musobaqani tark etdi. 14-mart kuni esa, u Sevilya derbisida „Real Betis“ ga qarshi oʻyinda (1:0) gʻalaba golini kiritdi. 2021-yilning 4-aprelida, En-Nesyri „Barselona“ klubiga qarshi oʻyinda o‘zining yuzinchi yubiley o‘yinini oʻtkazdi.
Xalqaro faoliyati
Marokash terma jamoasi safini 20 yoshgacha boʻlgan futbolchilar toifasida himoya qilganidan soʻng, En-Nesyri 2016-yil 22-avgust kuni, murabbiy Herve Renard tomonidan Albaniya, San-Tome va Prinsipega qarshi oʻrtoqlik oʻyinlari uchun toʻliq tarkibga chaqirildi.
Oltinsoy tumani
Tuman jamoa va shaxsiy xoʻjaliklarida 50211 qoramol, 106486 qoʻy va echki, 983 ot, 122431 parranda boqiladi.
Tumanda 69 umumiy taʼlim maktabi (35350 oʻquvchi), 2 kasb-hunar maktabi (700 talaba), 2 ta musiqa maktablari bor. „Yoriltosh“ havaskor qoʻgʻir-choq teatri, "Qirmizi" folklor ansambli madaniy xizmat koʻrsatadi. Markaziy kasalxona, kattalar va bolalar poliklinikalari, ishlab turibdi. 50 Stadion, 37 sport zali, futbol, voleybol, basketbol, qoʻl toʻpi maydonlari mavjud 1986-yildan "Xalq va hayot" (Oltinsoy tongi) tuman gazetasi chiqariladi (adadi 3000).
Oltinsoy tumani Surxondaryo viloyati hududida 1981-yil 23-noyabrda Shoʻrchi va Denov tumanlari asosida tuzilgan. Umumiy yer maydini 563,74 kv. km. Aholisi 186.9 ming kishi (2023). Tuman markazi — Qorluq aholi punkti, Termizdan 140 km shimoliy-sharqda joylashgan. Yaqin temir yoʻli bekatigacha (Shoʻrchi razezdi) 23 km. 54 ta mahalla, 14 shaharcha va 67 ta aholi punkti bor. Oltinsoy Surxondaryoning shimoliy qismida serunum tekislikda joylashgan. Yer yuzasi sharqqa tomon pasayib boradi. Gʻarbiy chegaralari „Keragatogʻ“ etagiga tutashib ketadi. Tuman markazidan Oltinsoy daryosi, shimoldan janubga qarab „Xazarbogʻ“ kanali oqib oʻtadi.
Qishloq xoʻjaligida bogʻdorchilik asosiy oʻrin tutadi. Ayniqsa, uzumchilik rivojlangan. Bundan tashqari paxta, don ekinlar, sabzavot, poliz ekinlari xam ekiladi. Yaylovlarida qoramol, qoʻy, echki boqiladi.Oltinsoyda bir qancha tarixiy joylar Bor. Bulardan eng yiriklari: Degreztepa, Munchoqtepa, Qiziltepa, Qoratepa, Taragʻytepa, Jiyanbobo va boshqalar.
Qoratepa
Bu qoʻrgʻon 1971-yilda aniqlangan. 1976-yilda tekshirib koʻrilgan. Qoldigʻi toʻgʻri burchak shaklida boʻlib, shimoli — gʻarbdan janubiy-sharqqa choʻzilgan. Oʻlchami: 190x130 m. Shimoli — gʻarbida toʻgʻri burchak tarihida qalʼa boʻlgan. Qalʼa asosiy qismining balandligi 4 metr. Qalʼaning sharq tomonida qadimgi qabriston Bor. Undan uzunligi 2 metrdan ziyod silindr shaklidagi sopol sarkofag topilgan. Uning ichidan gavda suyagi, dafn buyumlari, jumladan, jez taqinchoqlar chiqdi. Kushon davriga oid sopol parchalari vetchina topilgan.
Taragʻaytepa
Oltinsoy daryosining oʻng sohilidagi 1-4 — asrga doir turarjoy — shaharcha. 1968,1982-yillarda tekshirilgan. Kvadrat shaklda (50x50) qalʼasi boʻlib, burchaklarida doira shaklidagi burjlar bor, ularning balandligi 8 metrga etadi. Qarorgohning yuqori qismidan kushon podsholaridan Vasudevaya va Kanishka III davriga oid tangalar, bakteriyalik jangchining boshi, qizil angob bilan sirlangan sopol parchalari topilgan.
Oltinsoy hududida Muqaddas qadamjolar koʻp Ulug "kishilar, Aziz-avliyolar yashab oʻtgan. Hususan, tasavvuf ilmining pirlaridan boʻlgan Soʻfi Olloyor, Hoʻjaipok Ota, Said ibn Vaqqos, Movlono Zohid Xalifa Bobo kabi benazir insonlarning tabarruk xoklari shu yerda. Tumandagi koʻp qishloqlarning nomlanish tarixi Xoʻjaipok (Xoʻjai Xizr) nomi, u kishining tabbaruk lutflari, xatti — harakatlari va koʻrsatgan karomatlari bilan bogʻlangan. Xoʻjaipok otaning asl ismlari Abduraxmon Avf ibn Abu al — Qurayshiy oʻz xalifalari bilan Turkistonga kelib, bu yerda Islom dinining yoyilishiga Juda katta hissa qoʻshganlar. Aytishlaricha, islomdan avvalgi johiliyat zamonida u zotning ismi Abdulkaʼba ekan. Rasululloh sallallohu alayhi vasallam u kishiga Abdurahmon deb ism qoʻyganlar. Abduraxmon ibn Avf paygʻambarimizning yaqin sahobalaridan boʻlgan va hadisshunos olimlarga koʻpgina hadislar aytganlar. Ehtimol, ISO Termiziy, Imom Buxoriy hadislarida u kishining xizmatlari bordir.
Xoʻjaipok Ota ziyoratgohidagi oltingugurt suvi shifobaxshdir. Bu-suv oshqozon — ichak, jigar, yurak, Teri kasalliklarini davolashda Juda foydalidir. Ayniqsa paytda shu hududda 180 oʻrinli Xoʻjaipok davolanish sanatoriy maskani mavjud.
Said isn Vaqqos hazrati paygʻambarimizning Ulugʻ sahobalaridan birlaridir. Bu kishi Xoʻjasoat qishlogʻini maskan tutgan. Said ibn Vaqqosning hunar oʻrganish va sanʼatga ixlosi juda baland boʻlgan. Bundan tashqari u zot oʻta mehnatkash boʻlib, xurmozor bogʻlar yaratgan, baland koʻrkam imoratlar qurdirgan. Xoʻjasoatdagi u kishining maqbaralari katta ziyoratgohga aylangan.
Kuchsiz oʻzaro taʼsir
thumb|338x338px|Radioaktiv [[Beta-yemirilish|beta-parchalanish neytronni protonga, elektronga va elektron antineytrinoga aylantiradigan zaif oʻzaro taʼsirga bogʻliq.]]
Yadro fizikasi va zarrachalar fizikasida kuchsiz oʻzaro taʼsir, koʻpincha kuchsiz yadro kuchi deb ataladi, toʻrtta asosiy oʻzaro taʼsirlar-kuchsiz oʻzaro taʼsir, elektromagnetizm, kuchli o'zaro ta'sir va tortishish kuchlari mavjuddir .Kuchsiz oʻzaro taʼsir turli xil kvarklar orasidagi oʻtishlarni yuzaga keltiradi, yadrolarda nuklanlarning b yemirilishini aniqlaydi.b yemirilishda nuklonni tashkil qilgan uchta kvarkdan bittasi boshqa tur kvarkka oʻtadi va elektronlar hamda antineytrinoni nurlaydi. Bu atomlarning radioaktiv parchalanishi uchun javobgar boʻlgan subatomik zarralar orasidagi oʻzaro taʼsir mexanizmi: kuchsiz oʻzaro taʼsir yadro boʻlinishi va yadro sintezida ishtirok etadi.
Oltinsoy tumani
Oltinsoy "BEST-VEG" qoshma korxonasi (sobiq meva quritish zavodi)
Zavod 1992-yilda ishga tushirilgan. Zavod asbob-uskunalari Italiyaning „Sandvig“ firmasidan olib kelingan. Bir soatda 2,5 tonna xom ashyoni quritish quvvatiga ega. Bir yilda esa 4850 tonna hoʻl mevani quritadi, 500 tonna tayor mahsulot chiqaradi.
Kuchsiz oʻzaro taʼsir
Zaif kuchning samarali diapazoni subatomik masofalar bilan cheklangan va proton diametridan kichikroqdir. Kuchsiz oʻzaro taʼsir ham, kuchli o'zaro ta'sir kabi juda yaqin masofada (r=10-18)
Oltinsoy tumani
Oltinsoy "BEST-VEG" qoshma korxonasi (sobiq meva quritish zavodi)
Tuman markazida 150 oʻrinli 3 qavatli zamonaviy tipda qurilgan shifoxona bemorlarga xizmat koʻrsatmoqda. 200 bemorni qabul qilishga moʻljallangan kattalar, 150 bemorni moʻljallangan bolalar poliklinikasi, tumanlararo travmatologiya va ortopediya markazi ishlab turibdi.
Kuchsiz oʻzaro taʼsir
taʼsir qiladi, taʼsir vaqti (10-9)s )
Fon
Zarrachalar fizikasining standart modeli elektromagnit, kuchsiz va kuchli oʻzaro taʼsirlarni tushunish uchun yagona asosni taʼminlaydi. Oʻzaro taʼsir ikki zarracha (odatda, lekin shart emas, yarim butun spin fermionlari) butun-spin, kuch-tashuvchi bozonlarni almashtirganda sodir boʻladi. Bunday almashinuvlarda ishtirok etadigan fermionlar elementar (masalan, elektronlar yoki kvarklar) yoki kompozit (masalan, protonlar yoki neytronlar) boʻlishi mumkin, ammo eng chuqur darajalarda barcha zaif oʻzaro taʼsirlar oxir-oqibat elementar zarralar oʻrtasida boʻladi.
Oltinsoy tumani
Oltinsoy "BEST-VEG" qoshma korxonasi (sobiq meva quritish zavodi)
Gulandom Togʻaeyva, Qoʻchqor Norqobil singari iqtidorli shoirlar ijodiy uchqunni Oltinsoy bagʻridan olishgan.
Yusuf En-Nesyri
Xalqaro faoliyati
En-Nesyri 2017-yilda Gabonda boʻlib oʻtadigan Afrika Millatlar Kubogida qatnashdi va guruhning ikkinchi oʻyinida uning jamoasi Togo ustidan 3:1 hisobida gʻalaba qozondi. U himoyachi Badr Banun oʻrniga Rossiyada boʻlib oʻtadigan 2018-yilgi Jahon chempionatiga chaqirildi. Kaliningrad stadionida Ispaniyaga qarshi guruhdagi soʻnggi oʻyinda (2:2) u oʻz hisobiga gol yozib qoʻydi.
Estouy
Aholisi
505 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 28,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 17,7 km2.
Yusuf En-Nesyri
Xalqaro faoliyati
2019-yilda Misrda bo‘lib o‘tgan Afrika Millatlar Kubogida, En-Nesyri Kot-d’Ivuar ustidan g‘alaba qozongan oʻyinda yagona golga mualliflik qildi va "Atlas sherlari" ni 1/8 finalga olib chiqdi. U Beninga qarshi oʻyinda hisobni tenglashtirdi va oʻyin penaltilar seriyasiga qadar davom etdi.
2022-yil 10-noyabrda, u Marokashning 2022-yilda Qatarda bo‘lib o‘tadigan futbol bo‘yicha jahon chempionati uchun 23 kishilik tarkibiga kiritildi. 10-dekabr kuni Portugaliyaga qarshi chorak final uchrashuvida En-Nesyri Marokashni yarim finalga olib chiqqan yagona gol muallifi boʻldi va uning termasi jahon chempionati yarim finaliga chiqqan ilk Afrika jamoasi boʻldi.
Yutuqlari
Sevilla
Shaxsiy
Izohlar
<references group="lower-alpha"/>
Faverges
Faverges Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Savoie departamenti Annecy tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
6524 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 251,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 25,9 km2. Dengiz sathidan 472 – 2063 m balandlikda joylashgan.
Kuchsiz oʻzaro taʼsir
Fon
Kuchsiz oʻzaro taʼsirda fermionlar uch turdagi kuch tashuvchilarni almashishi mumkin,. Bu bozonlarning massalari proton yoki neytronning massasidan ancha katta, bu esa kuchsiz kuchning qisqa diapazoniga mos keladi. Darhaqiqat, kuch kuchsiz deb ataladi, chunki uning har qanday belgilangan masofadagi maydon kuchi odatda elektromagnit kuchdan bir necha baravar kichikroq boʻlib, oʻzi kuchli yadro kuchidan kichikroq boʻladi.
Greenville (New York)
Greenville AQShning New York shtatida joylashgan shahardir. Orange okrugi tarkibiga kiradi.
Kuchsiz oʻzaro taʼsir
Fon
The weak interaction is the only fundamental interaction that breaks parity symmetry, and similarly, but far more rarely, the only interaction to break charge-parity symmetry.
Greenville (New York)
Aholisi
4616 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Kuchsiz oʻzaro taʼsir
Fon
Neytronlar va protonlar kabi kompozit zarralarni tashkil etuvchi kvarklar oltita „lazzat“ ga ega. — yuqoriga, pastga, gʻalati, joziba, yuqori va pastki — bu kompozit zarralarga oʻz xususiyatlarini beradi. Kuchsiz oʻzaro taʼsir oʻziga xosdir, chunki u kvarklarga oʻz taʼmini boshqasiga almashtirish imkonini beradi. Ushbu xususiyatlarning almashinuvi kuch tashuvchi bozonlar tomonidan amalga oshiriladi. Masalan, beta-minus parchalanish jarayonida neytron ichidagi pastga kvark yuqori kvarkga aylanadi, bu esa neytronni protonga aylantiradi va natijada elektron va elektron antineytrino emissiyasiga olib keladi. Zaif oʻzaro taʼsirni oʻz ichiga olgan hodisaning yana bir muhim misoli vodorodning geliyga qoʻshilishi boʻlib, u Quyoshning termoyadroviy jarayonini kuchaytiradi.
Greenville (New York)
Geografiyasi
Maydoni — 79,1 km2. Shundan 78,4 km2 quruqlik, 0,7 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 299 m balandlikda joylashgan.
Kuchsiz oʻzaro taʼsir
Fon
Koʻpgina fermionlar vaqt oʻtishi bilan kuchsiz oʻzaro taʼsir natijasida parchalanadi. Bunday parchalanish radiokarbonlarni aniqlashga imkon beradi, chunki uglerod-14 azot-14 bilan kuchsiz oʻzaro taʼsir qilish orqali parchalanadi. Bundan tashqari, u tritiy luminesansida va betavoltaiklarning tegishli sohasida keng qoʻllaniladigan radioluminesansni yaratishi mumkin (lekin shunga oʻxshash radiy luminesans emas).
Ilk koinotning kvark davrida elektromagnit va kuchsiz kuchlarga ajratilgan elektrozaif kuch.
Tarixi
1933-yilda Enriko Fermi kuchsiz oʻzaro taʼsirning birinchi nazariyasini taklif qildi, bu Fermining oʻzaro taʼsiri deb nomlanadi. U beta-parchalanishni diapazoni boʻlmagan kontakt kuchini oʻz ichiga olgan toʻrt fermion oʻzaro taʼsiri bilan izohlash mumkinligini taklif qildi.
Biroq, u juda qisqa boʻlsa-da, cheklangan diapazonga ega boʻlgan kontaktsiz kuch maydoni sifatida yaxshiroq tasvirlangan. 1960-yillarda Sheldon Glashov, Abdus Salam va Stiven Vaynberg elektromagnit kuch va kuchsiz oʻzaro taʼsirni birlashtirib, ularni bir kuchning ikki jihati ekanligini koʻrsatib, hozir elektrozaif kuch deb ataladi. 1967-yilda S.Vaynberg kuchsiz va elektromagnit oʻzaro taʼsirlarning birlashgan nazariyasini ishlab chiqdi.1970-yildaSH.Gleshov, StivenVaynberg -Abdus Salam nazaryasini rivojlantirdi. Natijada birlashgannazariya-elektr kuchsiz kuchlar nazaryasi yaratildi.
Xususiyatlari
right|thumb|374x374px| Zaryadlangan kuchsiz oʻzaro taʼsir tufayli parchalanish yoʻllari va ularning ehtimoligini koʻrsatadigan diagramma. Chiziqlarning intensivligi CKM parametrlari bilan beriladi. Elektr zaryadlangan kuchsiz oʻzaro taʼsir bir qator jihatlarda noyobdir:
Katta massasi tufayli (taxminan 90 GeV/ c 2 ) bu tashuvchi zarralar
W
va
Z
deb ataladi bozonlar qisqa umr koʻradi, umri 10-24 s dan oshmaydi. Taxminan 10-7 −10-6 elektromagnit ulanish konstantasi va
1
ga teng boʻlgan kuchli oʻzaro taʼsir konstantasi bilan solishtirganda oʻzaro taʼsir 10-2 oraligʻida birikish konstantasiga (oʻzaro taʼsir qanchalik tez-tez sodir boʻlishining koʻrsatkichi) ega; shuning uchun kuchsiz oʻzaro taʼsir intensivlik nuqtai nazaridan „kuchsiz“. Kuchsiz oʻzaro taʼsir juda qisqa samarali diapazonga ega (taxminan 10-17 dan 10-16 gacha). m (0,01 dan 0,1 gacha) fm)). 10 atrofida masofalarda metr (0,001 fm), kuchsiz oʻzaro taʼsir elektromagnit kuchga oʻxshash kattalikdagi intensivlikka ega, ammo bu masofa ortishi bilan eksponent ravishda kamayishni boshlaydi. Taxminan 3 masofada atigi bir yarim marta kattalashtirilgan m, zaif oʻzaro taʼsir 10 000 ga aylanadi marta kuchsizroq.
Kuchsiz oʻzaro taʼsir Standart Modeldagi barcha fermiyonlarga, shuningdek, Higgs bozoniga taʼsir qiladi; neytrinolar faqat tortishish va kuchsiz oʻzaro taʼsir orqali oʻzaro taʼsir qiladi. Kuchsiz oʻzaro taʼsir bogʻlangan holatlarni keltirib chiqarmaydi va u bogʻlanish energiyasini oʻz ichiga olmaydi — Gravitatsiya astronomik miqyosda bajaradigan narsa, elektromagnit kuch molekulyar va atom darajasida va kuchli yadroviy kuch faqat atom osti darajasida, yadrolar ichida.
Uning eng sezilarli taʼsiri birinchi noyob xususiyatga bogʻliq: Zaryadlangan kuchsiz oʻzaro taʼsir zarrachalar fizikasining oʻzgarishiga olib keladi. Masalan, neytron protondan (uning sherigi nuklonidan) ogʻirroq va ikkita pastga kvarkdan birining taʼmini (turini) yuqori kvarkka oʻzgartirib, protonga parchalanishi mumkin. Na kuchli o'zaro ta'sir, na elektromagnetizm lazzatning oʻzgarishiga yoʻl qoʻymaydi, shuning uchun bu faqat kuchsiz parchalanish bilan davom etishi mumkin;kuchsizyemirilishsiz, gʻalatilik va joziba (mos ravishda gʻalati kvark va jozibali kvark bilan bogʻliq) kabi kvark xususiyatlari ham barcha oʻzaro taʼsirlarda saqlanib qoladi.
Barcha mezonlar kuchsiz parchalanish tufayli beqaror. (p29) Beta-parchalanish deb nomlanuvchi jarayonda neytrondagi pastga kvark virtual nur chiqarish orqali yuqori kvarkga aylanishi mumkin. bozon, keyinchalik u elektronga va elektron antineytrinoga aylanadi. (p28) Yana bir misol elektron tutib olishdir — radioaktiv parchalanishning keng tarqalgan varianti — bunda atom ichidagi proton va elektron oʻzaro taʼsir qiladi va neytronga aylanadi (yuqoridagi kvark pastga kvarkga aylanadi) va elektron neytrino chiqariladi.
V.ning katta massasi tufayli kuchsiz oʻzaro taʼsirga bogʻliq boʻlgan bozonlar, zarrachalarning oʻzgarishi yoki parchalanishlari (masalan, lazzat oʻzgarishi) odatda faqat kuchli yoki elektromagnit kuchlarga bogʻliq boʻlgan transformatsiyalar yoki parchalanishlarga qaraganda ancha sekinroq sodir boʻladi. Masalan, neytral pion elektromagnit parchalanadi va shuning uchun umri atigi 10-16 s teng. . Bundan farqli oʻlaroq, zaryadlangan pion faqat zaif oʻzaro taʼsir orqali parchalanishi mumkin va shuning uchun taxminan 10-8 soniyayashaydi. (p30) Ayniqsa ekstremal misol erkin neytronning kuchsiz kuch parchalanishidir, bu taxminan 15 vaqtni oladi. daqiqa. (p28)
kuchsiz izospin va kuchsiz giper zaryad
Barcha zarralar kuchsiz izospin (T 3 belgisi) deb ataladigan xususiyatga ega boʻlib, u zarrachaning izospin bilan oʻzaro taʼsirini cheklovchi qoʻshimcha kvant soni boʻlib xizmat qiladi Zaif izospin bilan kuchsiz oʻzaro taʼsirda bir xil rol oʻynaydi. Barcha chap qoʻlli fermionlar kuchsiz izospin qiymatiga ega+ 1⁄2− 1⁄2 barcha oʻng qoʻlli fermionlar 0 izospinga ega. Masalan, yuqoriga koʻtarilgan kvark ega. right|thumb| π +< zaif oʻzaro taʻsir orqali parchalanadi
Oʻzaro taʼsir turlari
Kuchsiz oʻzaro taʼsirning ikki turi mavjud (choʻqqilar deb ataladi). Birinchi tur " zaryadlangan tokning oʻzaro taʼsiri " deb ataladi, chunki kuchsiz oʻzaro taʼsir qiluvchi fermionlar umumiy elektr zaryadi nolga teng boʻlmagan oqim hosil qiladi. Ikkinchi tur " neytral-oqim oʻzaro taʼsiri " deb ataladi, chunki zaif oʻzaro taʼsir qiluvchi fermionlar umumiy elektr zaryadi nolga teng boʻlgan oqim hosil qiladi. U neytrinolarning (kamdan-kam) burilishlari uchun javobgardir. Oʻzaro taʼsirning ikki turi turli xil tanlov qoidalariga amal qiladi. === Zaryadlangan oqim oʻzaro taʼsiri === right|thumb|200x200px| [[Neytron|Neytronning (
) protonga (
), elektronga (
e−
) va elektron antineytrinoga beta-minus parchalanishi uchun Feynman diagrammasi, zaryadlangan vektor bozon orqali (
W bozon beqaror, shuning uchun tez parchalanadi, umri juda qisqa. Masalan:
Neytronning beta yemirilishi deb ataladigan jarayonda (yuqoridagi rasmga qarang) neytron ichidagi pastga kvark virtual nur chiqaradi. V −  bozonga aylanadi va shu bilan yuqori kvarkga aylanadi va neytronni protonga aylantiradi. Jarayonda cheklangan energiya ishtirok etganligi sababli (yaʼni, pastga kvark va yuqori kvark oʻrtasidagi massa farqi) virtual  V −   Bozon faqat elektron va elektron-antineutrino hosil qilish uchun etarli energiyani olib yurishi mumkin - bu uning istiqbolli parchalanish mahsulotlari orasida eng past boʻlgan ikkita massa. Kvark darajasida jarayonni quyidagicha ifodalash mumkin:
Neytral-oqim oʻzaro taʼsiri
Neytral oqimning oʻzaro taʼsirida kvark yoki lepton (masalan, elektron yoki muon) bozonini chiqaradi yoki yutadi. Masalan:
Electroweak nazariyasi
Zarrachalar fizikasining standart modeli elektromagnit oʻzaro taʼsir va kuchsiz oʻzaro taʼsirni bitta elektrozaif oʻzaro taʼsirning ikki xil jihati sifatida tasvirlaydi. Ushbu nazariya taxminan 1968-yilda Sheldon Glashow, Abdus Salam va Stiven Vaynberg tomonidan ishlab chiqilgan va ular 1979-yilda fizika boʻyicha Nobel mukofotiga sazovor boʻlgan. Xiggs mexanizmi uchta massiv oʻlchovli bozonlarning mavjudligini tushuntiradi
Vordernberg
Vordernberg Avstriyaning Shtiriya yerida joylashgan shaharchadir. Leoben (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 27.74 km2. 1203 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Kuchsiz oʻzaro taʼsir
Electroweak nazariyasi
U(1)
simmetriyasiga boʻlinadi, chunki Xiggs maydonlaridan biri vakuum kutish qiymatiga ega boʻladi. Oddiy qilib aytganda, simmetriyani buzish uchta massasiz bozonni ishlab chiqarishi kutilgan edi, ammo bu „qoʻshimcha“ uchta Xiggs bozonlari uchta zaif bozonga qoʻshiladi va keyinchalik ular Xiggs mexanizmi orqali massa oladi. Toʻrtinchi elektr zaif oʻlchovli bozon elektromagnetizmning foton (γ) boʻlib, u Xiggs maydonlarining hech biriga qoʻshilmaydi va shuning uchun massasiz qoladi.
2012-yil 4-iyulida Katta adron kollayderidagi CMS va ATLAS eksperimental guruhlari 125 dan 127GeV/ c gacha boʻlgan, avval nomaʼlum boʻlgan massa bozonining rasmiy kashfiyotini tasdiqlaganliklarini mustaqil ravishda eʼlon qilishdi. uning xulq-atvori shu paytgacha Xiggs bozoniga „mos kelardi“ va shu bilan birga, yangi bozonni qandaydir Higgs bozoni ekanligini ijobiy aniqlashdan oldin qoʻshimcha maʼlumotlar va tahlillar zarurligini ehtiyotkorlik bilan qayd etdi. 2013-yil 14-mart oyida Xiggs bozonining mavjudligi taxminiy tasdiqlandi.
Elektr kuchsiz simmetriya buzilishi shkalasi tushirilgan spekulyativ holatda, uzilmagan
SU(2)
oʻzaro taʼsiri oxir-oqibat cheklovchiga aylanadi.
ushbu shkaladan yuqori chegaralangan boʻlgan muqobil modellar miqdoriy jihatdan standart modelga kamroq energiyada oʻxshash koʻrinadi, lekin simmetriya buzilishidan keskin farq qiladi.
Simmetriyaning buzilishi
right|thumb|280x280px| Chap va oʻng qoʻlli zarralar : p — zarrachaning impulsi va S — spin . Davlatlar orasidagi aks ettiruvchi simmetriya yoʻqligiga eʼtibor bering. Tabiat qonunlari uzoq vaqtdan beri koʻzgu aksi ostida bir xil boʻlib qoladi deb oʻylangan. Oyna orqali koʻrilgan eksperiment natijalari koʻzgu orqali koʻrilgan eksperimental apparatning alohida qurilgan, koʻzguda aks ettirilgan nusxasi natijalari bilan bir xil boʻlishi kutilgan edi. Paritetning saqlanish qonuni deb ataladigan klassik tortishish, elektromagnetizm va kuchli o'zaro ta'sir tufayli hurmat qilinishi maʼlum edi; umuminsoniy qonun deb faraz qilingan edi. Biroq, 1950-yillarning oʻrtalarida Chen-Ning Yang va Tsung-Dao Li kuchsiz oʻzaro taʼsir ushbu qonunni buzishi mumkinligini taxmin qilishdi. 1957-yilda Chien Shiung Vu va uning hamkorlari kuchsiz oʻzaro taʼsir paritetni buzishini aniqladilar va Yang va Li 1957-yilda fizika boʻyicha Nobel mukofotiga sazovor boʻlishdi.