cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lauriane Rougeau
Faoliyati
Rougeau Lac Sent-Luis Tigresda yoshligida oʻynagan. 2002-yilda Lakeshore Panthers bilan oʻynab, Atom AA Quebec Provincials musobaqasida oltin medalni qoʻlga kiritdi. Uch yil oʻtgach, 2005-yilda 18 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi milliy chempionatida Quebec bilan kumush medalni qoʻlga kiritdi.
2005-yilda Rougeau jamoasi bilan Quebec Atom AA chempionatida birinchi oʻrinni egallagan. Jamoasi 2005-yilda Jeux du Quebec musobaqasida ham birinchi oʻrinni egallagan.
2007-yilgi Kanada Qishki oʻyinlarida Rougeau Quebec bilan bronza medalini qoʻlga kiritdi. Oʻsha yili Quebecni 18 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi milliy chempionatida himoya qildi va kumush medal bilan taqdirlandi.
Ligue de hockey féminin collégial AA
2007-08-yillarda Rugyo Cheminots du Cégep St-Jérôme jamoasining 27-0 natijasi bilan Kollegial AA chempionligini qoʻlga kiritishiga hissa qoʻshdi. Keyingi yili Douson Blyuzga 31-1 rekordini va 2008-09-yillardagi Kollegial AA pley-offida ikkinchi oʻrinni egallashiga yordam berdi. Mavsum davomida Dawson himoyachilari orasida eng koʻp gol urgan oʻyinchi boʻlgan. Dawson 2009-yilda Vashingtonda boʻlib oʻtgan yoshlar oʻrtasidagi Xokkey Ligasi Challenge Kubogida ishtirok etdi va Rougeau jamoaga turnirda gʻalaba qozonishga yordam berdi.
Aida Kasymalieva
Shaxsiy Faoliyati
Qosimalieva oilali va hozirda bir qizi bor. Ular avval Dubayda yashab, ishlagan. 2011-yilda Qosimaliyeva Moskvada ishlayotgan boʻlib, oʻsha paytdagi besh yoshli qizini Bishkekdan bobosi va buvisi bilan birga olib kelishdagi qiyinchiliklar va boshidan kechirgan irqchilik haqida yozgan.
Lauriane Rougeau
CWHL
Rougeau 2006-07 NWHL mavsumida ikkinchi oʻrinni egallagan Montreal Axion aʼzosi edi. 2009-yilda Lauriane Monreal Starsga kurash olib bordi va Clarcson kubogidagi gʻalabaga erishishdi.
Aida Kasymalieva
Shaxsiy Faoliyati
Qosimaliyeva 2017-yilda Tomson Reuters fondi „Ayollar hukmronlik qilganda“ hujjatli filmida Keniya deputati Peris Tobiko va Boliviya meri Soledad Chapeton bilan birga suratga olingan uchta ayoldan biri.
Lauriane Rougeau
Kanada xokkeyi
Lauriane 2009-yilda Ravensburgdagi MLP kubogida kumush medalni, 2010- va 2011-yilgi MLP kubogida oltin medalni qoʻlga kiritdi. 2011-yil 3-oktabrda 2011-yilgi 4-millatlar kubogida ishtirok etadigan xokkeychi sifatida Kanada jamoasi kiritildi. 2012-yilgi IIHF ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida Rossiyaga qarshi oʻyinda Kanada 14:1 hisobida gʻalaba qozondi, Rougeau bitta gol va golli uzatmani qayd etdi.
Faoliyat statistikasi
Izoh: GP=ishtirok, G=gol, A=assist, Pts=ball, PIM=qoidabuzarlik
Özge Yağız
Özge Yağız (1997-yil 26-sentyabrda tugʻilgan) — turk aktrisasi.
Hayoti va faoliyati
Özge Yağiz 1997-yil 26-sentyabrda Istanbulda tugʻilgan U Boshkent universiteti Aloqa fanlari akademiyasida taʼlim olgan. Aktirisalik faoliyatini 2018-yilda Star TVda namoyish etilgan „Adını Sen Koʻy“ serialining 3-mavsumida kichik rol yaʼni Zeliha rolini oʻynash bilan boshlagan. 2019-yil fevral oyida u Kanal 7da Yemin serialida Reyhan obrazida suratga tushgan va bu uning birinchi bosh roli boʻlgan. Keyinchalik 2020-yilda u Star TVda namoyish etilgan „Sol Yanim“ filmida Serra rolini oʻynaydi. Unda Tolga Mendi, Cemre Baysel va Cansel Elcin kabi yulduzlar rol oʻynagan.
Ozge Yagiz 2021-yilda " Ichimizden biri " seriali ustida ishlashni boshlaydi, unda u Irlandiyalik nasroniy oilaning oʻgʻli Adamga oshiq boʻlgan Turk musulmon oilaning qizi Havva obrazida tasvirlanadi.
2022-yilda aktirisa Ay yapim tomonidan ishlab chiqarilgan „Baba“ serialida suratga tushgan..
Pust vsegda budet solnse
„Pust vsegda budet solnse“ (Пусть всегда будет солнце, yaʼni „Har doim boʻlsin quyosh“) (Solnechniy krug (ruscha: Solnechniy krug, yaʼni „Quyosh aylanasi“) deb ham nomlanadi) — rus bastakori Arkadiy Ostrovskiy shoir Lev Oshanin sheʼriga bastalagan bolalar qoʻshigʻi. Qoʻshiqni ilk bor 1962-yil „Radio-1“ butunittifoq radiokanalida efirga uzatilgan „S dobrim utrom!“ dasturida Mayya Kristalinskaya ijro etgan. Tamara Miansarova „Pust vsegda budet solnse“ qoʻshigʻini ijro etganidan keyin tarona yanada koʻproq tanilgan. Qoʻshiq Sovet Ittifoqi boʻylab pionerlar lagerlarida hamda maktab yigʻinlarida kuylangan.
Oshanin qoʻshiq matnini rassom Nikolay Charuxinning „Pust vsegda budet nebo! Pust vsegda budet solnse!“ deb yozilgan plakatidan ilhomlanib yozgan. Charuxin esa, oʻz navbatida, plakatni toʻrt yashar Kostya Barannikov yozgan toʻrt misra sheʼrdan ilhomlanib chizgan. Bu kichik sheʼr 1928-yil K. Spasskayaning „Rodnoy yazik i literatura v trudovoy shkole“ jurnalida eʼlon qilingan bolalar psixologiyasi haqidagi maqolasida keltirilgan boʻlgan. Misralar keyinchalik rus shoiri Korney Chukovskiyning „Ot dvux do pyati“ deb nomlangan sheʼriy toʻplamiga kiritilgan. Charuxin aynan shu kitobdan ilhomlanib plakatini chizgan.
1968-yil shved xonandasi Björn Ulvaeus oʻzining „Hootenanny Singers“ guruhi bilan „Pust vsegda budet solnse“ melodiyasi asosida ingliz tilida „Gabrielle“ qoʻshigʻini kuylagan. Mazkur versiya dengiz sayohati va ayriliq haqida boʻlib, Skandinaviya mamlakatlarida xitga aylangan. Qoʻshiq „Hootenanny Singers II“ albomiga kiritilgan. Unda „Gabrielle“ qoʻshigʻi mualliflari oʻlaroq Stig Rossner va Bengt Thomas koʻrsatilgan. „Hootenanny Singers“ guruhi taronani shved, nemis, fin, italyan, niderland tillarida ham kuylagan.
Qoʻshiqni Tom Botting inglizchaga, Ilse va Hans Naumilkat hamda Manfred Streubel nemischaga, Heljo Mänd estonchaga („Olgu jääv meile päike“), Gidi Koren esa ivritchaga („אלוהים שמור על אמא“) oʻgirgan. Shuningdek, qoʻshiq Finlandiyada pionerlar orasida „Paistaa aurinko aina“ nomi bilan tanilgan. Xonanda Raffi esa qoʻshiqni ingliz, ispan va fransuz tillarida kuylab, oʻzining „Letʼs Play“ albomiga kiritgan.
Rovathoʻjatepa
Rovathoʻjatepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: VIII—XV asrlar. Samarqand viloyatining Urgut tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Ravot Xoʻja” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Lucas Digne
Digne 2013-yilda Parij Sen-Jermenga oʻtgunga qadar faoliyatini „ Lill“da boshlagan. „Roma“ da bir mavsum ijarada oʻynagach, 2016-yilning iyulida „Barselona“ ga oʻtdi. Har ikki klubda muntazam oʻynamaganiga qaramay, u Parij va Barselonada oʻn ikkita sovrinni qoʻlga kiritdi. U 2018-yilning avgustida „Everton“ga qoʻshildi va 2022-yilning yanvarida „Aston Villa“ ga oʻtgunga qadar 113 ta oʻyinda maydonga tushdi.
Digne Fransiyaning 20 yoshgacha boʻlgan terma jamoasi bilan 2013-yilgi Jahon kubogida gʻolib chiqdi va 2014-yil mart oyida terma jamoadagi debyutini oʻtkazdi. U 2014-yilgi FIFA Jahon chempionati, UEFA Yevro-2016 (uning millati finalga chiqqan) va UEFA Yevro-2020da Fransiyani himoya qilgan.
Lill
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/14/Lucas_Digne_%28LOSC%29.JPG/170px-Lucas_Digne_%28LOSC%29.JPG|left|thumb| Digne 2012-yilda „Lill“da oʻynagan Sena va Marnaning Meaux shahrida tugʻilgan Digne oʻz rivojlanishini Lillda tugatdi va oʻzining birinchi professional shartnomasini 2010-yil 27-iyulda uch yilga imzoladi. 2011-12-yilgi mavsum oldidan Digne doimiy ravishda kattalar jamoasiga koʻtarildi va 3-raqamli futbolkani tayinladi. U professional debyutini 2011-yil 26-oktyabrda Kupe de la Liganing 1/8 finalida Sedan ustidan 6:1 hisobida gʻalaba qozongan.
Trebnitz (Burgenlandkreis)
Trebnitz  Germaniyaning Saksoniya-Anhalt yerida joylashgan kommunadir. Maydoni — 6,71 km2. 880 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Lucas Digne
Lill
2012-yilning yanvarida Digne shartnomasini 2016-yilgacha uzaytirdi 28-yanvar kuni u Liga 1dagi debyutini Nord Lil Metropol stadionida oʻtkazdi va „Sent-Etyen“ ustidan 3:0 hisobidagi gʻalabaning soʻnggi ikki daqiqasini oʻynadi. U ligada jami 16 oʻyin oʻtkazdi, chunki amaldagi chempionlar uchinchi boʻldi.
Trebnitz (Burgenlandkreis)
Hududi
Trebnitzning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Lucas Digne
Lill
Digne 2012-13-yilgi mavsumda muntazam ishtirok etgan. 2013-yilning 23-fevralida „Ajaccio“ga qarshi oʻyinda „Lill“ni 3:1 hisobida oldinga olib chiqib, uning uzatmasini Yoan Poulard qaytardi, u Matyo Chalmega nisbatan qoʻpollik ishlatgani uchun bir soatdan keyin maydondan chetlatildi. U oʻzining birinchi golini 7-aprelda, Lorient ustidan 5:0 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda penaltini kiritdi va ikki hafta oʻtgach, u yana bir gol qoʻshib, „Bastiya“da 2:1 hisobida gʻalaba qozondi.
Parij Sen-Jermen
2013-yilning 17-iyulida Digne Parij Sen-Jermen bilan 5 yillik shartnoma imzoladi, uning narxi taxminan 15 million yevroga teng. 3-avgust kuni u foydalanilmagan zaxiradan maydonga tushdi, chunki ular 2013-yilgi Chempionlar kubogida Gabonda Bordo ustidan 2:1 hisobida gʻalaba qozonishdi. U 13-sentyabrgacha xuddi shu raqibga qarshi oʻyinda (2:0) gʻalaba qozondi, chunki murabbiy Loran Blan UEFA Chempionlar Ligasi oldidan oʻz tarkibini almashtirdi. PSJ mavsumni liga va liga kubogi gʻoliblari bilan yakunladi, ammo Digne braziliyalik faxriy Maksvellni qoʻllab-quvvatlagan edi.
Digne 2014-yilgi Trophee des Champions musobaqasida toʻliq 90 daqiqa oʻynadi, unda PSJ Pekinda Guingamp ustidan 2:0 hisobida gʻalaba qozondi. Parijliklar 2014-15 yillarda barcha toʻrtta ichki sovrinni qoʻlga kiritdilar, Digne Fransiya Kubogi va Kupe de la Liga finalida foydalanilmagan zaxira oʻyinchisi bilan.
Roma (ijara)
2015-yil 26-avgust kuni Italiya A Seriyasining „ Roma „ klubi Digneni PSJdan 2,5 million yevro evaziga bir mavsumga ijaraga oldi, mavsum oxirida harakatni doimiy qilish imkoniyati bilan. U besh kundan soʻng debyutini oʻtkazdi va butun oʻyinni “Olimpiko“ stadionida chempionlik sohibi „Yuventus“ ga qarshi 2:1 hisobida gʻalaba qozondi. U raqibi Roberto Pereyrani kinoya bilan oʻpdi va tabloni tekshirishni maslahat berdi. Bu ishorani 2004-yil fevralida 4:0 hisobida gʻalaba qozongan „Roma“ sardori Franchesko Totti oʻsha raqib Igor Tudorga oʻxshatgan.
Digne 26-sentyabr kuni Karpi ustidan 5:1 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda " Jiallorossi „ safida oʻzining birinchi golini boshi bilan yaqin masofadan kiritib, avvalroq Kostas Manolasga klub hisobini ochishda yordam bergan edi . 12-fevral kuni oʻsha raqibga qarshi oʻyinda u jarohatdan qaytdi va 30 metrdan 3:1 hisobida gʻalaba qozondi va 17-aprelda „Atalanta“da 3:3 hisobida durang oʻynadi . Italiya poytaxti jamoasi A Seriyada uchinchi oʻrinni egalladi va Digne bu transfer doimiy boʻlishini istashini aytdi.
Hacıbekirler, Bayramiç
Hacibekirler — Çanakkale viloyatining Bayramiç tumaniga qarashli qishloq.
Lucas Digne
Barselona
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/Save_the_Dream_at_the_Match_of_Champions_%2831760339442%29_%28cropped%29.jpg/100px-Save_the_Dream_at_the_Match_of_Champions_%2831760339442%29_%28cropped%29.jpg|right|thumb|146x146px| Digne 2016-yilda [[FC Barcelona|“Barselona" ga oʻtadi]] 2016-yilning 13-iyulida Digne 5 yillik shartnoma asosida Ispaniya La Ligasining „ Barselona“ klubiga oʻtdi. Toʻlov 16,5 million yevro edi (£13,8 million), 20,5 million yevrogacha oshirish imkoniyati bilan (£17,1 million), individual va jamoaviy natijalarga koʻra . 2016-yilning 14-avgustida Digne Ispaniya Superkubogi-2016 birinchi oʻyinida „Sevilya“ ga qarshi oʻyinda 0:2 hisobida gʻalaba qozongan „Barselona“ safida ilk bor vatandoshi Jeremi Matyoning 27-daqiqasida oʻrinbosar sifatida maydonga tushdi.
U „Kamp Nou“ dagi birinchi mavsumida jami 26 ta oʻyin oʻtkazdi va 2016-yil 21-dekabrda Ispaniya Kubogining soʻnggi 32-turida Segunda B klubi „Erkules“ ustidan 7:0 (8:1) hisobida gʻalaba qozongan holda bitta gol urdi. 2017-yilning 27-mayida Digne finalda foydalanilmagan, „Alaves“ ustidan 3:1 hisobida gʻalaba qozongan holda „Barselona“ ushbu kubokni qoʻlga kiritdi.
Hacıbekirler, Bayramiç
Tarixi
Qishloq 1928-yilda Hacıbekirler nomini olgan.
Lucas Digne
Barselona
Digne 2017-18 mavsumida 20 marta oʻynadi, chunki „Barselona“ yangi bosh murabbiy Ernesto Valverde qoʻl ostida liga va kubok dublini qoʻlga kiritdi. 2017-yilning 18-oktyabrida u Chempionlar ligasi guruh bosqichida „Olimpiakos“ ga qarshi oʻyinda (3:1) Lionel Messining golli uzatmasidan gol urdi.
Hacıbekirler, Bayramiç
Geografiyasi
Qishloq Çanakkale shahar markazidan 92 km uzoqlikda joylashgan.
Lucas Digne
Everton
Digne Angliyaning „Everton“ klubiga 2018-yilning 1-avgustida 5 yillik shartnoma evaziga 18 million funt sterlingga kelib qoʻshildi. U oʻn kundan soʻng debyutini oʻtkazdi va „ Vulverxempton Uonderers“ da 2:2 hisobidagi durangning soʻnggi toʻrt daqiqasida dubl muallifi va debyutanti Richarlisonni almashtirdi. 29-avgust kuni ilk bor EFL kubogida Roterxem Yunaytedga qarshi oʻyinda (3:1) u Dominik Kalvert-Lyuinning goliga assistentlik qildi. Digne toʻrt kundan soʻng „Haddersfild Taun“ga qarshi uy oʻyinida „Everton“ uchun Premer-ligadagi ilk startini oʻtkazdi va 1:1 hisobidagi durangda Kalvert-Lyuinning boshi bilan tenglashtirgan goliga assistentlik qildi.
Oktabr oyining boshiga kelib Digne faxriy Leyton Beynsni ortda qoldirib, „Everton“ning birinchi chap qanot himoyachisiga aylandi. U klubdagi ilk golini 10-dekabr kuni, „Uotford“ga qarshi oʻyin soʻnggida qoʻshib berilgan vaqtning oltinchi daqiqasida jarima zarbasini amalga oshirib, 2:2 hisobidagi durangga erishdi. Oʻn olti kundan soʻng u „Byornli“da 5:1 hisobida gʻalaba qozonib, jarima zarbasi va 30 metrli zarba bilan ikki marta gol urdi. 2019-yilning 29-yanvarida u „Xaddersfild“da 1:0 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda Adama Diaxabiga qoʻpollik bilan gol urish imkoniyatidan mahrum boʻlgani uchun maydondan chetlatilgan edi. Dignening „Everton“dagi birinchi mavsumi individual sharaf bilan yakunlandi, chunki u tarafdorlar ovoziga koʻra klubning mavsumning eng yaxshi oʻyinchisi va yarim himoyachi Idrissa Gana Gueye bilan birga mavsumning eng yaxshi oʻyinchisi deb topildi, bu sovrin birinchi marta boʻlishishdi.
2020-yil 25-oktabr kuni Digne „Sautgempton“da Kayl Uoker-Pitersga nisbatan qoʻpollik ishlatgani uchun 2:0 hisobida magʻlub boʻlib, maydondan chetlatilgan edi. Hakam Kevin Frend buni „jiddiy qoʻpol oʻyin“ deb qayd etdi, bu uch oʻyinga diskvalifikaciya bilan jazolanadi, biroq apellyatsiya shikoyati boʻyicha taqiq bitta oʻyinga qisqartirildi.
2022-yilning yanvarida Digne „Everton“ bosh murabbiyi Rafael Benitesga endi klubda oʻynashni istamasligini va ketishni xohlashini aytdi.
Aston Villa
2022-yilning 13-yanvarida Aston Villa Digneni Evertondan 25 million funt sterling evaziga sotib olganini eʼlon qildi, uning shartnomasi 2026-yilgacha. U Aston Villadagi debyutini 2022-yilning 15-yanvarida, Premer-ligada „Manchester Yunayted“ bilan uyinda (2:2) oʻtkazdi.
Xalqaro martaba
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3d/Lucas_DIGNE.jpg/200px-Lucas_DIGNE.jpg|right|thumb|300x300px| 2012-yilda Fransiya U19s bilan Digne Digne fransuz yoshlar terma jamoasi edi va oʻz millatini U16, U17 va U18 darajalarida himoya qilgan. 2013-yilda Turkiyada boʻlib oʻtgan FIFA U-20 Jahon chempionatida u Fransiya chempionligini qoʻlga kiritgan har bir oʻyinda qatnashdi.
U birinchi marta 2014-yilning fevralida, 5-mart kuni Gollandiyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyini oldidan kattalar safiga chaqirilgandi. U oʻsha oʻyinda „Stad de Frans“da 2:0 hisobida gʻalaba qozongan Patris Evraning oʻrniga yarimta oʻyinda debyut qildi.
Iyun oyida bosh murabbiy Didye Desham Digneni 2014-yilda Braziliyada boʻlib oʻtadigan futbol boʻyicha jahon chempionatiga 17-raqamli futbolka kiygan Fransiya terma jamoasining 23 nafar aʼzosidan biri deb atagan edi. Uning chorak final ishtirokchilari uchun bitta oʻyini Ekvadorga qarshi guruhdagi uchinchi oʻyin boʻldi, unda u qoʻpollik ishlatib, Ekvador sardori Antonio Valensiyaga toʻgʻridan-toʻgʻri qizil kartochka olib keldi.
Digne UEFA Yevro-2016da oʻz uyida ikkinchi oʻrinni egallagan Fransiya terma jamoasi uchun tanlangan, ammo oʻynamagan. U 2018-yilda Rossiyada boʻlib oʻtadigan futbol boʻyicha jahon chempionatida ishtirok etish uchun tayyor holatga keltirildi.
UEFA Yevro −2020da Digne Lukas Ernandesning jarohati tufayli Portugaliya bilan 2:2 guruhdagi durang oʻyinda tanaffusda maydonga tushdi. Bir necha daqiqadan soʻng u ham son mushaklari jarohati tufayli maydonni tark etdi. Chap qanotdagi jarohatlar Deshamni Shveysariyaga qarshi soʻnggi 16-turda sinovdan oʻtmagan 3-5-2 sxemasidan foydalanishga majbur qildi, Fransiya esa uni yutqazdi.
Shaxsiy hayoti
2014-yil 27-dekabrda Digne oʻzining qiz doʻsti Tiziriga turmushga chiqdi, u ikkalasi ham oltinchi sinfga oʻxshash litseyda oʻqiyotganda tanishgan. Er-xotinning ikki farzandi bor, 2019-yil aprel oyida tugʻilgan Isahoet ismli oʻgʻli va 2021-yilda tugʻilgan qizi Inhaya Digne 2017-yil 17-avgust kuni terakt sodir boʻlganida Barselonada boʻlgan va jabrlanganlarga birinchi yordam koʻrsatgan.
Mukofotlar
Parij Sen-Jermen
Barselona
Fransiya U20
Fransiya
Individual
<references group="lower-alpha" responsive="" />
Val-et-Châtillon
Val-et-Châtillon Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Meurthe-et-Moselle departamenti Lunéville tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
714 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 38,0 nafar kishi.
Qoʻshtepa II
Qoʻshtepa II — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: I—IV asrlar. Andijon viloyatining Qoʻrgʻontepa tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Dardoq aholi punkti, “Qirlik” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Andijon viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Pireney togʻlari
Pireney togʻlari - Yevropaning jan.-gʻarbidagi togʻ sistemasi. Ispaniya, Fransiya va Andorra hududlarida. Tabiiy sharoitlariga qarab Pireney togʻlari Gʻarbiy, Markaziy va Sharqiy qismlarga boʻlinadi. Biskay qoʻltigʻidan Oʻrta dengizgacha 450 km ga choʻzilgan, eni 20–110 km, aksari qismining balandligi 2500–3200 m, eng baland joyi 3404 m (Aneto choʻqkisi). Pireney togʻlari orqali Fransiya va Is-paniyaning davlat chegaralari oʻtgan.
Alp burmalanishi davrida Pireney togʻlarining gersin davrida vujudga kelgan negizi ancha koʻtarilgan. Oʻq zonasi yaxlit boʻlib, suvayirgʻich qismi ham boshdan oxirigacha uzluksiz davom etgan. Dovonlari 1500–2000 m balandlikda. Shimoliy yon bagʻri tik, jan. esa qiya. Pireney togʻlarining pleystotsen davrida muzlanishga uchragan eng baland oʻrta qismi, asosan, kristalli va metamorfik jinslardan tuzilgan boʻlib, alp relyef shakllariga ega. Togʻ tepalaridagi muzliklarning umumiy maydoni 40 km². Foydali qazilmalardan temir va marganets ru-dalari, qoʻngʻir kumir, boksit, kobalt, rux, vismut konlari, mineral suvli buloklar bor. Kurort kup. Ikli-mi Pireney togʻlarining koʻp qismida moʻʼtadil sernam, jan.-sharqida subtropik iqlim. Yanv.ning oʻrtacha temperaturasi togʻ etaklarida 4—8°, togʻ tepalarida —8°dan —10° gacha, iyulniki shu joylarda 18—24° va 5—6°. Yillik yogʻin shim. yon bagʻirlarida 500– 750 mm. Pireney togʻlarining koʻp kismida yogʻin yil davomida yogʻadi. Yirik daryolari: Ebro, Adur va Garonna. Daryolari yil davomida sersuv, chuqur vodiylar orqali oqadi va gidroenergiya resurelariga boy. Karst relyefli yerlarda yer osti koʻllari va ayrim qismlari yer ostida oquvchi daryolar uchraydi. Togʻ yon bagʻirlarida keng bargli va igna bargli urmonlar bor. 1800–2100 m dan yukrrisi subalp va alp oʻtloklari. Janubiy va sharkiy yon bagʻrida oʻrmon bilan birga makvis va gariga chakalakzorlari ham uchraydi. Tuprogʻi koʻp joylarda jigar-rang va qoʻngʻir oʻrmon tuproklar. Tabiiy landshaft va noyob hayvonlarni saqlash maqsadida milliy bogʻ va qoʻriqxonalar tashkil qilingan. Alpinizm, turizm rivoj topgan, qishki sport oʻyinlari oʻtkaziladi.
Treseburg
Hududi
Treseburgning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Temi Fagbenle
Tèmítọ́pẹ́ Títílọlá Olúwatóbilọ́ba Fagbenle — Chukurova Basketbol jamoasining britaniyalik ayol basketbolchisi. U 2012-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida Buyuk Britaniya terma jamoasiga sardor etib saylangan.
Shaxsiy hayoti
Fagbenle 1992-yil 8-sentyabrda Merilend shtatining Baltimor shahrida nigeriyalik oilada tugʻilgan va oʻn bir aka-uka, jumladan, aktyor OT Fagbenle, kino produseri Luti Fagbenle va video produser Oladapo „Daps“ Fagbenle oila aʼzolari hisoblanadi. U 2 yoshida oilasi Londonga, Buyuk Britaniyaga koʻchib oʻtdi va u Haringey Angels klubida basketbol oʻynay boshladi. Oʻn besh yoshida u Nyu-Jersidagi Bler akademiyasida oʻqish uchun AQShga qaytib keldi. U NCAA basketbolining soʻnggi yili uchun Southern California universitetiga oʻtishdan oldin Harvard universitetida oʻqigan.
Basketbol jamoalardagi faoliyati
Blar akademiyasida ishlagan vaqtida Fagbenle McDonaldʼs All American High School jamoasiga ovoz berishdi. U 16 yoshgacha, 18 yoshgacha va 20 yoshgacha boʻlgan toifalarda Buyuk Britaniyani himoya qilgan va 2011-yilda Serbiyada boʻlib oʻtgan 20 yoshgacha boʻlgan FIBA Evropa chempionatida oʻynagan.
U 2012-yilda Londonda boʻlib oʻtgan yozgi Olimpiada oʻyinlarida ayollar oʻrtasidagi basketbol turnirida Britaniya terma jamoasiga kiritilgan, chunki u 20 yoshgacha boʻlgan yoshlardan kattalar safiga kirar edi. U har bir oʻyinda 19,2 daqiqada oʻrtacha 4,8 ochko, 4 ta ribaund, 1 ta assist, 1,2 blok va 1 ta toʻp oʻtkazib yubordi. GB 0:5 hisobida gʻalaba qozondi va oʻz guruhidan chiqa olmadi.
Uning Olimpiada oʻyinlariga tanlovi 12 oylik vaqtdan soʻng, u Harvard Crimson ayollar basketbol jamoasida oʻynay olmaganidan keyin sodir boʻldi, chunki Milliy kollej atletika assotsiatsiyasi (NCAA) uni nomuvofiq deb eʼlon qildi. Fagbenle Buyuk Britaniyadagi maktabda oʻqiyotganda umumiy oʻrta taʼlim sertifikati (GCSE) imtihonini topshirdi va NCAA qoidalari sportchidan imtihon topshirgandan keyin ikki yil ichida kollejga kirishni talab qiladi; Fagbenle oʻrta maktabni tugatish uchun qoʻshimcha yil talab qildi, chunki u Qoʻshma Shtatlarga koʻchib oʻtganidan keyin bir yil oʻqishni takrorlagan edi.
Harvard va Southern California jamoalaridagi faoliyat statistikasi
Manba
Chili qalampiri
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/95/Achill.jpg/290px-Achill.jpg|thumb| Yosh chili oʻsimliklari Chili qalampiri (shuningdek, chile, qalampiri, chilli qalampiri yoki chilli ) achchiq ta'mi uchun yetishtiriladigan ituzumdoshlar oilasiga mansub Capsicum turkumidagi oʻsimliklarning reza mevali navlari. Chili qalampiri koʻplab oshxonalarda taomlarga „achchiq“ taʼm berish uchun ziravor sifatida ishlatiladi. Kapsaitsin va kapsaitsinoidlar deb nomlanuvchi birikmalar chili qalampirini iste'mol qilganda yoki topikal ravishda qoʻllanganda ularga intensivligini beruvchi moddalardir. Qalampirning boshqa navlariga bolgar qalampiri kiradi. Chili qalampiri (turli darajada) oʻtkir yoki „achchiq“ ta'mga ega, bolgar qalampiri esa odatda ovqatga qoʻshimcha shirinlik va mazali ta'm berish uchun qo'llanadi.
Chili qalampiri Markaziy yoki Janubiy Amerikada paydo boʻlgan deb taxmin qilinadi. Birinchi marta Meksikada yetishtirilgan. Kolumbiya almashinuvidan soʻng, butun dunyo boʻylab chili qalampirining koʻplab navlari tarqaldi, ular ham oziq-ovqat, ham anʼanaviy tibbiyot uchun ishlatiladi.
Shimoliy Amerika va Yevropada yetishtiriladigan navlarning barchasi Capsicum annuum navidan kelib chiqqan. Odatda mevalari oq, sariq, qizil yoki binafsha ranggacha boʻladi. 2019-yilda dunyoda xom yashil chili qalampiri ishlab chiqarish 38 million tonnani tashkil etdi. Butun dunyo boʻylab ishlab chiqarilgan qalambirning teng yarmi Xitoyda yetishtiriladi.
Kelib chiqishi
Capsicum oʻsimliklari zamonaviy Boliviyada paydo boʻlgan va miloddan avvalgi 7500 yildan beri taomlarning bir qismi boʻlib kelgan. Ular Amerikada yetishtirilgsn eng qadimgi ekinlardan biri hisoblanadi. Chili qalampirini yetishtirishning kelib chiqishi taxminan 6000 yil oldin sharqiy-markaziy Meksikada boshlangan, 2014-yilda Nyu-York botanika bogʻi matbuoti tomonidan olib borilgan tadqiqotlarga koʻra, chili oʻsimliklari birinchi marta Amerikaning turli joylarida mustaqil ravishda yetishtirilgan. Ular Meksika, Markaziy Amerika va Janubiy Amerikaning baʼzi qismlarida yetishtirilgan oʻzini changlatuvchi ekinlardan biri boʻlgan.
Peruda Capsicum turkumi xilma-xilligi eng koʻp, chunki bu joy diversifikatsiya markazi boʻlib, u yerda barcha navlar Kolumbgacha boʻlgan davrga qadar oʻstirilgan va isteʼmol qilingan. Yovvoyi Capsicum qalampirining eng katta xilma-xilligi Boliviyada uchraydi. Boliviya isteʼmolchilari ikkita asosiy o'simlikni ajratib koʻrsatishadi: kichik yumaloq mevalarga ega turlar C.ulupicas, C. eximium, C. cardenasii, C. eshbaughii va C. caballeroi landraces va kichik choʻzilgan mevalarga ega turlar C.arivivis, C. baccatum var. baccatum va C. chacoense navlari.
Yevropaga tarqatish
Christopher Columbus va uning ekipaji Karib dengiziga yetib borganida, ular birinchi boʻlin capsikum bilan tanishgan yevropaliklar boʻlishgan. Ular oʻsimliklarni „qalampir“ deb atashdi, chunki ular Yevropada maʼlum boʻlgan Piper jinsining qora qalampiri kabi, boshqa ziravorlardan farqli oʻlaroq, achchiq, issiq taʼmga ega.
Osiyoga tarqalishi
Chili qalampiri oʻzining savdo qiymati va qora qalampirning achchiqligiga oʻxshashligi sababli portugaliyalik savdogarlar tomonidan Osiyoga olib kirilgan. Hindistonda portugallar tomonidan 16-asrning oxirlarida kiritilgan. 21-asr Osiyo oshxonasida chili qalampiri keng qoʻllanilmoqda.
Ishlab chiqarish
2020-yilda butun dunyo boʻylab 36 million tonna yashil chili qalampiri ishlab chiqarildi. Xitoy esa jami qalampirninf 46 % ni ishlab chiqardi.
Turlari va navlari
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/Thai_peppers.jpg/220px-Thai_peppers.jpg|thumb| Tailand qalampiri, xilma-xilligi boʻyicha [[Piri-piri|Afrika qush koʻziga oʻxshash, kattaligi uchun sezilarli kuchga ega.]] Chili qalampirining beshta xonaki turi mavjud. Capsicum annuum koʻplab keng tarqalgan navlarni oʻz ichiga oladi. Capsicum frutescens tarkibiga malagueta, tabasko, piri piri va malavi kambuzi navlari kiradi. Capsicum chinense, naga, habanero, datil va skotch bonneti kabi eng issiq qalampirni oʻz ichiga oladi. Capsicum pubescens Janubiy Amerika rokoto qalampirini oʻz ichiga oladi. Capsicum baccatum Janubiy Amerika aji qalampirini oʻz ichiga oladi.
Yashil va qizil bolgar qalampiri, masalan, C. annuumning bir xil navi, faqat pishmagan qalampir yashil boʻladi. Xuddi shu turlarda jalapeno, poblano (quritilganda ancho deb ataladi), Nyu-Meksiko, serrano va boshqa navlar mavjud.
Qalampirlar odatda uchta guruhga boʻlinadi: bolgar qalampiri, shirin qalampir va achchiq qalampir. Eng mashhur qalampir navlari ushbu toifalardan biriga tegishli boʻladi.
Intensivlik
Chili qalampiriga oʻtkirligini (achchiq issiqlik) beradigan moddalar kapsaitsin (8-metil- N -vanilil-6-nonenamid) va bir nechta tegishli kimyoviy moddalardir, ular birgalikda kapsaitsinoidlar deb ataladi. Kapsaitsin miqdori turlicha va oʻsayotgan sharoitga qarab oʻzgaradi. Suv taʼsiriga uchragan qalampir odatda katta mevalarni hosil qiladi. Habanero oʻsimligi stressga noqulay sharoitga tushib qolganda, masalan, suv miqdori kamayganda mevaning baʼzi qismlarida kapsaitsin kontsentratsiyasi oshadi.
Qalampirni sutemizuvchilar, masalan, odamlar isteʼmol qilganda, kapsaitsin ogʻiz va tomoqdagi ogʻriq retseptorlari bilan bogʻlanib, umurtqa pogʻonasi orqali miya sopi va talamusda ogʻriqni keltirib chiqaradi. Biroq, qushlar issiqni sezmaydilar va shuning uchun ular eng issiq qalampirni ham isteʼmol qilishlari mumkin. Chili qalampirining „issiqligi“ ning intensivligi odatda 1912-yilda amerikalik farmatsevt Uilbur Skovil tomonidan ixtiro qilingan Scoville issiqlik birliklarida (SHU) oʻlchanadi. Zamonaviy usul — chili qalampir navining kapsaitsinoid tarkibini toʻgʻridan-toʻgʻri oʻlchash uchun yuqori samarali suyuqlik xromatografiyasi (HPLC) yordamida SHU ning miqdoriy tahlilidir. Sof kapsaitsin xona haroratida hidrofobik, rangsiz, hidsiz va kristaldan mumsimon qattiq moddadir.
Bir tadqiqotga koʻra, kapsaitsin oʻsimlik tomonidan sutemizuvchilar yirtqichlari va mikroblardan, xususan, chili qalampirining ayrim turlariga hujum qiladigan hemipteran va fusarium qoʻziqorinidan himoya sifatida ishlab chiqariladi. Qalampirlar kapsaitsin miqdorini oʻsimlik urugʻlarida qoʻziqorin yirtqichlaridan kelib chiqqan zararga mutanosib ravishda oshiradi.
Oddiy qalampir
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Bhoot_Jolokia_%28_Ghost_Chili_pepper_%29.jpg/220px-Bhoot_Jolokia_%28_Ghost_Chili_pepper_%29.jpg|thumb| Qizil Bhut Jolokia va yashil qushlarning koʻzlari chili Koʻp ishlatiladigan qalampirda keng intensivlik mavjud:
Mashhur issiq qalampir
Dunyodagi eng issiq 8 ta qalampir (mamlakatlar boʻyicha): QAYD: Yulduzcha (*) bilan belgilangan SHU daʼvolari Ginnesning rekordlar kitobi tomonidan tasdiqlanmagan.
Ildar Xafizov
Biografiya
Ildar Xafizov 1988-yilda Toshkent shahrida tugʻilgan. 2007-yilda Osiyo chempionatining bronza medali sovrindori boʻlgan va shu yili oʻtkazilgan Jahon chempionatida 5-oʻrinni egallagan. 2008-yilda u Pekindagi Olimpiya oʻyinlarida ishtirok etdi, ammo u yerda u atigi 10-oʻrinni egalladi. 2009-yilgi jahon chempionatida esa 30-oʻrinni egallagan. 2011-yilda Ildar Osiyo chempionatining kumush medali sovrindori boʻldi, Jahon chempionatida yana 30-oʻrinni egalladi. 2017-yilda 59 kg vazn toifasida AQSh chempionligiga erishgan. 2017, 2019, 2022-yilgi Jahon chempionatlarida AQSH terma jamoasi sharafini himoya qilgan.
Chili qalampiri
Pazandachilikda foydalanish
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Chipotlestipicos.jpg/220px-Chipotlestipicos.jpg|thumb| Tutun bilan quritilgan chipotle Chili qalampir mevalari rezavorlardir. Ular koʻpincha sabzavot kabi tayyorlanadi va isteʼmol qilinadi. Butun mevalar quritilishi va keyin maydalanishi yoki ziravor sifatida ishlatiladigan chili kukuniga aylantirilishi mumkin. Chililarni saqlash muddatini uzaytirish uchun quritish mumkin. Chili qalampirini shoʻrlash, dukkaklarini moyga botirish yoki tuzlash orqali ham saqlash mumkin. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/70/Tinolang_Manok.jpg/170px-Tinolang_Manok.jpg|left|thumb| Labuyo chili barglari bilan Filippin tinola tovuq shoʻrva link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/00/Chilly_ap.JPG/220px-Chilly_ap.JPG|thumb| Hindistondagi bozorda chili link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/Shrimp.paste-Sambal.Belacan-01.jpg/220px-Shrimp.paste-Sambal.Belacan-01.jpg|thumb| Sambal — Indoneziya, Malayziya va [[Singapur oshxonasi|Singapur oshxonalarida chili pastasining nomi.]] link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/Thai_curry_paste_at_the_market_so_good_I_brought_some_home_%283195324838%29.jpg/220px-Thai_curry_paste_at_the_market_so_good_I_brought_some_home_%283195324838%29.jpg|thumb| Tailand kori pastalarida koʻp miqdorda chili mavjud Poblano kabi koʻplab yangi chililarning tashqi poʻstlogʻi qattiq boʻlib, pishirish paytida buzilmaydi.
Deyarli barcha boshqa Solanaceous ekinlarning barglarida toksinlar boʻlsa-da, chili qalampirida yoʻq. Bir oz achchiq va mevadek issiqlik beruvchi barglar Filippin oshxonasida koʻkat sifatida ishlatiladi, bu yerda ular dahon ng sili (soʻzma-soʻz „chili barglari“) deb ataladi. Ular tovuq shoʻrvasida ishlatiladi. Koreys oshxonasida barglar kimchida ishlatilishi mumkin. Yapon oshxonasida barglar koʻkatlar sifatida foydalaniladi, shuningdek, saqlash uchun tsukudani uslubida pishiriladi.
Koʻpgina meksika taomlari, shu jumladan chili rellenosidagi butun chilidan foydalanadi. Quritilgan butun chilini maydalashdan oldin qayta tiklash mumkin. Meksikaning shimolidagi Sinaloa va Sonora shtatlarida chiltepin qalampiri (yovvoyi qalampir) taomlarga achchiqlik qoʻshish uchun pishloq va shoʻrvalarda ishlatiladi. Meksikaning janubida mol sousi ancho chipotle qalampiri kabi quritilgan chili bilan tayyorlanadi. Chililar salsalarda ishlatiladi. Meksikalik uy xoʻjaliklari odatda chili oʻsimliklarini yetishtiradilar.
Hindistonda koʻpchilik uy xoʻjaliklari doimo yangi issiq yashil chili zaxirasini saqlaydilar. Odatda taom tayyorlashning dastlabki bosqichlarida yogʻ qalampir bilan ozgina qovuriladi. Hindistonning baʼzi shtatlari, masalan, Rajastanda barcha taomlarni faqat ziravorlar va chili yordamida tayyorlanadi.
Chili Butanda asosiy meva hisoblanadi. Butanliklar bu hosilni ema (Dzongxada) yoki yakkaxon (Sharchopda) deb atashadi.
Chili koʻplab oshxonalarda ishlatiladi. Ushbu maqolaning boshqa joylarida aytib oʻtilganlardan tashqari baʼzi diqqatga sazovor chili taomlari orasida arrabbiata sousi, paprikash, mol poblano, nam phrik, sambal va som tam mavjud.
Yangi yoki quritilgan chili koʻpincha issiq sousni tayyorlash uchun ishlatiladi. Issiq souslar koʻplab oshxonalarda, jumladan, Shimoliy Afrikadan harissa, Xitoydan chili yogʻi (Yaponiyada rāyu deb nomlanadi) va Tailanddan srirachada uchraydi.
Manzarali oʻsimliklar
Rangi va chiroyli tashqi koʻrinishi sababli chili oʻsimliklarini bogʻ uchun dekorativ oʻsimlik sifatida oʻstirish mumkin.
Topikal foydalanish va sogʻliqni saqlash tadqiqotlari
Chili qalampiri tarkibidagi oʻtkir kimyoviy kapsaitsin ogʻriqni yoʻqotish uchun topikal malhamlar, burun spreylari va teri yamoqlarida analgetik sifatida ishlatiladi. 2022-yilgi dastlabki tadqiqotlarni koʻrib chiqish shuni koʻrsatdiki, chili qalampirini muntazam isteʼmol qilish yurak- qon tomir kasalliklari va saraton kasalligidan oʻlim xavfini kamaytirishi mumkin.
Kimyoviy tirnash xususiyati beruvchi moddalar
Chilidan olingan kapsaitsin qalampir purkagichlarida va baʼzi koʻzdan yosh oqizuvchi gazlarni tayyorlashda ishlatiladi. Bu buyumlar itoatsiz shaxslar yoki olomonni nazorat qilish uchun kamroq zarar beradigan qurol sifatida ishlatiladi. Bunday mahsulotlar notoʻgʻri foydalanish shikastlanish yoki oʻlimga olib kelishi mumkin.
Ekinlarni himoya qilish
Afrika va Osiyo mamlakatlarida dehqonlar va fillar oʻrtasidagi nizolar uzoq vaqtdan beri keng tarqalgan boʻlib, u yerda fillar tunda ekinlarni yoʻq qiladi, don uylariga bostirib kirishadi va baʼzan odamlarni oʻldiradi. Fermerlar chilidan fillarga qarshi foydalana boshladilar. Fillar kapsaitsinni yoqtirmaydi. Fillar katta, sezgir burunga ega boʻlganligi sababli, chili hidi ularga noqulaylik tugʻdiradi. Qimmatbaho ekinlar atrofida bir necha qator meva ekib, dehqonlar fillar oʻta olmaydigan bufer zonasini yaratadilar. Buning uchun chili goʻng bombalari ham qoʻllaniladi. Bu goʻng va chilini aralashtirishdan yasalgan gʻishtdir. Bomba yondirilganda zararli tutun hosil qiladi, bu och fillarni dehqonlarning dalalaridan uzoqlashtiradi. Bu odamlar va fillar oʻrtasidagi xavfli jismoniy qarama-qarshilikni kamaytirishi mumkin.
Ozuqa qiymati
Qizil tarkibida qalampir 88 % suv, 9 % uglevodlar, 2 % protein va 0,4 % yogʻ (stol) bor. Chili qalampirining 100 grammida 40 kaloriya mavjud va S vitamini va B6 vitaminining boy manbaidir (stol).
Imlo va foydalanish
Uchta imlo chili, chile va chilli boʻlib, ularning hammasi lugʻatlar tomonidan tan olingan.
Qalampir dastlab Capsicum emas, balki Piper turkumiga kiritilgan boʻlsa-da, ikkinchisi ingliz lugʻatlarida, jumladan Oksford inglizcha lugʻatida va Merriam-Websterda mavjud. Qalampir soʻzi botanika va pazandachilik sohalarida turli turdagi oʻtkir oʻsimliklar va ularning mevalari nomida ham keng qoʻllaniladi.
Xavfsizlik
Achchiq qalampirdagi efir moyi terida qichishish xususiyatini keltirib chiqarishi mumkin, bu esa qoʻl yuvish va koʻzlarga yoki tananing har qanday nozik qismlariga teginishda ehtiyot boʻlishni talab qiladi. Achchiq qalampirni isteʼmol qilish oshqozon ogʻrigʻi, giperventiliya, terlash, qusishga olib kelishi mumkin.
Araxnofobiya
Araxnofobiya — oʻrgimchakdan va boshqa araxnidlar, jumladan, chayonlardan irratsional tarzda qoʻrqish tufayli kelib chiqadigan oʻziga xos fobiya.
Belgi va simptomlari
Araxnofobiyasi bor boʻlgan odamlar oʻrgimchaklar yashaydigan yoki ularning mavjudligini koʻrsatadigan alomatlar, masalan, oʻrgimchak toʻrlari boʻlgan har qanday hududda oʻzlarini noqulay his qilishadi. Agar araxnofob — araxnofobiyaga uchragan odam biron joyda oʻrgimchakni koʻrsa, koʻpincha fobiya sababli yuzaga keluvchi vahimani yengmaguncha shu joyga kirmasligi mumkin. Baʼzilari esa oʻrgimchaklar yoki ularning toʻrlari yaqinidagi hududlarda bevosita boʻlishsa, qichqirishadi, yigʻlashadi, hissiyotlarning birdan avj olishi, nafas olish bilan bogʻliq muammolar, terlash va yurak urish tezligini oshishini boshdan kechirishadi. Baʼzi ekstremal holatlarda, hatto oʻrgimchak rasmi, oʻyinchoq yoki oʻrgimchakning chizilgan nusxasi ham kuchli qoʻrquvni keltirib chiqarishi mumkin.
Sabablari
Araxnofobiya qadimgi odamlarga omon qolishga yordam bergan instinktiv reaksiyaning boʻrttirilgan shakli yoki, asosan, Yevropa jamiyatlarida keng tarqalgan madaniy hodisa boʻlishi mumkin.
Evolyutsion
Fobiyaning evolyutsion sababi haqida aniq bir qarorga kelinmagan. Bu haqida bir necha qarashlar mavjud. Ularning biriga koʻra, ayniqsa, evolyutsion psixologiyada, zaharli oʻrgimchaklarning mavjudligi oʻrgimchaklardan qoʻrqishning rivojlanishiga olib keladi yoki ularga nisbatan qoʻrquvning paydo boʻlishini tezlashtiradi. Barcha belgilar singari oʻrgimchaklardan qoʻrqish intensivligida oʻzgaruvchanlik mavjud va kuchliroq qoʻrquvga ega boʻlganlar fobik deb tasniflanadi. Nisbatan kichik boʻlgan oʻrgimchaklar hajm hisobga olinadigan hayvonot olamida xavf uchun odatiy mezonga mos kelmaydi, ammo ular tibbiy jihatdan ahamiyati bor zaharga ega boʻlishi va/yoki oʻz paypaslagichlari bilan terining tirnalishini keltirib chiqarishi mumkin. Biroq fobiya mantiqiy qoʻrquvdan farqli ravishda irratsional qoʻrquvdir.
Qadimda atrofi oʻrgimchaklardan holi boʻlishini taʼminlash orqali araxnofoblar chaqilish xavfini kamaytirgan boʻlishlari va bu ularga araxnofobi boʻlmaganlarga nisbatan omon qolishda biroz ustunlik bergan boʻlishi mumkin. Biroq Homo sapienslar evolyutsion moslashuvchanlik muhitida mavjud boʻlgan boshqa potentsial xavfli mavjudotlarga nisbatan oʻrgimchaklardan nomutanosib qoʻrqishi bir qancha kamchiliklarga ega boʻlishi mumkin.
Psixiatr Randolph M. Nessening taʼkidlashicha, elektr rozetkalari kabi evolyutsion jihatdan yangi xavfli obyektlarga shartli qoʻrquv bilan reaksiya bildirish ehtimoli boʻlsa-da, moslashish jarayoni sekinroq boradi, chunki bunday signallarning oldindan qoʻrquvga aloqasi yoʻq, masalan, tezlikni oshirish va mast holda haydash xavfiga qaratilgan eʼtibor qaramay, faqatgina haydovchilik darslari transport toʻqnashuviga qarshi ishonchli himoyani taʼminlay olmaydi. Buni quyidagi statistikada koʻrish mumkin: 2014-yilda AQShda 15 yoshdan 24 yoshgacha boʻlgan barcha oʻlimlarning deyarli toʻrtdan biri transport toʻqnashuvi sababli sodir boʻlgan. Nesse, psixiatr Isaak Marks va evolyutsion biolog Jorj C. Uilyams turli xil adaptiv fobiyalarga (masalan, araxnofobiya, ophidiofobiya, bazofobiya) muntazam ravishda javob bermaydigan odamlar temperament jihatdan beparvo va potensial oʻlimga olib kelishi mumkin boʻlgan baxtsiz hodisalarga duch kelishlarini va bunday kamyob fobiyani ayrim genetik oqibatlari tufayli „gipofobiya“ deb tasniflashni taklif qiladilar.
2001-yilda oʻtkazilgan tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, odamlar gullar va qoʻziqorinlar tasvirlari orasidan oʻrgimchaklarning tasvirlarini oʻrgimchaklar tasvirlari orasidan gullar yoki qoʻziqorinlar tasvirlarini tezroq topishlari mumkin. Tadqiqotchilarning fikriga koʻra bu oʻrgimchaklarga nisbatan tez reaksiya bildirish inson evolyutsiyasiga koʻproq mos kelishi bilan bogʻliq.
Madaniy
Muqobil nuqtai nazarga koʻra oʻrgimchaklar kabi xavf tugʻdirishi mumkin boʻlgan mavjudotlar ortiqcha baholanadi va ular evolyutsiyaga taʼsir qilish uchun yetarli emas.Buning oʻrniga fobiyani meros qilib olish yordam berishdan koʻra omon qolish imkoniyatlariga cheklovchi va zaiflashtiruvchi taʼsir koʻrsatadi.Papua New Guinea va Cambodia kabi ayrim jamiyatlarda oʻrgimchaklar anʼanaviy ovqatlar roʻyxatiga kiritilgan. Bu shuni koʻrsatadiki, araxnofobiya hech boʻlmaganda qisman genetik xususiyatdan koʻra madaniy xususiyat boʻlishi mumkin.
Muolajalar
Oʻrgimchaklardan qoʻrqishni oʻziga xos fobiyalar uchun tavsiya etilgan har qanday umumiy usullar bilan davolash mumkin. Davolashning birinchi yoʻnalishi — sistematik desensitizatsiya — taʼsir qilish terapiyasi sifatida ham maʼlum. Tizimli desensitizatsiya bilan shugʻullanishdan oldin araxnofobiya bilan ogʻrigan odamni boʻshashtiruvchi mashqlar bilan shugʻullantirish odatiy hol boʻlib, bemorni tinchlantirishga yordam beradi. Tizimli desensitizatsiya in vivo (jonli oʻrgimchaklar bilan) yoki odamni oʻrgimchaklar bilan bogʻliq vaziyatlarni tasavvur qildirish, soʻngra taʼsirlangan odam uchun oʻrgimchaklar bilan oʻzaro aloqani modellashtirish va oxir-oqibat haqiqiy oʻrgimchaklar bilan aloqa qildirish orqali amalga oshirilishi mumkin. Bu usul odatda koʻproq vaqt talab qilsa-da, bitta seansda samarali boʻlishi mumkin.
Texnologiyadagi soʻnggi yutuqlar terapiyada virtual yoki kengaytirilgan haqiqat oʻrgimchaklaridan foydalanishga imkon berdi. Ushbu texnikalar samarali ekanligi isbotlangan. Oʻrgimchak-odam filmlaridan qisqa lavhalarni tomosha qilish odamning araxnofobiyasini kamaytirishga yordam berishi mumkinligi haqida taxminlar bor.
Epidemiologiya
Araxnofobiya dunyo aholisining 3,5-6,1 foiziga taʼsir qiladi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Valhey
Valhey Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Meurthe-et-Moselle departamenti Lunéville tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
158 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 25,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,3 km2. Dengiz sathidan 224 – 320 m balandlikda joylashgan.
Madaminbek: Qonli gullar vodiysi
"Madaminbek: Qonli gullar vodiysi" — oʻzbek yozuvchisi Baxtiyor Abdugʻafur (asl ismi — Baxtiyor Rasulov) ning tarixiy janr da yozgan romani. Asar 2021-yil da nashr etilgan.
Tavsif[tahrir | manbasini tahrirlash]
XX asr boshlarida Turkiston algʻov-dalgʻov voqealar girdobida qoldi. Shunday ogʻir vaziyatda Turkiston xalqi orasidan chinakam yurt fidoyilari yetishib chiqdi va vatan ozodligi yoʻlida tengsiz kurashga kirishdi. Asarda Turkistondagi Milliy-istiqlolchilik harakati rahbari boʻlgan Madaminbek hayoti bosh qahramonlaridan biri Maqsudbek Ibrohimbek o‘g‘lining tilidan hikoya qilinadi. Qo‘qon dagi qirg‘in, xunrezliklarning guvohi boʻlgan, yaqinda madrasa ni tamomlab, otasining paxta zavodini qurish orzusida yurgan shoirtabiat yigit — Maqsudbek, qo‘liga qurol oladi va Farg‘ona ning eng yirik qo‘rboshi si Muhammad Aminbek Ahmadbek o‘g‘li — Madaminbek bilan tanishadi. Tez orada Madaminbekning ishongan yigitlari qatoridan joy oladi. Madaminbek vodiyda qarshilik harakatlarini boshqarayotgan yagona qoʻrboshi emas. Qoʻrboshilarning 1-yigʻilishida Katta Ergash „Amir-ul muslimin“ sifatida saylanadi. Biroq qobiliyat va salohiyat borasida ustun boʻlgan Madaminbek tez orada Amir ul-musliminga boʻy sunmay, mustaqil harakat qilishni boshlaydi. Madaminbek rus krestyanlari bilan uttifoq tuzishi musulmon qoʻrboshilar orasida Madaminbekka qarshi fikrlarni kuchaytiradi. Shunga qaramay, Madaminbek salmoqli janglar olib boradi va Jalolobodni qoʻlga kiritadi. Maqsudbekning togʻasi Islomxon Toʻra hamda Hojimat eshon harakatlari bilan Madaminbekning qarorgohi boʻlgan Oyimqishloqda boʻlib oʻtgan qurultoyda Madaminbek „Amir ul-muslimin“ deb saylanadi. Madaminbek qadrdon doʻsti Shermuhammadbek bilan ittifoq tuzish uchun muzokara oʻtkazish maqsadida hamrohlarsiz yoʻlga chiqadi. Madaminbek Shermuhammadbek bilan koʻrishishga ulgurmay yoʻlda xoinlar tomonidan suiqasdga uchraydi.
Asar tarixi haqida
Roman 2003-2009 yillarda yozildi. 2009-yilda roman qo‘lyozmasi bir necha davlat va xususiy nashriyotlarga olib borildi. Ammo, hech qaysi nashriyot tomonidan nashr etilmagan. Davlat nashriyotidagilar ochig‘ini aytishdi: „Mavzu qaltis, mumkin emas!..“
Calixto García, Cuba
Calixto García Kubaning Golgin provinsiyasidagi munisipalitetdir. Munitsipal qarorgoh Buenaventura shahrida joylashgan. Munitsipalitet mustaqillik urushi qahramoni Kalixto Garsiya Iniges sharafiga nomlangan.
Trinum
Trinum Germaniyaning Saksoniya-Anhalt yerida joylashgan kommunadir. Maydoni — 4,34 km2. 412 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Hududi
Trinumning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Calixto García, Cuba
Geografiyasi
Munitsipalitet tarkibiga Buenaventura shahri (shahar joyi), Las-Kalabazas, Mir, Sabanazo, San-Agustin qishloqlari va boshqa kichik aholi punktlari kiradi.
Demografiyasi
2004-yilda Kalixto Garsiya munitsipalitetida 57 867 kishi istiqomat qilgan. Umumiy maydoni 617 km2 ni tashkil etadi, aholi zichligi 93.8 /km2.
Playdead
Playdead ApS - Kopengagenda joylashgan Daniya mustaqil video o'yinlar ishlab chiqaruvchisi. O'yin dizaynerlari Arnt Jensen va Dino Patti kompaniyani 2006-yilda Limbo ni ishlab chiqish uchun yaratdilar u 2010-yilda tanqidchilar tomonidan ijobiy qabul qilingan Bir yillik Xbox 360 eksklyuzivligidan so'ng, Playdead o'yin portlarini PlayStation 3, Microsoft Windows, macOS, iOS va Android ga chiqardi.
Romishtepa
Romishtepa — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: IV-V asrlar. Buxoro viloyatining Jondor tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Romish” MFY, Romish qishldogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Buxoro viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Qoʻshshatepa-I
Qoʻshshatepa-I — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: VI-VII asrlar. Qashqadaryo viloyatining Qarshi tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Poshton” QFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Candelaria, Cuba
Kandelaria Kubaning Artemisa provinsiyasida joylashgan munisipalitetdir. 2011-yilgacha u Pinar del Rio provinsiyasining bir qismi edi. U 1809-yilda tashkil etilgan va 1880-yilda munitsipalitet sifatida tan olingan.
Demografiyasi
2004-yilda Kandelaria munitsipalitetida 19 523 kishi istiqomat qilgan. Umumiy maydoni 299 km2, aholi zichligi 65.3 /km2.
Havolalar
Media related to Candelaria, Cuba at Wikimedia Commons