cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nancy Coover Andreasen
Klinik faoliyati
Faoliyatining boshida u salbiy alomatlar va ular bilan bogʻliq kognitiv buzilishlar aldanish va gallyutsinatsiyalar kabi psixotik alomatlarga qaraganda koʻproq zaiflashtiruvchi taʼsirga ega ekanligini tan oldi. Psixotik alomatlar normal miya va ong funksiyalarining haddan tashqari oshirib yuborilishini bildirsa, salbiy alomatlar normal funksiyalarning yoʻqolishini anglatadi, masalan, alogiya ravon fikrlash va gapirish qobiliyatini yoʻqotish, affektiv toʻmtoqlik hissiyotlarni ifoda etish qobiliyatini yoʻqotish, avoliya, maqsadga yoʻnaltirilgan faoliyatni boshlash qobiliyatini yoʻqotish va anhedoniya, his-tuygʻularni boshdan kechirish qobiliyatini yoʻqotish. Ushbu tushunchalarni tavsiflovchi maqolalar Ilmiy axborot instituti tomonidan ishlab chiqarilgan Ilmiy Citation Index tomonidan aniqlangan iqtibos klassikasiga aylandi. Andreasen shizofreniyaning salbiy belgilari konsepsiyasining rivojlanishiga katta mas’ul boʻlib, shizofreniyaning ijobiy va salbiy belgilarini baholash uchun birinchi keng tarqalgan shkalani yaratdi. U shizofreniya boʻyicha dunyodagi eng yirik hokimiyatlardan biriga aylandi. U DSM III va DSM IV ishchi guruhlarida xizmat qilib, DSM IV boʻyicha shizofreniya boʻyicha ishchi guruhiga raislik qilib, nozologiya va fenomenologiyaga hissa qoʻshdi.
Pogonoforalar
Pogonoforalar (Pogonophora) — umurtqasiz hayvonlar tipi. Dastlab 1914-yilda topilgan. Shakli ipsimon, uzunligi bir necha sm dan 1,5 m gacha, xitin nay ichida joylashgan. Gavda boʻshligʻi selom, ichagi boʻlmaydi. Asosan, gavda boʻshligʻida uchraydigan ol-tingugurt bakteriyalari sintezlaydigan organik moddalar hisobidan oziqlanadi. Ayirish organlari — selomoduktlar 1 ta segmenti boʻshligʻiga ochiladi. Paypaslagichlari orqali na-fas oladi. Qon aylanish sistemasi yopiq, yuragi qorin tomonda. Nerv sistemasi nerv tugunlari toʻplami — miyadan va qorin terisi epiteliysida joylashgan boʻylama nerv stvolidan iborat. Ayrim jinsli. Tuxumdan 2 ta kiprik belbogʻli va ichakli lichinka chiqadi, keyinchalik ichak soʻrilib ketadi. 2 sinf: frenulyatlar, yaʼni suvliklilar (150 tur) va afrenulyatlar, yaʼni suvsizlilar (2 tur) sinflariga ajratiladi. Dengiz tubida, odatda, 3 dan 10 km gacha chuqurlikda oʻtroq yashaydi. Tuzilishi birlamchi hamda ikkilamchi ogʻizlilarga oʻxshab ketadi.
Nancy Coover Andreasen
Klinik faoliyati
Andreasen asosiy ruhiy kasalliklarda neyroimaging usullarini qoʻllashda kashshof boʻldi va shizofreniyadagi miya anormalliklarining magnit-rezonans tomografiyasining birinchi miqdoriy tadqiqotini nashr etdi. Andreasen Ayova ruhiy salomatlik klinik tadqiqot markazi va Ayova psixiatriya neyroimaging konsorsiumining direktori boʻldi. U koʻp modali tasvirni birlashtirish va tizimli va funksional tasvirlash usullarini avtomatlashtirilgan tahlilini ishlab chiqish uchun uch oʻlchovli tasvirni tahlil qilish usullari ustida ishlaydigan koʻp tarmoqli guruhga rahbarlik qiladi. Ushbu jamoa tomonidan ishlab chiqilgan dasturiy taʼminot BRAINS (Brain Research: Analysis of Images, Networks, and Systems) nomi bilan tanilgan.
U 2000-yillarda ijodkorlikning nevrologiyasi haqidagi tadqiqotlarni qayta boshladi.
Yutuqlari
2000-yilda Prezident Klinton uni Amerikaning ilmiy yutuqlari uchun eng oliy mukofoti boʻlgan Milliy fan medali bilan taqdirladi. ""U koʻplab boshqa mukofotlarga sazovor boʻlgan, jumladan Belgiya Fanlar akademiyasining Interbryu-Baillet-Latur mukofoti, Liber shizofreniya tadqiqoti mukofoti va Amerika Psixiatriya Assotsiatsiyasining koʻplab mukofotlari, jumladan, tadqiqot mukofoti, Judd Marmor mukofoti va Taniqli mukofot, Xizmat mukofoti bilan taqdirlangan. U 2002-yilda Amerika sanʼat va fanlar akademiyasining aʼzosi etib saylangan U Milliy Tibbiyot Akademiyasi (avvalgi Milliy Fanlar Akademiyasi Tibbiyot instituti) aʼzosi U oxirgi tashkilotning boshqaruv kengashida ikki muddatga saylandi. U ikkita tibbiyot instituti/Milliy fanlar akademiyasi qoʻmitalariga raislik qildi, ular nufuzli hisobotlarni chop etdilar. U 13 yil davomida American Journal of Psychiatry jurnalining bosh muharriri boʻlib ishlagan. U Amerika Psixopatologiya Assotsiatsiyasi va Psixiatriya Tadqiqot Jamiyatining sobiq prezidenti. U Amerika fanni rivojlantirish assotsiatsiyasining Neyrologiya boʻlimining asoschisi boʻlgan. U Neyrologiya jamiyati aʼzosi va Mens Sana Monographs faxriy xalqaro tahririyat maslahat kengashi aʼzosi.
Shaxsiy hayoti
U ikki qizning onasi.Uning qizi Nyu-York shahrida yashovchi zargarlik buyumlari dizayneri Suz Andreasen 2010-yil 10-noyabrda tuxumdon saratonidan vafot etgan.
Tanlangan bibliografiya
U keng omma uchun uchta kitob yozgan:
Yurak-oʻpka reanimatsiyasi
Yurak-o'pka reanimatsiyasi (YOʻR), yurak-o'pka- miya reanimatsiyasi - bu tananing hayotiy funksiyalarini tiklashga va uni klinik o'lim holatidan chiqarishga qaratilgan shoshilinch chora-tadbirlar majmuidir.
Reanimatolog, o'pkaning sun'iy ventilyatsiyasini ham amalga oshirishi mumkin (sun'iy nafas olish); mutaxassis bo'lmagan insonlar uchun esa, koʻkrak qafasining faqat siqishni o'z ichiga olgan soddalashtirilgan usul tavsiya etiladi. Siqish va nafas olish nisbati kattalar uchun 30 dan 2 gacha bo'lishi kerak.
YOʻR odatda o'z-o'zidan yurakni tiklamaydi. Uning asosiy maqsadi to'qimalarning o'limini kechiktirish uchun miya va yurakka kislorodli qonning qisman oqimini tiklashdir. Oddiy yurak ritmini tiklash uchun defibrilatsiya kerak.
Iloji boricha tezroq jabrlanuvchiga yurak massajini boshlang. Shu bilan birga, klinik o'limning uchta belgisidan ikkitasining mavjudligi - ong, nafas olish va pulsning yo'qligi - uning boshlanishi uchun yetarli ko'rsatkichdir. YOʻRning asoschisi avstriyalik shifokor Piter Safar hisoblanadi.
YOʻR uchun ko'rsatmalar
Agar reanimatolog yoki reanimator (reanimatsiyani o'tkazayotgan shaxs) uyqu arteriyasidagi pulsni aniqlamagan bo'lsa (yoki uni qanday aniqlashni bilmasa), unda puls yo'qligini, ya'ni qon aylanishining to'xtashi sodir bo'lgan deb hisoblash kerak. Yevropa reanimatsiya kengashining 2010-yildagi "Yurak-o'pka reanimatsiyasini o'tkazish bo'yicha uslubiy tavsiyalar" ga muvofiq, asosiy reanimatsiya boshlanishi uchun ko'rsatmalar faqat nafas olish va ongning yo'qligi hisoblanadi.
Reanimatsiya qilish tartibi
AHA tomonidan tavsiya etilgan kattalar o'limining oldini olish bo'yicha yangi chora-tadbirlar to'plami quyidagi elementlarni o'z ichiga oladi:
C- Circulation
Qon aylanishi-qon aylanishini va gemodinamikani ta'minlaydi.
Yurak massaji bilan ta'minlanadi.
To'g'ri bajarilgan bilvosita yurak massaji (ko'krak qafasini siqish orqali) miyani kislorodning minimal miqdori bilan ta'minlaydi, sun'iy nafas olish uchun pauza miyani kislorod bilan ta'minlashini yomonlashtiradi, shuning uchun, sternumni kamida 30 marta siqib 1 marta nafas berish kerak yoki tinmasdan 10 soniyadan ko'proq vaqt davomida nafas berish kerak.
A- Airway
Havo yo'llari-havo yo'llarining o'tkazuvchanligi.
B- breathing
Amerika yurak assotsiatsiyasi (2010) o'qitilmagan kuzatuvchiga paramediklar kelguniga qadar faqat ko'krak qafasini siqishini tavsiya qiladi.
Reanimatolog nafas olish sumkasi bilan nafas oldiradi.
Baulny
Aholisi
15 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 3,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,1 km2. Dengiz sathidan 140 – 221 m balandlikda joylashgan.
Yurak-oʻpka reanimatsiyasi
E-Exposure
Tashqi koʻrinish.
Prekordial urish
Prekordial urishning yagona qoʻllash mimkin boʻlgan holat,bu qon aylanishining to'xtashi bo'lib, u sizning huzuringizda 10 soniyadan kamroq vaqt o'tgan bo'lsa va foydalanishga tayyor elektr defibrilator bo'lmasagina mumkindir. Qo'llash mumkin bo'lmagan holatlar - bolaning yoshi 8 yoshdan kichik, tana vazni 15 kg dan kam.
Hozirgi vaqtda prekordial urish texnikasi yetarli darajada samarali deb hisoblanmaydi, ammo ba'zi mutaxassislar shoshilinch reanimatsiyada foydalanish uchun yetarli klinik samaradorlikni talab qiladilar.
(bilvosita yurak massaji)
thumb| Bola uchun bilvosita yurak massaji. Yordam, tekis, qattiq sirtda amalga oshiriladi. Siqish bilan, asosiy urg'u kaftlar asosiga qaratiladi. Tirsak bo'g'imlaridagi qo'llar egilib qolmasligi kerak. Siqish paytida reanimatorning yelkalarining chizig'i sternum bilan bir qatorda va unga parallel bo'lishi kerak. Qo'llarning holati sternumga perpendikulyar. Siqish paytida qo'llar "qulfda" yoki birining ustiga "ko'ndalang" olinishi mumkin. Siqish paytida, qo'llarni kesib o'tgan holda, barmoqlar ko'tarilishi va ko'krak yuzasiga tegmasligi kerak. Siqilish paytida qo'llarning joylashishi sternumda, 2 ko'ndalang barmoq qilichsimon oʻsimtasi oxiridan yuqorida boʻladi. Siqishni faqat o'pkaning sun'iy ventilyatsiyasi va karotid arteriyadagi pulsni aniqlash uchun zarur bo'lgan vaqtga to'xtatish mumkin. Siqish kamida 5 sm chuqurlikda qo'llanilishi kerak (kattalar uchun: 2011-yil AHA CPR ko'rsatmalari).
Siqish paytida qo'llaringizni sternumdan olmang. Siqish mayatnikga o'xshash, silliq, tanangizning yuqori yarmining og'irligidan foydalangan holda amalga oshiriladi. Qattiq va tez-tez suring (ANA CPR Guidelines 2011). Kaftlar asosini sternumga nisbatan qo'ymang. Siqish va majburiy nafas olish o'rtasidagi nisbatni buzishga yo'l qo'yilmasligi kerak.
Tibbiy bilimga ega bo'lmaganlar uchun, siqish nuqtasini topishda qo'llarni ko'krak qafasining markaziga, ko'krak uchlari orasiga qo'yish mumkin.
Yangi tug'ilgan chaqaloqlar uchun bilvosita yurak massaji bir barmoq bilan amalga oshiriladi. Chaqaloqlar - ikkita barmoq, kattaroq bolalar - bitta kaft bilanamalga oshiriladi. Bosish chuqurligi ko'krak qafasi balandligining 1/3 qismini tashkil qiladi.
Samaradorlik belgilari:
Nafas olish va yurak faoliyatini tiklashda behush holatda bo'lgan jabrlanuvchini o'zining botgan tili yoki qusishi bilan bo'g'ilib qolishini istisno qilish uchun uni yon tomonga yotqizish kerak. Tilning orqaga tortilishi ko'pincha nafas olish, horlamaga o'xshash va keskin qiyin nafas olish bilan namoyon bo'ladi.
Oʻpkaning sunʼiy ventilyatsiyasi
Ikkita yoʻl bor: " ogʻizdan ogʻizga " va ekstremal holatlarda „ogʻizdan burunga“. Ogʻizdan ogʻizga usuli bilan jabrlanuvchining ogʻzini va burnini barcha tarkibdan ozod qilish kerak. Keyin jabrlanuvchining boshi orqaga tashlanadi, shunda iyak va boʻyin oʻrtasida oʻtmas burchak hosil boʻladi. Keyin ular chuqur nafas oladilar, jabrlanuvchining burnini chimchilab, lablarini jabrlanuvchining lablariga mahkam oʻrab, ogʻziga nafas chiqaradilar. Shundan soʻng, barmoqlaringizni burundan olib tashlashingiz kerak. Nafas olish orasidagi interval 4-5 soniya boʻlishi kerak.
Koʻkrakni siqish bilan nafas olish nisbati 2 : 30 (ERC Guidelines 2007-2008). Qutqaruvchini ham, qutqarilganni ham himoya qilish uchun toʻsiqlar deb ataladigan narsalarni qoʻllash tavsiya etiladi: roʻmolchadan tortib, odatda birinchi tibbiy yordam toʻplamida boʻlgan maxsus plyonkalar va niqoblargacha.
Oshqozonning shishishini oldini olish muhim, bu boʻyinning haddan tashqari egilishi bilan mumkin. Mexanik shamollatishning samaradorligi mezoni koʻkrak qafasining ekskursiyasidir (koʻkrakni koʻtarish va tushirish).
To'g'ridan-to'g'ri yurak massaji
Odatda operatsiya stolida amalga oshiriladi, agar operatsiya davomida bemorning yuragi to'xtab qolganligi aniqlansa.
Xulosa shuki: shifokor jabrlanuvchining ko'kragini tezda ochadi va yuragini bir yoki ikki qo'li bilan ritmik tarzda siqib chiqara boshlaydi va shu bilan qonni tomirlar orqali o'tishga majbur qiladi. Qoida tariqasida, usul ko'krak qafasining siqilishidan ko'ra samaraliroq.
Defibrilatsiya
thumb| CPR treningi. Bu usul yuqori samaradorligi tufayli keng qo'llaniladi. U qisqa vaqt ichida yuqori kuchlanish oqimini (taxminan 4000-7000 volt) ta'minlaydigan defibrilator deb ataladigan maxsus qurilmadan foydalanishga asoslangan.
Defibrilatsiya uchun ko'rsatma, bu qorincha fibrilatsiyasi boʻlib, qon aylanishining to'xtatishidir. Shuningdek, bu usul supraventrikulyar va qorincha taxiaritmiyalarini to'xtatish uchun ishlatiladi. Asistoliyada esa bu usul (ya'ni yurak tutilishi bilan) samarasizdir.
Defibrilyatorning ishlash printsipi ma'lum bir kuchlanishgacha boʻlib, oldindan zaryadlangan kondansatkichni zaryadsizlantirish natijasida energiya hosil qilishdir. Elektr impulslarining kuchi zaryadsizlanish paytida olingan energiya birliklari yordamida aniqlanadi. Bu energiya joul (J) - vatt-sekundlarda o'lchanadi.
Defibrilatsiya yurak faoliyatini to'xtatishga olib keladi, shundan so'ng yurakning normal faoliyatini tiklashi mumkin.
Avtomatik defibrilatorlar
So'nggi 10 yil ichida avtomatik (tashqi) defibrilatorlardan (AED, AED) foydalanish tobora keng tarqaldi. Ushbu qurilmalar nafaqat defibrilatsiyaga bo'lgan ehtiyojni va oqim kuchini aniqlashga imkon beradi, balki odatda kardiopulmoner reanimatsiyaning butun tsikli uchun ovozli ko'rsatmalar beradi. Ushbu defibrilatorlar eng ko'p gavjum va tashrif buyuradigan joylarda o'rnatiladi, chunki qon aylanishining samarasizligi boshlanganidan keyin 7 daqiqadan so'ng defibrilatsiyaning samaradorligi keskin pasayadi (miyaning 4 daqiqadan so'ng qaytarilmas o'zgarishlari sodir bo'lishini eslatib o'tmaslik kerak) AEDni qo'llashning standart tartibi. quyidagicha: hushidan ketgan odam va tez yordam chaqirgandan so'ng, ko'krak terisiga bir martalik elektrodlar qo'llaniladi (puls urishi va koʻz qorachiqlarini tekshirishga vaqt sarflashingiz shart emas). O'rtacha chorak daqiqadan so'ng, qurilma (agar zaryadsizlanish belgisi mavjud bo'lsa) tugmani bosishni va defibrilatsiyani o'tkazishni yoki (agar ko'rsatma bo'lmasa) ko'krak qafasini siqish / sun'iy nafas olishni boshlashni taklif qiladi va qurilmani yoqadi. Ritm tahlili zarbadan keyin yoki YOʻR uchun ajratilgan standart vaqtdan keyin takrorlanadi. Bu tsikl tibbiy guruh kelguniga qadar davom etadi. Yurak qayta tiklanganda, defibrilator monitoring rejimida ishlashni davom ettiradi.
Pantsir-C1
Pantsir-S1 (GRAU indeksi — 96K6, yaratilish vaqtida „Tunguska-3“ ogʻzaki nomi bilan atalgan. NATO kodifikatsiyasiga koʻra — SA-22 Greyhound) — quruqlikda va dengizda joylashgan Rossiyaning oʻziyurar zenit-raketa va qurol tizimi.
Kompleks SSSR va Rossiyaning harbiy-sanoat kompleksining bir qator tuzilmalari tomonidan ishlab chiqilgan boʻlib, ular asbobsozlik konstruktorlik byurosi boshchiligida amalga oshirilgan. Fuqarolik va harbiy ob’ektlarni (shu jumladan uzoq masofali havo mudofaa tizimlarini barcha zamonaviy va ilgʻor havo hujumi qurollaridan yaqindan himoya qilish uchun moʻljallangan. Shuningdek, u himoyalangan ob’ektlarni yer va havo hujumlaridan himoya qilishga moʻljallangan.
Kompleksni yaratish boʻyicha ishlar 1994-yilda yakunlangan hamda birinchi marta MAKS-1995 da namoyish etilgan. 2006-yilda Kapustin Yar poligonida KamAZ shassisida kompleksning zamonaviy modeli sinovlari boshlangan. Pantsir-C1 havo mudofaasi raketa tizimining sinovlari 2006-2007-yillarda Astraxan viloyatidagi Kapustin Yar va Ashuluk poligonlarida oʻtkazilgan. Qurolning oxirgi modifikatsiyasi MAKS-2007 da namoyish etilgan. 2012-yil 4-noyabrda Rossiya Federatsiyasi Bosh vaziri D. A. Medvedevning buyrugʻi bilan Pantsir-S1 havo mudofaa raketa tizimi Rossiya Qurolli Kuchlari tomonidan qabul qilingan.
2015-yilda takomillashtirilgan xususiyatlarga ega yangi Pantsir-S2 kompleksi ishlab chiqilgan. Hamda 2016-yilda Pantsir-SM kompleksining modifikatsiyasini ishlab chiqish yakunlangan, unda yangi ishlab chiqilgan koʻp funksiyali nishon stantsiyasidan foydalanish tufayli nishonning tortishish diapazoni 40 km ga oshirilgan. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c2/%D0%91%D1%83%D0%B4%D0%BD%D0%B8_%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B0%D0%B3%D1%80%D1%83%D0%BF%D0%BF%D1%8B_%D0%92%D0%9A%D0%A1_%D0%A0%D0%A4_%D0%BD%D0%B0_%D0%B0%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B5_%D0%A5%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B8%D0%BC_%D0%B2_%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%B8_%2843%29.jpg/220px-%D0%91%D1%83%D0%B4%D0%BD%D0%B8_%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B0%D0%B3%D1%80%D1%83%D0%BF%D0%BF%D1%8B_%D0%92%D0%9A%D0%A1_%D0%A0%D0%A4_%D0%BD%D0%B0_%D0%B0%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B5_%D0%A5%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B8%D0%BC_%D0%B2_%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%B8_%2843%29.jpg|thumb| Suriyadagi Xmeymim aerodromida Rossiya Aerokosmik kuchlari havo guruhining „Pantsir-S1“ zenit-raketa va qurol tizimi.|212x212px link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Pantsir-s1-weapons.jpg/220px-Pantsir-s1-weapons.jpg|thumb| „Pantsir-S1“ (markazda nishonni kuzatuvchi radar) — Komandirning tank periskopida uchirishga tayyor boʻlgan ikkita ikki barrelli zenit qurollari va 12 ta „yer-havo“ raketalari.|212x212px
Raketa
Ishlab chiquvchining rasmiy maʼlumotlari: raketa yuqori manevrga ega, tezlashuv vaqti qisqa, bikalibrli sxema tufayli tezlikning biroz pasayishi (kuchaytirgich otilgan va raketaning kalibri keskin pasayadi, bu aerodinamik tufayli yoʻqotishlarni kamaytiradi), miniatura elektronika, kontaktli va kontaktsiz sugʻurta mavjud.
2017-yilga kelib ballistik nishonlarga samarali zarba berish qobiliyatiga ega „Pantsir-SM“ qurolini ni ishlab chiqish ishlari tugallangan.
Toʻp bilan qurollanish
Dastlab, 2005-yilda 2 ta avtomatik 30 mm 2A72 avtomatlari oʻrnatilgan. Keyinchalik, ular 2 ta 30 mm li 2A38M zenit qurollari bilan almashtirilgan.
Oʻzgartirishlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/Pantsir-S1_missile_maks2009.jpg/80px-Pantsir-S1_missile_maks2009.jpg|thumb|578x578px| ZRQT"Pantsir-S1" raketasi
Jangovar foydalanish
Ochiq matbuotda eʼlon qilingan maʼlumotlarga koʻra va harbiylar bayonotlariga koʻra, Pantsir C-1 komplekslari Suriyada bir necha bor ishlatilgan. Shunday qilib, 2017-yil oktabr oyi boshida Rossiyaning Pantsir majmuasi IShID tomonidan uchirilgan ikkita Grad MLRS raketasini yoʻq qilgani haqida xabar berilgan. 2017-yil dekabr oyida Pantsir-C1 kompleksi yordamida Rossiyaning Suriyadagi Xmeymim aviabazasiga qilingan ikkita raketa hujumi qaytarilgan. 2017-yil dekabr oyi oxirida Rossiya Federatsiyasi Mudofaa vaziri Sergey Shoygu Rossiya Qurolli Kuchlari kontingenti Suriyada boʻlgan butun davr mobaynida yordam bilan 54 ta MLRS raketasi va 16 ta uchuvchisiz uchish apparati yoʻq qilinganini aytgan.
2019-yil 5-iyulda Liviya Milliy Armiyasi (LMA) maʼlumotlariga koʻra, Milliy kelishuv hukumatining jangovar samolyoti Liviya Milliy armiyasiga tegishli Pantsir-C1 kompleksi tomonidan urib tushirilgan.
Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi
Urushda ushbu quroldan Rossiya tomonidan foydalanilgan. Bayraktar TB2 bilan Pantsir-C1 ni yoʻq qilish aniqlangan .link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/29/Ukrainian_armed_civilians.jpg/300px-Ukrainian_armed_civilians.jpg|thumb|222x222px| 2022-yil mart oyida Ukrainada Pantsir-C1 qoʻlga olingan|center
Adatepe, Vezirköprü
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Adatepe — Turkiyaning Samsun viloyati hududida joylashgan Vezirköprü tumaniga qarashli qishloq hisoblanadi.
Butan demografiyasi
Butan demografiyasi haqidagi statistik maʼlumotlarni, jumladan, aholi zichligi, etnik kelib chiqishi, taʼlim darajasi, sogʻligʻi, iqtisodiy holati, diniy eʼtiqodlari va aholining boshqa jihatlarini oʻrganadigan ilmiy tadqiqotdir. thumb|300x300px| Milliy libosdagi butanliklar Vangdi Phodrang festivalida
Aholi
Butan Qirollik hukumati 2003-yilda mamlakat aholisini 752 700 kishi deb hisoblagan
Hukumat maʼlumotlariga Nepaldagi qochqinlar lagerlarida yashovchi va Butanni tark etishga majbur boʻlgan boshqa odamlar kirmaydi, jami 125,000 ga yaqin, ularning aksariyati Qoʻshma Shtatlarga joylashdi.
Butan raqamlarini 2002-2007-yillardagi 9-Besh yillik rejadagi hujjatlardan olish mumkin,
Shuni ham taʼkidlash kerakki, 1970-yillarda Butan dunyodagi eng izolyatsiya qilingan mamlakatlardan biri boʻlgan va u erda qancha odam yashaganini hech kim bilmaydi, chunki aholini roʻyxatga olish oʻtkazilmagan.
Demografik statistika
Quyidagi demografik statistik maʼlumotlar CIA World Factbookʼdan olingan:
Aholini ro'yxatga olish
Quyida Birlashgan Millatlar Tashkilotining Iqtisodiy va Ijtimoiy Departamenti tomonidan tuzilgan 1950-yildan beri Butan uchun asosiy statistik maʼlumotlar jadvali keltirilgan.
Tug'ilish va o'lim
=== Aholi tarkibi === Aholi tarkibi (2013-yil 01-iyul) (Taxminiy) (2005-yilgi Aholi va uy-joylarni roʻyxatga olish (tuman prognozi) asosidagi prognoz maʼlumotlariga qarang):
=== OIV OITS === 2011-yilda Butanda OIV infektsiyasining 246 ta holati qayd etilgan, bu aholining 0,03% dan ortigʻini tashkil qiladi. 2010-yil iyul oyida jami 217 ta holat aniqlangan, biroq Sogʻliqni saqlash vazirligi manbalari UNAIDS tufayli haqiqiy soni 500 dan ortiq kishini tashkil etishini koʻrsatmoqda.
2010-yil iyul oyiga kelib OIV/OITS bilan bogʻliq sabablardan jami 40 ta oʻlim va bitta oʻz joniga qasd qilish sodir boʻldi.
Lagranj nuqtasi
thumb|upright=1.35|Ikki jismli tizimning tortishish kuchi va markazdan qochma kuchidan kelib chiqadigan samarali potentsialning kontur grafigi aylanadigan mos yozuvlar tizimida. O'qlar beshta Lagrange nuqtasi atrofidagi potentsial gradientlarini ko'rsatadi - ular tomon pastga (qizil) yoki ulardan uzoqda (ko'k). Aksincha, L 4 va L 5 nuqtalari potentsialning yuqori nuqtalari hisoblanadi. Nuqtalarning o'zida bu kuchlar muvozanatlashgan. thumb |upright=1.35|right| Quyosh-Yerdagi L2 kosmik kemasiga misol ·
Lagranj nuqtalari (/ l ə ˈ ɡ r ɑː n dʒ /, shuningdek, Lagranj nuqtalari, L nuqtalari yoki libration nuqtalari) — osmon mexanikasida ikkita massiv orbita jismlari ta'siri ostida kichik massali jismlar uchun muvozanat nuqtalaridir. Matematik jihatdan, bu ikkita jism uchinchisiga qaraganda ancha kattaroq bo'ladi.
Tarixi
Lagranjning uchta kollinear nuqtasi (L 1, L 2 , L 3) Leonhard Eyler tomonidan taxminan 1750-yilda, Jozef-Lui Lagranj qolgan ikkitasini kashf qilishdan o'n yil oldin kashf etilgan.
1772-yilda Lagranj "Essay on the three-body problem" ni nashr etdi. Birinchi bobda u umumiy uch jism muammosini ko'rib chiqdi. Shundan kelib chiqib, ikkinchi bobda u aylana orbitalari bo'lgan har qanday uchta massa uchun ikkita maxsus doimiy orbita yechimlarni ko'rsatdi.
Logranj nuqtalaridagi obyektlar
L 4 va L 5 ning tabiiy barqarorligi tufayli sayyoralar tizimlarining o'sha Lagranj nuqtalarida orbita bo'ylab tabiiy yo'ldoshlarni topish odatiy holdir. Ushbu nuqtalarda joylashgan obyektlar odatda "troyanlar" yoki "troyan asteroidlari" deb nomlanadi. Bu nom Quyosh-Yupiter L 4 va L 5 nuqtalarida aylanib yurgan asteroidlarga berilgan nomlardan kelib chiqqan bo'lib, ular Troya urushi davridagi epik she'riy Gomerning Illiadasida aks etgan mifologik personajlardan olingan. Yupiterdan oldinda joylashgan L 4 nuqtasidagi asteroidlar yunoncha belgilar sharafiga nomlangan Illiada va "yunon lageri" deb ataladi. L 5 nuqtasida joylashganlar troyan belgilar nomi bilan atalgan va "Troyan lageri" deb ataladi. Ikkala lager ham troyan jismlarining turlari hisoblanadi.
thumb|left|200px|L 4 da tortishish tezlanishlari
Gigant zarba gipotezalarining bir versiyasiga ko'ra, Theia nomli obyekt Quyosh-Yerning L 4 yoki L 5 nuqtasida hosil bo'lgan va orbitasi beqarorlashgandan so'ng Yerga qulab tushgan hamda Oyni hosil qilgan.
thumb|link=|Yulduzni (sariq) soat sohasi farqli ravishda aylanib yuruvchi sayyoraning (ko'k) Lagranj nuqtalari (qizil) va orbitani o'z ichiga olgan tekislikdagi samarali potentsial (teng potentsialli binafsha konturli kulrang kauchuk choyshab modeli) o'rtasidagi munosabatni vizualizatsiya qilish.
Tafsilotlar
Lagranj nuqtalari cheklangan uch jismli muammoning doimiy yechimi hisoblanadi. Masalan, ikkita massiv jismning umumiy barimarkazi atrofida orbitalarda aylanib yurgan holda, kosmosda beshta pozitsiya mavjud bo'lib, ularda nisbatan arzimas massaga ega uchinchi jism ikki massiv jismga nisbatan o'z o'rnini saqlab qolish uchun joylashtirilishi mumkin. Ikkita massiv jismning tortishish maydonlari Lagranj nuqtalarida markazga qo'zg'atuvchi kuchni ta'minlab, kichikroq uchinchi jismga nisbatan statsionar bo'lishiga imkon berdi.
Rosa gallica
Rosa gallica — Rosa turkumiga mansub boʻlgan atirgul turi boʻlib, Galli atirgul, fransuz atirgul yoki Provins atirgul kabi ilmiy nomlarga ega boʻlgan atirgullar oilasiga mansub gulli oʻsimlik turi hisoblanadi. Vatani janubiy va markaziy Yevropa hamda, sharq tomonda Turkiya va Kavkazdir. Rosa gallica Markaziy Yevropada yetishtiriladigan atirgulning birinchi turlaridan biri hisoblangan. Bu bir nechta muhim navlarning ajdodi boʻlib xizmat qiladi.
Tavsifi
Rosa gallica — katta yamoqlarni hosil qiluvchi bargli buta. Yupqa tanali, toʻgʻri yoʻnalgan tikanlar i bu turda har xil oʻlcham va kattalikka ega. Barglari uchdan yettigacha koʻk-yashil barglardan iborat boʻlib, bir-biri bilan qarama-qarshi barg hosil qilib birikadi. Gullari uch-toʻrttadan toʻplanib, bezli pedikellarda joylashgan. Har bir gulning besh yoki undan ortiq gulbarglari bor, baʼzida qoʻsh gulbarglar hosil qiladi. Gullar xushboʻy va chuqur pushti rangga ega. Urugʻlari sharsimon-tuxumsimon, 10-13 mm diametrli va toʻq sariqdan jigarranggacha boʻlgan rangdan iborat.
Gallica navlari guruhi
R. gallica turga oid navlari va duragaylari tashqi koʻrinishga yaqin boʻlgan navlar guruhi sifatida koʻrib chiqiladi, Gallica guruhi atirgullari ularning aniq kelib chiqishi odatda nomaʼlum va boshqa turlar ham ishtirok etishi mumkin. Ular osonlik bilan yetishtiriladi. Gallica guruhi atirgullari oʻz turning maxsus vegetativ belgilariga ega:
Apozekar atirguli
Yarim juft qanotcha shaklidagi chuqur pushti rangli gullari boʻlgan oʻsimliklar R. gallica var nomi ostida turli xil koʻrinishga ega deb hisoblangan. R. gallica officinalis, yoki nav sifatida 'Officinalis' nomlari ham mavjud. U manzarali atirgul, qip-qizil Damask atirgul yoki Lankasterning qizil atirguli deb ham ataladi. Bu Lancashire grafligining gulidir. Bir nav R. gallica var. officinalis 'Versicolor', chiziqli pushti gullari bilan, shuningdek, Rosa mundi nomi bilan ham tanilgan. Shuning ana shu navlar asosida turli navlar yaratilgan.
Oʻsimlik nomlari Rosa Gallica f. trigintipetala yoki Rosa Trigintipetala Rosa damascena turning sinonimlari hisoblanadi.
Tarixi
U qadimda yunonlar va rimliklar tomonidan yetishtirilgan va odatda oʻrta asr bogʻlarida oʻstitilgan. 19-asrga qadar u yetishtiriladigan atirgulning eng muhim turlari boʻlgan va koʻpchilik zamonaviy Yevropa atirgul navlari oʻzlarining ajdodlarida R. gallicadan kamida kichik oʻlchamga ega hisoblanadi. Rosa gallica yaxshi qurigan tuproqda toʻliq quyoshli va yarim soyada osongina yetishtiriladi; asosn −25 °C gacha boʻlgan haroratga bardosh bera oladi.
Quyidagi tur asosida yaratilgan navlar va duragaylar hozirda Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining Garden Merit mukofotiga ega boʻlgan.
Boshqa mashhur navlarga quyidagi oʻsimliklar kiradi:
Joakim Andersson
Joakim Anders Andersson (talaffuzi: „Yoakim Anders Andersson“, 1989-yil 5-fevralda tugʻilgan) — Shvetsiyaning sobiq professional xokkey markazi, Shvetsiya Xokkey Ligasida (SHL) va Milliy Xokkey Ligasida (NHL) Detroyt Red Wings bilan oʻynagan. Andersson 2007-yilgi NHL kirish loyihasida Red Wings tomonidan 88-oʻrinni egalladi.
Oʻyin faoliyati
Andersson Munkedals BK mahsulotidir. 2005-yilda u Frölunda HC yoshlar safiga qoʻshildi va 2006-07-yilgi mavsumda Frölunda erkaklar jamoasi bilan Shvetsiyaning yuqori darajadagi SHLda debyut qildi.
U 2010-2011-yilgi kampaniyadan oldin Shimoliy Amerikaga koʻchib oʻtgan. Andersson Amerika Xokkey Ligasining Grand Rapids Griffins jamoasida ikki toʻliq mavsum davomida oʻynadi. U NHLga koʻtarilgan 2012-13-yilgi mavsumda 36 oʻyinda 10 gol va 17 golga assistentlik qilgan.
Andersson 2013-yilning fevral oyida Detroyt Red Wings tomonidan Grand Rapidsdan chaqirib olingan edi. U NHLdagi birinchi golini 2013-yil 15-fevralda Anaxaym Ducks jamoasidan Viktor Fastga qarshi oʻyinda kiritdi.
2016-yil 22-yanvarda Andersson Red Wings tomonidan ozod qilindi va keyinchalik 24-yanvarda Grand Rapids Griffinsga tayinlandi. 26-yanvar kuni „Qizil qanotlar“ uni chaqirib olishdi. 12-fevral kuni Andersson Griffinlar jamoasiga tayinlandi. 8-aprel kuni Andersson Detroyt Red Wings tomonidan chaqirib olingan.
2016-yilning 30-aprelida Andersson Shvetsiya Xokkey Ligasi (SHL)ning Örebro HK bilan ikki-yillik shartnoma imzoladi. Keyinchalik u 2018-yil 17-aprelda HV71 ga koʻchib oʻtdi va ikki-yillik shartnomaga erishdi.
HV71 bilan shartnomasini tugatgandan soʻng, Andersson dastlab Finlandiya Ligasi vakili KooKoo bilan shartnoma imzoladi, ammo jismoniy sinovdan oʻta olmadi. Keyinchalik u 2020-yil 14-dekabrda 13 professional mavsumdan soʻng professional xokkeydagi faoliyatini yakunlaganini eʼlon qildi.
Xalqaro oʻyinlari
Andersson Shvetsiya terma jamoasida oʻynagan oʻsmirlar oʻrtasidagi xalqaro oʻyinlar yetakchisi hisoblanadi. U toʻrtta yirik xalqaro turnirda ishtirok etgan, birinchisi 2006-yilgi IIHF U18 jahon chempionati edi. Keyingi-yili Andersson Shvetsiyaga 2007-yilgi IIHF U18 Jahon chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritishga yordam berdi. 2008-yilda oʻsmirlar oʻrtasidagi xokkey boʻyicha jahon chempionatida Andersson Shvetsiyaga kumush medalni qoʻlga kiritishga yordam berdi, oltita oʻyinda oltita golli uzatma bilan turnir jadvalida uchinchi oʻrinni egalladi.
Keyingi-yili 2009-yilgi yoshlar oʻrtasidagi xokkey boʻyicha jahon chempionatida Andersson muqobil sardor boʻlib, jami uchta gol va uchta golli uzatmani amalga oshirdi va Shvetsiyaning muvaffaqiyatli ikkinchi chizigʻini qanot himoyachilari Magnus Pääjärvi-Svensson va Simon Xyalmarsson bilan markazlashtirdi.
Josh Howard
Joshua Jay Howard (1980-yil 28-aprelda tugʻilgan) - amerikalik basketbol murabbiyi va sobiq professional basketbolchi. U UNT Dallas Trailblazers erkaklar basketbol jamoasining bosh murabbiyi. U Wake Forest Demon Deacons kollej basketbol jamoasi uchun oʻynagan.
Oliy maktabdagi oʻyin faoliyati
Howard Shimoliy Karolina shtatining Kernersvill shahridagi Glenn oʻrta maktabida oʻqigan. Shuningdek, u oʻzining kichik va katta yillarida oʻrtacha dubl-dabl qayd etgan, shu vaqt ichida u ikki marta Frenk Spenser mukofotini (Shimoliy-gʻarbiy Shimoliy Karolinadagi eng yaxshi basketbolchi) olgan. Oʻzining katta yilida Howard SAT imtihonidan bir kun oldin BP yoqilgʻi quyish shoxobchasi oldida kishanlangan edi. Howard oʻzining ba'zi doʻstlari bilan binoda bemalol yurgan va oʻsmirlar giyohvand moddalar sotgan deb ishongan maxfiy politsiya ularni hibsga olgan.
Kollejdagi oʻyin faoliyati
Howard 1999-yilda kampusning oilasi va do‘stlariga yaqinligi sababli Wake Forest bilan shartnoma imzolashni tanladi. Oʻzining birinchi yilida Howard ikkitadan tashqari barcha oʻttiz oltita oʻyinda oʻynadi. U 44 ta oʻg'irlik bilan jamoani boshqargan va har bir oʻyinda 9,1 ochko bilan jamoada toʻrtinchi oʻrinni egallagan. Uning mavsumdagi eng yuqori koʻrsatkichi ACC turnirida Dukega qarshi oʻyinda qayd etilgan. Howard 19 ochko toʻpladi, maydondan 7-ga 10 va uch ochko chizigʻi orqasidan 2-ga-2 boʻldi.Ikkinchi kurs mavsumida Howard All-ACC ikkinchi jamoasiga saylandi. U gripp tufayli bir necha oʻyinni oʻtkazib yubordi.Keyin 29 oʻyinda maydonga tushdi. U oʻsha yili har bir oʻyinda 13,6 ball toʻplagan holda jamoani boshqargan. Howard o'zining yosh mavsumida har bir o'yinda 13,9 ball to'plagan holda Darius Songailani ortda qoldirib, uchinchi jamoa All-ACC va ikkinchi jamoa NABC All-District jamoasini qo'lga kiritdi.
Dallas Mavericks (2003–2010)
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/Joshhoward.jpg/220px-Joshhoward.jpg|right|thumb| Howard erkin to'p tepishga tayyorlanmoqda, 2008-yil Howard 2003-yilgi NBA loyihasida Dallas Mavericks tomonidan birinchi raundda (umumiy 29-oʻrin) tanlangan. U yangi yil davomida 67 oʻyinda (29 start) oʻynadi va har bir oʻyinda oʻrtacha 8,6 ochko va 5,5 ribaund toʻpladi va u NBA All-Rookie 2-jamoasi unvoniga sazovor boʻldi.
Oʻzining ikkinchi mavsumida Howard zaxiradan maydonga tushishni davom ettirdi va Markiz Danielsning ogʻir jarohati Howardga asosiy tarkibda kichik hujumchi oʻrnini egallashni vazifa qildi. Howard mavsum davomida 32 daqiqalik o‘yinda o‘rtacha 12,6 ochko, 9,4 ribaund va 1,53 to‘p o‘tkazib yuborishga erishdi.
2006-yil boshida AQSh jamoasi direktori Jerri Kolanjelo Howardni 2008-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida AQSh jamoasining himoya boʻyicha mutaxassislaridan biri sifatida ishlashga taklif qildi. Howard taklifni rad etdi, buning oʻrniga Shimoliy Karolina shtatidagi Uinston-Salem shahridagi yillik yoshlar lagerini oʻtkazishga qaytdi.
2007-yil 8-dekabrda Howard “Yuta Jazz”ga qarshi o‘yinda faoliyatidagi eng yuqori ko‘rsatkich – 47 ochko to‘pladi.
U marixuanadan foydalanishni "mening shaxsiy tanlovim" deb atadi. U ilgari TrueHoop bloggeri Genri Abbot bilan 2003-yil NBA loyihasida marixuana iste'moli va uning 29-chi tanlovga tushishi mumkin boʻlgan aloqasini muhokama qilgan edi.
Washington Wizards (2010-2011)
2010-yilning 13-fevralida Howard Drew Guden, Jeyms Singleton va Quinton Ross bilan birga Vashington Wizardsga Karon Batler, Brendan Xeyvud va DeShoun Stivensonlarning oʻrniga almashtirildi.
2010-yil 16-mart kuni Howard 22-fevral kungi Chikago Bullsga qarshi o‘yinda ACLni yirtib tashlaganidan so‘ng operatsiya qilindi. Howard 6 oydan 8 oygacha maydonga tushmasligi kutilgandi.
Yuta Jazz (2011–2012)
2011-yil 15-dekabrda Howard Yuta Jazz bilan taxminan 3 million dollarlik bir yillik shartnomaga rozi boʻldi.
Minnesota Timberwolves (2012)
2012-yil 15-noyabrda Howard Minnesota Timberwolves bilan faxriylar minimumi uchun bir yillik shartnoma imzoladi.
Ostin Toros (2013–2014)
2013-yil 25-oktyabrda Howard San-Antonio Spurs bilan shartnoma imzoladi. Biroq, undan bir kundan keyin voz kechildi. 31-oktyabr kuni Howardni NBA Rivojlanish Ligasi vakili Ostin Toros “shporlar”ning D-liga filiali sotib oldi.
2014-yil iyul oyida Howard 2014-yilgi NBA yozgi ligasi uchun Nyu-Orlean Pelikanlariga qoʻshildi.
Murabbiylik faoliyati
2016-yil iyul oyida Howard Pyemont xalqaro universitetiga yangi bosh murabbiy sifatida ishga qabul qilindi. U jamoani toʻrt mavsumda 49-49 rekordiga olib chiqdi. 2020-yil aprel oyida u Dallas dagi Shimoliy Texas universitetining bosh murabbiyi sifatida ishga qabul qilindi.U 2020-2021-yilgi mavsumda NAIA a'zosi sifatida oʻynashni boshlaydi.
Hindiston Superligasi
Hozirda liga 11 ta klubdan iborat. Turnirning har bir mavsumi odatda noyabrdan martgacha davom etadi. Musobaqaning liga bosqichida har bir klub boshqa barcha klublarga qarshi davra tizimida oʻynaydi. Liga bosqichi oxirida eng koʻp ochko toʻplagan jamoa Premiers deb eʼlon qilinadi va Liga gʻoliblari kubogi nomli kubok bilan taqdirlanadi va eng yaxshi toʻrtta klub pley-offga yoʻllanma oladi. Keyin mavsum ISL kubogi bilan taqdirlangan chempionlarni aniqlash uchun ISL finali bilan yakunlanadi.
Musobaqa 2013-yil 21-oktabrda Hindistonda futbol sport turini rivojlantirish va uning mamlakatdagi nufuzini oshirish maqsadida tashkil etilgan. Liga faoliyatini 2014-yil oktabr oyida sakkizta jamoa bilan boshlangan. Musobaqa oʻzining dastlabki uch mavsuminiOsiyodagi futbol sportining boshqaruv organi boʻlgan Osiyo Futbol Konfederatsiyasi (OFK) tomonidan rasman tan olinmagan holda oʻtkazildi. Musobaqa, shuningdek, Hindiston Premer-ligasi, mamlakatning Twenty20 franchayzingiga asoslangan kriket musobaqasi bilan bir xil tarzda tuzilgan. Har bir mavsum atigi 3 oy, oktabrdan dekabrgacha davom etdi va oʻyinlar har kuni oʻtkazildi. Biroq, 2017—2018-yilgi mavsum oldidan liga oʻnta jamoaga koʻpaytirildi, taqvimini olti oygacha kengaytirdi va OFK eʼtirofiga sazovor boʻldi.
Kelib chiqishi
Hindistonda futbol koʻp vaqtdan beri mavjud boʻlib, oʻyin 19-asrda mamlakatga birinchi marta 1888-yili boshlangan klublar oʻrtasidagi birinchi milliy musobaqa — Durand kubogi bilan kirib kelgan. Hindistonning ichki oʻyinlari uzoq vaqtdan beri davom etganiga qaramay mamlakatning birinchi milliy futbol ligasi 1996-yilda yarim professional Milliy Futbol Ligasi boshlanmaguncha amalda boʻlmagan. Milliy futbol ligasi yaratilishidan oldin, aksariyat klublar shtat ligalarida oʻynagan yoki umummilliy turnirlarda ishtirok etgan.
2006-yilda Hindistondagi sport boʻyicha boshqaruv organi boʻlgan Butun Hindiston futbol federatsiyasi oʻyinni professionallashtirish maqsadida ligani I-liga sifatida qayta formatladi. Biroq keyingi mavsumlarda liga yomon marketing tufayli unchalik mashhurlikka erishmadi.
2006-yil sentabr oyida AIFF Zee Sports bilan 10 yillik televideniye va media ishlari boʻyicha shartnoma imzoladi. Shartnoma Zee Sportsga Milliy Futbol Ligasini, keyinroq I-ligani va AIFF tomonidan tashkil etilgan va Hindistonning xalqaro oʻyinlarini tanlagan boshqa turnirlarni translyatsiya qilishiga imkon beradi. Biroq, 2010-yil oktabr oyida AIFF va Zee Sports oʻrtasidagi kelishuv ikki tomon oʻrtasidagi kelishmovchiliklardan keyin bekor qilindi.
2010-yil 9-dekabrda AIFF Reliance Industries va International Management Group bilan 15 yillik yangi shartnoma imzolagani eʼlon qilindi.
Asos solinishi
Hindiston Superligasi rasman 2013-yil 21-oktabrda IMG-Reliance, Star Sports va Butun Hindiston futbol federatsiyasi tomonidan tashkil etilgan. Tanlov 2014-yilning yanvaridan 2014-yilning martigacha boʻlib oʻtishi eʼlon qilindi, biroq oradan koʻp oʻtmay, 2014-yil sentabriga qoldirildi.
Rasmiy ravishda ishga tushirilgan birinchi jamoa 2014-yil 7-mayda Kalkutta franshizasi Atletiko de Kalkutta edi. 2014-yilning 7-iyulida jamoa liga tarixidagi birinchi bosh murabbiy Antonio Lópezni tanishtirdi. Ertasi kuni Kalkutta, Hindiston Superligasida UEFA Chempionlar Ligasi gʻolibi Luis Garcíabilan birinchi rasmiy shartnoma imzolaganini eʼlon qildi.
Tan olish va kengaytirish (2014—2021)
thumb|260px|right|Birinchi ISL oʻyini [[Vivekananda Yuba Bharati Krirangan da oʻtkazilmoqda.]] Hindiston Superligasining dastlabki uch mavsumida musobaqa Osiyodagi futbol boʻyicha boshqaruv organi, Osiyo Futbol Konfederatsiyasi (OFK) va jahon boshqaruv organi FIFA tomonidan rasman tan olinmagan holda ishladi. 2014-yil oktabr oyida FIFAning oʻsha paytdagi bosh kotibi Jérôme Valcke jahon boshqaruv organi ISLni liga emas, balki faqat turnir sifatida tan olishini aytdi. Hindistondagi futbol boʻyicha rasmiy liga I-liga boʻlib qoldi. OFK tomonidan tan olinmagani uchun jamoalar Osiyo klublar oʻrtasidagi musobaqalarda, Osiyo Chempionlar Ligasi yoki OFK kubogida ham ishtirok eta olmadilar.
Hindiston Superligasining dastlabki uch mavsumida ekspertlar kutganidan koʻp mahalliy tomoshabinlar tashrif buyurdi, chunki reklama bunga oʻz taʼsirini oʻtkazmay qolmadi. Televizion reytinglar ham raqobat uchun kuchli boʻldi, bunda yaxshi sharhlar, yaxshiroq translyatsiyalar, oʻyindan oldingi va oʻyindan keyingi koʻrsatuvlar, shuningdek, turli kanallar va ijtimoiy media oʻzaro aloqalaridagi soatlik eslatmalardan soʻng juda katta oʻsish kuzatildi. Biroq, maydon tashqarisidagi umumiy muvaffaqiyatga qaramay, raqobat boshqa sohalarda tanqidlarga sabab boʻldi. ISLni Hindiston futbol taqvimiga kiritish zarurati tufayli, I-liga mavsumi qisqartirildi va oktabrdan maygacha boʻlgan taqvimdan yanvardan maygacha boʻlgan taqvimga oʻtildi. Hind oʻyinchilari ham ISL jamoasi, ham I-Liga klublarida oʻynashardi, I-liga esa ISL bilan solishtirganda juda pastga tushib ketgan edi. Hindistonning oʻsha paytdagi bosh murabbiyi Stiven Constantine ISL va I-ligani bir vaqtning oʻzida birga oʻtkazish yoki birlashishga chaqirgan edi. thumb|right|260px|[[2016 Hindiston Superligasi Final|2016 ISL Finali Javoharlal Neru xalqaro stadionida.]] Dastlabki uch mavsumda „Atletiko de Kolkata“ har yili kuchli toʻrtlikdan joy olgan va Kerala Blastersni ikki marta finalda magʻlub etib 2014 va 2016-yillarda dominant jamoaga aylandi.
2016-yil 18-may kuni IMG-Reliance, AIFF va I-Liga vakillari bilan birgalikda Mumbayda uchrashdi. Yigʻilishda 2017—2018-yilgi mavsumdan boshlab Hindiston Superligasi Hindistonning eng yuqori darajadagi futbol ligasiga aylanishi, I-liga esa Birinchi liga sifatida isloh qilinishi va ikkinchi ligaga tushirilishi taklif qilindi. Bu gʻoya I-liga vakillari tomonidan maʼqullanmadi.
2017-yil iyun oyida IMG-Reliance, AIFF va I-Liga vakillari hind futboli uchun yangi yoʻl topish maqsadida Kuala-Lumpurda OFK bilan uchrashdilar. OFK ISLni Hindistonda asosiy liga sifatida oʻtkazishga ruxsat berishga qarshi edi, I-liga klublari Sharqiy Bengal va ATK Mohun Bagan FC esa ISL va I-liganing toʻliq birlashishini xohlashdi. Bir necha hafta oʻtgach, AIFF Hindiston Superligasi va I-ligani bir vaqtning oʻzida qisqa muddatli asosda oʻtkazishni taklif qildi, I-liga chempioni OFK kubogi saralash bosqichi va ISLga yoʻl oladi, ISL gʻolibi esa Osiyo Chempionlar Ligasigasiga yoʻllanma oladi. AIFF taklifi 2017-yil 25-iyulda OFK tomonidan rasman maʼqullangan edi, ISL ichki kubok musobaqasi Federatsiya kubogi oʻrnini egalladi.
2017-yilning 11-mayida, ISL tashkilotchilari 2017—2018-yilgi mavsum uchun 2-3 ta yangi franchayzing uchun takliflarni qabul qila boshladilar. Takliflar Ahmadobod, Bangalor, Kuttak, Durgapur, Haydarobod, Jamshedpur, Kalkutta, Ranchi, Siliguri va Tiruvananthapuram kabi oʻnta shahar uchun boʻladi. Shuningdek, agar Kalkutta hech boʻlmaganda bitta taklifda gʻalaba qozonsa, yangi Kalkutta shahri jamoasi faqat ikki mavsum shahardan tashqarida oʻynashi kerakligi bildirildi. Bir oy oʻtib, 12-iyun kuni I-Liga jamoasi Bengaluru va Tata Stil (Jamshedpur uchun) yangi jamoalar uchun tenderda gʻolib chiqqani eʼlon qilindi.
2017-yil 22-sentabrda musobaqa oʻz mavsumini ikki oyga uzaytirishini rasman eʼlon qildi va shu tariqa liga uch oy oʻrniga besh oy davom etadi. Musobaqa har kuni oʻtkaziladigan oʻyinlardan yangi tizmiga yaʼni haftada chorshanba va yakshanba kunlari oʻtkaziladigan boʻldi.
2019-yil 14-oktabr kuni Kuala-Lumpurda OFK Bosh kotibi Windsor John raisligida AIFF, FSDL, ISL va I-Liga klublarining asosiy manfaatdor tomonlari ishtirok etgan sammit boʻlib oʻtdi. Hindistonda futbol ligalari tizimini osonlashtirish uchun yangi yoʻl xaritasi. OFK va AIFF sammitida tayyorlangan va OFK Ijroiya qoʻmitasi tomonidan 26-oktabr kuni Da Nangda tasdiqlangan yoʻl xaritasiga asosan 2019/20 mavsumda Hindiston Superligasi mamlakat oliy ligasi maqomiga ega boʻladi va oʻtkaziladi. I-liga bilan parallel ravishda Hindiston Superligasi premerlariga OChLda va I-liga chempionlariga OFK Kubogida oʻynashga ruxsat berdi. Bundan tashqari, 2022-2023 va 2023—2024-yilgi mavsumdan boshlab I-Liga oliy liga maqomini yoʻqotadi va Hindiston Superligasi yagona oliy divizionga aylanadi, I-liga chempioni esa bu imkoniyatga ega boʻladi. Hindiston Superligasiga qatnashish toʻlovisiz, sport darajasi va AIFF tomonidan belgilanadigan milliy klublarni litsenziyalash mezonlariga javob beradigan tarzda koʻtarilishi mumkin. Ammo hozircha Hindiston Superligasidan tushib ketish boʻlmaydi. 2024—2025-yillar uchun tavsiyanomasida ikki liga oʻrtasida koʻtarilish va quyi ligaga tushish va ikkita parallel ligani bekor qilishni toʻliq amalga oshirishga kelishib olindi. Umumiy liga tizimiga koʻra, turnir jadvalida birinchi oʻrinni egallagan klub mavsumning eng yaxshi jamoasi deb topildi va Goa 2019-20 yilgi mavsumda birinchi boʻlib chempionlikka erishdi.
Yagona oliy liga maqomi (2022-yildan hozirgi kungacha)
Yoʻl xaritasiga koʻra, Hindiston Superligasining 2022-23 yilgi mavsumi liganing birinchi divizion ligasi sifatidagi birinchi mavsumi boʻladi.
Oddiy mavsum
Hindiston Superligasining navbatdagi mavsumi oktabrdan fevral oyining oxirigacha yoki mart oyining boshigacha (2017-18 yilgi mavsumdan beri) davom etdi. Musobaqa 22 turdan iborat boʻlib, ikki davrali tizim boʻlib, har bir klub qolganlari bilan ikki marta, bir marta oʻz uy stadionida va bir marta raqib stadionida, jami 20 ta oʻyindan iborat oʻyinlarni oʻtkazadi. Jamoalar gʻalaba uchun uch ochko oladi, durang uchun bir ochko, magʻlubiyat uchun ochko yoʻq. Jamoalar umumiy ochkolar boʻyicha tartiblangan, muntazam mavsum yakunida eng yuqori oʻrinni egallagan klub ISL Premer-ligasi tojini qoʻlga kiritadi va Liga gʻoliblari kubok bilan taqdirlanadi (2019-20-mavsumda joriy etilgan).
Muntazam mavsum yakunlangach, liga jadvalida kuchli toʻrtta oʻrinni egallagan jamoalar pley-off bosqichiga yoʻl olishadi. Har bir jamoaning oʻrni muntazam mavsum davomida toʻplangan eng koʻp ball bilan belgilanadi. Agar ikki yoki undan ortiq jamoalar ochkolari boʻyicha teng boʻlsa, jamoalardan biri yuqori oʻrinni egallashga qadar quyidagi mezonlar qoʻllaniladi:
Pley-off
Muntazam mavsum yakunida kuchli oltita klub ISL pley-off bosqichiga yoʻl oladi. Pley-off bosqichi ISL finali bilan yakunlanadi, unda gʻolibga ISL kubogi taqdim etiladi. Saralash bosqichida uchinchidan oltinchi oʻrinni egallagan jamoalar yuqori oʻrindagi jamoaning maydonchasida mezbonlik qiladigan bitta yoʻllanma oʻyinini oʻtkazadilar, bu oʻyinlarning ikki gʻolibi birinchi va ikkinchi oʻrinni egallagan jamoalarga qoʻshilgan ikki oʻyinli yarim finalda oʻyin oʻtkazishadi va oʻyinlar ikki hafta davom etadi (2022-23 yildan). Oʻsha oʻyinlarning ikki gʻolibi oldindan belgilangan joyda mezbonlik qiladigan finalda uchrashadilar.
Kontinental kvalifikatsiya
Hindiston Superligasi jamoalari ligadagi oʻyinlari orqali Osiyoning eng yaxshi klub musobaqalari — OFK Chempionlar Ligasi va OFK Kubogiga yoʻllanma olishlari mumkin. 2017—2018-yilgi mavsum oldidan liga Osiyo futboli boʻyicha boshqaruv organi boʻlgan Osiyo Futbol Konfederatsiyasi (OFK) tomonidan rasman tan olinmagan edi, shuning uchun dastlabki uch mavsum davomida hech bir ISL jamoasi Osiyo musobaqalarida qatnashish huquqiga ega emas edi. Biroq 2017-yilning iyun oyida OFK FIFA bilan birgalikda Hindiston Superligasini tan olishi va klublarga 2019-yildan boshlab OFK kubogida ishtirok etishiga ruxsat berishini eʼlon qildi.
2022-yil 25-mayda yangilangan