cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Abu Rayhon Beruniy
Baʼzi asarlarining yaratilish tarixi
Beruniy tibbiyotga bagʻishlangan „Saydana“ asarida mingdan ortiq dorivor moddalar nomini 30 tilda yozib chiqqan. Xorazmdagi siyosiy vaziyatni oʻzgarishi natijasida Beruniy 998-yili Joʻrjon shahriga ketishga majbur boʻladi. U bu davrga qadar Kat va Ray shaharlarida oʻzining dastlabki ilmiy izlanishlarini boshlab yuborgan edi. Jurjonda kechgan yillar (998—1004-yillar) Beruniy uchun yirik izlanishlar va ijodiy kamolot davri boʻldi. Oʻzining ilk astronomik tajribalarni 16 yoshida Kat shahrida boshlagan alloma, Joʻrjonda nafaqat astronomiya va boshqa tabiiy fanlar bilan shugʻullandi, balki tarix va din tarixi bilan ham qiziqdi. Olimning muhim asarlaridan biri „Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar“ uning Jurjon saroyida xizmat qilgan davrida yaratiladi. 1000-yili tugallagan bu asar muallifning koʻp qirrali olim ekanini namoyish etdi va unga katta shuhrat keltirdi. Umuman, Beruniy Joʻrjonda 10 dan ortiq asrlarini bitishga muyassar boʻldi. Xorazmning yangi hukmdori Abu Abbos Maʼmun ibn Maʼmun Beruniyni oʻz saroyida katta izzat-hurmat bilan qabul qiladi. Maʼmun rahnamoligida vujudga kelgan ilmiy markazda faoliyat koʻrsatish bilan birga siyosiy jarayonlarda ham Xorazmshohning yaqin maslahatchisiga aylanadi. Xorazmning Mahmud Gʻaznaviy tomonidan bosib olinishi Beruniy hayotini xavf ostiga qoʻydi. U Xorazmshoh saroyidagi aksariyat olimlar, jumladan, ustozi Abu Nasr ibn Iroq, Abul-Xayr Hammar va boshqalar bilan birga Gʻazna shahriga olib ketiladi. Maʼlumki, Xorazm ilmiy mazkazidagi olimlardan faqat Ibn Sino va Abu Sahl Masihiylar Mahmud Gʻaznaviy zulmidan havotirlanib, Gʻaznaga emas, Joʻrjonga qarab yoʻl olgan edilar. Beruniyning 1017—1048-yillarda Gʻaznada kechirgan hayoti moddiy va siyosiy jihatdan mashaqqatli boʻlishiga qaramasdan, uning ilmiy faoliyati uchun mahsuldor davr boʻldi. U Mahmud Gʻaznaviy saroyida kechgan dastlabki yillarda astronomiya va geodeziya masalalariga katta eʼtibor berdi.
thumb|250px|Yerning aylana uzunligini oʻlchash
Muallifning ilmiy adabiyotlarda qisqacha „Geodeziya“ deb yuritiladigan „Turar joylar orasidagi masofani tekshirish uchun joylarning oxirgi chegaralarni aniqlash“ nomli astronomiya va geografiyaga bagʻishlangan asari 1025-yilda yozib tugatildi. Beruniyning „Munajjimlik sanʼatidan boshlangʻich tushunchalar“ asari ham 1029-yilda Gʻaznada yoziladi. Oradan bir yil oʻtgandan soʻng u oʻzining „Hindiston“ nomi bilan tanilgan „Hindlarning aqlga sigʻadigan va sigʻmaydigan taʼlimotlarini aniqlash“ kitobini yakunlaydi. Bunda Beruniy hozirgi Amerika qitʼasini mavjudligini Kolumbdan bir necha asr avval ilmiy asoslab bergan. Bu shoh asarning vujudga kelishiga Mahmud Gʻaznavining Hindistonga yurishlari sabab boʻldi. Saroyning eng nufuzli astrologlaridan sanalgan Beruniy Mahmud Gʻaznaviy bilan Hindistonda bir muddat istiqomat qiladi va u yerda sanskrit tilini mukammal egallashga muvoffaq boʻladi. U bu til yordamida hindlarning tarixi, urf-odati madaniyati va fani bilan yaqindan tanishadi va natijada yuqoridagi asarni taʼlif etadi. 1030-yili Mahmud Gʻaznaviy vafot etib taxtga uning oʻgʻli Masʼudning oʻtirishi Beruniyning ahvolini ancha yaxshilaydi. Olim oʻzining astronomiyaga oid eng yirik asarini mazkur hukumdorga bagʻishlab „Masʼud qonuni“ deb ataydi. oʻrta asrning mashhur olimlaridan Yoqut Al-Xamaviyning yozishiga koʻra, Sulton Masʼud bu asar uchun Beruniyga bir filga ortilgan katta miqdordagi kumush tangalar hadya etadi. Yoqut Al-Xamaviyning fikricha „Masʼud qonuni“ kitobi matematika va astronomiya boʻyicha ungacha yozilgan barcha kitoblarning izini oʻchirib yuborgan.
== Abu Rayhon Beruniy asarlari
Antiteizm
Antiteizm (yun. ἀντί — „qarshi“ va teizm) deb tizmga boʻlgan faol qarshilikka aytilgan. Dunyoviy maʼnoda atama dinlarga qarshilikni, diniy tarafdan esa xudolarda qarshilikni bildirgan edi.
Ben Purrington
Ben Purrington (1996-yil 20-mayda tugʻilgan) — ingliz professional futbolchisi, Ross Countyda chap qanot himoyachisi sifatida oʻynaydi.
Antiteizm
Dinni zararli va xavfli, deb qarovchilar oʻzlarini antiteist deyishlari mumkin bo'lgan. Masalan, britan adibi Christopher Hitchens yozgan: „Men ateist emas, koʻproq antiteistman: men nafaqat barcha dinlar bir yolgʻonning turli koʻrinishidir, deyman, balki diniy tashkilot va eʼtiqod samaralarini zararli, deb topishgan.
Mehmet Ali Shahin
Mehmet Ali Shahin (16-iyul 1950-yil Ekincik, Ovajik ), turk huquqshunos va siyosatchisi.
Ben Purrington
Plymouth Argyle
Purrington Devon shtatining Exeter shahrida tug'ilgan. U 2005-yil sentyabr oyida to'qqiz yoshida Plymouth Argyle yoshlar akademiyasiga qo'shilgan. U birinchi professional shartnomasini 2013-yilning may oyida imzolagan. Yetti oy o'tgach, Purrington birinchi ligada Oksford Yunaytedga qarshi o'yinda debyut qildi va to'rtinchi o'yinida o'zining birinchi katta golini urdi.
Osini
Osini Italiyaning Sardiniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Ogliastra provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 40 km2. 947 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Ben Purrington
Plymouth Argyle
2016-17-yilgi mavsum boshida jamoadoshi Gary Sawyerdan olgan jarohatidan so'ng u tez orada jamoaning doimiy o'yinchisiga aylandi. Biroq, 12 yillik klubda bo'lganidan so'ng, Purrington Argyle uchun so'nggi o'yinini 2017-yil 21-yanvarda Cheltenham Townga qarshi o'tkazdi.
Roterxem Yunayted
2017-yil 30-yanvarda Purrington 300 ming funt sterling evaziga Chempionship jamoasi Roterhamga o'tdi va uch yarim yillik shartnoma imzoladi. U 2017-yilning 4-fevralida Bristol Cityga safarda 1:0 hisobida mag‘lub bo‘lgan uchrashuvda debyut qildi.
AFC Wimbledon and Charlton Athletic
Purrington 2018-yilning 1-avgustida 2018-19-yilgi mavsum uchun ijara asosida AFC Wimbledonning Birinchi Liga klubiga qo‘shildi. U Wimbledon safidagi ilk golini 2018-yilning 1-dekabrida “Halifax Town”ga qarshi Angliya kubogi bahsida kiritdi. U 2019-yil 10-yanvarda Roterham Yunaytedga chaqirildi.
Purrington eslagan kuniyoq, mavsum oxirigacha Liga 1 klubi Charlton Athleticga ijara asosida qo'shildi.
Charlton Atletik
2019-yil 2-iyulda Purrington "Charlton Athletic"ga uch yillik shartnoma asosida qo'shildi.
2022-yil 13-iyun kuni Purrington shartnomasi tugaganidan keyin Charlton Athleticni tark etishi tasdiqlandi.
Ross County
2022-yil 29-iyunda Purrington Ross Countyda ikki yillik shartnoma imzoladi.
Mehmet Ali Shahin
2009-2011-yillarda Turkiya Buyuk Millat Majlisi raisi lavozimida ishlagan. 2007-2009-yillar oralig'ida Rajab Toyyib Erdo'g'an tomonidan asos solingan, Turkiya hukumatida adliya vaziri lavozimida ishlagan. Abdullah Gul tomonidan 2002-2007-yillar orasida asos solingan, 58.Erdog'an tomonidan asos solingan, 59. U Turkiya hukumatida Bosh vazir o‘rinbosari lavozimida ishlagan.
Ceyzériat
Ceyzériat Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ain departamenti Bourg-en-Bresse tumani tarkibiga kiradi.
Ejektor
Ejektor (frans. — otmoq, chiqarib tashlamoq) — gaz yoki suyuqliklarni soʻrish (tortish) da ishlatiladigan apparat. Ishi boshqa gaz va suyuqliklarning kinetik energiyasidan foydalanishga asoslangan. Unda katga tezlikda harakatlanayotgan muhit (gaz yoki suyuqlik)ning kinetik energiyasi ikkinchi muhitga oʻtadi. Gaz va suyuqliklarni haydab beradigan koʻp mashinalar (mas, oqim nasoslari, vakuum nasoslari)ning ishlashi E. prinsipiga asoslangan. E. uchish apparatlarining yonilgʻi va moy berish hamda gidraachika tizimida, sovitish mashinalari, payvandlash gorelkalari, konditsionerlar, ventilyatsiya qurilmalari va boshqalarda ishlatiladi. Suyuq yoqilgʻili raketa dvigatelining yonish kamerasiga yonilgʻi berishda ham E.dan foydalaniladi. E. kimyo va neftni qayta ishlash sanoatida aralashtirgich sifatida keng qoʻllanadi.
Mehmet Ali Shahin
Siyosiy faoliyatini Farovonlik partiyasida boshlagan Shahin ilk bor 1995-yil Turkiyadagi umumiy saylovlarda Farovonlik partiyasidan Istanbul deputati sifatida parlamentga kirdi. U 1989-yilgi mahalliy saylovlarda Küçükchekmece va 1994-yilgi mahalliy saylovlarda Fotih shahar hokimligiga nomzod bo'lgan, ammo saylanmagan. 1998-yilda Farovonlik partiyasi yopilgach, Fazilat partiyasi 1999-yilgi umumiy saylovlarda Istanbul deputati sifatida parlamentga kirdi.
Ceyzériat
Geografiyasi
Maydoni — 9,4 km2. Dengiz sathidan oʻrtacha 240 – 585 m balandlikda joylashgan.
Mehmet Ali Shahin
2001-yilda Adolat va Taraqqiyot partiyasining asoschilaridan edi va 2002-yilgi umumiy saylovlarda AK Partiya Istanbul deputati sifatida parlamentga kirdi. 2007-yilgi umumiy saylovlarda Antaliya va 2011-yilgi umumiy saylovlarda Karabük deputati sifatida parlamentga kirdi. 2012-2014-yillarda AK partiya raisining siyosiy va huquqiy masalalar boʻyicha oʻrinbosari lavozimida ishlagan.
Hayoti
Mehmet Ali Shahin 1950-yil 16-sentyabrda Karabükning (o‘sha paytdagi Chanqiri) Ovajik tumanidagi Ekinchik qishlog‘ida Abdulla va Unzule Shahinlarininglarning farzandi bo‘lib tug‘ilgan.Boshlang'ich ta'limni o'zi tug'ilgan qishlog'ida olgandan so'ng, Istanbul Imom Xotip o'rta maktabini tamomlagan. O‘rta maktab yillarida qishloqda imomlik qilgan. Istanbul universitetining huquq fakultetini tamomlagan va 1983-yilgacha mustaqil huquqshunos sifatida ishlagan.
Birinchi siyosiy martabasi
Mustaqil advokatlik kasbi bilan siyosatga kirgan Shahin, Farovonlik partiyasining Eminönü tumani prezidenti bo'ldi.1987-yilgi umumiy saylovlarda Farovonlik partiyasidan Chanqiri deputatligiga nomzod bo'ldi.1989-yilgi mahalliy saylovlarda Farovonlik partiyasi Küçükchekmece shahar hokimligiga nomzod bo'ldi, ammo saylovni 5-o'rinda yakunladi.1994-yilgi mahalliy saylovlarda Farovonlik partiyasi Fotih shahar hokimligi nomzodini qo‘lga kiritgan bo‘lsa-da,saylov byulletenlarida bosilgan xato tufayli saylovlar bekor qilingan.1994-yil iyul oyida oʻtkazilgan yangilangan saylovlarda Vatan partiyasi Fotih shahar hokimligiga nomzod Sadettin Tantanga qarshi magʻlub boʻldi.U ilk bor parlamentga 1995-yilgi umumiy saylovlarda Farovonlik partiyasidan Istanbul deputati sifatida kirdi.U farovonlik partiyasi dunyoviy respublika tamoyillariga zid xatti-harakatlari tufayli yopilganidan so‘ng tashkil etilgan Fazilat partiyasiga qo‘shildi va 1999-yil Turkiya umumiy saylovlarida Istanbul deputati sifatida parlamentga kirdi.
Saint-Méard-de-Gurçon
Saint-Méard-de-Gurçon Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Dordogne departamenti Bergerac tumani tarkibiga kiradi.
Mehmet Ali Shahin
Shaxsiy hayoti
U Zuhal Firat bilan 14-oktabrda 2017-yil ikkinchi marta turmush qurgan.
Saint-Méard-de-Gurçon
Aholisi
795 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 27,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 28,9 km2.
Orol
So'zning ma'nosi
“Hamma tomoni okean, dengiz, daryo yoki ko‘l suvi bilan o‘ralgan quruqlik tilimizda “orol” so‘zi bilan ifodalanadi. Bu so‘z qadimgi “Irq bitigi”da aral shaklida qayd etilgan. O‘zbek tilining etimologik lug‘atida izohlanishicha, qadimgi tilimizda ar degan fe’l bo‘lgan va “ayirish”, “ajratib qo‘yish” degan ma’nolarni anglatgan. “Orol” so‘zi shu “ar” fe’lidan kelib chiqqan bo‘lishi mumkin. Chunki orol suvdan ayrilib, ajralib turadi. Yana ba’zi manbalarda esa orol so‘zi “oraliq” ma’nosini anglatuvchi “ora” so‘zidan kelib chiqqan bo‘lishi mumkin, degan faraz ham ilgari suriladi. Mahmud Koshg‘ariyda “ora” so‘zi ara shaklida kelgan: kishi ara kirdim – odamlar orasiga kirdim.
Geografik jihatdan izoh
right|230px|thumb|[[Britaniya orollari]] Orol suv bilan oʻralgan subkontinental yer boʻlagidir. Orollar okean, dengiz, koʻl, daryolarda boʻladi. Geografik yoki geologik aloqador orollar guruhiga arxipelag deyiladi. Qitʼalardan tashqarida joylashgan orol okeanik orol deyiladi. Shuningdek sunʼiy orollar ham mavjud.
Mehrgon (Koʻshoniyon)
Mehrgon  (Меҳргон)  — Tojikiston Respublikasi Xatlon viloyati Qoʻshoniyon tumani, Boxtariyon  jamoatiga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 4 km, tuman markaziga 25 km.
Magniy xlorat
Magniy xlorat [Mg (C1O3)26H2O] — sirtdan taʼsir etuvchi defoliant, desikant. Suvda eruvchan 60% li kukun. Rangi oqish kulrang yoki qoʻngʻir. Gʻoʻza, soya, dukkakli va boshqa ekinlarning hosilini yigʻishdan avval bargini toʻkishda (qarang Defoliatsiya) va tupini quritishda (qarang Desikatsiya) koʻllaniladi. Koʻpgina gʻoʻza tuplarida 1—4 koʻsak ochilgandan soʻng defoliatsiya oʻtkaziladi. Preparat ning sarf normasi: 8–20 kg/ga, ish suyukligi traktor purkagichlari qoʻllanilganda 200 l/ga. Desikatsiyada preparatning sarf meʼyori: 25–35 kg/ga; ish suyukligi defoliatsiyada olingan sarf meʼyoriga teng. Magniy xlorat Fargʻona "Azot" ishlab chiqarish birlashmasida 1965-yildan ishlab chiqariladi. Zahari kam. Sichqonlar uchun OʻD50 5300 mg/kg.
Oʻsh voqeasi
Oʻsh voqeasi — 1990-yil Qirgʻizistonning janubida qirgʻizlar va oʻzbeklar orasida boʻlib oʻtgan milliy nizo. Oʻsh shahrida 1990-yil iyun oyida asosan oʻzbeklar yashagan kolxozning qirgʻiz millati vakillariga boʻlib berilishi natijasida chiqqan nizo qonli toʻqnashuvlarga aylanib ketgan. Shahar atrofida joylashgan qishloqlardan qirgʻiz millatiga mansub kishilar kelgunicha oʻzbeklarning qoʻli baland kelgan. Shaharda favqulodda vaziyat va komendant soati eʼlon qilingan va Oʻzbekiston SSR bilan Qirʻgiziston SSR oʻrtasidagi chegara yopilgan. Sovet hukumati voqea yuz bergan joyga 2000 sovet harbiylarini kirgizadi. Avgust oyigacha vaziyat tinchimaydi. Rasmiy maʼlumotlarga koʻra Oʻsh qirgʻinida 300 dan oshiq yoki 600 dan ziyod kishi halok boʻlgan. Norasmiy manbalarga koʻra 1000 dan oshiq kishi halok boʻlgan.
Mehrgon (Koʻshoniyon)
Aholisi
Aholisi — 1600 kishi.
EMS
thumb|right|EMS umumiy logotipi Express Mail Service (yoki EMS) — pochta joʻnatmalarini tezkor yetkazish xizmat turi. Joʻnatmalarni yetkazish xalqaro operator emas, balki 1998-yildan EMS shirkatiga kirgan mahalliy pochta tashkilotlari tomonidan taʼminlanadi.
Vinita Park
Vinita Park AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. St. Louis County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1817 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 1,9 km2. Shundan 1,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
NGC 3538
Ushbu obyektni Heinrich d'Arrest 1866-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Stockbridge (New York)
Stockbridge AQShning New York shtatida joylashgan shahardir. Madison okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 82,0 km2. Shundan 82,0 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 193 m balandlikda joylashgan.
Daubensand
Daubensand Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Bas-Rhin departamenti Sélestat-Erstein tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,9 km2. Dengiz sathidan 153 – 157 m balandlikda joylashgan.
Pettorano sul Gizio
Pettorano sul Gizio Italiyaning Abruzzo mintaqasida joylashgan kommunadir. L’Aquila provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 62,44 km2. 1314 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Ceyzérieu
Ceyzérieu Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Ain departamenti Belley tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
814 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 41,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 19,6 km2. Dengiz sathidan oʻrtacha 226 – 444 m balandlikda joylashgan.
Hebeler (Yığılca )
Hebeler — Turkiyaning Düzce viloyati Yigʻilja tumaniga qarashli qishloq. Aholisi 343 nafar (2022).
Yeşilçat, Dinar
Yeşilçat — Afyonkarahisar viloyati Dinar tumaniga qarashli qishloq.
Perdasdefogu
Perdasdefogu Italiyaning Sardiniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Ogliastra provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 77,73 km2. 2331 nafar aholi istiqomat qiladi.
Yeşilçat, Dinar
Tarixi
Qishloq nomi 1912-yilgi yozuvlarda Eber sifatida qayd etilgan.
Geografiyasi
Afyonkarahisar shahar markazidan 120 km, Dinar shahar markazidan 10 km uzoqlikda joylashgan.
Mejurki (Xarovsk tumani, Vologda)
Mejurki (Межурки)  — Rossiya Federatsiyasining Vologda viloyati Xarovsk tumanida joylashgan qishloq. Xarovsk viloyat markaziga avtomobil yo'li bilan masofa 76 km, Popovka munitsipaliteti markaziga 22 km. Eng yaqin aholi punktlari Mesopotamiya, Kuleshixa, Dor.
Aholisi
Aholisi - 85 kishi (2010).
Ezop
Ezop (miloddan avvalgi 6-asr) — yunon masalchisi. Rivoyatlarga qaraganda, Ezop frigiyalik qul boʻlib, soʻng ozod qilingan. Lidiya shohi Krez saroyida xizmatda boʻlgan, Delfada oʻldirilgan. Antik davrda maʼlum boʻlgan deyarli barcha masallarning syujeti Ezopniki deb hisoblangan. Ular miloddan avvalgi 4—3alardan boshlab toʻplangan va "Ezop masallari" kitobiga kiritilgan. Milodiy 10— 15-asrlardagi qoʻlyozmalarda 300 dan ortiq shunday masal saqlanib qolgan.
Ezop masallari gʻoyaviy jihatdan tushkunlik va umidsizlik ruhida yozilgan, personajlari (asosan, hayvonlar) oʻta shartli, voqealar ixcham bayon qilingan; tili sodda, jonli tilga yaqin. Ezop masallari syujeti Yevropa masalchiligi syujetining asosini tashkil etgan. Lotin masalchisi Fedr (1-asr) va yunon masalchisi Babriy (2-asr )dan tortib J. Lafonten va I. A. Krilovtacha Ezop masallari syujetini davrga moslab ijodiy rivojlantirganlar.
Blacourt
Blacourt Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Beauvais tumani tarkibiga kiradi.
Saint-Médard-d'Excideuil
Saint-Médard-d'Excideuil Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Dordogne departamenti Périgueux tumani tarkibiga kiradi.
Blacourt
Aholisi
410 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 35,3 nafar kishi.
Saint-Médard-d'Excideuil
Aholisi
622 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 33,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 18,5 km2.
Blacourt
Geografiyasi
Maydoni — 11,6 km2. Dengiz sathidan 87 – 172 m balandlikda joylashgan.
Salqinkoʻl
— Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Gʻabit Musirepov tumanidagi qishloq. Kato kodi —596658100.
Ayuela de la Valdavia
Ayuela de la Valdavia Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Palencia provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 19,75 km2. Aholisi — 64 kishi (2010).
Magniyli oʻgʻitlar
Magniyli oʻgʻitlar - tarkibida magniy boʻlgan oʻgʻitlar. Koʻpgina M.oʻ.da oʻsimliklar uchun zarur boʻlgan boshqa elementlar (kaliy, azot, fosfor) ham boʻladi. M.oʻ.ning turlari: kaliymagniyli konsentrat — donador, qotmaydigan kukun, tarkibida (8-9% MgO va 17,7-19% K2O); dolomit uni (dolomitning maydalangan mahsuloti, 20% MgO va 28% SaO); asosan, magniy metasilikatidan tashkil topgan serpentinit (32—43% MgO); magniy sulfat yoki epsomit (kamida 13,7% MgO va’8% NaCl bor); ammoniy magniy sulfat (ammoshenit) — mayda kristall qoʻsh tuz, suvda kam eriydi. Tarkibida 10% MgO va 7% N bor; dolomit-ammiakli selitra (10% atrofida MgO, 17% N va 14% SaO); magniy oksid yoki kuydirilgan magneziya (kamida 89% MgO) kiradi. M.oʻ. yerga bahorgi haydash vaqtida gektariga 10–70 kg solinadi. Asosan, kartoshka, lavlagi, tamakl, dukkakli va dondukkakli ekinlar va boshqa M.oʻ.ga talabchan. Ekinlarga magniy yetishmasligini ularning koʻrinishiga qarab aniqlash mumkin (qarang Oʻsimlikning oziqlanishi).
Chondjo Li San
Choson davlatining yigirma ikkinchi qiroli buyuk Chondjo Li San yoki Xyanun
(1752-yil 22-sentyabr, 1800-yil 28-iyun). Hukmronligi 1776-1800-yillar.
NGC 3539
NGC 3539 Katta Ayiq yulduz turkumidagi S0 tipli galaktikadir.
Chondjo Li San
Kelib chiqishi.
NGC 3539
Ushbu obyektni John Herschel 1831-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Chondjo Li San
Chondjo qirol Yondjoning nabirasi, shahzoda Sadoning o‘g‘li bo‘lgan. U 1752-yil 22-sentyabrda dunyoga kelgan. Uning onasi Xongyon xonim avtobiografik asarlar muallifi sifatida tarixda tanilgan. Xyongon uch qirol: Yondjo, Chondjo va Sundjo davri haqida qimmatli malumotlarni yozib qoldirgan. Chondjo hali yosh bo‘lgan paytlarida uning otasi valiaxd shahzoda Sadoni bir qator siyosatchilar bobosi Yondjoga yomon ko‘rsatib qatl etishiga erishgan edilar. Shundan so‘ng, uning to‘ng‘ich o‘g‘li Chondjo valiaxd etib tayinlangan. Valiaxdlik yillarida Chondjo taniqli siyosatchi Xon Kugyonga yaqin yurgan. Aynan Kugyon Chondjoga otasining o‘limidan keyin o‘zini tiklab olishiga yordam berdi, shuningdek, uni taxtga chiqishiga ham ruhan tayyorlagan. Biroq, ularning munosabatlari asta-sekin yomonlashib borgan va shahzodaning so‘zlariga ko‘ra, hokimiyatga juda chanqoq bo‘lgan Kugyonning faoliyati surgun bilan yakunlangan.
Ichki siyosat
Qirol Chondjo davrida ham Sukjon, Yondjo davridagidek Choson davlati yuksak taraqqiyotga erishdi. Uning tashabbusi bilan mamlakatda turli islohotlar amalga oshirilgan. Seulda qirollik kutubxonasi qurildi. Chondjo xalq oldida sulolaning nufuzini oshirib, boshqaruvda eski konservativ qarashli insonlarni yangi liberal shaxslar bilan almashtirgan. Bundan tashqari, Chondjo mamlakatda fan va madaniyat arboblarini qo‘llab-quvvatlagan. Bu ularning qirol hokimiyatiga bo‘lgan munosabatini yaxshilanishiga olib kelgan. 1785-yilda tangalarni qayta zarb qilishdagi xatoliklardan so‘ng, Chondjo qonunlar to‘plamini qayta ko‘rib chiqishga farmon berdi va yangisi yaratilib unga “Buyuk qonunlarning umumiy to‘plami“ deb nom berildi. Chondjo badnom bo‘lgan otasi Sado nomini qayta ulug‘lash uchun Suvon shahrida unga atab Xvason qal’asini qurdirgan. O‘zi ham hatto otasiga yaqin bo‘lish uchun saroyini qabristonga yaqin joyga ko‘chirtirgan. Ushbu qal’a hozirgi kunda YUNESKOning Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan.
Tashqi siyosat va vafoti
Tashqi siyosatda Chondjo Sin imperiyasi bilan yaxshi a’loqalarni saqlab qoldi. Va bir necha marotaba Sin saroyiga o‘z elchilarini yuborgan. Misol uchun 1795-yilda Chondjo o‘z elchilarini imperator Syanlun (Aysingaro Xunli) ning 60 yillik yubeliyaga sovg‘a-salomlar bilan jo‘natgan. Qirol Chondjo 1800-yilning 18-avgustida to‘satdan vafot etgan. Hozirgi kungacha uning qanday o‘lim topganligi aniqlanmagan. Buyuk qirol va uning rafiqasi o‘zi qurgan qal’adan uncha uzoq bo‘lmagan Xvasonda dafn etilgan. Chondjodan keyin Choson taxtiga uning noqonuniy o‘g‘li Sundjo keldi.
Radiofarmaseptik preparatlar
Ushbu birikmalarning asosiy guruhi tana toʻqimalarida disfunksiyani tashxislash uchun ishlatiladigan radiotraserlardir. Barcha tibbiy izotoplar radioaktiv boʻlmasa-da, radiofarmasevtikalar eng qadimgi va hali ham keng tarqalgan bunday dorilardir.
Dori vositalari nomenklaturasi
Boshqa farmasevtika preparatlarida boʻlgani kabi, radiofarmasevtika uchun dori nomenklaturasini standartlashtirish mavjud, garchi turli standartlar birgalikda mavjud boʻlsa ham. Ushbu agentlar uchun xalqaro nodavlat nomlar (INNs), Amerika Qoʻshma Shtatlari Farmakopiyasi (USP) nomlari va IUPAC nomlari odatda ahamiyatsiz uslub farqlaridan tashqari oʻxshashdir. Tafsilotlar Radiofarmakologiya § Radiofarmasevtika uchun dori nomenklaturasida tushuntirilgan.
Maxsus radiofarmasevtikalar
Yadroviy tibbiyot radiofarmasevtikalari roʻyxati quyida keltirilgan. Baʼzi radioizotoplar farmasevtikaga qoʻshilmagan holda ion yoki inert shaklda qoʻllaniladi; bular ham kiritilgan. Har bir radioizotop uchun ushbu radioizotopdan foydalangan holda radiofarmasevtika jadvali boʻlgan boʻlim mavjud. Boʻlimlar radioizotopning inglizcha nomi boʻyicha alifbo tartibida tartiblangan. Keyin bir xil element uchun boʻlimlar atom massa raqami boʻyicha tartiblanadi.
Kalsiy-47
47Ca beta va gamma emitterdir.
Uglerod-11
11C pozitron — emitterdir.
Uglerod-14
14C beta — emitterdir.
Dakota (Minnesota)
Dakota AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Winona County, Minnesota|Winona
Radiofarmaseptik preparatlar
Xrom-51
51Cr gamma- emitter.
Kobalt-57
57Co gamma — emitterdir.
Dakota (Minnesota)
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Seui
Seui Italiyaning Sardiniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Ogliastra provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 148,2 km2. 1587 nafar aholi istiqomat qiladi.
Dakota (Minnesota)
Aholisi
323 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 191,9 nafar kishi.
Radiofarmaseptik preparatlar
Erbium-169
169Er beta - emitter hisoblanadi.
Dakota (Minnesota)
Geografiyasi
Maydoni — 2,54 km2. Shundan 1,68 km2 quruqlik, 0,85 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 207 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Dakota manzarasi.
Radiofarmaseptik preparatlar
Ftor-18
18F — yarim yemirilish davri 109 minut boʻlgan pozitron emitterdir. U tibbiy siklotronlarda, odatda kislorod-18 dan ishlab chiqariladi va keyin kimyoviy jihatdan farmasevtikaga biriktiriladi.
Galliy-67
67Ga gamma — emitterdir.
Galliy-68
68Ga pozitron emitter boʻlib, yarimparchalanish davri 68 minut boʻlib, germaniy-68 ni galiy-68 generatorida elutsiya qilish yoki rux-68 ni proton bilan nurlantirish natijasida hosil boʻladi.
Vodorod-3
3H yoki tritiy beta — emitterdir.
Indiy-111
111In gamma - emitter.
Erkan Kolçak Köstendil
Erkan Kolçak Köstendil (1983-yil 16-yanvarda tugʻilgan) — turkiyalik aktyor va rejissyor. U oʻz faoliyatini teatr spektakllari, filmlar va teleseriallardagi rollar orqali boshlagan va Ulan Istanbul va keyinchalik Chuqur filmidagi Vartulu Saadettin (Salih) roli bilan tanilgan. U yana Görünen Adam va Yaratılan fantastik filmlarida oʻynagan. Shuningdek, Yilan Hikayesi, Qashqirlar makoni, Sakarya Fırat, Merhamet, Koʻsem (teleserial) kabi mashhur seriallarda yordamchi rollarni ijro etgan. U bir nechta qisqa metrajli filmlardagi roli uchun mukofotlarga sazovor boʻlgan.
Radiofarmaseptik preparatlar
Yod-123
Yod-123 (I-123) gamma — emitterdir. U faqat diagnostika maqsadida qoʻllaniladi, chunki uning nurlanishi yaxshi kirib boradi ammo qisqa umr koʻradi.
Yod — 125
125I gamma — emitter boʻlib, uzoq yarimparchalanish davri 59,4 kun (tibbiyotda qoʻllaniladigan barcha radioyodlarning eng uzuni). Yod-123 koʻrish uchun afzaldir, shuning uchun I-125 diagnostika uchun faqat radiofarmatsevtikani tayyorlash va uni kuzatish uchun koʻproq vaqt talab qilganda, masalan, pıhtılaşma tashxisini qoʻyish uchun fibrinogen skanerlashda qoʻllaniladi. I-125 ning gamma nurlanishi oʻrtacha penetratsiyaga ega, bu saratonni mahalliy davolash uchun radioizotop kapsulalarini brakiterapiya implantatsiyasi uchun terapevtik izotop sifatida foydaliroq qiladi.
Erkan Kolçak Köstendil
Hayoti va martabasi
Köstendil 1983-yilda Bursada tugʻilgan. Bursa Otaturk litseyini bitirgan. Oʻrta maktab yillarida Bursaspor futbol jamoasi aʼzosi boʻlgan.
Radiofarmaseptik preparatlar
Yod-131
131I beta va gamma emitter hisoblanadi. Qalqonsimon bez va qalqonsimon bez saratoni toʻqimalarini (qisqa masofali beta nurlanish orqali), shuningdek, MIBGda qoʻllanganda boshqa neyroendokrin toʻqimalarni yoʻq qilish uchun ishlatiladi. U gamma-kamera orqali ham koʻrish mumkin va bir vaqtning oʻzida davolanishga urinayotganda diagnostik tasvirni izlovchi sifatida xizmat qilishi mumkin. Biroq, yod-123 odatda faqat tasvirlash kerak boʻlganda afzallik beriladi.
Dreetz (Mecklenburg)
Dreetz  Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Güstrow tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 12,00 km2. 223 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Radiofarmaseptik preparatlar
Temir-59
59Fe beta va gamma emitterdir.
Erkan Kolçak Köstendil
Hayoti va martabasi
Aktyorlik faoliyatini Tuncay Özinel teatrida AuT va Karşı Cinsle Tanishma Sanati kabi bir qancha rollarni ijro etishdan boshlagan.
Dreetz (Mecklenburg)
Hududi
Dreetzning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Erkan Kolçak Köstendil
Hayoti va martabasi
2009-yilda u Mukadderat serialini yozgan va rejissyorlik qilgan, serial Facebookda internetda online chop etilgan. Oʻsha yili u MAT serialida rol oʻynagan va „Emre“ obrazini tasvirlagan. 2010-yilda Vakit qisqa metrajli filmini yozish orqali Sinepark 4-qisqa metrajli filmlar festivali, Eskishehir Kral Midas qisqa metrajli filmlar festivali va 47- Xalqaro Antaliya Film Festivalida mukofotlarga sazovor boʻlgan.
Radiofarmaseptik preparatlar
Natriy-24
24Na beta va gamma emitterdir.
Erkan Kolçak Köstendil
Hayoti va martabasi
Köstendil Amsterdam va Istanbulda suratga olingan Torbacının Esrari badiiy filmi ssenariysini ham yozgan. Uning toʻrtinchi qisqa metrajli film loyihasi 2018-yilda chop etilgan va Los-Anjeles Film mukofotlarida Turkiyaning yaxshi komediya asarlaridan biri sifatida baholangan.
Radiofarmaseptik preparatlar
Stronsiy-89
89Sr beta — emitterdir.
Talliy-201
201Tl gamma emitter hisoblanadi.
Ksenon-133
133Xe gamma - emitter.
Ittriy-90
90Y beta — emitter.
Max Euwe
thumb|
Eyve Maxgilis (Maks) (1901.20.5, Vatergrafsmer, Niderlandiya — 1981.27.11, Amsterdam) — niderlandiyalik shaxmatchi. Xalqaro grossmeyster (1950), mat. fanlari dri, Tilburg va Rotterdam universitetlarining prof. (1964—71). Jahonning 5-chempioni (1935—37). FIDE prezidenti (1970-78).
Qal'achai Arab (Istaravshan)
Qal'achai Arab (Қалъачаи Араб)  — Tojikiston Respublikasining Istaravshan tumani, Zarhalol jamoatiga qarashli daha. Dahadan mahalla markazigacha 2 km, tuman markazigacha 4 km.
Aholisi
Aholisi — 2656 kishi.
30-may
30-may — Grigoriy taqvimida yilning 150- (kabisa yilida 151-) kuni. Yil yakuniga 215 kun qoladi.
Fargues (Landes)
Fargues Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Landes departamenti Mont-de-Marsan tumani tarkibiga kiradi.
30-may
Voqealar
right|70px Yana qarang: Turkum:30-may voqealari
Tailand avtomobil sanoati
2017-yilga kelib, Tailand avtomobil sanoati Janubi-Sharqiy Osiyodagi eng yirik va dunyodagi 12-yirik sanoat hisoblanar edi. Tailandda-yillik avtomobil ishlab chiqarish quvvati 2 millionga yaqin boʻlib, Belgiya, Birlashgan Qirollik, Italiy, Chexiya va Turkiya kabi davlatlardan koʻproq sanaladi.
Fargues (Landes)
Geografiyasi
Maydoni — 11,8 km2.
30-may
Tavalludlar
Yana qarang: Turkum:30-mayda tugʻilganlar 30 may – Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi akademigi, kimyo fanlari doktori, professor Nail Qodirovich Abubakirov (1919-1998) tavalludi
Vafot etganlar
Yana qarang: Turkum:30-mayda vafot etganlar Janna dʻArk Orlean qizi 1431-yili 30-mayda Ruanda gulxanda yoqib yuborildi. Yuz yillik urish qahramoni. Orlean afsonasi
Tailand avtomobil sanoati
Tailandda qurilgan avtomobillarning aksariyati xorijiy ishlab chiqaruvchilar tomonidan ishlab chiqilgan va litsenziyalangan boʻlib, asosan yapon, amerika va xitoy va boshqa ishlab chiqaruvchilar boʻlib bular qatoriga CKD yoʻli bilan avtomobil ishlab chiqaradigan kompaniyal ham kiradim, xususan BMW va Mercedes. Tailand avtomobil sanoati ASEAN Erkin Savdo Mintaqasidan (AFTA) oʻz mahsulotlarining koʻplab bozorlarini topish uchun foydalanadi. Tailand dunyodagi eng katta Pikup rusumli transport vositasi bozori hisoblanadi va bozor ulushining 50 foizdan koʻproq qismini umumiy ogʻirligi bir tonna boʻlgan yuk avtomobillari egallaydi.
Tarix
Tailandga birinchi avtomobilni 1900-yilda qirollik oilasiga olib kelishgan. Oʻshandan beri Tailand asta-sekin sermahsul sanoatni rivojlantirishga kirishdi. Boshqa Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlarining import oʻrnini bosish boʻyicha harakatlari bilan taqqoslaganda, Tailand hukumati odatda ishlab chiqaruvchilarning alyanslarini rivojlantirishda rahbarlik qilishda koʻproq rol oʻynashiga imkon berdi.
Waco (Missouri)
Waco AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. Jasper County okrugi tarkibiga kiradi.
Tailand avtomobil sanoati
Tarix
Tailand takje obespechil effektivnie gosudarstvennie stimuli i podderjku dlya menee krupnix proizvoditeley komplektuyuщix, pozvoliv im razvivatsya v nogu s transnatsionalnimi korporatsiyami.
Stockholm (New York)
Stockholm AQShning New York shtatida joylashgan shahardir. St. Lawrence okrugi tarkibiga kiradi.
Tailand avtomobil sanoati
Tarix
Shu bilan birga, Tailand, uncha katta boʻlmagan komponent ishlab chiqaruvchi korhonalar uchun samarali davlat imtiyozlari va qoʻllab-quvvatlashni taʼminladi, bu esa oʻz navbatida ularni transkontinental kompaniyalar bilan birqatorda rivojlanish imkonini berdi.
Waco (Missouri)
Aholisi
90 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Stockholm (New York)
Aholisi
3,665 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Tailand avtomobil sanoati
Erta kunlar
Tailand avtomobilsozlik tarixi 1960-yilda, Tailand hukumati mahalliy sanoatni rivojlantirish uchun import oʻrnini bosish siyosatini oʻrnatgan paytdan boshlandi. 1961-yilda birinchi paydo boʻlgan kompaniya „Anglo-Thai Motor Company“ (Ford of Britain kompaniyasi va fordning importeri boʻlmish Thai Motor Industry Co. kompaniyasi oʻrtasidagi qoʻshma korxona), mahalliy yigʻishni boshladi. Bozor juda kichkina edi, shunchaki 3123 dona yengil avtomobil sotilgan va atigi 525 ta transport vositasi (310 ta mashina, 215 yuk mashinasi) 1961-yilda Tailandda yigʻilgan. Shunga qaramay, FSO va Fiatning „Karnasuta General Assembly Co.“ va „Siam Motors“ va Nissan qoʻshma korxonasi kabi yangi ishlab chiqaruvchilar tezda paydo boʻldi.
Stockholm (New York)
Geografiyasi
Maydoni — 244,2 km2. Shundan 243,3 km2 quruqlik, 0,9 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 116 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Stockholm manzarasi.
Tailand avtomobil sanoati
Erta kunlar
1970-yilga kelib, mahalliy yigʻilish soni 10 677 ga yetdi. Mahalliy sanoatni qurishda oʻn-yil davom etgan saʼy-harakatlardan soʻng, 1971-yilda Taylandda ishlab chiqarilgan avtomobillar ulushi bozorning yarmiga teng edi. 1969-yildagi siyosatni koʻrib chiqish shuni koʻrsatdiki, soliq imtiyozlari savdo kamomadini kamaytirgandan koʻra uni oshirishga xizmat qilgan. Ushbu muammolarni bartaraf etishga harakat qilish uchun ishlab chiqaruvchilar bilan birgalikda Avtomobillarni rivojlantirish boʻyicha qoʻmita (ADC) tashkil etildi. : 13
Waco (Missouri)
Geografiyasi
Maydoni — 0,7 km2. Shundan 0,7 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Tailand avtomobil sanoati
Mahalliy tarkibni ilgari surish
1971-yildan boshlab, hukumat (avtomobilsozlik sohasini taqdim etuvchi xususiy tashkilotlar bilan birgalikda) doimiy ravishda savdo tanqisligi tufayli mahalliylashtirishni koʻpaytirishga harakat qildi. Koʻpgina yangi qismlarni ishlab chiqaruvchilar va yegʻuvchilar paydo boʻldi, ammo modellar koʻpayishi iqtisodiga xalaqit berdi. Bunga javoban Tailand hukumati toʻliq oʻrnatilgan (CBU) transport vositalariga tariflarni oshirdi va mahalliy qismlar tarkibini tartibga solishni asta-sekin oshirdi (1975-yilda 25 foizgacha). Yangi yegʻuvchilarga moratoriy joriy etildi, shuningdek taklif etilayotgan modellar soniga cheklovlar qoʻyildi. Ishlab chiqaruvchilar tezda model chegaralarini chetlab oʻtishni boshlaganliklari sababli, ushbu qoidalar haqiqiy taʼsirga ega boʻlishdan oldin bekor qilindi.
Mahalliy ishlab chiqarilgan avtomobillar import bilan raqobatlashishi uchun bu hali yetarli emas edi. Transport vositalarining savdo balansi 1972 va 1977-yillar orasida olti martadan ortiqga oshdi va zavodlar oltidan bir qismiga teng kuchda ishlashni boshlashdi. CBU avtomobillarining tariflari 150 foizgacha koʻtarilgach, 1978-yilda CBU importi taqiqlangan. 1983-yilga kelib mahalliy ishlab chiqarish koʻrsatkichlari talabga koʻra 50 foizga yetkazilishi rejalashtirilgan edi (garchi bu ishlab chiqaruvchilar va Yaponiya savdo palatasining tazyiqlaridan keyin 45 foiz darajasida saqlanib qolgan).
Mahalliy ehtiyot qismlarga oʻrnatilgan talablari, Dodge, Hillman, Holden va Simca kabi bir nechta kichik kompaniyalarni siqib chiqilishiga olib keldi. Asta-sekin, tormoz, radiator, dvigatel qismlari, oynalar va kichkina extiyot qismlarini ishlab chiqarish sezilarli darajada oʻsishni boshladi. 1970-yillarning oxirlarida GM, Ford va Fiatni larning bozorni tark etishi (chiqishi) oqibatida, bozor biroz samaraliroq boʻla boshlaydi. 1985-yilda 2,3 litrdan ortiq (140 kub metr) dvigatellar hajmiga ega boʻlgan CBU transport vositalari 300 foizlik boji bilan importi qilinishiga, yana ruxsat berildi.
1985-yildagi Plaza shartnomasiga koʻra Taylandga Yaponiyaning toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiyalarining osihsini anglatardi va 1980-yillarning soʻnggi-yillari iqtisodiyoti jadal rivojlana boshlagan vaqt edi. 1987-yilda „Mitsubishi Thailand“ Taylanddagi ishlab chiqarilgan transport vositalarni Kanadaga eksport qilgan ilk kompaniya boʻldi, Kanadaga 488 ta yengil avtomobillar va 40 ta avtobuslar eksport qilgan edi.
Liberalizatsiya va mintaqaviy integratsiya
thumb|250x250px| 2004-yil Tailand xalqaro motor koʻrgazmasi 1991-yilda bozor cheklovlari yengillashtirildi va narxlarning pasayishi sababli bozor tez sur’atlar bilan oʻsishni boshladi. 1991-yilda 2,3 litrgacha boʻlgan avtomobillarni taqiqlash bekor qilindi va tariflar yengillashtirildi. Natijada, Janubiy Koreya importining toshqini bozorni egalladi. Yaponiyalik ishlab chiqaruvchilar narxlarni pasaytirish va Honda Siti va Toyota Soluna singari arzon narxlardagi mashinalarni taklif qilish orqali javob berishdi. 1992-yildan 1996-yilgacha boʻlgan davrda oʻrtacha oʻsish 12 foizni tashkil etdi. 1996-yil natijalari faqat 2004-yilda oshdi. Bu Osiyo inqirozidan soʻng butunlay qulab tushdi; 1998-yildagi savdo natijalari (yoʻlovchi va tijorat transporti) 1996-yildagi rekord darajadagi chorakdan kam edi.
Inqirozdan oldingi davrga sarmoyalar kelgusi oʻn-yillikda davom etadigan ortiqcha quvvatlarni yaratib jiddiy muammolariga olib keldi. Ishlab chiqarish hajmi 1,2 million dona mashina va yuk mashinalari boʻlib, avtomobillar sotuvi esa 700 mingga qiyinchilik bilan yetgan. Bunga javoban, ishlab chiqaruvchilar eksport harakatlarini kuchaytirdilar va 1998-yilda (umuman, bu dahshatli-yil boʻlsa-da) Tailand birinchi marta avtomobillarning sof eksportchisi boʻldi.
Bozorga 1992-yilda asos solingan „brand to brand complement“ sxemasi (BBC) ham yordam berdi. Bu Malayziya va Tailandda butlovchi qisimlarni ishlab chiqaruvchi kompaniyalrga iqtisodiy oʻsishga erishish uchun, maʼlum extiyot qisimlarni erkin savdo qilishlariga ruxsat berildi. ASEAN sanoat kooperatsiyasi sxemasi (AICO) ushbu mintaqada avtomobil ishlab chiqaruvchilarning integratsiyalashuviga yordam berdi. Moliyaviy inqiroz natijasida, 1997-yil noyabr oyida CBU avtomobillar uchun bojlar 42/68,5 foizdan (eng past stavka uchun 2,4 litr boʻlgan dvigatelli avtomobillar) 80 foizga oshirildi. Toʻqsoninchi-yillar oxirlarida, Tailanddagi butlovchi va extiyot qisimlar ishlab chiqaruvchi kompaniyalar katta natijalarga erishdilar, endi ular murakkab koʻrinishdagi mahsulotlar ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyishgan edi.
1997-yildagi inqirozdan keyin Tailand hukumati mahalliy ishlab chiqaruvchilarni qoʻllab quvatlash maqsadida, 2003-yil 1 yanvarga qadar mahalliy butlovchi qismlarga boʻlgan talabni pasaytirb, savdo va mintaqaviy hamkorlikni yanada ragʻbatlantirdi. Hukumatning keyingi saʼy-harakatlari 2000-yillarning boshlarida Avstraliya, Xitoy va Hindiston bilan imzolangan ikki tomonlama savdo bitimlarini oʻz ichiga oldi. Tailand avtomobilsozlik sanoatining oʻsishini maʼlum bir „klaster“ joylarida boʻlishini maqsad qilib, asosan sharqiy Bangkokda, Rayong, Chachoengsao, Chonburi (Tailandning sharqiy qismida) va markazda joylashgan Ayutthaya shahrida toʻplashga harakat qildi. Tailand sanoat kengashi koʻpincha Tailandni „Sharqiy Detroyt“ deb atashadi va Tailand haqiqatan ham ASEAN mintaqasidagi eng yirik transport vositalarini ishlab chiqaruvchisi hisoblanadi. Shunga qaramay, Tailandda avtomobillarni ishlab chiqarishni koʻp jihatdan boshqaradigan qarorlar Tailandda emas, balkim Tokio va Detroytda qabul qilinadi, chunki deyarli barcha ishlab chiqarish kompaniyalari xorijiy konglomeratlarning filiallari tomonidan amalga oshiriladi.
Tailandda ASEAN tashqarisidan olinadigan importga 80 % tarif stavkasi mavjud.
Ichki savdo
thumb|250x250px| Pattayada mahalliy ishlab chiqarilgan Mitsubishi L200 Tabiiyki, Tailand bilan bir xil rivojlanish bosqichidagi bozorlarda boʻlgani kabi, arzonroq va oddiy mashinalarga tabiiy ravishda afzallik beriladi. Shunisi eʼtiborga loyiqki, bozorning yarmidan koʻprogʻiga ega boʻlgan pikap yuk mashinalarining ommaviyligi. Bu Tailandni bunday transport vositalari uchun dunyoda AQShdan keyin ikkinchi yirik bozorga aylantiradi. Ularning mashhurligi davlat soliq siyosati, shuningdek koʻp maqsadli transport vositalariga ehtiyoj tufayli izohlandi. Salbiy tomoni shundaki, pikaplar dizel yoqilgʻisidan foydalanadilar, endi ular Bangkokning havosining ifloslanish darajasi uchun ayblanmoqda. Tailand 2017-yilda 1,98 millionga yaqin transport vositalarini ishlab chiqargan, ularning 871 650 tasi ichki bozorda sotilgan (oʻtgan-yilga nisbatan 13 foizga koʻp), qolgan qismi eksport qilinib, qariyb 28 milliard AQSh dollari miqdoridagi xorijiy daromadlar yoki 236 milliard AQSh dollariga teng boʻlgan jami eksportning 12 foizini tashkil etdi. Bir tonna pikap yuk mashinalari 2017-yilda ichki savdoning qariyb 50 foizini va eksportning teng ulushini tashkil etdi.
Koʻplab ishlab chiqaruvchilar (Ford, Isuzu, Mazda, Mitsubishi) Tailandda pikap ishlab chiqarish uchun global bazalarini mahalliylashtirishni tanladilar, koʻpincha Evropa, Yaponiya va dunyoning aksariyat qismlariga eksport qiladilar. Ushbu bir tonnalik yuk mashinalari Shimoliy Amerikaga eksport qilinmaydi, u yerda katta yuk mashinalari afzal koʻriladi va 25 foizlik import boji olinadi. 2005-yilda Tailand AQShni ortda qoldirib, bir tonna pikaplar ishlab chiqarish boʻyicha dunyodagi eng yirik davlatga aylandi va 2007-yilga kelib pikap yuk mashinalarini ishlab chiqarish va eksport qilish boʻyicha dunyoda ikkinchi (yana AQShdan keyin) boʻldi.
Tailand sanoat federatsiyasi (FTI) 2017-yilda 850 mingta transport vositasining ichki bozorda sotilishini bashorat qilmoqda, bu 2016-yilga nisbatan 11 foizga koʻpdir. 2007-yilda Tailand Evropada uglerod emissiyasi standartlariga javob beradigan kam yoqilgʻi sarfi qiladigan eko-mashinalar, kichik motorli transport vositalarini mahalliy ishlab chiqarishda soliq imtiyozlarini joriy etdi. Dastur toʻqqizta dunyodagi yetakchi avtomobil ishlab chiqaruvchilarini, shu jumladan Toyota, Honda, Nissan, Mitsubishi va Suzuki kabi yetakchi yapon ishlab chiqaruvchilarini jalb qildi. Bularning barchasi soliq imtiyozlariga erishish uchun har besh-yilda bir marta 100 mingta eko-avtomobil ishlab chiqarishlari kerak edi. Dastur muvaffaqiyatli amalga oshirildi. 2016-yilda yangi soliq solinishi dvigatel hajmiga emas, balki karbonat angidrid chiqindilariga, E85-gazoqol muvofiqligi va yoqilgʻi samaradorligiga asoslangan. Bu E85 va eko-mashinalarga mos keladigan transport vositalarini ishlab chiqarishni ragʻbatlantiradi. Yangi soliq rejimi shundan iboratki, har bir km uchun CO2 chiqindilaridan 200 grammdan kam boʻlgan yengil avtomobillarga 30 foizli aktsiz soligʻi solinadi, 150-200 gr/km boʻlganlar uchun 35 foiz stavka, 200 g/km dan ortiq boʻlganlarga esa 40 foiz miqdorida soliq solinadi. E85-gazogol mosligi boʻlgan mashinalarga har bir uglerod emissiyasi darajasi uchun besh foizdan kam aktsiz soligʻi solinadi. Eko-mashinalar 100 g/km dan kam chiqindi gazlarini chiqarishi yoʻli bilan soliq stavkasini 17 foizdan 12-14 foizga tushirishi kerak boʻladi. Katta pikaplar, yengil avtomobillar, pikap yoʻlovchi transportlari (PPV) va krossoverlari (SUV) eng koʻp taʼsir koʻrsatadigan segmentlardir. Yangi soliqni kutish chogʻida, 2015-yilda PPV-larning savdosi 42 foizga, 69,063 dona avtomobillar va SUVlar 37 foizga, 56,952 gacha oʻsdi.
Garchi koʻplab gʻarbiy brendlar mavjud bozorda boʻlsa-da, Yaponiya brendlari allaqachon Tailandda ustun mavqega ega. Masalan, 1978 va 1982-yillarda yapon markalari 91 va 90 foiz bozorni egallagan edi. 2006-yilda, Ford, General Motors, Volkswagen va BMWning bozorga kirishlariga qaramay, yapon brendlari 88,5 foiz ulushga ega boʻlishdi.
Yengil va oʻrta yuk mashinalari, shuningdek mikrovanlar, butun Tailand boʻylab mahalliy transport ehtiyojlarini qondiradigan mahalliy songthaew (umumiy taksilarga) asos yaratadi.
Elektr transport vositalari
Tailand Energetika vazirligining Energiyani rejalashtirish va siyosat idorasi Tailandda elektr transport vositalarini (EV) sotib olinishi 2018-yilda 9000 dan 2028-yilda 406 mingga va 2036-yilda 1,2 millionga (690 zaryad stantsiyalari bilan) oshishini taxmin qilmoqda. Tailand hukumati import qiluvchilar uchun past tariflar va ishlab chiqaruvchilar uchun soliq imtiyozlari beradi, ammo isteʼmolchilar uchun imtiyozlar kam. 2009-yildan beri uchta HEV modeli mahalliy yigʻilgan: Toyota Camry, Honda Accord va Nissan X-Trail mavjud. Mercedes-Benz BlueTEC gibrid dvigatellari 2013-yilda Tailandda, 2016-yilda PHEV platformasiga yangilanmasdan oldin yigʻilgan edi. BMW 2016-yilda Tailandda PHEV yigʻishni boshladi. Toyota Tailandda-yiliga 7000 HEV yigʻadi va 70000 EV batareyasini ishlab chiqaradi.
Tailand elektrotexnika vositalari assotsiatsiyasi (EVAT) Tailandning EV olish tezligini juda sekin deb hisoblaydi. 2017-yil holatiga koʻra, qurilish transporti departamenti maʼlumotlariga koʻra, Tailandda 102 408 dona gibrid elektr transport vositalari (HEV) va plaginli gibrid elektr transport vositalari (PHEV), shuningdek, 1344 dona batareya-elektr transport vositalari (BEV) mavjud. EVATning taʼkidlashicha, 2019-yil 31 dekabr holatiga koʻra 2,854 elektr transport vositasi (EV) roʻyxatga olingan, shu qatorda 1572 dona yangi avtomobillar.
BMW
2016-yilda BMW Group Tailand 7,923 BMW (71010) va Mini (913) avtomobillarini sotdi, bu 2015-yilga nisbatan 9,6 foizga kamaygan boʻlib, toʻqqiz-yil ichidagi birinchi pasayishdir. 2016-yilda BMW Motorradning Tailanddagi sotuvlari 42,1 foizga oʻsib, yetkazib berish soni 1819 donani tashkil qilar edi. BMW Motorrad Thailand kompaniyasi rahbari Tailandning yirik mototsikllar bozori (500 kub. dan yuqori) 2016-yilda yetti foizga oʻsib, 18,5 ming donaga yetganini aytdi. BMW Thailand 2016-yilda 2215 ta katta mototsikillarini Xitoy, Indoneziya va Filippinga yetkazib bergan, bu 2015-yildagiga qaraganda 1000 taga koʻpaygan.
General Motors
1970-yilda Bangchan Motors tashkil etilganidan beri Tailandda ish olib kelayotgan General Motors Vetnam urushi, Tailand ichki barqarorligi va energiya inqirozi ularning biznes qilish qobiliyatiga tahdid solganligi sababli 1970-yillarning oxirida chiqib ketdi. 1977-yilda tark etgandan soʻng, General Motors Tailand (GMT) 2000-yilda bozorga qaytib keldi. Oʻshandan beri ular Opel, Daewoos va Holdens-larni Chevrolet rusumli yorliqli kombinatsiyasini taklif qilishdi.
Xonda
Honda faqat 1984-yilda Tailandda Bangchan General kompaniyasi tomonidan avtomobillarni yigʻishni boshladi. 1992-yilda Honda Cars Manufacturing Thailand tomonidan ishlab chiqarilgan mustaqil ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻygan boʻlsa ham Bangchan buni 2000-yilgacha litsenziyada davom ettirdi. Honda kompaniyasining 91,4 foiz ulushiga ega boʻlgan ushbu kompaniya 2000-yilda oʻz nomini Honda Automobile (Thailand) Co., Ltd ga oʻzgartirdi. 1996-yilda Hondaning Tailandda eng taniqli modeli City boʻlgan, bu ASEAN bozorlari uchun ishlab chiqarilgan va Yaponiyada sotilishi moʻljallanmagan kichik sedan. Shunga qaramay, City (2002)ning ikkinchi avlod Yaponiyaga Honda Fit Aria sifatida sotuvga chiqarilgandan beri eksport qilindi. Hozirgi vaqtda Honda „Rojana Industrial Estate“da ikkita zavodga ega: Phra Nakhon Si Ayutthaya va Rojana Industrial Park, Prachinburi (1-fazada), ham ichki savdo uchun, ham dunyoning bir qator mamlakatlariga eksport qilish uchun mashina ishlab chiqaradi.