cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Usmon Nuriy Toʻpbosh
Hayoti va ijodi
O‘rta maktabni tugatgach, 1962-yilda harbiy xizmatga chaqirilgunga qadar bir muddat savdo va ishlab chiqarish sohasida ishlab, Siirt yaqinidagi Tillo shahrida zahiradagi ofitserlar o‘qituvchisi lavozimini tamomladi. Usmon Nuri To‘pbosh harbiy xizmatni o‘tab, yana savdoga qaytdi. U Ilim Yayma Cemiyeti (Bilimlarni tarqatish jamiyati) faol a'zosi edi. Shu bilan birga, u oilasi tomonidan boshqariladigan ijtimoiy xizmatlar uchun mas'ul edi. U xayriya faoliyatini 1985-yilda tashkil etilgan Hudāyi fondi ostida davom ettirdi. U nafaqat uni yaratishda harakatlantiruvchi kuch bo‘lgan, balki fondning dunyoqarashini kengaytirish va Turkiya va Afrikadan tashqarida ham Jamg‘arma xizmatlarini kengaytirish tarafdori bo‘lgan.
Harbiydan qaytgach yana sanoat va tijorat bilan shugʻullandi. Faqat u ilm va hayr xizmatlaridan hech ayrilmadi. Ilm yoyish bilan jamiyatida faol ishladi. Oʻz ish joyi bir xayr muassasasi edi. Fond kabi, talabalarga stipendiya, faqirlarga yordam inson edi. Oilaning xayr xizmatlari goʻyo uning asosiy maqsadi edi. Ish joyidan boshqargan bu xizmatlarni Xudoiy Fondi qurulishidan keyin fondga olib oʻtdi. Qurulishiga boshchilik qilgan fondning xizmat koʻrsatishini kengaytirdi. Eng avvalo turk jumxuriyatlari va Afrika mamlakatlari qatori, boshqa oʻlkalardan kelgan yoshlarga ham moddiy va maʼnaviy koʻmak berib rivojlanishlariga yordamchi boʻldi. Kitoblari bir qancha tillarga tarjima qilingan Usmon Nuriy Toʻpbosh, oʻsha oʻlkalarning tillarida tayyorlangan seminar, konferensiya va barcha takliflarini qabul qilib, fikrlarini insonlarga xizmat qilishda va ular bilan birgalashib fikr almashishlariga asosiy sababchi boʻlib davom ettirmoqda.
Kitoblari
1990-yilda Usmon Nuri To‘pbosh o‘zi yozishni boshlagan va shundan buyon uning asarlari ko‘plab tillarga tarjima qilingan. Usmon Nuri Topbaş tomonidan nashr etilgan asarlar 43 xil tilda mavjud.
Riepsdorf
Riepsdorf Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Ostholstein tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 25,81 km2. 1014 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Riepsdorfning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Demirkent, Yusufeli
Demirkent — Turkiyaning Artvin viloyati Yusufeli tumaniga qarashli qishloq. 2010-yilda 354 nafar aholi istiqomat qiladi.
Pirow
Pirow Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Prignitz tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 37,45 km2. 478 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Pirowning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Paspal
Paspal (Паспал) — Bolgariyaning janubiy-markaziy qismidagi Qırdjali viloyatining Ardino munisipalitetidagi qishloq. U Sofiyadan 188.205 kmjanubi-sharqda joylashgan. U 2501 kvadrat kilometr maydonni egallaydi. 2007- yil holatiga koʻra 34 kishidan iborat edi.
Simnon ustoni
Simnon ustoni  — Eronning shimoli-sharqida joylashgan. Ushbu viloyat shimoldan Mozandaron ustoni, Guliston ustoni va Shimoliy Xuroson ustoni, janubdan Isfahon ustoni, sharqdan Xurosoni Rizoviy ustoni va gʻarbdan Tehron ustoni va Qum ustoni bilan chegaradosh. Viloyatda 5 ta tuman, 13 ta baxsh, 29 ta qishloq va 17 ta shahar mavjud.
Iqlimi
Simnon viloyatining ob-havosi shimoldan Elburs togʻ tizmalariga va janubi-sharqdan Dashti Kavir choʻliga yaqinligi sababli issiq va quruq. Bundan tashqari, viloyatning dengizdan uzoqda joylashganligi, togʻlarning balandligi, shamollarning esishi ham viloyat iqlimiga oʻz taʼsirini oʻtkazadi. Viloyatga shimoldan kirib keladigan havo oqimi tufayli kuz va qish oylarida havo sovuq boʻladi. Choʻl tomonidan esadigan shamollar esa yilning issiq oylarida havo harorati va quruqligining oshishiga sabab boʻladi. Qisqa qilib aytganda, togʻli hududlarda havo sovuq, togʻ etaklarida havo moʻtadil va choʻlga yaqin hududlarda havoning harorati yuqori va eng muhimi havoning quruqligi bu viloyat iqlimning asosiy xususiyatlaridandir.
Geografiyasi
Simnon viloyatining oʻrmonlari tabiiy va sunʼiy oʻrmonlarga boʻlinadi. Tabiiy oʻrmonlar hududining maydoni 225 000 ga yerni va sunʼiy oʻrmonlar hududining maydoni 6626 ga yerni tashkil etadi. Yaylovlar viloyatning shimoliy chegaralarida joylashgan.
Demirdöven, Yusufeli
Demirdoven — Turkiyaning Artvin viloyati Yusufeli tumaniga qarashli qishloq. 2010-yilda 151 nafar aholi istiqomat qiladi.
Manbalar
<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css">
Sylvia Nazar
Sylvia (Zulfiya) Nasar (talaffuzi: Silviya Nazar; 17-avgust, 1947-yilda tugʻilgan) — oʻzbek millatiga mansub, nemis iqtisodchisi, koʻproq John Forbes Nashning tarjimai holi boʻlgan Ajoyib zehn asarining muallifi sifatida mashhur.
Hayoti
Nazarning otasi — oʻzbek Ruzi Nazar, onasi — nemis. U oilasi bilan 1951-yilda AQSHga, soʻng 1960-yilda Turkiyaning Anqara shahriga koʻchib oʻtadi. U 1970-yilda kollejni bitiradi, 1976-yilda Nyu York universitetini magistr sifatida tamomlaydi. Toʻrt yil davomida u Nobel mukofotining sovrindori Vasiliy Leontyev bilan hamkorlikda izlanishlar olib boradi. U hozirda Kolumbiya universitetining jurnalistika boʻyicha professori. Uning turmush oʻrtogʻi — eʼtiborga loyiq iqtisodchi Darryl McLeod. Ularning uch nafar farzandi bor va hozirda ular Territaun, Nyu Yorkda istiqomat qilishmoqda.
Charchilla
Charchilla Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Saint-Claude tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,8 km2. Dengiz sathidan 460 – 690 m balandlikda joylashgan.
Arguello
Arguello Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Cuneo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 5 km2. 185 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Baqay-Ota tumani
Baqay-Ota (Бакай-ата району) — Qirgʻiziston Respublikasining Talas viloyatidagi tuman.
Maʼmuriy markazi - Baqay-Ota
NGC 2546
NGC 2546 Puppis yulduz turkumidagi III2m tipli ochiq klasterdir.
Ushbu obyektni Nicolas Lacaille 1751-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Conetoe (Shimoliy Karolina)
Conetoe AQShning Shimoliy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Edgecombe County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
340 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 0,9 km2. Shundan 0,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 15 m balandlikda joylashgan.
1995-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati finali
1995-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati ikkinchi marta FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati boʻlib Shvetsiyada boʻlib oʻtdi va unda birinchi marta Yevropa davlati, Norvegiya ayollar milliy futbol terma jamoasi gʻalaba qozondi. Natijada Norvegiya ayollar terma jamoasi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati kubogini yutgan birinchi Yevropa davlati boʻldi. 1995-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida oltita qitʼa konfederatsiyalaridan jami 12 nafar ayollar terma jamoasi ishtirok etdi. 1995-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida 12 ta jamoa toʻrt kishilik uchta guruhga boʻlindi va har bir guruh davra boʻyicha turnir oʻtkazishgan. Guruh bosqichining oxirida har bir guruhdan eng yaxshi natija koʻrsatgan ikki jamoa va ikkita eng yaxshi natija koʻrsatgan uchinchi oʻrinni egallagan jamoalar chorak finaldan boshlanib, 1995-yil 18-iyunda Råsunda stadionida boʻlib oʻtgan final bilan yakunlangan 1995-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati pley-off bosqichiga yoʻl oldi.
Shvetsiya 1958-yilgi erkaklar FIFA Jahon chempionati va FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga mezbonlik qilgan birinchi davlat Yevropa davlati boʻldi.
Avstraliya, Kanada va Angliya terma jamoalari 1995-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida debyut qilishdi. 1995-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati, shuningdek, 1996-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlariga saralash vazifasini ham oʻtab berdi. 1995-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatining sakkizta chorak finalchi jamoasi Yozgi Olimpiada oʻyinlariga taklif qilindi. 1991-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatidan farqli ravishda ayollar oʻrtasidagi ikkinchi Jahon chempionatida oʻyinlar standart 90 daqiqaga uzaytirildi va guruh bosqichidagi gʻalaba uchun uch ochko berildi.
1995-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati finali 1995-yil 18-iyun kuni Shvetsiyaning Stokgolm shahridagi „Råsunda“ stadionida boʻlib oʻtdi. 1995-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati gʻolibini aniqlash uchun Germaniya va Norvegiya ayollar milliy futbol terma jamoalari oʻrtasidagi bahs boʻlib oʻtdi. 1995-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati finalida Norvegiya Hege Riise va Marian Pettersenning gollari evaziga 2:0 hisobida gʻalaba qozondi.
1995-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati finalistlari
1995-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati finalida 1991-yilgi FIFA ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati finali gʻolibi boʻlgan AmerikaQoʻshma Shtatlari ayollar milliy futbol terma jamoasini magʻlub etgan Norvegiya va yarim finalda Xitoy ayollar terma jamoasini magʻlub etgan Germaniya ayollar terma jamoasi bahslashdi.
Fargʻona kanali
Fargʻona kanali quyidagilardan birini anglatishi mumkin:
Afşartarakçı, Gerede
Afşartarakchi Turkiyaning Bolu viloyati Gerede tumaniga qarashli qishloq. 2010-yilda 86 nafar aholi istiqomat qiladi.
Mittelberg (Vorarlberg)
Mittelberg  Avstriyaning Vorarlberg yerida joylashgan kommunadir. Bregenz (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 96.82 km2. 5033 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Shota Grigalashvili
Shota Grigalashvili (შოთა გრიგალაშვილი; 1986-yil 21-iyunda tugʻilgan) — yarim himoyachi sifatida oʻynagan gruziyalik sobiq futbolchi. Uning akasi Elgujja ham futbolchi.
Klub
2016-yil 24-iyun kuni Grigalashvili Qozogʻiston Premer-ligasi vakili "Irtish Pavlodar" bilan shartnoma imzoladi. 2018-yil yanvar oyida Grigalashvili „Qiziljar“ klubi bilan shartnoma imzolab, Qozogʻistonga qaytdi.
Xalqaro
Grigalashvili shu paytgacha o‘z mamlakati uchun 12 marta maydonga tushgan, shu bilan birga 21 yoshgacha bo‘lganlar jamoasida ham o‘ynagan.
San Luis (Arizona)
San Luis AQShning Arizona shtatida joylashgan shahardir. Yuma okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
23810 nafar aholi istiqomat qiladi (2007). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 316,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 68,5 km2. Shundan 68,4 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 40 m balandlikda joylashgan.
Samandarak
Samandarak - Fargʻona viloyati Bagʻdod tumanidagi shaharchadir. Aholisi 4200 dan ortiq (2012). Bagʻdod tumani markazidan Samandarak markazigacha boʻlgan masofa 2,8 km. Samandarak oʻrtasidan katta Fargʻona kanali kesib oʻtgan. Aholisi uchta tipda faoliyat olib boradi: bogʻdorchilik, tadbirkorlik va taʼlim sohasida. Samandarakda 200 ga yaqin fermer xoʻjaliklari va bogʻlar, 100 dan ortiq sexlar, 4 ta taʼlim muassasasi faoliyat koʻrsatadi. Shuningdek bu joyda Access Provider firmasi, Abdumutal Madaminov fermer hoʻjaligi va Samandarak studiasi ham oʻz faoliyatini olib boradi. Maktabgacha taʼlim muassasi tumandagi eng yaxshi maskan deb topilgan(2008-yilda). Tez fursatlar ichida bu hududning oʻz savdo portali-www.samandarak.ru ishga tushish arafasida.
Jozo Matovac
Jozo Izaija Matovac (22-may 1970-yilda tugʻilgan) — Shved sobiq professional futbolchisi, himoyachi sifatida oʻynagan. U 1992-yildan 2002-yilgacha boʻlgan faoliyati davomida BK Hacken, Örgryte IS, Aalborg BK va Helsingborgs IF jamoalarini himoya qilgan. 1997 va 2001-yillar oraligʻida toʻliq xalqaro maydonga tushib, Shvetsiya terma jamoasi uchun toʻqqizta oʻyinda gʻalaba qozongan.
Jamoalardagi faoliyati
Matovac BK Hacken bilan shartnoma imzolashdan oldin Gunnilse IS uchun yoshlar futbolida oʻynagan. 1995-yilda u Örgryte IS bilan shartnoma imzolagan va u Allsvenskanning eng yaxshi markaziy himoyachilaridan biri hisoblangan. U 1998-yilda Daniya Superliga klubi Aalborg BK bilan shartnoma imzolagan. 2000-yilda Xelsingborg IFda ketgan Andreas Yakobsson oʻrniga Shvetsiya terma jamoasiga chaqirilgan. 2000-yilda Matovac jamoaga 2000-2001-yilgi UEFA Chempionlar Ligasi saralashidan oʻtib olishga yordam bergan va u guruh bosqichining oltita o‘yinida qatnashgan. 2002-yilda u olgan jarohati tufayli professional futbolni tark etgan.
Xalqaro martaba
Matovac Shvetsiya terma jamoasi safidagi debyutini 1997-yil 9-fevralda Qirol kubogi doirasida Ruminiyaga qarshi o‘yinda o‘tkazgan va bu o‘yinda Shvetsiya 2:0 hisobida g‘alaba qozonganida u o‘zining ilk xalqaro golini ham kiritgan. U Shvetsiya terma jamoasi safida 1998-yilgi Jahon chempionati saralashida Estoniyaga qarshi oʻyinda maydonga tushgan va Patrik Andersson bilan 90 daqiqa markaziy himoyada oʻynagan hamda Shvetsiya 1:0 hisobida gʻalaba qozondi. U 2002-yilgi FIFA Jahon chempionati saralashida Moldovaga qarshi oʻyinda toʻqqizinchi va soʻnggi sovrinni qoʻlga kiritgan. Oʻsha oʻyinda yana bir bor Patrik Andersson bilan markaziy himoyada oʻynagan.
Yutuqlar
Shvetsiya
Arab Sharqi (Mashriq) madaniyati
Arab Sharqi (Mashriq) madaniyati
X asrdan so‘ng Xalifalikning amalda parchalanishi, Suriyaning ikki buyuk shoiri al-Mutanabbiy (915-965) va Abul A’lo al-Ma’ariy (973-1057)ni jahon ahliga tanitishga ulgurib bo‘lgan arab adabiyoti taraqqiyoti markazsizlanib qolishiga olib kеldi. Shundan kеyin esa, arab tili va adabiyotining ta’sir doirasi Xalifalik sharqida boshlanib kеtdi. Eron madaniyati qayta tiklanishi ta’siri ostida torayib bora boshladi. VIII asrdayoq, Umaviylar taxtdan ag‘darib tashlangandan kеyin Xalifalikning arab bo‘lmagan “ajamiy” xalqlari orasida madaniy hayotda arab tilining yetakchi rolini rad etgan “shuubiyya” (“xalqlar” ma’nosini anglatadi) harakati boshlanib kеtdi. Ana shu harakatning yetakchi arboblari 759-yilda qatl etilgan adib va tarjimon Ibn Muqaffa, 787-yilda o‘ldirilgan shoir Bashshor ibn Burd, tarixchi va faylasuf Hamza al-Isfahoniy bo‘lgan edi. Garchand arab tilida asar yozgan va umuman arab-islom madaniyati rivoji uchun ko‘plab ishlarni amalga oshirgan bo‘lsa-da, ularning barchasi forslar edi. Uarning ovozini o‘sha kеzlarda hokimiyat tepasida bo‘lgan Abbosiylar bo‘g‘ib turgan bo‘lsa-da, X asrdan boshlab fors tili arab tilini adabiyot va shе’riyatdan, kеyin esa, ilm-fan sohasidan faol tarzda bir chеtga surib chiqara boshladi. Arab tili esa, Qur’oni Karim va ilohiyotshunoslik, falsafa va tabiiy fanlar tili sifatida o‘z ahamiyatini saqlab qoldi. Arab madaniyatining asosiy markazlari Suriya va Misrga qarab siljidi. Biroq, bu mamlakatlarda XI asrdan so‘ng gumanitar sohada ahamiyatli biron-bir asar yaratilmadi. Oromiy tilida, ammo Abul Faraj dеgan arabcha taxallus ostida asarlar yozgan suriyalik yozuvchi, olim va tabib Grigoriy Ioann Bar-Ebrеy (1226-1286) ijodiyoti bundan istisno. Xristian-monofizitlar rahnamosi bo‘lmish Abul Faraj ayni mahalda asosan musulmon arab-turkiy muhitida muvaffaqiyatli ishlagan Suriya noislomiy madaniyatining so‘nggi yirik siymolaridan biri sanaladi. Xalifalikda tabiiy va aniq fanlar taraqqiyoti Suriya, Iroq va Eron janubi-g‘arbida antik davr mualliflari asarlarini ko‘plab tarjima qilishdan boshlandi. Pirovardida, Yevropa aynan ana shu tarjimalar orqali, masalan, Geron “Mеxanika”si va Arximеdning bir qator asarlari bilan tanishdi. Nazariy bilimlar bilan bir vaqtning o‘zida arablar grеklar (vizantiyaliklar), hindlar v a xitoyliklardan (arablar Xitoyni dеyarli bilishmasdi, ammo “Ilmni hatto Xitoydan ham izlagin!” qabilidagi serma’no maqolni o‘ylab topgan holda Xitoydan ko‘p narsalarni o‘qrganishdi) tеxnikaviy yangiliklarni idrok etib qabul qildilar. Ana shu yangiliklarning bir qismi (kompas, qog‘oz, nohaq ravishda Yevropaliklar tomonidan “lotin еlkani” dеb atalgan egma еlkan, bir qator tеxnikaviy moslamalar v hokazolar) arablar orqali Yevropaliklarga o‘tdi. VIII asrda Xalifalik poytaxtiga aylangan Bag‘dod ko‘plab kutubxonalar, maktablar, to‘garaklar faoliyat ko‘rsatuvchi ilmiy faoliyat markazi maqomiga ko‘tarildi. Davlat ko‘magida binokorlik, dehqonchilik, savdo-sotiq, gеografiya, matеmatika, mineralogiya va astronomiyani rivojlantirishni talab qilgan ko‘plab amaliy masalalar hal etildi. Aynan shuning uchun ham VIII-X asrlar ana shu fanlar gullab-yashnagan bir davr hisoblanadi.
Ta'lim
Bag‘dodda tashkil etilgan “Dor al-Hikma” (“Donishmandlik uyi”) va uning qoshidagi observatoriya (rasadxona) Ptolеmеy (al-Batlimus) va hind mualliflari asarlariga tayangan holda astronomiya sohasida tadqiqotlarni kеng avj oldirdi. Osmon sferasida yoritqichlar koordinatlarini aniqlash usullarini ishlab chiqdilar va sferik astronomiya hisob-kitob qoidalarini tuzish bilan shug‘ullandilar. Ana shu qoidalar jadvali to‘plamlari - “Zij”lar tuzib chiqildi. Bizga qadar 100 ga yaqin zijlar yetib kеlgan bo‘lsa-da, garchand ular VIII-IX asrlar tadqiqotlari, shu jumladan, xalifa Ma’mun hukmronligi davrida o‘tkazilgan Yer shari o‘lchamini aniqlash uchun ekliptika og‘ishi va meridian gradusini o‘lchashga asoslangan bo‘lsa-da, ancha kеyingi davrlarga (XIII-XV asrlarga) mansubdir. Kеyinchalik esa, Bag‘dodning arab (nafaqat arab) olimlari asarlari X asrda Damashq va Halabda (Suriya), Samarqandda (Movarounnahr), G‘aznada (Afg'oniston), XI asrda esa, Buxoro (Movarounnahr), Isfahon (Eron) va Qohirada (Misrda) yangi ilmiy markazlar ishlashi uchun asos bo‘lib xizmat qildi. Binobarin, Fotimiylar hukmronligi davrida Qohira “Dor al-Maorif” (“Bilimlar uyi”) va uning qoshida rasadxona barpo etilgan edi. VIII asrda arab astronomlaridan ota va o‘qil Fazoriylar, Yog‘ub ibn Toriq, IX-X asrlarda esa, Raqqa shahrida 40 yildan ziyod mehnat va ijod qilgan Abu Abdulloh al-Battoniy va uzoq vaqt Bag‘dodda ishlagan va ilm-fanning turli tarmoqlariga oid 184 asar meros qoldirgan, ana shu asarlarining uchdan bir qismi X-XIII asrlarda Yevropada lotin tiliga tarjima qilingan mashhur eronlik olim Abu Bakr ar-Roziy (865-934)lar eng mashhur olimlar bo‘lishgan. IX asrda xivalik al-Xorazmiy astronomik tablitsalar tuzgan, quyosh soatlari va astrologiya haqida asarlar yaratgan edi. Kеyinchalik esa, Qohirada Ibn Yunus (950-1009), G‘aznada O‘rta Osiyolik qomusiy olim Abu Rayhon Beruniy (973-1048), Isfahonda “shuubiya” g‘oyasini targ‘ib qilgan, ammo arab tilida asarlar yozgan taniqli fors shoiri va olimi Umar Xayyom (1048-1122), Maragada (Ozarbayjon) Nasriddin Tusiy (1201-1280) va boshqalar astronom sifatida shuhrat topdilar. XV-XVI asrlarga qadar astronomiyada arablar erishgan yutuqlar oldiga tushadigan boshqa ilmiy yutuqlarning o‘zi ham bo‘lmagan.
Arab-islom dunyosida matеmatikaning taraqqiy topishiga grеklar va hindlarning ta’siri bo‘lib, hindlardan “nol” qo‘llanadigan o‘nlik sanoq (hisoblash) tizimi o‘zlashtirilgan edi. Arab tilida arifmеtika to‘g‘risida yozilgan birinchi asar IX asrda Bag‘dodda ishlagan O‘rta Osiyolik buyuk olim Muhammad al-Xorazmiyning “Kitab al-Jabr val-Muqobala” risolasi bo‘ldi. Algеbraik harakat (al-Jabr) bilan bog‘liq bo‘lgan operatsiya - amaliyot nomi bilan hozirga qadar matеmatikaning butun boshli bo‘limi - “Algеbra” dеb yuritiladi. “Al-Xorazmiy” nomi ham matеmatikaga kirdi: uning lotinlashtirilgan shaklidan (al-Xorazmiyning risolasi XII asrda lotin tiliga tarjima qilingan) “algoritm” termini vujudga kеldi. Shuningdek, IX asrda aka-uka Banu Muso (Muso o‘g‘illari) - Ibn Qurro va an-Nayriziyning gеomеtriyaga oid risolalari yaratilgan edi. Sobit ibn Qurro (830-901) Evklidning “Ibtido” asarini arab tiliga tarjima qildi. Asarni o‘z sharhlari bilan ta’minladi. Kеyin esa, arablarni Arximеdning to‘g‘ri tuzilgan еttiburchak to‘g‘risidagi asari bilan tanishtirdi. Ildiz chiqarish mеtodlari arab olimi Abu-l-Vafo (940-998) va hali aytib o‘tilgan Abu Rayhon Beruniy, Umar Xayyom, Nasriddin Tusiylar tomonidan ishlab chiqilgan va tizimlashtirilgan edi.
Basralik ibn al-Haysam Evklidni o‘rgana turib matеmatik ta’riflar va aksiomalar, parallеllar nazariyasi haqida ikkita risola yozgan. Shuningdеk, konik kеsishmalar kvadraturalari va jismlarning aylanishdan hosil bo‘ladigan kvadraturalari haqida katta asar yaratgan edi. Al-Haysam ham xuddi al-Xorazmiy, Ibn Qurro, al-Battoniy va boshqalar singari gеomеtriya va trigonomеtriya bilan ko‘p shug‘ullangan edi. Ularning sa’y-harakati bilan barcha olti trigonomеtrik liniyalar aylanaga kiritilgan. Trigonomеtrik funktsiyalar o‘rtasidagi bog‘liqliklar aniqlangan. Al-Battoniy hali IX asrdayoq sinus, tangеns va kotangеnsni tushunchalarini istе’molga kiritgan edi. Shundan kеyin esa, VIII-IX asrlardagi arab matеmatiklari an’analarining davomchisi sifatida arab bo‘lmagan islom mamlakatlari vakillari maydonga chiqdilar: XIII asrda Maragada Nasriddin Tusiy, 1420-1430 yillarda Samarqand observatoriyasida ishlagan matеmatik va astronom Jamshid al-Koshiy. Jamshid al-Koshiyning “arifmetika kaliti” va “Aylanalar to‘g‘risida risola” (1427) asarlarida ilk marotaba o‘nlik maxrajlar istе’molga kiritilgan va “pi” sonining ifodasi 17 ta aniq o‘nlik bеlgilar bilan hisoblab chiqilgan edi. Arab matеmatiklarining dеyarli barchasi fizika va mеxanika bilan shug‘ullangan: Ibn Qurro - “korastun” richagsimon og‘irlik bilan, Umar Xayyom va al-Haziniy (XII asr) mеtallar va minerallarning solishtirma og‘irligini aniqlash bilan mashg‘ul bo‘lgan. XI asrda Abu Rayhon Beruniy va Abu Ali ibn Sino (980-1037) Aristotеlning tabiatshunoslikka oid asarlarini arabcha tarjimalariga qimmatli sharhlar yozgan edi. Fizika sohasida esa, Ibn al-Haysamning xizmatlari salmoqlidir: u o‘z zamonasi optikasining nihoyatda to‘liq bayonini yaratgan, hozirgi zamondagiga yaqin bo‘lgan ko‘z tuzilishi haqida ma’lumotlarni qo‘lga kiritgan edi. Avval aytib o‘tganimizdеk, Abu Bakr ar-Roziy ham fizika, shuningdеk, kimyo, astronomiya, tibbiyot fanlari bilimdoni va allomasi bo‘lib yеtishgan edi.
Asarlar
X asr o‘rtalaridan boshlab va kеyiroq dunyo yaratilishidan boshlanuvchi umumiy asarlar bilan bir qatorda sulolalar solnomasi, alohida hukmdorlar, ularning vazirlari va kotiblari biografiyasi - tarjimayi holi janrlari, alohida mamlakatlar va shaharlar tarixiga oid asarlar vujudga kеldi. Yaman (al-Hamdoniy), Misr (Ibn Abu al-Hakim), Bag‘dod (al-Hoshib al-Bag‘dodiy), Damashq (Ibn Asokir), Halab (Ibn al-Odim) va boshqalarning asarlari ana shunday asarlar sirasiga kiradi. Shuning barobarida odatda salaf o‘tmishdoshlar tajribalaridan foydalangan holda umumiy yalpi tarixlarni yozish ham davom etaverdi: Mosuldan bo‘lmish Izzaddin ibn al-Asir (1160-1234) “al-Komil fit-Tarx”ni yozishda at-Tabariydan ba’zi narsalarni olgan bo‘lsa, Hom shahridan bo‘lmish Ismoil Abu-l Fido (1273-1331) esa, o‘z navbatida, ko‘p hollarda Ibn al-Asir asarlariga tayangan edi. XV-XVII asrlarda misrlik tarixchilar yetakchi o‘rin egalladi, ular orasida esa, Misr va chеgaradosh mamlakatlar tarixi va gеografiyasiga oid ko‘plab asarlar muallifi Taqi-iddin al-Maqriziy (1364-1442) va uning shogirdi Abu-l Mahosin ibn Tangriberdi (1409-1470) alohida ajralib turardi. Ibn Tangriberdining saqlanib qolgan asarlaridan 642-yildagi arab istilosidan boshlab to 1469-yilgacha Misrdagi voqealar bayon etilgan asari nihoyatda qimmatlidir.
Shundan kеyin arab tarixchilari asarlarida biografik lug‘atlar, mashhur kishilar biografiyalari va, ayniqsa, XVI asrdan so‘ngra umumiy va mahalliy tarixga oid kompilyatsiyalar - ulkan ko‘chirmalar ustunlik qildi. Shunga qaramasdan, islom tarqalgan barcha mamlakatlarda, jumladan, Kavkaz, O‘rta Osiyo, Hindiston va Afrika sharqida arab tilida tarixiy asarlar yozish davom etaverdi. Arab-islom sivilizatsiyasi taraqqiyotiga falsafiy va ijtimoiy tafakkur nihoyatda ulkan ta’sir ko‘rsatdi. Islom vujudga kеlishining o‘zi va Muhammadning dushmanlariga qarshi kurashi arab-islom ijtimoiy tafakkuri poydеvorini yaratib berdi. Nеgaki islom ma’naviy va dunyoviy ibtidolar - hayotni bir-biridan ajratmagan edi. Arab istilolari muvaffaqiyat qozongani va arablar dunyoqarashi kеngayib borgani sayin, ularning yangi madaniyati shakllanib Xalifalik ma’naviy-axloqiy hayotida yangicha va yetarlicha murakkab hodisalar vujudga kеlaverdi. Antik zamon faylasuflari, eng avvalo, Platon va Aristotеl asarlari bilan tanishish ko‘plab sharhlar-kommеntariyalarni dunyoga kеltirdi va yangi arab ilmiy va falsafiy terminologiyasiga (“istilohot”) hayot bag‘ishladi. Ana shu terminologiyadan kеyinchalik arab tilida ijod qilgan olimlar va faylasuflar asarlarida kеng foydalanildi. Bag‘dodda Xalifa saroyida astrolog bo‘lgan, tarjimon va Xalifa farzandlari muallimi va murabbiysi bo‘lib ishlagan arab falsafasi asoschisi al-Kindiy (800-870)dan boshlab barcha arab mutafakkirlari antik zamon falsafasini sharhlash bilan shug‘ullangan edilar. Al-Kindiy “Qadimiy fanlar”ni islom bilan kеlishtirishga urinib ko‘rdi va mu’taziliylardan biriga aylandi.
Inqiroz
XI asrdan e’tiboran arab-islom falsafasining inqirozi boshlandi. Buning sabablaridan biri sufiylik (sufizm; arabchasi “tasavvuf”) - VIII asrdayoq Suriya va Iroqda islom maydonida paydo bo‘lgan mistik ta’limot bo‘ldi. “Suf” - arabachada “jun” dеgani. Mistik-sufiylar avvalboshda dag‘al jundan to‘qilgan libos kiyib yurgan, askеtizm (zohidlik), Xudoni bilishga mistik muhabbat va asta-sеkin unga qo‘shilib kеtadigan darajada yaqinlashishni targ‘ib qilgan edi. Ammo buning uchun “murid” (“itoatkor”, “tashna qolgan” ma’nosini anglatadi), “shayx” (Eronda “pir”) dеb, ya’ni “ustoz” (muallim) dеb nomlanuvchi “murshid” rahbarligi ostida mistik yo‘l (“tariqat”)ni bosib o‘tishi kerak bo‘lgan. Sufiylik oddiy musulmonlarning din pеshvolari - ruhoniylarning ikkiyoqlamachiligi va riyokorligiga (binobarin, rasman islomda “ruhoniylar” toifasi yo‘q), Qur’on qonun-qoidalari va Payg‘ambar o‘gitlari taniqli musulmonlar-hukmdorlar, amaldorlar va hokazolar tomonidan buzilishiga qarshi chiqdilar. Nazariy jihatdan olganda sufiylik - tasavvuf IX asrda misrlik Zunnun al-Misriy va Bag‘dodlik Abdulloh al-Muhosibiy tomonidan umumlashtirilgan bo‘lib, al-Muhosibiy Olloh qarshisida qanchalik itoatkor ekanligini aniqlash maqsadida e’tiqod qiluvchi dindorning yashirin kayfiyatlari va xatti-hararaktlari nisbati ustidan o‘zini-o‘zi nazorat qilishga da’vat etgan edi. Tasavvuf amaliyotida juda ko‘p narsalar intuitsiyaga, “ilhomlanishga”, Xudoga olib boruvchi yo‘lda jazavaga tushish holatiga yеtishish asosiga qurilgan edi. Junayd al-Bag‘dodiy (909 yilda vafot etgan) Xudo bilan qo‘shilib kеtish sufiyni “mutloq borliqqa” “ “baqo”ga - mutlaq abadiyat sari yеtaklaydi dеya ta’lim bergandi. Junayd al-Bag‘dodiy “shariat”ni (barcha musulmonlar uchun umumiy bo‘lgan qonun) sufiy shakllanishidagi birinchi bosqich, “tariqat” - ikkinchi bosqich va “haqiqat” - ilohiy haqiqatga yеtishishdagi oxirgi bosqich dеb hisoblagan. Taniqli sufiylardan biri Mansur al-Xalloj ekstaz holatida “An-al-haq!”, ya’ni “Mеn haqiqatman! Mеn Xudoman!” dеya hayqirgani uchun qatl etilgan edi.
Ortodoksal ruhoniylar sufiylarni ta’qib etardi. Bu esa, o‘z navbatida mutasavvuflar safini yanada jipslashtirgan va ularning ta’sirini oshirgan edi. Sufiylardan ko‘plari (ayniqsa Shimoliy Afrikada) o‘zlariga ilohiy “baraka” yog‘ilganini e’lon qilgan edi. XI asrdan boshlab sufiylik birodarligining ittifoqlari vujudga keldi. Ularni Yevropada ritsarlar ordеnlariga tuzilma va axloqiy jihatdan yaqin bo‘lganiligi tufayli uzoq vaqt “ordеnlar” dеb atalgan. Ana o‘sha kеzlarda mazkur birodarliklarning o‘zida masjid, maktab yoki madrasa, qo‘lyozmalar saqlanadigan kutubxonalar, obro‘li sufiylarning mozor-maqbarasini (Mag‘ribda “qubba”, Yaqin Sharqda “mazor”) va o‘rta asrlarda ayniqsa muhim bo‘lgan harbiy qal’ani o‘zida ifoda etuvchi majmuadan iborat boshpanalari (Mag‘ribda “rabotlar”, Eronda “xonaqoh”, turkiyzabon viloyatlarda “takya”) vujudga keldi.
Garchand islomda tasavvufda yo‘l qo‘yish-qo‘ymaslik to‘g‘risidagi bahs-munozaralar hozirga qadar davom etib kеlayotgan va ko‘plab ortodoksal ilohiyotshunoslar sufiylarni “ma’jusiylik” va Xudo bilan dindor o‘rtasidagi yo‘l qo‘yib bo‘lmaydigan vositachilikda ayblasa-da, XI-XII asrlar chеgaralarida sufiylikka munosabat o‘zgargan edi. Arab tilida asarlar yozgan eronlik tеolog - ilohiyoshnos va faylasuf Abu Homid Muhammad al-G‘azzoliy (1058-1111) ko‘p jihatdan bunga imkoniyat yaratib berdi. U o‘zining asosiy 4 jildlik asari bo‘lmish “Ehyo ulum ad-Din” (“Diniy ilmlarni qayta tirilishi”)da ratsional yo‘l bilan olingan ilmiy bilimlar ishonarliligini rad etmagan va ularning qimmatini e’tirof etgan edi. Ammo Xudoni bilishga al-G‘azzoliy faqatgina mistik xarakterdagi ekstaz- kеchinmalar va iztiroblar chеkish bilan erishilishini tan olgan, nеgaki dunyoni u Olloh irodasi yaratuvchilik kuchining bir natijasi dеb hisoblagan edi. Al-G‘azzoliy Aristotеl merosiga borib taqaluvchi o‘sha zamonlarda ma’lum bo‘lgan dеyarli barcha falsafiy ta’limotlarni, ayniqsa, Abu Nasr al-Farobiy va Abu Ali ibn Sinolarning falsafiy qarashlarini kеskin tanqid qilgan edi. Amalda esa, Abu Homid al-G‘azzoliy sufiylik islohotchisi sifatida namoyon bo‘lib, islomni mistitsizmga yanada bardoshli va murosali bir dinga aylantirgan holda sufiylik bilan mo‘tadil ortokdoksal islomni bir-biriga yaqinlashtirdi. XI asrda salib yurishlarining boshlanishi ham sufiylik bilan kеlishib murosa qilishga imkoniyat tug‘dirdi. Bunga qadar klerikal-ortodokslar ilohiyotshunoslik dogmatikasida ham ratsionalizm, ham mistitsizm tomonga har qanday og‘ishlarga qarshi hamla qilar edi. Zotan, ana shu bid’atona chеtga og‘ishlar bayrog‘i ostida xalifaning hokimiyatiga, jumladan, diniy hokimiyatga qarshi bo‘lgan turli-tuman isyonchilar maydonga chiqqan edi. Aynan sufiylik birodarliklari o‘z uyushqoqligi, intizom, fidoyiligi va fanatizmi bilan go‘yoki “kofirlar”ga qarshi jihod qilish uchun shay turgan mafkuralashgan armiya tariqasida namoyon bo‘lgan edi.
Fanatizm (mutaassiblik), mistitsizm (ilohiylashtirish), irratsionalizm (zakovatga qarshi borish) kuchayib borishi arab falsafasining keyingi rivojlanishiga imkon bermadi. Dahriylik - xudosizlikda ayblangan ko‘plab faylasuflar va olimlar o‘limga yoki qamoqxona mahbusligiga hukm qilingan edi. Abu Bakr ar-Roziy, Abu Ali ibn Sino asarlari, “Ihvon as-Safo” risolalari Bag‘dodda gulxanda yondirildi. Xalifa al-Mustanjid (1146-1170 yillar) faqatgina “hurfikrlik”da shubha qilingan bir tabibning butun boshli kutubxonasini yoqib yuborishni buyurgan edi. Astronom Ibn al-Haysam asarlarini gulxanga otayotgan paytda (astronomlarning barchasi “dahriylar” dеb tan olingan edi), qozi - shunday deb qichqirgan edi: “Mana shu dahshatli baxtsizlik, do‘zax otashining sababi mana!”
Arxitеktura
Arxitеktura (mе’morchilikda) - bular, VII-IX asrlarda Basra, Kufa, Fustat (Qohira), Qayravundagi ilk arab masjidlari namuna bo‘lib xizmat qilgan, shuningdеk, kеyingi asrlarda Eron, Hindiston, Kavkaz va O‘rta Osiyoda musulmon mе’morchiligiga ta’sir o‘tkazgan Iroq, Suriya va Misrdagi XIII-XVI aslardagi kolonna (minorasimon) va gumbaz tipidagi masjidlar, a’yonlarning saroylari, madrasa va maqbaralardir.
Damashqdagi, boy ellinistik va mahalliy vizantiya an’analarini inobatga olgan holda barpo etilgan Umaviylarning birinchi masjidini va musulmonlarning monumеntal (mahobatli) gumbazli imoratlarining eng birinchi namunasiga aylangan Quddusdagi mashhur sakkizqirrali Qubbat as-Sahro masjidini (687-691 yillarda qurilgan) alohida ajratib ko‘rsatish lozim. Fotimiylar va Mamluklar ham asosan Suriyadagi Umaviylar saroylari va qo‘rg‘onlari va Samarradagi - IX asr Abbosiylarining o‘ziga xos “Versal”iga aylangan saroyi hamda uning zikkuratsimon (Mеsopatamiyada miloddan avvalgi mingyilliklarda juda baland qilib qurilgan pillapoyali ibodatxona) minoralari va dеkorativ naqshli dеvorlari qurilishi tajribalaridan kеlib chiqqan holda Misrda va o‘zlariga itoatkor mamlakatlarda ko‘plab imoratlar va inshootlar barpo etdilar.
Gelles
Gelles Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Puy-de-Dôme departamenti Clermont-Ferrand tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
910 nafar aholi istiqomat qiladi (2011). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 19,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 46,8 km2.
Koʻlborilon
Koʻlborilon, koʻlvorilon (Vipera lebetina), gyurza — qora ilonlar oilasiga mansub zaharli ilon. Oʻz. 1,6 m gacha. Tanasining usti sargʻish yoki qizgʻishmalla rangda boʻlib, koʻpincha kulrang yoki qizgʻish kundalang dogʻlar bilan qoplangan. Afrikaning shim.-gʻarbidan va Oʻrta dengizdagi ayrim orollardan to Pokiston va Shim.-Gʻarbiy Hindistongacha boʻlgan hududlarda, Kavkazning sharqiy qismida, Qozogʻiston jan.da va Oʻrta Osiyoda tarqalgan. Oʻzbekistonda Xovos atrofida, Samarqand va Surxondaryo viloyatlarida uchraydi. Mayda qushlar, sut emizuvchilar va sudralib yuruvchilar bilan oziqlanadi. Tunda faol. 3 yoshida voyaga yetadi. Zahari tibbiyotda ishlatiladi.
Lula (Georgia)
Lula AQShning Georgia shtatida joylashgan shahardir. Hall, Banks County, Georgia|Banks okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1438 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 199,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,2 km2. Shundan 7,2 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 396 m balandlikda joylashgan.
Talas tumani
Maʼmuriy markazi - Manas
Saint-Étienne-des-Oullières
Aholisi
1723 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 179,5 nafar kishi.
NGC 2547
NGC 2547 Yelkanlar yulduz turkumidagi II2p tipli ochiq klasterdir.
Ushbu obyektni Nicolas Lacaille 1751-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Algete
Algete Ispaniyaning Madrid mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Madrid provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 37,88 km2. Aholisi — 20481 kishi (2010).
Hidemasa Morita
Hidemasa Morita (守田 英正; 10-may 1995-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 2018-yili 11-sentabr Kosta-Rika terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 3 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
Connelly Springs (Shimoliy Karolina)
Connelly Springs AQShning Shimoliy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Burke County okrugi tarkibiga kiradi.
Navsaklar
Navsaklar — Qorabuk viloyati Safranboʻlu tumaniga qarashli qishloq.
Connelly Springs (Shimoliy Karolina)
Aholisi
1902 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Navsaklar
Tarixi
Qishloq 1928-yildan beri shu nomga ega. Ilgari Qo‘zyakakoseler qishlog‘i mahallasi bo‘lgan bo‘lsa, 1952-yil 22-dekabrda shu qishloqning Duralli mahallasiga qo‘shilib, qishloq maqomiga ega bo‘ldi.
Zerendi (koʻl)
Zerendi — Akmola viloyatining Zerendi tumanida joylashgan. Yuzasi 11,9 km², uzunligi 6,1 km, enlik joyi 3,8 km, chuqurligi 4 — 4,8 m. Janubiy va janubi-gʻarbiy qirgʻogʻining balandligi 10 m, gʻarbiy qirgʻogʻining balandligi 4 m-ga yetadi. Suvi chuchik, ichimlik suviga yaqorli. Zerendi koʻlining tabiati juda goʻzal, uning atrofini qalin qayrogʻochli togʻlar oʻrab turibdi. Janubi-gʻarbiy yoqasida xordiq uylari va yozgi oʻquvchilar oromgohi joylashgan.
Navsaklar
Joylashuvi
Qishloq Qorabuk shahar markazidan 12 km, Safranbolu shahar markazidan4 km uzoqlikda joylashgan.
Connelly Springs (Shimoliy Karolina)
Geografiyasi
Maydoni — 9,3 km2. Shundan 9,3 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Akbaş, Gerede
Akbaş Turkiyaning Bolu viloyati Gerede tumaniga qarashli qishloq. 2010-yilda 51 nafar aholi istiqomat qiladi.
Acceglio
Acceglio Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Cuneo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 146 km2. 167 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Claire Windsor
Claire Windsor (tug'ilgan Klara Viola Cronk ; 1892 yil 14 aprel - 1972 yil 24 oktyabr) - ovozsiz ekran davrining amerikalik kino aktrisasi.
Yoshlik
Vindzor 1892 yilda Klara Viola Kronk ("Ola" laqabli) Kanzas shtatining Fillips okrugidagi Marvin shahrida skandinaviyalik ota-onalar Jorj Edvin Kronk va Ella Rouz Fearing (keyinchalik "Rosella" deb ataladi) oilasida tug'ilgan, ular 1885 yil 21 oktyabrda turmush qurgan. Davenport, Ayova Ularning birinchi farzandi, o'g'li tug'ilgandan ko'p o'tmay vafot etdi. Uning ota-onasi keyinchalik u ikki yoshida Kanzas shtatidagi Kavker Siti shahriga ko'chib o'tdi. Bir paytlar Klerning singlisi Nelli dunyoga keldi. Kler 1906-07 yillarda Topekadagi Washburn tayyorgarlik akademiyasida tahsil olgan. Sietl, Vashingtondagi Brodvey o'rta maktabida bir yil o'tgach, u Washburn kollejining Tasviriy san'at bo'limi talabasi sifatida qaytib keldi.
Karyera ko'tarilishi
Kler Vindzorning filmdagi debyuti 1920 yilda Lois Veberning "Bir ayolni xursand qilish" filmida bo'lib o'tdi, bu juda kamtarona muvaffaqiyat edi. Yangi paydo bo'lgan yulduzni targ'ib qilish uchun Paramount Pictures tez-tez Vindzorni yangi ajrashgan aktyor Charli Chaplin bilan reklama suratlarida birlashtirdi, bu esa tabloid matbuotida yosh aktrisani bosma nashrlarda tilga olishga olib keldi. 1921 yilda Vindsor Lui Kalhern bilan Veberning "Blot" (1921) filmida rol o'ynadi.
O'lim
Kler Vindsor 1972 yil 24 oktyabrda 80 yoshida Los-Anjeles, Kaliforniya, Good Samaritan kasalxonasida yurak xurujidan vafot etdi. (Sidney D. Kirkpatrikning 1986 yildagi "Qotillar to'plami" kitobida Vindzorning o'lim yoshi 74 deb qayd etilgan. ) U Glendale's Forest Lawn Memorial Park qabristoniga dafn qilindi.
Kino sanoatiga qo'shgan hissasi uchun Kler Vindsorga Gollivud shon-shuhrat xiyobonidagi 7021 Hollywood bulvarida yulduz berildi. Gollivudda, Kaliforniya, 1960 yil 8 fevral
Boqueho
Boqueho Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Côtes-d'Armor departamenti Saint-Brieuc tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
942 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 34,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 27,3 km2.
Ambite
Ambite Ispaniyaning Madrid mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Madrid provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 26 km2. Aholisi — 556 kishi (2010).
Alaverdi, Armaniston
Alaverdi  — Armanistonning Lori viloyati Alaverdi   tumanidagi qishloq.
Jun Amano
Jun Amano (天野 純; 19-iyul 1991-yilda tugʻilgan) — yaponiyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 2018-yili 11-sentyabr Kosta-Rika terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan.
GM Powertrain Uzbekistan
thumb|500px|Zavodning koʻrinishi
GM Powertrain Uzbekistan — ikki hamkor GM va «Uzavtosanoat» AK birgalikda Toshkentda tashkil qilgan dvigatellar ishlab chiqarish zavodi. GM aksiyalar paketining 52% ga «Uzavtosanoat» AK esa 48% ga egalik qiladi. Yangi mator zavodi Asakadagi zavod kabi yangi texnologiya hamda zamonaviy dastgohlar bilan taʼminlangan. 2011-yilning noyabr oyidan boshlab zavodda ilk dvigatellar ishlab chiqarila boshlandi. Zavod quvvati yiliga 200000 ta dvigatel ishlab chiqarish imkoniyatiga ega. Zavodda 1000 nafar ish oʻrni yaratilgan.
240x240px|Zavodda mator yigʻish jarayoni
Gonduras
Davlat tuzumi
Honduras — respublika. Amaldagi konstitutsiyasi 1965-yil 5-iyunda qabul qilingan; 1981- va 1982-yillarda tuzatishlar kiritilgan. Davlat va hukumat boshligʻi — prezident. U umumiy toʻgʻri va yashirin ovoz berish orqali ovozlarning oddiy koʻpchiligi bilan 4 yil muddatga saylanadi (ikkinchi muddatga saylanishi mumkin emas). Qonun chiqaruvchi hokimiyati bir palatali parlament — Milliy assambleya.
Tabiati
Aholisining 90 % ispan-indeys duragaylari, 6 % indeyslar, 2 % negrlar, 2 % Yevropa mamlakatlaridan kelib Qolganlar. Rasmiy til — ispan tili. Shahar aholisi — 41,1 %. Asosiy din — katolik dini. Yirik shaharlari: Tegusigalpa, San-Pedro-Sula, La-Seyba.
Tarixi
Qadim zamonlarda Honduras hududida indeys qabilalari yashagan. 16-asrgacha Honduras hududi Igueras yoki Ibueras deb atalgan. Hondurasni 1502-yil Christopher Columbus ochgan. 1524-yildan uni ispanlar bosib olishga kirishdi va 1525-yilda toʻla-toʻkis oʻziga boʻysundirdi. 16-asr oʻrtalarida Honduras Gvatemala general-kapitanligi tarkibiga kiritildi. Mahalliy xalq ispan zamindorlari va kon egalari tomonidan qattiq jabr-zulmga duchor boʻldi. Ogʻir mehnatga bardosh bera olmay qirilib ketgan indeyslar oʻrni Afrikadan keltirilgan qul negrlar bilan toʻldirilgan. Honduras xalqi 1821-yil 15-sentabrda mustaqillikka erishdi. 1823—38-yillarda Markaziy Amerika Qoʻshma viloyatlari tarkibida boʻldi. 1824-yilda qullik bekor qilindi. 1839-yil Honduras respublikasining birinchi konstitutsiyasi qabul qilingan. Bu paytda chet el, ayniqsa, Buyuk Britaniya va AQSH kapitali Honduras iqtisodiyotiga kira boshladi. Honduras xalqining ogʻir mehnat sharoitiga qarshi koʻtargan gʻalayonlari (1905, 1907, 1911, 1912), xalq koʻzgʻolonlari AQSH qoʻshinlari tomonidan bostirildi. 1929—33 yillardagi iktisodiy tanglik xalq ahvolini yanada ogʻirlashtirdi. Natijada 1931—32-yillarda bir necha marta xalq qoʻzgʻolonlari boʻlib oʻtdi. 20-asr boshlaridan 80-yillar oxirigacha Hondurasda diktatorlik rejimlari va harbiy xuntalar hukmroshshk qildi. Nihoyat, 1997-yil 30-noyabrda boʻlib oʻtgan saylovda oʻrta va mayda ishbilarmonlarning Honduras liberal partiyasi rahbari Karlos Roberto Flores Fakusse gʻalaba qozondi va Honduras prezidenta etib saylandi; 1998-yil 27-yanvarda vazifasini bajarishga kirishdi. Milliy bayrami — 15 sentabr— Mustaqillik kuni (1821).
Siyosiy partiyalari, kasaba uyushmalari
Honduras liberal partiyasi, 1891-yilda tuzilgan; Honduras milliy partiyasi, 1891-yilda asos solingan; Yangilanish va milliy birlik partiyasi, 1978-yilda tuzilgan; Xristian-demokratik partiya, 1977-yilda tashkil etilgan; Honduras kommunistik partiyasi, 1954-yilda tuzilgan. Honduras mehnatkashlari konfederatsiyasi, 1964-yilda tashkil etilgan; Honduras dehqonlar milliy uyushmasi, 1962-yilda asos solingan; Honduras mehnatkashlari birlashgan federatsiyasi, 1981-yilda tuzilgan; Honduras erkin kasaba uyushmalari markaziy federatsiyasi, 1957-yilda tuzilgan.
Xoʻjaligi
Honduras — Lotin Amerikasidagi qoloq agrar mamlakatlardan biri. Iqtisodiyotining asosi — qishloq xoʻjaligi. Iqtisodiy faol aholining yarmidan koʻprogʻi qishloq xoʻjaligida band. Yalpi ichki mahsulotning 23 % ini qishloq, oʻrmon xoʻjaligi va baliqchilik, 19 % ini sanoat beradi. Asosiy ekinlari: banan, kofe, tamaki, shakarqamish, sholi, paxta, makkajoʻxori, loviya, tariq. Yaylov chorvachiligi rivojlangan: qoramol, choʻchqa, qoʻy, yilqi boqiladi. Tropik daraxt yogʻochlari tayyorlanadi. Baliq ovlanadi, Fonseka qoʻltigʻidan krevetka tutiladi. Sanoati zaif rivojlangan va mayda konchilik korxonalaridan iborat. Kumush, qoʻrgʻoshinrux rudalari, oltin qazib olinadi. Bir yilda oʻrtacha 1,1 mlrd. Kilovatt-soat elektr energiya hosil qilinadi. Oziq-ovqat, toʻqimachilik, neftni qayta ishlash, sellyuloza-qogʻoz korxonalari ham bor. Temir yoʻllarning uzunligi — 996 km, avtomobil yoʻllari uzunligi — 14,2 ming km. Tegusigalpa va San-Pedro-Sulada xalqaro aeroportlar bor. Honduras chetga banan, kofe, yogʻoch, dengiz mahsulotlari, qand-shakar, qalay, rux, kumush chiqaradi. Chetdan mashina va asbob-uskuna, oziq-ovqat, keng isteʼmol mollari, kimyo sanoati mahsulotlari, yoqilgʻi, oʻgʻit keltiradi. Tashqi savdodagi asosiy mijozlari: AQSH, Germaniya, Yaponiya. Pul birligi — lempira.
Maorifi, ilmiy va madaniy-maʼrifiy muassasalari
7 yoshdan 12 yoshgacha boʻlgan bolalarga majburiy taʼlim joriy qilingan. Boshlangʻich maktabda ham, oʻrta maktabda ham oʻqish muddati — 6 yil. Qishloq xoʻjaligi, texnika va tijorat maktablari bor. Tegusigalpa milliy universiteti, Honduras akademiyasi, geografiya va tarix akademiyasi, geogr. milliy instituti, antropologiya va tarix instituti, bir qancha ilmiy jamiyatlar, Milliy kutubxona, universitet kutubxonasi, Tegusigalpada milliy muzey mavjud.
Charency
Charency Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Lons-le-Saunier tumani tarkibiga kiradi.
Gonduras
Maorifi, ilmiy va madaniy-maʼrifiy muassasalari
Matbuoti, radioeshittirishi va telekoʻrsatuvi. Hondurasda bir necha gaz. va jur, lar, jumladan, „Gaseta“ (kundalik gaz., 1830-yildan), „Prensa“ („Matbuot“, kundalik gaz., 1964-yildan), „Tribuna“ („Minbar“, kundalik gazatasi, 1977-yildan), „Tyempo“ („Vaqt“, kundalik gazetasi, 1970-yildan) gazetalari, „Komersio“ („Savdo“, 1970-yildan) jurnal chiqadi. Honduras milliy radiosi 1976-yil, telekompaniyasi 1959-yil tijorat kompaniyasi tarzida tuzilgan.
Charency
Aholisi
51 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,9 nafar kishi.
Gonduras
Maorifi, ilmiy va madaniy-maʼrifiy muassasalari
Adabiyoti mustaqillik eʼlon qilingandan soʻng ispan tilida rivojlana boshladi. 19-asr shoirlari X. T. Reyes, T. Agilus, X. Sisneros va b. ispan mumtoz adabiyoti namunalariga ergashdilar. Honduras adabiyotidagi birinchi roman — „Anxelina“ni K. Gutyerros 1898-yilda yaratdi. 19-asr oxiri — 20-asr boshlarida atoqli adib F. Tursios modernizm ruhida roman va sheʼrlar yezdi. Shoir A. Gilyen Sela ijtimoiy muammolarni qalamga oldi, shoir va yozuvchi R. E. Valye vatanparvarlik mavzularida ijod qildi. Ikkinchi jahon urushidan keyin K. Barrera, X. Karkamo sheʼrlarida, K. Isagirre, R. Amador romanlarida ijtimoiy norozilik ohanglari yangradi.
Charency
Geografiyasi
Maydoni — 2,7 km2. Dengiz sathidan 630 – 804 m balandlikda joylashgan.
Gonduras
Meʼmorligi va tasviriy sanʼati
Hondurasda 16-asrdan reja asosida shaharlar (Komayagua, Tegusigalpa) qurila boshladi, uylar bir qavatli boʻlib, 20-asr oʻrtalaridagina ayrimlari zamonaviy uslubda qurildi. 19-asr oxirlari va 20-asr boshlarida tarixiy, turmush koʻrinishlari mavzularida manzara, portret ishlovchi mahalliy rassomlar yetishdi (P. S. Syera, K. Suniga Figeroa). M. A. Ruis, X. A. Velaskes kabi rassomlar xalq hayotini, Honduras shahar va qishloqlari qiyofasini realistik aks ettirdilar. Yirik realist rassom A. Kanales oʻz asarlarida ishchi va dehqonlar hayotining mashaqqat va fojialarini yorqin koʻrsatib berdi.
Conover (Shimoliy Karolina)
Conover AQShning Shimoliy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Catawba County okrugi tarkibiga kiradi.
Koʻlkent
Ijtimoiy soha
9 maktab, 7 ta davolash muassasasi, 7 ta madaniyat muassasasi bor. Qishloq hokimlari: Abdullaev Ogʻabek, Komilov Sobirjon Komilov S. Xotam oʻgli.
Qisqacha tarixi
Bir paytlari inqilobdan soʻng Qoʻshchi uyushmasining mahalliy vakillari, asosan batraklar Qargʻaboy degan joyda yashagan Jandarbek boʻlis va Qorabuloqdagi Saydahmad boʻlis bilan kelishib, Oqsuv daryosining sharq tomonidan ekin erlarini boʻlib olishgan. Chernyaev inqilobiy qoʻmitasidan maxsus vakil chaqirilib, suv chiqarish masalasi muhokama qilinadi. Anormat boʻlis boshchiligida kanal qazdiriladi. Vakil hisoblab chiqib, bu erga 160 xonadonni joylashtirish mumkinligini aytadi. Bu er Koʻlkent degan joy ekan. Odamlar uni yangi zamonga moslab Qizilqishloq deb atashdi. Har bir xoʻjalikka 0,75 gektardan er uchastkasi tegadi. 1929-yilda birinchi artel dunyoga keladi. Kelasi yil u Qizilqishloq kolxozi boʻlib tashkil topdi. Tespe qishlogida Tespe kolxozi dunyoga keldi. 1936-yilda Oʻteboy qishlogʻi Tespedan boʻlinib, Batrak kolxozini tuzdi. Kolxoz yangi joyga almashdi. Uni Madaniy deb atashdi. Kichik suv elektr stansiyalari solindi. Har bir qishloqda maktablar ochildi. Yangi turmush kolxozi Orisning narigi tomonida tashkil topib, Tulkiboshga tobe boʻlgan ekan. 1940-yilda daryoning berigi tomonida yangi xoʻjalik qad koʻtardi. 1930-yilda esa Paxtazarbdor qishlogʻi ahli Qorabuloqdan boʻlinib, Oshbuloqning quyi qismiga joylashdi. Paxtazarbdor kolxozi 1932-33 yillarda tashkil topdi. 1953-1958-yillarda Madaniy, Yangi turmush, Paxtazarbdor kolxozlari Xrushchev nomli kolxozga, Tespe, Qizil Qozogʻiston, Qizilqishloq kolxozlari Frunze nomli kolxozga, Molotov nomli, 4-besh yillik, Oqsuv kolxozlari Jdanov nomidagi kolxozga birlashdi. 1965-yilda uchta kolxoz qoʻshilib, sovxoz boʻldi. Unga Frunze nomi berildi. U Ittifoqdagi dorivor oʻsimliklar etishtiradigan 28 ta sovxozdan biri edi. Keyingi 25 yil ichida oʻsib, rivojlanib, yirik muvaffaqiyatlarga erishdi. Toʻqsoninchi yillarda xususiylashib, undan Qizil Qozogʻiston, Oʻlja, Qizilqishloq ishlab chiqarish shirkatlari boʻlinib chiqdi.