cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oliy matematika
Oliy matematika - texnika, iqtisod, qishloq xujaligi va boshqa maxsus oʻquv yurtlarida oʻqitiladigan matematika boʻlimlaridan iborat kurs. Oliy matematika kursiga, asosan, analitik geometriya, oliy algebraning ayrim kiyem lari, differensial hisob, integral hisob, differensial tenglamalar kiradi. 20-asr 70-yillarida Oliy matematikaga matematik statistika, ehtimollar nazariyasi, chiziqli dasturlash va boshqa sohalar ham qoʻshildi. Baʼzan, matematikaning oʻrta maktab dasturiga kiritilmagan qismi Oliy matematika deb tushuniladi. Bu notoʻgʻri, chunki oʻrta maktab matematika dasturiga matematikaning koʻp sohalari, jumladan, analitik geometriya, matematik analiz, ehtimollar nazariyasining maʼlum qismlari kiritilgan (qarang Elementar matematika).
Tarkibi
Oliy matematika kursida quyidagilar oʻqitilishi mumkin:
Fort Washington (Maryland)
Fort Washington AQShning Maryland shtatida joylashgan shahardir. Prince George's County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
23845 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 36,3 km2. Shundan 35,2 km2 quruqlik, 1,1 km2 esa suv maydonidir.
Sormovka (Qoʻstanay tumani)
Sormovka (Сормов)— Qozogʻiston Respublikasining Qoʻstanay viloyati Qoʻstanay tumaniga qarasli qishloq. Vladimirovskiy qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 395439200.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 475 kishi (229 erkak va 246 ayol) edi. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 451 kishi (211 erkak va 240 ayol) yashagan.
Toucy
Toucy Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Auxerre tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
2602 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 74,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 35,0 km2.
NGC 2307
NGC 2307 Uchar Baliq yulduz turkumidagi SBb tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni John Herschel 1834-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Xoja jarroh yodgorlik majmuasi
Xoja jarroh yodgorlik majmuasi — Qarshi shahridagi meʼmoriy yodgorlik (14-asr). Sohibqiron Amir Temur 14-asr oxirlarida Shom yerlarini zabt etgan paytda ulugʻ sahobalardan biri Abu Ubayda Omir ibn alJarroh qabri xokidan keltirib Qarshi shahrida dafn ettirgan va u yerga maqbara qurdirgan. Maqbara buzilib ketgan. 20-asr 2-yarmida qayta tiklangan majmua maqbara, ayvon, minoradan iborat. Maqbara toʻrtburchak tarhli, peshtoq gumbazli, pishiq gʻishtdan qurilgan, bosh peshtogʻi burchaklariga burjlar ishlangan, yon devorlarida mehrob shaklidagi derazalar boʻlib, panjaralar oʻrnatilgan. Maqbara ichi ganch oʻymakorligida pardozlangan.
Ascó
Ascó Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Tarragona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 73,63 km2. Aholisi — 1634 kishi (2010).
Fountainhead-Orchard Hills
Fountainhead-Orchard Hills AQShning Maryland shtatida joylashgan shahardir. Washington County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
3844 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 9,9 km2. Shundan 9,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Qazantay
Qazantay — Qozogʻistonning Pavlodar viloyati viloyati Aqquli tumanida joylashgan qishloq. Kato kodi — 	555255200.
Treigny
Treigny Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Auxerre tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
840 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 16,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 51,8 km2.
Muhammad al-Koshgʻariy (Abu Abdulloh)
Muhammad ibn Ali al-Koshg‘ariy''' (Muvazzaʼ sohilida hijriy 705-yil (milodiy 1306-yil)da vafot etgan) — faqih, mufassir, sufiy, voiz, lug‘atshunos va nahvshunos olim bo‘lgan. Makkada yashagan, so‘ngra Yamanga kelib, bir muddat Taʼizda turgan.
Kevin Rudd
Kevin Michael Rudd (1957, 21 sentabrda tugʻilgan) Avstraliyaning 26-Bosh Vaziri (2007 yil 3 dekabridan), Avstraliya Mehnat Partiyasi rahbaridir.
Sheridan Lake (Colorado)
Sheridan Lake AQShning Colorado shtatida joylashgan shahardir. Kiowa County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
66 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 82,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,8 km2. Shundan 0,8 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 1241 m balandlikda joylashgan.
Affoux
Affoux Fransiyaning Auvergne-Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Rhône departamenti Villefranche-sur-Saône tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
340 nafar aholi istiqomat qiladi (2012). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 32 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 10,6 km2. Dengiz sathidan 498 – 960 m balandlikda joylashgan.
Ijtimoiy ideal
Adabiyotlar
Falsafa qomusiy lugʻat „OʻZBEKISTON FAYLASUFLARI MILLIY JAMIYaTI NAShRIYoTI“ „ShARQ“ NAShRIYoT-MATBAA AKSIYaDORLIK KOMPANIYaSI BOSh TAHRIRIYaTI TOShKENT — 2004
Groß Kreutz (Havel)
thumb|left|upright|Cherkov Groß Kreutz  Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Potsdam-Mittelmark tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 98,95 km2. 8197 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Groß Kreutzning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Choei Sato
Choei Sato (佐藤 長栄; 15-aprel 1951-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1978-yili 21-iyul Malayziya terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan.
Rezident Ivil 4 (2023 yilgi video oʻyin)
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Rezident Ivil 4 - bu Kepkom tomonidan 2023 yilda ishlab chiqilgan  o'yin. Bu 2005 yilgi Rezident ivil 4 o'yinining bir ko'rinishi -remeiki. O'yinchilar Amerika Qo'shma Shtatlari prezidentining qizi Eshli Gremni sirli Los Luminados kultidan qutqarishi kerak. Remeyk yangilangan syujet, yangi personajlar bilan yaxshilangan.
Rezident Ivil 4 2022-yil iyun oyida eʼlon qilingan va PleySteishn 4, 5 va Windows, Xbox  X/S uchun 2023-yil 24-martda chiqarilgan. U olqishlarga sazovor bo'ldi va dastlabki ikki hafta ichida to'rt million nusxani sotdi. Bu esa uni eng tez sotiladigan Rezident Ivil o'yinlaridan biriga aylantirdi.
O'yin jarayoni
Rezident Ivil 4 2005 yilgi Rezident ivil 4 o'yinining remeykidir. U asl nusxaga o‘xshash “yelka ustidagi” uchinchi shaxs otishma o‘yinini o‘z ichiga oladi, shu bilan birga Rezident ivil 2 (2019) va Rezident Ivil 3 (2020) remeyklaridan dizayn tomonidan boshqacha. Rezident Ivil 4 qayta ishlangan vizual tasvirlar hamda yangi personaj dizayni va fon rasmlarini o‘z ichiga oladi. Ba'zan o'yinchi ma'lum maqsadga erishish uchun jumboqlarni hal qilishi kerak. O'yinda Leon prezidentning qizi Eshlini himoya qilishi kerak.
Haqiqiy o'yinda bo'lgani kabi, o'yinchi o'z inventarlarini attashe yordamida tartibga soladi. Remeyk uchun yangi, hunarmandchilik tizimi o'yinchiga to'plangan resurslardan foydalangan holda buyumlar va o'q-dorilarni yaratishga imkon beradi. Savdogar qaytib keladi, bu o'yinchiga narsalarni sotib olish, yangilash va almashish imkonini beradi. shu bilan birga asosiy hikoya davomida bajarilishi mumkin bo'lgan yangi topshiriqlarni beradi. Haqiqiy oyinga o'xshab, jangning asosiy maqsadi dushmanlarni yo'q qilish. Biroq, Leon endi bir vaqtning o'zida harakat qilishi va qurol ishlatishi mumkin, bu unga otish paytida hujumlardan qochish imkonini beradi. Leon dushmanlarni jarohatlash va ularni itarib yuborish uchun jangovar hujumlardan foydalanishi mumkin. Yangi parrying mexanik unga pichoq bilan urilgan dushmanlarni blokirovka qilish, qarshi hujum qilish va o'ldirish imkonini beradi.
Hamzalısüleymaniye, Bergama
Hamzalisuleymaniye — Izmir viloyatining Bergama tumaniga qarashli mahalla.
Tarixi
Hamzalısüleymaniye; Ilgari maʼmuriy boʻlinma sifatida qishloq boʻlgan boʻlsa, 2012-yilgi qonun oʻzgarishidan keyin mahallaga aylandi.
Qaleh-ye Qanbar
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Qaleh-ye Qanbar ( Qal’eh -ye Qanbar va Qal’eh Qanbar)  — Eron, Loriston viloyati, Xurramobod tumani, Bayravand tumani, Beyranvand-e Jonubi qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholi soni 26 nafar kishi hamda 6 oiladan iborat.
Lammershagen
Lammershagen Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Plön tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 25,97 km2. 277 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Lammershagenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Audioslave
Audioslave amerikalik hard rock guruhi boʻlgan. Guruh 2001-yili Los Angelesda tuzilgan edi. Audioslave Kubada konsert bergan ilk amerika rock-guruhidir. Guruh 2007-yilda tarqalib ketdi.
Dunyo aholisi
Dunyo aholisi maʼlum bir vaqtda Yerda yashovchi barcha odamlar sonining umumiy yigʻindisidir. 2022-yil noyabr holatiga koʻra, dunyo aholisi taxminan 8 milliard kishidan oshiqdir.
1970-yillarga qadar dunyo aholisi giperbolik tarzda oʻsgandi; 1990-yildan boshlab esa, dunyo aholisining oʻsish surʼatining sekinlashuvi kuzatilmoqda, 1990-yilda oʻsish 87,4 millionni tashkil etgan boʻlsa, 2000-yillardagi oʻrtacha oʻsish 1963-yilga nisbatan qariyb ikki baravar kamaydi.
BMT maʼlumotlariga koʻra, 1994-2014-yillarda 60 yoshdan oshgan odamlar soni ikki baravar koʻpaydi va 2014-yilga kelib dunyoda qariyalar soni besh yoshgacha boʻlgan bolalar sonidan oshib ketdi. CIA World Factbook ning 2020-yil boʻyicha maʼlumotlariga koʻra, Yaponiya dunyodagi barcha mamlakatlar orasida eng yuqori oʻrtacha yoshiga ega — 48,6. 2020-yil holatiga koʻra, Yaponiya aholisining 29,18 foizi 65 yoshdan oshgan.
2009-yilda insoniyat tarixida birinchi marotaba shahar aholisi soni qishloq aholisi soniga tenglashdi va 3,4 milliard kishini tashkil qildi. Kelakakda ham, shahar aholisi dunyo aholisining ortib borayotgan qismini tashkil etishi kutilmoqda (yaʼni, shahar aholisi butun dunyo aholisidan tezroq oʻsishda davom etadi). 2020-yil holatiga koʻra, dunyo aholisining 56,2 % shaharlarda istiqomat qiladi. BMT tadqiqotlariga koʻra 2050-yilda dunyo aholisining 68,6 foizi shaharlarda istiqomat qiladi.
2014-yilda BMT va Vashington universiteti olimlari 2100-yilga kelib Yer aholisi 11 milliard kishiga yetadi degan xulosa kelishgandi. Vashington universiteti olimlarining keyingi (2020) hisob-kitoblariga koʻra, 2100-yilga kelib dunyo aholisi 8,8 milliard kishini tashkil qiladi.
Aholi soni boʻyicha dunyodagi eng yirik davlat — Xitoy, ikkinchi oʻrinda Hindiston turadi. 1991-yilgacha Sovet Ittifoqi aholi soni boʻyicha uchinchi oʻrinda turar edi, u parchalanganidan keyin, 2006-yildan keyin 300 milliondan ortiq aholiga ega Amerika Qoʻshma Shtatlari uchinchi oʻrinni egalladi. Indoneziya va Pokiston aholi soni boʻyicha toʻrtinchi va beshinchi oʻrinlarda; Nigeriya, Braziliya, Bangladesh, Rossiya mos ravishda oltinchi, ettinchi, sakkizinchi va toʻqqizinchi oʻrinlarni egallagan.
Milliardlar
thumb|500x500px| Ranglar boʻyicha aholi sonining 2019-yilga koʻra holati Birlashgan Millatlar Tashkilotining Aholishunoslik jamgʻarmasi maʼlumotlariga koʻra, dunyo aholisi soni yillar kesimida quyidagi qiymatga ega:
Jamgʻarma baʼzi bolalarni shartli ravishda sayyoramizning 5, 6 yoki 7 milliard aholisi deb eʼlon qilib Shartli Tadbirlar tashkil qilib turadi.
Gollandiyaning matematika va informatika markazining statistik mutaxassisi Piter Grunvaldning taxminiy hisob-kitoblariga koʻra, insoniyatning 162 ming-yillik tarixida Yerda 107 milliarddan ortiq odam tugʻilgan.
Kolsass
Kolsass Avstriyaning Tirol yerida joylashgan kommunadir. Innsbruck Land (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 3.34 km2. 1442 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Pelitli, Devrek
Pelitli — Turkiyaga qarashli Zonguldak viloyati Devrek tumanidagi qishloq.
Benisanet
Benisanet Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Tarragona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 23,1 km2. Aholisi — 1263 kishi (2010).
Bulutsuzluk Özlemi
Bulutsuzluk Özlemi (turkchadan tarjima: „Bulutsizlik Sogʻinchi“) 1984-yili tuzilgan turk rok guruhidir. Turkchada birinchi bora alternativ rok ijro etishgan. Guruh rock ashulalariga Onadoʻli ohanglarini jo etishadi.
Romain (Doubs)
Romain Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Doubs departamenti Besançon tumani tarkibiga kiradi.
Groß Lindow
Groß Lindow Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Oder-Spree tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 15,26 km2. 1837 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Groß Lindowning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Xoja Muxammad Islom Ibn Xoja Ahmad
Xoja Muxammad Islom Ibn Xoja Ahmad, Faxriddin Xoja Muhammad Islom, Xoja Islom Joʻyboriy (1493 —Buxoro—1563.15.9) — Joʻybor xojalarining mashhur namoyandasi, Buxoro shayx ulislomi.
Romain (Doubs)
Geografiyasi
Maydoni — 4,9 km2. Dengiz sathidan 294 – 458 m balandlikda joylashgan.
Xoja Muxammad Islom Ibn Xoja Ahmad
Buxoro xonlari Ubaydullaxon va Abdullaxon II ning piri. X.M.I. yoshligidan naqshbandiya tariqati asoslarini puxta oʻrgangan. Maxdumi Aʼzam unga ustozlik qilgan. X.M.I. keyinchalik naqshbandiylik tariqatini keng targʻib qilgani uchun "Piri Shastiy" unvoniga ham sazovor boʻlgan. X.M.I. yoshligidan davlat va siyosat ishlariga faol aralashgan. Buxoro hokimi Ubaydulla sulton saroyida xizmatda boʻlgan.
X.M.I. Abdullaxon II ning markazlashgan davlat tuzish yoʻlidagi qattiqqoʻl siyosatini qoʻllab quvvatlagan. Buxoro xonligidagina emas, balki butun musulmon Sharqida uning nufuzi baland boʻlgan. Hindiston, Eron, Koshgʻar, Badaxshon hukmdorlari u bilan xat yozishib turishgan. Movarounnaxrdagi siyosiy jarayonlarda Maxdumi Aʼzam vafoti (1542)dan soʻng markaziy siymo (yirik diniy ulamo) sifatida asosiy rol oʻynagan. Abdullaxon II Balx hokimi Pirmuhammadxon taklifini qabul qilib, Buxorodagi hokimligini Balxdagi hokimlikka almashmoqchi boʻlganida X.M.I. Abdullaxon II bilan uchrashib, uni bu yanglish qaroridan qaytaradi (1561).
Buxoro xonligida shu davrda qurilgan koʻplab meʼmoriy obidalar (masjidlar, madrasalar, hammomlar, sardobalar, ustaxonalar, savdo rastalari va kanallar, xonaqoh va boshqalar) otaoʻgʻil: X.M.I. va Xoja Saʼduddin nomlari bilan bogʻliqdir. X.M.I.ning Gavkushon va Joʻybor madrasalarida 8 ming jildlik ulkan kutubxonasi boʻlgan. U saxovatli va muruvvatli inson boʻlgani uchun Buxoro xalqi tomonidan "Qutbul gʻavs" ("Madadkor qutb"), yaʼni avliyo deb eʼzozlangan.
Krishan Chandar
Krishan Chandar (1914, Vazirobod — 1977, Bombey) — hind yozuvchisi va jamoat arbobi. Hozirgi zamon urdu adabiyotining yirik vakili. Hindiston taraqqiyparvar yozuvchilar uyushmasi rahbarlaridan biri (1953). Dastlabki hikoyalar toʻplami — „Tilsimi xayol“ (1937). Adibning turli janrlarda 80 ga yaqin kitobi chop etilgan. „Xoin“, „Biz vahshiymiz“ (1949) toʻplamlarida Hindistonning boʻlinishi (1947) va hind — musulmonlar qirgʻini mavzui yoritilgan. „Magʻlubiyat“ (1958), „Boʻron kurtaklari“ (1954), „Kumush yara“ (1964) romanlari, „Koʻcha ortga qaytadi“ (1961), „Ikkinchi qor yogʻishdan avval“ (1967) qissalari va avtobiografik qissalari („Loy oʻyinchoqlar“, 1956; „Xotiramdagi chinorlar“, 1968) va boshqa asarlarida Kashmir xalqi hayoti aks ettirilgan. K. Chandar „Eshakning sarguzashtlari“ (1958 — 65), „Dadar koʻprigidagi bolalar“ (1958), „Qogʻoz qayiq“ (1966) romanlaridan iborat trilogiya muallifi. K. Chandar Oʻzbekistonda boʻlgan. Asarlari xorijiy tillarga, jumladan, oʻzbek tiliga ham Amir Fayzulla, Shahzod Kenjaev va boshra tarjimonlar tomonidan tarjima qilingan.
Aigueperse (Rhône)
Aigueperse Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Rhône departamenti Villefranche-sur-Saône tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
232 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 12,6 km2. Dengiz sathidan 403 – 610 m balandlikda joylashgan.
Mahmud Toirov
Taʼlim
Toshkent universitetining filol. fakultetini tutatgan (1977).
Ijodi
Dastlabki sheʼriy toʻplami — "Ayt endi, yuragim" (1991). Shundan keyin T.ning "Biz nechun uchrapshik" (1992). "Muhabbat shevasi" (1995), "Oqnb ketgan armonlar" (1996). "Barmoqtar boda-si" (1998), "Haqni tanib" (1999). "Yuz toʻrtlik" (2002) kabi asarlari nashr etilgan. T. anʼanaviy uyelub shoiri. Sheʼrlarida oddiy insoniy tuygʻular, yurt madhi va muhabbat mavzulari aks etgan. Koʻplab sheʼrlari tanikli xonandalar tomonidan kuylangan.
Mukofotlari
"Mehnat shuxrati" ordeni bilan mukofotlangan (2001).
Krishna (daryo)
Krishna, Kistva — Hindistondagi daryo, Hindiston yarim orolning janubida. Oʻz. 1280 km, havzasining maydoni 330 ming km². Gʻarbiy Gat togʻlaridan boshlanib, Dekan yassitogʻligidan oqib oʻta-di va Bengaliya qoʻltigʻiga delta hosil qilib quyiladi. Asosiy irmogʻi —Tungabxadra daryosi. Oʻrtacha suv sarfi 1730 m³/sek, yezda toʻlib oqadi. Sugʻorishda foydalaniladi. Quyi qismida kema qatvaydi, kanal orqali Godanari daryosi bilan bogʻlangan. K. buyida Vijayanada shahri joylashgan.
Sleepy Hollow (Wyoming)
Sleepy Hollow AQShning Wyoming shtatida joylashgan shahardir. Campbell County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1177 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 0,8 km2. Shundan 0,8 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Bardzrashen, Ararat
Bardzrashen — Armanistonning Ararat viloyati Artashat tumanidagi qishloq.
Tetsuo Sugamata
Tetsuo Sugamata (菅又 哲男; 29-noyabr 1957-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1978-yili 23-iyul Singapur terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 23 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
Obruk (Kastamonu)
Obruk — Turkiyaning Kastamonu viloyati Kastamonu tuman idagi qishloq.
Krishnamurti Jiddu
Krishnamurti Jiddu (1895.25.5 yoki 1897 — Madanapalli, Madras shtati — 1986) — hind diniy mutafakkiri, yozuvchi va shoiri. 1910 -yil teosoflar (ilohiyotchilar jamiyati aʼzolari) tomonidan dunyoning yangi xaloskori deb eʼlon qilindi. Biroq 1929 -yil K. ular bilan aloqani uzdi, har qanday uyushgan diniy faoliyatda qatnashishdan voz kechdi. K.ga koʻra, haqiqat faqat ichki hissiyot asosida, shaxs koʻnglidagini bemalol yorilib gapirish holatidagina namoyon boʻladi. Har qanday tugal falsafiy va diniy tizim bunga toʻsqinlik qiladi.
Sumiton (Alabama)
Sumiton AQShning Alabama shtatida joylashgan shahardir. Walker, Jefferson County, Alabama|Jefferson okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
2520 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 194,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 13,7 km2. Shundan 13,7 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 157 m balandlikda joylashgan.
Xovos
Xovos — Sirdaryo viloyati Xovos tumanidagi shaharcha (1960-yildan), tuman markazi (2004-yildan) hamda transport yoʻli chorrahasi. 1898-yilda Ursatyevskaya temir yoʻl stansiyasi sifatida barpo etilgan. Katta Oʻzbekiston trakti yonida, viloyat markazi Guliston shahridan 30 km uzoqlikda. Aholisi 27,3 ming kishidan ortiq (2004).
Xovosda neft bazasi, gʻisht, keramika, uzumni qayta ishlash zavodlari, un va non ktlari, MTP, avtokorxona, kurilish tashkilotlari, O'zbekiston — Xitoy „Xovos Fusin“ qoʻshma korxonasi (kolbasa mahsulotlari ishlab chiqaradi), dehqon bozori bor. 5 ta umumiy taʼlim maktabi, kasb-hunar kolleji, kutubxonalar, madaniyat saroyi, klub muassasalari, markaziy stadion, markaziy kasalxona, temir yoʻl kasalxonasi va poliklinikasi, tez tibbiy yordam, tashxis markazlari mavjud.
Xovos temir yoʻl stansiyasi orqali Toshkent—Namangan—Andijon poyezdlari oʻtadi. Xovos — Guliston, Xovos — Farhod yoʻnalishlari boʻyicha avtobuslar qatnaydi. thumb|left|Prezident [[Shavkat Mirziyoyev Xovos tumani markazi Xovos shahrining yangi qurilish loyihasi bilan tanishmoqda]] Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning 2019-yil 19-fevral tumanga tashrifi natijasida Xovos tumanining yangi markazi Xovos City barpo etilayapti. Dasturga muvofiq tumanda 5 ta qavatli 30 ta koʻp qavatli uylar, dam olish maskanlari, maʼmuriy markaz va boshqa inshootlar qad koʻtaradi. Prezident Shavkat Mirziyoyev qurilish ishlari sifatini koʻzdan kechirish uchun 2019-yil 19-iyul kuni yana bir marotaba Xovos tumaniga tashrif buyurdi.
Tarixi
Sirdaryo viloyatining eng qadimiy manzilgohlari Sirdaryo daryosi va togʻ soylari boʻyida bundan uch ming yil avval paydo boʻla boshlagan. Bu hududda katta tarixiy ahamiyatga ega bo‘lgan bir qancha muhim yodgorliklar qad rostlagan. Masalan, Xovos tumanida „Ko‘hna Xovos“ ziyoratgohi va arxeologik yodgorliklardan iborat katta majmua mavjud.
„Ko‘hna Xovos“ning umumiy maydoni 12 gektarni tashkil etadi. Markaziy Osiyo tarixi bo‘yicha mutaxassis, professor M. E. Massonning fikricha, Mirzacho‘lning katta tog‘lari o‘rta asrlardagi Xovosning markaziy xarobalari hisoblanadi. Ushbu baland tog‘da aholi yashagan, buning natijasida yodgorlikda arxeologik qazish ishlari olib borishning iloji bo‘lmagan. Tadqiqotlar bosqichma-bosqich olib borilmoqda va yaqin kelajakda qadimiy shahar vayronalari va bir qancha yodgorliklarni ochish rejalashtirilgan. Xovosda jami 28 ta ziyoratgoh boʻlgan boʻlsa, bugungi kunda atigi 12 tasi saqlanib qolgan. Ulardan bir qanchasi omma uchun ochiq va quyida sanab oʻtilgan.
Qadimiy Xovos shahri
Qadimiy Xovos shahri nafaqat Sirdaryo, balki butun Mirzacho‘l hududidagi eng katta va ko'hna yodgorlikdir. O‘rta asrlarda gullab-yashnagan bu shahar xarobalari bugungi Xovosning janubi-g‘arbida, Karvonsaroy qishlog‘i qarshisida joylashgan.
1987-1988 yillarda O‘zbekiston fanlar Akademiyasi Arxeologiya institutining mashhur olimlari Xovos tepaligida arxeologik izlanishlar o‘tkazib, unda qadimiy qatlamlar mavjudligini aniqlashdi. Topilmalar manzilgohning 2000 yillik tarixga ega ekanini ko‘rsatdi.
2014 yili eski Xovos shahri xarobalarida beshinchi marta qazilma ishlari olib borildi. Natijada, bu yerdan qadimiy tegirmon toshi, yorqin bo‘yoqlari va bezaklari ko‘chmagan sopol idishlar topildi. Topilmalardan maʼlum bo‘ldiki, Xovos miloddan oldingi IV asrdan milodiy X asrga qadar qadimgi Farg‘ona,Choch (Toshkent) va So‘g‘dga boradigan savdo yo‘llari chorraxasida joylashgan qulay va muhim manzilgoh bo‘lgan.
Chorraxaning bir tarmog‘i Xovosdan Qurkad orqali Xo‘jand va Farg‘onaga, ikkinchisi to‘g‘ri Choch daryosi — Sirdaryo kechuvidan so‘ng shimol tomon — Shohruhiya shahriga, undan Harashkentga, keyin Choch poytaxti Binkatga borgan.
Nizomiddin Shomiyning mashhur „Zafarnoma“ asarida ham qadimiy Xovos tilga olinadi. Kitobda keltirilishicha, amir Temur qadimiy Xovosda bo‘lgan. 1367-1368 yillarda Amir Husayn va Amir Temur o‘rtalarida to‘qnashuv bo‘lib o‘tadi. Bu jangda Sohibqiron qo‘shinlari raqibi Amir Husayn qo‘shinini, son jihatidan ko‘p bo‘lishiga qaramay, Xovosdan boshlab tor-mor etadi.
Ko‘hna Xovosni Bobur Mirzo ham bir necha bor tilga oladi. Uning taʼriflashicha, Umar Shayx Shohruxiya va O‘ratepa oralig‘idagi Xovos qishlog‘ida Sulton Ahmad Mirzo bilan bo‘lgan jangda mag‘lubiyatga uchraydi.
XVIII asr boshlarida o‘zaro ichki urushlar bois mamlakatda parokandalik boshlanadi, Samarqand vayron qilinadi. Aholisi shaharni tark etadi. Bu haqida Muhammad Yoqub Buxoriy bunday yozadi: „Movarounnahrda ocharchilik boshlandi. Odamlar o‘z uy-joylarini tashlab, har tomonga tarqalib ketdilar. Samarqand shahri kimsasiz, huvillab qoldi…“
VIII asrda Samarqandga odamlarning ommaviy ko‘chib borishi kuchaydi. Bu ishda boshqalar qatori xovosliklar ham faol qatnashdi. Ular shahar shimolidagi Haydarobod degan joyda guzar tashkil etib, musofirlarni o‘sha yerga joylashtirishadi. Guzar „Xovosi yakum“ va „Xovosi duvvum“ qismlariga bo‘linib, shimolda Yusufboy, sharqda Minori kaj va Bibixonim masjidi bilan, janubi-g‘arbda esa Pastqishloq bilan chegaradosh edi. Guzar hududida ikkita masjid, maktab, madrasa, mozor va karvonsaroy bo‘lgan.
Xovosda jami yettita masjid bo‘lib, ular „Qizil masjid“, „Namozgoh“, „Oq masjid“, „Qal’a“, „Yusufcha“, „Bolo“ hamda „Shonatarosh“ deb nomlangan. Har bir masjidda madrasa bo‘lgan. Ulardan faqatgina „Qizil“ jome masjidida juma namozi o‘qilgan.
Shuningdek, Xovosda yettita mahalla, yettita hovuz bo‘lgan. Xovos orqali Buyuk ipak bo‘ylab yo‘lga chiqqan savdo karvonlari o‘tgan. Eski Xovos so‘lim havosi va go‘zal binoyu inshootlari bilan, hatto, Amir Temurni ham mahliyo qilgan. Sohibqiron bobomiz bitiklarida ko‘hna Xovosni: „Havas qilsa arziydigan joy ekan“ deb taʼriflagan.
Ko‘hna Xovosning sirli qadamjolari
Sirdaryo viloyatining Xovos tumanida 9 ta madaniy meros ob’ekti (shulardan 3 ta arxeologiya, 2 ta meʼmoriy yodgorliklari, 4 ta diqqatga sazovor joylari) davlat muhozasiga olingan bo‘lib, jumladan Eski Xovos shaharchasi, Toltepa arxeologiya yodgorliklari, Chernyaev tarixiy meʼmoriy yodgorligi, Sadu-Siad, Sher bobo, Yusuf bobo, Bibi hadicha ziyoratgohlari turizmni rivojlantirishda alohida ahamiyat kasb etadi.
Arxeologlar tomonidan qazishma ishlarining dastlabki natijalarining guvohlik berishicha, Xovos 2400-2500 yillik tarixga ega nihoyatda qadimiy shaharlardan biri sanaladi. Maʼlumotlariga ko‘ra, Xovosda 28 ta tabarruk qadamjo bo‘lgan. Hozirgi kunga qadar ulardan 12 tasi saqlanib qolgan. Shulardan biri "Xasti buzurgon" ziyoratgohi sanaladi. Bu ziyoratgohda „Xasti buzurg“ nomi bilan ulug‘langan Jobir boboning qabri joylashgan. Rivoyat qilishlaricha, Jobir bobo Xovos va uning atroflariga Islom dinini yoyish uchun kelgan. Bu inson Xovosni obod qilishda qatnashgan va xalq o‘rtasida ilm maʼrifat tarqatgan. Shu sababli „Xasti buzurg“ deya ulug‘langan. „Bibi ocha“ ziyoratgohida Jobir boboning turmush o‘rtog‘i Bibi Xadicha dafn etilgan.
"Yusuf bobo" ziyoratgohida esa qadimda Xovosda temirchilik bilan shug‘ullangan va tabiblik qilgan, keyinchalik temirchilar piri deb ulug‘langan Yusuf bobo maqbarasi mavjud. Qadimiy „Namozgoh“ masjidini xovosliklar Jobir boboning yetuk, donishmand farzandlari sharafiga „Saʼdu Saʼid“ (Sayyidlarning ulug‘i) nomi bilan atashgan. Bu ziyoratgohlarning aksariyati bugungi kunda obod maskanlarga aylantirilgan. thumb|Sherbobo maqbarasi, Xovos, 2023-yil
Saʼdu-sayid ziyoratgohi Xovos tumani Xovosobod mahallasi „Qo‘hna Xovos“ ko‘chasida joylashgan bo‘lib, bu ziyoratgohning tarixi taxminan VII-VIII asrlarga borib taqaladi. Arabistondan islom dinini targ‘ib qilish maqsadida yurtimizga kelgan arab kishining egizak farzandlarning qabrlari qo‘yilgan. Bu ulug‘ insonlar o‘z hayotlarini islom yo‘lida uni targ‘ib qilishga bag‘ishlaganlar.
Sher bobo ziyoratgohi Xovos tumani Xovosobod mahallasida joylashgan bo‘lib, bu ziyoratgohning tarixi taxminan VIII-IX asrlarga borib taqaladi. Bu inson ham islom dinini targ‘ib qilish maqsadida ulamolar bilan birga janglarda qatnashib musulmonlarga yordam bergan, xar doim shiddat va dovyuraklik bilan jang kilgani uchun (unga sher yurak deb nom berishgan) Sher bobo nomini olgan. Hozirda Jizzax viloyati Yangiobod tumanida joylashgan avliyo Changovul otadan ustozi Ahmad Yassaviy bilan birga taʼlim olganlar. Mustaqillik sharofati bilan 1991 yili Xovos temir stansiyasi yo‘l qo‘riqlash tashkiloti tomonidan xashar yo‘li bilan maqbarani taʼmirlashgan. left|thumb thumb|Yusuf bobo maqbarasi, 2023-yil Bibi Xadicha ziyoratgohi Xovos tuman Xovosobod mahallasidagi Eski Xovos tepaligi yonida joylashgan, taxminlarga ko‘ra arab ayoli bo‘lgan Bibi Xadicha xuddi shu yerga ko‘milgan Saʼdu-Said, yaʼni egizaklar Xasan Husanlarning onasi deyishadi. Xalq orasida bu ayol xam islom dinini mukammal bilgan. 1991 yili Xovosobod mahallasi aholisi tomonidan xashar yo‘li bilan maqbara taʼmirlangan.
Eski Xovos tepaligi Sirdaryo viloyatining qolaversa, butun Mirzacho‘l muzofotining eng ko‘hna yodgorligidir. Hozirda O‘zbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi Samarqand arxeologiya instituti ilmiy xodimi professor, tajribali arxeolog A.Gritsina rahbarligilagi ilmiy ekspeditsiya Xovos xarobalarida ilk bor 1988-1989 yillarda qazilma ishlarini olib bordi. Eski Xovos tepaligi umumiy maydoni jami 6 ga tashkil etib, bugungi kungacha shundan bor yo‘g‘i 10 sotix maydon o‘rganilgan xolos. Dastlabki o‘rganilgan joylardan topilgan besh mingdan ortiq eksponatlar bu joyning tarixi ko‘xna Samarqand shahri tarixi bilan tengligini tasdiqladi. Topilgan buyumlar orasidagi qadimgi shamdon va budda xaykalchasi Xovosning tarixi 2500 yil ekanligini tasdiqladi, hozirda topilgan barcha buyumlar Viloyat O‘lkashunoslik muzeyi da saqlanib kelinmoqda. 1991 yili Xovosobod mahallasi aholisi tomonidan xashar yo‘li bilan tepalik obodonlashtirilgan. thumb|Eski Xovos tepaligi. 2023-yil, Xovos.Eski Xovos tepaligi yonidan shuningdek Buyuk ipak yo‘li o‘tganligi uchun karvon saroylar qurilib karvonlarning to‘xtab o‘tish joyi vazifasini xam bajargan. Buning isboti sifatida Temur tuzuklari da Amir Temur Xovosda to‘xtab o‘tganligi va chiroyli taʼrif berilganligidan xam bilsak bo‘ladi. Temuriylar avlodi shoh Bobur xam Hindiston sari yurishida Xovosda to‘xtab o‘tganligi haqida ham maʼlumotlar mavjud. Eski suv minorasi XIX asrniing 80-yillarda Rossiya imperiyasi tomonidan kelgusida hududdagi katta maydonni egallagan Mirzacho‘lni o‘zlashtirish uchun birinchi navbatda bu joylarga temir yo‘l yotqizishni rejalashtiradi va rus knyazi A.Ursatovskiy boshchiligida 1890 yillarda dastlabki temir yo‘llari qurila boshlanadi. O‘sha vaqtdagi birinchi paravozlar asosan bug‘ bilan ishlaganligi sababli Xovos temir yo‘l stansiyasida birinchi Suv saqlash minorasi 1890 yilda qurilgan bo‘lib, temir yo‘l vokzalida paravozlarni suv bilan taʼminlab bergan. Bu Suv minorasi hozirgi kunda Xovos temir yo‘l stansiyasi vagonlar deposi tashkiloti hududida saqlanib kelinmoqda.Xovosdagi masjidlar orasida "Masjidi surx" jomeʼ masjidi maqomiga ega boʻlib, qizil gʻishtdan qurilganligi bois shunday nomlangan va naqshinkor, juda koʻrkam boʻlgan. U oʻtgan asrning 60-yillari oxirida buzib tashlangan, bugungi kunda uning poydevorigina qolgan.
Masjid qalʼadan gʻarb tomonda, 70 metrcha uzoqlikda, Farkat mahallasi hududida joylashgan.
Masjidi surx yonida avliyo insonning hassasi qadalgan boʻlib, mahalliy aholi uni "Asoi chashm" deb ataydi. Rivoyatlarga qaraganda, u kishi dami oʻtkir inson boʻlib, odamlarga nazar tekkanda dam solgan ekan. Shuning uchun hozirgacha koʻzi ogʻrigan, qizargan, shishgan bemorlar shifo topish maqsadida bu erni ziyorat qilishadi.
Hozirgacha faoliyat yuritib kelayotgan yagona masjid "Namozgoh" masjididir. Masjid 1988-1991 yillarda Z. Boboev, Q. Xoliqberdiev, K. Soliev, O. Toshboev, A. Rasulovlar boshchiligida hashar yoʻli bilan qayta qurilgan. 2004 yilda esa M. Sodiqovning saʼy-harakatlari bilan jomeʼ masjidiga aylantirilgan va unga Hasti buzurg Bobo Jobirning farzandlariga atab "Saʼdu-Saʼid" nomi berilgan.
Masjid qalʼadan janubi-gʻarb tomonda, 50 metrcha uzoqlikda, „Hasti buzurgon“ ziyoratgohi yaqinida joylashgan.
Aytishlaricha, Xovosda 28 ta muqaddas qadamjo boʻlgan. Bulardan eng mashhuri "Hasti buzurgon" ziyoratgohidir. „Hasti buzurg“ nomi Paygʻambarimizning (s.a.v.) sahobalaridan deb hisoblashadigan Bobo Jobirga nisbatan qoʻllaniladi (mahalliy aholi qisqartirib „Bojobir“ deb ataydi).
Bobo Jobir Xovos va uning atrofidagi aholi orasida Islom dinini yoyish maqsadida kelgan. Bobo Jobir Xovosning gullab-yashnashi, xalq farovonligi yoʻlida sidqidildan mehnat qilganligi, odamlarga maʼrifat tarqatganligi uchun xalq uni eʼzozlab, buzurg inson deb ulugʻlagan.
Bobo Jobir Zomindan Xoʻjand va Shahristongacha boʻlgan hududlardagi etti aka-uka avliyolarning kattasi boʻlgan. U kishining ukalari Changovul qishlogʻida (Changovul bobo), Xoʻjamushkent qishlogʻida (Xoʻjamushkent bobo), qolgan ukalari Tojikistonning Sugʻd viloyati hududida — Shahriston yaqinidagi Qorasoqol qishlogʻida (Qorasoqol bobo), sobiq Proletar tumanidagi Dehmoy qishlogʻida (bir ukalari) va Xoʻjand atrofida (ikki ukalari) dafn etilgan. „Xoʻjamushkent ota“ ziyoratgohi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. M. Mirziyoev Jizzax viloyati hokimi lavozimida ishlagan davrda qayta qurilib, juda koʻrkam maskanga aylantirildi.
Mahalliy aholi orasida Bobo Jobir toʻgʻrisida avloddan avlodga oʻtib kelayotgan rivoyatlar mavjud. Aytishlaricha, u kishi avliyo boʻlganlaridan bomdod namozini uylarida oʻqisalar, peshinni Makkayu Madinada ado etarkanlar.
Yana rivoyat qilishlaricha, u insonning Saʼd va Saʼid ismli egizak farzandlari boʻlgan. Ularning uloqchasi boʻlib, uni shu egizaklar boqib, oʻynatib yurishar ekan. Bobo Jobir uylariga sahobalarni mehmonga taklif qiladi. Kichkina hujraga 400 kishi sigʻadi. Bobo Jobir uyidagi yagona uloqchani mehmonlar sharafiga soʻyadi, ahli ayollari esa uning goʻshtidan va uyda qolgan ozgina undan taom tayyorlaydi. Egizaklardan kattasi uloqchani soʻyish jarayonini kuzatgan boʻlib, ukasi undan uloqchani qanday qilib soʻyishganini qiziqib soʻraydi. Saʼd yugurib uydan pichoq olib chiqadi va Saʼidni yotqizib, qoʻl-oyogʻini bogʻlab, boʻyniga pichoq tortadi va natijada u jon beradi. Shunda Saʼd qoʻrqqanidan tomga qochib chiqadi va u erdan yiqilib, u ham vafot etadi. Bu voqeadan xabar topgan Bobo Jobirning ahli ayollari farzandlarini oʻrab, uy ichiga yashirib qoʻyadi. Taom dasturxonga tortilgandan keyin mehmonlar jonliqning egasini, yaʼni Saʼd va Saʼidni dasturxonga taklif qilishni soʻrashadi, chunki egasining roziligisiz taomga qoʻl urish mumkin emas ekan. Bobo Jobir uchinchi marta soʻrab kelganidan keyingina ahli ayollari boʻlgan voqeani aytib beradi. Hazrati Jabroil qudratini ishga solib, egizaklarni tiriltirib beradi. Shundan soʻng ularning ota-onasi quvonib ketadi va barcha birgalikda taom eydi. Tayyorlangan taom barchaga etib, ortib ham qoladi.
Hasti buzurg vafot etganidan keyin qalʼaning janubi-gʻarbiy tomonida dafn etilgan. Shu qabrning oʻzida Bobo Jobirning farzandlari Saʼd va Saʼid ham koʻmilgan.
Mahalliy aholining guvohlik berishicha, ushbu qabrdan har-har zamonda gumburlagan ovoz chiqib turar ekan. Bu odamlarni turli balo-ofatlardan ogoh etar ekan. Oxirgi gumburlash 1952 yilda sodir boʻlgan. Oʻshanda qishloqni katta sel bosgan. Shu ovoz sababli qalʼani "Gumtepa" deb ham atashgan.
„Hasti buzurgon“ ziyoratgohi doimo uzoq va yaqin joylardan keladigan ziyoratchilar bilan toʻla boʻlib, ular bu qabrda yotgan Bobo Jobir va ularning farzandlari haqqiga duo qilishadi, Alloh yoʻlida qurbonlik keltirishadi. Shuningdek, ishi yurishmagan, farzandtalab kishilar Allohdan hojatlarini ravo qilishini soʻrab, bu erni ziyorat qilishadi. Bundan tashqari, tuproqlarini suvli toshma yaralarga davo deb hisoblashadi.
Bibi ocha ziyoratgohi. Ushbu nom Bobo Jobirning ahli ayollari Bibi Hadichaga nisbatan qoʻllaniladi. Mahalliy aholi kelinoyi yoki yangaga „bibi“ deb murojaat qiladi, ona yoki buvini esa „ocha“ deydi. Shunga asosan, Bobo Jobir ahli ayollarining yotgan joyi „Bibi ocha“ deb atalgan.
Sherbobo ziyoratgohi. Asl ismi Ibrohim boʻlgan bu inson qalʼani dushmanlardan himoya qilishga boshchilik qilgan. Sherbobo uzun boʻyli, gavdali va baquvvat boʻlgan. Yov bilan sherday olishganligi uchun u kishiga Hazrati Ali Sheri Xudoga qiyosan „Sherbobo“ degan nom berilgan.
Rivoyatlarga qaraganda, Sherbobo shunchalik ilohiy kuchga ega boʻlganki, dushman tarafga qaratib qoʻllarini koʻtarganlarida ular toʻxtab qolgan, otlari esa yurolmay qolgan. Shu sababli u kishini „Bolosher“, yaʼni „sherdan ustun“ deb ham taʼriflashgan.
Yana aytishlaricha, Sherboboga dushmanning kamon oʻqi taʼsir qilmagan. Dushmanlar nima uchun bundayligiga qiziqishgan va faqatgina u kishi namoz oʻqiyotgan paytlarida zehrlari pasayishi mumkinligini bilib olishgan. Shundan soʻng payt poylab, Sherboboni namoz ado etayotganlarida oʻldirishadi.
Fiona (Shrek)
Fiona DreamWorks studiyasi yaratgan Shrek franshizasidagi xayoliy qahramondir. Ushbu personaj birinchi marta Shrek (2001) animatsion filmida paydo boʻlgan. Franshizaning asosiy qahramonlaridan biri hisoblanadi. Fiona birinchi filmda goʻzal malika boʻladi. Kechasi esa yashil rangli maxluqqa aylanadi. Biroq, Shrekni sevib qolganidan soʻng, u bilan birga boʻlish uchun oʻz xohishi bilan umrbodga maxluqqa aylanadi. U Shrek 2 (2004) filmida eri boʻlgan Shrekni ota-onasiga tanishtiradi. Shrek the Third (2007) filmida ona boʻladi. Shrek Forever After (2010) filmida esa uni yengilmas jangchi qiyofasida koʻrish mumkin.
Xovos
Ko‘hna Xovosning sirli qadamjolari
Temiratki, quruq yaralardan aziyat chekayotgan insonlar u kishining tuproqlariga suv aralashtirib, loyi yaraga surilsa, shifo boʻladi, deb ishonishadi.
„Sherbobo“ ziyoratgohi qalʼadan gʻarb tomonda, 200 metrcha uzoqlikda, Qoqcha mahallasi hududida joylashgan.
Yusufbobo ziyoratgohi. Yusufbobo temirchilik bilan shugʻullangan va tabiblik qilgan, xalqqa koʻp yordami tekkan. U kishini temirchilar piri deb hisoblashgan.
Mahalliy aholining eʼtirof etishicha, u kishining tuproqlari bel, oyoq ogʻrigʻiga davo boʻlarmish.
„Yusufbobo“ ziyoratgohi qalʼadan shimoli-gʻarb tomonda, 300 metrcha uzoqlikda, Farkat mahallasi hududida joylashgan.
Mazori sayid. Mahalliy aholi ushbu qabrda avliyo inson yotibdi, deb hisoblaydi va uni juda qadrlaydi. Ayniqsa, homilasi turmaydigan ayollar shu joyni ziyorat qilishdan shifo topishlariga ishonishadi. Tuproqlarini esa soch toʻkilishiga davo deb hisoblashadi.
Qabr Tojikiston bilan chegara yaqinida, Boʻribek Qoraboevning fermer xoʻjaligi (avvalgi Beknazar Haqberdiev dalasi) hududida, Bolo mahallasida joylashgan.
„Mazori sayid“dan 100 metrcha pastroqda shahid boʻlgan kishining mozori boʻlib, uning oʻrni yoʻqolgan, u erda eski tut daraxti qolgan. Daraxt yonida kichik hovuz boʻlib, u erda kasallangan mollarni yuvishgan, shu sababli "Mazori qoʻtan" deb ham atashadi.
Qabr oʻrni Bolo mahallasi hududidagi mullo Xoʻjamurod bobo hovlisida joylashgan.
Mazori dil. Xovosni dushmanlardan himoya qilish chogʻida barcha vatan himoyachilari halok boʻlib, birgina himoyachi jang maydonida yolgʻiz qoladi. U oʻta baquvvat inson boʻlib, ancha vaqt dushmanlarga qarshilik koʻrsatadi. Biroq dushmanlar soni koʻpligidan ularga bas kelolmasligini anglaydi va Tangriga iltijo qilib, dushman qoʻliga tushib qolmaslikni soʻraydi. Shu onda uning yuragi yorilib, parcha-parcha boʻlib ketadi hamda vatan himoyasi yoʻlida shahid boʻladi. Mahalliy aholi yuragi kasallangan kishilarni Alloh yoʻlida shu qabrni ziyorat qilishga chorlaydi.
Mazori shahid. Bu joy ham shahid boʻlgan insonning qabridir.
Shaydo mahallasi hududida, Maxmanazar Xoʻjanov hovlisi yonida joylashgan. Qabr yaqinida hovuz bor.
Sangi kabud. Mahalliy aholi eʼtirof etishicha, ushbu tosh ustidan suv quyib ichilsa, koʻkyoʻtalga davo boʻlarmish. Ilgari ikkita tosh boʻlgan ekan, ulardan biri oʻtgan asrning 40-yillarida, urush vaqtida yoʻqolgan.
Shaydo mahallasidagi eski qabriston hududida, „Mazori shahid“dan sharq tomonda, 40 metrcha uzoqlikda joylashgan.
Mazori pari. Rivoyatlarga koʻra, bu bokira, hur qizning qabri ekan. Baʼzi hikoyachilarning soʻzlariga qaraganda, qabr ustida etti parining ruhini koʻrishgan ekan, shuning uchun bu erni „Yetti pari“ yoki „Yetti qiz“ deb ham atashadi. Ziyoratchi ayollar bu erga koʻproq baxt talabida kelishadi.
Ushbu qabr Shaydo mahallasi hududida, eski maktab yonida joylashgan.
Mazori qavs. „Qavs“ soʻzi „qabz“ soʻzining oʻzgargan shakli boʻlishi kerak. Rivoyat qilishlaricha, bu erda juda ilmli tabib yashab oʻtgan. U kishi peshob qilishda qiynalgan inson va mollarni davolagan ekan. Shuning uchun hozirgi kunda ham xuddi shu kasallikka chalingan inson va mollarni bu erga olib kelib, qurʼon tilovat qilishadi.
Qalʼadan gʻarb tomonda, 50 metrcha uzoqlikda, Zafar Ashurbaev hovlisida joylashgan.
Time (film)
Time Oscar mukofotiga nomzod boʻlgan AQSh hujjatli filmidir. Filmga Garrett Bradley rejissorlik qilgan. Film 2020-yilda chiqarilgan.
Chagbashi, Tarsus
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> 'Çagʻbaşı — Turkiyaning Mersin viloyati Tarsus tumaniga qarashli qishloq.Tarsusning janubi-sharqida Chukurovada (Antik Kilikiya ) joylashgan. Tarsusgacha bo'lgan masofa 17 km va Mersingacha esa 47 km. Chagbashi aholisi 2011-yilga kelib 756 kishini tashkil etgan Qishloq unumdor hududda joylashgan bo'lib, asosiy mahsuloti uzum va paxta hisoblanadi.
Frederick (Maryland)
Aholisi
58882 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 52,9 km2. Shundan 52,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 89 m balandlikda joylashgan.
Krkonoshe
Krkonoshe, Ulkan togʻlar -Polsha va Chexiyadagi togʻlar. Shim.da, asosan, granit va gneyslardan, jan.da slanetslardan tuzilgan. Eng baland joyi 1602 m (Snejka togʻi). Moreva koʻllari, tosh uyumlari bor. Foydali qazilmalardan temir va mis rudalari, toshkoʻmir uchraydi. Igva bargli oʻrmonlar, alp oʻtloqlari bilan qoplangan. Milliy park tashqil etilgan. Turizm rivojlangan. Togʻ changʻi sporti markazi.
Yoshiichi Watanabe
Yoshiichi Watanabe (渡辺 由一; 5-aprel 1954-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1979-yili 16-iyun Janubiy Koreya terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 6 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
NGC 2308
NGC 2308 Silovsin yulduz turkumidagi Sab tipli galaktikadir.
Oftobroʻya (Temurmalik)
Oftobruya — Temurmalik tumani tarkibidagi qishloq. Oftobruyadan mahalla markazigacha 10 km, tuman markazigacha 10 km. Aholisi 849 kishi (2017), tojiklar.
NGC 2308
Ushbu obyektni Edouard Stephan 1872-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Kolsassberg
Kolsassberg Avstriyaning Tirol yerida joylashgan kommunadir. Innsbruck Land (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 35.37 km2. 753 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Trévilly
Trévilly Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Avallon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
62 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 9,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,6 km2.
Somali
Somali (somalicha: Soomaaliya) poytaxti — Mogadisho shahri. BMT aʼzosi. Somali Demokratik Respublikasi (Jamhuuriyadda Dimoqraadiga yeye Soomaaliya) — Shimoliy Sharqiy Afrikada, Somali yarim orolda joylashgan davlat. Maydoni 638 ming km². Aholisi 15,89 mln. kishi (2020). Poytaxti — Mogadisho shahri Maʼmuriy jihatdan 18 viloyat (region)ga boʻlinadi.
Tabiati
Qirgʻoq chizigʻi kam parchalangan, sohilining aksari pasttekislik. Somali hududining markaziy qismini 500–1500 m balandlikdagi plato egallagan. Uning shimoliy chekkalari balandlashib borib, massivlarga boʻlingan. S. Afrika platformasining shimoli-sharqida joylashgan. Eng baland joyi — Shimbiris togʻi (2406 m). Pyezokvars, tantal, niobiy, qalay, urantoriy, temir ruda va toshtuz konlari bor. Iklimi ekvatorial, mussonli, qurgʻoqchil. Shimolida tropik choʻl va chala choʻl iqlim. Yillik yogʻin janubiy va gʻarbda 500–600 mm, sharqda 100 mm gacha. Yomgʻir, asosan, aprel—iyul va oktabr— dekabr oylarida yogʻadi. Shimolida yanvarning oʻrtacha temperaturasi 25—30°, iyulda 32°. Asosiy daryolari — Juba va VabiShabalining quyi oqimida kema qatnaydi. Hududining katta qismi choʻl. Tuprogʻi qizgʻishqoʻngʻir va qizilqoʻngʻir. Oʻsimlik siyrak. Daryo vodiylari va janubiydagi sohilda tropik oʻrmonlar, togʻlarda efir moyli daraxt va butazorlar, vohalarda xurmo va kokos palmazorlari bor. Janubi-gʻarbdagi savanna va chala choʻllarda kiyik, zebra, qoʻtos, jirafa, arslon, qoplon, sirtlon, chiyaboʻri, fil, toʻngʻiz, daryolarda timsoh, oʻrmonlarda maymunlar yashaydi. Zaharli ilon, kush koʻp.
Aholisining koʻpchiligi — somalilar (95%); arablar, afrikalik bantular va boshqa ham yashaydi. Rasmiy til — somali va arab tillari. Shahar aholisi 37,2%. Hukmron din — islom. Yirik shaharlari — Mogadisho, Hargeysa, Berbera, Kisimayo, Baydabo.
Tarixi Harakat ash shabab
Somali hududi qadimda Punt deb atalgan, bu yerda paleolit davridayoq manzilgohlar boʻlgan. Mil. 1-asrda yirik shaharlar paydo boʻlib, ularning aholisi arab, hind va yunonlar bilan savdo qilgan. 7—8-asrlarda musulmon arablar koʻchib kela boshlagan. 12—16-asrlarda Zeyla (Adal), Ifat, Hadya va boshqa sultonliklar boʻlgan. 16-asr oxiri — 17-asr boshlarida ular mayda amirliklarga boʻlinib ketgan. 17—19-asrlarda Somali hududining bir qismi Ummon, Zanjibar sultonligi, Turkiya qoʻl ostida boʻlgan. 19-asr oxirida Somali yarim orolni qoʻlga kiritish uchun Yevropa davlatlari oʻzaro kurash boshladi. 20-asr boshlariga kelib Somali uch davlat (Buyuk Britaniya, Fransiya, Italiya) mustamlakasiga aylandi. Mustamlakachilik hukmronligiga qarshi 1899—1920-yillarda bir necha marta qoʻzgʻolon koʻtarildi. Ikkinchi jahon urushi vaqtida Italiya armiyasi Britaniya S.sini bosib oldi. 1941-yil boshlarida ingliz askarlari bu yerlardan Italiya armiyasini surib chiqarib, okkupatsiya tartibini oʻrnatdi. Urush yillarida dastlabki siyosiy tashkilotlar tuzildi. Urushdan soʻng milliy ozodlik harakati avj oldi. 1960-yil sobiq Britaniya va Italiya S.lari birlashib, mustaqil Somali Respublikasi tashkil etildi. Ammo mamlakatda turli kuchlar oʻrtasidagi oʻzaro kurash toʻxtamadi. 1969-yil harbiy toʻntarish sodir boʻldi, prezident A. A. Shermark oʻldirildi. S. Demokratik Respublika deb eʼlon qilindi, hokimiyat harbiylar qoʻliga oʻtdi, general Muhammad Siad Barre prezident boʻldi. Bir qancha ilgʻor islohotlar oʻtkazildi. 1991-yil yanvarda hukumat qoʻshinlari bilan muxolifatchi guruhlar oʻrtasidagi qurolli toʻqnashuvlar natijasida Birlashgan S. kongressi (BSK) hokimiyatni qoʻlga oldi, prezident M. S. Barre lavozimidan chetlatildi, Ali Mahdi Muhammad muvaqqat prezident etib tayinlandi. Oʻsha yil noyabrda BSK fraksiyalari oʻrtasida mojaro chiqdi. General Muhammad Farah Aydid boshchiligidagi fraksiya muvaqqat prezident tarafdorlariga qarshi qurolli harakat boshladi. Urugʻqabilachilikka asoslangan guruhlarning mojarosi mamlakatda davlat hokimiyatining barbod boʻlishiga olib keldi. 1992-yil oktabrda S. shimolida BMT tinchlikparvar kuchlari joylashtirildi. 2000-yil may — avgust oylarida Jibutining Arta shahrida Afrika va Yevropa davlatlari vositachiligida oʻtkazilgan anjumanda S.dagi turli urugʻlarning vakillari Oʻtish milliy majlisi — parlamentni sayladilar, shu parlament mamlakatning muvaqqat prezidentini sayladi. Somali — 1960-yildan BMTaʼzosi. Milliy bayrami — 1-iyul — Mustaqillik kuni (1960).
Siyosiy partiyalari va guruhlari, kasaba uyushmalari. Birlashgan S. kongressi, harbiy-siyosiy guruh, 1989-yil tuzilgan; S. inqilobiy sotsialistik partiyasi, 1976-yil taʼsis etilgan; S. milliy alyansi, harbiy-siyosiy guruh, 1992-yil tashkil qilingan. S. kasaba uyushmalari umumiy federatsiyasi, 1977-yil tuzilgan.