cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Koreys madaniyati
Shimoliy Koreya madaniyati
Proletar kapitalistik jamiyati nuqtai nazaridan sinflarni marksizm taʼlimoti asosida oʻrganish maʼqullanadi (oriylar tomonidan ishlab chiqilgan kasta tizimi bilan adashtirmaslik kerak), shu jumladan proletarlar va burjuaziya taʼlimotlariga ham mutanosib tarzda ish olib boriladi. Boshqa sinflarga yer egalari, mayda burjuaziya vakillari, dehqonlar va lumpenproletariatlar kiradi, lekin kapitalizm dinamikasi nuqtai nazaridan bu birlamchi doimiy holat hisoblanmaydi.
Shimoliy Koreya raqslarida jonli, optimistik musiqiy va xoreografik ifodalar koʻp qoʻllaniladi. Guruh xalq raqslari va xor qo‘shiqlari anʼanaviy ravishda Koreyaning barcha qismlarida emas, ayrim hududlaridagina ommalashgan. Ular Shimoliy Koreya boʻylab 1990-yillarning boshida maktablar va universitet talabalari orasida targʻib qilinar edi. Oʻz davrida mashxur boʻlgan fermerlarning musiqa ansambllari ham keyinchalik qayta tiklandi.
Yanbian Koreya avtonom hukumati madaniyati
Mandarin, xitoy va koreys tillari Yanbian hududida rasmiy til sifatida ishlatiladi. Vice News jurnali mazkur hukumatni Shimoliy va Janubiy Koreya madaniyatining mashhurligi tufayli „Gʻarbiy Koreya“ va „Uchinchi Koreya“ deb taʼriflaydi.
Emilia Brodin
Emilia Elisabeth Brodin (sobiq Appelqvist ; 1990-yil 11-fevralda tugʻilgan) — shved futbolchisi, Damallsvenskaning Djurgårdens IF jamoasida yarim himoyachi sifatida oʻynagan. U 2014-yilgi mavsumda avvalgi Piteå IF klubiga qoʻshildi va 2013-yilgi mavsumning ikkinchi qismida Tyresö FFdan ijaraga olingan edi. U shuningdek, Bälinge IF va AIK uchun yuqori darajadagi oʻyinlar koʻrsatgan. Appelqvist 2014-yilning fevralida Shvetsiya ayollar terma jamoasida debyut qilgan.
Klubdagi karyerasi
Markaziy yarim himoyachi Brodin katta futboldagi faoliyatini mahalliy Bälinge IF jamoasida boshlagan. 2007-yilning oktyabr oyida, 17 yoshida, unga klub bilan toʻrt yillik shartnoma imzolandi va murabbiy uni boʻlajak terma jamoa futbolchisi sifatida tanladi.
Koreys madaniyati
Buddizmning madaniyat va anʼanalarga taʼsiri
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d5/Korea-Haeinsa-21.jpg/220px-Korea-Haeinsa-21.jpg|left|thumb|220x220px| Rohiblar Xaynsada kechki ibodatdan soʻng oʻz xonalariga tushishadi. Koreya madaniyati buddizmdan chuqur taʼsirlangan, chunki buddizm Koreya madaniyatining oʻziga xos jihatiga aylanib ulgurgan edi, shu jumladan, buddist boʻlmagan koreyslar tomonidan amal qiladigan dunyoviy koreys anʼanalari ham buddizm qoidalariga asoslangan. 2005-yilda hukumat tomonidan oʻtkazilgan soʻrovlar shuni koʻrsatdiki, janubiy koreyaliklarning chorak qismi buddizm diniga eʼtiqod qiladi. Biroq, Janubiy Koreyadagi buddistlarning haqiqiy soni noaniq, chunki nasroniy aholidan farqli oʻlaroq, buddistlarni aniqlashning aniq yoki eksklyuziv mezonlari mavjud emas. Buddizmning anʼanaviy koreys madaniyatiga qoʻshilishi sababli u rasmiy din emas, balki falsafa va madaniy asos deb qaraladi. Natijada, oʻsha hududdagi aholidan boshqa koʻplab odamlar ham buddizm taʼsir etgan ayrim anʼanalarga rioya qiladigan boʻlganlar. Shunday qilib, dunyoviy dindorlar yoki boshqa dinlarga ergashmaydigan eʼtiqod taʼsirida boʻlganlarni hisobga olsak, Janubiy Koreyada buddistlar soni ancha koʻp deb hisoblanadi. Xuddi shunday, Shimoliy Koreyada buddistlar aholining 4,5 % ni tashkil qilsalar, aholining ancha katta qismi (70 % dan ortigʻi) buddist falsafasi va urf-odatlari taʼsiridagi ateistlardan iborat.
Emilia Brodin
Klubdagi karyerasi
Brodin 2008-yilda Damalsvenskandan tushib ketishdan oldin Balinge bilan uch mavsum oʻtkazdi. 2009-yilgi mavsum oldidan u Tyresö FF taklifini rad etdi va uning oʻrniga AIKga qoʻshildi. 2010-yilda AIK quyi ligaga tushib qolganida, hafsalasi pir boʻlgan Brodin Tyresyoga koʻchib oʻtdi bu qarorini terma jamoaga oʻtish uchun Damalsvenskan futbolini oʻynashni davom ettirish kerakligini tushuntirib oʻtgan. left|thumb| 2013-yilda Tyresöda o'ynagan Tyresö 2012-yilgi mavsumda birinchi marta Damallsvenskan unvonini qoʻlga kiritdi va Brodin oʻzining birinchi liga gʻolibligi medalini koʻksiga taqdi. Tyresyoda oʻrinlar uchun raqobat kuchayib borayotgani sababli, Brodin 2013-yil oʻrtasidagi tanaffusda Piteaga ijara asosida koʻchib oʻtdi.
Koreys madaniyati
Buddizmning madaniyat va anʼanalarga taʼsiri
Buddizm Koreyaga 372-yilda, tarixiy Sidxarta Gautama (buddizm asoschisi) vafotidan taxminan 800 yil oʻtgach, Sobiq Qin shahridan (Shimoliy Xitoyning IV asrdagi davlati) kirib kelgan. Bu davrda mahalliy din shamanizm keng kurtak yozgan edi. Samguk yusa va Samguk sagi qadimiy yozuvlarida 4-asrda Uch shohlik davrida Koreyaga buddist taʼlimotini yoki Dxarmani birinchi boʻlib olib kelgan 3 rohibni qayd etiladi, bular: Malananta — Xitoy janubidagi Serindiya hududidan kelgan hind buddist rohibi; Sundo — Sharqiy Jin sulolasi davrida milodiy 384-yilda Janubiy Koreya yarimorolidagi Baekje qirolligida buddizmni rivojlantirgan rohib; Ado — shimoliy Xitoy davlatidan boʻlgan rohib Sobiq Qin davrida milodiy 372-yilda Markaziy Koreyadagi Silla shahriga va Shimoliy Koreyadagi Goguryeoga buddizmni olib kelgan rohib. Tabiatga sigʻinish buddizm urf-odatlariga zid boʻlmaganligi sababli, shamanizm tarafdorlari tomonidan oʻz dinlariga qoʻshilishga ruxsat berilgan. Shunday qilib, buddizmgacha boʻlgan davrda shamanistlar ruhlar qarorgohi deb hisoblagan togʻlar keyinchalik buddist ibodatxonalari joylashgan joyga aylandi.
Emilia Brodin
Klubdagi karyerasi
2013-yil noyabr oyida Brodin boshqa klublar qiziqish bildirayotganiga qaramay, uni Pitea klubiga toʻlaqonli ravishda oʻtkazdi. 2015-yilda Piteåga uchinchi oʻrinni egallashga yordam berganidan soʻng, u Stokgolma, Djurgårdens IF ga joʻnab ketdi.
Koreys madaniyati
Buddizmning madaniyat va anʼanalarga taʼsiri
Garchi u dastlab Goryo (918—1392) davrida davlat mafkurasi sifatida qoʻllab-quvvatlangan boʻlsa ham, Koreyadagi buddizm Choson (milodiy 1392—1897) davrida besh yuz yildan ortiq davom etgan qattiq repressiyaga uchradi. Bu davrda neo-konfutsiylik buddizmning oldingi hukmronligini yengib chiqdi. Buddist rohiblar Yaponiyaning Koreyaga bosqinini qaytarishga yordam berganidan keyingina (1592—1598) buddistlarni taʼqib qilish toʻxtatildi. Koreyada buddizm 1910-yildan 1945-yilgacha davom etgan mustamlakachilik davrida mavqei biroz mustahkamlandi, Choson davrining oxirigacha oʻzining ommaviyligini saqlab qoldi. Biroq, bu buddist rohiblar nafaqat 1945-yilda yapon hukmronligiga chek qoʻyishdi, balki oʻzlarining anʼanalari va amaliyotlarini isloh qilish orqali oʻzlarining oʻziga xos va alohida diniy oʻziga xosliklarini namoyon etdilar. Ular koʻplab buddist jamiyatlariga asos soldilar va rohiblarning yosh avlodi Mingung Pulgyo yoki „xalq uchun buddizm“ mafkurasini yaratdilar. Bu mafkuraning ahamiyati shundaki, u oddiy erkaklarning kundalik masalalariga eʼtibor bergan rohiblar tomonidan yaratilgan.
Emilia Brodin
Klubdagi karyerasi
2017-yil yanvar oyida jiddiy tizza jarohati Brodinni butun 2017 Damallsvenskan mavsumi va UEFA Ayollar Yevro-2017 musobaqalarida qatnasha olmadi. Garchi bu uning Djurgårdens bilan shartnomasining soʻnggi yili boʻlsa-da, u 2017-yil oktyabr oyida shartnomani yana bir yilga uzaytirilganidan xursand edi va 2018-yilda toʻliq jismoniy holatga qaytishini kutgan.
Koreys madaniyati
Keramika
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/Korea_-_Seoul_-_National_Museum_-_Incense_Burner_0252-06a.jpg/200px-Korea_-_Seoul_-_National_Museum_-_Incense_Burner_0252-06a.jpg|thumb|267x267px| Goryeo sulolasiga mansub seladon tutatqisi Goryeo davrida yashil nefritdan yasalgan seladon buyumlari mashhurlikka erishdi. XII asrda turli xil ranglarda yanada murakkab bezaklarni yaratishga imkon beruvchi murakkab inlaying usullari ixtiro qilindi. „Koreya sanʼati“ asarida Evelyn MacCun shunday deydi: "XII asrda sopol buyumlar ishlab chiqarish eng yuqori darajaga yetdi. Chorak asrda bir vaqtning oʻzida bir nechta yangi uslublar paydo boʻldi, ulardan biri boʻlmish keramika buyumlar ishlab chiqarish sanoatini — koreys ixtirosi deya atash mumkin . "Ikkinchi jahon urushidan keyin Angliyaning Viktoriya va Albert muzeyi xodimi William Bowyer Honey shunday deb yozgan edi: „Eng yaxshi koreys buyumlari nafaqat original, balki ular hozirgacha qilingan eng yaxshilari hamdur, shuningdek, bu kulolchilik buyumlari turli tashqi taʼsirlarga uchramagan edi. Ularda kulolchilikka xos boʻlgan barcha fazilatlar mujassam. Bu koreys kulollari, hatto xitoyliklar ham erisha olmagan choʻqqilarga yetishganligini bildiradi.“
Emilia Brodin
Klubdagi karyerasi
2018-yil mart oyida Brodin birinchi farzandiga homilador ekanligini eʼlon qildi. U tizzasidan olgan jarohatidan keyin mashgʻulotlarni qayta boshlagan boʻlsa-da, futbolga qaytish rejalarini toʻxtatib qoʻyishga majbur boʻldi.
Koreys madaniyati
Keramika
Oq chinni XV asrda juda tez mashhur boʻldi va tez orada seladon idishlarini ortda qoldirdi. Oq chinnilar odatda boʻyalgan yoki mis bilan bezatilgan koʻrinishda yasalgan.
Emilia Brodin
Xalqaro karyera
thumb 19 yoshgacha boʻlgan Shvetsiya terma jamoasi safida Brodin 2009-yil U-19 Yevropa chempionatida oʻynadi, u yerda u UEFA.com tomonidan eng yaxshi 10 ta oʻyinchidan biri, shuningdek, 2010-yil U-20 Jahon chempionatida tanlangan jamoa sardori sifatida oʻyin oʻynagan. Oxirgi musobaqada Brodin chorak finalda Kolumbiyadan 2:0 hisobidagi magʻlubiyat bilan yakunlangan uchrashuvida Shvetsiyaning tarkibida toʻliq maydonda harakat qildi.
Koreys madaniyati
Keramika
XVI asrda Imjin urushlari paytida koreys kulollari Yaponiyaga olib kelindi va u yerda ular yapon kulolchiligiga katta taʼsir koʻrsatdilar. Bugungi kunda koʻplab yapon kulolchilik oilalari oʻzlarining sanʼati hamda ajdodlarini Koreya yarim orolini bosib olishga urinishlari paytida qoʻlga olgan ushbu koreys kulollariga borib taqalishini aytadilar.
Choson davrida (XVII asr oxiri) koʻk-oq chinnilar mashhurlikka erishdi. Mazkur chinnilar oq chinni ustida och koʻk rangga boʻyash orqali tayyorlanadi.
Emilia Brodin
Xalqaro karyera
Brodin 2014-yil 8-fevralda Amyen shahrida Fransiyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida 3:0 hisobida magʻlub boʻlgan Shvetsiya terma jamoasi safida debyut qildi 2015-yil may oyida Brodin va Pitea jamoadoshi Hilda Karlen Shvetsiya terma jamoasining 2015-yilda Kanadada boʻlib oʻtadigan ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga qoʻshilishlari tasdiqlandi.
Koreys madaniyati
Raqs va jang sanʼati
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/Korean_sword_dance-Jinju_geommu-03.jpg/200px-Korean_sword_dance-Jinju_geommu-03.jpg|thumb|200x200px| Jinju geommu Koreyada saroy raqsi va xalq raqsi oʻrtasida farq bor. Keng tarqalgan saroy raqslari — ziyofatlarda ijro etiladigan jeongjaemu (정재무) va koreyslarning Konfutsiy marosimlarida ijro etiladigan ilmu (일무) kabilar keng tarqalgan. Shuningdek, Jeongjaemu mahalliy raqslarga (향악정재, hyangak jeongjae) va Oʻrta Osiyo va Xitoydan olib kelingan shakllari ham mavjud. Ilmu fuqarolik raqsi (문무, munmu) va harbiy raqsga (무무, mumu) ham koreyslarning milliy raqslari sirasiga kiradi. Koreyaning koʻplab mintaqalarida koʻplab niqob dramalari va niqobli raqslar ijro etiladi. Anʼanaviy kiyim — bu genja, bu ayollar bayramlarda kiyadigan maxsus kiyimi boʻlib, raqslarda ayollar shu libosda boʻladilar. mazkur libosning yoqa qismida bir nechta pushti rangdagi naqshlar tasvirlangan boʻladi.
Toʻy raqslarining anʼanaviy xoreografiyasi koʻplab zamonaviy spektakllarda oʻz aksini topgan. Mamlakatdagi kuchli raqs anʼanasi bugungi kungacha davom etmoqda, soʻnggi bir necha oʻn yilliklar davomida koʻplab raqs guruhlari tashkil topgan.
Taekkyon, anʼanaviy koreys jang sanʼati, klassik koreys raqsida asosiy markaziy oʻrinni egallaydi. Taekkyon yaxlit harakatning toʻliq tizimi boʻlib, Koreyaning niqob, raqs va boshqa anʼanaviy sanʼat turlariga moslashgan asosiy texnikasini oʻzida namoyon etadi. Taekvondo, koreys jang sanʼati ham 1940-yillarda Koreyada rivojlana boshlagan.
Taviriy sanʼat
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/Horse_back_archery_AD_4C.jpg/200px-Horse_back_archery_AD_4C.jpg|right|thumb|200x200px| V asrda Koreyada otda turib kamondan otish Koreya yarim orolida topilgan eng qadimgi rasmlar tarixiy davrlarning petrogliflaridir. Buddizmning Hindistondan Xitoy orqali kirib kelishi bilan tasviriy sanʼatning turli usullar joriy etildi. Ushbu texnikalar tezda anʼanaviy tasviriy sanʼatga moslashib ommalashib ketdi. Ammo, mazkur usullar mahalliy texnikalarni ham oʻzida saqlab qoldi. Ular orasida Goguryeo qabrining devoriy suratlari ham bor edi. Koʻpgina qabrlar ichidagi bu devor rasmlari qadimgi Goguryeo xalqining marosimlari, urushlari, meʼmorchiligi va kundalik hayoti haqida bebaho tushunchalar beruvchi qadimiy artefaklar hisoblanadi. Goguryeoning vorisi boʻlgan Balxae qirolligi anʼanaviy Goguryeo elementlarining katta qismini oʻzlashtirgan.
Tabiiy landshaftlar, gullar va qushlar kabi mavzular Koreyada mashhur boʻlgan va oʻz oʻrnida naturalizmga moyillik belgilari yaqqol sezilib turgan. Murakkab eng keng tarqalgan materiallar tut qogʻoziga yoki ipak hisoblangan.
Choson davrida koreys rangtasvir sanʼatining chaekgeori (kitoblar rasmlari) va munjado (harflar rasmlari) kabi yangi janrlari rivojlanib, koreys madaniyatida kitobga boʻlgan ishtiyoqni va oʻrganishni yanada keng miqyosida rivojlanishiga sabab boʻldi.
Sanʼat ham anʼanaviy, ham realizm taʼsiri ostida yanada rivojlangan. Misol uchun, Hanning „Temir zavodidagi tanaffus vaqti“ fotografiyasida muskulli erkaklarning ter toʻkayotgani va beton quyish sexida tunuka idishlardan suv ichishi tasvirlangan. Jeong Sonning „Kumgang tog‘idagi Chonnyo cho‘qqisi“ tasviri esa tuman qoplagan baland qoyalardan iborat klassik Koreya manzarasi ifoda etadi.
Hunarmandchilik
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/%EC%B2%AD%ED%99%94%EB%B0%B1%EC%9E%90%EC%A7%84%EC%82%AC%EC%B1%84%EB%B3%B5%EC%88%AD%EC%95%84%EC%97%B0%EC%A0%81.jpg/180px-%EC%B2%AD%ED%99%94%EB%B0%B1%EC%9E%90%EC%A7%84%EC%82%AC%EC%B1%84%EB%B3%B5%EC%88%AD%EC%95%84%EC%97%B0%EC%A0%81.jpg|right|thumb|180x180px| Moviy va oq chinni shaftoli shaklidagi suv tomizgichi, XVIII asr Joseon sulolasi link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/78/Korea-Joseon-Lacquer_drawer-01.jpg/200px-Korea-Joseon-Lacquer_drawer-01.jpg|left|thumb|200x200px| Seuldagi Koreya Milliy muzeyida marvarid [[Lok|naqshli lak tortmasi]] Koreyada ishlab chiqarilgan noyob hunarmandchilik toʻplamlari mavjud. Hunarmandchilik sanʼatlarining aksariyat naʼmunalari kundalik foydalanish uchungina yaratilgan boʻlib, koʻpincha estetikaga emas, balki amaliy foydalanishga koʻproq ahamiyat qaratiladi. Anʼanalarga koʻra, uy anjomlari sifatida metall, yogʻoch, mato, lak va sopol buyumlar ishlatilgan, ammo keyinchalik shisha, teri yoki qogʻoz buyumlari ham muomalaga kiritilgan.
Koʻplab murakkab va puxta ishlab chiqilgan hunarmandchilik buyumlari, jumladan, zarhal tojlar, naqshli sopol idishlar, qozonlar yoki bezaklar qazilma ishlari davomida topilgan. Goryeo davrida bronzadan foydalanish juda rivojlangan. Jez, yaʼni misning uchdan bir qismi rux dan iborat qorishma, koreys hunarmandchiligida ayniqsa mashhur materiallardan biri sifatida qadirlangan. Ammo sulola seladon buyumlaridan foydalanishi bilan mashhur.
Choson davridagi eng mashhur hunarmandchilik buyumlari chinnidan yasalgan va ularning asosi koʻk rangdagi naqshlar bilan bezatilgan. Oʻsha davrda yogʻochsozlik ham rivojlangan boʻlib, shkaflar, sandiqlar, stollar yoki tortmalarni oʻz ichiga olgan yanada murakkab mebel qismlariga yasashlikka sabab boʻlgan. Koreya mebel yasash sanʼati Osiyo va dunyoning eng katta yogʻochga ishlov berish maktablaridan biri sifatida tanilgan. Bu kamida XVII asrdan beri oʻzgarmagan anʼanani saqlab qolgan ming yillikdan koʻproq vaqtga borib taqaladigan hunarmandchilikning bir qismidir. Aynan shu anʼana koreys mebellarini butun dunyo boʻylab antikvar buyum sotuvchilari va kollektorlar tomonidan ekzotik mebellarning eng koʻp savdoga qoʻyilgan sanʼat asariga aylantirdi. Koreyaliklar uslubi sifatida tan olinadigan bu noyob sanʼat Gʻarb tomonidan faqat 1940-yillar oxiri va 1950-yillardagi „kashf qilingan“.
Ksilografiya
1234-yilda Koreyada Choy Yong-u tomonidan tuzilgan 50 jildlik „Oʻtmish va hozirgi marosimlar uchun belgilangan matnlar“da quyma metall koʻchma turi qoʻllanilgan, ammo bugungi kungacha bu kitobning birorta nusxasi saqlanib qolmagan. 1377-yili ksilografiyaning jikji uslubi yaratilgan. Metall harakatlanuvchi turning bu uslubi fransuz olimi Anri-Jan Martin tomonidan „Gutenberg turiga juda oʻxshash“ deb taʼriflangan. left|thumb|Eng qadimgi kitob boʻlgan „Jikji“ (1377-yil) ni chop etishda foydalanilgan harakatlanuvchi moslama. Koʻchma tur Koreyada hech qachon yogʻoch oʻymakorligi oʻrnini bosa olmaydi. Darhaqiqat, hatto Hangulning tarqalishi ham yogʻochdan yasalgan buyumlar orqali amalga oshirilgan. Umumiy taxmin shundan iboratki, 200 000 dan ortiq individual turdagi elementlarni ishlab chiqarish xarajati tufayli harakatlanuvchi tip xitoycha belgilar qoʻllanilgan kitoblarni blokli chop etishda qoʻllanilmaydi. Yagona nusxadan koʻproq nusxa koʻchirishdan boshqa holatlar uchun undan bor-yoʻgʻi bir yoki ikkitagina nusxa olishda yogʻochdan yasalgan bosmadan foydalanish uslubi ham kotibga toʻladigan pul miqdorining koʻpligi sababli ham iqtisodiy jihatdan samarali hisoblanmagan. Buyuk Sejong XV asrda alifbo tizimi boʻlgan hangul tilini kiritgan boʻlsa-da, hangul XX asrga kelibgina Hanja​​ oʻrnini egallay oldi. Xitoydan farqli oʻlaroq, koʻchma turdagi tizim asosan yuqori qatlamli elita Koreya jamiyatida saqlanib qolgan:Bugungi kunda koreys madaniyati tarixiy ksilografiya sanʼatini qayta tiklash va tarixiy qoʻlyozmalarni avvaldagidek yaratish uchun bir qator ishlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, master Im Inho 2011-yildan 2015-yilga qadar qadimiy Jikji qoʻlyozmasini oʻz aslidek qayta tiklash uchun ksilografiya metall qurilmasini qayta ishlab chiqdi.
Musiqa
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/Farmer_dance.jpg/220px-Farmer_dance.jpg|left|thumb| Pungmul Xalq musiqasi va saroy musiqasi oʻrtasida janrlar farqi mavjud. Koreys xalq musiqasi xilma-xil va murakkab, biroq xalq musiqasining barcha shakllari ritmlar to‘plamini (koreyscha 장단, Jangdan deb ataladi) va erkin belgilangan melodik rejimlar to‘plamini oʻzida namoyon etadi. Koreys xalq musiqasi — bu bir xonanda va bir barabanchi tomonidan ijro etiladigan Pansori (판소리) deb nomlanuvchi qoʻshiqdir. Baʼzan raqqosalar va baxshilar ham boʻlishi mumkin. Ular YuNESKOning „Dunyo xotirasi“ kitobida nomoddiy madaniy meroslar qatoriga kiritilgan, shuningdek, baraban chalib, raqsga tushiladigan va qoʻshiq kuylash orqali ijro etiladigan qoʻshiq turi Pungmul (풍물) ham shu roʻyxatdan joy olgan. Samul Nori — Pungmul va Sanjo (산조) asosida yaratilgan koreys anʼanaviy musiqasi hisoblanadi. U tezkor templarda pauzasiz ijro etiladi. Yana bir musiqa turi Nongak (농악) esa „dehqon musiqasi“ degan maʼnoni anglatadi.
Koreys saroy musiqasining kuylanishini 1392-yilda Choson sulolasi davrida kuzatish mumkin. Koreys saroy musiqalariga A-ak, Dang-ak va Hyang-ak lar kiradi. Koreys qadimiy musiqalari hali ham koʻp ijro etiladi va kuylanadi.
Anʼanaviy uylar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/Korea-Seoul-Namsangol-02.jpg/250px-Korea-Seoul-Namsangol-02.jpg|thumb|250x250px| Anʼanaviy uy, hanok (hano) link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/Korea_south_traditional_house.jpg/200px-Korea_south_traditional_house.jpg|left|thumb|200x200px| Anʼanaviy dehqon uyi; Xalq qishlogʻi, Seul Koreyslarning anʼanaviy uylari Hanok (hangul :한옥) deb ataladi. Yashash joylari doimiy ravishda anʼanaviy geomantika yordamida tanlanadi. Qadimgi davrlardan beri geomansiya Koreya madaniyati va koreys shamanizmining muhim qismi boʻlgan boʻlsa ham, keyinchalik Koreya tarixining Uch qirollik davrida geomansiya Xitoy tomonidan qayta shakllantirilgan.
Uyni iloji boricha koʻproq quyosh nuri olish uchun tepalikka va janubga qaragan holda qurish kerak. Ushbu yoʻnalish orqali uy qurish hali ham zamonaviy Koreyada qoʻllanilib kelinmoqda.
Alibey, Adıyaman
tarixi
1990-yil oxirida qishloq deb atalgan.
Koreys madaniyati
Anʼanaviy uylar
Geomansiya, shuningdek, binoning shakliga, uning yoʻnalishiga va uy qurilgan material turiga taʼsir oʻtkazadi.
Emilia Brodin
Xalqaro karyera
2016-yil 8-aprel kuni Brodin Shvetsiya kattalar terma jamoasi uchun birinchi golini urdi va Gollandiyada boʻlib oʻtgan 2017-yilgi Yevropa chempionati saralash oʻyinida Shvetsiya Popradda Slovakiyani 3:0 hisobida magʻlub etdi va hisobni 1:0ga yetkazdi. 2016-yil may oyi oʻrtalarida menisk jarohati boʻyicha jarrohlik amaliyotini oʻtkazilishi zarurligiga qaramay, Brodin Shvetsiyaning 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari uchun 18 nafar futbolchidan iborat tarkibiga kiritilgan. U oʻz tanlovini "orzular roʻyobga chiqdi" deb taʼrifladi. U mezbon Braziliyaga qarshi oʻyinda 15 daqiqa maydonda harakt qildi va 5:1 hisobida magʻlubiyatga uchrashdi, soʻngra yarim finalda xuddi shu raqib ustidan gʻalaba qozondi va Shvetsiya yakunda kumush medallarni qoʻlga kiritdi
Shaxsiy hayoti
2017-yil iyul oyida Brodin oʻzining bolalikdagi sevgilisi Shvetsiya Xokkey Ligasining Djurgårdens IF xokkey jamoasi uchun professional xokkeychi Daniel Brodinga turmushga chiqdi. 2018-yil sentyabr oyida juftlikning birinchi farzandi Mila Ida ismli qizaloq dunyoga keldi.
Koreys madaniyati
Anʼanaviy uylar
Anʼanaviy koreys uylari ichki hovli (안채, anchae) va tashqi hovlidan (사랑채, sarangchae) iborat boʻladi. Shaxsiy tartib koʻp jihatdan mintaqaga va oilaning yashash tarziga bogʻliq. Aristokratlar ziyofatlar uchun tashqi hovlidan foydalangan boʻlsa, kambagʻal odamlar sarangchada qoramol boqishgan. Oila qanchalik boy boʻlsa, uy shunchalik katta boʻladi. Biroq, qiroldan tashqari har qanday oilaga 99 kandan (kan — anʼanaviy uylarda ishlatiladigan ikkita ustun orasidagi masofa) ortiq yashash joyiga ega boʻlish taqiqlangan.
Ichki hovli odatda yashash xonasi, oshxona va yogʻoch polli markaziy zaldan iborat boʻlgan. Ichki hovliga bundanda koʻproq xonalar biriktirilishi mumkin. Kambagʻal dehqonlarning tashqi hovlilari boʻlmagan. Polni isitish (온돌, ondol) Koreyada qadimgi davrlardan beri qoʻllanilgan uslublardan biridir. Asosiy qurilish materiallari — yogʻoch, loy, kafel, tosh va somon hisoblanadi. Yogʻoch va loy oʻtmishda eng keng tarqalgan qurilish ashyosi boʻlganligi sababli, hozirgi kungacha koʻp eski binolar saqlanib qolmagan.
Bogʻlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Korea-Gyeongbokgung-Hyangwonjeong-01.jpg/250px-Korea-Gyeongbokgung-Hyangwonjeong-01.jpg|thumb|250x250px| Hyangwonjeong, Gyeongbokgungdagi bogʻ, Seul Ibodatxona bogʻlari va xususiy bogʻlarning tuzilish tarkibi deyarli bir xil. Sharqiy Osiyodagi koreys bogʻdorchiligiga asosan koreys shamanizmi va koreys xalq dini taʼsir koʻrsatgan. Shamanizm tabiat va uning sirlariga katta eʼtibor qaratadi, tabiatdagi oʻzgarmas tartibning tafsilotlariga ham alohida yondashiladi. Bogʻni sunʼiy elementlar bilan toʻldiradigan yapon va xitoy bogʻlaridan farqli oʻlaroq, anʼanaviy koreys bogʻlari sunʼiylikdan qochishadi, bogʻni „tabiatdan koʻra tabiiyroq“ koʻrinishda yaratishga harakat qilishadi.
Lotus hovuzi Koreya bogʻidagi muhim ahamiyatli jorlardan biri hisoblanadi. Agar tabiiy oqim paydo boʻlsa, koʻpincha uning atrofida hovuz suvini tomosha qilishdan zavqlanish imkonini beruvchi vaqtinchalik pavilon bunyod etiladi. Terasli gul yotoqlari anʼanaviy koreys bogʻlarida keng tarqalgan xususiyatlardan biridir.
Gyeongju yaqinida joylashgan Poseokjeong yodgorligi Silla davrida qurilgan. Bu anʼanaviy koreys bogʻlarida suvning muhim ahamiyatga ega ekanligi kishi eʼtiborini tortadi. Poseokjeong bogʻida abalon (issiq dengiz molyuskasi) shaklidagi hovuzlar barpo etilgan. Silla shohligining soʻnggi kunlarida shohning mehmonlari hovuz atrofidagi qurilgan ayvonlarda oʻtirganliklari hamda, ziyofat paytida hovuzda sharob koʻzalari suzib yurganligini koʻrganliklari haqida oʻz qoʻlyozmalarida qayd etadilar
Milliy liboslar
Hanbok (한복, 韓服) (KXDRda joseonot (조선옷) nomi bilan tanilgan) qadim zamonlardan beri kiyilib kelinadigan anʼanaviy libos turi. Hanbok koʻylak (jeogori ) va yubkadan (chima) iborat.
Hanbokning kelib chiqish tarixi Koreya yarim orolidagi Uch Qirollik davriga borib taqaladi. XXI asrgacha jeogori, shim va chima kabi asosiy hanbok qismlari tuzilishi oʻzgarmagan, lekin vaqt oʻtishi bilan libosning uzunligi, kengligi va shakli avvalgi oʻlchamlaridan biroz boshqacharoq tarzda tikila boshlandi.
Ijtimoiy maqomga koʻra, koreyslar turlicha kiyinishgan, bu kiyimni ijtimoiy darajaning muhim belgisiga aylantirgan. Taʼsirchan, lekin baʼzan noqulay liboslar hukmron sinf va qirol oilasi vakillari tomonidan kiyilgan. Bu yuqori tabaqalar oddiy odamlardan ajraib turish uchun zargarlik buyumlaridan ham foydalanganlar. Ayollar uchun anʼanaviy zargarlik buyumlari maʼlum tabiat elementlari shaklidagi marjon koʻrinishida yasalgan. Zargarlik buyumlari qimmatbaho toshlardan tayyorlangan va ipak do‘ppi tutashtirilgan.
Oddiy odamlar koʻpincha boʻyalmagan oddiy kiyimlar bilan cheklangan. Ushbu kundalik kiyim Choson davrida nisbatan deyarli oʻzgarishlarga uchramadi. Asosiy kundalik kiyim avvalgidek saqlanib qoldi, lekin rasmiy va tantanali marosim liboslaridagi naqshlar sulolaning nelgilari bilan boyitildi.
Qorachoy avtonom viloyati
Qorachoy avtonom viloyati — 1926-yil 26-aprelda tashkil etilgan Sovet Ittifoqidagi avtonom viloyat. U 1926-yilda Qorachoy-Cherkess avtonom viloyatining boʻlinishi natijasida tashkil topdi va Qorachoy va Cherkess avtonom viloyatlarini yaratdi. Qorachoy avtonom viloyati Ikkinchi Jahon urushi paytida qorachoy xalqi nemislar bilan hamkorlik qilgani uchun viloyat xalqi Markaziy Osiyoga surgun qilinganida tarqatib yuborilgan. Shu vaqt ichida hududning bir qismi Gruziya SSR tarkibiga kiritildi. 1957-yilda u va Cherkess avtonom viloyati bilan birlashtirilib, Qorachay-Cherkess avtonom viloyati tashkil etildi.
Koreys madaniyati
Milliy liboslar
Qishda odamlar paxtadan tikilgan koʻylaklar kiyishgan. Moʻynali kiyimlar ham keng tarqalgan oʻz davrida urfga kirgan. Oddiy odamlar odatda toza oq boʻyalmagan materiallarni kiyishganligi sababli, ularni baʼzan oq libosli odamlar deb ham atashgan.
Hanboklar maqsadlariga koʻra quyidagicha tasniflanadi: kundalik kiyim, tantanali kiyim va maxsus kiyim. Tantanali liboslar rasmiy tadbirlarda, jumladan, bolaning birinchi tugʻilgan kuni (doljanchi), toʻy yoki dafn marosimida kiyiladi. Shamanlar, amaldorlar uchun maxsus liboslar tikilgan boʻlib, odatda oddiy xalq vakillari bunday hanboklarni kiymaydilar.
Oʻn yilliklar davomida doimiy boʻlib kelgan narsani oʻzgartirish taklifi avvaliga jamiyatga u qadar maqul kelmaydi. Parkdan Koreya hududidan tashqarida doʻkon ochishini soʻrashganda, u juda taʼsirlanadi. Hanbokning koʻplab tanqidchilari unga oʻz faoliyatini toʻxtatishi va hanbok hukmronligiga qarshi chiqamslikni tavsiya etgan boʻlsalar-da, u oʻz izlanishlaridan voz kechmaydi. Hanbok oʻziga xos tarzda chiroyli kiyim boʻlganligi sababli, koʻpchilik uni oʻzgartirmaslikka harakat qilgan. Avom xalqning ayrimlari esa hanbok libosini Koreya hududidan tashqariga chiqarmaslik tarafdori hisoblanadilar. Shunga qaramay, dizaynerlar bu libosni dunyoning boshqa mamalakatlarida ham namoyish etib kelmoqdalar.
Korean In Me dizayn brendi tomonidan butun dunyo xalqlari tomonidan yaxshi qabul qilingan zamonaviy hanbok kolleksiyasini ham chiqargan. Ularning dizaynlarida dastlab qirollik uchun moʻljallangan kashta gullari bilan tikilgan ajdarlar va qaqnus qushi naqshlaritasvirlangan boʻlsa, sharaf va boylikni ifodalovchi toʻy liboslarida kashta gullari bilan tikilgan pionlar tasviri mavjud. Hanbokni Koreya madaniyati va merosini oʻzida namoyon etuvchi koʻp yillik dizayn sifatida etirof etish mumkin.
Soʻnggi yillarda K-Pop (Koreya pop musiqasi) ga eʼtibor kuchayishi bilan Koreya madaniyatiga boʻlgan qiziqish eng yuqori darajaga koʻtarildi. BTS, BlackPink, KARD va boshqa koʻplab guruhlar video-kliplarda, mukofot olish shou marosimlarida va boshqa ommaviy chiqishlarda Hanbok kiygan holda oʻz madaniyati va merosini namoyish etgani uchun maqtovga sazovor boʻlgan.
Milliy oʻyinlar
thumb|Koreys milliy oʻyini yut pan Mingsognol-i(민소놀이)- bu koreys xalqining anʼanaviy oʻyini. Qadim zamonlardan beri u asosan bolalar oʻrtasida aqliy qobiliyatni rivojlantirish yoki oddiy odamlarning quvonchli bayram va marosimlarida shunchaki oʻyin-kulgu uchun oʻynaladi. Xalq o‘yinlaridan har qanday yoshdagi kishilar bahramand bo‘lishi mumkin, holbuki, faqat kattalar o‘ynaydigan o‘yinlar, o‘g‘il-qiz bolalar o‘yinlari, yoki faqatgina ayollar yo erkaklar o‘rtasida o‘ynaladigan o‘yin turlari ham mavjud.
Baduk (바둑) — ikki oʻyinchi navbatma-navbat qora va oq toshlarni taxtaga qoʻyib, uyga egalik qilish maqsadida bellashilinadigan oʻyin turi. Bu, shuningdek, 19 gorizontal va vertikal chiziqli shaxmat taxtasida har bir chorrahada (jami 361 ta) tosh qoʻyish orqali hujum qilish va himoya qilish bilan oʻynaluvchi strategiyik jarayon hamdur. Koreya Respublikasi, Xitoy Xalq Respublikasi va Yaponiya kabi Sharqiy Osiyo mamlakatlari orasida mashhur boʻlib, har bir davlat biroz boshqacha qoidalarni qabul qiladi. Go qadimgi Xitoyda paydo boʻlgan, ammo uning kelib chiqishi aniq emas. Koreyada XX asr boshlariga qadar oʻz qoidalaridan foydalangan holda oʻynaladigan oʻyin — Baduk keng tarqalgan edi, ammo Koreya ozod boʻlgandan keyin zamonaviy Baduk Yaponiyadan kelib chiqqan degan tahminlar kuchayd. Bugungi kunda Baduk oʻynaydiganlar soni ancha kamaygan.
Jang-gi (장기 (將棋)) — ikki tomonga, Qing va Xongga (yoki Cho va Xan) boʻlingan va armiyaga qoʻmondonlik qiladigan bosh qoʻmondon nuqtai nazaridan operatsiyani rejalashtiruvchi va amalga oshiradigan mavhum strategik stol oʻyini. Har biri 16 donaga ega va gʻolib raqibning qirolini qoʻlga kiritishi kerak. Undan asosan Koreya Respublikasi, Koreya Xalq Demokratik Respublikasi, Xitoy (ayniqsa, Yanbian Koreya avtonom prefekturasi) va Yaponiya kabi mamlakatlardagi koreyslar foydalanadi. Eng ahamiyatli jihati shundan iboratki, Xitoy shaxmatini Koreyadagi Uch Qirollik davrining ilk davri Xansagun davrida koʻchib kelgan minglab odamlar tarqatgan. Aytishlaricha, u koreyslarning didiga mos ravishda takomillashtirilib, hozirgi holatga kelgan.
Koreys oshxonasi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/Korean_cuisine-Bibimbap-08.jpg/200px-Korean_cuisine-Bibimbap-08.jpg|thumb|200x200px| Bibimbap Guruch Koreyaning asosiy taomidir. Yaqin vaqtgacha deyarli faqat qishloq xoʻjaligi mamlakati boʻlgan Koreyada asosiy retseptlar anʼanaviy tajribalar asosida shakllantirildi. Koreyada asosiy ekinlar guruch, arpa va loviya hisoblanadi, ammo koreys oshxonasida koʻplab qoʻshimcha mahsulotlardan ham foydalaniladi. Baliq va boshqa dengiz mahsulotlari ham muhim ahamiyatga ega, chunki Koreya yarim orolda joylashgan boʻlib atrofidagi dengizlar aholiga doimiy baliq bilan taʼminlanish imkonini beradi.
Fermentlarga boy retseptlar ham qadimgi davrlarda ishlab chiqilgan va koʻpincha anʼanaviy koreys taomlarini tavsiflaydi. Bularga tuzlangan baliq va tuzlangan sabzavotlar kiradi. Bunday oziq-ovqatlar inson tanasini qishda zarur protein va vitaminlar bilan taʼminlaydi.
Kimchi Koreyaning mashhur taomlaridan biridir. Kimchi — A va C vitaminlari, tiamin, riboflavin, temir, kaltsiy, karotin va boshqalarni oʻz ichiga olgan tuzlangan sabzavotlar toʻplamidan iborat. Kimchining koʻp turlari mavjud, jumladan, karam kimchi, piyozli kimchi, bodring kimchi, turp kimchi va kunjut kimchilar keng tarqalgan. Bugungi kunda kimchi nafaqat Koreya balki boshqa davlatlarda ham sevib isteʼmol qilinadi.
Garnirlar (taomga qoʻshimcha tarzda beriluvchi yegulik) yoki Banchan (반찬; 飯饌) Koreyada odatda ovqat bilan birga isteʼmol qilinadi. Asosiy taom deyarli har doimgarnirlar bilan birga dasturxonga tortiladi. Baʼzi tez-tez isteʼmol qilinadigan garnirlarga: Kimchi, tuzlangan turp, soya novdalari, ugra (Japchae), bodring salati va ziravorli ismaloq misol boʻladi.
Tantanali, marosim va ibodat taomlari
Shuningdek, koreyaliklar tomonidan turli marosim va maxsus ibodatlar uchun bir qator taomlar yaratilgan. Ularni tantanalar uchun taomlari va marosim ovqatlari deb nomlanuvchi ikki turga boʻlish mumkin. Tantanali ovqatlar bola 100 kunlik boʻlganida, birinchi tugʻilgan kunida, toʻy marosimida va oltmishinchi tugʻilgan kunida tayyorlanadi. Marosim taomlari ayni dafn marosimlarida, ajdodlar ruhini xotirlaganda, shamanlarning qurbonliklarida va shuningdek ibodat taomlari sifatida ishlatiladi.
Ibodat taomlarining oʻziga xos xususiyati shundaki, u koreys oshxonasining beshta kuchli taʼmli ingrediyentlaridan (sarimsoq piyoz, yovvoyi rokambole, piyoz va zanjabil) va goʻshtdan foydalanmaydi.
Marosimlar va tantanalar uchun guruchli kekslar tayyorlash odat tusiga kirgan. Ovqatning rangi va retseptlar tarkibi koreyslarning mashxur mezoni in va yang muvozanatiga mos keladi.
Qirollik saroyi oshxonasi (surasang)
Bugungi kunda surasang (anʼanaviy qirollik oshxonasi) butun aholi tomonidan isteʼmol qilinadigan taomlar jamlamasini oʻz ichiga oladi. Ilgari, sabzavotli yeguliklar muhim ahamiyatga ega edi. Biroq, bugungi kunga kelib goʻsht isteʼmoli qamrovi kengaydi. Anʼanaviy taomlarga ssambap, bulgogi, sinseollo, kimchi, bibimbap va gujeolpanlar misol boʻladi.
Choy
Dastlab choy tantanali marosimllarda yoki anʼanaviy tibbiyotining bir qismi sifatida ishlatilgan. Meva, barglar, urugʻlar yoki ildizlardan tayyorlangan choylarning baʼzilari koreyslar orasida ommaviylashgan. Koreyada choyning beshta taʼmi alohida ajralib turadi, bular: shirin, nordon, shoʻr, achchiq va oʻtkir choy taʼmlaridir.
Oy taqvimi boʻyicha nishonlanadigan bayramlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c4/Korea-Daeboreumnal-Full_Moon_Festival-02.jpg/200px-Korea-Daeboreumnal-Full_Moon_Festival-02.jpg|thumb|left|200x200px| Daeboreum link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/Lotus_lantern_festival_2001.jpg/200px-Lotus_lantern_festival_2001.jpg|thumb|267x267px| Lotus chiroq festivali Anʼanaviy koreys taqvimi Oy taqvimiga asoslangan. Sanalar Koreya meridianidan hisoblanadi. Marosimlar va bayramlar koreys madaniyatidan kelib chiqqan. Koreya oy taqvimi 24 ta burilish nuqtasiga boʻlingan (절기, jeolgi), har biri taxminan 15 kun davom etadi. Oy taqvimi oʻtmishda qishloq xoʻjaligi mehnatkashlari uchun jadval vazifasini ham oʻtagan, ammo zamonaviy koreys turmush tarzida oy taqvimidan foydalanish yoʻqolib bormoqda.
Grigoriy taqvimi rasman 1895-yilda qabul qilingan, ammo anʼanaviy bayramlar va yoshni hisoblash hali ham eski oy taqvimga asoslanadi. Keksa avlodlar hali hanuz oʻz tugʻilgan kunlarini oy taqvimiga koʻra nishonlaydilar.
Bugungi kunda Koreyadagi eng katta festival bu — Seollal (anʼanaviy Koreya Yangi yili)dir. Shuningdek, Daeboreum (birinchi toʻlin oy), Dano (bahor bayrami) va Chuseok (hosil bayrami) ham koreyslarning muhimfestivallari sirasiga kiradi.
Oy taqvimiga koʻra nishonlanadigan bir qator mintaqaviy festivallar ham mavjud.
Eʼtiqodlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d5/Korea-Haeinsa-21.jpg/300px-Korea-Haeinsa-21.jpg|left|thumb|300x300px| Haeinsa ibodatxonasi Koreys xalqining asl dini shamanizm boʻlib, u qadimgi davrlardagi kabi keng tarqalmagan boʻlsa ham, hanuzgacha saqlanib qolgan. Ayol shamanlar yoki mudanglar koʻpincha turli xil vositalarga yetishish uchun turfa ruhlarning yordamiga murojaat qilishadi.
Keyinchalik buddizm va konfutsiylik Koreyaga Xitoy sulolalari bilan madaniy almashinuvlar asnosida kirib kelgan. Buddizm Goryeo sulolasining rasmiy dini sifatida tan olingan, shu sababli, bu davrda buddist rohiblarga koʻplab imtiyozlar berilgan. Biroq, Choson davrida buddizm oʻz nufuzini yoʻqotdi, shaharlarda buddist rohiblari taqiq ostiga olingan, ibodatxonalar faoliyatiga chek qoʻyilgan. Uning oʻrnida konfutsiylikning qatʼiy shakli, (baʼzilar buni xitoyliklar tomonidan qabul qilingan taʼlimotdan ham qatʼiyroq deb hisoblashadi) rasmiy falsafa asosiy dinga aylandi. Koreys konfutsiyligi seonbi sinfini oʻrganish yaʼni hokimiyat lavozimlarida ishlab turib halol hayot kechirgan koʻplab amaldorlar hayotidan naʼmuna olishga asoslangan edi.
Koreya tarixi va madaniyati Koreya yarimorolining ikkiga ajralishidan qatʼi nazar, Koreya shamanizmi, Mahayana buddizmi va konfutsiylikning anʼanaviy eʼtiqodlari koreys xalqi dinining asosiy taʼsir oʻtkazuvchisi va madaniyatining muhim jihati sifatida saqlanib qoldi. Darhaqiqat, bu anʼanalarning barchasi yuzlab yillar davomida xalq orasida ommaviylashib kelgan. Ular hali ham janubda nasroniylik  va shimol hukumati bosimiga qaramay oʻz mavqeini yoʻqotmagan holda saqlanib kelmoqda.
Jahon merosi obyektlari
Koreya hududida YuNESKOning Jahon merosi roʼyxati ga kiritilgan bir qancha obyektlar mavjud.
Changdeokgung
Changdeokgung, shuningdek, „ajoyib fazilat saroyi“ nomi bilan ham tanilgan. Saroy 1405-yildabunyod etilgan, 1592-yilda Imjin urushi paytida yonib ketgan va xarobalari 1609-yilda qayta tiklanib, hozirgi holiga keltirilgan. 300 yildan ortiq vaqt davomida Changdeokgung qirollik saroyi vazifasini bajarib kelgan. Saroy Koreya poytaxti Seul shahrida joylashgan.
Saroyning dizayni atrof-muhit koʻrinishiga mutanosib tarzda shakllantirilgan. Saroyning orqa hovlisidagi baʼzi daraxtlarning yoshi hozirda 300 dan oshganligi taxmin qilinadi. Changdeokgung 1997-yilda YuNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan.
Bulguksa
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ad/Seokguram_Buddha. JPG/260px-Seokguram_Buddha. JPG|thumb|355x355px| Seokguram inshootidagi haykal Grotto Bulguksa, shuningdek, Buddanining tarixiy ibodatxonasi va Seokguram Grottosining uyi sifatida ham tanilgan. Inshoot 751-yilda qurilgan va koʻp sonli zallardan iborat. Mazkur hududda ikkita pagoda oʻrnatilgan.
Seokguram grottosi Bulguksa ibodatxonasining ermitaji hisoblanadi. Asosiy xonada Budda haykali oʻrnatilgan. Mazkur ibodatxona va grotto 1995-yilda YuNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan.
Tripitaka Koreana va Haeinsa
Haeinsa  — Janubiy Kyonsang provinsiyasidagi katta ibodatxonadir. U dastlab 802-yilda qurilgan va dunyodagi eng qadimgi Buddist yogʻoch qoʻlyozmalari boʻlgan Tripitaka Koreana yogʻoch bloklarini oʻzida saqlagan. Ushbu yogʻoch bloklarning oʻymakor bezaklarini tayyorlash 1236-yilda boshlangan va jarayon 1251-yilda yakunlangan. Yogʻoch bloklar imperator va koreys xalqining taqvodorligidan dalolat beradi.
Tripitaka soʻzi sanskrit tilidan olingan boʻlib, buddistlarning estetik qonunlariga ishora qiluvchi uchta savat maʼnosini anglatadi. Tripitaka Koreana 81’258 darajali yogʻoch blokdan iborat va buddist yozuvlarining eng katta, eng qadimgi va eng toʻliq toʻplamidir. Ajablanarlisi shundaki, yogʻoch bloklarning birortasida xatolik yoki nuqson izlari topilmagan. Tripitaka Koreana Hanjada oʻyilgan eng chiroyli va toʻgʻri buddist qonun-qoidalar toʻplami sifatida tan olingan.
Mazkur hudud 1995-yilda YuNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan.
Hvaseong
Qal’a tekis va baland-past tepaliklardan iborat hududni qamrab oladi, bu Sharqiy Osiyoda kam uchraydigan qal’aga tjoy tanlash uslubidir. Devorlarning uzunligi 5,52 kilometrni tashkil etadi va perimetri boʻylab 41 ta ob’ekt mavjud. Bularga toʻrtta asosiy darvoza, suv yigʻish uchun hovuz, toʻrtta maxfiy darvoza va mayoq minorasi kiradi.
Hvaseong 1997-yilda YuNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan.
Namhansanseong
Namhansanseong 2014-yilda YuNESKOning Butunjahon merosi ob’ektiga aylantirildi.
Sansa, Buddistlar togʻ monastirligi
Sansa — Koreya yarim orolining janubiy viloyatida joylashgan buddist togʻ monastirlari jamlanmasidir. VII—IX asrlarda tashkil etilgan inshootlarni oʻz ichiga olgan yettita ibodatxonaning fazoviy joylashuvi Koreyaga xos boʻlgan umumiy xususiyatlarni oʻzida namoyon etadi, jumladan, yonma-yon qurilgan toʻrtta bino (Budda zali, pavilyon, maʼruza zali va yotoqxona) bilan oʻralgan „madang“ (ochiq hovli). Ular juda koʻp sonli alohida diqqatga sazovor inshootlar, ob’ektlar, hujjatlar va ziyoratgohlarni oʻz ichiga oladi. Ushbu tog 'monastirlari muqaddas joylar boʻlib, ular bugungi kungacha eʼtiqod va kundalik diniy amaliyotning yashash markazlari sifatida saqlanib qolgan.
Kesondagi tarixiy yodgorliklar va manzilgohlar
2013-yili Kesondagi tarixiy obidalar va diqqatga sazovor joylar YuNESKOning Butunjahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan.
Gochang, Hvasun va Ganghva
Gochang, Hvasun va Ganghva () 2000-yilda YuNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan. Bu hududlarda yuzlab turli megalitlarni oʻz ichiga olgan tarixiyi qabristonlar joylashgan. Bu megalitlar miloddan avvalgi I asrda katta tosh bloklaridan yaratilgan qabr toshlaridir . Megalitlarni butun dunyo boʻylab topish mumkin, ammo Gochang, Hvasun va Ganghva hududarida topilganlari boshqalaridan tubdan farq qiladi.
Gyeongju hududi
Gyeongju atrofidagi tarixiy hudud 2000-yilda YuNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan. Gyeongju Silla qirolligining poytaxti edi. Silla hukmdorlarining qabrlari hali ham shahar markazida joylashgan qabristonda saqlanmoqda. Bu qabrlar sopol tepalikka koʻmilgan, baʼzi yerlarda piramidalarga oʻxshatilgan qoyatosh xonalariga ega sagʻanalar ham uchrab turadi. Gyeongju atrofidagi hudud, xususan, Namsan togʻidan Silla davriga oid yuzlab arxeologik qazilmalar topilgan. Poseokjeong ushbu hududlar orasida eng mashhurlaridan biridir, shuningdek koʻplab koreys buddist sanʼati naʼmunalari, budda haykallari, releflar, pagodalar va asosan VII--X asrlarda qurilgan ibodatxonalar va saroylar qoldiqlari arxeologik izlanishlar davomida chuqur oʻrganilgan.
Koguryo maqbaralari majmuasi
Koguryo maqbaralari majmuasi Pxenyandagi Janubiy Pyongʻan va Shimoliy Koreyaning Janubiy Hvanghae provinsiyasi joylashgan Nampo shahridan topilgan. 2004-yil iyul oyida mazkur hudud 38-parallelning shimolidagi birinchi YuNESKOning Jahon merosi obyektiga aylantirildi.
Maqbaralar majmuasi Koreyaning Uch Qirolligidan biri boʻlgan Goguryeo davrida hukmronlik qilgan qirollar va oila aʼzolarining jami 63 ta qabrlaridan tashkil topgan. Mazkur qirollik miloddan avvalgi 32-yillarda Shimoliy Koreya va Manchuriya atrofida tashkil etilgan va 427-yilda poytaxt Pxenyanga koʻchirilgan. Bu qirollik milodiy V-VII asrlar orasida mintaqada hukmronlik qilgan.
Amadai
Amaday yoki kafel (Branchiostegus) — Malacanthidae oilasiga mansub nurli baliqlar turkumi. Barcha okeanlarning tropik va moʻtadil suvlarida tarqalgan. Turli xil turlar vakillarining maksimal tana uzunligi 24 dan 60 sm gacha oʻzgarib turadi.
Tavsif
Tana toʻrtburchaklar shaklida, boshi kvadrat; tana balandligi standart uzunlikning 22 dan 30% gacha (odatda 27%). Predorsal tizma qisqargan, lekin doimo mavjud. Boshning uzunligi standart uzunlikning 24 dan 33% gacha (odatda 28%); va bosh balandligi bosh uzunligining 82 dan 108% gacha (odatda 95%). Ko'z orbitasining diametri bosh uzunligining 20-37% (odatda 24-30%). Preoperkulumning yuqori burchagi nozik tishli, pastki chetida kam yoki yoʻq. Operakulumdagi umurtqa pogʻonasi egiluvchan va toʻmtoq. Yuqori jagʻning uchi koʻzning orqa chetidan vertikal oʻtish joyiga etib boradi. Ogʻiz terminali, biroz qiyshiq. Jagʻlarning har ikki tomonida 4 yoki 5 tadan teshik mavjud. Birinchi gill yoyida 18 dan 24 gacha gill raker mavjud. Orqa va anal qanotlari uzun va uzluksiz. Dorsal fin 6-8 (odatda 7) tikanli va 14-16 (odatda 15) yumshoq nurli. 2 ta tikanli va 11-13 (odatda 12) yumshoq nurli anal fin. Kaudal suzgich yumaloq, kesilgan yoki ikki tishli (hech qachon oy yoki vilkali), 17 ta asosiy nurga ega, ba'zan choʻzilgan boʻlaklarga ega. Tananing koʻp qismida ktenoid, boshida sikloid tarozi. Odatda 47 dan 51 gacha (faqat B. serratusda 67 dan 72 gacha) lateral chiziqda, 6 dan 11 gacha boʻlgan shkala qatorlari lateral chiziqdan, 16 dan 31 gacha boʻlgan shkalali qatorlar lateral chiziq ostida joylashgan. Umurtqalar: 24 ta, shundan 10 tasi magistral va 14 tasi kaudal. Pelagik lichinkalarning boshlarida koʻp tikanlar va tishli tizmalari bor. thumb|Branchiostegus wardi
Tasnifi
Jins 18 turni o'z ichiga oladi :
Kalai Mullabektepa
Kalai Mullabektepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Oʻrta asrlar. Buxoro viloyatining Romitan tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Shoʻrcha” MFY, Koʻxta Shoʻrcha qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Buxoro viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Qaraqullar
Qaraqullar (shuningdek,, Karagullar, Karakollar va Karakullar) — Ozarbayjonning Dashkasan tumanidagi qishloq va munisipalitetdir. 796 nafar aholi istiqomat qiladi. Munitsipalitet Qoraqullar, Qarataglar va Shahkerem qishloqlaridan iborat.
Xalqaro kimyo olimpiadasi
Xalqaro kimyo olimpiadasi (IChO) oʻrta maktab oʻquvchilari uchun har yili oʻtkazib kelinadigan akademik musobaqa hisoblanadi. Bu xalqaro fan olimpiadalaridan biridir.
Tarkibi va qoidalari
Har bir delegatsiya toʻrt nafargacha oʻquvchi va ikkita murabbiydan iborat (ulardan biri delegatsiya rahbari yoki „bosh murabbiy“ etib tayinlangan). Delegatsiya tarkibiga bir nechta mehmonlar va ilmiy kuzatuvchilar ham kirishi mumkin. Oʻquvchilar 20 yoshdan kichik boʻlishi kerak va talaba sifatida roʻyxatga olinmagan boʻlishi kerak. Xalqaro kimyo olimpiadasining Xalqaro axborot markazi Slovakiyaning Bratislava shahrida joylashgan. Xalqaro kimyo olimpiadasida ishtirok etishni xohlovchi davlatlar oʻz oʻquvchilari tadbirda qatnashishidan oldin ketma-ket ikkita olimpiadaga kuzatuvchilarni yuborishlari kerak. 2021-yilgi 53-Xalqaro kimyo olimpiadasida jami 79 ta davlat qatnashdi
Ushbu tadbirlar, shuningdek, talabalar uchun dunyoning turli burchaklaridan bir xil qiziqishlarga ega boʻlgan odamlar bilan uchrashish, turli joylarga tashrif buyurish va turli madaniyatlar bilan aloqa qilish uchun ajoyib imkoniyatdir. Musobaqaning maqsadi sifatida IChO musobaqalari turli mamlakatlardan kelgan yoshlar oʻrtasida doʻstona munosabatlarni mustahkamlashga yordam beradi; hamkorlik va xalqaro tushunishni ragʻbatlantiradilar.
Tarix
Xalqaro kimyo olimpiadasi gʻoyasi 1968-yilda sobiq Chexoslovakiyada ishlab chiqilgan U xalqaro aloqalar sonini koʻpaytirish va davlatlar oʻrtasida maʼlumot almashish maqsadida ishlab chiqilgan. Taklifnomalar Chexoslovakiya milliy qoʻmitasi tomonidan Varshava shartnomasiga aʼzo barcha mamlakatlarga yuborildi, Ruminiyadan tashqari (Ruminiya va SSSR oʻrtasidagi siyosiy muammolar tufayli). Biroq, 1968-yil may oyida Chexoslovakiya va Sovet Ittifoqi oʻrtasidagi munosabatlar shunchalik nozik boʻldiki, birinchi xalqaro musobaqada faqat Polsha va Vengriya ishtirok etdi.