cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oleksandr Hladkyi
Kharkiv
Hladkyi oʻz faoliyatini Kharkivning „Metalist“ futbol akademiyasida boshlagan va koʻp oʻtmay, yosh futbolchi Kharkivning boshqa professional klubi — Kharkiv FKga taklif qilingan. Bosh murabbiy Volodimir Bessonov boshchiligida Hladkyi klubning asosiy oʻyinchisiga aylandi va oʻzini liganing eng yaxshi hujumchilaridan biri sifatida koʻrsatdi. 2006—2007-yilgi mavsumda 13 ta gol urib, Ukraina ligasining eng yaxshi toʻpurari boʻlgan.
Shakhtar Donetsk
Ushbu muvaffaqiyatdan soʻng, Hladkyi gigant klub — Shakhtar Donetsk ning eʼtiborini tortdi va 2007-yil 8-iyunda klub bilan 2,5 million yevroga besh yillik shartnoma imzoladi.
Kleostrat (oy krateri)
sunʼiy yoʻldosh kraterlari
left|thumb|450x450px| LAC-10, LAC-21 xaritalarining fragmentlari.
Oleksandr Hladkyi
Shakhtar Donetsk
Hladkyi 2-mavsumida „Shakhtar“ bilan Premyer-ligada gʻolib chiqdi. Ketma-ket ikki yil davomida eng yaxshi toʻpurar boʻldi. Kelasi mavsumda jamoaning taktikalari oʻzgardi va Hladkyi kam maydonga tusha boshladi. Mircea Krivbas Krivoy Rogga qarshi oʻyinda (4:2) Luiz Adrianoning jarohati tufayli Hladkyini asosiy tarkibga tanladi. Ushbu oʻyinda „Shakhtar“ning uchinchi golini kiritdi. UEFA Chempionlar Ligasidagi dastlabki ikkita golini Ispaniyada „Barcelona“ qarshi 3:2 hisobidagi tarixiy gʻalabada kiritdi.
Shakhtar Donetsk da asosiy tarkibdagi oʻrnini yoʻqotganidan soʻng 2010-yil 17-avgustda Dnipro Dnepropetrovskga oʻtdi.
Shakhtar Donetskga qaytish
2014-yilning may oyida Hladkyi ikki yillik shartnoma asosida Shakhtar ga qaytdi.
Dynamo Kyiv
„Shakhtar“ bilan shartnomasi tugagach, Hladkyi 2016-yilning 23-may kuni erkin agent sifatida Ukraina chempioni Dinamo Kiev bilan 3 yillik shartnoma imzoladi.
Karpaty Lviv
2017-yil 2-mart kuni Hladkyining Lvovning Karpaty klubiga ijaraga berilgani rasman eʼlon qilindi. 2017-yil iyul oyida Karpati bilan toʻliq shartnoma imzoladi. 2017-yilning aprel oyida „Karpati“ safida Ukraina Premyer-ligasida oyning eng yaxshi futbolchisi deb topildi.
Xalqaro faoliyati
Oleksandr Hladkyi Ukrainaning 21 yoshgacha boʻlgan futbol jamoasining asosiy oʻyinchisi boʻlgan va 12 oʻyinda 6 gol urgan. 2007-yilning 22-avgustida Ukraina terma jamoasida Oʻzbekistonga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida debyut qildi. Oʻsha oʻyinda go kiritdi va bu goli terma jamoadagi yagona goli boʻlib qoldi.
Yutuqlari
Shakhtar Donetsk
Dinamo Kiev
Individual
Qalmoqqir mis koni
250px|thumb Qalmoqqir mis koni — "Olmaliq KMK" Ajning asosiy konlaridan. Toshkent viloyatidagi Olmaliq shahrining shim.gʻarbiy qismiga tutashgan. Qalmoqqir mis koni. misporfir tipidagi dunyo boʻyicha eng yirik hisoblangan 10 ta obʼyektlar qatoriga kiradi. Kon choʻkindi, vulkanogen va intruziv jinslar majmuasidan tarkib topgan, ularda magmatik hosilalar koʻproq uchraydi. Konning geologik tuzilishida riolitporfirlar, dolomitlar va ohaktoshlar, andezitdatsitli porfirlar, kvarsli monsonitporfirlar, granodioritporfirli daykalar, dioritli va diabazli porfiritlar mavjud. Vulkanogen choʻkindi qatlam jinslarini siyenitdiorit qatoridagi asosliroq intruzivlar yorib chiqqan va qisman ular bilan assimilyatsiyalashgan. Asosiy ruda qamrovchi jinslar yirik shtok shaklida mujassamlashgan siyenitdioritlar, dioritlar va riolitporfirlardir.
Kon rudalari 3 texnologik tipga: oksidlangan, aralash (tarkibida ikkilamchi sulfidlar boʻlgan) va birlamchi sulfidlarga boʻlinadi. Oksidlangan rudalar murakkab tuzilishi bilan farqlanib, koʻpincha turli qalinlikdagi tik yotuvchi tomir, qatlam, linza va ustun koʻrinishlarda uchraydi. Gipergenez zonasining eng koʻp qalinligi 180 m (oʻrtacha 60–65 m), oksidlangan rudalarning oʻrtacha qalinligi 20 m, aralash va xalkozinlilarniki 19 m dan iborat. Oksidlangan rudalardagi misning tarkibi — 0,3 dan 3% gacha, ikkilamchi sulfidli boyish zonasida — 0,3 dan 4% gacha.
Qalmoqqir mis konining birlamchi rudalari tarkibida mis — 0,58%, molibden — 0,005 %, oltin — 0,5 g/t, kumush — 3 g/t, oltingugurt 1,5— 2%, kamyob elementlar (selen, tellur, reniy, vismut, indiy va boshqalar) mavjud.
Konning markaziy qismi mis va temir sulfidlariga boy. Oltinning taqsimlanishi xalkopiritli minerallashish bilan bogʻliq. Rudali shtokverkning kuzatilgan qalinligi 1240 m gacha. U yaxlit uzluksiz tanani tashkil qilib, konning oʻrta qismiga kelganda tarmoqlanadi.
Konda metasomatik oʻzgargan jinslar keng tarqalgan. Ularda greyzenlashish eruptivli brekchiyalar va qora granitporfirlarning daykalarida mujassamlashgan. Qalmoqqir mis konining kvarsseritsitli metasomatitlari odatdagi ikkilamchi kvarsitlardan oʻzida boy glinozyomli minerallarning (korund, diaspor, andaluzit va boshqalar) deyarli uchramasligi bilan farq qiladi.
Kon tarixi
Konni dastlabki oʻzlashtirish loyihasi Leningradning “Gipruda” instituti tomonidan tuzilgan, soʻngra Qalmoqqir konining loyihasi Moskva “Giprosvetmet” institutiga topshirilgan va 1960-yilda institut kengaytirish loyihasini ishlab chiqqan.
O'sha paytda yuk tashish uskunasi sifatida Ural og'ir mashinasozlik zavodining cho’mich hajmi uch kub bo’lgan SE 3 ekskavatorlaridan, ag’darmalarga jinslarni tashishda esa yuk ko’tarish qobiliyati uch tonnadan o'n tonnagacha bo’lgan avtomobillaridan foydalanilgan.
Konda 1963-yildan boshlab EKG-8 qoyali ekskavatorlari ishlagan, ruda va jins bilan og'ir yukli sostavlar tortish o’girligi 150 tonna bo'lgan elektrovozlar yordamida tashilgan. 1965-yil oxiriga kelib, barcha arqon-zarbali burg'ulash uskunalari VSV-3, BSSH 2M tipidagi sharoshkali burg'ulash uskunalari bilan almashtirildi. Yetmishinchi yillarning boshlarida tog'-kon uskunalarining yangilanishi boshlanadi.
Bugun
Karyer yiliga 5-6 m ga chuqurlashmoqda, ish jabhasining oldinga siljish tezligi esa 90-10m. "Qalmoqqir" konining atrofi kichik tepalikli tabiatga ega. Konning eng baland nuqtalarining dominant sathidan balandligi taxminan 200 m. Hududning tabiati konning yuqori qismini tog 'karyeri tomonidan qazib olish imkoniyatini oldindan belgilab qo'ygan. Konning bu qismi yarim xandaklar bilan ochilgan. Konning hududning ustunlik darajasidan pastda joylashgan qismi +660 m belgisidan boshlab, statsionar tashqi xandaq bilan ochilgan.
Avtomobil transportidan karyerning yuqori gorizontlarida, +760 m va undan yuqori balandlikdagi joylarda, shuningdek, gorizontlarni ochishda kapital va yangi kesmli xandaqlarida foydalaniladi.
Temir yoʻl transporti yuklarni temir yoʻl ag’darmalariga va rudalarni qayta ishlash zavodiga tashish uchun ishlatiladi.
Konda portlatish quduqlarini burg'ulash SBSh-250 MNA-32 burg'ulash qurilmalari bilan amalga oshiriladi.
Quduqlar diametri 244,5 mm bo'lgan sharoshkali dolotalar bilan burg'ulanadi.
Uskuna quruq va sug'orilgan, monolit va singan jinslarda quduqlarni burg'ulashi mumkin.
Quruq jinslarni burg'ilashda quduqqa havo-suv aralashmasini yetkazib berish orqali nam changni bostirish majburiy bo'lib, chang namlanadi va atmosfera ifloslanmaydi.
Burg'ulash vositasi - uzunligi 8 m, diametri 203 mm 4 ta shtangadan iborat.
Ustki qatlam jinslari va rudalar keng oʻlchovli elektrlashtirilgan temir yoʻl transportida tashiladi.
Yuqori gorizontlardan (760 m va undan yuqori) ustki qatlamni ag’darmalarga va rudalarni qayta yuklash punktlariga tashish avtomobil transporti orqali amalga oshiriladi.
Karyer bortining shimoli-sharqida 1-sonli tog' jinslarini qabul qilish uchun ishlab chiqarish uchastkasi mavjud bo'lib, unda to'rtta ag’darmali temir yo'l tupigi bor, ulardan uchtasi +740 m belgisida joylashgan, to'rtinchi tupik. 770 m belgisidan 30 m balandroqdir.
Sariq cho'qqi karyeri
"Qalmoqqir" kon boshqarmasi tarkibiga Olmaliq shahridan janubi-sharqda, Qurama tizmasining shimoliy yonbag'rida joylashgan Sauqbuloq ruda koni maydonida joylashgan Sariq-Cho’qqi karyeri ham kiradi. Kon 1932-yilda Batalov A.B. tomonidan A.V.Korolev rahbarligida kupremetrik tadqiqot davomida ochilgan.
Hozirda Sariq-Cho’qqi koni karyer tomonidan qazib olinmoqda.
Sariq-Cho’qqi mis-molibden koni Sauq-Buloq daryosining oʻrta oqimida 1040-1580 m balandlikda joylashgan. Maydon Olmaliq shahri bilan 26 km uzunlikdagi asfalt yo‘l bilan bog‘langan. “Izvestkovaya” stansiyasi Oxangaron-Svintsovaya temir yo'lida joylashgan bo'lib, karerdan 14 km uzoqlikda joylashgan.
Iqtisodiy nuqtai nazardan, Sariq-Cho’qqi koni qulay sharoitda joylashgan. U yaxshi rivojlangan Olmaliq togʻ-kon viloyatida joylashgan boʻlib, bu yerda qoʻrgʻoshin-rux va mis qazib olish, qayta ishlash va metallurgiya korxonalari bazasi mavjud.
Sariq-Cho’qqi koni 1974-yil may oyida ishga tushirilgan. 1981-yil may oyida SSSR Davlat zahiralari qo'mitasi 08.05.1981+yildagi 1582-sonli bayonnoma bilan yangi shartlarni tasdiqladi.
Ruda konining maydoni shimoli-g'arbdan Miskon yorig'i, shimoli-sharqdan Urgaz daryosi va janubdan Qurama tizmasining o'qi bilan cheklangan.
Sovuq-Buloq ruda koni hududining relyefi qo'pol xususiyatga ega bo'lib, bu yerda mutlaq belgilar 700 dan 1000 m gacha, janubiy qismida esa 900 dan 2000 m gacha.
Sariq-Cho’qqi karyerini elektr ta'minoti 35/6 GPP dan 2500 kVA quvvatga ega ikkita transformatordan to'rtta oziqlantiruvchi liniyalar orqali amalga oshiriladi. Elektr ta'minoti sxemasi birlashtirilgan: A-35 simidan yasalgan 6 kV statsionar elektr uzatish liniyalari ekskavatorlar va burg’ulash dastgohlariga boradi, so'ngra ish gorizontlarida statsionar elektr uzatish liniyalari A-35 sim bilan yog'och yoki beton tayanchlarda amalga oshiriladigan mobil elektr uzatish liniyalariga aylanadi. Ko’chiriluvchan elektr uzatish liniyalari YAKNO-10U1 tipidagi qayta ulash punktlariga (11 dona miqdorida) ulanadi va KGE tipidagi kabel orqali ekskavatorlarga ulanadi.
Ichki va tashqi chizilgan shakllar
Ichki va tashqi chizilgan shakllar (elementar matematikada) — bir shaklning ichiga yoki tashqarisiga chizilgan shakllar (rasmga q.). Bir shaklning hamma uchlari ikkinchi shakl ichida yotsa, birinchi shakl ikkinchisiga nisbatan ichki chizilgan, ikkinchi shakl birinchisiga nisbatan tashqi chizilgan deyiladi. Koʻpburchakka tashqi chizilgan aylana — uning hamma uchlaridan oʻtuvchi aylana, ichki chizilgan aylana esa uning tomonlariga urinuvchi aylana boʻladi. Uchi aylanada yotib, tomonlari u bilan kesishuvchi burchak ichki chizilgan burchak boʻladi. Bir nuqtadan chiqib, aylanaga urinuvchi ikki toʻgʻri chiziqdan tashkil topgan burchak tashqi chizilgan burchak deyiladi. Uchburchakning bir tomoni va qolgan ikki tomoni davo-miga uringan aylana ichki-tashqi chizilgan aylana boʻladi. Ichki-tash-qi chizilgan aylana uchburchakning tashki sohasida joylashadi. Hamma yoqlaari biror sharga uringan koʻp yoklik sharga tashqi chizilgan, shar esa kupyok,likka ichki chizilgan deyiladi.
1977
Нобелевские премии
🇷🇺
Ichki geometriya
Ichki geometriya — geometriyaning egri sirt ustida bajariladigan turli oʻlchashlar bilan bogʻliq xossalar (sirtning ichki xossalari) oʻrganiladigan boʻlimi. Masalan, sirtni egish natijasida sirt ustidagi chizikning uzunligi oʻzgarmaydi, ammo uning egriligi oʻzgara boradi. Egri chiziq yoyining uzunligi, ikki chiziqning kesishgan nuqtasida hosil boʻlgan burchak, figura yuzi I. g.da asosiy tushunchalardir. Efi sirt ustidagi geodezik chiziqlar toʻgʻri chiziklar vazifasini bajaradi. Sirtlar I.g.si K. f. Gauss kiritgan birinchi kvadratik formaga muvofiq oʻrganiladi (qarang Differensial geometriya). Tekislik I. g.si planimetriya, sfera I. g.si esa sferik geometriya hisoblanadi.
Bramstedt
Bramstedt Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Cuxhaven tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 44,85 km2. 1885 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Bramstedtning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Đông Hồ (shoir)
thumb| Shoir Đông Hồ portreti Lâm Tấn Phác, Đông Hồ taxallusi bilan ijod qilgan (Đông Hồ, 1906 yil 10 mart — 1969 yil 25 mart) vyetnam lik shoir va jurnalistlardan biri hisoblanadi. U 1920-yillarda Saygondagi Đông Pháp Thời Bao gazetasida yozuvchi sifatida ishlagan. U shoira Mộng Tuyết bilan turmush qurgan.
Hesbécourt
Aholisi
65 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 18,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,6 km2. Dengiz sathidan 89 – 141 m balandlikda joylashgan.
Bedonia
Bedonia Italiyaning Emilia-Romagna mintaqasida joylashgan kommunadir. Parma provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 167 km2. 3810 nafar aholi istiqomat qiladi.
Ruzhdie
Ruzhdie — Albaniyaning janubi-gʻarbiy qismidagi Fier okrugidagi qishloq va sobiq munitsipalitet. 2015-yilda mahalliy hokimiyat islohotida u Patos munitsipalitetining boʻlinmasiga aylandi. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda aholi soni 2326 kishi edi. 2010-yil may oyida u Albaniyada saylovlarda ovozlarni qayta sanab chiqishda eng qaynoq nuqta sifatida mashhur boʻldi.
Gibson (Iowa)
Gibson AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Keokuk okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
61 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 336,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,18 km2. Shundan 0,18 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 273 m balandlikda joylashgan.
Bradfordwoods
Bradfordwoods AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Allegheny County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1086 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 2,3 km2. Shundan 2,3 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Juaye-Mondaye
Juaye-Mondaye Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Bayeux tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
623 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 38,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 16,2 km2.
Bolasari (Manas tumani)
Bolasari (Баласары) — Qirgʻiziston Respublikasining Talas viloyati Manas tumaniga qarasli qishloq. Pokrovka ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Salem (Indiana)
Salem AQShning Indiana shtatida joylashgan shahardir. Washington okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
6319 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Ichki dengizlar
Ichki dengizlar - quruklik ichkarisidagi va okean yoki yondosh dengiz bilan bir yoki bir necha boʻgʻozlar orqali tutashgan dengizlar. Ular quruklik taʼsirida boʻladi, ayrim dengizlarda yuza suvlari dare oqimi hisobiga chuchuk (mas, Boltiq dengizi, Qora dengiz, Azov dengizi), boshqa dengizlarda quruq iqlimning taʼsiri natijasida va bugʻlanish katta boʻlgan materik oqimining taʼsiri kam boʻlgani uchun yuza suvining shoʻrligi yuqori (mas, Qizil dengiz, Oʻrta dengiz). I.d. da yuza suvlarining siklonal dirkulyasiyasi yopiq. Gidrologik rejimining xususi-yatiga koʻra, oʻrta dengizlar va chala yopiq dengizlarga boʻlinadi.
Noáin
Noáin Ispaniyaning Navarra mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Navarra provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 48,24 km2. Aholisi — 7119 kishi (2010).
Brinon-sur-Sauldre
Geografiyasi
Maydoni — 110,7 km2.
NGC 4819
NGC 4819 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi SBa tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1785-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Yust
Yust —Nurobod tumani Izzatullo Halimov QFYga qarashli qishloq hisoblanadi. Mahalla markazidan tuman markazigacha 15 km, tuman markazidan 10 kmni tashkil etadi. Aholisi 834 kishi (2017), tojiklar.
•	Tojikistonning maʼmuriy boʻlinishi — D.: SIEMT, 2017. — 580 s. — ISBN 978-99947-33-68-2
BMB (futzal klubi)
BMB — Toshkent shahrining futzal klubi. „BMB Trade Group“ investitsion konsalting kompaniyasi tomonidan 2021-yilda tashkil etilgan.
Joriy tarkibi
2023-yil 30-yanvar holatiga
Mol (maʼnolari)
Mol:
Boʻgʻjoma
Boʻgʻjoma — toʻrtburchak, murabba shaklidagi roʻzgʻor buyumi; koʻrpatoʻshak, kiyim-kechaklarni sakdashda va tashishda ishlatiladigan bir en mato. Kashta tikib, gul bosib bezatiladi, shuningdek toza jundan rangbarang bezakli qilib toʻqiladi. Koʻchmanchi va yarim koʻchmanchi xalqlarda keng tarqalgan.
Tutmaç
Manbalar
[
Molukka orollari
Molukka orollari - Malay arxipelagining sharqiy qismidagi orollar guruhi. Indoneziya hududi. Sulavesi va Yangi Gvineya o.lari oraligʻida. Maydoni 83,7 ming km². Shim.dan janub va jan.sharqqa 1300 km maso-faga choʻzilgan. Yirik orollari: Xalmaxera, Seram, Buru. Yer yuzasi togʻlik, eng baland joyi — 3019 m, Binaya togʻi (Seram o.da). Tez-tez zilzila boʻlib turadi. Vulkan koʻp. Iklimi ekvatorial, jan.da subekvatorial iqlim. Sohillarida temperatura 25—27°. Yillik yogʻin 800– 2000 mm, togʻlarda 4000 mm gacha. Molukka orollarining 80% dan ortiq hududi doim yashil va barg toʻkuvchi tropik oʻrmonlar bilan band. Pasttekisliklarda butazorlar uchraydi. Orol faunasi Sharqiy Osiyo va Avstraliyaga xos xayvon turlaridan iborat. Sholi, makkajoʻxori, ziravorlar ekiladi. Kokos palmasi planta-siyalari bor. Bosh shahri va porti — Ambon (Ambon o.da).
Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi
Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi — Oʻzbekiston Respublikasida chiqarilgan 14 jildli universal milliy ensiklopediya. Ensiklopediya kirill yozuvida yozilgan. OʻzME Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti tomonidan nashr etilgan. OʻzME dagi aksar maqolalar Sovet davrida chop etilgan 14 jildli Oʻzbek sovet ensiklopediyasidan olingan.
Ensiklopediyaning barcha 12 jildi 2000—2006-yillarda nashr qilingan. OʻzMEda Oʻzbekiston Respublikasi haqidagi materiallar bilan birgalikda umumbashariy maʼlumotlar ham berilgan. OʻzMEning 1-11-jildlarida umumiy hajmi 1600 nashriyot-hisob tabogʻini tashkil etgan qaryib 50 ming maqola berilgan. OʻzME har bir jildida 800-1200 atrofida rangli va oq-qora suratlar, xaritalar oʻrin olgan. Ensiklopediyani tayyorlashda besh mingga yaqin muallif va taqrizchilar qatnashgan. OʻzMEning 12-jildi maqolalari faqat Oʻzbekistonga tegishlidir.
Tarixi
Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti tomonidan nashr etilgan. 1996-yil 4-sentabrda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi „Oʻzbekiston Respublikasi Qomusini nashr etish toʻgʻrisida“ qaror qabul qilgan. Shu qaror asosida universal ensiklopediyaning soha soʻzliklarini tuzishga kirishib, mezonlar ishlab chiqilgan.
Vazirlar Mahkamasining 1997-yil 20-martda „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyotini tashkil etish toʻgʻrisida“ 154-qarori qabul qilingach, bu ishni amalga oshirishga kirishilgan. Qarorda 12 jildli universal OʻzMEning ilmiy-nazariy va gʻoyaviy-siyosiy yoʻnalishi belgilab berilgan. Shu qaror asosida Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti tuzilgan.
Qamrovi
OʻzMEda Oʻzbekiston Respublikasi haqidagi materiallar bilan birgalikda umumbashariy maʼlumotlar ham berilgan. Ensiklopediyadagi maqolalarning 60 foizi ijtimoiy, qolgan 40 foizi esa tabiiy fanlar boʻyichadir. OʻzMEda koʻpgina zamonlar va xalqlarga mansub mashhur shaxslar, kashfiyotchilar, sayyohlar, fan, texnika, adabiyot va sanʼat namoyondalari, taniqli davlat va siyosat arboblari toʻgʻrisida maqolalar kirgan. Bu borada tegishli mezon ishlab chiqilgan.
Bosh tahrir hayʼati
OʻzMEning asosiy ilmiy tayanchi — Bosh tahrir hay’atidir. Uning roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1997-yil 20-martda „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyotini tashkil etish toʻgʻrisida“gi 154-qarori bilan tasdiqlangan. Bundan tashqari fan sohalari boʻyicha 160 dan koʻproq kishini birlashtirgan 23 ta ilmiy-maslahat kengashi ham tuzilgan. Ularning roʻyxati har bir jild sarvaragʻi va uning orqasida berib borilgan. OʻzME 12 jildini tayyorlash jarayonida OʻzME Bosh tahrir hay’atining 20 martadan ziyod kengaytirilgan yigʻilishi boʻlib oʻtgan.
Jildlari
OʻzMEning 1-jildi 2000-yil 30-dekabrda nashrdan chiqdi. OʻzME 1-jildi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi oʻquvchilari“ga yoʻllagan tabrigi bilan boshlangan. Ensiklopediyaning umumalifbo harfidagi soʻnggi 11-jildining nashri 2005-yilda yakunlandi. Ensiklopediya hozirgi „Oʻzbekiston“ nashriyot-matbaa ijodiy uyida bosilgan.
Ensiklopediyani tayyorlashda besh mingga yaqin muallif va taqrizchilar qatnashgan. OʻzMEning 1-11-jildlarida umumiy hajmi 1600 nashriyot-hisob tabogʻini tashkil etgan qariyb 50 ming maqola berilgan. Buning 40 foizdan ziyodi (20 mingdan ortigʻi) Oʻzbekiston mavzusiga bagʻishlangan. Umumbashariy maqolalarning ham anchagina qismi Oʻzbekiston bilan uzviy bogʻliq holda yoritilgan.
OʻzME 1-11-jildlarida faqat adabiyot sohasidan 56,124 muallif tabogʻida 1538 ta maqola (12-jildda bu sohadan 10,3 muallif tabogʻidagi hajmda) maqola oʻrin olgan. Tilshunoslik sohasidan 22,162 muallif tabogʻi hajmida 538 ta maqola, madaniyat va sanʼat sohasidan 94,19 muallif tabogʻida 4000 dan ziyod maqola berilgan.
OʻzME har bir jildida 125-130 nashriyot-hisob tabogʻida material berilgan. Bundan tashqari 800-1200 atrofida bezaklar: rangli va oq-qora suratlar, xaritalar oʻrin olgan. Har bir jildni tayyorlashda 800 dan ziyod mualliflar, taqrizchilar qatnashgan.
OʻzMEning 12-jildi maqolalari faqat Oʻzbekiston haqidadir. 12-jildiga kiritilgan maqolalar, oldingi jildlardagi kabi alifbo tartibida emas, muayyan mavzu boʻyicha joylashtirilgan. Kitob shartli ravishda 17 boʻlimga boʻlingan. Har bir boʻlim oʻzining mohiyatidan kelib chiqib boblarga, ular esa bandlarga ajratilgan. Shu tarzda ensiklopediya boʻlimlaridan muayyan mavzuni ochib beradigan, bir tizimga solingan batafsil axborotlar berilgan. Bu jildda mamlakat tarixi mustaqillik yillarida qabul qilingan davrlashtirish asosida eng qadimgi davrlardan to hozirgi kungacha xronologik tarzda izchil yoritilgan. Ensiklopediya sahifalaridagi maqolalarda mamlakatning bugungi kundagi hayoti, oʻzbeklarning bunyodkorlik mehnati va yutuqlari haqida maʼlumot berilgan. Ushbu jildda tegishli maqolalarga monand 800 dan ziyod rangli, oq-qora surat, xarita va boshqa bezaklar bor.
Asosiy jildlar chop etib boʻlinganidan keyin 2006-yil ensiklopediyaga kiritilmay qolgan mavzular va nashr davrida roʻy bergan oʻzgarishlarni oʻz ichiga olgan qoʻshimcha jild chjop etildi:
"Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (OʻzME)ni nashr etish davrida (2000—2005) roʻy bergan ayrim oʻzgarishlar: Oʻzbekiston Qahramonlari, Oʻzbekiston Respublikasi fan arboblari, sanʼat arboblari, Oʻzbekiston Respublikasi xalq yozuvchilari, xalq shoirlari, xalq rassomlari, xalq ustalari, Oʻzbekiston Respublikasi xalq artistlari, xalq hofizlari, Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchilari, „Oʻzbekiston iftixori“ unvoniga sazovor boʻlgan mashhur sportchilar va boshqa shaxslar, shuningdek, maʼmuriy-hududiy birliklar, ayrim tushunchalar va shahri k. haqida qoʻshimcha maqolalar berildi. Mezon boʻyicha berilishi kerak boʻlgan, lekin muayyan sabablarga koʻra OʻzME jildlariga kirmay qolgan ayrim shaxslar, turli tushunchalar haqidagi maqolalar ham ushbu qismdan oʻrin oldi."
Qarshi olinishi
OʻzME nashrdan chiqa boshlaganidan keyin „Xalq soʻzi“, „Oʻzbekiston adabiyoti va sanʼati“, „Oʻzbekiston ovozi“, „Hurriyat“, „Toshkent haqiqati“, „Toshkent oqshomi“ va boshqa gazetalarda, „Tafakkur“, „Jahon adabiyoti“, „Saodat“ va boshqa jurnallarda taqrizchilar, axborot-reklama shaklidagi maqolalar, radio va televideniyeda eshittirish va koʻrsatuvlar berildi.
Oʻzbekkino kompaniyasi Oʻzbekiston Respublikasi ilmiy-ommabop va hujjatli filmlar ijodiy studiyasi 2006-yilda OʻzME haqida „Javohirlar xazinasi“ filmini yaratdi. 2006-yil 23-avgustda Alisher Navoiy nomidagi sanʼat saroyida ushbu film taqdimoti boʻlib oʻtdi.
OʻzMEning jildlari 2004- va 2005-yillarda MDH mamlakatlari orasida oʻtkazilgan „Kitob sanʼati“ koʻrgazmalarida namoyish qilingan. Bu koʻrgazmalarda OʻzME ikki marta maxsus diplom bilan taqdirlangan.
Nashriyot
Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasini Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti tayyorlagan. Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti soha ensiklopediyalari, izohli va koʻp tilli lugʻatlar, maʼlumotnomalar tayyorlaydi va nashr etadi. Dastlab Oʻzbekiston hukumatining „Oʻzbek sovet ensiklopediyasi Bosh redaksiyasini tashkil etish haqida“gi qarori (1968-yil 18-yanvar) bilan Toshkentda Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi tarikibida (Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutining 1965-yil tuzilgan ensiklopediya boʻlimi negizida) Oʻzbek sovet ensiklopediyasi Bosh redaksiyasi nomi bilan tashkil etilgan. 1990-yildan 1997-yilga qadar „Qomuslar Bosh tahririyati“ deb yuritilgan.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1997-yil 20-martdagi 154-sonli qarori bilan „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi“ Davlat ilmiy nashriyotiga aylantirilgan. Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 11-iyundagi qarori asosida nashriyotga Abdulla Qodiriy nomidagi Xalq merosi nashriyoti va Abu Ali ibn Sino nomidagi Tibbiyot nashriyoti qoʻshilishi munosabati bilan qayta tashkil etilgan. Nashriyotning asosiy faoliyati jamiyat hayotining barcha sohalari boʻyicha ensiklopedik nashrlar, lugʻatlar, maʼlumotnomalar, oʻzbeklarning tarixiy, madaniy merosi, qadriyatlari, tibbiyoti, sport va boshqa nashrlarga boʻlgan aholi ehtiyojini qondirishdan iborat.
Nashriyot ilmiy tahririyatlari huzurida fan sohalari boʻyicha ilmiy-maslahat kengashlari ham tuzilgan. Ularning aʼzolari Bosh tahrir hay’ati aʼzolari rahbarligida ishlaydi hamda muayyan sohaning soʻzligi va maqolalarini koʻrib chiqib tasdiqlaydi. 1971—1980-yillar mobaynida 14 jildli universal „Oʻzbek sovet ensiklopediyasi“ (OʻzSE, Beryniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofotiga sazovor boʻlgan, 1981) nashr etildi. Unda 40 mingdan ziyod maqola joylashgan. Mazmun-mundarijasi bilan sovet mafkurasiga xizmat qilgan.
OʻzME va OʻzSE
Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasidagi aksar maqolalar Oʻzbek sovet ensiklopediyasidan olingan. Koʻplab maqolalar OʻzSEdan OʻzMEga hech bir oʻzgartirishsiz olingan. Baʼzi hollarda olingan maqolalarga kichik oʻzgartirishlar kiritilgan. Masalan, qoʻshimchalar, qisqartmalar oʻzgartirilgan, iloji boʻlsa ruscha atamalar oʻzbekchaga oʻgirilgan, baʼzi hollarda OʻzME da OʻzSE dagiga qaraganda yangiroq maʼlumot berilgan. Masalan, Nigeriyadagi Aba shahri haqidagi va diod haqidagi maqolalarda shu kichik farqlarni kuzatish mumkin. Ammo, OʻzME va OʻzSE dagi maqolalar umuman olganda bir-biriga juda oʻxshash:
Kavimba
left|thumb| Kavimbaning yuqoridan koʻrinishi (2017) Kavimba — Botsvana shimoli-gʻarbiy tumanidagi qishloq. U 2001-yilgacha Chobe tumani tarkibida hisoblangan va uning sharqiy qismida joylashgan boʻlib, unda boshlangʻich maktab mavjud. Oʻrta maktabi yoʻq. 2001-yilgi aholini roʻyxatga olishda aholi soni 519 kishini tashkil etgan.
Berceto
Berceto Italiyaning Emilia-Romagna mintaqasida joylashgan kommunadir. Parma provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 131 km2. 2430 nafar aholi istiqomat qiladi.
Tamakawa (Fukushima)
right|thumb|270x270px| Tamakawa, yoʻl boʻyidagi stansiya Yaponiyaning Fukushima prefekturasida joylashgan qishloqdir. 1-mart, 2020-yil holatiga koʻra, qishloqda 2143 ta xonadonda 6497 nafar aholi istiqomat qiladi va aholi zichligi har kvadrat kilometrga 140 nafarni tashkil qiladi. Qishloqning umumiy maydoni 46,67 kvadrat kilometrni (18,02 mi²) tashkil etadi.
Geografiyasi
Tamakawa Fukushima prefekturasining janubi-markazida oʻrtacha 262 metr balandlikda joylashgan.
Demografiyasi
Yaponiya aholini roʻyhatga olish maʼlumotlariga koʻra, Tamakawa aholisi 1970-yildan beri nisbatan barqaror boʻlib qoldi.
Tarixi
Hozirgi Tamakawa hududi qadimgi Mutsu provinsiyasining bir qismi edi. Bu hudud asosan Edo davrida Tokugava syogunatining bevosita nazorati ostida boʻlgan Tenryo hududi edi. Meydzi restavratsiyasidan soʻng, Ivashiro viloyatining Nakadori mintaqasidagi Ishikava tumanining bir qismi sifatida tashkil etilgan. Izumi va Sugama qishloqlari 1889-yil 1-aprelda zamonaviy munitsipalitetlar tizimini yaratish bilan tashkil etilgan. Tamagava qishlogʻi 1955-yil 31-martda ikki qishloqning qoʻshilishi natijasida tashkil topgan.
Iqtisodiyoti
Tamakawa qishloq xoʻjaligi va ishlab chiqarishning aralash iqtisodiyotiga ega.
Taʼlim tizimi
Tamakawada qishloq hukumati tomonidan boshqariladigan ikkita davlat boshlangʻich maktabi va ikkita davlat oʻrta maktabi mavjud. Qishloqda oliy maktab yo‘q.
Temir yoʻllar
22x22pxSharqiy Yaponiya temir yoʻl kompaniyasi — Suigun liniyasi
Sanibal Orahovac
Faoliyati
Chernogoriya poytaxti Titogradda, hozirgi Podgoritsa shahrida tugʻilgan, u futbol oʻynashni mahalliy „Mladost Podgoritsa“ klubida boshlagan. Sanibal u yerda 1997-yilda asosiy jamoa aʼzosi boʻlgan va keyinchalik boshqa mahalliy, ammo 1999-yil ancha kuchli jamoalardan biri „Budućnost Podgorica“ klubga oʻtishdan oldin ikki mavsum davomida oʻynagan. U keyingi ikki mavsumda „Buduchnost“ klubida oʻynadi va 2001-yilda „Red Star Belgrad“ klubi tarkibiga oʻtdi va chet elga ketishdan oldin Serbiya klubida uch mavsum oʻtkazdi va 2004-yilning yozida Portugaliya ning „Vitoriya de Gimaras“ klubi bilan shartnoma imzoladi.
Lev Molchanov
Lev Aleksandrovich Molchanov (1878—1962) — tabiiy geograf, iqlimshunos, zoolog, koʻlshunos olim. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1943). Professor (1922), geogr. fanlari doktori (1938). 1907-18 yillarda Oʻrta Osiyo (Amudaryo, Pomir)da biologik, gidrologik va meteorologik kuzatuvlar olib borgan. 1921 —1938-yillarda Turkiston (Urta Osiyo) meteorologiya ilmiy tadqiqot institutida ishlagan va Oʻrta Osiyo universitetining professor 1938-yildan umrining oxirigacha Toshkent qishloq xoʻjaligi institutida meteorologiya va iqlimshunoslik kafedrasi mudiri. Ilmiy ishlari, asosan, Oʻrta Osiyo iqlimi, gidrologiyasi va umumiy tabiiy geogr.siga bagʻishlangan.
Sanibal Orahovac
Faoliyati
U 2004/2005-yilgi mavsumda „Vitoriya“ safida toʻp surdi va klub uchun bor-yoʻgʻi oltita ichki chempionat oʻyinida ishtirok etdi xolos. Sanibal 2005/2006-yilgi mavsumda Portugaliyada oʻynashni davom ettirdi va FC Penafiel jamoasi bilan shartnoma imzoladi va keyinchalik ichki ligada jami 19 ta oʻyin oʻtkazdi va ligada klub uchun bitta gol urdi. Penafiel oʻsha mavsumda Portugaliya birinchi divizionida eng yomon oʻrinni egallagan jamoa edi va 2006/2007-yilgi mavsumda ikkinchi divizion Liga de Honraga tushib ketdi.
Orahovac 2005/2006-yilgi mavsum oxirida Penafielni tark etdi va oʻsha paytdagi nemis jamoasi bilan ikki yillik shartnoma imzoladi. Bundesliga 2 jamoasi „Karlsruher SC“ klubi tarkibida 2006-yil 21-avgustda oʻz uyida Kayzerslautern FK jamoasiga qarshi kechgan oʻyinda oʻzining ligadagi debyutini oʻtkazdi. 2008-yil 31-yanvarda u Erzgebirge Aue klubiga oʻtdi. Bir necha oy oʻtgach, u „SV Wehen Wiesbaden“ga koʻchib oʻtdi. 2009-yil iyul oyida shartnomasi yakunlandi va 2009-yil 15-oktyabrda „FSV Frankfurt“ klubi bilan bir yillik shartnoma imzoladi. 2012-yilgi mavsumda Toshkent ning „Paxtakor“ jamoasida toʻp surdi
Molxona
Molxona — mol boqiladigan bino. Boqiladigan mol turi ga qarab qoʻylar uchun qoʻralar, qoʻtonlar, qoramollar uchun ogʻilxonalar, otlar uchun otxonalar quriladi. Ularning har biri oʻziga xos tuzilishga ega. Qoramollar M.da bog'lab va bogʻlamay boqiladi. Mollar 2 qator qilib bogʻlab boqiladigan M.da ogʻilxona bino boʻylab qator joylashtiriladi va 1,5 m li koʻndalang yoʻllar bilan seksiyalarga boʻlinadi, oʻrtadagi 1,5 m li yoʻldan yemxashak oxurlarga tarqatiladi, ikki chetdagi 1,2 m li yoʻllardan goʻng tashiladi. Toʻrt qatorli M.da ozuqa tarqatiladigan ikkita va goʻng chiqariladigan uchta yoʻl qilinadi. Olti qatorlisida ogʻilxonalar uchta qoʻsh qatorga joylashtirilib, ozuqa tarqatiladigan uchta yoʻl, goʻng chiqariladigan toʻrtta yoʻl boʻladi. M.dagi har bir ogʻilxonada mol bogʻlash uskunalari, oxur va sugʻorgich oʻrnatiladi. Ogʻilxonalarning kattaligi, mollarning mahsuldorligi va zotdorligiga qarab, eni 1—1,2 m, boʻyi 1,7–2 m qilinadi. M.da qoʻshimcha binolar: yem, toʻshama va asbob-uskunalar saqlanadigan xonalar, ventilyasiya kamerasi, xodimlar xonasi boʻladi. M. yaqiniga sut bloki quriladi, unda lab., sut quyiladigan, idish yuviladigan joylar, vakuumnasos, qozonxona va boshqa boʻladi.
Mollar bogʻlamay boqiladigan M. yopiq yoki uch tomoni oʻralgan yarim ochiq (ayvon koʻrinishida) boʻladi. Havo harorati —20° dan past boʻlmaydigan rayonlarda yarim ochiq M. quriladi. Bunday M. olib qoʻyiladigan toʻsiqlar bilan seksiyalarga boʻlinadi. Har qaysi seksiya 60 tagacha sigirga moʻljallanadi. Mexanizmlarda goʻng chiqarish, yem-xashak va toʻshama tashib kelish uchun seksiyalar oʻrtasidan oʻtadigan yoʻl qilinadi. M. maydoni uchun sutchilik xoʻjaliklarida har bir sigirga 4—5 m2, goʻsht yetishtiriladigan xoʻjaliklarda buzogʻi bilan sigirga 7 m2 hisobidan joy ajratiladi. M. yaqinida mollarni yayratish maydonchasi (har bir sigirga 7— 10 m2) boʻladi, bu yerga hamma mollar uchun umumiy oxurlar va sugʻorgichlar quriladi. M. yaqiniga sigir sogʻiladigan bino qurilib, sogʻish uskunalari oʻrnatiladi (Chorvachilik fermasi).
Roʻzimat Hamroqulov.
Scottsburg (Indiana)
Scottsburg AQShning Indiana shtatida joylashgan shahardir. Scott okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
6747 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 485,8 nafar kishi.
Qizariq
Qizariq — Oʻzbekiston Respublikasi Namangan viloyati Yangiqoʻrgʻon tumaniga qarashli qishloq.
Etimologiyasi
Rivoyatlarda keltirilishicha Qorapolvon Bobo ismli shaxs mazkur hududda istiqomat qilgan va 40 nafar yigit bilan qishloqqa buloqlardan suv olib kelishni yoʻlga qoʻygan. Ular birgalikda ariq qazishgan. Buvicha ismli qiz esa hasharchilarga taom tayyorlab bergan. Buvicha ketmon bilan ariqni kovlab boʻladi. Shundan soʻng, qishloqqa suv kirib keladi. Avvaliga ariq, keyinchalik qishloq shu qiz nomiga Qizariq deb atala boshlanadi.
Jurques
Jurques Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Vire tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
599 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 47,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 12,7 km2.
Mayskoy (Manas tumani)
Mayskoy (Майское) — Qirgʻiziston Respublikasining Talas viloyati Manas tumaniga qarasli qishloq. Mayskiy ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 3 984 kishi.
Klifford, Gʻarbiy Yorkshir
Klifford — Angliyaning Gʻarbiy Yorkshiridagi kichik qishloq. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda aholi soni 1,662 kishi edi. Qishloq 3 mi Veterbidan janubda joylashgan. Qadimgi binolarning aksariyati magniy ohaktoshidan qurilgan.
Etimologiya
Klifford nomi birinchi marta 1086-yilgi Domesday kitobida tasdiqlangan. U qadimgi inglizcha clif („jarlik, qirgʻoq“) va ford („ford“) soʻzlaridan kelib chiqqan boʻlib, „sohildagi ford yoki jar“ degan maʼnoni anglatadi. Bu ehtimol Boston kurortidagi Uorf daryosining oʻtish joyini nazarda tutgan boʻlsa kerak, u oʻsha paytda manor ichida edi.
Tarix
Domesday Book kitobiga koʻra, 1086 yilda Ligulf toʻrtta pullukli oltita karukatdan iborat boʻlgan manorni egallagan.
Oʻrta asrlarda Klifford Bramhamga qarashli aholi punkti boʻlgan va cherkov binosi yoki uy-joyi boʻlmagan. Uesliya ibodatxonasi 1838-yildan bir muncha vaqt oldin qurilgan va koʻp oʻtmay uchta cherkov qurilgan. Anglikan Avliyo Luqo cherkovi 1840-yilda qurilgan.
Klifford dastlab dehqon jamoasi edi, ammo 1831-yilda Old Mill Laneda Bramham Beck tomonidan boshqariladigan makkajoʻxori tegirmonlari zigʻir tegirmonlariga aylantirilib, patent iplari va poyabzal iplarini yasashdi. Tegirmonlar Grimston Brothers kompaniyasiga tegishli edi. Oʻzining eng yuqori choʻqqisida, biznesda 300 ga yaqin ishchi ishlagan, ularning baʼzilari irlandiyalik muhojirlar va ularning koʻplari qishloqdagi tosh terrasli kottejlarda yashagan.
Boshqaruv
Klifford Yorkshirning Gʻarbiy Riding shahridagi Barkston Ash vapentakesining yuqori qismidagi Bramhamning eski cherkovida joylashgan shaharcha edi. U 1866-yilda Klifton va Boston bilan alohida fuqarolik cherkoviga aylandi, u 1896-yilda Klifford va Boston Spa fuqarolik cherkovlariga boʻlingan.
Geografiya
Klifford qishloq qishlogʻi boʻlib, uning markazida tabiat qoʻriqxonasi joylashgan. Unda anʼanaviy magneziya ohaktoshli kottejlardan zamonaviy oilaviy uy-joylargacha boʻlgan binolar aralashmasi mavjud. Qoʻriqxona hududidagi barcha qurilishlar mahalliy ohaktoshdan foydalaniladi. Green Belt erlari qishloqni Bramham va Boston Spa- dan ajratib turadi. Qurilish uchun ohaktosh mahalliy joylardan qazib olinadi.
A1(M) avtomagistrali 1 mi gʻarbda joylashgan. Gʻarbiy Yorkshir yoʻlovchi tashish boshqarmasi tomonidan muvofiqlashtirilgan avtobus xizmatlari Tadcaster, Lids, Harrogate, Wetherby va Wakefieldga boradi.
Din
left|thumb| Avliyo Luqoning C of E cherkovi Kliffordda uchta cherkov mavjud. Qishloqning gʻarbiy uchidagi baland yerida Avliyo Luqoga bagʻishlangan Anglikan cherkovi gotika meʼmorchiligi uslubida qurilgan va 1842-yilda York arxiyepiskopi tomonidan muqaddas qilingan. Cherkov obuna orqali yigʻilgan1200 funt sterling turadi va joy Jorj Leyn-Foks tomonidan sovgʻa qilingan. Uesliyan metodistlari ibodatxona qurdilar, Rim katoliklari esa 1831-yilda qishloqda tashkil etilgan Grimstons zigʻir zavodida ishlash uchun kelgan irland ishchilari aholisiga xizmat qilish uchun Sent-Eduard King va Konfessor katolik cherkovini qurdilar. Grimston, Klifford va Vavasour oilalari cherkovni qurish xarajatlariga hissa qoʻshgan.
Jamoat uylari
Old Star — Samuel Smitning Old Pivo zavodiga tegishli va boshqariladigan tarixiy koʻp xonali pab. Albion qishloqning chekkasida joylashgan, Enterprise Inns kompaniyasidan ijaraga olingan.
Taʼlim
Klifford cherkovida uchta maktab, Bramham boshlangʻich maktabi, Sent-Jon karlar maktabi va Boston kurort maktabi mavjud.
Madaniyat
Qishloq zali kontsertlar va spektakllar uchun moʻljallangan kichik joy. Kliffordning birinchi pivo festivali 2010-yil iyun oyida boʻlib oʻtdi. Kliffordning ikkinchi chempion pivo festivali 2011-yil 2-iyulda boʻlib oʻtdi va mashhurligi tufayli uchinchi va toʻrtinchi marta (2012, 2013) boʻlib oʻtdi va har yili oʻtkaziladigan tadbirga aylandi.
Kliffordda oylik The Outlook jurnali mavjud boʻlib, u qoʻmita tomonidan har bir rezidentga bepul yetkazib beriladi.
Lochinko‘z (hawk-eye)
thumb|335x335px| Hawk-Eye kamera tizimi 2012-yil 20-oktabr, Moskva, Kreml kubogi tennis turnirida Hawk-Eye - kriket, tennis, gal futboli, badminton, otishma, regbi ittifoqi, futbol assotsiatsiyasi va voleybol kabi ko'plab sport turlarida to'pning traektoriyasini vizual kuzatish va uning statistik jihatdan katta ehtimollik bilan profilini ko'rsatish uchun ishlatiladigan kompyuter ko'rish tizimi. Traektoriya natijalarining ekrandagi tasviri Shot Spot deb ataladi.
Sony kompaniyasiga tegishli bo‘lgan Hawk-Eye tizimi Buyuk Britaniyada Pol Xokins tomonidan ishlab chiqilgan. Tizim dastlab 2000-yilda kriketda televizion maqsadlar uchun amalda qo‘llanilgan. Tizim odatda stadion tomining pastki qismida joylashgan, to‘pni turli burchaklardan kuzatib turadigan oltita (ba’zan etti) yuqori sifatli kameralar orqali ishlaydi. Keyin oltita kameradan olingan video uchburchakka bo‘linadi va birlashtirilib, to‘pning uch o‘lchamli harakatini tasvirda chiqaradi. Hawk-Eye xatoga yo'l qo'ymaydi, lekin 3,6 millimetrgacha aniq bo'lishi e'lon qilinadi va odatda sportda xolis ikkinchi fikr sifatida ishoniladi. Bu tennis, kriket va futbol assotsiatsiyasining boshqaruv organlari tomonidan sport turiga qarab har xil miqdordagi kameralar bilan qaror qabul qilish vositasi sifatida qabul qilingan. Hawk-Eye tennisda 2006-yildan beri Challenge tizimida va 2009-yildan beri kriketda Decision Review System uchun foydalaniladi. Tizim Premer-liganing 2013-14 yilgi mavsumida gol chizig'i texnologiyasi vositasi sifatida joriy qilingan. 2014-yil dekabr oyida hawk-eye tizimi 2015-16 Bundesliga mavsumi uchun ham qabul qilingan.
Operatsion usuli
Barcha Hawk-Eye tizimlari o'yin maydoni atrofida turli joylarda va burchaklarda joylashgan bir qator yuqori tezlikdagi videokameralar tomonidan taqdim etilgan vizual tasvirlar va vaqt ma'lumotlaridan foydalangan holda triangulyatsiya tamoyillariga asoslanadi. Tennis uchun 10 ta kamera ishlatiladi. Tizim kameralar va to'p kuzatuvchisidan olingan video tasmalarni tezlik bilan qayta ishlaydi. Ma'lumotlar bazasi o'yin maydonining oldindan belgilangan modelini o'z ichiga to‘playdi va o'yin qoidalari haqidagi ma'lumotlarni o'z ichiga oladi.
Har bir kameradan yuborilgan har bir kadrda tizim to'p tasviriga mos keladigan piksellar guruhini aniqlaydi. Keyin u har bir kadr uchun to'pning o'rnini bir vaqtning o'zida jismoniy jihatdan alohida kameralarning kamida ikkitasidagi o'rnini taqqoslab hisoblab chiqadi. Kadrlar ketma-ketligi to'p bosib o'tgan yo'lning rekordini yaratadi. Shuningdek, tizim to'pning kelajakdagi parvoz yo'lini va u allaqachon ma'lumotlar bazasida dasturlashtirilgan o'yin maydonining har qanday xususiyatlari bilan o'zaro aloqada bo'lishini "bashorat qiladi". Shuningdek, Hawk-Eye tizimi o'yin qoidalarining buzilishini hal qilish uchun ushbu o'zaro ta'sirlarni sharhlashi mumkin.
Hawk-Eye tizimi to'p yo'li va o'yin maydonining grafik tasvirini yaratadi, ya'ni olingan ma'lumot hakamlar, teletomoshabinlar yoki murabbiylar xodimlariga real vaqt rejimida taqdim etilishi mumkin.
Kuzatuv tizimi ma'lumotlar bazasi va arxivlash imkoniyatlari bilan birlashtirilgan, shuning uchun individual o'yinchilar, o'yinlar, to'pni taqqoslash va hokazolar haqidagi tendentsiyalar va statistikani olish va shuningdek, tahlil qilish ham mumkin.
Tarix
Hawk-Eye 2000-yilda Roke Manor Research Limited muhandislari tomonidan ishlab chiqilgan, keyinroq Angliyaning Romsey shahridagi Siemens sho'ba korxonasi tomonidan egalik qilinadi. Pol Xokins va Devid Sherri texnologiya uchun Buyuk Britaniya patentiga ariza berishdi, ammo keyinchalik bu talab qaytarib olindi. Barcha texnologiya va intellektual mulk Gempshir shtatining Vinchester shahrida joylashgan Hawk-Eye Innovations Ltd nomli alohida kompaniyaga aylantirilgan. Bu dastlab Roke Manor Research va Sunset + Vine o'rtasidagi qo'shma korxona sifatida tashkil etilgan. O'sha paytda Sunset + Vine, Hawk-Eye birinchi marta ishlatilgan Channel 4 televizion kriket dasturini ishlab chiqardi.
2006-yil 14-iyun kuni Wisden Group boshchiligidagi va Amerikaning boy oila va biznes sulolasining aʼzosi Mark Getti ham boʻlgan bir guruh investorlar kompaniyani 4,4 million funt sterlingga sotib olishgan. Sotib olish Visdenning kriketdagi ishtirokini kuchaytirish, tennis va boshqa xalqaro sport turlariga kirishiga imkon berish uchun mo'ljallangan edi, Hawk-Eye basketbol tizimini joriy qilish ustida ishlanmoqda. Hawk-Eye veb-saytiga ko'ra, tizim televizorda ko'rsatilganidan ko'ra ko'proq ma'lumot ishlab chiqaradi.
2010-yil sentabrida sotuvga qoʻyilgan, tizim 2011-yil mart oyida yapon elektron giganti Sony kompaniyasiga kompaniyani 15-20 million funt sterlingga baholagan shartnomada toʻliq obʼyekt sifatida sotilgan.
Kriket
Texnologiya birinchi marta Channel 4 tomonidan 2001-yil 21-mayda Angliya va Pokiston o'rtasidagi Lord's Cricket Groundda o'tkazilgan sinov o'yinida ishlatilgan. Tizim ko'pgina televizion tarmoqlar tomonidan parvoz paytida to'plarning traektoriyasini kuzatish uchun ishlatiladi. Uning kriket translyatsiyasida asosiy qo'llanilishi LBW qarorlarini tahlil qilishdir, bu erda to'pning ehtimoliy yo'lini hujumchining oyoqlari orqali oldinga proeksiyalash mumkin, u to'pga tegib ketganmi yoki yo'qmi aniqlanadi.
2008-2009-yilgi qish mavsumida ICC, agar jamoa darvozabon (LBW) qaroridan oldin oyog'iga rozi bo'lmasa, qarorlarni uchinchi hakamga topshirish uchun Hawk-Eye tizimidan foydalanilgan tavsiyanoma tizimini sinab ko'rdi. Dastlab uchinchi hakam to'pning zarba beruvchiga tegishigacha nima qilganini ko'rishga muvaffaq bo'ldi, ammo to'p hujumchiga tegib ketganidan keyin uning taxminiy parvoziga qaray olmadi. Uchinchi hakam endi to'pning prognoz qilingan yo'lini ham ko'ra oladi va Hawk-Eye hozirda xalqaro kriketda ruxsat etilgan, garchi uning aniqligiga shubhalar mavjud bo‘lsada.
Qachonki LBW qarori Hawk-Eye-ga yuborilganda, u uchta mezon bo'yicha baholashga yordam beradi:
Bouling tezligini real vaqt rejimida qamrab olganligi sababli, tizim chiziq va uzunlik yoki burilishma'lumotlari kabi boulingchi xatti-harakatlarining yetkazib berish shakllarini ko'rsatish uchun ishlatiladi. Oxirgi bosqich oxirida barcha oltita yetkazib berish ko'pincha bir vaqtning o'zida ko'rsatiladi, masalan, sekinroq yetkazib berishlar, bounserlar va oyoq kesuvchilar kabi. Boulingchining to'liq rekordi ham o'yin davomida ko'rsatilishi mumkin.
Tennis
thumb|300x300px| Hawk-Eye qarori Uimbldondagi katta ekranda ko'rsatilgan. Serena Uilyams 2004-yilgi AQSh ochiq chempionatida chorak finalda Jennifer Kapriatiga mag'lub bo'lganida, so'nggi setda uchta chiziq liniyalari Uilyamsga qarshi chiqadi va o'yin davomida Auto-Ref tizimi sinovdan o'tkaziladi. Liniyalar teskari bo'lmagan bo'lsa-da, kort hakami Mariana Alvesning to'g'ri chiziqlarning bir qoidasi bor edi, bu teleko'rsatuv yaxshi ekanligini ko'rsatdi. Ushbu xatolar, ayniqsa, Auto-Ref tizimi US Open tomonidan sinovdan o'tkazilayotgani va juda to'g'ri ekanligi ko'rsatilganligi sababli, liniya qo'ng'iroqlari yordami haqida muzokaralarga sabab bo'ldi.
2006-yil oxirida Hawk-Eye Nyu-York shahrida Xalqaro tennis federatsiyasi (ITF) tomonidan sinovdan o'tkazildi va professional foydalanish uchun topshirildi. Hawk-Eye xabar berishicha, Nyu-York sinovlarida ITF ning MacCAM ga o'xshash qurilmasi yuqori tezlikdagi kamerasi tomonidan o'lchangan 80 ta kadr ishtirok etgan. Avstraliyadagi tennis bo'yicha ko'rgazma turnirida tizimni dastlabki sinovdan o'tkazish paytida (mahalliy televidenieda ko'rilgan) tennis to'pi "Out" deb ko'rsatilgan, ammo unga qo'shilgan so'z "In" bo'lgan. Bu tennis to'pi grafik displeyda ellips emas, aylana shaklida ko'rsatilishidagi xatolik bilan izohlangan. Bu darhol tuzatilgan.
G'arbiy Avstraliyaning Pert shahrida 2006-yilgi Xopman kubogi birinchi elita darajadagi tennis turniri bo'lib, unda o'yinchilarga nuqtali chiziq liniyalariga e'tiroz bildirishlariga ruxsat berildi, keyinchalik ular Hawk-Eye texnologiyasidan foydalangan holda hakamlar tomonidan ko'rib chiqildi. U kompyuterlarga to'pning joylashuvi haqida ma'lumot beruvchi 10 ta kameradan foydalangan. Jamea Jekson Hawk-Eye tizimidan foydalangan dastlabki tennischi.
2006-yil mart oyida Florida shtatining Key Biskeyn shahridagi Nasdaq-100 Open musobaqasida Hawk-Eye birinchi marta tennis bo'yicha sayyohlik tadbirida rasmiy ravishda foydalanilgan. O'sha yilning oxirida US Open turniri o'yin davomida tizimdan foydalangan birinchi katta shlem turniriga aylandi, bu esa o'yinchilarga tizimdan foydalanish imkonini berdi.