cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sarrafon masjidi
Sarrafon masjidi 20-yil oʻtib, Toqi Sarrafon qurilganidan soʻng shu nom bilan atalib kelingan. Masjidda oxirgi marta XIX asr oxiri yoki 1905-yilda taʼmirlash ishlari olib borilgan. Qadimiy masjid murakkab arxitekturaviy yechimga ega. Masjidning baland supa ustida bunyod etilgan ikkiyoqlama ayvoni mavjud boʻlgan. Soʻngi marta olib borilgan taʼmirlash ishlarida masjidning gʻarbiy devorida „qirma“ usulida moviy rangdagi fonda oq ranglar bilan harflar yozilgan. XX asrning 70-yillariga qadar Sarrafon masjidi choyxona va kutubxona sifatida faoliyat koʻrsatgan. Bugungi kunda ham masjid choyxona sifatida foydalanilmoqda. Masjidning kirish tomonidagi peshtogʻidagi kitobada koʻk fonda oq harflar bilan nastaʼliq xatida baxshida va hadis yozib qoʻyilgan. Kitobada Alloh va hukmdorning ismlari tilla rangda yozilgan boʻlib, 1980-yillarda qisman taʼmirlash ishlari olib borilgan. Bugungi kunga kelib bitikka shikast yetkanligi sabab uni toʻliq oʻqishning imkoni yoʻq. Darvozasi tepasidagi yozuvda „Bu qurilish Ubaydulloh Bahodirxon hukmronlik qilgan davrda 1534—1535-yillarda tugallangan“ deb maʼlumot keltirilgan. Ushbu bitikni mashhur buxorolik husni xat sohibi Muhammad Darvish Qoʻnoq yozgan. Sarrafon masjidi ustunlari birida ustaning nomi nastaqil xatida bitilgan. Mazkur matn XIX asr oxiri XX asr boshlarida yozilgan. Ustunda „Usta Fayzullohning ishi“ deb koʻrsatilgan. Masjidning sharqiy tomonidagi devorida ganchdan yasalgan toʻrtburchak kitobalar boʻlib, nastaʼliq xatida toʻrt misra sheʼr keltirilgan. Bitik moviy fonda oq harflar bilan nastaʼliq xatida bitilgan. Masjidning gʻarbiy devori mehrobi tepasida ganchdan yasalgan shams kitobada Qur’oni Karimning „Ixlos“ surasi suls xatida keltirilgan. Mazkur shams kitobaning oʻng tomonida „Jin“ surasi 18 oyati, chap tomonida „Niso“ surasi 103-oyati suls xatida ganchdan qilib toʻrtburchak shaklda yozilgan.
Resullar, Refahiye
Resullar — Turkiyaning Erzincan viloyati Refahiye tumaniga qarashli qishloq. Qishloqda 42 kishidan iborat Kochgiri qabilasiga mansub kurdlar istiqomat qiladi.
Asbest karton
Asbest karton — Xrizotil-asbest tolaga bakelit shimdirib tayyorlanadigan oʻtga chidamli izolyatsiya materiali. Asbest karton 2 – 10 mm qalinlikda 1000 x 1000 mm oʻlchamli list koʻrinishida ishlab chiqariladi. Pardozlash, issiqlikdan izolyatsiyalash materiali sifatida, qistirma tayyorlash va b. maqsadlarda ishlatiladi.
Fredi Bobic
Fredi Bobic (1971-yil 30-oktyabrda tugʻilgan) — nemis futboli ijrochi direktori, sobiq futbolchi. Bundesliga klubi Herta BSC sport direktori.
Klublardagi faoliyati
Stuttgartdagi toʻrt yillik faoliyatidan soʻng, 1999-yilda Dortmundning „Borussia“ klubi bilan shartnoma imzoladi va 1999—2000- va 2000—2001-yillarda klubning eng yaxshi toʻpurari boʻlgan. Biroq, 2001-yilning yozida Jan Koller va Márcio Amorosoning kelishi tufayli eʼtibordan chetda qoldi va 2001—2002-yilgi mavsumining birinchi yarmida atigi uchta oʻyin oʻtkazdi.
2003-yilda Hertha BSC bilan shartnoma imzoladi. Jamoa bilan ikki mavsum oʻynadi va 54 oʻyinda 8 gol urdi.
Oxirgi marta Xorvatiyaning NK Rijeka jamoasida 2006-yilning iyunida, 2005—2006-yilgi mavsum oxirida faoliyatini yakunlagan.
Xalqaro faoliyati
Bobic Germaniya terma jamoasi safida 37 ta oʻyinda 10 ta gol urgan. Germaniya bilan UEFA Yevro-1996 gʻolibi tarkibida boʻlgan. Shuningdek, UEFA Yevro-2004da ham oʻynagan, toʻrt yillik tanaffusdan keyin 2002-yilda terma jamoaga qaytgan.
Murabbiylik faoliyati
2010-yil 27-iyulda Bobic VfB Stuttgartning yangi sport direktori boʻldi. 2012-yilning 20-yanvarida VfB Stuttgart bilan shartnomasini 2016-yilning iyunigacha uzaytirdi. 2013-yil 10-aprelda klubning sport boʻyicha direktorlar kengashi vakili lavozimini egalladi. Bobic 2014-yil 24-sentyabrda ishdan boʻshatildi.
2016-yil 1-iyun kuni Bobic Frankfurtning „Eintracht“ klubi sport direktori boʻldi. Bobicning davrida klub finalda „Bayern“ ni magʻlub etib (3:1) DFB-Pokal gʻolibiga boʻldi.
2021-yil 14-aprelda Hertha BSC rahbariyati 2021-yilning 1-iyulidan boshlab Bobicni sport boʻyicha yangi boshqaruvchi direktor sifatida ishga olish qarorini eʼlon qildi.
Yutuqlari
VfB Stuttgart
Borussia Dortmund
NK Rijeka
Individual
Gibson (Shimoliy Karolina)
Gibson AQShning Shimoliy Karolina shtatida joylashgan shahardir. Scotland County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
570 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 2,5 km2. Shundan 2,5 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 73 m balandlikda joylashgan.
Temin/atama
Atama ( terminus - chegara ) - fan, texnologiya, san'at va boshqalarning qat'iy belgilangan tushunchasining nomi bo'lgan so'z yoki i bora
Lug'atda  Dalia : " termin  atamasi . lotincha "termin" -  ifoda, so'z, gap, narsa yoki texnikaning nomi, shartli ifoda" - deb tavsif bergan.
Umumiy xususiyatlar
Terminlar ma'lum bir terminologiya doirasida mavjud bo`ladi. Ya'ni terminlar tilning o'ziga xos leksik tizimiga kiradi, biroq ular faqat ma'lum bir terminologik tizim orqali. Uning umumiy til so'zlaridan farqli jihati shundaki, atamalar kontekst bilan bog'lanmaydi. Ushbu tushunchalar tizimi doirasida atama ideal holda bir ma'noli, tizimli, stilistik neytral bo'lishi kerak (masalan, "paradigma", "kvark", "atom").
"Terminologiya" darsligi muallifi S. V. Grinev.Grinevichning fikriga ko'ra, O. S. Axmanovaning fikriga asoslanib, Yevropa tillari terminologik ro'yxatining asosiy tarkibi " otlar bilan tugashi mumkin". Grinev.Grinevich "boshqacha fikr" mavjudligini tan oladi, unga ko'ra ba'zi fe'llar, shuningdek, sifatlar va qo'shimchalar atamalarga tegishli bo'lishi mumkin, ammo bu nuqtai nazarni asossiz deb rad etadi. Shu sababli, uning "tushunchalarning aniq nomlanishi uchun qabul qilingan nominativ leksik birlik (so'z yoki ibora)" deb atamaning aniq ta'rifini berib o`tadi
Atamalar va atama bo`lmagan (umumiy tildagi) so`zlar bir-biriga o'tishi mumkin. Termin (atama)lar ushbu tilning so'z yasalishi, grammatik va fonetik qoidalariga bo'ysunadi. Milliy til so'zlarining terminologiyasi - xorijiy terminologik elementlarni o'zlashtirish yoki izlash orqali yaratiladi. Ba'zi hollarda, turli mavzular terminologiyasida so'zning bunday paydo bo'lishi bilan omonimiya(shakldoshlik) paydo bo'ladi: Masalan, lotin tilidan olingan " ligature " so'zi (ligatura ) metallurgiyada "qotishma uchun qotishmalar", jarrohlikda - "qon tomirlarini bog'lashda ishlatiladigan ip", musiqa nazariyasida - bir nechta oddiy "boshqa balandlikdagi musiqiy belgilar" birgalikda bitta belgi sifatida yozilgan grafema degan ma'noni anglatadi. .
Zamonaviy ilm-fanda turli tillardagi bir xil fanning atama tizimlarini semantik birlashtirish va terminologiyada internatsionalizmlardan foydalanish istagi mavjud.
Mantiqda atama bilan bir xil - odatiy grammatik ma'noda subyekt yoki obyektga mos keladigan rasmiylashtirilgan tilning elementi va an'anaviy mantiqda hukm predmeti ma'nosini anglatadi. Eng keng tarqalgan tushuncha: toifali sillogizm. Va unga kiritilgan hukmlarni                      (bayonotlarni) yuborish elementi. Hukmning predikati (mantiqiy predikat) bo'lib xizmat qiluvchi asosiy atama, ya'ni berilgan sillogizmning xulosasi, kichikroq atama - xulosaning predmeti bir-biridan farqlanadi. sillogizmning xulosasiga umuman kiritilmagan (lekin uning hukmi-binolariga kiritilgan) o'rta termin.
Albersdorf-Prebuch
Albersdorf-Prebuch Avstriyaning Shtiriya yerida joylashgan kommunadir. Weiz (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 14.16 km2. 1857 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
NGC 2639
NGC 2639 Katta Ayiq yulduz turkumidagi Sa tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1788-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Yarören
Yarören —Turkiyaning Kastamonu viloyati Kastamonu tumani dagi qishloq.
Namuna
Namuna  — Oʻzbekiston Respublikasining  Andijon viloyatiga qarashli qishloq. Qoʻrgʻontepa tumani tarkibiga kiradi.
Bagnell
Bagnell AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. Miller County okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,6 km2. Shundan 1,2 km2 quruqlik, 0,4 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 253 m balandlikda joylashgan.
Trebbin
Trebbin Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Teltow-Fläming tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 125,66 km2. 9273 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Trebbinning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Kanepi
Kanepi- kichik tuman (alevik) Estoniya janubi-sharqidagi Polva okrugining Kanepi cherkovida joylashgan.
Hugo Treffner (1845-1912) oʻqituvchi, Hugo Treffner gimnaziyasining asoschisi, Hugo Treffner Kanepi shahrida mahalliy cherkov xodimi oilasida tugʻilib, oʻsgan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Öğretmen
Öğretmen (Oʻqituvchi) — Medyapım va MF Yapım kino shirkati tomonidan suratga olingan, ilk qismi 2020-yil 4-mart kuni efirga uzatilgan, ssenariy muallifligini Merve Girgin va rejissorligini Koray Kerimoğlu amalga oshirgan turk drama va psixologik turkumdagi serial. Ushbu serial Yaponiyaning Mr. Hiiragi’s Homeroom serialidan ilhomlanib suratga olingan. Serial 15-noyabr, 2020-yil 9-qismini efirga uzatgandan soʻng, nihoyasiga yetgan.
Riceboro (Georgia)
Riceboro AQShning Georgia shtatida joylashgan shahardir. Liberty okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 29,5 km2. Shundan 28,7 km2 quruqlik, 0,8 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 4 m balandlikda joylashgan.
Adílson Batista
Adílson Batista (16-mart 1968-yilda tugʻilgan) — braziliyalik futbolchi.
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyut uchrashuvini 1990-yili oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 4ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
Le Vernet-Sainte-Marguerite
Le Vernet-Sainte-Marguerite Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Puy-de-Dôme departamenti Clermont-Ferrand tumani tarkibiga kiradi.
Jô
Jonatas Figueira Fernandes (1992-yil 16-yanvarda tugʻilgan), oddiygina Jo yoki Jo Fernandes nomi bilan tanilgan, braziliyalik nafaqaga chiqqan futbolchi, hujumchi sifatida oʻynagan.
Jo o'z faoliyatini "Corinthians" bilan boshladi, ularning yoshlik tizimi orqali rivojlandi. U 2011-yilgi San-Paulu de Futebol Junior kubogida jamoaning eng yaxshi to'purari bo'lgan. Garchi u klubning eng yaxshi istiqbollaridan biri hisoblansa-da, Jo o'zining dastlabki faoliyatida bir qator tartib-intizom muammolariga duch keldi, bu esa 2012-yilda professional futbolni tark etishiga sabab bo'ldi. U 2013-yilda futzalda qisqa vaqt o‘ynagan va 2015-yilda Jo assotsiatsiya futboliga qaytgan. U 2015-yilgi Campeonato Brasileiro D Seriyasining eng yaxshi to'purari bo'lgan va o'zining tug'ilgan shahri "San Caetano" klubini chorak finalga olib chiqqan. Uni 2017-yilgi mavsumda ishtirok eta olmagan bir qator ketma-ket tizza jarohatlaridan so'ng, u 2018-yilning fevralida nafaqaga chiqdi
Yoshlik
Jo, San-Pauluning Sao-Caetano do-Sul shahrida Marisa Figeyra va Mario Fernandes oilasida tug'ilgan. U muntazam ravishda Olimpiko mahallasi ko'chalarida futbol o'ynagan va bolaligida u Estádio Anacleto Campanella yaqinida yashagan. Jo o'z shahri klubining muxlisi edi.
Le Vernet-Sainte-Marguerite
Geografiyasi
Maydoni — 24,6 km2.
Jô
Yoshlik
U SERC Santa Maria da futzal bilan shug'ullana boshladi. Olti yoshida u Corinthiansning futzal bo'yicha yoshlar jamoasiga qo'shildi. Futzal o'yinida sakkizta gol urganidan so'ng, yoshlar murabbiyi Ze Augustoning iltimosiga ko'ra, Jo assotsiatsiya futboliga o'tib, Corinthiansning 17 yoshgacha bo'lgan jamoasiga qo'shildi. 2008-yilda 16 yoshida u Timao bilan birinchi professional shartnomasini imzoladi.
Qoʻngʻirxoʻja Hojinov
Qoʻngʻirxoʻja Hojinov (Qoʻnurxoʻja Hojikov) — (1886—1938) — ma’rifatparvar va davlat arbobi. Turkiston Milliy majlisi a’zosi.
Jô
Gremio
2011-yil 8-iyun kuni Jo akasi Mario Fernandes o'ynagan klub Gremio bilan to'rt yillik shartnoma imzoladi. Grêmio direktori Sezar Sidad Dias Joning tartib-intizomidagi muammolari va jarohatlar tarixidan xabardor bo'lib, u haqida shunday dedi: "Biz Joning o'tmishi haqida hamma narsani bilamiz, lekin u yaxshi bola va juda iste'dodli ekanini ham bilamiz. Mana, bu yangi hayot, biz harakat qilamiz va ishonchim komilki, biz undan ajoyib o'yin kutib qolamiz"
Biroq, Jo to'pig'idan olgan jarohati tufayli uch rangli Gaucho tarkibida bir marta ham maydonga tusha olmadi va ikki oydan so'ng Corinthiansga qaytdi.
Hénanbihen
Hénanbihen Fransiyaning Bretan mintaqasida joylashgan kommunadir. Côtes-d'Armor departamenti Dinan tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1294 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 41,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 31,3 km2.
Qoʻngʻirxoʻja Hojinov
Faoliyati
Toshkentda 1917-yil 2—5-avgust kunlari bo’lib o’tgan Turkiston qozoq-qirg’izlari syezdida u prezidiumga saylangan va Sirdaryo viloyati deputati qilib saylangan. Qo’qon shahrida 1917-yil 26-noyabr kuni bo’lib o’tgan Butunturkiston musulmonlari favqulodda IV qurultoyida Qo’ng’irxo’ja Hojinov Turkiston Miliy Majlisi a’zoligiga saylangan. 1918-yil noyabrda Toshkentda tashkil etilgan birinchi qirg’iz (qozoq) pedagogika kurslarida Qo’ng’irxo’ja Hojinov Perosvskdan kelib ta’lim bergan. U Toshkentda ochilgan Qirg’iz maorif institutining (Qozoq xalq ta’limi instituti) tashkil etilishida jonbozlik ko’rsatgan. 1921-yildan boshlab Yettisuv viloyatida Turkiston ASSSR Yer-suv ishlari xalq komissari o’rinbosari sifatida yer-suv islohotiga rahbarlik qiladi. Keyingi yillarda u Qozogʻiston ASSRda ham maorif sohasida faoliyat yuritadi. U faoliyati davomida Turkiston milliy mustaqilligi uchun kurash olib bordi. Qo’ng’irxo’ja Hojinov sovet hukumati tomonidan bir necha marotaba ta’qibga olindi. Qo’ng’irxo’ja Hojinov 1938-yilda sovet hukumati tomonidan qamoqqa olinib, qatag’on qilingan.
Francisco Rodríguez Jr.
Jose Francisco Rodriguez Tamayo (1993-yil 10-iyulda tugʻilgan) — meksikalik professional bokschi. U 2014-yilning martidan dekabrigacha WBO va 2014-yilning avgustidan oktyabrigacha IBF chempioni unvoniga ega boʻlgan sobiq jahon chempioni. Kichik Rodriguez, shuningdek, 2015-yilda WBO chempionligi uchun kurashgan yengil vazn toifasida bir martalik kurash olib borgan va 2021-yilda WBO chempionligi uchun kurashgan bir martalik superog‘ir vazn toifasidagi chempionlik daʼvogaridir.
Salvador Sánchez
Salvador „Sal“ Sánchez Narváez (1959-yil 26-yanvar — 1982-yil 12-avgust) — Meksikalik professional bokschi, Estado de Mexico, Santyago Tianguistenko shahrida tugʻilgan. Sanches 1980-yildan 1982-yilgacha WBC va The Ring chempioni boʻlgan. Uning koʻplab zamondoshlari va boks yozuvchilari, agar uning bevaqt oʻlimi boʻlmaganida, Sanches barcha davrlarning eng kuchli bokschisi boʻlishi mumkin edi, deb hisoblashadi. Sanches 1982-yil 12-avgustda Keretarodan San-Luis Potosiga avtohalokatda vafot etadi. U Salvador Sanchez II ning amakisi hisoblanadi.
Francisco Rodríguez Jr.
Professional faoliyati
Uning 16-2 hisobidagi rekordi Rodriguez kichik vazn toifasida WBO chempioni Merlito Sabilloga qarshi chiqish huquqini qoʻlga kiritdi, bu Sabilloning uchinchi chempionlik himoyasi edi. Chempionlik uchun kurash 2014-yil 22-mart kuni Meksikaning Monterrey shahridagi Monterrey Arenada boʻlib oʻtgan kartochkaning asosiy voqeasi sifatida rejalashtirilgan edi.
Salvador Sánchez
1991-yilda Sanchez Xalqaro boks shon-shuhrat zaliga kiritildi. The Ring jurnali uni va Sugar Rey Leonardni 1981-yilda yilning eng yaxshi jangchisi deb eʼlon qildi. 2002-yilda u The Ring jurnali tomonidan soʻnggi 80 yildagi eng buyuk jangchilar roʻyxatida 24-oʻrinni egalladi. 2003-yilda The Ring Sanchezni 100 ta eng zoʻr zarba beruvchilar roʻyxatida 88-oʻringa baholadi. Sanchez Associated Press tomonidan XX asrning 3-raqamli vazni deb topildi.
Francisco Rodríguez Jr.
Nokaut jangi
U jangda o‘ninchi raundda texnik nokaut bilan g‘alaba qozondi. Kichik Rodriguez 2|ikkinchi raundning oʻzidayoq Sabilloni zarbalar bilan yiqitdi va shu vaqtdan boshlab ustunlikni davom ettirdi. Sabilloning bosh murabbiyi Edito Villamor oʻninchi raundning 1|1:50 daqiqasida oʻz jangchisini haddan tashqari koʻp jazo oldi deb hisoblab, jangni yakunlashni maʼqul koʻrdi.
Rodriguez va Takayama
Kichik Rodriguez oʻzining navbatdagi professional chiqishida birlashma jangida mini yengil vaznda IBF chempioni Katsunari Takayama bilan toʻqnash keldi. Musobaqa uning oldingi chempionlik jangi bilan bir xil joyda, 2014-yil 9-avgust kuni Meksikaning Monterrey shahridagi Monterrey Arenada boʻlib oʻtadi. U mahalliy TV Azteca va Qoʻshma Shtatlardagi beIN Sports tomonidan translyatsiya qilingan. Kichik Rodriguez 119-108, 116-111 va 115-112 hisobida bir ovozdan qaror bilan jangda gʻalaba qozondi. U uchinchi raundda Takayamani chap tomon bilan polga tushirib, jangning yagona nokdauniga erishadi. Jang keyinchalik Bleacher Report, Boxing Scene va ESPN tomonidan „2014-yilning eng yaxshi jangi“ deb topildi.
Salvador Sánchez
Yoshligi
Sanchezning otasi Felipe Sanchez va onasi Mariya Luisa Narvaesdan tugʻilgan.
Professional faoliyati
Sanchez oʻzining professional faoliyatini 16 yoshida boshlagan, oʻsmirlik chogʻida (xabarlarga koʻra, 4 havaskorlik jangidan iborat qisqa havaskorlik faoliyatidan soʻng) u Meksikaning qattiq qarshiliklariga qarshi gʻalaba qozona boshlagan. Uning birinchi jangi meksikalik yengil vazn toifasi chempioni Antonio Beserraga qarshi 19-professional jangida boʻldi. Becerra yosh Sanchez uchun juda tajribali ekanligini isbotladi, jang Sanchezning magʻlubiyati bilan yakunlandi.
Sanchez kurashni davom ettirdi va yengil vazn divizioniga oʻtdi. Koʻp oʻtmay, u Puerto-Rikolik yengil vazn toifasi chempioni Feliks Trinidad Sr. kabi odamlarni magʻlub etib, jahon chempioni Denni „Kichik Qizil“ Lopezga qarshi kurash olib bordi. sobiq jahon chempioni Devid Kotei (ikki marta), Juan Malvares va Mayk Ayala kabi ajoyib janglar. Oʻziga ishongan va magʻlub etish qiyin boʻlgan Lopezni 21 yoshli Sanchez 1980-yil 2-fevralda Arizona shtatining Feniks shahrida amaldagi chempionni 13 raundda nokautga uchratgan edi. Sanchez Ruben Kastilyoga (47-1) qarshi 15 raundlik yakdil qaror bilan birinchi marta chempionligini himoya qildi. Bu shunchaki „boshlangʻichlar uchun omad“ deb oʻylab (bu Sanchezning jahon chempionligi uchun birinchi jangi boʻlgani uchun), revansh jangini qidirdi va u Las-Vegasda boʻlib oʻtdi. Bu safar Sanchez Lopezni 14-raundda texnik nokaut bilan magʻlub etdi. Keyingi jangida u Patrik Fordni magʻlub etdi (15-0) hisobida.
Vafoti
Nelson ustidan qozonilgan gʻalabadan uch hafta oʻtib, u sentyabr oyida Laport bilan revansh jangiga tayyorgarlik koʻrayotganida, Sanchez 1982-yil 12-avgust kuni erta tongda Porsche 928 sport mashinasini Keretarodan San-Luis Potosiga federal trassa boʻylab haydab ketayotib halokatga uchraydi, bir zumda voqea joyida vafot etadi. Uning oʻlimi vaqtida kolumbiyalik Mario Miranda bilan jang, Gomes bilan revansh jangi yoki yengil vazn toifasida jahon chempioni Aleksis Arguelloning chaqiruvi haqida muzokaralar boʻlgan. Sanchez va Arguello lagerlari oʻrtasida muzokaralar boʻlib oʻtgan, biroq Arguello oʻrta vazn toifasida saylovoldi tashviqotini tanlashga qaror qilgandan soʻng ular toʻxtab qolgan. Salvador Sanchez faoliyatini 44-1-1 bilan yakunladi. Sanchez vafotidan keyin 1991-yilda Xalqaro boks shon-shuhrat zaliga kiritilib qoʻyildi.
Aktyorligi
Sanchez 1983-yilda oʻlimidan soʻng ekranga chiqarilgan "Soʻnggi jang" filmida yengil vazn toifasida oʻsmirlar oʻrtasida jahon chempioni sifatida paydo boʻlgan. Ushbu film unga bagʻishlangan edi. Unda Sanchez Ruben Blades bilan sahna koʻrinishini oʻrtoqlashdi, u Sanchez chempionligiga daʼvogar sifatida oʻynadi.
Koʻhna Fazli
Koʻhna Fazli, Kushki Foʻzayl — qad. shahar harobasi (miloddan avvalgi 1-asr — milodiy 13-asrboshi). Qarshi shahridan 50 km jan.gʻarbda. Atrofi paxsa devor bilan oʻralgan. K.F.ning uzunligi jan.-gʻarbdan shim.sharqqa 1 km, kengligi 550 m boʻlgan; jan. qismida balandligi 20 m boʻlgan ark joylashgan; 9—12-asrlarda Bazda nomi bilan mashhur boʻlgan va kuchli qalʼa-istehkomga aylangan. K.F.da hunarmandchilik va savdo rivojlangan. Undan Buxoro—Kalif va Vasaf—Kalif karvon yoʻli oʻtgan. Moʻgʻullar hujumidan keyin harobaga aylangan.
Sirkoniy qotishmalari
Sirkoniy qotishmalari - sirkoniy asosidagi qotishmalar. Sirkoniyni baʼzi elementlar (niobiy Nb, qalay Sn, temir Fe, xrom Cr, nikel Ni, mis Si va alyuminiy Mr) bilan legirlab olinadi. Bu elementlar Sirkoniy qotishmalari tarkibida 2—3% ni tashkil qiladi. S.ga legirlovchi elementlar qoʻshilganda uning puxtaligi ortadi, lekin plastikligi kamayadi. Mas, sirkoniyning mustahkamlik chegarasi sb=800—1000 MN/m2 (80—100 kG/mm2), nisbiy uzay-ishi a=3—5% boʻlgan qotishmalari maʼlum. Sirkoniy qotishmalarining 0,5—1% qalay, 0,2% temir, 0,3% nikel va qolgani sirkoniydan iborat boʻlgan turi sirkalloy, 0,3% qalay, 0,1% nikel, 0,1% niobiy va qolgani sirkoniydan iborat boʻlgani ojennit deb ataladi. Sirkoniyning suyuqlanish temperaturasi yuqori (1852°) boʻlishiga qaramay, baʼzi Sirkoniy qotishmalari uncha issiqbardosh boʻlmaydi va amalda 400° dan yuqori boʻlmagan bugʻsuvli muhitlarda ishlatish uchun yaraydi. Sirkoniy qotishmalari yadro energetikasida, kimyoviy apparatlar tayyorlashda, jarroxlik va boshqa sohalarda qoʻllanadi.
Ouacif tumani
Ouacif tumani — Jazoirning Tizi Ouzou viloyatidagi tumani hisoblanadi.
Harry and the Potters
Harry and the Potters amerikalik indie/wizard rok guruhidir. Guruh 2002-yili Massachusetts shtatining Norvud shaharchasida aka-uka Joy va Paul DeJorj tomonidan tashkil etilgan. Ashulalari Garri Potter va unga aloqador mavzular haqidadir.
Tarkibi (2002)
Paul DeGeorge (1979-yil 10-iyunda tavallud topgan) vaksinalar ishlab chiqaruvchisi va biotexnik kompaniyada kimyoviy injener sohasida ish yuritgan. U Tufts Universityda tahsil koʻrgan. U musiqaga The Secret musiqiy guruxi orqali kirib kelgan (2001-yildan to 2002-yilgacha). Shu vaqt oraligʻida u kichik boʻlsa ham Eskimos Laborotoriyasi nomli studiya tashkil etgan. Bu studiyada ijod etgan bir guruh Ed in the Refridgerators deb atalar edi.
Asbest sanoati
Asbest sanoati — Asbest rudasini qazib olish va asbest tolasi ishlab chiqarish sanoati. Qadimgi Xitoy, Hindiston, Yunonistonda asbestdan turli buyumlar tayyorlangan. Asbestning oʻtga chidamli boʻlishi (1550° da eriydi), elastikligi, adsorbsiya qobiliyati, kam miqdorda issiklik va elektr tokini oʻtkazishi, yuqori mexanik qattikligi kabi xususiyatlari uni texnik maqsadlarda 19 — asrning 80- yillaridan koʻp sanoat tarmoqlarida keng qoʻllanishiga olib keldi. Hozirgi kunda Asbest sanoati qoʻshilgan mahsulotlarning 2 mingga yaqin xili energetika va elektrotexnika sanoatida, temir yoʻl transporta, aviatsiya, traktor, avtomobil ishlab chiqarishda va b.da qoʻllaniladi. Asbest sanoatining fizik va kimyoviy xususiyatlari uni qurilish materiallari ishlab chiqarishda foydalanishiga keng imkoniyat yaratadi. Oʻzbekistondagi uch korxona: „Bekobodsement“, „Quvasoy-sement“ va „Ohangaronsement“ aksiyadorlik jamiyatlari har yili oʻrtacha 3,5 mln. dona katta oʻlchamli asbotsement shifer (toʻlqinli va yassi) va 525 km asbotsement quvurlar ishlab chiqaradi. Ularning jami ishlab chiqarish quvvati esa yiliga 11,4 mln. dona katta oʻlchamli shifer va 1671 km quvurdan iborat. Mamlakatimizda sanoat ahamiyatiga ega boʻlgan Asbest sanoati konlari ochilmaganligi sababli, hozirgiga qadar ushbu xom ashyo Qozogʻiston va Rossiya korxonalaridan keltiriladi. Importni kamaytirish maqsadida mumkin boʻlgan joylarda asbest mahsuloti oʻrniga bazalt va b. mineral tolalar ishlatilmokda, masalan, Ohangaron korxonasida shifer tarkibidagi Asbest sanoatini 30 % gacha mineral tolaga almashtirildi. Asbestning atrof muhitga salbiy taʼsiri borligi sababli dunyo miqyosida Asbest sanoati mahsulotlari ishlab chiqarish Keyingi yillarda kamayib bormoqda.
Casarrubuelos
Casarrubuelos Ispaniyaning Madrid mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Madrid provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 5,5 km2. Aholisi — 3150 kishi (2010).
Sirkul
Sirkul (lot. cirkulus — doyra, aylana) — aylana va yoylar chizish, kesmalarning uzunligini oʻlchash va oʻlchamlarni koʻchirish uchun moʻljallangan chizmachilik asbobi; parger. Uning rejalash (yoki boʻlish), chizmachilik (yoki doiraviy), proporsional turlari bor. Rejalash S.i chiziqli oʻlchamlarni oʻlchab, boshqa joyga (qogʻozga) tushirish uchun moʻljallanadi. Chizmachilik S.i diametri 300 mm gacha boʻlgan aylanalarni chizishda ishlatiladi (diametri 2—80 mm li aylanalarni chizish uchun moʻljallangan S. kronsirkul, diametri 300 mm dan katta aylanalarni chizishda ishlatiladigan S. shtangensirkul deb ataladi). Proporsional S. oʻlchab koʻchiriladigan oʻlchamlarning masshtabini oʻzgartirishga imkon beradi. U. deyarli barcha soxalarda ishlatiladi.
Ubaydullaxoʻja Qosimxoʻja oʻgʻli
Ubaydullaxoʻja Qosimxoʻja oʻgʻli (1858-yil; Buxoro shahri, Buxoro amirligi) — mashhur savdogar, kelib chiqishi Qosim Shayx avlodlaridan boʻlgan buxorolik millioner, Oʻzbekiston SSRning birinchi rahbarlaridan biri sanalmish Fayzulla Xoʻjayevning otasi va BXSRning birinchi rahbari Usmonxoʻja Poʻlatxoʻjayevning amakisi. Ubaydullaxoʻja Qosimxoʻja oʻgʻli asosan qorakoʻl teri savdosi ortidan katta boylik sohibi boʻlgan. Millioner, shuningdek, paxta va zargarlik buyumlari bilan ham savdo-sotiq qilgan va Moskva shahrida joylashgan alohida xususiy savdo mahkamasini boshqarib kelgan.
Hayoti va savdo faoliyati
Ubaydullaxoʻja Qosimxoʻja oʻgʻli 1858-yil Buxoro shahrida tugʻilgan. XVI asr Buxorosida katta nufuzga ega boʻlgan Qosim Shayx Ubaydullaxoʻjaning ajdodidir. Ubaydullaxoʻjaning deyarli butun umri savdo sohasida kechgan boʻlib, u juda katta boylikka egalik qilib kelgan. Xususan, uning Moskva va Nijniy Novgorod yarmarkasidan keladigan daromadining oʻzi yillik 7,2 million rublga teng ekanligi manbalarda qayd etilgan. Ubaydullaxoʻja Germaniyaning Leypsig, Eronning Tehron, Tabriz,Turkiyaning Istanbul, Anqara, Izmir shaharlarida vaqti-vaqti bilan tashkil etib kelingan savdo koʻrgazmalarida oʻz mollari bilan qatnashib turgan.
Ubaydullaxoʻja Buxoroda qorakoʻl teri savdosi bilan shugʻullanuvchi katta savdogarlar hisoblangan Nasriddinboy, Yahyoboy va Abdurauf karvonboshilar bilan bir qatorda turgan. Ishonchli hujjatlarga koʻra (MDA—FR, 46. 1-roʻyxat, 122-delo, 2-varaq), Ubaydullaxoʻja vafotidan soʻng uning uyi Fayzulla Xoʻjayev olib borgan amirlikka qarshi keskin siyosiy faoliyat tufayli amir Said Olimxon maʼmurlari tomonidan talon-toroj qilinib, butun boyligi xazinaga oʻtkazib yuborilgan. Buxoro qizillar tomonidan ishgʻol qilinganidan keyin Ubaydullaxoʻjadan qolgan 25 pud quyma oltin, 4,8 million tilla tanga (1914-yilgi pul hisobida), 5 pudga yaqin kumush tanga, 7 million atrofida qarz-kredit va boshqa qimmatbaho mol-mulklar Fayzulla Xoʻjayev tomonidan Sovet hukumati ixtiyoriga topshirilgan. Ubaydullaxoʻja oʻgʻli Fayzulla Xoʻjaning oʻzi kabi savdogar boʻlishini niyat qilgan boʻlsa-da, bu istagi amalga oshmagan. Kelajakda Fayzulla Xoʻja mutlaqo boshqa yoʻldan ketgan. Taniqli tarixchilar Qahramon Rajabov va Sulaymon Inoyatov hammuallifligida yozilgan „Buxoro tarixi“ nomli tarixiy risolada quyidagicha fikr bildirilgan:
"XX asr boshlarida Ubaydulla Xo‘ja Buxoro amirligida savdo-sotiq ishlari bilan shug‘ullanib, yirik sarmoyador darajasiga ko‘tarildi. Baʼzi tadqiqotlarda ko‘rsatilishicha, uning sarmoyasi Buxoro amirligida hukmdordan keyingi o‘rinda turgan. Asosan u qorako‘l teri savdosi bilan shug‘ullangan. Ubaydulla Xo‘ja o‘zining o‘g‘li Fayzulla Xo‘jani Buxoro va Moskvada o‘qitib, uning kelajagiga katta umid bilan qaragan. Biroq Fayzulla Xo‘jayev (1896—1938) kelajakda yirik sarmoyador emas, balki mashhur davlat arbobi bo‘lib yetishdi." Bundan tashqari mashhur moskvalik tadbirkor va jamoat arbobi N.A.Varensov (1862—1947) yozib qoldirgan xotiralarida Ubaydullaxoʻja bilan doʻst boʻlganini taʼkidlab oʻtgan. Varensovning bu xotiralari asosan 1905-yilga qadar boʻlib oʻtgan voqealarni hikoya qilib beradi.
Norbuta
Norbuta  — Oʻzbekiston Respublikasining  Andijon viloyatiga qarashli qishloq. Qoʻrgʻontepa tumani tarkibiga kiradi.
Trèves (Rhône)
Trèves Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Rhône departamenti Lyon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
558 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 73,4 nafar kishi.
Li Gvansu
Li Gvangsu (Korean 이광수 ; 1892-1950) koreys yozuvchisi va shoiri, yaponiyaliklar bilan hamkorlikka kirishgunga qadar taniqli koreys mustaqilligi va millatchi faoli edi. Uning taxallusi Chunvon va Goju edi. Li oʻzining "Mujeong" (Yuraksiz) romani bilan mashhur boʻlib, baʼzida birinchi koreys romani sifatida taʼriflanadi. Li Gvansu 1892-yil 1-fevralda Yi Bogyeongda tug‘ilgan
Trèves (Rhône)
Geografiyasi
Maydoni — 7,6 km2. Dengiz sathidan 190 – 405 m balandlikda joylashgan.
NGC 2640
Ushbu obyektni John Herschel 1835-yilda kashf etgan.
Shirinchashma (Tursunzoda aholi punktlari)
Shirinchashma (Ширинчашма) — Tojikiston Respublikasining Tursunzoda tumani, Istiqlol shahariga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 36 km, tuman markaziga 64 km.
Aholisi
Aholisi — 160 kishi.
NGC 2640
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Decatur (Arkansas)
Decatur AQShning Arkansas shtatida joylashgan shahardir. Benton okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1699 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 222,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,9 km2. Shundan 5,9 km2 quruqlik, 0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 377 m balandlikda joylashgan.
Li Gvansu
Hayot
right|thumb|182x182px| Li Gvang-su 1942-yil Li Gvangsu 1892-yilda Chonju shahrida tugʻilgan. U taxminan 10 yoshida etim qolib, Donghak rohiblari bilan birga oʻsgan. 1904-yilda, Dongxak dehqonlari inqilobi paytida, u hokimiyatdan qochish uchun Seulga koʻchib oʻtdi. 1905-yilda u oʻqish uchun Yaponiyaga boradi. 1913-yilda Koreyaga qaytib kelgach, u Chonju shahridagi Osan maktabida dars beradi. Keyinchalik u Tokioga qaytib keldi va mustamlakachilikka qarshi talabalar harakatining yetakchilaridan biriga aylanadi.
Li 1937-yilda „Oʻz-oʻzini oʻstirish“ doʻstlik uyushmasi (修養同友會/수양동우회) voqeasi tufayli qamoqqa tashlangan va yarim yildan soʻng kasallik tufayli ozod qilingan. Bu davrda u oʻzining yaponlarga qarshi pozitsiyasidan voz kechdi va holis munosabatda boʻladi. 1939-yilda Li yaponparast koreys yozuvchilar uyushmasining birinchi rahbari boʻldi va Koreyani yaponlashtirish siyosati (hwangminhwa) boʻyicha qizgʻin saʼy-harakatlarni olib bordi. "Soshi-kaimei" (일본식 성명 강요) siyosati kuchga kirgan zahoti u Kayama Mitsurou (香山光郎) ismini qabul qildi.
1945-yilda Koreya mustaqillikka erishgach, Li qishloqqa qochib ketdi. U 1949-yilda hamkorlik uchun hibsga olingan. Urushdan keyin Millatchilikka qarshi harakatlarni tekshirish boʻyicha maxsus qoʻmita Li hamkorlikda aybdor deb topdi. 1950-yilda Li Shimoliy Koreya armiyasi tomonidan asirga olindi va 25-oktyabrda Manpo shahrida sil kasalligidan vafot etdi.
Lining ikkita kichik singlisi bor edi: Li Ae-Kyung (리애경) va Li Ae-Ran (리애란). Yi ikki marta turmushga chiqdi, avval Xeo Young-suk (허영숙), keyin Baek Xye-soon (백혜순). Uning uchta oʻgʻli bor edi: Li Jin-keun (리진근), Li Pong-keun (리봉근) va Li Yong-keun (리영근); va ikki qizi, Chung-Nan Li Kim (리정란) va Chung-Wha Li Iyenger (리정화).
Faoliyati
left|thumb| Li Kvang-su Li fantastika yozuvchisi va esseist edi. Uning ocherklari dastlab milliy ong zaruriyatiga qaratilgan edi. Uning fantastika Koreyadagi birinchi zamonaviy fantastikalardan biri boʻlib, u oʻzining "Mujeong" (Yuraksiz) romani bilan mashhur. Mujeong Koreyaning anʼana va zamonaviylik oʻrtasida qolib ketgan va ijtimoiy voqelik va anʼanaviy ideallar oʻrtasidagi ziddiyatga duchor boʻlgan chorrahaning tavsifi edi. Uning karerasini uch davrga boʻlish mumkin.
1910-1919-yillardagi birinchi davr (Mujeong davri) Koreyaning anʼanaviy jamiyatiga kuchli hujum va Koreya zamonaviyroq („Gʻarbiy“) dunyoqarashni qabul qilishi kerak degan fikrni aks ettirdi. 1920-yillarning boshidan 1930-yillargacha Li fidoyi millatchiga aylandi va Koreyani axloqiy jihatdan qayta tiklashni yoqlagan va koreyslarni magʻlubiyatga uchraganlikda ayblagan „Milliy ongni qayta tiklash toʻgʻrisida“ nomli munozarali inshoni nashr etdi. Uchinchi davr, 1930-yillardan boshlab, Li buddizmni qabul qilgan vaqtga toʻgʻri keldi va natijada uning ishi sezilarli darajada buddizmga aylandi. Bu, shuningdek, yuqorida taʼkidlanganidek, Li yaponiyalik hamkorlikka aylangan davr edi.
Lining professional fikri uning siyosati kabi oʻzgaruvchan boʻlishi mumkin. Mashhur bir holatda u yozuvchi Kim Myon Sun bilan doʻstlashdi, keyin uni tark etdi, chunki uning modernizmga boʻlgan eʼtiqodi oʻzgargan. Li, shuningdek, 1909 yilda, Li 17 yoshda boʻlganida, "Is it Love" (Ai ka) nashri bilan Koreyada queer adabiyotining kashshoflaridan biri hisoblangan
Aerodinamik quvur
Aerodinamik quvur — Aerodinamika sohasidagi tekshirish qurilmasi; unda sunʼiy hosil qilingan havo yoki gaz oqimining uchish apparatlariga va b. ob`ektlarga yoki modelning ob`ektlardagi fizikaviy oʻxshash qismlariga taʼsiri oʻrganiladi. Aerodinamik quvurni birinchi marta K. E. Siolkovskiy qurgan. Aerodinamik quvur yordamida havo (yoki gaz)ning qarshilik kuchi, qattiq jism sirtida bosimning taqsimlanishi va b. aniqlanadi. Aerodinamik quvur tajribalari kichraytirilgan modellar, baʼzan esa toʻliq oʻlchamli konstruksiyalar ustida oʻtkaziladi (rasmga q.). Aerodinamik quvurda jism qoʻzgʻalmay turadi (havoga yoki gazga nisbatan harakatlanmaydi), havo (gaz) qoʻzgʻalmas jismga nisbatan harakatlanadi. Aerodinamik quvur quyidagilardan iborat boʻladi: havo (gaz)ni soʻrib oluvchi soplo; havo (gaz)ning kerakli yoʻnalishdagi oqimini vujudga keltiruvchi yoʻnaltiruvchi kuraklar; tekshiriladigan ob`ekt va aerodinamik kuch, momentlar va b. koʻrsatkichlarni oʻlchaydigan datchiklar oʻrnatiladigan ish qismi; ventilyator, kompressor yoki ejektor; havo (gaz)ni atrof muhitga chiqarib yuboradigan diffuzor. Baʼzi Aerodinamik quvurda havo (gaz) oqimini soploga qaytaradigan teskari (yoʻnaltiruvchi kurakli) kanallar boʻladi. Aerodinamik quvur xillari: berk va ochiq oqimli; berk va ochiq ish qismlari boʻlgan; tovush tezligidan past, tovush tezligiga yaqin, tovush tezligidan yuqori va giper (oʻta yuqori) tovush tezligidagi oqimli; davriy va uzluksiz ishlaydigan. Elektr yoy bilan isitiladigan, adiabatik qisiladigan, zarbiy, impulsli Aerodinamik quvurlar ham bor. Aerodinamik quvurda sinash mashinalarning optimal shakllarini aniqlashga va muhandislik inshootlariga shamol taʼsirini oʻrganishga imkon beradi. Aerodinamik quvur tajribalari natijalari avtomobil, poezd, kosmik kemalar, suv osti kemalari va b.ning eng maqbul shaklini topishga, baland imoratlar, minoralar va b.ga shamolning taʼsirini oʻrganishga imkon beradi.
Castellar (Piemont)
Castellar Italiyaning Piemont mintaqasida joylashgan kommunadir. Cuneo provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 3 km2. 270 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Desnes
Desnes Fransiyaning Franche-Comté mintaqasida joylashgan kommunadir. Jura departamenti Lons-le-Saunier tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
425 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 47,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,0 km2. Dengiz sathidan 201 – 226 m balandlikda joylashgan.
Ballwin
Ballwin AQShning Missouri shtatida joylashgan shahardir. St. Louis County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
30264 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 23,2 km2. Shundan 23,2 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Trappenkamp
Hududi
Trappenkampning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Khulva
Khulva — Bangladeshning jan.gʻarbiy qismidagi shahar. Gang daryosining kema qatnaydigan tarmogʻi — Pusur daryosi boʻyida. Aholisi 732 ming kishidan ziyod (1990-yillar oʻrtalari). K. — sanoati tez oʻsib borayotgan va iqtisodiy ahamiyati jihatidan mamlakatda 3-oʻrindagi shahar. Transport yoʻllari tutuni. Jut (mamlakat jut sanoatining yarmidan ortigʻi joylashgan), ip gazlama, oziq-ovqat, metallsozlik sanoatlari rivojlangan. Mashinasozlik (kabel ishlab chiqarish zavodi), yogʻochsozlik va kimyo sanoati, daryo kemasozligi korxonalari, issiqlik elektr st-yalari bor.
Qoraxoniylar davlati
Qoraxoniylar davlati yoki qisqacha Qoraxoniylar — 840-1212 yillar oraligʻida Oʻrta Osiyo va Movarounnahrda hukmronlik qilgan turk sulolasi. Bu Markaziy Osiyoda barpo etilgan birinchi islom sulolasidir.
Afzal qarashga ko‘ra, Qoraxoniylar davlati qarluq turkiy qabilalariga mansub edi. 389/999-yillarda Ilekxon (388-403/998-1013) qo‘mondonligi ostidagi qoraxoniylarning hujumlari ularga Movarounnahr hududidagi hukmronlikni qo‘lga kiritish imkonini berdi
Davlat nomi
Qoraxoniylar davlati yoki Turk xoqonligi — 840—1212 yillar oraligʻida markazi hozirgi Qirgʻizistonda joylashgan Oʻrta Osiyo yerlarida hukmronlik qilgan turk davlati.
Ayrim tarixiy manbalarda bu saltanat “Ilexon saltanati” deb yuritiladi. Topilgan tangalarning koʻpchiligida “Ilek (Ilik, qoʻl va boshqalar)” tipik soʻz bor. Masalan, islomiy manbalarda Ali ibn al-Asir bu sulola nomini al-Hoqoniya, al-Haniya yoki al-Afrasiya deb taʼriflagan.
Tarixshunoslik va uslubga ko‘ra, eng to‘g‘ri nomenklatura " Et-Türkü‘l-Hakaniyye ", ya‘ni Kasgarli Mahmud aytganidek , " Turk xoqonligi " deganidir.
Ismning kelib chiqishi
Davlat nomi ikki turkiy soʻzdan iborat: Kara va Xan. “Kara” turkchada qora va zodagonlikni bildiradi, “xon”, toʻgʻrirogʻi xoqon esa tanhu, jabg‘u, yabgʻu, ilbey kabi hukmdorlarga beriladigan turkcha unvondir.
Omeljan Pritsak masalani boshqa tomondan tushuntirdi. Qora, qizil, oq va ko‘k turklarda to‘rt yo‘nalishni ifodalaydi. Kompas shimoliy tomonni ko‘rsatadi va aksariyat shaharlarda bu yo‘nalishlarning darvozalari alohida nomlanadi.
Oxunboboyev (Qoʻrgʻontepa)
Oxunboboyev  — Oʻzbekiston Respublikasining  Andijon viloyatiga qarasli qishloq. Qoʻrgʻontepa tumani tarkibiga kiradi.
Qoraxoniylar davlati
Ismning kelib chiqishi
Balxning shimoli, ya‘ni Karaning yo‘nalishi (tomoni) turk darvozasidir. Janub darvozasi hind, gʻarbiy darvozasi yahudiy, sharqiy darvozasi esa xitoy. Qora kuchli, ulug‘vor va jasur degan ma‘noni ham anglatadi. Shuning uchun ular bu nomni olishlari kerak edi.
Mahmud G‘azniyga xitoylar tomonidan berilgan “Qoraxon” atamasi ham xuddi shunday ma’noga ega. "Qora" buyuklik, balandlik va ustunlikni anglatadi.
Tashkil topishi
840 yilda Yettisuv va Sharqiy Turkiston hududlarida "podshoh yagʻma" yoki "ilakxon" boshchiligidagi Qoraxoniylar davlati tashkil topadi. Bu davlat tarkibiga turli turkiy urugʻlar - qarluqlar, chigillar, argʻular, yagʻmolar va boshqa xalqlar kirgan boʻlib, ular 960-yilga qadar islom dinini qabul qilganlar.
Qoraxoniylar davlati Movarounnaxrda
Qoraxoniylar davlatining saltanat darajasidagi rivoji va taraqqiyoti 10-asrning 2-yarmiga toʻgʻri keladi. Abdulkarim Sotuq Bugʻroxon hokimiyatni egallab, oʻzini "Qoraxon" deb eʼlon qiladi. Bugʻroxondan keyingi barcha xonlar ham ushbu unvon bilan ulugʻlangan. thumb|450px|Qoraxoniylar davlati 1006-yil
992-yili elikxon Bugʻra boshchiligidagi Qoraxoniylar qoʻshini Movarounnahr hududiga bostirib kiradi. Qoraxoniylar gʻalabasiga Bugʻraxon bilan Xurosonning somoniy hokimi Abuali Simjur oʻrtasida tuzilgan hufyona ittifoq hamda lashkarboshi Foiqning sotqinligi sabab boʻlgan. Natijada qoraxoniylar Buxoroni jangsiz ishgʻol etadilar, amir Nuh esa Chorjoʻyga qochishga majbur boʻladi. Ammo Bugʻraxon kasallanib, oʻz vatani Koshgʻarga ketayotganda vafot etadi. Qoraxoniylar Buxorodan katta oʻlja bilan qaytadilar. Qoraxoniyalarning yangi yoʻlboshchisi boʻlgan elikxon Nasr Buxoroga qayta hujum uyushtiradi. 995-996-yillarda Nuh II Sabuh Tegin madadi bilan qoraxoniylar hujumini daf etadi.
Qoraxoniylar hukmronligini Movarounnaxrda oʻrnatilishi
999-yili qoraxoniylar yana Buxoroni ishgʻol etib, amir Abdul Malik II va podshoh oilasini asirga oladilar. Bu hol Movarounnahrda hokimiyat qoraxoniylar foydasiga uzil-kesil hal boʻlishiga olib keladi. Qoraxoniylar davlati Koshgʻardan Amudaryogacha choʻzilgan Sharqiy Turkiston, Yettisuv, Shosh, Fargʻona va qadimgi Soʻgʻd yerlarini oʻz ichiga olgan. 1005-yilgacha somoniylarning soʻnggi vakili al-Muntasir qoraxoniylar bilan muvaffaqiyatli kurashgan, biroq raqibning koʻpsonli qoʻshini pirovard gʻalabani taʼminlagan. Bogʻdod halifi fatvosi bilan elikxon Nasr ibn Ali Movarounnahrda oʻz hukmronligini oʻrnatdi. Movarounnahrni zabt etgach qoraxoniylar dehqonlar tabaqasini yakson etdilar va ularning yerlari va suvlarini davlat tasarrufiga topshirganlar. Elikxon Nasr 1012-yili vafot etgach, uning davlatiga ukasi Ali Tegin vorislik qiladi. Qoraxoniylar Amudaryo vodiysi yerlari uchun gʻaznaviylar davlatiga qarshi muntazam urushlar olib borishadi, 11-asr oxirida esa saljuqlarning kuchaygan davlatiga tobe boʻlib qolishadi. Elikxon poytaxti dastlab Uzgenda joylashgan, soʻngra Samarqandga koʻchirilgan. Buxoro ham Samarqandga tobe boʻlgan. Qoraxoniylar Samarqandda, Buxoroda, Binkentda koʻplab binokorlik ishlarini amalga oshirishgan, saroylar, masjidlar va madrasalar bunyod etishgan, musulmon dini nufuzini saqlash va mustahkamlashga hissa qoʻshishgan.
Mazkur davlat chegarasida islom dini keng yoyilgan. Qoraxoniylar oʻz davlat chegarasini somoniylar sulolasiga tegishli hududlar hisobiga kengaytirish siyosatini olib borishgan. Somoniylar hokimiyati bu vaqtga kelib, chuqur siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy inqirozga yuz tutib zaiflashib qolgan edi. Ana shunday vaziyatda qoraxoniylar somoniylar poytaxti Buxoroni deyarli qarshiliksiz ishgʻol etishadi. Biroq, Hasan Bugʻroxon betobligi tufayli Buxoroda uzoq turmay, Qashqarga qaytishda yoʻlda vafot etadi. 996 yil qoraxoniylar yana Movarounnahr sari yurish boshlaydi. Gʻaznaviylar bilan olib borilgan muzokaralar natijasida oʻrtada shartnoma tuzilib, unga koʻra, Sirdaryo havzasi qoraxoniylar qoʻliga oʻtadi. Amudaryoning jan.dagi yerlarda va Xuroson hududida Sabukteginsh hukmronligi oʻrnatiladi. Somoniylar ixtiyorida esa Movarounnahrning markaziy qis-migina qoladi. Somoniylar hokimiyati tugatilgach, 10-asr oxirlariga kelib, Qoraxoniylar davlati Amudaryoning yuqori va oʻrta oqimlaridan to Yettisuv, sharqda esa Torim daryosigacha boʻlgan katta hududga egalik qiladi. Amudaryo Qoraxoniylar va Gʻaznaviylar davlati oʻrtasida chegara boʻlib qoladi. Lekin ushbu 2 turkiy davlat oʻrtasida ham Xuroson hududi uchun oʻzaro urushlar boʻlib oʻtadi. 1006 va 1008-yillarda qoraxoniylar Xurosonga qoʻshin tortib, Balx, Tus va Nishopur shahrini zabt etadi. Lekin Sulton Mahmud Gʻaznaviy qoraxoniylarga zarba berib, Xurosonni oʻz qoʻlida saqlab qoladi. Gʻaznaviylar keyinchalik dastlab oʻzlari yer berib, homiylik qilgan saljuqiylar bilan zid-diyatga kirishib, oʻrtada katta harbiy toʻqnashuvlar yuz beradi. 1040-yilda esa Dandanakon jangiaa gʻaznaviylar saljuqiylar tomonidan qaqshat-qich zarbaga uchrab oʻzlarini qaytib oʻnglay olmaydi. Gʻaznaviylar davlatini bu inqirozidan, qoraxoniylarning mahalliy hukmdori Ibrohim Boʻritegin foydalanib qoladi. U dastlab Xuttalon, Vaxsh va Chagʻoniyonni gʻaznaviylardan tortib oladi. Keyinchalik butun Movarounnahrni va Fargʻonani oʻziga boʻysundirib mustaqil siyosat olib boradi.
Gʻarbiy Qoraxoniylar xoqonligi
thumb|Qoraxoniylarning Samarqanddagi qarorgohi xarobalari, Afrosiyob xarobalari Oqibatda Qoraxoniylar davlati 1040-yilga kelib 2 mustaqil davlatga: sharqiy va gʻarbiy qismga boʻlinib ketadi. Sharqiy qismiga Yettisuv, Qashqar, Taroz, Isfijob, Shosh va Sharqiy Fargʻona kirgan. Poytaxti Bolasogʻun, madaniy markazi Qashqar boʻlgan. Gʻarbiy qism Movarounnahrdan to Fargʻona vodiysining gʻarbiy chegarasigacha boʻlgan yerlarni oʻz ichiga oladi. Markazi Samarqand hisoblangan.
Yagona Qoraxoniylar davlati bu tarzda ikkiga boʻlinishi va ular oʻrtasida sulolaviy kurashlarning davom etishi, yerdan foydalanishga iqto tartibotining keng yoyilishi va mahalliy hokimlarning kuchayishi markaziy hokimiyatni zaiflashtirib qoʻyadi. Natijada Qoraxoniylar davlati 1130-yil saljuqiylar hukmdori Sulton Sanjarga tobe boʻlib qoladi. 12-asrning 30-yillari oxirida Qoraxoniylar davlati sharqdan kelgan yangi istilochilar — koʻchmanchi qoraxitoylar hujumiga duchor boʻlib, parchalanib ketdi. Lekin Qoraxoniylar davlati, garchi tarqoq holda boʻlsa-da, 13-asr boshiga qadar mavjud boʻlgan. 1212-yilda qoraxoniylarning soʻnggi vakili Usmon ibn Ibrohimning Aloud-din Muhammad Xorazmshoh tomonidan qatl etilishi qoraxoniylarni sulola sifatida rasman barham topishiga olib keldi.
Qoraxoniylar davlati vujudga kelgan dastlabki vaqtda, uning etnik asosi va aholisining tarkibini Yettisuv, Isfijob, Shosh, Sharqiy Turkistonning gʻarbiy qismi, Fargʻonaning shim.-sharqiy hududlarida yashovchi turkiylar, qarluq, chigil, xalach, toʻxsi va argʻun kabi koʻplab turkiy qabilalar tashkil etgan. Qoraxoniylar keyinchalik Movarounnahr uzra oʻz hukmronligini oʻrnatgach, oʻlkalarda qadimdan yashab kelayotgan oʻtroq va koʻchmanchi aholini, mazkur yagona davlatning umumiy chegaralarida oʻzaro bir-biriga yaqinlashish va aralashib borish jarayoni tezlashdi. Ularning iqtisodiy, madaniy hayoti, bir-biri bilan aloqadorlikda rivojlana bordi. Tub yerli aholi taʼsirida yarim koʻchmanchi va yarim oʻtroqlikda yashab kelgan etnik guruhlar oʻtroqlashib dehqonchilik, hunarmandchilik va savdo-sotiq bilan shugʻullanadilar.
Bu obyektiv voqea-hodisalar natijasida oʻzbek xalqining etnik, hududiy va madaniy jihatdan belgilarida umumiylik hosil boʻlib, bu davrda oʻzbek xalqining xalq sifatida shakllanish jarayonining yakuniy bosqichi yuz berdi (qarang Oʻzbeklar).
Maʼmuriy-boshqaruv tizimi
Qoraxoniylar davlatchilik tizimi oʻzidan oldin oʻtgan Turk xoqonligi, Turkash davlati kabi turkiy davlatlarning davlatchilik tajribasi va anʼanalariga asoslangan. Qoraxoniylar sulolasi davlat boshqaruvida bu tajribalardan unumli foydalanib, oʻz navbatida, uni rivojlantirib, yangi taraqqiyot bosqichiga olib chiqqan. Qoraxoniylar davlati dastlab tashkil topgan vaqtda (9-asr oʻrtasi) maʼmuriy-boshqaruv tizimi, qabilalarning oʻzaro ittifoqi negiziga asoslangan edi. Bunda davlat boshligʻi "yabgʻu" deb nomlangan. Oʻlkadagi barcha qabilalar yabgʻuga boʻysungan, ayni vaqtda yabgʻu oʻzi hukmronlik qilayotgan hududdagi barcha qabilalarni tashqi hujumlardan himoya qilgan. Joylarda har bir qabilani oʻz sardorlari boshqargan. Qabila sardorlari ayni vaqtda, shu qabilani harbiy sarkardasi boʻlib, xoqon noibi hisoblangan. Harbiy hara-katlar vaqtida ular yabgʻuning buyrugʻiga binoan oʻz harbiy boʻlinmalari bilan urushda qatnashishgan.
Vaqt oʻtishi bilan qoraxoniylarning bu maʼmuriy boshqaruv usuli rivojlanib, takomillashib borgan. 10-asrning oʻrtalariga kelib, Qoraxoniylar davlati oʻz tarkibiga qoʻshni qabilalarni ham qoʻshib olib, hududiy jihatdan kengayib, katta siyosiy kuchga aylangach, ularning davlat boshqaruvida ham maʼlum islohotlar yuz berdi. Davlat tepasida odatda "qoraxon" unvoni bilan ulugʻlangan "buyuk xon" oʻtirgan. Xonlik taxtiga ogʻa-inichilik udumi asosida sulolaning eng yoshi ulugʻ kishisi oʻtirgan. Xonlar "qoraxon" unvoni bilan birga tavgʻachxon, arslonxon, bugʻroxon kabi faxriy unvonlar bilan ham ulugʻlangan.