cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beruniy (metro bekati)
«Beruniy»  (Беруни) — Beruniy metro bekati Oʻzbekiston yoʻlining oxirgi bekatidir. Buyuk mutafakkir Abu Rayhon Beruniy sharafiga nomlangan. Poli va devorlari marmar, granit, sopol va shishadan ishlangan. 1991-yilning 30-aprelida ochilgan. 2 vestibyul va 1 orolchali platformadan iborat. Ushbu bekatdan Oʻzkoʻrgazmasavdo yarmarkasi va Oʻzbekiston milliy universitetiga chiqiladi. Me`morlar F.Muzaffarova, A Tabibov.
Yorugʻlik bilan davolash
Yorugʻlik bilan davolash, fototerapiya — quyosh nuri yoki sunʼiy manbalar yorugʻligini profilaktika va davolash maqsadida qoʻllash; fizioterapiyanit bir boʻlimi. Sunʼiy manbalarga choʻgʻlanma simi boʻlgan, infraqizil va koʻzga koʻrinadigan nurlar bilan nurlantiradigan apparatlar (infraqizil nurlar bilan nurlantirgich, yorugʻlik issiqligi bilan nurlantirgich — sollyuks. Minin lampasi, mahalliy elektr yorugʻlik vannalari, shuningdek, ultrabinafsha nurlar bilan nurlantirish uchun simobkvarsli lampalar) kiradi. Infraqizil nurlarning fiziologik taʼsiri issiqlikning naf berishiga asoslangan. Ana shu nurlar taʼsirida haroratning koʻtarilishi toʻqimalarda moddalar almashinuvi jarayonining tezlashishiga, tomirlarning reflektor kengayishiga sabab boʻladi, bu esa toʻqimalar oziqlanishining yaxshilanishi, infiltratlarning soʻrilib ketishiga yordam beradi va h. k. Ultrabinafsha nurlar bilan nurlantirilganda terida biologik faol moddalar (gistamin, D vitamin) hosil boʻladi, ular organizmga umumiy taʼsir koʻrsatib, uning infeksiyalarga chidamliligini oshiradi. Ultrabinafsha nurlar bilan nurlantirish jarayonida issiq sezilmaydi, lekin 2—6 soat oʻtgach, terining nur tekkan joyi qizaradi (eritema). Qizdirish darajasi nurlantirish tezligiga va terining sezuvchanligiga bogʻliq. Yo. b. d.da nur dozasini toʻgʻri tanlash muhim (uni tibbiyot xodimi belgilab beradi). Uy sharoitida vrach koʻrsatmasiga muvofiq faqat Minin lampasidan foydalanish mumkin, bunda nurlantirish tartibi va qoidalariga qatʼiy amal qilish kerak. Kasalxona, poliklinika, sanatoriylar va b. davolashprofilaktika muassasalarida Yo. b. d. apparatlari mavjud. Sovqotish, turli shikastlanishlarda tiklanish hamda infiltratlarning soʻrilib ketish jarayonini tezlatish; furunkulyoz, saramas, nevralgiya, artrit va b.ni davolash, shuningdek, raxitning oldini olish va davolashda Yo. b. d. qoʻllaniladi. Silning faol shakli, xavfli oʻsmalar, yuraktomir yetishmovchiligining roʻyrost koʻrinishi, gipertoniya kasalliginint 2, 3bosqichi, ye’rusha karay olmaslik, qalqonsimon bez faoliyatining kuchayishi, buyrak yetishmovchiligi va b. ayrim holatlarda Yo. b. d. tavsiya etilmaydi.
NGC 3302
NGC 3302 Antlia yulduz turkumidagi S0 tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni John Herschel 1835-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Rhön-Grabfeld (tuman)
Rhön-Grabfeld  Olmoniya tumanlaridan biridir. Bavariya yeri tarkibiga kiradi. Poytaxti – Bad Neustadt. Maydoni – 1022 km2. 84 360 nafar aholi istiqomat qiladi.
Friedewald (Hessen)
Friedewald  Germaniyaning Hessen yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Hersfeld-Rotenburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 39,65 km2. 2475 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Friedewaldning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Seal Beach (California)
Aholisi
24168 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 33,775 km2. Shundan 29,231 km2 quruqlik, 4,544 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 4 m balandlikda joylashgan.
Balxi tut
Balxi tut (Mogassas) — tutdoshlar (tutsimonlar oilasi)ga mansub daraxt. Vatani hozirgi Afgʻoniston (Balx shahri nomidan). Gʻarbiy va Jan. Osiyoda koʻp. Balxi tut xalq seleksiyasi yoʻli bilan chiqarilgan. Oʻzbekistonda asosan mevasi uchun yetishtiriladi. Bargidan ipak qurti boqishda ham foydalaniladi. Bargining toʻyimlilik darajasi (ayniqsa, 4 — 5 yoshlik qurt uchun) juda yaxshi. Shox-shabbasi tarvaqaylab oʻsadi, balandligi va shox-shabbasining kengligi 18 – 20 m. Mevasi toʻpmeva, oq, shirin, urugʻsiz. Bargi seret, silliq, toʻq yashil, kattaligi oʻrtacha (boʻyi 18 sm, eni 17 sm), yozda dagʻallashadi. Har tupidan 12 – 30 kg barg olinadi. Mevasi yangiligida va quritilgan holda isteʼmol qilinadi, undan tutmayiz, tut holvasi, shinni ham tayyorlanadi. Balxi tut sovuqqa chidamli, payvand qilish yoʻli bilan koʻpaytiriladi.
Frechilla
Frechilla Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Palencia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — km2. Aholisi — 197 kishi (2010).
Yangi-Chek (Qadamjoy tumani)
Yangi-Chek (Жаңы-Чек) — Qirgʻiziston Respublikasining Botken viloyati Qadamjoy tumaniga qarasli qishloq. Olgʻa ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 650 kishi.
Balxi gumbaz
Balxi gumbaz — gumbazning sodda turi. Toʻgʻri toʻrtburchak va murabba tarhli xonalar devori ustiga oʻrnatiladi. B. g. koʻpincha past tomli binolarda (hammom, suv ombori va qaznoqlarda) qoʻllaniladi. Gumbazli bino xonalarining tarhida koʻrsatilgan shakliga putur yetkazmagan holda yopilgan. B. g .da xona devorlarining past boʻlishi va gumbazning birinchi qator gʻishti xona ichiga surib terilishi binoning mustahkamligini oshirgan. Gumbazning ogʻmaligi har bir burchakdan boshlab qoʻyilgan gʻishtning ogʻmaligiga bogʻliq boʻlgan. Devor burchaklariga qoʻyiladigan "neshburik" yoki "gʻoz" gʻishtlari pona shaklida yoʻnaladi.
Poʻlat Zohidov.
Milhac-de-Nontron
Milhac-de-Nontron Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Dordogne departamenti Nontron tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
611 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 17,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 35,8 km2.
Kornutiya
Kornutiya — birinchi marta 1753-yilda tasvirlangan Yalpizdoshlar oilasiga mansub oʻsimlik turkumi. Uning vatani Gʻarbiy yarim sharning tropik qismlari: janubiy Meksika, Markaziy Amerika, Gʻarbiy Hindiston, Shimoliy Janubiy Amerika.
Mount Pleasant (New York)
Mount Pleasant AQShning New York shtatida joylashgan shahardir. Westchester okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
43724 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 84,7 km2. Shundan 71,7 km2 quruqlik, 12,9 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 76 m balandlikda joylashgan.
Ashina Chechak
Ashina Chechak (yoki Ashina Xotun; milodiy VI—VII asrlar) — Axsikatiylar sulolasi vakilasi, islom dini kirib kelishi arafasida Fargʻona vodiysining hukmdor malikasi boʻlgan ayol. Kelib chiqishi Ashinalar sulolasiga borib taqaladi. Arablar bosqini davrida Fargʻona vodiysining hukmdori boʻlgan. Fargʻona u davrlarda Parkana deb atalgan. Poytaxt Kosonsoyda boʻlib, malika shu yerdan turib Fargʻona vodiysini boshqargan. Shuningdek, bu ayol haqida „Ashina Xotun“ nomli xalq dostoni yaratilgani aytiladi.
Ariake Urban Sports Park
Ariake Urban Sports Park (有明アーバンスポーツパーク) Tokioning Kōto shaharchasi Ariake tumanida joylashgan va 2020-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlari uchun qurilgan ochiq sport inshooti.
Park umumiy hisobda 97,000 m² maydonda joylashgan. BMX, freestyle BMX va skeytbording inshootining maksimal sigʻimi mos ravishda 6600, 5000 va 7000 tomoshabinga moʻljallangan.
NGC 3303
NGC 3303 Arslon yulduz turkumidagi Sbc/P tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1784-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Balxash-Olakoʻl soyligi
Balxash-Olakoʻl havzasi - Qozogʻistondagi yassi botiq. Dengiz sathidan 340 – 600 m balandlikda joylashgan. Kattagina qismini Balxash koʻli tashkil qiladi. Sharqida Sassiqkoʻl va Olakoʻl koʻllari, janubida Tovqum, Muyinqum, Sarieshikutrov qumli choʻllari bor. Daryo choʻkindilari bilan to'lgan chuqurlik oʻrnida hosil boʻlgan. Qumliklarning balandligi 30 m gacha. Saksovul, juzgʻun, teresken, shoʻra, shuvoq oʻsadi. Asosan qoʻngʻir choʻldasht va kam karbonatli sur tuproq, shoʻrxok tuproqlardan iborat.Yiliga 135 – 200 mm yogʻin tushadi.
Platte Woods
Platte Woods AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. Platte County okrugi tarkibiga kiradi.
Roth (tuman)
Roth  Olmoniya tumanlaridan biridir. Bavariya yeri tarkibiga kiradi. Poytaxti – Roth bei Nürnberg. Maydoni – 895 km2. 124 200 nafar aholi istiqomat qiladi.
Platte Woods
Aholisi
460 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 1 km2. Shundan 1,0 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Ronshausen
Ronshausen Germaniyaning Hessen yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Hersfeld-Rotenburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 37,65 km2. 2384 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Ronshausenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Lypivka
Lypivka (Липівка) — gʻarbiy Ukrainadagi qishloq (selo). U Ivano-Frankivsk viloyati (viloyat)ning Ivano-Frankivsk tumanida joylashgan, taxminan 20 km janubda, viloyat poytaxti Ivano-Frankivsk. Lypivka Ukrainaning hromadalaridan biri bo'lgan Tysmenitsia shahar hromadasiga tegishli.
Lypivka ilgari Tłumacz Powiat ( okrug ) tarkibiga kiruvchi Lackie Szlacheckie deb atalgan. Bu, shuningdek, Galisiyadagi Pokuttya tarixiy mintaqasining bir qismidir. Buni nomi ushbu hududda yashagan polshalik zodagonlar bilan bog'liq.
2020-yil 18-iyulgacha Lipivka Tismenitsa tumaniga tegishli edi. Ukrainaning ma'muriy islohoti doirasida 2020-yil iyul oyida Ivano-Frankivsk viloyatining tumanlari sonini oltitaga qisqartirgan holda, tuman tugatildi. Tysmenitsia tumani hududi Ivano-Frankivsk tumaniga birlashtirildi.
Patay
Aholisi
2027 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 146,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 13,8 km2.
Balxash
Balxash — Qozogʻiston Respublikasi sharqidagi koʻl. Balxash-Olakoʻl soyligida, dengiz sathidan 340 m balandda. Maydoni suvi koʻpayganda 22 ming km², ozayganda 17 ming km² boʻladi. Uz. 605 km, oʻrtacha eni 41 km, eng keng joyi 74 km, eng tor joyi 8,5 km. B. shim.-sharqdan jan.-gʻarbga qarab yarim oy shaklida choʻzilgan. Suv hajmi 112 km³. Havzasining maydoni 501 ming km². Oʻrtacha chuq. 6 m, eng chuqur joyi 26,3 m, eng sayoz joyi 2 m. Suvi deyarli chuchuk, sharqiy qismida shoʻrroq (5,21 g/l). B.da orol kam, ulardan eng yiriklari: Bosorol va Tosorol. B. suvni asosan daryolardan oladi: jan.dan Ili, Qoratol, Oqsuv, Lepsa, shim.dan Ayagʻuz daryolari quyiladi. Ili daryosi suvi koʻlga quyiladigan umumiy suv hajmining 75 — 80%ini tashkil qiladi. B.ning gʻarbiy va shim. qirgʻoqlari paleozoy jinslaridan tuzilgan, sharqiy va jan. qirgʻoqlari qumli pasttekislikdan iborat. Qirgʻoq chizigʻi ancha notekis. Koʻl sathiga yiliga 120 mm yogʻin tushib, 950 – 1200 mm bugʻlanadi. Suvning temperaturasi dekabrda 0°, iyulda 28’. Shamollar koʻl suvini kuchli toʻlqinlantirib turadi. Koʻl noyabrdan aprelning yarmigacha muzlaydi. Suv sathining oʻzgarish yillik amplitudasi qariyb 3 m. Sariesik yarim orol kulni gidrologik jihatdan keskin farq qiluvchi ikki qism — gʻarbiy va sharqiy qismlarga boʻlib turadi. Suvi loyqa. Sudak, sazan, qorabaliq, olabugʻa baliqlari ovlanadi. Suv parrandasi koʻp. B.da kema qatnaydi. Asosiy pristanlari: Buril-boytol, Boʻrlituba. Shim. sohilidagi Balxash shahrida kon metallurgiya kti bor.
Balxob
Balxob, Balx (yuqori oqimida — Doragʻaz yoki Bandi Amir) — Afgʻoniston shim.dagi daryo. Uz. 450 km. Gʻarbiy Hindukush togʻlaridan boshlanadi. Baqtriya tekisligiga chiqqach, bir necha tarmoqqa boʻlinadi va Amudaryoga yetmasdan qumga singib ketadi. B. deltasida Mozori Sharif, Vazirobod (Balx) va b. vohalar bor.
Lazer dori
right|thumb|250x250px| CW rodamin boʻyoq lazeri 590 nm ga yaqin, odatda erta tibbiy lazer tizimlarida qoʻllaniladi. right|thumb|225x225px| Lazer nurlanishi saraton kasalligini davolash uchun fotodinamik terapiya uchun tola orqali yuboriladi. right|thumb|357x357px| KBB, ginekologiya, dermatologiya, ogʻiz jarrohligi va podiatriyada qoʻllaniladigan 40 vattli CO 2 lazer Lazer tibbiyoti lazerli fotodinamik terapiya, fotorejuvenatsiya va lazer jarrohlik kabi tibbiy diagnostika, davolash yoki davolashda lazerlardan foydalanishdan iborat boʻlib kelmoqda.
Lazer soʻzi „majburiy nurlanish yordamida yorugʻlikni kuchaytirish“ degan maʼnoni anglatadi.
Tarixi
Lazer 1960-yilda Teodor Mayman tomonidan ixtiro qilingan va keyinchalik uning tibbiyotda qoʻllanilishi mumkin boʻlgan imkoniyatlar oʻrganilgan. Lazerlar uchta xususiyatga ega: yoʻnalish, impuls (juda qisqa impulslarda ishlash imkoniyati) va monoxromatiklik.
1961-yilda, lazer ixtiro qilingar Charlz J. Kempbell bir puls bilan angiomatoz retinal oʻsimtani yoʻq qilish uchun yoqut lazeridan muvaffaqiyatli foydalangan. 1963-yilda doktor Leon Goldman pigmentli teri hujayralarini davolash uchun yoqut lazeridan foydalanganligi haqida xabar berdi va oʻzining topilmalari haqida xabar berdi.
Argonli ionlashtirilgan lazer (toʻlqin uzunligi: 488-514 nm) shundan beri retinal dekolmani davolash uchun afzal qilingan lazerga aylandi. Karbonat angidrid lazeri 1960-yillarning boshlarida Kumar Patel va boshqalar tomonidan ishlab chiqilgan va hozirda nafaqat dorivor maqsadlarda, balki boshqa maqsadlarda payvandlash va burgʻulash uchun ham keng tarqalgan va koʻp qirrali vosita hisoblanib foydalanib kelinmoqda.
1970-yildan boshlab optik toladan (operatsiya xonasida qisqa masofada) foydalanish imkoniyati endoskop kanaliga tolani kiritish imkoniyati tufayli koʻplab lazer ilovalarini, xususan endokavitarni imkonyatlarini ochib berdi.
Bu vaqt ichida argon lazeri gastroenterologiya va pnevmologiyada qoʻllanila boshlandi. Doktor Piter Kiefhaber birinchi boʻlib „odamlarda oshqozon-ichakdan qon ketishi uchun endoskopik argon lazerli fotokoagulyatsiyani muvaffaqiyatli amalga oshirdi“. Kiefhaber, shuningdek, Nd: YAG lazerini tibbiyotda qoʻllash boʻyicha jarroh hisoblanadi, shuningdek, uni oshqozon-ichakdan qon ketishini nazorat qilish uchun foydalaniladi.
Afzalliklar
Lazer koʻplab noyob afzalliklarga ega, bu esa uni har xil turdagi foydalanuvchilar orasida juda mashhur qiladi.
Kamchiliklari
Asosiy kamchilik tibbiy emas, balki iqtisodiy: uning narxi. Rivojlangan mamlakatlarda uning narxi yaratilganidan buyon sezilarli darajada pasaygan boʻlsa-da, u materiallar, har qanday lazer terapiyasini ishlatish uchun zarur boʻlgan asbob-uskunalarning texnikligi, shuningdek, faqat tibbiy yordamni talab qilishi sababli boshqa keng tarqalgan texnik vositalardan qimmatroq boʻlib qolmoqda.
Misol uchun, Fransiyada stomatologik, endodontal yoki periodontal lazer bilan davolash nomenklaturadan tashqari tasniflanadi va shuning uchun ijtimoiy sugʻurta tomonidan qoplanmaydi.
Lazerlar
Tibbiyotda ishlatiladigan lazerlar asosan lazerning har qanday turini oʻz ichiga oladi, ammo quyidagilar:
Tibbiyotda qoʻllanilishi
Lazerlar qoʻllaniladigan protseduralar, amaliyotlar, qurilmalar va mutaxassisliklarga misollar quyidagilar kiradi:
Ajabaj
Ajabaj  — Armanistonning Syunik viloyati Ajabaj tumanidagi qishloq.
Verchaix
Verchaix Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Savoie departamenti Bonneville tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
558 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 35,8 nafar kishi.
Plattsburg
Plattsburg AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. Clinton County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
2403 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 9,3 km2. Shundan 9,2 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 292 m balandlikda joylashgan.
NGC 3304
NGC 3304 Kichik Arslon yulduz turkumidagi SBa tipli galaktikadir.
Monserrato
Monserrato Italiyaning Sardiniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Cagliari provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 6,5 km2. 20 768 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).
Al-Vakrah SC
Al Vakrah sport klubi (نادي الوكرة الرياضي) Qatarning Al-Vakrah shahrida joylashgan professional sport klubidir. Al-Vakrah SC jamoasi Qatar Yulduzlar ligasida ishtirok etadi va uy oʻyinlarini Al Janub stadionida oʻtkazadi.
Tarix
Al Vakrah 1959-yilda tashkil etilgan va 1965-yilda Al Wakrah Yoshlar klubi nomi bilan rasman qonuniylashtirilgan. Oʻsha paytdan boshlab uning futbol va qoʻl toʻpi boʻlimlari tashkil etilib, ikkalasi ham mahalliy musobaqalarda qatnashadilar. Keyinchalik 1967-yilda oʻz nomini Al-Vakrah sport klubiga oʻzgartirdi. Yillar davomida u koʻplab sport turlariga, jumladan, shaxmat, basketbol va boulingga tarqaldi.
Al-Vakrah stadionidagi dastlabki klub shtab-kvartirasi 1984-yilda qurilgan boʻlib, bu vaqt ichida avval tuzilgan sport jamoalariga qoʻshimcha ravishda tennis va skvosh jamoalari ham tuzilgan. Ular ikki marta Qatar ligasida g‘alaba qozonishdi, bir marta 1999-yilda va yana 2001-yilda
Klubning yangi shtab-kvartirasi Al Janub stadioni boʻlib, 2019-yilda FIFA Jahon chempionati 2022 Qatar saytlaridan biri sifatida ochilgan va Zaha Hadid tomonidan ishlab chiqilgan.
Muxlislar bazasi
Klub tarafdorlari uchun instagramdagi muxlislar guruhining akkaunti 2022-yilda yaratilgan va jahon chempionati davrida ommalashgan, chunki argentinalik muxlislar klubning ranglarini baham koʻrishgan va klubni tanaffusgacha boʻlgan oʻyinlarda qoʻllab-quvvatlashga qaror qilishgan.
Al-Vakra muxlislari asosan Al-Vakra shahriga boʻlgan muhabbatlari tufayli klubni qoʻllab-quvvatlab oʻsgan odamlardir. Kichik, ammo sodiq muxlislari bilan Al-Vakra oʻyinlarda ustunlik qilishda va ligada boshqa jamoalarni muxlislar tashrifida ortda qoldirishda davom etmoqda.
Joriy tarkib
Qatar Yulduzlar Ligasi holatiga koʻra:
Rekordlar va statistika
thumb| Mirgʻani Al Zayn ligada gol urish boʻyicha klub rekordchisi Oxirgi yangilanish: 2012-yil 23-fevral. Faqat QSLdagi ilovalar va maqsadlar
Boshqaruv tarixi
2012 yil 24 may holatiga koʻra.
Shaxsiy sharaflar
2009-yil FIFA Konfederatsiyalar kubogi
Murray (New York)
Murray AQShning New York shtatida joylashgan shahardir. Orleans okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
6259 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 77,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 80,5 km2. Shundan 80,4 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 160 m balandlikda joylashgan.
Balchiqli vulkanlar
Balchiqli vulqonlar - doimiy yoki vaqt-vaqti bilan Yer yuzasiga koʻpincha suv va neft aralash holda balchiq narsalari va gazning otilib chiqishidan hosil boʻladigan turli shakldagi geologik tuzilma. Bu suyuqliklar vulqon konuslarining yon bagʻrida asta-sekin qotadi; uz. 10 – 20 km, qalinligi 5 – 30 m, kengligi bir necha yuz m. gacha boʻladi. Asosan neftli va vulqonli joylarda uchraydi. Balchiqli vulqonlardan metan, is gazi, karbonat angidrid, azot va boshqa gazlar chiqib turadi. Ozarbayjon, Turkmaniston, Rossiya Federatsiyasi (Kubanda, Taman, Kerch, Kamchatka yarim orollari) hamda Italiya, Islandiya, Markaziy Amerika va boshqa joylarda Balchiqli vulqonlar mavjud.
Würzburg (tuman)
Würzburg  Olmoniya tumanlaridan biridir. Bavariya yeri tarkibiga kiradi. Poytaxti – Würzburg. Maydoni – 967.56 km2. 160 434 nafar aholi istiqomat qiladi.
Baspinar Osmanik
Boshpinar — Chorum viloyatining Osmancik tumaniga qarashli qishloq.
tarix
1928 yil yozuvlarida Karaviran nomi bilan tilga olingan qishloq nomi 1967 yilda “Baspinar” deb oʻzgartirilgan. 1973 yilda munitsipalitet maqomini olib, shaharga aylantirilgan qishloqning munitsipalitet maqomi 2013 yilda aholi soni 2000 kishiga kamayadi.
Geografiya
Ko'rfaz; Osmanjik tumani markaziga 18 km va Chorum shahar markazidan 55 km uzoqlikda.
Isabel Jewell
Isabel Jewell (talaffuzi: „Isabel Jewell“, 1907-yil 19-iyul – 1972-yil 5-aprel) — 1930-yillarda va 1940-yillarning boshlarida mashhurlikka erishgan amerikalik aktrisa. Uning mashhurroq filmlaridan baʼzilari: Ceiling Zero, Marked Woman, A Tale of Two Cities vaGone with the Wind.
Yoshligi
1907-yil 19-iyulda Vayoming shtatining Shoshoni shahrida tugʻilgan Jewell Emory Lee Jewell va Livia A. Willoughby Jewellning qizi edi. Uning otasi „taniqli shifokor va tibbiyot tadqiqotchisi“ boʻlgan. Isabel Minnesotadagi Sent-Meri akademiyasida va Kentukkidagi Hamilton kollejida tahsil olgan.
Karyerasi
Bir necha yil davomida teatr kompaniyalarida, jumladan, Nebraska shtatining Linkoln shahrida 87 hafta ishlaganidan soʻng, u Broadwayda „Up Pops the Devil“ (1930) filmida ishtirok etdi. U Blessed Event (1932) filmi uchun ham yorqin tanqidiy sharhlarni oldi.
Vojnův Městec
Vojnův Městec Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 771 ga yaqin aholisi bor.
Isabel Jewell
Karyerasi
Jewellning debyuti „Blessed Event“ (1932) filmida boʻldi. U Hollywoodga Warner Brothers tomonidan Up Pops the Devil filmi uchun olib kelingan edi. Jewell 1930-yillarning boshlarida turli filmlarda paydo boʻlgan boshqa yordamchi rollarni ham oldi. Isabel Manxetten melodramasi (1934) va Marked Woman (1937) kabi filmlarda stereotipik gangster ayollarini oʻynagan. Uning eng muhim roli „She Had to Choose“ filmidagi Sally Bates edi. Jewellning filmlari orasida Gone with the Wind (1939), Northwest Passage (1940), High Sierra (1941) va The Leopard Man (1943) filmlari alohida ajralib turadi.
Oʻlim
Jewell 1972-yil 5-aprelda Los-Anjelesda (Kaliforniya) 64 yoshida barbituratlarning haddan tashqari dozasini qabul qilganidan keyin oʻz joniga qasd qilish natijasida vafot etdi. Uning kullari Tinch okeaniga sochildi.
Vers (Haute-Savoie)
Vers Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Haute-Savoie departamenti Saint-Julien-en-Genevois tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
528 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 89,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,9 km2. Dengiz sathidan 530 – 821 m balandlikda joylashgan.
Rurka Xurd
Rurka Xurd (ਰੂੜਕਾ ਖੁਰਦ) — Hindistonning Panjob shtati Jalandhar tumaniga qarashli Fillaur tehsildagi yirik qishloq. Goraya pochta markazidan 1.6 km, Fillaurdan 16.7 km, Jalandhar tuman markazidan 35 km va shtat poytaxti Chandigarhdan 129 km uzoqlikda joylashgan.
Taʼlimi
Qishloqda 1972-yil iyul oyida tashkil etilgan yuqori boshlangʻich maktab (Gms Rurka Xurd maktabi) mavjud. Maktablar Hindistonning kunduzgi ovqatlanish sxemasiga muvofiq kunduzgi taomlar bilan taʼminlaydi.
Paxtakor (metro bekati)
"Paxtakor" (Paxtakor — paxtakor) — Toshkent metropolitenining bekati.
Rurka Xurd
Demografiyasi
2017-yilda Rurka Xurdda jami 752 ta uy va aholi soni esa 3356 kishiga teng boʻlgan. Ulardan 1840 nafari erkaklar, 1654 nafari esa ayollardir. Rurka Xurdning savodxonlik darajasi 81,63% ni tashkil etadi, bu davlat oʻrtacha koʻrsatkichidan 75,84% yuqori. 6 yoshgacha boʻlgan bolalar soni 336 nafarni tashkil etadi, bu Rurka Xurd umumiy aholisining 10,52 foizini tashkil etadi.
Paxtakor (metro bekati)
1977-yil 6-noyabrda Chilonzor liniyasining birinchi uchastkasi tarkibida foydalanishga topshirilgan : „Sobir Rahimov“ - „Oktyabr inqilobi“.
Rurka Xurd
Kasta
Aksariyat odamlar Rurka Xurddagi umumiy aholining 41,36% ni tashkil etuvchi jadval kastasidandir.
Paxtakor (metro bekati)
Stantsiyalar orasida joylashgan : „Xalqlar doʻstligi“ va „Mustaqillik maydoni“.
Tarixi
"Paxtakor" - „Paxtakor“ deb tarjima qilingan.
Rurka Xurd
Temir yoʻlda
Goraya eng yaqin poyezd stansiyasi, Phagwara Jn temir yoʻl stansiyasi 13,5 km qishloqdan uzoqda.
Havo
Eng yaqin mahalliy aeroport 47.6 km uzoqlikda Ludhianada, eng yaqin xalqaro aeroport Chandigarhda joylashgan.
Chunqur-Qishloq
Chunqur-Qishloq (Чункур-Кыштак) — Qirgʻiziston Respublikasining Botken viloyati Qadamjoy tumaniga qarasli qishloq. Olgʻa ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Paxtakor (metro bekati)
Xususiyatlari
Stansiya: ustunli, uch oraliqli, er osti va yer vestibullari bilan sayoz.
Chunqur-Qishloq
Aholisi
Aholisi - 1 851 kishi.
Paxtakor (metro bekati)
Xususiyatlari
Gʻarbiy, yer osti vestibyuli “Oʻzbekiston” liniyasining Alisher Navoiy stansiyasiga oʻtish joyi bilan birlashtirilgan.
Dizayn
Stansiya ustunlari ochiq rangli Gazgan marmarlari bilan qoplangan va ichkaridan yoritilgan alyuminiy poytaklar bilan qoplangan.
Trek devorlari keramika bilan qoplangan (rassom : VA. Jarskiy).
Zamin jilolangan kulrang va qora granit plitalari bilan qoplangan.
Devorlar va platformaga tushish rangli smalt panellar bilan bezatilgan (rassom : DA. Burmakin).
Zağnoz, Bergama
Zagʻnoz — Izmir viloyatining Bergama tumaniga qarashli mahalla.
Tarixi
Zağnoz; Ilgari maʼmuriy boʻlinma sifatida qishloq boʻlgan boʻlsa, 2012-yilgi qonun oʻzgarishidan keyin mahallaga aylandi.
Bronza medal
Sport va boshqa shunga oʻxshash musobaqalar boʻyicha bronza medal Olimpiya oʻyinlari kabi musobaqalar yoki musobaqalarda uchinchi oʻrinni egallagan sportchiga beriladigan, bronzadan tayyorlangan medal hisoblanadi. Toʻgʻridan-toʻgʻri gʻolib oltin medal, ikkinchi oʻrin esa kumush medal oladi. Umuman olganda, bronza anʼanaviy ravishda barcha turdagi yuqori sifatli medallar, shu jumladan badiiy medallar uchun ishlatiladigan eng keng tarqalgan metalldir. Olimpiya oʻyinlarida uchinchi oʻrin uchun bronza medallarni berish amaliyoti Missuri shtatining Saint Louis shahrida boʻlib oʻtgan da boshlangan, undan oldin medallar faqat birinchi va ikkinchi oʻrinlar berilgan.
Olimpiada oʻyinlarida
Olimpiadada medalni Zarb qilish mezbon shaharning zimmasida. 1928–1968-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida medal dizayni bir xil boʻlgan: old tomonida Florensiya rassomi Juzeppe Kassioli tomonidan chizilgan dizayn va mezbon shahar tomonidan berilgan matn; orqa tomonda Olimpiya chempioni rasmi tushirilgan. 1972–2000 oraligʻida biroz qayta ishlangan Kassioli dizayni old yuzida qoldi va orqa tomonda mezbon shahar tomonidan tayyorlangan maxsus dizayn tushurila boshladi. Kassioli dizayni Rim amfiteatrini asli yunoncha oʻyin uchun tayyorlanganidan tashkil topgan boʻlib, Afina 2004 oʻyinlari uchun yangi old dizayn foydalanishga topshirildi. Qishki Olimpiya oʻyinlari medallari xilma-xil dizaynga ega edi.
Shëngjin i Vogël
Shëngjin i Vogël — Albaniyaning Tirana okrugidagi Zall-Bastar munisipalitetidagi qishloq. 2015-yilda mahalliy hukumat islohotida u Tirana munitsipaliteti tarkibiga kirdi.
Frómista
Frómista Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Palencia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 49,59 km2. Aholisi — 816 kishi (2010).
Chuksha (Mari El)
Chuksha — Mari El Respublikasining Morkinskiy tumanidagi qishloq. Semisolinskiy qishloq aholi punktiga kiritilgan.
Geografiya
U Mari El Respublikasining janubi-sharqiy qismida, Morki qishlog'ining viloyat markazidan shimolga to'g'ri chiziqda taxminan 10 km masofada joylashgan.
Tarix
Qishloq 18-asr oxiri - 19-asr boshlarida tashkil topgan. 1839 yilda qishloqda 13 ta xonadon va 55 kishi yashagan. 1859 yilga kelib 26 xonadon belgilandi, aholisi 169 kishi edi. 1924 yilda 225 rus, 121 marilik, 47 xonadon va 375 aholi yashagan. 1950-yillarning oxirlarida asosan rusiyzabon aholi keta boshladi. 2002 yilda qishloqda 17 ta xonadon bor edi. Aholi qishloq yaqinida joylashgan Chukshinskiy karerida ishlaydi. Sovet davrida "Ikkinchi besh yillik reja" kolxozi ishlagan.
Aholi
Aholisi 2002 yilda 42 (mariylar 74%, ruslar 26%), 2010 yilda 27 kishi edi.
Minzac
Minzac Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Dordogne departamenti Bergerac tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
347 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 21,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 15,9 km2.
Balx
Balx (, Balx; baqtriycha: Βάχλο, Báxlo; Βάκτρα, Báktra) — Afgʻonistonning Balx viloyatidagi koʻhna shahar, viloyat markazi Mozori Sharifdan 20 km shimoli-gʻarbda hamda Oʻzbekiston chegarasi va Amudaryodan taxminan 74 km janubda joylashgan. Aholisi 138 594 kishi.
Paucourt
Paucourt Fransiyaning Centre mintaqasida joylashgan kommunadir. Loiret departamenti Montargis tumani tarkibiga kiradi.
Balx
Balx tarixan zardushtiylik va buddaviylik dinlarining qadimiy maskani boʻlgan va Katta Xurosonning eng qadimiy tarixidan beri mavjud boʻlgan eng boy va yirik shaharlaridan biri boʻlgan. Shaharni forslar Zariaspa, qadimgi yunonlar Baqtra deb atagan, Baqtriya davlatining nomini ham shahar nomiga nisbat bergan. Yunonlar Zariaspa nomini ham ishlatgan. Shahar Baqtriya yoki Toxaristonning markazi va poytaxti sifatida tanilgan. Marko Polo Balxni “olijanob va buyuk shahar” deb ta’riflagan. Balx hozirda asosan xarobalar uyumi boʻlib, mavsumiy oqadigan Balxobning oʻng qirgʻogʻidan taxminan 12 km uzoqlikda, taxminan 365 m balandlikda joylashgan.
Kestanealan
Kestanealan — Turkiyaning Bursa viloyatining İnegöl tumanidagi qishloq.
Balx
Fransuz buddisti Aleksandra Devid-Nel Shambalani Balx bilan bogʻlab, uning nomining etimologiyasi sifatida forscha Sham-i-bala („koʻtarilgan sham“) soʻzini ham taklif qilgan. G.Gurdjiyev va Jon Bennett ham xuddi shunday tarzda Shambala Shams-i-Balx, Baqtriya quyosh ibodatxonasidir, degan taxminlarni eʼlon qilgan.
Paucourt
Aholisi
860 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 43,2 nafar kishi.
Käina
Käina (Keinis) kichik tuman (alevik) Käina koʻrfazining shimoliy qirgʻogʻi yaqinida joylashgan. Estoniyaning Hiiumaa orolidagi Hiiu okrugida. 2017-yilda Estoniya munitsipalitetlarining maʼmuriy islohotidan oldin,Kaina Kaina cherkovining maʼmuriy markazi edi.
Paucourt
Geografiyasi
Maydoni — 19,9 km2.
Balx
Etimologiyasi
Balxning oldingi nomi yoki shaharning bir qismi uchun nom sifatida ehtimol zardushtiylarning muhim olov ibodatxonasi Azar-i-Asp nomidan yoki midiyacha „oltin rangli otlarga ega“ deb tarjima qilinuvchi *Ζaryāspa soʻzidan olingan Ζαρίασπα nomi qoʻllangan.
Balxga nisbatan Umm ul-bilod (Shaharlar onasi) laqabi ham ishlatiladi.
Tarixi
Miloddan avvalgi 7- a.dan maʼlum. B. tarixda Umm ul-bilod (Shaharlar onasi) deb yuritilgan. Yunonlar uni Baqtra deb ataganlar. Mudofaa devori bilan oʻralgan Bolo Hisorda va undan jan.roqdagi Yangi Balxda B.ning eng qad. harobalari va turli topilmalar uchraydi. Kushonlar davrida va undan ilgari shahar maydoni Tepai Zargaron hisobiga kengayadi. Shahar qalʼasi Bolo Hisordan Yangi Balxga koʻchirilgan. Natijada Bolo Hisor, Tepai Zargaron va Yangi Balx hududlarini birlashtiruvchi shahar devori vujudga kelgan. Arxeologik qazishlar tufayli B.dan qad. devor va shahar arki devorlari topilgan. B. Axomaniylar davlatiga, undan keyin Aleksandr (Iskandar) saltanatiga qaram boʻlgan. Uning inqirozidan keyin. yangi tashkil topgan Yunon-Baqtriya podsholigining poytaxtiga aylangan (miloddan avvalgi 250 — 130-yillar). B. miloddan avvalgi 2- alan yuyechjilar, soʻngra Kushon podsholigi tarkibiga oʻtdi. Bu davrda B.da hunarmandchilik rivojlandi, Eron, Hindiston va Xitoy bilan savdo-sotiq olib borildi, pul zarb qilindi. Aholi zichligidan shahar tashqarisida uy-joylar qurildi. Natijada B. Sharq bilan Gʻarbni bogʻlab turgan "Buyuk ipak yoʻli"dagi yirik savdo shaharlaridan biriga aylandi.
711-yil arablar fath etgan. Gʻaznaviylar (962 — 1148-yil), gʻuriylar (1148 — 1206-yil) hukmronligi davrida B. Oʻrta Sharqning yirik shaharlaridan edi. Bu davrda hunarmandchilik mahallalari vujudga keldi. 1221-yil B.ni moʻgʻullar bosib olib vayron qilgan.
13 — 14- aprellarda Chigʻatoy ulusi tarkibida boʻldi. 1370-yildan boshlab Temur saltanati tarkibiga kirdi. Temuriylar, shayboniylar va ashtarxoniylar zamonida (15 — 18- a.lar) B. muhim viloyat hisoblangan.
Shayboniylardan Pirmuhammadxon (1546 — 1567-yil) va ashtarxoniylardan Nadr Muhammadxon (1611 — 42) noiblik qilgan zamonda ancha rivojlandi, katta ilmiy markazga aylandi, koʻplab tarixiy, jugʻrofiy va adabiy asarlar yaratiddi. Shahar bu vaqtda ikki qism: shahri darun (ichki shahar) va shahri berun (tashqi shahar) dan iborat boʻlgan. Shu yillarda qurilgan masjid, Madrasa, hammom, rasta va boshqa binolar saqlanib qolgan. 19- asrning 60- yillarida B. Afgʻoniston tarkibiga kirdi. B. atrofida Budda monastiri va stulalari (jumladan, 2- a.ga oid pishiq gʻisht bilan qoplangan ulkan "Tapa (tepa) Rustam" stupasi) bor. U 54 x 54 m li murabba tarhli supa ustiga qurilgan boʻlib, diametri 43 m. Qadimiy shahar yodgorliklaridan Bolo Hisor qalʼasi saqlangan. Oʻrta ar shahridan ark, shahriston va ularning paxsa devorlari qolgan. 15- asr oxirida qurilgan Xoja Abu Porso masjidi va maqbarasi yaxshi saqlangan.
Balboa
Balboa — Panama pul birligi. 1 B. = 100 sentesimo. Valyuta kursi boʻyicha 1 B. 1 AQSH dollariga teng (1994-yil oxiri). Mamlakatda B. bilan birga AQSH dollari ham muomalada yuradi.
NGC 3305
NGC 3305 Gidra yulduz turkumidagi E (elliptik galaktika) tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni John Herschel 1835-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Pleasant Hill (Missouri)
Pleasant Hill AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. Cass County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
6903 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 11,7 km2. Shundan 11,6 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 273 m balandlikda joylashgan.
Seaside (California)
Aholisi
33025 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 24,282 km2. Shundan 23,923 km2 quruqlik, 0,359 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 10 m balandlikda joylashgan.
Orttirilgan nochorlik
Orttirilgan nochorlik — subyektning oʻz nazorati ostida boʻlmagan takroriy qoʻzgʻatuvchi stimullarni boshdan kechirganidan keyin namoyon boʻladigan xatti-harakatidir. Avvaliga bu subyektning qoʻzgʻatuvchi stimuldan qochish yoki undan qochishga urinishlarini toʻxtatib qoʻyish natijasida oʻz kuchsizligini tan olishi sababli yuzaga kelgan deb hisoblangan. Aynan shunday jarayondan soʻng subyekt oʻrganilgan nochorlik belgisiga ega boʻlgan deb hisoblangan. Soʻnggi bir necha oʻn yilliklar davomida nevrologiya orttirilgan nochorlik haqida batafsilroq tushuncha berdi va asl nazariya aslida boshqacha ekanligini koʻrsatdi: miyaning odatiy holati nazorat mavjud emas, „foydalilik“ mavjud deb taxmin qilgan holda, nazorat ortida „foydalidek“ koʻringan narsani birinchi navbatda oʻzlashtiradi. Biroq, agar subyekt uzoq muddatli qoʻzgʻatuvchan stimulga duch kelgan boʻlsa, u oʻrganilmaydi.
Odamlardagi orttirilgan nochorlik shaxsiy samaradorlikkonsepsiyasi bilan bogʻliq; bu shaxsning maqsadlarga erishish uchun tugʻma qobiliyati mavjudligiga boʻlgan ishonchini ifodalaydi. Orttirilgan nochorlik nazariyasi — bu klinik depressiya va u bilan bogʻliq ruhiy kasalliklar vaziyatning natijasini nazorat qilish imkoni yoʻqdek koʻrinishi yoki chindan ham yoʻqligi natijasida yuzaga kelishi mumkin deb hisoblovchi nazariyadir.
Ilk tajribalar
thumb|285x285px| Shuttle qutisidagi muqarrar zarba mashgʻulotlari Amerikalik psixolog Martin Seligman 1967-yilda Pensilvaniya universitetida depressiyaga boʻlgan qiziqishi sababli orttirilgan nochorlik boʻyicha tadqiqot boshladi. Keyinchalik bu tadqiqot Seligman va boshqalarning tajribalari bilan kengaytirildi. Dastlabkilaridan biri Seligman va Overmier tomonidan oʻtkazilgan tajriba edi: ushbu tadqiqotning 1-qismida uchta guruhda itlarga jabduq taqildi. 1-guruh itlari bir muddat oddiygina jabduqlarga solindi va keyinroq qoʻyib yuborildi. 2 va 3-guruhlar „boʻyinturuqli juftliklar“ dan iborat edi. 2-guruhdagi itlarga tasodifiy vaqtda elektr toki berildi, tokni itlar tutqichni bosib toʻxtatishlari mumkin edi. 3-guruhdagi har bir it 2-guruh iti bilan juftlashtirildi; 2-guruhda boʻlgan it har doim tok zarbasini olganida, uning 3-guruhdagi juftiga ham bir xil intensivlikdagi va davomiylikdagi zarba berildi, lekin uning dastagi zarbani toʻxtata olmasdi. 3-guruhdagi itga zarba tasodifan tugagandek tuyuldi, chunki uning 2-guruhdagi jufti uni dastak orqali zarbani toʻxtatib turgandi. Shu tariqa 3-guruh itlari uchun zarba „qutilib boʻlmaydigan“ holatda edi.
Tajribaning 2-qismida xuddi shu uch guruh itlar shattle-box apparatida (bir necha dyuym balandlikdagi toʻsiq bilan boʻlingan ikkita toʻrtburchak boʻlinmani oʻz ichiga olgan kamera) sinovdan oʻtkazildi. Barcha itlar qutining bir tomonidagi zarbalardan boshqa tarafga past qismdan sakrab oʻtishlari mumkin edi. 1 va 2-guruhlardagi itlar bu vazifani tezda oʻzlashtirib olishdi va zarbadan qutulishdi. 3-guruh itlarining koʻpchiligi avvalroq oʻzlari duch kelgan zarbaga qarshilik qilolmaganlari sababli bu galgi zarbaga ham passiv yondashishdi va har zarba olganida ingrashdi.
Oʻsha yilning oxirida yangi itlar guruhlari bilan oʻtkazilgan ikkinchi tajribada, Maier va Seligman 3-guruh itlari sinovning ikkinchi qismida zarbaga toʻsqinlik qila olmaganliklari ehtimolini istisno qildilar, chunki ular aslida baʼzi xatti-harakatlarga xalaqit beradigan xulq-atvor xususiyati — „qochish“ni oʻrganib olgandi. Bunday qorishgan xatti-harakatlarning oldini olish uchun 3-guruh itlari falaj qiluvchi dori (kurare) bilan harakatsizlantirilib, Seligman va Overmier tajribasining 1-qismidagi kabi protseduradan oʻtkazildi. 2-qismda avvalgidek sinovdan oʻtkazilganda, 3-guruh itlari xuddi avvalgidek nochorlikni koʻrsatdi. Bu natija interferensiya gipotezasini istisno qilish uchun koʻrsatkich boʻlib xizmat qiladi.
Ushbu tajribalardan, nochorlikning faqat bitta davosi bor degan xulosa kelib chiqqan. Seligmanning gipotezasiga koʻra, itlar qochishga harakat qilmaydilar, chunki ular baribir hech narsa zarbani toʻxtata olmaydi deb kutishadi. Ushbu taxminni oʻzgartirish uchun tajriba oʻtkazuvchilar itlarni koʻtarib, oyoqlarini qimirlatib, itlar elektr tokidan qochish uchun qilishlari kerak boʻlgan harakatlarni takrorladilar. Itlar oʻz-oʻzidan toʻsiqdan sakrab oʻta boshlaguncha buni kamida ikki marta qilish kerak edi. Biroq, majburlashlar, mukofotlar va harakatni koʻrsatib berish jarayonlari ham 3-guruhning „nochor“ itlariga hech qanday taʼsir koʻrsatmadi.
Keyingi tajribalar
Keyingi tajribalar qoʻzgʻatuvchi stimul ustidan nazorat yetishmasligini his qilishning depressiv taʼsirini tasdiqlashga xizmat qildi. Misol uchun, bir tajribada odamlar shovqinli joyda aqliy vazifalarni bajarishga undaldi. Shovqinni oʻchirish uchun kalitdan foydalanishi mumkin boʻlganlar undan kamdan-kam hollarda foydalanishdi, lekin ular shovqinni oʻchirish imkoni yoʻq boʻlganlarga qaraganda yaxshiroq ishlashdi. Ular uchun bu shovqinni kamaytirish imkoni borligini bilishning oʻzi kofiya boʻlgandi. 2011-yilda hayvonlarni oʻrganish asosida stressli stimullarni nazorat qiladigan hayvonlar prefrontal korteksdagi baʼzi neyronlarning qoʻzgʻaluvchanligida oʻzgarishlar boʻlishi maʼlum boʻldi. Vaziyatni nazorat qilish imkoniga ega boʻlmagan hayvonlar bu taʼsirni koʻrsata olmadilar va orttirilgan nochorlik va ijtimoiy tahlikaga xos belgilarni koʻrsatdilar.
Keng tarqalgan nazariyalar
Tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, insonning maʼlum vaziyatni nazorat qilolmaslik hissiga boʻlgan munosabati ham individual, ham vaziyat oʻrtasida farq qiladi, yaʼni oʻrganilgan nochorlik baʼzan bir vaziyatga xos boʻlib qoladi, baʼzida esa vaziyatlar boʻyicha umumlashtiriladi. Bunday oʻzgarishlar orttirilgan nochorlikning asl nazariyasi bilan izohlanmaydi, balki ular shaxsning atributsional yoki izohlash uslubiga bogʻliq deb qaraladi. Ushbu nuqtayi nazarga koʻra, kimdir noxush hodisalarni qanday qabul qilishi yoki izohlashi ularning orttirilgan nochorlik holatiga va keyinchalik depressiyaga tushish ehtimoli ortishi yoki kamayishiga taʼsir qiladi. Masalan, pessimist odamlar salbiy hodisalarni doimiy („hech qachon oʻzgarmaydi“), shaxsiy („bu mening aybim“) va keng miqyosda („men hech narsani toʻgʻri qilolmayman“) qabul qilishadi. Natijada, orttirilgan nochorlik va tushkunlikdan azob chekish ehtimoli ham oshaveradi.
Muravera
Muravera Italiyaning Sardiniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Cagliari provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 94,7 km2. 4650 nafar aholi istiqomat qiladi.
Orttirilgan nochorlik
Keng tarqalgan nazariyalar
1978-yilda Lyn Yvonne Abramson, Seligman va Jon D. Teasdale atributsion nazariyadan foydalangan holda Seligmanning tadqiqotini qayta ishlab chiqdilar. Ular odamlar salbiy tajribalarni ichkidan tashqiga, barqarordan beqarorgacha va globaldan oʻziga xosgacha boʻlgan uchta miqyosda tasniflashda farqlanadi, degan fikrni olgʻa surdi. Ular salbiy hodisalarni ichki, barqaror va global sabablarga koʻproq bogʻlaydigan odamlarda boshqalarga qaraganda koʻra tushkunlikka tushish ehtimoli koʻproq ekanligiga ishonishardi.
Bernard Weiner 1986-yilda orttirilgan nochorlikka bogʻliq yondashuvning batafsil tavsifini taklif qildi. Uning atribution nazariyasi globallik / oʻziga xoslik, barqarorlik / beqarorlik va ichkilik / tashqilik oʻlchovlarini oʻz ichiga oladi :
Tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, salbiy voqealarga ichki, barqaror va global munosabat bildiruvchilarda muvaffaqiyatsizlikka depressiv munosabatda boʻlish xavfi yuqori boʻlishi mumkin.
Neyrobiologik nuqtayi nazar
Tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, dorsal raphe yadrosida 5-HT (serotonin) faolligi oshishi orttirilgan nochorlikda hal qiluvchi rol oʻynaydi. Ojiz xatti-harakat ifodasi bilan bogʻliq boʻlgan boshqa asosiy miya sohalariga bazolateral amigdala, amigdala markaziy yadrosi va stria terminalis yadrosi kiradi. Shuningdek, nochorlik holatlarida medial prefrontal korteks, dorsal hipokampus, septum va gipotalamusda faollik boʻlishi kuzatilgan.
Benjamin N. Greenwood va Monica Fleshner „Exercise, Learned Helplessness, and the Stress-Resistant Brain“ nomli maqolada mashqlar stress bilan bogʻliq tahlika va depressiya kabi kasalliklarni oldini olishga qanday yordam berishi mumkinligini muhokama qiladi. Ular gʻildirakli yugurish mashqlari kalamushlarda orttirilgan nochorlik xatti-harakatlarning oldini olishini dalil sifatida keltirishadi. Shuningdek, ular jismoniy mashqlar miqdori emas, shunchaki mashq qilishning oʻzi muhim ekanligini taʼkidlaydilar. Maqolada, shuningdek, orttirilgan nochorlikning neyrosirkulyatsiyasi, serotonin (yoki 5-HT) ning roli va stressga chidamli boʻlishda miyaga yordam berishi mumkin boʻlgan jismoniy mashqlar bilan bogʻliq nerv moslashuvlari ham muhokama qilinadi. Biroq, mualliflar yakunda shunday xulosaga kelishdi: "Ushbu taʼsirning asosiy neyrobiologik mexanizmlari nomaʼlumligicha qolmoqda. Jismoniy mashqlar orttirilgan nochorlikning oldini olish mexanizmlarini aniqlash depressiya va tashvishning murakkab neyrobiologiyasini yoritishi va stress bilan bogʻliq kayfiyat buzilishlarining oldini olish boʻyicha yangi strategiyalarga yetaklashi mumkin.
Salomatlikka taʼsirlari
Voqea-hodisalarni nazorat qilib boʻlmaydi deb hisoblaydigan odamlarda ruhiy va jismoniy holatga tahdid soladigan turli alomatlarni uchratish mumkin. Ular stressni boshdan kechiradilar, koʻpincha passivlik yoki tajovuzkorlikka sabab boʻladigan asabiylik belgilarini koʻrsatadilar, shuningdek, muammolarni hal qilish kabi kognitiv vazifalarni bajarishda qiyinchiliklarga duch kelishlari mumkin. Ularda nosogʻlom xulq-atvorni oʻzgartirish ehtimoli kamroq, bu ularni, masalan, parhez, jismoniy mashqlar va tibbiy davolanishga koʻpincha jiddiy eʼtibor berishmaydi.
Depressiya
(Ushbu maqola haqida qoʻshimcha maʼlumot olish uchun yuqoridagi Neyrobiologik nuqtayi nazar boʻlimiga qarang)
Pessimistik qarashga ega boʻlgan katta yoshlilar va oʻrta yoshli ota-onalar koʻpincha depressiyadan aziyat chekishadi. Ular muammolarni hal qilish va kognitiv restrukturada noʻnoq boʻlib, ishdan va ish joyidagi shaxslararo munosabatlardan qoniqmaydilar. Pessimistlarning immuniteti ham zaif boʻlishi mumkin. Ular oddiy kasalliklarga (masalan, shamollash, isitma) va jiddiy kasalliklarga (masalan, yurak xuruji, saratonga) nisbatan zaif qarshilik koʻrsatadilar. Bu, shuningdek, kasalliklarni yengishda muammolar koʻp boʻlishiga olib keladi.
Ijtimoiy taʼsir
Orttirilgan nochorlik turli xil ijtimoiy vaziyatlarda ham hal qiluvchi omil boʻlishi mumkin.
Orttrilgan nochorlik natijasida yuzaga keladigan ijtimoiy muammolar muqarrar boʻlib tuyulishi mumkin. Biroq, ularni kamaytirish yoki oldini olishning turli usullari mavjud. Eksperimental sharoitlarda oʻrganilganda, orttirilgan nochorlik vaqt oʻtishi bilan oʻz-oʻzidan yechim topishi kuzatilgan. Odamlarga ularning avvalgi tajribalaridan misol keltirgan holda oʻzlari istagan natijaga erishishlari mumkinligi eslatilib borilsa, voqealarni nazorat qilib boʻlmaydi degan tushunchaga barham berish mumkin boʻladi. Kognitiv terapiya orqali odamlarga ularning xatti-harakatlari nimanidir oʻzgartira olishi mumkinligini isbotlashda va oʻziga boʻlgan hurmatni oshirishda qoʻllanilishi mumkin. Ushbu turdagi davolash usullari orttirilgan nochorlik holatidan chiqib ketolmayotgan odamlar uchun juda foydali boʻlishi mumkin. Avvaliga nu vaziyatdan qutilish qiyin boʻlishi mumkin boʻlsa-da, yetarlicha vaqt va qoʻllab-quvvatlash orqali natijaga erishish mumkin.
Kengaytmalar
Kognitiv olim va muhandis Donald Norman nega odamlar odatiy muhitda oddiy obyektlarni ishlatishda qiyinchilikka uchraganlarida ham oʻzlarini ayblayverishlariga orttirilgan nochorlik orqali izoh bergan edi.
Buyuk Britaniyalik pedagog Phil Bagge buni oldingi muvaffaqiyatsizlik tufayli yangi narsalarni oʻrganishdan qochish, oʻqituvchilar yoki tengdoshlaridan nimanidir tushuntirib berishni soʻrashdan tiyilish va natijada zaruriy ishni bajarolmaslik holatlariga sabab qilib koʻrsatadi. Bu holat, ayniqsa, yangi kompyuter dasturlash tilidan foydalanishni oʻrganish kabi masalalarda agressiv nochorlik tarzida koʻrinishi mumkin.
Amerikalik sotsiolog Harrison White oʻzining „Identity and Control“ kitobida orttirilgan nochorlik tushunchasini psixologiyadan tashqari ijtimoiy harakat sohasiga ham kengaytirish mumkinligini taklif qildi. Madaniyat yoki siyosiy nuqtayi nazar istalgan maqsadlarga erishishga olib bormasa, kollektiv layoqatga nisbatan shubha yuzaga keladi.
Siyosiy muhitda paydo boʻlishi
Siyosiy sharoitda, agar saylovchi nomzodga ovoz bersa-yu, u nomzod gʻalaba qozonmasa, orttirilgan nochorlik belgilari yuzaga kelishi kuzatilgan. Agar bu holat bir necha bor takrorlanadigan boʻlsa, bu orttirilgan nochorlikka olib kelishi mumkin. Bu esa, kelajakda saylovchilarning kamayishiga olib kelishi mumkin. Biroq, Wollman va Stouder (1991) vaziyatga xos samara va ovoz berish oʻrtasida sezilarli topilma yoʻqligini aniqladi.
Qiynoqlar natijasida paydo boʻlish
Orttirilgan nochorlik boʻyicha olib borilgan tadqiqotlar, qiynoqqa solish deb ham ataladigan kengaytirilgan tergov usullarini ishlab chiqish uchun asos boʻlib xizmat qildi. CIA interrogation manuals qoʻllanmalarida orttirilgan nochorlik „befarqlik“ sifatida tavsiflanadi, bu esa qiynoq usullarini uzoq vaqt davomida qoʻllash natijasida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan „zaiflik — qaramlik — qoʻrquv“ holatiga olib kelishi mumkin, "Agar zaiflik — qaramlik — qoʻrquv holati asossiz ravishda uzaytirilsa, hibsga olingan odam himoyaviy befarqlikka tushib qolishi mumkin, keyin uni qoʻzgʻatish qiyin boʻladi.
Braziliya kosmik agentligi
Braziliya kosmik agentligi (Agência Espacial Brasileira, AEB) Braziliyadagi jamoat fuqarolik tashkiloti boʻlib, mamlakat kosmik dasturining oʻsishi va rivojlanishi uchun mas’uldir. U Alkantara kosmodromini va Barreira do Inferno uchirish maydonini boshqarish huquqiga ega (Barreira do Inferno, Преддверие Ада). Agentlik 1994-yil 10-fevralda tashkil etilgan.
Agentlik Braziliyaga Lotin Amerikasi mamlakatlari orasida fazoda yetakchi rol oʻynashga imkon beradi va Braziliyani Xalqaro kosmik stansiyadagi hamkorlik uchun qimmatli va ishonchli hamkorga aylantiradi.