cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Selen
Selen ning uglerod bilan CSe, azot bilan (SeN)4 fosfor bilan P4Se3, P2Se3, P2Se5 kabi birikmalari olingan. Selen vodorod bilan bevosita birikib suvda eruvchan koʻlansa hidli, zaharli gaz — vodorod selenid H2Se hosil qiladi. Bu kislotaning tuzlari selenidlar texnikada muhim ahamiyatga ega. Pyx va kadmiy selenidlari yorqin qizil rangli shisha va shishasimon materiallar, fotoelementlar, fotokarshiliklar, televizor trubkalarining yorugʻlikka sezgir qatlamlarini tayyorlashda, galliy selenid lazer texnikasida, simob selenid magnit maydoni kuchlanishini oʻlchaydigan asboblarda qoʻllanadi. Oraliq metallar (shuningdek, lantanoid va aktinoidlar)ning selenidlari yuqori traga chidamli yarimoʻtkazgich qurilmalarda, mashina ishqalanish qismlarida qattiq surkama sifatida ishlatiladi.
Rustam Maʼrupov.
Selen - unsurlar davriy jadvalining 34 unsuri, metallmas.
Amizour tumani
Munitsipalitetlar
Ushbu Tuman yana quyidagi 4 ta munitsipalitetga ajralgan :
Şamil Alâdin
Şamil Alâdin (oʻzbekcha: Shamil Said oʻgʻli Alyadinov; Şamil Seit oğlu Alâdinov; 1912-yil 12-iyul, Qrim, Nogornoye qishlogʻi — 1996-yil 21-may, Simferopol, Qrim) — qrim-tatar millatiga mansub nosir, shoir va tarjimon. Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan sanʼat va madaniyat xodimi. „Yildiz“ jurnali bosh muharriri (1980—1985). left|thumb|250x250px| [[Mutaxassislar uyi (Simferopol)|Mutaxassislar uyi (eski Şamil Alâdin yashagan joy)]]
Belmont (Mississippi)
Aholisi
1961 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 160,5 nafar kishi.
Şamil Alâdin
Mukofot va unvonlari
Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan sanʼat va madaniyat arbobi kabi unvonlar sohibi.
Belmont (Mississippi)
Geografiyasi
Maydoni — 12,2 km2. Shundan 12,2 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 177 m balandlikda joylashgan.
2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari
Bu oʻyinlarda Oʻzbekistondan 54 nafar sportchi 13 sport turida ishtirok etib, 1 ta oltin, 3 ta bronza medalni qoʻlga kiritdilar.
Castel Morrone
Castel Morrone Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan kommunadir. Caserta provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 25 km2. 3985 nafar aholi istiqomat qiladi.
Cayres
Cayres Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Loire departamenti Le Puy-en-Velay tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
698 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 23,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 30,1 km2.
Saint-Lager-Bressac
Saint-Lager-Bressac Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ardèche departamenti Privas tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
663 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 43,1 nafar kishi.
Riga
Riga (Rīga) — Latviya Respublikasidagi shahar. Respublika poytaxti. Yirik industrial, ilmiy va madaniy markaz, temir yoʻl tuguni, dengiz porti. Daugava daryosi sohilida, uning Riga qoʻltpigʻita quyilish joyida. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi —4,5°, iyulniki 18°. Yillik yogʻin miqdori — 649 mm. Maydoni 307 km. Aholisi 764 ming kishidan ziyod (2000). Olti shahar tumanidan iborat.
Saint-Lager-Bressac
Geografiyasi
Maydoni — 15,4 km2. Dengiz sathidan 130 – 553 m balandlikda joylashgan.
Riga
Arxeologik maʼlumotlarga koʻra, Riga 10—11-asrlarda vujudga kelgan. Shahar sifatida 1201-yilda tilga olingan. 13— 16-asrlarda Riga arxiyepiskopligiga boʻysundirilgan. 14-asr boshida Ganzatarkibiga kirgan. 1561-yilgacha Livon ordeni tarkibida. 1561-yildan erkin shahar, savdo va hunarmandchilik markaziga aylangan. 1581-yilda Rech Pospolita xukmronligi ostiga oʻtgan. 1621-yil shvedlar tomonidan bosib olingan. Rigani Shimoliy urush davrida 1710-yil 14 iyulda rus qoʻshinlari egallagan. 1714-yildan Riga, 1796-yildan Liflyandiya gubernyasining markazi. 18-asr oxirida Riga Rossiyaning eng yirik porti va savdo markazi. 19-asr oxiri — 20-asr boshlarida yirik sanoat markazlaridan biri. Riga 1919-yildan Latviya Respublikasi poytaxti, 1940—90 yillarda Latviya SSR poytaxti, 1990-yil maydan yana Latviya Respublikasi poytaxti.
Mashinasozlik va metallsozlik, shu jumladan, elektrotexnika va radioelektronika, kimyo, kimyofarmatsevtika, yogʻochsozlik, yengil, oziq-ovqat sanoatlari bor. Parfyumeriyakosmetika zavodi faoliyat koʻrsatadi, qurilish materiallari ishlab chiqariladi.
Riga — baliqsanoatining yirik markazi. Konservakulinariya va sardina zavodlari, baliqchilik portida tral va refrijerator floti bazalari ishlab turibdi. Riga porti muqim ahamiyatga ega. Daugavada kemalar katnaydi. 2 aeroport bor.
Shahar eski va yangi qismlarga boʻlinadi. Eski Riga hududida oʻrta asr meʼmoriy yodgorliklaridan Dom cherkovi (13-asr), Yekaba (13-asr), Yan (manbalarda dastlab 1297-yilda tilga olingan) va Peter (13—15-asr boshlari) cherkovlari, Orden qasri (14—19-asrlar), 15—18-asrlar turar joylari, Birodarlik kabristoni memorial majmui (1924—36 yillar) va boshqa saqlanib qolgan. Rigada 7 oliy oʻquv yurti (shu jumladan, Latviya universiteti, Riga texnika universiteti, konservatoriya), Riga Badiiyot akadimyasi (Yevropada eng koʻhna akademiyalardan), 21 muzey (shu jumladan, Latviya tarixi muzeyi, Shahar tarixi va dengiz sayyoxligi muzeyi, Tabiat muzeyi, Adabiyot va sanʼat tarixi muzeyi, Badiiy muzey, Etnografiya muzeyi va boshqalar), 9 teatr (shu jumladan, Latviya Milliy operasi teatri), filarmoniya, sirk, telemarkaz, kinostudiya bor. Shahar markazida 2004-yil aprelda Mirzo Ulugʻbekka haykal oʻrnatilgan. Riga yaqinida Yurmala kurorti faoliyat koʻrsatadi.
Alunit
Alunit (frans. alun — achchiqtosh) — sulfatlar sinfiga mansub mine-ral. Formulasi- KA13[SOJ2[OH]6. Qattiqligi 3,5-4,5. S. ogʻ. 2,6-2,8. A. asosan mayda zarrali zich va boʻsh (zichlash-magan) holda uchraydi. Rangi oq, kulrang va qizgʻish. Kristall donalari shishaga oʻxshash yaltiroq. Zich va tup-roqsimon agregatlari xira boʻladi. A. vulkan jin-slarga magmadan chiqqan issiq sulfat oksidli eritmalar taʼsir etishidan hosil boʻladi. Rossiya Federatsiyasi (Uzoq Sharq), Ozarbay-jon, Ukrainaning gʻarbida, AQSH, XXR, Avstraliya, Eron, Meksika va boshqa joylarda konlari bor.
NGC 5606
NGC 5606 Kentavr yulduz turkumidagi I1p tipli ochiq klasterdir.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
La Croix-Avranchin
La Croix-Avranchin Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Manche departamenti Avranches tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
431 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 40,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,7 km2.
Gordon Reid
Gordon „Gio“ Reid (1991-yil 2-oktabrda tugʻilgan) — britaniyalik professional nogironlar aravachasi tennischisi. U yakkalik bahslarida 4-oʻrinni, juftlik bahslarida esa 1-oʻrinni egallab kelmoqda. U Paralimpiya oʻyinlarining oltin, kumush va bronza medallari sovrindori, yakkalik bahslarida ikki karra „Katta dubulgʻa“ chempioni va juftlik bahslarda esa oʻn toʻqqiz karra „Katta dubulgʻa“ chempioni.
U 2008-yilda Pekinda oʻtkazilgan birinchi marta yozgi Paralimpiya oʻyinlarida Buyuk Britaniya uchun kurashgan. U London-2012da yakkalik bahslarida va juftlik bahslarida chorak finalga qadar yetib kelgan. U Rio—2016da erkaklar oʻrtasidagi yakkalik bahslarida Paralimpiya oʻyinlarida oltin, finalida hamkori Alfi Xvett bilan juftlik bahslarida kumush medalni qoʻlga kiritdi. Tokio-2020da Rid Xyuett bilan yakkalik bahslarida bronza, juftlik bahslarida kumush medalni qoʻlga kiritdi. Keyinchalik bu juftlik 2021-yilda toʻrtta asosiy musobaqada gʻalaba qozonib, taqvim yilini „Katta dubulgʻa“ da yakunladi. Ular hozirda 2019-yildagi Uimbldondan buyon „Katta Dubulgʻa“da magʻlub boʻlmagan holda ketma-ket 10 ta gʻalaba qozonishmoqda.
Yoshlik
Reid 1991-yil 2-oktabrda Gʻarbiy Dunbartonshirning Iskandariya shahrida tugʻilgan. U tennischi oiladan chiqqan va olti yoshida ikki ukasi va singlisi bilan birga Helensburgh Lawn Tennis Clubda tennis oʻynashni boshlagan, u 2004-yilda kam uchraydigan umurtqa pogʻonasi kasalligi, koʻndalang mielit kasallangan. U oʻn yildan koʻproq vaqt davomida belidan pastga falaj boʻlgan, ammo keyin asta-sekin tik turish va yordamsiz yurish qobiliyatini tiklagan.
U birinchi marta nogironlar aravachasida tennis oʻynashni 2005-yilda, Glazgodagi Scotstoun dam olish markazida sport bilan tanishtirganida boshlagan. U 2006-yilda BBC tomonidan yilning eng yaxshi yosh sport shaxsi tanlovining 10 nafar finalisti qatorida boʻlgan.
2007-yilda Rid Buyuk Britaniyaning eng yosh erkaklar oʻrtasidagi yakkalik milliy chempioni boʻldi va u 2007-yilgi Jahon terma jamoasi kubogida Buyuk Britaniyaning oʻsmirlar jamoasida gʻolib chiqdi. U 16 yoshida 2008-yilgi Pekin Paralimpiya oʻyinlarida Paralimpiya oʻyinlarida qatnashganligi uning eng katta yutugʻi deb hisoblaydi.
Yoshligida Rid oʻz mashgʻulotlarini oʻqish bilan birlashtirdi va 2009-yilda Ermitaj akademiyasida oʻqiganidan soʻng matematika, ingliz tili va biologiya boʻyicha oliy oʻquv yurtlarini topshirdi. U bir umrlik „Reynjers“ klubini qoʻllab-quvvatlab keladi va ularning uchrashuvlariga muntazam ishtirok etdi.
Tennisdagi faoliyati
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/GR_Masters_2017.jpg/220px-GR_Masters_2017.jpg|left|thumb| Gordon Reid 2017 NEC nogironlar aravachasi tennis oʻyinlarida link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/GR_US_Open_2017.jpg/220px-GR_US_Open_2017.jpg|left|thumb| Gordon Rid 2017-yilgi AQSh ochiq chempionatida Reid oʻzining birinchi nogironlar aravachasi tennisi unvonini 2005-yil aprel oyida kasalxonadan chiqqanidan olti hafta oʻtgach, Glazgodagi nogironlar aravachasi tennis turnirida B divizionida gʻolib boʻlganida qoʻlga kiritdi. U 2007-yilda 15 yoshida Britaniyaning eng yosh milliy chempioni va 2008-yil sentabr oyi oxirida 18 yoshga toʻlishidan qisqa vaqt oldin eng yosh britaniyalik erkaklar oʻrtasida 1-raqamli boʻldi.
IC 419
IC 419 Auriga yulduz turkumidagi EN (emission tumanlik) tipli galaktik tumanlik, oʻta yangi yulduz qoldigʻidir.
Gordon Reid
Tennisdagi faoliyati
2006-yilgi Britaniya Ochiq chempionatida u erkaklar va oʻsmirlar oʻrtasidagi yakkalik bahslarida gʻolib chiqdi va yilni 2006-yil BBC tomonidan yilning eng yaxshi yosh sportchisi nominatsiyasiga kiritilgan 10 nafar finalistlar orasida yakunlashga erishdi.
2007-yilda u Fransiyaning Tarbes shahrida boʻlib oʻtgan Junior Masters musobaqasida oʻgʻil bolalar oʻrtasidagi juftlik bahslarida gʻolib chiqdi va koʻp oʻtmay, 2007-yilda Prestonda boʻlib oʻtgan North West Challenge musobaqasida erkaklar oʻrtasidagi yakkalik bahslarida gʻalaba qozonib, oʻzining birinchi NEC gʻildirakli stulda tennis boʻyicha yakkalik musobaqasi unvonini qoʻlga kiritdi. U 2007-yilda Invacare Jahon Jamoa Kubogida gʻolib boʻlgan GB Junior jamoasi aʼzosi sifatida magʻlubiyatga uchramagan 2008 va 2009-yillarda oʻsmirlar oʻrtasida juftlik bahslarida gʻalaba qozongan. Fransiyaning Tarbes shahridagi magistrlar va 2009-yil yanvar oyida oʻgʻil bolalarning yakkalik reytingida jahon 1-oʻrinni egalladi, u oʻzining soʻnggi mavsumida oʻzining yoshligida bu pozitsiyani saqlab qoldi. U Buyuk Britaniyaga 2008-yilgi Invacare World Team Cup musobaqasida erkaklar oʻrtasidagi Jahon 2-guruhini yutib olishga, 2009-yilda 1-jahon guruhida beshinchi oʻrinni egallashga yordam berdi va 2010-yilda Turkiyada toʻrtinchi oʻrinni egalladi.
Rid 2009-yilda Shotlandiyada yilning eng yaxshi tennischisi deb topildi. Juftlik oʻyinchisi sifatida u birinchi marta 2009-yilda yil yakuni boʻyicha juftlik Masters musobaqasida qatnashish huquqini qoʻlga kiritdi, u erda u vengriyalik hamkori Laslo Farkas bilan sakkizta juftlikning beshinchi oʻrnini egalladi.
Hazrat Shayx Habibulloh Jo‘yboriy
Hazrat Shayx Habibulloh Jo‘yboriy — (?—1718) — alloma va avliyo. Hazrat Shayx Habibulloh Jo‘yboriy buyuk avliyo, tarbiyachi, alloma boʻlgan. U Naqshbandiya tariqati rivojiga muhim hissa qo‘shgan, Shayx Habibulloh toʻgʻrisida juda ko‘p manbalarda, inchunin, „Risolai Aziza“ — „Sabotul ojizin“ sharhi kitobida maʼlumot bor. Naql etilishicha, Buxoro ulamolari Hazrat Habibullohni podshohga yomonlab: „Bu johil, nodon, lekin shayxlik daʼvo etib, o‘nlab odamlarni yo‘ldan ozdirmoqda!“ — deydilar. Podshoh katta ziyofat tashkil etib, barcha ulamolarni Arkda yiqqan. Ovqatdan faqat Shayx Habibulloh tanovul qilmaydilar. Podshoh sababini so‘raganda, Hazrat: „Ovqat haromdur, shu bois uni yemadim!“ — deydilar. Podshoh: „Hamma ulamolar yemoqda-ku!“ — deganda, Hazrat Habibulloh: „Bu olimlar tunu kun harom narsa yegan, shu sabab ularning qalbidan nuri hikmat ketgan! Ular farosati o‘lgandur. Podshohim, uch kun bo‘lganki, bir kanizagingiz harom o‘lgan tovuqni quduqqa tashlagan. Taftish aylang. Ushbu quduq suvidan keltirib mening eshagimga bering. Ul aslo ichmas“ — dedilar. Darhol quduq suvidan keltirib Xabibullohning eshaklariga berdilar, eshak ichmadi. Boshqa quduqdan keltirib berilgan suvni qonib ichdi. Podshoh taftish etsa, darhaqiqat, quduqdan o‘lik tovuq chiqdi. Mana shu harom suvdan ovqat pishirilgan ekan. Shayx Habibullohning bu karomatlarini ko‘rib, podshoh va barcha arkoni davlat u kishiga murid bo‘ldi, fitnachilar sharmanda bo‘ldi. Abdulaziz Xoja Amir Kuloliyniig „Tazkirai mashoyixi mutaaxxirini Buxoro“ nomli kitobida ko‘plab avliyolar qatorida Hazrat Shayx Habibulloh haqlarida ham maʼlumotlar berilgan. Hazrat Shayx Habibullohning So‘fi Olloyor, Xoja Davlat, Xoja Nihol kabi yetuk shogirdlari bo‘lgan. Shayx Habibulloh 1718-yil Buxoroda vafot etgan va uning qabri Shayxul Olam mozoridadir.
Proaza
Proaza Ispaniyaning Asturiya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Asturiya provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 76,79 km2. Aholisi — 795 kishi.
Xitoy opera
thumb|260x260px| Shanxay operasi, Xitoy, 2014-yil. Bu suratda akrobatik ijrochining saltosi aks etgan. An'anaviy xitoy operasi yoki Xiqu - Xitoydagi musiqiy teatrning bir shaklidir. Bu qadimgi Xitoyda mavjud boʻlgan turli sanʼat turlarining yigʻindisi boʻlib, ming yildan koʻproq vaqt davomida asta-sekin rivojlanib, 13-asrda, Song sulolasi (960–1279) davrida oʻzining etuk shakliga erishgan. Xitoy teatrining ilk shakllari sodda, ammo vaqt oʻtishi bilan musiqa, qoʻshiq va raqs, jang sanʼati, akrobatika, kostyum va vizaj sanʼati, shuningdek, adabiy sanʼat turlari kabi anʼanaviy xitoy operasini shakllantirish uchun birlashtirilgan. Ijrochilar rollarni tushunish uchun ko'p yillar davomida mashq qilishlari kerak edi. Haddan tashqari oshirilgan xususiyatlar va ranglar tomoshabinlarga tasvirlangan rollarni aniqlashni osonlashtirdi.
Bugungi kunda an'anaviy xitoy operasining yuzdan ortiq mintaqaviy filiallari mavjud. 20-asrda Pekin operasi mashhurlikka erishdi va Xitoyning "milliy teatri" sifatida tanildi, lekin Yue operasi, Kanton operasi, Yu operasi, kunqu, qinqiang, Huangmei operasi, pingju va boshqa janrlar. Sichuan operasi, shuningdek, bag'ishlangan muxlislar oldida muntazam ravishda ijro etiladi. Ularning farqlari asosan musiqa va topolektda uchraydi.
Mount Oliver
Mount Oliver AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Allegheny County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
3715 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 0,9 km2. Shundan 0,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Shagʻan (Qiziloʻrda tumani)
Shagʻan — Qozogʻistonning Qiziloʻrda viloyati Sirdarya tumanida joylashgan qishloq. Kato kodi — 434853100.
Nebitdogʻ neft koni
Nebitdogʻ neft koni - Turk manistonning gʻarbidagi kon, Turkmanboshi shahridan 165 km sharqda, Nebit-dogʻ qirlarida joylashgan. Dastlabki quduq 1889-yil qazilgan va bir sutkada 10 t neft olingan. 1926-yil razvedka ishlari takrorlangan. 1933-yildan mun-tazam neft olish boshlangan. Nebitdogʻ braxiantiklinal burmasi kenglik boʻylab 30 km ga choʻzilgan, eni 10–12 km. Strukturaning qanotlarida jinslarning yotish burchagi 10° dan 25° gacha. Burma dizʼyunktiv buzilishlar nati-jasida murakkablashgan. Yirik uzil-malarning asosiy zonasi strukturaning oʻqi boʻylab oʻtgan. Shu joylarda qanotlarning 200–250 m ga pasayishi kuzatiladi. Sanoat ahamiyatiga molik neft-gazli gorizontlar aqchagʻil (bi-tumli qumtosh, qumli gillar) va ap-sheron (qumtosh, alevrolit, gil) yaruslarida va qizil qatlamlar (gil, qum-tosh) majmuida joylashgan. Asosiy zaxira qizil qatlamlarda (qalinligi 2000 m gacha) aniklangan. Qumtosh pachkalar gil qatlamchalari bilan ajralgan. Pachkalarga burgʻilangan quduqlar yuqori debitli (80—100 t/sutka). Aqchagʻil yarusida mahsuldorlik kam. Apsheron yarusida neftli 1-gorizontda uyum linza koʻrinishida (dastlabki debiti 40—50 t/sutka). Neft oz parafinli, zichligi 0,850—0,900 g/sm3. Nebitdogʻ neft konik. Turk-manistonda koʻp vaqtlar yirik kon hisoblangan.
Shagʻan (Qiziloʻrda tumani)
Aholisi
199-yilda qishloq aholisi 3974 kishidan iborat boʻlgan(1988  ta erkaklar va 1986  ta ayollar). 2009-yilgi hisob natijalariga koʻra qishloq aholisi 4343 kishini tashkil etgan(2226  ta erkaklar va 2117  ta ayollar).
Conca della Campania
Conca della Campania Italiyaning Campania mintaqasida joylashgan kommunadir. Caserta provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 26 km2. 1390 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Ali al-Armaviy
Ali ibn Ahmad ibn Ali ibn Ahmad al-Armaviy al-Hanbaliy (Zaynuddin) – fozil inson bo‘lgan. Ali al-Armaviy milodiy 1432-yil (hijriy 835-yil) vafot etgan.
Bara Baliatali (Bangladesh)
Bara Baliatali - Bangladeshning janubiy-markaziy qismidagi, Barisal bo'linmasi, Patuakhali tumanidagi qishloq.
Alufa
Alufa, ulufa (arab. — xashak, yem) — 1) harbiy qoʻshin va lashkar ixtiyorida-gi ot-ulov uchun aholidan toʻplanadigan natural soliq. Choparlar va elchilarning ot-ulovlari ham A. orqali yigʻilgan yem-xashak bilan taʼminlangan. Jangchilarga beriladigan maosh ham A. deb atalgan. Mas. „Temur tuzuklari“da Amir Te-mur „Yana buyurdimki, oʻnboshi yuzboshining tasdigʻi bilan, yuzboshi mingboshining tasdigʻi bilan, mingboshi amir ul-umaroning tasdigʻi bilan ulufa olsinlar“ deb koʻrsatma beradi. A. istilohi 12-asrdan maʼlum; 2) 18-asrda Buxoro xonligida gʻoziilarni natura (bugʻdoy va boshqalar) hamda pul bilan taqdirlash.
Alexandre Dumas
Alexandre Dumas (24-iyul 1802 — 5-dekabr 1870) — farang yozuvchisi. Sarguzashtlarga boy tarixiy romanlari bilan nom chiqargan. Dyuma eng mashhur fransuz yozuvchilaridandir. Alexandre Dumasning oʻgʻli Alexandre Dumas (oʻgʻil)|Alexandre Dumas ham yozuvchi boʻlgan. Shuning uchun Alexandre Dumas katta Dumas père (Dumas-ota) va Alexandre Dumas kichkina Dumas fils (Dumas-oʻgʻil) deb yuritiladi.
Ijodi
1835-yilda Dumas birinchi tarixiy romani „Izabella Bavarskaya“ni eʼlon qildi. 19-asrning 40-yillarida ketma-ket „Uch mushketor“ (1844), „Yigirma yildan soʻng“ (1845), „Vikont de Brajelon“ (Le Vicomte de Bragelonne, ou Dix ans plus tard) (1848-50-yillar) tarixiy-sarguzasht romanlari paydo boʻldi. Trilogiyani tashkil etgan bu romanlarning qahramonlari umumiy asardan-asarga oʻtib yuradi. Uchinchi romanni aslida Paul Mahalin yozgan. Shunday boʻlsa ham, kitobga muallif sifatida deb Dyumaning nomi koʻrsatilgan. „Qirolicha Margo“ (1845), „Monsoro xonim“ (1846), „Qirq besh“ (1847-48-yillar) — Genrix Navarrskiy haqidagi trilogiyadir. „Graf Monte-Kristo“ (1845-46-yillar) zamonaviy hayot haqidagi sarguzasht roman.
Dyuma romanlar va pyesalardan tashqari esdaliklar, yoʻl ocherklari va boshqa asarlar yozgan. „Parijdan Astraxongacha“ (1858) kitobi Rossiyaga sayohati haqida.
Dumasning romanlari qiziqarli, ularda hayotga faol munosabat sezilib turadi, voqealar tez rivojlanadi, qahramonlari jasur, xushchaqchaq, topqir, qiyinchiliklarni oson bartaraf qiladi va hamisha gʻolib chiqadi.
Dumasning bir qator asarlari dunyoning turli mamlakatlarida ekranlashtirilgan. „Graf Monte-Kristo“, „Uch mushketyor“ romanlari oʻzbek tilida nashr etilgan. „Nel minorasi“ pyesasi „Ajal minorasi“ nomi bilan oʻzbek tilida sahnalashtirilgan (1972).
Lesoma
Lesomaning joylashuvi  Lesoma — Botsvana shimoli-gʻarbiy tumanidagi qishloq. U 2001-yilgacha Chobe tumanini ichida kirgan va Kasane shahri yaqinida, tumanning sharqiy qismida joylashgan. Lesomada boshlangʻich va oʻrta maktablar mavjud hamda 2001-yilgi aholini roʻyxatga olishda aholi soni 410 kishini tashkil etgan.
La Feuillie (Manche)
La Feuillie Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Manche departamenti Coutances tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
274 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 21,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 12,7 km2.
Saraycık, Çanakkale
Saraycık — Turkiyaning Çanakkale viloyati Chanoqqalʼa tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 501 nafar (2021).
Koval (Shimoliy Qozogʻiston viloyati)
— Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Mamlut tumanidagi qishloq. Kato kodi — 595233200 .
Neva jangi
Neva jangi — knyaz Aleksandr Yaroslavich boshchiligidagi rus qoʻshinlari tomonidan Birger Yarl koʻmondon-ligi ostidagi shved otryadini Neva da-ryosining boʻyida tor-mor qilinishi (1240.15.7). Moʻgʻullarning Rusga istilosi sharoitida rus-shved chegarasi xav-fsizligini taʼminlagan. Sarkardalik mahorati va jasurligi uchun knyaz Aleksandr "Nevskiy" deb atala boshlagan.
Abu Bakr Ahmad al-Afraxshiy
Abu Bakr Ahmad al-Afraxshiy (أبو بكر أحمد الأفرخشي — Abu Bakr Ahmad ibn Muhammad ibn Ismoil ibn Ishoq ibn Ibrohim ibn Isroil al-Afraxshiy al-Buxoriy) — faqih.
Abu Bakr Ahmad al-Afraxshiy Buxoro ahllarining yo‘lboshchi-imomlaridan bo‘­lib, o‘z davrida al-Ismoiliy nisbasi bilan shuhrat qozongan.
Taʼlimi va hadislari
Abu Bakr Ahmad al-Afraxshiy Abu Nuaym Abdulmalik al-Astrobodiy, Muhammad ibn Yusuf ibn Osim, Muhammad ibn Sobir ibn Kotib al-Buxoriy, Muhammad ibn Yusuf al-Farab­riy, Ahmad ibn Xolid ibn Xalil, Abdurrahmon ibn Muhammad ibn Haris, Ahmad ibn Muhammad ibn Umar al-Munkadiriy, Saʼid ibn Ibrohim ibn Maʼqal hamda Xuroson va Iroqning boshqa olimlaridan taʼlim olgan. O‘z navbatida, olimdan Abu-l-Abbos Jaʼfar ibn Muhammad al-Mustag‘firiy hadis ting­lagan.
Vafoti
Abu Bakr Ahmad al-Afraxshiy 84 yoshida vafot etgan.
Archer City (Texas)
Archer City AQShning Texas shtatida joylashgan shahardir. Archer okrugi tarkibiga kiradi.
Ozariyon (Spitamen)
Ozariyon— Spitamen tumanidagi Istiqlol QFY qarashli qishloq. Saidqal’adan mahalla fuqarolar yig‘inigacha boʻlgan masofa 1 km, Aholisi 2505kishi (2017).
Archer City (Texas)
Aholisi
1834 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 323,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,8 km2. Shundan 5,7 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 324 m balandlikda joylashgan.
Benoit (Mississippi)
Benoit AQShning Mississippi shtatida joylashgan shahardir. Bolivar okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
611 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 242,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,6 km2. Shundan 2,5 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 43 m balandlikda joylashgan.
Alupka
Alupka — Ukrainaning Qrim Respublikasidagi shahar (1938-yildan). Qrim yarim orolning janubiy sohilida. Yaltadan 17 km. Aholisi 10,9 ming kishi (1991). Iqlimiy kurort. Bir yilda 210-245 kun havo ochiq boʻladi. May oʻrtalaridan sentabr oxirigacha dengizda choʻmilish mum-kin. Yezda suv temperaturasi 16°-26°. Sanatoriy va dam olish uylari, manzarali bogʻlar, Qrim davlat tasviriy sanʼat muzeyi bor. A. 10-asrdan maʼlum. Saroy-muzey (19-asr) mavjud.
IC 420
IC 420 Orion yulduz turkumidagi EN (emission tumanlik) tipli galaktik tumanlik, oʻta yangi yulduz qoldigʻidir.
Saint-Laurent-du-Pape
Saint-Laurent-du-Pape Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ardèche departamenti Privas tumani tarkibiga kiradi.
Ittriy
Ittriy (lotincha: Yttrium), Y — Mendeleyev davriy sistemasining II guruhiga mansub kimyoviy element. Tartib raqami 39, atom massasi 88,9059. Tabiiy Ittriy ning bitta barkaror izotopi 39Y maʼlum. Yer poʻstida massa jihatidan 2,0-10~3%, dengiz suvida 3-10~4 mg/l Ittriy bor. Ittriy boshqa nodir metallar bilan birgalikda ksenotim, fergyusonit, evksenit, gadolinit va b. minerallar tarkibida uchraydi. Ittriy — oqish kumushrang metall. Zichligi 4,45 g/sm3. Suyuqlanish temperaturasi 1528°, qaynash temperaturasi 3320° atrofida. Brinell boʻyicha kattikligi 628 MPa, unga mexanik ishlov berish oson. Ittriy havoda yupqa mustahkam oksid parda bilan qoplanadi. Metall holdagi Ittriy ilk bor Ittriy Vyoler tomonidan 1828 yilda ajratib olingan. Ittriy qaynoq suvda havo kislorodi taʼsirida sekin oksidlanadi, mineral kislotalar bilan oson (ftorid kislotadan tashqari) reaksiyaga kiri-shadi. Quyida Ittriyning eng muhim birikmalari haqida maʼlumot keltirilgan.
Ittriy (Sh)-o ks id. Y2O3 — rangsiz kris-tallar. Suyuqlanish temperaturasi 2430°, qaynash temperaturasi 4300° atrofida; zichligi 4,85 g/sm3. Suvda erimaydi, mineral kislotalarda yaxshi eriydi. Ittriy ning nitrat, oksalat, karbonat va b. tuzlarini 800—1000° da parchalash usuli bilan olinadi. Ittriy (Sh)toksid maxsus optik shi-shalar, issiqbardosh, oʻta oʻtkazuvchan va shaffof keramik mahsulotlar, lyuminoforlar, ittriy-temir va b. ittriyli granatlar olishda qoʻllaniladi.
Ittriy (Sh)-ftori d — rangsiz kristallar. Suyuqlanish temperaturasi 1155°, qaynash temperaturasi 2230°; kristallogidratlar hosil qiladi. Metallotermik usulda Ittriy olish uchun ishlatiladi.
Ali al-Arjiyshiy
Ali ibn Muhammad ibn Mansur ibn Dovud al-Arjiyshiy (Abul Hasan) – solih faqih bo‘lgan. Ali al-Arjiyshiy Arjiyshdagi viloyatlardan biri – Abu Isʼhoq xonaqohida tug‘ilgan. Shofiʼiy faqih bo‘lib yetishgan. Halabdagi „az-Zujojin“ madrasasida xudojo‘ylikda, kelgan rizqu nasibasiga qanoat qilib kun kechirgan, meʼyoridan ortiqchasini mutlaqo qabul qilmagan, «bas, menga shu yetib ortadi», degan. O‘ta taqvodor va sokinlikni xush ko‘radiganlardan bo‘lgan.
Saint-Laurent-du-Pape
Aholisi
1451 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 72,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 20,1 km2. Dengiz sathidan 106 – 535 m balandlikda joylashgan.
Nevarlar
Nevarlar — Nepaldagi xalq (900 ming kishi, 1990-yillar oʻrtalari), bir qismi Hindistonda (10 ming kishi) yashaydi. Nevari tilida soʻzlashadi. Dini — hinduizm va buddizm; anʼana-viy diniy eʼtiqodlar ham mavjud.
Baharlar
Baharlar — Turkiyaning Denizli viloyati Tavas tumaniga qarashli qishloq.
Manbalar
[
Quirós
Quirós Ispaniyaning Asturiya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Asturiya provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 208,79 km2. Aholisi — 1.426 kishi.
Latish tili
Latvian (latviešu valoda) — Latviyaning rasmiy tili. Hind-yevropa oilasining boltiq tillari guruhiga mansub, unga eng yaqin til litovchadir. Latish tilida 1 mln 300 mingga yaqin kishi gaplashadi (2000). U 3 ta asosiy — oʻrta latish (Markaziy Latviya; bu dialekt asosida adabiy latish tili shakllangan), livon (Kurzemening shimoliy va Vidzemening shimoli-gʻarbiy qismlari), yuqori latish (Sharqiy Latviya) laxjalariga boʻlinadi. Latish tilida arxaik xususiyatlar kam, odatda, urgʻu soʻzning birinchi boʻgʻiniga tushadi; fonetik tarkibi barcha unlilarning uzun va qisqa boʻla olishi bilan harakterlidir. Latish tili yozuvi 16-asrda lotin alifbosi asosida paydo boʻlgan.
Kyonig teoremasi (kinetika)
Kinetikada Kyonig teoremasi yoki Kyonigning parchalanishi Iogann Samuel König tomonidan olingan matematik munosabat bo'lib, jismlar va zarralar tizimlarining burchak momenti va kinetik energiyalarini hisoblashda yordam beradi.
Zarrachalar tizimi uchun
Teorema ikki qismga bo'lingan.
Kyonig teoremasining birinchi qismi
Birinchi qism tizimning burchak momenti massa markazining burchak momenti va massa markaziga nisbatan zarrachalarga tatbiq etilgan burchak momentining yig'indisi sifatida ifodalaydi.
Isbot
Koordinata boshi O bo'lgan inersial sanoq sistemasini hisobga olsak, tizimning burchak momentini quyidagicha aniqlash mumkin:
Shunday qilib, biz bitta zarrachaning tezligini aniqlashimiz mumkin:
Birinchi tenglama quyidagiga keladi:
Ammo quyidagi shartlar nolga teng:
Shunday qilib, isbotlandi:
bu yerda M - tizimning umumiy massasi.
Kyonig teoremasining ikkinchi qismi
Ikkinchi qism zarralar tizimining kinetik energiyasini alohida zarrachalarning tezligi va massa markazi nuqtai nazaridan ifodalaydi.
Xususan, unga ko'ra, zarralar tizimining kinetik energiyasi massa markazining harakati bilan bog'liq kinetik energiya va zarralarning massa markaziga nisbatan harakati bilan bog'liq kinetik energiya yig'indisidir.
Isbot
Tizimning umumiy kinetik energiyasi :
Birinchi qismda bo'lgani kabi, biz tezlikni almashtiramiz:
bizda qoldi:
Qattiq jism uchun
Teoremani qattiq jismlarga ham qo'llash mumkin, bunda ba'zi bir inersial sanoq sistemasida o'rnatilgan N kuzatuvchi tomonidan ko'rilganidek qattiq jismning kinetik energiyasi K, quyidagicha yozilishi mumkin:
bu yerda {m} - qattiq jismning massasi; - inersial sanoq sistemasida N o'rnatilgan kuzatuvchi tomonidan ko'rilgan qattiq jismning massa markazining tezligi;  - N inersial sanoq sistemasidagi qattiq jismning massa markaziga nisbatan burchak impulsi; va  - N inersial sanoq sistemasiga nisbatan qattiq jismning burchak tezligi R
Alf layla va layla
"Alf layla va layla" (arab. -ming bir kecha) — Sharq xalqlari adabiyo-tining nodir yodgorligi, Shahrizodaning zolim shoh Shahriyorga ming bir kecha da-vomida aytgan hikoyalari (qarang "Ming bir kecha").
IC 421
IC 421 Orion yulduz turkumidagi SBbc (ixcham choʻziq galaktika) tipli galaktikadir.
NGC 5607
NGC 5607 Kichik Ayiq yulduz turkumidagi S/P tipli galaktikadir.
Neva
Neva (fincha neva — botqoqlik) — RF Leningrad viloyatidagi daryo. Uz. 74 km, eni 1300 m gacha, havzasining maydoni (Ladoga, Onega koʻllari va boshqalarning xavzasi bilan birga) 281 ming km². Neva havzasining oʻzi 5000 km². Ladoga koʻlidan boshlanib, Boltiq dengizi Fin qoʻltigʻining Neva qoʻltiqchasiga quyiladi. Oʻrtacha yillik suv sarfi dare quyilish joyida 2530 m³/sek. Jan.-gʻarbiy va gʻarbiy shamollar Fin qoʻltigʻi va Nevaning quyi oqimidan suvni haydaydi, natijada suv sat-hi koʻtariladi va ayrim vaqtlarda Sankt-Peterburgda suv toshadi. Dek.da muzlab, aprel oxiri — may boshlarida muzdan boʻshaydi. Irmoqlari: oʻngdan — Oxta; chapdan — Ijora, Tosna, M ga. Neva daryosi Rossiyadagi eng yirik suv magistrallaridan biridir. Nevada kema qatnaydi: Neva Volga—Boltiq suv yoʻlining bir qismi hisoblanadi. Nevaning deltasidagi 42 ta orolda Sankt-Peterburg shahri joylashgan.
NGC 5607
Ushbu obyektni William Herschel 1785-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Alushta
Alushta — Ukrainaning Qrim 369Respublikasidagi shahar (1902-yildan). Qrim yarim orolning janubiy sohilida. Aholisi 37,6 ming kishi (1991). Iqlimiy kurort. Simferopoldan 45 km va Yaltadan 32 km. Qrimning janubiy sohilidagi boshqa ku-rortlarga nisbatan iqlimi ancha salqin. Tarix-oʻlkashunoslik, tabiat muzeylari bor. Shahar 6-asrda vujudga kelgan. 14-asrdan genuyaliklar, 1475-yildan turklar kul ostida. 1783-yilda A.ni Rossiya bosib ol-gan edi.
Céaux-d'Allègre
Céaux-d'Allègre Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Loire departamenti Le Puy-en-Velay tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
412 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 12,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 32,9 km2.
Balgöze (Genç)
Bahçebashi (Zimak) — Turkiyaning Bingol viloyati Gench tumaniga qarashli qishloq .Qishloqda asosan kurdlar istiqomat qiladi va 2021-yilda 207 nafar aholi istiqomat qilgan
Aleksandr Neverov
Aleksandr Sergeyevich Neverov (taxallusi; asl ismsharifi Aleksandr Sergeyevich Skobelev) [1886. 12(24).12, Stavropol uyezdi, Novikovka qishlogʻi — 1923.24.12, Moskva) — rus yozuvchisi. Qishloq maktablarida oʻqituvchilik qilgan. Deh-qonchilik hayotidan olingan ilk hiko-yasi 1906-yilda nashr etilgan. 1917-yilgacha boʻlgan ijodida, asosan, yarim och, yarim yalangʻoch holda yashagan dehqonlar va qishloq ziyolilari hayoti tasvirlangan. Oʻtgan asrning 20-yillari boshlarida Volga boʻylarida avj olgan ochlik N.ni rizq-roʻz axtarib Oʻrta Osiyoga kelishga majbur etgan. Shu davr taassurotlari N.ning qator hikoyalari va "Toshkent — non shahri", "Gʻozu oqqushlar" (1923) kabi qissalarida oʻz ifodasini topgan. Mishka Dodonovning mehridaryo kishilar tufayli omon qolishi tas-viriga bagʻishlangan "Toshkent — non shahri" qissasi N. ijodida alohida oʻrin egallaydi. Qissa oʻzbek tiliga tar-jima qilingan va shu asar asosida kinorejissor Sh. Abbosov ayni nomda kinofilm yaratgan.
Mount Penn
Mount Penn AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Berks County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
3002 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 1,1 km2. Shundan 1,1 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Klyuchi, Kamenskiy tumani, Oltoy o'lkasi
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Klyuchi ( Ключи  ) — Rossiyaning Oltoy oʻlkasi, Kamen tumanidagi Stolbovskiy tumanidagi qishloq. Aholisi 2013-yilda 63 kishi edi .Aholi punktida 3 ta ko'cha bor.
Saint-Laurent-les-Bains
Saint-Laurent-les-Bains Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ardèche departamenti Largentière tumani tarkibiga kiradi.
Klyuchi, Kamenskiy tumani, Oltoy o'lkasi
Geografiya
Klyuchi Kamen-na-Obidan (tuman maʼmuriy markazi) 31 km shimoli-sharqda avtomobil yoʻlida joylashgan. Stolbovo - eng yaqin qishloq.
Saint-Laurent-les-Bains
Geografiyasi
Maydoni — 27,2 km2. Dengiz sathidan 623 – 1379 m balandlikda joylashgan.
Gabriel Mercado
Gabriel Iván Mercado (1987-yil, 18-martda tugʻilgan) — argentinalik professional futbolchi, Internacional jamoasida oʻynaydi. Asosan oʻng qanot himoyachisi, markaziy himoyachi sifatida ham oʻynashi mumkin edi.
U oʻz faoliyatini 2012-yilda River Platega qoʻshilishdan oldin Racing Club va Estudiantes bilan boshlagan va oltita mahalliy va xalqaro turnirlarda, jumladan 2015 Kupa Libertadoresda gʻolib chiqqan. 2016-yilda u 2,5 million yevro evaziga Sevillaga oʻtgan.
Mercado Argentina terma jamoasi safida 2010-yilda debyut qilgan va Copa America Centenario musobaqasida ikkinchi oʻrinni egallagan, shuningdek, 2018-yilgi FIFA Jahon chempionatida ishtirok etgan jamoasining bir qismi edi.
Yoshligi
Chubutning Puerto Madrin shahrida tugʻilgan Merkado 2007-yilning 21-fevralida San Lorenzoga qarshi oʻyinda 0:1 hisobida magʻlub boʻlgan Racing klubidagi professional debyutini oʻtkazdi. U oʻzini Racing birinchi jamoasining doimiy aʼzosi sifatida koʻrsatish uchun bordi.
2010-yil iyul oyida Mercado Estudiantes de La Plata kompaniyasiga 800 000 dollar va 50 % huquqlari evaziga qoʻshildi. U oʻzining debyut mavsumida Aperturani qoʻlga kiritdi va 2012-yilgacha klubda qoldi.
2012-yilning iyul oyida u River Plate bilan shartnoma imzoladi.
Sevilla
U jamoadagi ilk golini 20-sentyabr kuni urdi va Samir Nasrining jarima zarbasini qaytargan holda Sevilla derbisida Real Betis ustidan qozonilgan gʻalabaga erishdi.
Ar-Rayyan
2019-yil, 11-iyunda Al-Rayyan SC oʻzining ijtimoiy tarmoqlari orqali Mercado bilan shartnoma imzolaganini eʼlon qildi.
Kattalar safida
Mercado 2010-yil, 10-fevralda Yamaykani 2:1 hisobida magʻlub etgan Diego Maradonaning argentinalik futbolchilardan iborat jamoasiga qoʻshilish uchun chaqirilganidan soʻng Argentina terma jamoasidagi xalqaro maydondagi debyutini oʻtkazdi.
Mercado Argentina terma jamoasi uchun 2016-yilgi Amerika Kubogi Centenario jamoasida birinchi oʻrinni egallagan, finalda Chiliga qarshi toʻliq 120 daqiqa davomida oʻynagan va penaltilar seriyasida 4:2 hisobida magʻlub boʻlgan.
2018-yil may oyida Mercado Argentinaning 2018-yilda Rossiyada boʻlib oʻtadigan futbol boʻyicha Jahon chempionati uchun dastlabki 35 kishilik tarkibiga kiritildi ; oʻsha oyning oxirida u Jorge Sampaolining turnir uchun yakuniy 23 kishilik tarkibiga kiritildi. 30-iyun kuni Fransiyaga qarshi 1/8 final oʻyinida Mercado 4:3 hisobida magʻlub boʻlib, Argentinani musobaqadan chiqarib yubordi.
Yutuqlari
Estudiantes
River Plate
Sarat (Aqtoʻbe tumani)
Sarat (Сарат) — Qozogʻiston Respublikasining Aqtoʻbe viloyati Aytekebiy tumanidagi qishloq. Saratskiy qishloq okrugining maʼmuriy markazi. KATO kodi - 153458100.
Gabriel Mercado
Yutuqlari
Argentina
Sarat (Aqtoʻbe tumani)
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 1029 kishi (516 erkak va 513 ayol) edi. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 711 kishi (370 erkak va 341 ayol) yashagan.
Arcola (Texas)
Arcola AQShning Texas shtatida joylashgan shahardir. Fort Bend okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1048 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 211,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,9 km2. Shundan 4,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 20 m balandlikda joylashgan.
La Glacerie
La Glacerie Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Manche departamenti Cherbourg-Octeville tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 18,7 km2.
Gökbudak (Pervari)
Gökbudak (Sanoh) — Turkiyaning Siirt viloyati Pervari tumaniga qarashli qishloq .Qishloqda adiyan qabilasining kurdlari istiqomat qiladi va 2021-yilda 1387 kishi istiqomat qilgan.
Alfer
Alfer (alyuminiy va lot. Ferrum — temir) — asosan temir va alyuminiydan iborat qotishma. Tarkibida — 13% alyu-miniy (A1) bor, qolgani temir (Fe). Magnitostriksion xossalarga ega boʻlgan magnit jihatdan yumshoq qotishma hisoblanadi. Elektroakustik (magnito-striksion) oʻzgartirgichlar tayyorlashda ishlatiladi.
Abu Bakr Ahmad al-Xorazmiy
Al-Baraqiyning o‘g‘li bo‘lgan. U shoir, nahv, sarf va tasavvuf ilmining peshqadam olimlaridan edi. Abu Bakr Ahmadning katta sheʼriy to‘plami ham mavjud.
Abu Bakr Ahmad al-Xorazmiy muharram oyida vafot etgan.
San'in Kaygan geoparki
thumb|280x280px| Toyookadagi Genbudo g'ori - bu Yaponiyadagi Geopark. 2008-yilda ushbu hudud Yaponiya geoparki, 2010-yilda esa YUNESKOning global geoparki deb e'lon qilindi. Geoparkning asosiy mavzulari "geologik xususiyatlar, tabiiy muhit, odamlar hayoti va Yaponiya dengizining shakllanishi". Ushbu geologik jihatdan xilma-xil hududda Yaponiya Osiyo qit'asining bir qismi bo'lgan paytdan boshlab Yaponiya dengizining hozirgi shakllanishiga qadar bo'lgan jarayon yozuvlari mavjud. Odamlarning hayoti, shuningdek, uning Geo-xilma-xilligi tufayli bu sohada xilma-xildir.
Hudud
San'in Kaigan geoparki Osaka va Kiotoning shimoli-g'arbiy qismida joylashgan bo'lib, Kioto prefekturasida Ketango, Xego prefekturasida Toyeka, kami va Sin'onsen, Ivami va Tottori prefekturasida Tottorining ko'p qismidan iborat. Geoparkning maydoni 2 458,44 kvadrat metrni tashkil qiladi.
Sirkoniy
Sirkoniy (lot. Zirconium), Zr -Mendeleyev davriy sistemasining IV guruhiga mansub kimyoviy element. Tartib raqami 40, atom massasi 91,22. Tabiiy Sirkoniyning 5 ta izotopi bor; 90Zr (51,46%), "Zr (11,23%), 92Zr (17,11%), 94Zr(17,40%) va %Zr (2,80%). Sirkoniyning sunʼiy yoʻl bilan 2 ta radioaktiv izotopi 93Zr (T1/2=1,1106-yil) va 95Zr (T|/2=65 kun) olingan; ular radioaktiv indikatorlar sifatida ishlatiladi.
San'in Kaygan geoparki
Geozitlar
Geopark atrofdagi geomorfologiya va geologiya bilan bog'liq saytlarni o'z ichiga oladi. Bunga yapon dengizining qor ko'chkilari, qizil qor qisqichbaqalari va boshqa baliq mahsulotlari, Toyoka havzasidagi Sharqiy oq laylaklarning yashash joylari, mahalliy sumka sanoati, onsen ( issiq buloqlar), qovun va Xitoy piyozini qumtepalarda etishtirish natijasida hosil bo'lgan yumshoq qiyalikdagi tajima sholi teraslari va yaylovlari misol bo'la oladi.
Sirkoniy
Sirkoniyni Sirkoniy Klaprot 1789-yilda kashf qilgan, u sirkon mineralini analiz kilib, yangi element oksidini ajratib olgan (sirkon soʻzi arabcha Zerk — qimmatbaho tosh yoki forscha Zargun — oltin tosh demakdir). Sirkoniy ziynat tosh sifatida qadimdan maʼlum. Yer poʻstining massa jihatidan 2102% ini tashkil qiladi. Sirkoniyning sirkon (ZrSiO4) va baddeleit (ZrO2) nomli minerallari maʼlum.
Sirkoniy kumush kabi yaltiroq, qattiq, bogʻlanuvchan, plastik metall. Sirkoniyning a- va (3-modifikatsiyalari maʼlum. osS. geksagonal panjarada, (}- Sirkoniy hajmiy markazlashgan kub panjarada kristallanadi. Sirkoniyning zichligi 6,46 g/sm³ (20° da), suyukdanish temperaturasi 1852°, qaynash temperaturasi 3580—3700°.
Sirkoniy kimyoviy xossasi jihatidan gafniytya oʻxshash. Koʻpchilik metallar bilan qotishmalar hosil qiladi. Elektr va issiqlikni yomon oʻtkazadi. Sirkoniyning gidridi kulrang tusli moʻrt metallsi-mon kukun. Sirkoniy ftorid kislota NGʻ bilan nitrat kislota HNO3 aralashmasida eriydi. Sirkoniy yuqori temperaturada kimyoviy ji-hatdan juda faol. Bu sharoitda u galogenlar, kislorod, oltingugurt, uglerod va azot bilan shiddatli reaksiyaga kirishadi. Sirkoniy oʻz birikmalarida 4 valentli. Sirkoniy kislorod atmosferasida qizdirilsa, oq tusli sirkoniy (GU)-oksid ZrO2 hosil boʻladi. Bu modda suvda ham, suyultirilgan kislota va ish-qorlarda ham erimaydi, konsentrlangan sulfat kislota bilan kizdirilganida juda suyet (NGʻ da tez) eriydi.
ZrO2 ga muvofiq keladigan sirkoniy (G/)-gidroksid Zr(OH)4 sirkoniy xlorid ZrCl4 ga ishqor taʼsir ettirilganda hosil boʻladi. Zr(OH)4 suvda oz eriydi, kucheiz (amfoter) asos. Sirkoniy (1U)oksidning Me2Zr03, Me4ZrO4 tarkibli tuzlari ZrO2 ni ishqorlar bilan qizdirish natijasida olinadi (bu yerda Me—1 valentli metall). Sirkoniy tuzlari eritmada gidrolizlanib, sirkoniya ionini ZrO2+ hosil qiladi. Sirkoniy galogenidlarini hosil qilish uchun ZrO2 ni kumir bilan birga galogen atmosferasida qizdiriladi. ZrCl4 koʻpchilik metallar (hamda vodorod)ning galogenidlari bilan kompleks tuzlar hosil kila oladi.
Sirkon va baddeleit minerali Sirkoniy olishda xom ashyo hisoblanadi. Sof Sirkoniy atom texnikasida neytronlarni qaytaradigan konstruksion material sifatida ishlatiladi.
Sirkoniy - unsurlar davriy jadvalining 40 unsuri, metall.
San'in Kaygan geoparki
IUGS geologik meros ob'ekti
Asosiy Geo-ob'ektlardan biri toeka shahrida joylashgan to'rtinchi davr bazaltida hosil bo'lgan Genbudo g'oridir. Ushbu ob'ekt xalqaro ahamiyatga ega, chunki bu erda birinchi marta teskari geomagnit qutblanish taklif qilingan va bu boradagi ahamiyati tufayli Genbudo g'ori xalqaro geologiya fanlari Ittifoqi (MSGN) tomonidan 2022 yil oktyabr oyida nashr etilgan 100 ta "geologik meros ob'ektlari" ro'yxatiga kiritilgan. Tashkilot "MSGN geologik merosi ob'ekti" ni "geologik elementlar va/yoki jarayonlar xalqaro ilmiy ahamiyatga ega bo'lgan, ma'lumotnoma sifatida ishlatiladigan va/yoki tarix davomida geologiya fanlarining rivojlanishiga katta hissa qo'shgan asosiy joy"deb ta'riflaydi.
IC 422
IC 422 Quyon yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Alibir (Bingöl)
Alibir (Elbêr) — Turkiyaning (Bingöl) viloyati Bingöl tumanidagi qishloqdir. Qishloqda Nakshan qabilasining kurdlari yashaydi va 2021-yilda 153 nafar aholi istiqomat qilgan.
Nevinnomisk
Nevinnomisk - Rossiya Federatsiyasi Stavropol oʻlkasidagi shahar (1939-yildan, ungacha Nevinnomisskaya Stanitsasi). Kuban daryosi boʻyida. Temir yoʻl tuguni. Aholisi 133 ming kishi (1998). Azot ishlab chiqarish korxonasi, junga dastlabki ishlov berish fabrikasi, shina remonti, bugʻqozon-mexa-nika, avtomobil remonti, elektromexanika, moy ekstraksiya, sut, ki-myoviy uy-roʻzgʻor buyumlari, elektr oʻlchagich asboblari zavodlari, un, parrandachilik kombinatlari, GRES bor. Stavropol politexnika institutining umumiy texnika fakulteti, oʻlkashunoslik muzeyi faoliyat koʻrsatadi. N. yonida Ne-vinnomisk kanali boshlanadi.
Nevr...
Nevr..., nevro..., neyro (yun. neuron — tomir, nerv) — qoʻshma soʻzlar boʻlagi. Nerv sistemasiga aloqadorlikni bildiradi; Mas, nevrologiya, nevropatologiya, neyroxirurgiya.
Stronsiy
Stronsiy (lot. Strontium), Sr -Mendeleyev davriy sistemasining II guruhiga mansub kimyoviy element. Ishkorsher metallar guruhiga kiradi. Tartib rakami 38, atom massasi 87,62. Tabiiy Stronsiy 4 ta barqaror izotopdan iborat: 84Sr (0,55%), 86Sr (9,87%), S7Sr (7,02%) va 88Sr (82,56%). Stronsiyning massa sonlari 80 dan 97 gacha boʻlgan bir necha sunʼiy radioaktiv izotoplari, jumladan, uranning parchalanishi natijasida hosil boʻladigan eng uzok, vaqt mavjud boʻluvchi mahsulotlardan 90Sr (T1/2q27,7 yil) ham olingan. Stronsiyni 1790-yilda ingliz mineralogi Krouford Shotlandiyaning Stronshian (Strontian) shahri yaqinida topilgan stronsianit minerali tarkibida kashf qilgan. Metall xrldagi Stronsiyni amalgama koʻrinishida 1908-yilda ingliz kimyogari StronsiyDevi elektroliz yoʻli bilan gidroksiddan ajratib olgan. Stronsiy Yer poʻstining massa jiqatdan 4102% ini tashkil qiladi. Uning 30 ga yaqin minerali maʼlum. Ulardan selestin SrSO4 va stronsianit SrCO3 sanoat ahamiyatiga ega.
Stronsiy kumushdek oq va yumshoq metall. Suyuqlanish temperaturasi 770°, qaynash temperaturasi 1380°, zichligi 2,63 g/sm³. Stronsiy atom radiusi 0,215 nm; ion radiusi 0,12 nm. Kimyoviy faolligi va xossalariga kura, u kalsiy bilan bariy oʻrtasidagi oraliq xolatni egallaydi. Stronsiy havoda tez oksidlanadi, suv bilan shiddatli reaksiyaga kirishadi, koʻpgina elementlar bilan bevosita birikadi. Birikmalarida 2 valentli. Metall holdagi Stronsiyni SrCl2 ning suyultirilgan eritmasini elektroliz qilish yoʻli bilan olish mumkin. Sanoatda Stronsiy selestin va stronsianit konsentratlarini avval boyitish, yuqori trada (900—950°) kumir ishtirokida qaytarish, hosil boʻlgan SrS ni gidrolizlash, SO2 yoki HNO3 taʼsir ettirib, SrCO3 yoki Sr(NO3)2 ga aylantirish va soʻngra ularni termik parchalash yoʻli bilan olinadi. Stronsiy mikroorganizmlar, oʻsimlik va tirik organizmlarning tarkibiy qismidir. Dengiz radiolyariysi (akantariysi) skeleti Stronsiy sulfatselestindan iborat. Dengiz suvoʻtining 100 g quruq moddasi tarkibida 26–140 mg, quruqlikdagi oʻsimlikda 2,6 mg, dengiz hayvonlarida 2–50 mg, qurukGʻshkdagi hayvonlarda 1,4 mg, bakteriyalarda 0,27–30 mg Stronsiy boʻladi. Suyak toʻqimalarida Stronsiy kalsiy bilan birga toʻplanib uning analogi sifatida moddalar almashinuvida ishtirok etadi. Metall holdagi Stronsiy mis, bronza va baʼzi krtishmalar tarkibiga koʻshiladi, elektr vakuum texnikasida gazlarni yutuvchi vosita sifatida ishlatiladi. Stronsiyning radioaktiv izotoplaridan 89Sr telegraf kabellaridagi shikastlarni aniklashda, ʻ”Sr esa elektr batareyalarida manba sifatida ishlatiladi. Stronsiy birikmalari zaharli emas, odam organizmiga tushganda ular kalsiy birikmalariga oʻxshash taʼsir etadi, ammo yadro sinovlari paytida atmosferada yigʻiladigan 90Sr izotopi insoniyat uchun uta xavflidir. Stronsiy bilan ishlaganda ishqoriy va ishqoriyer metallarga oid qoʻllanma va qoidalarga rioya qilish lozim.
Stronsiy birikmalari. Stronsiy xona temperaturasida kislorod bilan birikib oksid, yuqori bosim ostida esa peroksid qosil qiladi. Stronsiy oksid, SrO — rangsiz kristallar. Suyuqlanish temperaturasi 2430°, zichligy 4,7 g/sm1. Ohakka oʻxshash; suv bilan birikkanda koʻp miqdorda issiqlik ajratib chikarib Stronsiy Gidroksidga aylanadi. Stronsiy karbonatni 1100°da termik parchalash yoʻli bilan olinadi.
Stronsiy gidroksid, Sr(OH)2 — rangsiz kristallar. Suyuqlanish temperaturasi 375°, zichligi 3,625 g/sm³. Suvda kalsiy gidroksidga nisbatan yaxshi eriydi. Kuchli asosli xossaga ega, suv bilan oktagidrat Sr(OH)28H2O hosil qiladi, suvli eritmasi SO2 ni yutib SrCO3 beradi. Oktagidrat quruq havoda monogidratga, 100° da suvsiz gidroksidga, 400° dan yuqorida SrO ga aylanadi. Stronsiy gidroksid kand ishlab chiqarish.da patokada krlgan qandni ajratib olishda ishlatiladi. Bunda patokaga Sr(OH)2 qoʻshilganda, Cl2H22OnSrO5H2O tarkibli qiyin eriydigan modda hosil boʻladi. Bu moddaga SO, taʼsir ettirilsa, SrO Stronsiy karbonatga aylanib choʻkmaga tushadi, qand esa eritmada qoladi.
Adabiyot
Stronsiy - unsurlar davriy jadvalining 38 unsuri, metall.
NGC 5608
NGC 5608 Choʻpon yulduz turkumidagi Im tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1787-yilda kashf etgan.