cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tabiiy birliklar tizimi
Tabiiy birliklar tizimi — asosiy birliklar qilib fundamental fizik doimiylar (mas., gravitatsion doimiy S, yorugʻlikning vakuumdagi tezligi s, Bolʼsman doimiysi k va Plank doimiysi h, Avogadro soni NA, elektron zaryadi ye, elektronning tinchlikdagi massasi te va boshqalar) qabul qilingan birliklar tizimi. Tabiiy birliklar tizimit.ni birinchi boʻlib M. Plank taklif etgan (1906). Tabiiy birliklar tizimit.dagi asosiy birliklarning oʻlchami tabiat hodisalariga asoslanib aniklanadi; bu xususiyati bilan u boshqa birliklar tizimidan butunlay farq qiladi. Tabiiy birliklar tizimit.da uzunlik, massa va vaqt birliklari oʻta kichik qiymatga (mas, Plank tizimida 4,031035 m ga; 5,42108 kg ga; 1,3410"43 s ga moye) va, aksincha, temperatura juda yuqori qiymatga ega (3,631032 S). Shuning uchun Tabiiy birliklar tizimit.ni amalda qoʻllash noqulaydir. Biroq Tabiiy birliklar tizimit.ni qoʻllash koʻpincha nazariy fizika tenglamalarini soddalashtirib yozishga imkon beradi.
Dan Alexe
Dan Alexe (1961-yilda tugʻilgan) — ruminiyalik jurnalist va kinorejissyor, bir qancha oʻzi ishlagan hujjatli filmlari bilan tanilgan. 1990-yildan beri Ozod Yevropa/Ozodlik radiosining Bryusseldagi muxbiri.
1998-yilda Amsterdamda boʻlib oʻtgan Xalqaro hujjatli filmlar festivalida Alexe eng yaxshi birinchi koʻrinish uchun IDFA mukofotiga sazovor boʻldi, hakamlar hayʼati unga “Zamonaviy Makedoniyadagi diniy raqobatga mohirona va oshkora yondashuvi, uning insoniy va siyosiy jihatlarini ochib bergani uchun” mukofotini taqdim etdi.
Fumislik
[[Fayl:Emile_Goudeau.png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Emile_Goudeau.png/220px-Emile_Goudeau.png|thumb| Emil Gudo
karikatura (taxminan 188- yil) ]] Fumizm yoki fumizm (fumisme, „tutun“) — Parij sanʼatida 1870-yillarning oxiridan XX asrning birinchi choragigacha mavjud boʻlgan shartli dekadent tendentsiya. Fumizmni "koʻzlarga tutun chiqarish sanʼati" deb taʼriflash mumkin - amalda bu Dadaizm bilan bir xil, ammo bundan atigi qirq yil oldin. Boshqa tomondan, „fumistlar“ (yoki „fumizm“ tarafdorlari) nafaqat maʼlum bir estetik tendentsiyaning bir qismi boʻlgan rassomlar va rassomlar, balki ancha kengroq: umuman olganda, beparvo, daʼvogar, chang soladigan odamlar deb atalgan. koʻzlar va avangard uslubdagi asarlar yaratish. Bu umumlashgan estetik va falsafiy atama XIX asr oxiri XX asr boshlarida fransuz madaniyatida keng tarqaldi. , shoir, yozuvchi, Moliya vazirligi rasmiysi va "  " deb nomlangan tashkilot asoschisi engil qoʻli bilan. Ushbu oqimning asoschilari va mafkuraviy ilhomlantiruvchilari bir xil Emil Gudo, shuningdek, ikkita doimiy bezovtalanuvchilar edi:  (haqiqiy ismi - Eugene Bataille) va Alfons Allais.
Fumizmning boshlanishi - Gidropatlar jamiyati
1878-yil oktyabr oyida shoir va moliya xodimi Emile Goudeau (1849—1906) „Gidropatlar jamiyati“ deb nomlangan „yopiq“ toʻgarak (yoki badiiy klub) tashkil etdi, u yerda shoirlar, yozuvchilar va dramaturglar koʻp ichish va ozgina ovqatlanish uchun yigʻilishdi va shu bilan birga bir-birlariga sheʼrlar, insholar, eskizlar, monologlar koʻrsatishdi. va umuman olganda - „koʻrsatilishi“ mumkin boʻlgan hamma narsa. Doimiy ravishda gidropatlar oʻrtasida tishlash ogʻzaki duellar boʻlib oʻtdi, bu yerda zukkolik, reaksiya tezligi yoki soʻz oʻynash mumkin edi.
Biroz vaqt oʻtgach, aniqrogʻi, 1879-yil fevral oyida klub asoschisi (oʻsha Emil Gudo) tashabbusi bilan va uning bosh muharrirligi ostida shu nomdagi „Hydropat“ gazetasi tashkil etildi. Keyinchalik bu nom Hydropaths ga oʻzgartirildi, keyin esa gazeta oʻzining „All Paris“ familiyasini oldi va tez orada oʻz faoliyatini toʻxtatdi. Birinchi yilda (1879—1880) gazetaning oʻttiz bir soni nashr etildi. Искусства должны стать фумизмом, или их — не станет.
Novoaltay oti
thumb|247x247px|Xususiyatlari: Balandligi: 1,50—1,57 m, Ogʻirligi: 670 kg gacha. Novoaltay yoki Charish — goʻsh uchun boqiladigan otlarning rus zoti. Bu zot Sovet chorvachiligi mutaxassislari tomonidan Oltoyda yetishtirish uchun rejalashtirilgan edi, u ish jarayonida ogʻir yuk mashinalariga tenglasha oladi, ammo selektsiya tufayli oddiylikni saqlab, goʻsht yoʻlanishida ogʻirligi oshishi bilan ajralib turadi. Ushbu zotning yetishtirilishi 1920-yillarga toʻgʻri kelsada, zotni koʻpaytirish boʻyicha ishlar 1978-yilda boshlangan va zotning rasmiy tasdiqlanishi 2000-yilda boʻlib o'tgan.
Fumislik
Fumizmning boshlanishi - Gidropatlar jamiyati
Искусства должны стать фумизмом, или их — не станет. <sup class="reference plainlinks" style="white-space:nowrap">:XVIII <templatestyles src="Шаблон:Конец цитаты/styles.css" /><div class="ts-Конец_цитаты-source">— Жорж Фражероль, из передовой статьи журнала «Гидропат», 12 мая 1880 года Emil Gudoning „gidroterapiya klubi“ (u suvdan koʻra koʻproq „olovli“ absinteni davolagan) deyarli uch yil davom etdi. Soʻnggi uchrashuv 1881-yilda Monmartrda boʻlib oʻtdi. Keyin Rodolf Salis (Rodolphe Salis) oʻzining mashhur " Qora mushuk " badiiy kafesini ochdi (Le Chat Noir), qisman soʻriladi va keyin sobiq amorf Hydropaths oʻrnini egalladi.
Novoaltay oti
Novoaltay katta boshli mushakli ot boʻlib, sogʻish, minish yoki yengil dehqonchilik uchun ham mos keladi. Ot Qozogʻistonda ham tarqalgan. U 2016-yilda 2000 ga yaqin na'munalari bilan noyob zot roʻyxatiga kirgan.
Fumislik
Fumizmning boshlanishi - Gidropatlar jamiyati
Gidropatlarning ishini "  " tarixiy koʻrgazmalari davom ettirdi (Arts Incohérents)   tomonidan, birinchisi 1882-yil oktyabrda boʻlib oʻtgan. Koʻplab gidropatlar va fumistlar, jumladan Alfons Allais va Artur Sapek, minimalizm, dadaizm va suprematizmni oʻnlab yillar davomida kutgan holda, ushbu koʻrgazmalarda (tasviriy, musiqiy va teatrlashtirilgan) oʻzlarining fumist kashfiyotlarini namoyish etishdi.
Falsafiy atama va asos
Emil Goudeau tomonidan tasodifan tashlab yuborilgan, keyin esa Sapek va Alfons Allais tomonidan aqlli tarzda olingan „fumizm“ oʻyin atamasi fumée - tutun nomidan oʻsdi. Bu jamoaviy falsafiy atama boʻlib, insonning dunyoga, oʻziga, shuningdek, sanʼatga munosabatini bildiradi, inson faoliyatining bir turi. Yangi munosabat hamma narsani va hamma narsani hech qanday cheklovlarsiz va taqiqlarsiz qasddan masxara qilish va masxara qilish, oddiy ahmoqlik va burger ongini sharmanda qilishda ifodalangan. Qanchalik tushunarsiz va bemaʼni boʻlsa, dovdirashlik qanchalik kuchli boʻlsa, natija shunchalik yaxshi va yuqori boʻladi - bu fumistlarning koʻrinmas shiori edi. Shunday qilib, oʻz dizaynini mo  tadil „gidropatiya“ bilan boshlagan bir guruh fransuz yozuvchilari, keyinroq rassomlar va hatto bastakorlar oʻzlarining gʻoyaviy asoslari va qoʻllab-quvvatlashlarini toʻliq va har tomonlama qamrab oluvchi'' tutun yoki tutun asosida topdilar. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/16/Sapeck-La_Joconde_fumant_la_pipe.jpg/220px-Sapeck-La_Joconde_fumant_la_pipe.jpg|thumb| Artur Sapek . " [[Mona Lisa|Quvurli La Gioconda " (1883) ]] Estetik oqim (yoki uslub) " tutun " ga asoslangan qanday xususiyatlarga ega boʻlishi kerak? Ozhegovning " Tushuntirish lugʻati „ da biz oʻqiymiz: “tutun - bu koʻmirning kichik zarralari bilan uchuvchi yonish mahsulotlari". Quyida qatʼiy iboralar keltirilgan: "Zich tutun. Olovsiz tutun boʻlmaydi. Smoke rocker. Tutun ichida qasam iching. Tutun ekrani » . Biroq, fransuz tilida fumée soʻzi, undan hosilalar, shuningdek undoshlar koʻproq maʼnoga ega: haqiqiy tutun va chekishdan tortib, pechka ishlab chiqaruvchilar, moʻri tozalashlar, suhbatdoshlar, yolgʻonchilar, sof goʻnggacha.
Fumizm rasmiy va shoir Emile Gudo tomonidan asos solingan Gidropatlar jamiyatidan kelib chiqqan. Tasodifan (va Emil Gudoning oʻzi tomonidan) Artur Sapek va Alfons Allais fumizmning mafkuraviy etakchilari sifatida nomlandi (tayinlangan). Bu Sapek edi (haqiqiy ismi Eugène Bataille, Eugène Bataille, karikaturachi, aqlli, yolgʻonchi va keyinchalik ommaviy tomosha va oʻyin-kulgi sohasida hukumat amaldori. Uning baʼzi asarlari deyarli „ Dadaist rassomlar“, xususan, Marsel Duchampdan toʻgʻridan-toʻgʻri iqtiboslarga oʻxshaydi (masalan, " LHOOQ " ”, uzoqqa bormaslik uchun), paydo boʻlgan yagona tuzatish bilan - deyarli qirq yil oldin. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/Allais_Alphonse_1883_Carre_blanc.jpg/160px-Allais_Alphonse_1883_Carre_blanc.jpg|left|thumb|188x188px| Alfons Alle . " Qorong'u tunda chuqur g'orda negrlarning jangi ", 1882 (qayta qurish) Sapek ketganidan soʻng  (avval davlat xizmatiga, keyin esa butunlay hayotdan voz kechdi) fumizm anʼanalarining asosiy davomchisi ekssentrik, yozuvchi, qora hazil va jurnalist Alfons Allais „fumistlar rahbari“ edi. Allaning hikoyalari va gazeta yilnomalari tufayli fumizmning dastlabki davrining sof ogʻzaki artefaktlari tarix faktlari va qisman sof adabiy darajadagi natijalar sifatida saqlanib qoldi. Va nafaqat adabiy, balki goʻzal, va hatto musiqiy. Alfons Allaisning birinchi adabiy muvaffaqiyatlarining dalili (va toji) „Hydropat“ gazetasining 1880-yil yanvar oyidagi soni boʻlib, unga toʻliq bagʻishlangan, karikatura (Sapeka emas) toʻliq muqovasida.Ещё в первый год существования фумизма Поль Вивьен писал в своей «передовой» статье:
«Альфонс Алле, глава Фумистической Школы, один из самых известных и любимых персонажей Латинского квартала, где он уже давно стал известен благодаря своей прекрасной весёлости и острому уму».
<blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote">
«Альфонс Алле, глава Фумистической Школы, один из самых известных и любимых персонажей Латинского квартала, где он уже давно стал известен благодаря своей прекрасной весёлости и острому уму». <sup class="reference plainlinks" style="white-space:nowrap">:XVII <templatestyles src="Шаблон:Конец цитаты/styles.css" /><div class="ts-Конец_цитаты-source">— Из передовой статьи журнала «Гидропат», 28 января 1880 г. Alfons Allaisning erta vafotidan soʻng, uning yaqin doʻsti, bastakor Erik Sati fumizmning norasmiy merosxoʻri va eng yorqin davomchisi boʻldi, U rassom va shoir Jorj Oriol bilan birga beixtiyor fumizm va paydo boʻlgan dadaizm oʻrtasidagi bogʻliqlik edi. Dadaning yosh vakillari Tristan Tzara va Frensis Pikabiya uni birinchi soʻzdanoq dadaist deb bilishgan va uni „oʻzlaridan biri“ deb bilishgan. Kelgusi surrealizmga kelsak (koʻplab dadaistlar qoʻshilgan tendentsiya), hatto bu atamaning oʻzi ham 1917-yilda „Yangi ruh“ manifestida - Erik Satining balet paradi uchun yangi janr taʼrifi sifatida paydo boʻlgan ,
1910-yillarda mashhur boʻlgan Mixail Savoyarov oʻzini Rossiyada fumizmning yagona „vorisi“ deb eʼlon qildi. Oʻsmirlik chogʻida 1890-yillarda baʼzi parijlik fumistlar va rus sharmandali shoiri Pyotr Shumaxerning taʼsirini boshdan kechirgan, keyinchalik hurmat va minnatdorchilik sifatida Savoyarov oʻzining „bogʻlanmagan“ kontsertlarini „tutunli fonforizmlar“ yoki „kapalak“ deb atagan,
Tabiatni muhofaza qilish
Tabiatni muhofaza qilish  tabiat va uning boyliklaridan oqilona foydalanishga, tabiatni inson manfaatlarini koʻzlab ongli ravishda oʻzgartirishga, tabiat boyliklari va umuman tabiatni, uning goʻzalligi, musaffoligini saqlab qolishga va yanada boyitishga qaratilgan barcha tadbirlar majmuasi. Tabiatni muhofaza qilish tadbirlari majmuasiga davlatlar, xalqaro tashkilotlar, jamoat, ilmiy-texnik, ishlab chiqarish, iqtisodiy va maʼmuriy tashkilotlar, har bir odam tomonidan amalga oshiriladigan tadbirlar kiradi.
Hozirgi vaqtda inson yashab, toʻxtovsiz munosabatda boʻlib kelayotgan tabiiy muhit uzoq geologik davrlar (4,5—4,7 milliard yil) mobaynida bir qancha omillarning birgalikda taʼsirida, yaʼni Quyosh nuri, Yerning massasi, gravitatsiya kuchi, koʻlami, aylanma harakatlari, tektonik harakatlar, havo va suv qobiqlarining vujudga kelishi va oʻʻzgarishi, ekzogen jarayonlar taʼsiri, organik dunyoning paydo boʻlishi va taraqqiyoti taʼsirida tarkib topgan. Tabiiy muhitning holati oʻzaro taʼsir etib turuvchi koʻp omillarning murakkab majmuida tarkib topgan tabiiy muvozanatga bogʻliq. Chunki bir joyning iqlimi Quyosh nurining tushish burchagiga, yaʼni geografik kenglik, yer yuzasining tuzilishi, shamollar, okeanlarning uzoq yoki yaqinligi, oqimlari va boshqalarga; oʻsimliklar qoplami esa iqlim, yer yuzidagi togʻ jinslari, relyef, tuproqlarga bogʻliq. Bu tabiiy omillarning birontasida oʻzgarish roʻy bersa, tabiiy muvozanat buziladi, bu esa tabiiy muhitda oʻzgarishlarga sabab boʻladi. Baʼzan, tabiatning biror komponentiga koʻrsatilgan arzimagan taʼsir hech kutilmagan katta oʻzgarishlarga, xususan, xavfli oʻzgarishlarga olib kelishi mumkin.
Volmerange-les-Mines
Volmerange-les-Mines Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Moselle departamenti Thionville-Oost tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1973 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 152,9 nafar kishi.
Tabiatni muhofaza qilish
Yerda odamnish paydo boʻlishi organik dunyo bilan tabiiy muhit oʻrtasidagi oʻzaro munosabatni tubdan oʻzgartirib yubordi. Inson tabiatga mehnat qurollari vositasida yaylovlardan notoʻgʻri foydalanish oqibatida taʼsir koʻrsatadi. U oʻzining tabiat bilan boʻlgan oʻzaro taʼsiri usullarini takomillashtirib boradi. Natijada inson yashay oladigan hudud kengayadi, foydalaniladigan tabiiy elementlar soni va hajmi ortadi, binobarin, insonning tabiatga tazyiqi sifat jiqatidan ham, koʻlam jihatidan gʻam koʻpayadi. Inson oʻzi yashashi va faoliyat koʻrsatishi uchun tabiiy muhitdan tashqari yana sunʼiy muhitni ham bunyod etadi. Masalan, shaharlar, turar joy binolari, bogʻlar, suv omborlari, yoʻllar va boshqa Ishlab chiqaruvchi kuchlarning rivojlanishi, fan va texnikaning taraqqiy etishi bilan, tabiiy boyliklarning ahamiyati, ulardan foydalaniladigan sohalar, ularni ishlatish shakllari ham oʻzgarib boradi. Qadimda bir necha xil kimyoviy elementlardan foydalanilgan boʻlsa, hozirgi vaqtda mavjud barcha elementlardan foydalaniladi. Shu bilan birga koʻpchilik foydali qazilmalar tobora koʻproq qazib chiqarilmoqda. Insonning tabiatga taʼsiri kuchayishidan, antropogen landshaftlar koʻpaymokda. Hayvonot va oʻsimlik olamidan rejasiz foydalanish yoki inson faoliyati bilan bogʻliq boshqa sabablar tufayli 16-asrning oxirlaridan 20-asrning 70y.larigacha umurtqali hayvonlarning 250 turi va kichik turlari butkul yoʻqolib ketdi. 80y.lardan boshlab xar yili oʻrtacha 1 ta hayvon turi va 50 ga yaqin oʻsimlik turi yoʻqolib bormoqda. Qush va sut emizuvchilarning 1000 dan ortiq turi yoʻqolib ketish arafasida turibdi. Yil davomida 1 milliard t yoqilgʻi yoqiladi, atmosferaga yuzlab million t azot oksidi, oltingugurt, uglerod, qurum, chang va boshqa chiqariladi. Tuproq va suvlar sanoat va maishiy chiqindilar (bir necha milliard t), neft mahsulotlari (bir necha million t), mineral oʻgʻitlar (yuz million t ga yaqin), ogʻir metallar, radiaktiv chiqindilar bilan ifloslanadi.
Volmerange-les-Mines
Geografiyasi
Maydoni — 12,9 km2. Dengiz sathidan 294 – 429 m balandlikda joylashgan.
Tabiatni muhofaza qilish
Inson tabiiy sharoit va boyliklardan koʻp maqsadlarda foydalanadi. Bu esa ayni paytda, tabiatni tegishlicha muhofaza qilishni ham taqozo etadi. Bular: xoʻjalik, sogʻliqni saqlash va gigiyena, nafosat (estetik), turizm, ilmiy hamda tarbiyaviy maqsadga muvofiq foydalanish. Maqsadga muvofiq foydalanish deganda, tabiat boyliklaridan mamlakat yoki butun insoniyat manfaati yoʻlida foydalanish tushuniladi. Bunda hozirgi va kelajak avlodning manfaatlarini koʻzlab faoliyat yuritish nazarda tutiladi. Oʻz taraqqiyotini oldindan uzoq muddatga ilmiy asosda rejalashtira oladigan va tabiiy muvozanatni oʻzgartirmasdan foydalana oladigan jamiyatgina taraqqiyotga erishadi.
Tabiiy boyliklardan oqilona foydalanishdan tabiatda roʻy beradigan jarayonlarning oʻzaro bogʻlikligi va rivojlanishi qonuniyatlari haqidagi bilimlar katta ahamiyatga ega. Busiz tabiiy jarayonlarga baho berish, ularni xisobga olish, tabiatga, tabiat komponentlariga koʻrsatilgan har qanday taʼsirning kelajakda qanday oqibatlarga olib kelishini oldindan bilish mumkin emas. Inson tabiatdan foydalanganda va unga taʼsir koʻrsatayotganda bilishi va faoliyatida amal qilish zarur boʻlgan, asosan, 5 qonuniyat mavjud: 1) tabiatdagi barcha komponent va elementlar oʻzaro bir-birlari bilan bogʻlangan, oʻzaro taʼsir etib, muayyan muvozanatda boʻlib, uygʻunlik hosil qilgan. Biron komponent yoki element oʻzgarsa, butun tabiiy kompleksda oʻzgarish roʻy beradi; 2) tabiatda toʻxtovsiz modda va energiyaning aylanma harakati roʻy berib turadi. Bu xayot asosi; 3) tabiiy jarayonlarning rivojlanishida muayyan davriyliklar mavjud (sutkalik, yillik, 12 yillik, 33— 35 yillik va koʻp yillik); 4) zonallik; 5) regionallik.
Insonning tabiat bilan oʻzaro taʼsiri jamiyat taraqqiyoti, ishlab chiqarish usullari mukammallasha borgan sari jadallashadi, tabiatdan, uning boyliklarini, qurilish va ishlab chiqarish teknikasi, aloqa vositalari yirik shaharlarni oʻzgartirib, yirik vohalar, madaniy landshaftlar yaratishga, hosildor ekin hamda mevalar, mahsuldor chorva mollari yetishtirishga imkon beradi. Lekin baʼzan chuqur oʻrganmasdan inson qudratiga ortiqcha baho berib, tabiatga taʼsir koʻrsatish tabiatni foydalanib boʻlmaydigan holatga, uning buzilishi va ifloslanishiga olib kelishi mumkin. Bunday manzara insoniyatning butun tarixi mobaynida kuzatiladi. Pekin 19-asrgacha insonning tabiatdan foydalanish koʻlami uncha katta boʻlmagani uchun inson faoliyatining tabiatga taʼsiri ham kamroq boʻlgan.
20-asrning 2yarmida sanoat ishlab chiqarishning rivojlanishi, qishloq xoʻjaligi.da turli xil kimyoviy moddalarning koʻp qoʻllanilishi, katta maydonlarda muttasil bir xil ekinlarning yetishtirilishi, transport vositalarining ortiqcha koʻpayib ketishi, shaharlarning yiriklashib ketishi, tabiat muhofazasiga yetarlicha eʼtibor berilmaganligi tabiiy muhitning buzilishiga, ayrim joylarning ifloslanib ketishiga sabab boʻldi. Ayrim konchilik sanoati rnlarida tabiiy muhit juda buzilib ketgan. Katta maydonlarni kon chiqindi jinslari egallagan, chuqur ochiq karyerlar yer osti suvi sathini pasaytirishi natijasida oʻsimlik qoplami qurib bormoqda. Rekultivatsiya ishlariga, xususan rivojlanayotgan mamlakatlarda yetarlicha eʼtibor berilmaydi. Hozirgi vaqtda Tabiatni muhofaza qilish muayyan oʻlka yoki mamlakat doirasidan chiqib, umumjahon muammosiga aylanib bormokda. Yerning ozon pardasidagi oʻzgarishlar, dunyoda haroratning koʻtarilib borayotgani, qutbiy va togʻ muzliklarining qisqarib borayotgani ana shunday muammolardan. Ayniqsa, qayta tiklanmaydigan tabiiy boyliklarning kamayib borayotganligi va atrof tabiiy muhitning ifloslanayotgani bir qancha mamlakatlarda, ayniqsa, rivojlangan mamlakatlarda Tabiatni muhofaza qilish tadbirlarini koʻrishga majbur etdi. Koʻpchilik rivojlangan mamlakatlarda oʻrmonlarni kesish cheklandi, yerdan kadastr asosida foydalaniladigan boʻldi, daryo va koʻllar suvlari tozalanib, baliqlarni koʻpaytirish boshlandi. Ovchilik tartibga solindi, qoʻriqxonalar, muhofaza qilinadigan hududlar koʻpaytirildi.
Hozirgi vaqtda Tabiatni muhofaza qilishni taʼminlash masalalari nazariy jihatdan ishlab chiqilgan. Lekin bularni amalga oshirish juda katta mablagʻ sarflashni talab qiladi. Buning ustiga qirgʻin qurollarini ishlab chiqarish, ularni saklash ham tabiiy muhitning ifloslanishiga olib keladi. Shu nuqtai nazardan qirgʻin qurollarni ishlashni taʼqiklash, borlarini yoʻqotish ham tabiat muhofazasida katta ahamiyatga ega.
Oʻzbekistonda 20-asrda, ayniqsa, uning 2yarmida qishloq xoʻjaligi.da monokultura tizimining qoʻllanishi, gerbitsid va pestitsidlarning haddan tashqari koʻp ishlatilishi, mavjud suv zaxiralaridan notoʻgʻri foydalanish oqibatida atrofmuhit holatida katta salbiy oʻzgarishlar roʻy berdi. Orol dengizi deyarli quridi, uning atrofida choʻllashish kuchayib ketdi, yer osti suvlari shoʻrligi darajasi oshdi. Inson salomatligi uchun zarur sharoit buzildi, kamqonlik, gepatit, zotiljam kabi kasalliklar koʻpaydi. Paxta monokulturasi taʼsirida boshqa hududlarda x.am inson hayoti uchun zarur boʻlgan ekologik vaziyat yomonlashdi. Oʻzbekiston mustaqillikka erishgach, dastlabki kunlardan boshlab, Tabiatni muhofaza qilishga, respublika hududini ekologik tanazzuldan muhofaza qilishga kirishdi. Tabiatni va uning komponentlarini muhofaza qilish toʻgʻrisida bir qancha qonunlar qabul qilindi. Bular „Tabiatni muhofaza qilish toʻgʻrisida“ (1992-yil 9-dekabr), „Suv va suvdan foydalanish toʻgʻrisida“ (1993-yil 6-may), „Yer osti boyliklari toʻgʻrisida“ (1994-yil 23 sentabr; 2002-yil 12 dekabrda yangi tahrirdagi), „Atmosfera havosini muhofaza qilish toʻgʻrisida“ (1996-yil 27-dekabr), „Oʻsimlik dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish toʻgʻrisida“ va „Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish toʻgʻrisida“ (1997-yil 26 dekabr), „Davlat kadastrlari toʻgʻrisida“ (2000-yil 15 dekabr), „Oʻrmon toʻgʻrisida“ (1999-yil 15-aprel), „Chiqindilar toʻgʻrisida“ (2000-yil 5-aprel)gi qonunlardir.
Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 50, 54, 55 va 100-moddalarida Tabiatni muhofaza qilishga oid normalar bayon etilgan. Konstitutsiyaning 11bobi 50moddasida „Fuqarolar atrof tabiiy muhitga ehtiyotkorona munosabatda boʻlishga majburdirlar“, deb koʻrsatilgan. 55-moddasida „Yer, yer osti boyliklari, suv, oʻsimlik va hayvonot dunyosi hamda boshqa tabiiy zaxiralar umummilliy boylikdir. Ulardan oqilona foydalanish zarur va ular davlat muhofazasidadir“, deyilgan. Mamlakatimizda „Tabiatni muhofaza qilish davlat qoʻmitasi“ tashkil qilingan (1996-yil 26 aprelda Oliy Majlis tomonidan tasdiqlangan Nizom asosida faoliyat koʻrsatadi). Qoʻmita quyidagi vazifalarni bajaradi: atrof muhitni muhofaza qilish, tabiiy resurslardan foydalanish va ularni qayta tiklash ustidan nazorat qilish; Tabiatni muhofaza qilish faoliyatini tarmoklararo kompleks boshqarish; Tabiatni muhofaza qilish hamda resurslarni tejash borasida yagona siyosatni ishlab chiqish va amalga oshirish; atrofmuhitning ekologik holati qulay boʻlishini taʼminlash, ekologik vaziyatni boshqarish.
Oʻzbekiston Tabiatni muhofaza qilish sogʻasida bir qancha xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi va dasturlarda, jumladan, BMTning atrofmuhit boʻyicha dasturi (YUNEP)da ishtirok etadi. YUNEP va ayrim rivojlangan mamlakatlar bilan hamkorlikda Biologik xilmaxillikni saklashning milliy strategiyasi va 10 dan ortiq milliy ekologik qonunlar ishlab chikildi. 1993-yil mart oyida Qozogʻistonning Qiziloʻrda shahrida Oʻrta Osiyodagi 5 davlatning Oliy darajadagi uchrashuvida Orol dengizi muammolari boʻyicha Davlatlararo kengash va uning ijroiya qoʻmitasi hamda Orolni qutqarish xalqaro fondi tashkil etildi. Uning vazifasi Orol dengizi, uning sogʻlom ekologik sharoitini tiklash, mazkur regionni toza ichimlik suvi bilan taʼminlash, hudud sanitariyagigiyena muxitini yaxshilashdir.
Oʻzbekistonda 10 dan ortiq oʻrmon xoʻjaligi, 9 ta qoʻriqxona, 2 milliy bogʻ, bir qancha buyurtma qoʻriqxona mavjud. Ularda tabiat yodgorliklari, kamayib ketgan oʻsimlik va hayvonlar qoʻriklanadi, oʻrganiladi va koʻpaytiriladi. Oʻzbekistonda tabiatni muhofaza qilish respublika jamiyati, 12 ta viloyat va Qoraqalpogʻiston jamiyati, Oʻzbekiston geografiya jamiyati, EKOSAN, bir qancha ilmiyommabop va ilmiy jurnallar, radio va televideniye vaqtli matbuot Tabiatni muhofaza qilish haqidagi bilimlarni targʻib qilmoqda. Aholi oʻrtasida tabiat, undan oqilona foydalanish va muhofaza qilish haqidagi bilimlarni targʻib qilish, aholining geografik, ekologik madaniyatini koʻtarish Tabiatni muhofaza qilishda katta ahamiyatga ega. Tabiatni, uning boyliklarini muhofaza qilish, geografik ekologiya oʻquv kurslari oʻrta maxsus va oliy yurtlarining tabiatshunoslik mutaxassisliklari talabalariga maxsus kurslar sifatida oʻqitilmoqda.
Tabiblik
Tabiblik — xalq tabobati asosida bemorlarni davolash. Sharq xalqlarida bir necha ming yillik tarixga ega boʻlib, avloddanavlodga oʻtib, rivojlanib kelgan. Avestodya taʼkidlanishicha, tabiblar qaror topgan qonunqoidalar asosida bemorlarni davolashgan. Tabiblar odamlarni shunchaki giyoxlar va maʼdanlardan tayyorlangan doridarmonlar bilan davolabgina krlmay, hatto koʻz jarroxligi amaliyotini ham bajarishgan. Oʻrta asrlarda faqat Xorazm va Xurosonda emas, savdo va madaniyat markazi boʻlgan Samarqand, Buxoro va boshqa shaharlarda ham tabiblar bemorlarni markazlashgan sihatgohlarda davolash bilan shugʻullanishgan. Tabiblar zamonasining oʻqimishli va tibbiyotda maʼlum tajribaga ega kishilari boʻlgan (qarang Sogʻliqni saqlash). Nihoyatda tajribali, yetuk, oʻqimishli tabiblarni xalq hakim deb atagan.
Buqrot (Gippokrat), Jolinus (Galen), Abu Bakr ar Roziy, Abu Ali ibn Sino kabi hakimlar mashhur. 20-asrning 20y.lariga qadar Oʻzbekistonda tibbiyot oʻchogʻi boʻlmaganligi sababli, T. otadan bolaga oʻtadigan kasb boʻlib kelgan. Tabiblar orasida Abu Ali ibn Sinoning "Tib qonunlari" kitobidan foydalanib mahalliy giyoxlardan turli dorilar tayyorlab singanchiqqanlarni davolagan obroʻ-eʼtiborlilari talaygina. Toshkentlik akauka tabiblar Vosidxon va Xomidxon Zohidxonovlar tibbiyot sohasida ilmiy risolalar yozishgan, terapiya, gigiyena masalalariga ahamiyat berishgan. Toshkentlik Akmalxon Mahmudxonov, Komil Salimov, Ibrohim Shukurov, samarqandlik Us t a Toʻxta Nazar oʻgʻli, buxorolik Burxon Saidov va boshqa mashxur tabiblar kishilar dardiga malham boʻlishgan. Ayrim tabiblar esa hayvonlarda tajriba qilib koʻrib, singanchiqqanlarni davolashgan. Tabiblar foydalangan baʼzi bir dorivor vositalar va usullar keyinchalik botanika (dorivor oʻsimliklar), tibbiyot, zoologiya va boshqa ilmiy sohalarning rivojlanishiga asos boʻldi.
Shoʻrolar davrida T. kasbi maʼlum vaqtgacha vrach faoliyatiga zid qoʻyilib, nihoyatda kamsitib kelindi. Oʻzbekiston mustaqillikka erishgandan soʻng ilmiy tibbiyot bilan bir qatorda T. kasbi rivoj topib, dorivor oʻsimliklar bilan koʻplab kasalliklarni, singanchiqqanlarni davolayotgan tabiblar ham faoliyat koʻrsatishadi.
Olympic symbols
Olimpiya ramzlari - bu Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi (XOQ) tomonidan Olimpiya oʻyinlari darajasini oshirish uchun ishlatiladigan piktogrammalar, bayroqlar va belgilar. Bu ramzlarga Olimpiada musobaqalarida tez-tez ishlatiladigan alanga, tantana va mavzu, shuningdek, Olimpiya bayrogʻi kabi yillar davomida ishlatiladigan belgilar kiradi. Olimpiya bayrogʻi 1913-yilda Baron de Kuberten rahbarligida yaratilgan va 1914-yilda chiqarilgan. U birinchi marta 1914-yilda Misrning Iskandariya shahrida 1914-yilgi Pan-Misr oʻyinlarida boʻlib oʻtdi. Beshta halqa dunyoning yashash mumkin boʻlgan beshta qitʼasini ifodalaydi (Amerika bir qitʼa deb hisoblanadi). Shuningdek, u dunyoning deyarli barcha bayroqlari uchun umumiy boʻlgan ranglarni oʻz ichiga oladi.
Shior va eʼtiqod
Anʼanaviy Olimpiya shiori bu hendiatris Citius, Altius, Fortius boʻlib, lotincha „tezroq, balandroq, kuchliroq“ degan maʼnoni anglatadi. Buni Per de Kuberten Xalqaro olimpiya qoʻmitasi tashkil etilganda taklif qilgan. Kubertin uni dominikanlik ruhoniy, yengil atletika ishqibozi Anri Didondan olgan. Kubertin shunday dedi: "Bu uchta soʻz axloqiy goʻzallik dasturini anglatadi. Sportning estetikasi nomoddiydir” Ushbu shior 1924-yilda Parijdagi Olimpiya oʻyinlarida kiritilgan. Kubertinning Olimpiya ideallari Olimpiya eʼtiqodida ifodalangan: "Olimpiada oʻyinlarida eng muhim narsa gʻalaba qozonish emas, balki ishtirok etishdir, chunki hayotdagi eng muhim narsa gʻalaba emas, balki kurashdir. Asosiysi, gʻalaba qozonish emas, balki yaxshi kurashgan boʻlishdir. ” Kubertin ushbu matnni 1908-yilgi London oʻyinlari paytida Markaziy Pensilvaniya episkopi Ethelbert Talbotning vaʼzidan olgan.
2021-yilda Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi (XOQ) shiorga chiziqchadan keyin „birga“ soʻzini qoʻshishni maʼqulladi; Endi u “Citius, Altius, Fortius – Communiter”, lotincha “Tezroq, balandroq, kuchliroq – birga” (yoki fransuz tilida “Plus vite, Plus haut, Plus fort – Ensemble”) deb oʻqiladi. Professor Mario De Nonno va professor Giorgio Piras kabi baʼzi italyan latinistlariga koʻra, „kommuniter“ yoki „kommunis“ soʻzlari notoʻgʻri ishlatilgan va tilshunoslik xatosi.
Halqalar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/Olympic_rings_without_rims.svg/220px-Olympic_rings_without_rims.svg.png|thumb| Olimpiya o'yinlarining besh halqali ramzi link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/Olympics_rings_%281913-1986%29.svg/220px-Olympics_rings_%281913-1986%29.svg.png|thumb| Olimpiya o'yinlarining birinchi besh halqali ramzi 1913- yildan 1986- yilgacha ishlatilgan link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Olympic_rings_with_white_rims.svg/220px-Olympic_rings_with_white_rims.svg.png|thumb| Olimpiya o'yinlarining ikkinchi besh halqali ramzi 1986- yildan 2010- yilgacha ishlatilgan Halqalar bir-biriga bogʻlangan beshta halqa boʻlib, „Olimpiya halqalari“ deb nomlanuvchi oq maydonda koʻk, sariq, qora, yashil va qizil rangga ega. Ramz dastlab 1913-yilda Kubertin tomonidan yaratilgan. U uzuklarni beshta aholi yashaydigan qitʼalarni: Yevropa, Osiyo, Afrika, Okeaniya va Amerikani ifodalash uchun moʻljallanganga oʻxshaydi. Kubertenning soʻzlariga koʻra, halqalarning ranglari fonning oq rangi bilan birga oʻsha paytdagi har bir raqobatchi davlat bayrogʻini tashkil etuvchi ranglarni oʻz ichiga olgan. Dastlabki kiritilishidan soʻng, Kubertin 1913-yil avgust oyida " Olimpik " nashrida quyidagilarni taʼkidladi: link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/Union_des_soci%C3%A9t%C3%A9s_fran%C3%A7aises_de_sports_athl%C3%A9tiques_logo.svg/100px-Union_des_soci%C3%A9t%C3%A9s_fran%C3%A7aises_de_sports_athl%C3%A9tiques_logo.svg.png|left|thumb|100x100px| USFSA logotipi Amerikalik tarixchi Robert Barni 1992-yil noyabr oyida Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasining rasmiy jurnali Olympic Revue nashrida chop etilgan maqolasida oʻzaro bogʻlangan halqalar gʻoyasi Per de Kubertenga USFSA, tashkil etilgan assotsiatsiyani boshqarganida paydo boʻlganligini tushuntiradi. ikkita fransuz sport assotsiatsiyasining ittifoqi tomonidan va 1925-yilgacha Fransiyada Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi vakili uchun mas'ul boʻlgan: Ittifoqning emblemasi ikkita oʻzaro bogʻlangan halqa edi (masalan, vesica piscis tipik oʻzaro bogʻlangan nikoh uzuklari) va dastlab shveysariyalik psixiatr Karl Yungning gʻoyasi. Uning uchun halqa davomiylik va insonning ramzi edi.
Olimpiya halqalari emoji WhatsApp’ga 2016-yil 24-iyulda 2.16.7 versiyasida qoʻshilgan, keyinchalik u 2016-yilning 15-avgustida 2.16.9-versiyasida olib tashlandi. U beshtadan iborat edi
Har xil turdagi bayroqlar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/35/Olympic-flag-Victoria.jpg/220px-Olympic-flag-Victoria.jpg|right|thumb| [[2010-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari|2010-yilda Vankuverda boʻlib oʻtgan qishki Olimpiya oʻyinlari eʼtirofi sifatida Viktoriya, Britaniya Kolumbiyasi, Kanadada Olimpiya bayrogʻi hilpirayapti.]] Olimpiya bayrogʻi 1913-yilda Per de Kuberten tomonidan yaratilgan.
Maxsus bayroqlar qoʻllanilishi
Keyingi Olimpiya oʻyinlariga mezbonlik qiladigan shaharlar tomonidan koʻrsatiladigan maxsus Olimpiya bayroqlari mavjud. Anʼanaviy ravishda Antverpen marosimi deb nomlanuvchi Olimpiadaning har bir yopilish marosimida bayroq bir mezbon shahar meridan keyingi mezbonga uzatiladi, keyin u yangi mezbonga olib boriladi va shahar hokimiyatida namoyish etiladi. Ushbu bayroqlarni har bir oʻyin uchun maxsus ishlab chiqilgan va yaratilgan, mezbon stadion ustida uchib oʻtiladigan va keyin bekor qilinadigan kattaroq Olimpiya bayroqlari bilan aralashtirib yubormaslik kerak. Buning uchun maxsus bayroq mavjud emasligi sababli, stadionlar ustida osilgan bayroqlar odatda nozik farqlarga ega, jumladan ranglarning kichik oʻzgarishlari va sezilarli darajada har bir halqa atrofida oq konturlarning mavjudligi (yoki etishmasligi).
Olov va mash'al oʻrni
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e3/Olympic flame at opening ceremony 2004.jpg/220px-Olympic flame at opening ceremony 2004.jpg|alt=|thumb| [[2004-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2004-yilda Afinadagi Olimpiya olovi ochilish marosimida.]] Olimpiya olovini Gretsiyadan Olimpiada oʻtkaziladigan joyga estafeta tizimi orqali koʻchirishning zamonaviy anʼanasi 1936-yilda Berlin oʻyinlaridan boshlangan. Oʻyinlar oʻtkazilishidan bir necha oy oldin Olimpiya alangasi mash'alada yondiriladi, quyosh nurlari parabolik reflektor tomonidan toʻplanadi, Olimpiya oʻyinlari (Gretsiya) joylashgan joyda. Keyin mash'al Gretsiyadan olib chiqiladi, koʻpincha oʻyinlar oʻtkaziladigan mamlakat yoki qitʼa boʻylab olib ketiladi. Olimpiya mash'alasi sportchilar, rahbarlar, taniqli shaxslar va oddiy odamlar tomonidan olib boriladi va baʼzida gʻayrioddiy sharoitlarda, masalan, Monreal 1976 uchun sunʼiy yoʻldosh orqali elektron uzatiladi, Sidney 2000 uchun oʻchirilmasdan suv ostiga tushiriladi yoki kosmosda va kosmosda. Sochi 2014 uchun Shimoliy qutb. Mash'ala estafetasining soʻnggi kuni, ochilish marosimi kuni, Olov asosiy stadionga etib boradi va oʻyinlar boshlanishini bildirish uchun maydonning taniqli qismida joylashgan qozonni yoqish uchun ishlatiladi.
Medallar va diplomlar
Gʻoliblarga beriladigan Olimpiya medallari Olimpiya oʻyinlari bilan bogʻliq yana bir ramzdir. Medallar oltin bilan qoplangan kumushdan – oltin medallar uchun – kumush yoki bronzadan tayyorlanadi va maʼlum bir tadbirda eng yaxshi uchta ishtirokchiga beriladi. Olimpiada uchun har bir medal umumiy dizaynga ega boʻlib, tashkilotchilar tomonidan maʼlum oʻyinlar uchun qaror qabul qilinadi. 1928-yildan 2000-yilgacha medallarning old tomonida chap qoʻlida kaftini va oʻng qoʻlida gʻoliblik tojini ushlab turgan anʼanaviy gʻalaba maʼbudasi Nika tasviri bor edi. Ushbu dizayn Juzeppe Kassioli tomonidan yaratilgan. Har bir Olimpiada oʻyinlarining orqa tomoni, shuningdek, har bir Olimpiada uchun yorliqlar oʻzgartirilib, oʻyinlar mezbonini aks ettiradi.
2004-yilda oʻyinlarning yunoncha xarakteriga aniqroq murojaat qilish uchun medallarning old tomoni oʻzgartirildi. Ushbu dizaynda Nika maʼbudasi Panathenic stadioniga uchib, oʻyinlarning yangilanishini aks ettiradi. Dizayn yunon zargarlik buyumlari dizayneri Elena Votsi tomonidan yaratilgan.
Madhiyalar
Rasmiy ravishda „ Olimpiya madhiyasi“ deb nomlanuvchi „Olimpiya madhiyasi“ Olimpiya bayrogʻi koʻtarilganda yangraydi. Uni Spiridon Samaras  yunon shoiri va yozuvchisi Kostis Palamas   ning sheʼridan soʻzlagan. Shoir ham, bastakor ham yunoncha Yevropaparast va XOQning birinchi prezidenti Demetrius Vikelasning tanlovi edi. Madhiya birinchi marta 1896-yilgi Afina Olimpiya oʻyinlarining ochilish marosimida ijro etilgan, ammo 1958-yilgacha XOQ tomonidan rasmiy madhiya deb eʼlon qilinmagan. Keyingi yillarda, har bir mezbonlik joyi Skvo vodiysida 1960-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlarigacha oʻz nashrlari uchun oʻziga xos Olimpiya madhiyasini yaratishga buyurtma berdi.
Boshqa mashhur Olimpiya madhiyalari va fanfarlari orasida: link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f2/AarreMerikanto1952.jpg/250px-AarreMerikanto1952.jpg|right|thumb|250x250px| 1952- yilgi Olimpiya fanfarining bastakori Aarre Merikanto, o'yinlar paytida Xelsinki Olimpiya stadionida.
Kotinos
Kotinos (κότινος), - zaytun novdasi, asli yovvoyi zaytun daraxti boʻlib, bir-biriga oʻralgan holda aylana yoki taqa hosil qiladi, Herakl tomonidan kiritilgan. Qadimgi Olimpiya oʻyinlarida oltin, kumush yoki bronza medallari yoʻq edi. Olimpiada Zevs ibodatxonasi yaqinidagi muqaddas daraxtdan yovvoyi zaytun barglaridan yasalgan zaytun gulchambari bilan tojlangan har bir tadbirda faqat bitta gʻolib aniqlandi. Plutusdagi Aristofan nima uchun gʻalaba qozongan sportchilar oltin oʻrniga yovvoyi zaytun gulchambari bilan toj kiyishlari haqida oqilona fikr bildiradi. Gʻolib sportchilar taqdirlandi, taqdirlandilar va olqishlandilar. Kelajak avlodlar ularning yutuqlarini qadrlashi uchun ularning qilmishlari eʼlon qilinib, yilnomalar yozildi.
Olimpiya salom
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/GraRuebAmsterdam.JPG/220px-GraRuebAmsterdam.JPG|thumb| 1928- yilda Amsterdamda bo'lib o'tgan yozgi Olimpiya o'yinlari uchun haykaltarosh Gra Rueb tomonidan yaratilgan Olimpiya salomi. Olimpiya salomlash - Rim salomining bir varianti boʻlib, oʻng qoʻl va qoʻl choʻzilgan va yuqoriga, kaft tashqi va pastga qaragan, barmoqlar tegib turadi. Biroq, Rim salomidan farqli oʻlaroq, qoʻl balandroq va elkadan oʻngga burchak ostida koʻtariladi. Salom Parij 1924 va Berlin 1936 oʻyinlarining rasmiy plakatlarida koʻrinadi.
Olimpiya salomi natsistlar salyutiga oʻxshashligi sababli Ikkinchi jahon urushidan beri foydalanishdan chiqdi. U 1948-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarining ochilish marosimida fransuz jamoasi tomonidan ishlatilgan.
Maskotlar
1968-yilda Fransiyaning Grenobl shahrida boʻlib oʻtgan Qishki Olimpiada oʻyinlaridan beri Olimpiya oʻyinlarining maskotiga ega boʻlib, odatda bu hududda tugʻilgan hayvon yoki baʼzan madaniy merosni ifodalovchi inson figuralari mavjud. Olimpiya oʻyinlaridagi birinchi yirik maskot 1980-yilda Moskvada boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiya oʻyinlarida Misha edi. Misha ochilish va yopilish marosimlarida keng qoʻllanilgan, televizor animatsion multfilmiga ega boʻlgan va bir nechta tovar mahsulotlarida paydo boʻlgan. Hozirgi kunda yoshlarga moʻljallangan mahsulotlarning aksariyati Olimpiya bayrogʻi yoki tashkilot logotiplariga emas, balki maskotlarga qaratilgan.
Intellektual mulk
Olimpiya harakati oʻz ramzlarini juda himoya qiladi; kabi koʻplab yurisdiktsiyalar harakatga har qanday oʻzaro bogʻlangan beshta halqaga va „Olimpiya“ soʻzidan foydalanishga eksklyuziv tovar belgisi huquqlarini bergan. Halqalar mualliflik huquqini himoya qilish huquqiga ega emas, chunki ularning yaratilgan sanasi va naqsh boʻyicha joylashtirilgan beshta doira mualliflik huquqini himoya qilish uchun zarur boʻlgan originallik chegarasiga yetib bormaydi.
Valentina Limani
Valentina Limani (1997-yil 2-fevralda tugʻilgan) — kosovalik professional futbolchi, Germaniyaning Eintracht Frankfurt III klubi va Kosovo terma jamoasida hujumchi sifatida oʻynaydi.
Faoliyatining dastlabki va ikkinchi jamoadagi yillari
Limani Germaniyada futbolchilar oilasida tugʻilib oʻsgan, uning ukasi Gentrit futbolchi va Kosovo milliy yoshlar terma jamoalarining eng muhim oʻyinchilaridan biri. U oʻn ikki yoshida 1. FFC Frankfurtda futbol oʻynay boshladi. 2013-yil 8-sentabrda Limani kattalar safida debyut qildi. Frankfurt II FFC oʻz uyida TSV Crailsheimga qarshi 0:2 hisobida magʻlub boʻldi va 46-daqiqada Larissa Gordel oʻrniga zaxiradan maydonga tushdi.
Asosiy tarkibga oʻtish
2014-yil 10-iyulda Limani asosiy tarkibga oʻtdi va Bundesligada ishtirok etuvchi asosiy jamoa futbolchilari ro‘yxatiga kiritildi. 2014-yilning 14-dekabrida u 87-daqiqada Verónica Boquete o‘rniga zaxiradan maydonga tushgach, MSV Duisburgga qarshi safarda 0:4 hisobida g‘alaba qozongan holda debyut qildi.
Qisqa tanaffus va uchinchi jamoasiga qoʻshilish
2020-yil 4-noyabrda Limani intervyu orqali o‘qishi tufayli nafaqaga chiqqanini va futbolda murabbiy sifatida qaytishi kutilayotganini tasdiqladi. 2021-yilning 2-iyulida Limani faoliyatini yakunlab qaytdi va mintaqaviy liganing Eintracht Frankfurt III jamoasiga qo‘shildi. 2021-yil 12-sentabrda u asosiy tarkibda qayd etilganidan keyin SV Gläserzellga qarshi o‘z uyida 4:2 hisobida g‘alaba qozongan holda debyut qildi.
Birinchi davr
2017-yilning 27-fevralida Limani 2017-yilgi Turkiya ayollar kubogida Kosovo terma jamoasiga kiritildi. 2017-yilning 1-mart kuni Kosovo terma jamoasi bilan 2017-yilda ayollar o‘rtasidagi Turkiya kubogi guruh bosqichi doirasida Polshaga qarshi o‘yinda asosiy tarkibda maydonga tushgan. 2017-yilning 26-noyabrida Limani Kosovo termasidagi birinchi golini Chernogoriyaga qarshi o‘yinda (3:2) o‘zining mamlakat uchun yettinchi o‘yinida kiritdi. U soʻnggi xalqaro oʻyinini 2020-yil 10-mart kuni Prishtina shahrida Sloveniyaga qarshi oʻtkazgan.
Ikkinchi davr
2021-yil 14-fevral kuni Limani nafaqadan qaytganidan so‘ng Kosovodan 2023-yilgi FIFA ayollar o‘rtasidagi Jahon chempionati saralash bosqichi doirasidagi Albaniya va Norvegiyaga qarshi o‘yinga chaqiruv oldi. Ikki kundan soʻng, u Kosovo bilan birinchi oʻyinini 2023-yilda Ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionati saralash bosqichidan keyin Albaniyaga qarshi oʻtkazdi va 46-daqiqada Blerta Smailining oʻrniga zaxiradan maydonga tushdi. Oʻyin 1:1 hisobida yakunlandi.
Saʼdixon Tabibullayev
Saʼdixon Tabibullayev (1906.05.6, Buxoro — 1992.11.9, Toshkent) — Oʻzbekiston xalq artisti (1949). Buxoro pedagogika bilim yurti (1922—24), Moskvadagi Oʻzbek drama studiyasi (1924—27)da oʻqigan. 1927—92 yillar Hamza teatrining aktyori. Asosiy rollari: Tabib (V. Yan, "Hujum"), Yosuman (A.Navoiy, "Farhod va Shirin"), Xlestakov (N. Gogol, "Revizor"), Hasan ellikboshi (Hamza, "Boy ila xizmatchi"), Yaxshivoy (Komil Yashin, "Nomus va muhabbat"), Mansur (Uygʻun, I. Sulton, "Alisher Navoiy"), Mirzakarimboy (Oybek, "Qutlugʻ qon"), Suxsurov (A.Qahhor, "Tobutdan tovush"), Masxara (U. Shekspir, "Qirol Lir"), Musulmonqul (I. Sulton, "Abdulla Qodiriyning oʻtgan kunlari"), Islom ota (H. Muhammad, "Xotinlar "gap"idan chiqqan hangoma") va boshqa Masxara obrazida qahramonining boʻrttirilgan satirik xususiyatlarini chuqur fojiaviylik bilan uygʻunlashtiradi. Obraz tabiati, koʻrinishi, xattiharakatlari, nutqining ravonligi, serjilo ovozi, grimlarini libosga uzviyligini taʼminlash T. ijodiga xosdir. Uning ijrosidagi kattakichik, hatto uvoq obrazlar ham spektakdda muxim ahamiyat kasb etgan. Ruhi baland va mehnatkash, hayotda xoʻrlangan, jamiyatda kamsitilgan kimsalar qiyofasini gavdalantirish bilan birga kalondimogʻ va buqalamunlik, riyokorlar ichki va tashqi olamini ochishda noyob usullar tanlay bilgan. U bir qancha filmlarda ham suratga tushgan. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1967).
Akademik qoʻllar ordeni
Akademik qoʻllar ordeni (l'Ordre des Palmes académiques) — taʼlim va fan sohasidagi xizmatlari uchun Fransiya mukofoti.
Tarix
thumb|397x397px| Xalq taʼlimi xodimi koʻkrak nishoni (1955-yilgacha) Akademik qoʻllar ordeni oʻz tarixini 1808 -yil 19-martda imperator Napoleon I tomonidan Parij universiteti va baʼzi litseylar akademiklari va professorlari uchun taʼsis etilgan (tashkilot sifatida) ordeniga borib taqaladi. Ierarxik tartibda tartib uch bosqichdan iborat edi:
Ordenni olganlaridan gʻururlanib, ular koʻkrak kiyimida universitet formasi shaklida ipdan tikilgan gulchambar kiyishgan.
1850 -yil 9-dekabrda ordenga aʼzolik ilmiy darajadan mustaqil boʻldi, unvonlar sinfi bekor qilindi va universitet xodimlari sinfi xalq taʼlimi ofitserlari deb oʻzgartirildi (Les officiers de l’Instruction publique). Mukofot boshlangʻich va xususiy taʼlim oʻqituvchilariga beriladi.
1866-yil 7-aprelda orden haqiqiy nishonga (ikki daraja) aylantirildi. Dastlab qora lentaga taʼqilgan, keyinchalik binafsha rangga oʻzgartirilgan kashta oʻrniga metall belgi oʻrnatildi. Darajalar nomlari oʻzgarishsiz qoldi — xalq taʼlimi xodimlari va akademiya xodimlari.
1955-yil 4-oktabrda mukofot yana qayta tashkil etildi va 2002 -yil 19-aprelda oʻzgartirilgan yangi nizomni oldi.
1962-yilda Akademik qoʻllar ordeni aʼzolari uyushmasi (Association des Membres de l'Ordre des Palmes Académiques) Fransiya Prezidenti homiyligida tuzildi.
Mukofotlash qoidalari
Hozirgi kunda ham oʻqituvchilar, professor-oʻqituvchilar, xalq taʼlimiga katta hissa qoʻshgan oʻqituvchilar, Fransiyadan tashqarida istiqomat qiluvchi xorijliklar, fransuzlar ham fanga faol hissa qoʻshmoqda. Fransuz madaniyati boshqa mamlakatlarda akademik xurmo bilan taqdirlanishi mumkin.
Taʼlim yoʻnalishlaridan birida kamida 10 yil (2002-yilgacha — kamida 15 yil) xizmat qilgan, kamida 35 yoshga toʻlgan shaxslar orden kavaleri darajasiga ega boʻlishi mumkin. Ofitserlik unvonini berish kavaler unvoni berilganidan keyin kamida 5 yil oʻtgach mumkin. Komandirlik unvonini berish ofitserlik unvoni berilgandan keyin 3 yildan kechiktirmay (2002-yilgacha — 5 yil) mumkin. Ordenning yuqori unvoni bilan taqdirlashda undan kichik daraja bilan foydalanish mumkin.
Mukofot yiliga ikki marta beriladi:
Istisno hollarda, mukofotlar boshqa kunlarda topshirilishi mumkin.
Mukofotga nomzodlar Fransiya xalq taʼlimi vaziri boshchiligidagi Akademik kaftlar ordeni kengashida koʻrib chiqilar edi. Kengash tarkibiga vazirdan tashqari Faxriy Legion ordeni Kengashi aʼzolaridan biri va Taʼlim vazirligi inspektsiyasi boshligʻi kiradi. Qarorlar koʻpchilik ovoz bilan qabul qilinadi. Gʻoliblar roʻyxati Fransiya Bosh vaziri tomonidan tasdiqlanashi belgilangan edi.
1808-1866-yillar
Dastlab, belgilar taxminan 10 sm balandlikdagi palma va zaytun novdalari gulchambari shaklida tikilgan. Tikish usuli koʻkrakning chap tomonida universitet formalarida (togas) taʼqilgan va kiyim uchun aksessuarlar edi.
Unvon egalari tilla iplardan, universitet xodimlari kumush iplardan, akademiya aʼzolari esa koʻk va oq ipak iplardan gulchambarlar taqib oladilar. 1850-yildan boshlab, titullar sinfi bekor qilingandan soʻng, universitet xodimlari oltin iplardan, akademiya ofitserlari esa kumushdan gulchambar kiyishni boshladilar.
1852-yilda gulchambar universitet kiyimidan ajratildi va qora lentaga tikilgan kichikroq shahar kiyimlarini kiyishni talab etardi.
1866-1955-yillar
1866-yilda binafsha rangli emal bilan qoplangan palma va zaytun novdalarining oval gulchambari koʻrinishida metall belgi kiritildi. Belgining balandligi taxminan 5 sm.
Xalq taʼlimi xodimlari koʻkrakning chap tomonida koʻkrak tasmasi boʻlgan tilla nishon bilan taqdirlangan.
Akademiya aʼzolari koʻkrakning chap tomonidagi imzosiz lentada kumush nishonni taqib yurishgan..
1955-yildan beri
1955-yildan boshlab gulchambar binafsha rangli emal bilan qoplangan ikkita palma novdalari shaklida ishlab chiqarila boshlandi:
Wolverhampton (shahar)
Wolverhampton  — Angliyaning Gʻarbiy Midland shahridagi shahar, metropoliten tuman va maʼmuriy markaz. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda uning aholisi 249,470 kishi edi. Shahar aholisini „Wulfrunians“ deb atashadi.
Tarixan Staffordshirning bir qismi boʻlgan shahar dastlab jun savdosiga ixtisoslashgan bozor shahri sifatida oʻsgan. Sanoat inqilobida u koʻmir qazib olish, poʻlat ishlab chiqarish, qulf yasash, avtomobil va mototsikllar ishlab chiqarish boʻyicha yirik markazga aylandi. Shahar iqtisodiyoti hali ham mashinasozlik, shu jumladan yirik aerokosmik sanoat, shuningdek, xizmat koʻrsatish sohasiga asoslangan.
Tarix
Mahalliy anʼanaga koʻra, Mersiya qiroli Wulfrun 659-yilda Vulverxemptonda Avliyo Meri abbeyiga asos solgan .
left|thumb|Lady Wulfruna haykali
Avliyo Pyotr cherkovining gʻarbiy tomonida Wulfrun xonim haykali 985-yilda qirol Ethelred tayyor boʻlmagan qirollik nizomi boʻyicha xonim Wulfrunga Heantun deb atalgan joydan yerlar berdi va shu sababli aholi punktiga asos soldi.
994-yilda Wolverhamptonda monastir muqaddas qilindi, buning uchun Wulfrun Worcestershiredagi Upper Arley, Bilston, Uillenxall, Wednesfield, Pelsall, Braunhills yaqinidagi Ogley Hay, Wall yaqinidagi Hilton, Xeterton, Kinvaston, Wolverhampton yaqinidagi Hilton va Featherstone er berdi. Bu hozirgi Pyotr cherkovi uchun saytga aylandi. Cherkovning tashqarisidagi zinapoyalarda ser Charles Wheeler tomonidan yaratilgan xonim Vulfrun haykali koʻrinadi.
Wolverhampton 1086-yilda Domesday kitobida Yuz Seysdon va Staffordshir grafligida qayd etilgan. Manor xoʻjayinlari Avliyo Meri kanonlari sifatida roʻyxatga olingan (shu kundan keyin cherkovning bagʻishlanishi Avliyo Pyotrga oʻzgartirilgan), bosh ijarachi Samson, William Bosqinchining shaxsiy ruhoniysi edi. Hozirgi vaqtda Vulverxempton ellikta xonadondan iborat katta aholi punktidir.