Bolgariya_ayollari
Bandlik
Gender tengligi mafkurasi ilgari surilgan sotsializm davrida koʻplab ayollar haq toʻlanadigan ishga kirishgan va XX asr oxirida ular ishchi kuchining deyarli yarmini tashkil qilgan. Ayollar koʻpincha oʻqituvchilar, hamshiralar, farmatsevtlar, sotuvchilar va ishchilar sifatida ishlaydilar va menejment, maʼmuriyat va texnik fanlarda kamroq ishtirok etadilar. Ayollar, shuningdek, uy ishlariga mas’uldirlar — bolalarga gʻamxoʻrlik qilish, ovqat pishirish, tozalash va xarid qilish va hokazo. Qishloq xoʻjaligi mehnati jinsga koʻra boʻlinadi, erkaklar hayvonlar va mashinalar bilan ishlaydi, ayollar esa oʻsimlikchilikda koʻproq qoʻl mehnati bilan shugʻullanadilar, garchi muayyan vaziyatlarga javoban moslashuvchanlik mavjud. Shunga qaramay, Bolgariyada ishchi kuchidagi gender segregatsiyasi boshqa Yevropa mamlakatlariga qaraganda birmuncha kamroq seziladi. Yevropa oʻrtacha bilan solishtirganda, bolgar ayollar fan kabi anʼanaviy erkaklar sohalarida ishtiroki bor, matematika, hisoblash va muhandislik; va xizmat koʻrsatish sohasida kamroq ishtirok etish. Shuningdek, Bolgariyada ish haqi boʻyicha gender farqi (2013-yilda) 13,0 % ni tashkil etadi, bu Yevropa Ittifoqidagi oʻrtacha 16,2 % dan past. 2014-yil holatiga koʻra, bandlik darajasi (15-64 yosh) ayollar uchun 58,2 %, erkaklar uchun esa 63,9 % edi. Soʻnggi yigirma yil ichida kommunizm qulagandan keyin milliy iqtisodiyot boshdan kechirgan qiyinchiliklar tufayli har ikki jins vakillarining bandlik darajasi nisbatan past boʻldi. Shunga qaramay, tartibga solinmagan norasmiy sektor mavjudligi sababli ishchi kuchiga aniq jalb etishni aniqlash juda qiyin. Jahon banki maʼlumotlariga koʻra, 2014-yilda ayollar jami ishchi kuchining 46,6 foizini tashkil qilgan, bu 1990-yildagi (47,9 foiz) bilan deyarli bir xil. Bolgariya ayollarining iqtisodiyotdagi kuchli ishtirokini deyarli barcha ish bilan band ayollar toʻla vaqtli ishlayotganligida koʻrish mumkin — bu Yevropa Ittifoqidagi ish bilan band ayollar orasida eng yuqori foiz. Kommunistik davrdan oldin Bolgariya (boshqa Sharqiy Yevropa mamlakatlari kabi) asosan qishloq xoʻjaligi jamiyati boʻlib, ayollar qishloq xoʻjaligi ishlariga integratsiyalashgan. Shunday qilib, ular jamiyatda nisbatan yuqori mavqega ega edilar (erkaklarga teng boʻlmasa ham). Kommunistik tuzum davrida mamlakat sanoatlashgan va „modernlashgan“ boʻlib, aholi qishloqlardan shaharlarga kelardi. Kommunistik yangi mafkura va iqtisodiyot ayollarni haq toʻlanadigan ish bilan birlashtirdi — 1970-yillarning oxirida Bolgariya dunyodagi eng koʻp ishlaydigan ayollar foiziga ega edi. Ayollar deyarli barcha sohalarda, jumladan, ilm-fan va tibbiyotda integratsiyalashgan, shunga qaramay ular qatʼiy davlat nazorati ostida boʻlgan, davlat hokimiyatiga boʻysunish uchun tarbiyalangan (ular asosan erkaklar edi) va oʻzini ifoda etish qobiliyati juda kam edi. Kommunizmning qulashi ayollar uchun turli xil natijalarga olib keldi: ularning iqtisodiy xavfsizligi taʼsir koʻrsatgan boʻlsa-da (garchi bu erkaklar ham taʼsir qilgan boʻlsa-da — erkaklar ham, ayollar ham davlat tomonidan kafolatlangan ish joylarini yoʻqotishlari sababli), ayollar yangi ochilgan erkinliklarga ega boʻlishdi. tadbirkorlik, badiiy va madaniy faoliyat bilan erkin shugʻullanish, soʻz erkinligiga ega. 1990-yillardagi yangi paydo boʻlgan, „yovvoyi“, cheklanmagan kapitalizm koʻpincha ayollarga dushman boʻlgan boʻlsa-da, koʻp ayollar, aslida, muvaffaqiyatga erishdilar: Bolgariyada kompaniya egalari va top-menejerlarining uchdan bir qismi ayollardir. Ayollarning biznesga yuqori jalb etilishi Sharqiy Yevropa mintaqasi mamlakatlari uchun odatiy holdir: „Umuman olganda, Sharqiy Yevropa gender tengligi boʻyicha birinchi oʻrinni egallashda davom etmoqda, mintaqadagi yuqori lavozimlarning 35 foizi ayollarga, atigi 16 foizi esa ayollarga tegishli. 2007-yilgi tadqiqotga koʻra, yuqori boshqaruvda ayollar yoʻq.