cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Adrenokortikotrop gormon
Adrenokortikotrop gormon (AK.TG), kortikotropin — gipo-mezning old boʻlagida ishlanib chiqadigan gormon. U 39 aminokislota krldigʻidan tashkil topgan bitta polipeptid zanji-ridan iborat. Adrenokortikotrop gormon buyrak usti bezining poʻst qavatini stimullaydi, turli korti-kosteroid gormonlar (mineralokortikoidlar, glyukokortikoidlar, androgenlar) ishlanib chiqishini kuchaytirib, moddalar almashinuvining deyarli hamma turlariga taʼsir koʻrsatadi. Organizmning turli qoʻzgʻatuvchilarga nisbatan moslanish (adaptatsiya) va qarshilik koʻrsatish (reaktivlik) qobiliyatini belgilashda rol oʻynaydi. Adrenokortikotrop gormon revmatizm, podagra, bronxiol astma, leykemiya, neyrodermit, psoriaz, ekzema kabi kasalliklarni shuningdek allergik kasalliklarni davo-lashda ishlatiladi. Soʻnggi vaqtda Adrenokortikotrop gormonni sintetik yoʻl bilan olishga muvaffaq boʻlindi.
Kanserogen moddalar
Kanserogen moddalar (lot. cancer — rak va genes — keltirib chiqarmoq), kanserogenlar, onkogenn moddalar — maʼlum sharoitda organizmga taʼsir qilganda rak va b. oʻsmalar paydo qiluvchi kimyoviy moddalar. 500 ga yaqin xili maʼlum. Politsiklik uglevodorodlar, azoboʻyoqlar, aromatik aminlar, nitrozaminlar, ogʻir metall tuzlari, alkaloidlar, toksinlar va b. K. m.ga kiradi. Ularning koʻpchiligi mutagenlar va immunodepressantlardir. K. m. odam va hayvon organizmiga tashqaridan kirishi (ekzogen K.m.) yoki organizmning oʻzida kanserogen boʻlmagan moddalardan paydo boʻlishi (endogen K.m.) mumkin. Baʼzi endogen mahsulotlar (steroid gormonlar, triptofan metabolitlar va b.) koʻp toʻplansa yoki si-fati oʻzgarsa, ular ham K. m. xossasiga ega boʻladi.
Palmer (Iowa)
Palmer AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Pocahontas okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
165 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 151,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,09 km2. Shundan 1,09 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 378 m balandlikda joylashgan.
Adres
Adres (frans. adrese – yubormoq) – 1) biror muassasa joylashgan yoki shaxs yashaydigan joyning batafsil nomi; manzil; 2) yozma tabriknoma, yod-noma; asosan tavallud kuni munosaba-ti bilan top shiriladi; 3) kibernetikada elektron hisoblash mashinasi (EHM) da axboratlarning joylashgan oʻrnini aniqlovchi kod. Haqiqiy, nisbiy, timso-liy A.lar bor. Haqiqiy A.– axborotlar saqlanadigan yacheyka (blok, qurilma)lar raqamiga mos keladigan aniq kodlar. Nisbiy A. alohida tanlangan yacheyka-199dan hisoblanadigan xotira yacheykalari raqami. Timsoliy A. dasturlashda qulaylik uchun qoʻllaniladigai A.ning shartli belgilanishi. Mashinada A. de-shifrator bilan oʻzgartiriladi. Odatda, xo-tira kurilmasining har bir yacheykasiga teng razryadli axborot qabul qilinadi. Yacheykalar ketma-ket raqamlangan boʻlib, ularning har biri doimiy adres-raqamga ega. Komandalarda A. ikkilik son bilan ifodalanib, xotira kurilmasining te-gishli yacheyka raqamiga teng boʻladi.
Siebnen
Siebnen Shveysariyaning Schwyz kantonida joylashgan Посёлокdir. March okrugi tarkibiga kiradi.
Hududi
Siebnenning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Xasena Seytkazina
Xasena Seytkazina (Хасена Сейтказина, 2012 yilgacha — Orjonikidze ) — Qozogʻistonning Pavlodar viloyati Mayskiy tumanidagi qishloq. Qoraterek qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi — 555645200.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 220 kishi (104 nafar erkak va 116 nafar ayol) edi. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 75 kishi (32 nafar erkak va 43 nafar ayol) yashagan.
Bezares (La Rioja)
Bezares (La Rioja) Ispaniyaning La Rioja mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. La Rioja provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 4,62 km2. Aholisi — 17 kishi (2010).
Kansler
Kansler (nem.Kapg1eg) - 1) bir qancha davlatlarda oliy mansabdagi shaxs (mas, Germaniya va Avstriyada federal K. — hukumat boshligʻi; Buyuk Britaniyada xazina K.i — moliya vaziri, lord-K. — lordlar palatasining raisi); 2) Rossiyada 1917-yilgacha — oliy grajdanlik darajasi (1-sinf). Tashki siyosat rahbarlari (tashki ishlar kollegiyasi prezidentlari va tashki ishlar vazirlari)ga berilgan (yana q. Reyxskanshger).
Mil. av. 213
'''Mil. av. 213'''
Vafot etgan
🇷🇺
Muhammad Amin inoq
Muhammad Amin inoq ( 1730—1790. 14.4) — Xiva xonligini idora qilgan oʻzbek qoʻngʻirot sulolasi asoschisi. Inoqlardan. M.Muhammad amin inoq 1761 yil inoklik lavozimiga koʻtarilgan. Turkmanlarning yovmut va chovdur kabilalariga qarshi kurash olib borgan, lekin mu-vaffaqiyatsizlikka uchrab Buxoroga, Doniyolbiy otaliq yoniga ketgan. Xorazmni butunlay egallab olgan yovmutlar Xiva taxtiga Gʻoyibxonning oʻgʻli Jahongirxonni koʻtarganlar. Uning davrida (1769—70) besh qalʼa (Hazorasp, Xonqa, Urganch, Kat va Shohobod)da ocharchilik va vabo tarqalib oʻzbeklar Orol va Buxoroga ketganlar. 1770-yil M. Muhammad amin inoq Buxorodan qaytib kelib yovmutlarni Xorazmdan quvgʻin qilgan, Taxtga Abulxayrxonning oʻgʻli Boʻlakayxonni oʻtqazgan. M.Muhammad amin inoq xon avlodidan boʻlmagani uchun taxtga qoʻgʻirchoq xonlarni oʻtqazib, hokimiyatni ular nomidan boshqara boshlagan. M.Muhammad amin inoq 20 yil mobaynida 13-marta Xiva xonini almashtirgan. Xorazmlik tarixchilar (Munis, Ogahiy, Bayoniy va boshqalar) M.Muhammad amin inoq xususida ancha iliq fikr biddirganlar. M.Muhammad amin inoq davrida Xiva shahrida Muhammad Amin inoq madrasasi qurildi (1765), shaharning Nodirshoh bosqinida vayron boʻlgan devori va darvozalari qayta tiklandi (1785), Xivaning Jome masjidi qayta qurilib, uning yonida chiroyli minora qad koʻtargan (1789).
NGC 5200
NGC 5200 Sunbula yulduz turkumidagi *2 (karrali yulduz) tipli yulduzdir.
Ushbu obyektni Sydney Coolidge 1859-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Muhammad Bashoro maqbarasi
Muhammad Bashoro maqbarasi — Tojikiston (Mozori Sharif) dagi meʼmoriy yodgorlik (11 — 12-asrlar). Togʻ yonbagʻrida daraxtlar orasidagi goʻzal xush manzara maydonda joylashgan. Murakkab hajmda oʻziga xos tarhsa qurilgan. Dastlab 3 qism [ maqbara, masjid va yer osti 2 xona (goʻrxona)]dan iborat boʻlgan. 1342—43 yillarda aralash qilib keng, chuqur ravokli ziyoratxona va burchagida kichik xonalar, shuningdek, bir-biridan oʻtiladigan qator yoʻlaklar qurilgan. M.Muhammad bashoro maqbarasi balxi gumbazli. Gumbaz osti bagʻallariga muqarnaslar ishlangan. Bosh tarzidagi peshtoq hashamatli bezatilgan, oʻyma hoshiyali mayda girih naqshlar, oq, koʻk va havo rangdagi sirli sopol bilan qoplangan. Zaminiga oʻsimliksimon naqshlar ishlanib, devoni xati bilan toʻldirib uslublashtirilgan. Maqbara va ziyoratxonadagi sagʻanalar turli rangdagi koshinkori naqshlar va oʻyma naqshli marmardan ishlangan.
Jayhun (Xoʻjayli tumani)
Jayhun (Xoʻjayli tumani)  — Qoraqalpogʻiston Respublikasiga qarashli qishloq. Xoʻjayli tumani tarkibiga kiradi.
Kanyon
Kanyon (cañón — dara) — ikki yon bagʻri juda tik, chuqur va tubi daryo vodiysi. Kolorado daryosidagi (AKSH) Katta Kanyon yirik K.lardan hisoblanadi.
Geistown
Geistown AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Cambria County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
2417 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 2,8 km2. Shundan 2,8 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 577 m balandlikda joylashgan.
Tailly (Somme)
Tailly Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Somme departamenti Amiens tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
64 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 16,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,0 km2. Dengiz sathidan 32 – 87 m balandlikda joylashgan.
Tilly-sur-Seulles
Tilly-sur-Seulles Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Caen tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1271 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 141,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,0 km2.
Grand Rapids (Michigan)
Grand Rapids AQShning Michigan shtatida joylashgan shahardir. Kent okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
189,815(US:124th) nafar aholi istiqomat qiladi (2011).
Darxon (Qibray tumani)
Darxon  — Oʻzbekiston Respublikasining  Toshkent viloyatiga qarashli qishloq. Qibray tumani tarkibiga kiradi.
Mil. av. 211
'''Mil. av. 211'''
Vafot etgan
🇷🇺
Saint-Désiré
Saint-Désiré Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Allier departamenti Montluçon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
455 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 11,3 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 40,2 km2.
Tinchlik
Tinchlik, xalqaro tinchlik — xalqlar va davlatlar oʻrtasida zoʻrlik ishlatmasdan tashki siyosat olib borishga, oʻz zimmasiga olgan majburiyatlarni bajarishga va odatda, xalqaro shartnomalarda mustahkamlab qoʻyilgan majburiyatlarga rioya etishga asoslanadigan munosabatlar: davlatlar oʼrtasida uyushtirilgan qurolli kurash (yaʼni urush)ning yoʼqligi. Dunyo, jamiyat rivojlanib borgan sari xalqaro munosabatlarning subʼyektlari Urtasida vujudga keladi gan mojarolar, nizolar, kelishmovchiliklarni hal qilishning zamonaviy yullari, usullari ishlab chiqilib, amalga oshirilmoqda. Bunda quyidagi holatlar hisobga olinmoqda: 21-asr boshlarida mojarolarning sabablari va manbalari; mojarolarning ishtirokchilari; mojarolarning xarakteri va mazmuni; bu mojarolarni hal etuvchi xalqaro tashkilotlar faoliyati oʻzgarayotganligi. T.ni saklash uchun mojarolarning oldini olish, ularni tugatishda diplomatik metodlarning roli maʼlum darajada kamayib, iqtisodiy va moliyaviy vositalarning kuchayib borishi kuzatilmoqda. Shuningdek, nizolarni tinch yoʻl bilan hal qilishda gumanitar operatsiyalar sezilarli rol oʻynamoqda. Oʻzbekiston mustaqillikka erishgandan buyon jahonda va Markaziy Osiyo mintaqasida barkarorlik zarurligidan kelib chiqib oʻz tashqi siyosatini amalga oshirmoqsa. Mamlakatimiz dunyoda T.ni saklashning barcha xalqaro huquqiy meʼyorlariga amal qiladi va ularga sodiq qoladi.
Sayfiddin Joʻrayev.
Malko Kamenyane
Malko Kamenyane — Bolgariyaning janubidagi Kardjali viloyati Krumovgrad munitsipalitetiga qarashli qishloq.
Muhammad Buxoriy
Muhammad Buxoriy (toʻliq nomi Muhammad Said binni Mirzo Buxoriy, 17-asr) — musavvir; Kamoliddin Bexzod, Maxmud Muzaxxib, Muhammad Murod Samarqandsh anʼanalarining davomchisi. M.B. yaratgan miniatyuralar adabiy asarlarning, tasviriy bayoni boʻlishi bilan birga mahalliy xalqning koʻchmanchilik turmushi, qishloq hayotining badiiy ifodasi sifatida ham qimmatli. Jumladan, Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshu-noslik institutida saqlanayotgan Durbekning "Yusuf va Zulayho" dostoniga ishlagan 5 ta moʻʼjaz rasmlari saqlangan. M.B. rasmlaridan biri "Yusuf va uning ogʻalari" (1616) asarida tiniq ranglar, asar syujetining aniq tafsiloti orqali monumental ruhdagi miniatyura yaratishga muyassar boʻlgan.
Tinchlik
right|thumb|Tinchlik ramzlaridan biri ([[Gerald Holtom, 1958)]] Tinchlik deb zoʻravonlik, ziddiyat yoki shu ziddiyatdan qoʻrquv yoʻq osoyishta holatga aytiladi. Tinchlik individual shaxslar yoki butunboshli mamlakat va xalqlar orasida boʻlishi mumkin. Xalqaro munosabatlarda tinchlik atamasi ostida urush yoʻqligi tushuniladi.
Muhammad Aminxon madrasasi
Muhammad Aminxon madrasasi — Xivadagi meʼmoriy yodgorlik (1852—55). Muhammad Aminxon qurdirgan. Ichan qalʼaning gʻarbiy qismida joylashgan. Madrasa ikki qavatli. Birinchi qavatidagi hujralar dahlizli, ikkinchi qavatdagilar ayvonli. Bu uslub Xiva madrasalari meʼmorligida ilk bor shu binoda qoʻllanilgan. Ayvonlarning qurilishi sodda, hovlining umumiy meʼmorligiga moye. Ikki qavatli ayvonlardagi qanoslar va qarama-qarshi qoʻyilgan peshtoqlar sirkor parchinlar bilan naqshlangan. Hujralar tomi balxi gumbaz bilan berkitilgan. Sharqiy qanotidagi masjid va gʻarbiy qanotidagi darsxonaning gumbazlari burchaklaridan chiqarilgan toqili qiya sathbagʻalga qoʻyilgan. Peshtoqining 6 qirrali kurkam ravogʻi ham sirkor parchinlar bilan bezatilgan. Masjidning baland gumbazi peshtokidan ancha yuqori koʻtarilib turadi. Madrasaning baland va bezakdor peshtoqi oʻziga xos mayda ravoqchalarga boʻlingan, burchaklaridagi mezanali guldastalar binoga salobat va goʻzallik bagʻishlaydi. Binoda Xiva meʼmorlik maktabiga xos uslublarning eng yaxshi namunalari qoʻllangan. Bosh tarzidagi miyonsaroy 2 oshyonli, 5 gumbazli boʻgʻimlarga ajratilgan. Yogʻoch oʻymakorligida ishlangan eshik va panjaralar noyob sanʼat asari hisoblanadi. Umumiy tarhi — 77×60,0 m; hovli 38,0×38,0 m; masjid 9,4×8,4 m; darsxona 5,6×5,6 m. Madrasa taʼmirlanib, mehmonxona uchun moslashtirilgan, oʻtmishda yirik oʻquv dargohi va shahar devonxonasi boʻlgan.
Tinchlik
Tinchlik davlatlar orasidagi noharbiy tashqi siyosatga asoslanadi, tinchlik zamirida xalqaro bitim, kelishuv va boshqa hujjatlar yotadi. Tinchlik ijtimoiy xavfsizlikni taʼminlaydi.
Dunyo tinchligini saqlash uchun Ikkinchi jahon urushidan keyin Birlashgan Millatlar Tashkiloti tuzilgan. Nobel mukofoti tinchlik keltirish yoʻlidagi saʼy-harakatlar uchun ham beriladi. Tinchliksevarlik oqimlari mavjud, ulardan eng keng tarqalgani patsifizm deb ataladi.
Ibach (Schwyz)
Ibach  Shveysariyaning Schwyz kantonida joylashgan Посёлокdir. 4325 nafar aholi istiqomat qiladi (2004).
Hududi
Ibachning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Mil. av. 212
'''Mil. av. 212'''
Vafot etgan
🇷🇺
Riede
Riede Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Verden tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 26,88 km2. 2733 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Riedening hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Muhammad Voris
Muhammad Voris (17-asr) - tarixchi va adib. Avrangzeb davrida yashagan. M. V. "Shoh Jahonnoma" ("ShohJahon davri tarixi") va "Zubdat ul-hikoyot" ("Hikoyalar sarasi") nomli fors tilida yozilgan asarlar muallifi. "Zubdat ul-hikoyot" bir necha tarixiy asarlar ("Tarixi Tabariy", Muhammad Avfiyning "Lubob ul-albob", "Boburnoma", Abulfazl Allomiyning "Tarixi Akbarshohiy" va boshqalar) asosida yozilgan boʻlib, undagi hikoyalarning koʻpchiligi Avrangzebga bagʻishlangan. "Zubdat ulhikoyot"ni Ogahiy oʻzbek tiliga tarjima qilgan. Bu asar Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida saqlanmoqda.
28 gvardiyachilar qishlog'i
28 gvardiyachilar qishlog'i - Turkiston viloyati Keles tumanidagi qishloq, Birlesu qishloq okrugining markazi.
Kaolak
Kaolak — Senegalning gʻarbiy qismidagi shahar. Kaolak viloyatining maʼmuriy markazi. Aholisi 194 ming kishidan ziyod (1990-yillar oʻrtalari). Transport yoʻllari tuguni. Salum daryosidagi port (yer yongʻoq, donli ekinlar eksport qilinadi). Yer yongʻoq moyi ishlab chiqariladi. Dengizdan tuz olinadi.
28 gvardiyachilar qishlog'i
Geografik joylashuvi
Tuman markazi — Abay qishlogʻidan 24 km janubi-gʻarbda.
Bobadilla (La Rioja)
Bobadilla (La Rioja) Ispaniyaning La Rioja mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. La Rioja provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 4,66 km2. Aholisi — 128 kishi (2010).
28 gvardiyachilar qishlog'i
Xalqi
1999 yilda mahalliy aholi soni 736 kishini (356 erkak va 390 ayol), 2009 yilda esa 856 kishini (430 erkak va 426 ayol) tashkil etdi.
Zsana
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> right|thumb|300x300px| [[Vengriya|Vengriyadagi Baks-Kiskun okrugining joylashuvi]] Zsana — Vengriya janubidagi Buyuk tekislik mintaqasida, Baks-Kiskun okrugi hududidagi qishloq.
Geografiya
U 87.94 km2 maydonni egallaydi va 875 nafar aholi istiqomat qiladi (2002).
Mil. av. 210
'''Mil. av. 210'''
Vafot etgan
🇷🇺
Qirgʻizovul
Qirgʻizovul  — Oʻzbekiston Respublikasining  Toshkent viloyatiga qarashli qishloq. Qibray tumani tarkibiga kiradi.
Nurli yo‘l (Xoʻjayli tumani)
Nurli yo‘l (Xoʻjayli tumani) — Qoraqalpogʻiston Respublikasiga qarashli qishloq. Xoʻjayli tumani tarkibiga kiradi.
Muhammad Burunduq barlos
Muhammad Burunduq barlos (toʻliq ismi Muhammad Burunduq ibn Ali ibn Burunduk, ibn Jahonshoh ibn Joku Barlos) (taxminan 15-asr oʻrtalari — 16-asr boshi) — Sulton Husayn Boyqaronkng lashkarboshisi. Husayn Boyqaro 1495— 96 yillarda Hisor, Xuttalon va Badax-shonga yurish qilganida M.B.B.ni Xuttalonga joʻnatgan. "Boburnoma"da yozilishicha M. B. B. temuriylardan dastlab Abulqosim Bobur Mirzoning, keyinchalik Abu Sayd Mirzoning beki boʻlgan. Abu Caud uni hurmat qilib, unga va Jahongir Barlosga Kobulni bergan, oʻgʻli Ulugʻbek Mirzoga otaliq (otka) etib tayinlagan. Boburnij yozishicha, M. B. B. "bilimlik, bisyor sardor kishi edi". M.B.B. Husayn Boyqaro va uning su-yukli xotini Xadicha begimning oʻgʻli Muzaffar Husayn Mirzoga sohibixtiyor bek etib tayinlangandi. Husayn Boyqaro vafotidan soʻng (1506) M.B.B., Zunnunbek va boshqa beklar kelishib Badiuzzamon Mirzo va Muzaffar Husayn Mirzolarni taxtga oʻtqazganlar. Zunnunbek Badiuzzamon huzurida, M.B.B. Muzaffar Husayn Mirzo huzurida bosh bek (sohibixtiyor) boʻlganlar. Shayboniyxon Balxni qamal qila-yotgan edi. Beklar Bodhizga yetishganda ularga boshqa shahzodalar kelib qoʻshilgan. M. B. B. Boburni ham bu yurishga taklif etish uchun uning huzuriga borgan. Bobur M.B.B. bilan safarga otlangan. Mirzolar Hirotdan chiqib Murgʻobga yetib kelgunlarigacha 3 oy vaqt oʻtgan. Bu orada Balx taslim boʻlgan, Shayboniyxon Samarqandga qaytib ketgan. Temuriy shahzodalar qoʻshini tarqab ketgan. 1507-yil Shayboniyxon Hirotni qamal qilganida M.B.B. shahar mudofaasiga bosh boʻlgan, biroq raqibiga dosh berolmay shaharni tashlab qochgan.
NGC 5201
NGC 5201 Katta Ayiq yulduz turkumidagi S? tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1789-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Saint-Didier-en-Donjon
Saint-Didier-en-Donjon Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Allier departamenti Vichy tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
284 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 8,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 34,6 km2.
Mandatoriccio
Mandatoriccio Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommunadir. Maydoni — 36 km2. 3047 nafar aholi istiqomat qiladi.
Thedinghausen
Thedinghausen Germaniyaning Quyi Saksoniya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Verden tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 65,77 km2. 7478 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Thedinghausenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Tordouet
Aholisi
284 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 42,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,7 km2.
Marano Marchesato
Marano Marchesato Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommunadir. Maydoni — 5 km2. 2558 nafar aholi istiqomat qiladi.
Muhammad Darvish Samarqandiy
Muhammad Darvish Samarqandiy (16-asr oxiri — 17-asr boshi) — musavvir va xattot. Asarlarida Oʻrta Osiyo miniatyura maktabiga xos xususiyatlar oʻz ifodasini topgan. Uning "Dostoni zebu zevar" qoʻlyozmasiga ishlagan toʻrt rasmi (1618, Britaniya muzeyida), Saʼdiyning "Boʻston" asari qoʻlyozmasiga ishlagan miniatyuralari (1570, Dublindagi Chester Bitti kutubxonasida) va yozgan qitʼasi (Tehrondagi Saltanat kutubxonasida) bizgacha yetib kelgan.
Muhammad Garay
Muhammad Garay, Geray, Girey (? - 1523) - Qrim xoni (1515— 23). Mengli-Garaynmt katta oʻgʻli. Otasi davridayoq u Rus davlatiga nisbatan adovat bilan qaragan. Katta qoʻshinga boshchilik qilib, Rus davlatining jan. viloyatlariga chopqun uyushtirgan (1507, 1512, 1513, 1515-yillar). 1515-yilda taxtga oʻtirib, Qrim xonligiga 8 ta rus shaharlari — Bryansk, Novgorod-Se-versk va boshqalarni, polyak qiroli Sigiz-mundga Smolensk shahrini berishni talab qilgan. 1516—17 yillarda Rus yerlariga yangi talonchilik yurishlari tashkil etishda qatnashgan. Qrimda Rus davlati tarafdori boʻlgan Mirza Oppoqtaʼsirining ortishi qisqa muddatli rus-qrim ittifoqiga olib kelgan. M. G. ruslarga qarshi Sigizmund bilan ittifoqda birlashib (1520), 1521-yilda Qozonda Shoh Alixon (Moskvaning buyuk knyazi Vasiliy III Ivanovichning gumashtasi)ga qarshi fitna uyushtirgan va ukasi Sohib-Garaynit xon boʻlishiga yordam bergan. M.G. Moskvani egallash uchun Qrim va Qozon tatarlariga bosh boʻlib yurish qilgan. M.G.ning qoʻshini Moskvadan 60 km jan.da toʻxtagan, rus qoʻshinlarining yaqinlashayotganidan xabardor boʻlgach, juda koʻp aholini asir olib qaytib ketgan. 1522-yil dekabrda noʻgʻaylar bilan birga Astraxonga yurish uyushtirgan, shunda noʻgʻaylar mirzasi Agish tomonidan oʻldirilgan.
Palo (Iowa)
Palo AQShning Iowa shtatida joylashgan shahardir. Linn okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1026 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 277,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 3,70 km2. Shundan 3,70 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 226 m balandlikda joylashgan.
Illgau
Illgau Shveysariyaning Schwyz kantonida joylashgan kommunadir. Maydoni – 10.9 km2. 792 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Safaviylar armiyasi
Safaviy armiyasi 1501—1736 yillardagi Safaviylarning harbiy tarixini qamrab oladi.
Muhammad Dovud Xon
Muhammad Dovud Xon (1908-1978) - Afgʻoniston davlat arbobi, general. Qandahor va Sharqiy viloyatlar general-gubernatori (1933—46), Markaziy armiya korpusi qoʻmondoni, ichki ishlar vaziri (1946—47), Afgʻonistonning Fransiya, Belgiya va Shveysariyadagi elchisi (1947—49), milliy mudofaa vaziri (1949—50), bosh vazir (1953-63). M.D. 1973-yil 17-iyulda armiya yordamida davlat toʻntarishi oʻtkazib, Afgʻonistonni respublika deb eʼlon qilgan. M. D. prezident kilib saylangan hamda bosh vazir qilib tayinlangan.
Safaviylar armiyasi
Asos solinishi
Safaviylar armiyasiga asos solgan birinchi Safaviy shohi(shoh), Ismoil I (1501—1524) edi. Uning kelib chiqishi 1500-yilga borib taqaladi, Ismoil Eron shimolidagi Gilon shahridagi Lahijon shahridan yashirinib chiqib ketishga qaror qilgan. Ozarbayjonga ketayotib, u oʻz izdoshlarini yollagan va Rashtda 450 va Taromda 1500 kishini yollagan edi. Yozgacha Ismoil allaqachon 7000 izdoshlarini toʻplagan edi, asosan Kichik Osiyodan kelgan turkmanlar, ular Erzinjonda yigʻilgan edi, qolganlari esa Eronning shimolidan, Talish xalqi edi. Ismoil oʻsha yili Shirvonshoh Farrux Yassor bilan jang qilgan, uning qoʻshini 7000 dan 40.000 gacha boʻlganligi aytiladi.
Turkmanlar va eronliklar qatorida Safaviy qoʻshinlarining yana bir asoschisi etnik gruzinlar edi. Koʻpgina zamonaviy mustaqil Venedik manbalari xabar berishicha, 1499-yildayoq Ismoilning ixtiyorida nasroniy otliqlari boʻlgan. 1503-yilda Tabrizdan Venetsiyaga qaytgan zamonaviy venetsiyalik savdogar Morati Auguriotoning soʻzlariga koʻra, shahardagi Safaviy qoʻshinlarining aksariyati asli gruzin boʻlgan. Taxminan 1500-yilda Ismoil Safaviylar davlatiga asos solganida, Qizilboshlar soni 7000 ga yaqin boʻlsa, kattaroq(yaʼni butun) Safaviylar qoʻshinining bir qismi boʻlgan gruzinlar soni 9000 ga yaqin edi. Hal qiluvchi Chaldiron jangidan (1514) soʻng, Safaviylar qoʻshinining yengil otliq Gruzin qoʻshinlari Usmonlilar saltanatining ichkari qismiga chekinayotgan Usmonli qoʻshinlarini qattiq taʼqib qildilar.
Oliy harbiy qoʻmondonlar
"Davlat ustunlari" (rokn ol-dowleh yoki arkan ol-dowleh) hisoblangan lavozimlardan kamida uchtasi harbiy maʼmuriyatdan edi, qollar-ogʻasi, qurchi-boshi va tofangchi-ogʻasi.
Yetakchi qoʻmondonlik postlaridan kamida uchtasi janqi deb nomlanuvchi kichik ichki kengashda (yoki maxfiy) ajratilgan oʻringa ega edi. Janqi qirollik kengashining bir qismi boʻlib, asosan mamlakatni boshqarish uchun mas’ul edi. Janqi aʼzoligi oʻta muhim amaldorlar bilan chegaralangan edi. „Davlat ustunlari“ hisoblangan yuqorida tilga olingan uch nafar yuqori martabali harbiy amaldor ham Safaviylar davrining oxirlarida janqi tarkibiga kirganligi qayd etilgan. Harbiy masalalar muhokama qilinganda, bosh qo‘mondon (sepahshalar) ham ichki kengashga qo‘shildi.
Talmas
Talmas Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Somme departamenti Amiens tumani tarkibiga kiradi.
Safaviylar armiyasi
Bosh qoʻmondon
1533-yilgacha bosh qoʻmondonlik lavozimi noib(vakil) lavozimi bilan birlashtirildi. Shu tariqa ikkala lavozimni egallagan bu shaxslarning katta taʼsirini sezgan Tahmasp 1533-yilda bosh qoʻmondonlik qudratini pasaytirishga qaror qildi va hech kimni bu lavozimga ikki marta tayinlab boʻlmasligi haqida farmon chiqardi. Shu jumladan vakilni ham. 1530-yillarning oxiriga kelib, bosh qoʻmondon endi imperiyadagi qizilbosh beylari orasida eng muhim harbiy qoʻmondon emas edi, chunki Tahmasp I beglarbeki (hokim) lavozimini yaratdi, u ham oʻz viloyatida bosh qoʻmondon edi. Bu muhim hokimlar viloyat amirlari ustidan toʻliq hokimiyatga ega edilar. Boshqacha aytganda, endi oliy amir ul-umaro bitta emas, balki oʻndan ortiq edi. Bu Qizilbosh beglarining qudratini sezilarli darajada pasaytirib, markaziy hokimiyatni mustahkamladi.
Talmas
Geografiyasi
Maydoni — 19,4 km2. Dengiz sathidan 87 – 154 m balandlikda joylashgan.
Mil. av. 209
'''Mil. av. 209'''
Voqealar
Римляне овладели главной опорной базой карфагенян в Иберии — Новым Карфагеном.
Safaviylar armiyasi
Bosh qoʻmondon
XVII asr boshlarigacha sepahshalar darajasi jihatidan qurchi-boshi bilan teng edi. XVII asr boshlaridan boshlab u mansab jihatidan qollar-og‘asi va qurchiboshilarga bo‘ysungan. Shunga qaramay, u viloyat hokimi boʻlganligi sababli uning noibi va vaziri ham boʻlgan. Hatto bir vaqtning oʻzida bittadan koʻproq lavozimlarni egallagan bosh qoʻmondonlar ham bor edi. Masalan, Rustam beg(keyinchalik „xon“) bir vaqtning oʻzida sepahshalar, tofangchi-ogʻa va devonbegi lavozimlarida ishlagan.
Yuqori martabali saroy amaldori Mirzo Naqiy Nosiriyning aytishicha, sepahshalar urush davrida qo‘shinga oliy qo‘mondonlik qilgan. Safaviylar davrining oxirlarida bu vazifaning sohibi amirlardan biri va qo‘llar-og‘asi bilan birga qurchiboshidan keyingi ikki muhim harbiy amaldor bo‘lgan. Hosaynqoli xon (Vaxtang VI) sepahshalar etib tayinlanganda, unga qoʻmondon unvoni uchun xos buyum ham berildi. Eronshunos Villem Floorning soʻzlariga koʻra, bu tarixiy yozuvlarda birinchi marta sepahsalarga feldmarshal uchun xos boʻlgan bunday buyum berilgani qayd etilgan.
Qurchi-boshi
Maʼlumotlarga koʻra, qurchiboshlarning hech biri „xon“ darajasiga ega boʻlmagan, baʼzilari esa „beg“ darajasiga ega boʻlgan. Masashi Xanedaning soʻzlariga koʻra, bu, aftidan, u oʻta muhim vazifa boʻlsada, „birinchi daraja“li amaldor hisoblanmaydi.Haneda buni „qurchi-boshi vazifasiga eʼtibor bermaydigan“ fors manbalari orqali aniqlaganini aytgan. Manbalarda amir ul-umaro, vakil yoki sadr tayinlanishiga eʼtibor berilgan. Villem Floorning xulosasiga koʻra, qurchilar va qurchi-boshilar yetakchi qizilbosh boshliqlariga nisbatan „past darajada“ turishgan.
Markaziy hokimiyat kuchsiz boʻlgan davrda bu lavozimni darhol yetakchi turkman qizilbosh qabilalaridan, yaʼni shomlu yoki tekkelulardan boʻlgan shaxslar egallagan. Qurchi-boshining boshqa barcha muhim idoralar singari, oʻrinbosari ham bor edi.
Qollar-ogʻasi
Safaviylar davrining oxiriga kelib, qollar-og‘asi va sepahshalar imperiyada qurchiboshidan keyin eng muhim harbiy amaldorlar bo‘lgan. Qollar-og‘asi oltita „davlat ustuni“ (rokn ol-dovleh)dan biri va kengash amiri edi. U mingboshilar, yuzboshilar, mushketlar bilan qurollangan qurslar va tabiiyki, barcha gʻulomlarga oliy qoʻmondonlik qilgan. U qoʻl ostidagilar ishtirok etgan ishlar boʻyicha ham hukm chiqardi. Biroq, diniy qonun bilan bogʻliq ishlar shar’iy qozilarga, moliyaviy masalalar bilan bogʻliq ishlar esa vazirga topshirilgan.
Yosh g‘uomlar soqollari endi o‘sa boshlaganida boshlaganlarida qollar -og‘asi qo‘mondonligi ostida bo‘lib, keyinchalik ular 100 va 10 birliklarga bo‘lingan. Boshiga dah-boshilar yoki on-bashilar yordam bergan.
Toʻpchi-boshi
Toʻpchi-boshi imperiyaning artilleriya boʻlinmasining qoʻmondoni edi. Toʻpchi-boshi toʻp-xona uchun mas’ul boʻlgan, shu jumladan artilleriya uchun zarur boʻlgan materiallarga ham. U artilleriya boʻlimining barcha ming-boshilar, yuzboshilar, toʻpchilar va jarchilar ustidan oliy qoʻmondonlik qilgan. Toʻpchi-boshi yuqorida tilga olingan barcha zobitlarni quyi darajali qilib tayinlagan va ularning maoshini ham oʻzi tayinlashi kerak edi. Maʼlumotlarga koʻra, 1660-yilda uning maoshi yiliga 2000 tumanni tashkil etgan va rasmiy ravishda u mushketyorlar korpusi (tofangchi-ogʻasi) qoʻmondoni bilan tenglashgan. Maʼmuriyat nuqtai nazaridan, gʻolom korpusining mustufilari toʻpchi-boshining toʻp-xanesida ham mehnat qilganlar.
1655-yilda toʻpchi-boshi Xoseynqoʻlixon vafot etgach, shoh Abbos II (1642—1666) yangisini tayinlamadi. Jabbehdar-boshi („qirollik arsenalining boshligʻi“) 1660—1661 yillargacha vaqtincha bu vazifasini oʻz zimmasiga oldi.Floorning taʼkidlashicha, bu lavozim keyinchalik bir necha yil davomida boʻsh qolgan boʻlishi mumkin.
Toʻpchi-boshi atamasi imperiyaning turli shahar va viloyatlarida mahalliy toʻp-xonasi qoʻmondonlarini belgilash uchun ham ishlatilgan.
Toʻpchi-boshi lavozimi sepahsalar, qollar-ogʻasi va qurchi-boshidan pastroq boʻlganligi sababli, uning maoshi ham past boʻlgan. Engelbert Kaempferga koʻra, toʻpchi-boshi ham admiral boʻlib xizmat qilgan, lekin 1734-yilgacha Safaviylarning samarali floti boʻlmagan.
Toʻfangchi-ogʻasi
Tofangchi-ogʻasi (shuningdek , tufangchi-aqasi deb ham ataladi va boshqacha tarzda tofangchi-boshi deb ham ataladi) Safaviylar imperiyasining mushketyorlar korpusining qoʻmondoni edi. Toʻfangchi-ogʻasiga koʻplab zobitlar, yaʼni minboshilar, yuzboshilar, dahboshilar, shuningdek, yigʻilish bilan shugʻullanuvchi maʼmuriy xodimlar (yaʼni vazir, mosufi) boʻysungan. U tofangchilardan tashqari jarchiboshilar, rikalar(qutb boltalari bilan qurollangan boʻlinma) va mushketyorlar korpusining tabardorlariga ham oliy qoʻmondonlik qilgan. U oltita rokn ol-dowlehdan („davlat ustuni“) biri edi.
Tofangchi-og‘asi qog‘ozda, amalda oliy mansab hisoblangan bo‘lsa-da, bir so‘z bilan aytganda, harbiy ierarxiya bo‘yicha eng quyi idoralardan biri edi. Masalan, tofangchi-ogʻasi rokn ol-dowleh boʻlishiga qaramay, ichki shoh kengashiga aʼzo boʻlmagan. Shunga qaramay, bu lavozimni odatda zodagon oilalarning avlodlari egallagan.
Birliklar
Safaviylar davrida Eron 16-asr boshidan 18-asr oʻrtalarigacha Shimoliy Afrika, Gʻarbiy Osiyo, Markaziy Osiyo va Janubiy Osiyoda hukmronlik qilgan islomiy buyuk davlatlar uchligidan iborat boʻlgan porox imperiyalaridan biri edi. Biroq, u uchtalik ichida eng kam aholisi edi (1600-yilda taxminan 8-10 million kishi) va shuning uchun eng kichik armiyaga ega edi. Bundan tashqari, u Usmonlilar yoki zamonaviy Yevropa kuchlari kabi poroxdan foydalanmadi. 1600-yilda oʻqotar qurollar mavjud edi, ammo unchalik katta ahamiyatga ega emas edi, hatto oddiy qamal toʻplari ham kamdan-kam qoʻllanilgan. Abbos I salmoqli mushketyorlar boʻlinmasini va alohida artilleriya korpusini tashkil etgan birinchi hukmdor boʻlib, ular nisbatan samarali boʻlgan, lekin nayzalar, qilichlar va kamonlar bilan qurollangan otliq qoʻshinlar sonidan doimo koʻp edi. Mushketchilar korpusi sezilarli darajada kengaymadi, artilleriya korpusi esa Abbos I hukmronligidan keyin yoʻq boʻlib ketdi. 18-asrning oʻrtalariga kelib, koʻpchilik Safaviy qoʻshinlari hali ham anʼanaviy qurollardan foydalanardi. Afshoriylar sulolasi asoschisi Nodirshoh (1736—1747) hukmronligining bir qismiga qadar imperiya qoʻshinlarining aksariyati birinchi marta oʻqotar qurollar bilan jihozlangan edi.
Qizilbosh
thumb|312x312px| [[Safaviylar davlati|Safaviy Qizilbosh askarining manikeni Eronning Saʼdobod shahrida namoyish etildi.]] Qizilbosh shia jangari guruhi boʻlib, asosan turkman qabilalaridan iborat edi. Qizilboshning eng yirik qabilalari Ustajlu, Rumlu, Shomlu, Zul Qadr, Tekkelu, Afshor va Qojar turkmanlari edi. Qizilboshlar Safaviylar sulolasining asos solishi va Eronni bosib olinishining asosiy omili boʻlgan. G‘ulom korpusidan farqli o‘laroq, qizilboshlar shoh xazinasidan keladigan to‘lovga tayanmas, balki yer-mulk ajratilgan edi. Buning evaziga ular Safaviylar shohini qo‘shin va oziq-ovqat bilan taʼminladilar.
Ismoil hukmronligi davrida qizilboshlar uni deyarli ilohiy shaxs sifatida koʻrishgan va uni yashirin Imom Muhammad al-Mahdiyning vakili deb bilishgan. Qizilboshlardan boʻlgan, „ahl-i ixtisas“ nomi bilan mashhur boʻlgan guruh, Ismoilning Gʻilonda panohida boʻlgan davrda Safaviya tartibini saqlab qolgan kichik zobitlar guruhi edi. Bu zobitlar orasida lala („tarbiyachi“, „qoʻriqchi“) va boshqalar bor edi. Ismoil keyinchalik qizilboshlarni qudratli vakil (noib) lavozimiga tayinlashdan qochishga urinib siyosat yuritdi va buning oʻrniga oʻzining eronlik qarindoshlarini yuqori mansablarga tayinladi, birinchisi Mir Najm Zargar Giloniy edi. Buning sababi, Ismoil haddan tashqari kuchga ega boʻlgan va endi unchalik ishonchli boʻlmagan qizilboshlarga nisbatan ishonchini biroz yoʻqotgan edi.
Beshinchi Safaviy shohi Abbos I (hukmronligi 1588—1629) Qizilboshlarning kuchi va taʼsiriga qarshi turish uchun gʻulomlar korpusini ancha mustahkamladi. Qolaversa, u qizilbosh boʻlmagan zobitlarni qizilboshlar boshqargan viloyatlarga hokim qilib tayinladi.
Kaolin
thumb|155x155px thumb|207x207px Kaolin (Xitoyning Szyansi provinsiyasidagi joy nomidan) — oq rangli gil, asosan, kaolinitsan tashkil topgan. Vulkanizm bilan bogʻliq boʻlgan granit, gneys, slanets va b. tarkibida dala shpatlari boʻlgan togʻ jinslarining nurashidan yoki gidrotermal oʻzgarishidan hosil boʻladi (birlamchi Kaolin). Kvars va b. oʻzgarmagan minerallar bilan aralashgan holda uchraydi. Birlamchi Kaolin yuvilib, turgʻun suv qavzalarida qum orasida mayin dispers gil choʻkindilaridan iborat qatlam, linza shakllarini hosil qilsa, undagi Kaolin ikkilamchi Kaolin deyiladi. Yer yuzasiga yaqin yotuvchi Kaolin ochiq usulda qazib olinadi, keyin boyitiladi. Kaolin qogʻoz, chinni, fayans, kimyo, rezina sanoatida, oʻtga chidamli buyumlar va izolyatorlar tayyorlashda ishlatiladi. Kaolinning jahondagi resurslari 20 mlrd. t chamasida, shuning yarmiga yaqini AQShda. Kaolin konlari Ukraina, Kavkaz, Uralda, Oʻzbekistonda Ohangaron, Suvqaytdi, Qarnob, Quvasoy, Ovminzatogʻ, Oltintogʻda bor.
Safaviylar armiyasi
Qurchi
thumb| [[Safaviylar davlati|Safaviylarning mashhur shahzodasi, qurchiboshi vazifasini bajargan Isoxon Safaviyning surati.]] Shohning tansoqchisi qurchi deb atalgan. Qurchilar nazariy jihatdan Qizilbosh qabilalaridan olingan boʻlib, ularga qirol xazinasidan olingan pul hisobidan toʻlangan. Asosan qizilboshlardan yollangan boʻlsada, u mustaqil va Qizilbosh qoʻshinlari boʻlinmalaridan ajralib turar edi. Ilk Safaviylar davrida qurchilarning barchasi bir qabiladan boʻlgan, ammo keyinchalik bu holat oʻzgargan. Qurchilarning boshi qurchi-boshi deb atalgan. Ularning soni Ismoil I davrida 3000, Tahmasp I davrida (1524—1576) 5000 kishini tashkil etgan.
Georgetown (Pennsylvania)
Georgetown AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Beaver County okrugi tarkibiga kiradi.
Safaviylar armiyasi
Qurchi
Abbos I davrida qurchilarning ahamiyati ancha oshib, 10-15 ming kishiga yetgan edi. Abbos I bir qancha qurchilarga yirik viloyatlarga hokimlik berdi, bu esa yirik viloyatlarni boshqarishga odatlangan qizilbosh qo‘mondonlarining kuchini pasaytirdi. Abbos hukmronligining soʻnggi davrlarida qurchiboshi imperiyaning eng qudratli idorasi edi.
Mahalliy hukmdorlarning ixtiyorida qurchilar ham bor edi, ammo ular soni cheklangan edi.
Geneva (Pennsylvania)
Geneva AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Crawford County okrugi tarkibiga kiradi.
Safaviylar armiyasi
Gʻulom
left|thumb| Daudxon Undiladze, gʻulom va Qorabogʻ-Ganja gubernatori (1627—1633) Gʻulom birligi („harbiy qul“ degan maʼnoni anglatadi) Kavkazdan kelgan sobiq nasroniylardan, asosan gruzinlar, cherkeslar va armanlardan iborat boʻlgan birlik ed.
Geneva (Pennsylvania)
Aholisi
115 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 0,6 km2. Shundan 0,6 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 344 m balandlikda joylashgan.
Adrianopol sulh shartnomasi
ADRIANOPOL SULH SHAR-TNOMASI — 1828-29 yillardagi Rossiya-Turkiya urushini yakunlagan sulh shartnomasi. Adrianopol (hozirgi Edirne) shahrida imzolangan. 1827-yil 6-iyulda Rossiya, Angliya va Fransiya davlatlari oʻzaro til biriktirib, Turkiyadan Gresiyaga mux-toriyat berish masalasini qoʻydilar. Biroq Turkiya hukumati bu talabni rad etdi. Buning ustiga Dunay knyazliklarida Rossiyaning ustunligini tiklagan Akkerman konvensiyasi (1826) dan noro-zi boʻlgan Turkiya Rossiyani usmonlilar imperiyasining ashaddiy dushmani deb eʼlon qildi va barcha musulmonlarni ruslarga qarshi gʻazovotga chaqirdi. Rossiya 1828-yil 14-aprelda Turkiyaga qarshi yurish boshladi. Rus qoʻshinlari tez ora-da Konstantinopolga yaqinlashib qoldi. Bundan choʻchigan Gʻarb davlatlari Turki-yaga darhol sulh tuzishni va Rossiya shartlariga koʻnishni taklif kildi. Turkiya 1829-yil 2 (14) sentabrda Adrianopol sulh shartnomasi shahrini imzoladi. Adrianopol sulh shartnomasi sh. natijasida Qora dengizning Bos-for va Dardanel boʻgʻozlaridan rus va xorijiy davlatlarning savdo kemalari erkin oʻtish huquqini oldi. Kavkaz yerlarining Rossiyaga uzil-kesil oʻtganligi Adrianopol sulh shartnomasi shahrida qayd etildi.
Yuan Mei
Yuan Mei ( xitoycha 袁枚, pinyin Yuán Méi ; 1716 — 1797) — xitoylik shoir, olim va yozuvchi. U mo‘jizalar va g‘ayritabiiylik haqidagi mingga yaqin biji hikoyalarini o‘z ichiga olgan “Qi Xiening yangi yozuvlari” yoki “Konfutsiy aytmagan narsa” to‘plami hamda “Rohat bog‘idan she’rlar ertagi” risolasining muallifi.
Safaviylar armiyasi
Gʻulom
Aynan Abbos I davrida Saru Taqiy (1633-1645) vazirligi davrida g‘ulomlar Safaviylar davlatining barcha muhim mansablarini egallab, qudrat cho‘qqisiga chiqdi.
Toʻpchi
Toʻpchi („toʻpchi-odamlar“ degan maʼnoni bildiradi) boʻlinmasi Ismoil I davrida tuzilgan, keyinchalik Abbos I tomonidan isloh qilingan. Artilleriya boʻlinmasining qoʻmondoni toʻpchi-boshi edi. Toʻpchilar Safaviylar uchun juda foydali boʻlgan boʻlsada, bu haqda koʻp narsa maʼlum emas va ular asosan Yevropa manbalarida qayd etilgan.
Georgetown (Pennsylvania)
Geografiyasi
Maydoni — 0,7 km2. Shundan 0,5 km2 quruqlik, 0,2 km2 esa suv maydonidir.
Safaviylar armiyasi
Tofangchi
Tofangchi (forscha soʻz boʻlib, „mushketyorlar“ degan maʼnoni anglatadi) boʻlinma Ismoil I davrida tashkil etilgan va keyinchalik Abbos I tomonidan isloh qilingan Mushketyorlar korpusining qoʻmondoni tofangchi-ogʻasi edi. Tofangchilar turli viloyatlardan jalb qilingan va ular kelgan joy nomi bilan muvofiqlashtirilgan. Misol uchun, agar bir Tofangchi birligi Isfahondan boʻlsa, u „tofangchian-e Isfahon“ nomi bilan mashhur boʻlgan. Har bir toʻfangchi guruhining boshligʻi ming-boshi („minglik boshligʻi“) deb atalgan Birlik 12 ming kishidan iborat boʻlib, uning tarkibiga asosan fors dehqonlari, arablar va turkmanlar kirgan.
Yuan Mei
Yuan Mei dastlab o'zining "Konfutsiy aytmagan narsa" to'plamini "Munozaralar va hukmlar" ga ishora qilib, (xitoycha: yāngči) deb nomlagan. "Shu er" (xitoycha:述而). Biroq, Yuan sulolasi yozuvchisi shu nom ostida hikoyalar to‘plamini nashr etganini bilgach, u o‘z to‘plamining nomini “Qi Xie ning yangi [yozuvlari]” (xitoycha:新齊諧 ) deb o‘zgartirdi. =Kompozitsiyalar= Yuan Mei. Yangi [yozuvlar] Qi Xie (Xin Qi Xie) yoki Konfutsiy aytmagan narsa (Zi Bu Yu) / Tarjima. xitoy tilidan, so'zboshi, sharh. va adj. O. L. Fishman. M.: "Nauka", GRVL, 1977. 504 b. (“Sharq adabiyoti yodgorliklari”, LV)
Grandville (Michigan)
Grandville AQShning Michigan shtatida joylashgan shahardir. Kent okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
15378 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 816,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 19,87 km2. Shundan 18,83 km2 quruqlik, 1,04 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 184 m balandlikda joylashgan. thumb|left|250px|Grandville manzarasi.
Marano Principato
Marano Principato Italiyaning Calabria mintaqasida joylashgan kommunadir. Maydoni — 6 km2. 2335 nafar aholi istiqomat qiladi.
Qumjiqqin
Qumjiqqin  — Qoraqalpogʻiston Respublikasiga qarashli qishloq. Xoʻjayli tumani tarkibiga kiradi.
Mil. av. 208
'''Mil. av. 208'''
Vafot etgan
🇷🇺
Klaudio Arrau
thumb| Klaudio Arrau 1974 yilda, Allan Uorren tomonidan suratga olingan Klaudio Arrau Leon (1903-yil 6-fevral — 1991-yil 9-iyun) chililik pianinochi boʻlib, XX asr bastakorlariga, xususan Bax, Betxoven, Shubert, Shopin, Shumann, Liszt va Bramsga barokkoni qamrab olgan keng repertuarni talqin qilish bilan tanilgan. U XX asrning eng buyuk pianinochilaridan biri hisoblanadi.
Hayoti
Arrau Chilining Chillan shahrida tugʻilgan, Klaudio endigina bir yoshga toʻlganida vafot etgan oftalmolog Karlos Arrau va fortepiano oʻqituvchisi Lucrecia Leon Bravo de Villalbaning oʻgʻli. U Janubiy Chilining avvaldan taniqli oilasiga mansub edi. Uning ajdodi Lorenzo de Arrau, ispan muhandisi, Ispaniya qiroli Karlos III tomonidan Chiliga yuborilgan. Arrau katta buvisi Mariya del Karmen Darok del Solar tomondan Shotlandiya zodagonlari oilasi Glenorchi Kempbelllarning avlodi edi. Arrau katolik sifatida tarbiyalangan, ammo oʻsmirlik davrida undan voz kechgan. left|thumb|264x264px| Klaudio Arrau, 1929 yil noyabr Arrau bolaligidan vunderkind edi va u soʻzlarni oʻqishdan oldin notalarni oʻqiy olardi, lekin koʻplab virtuozlardan farqli oʻlaroq, uning oilasida hech qachon professional musiqachi boʻlmagan. Uning onasi havaskor pianinochi boʻlib, uni pianino bilan tanishtirgan. 4 yoshida u Betxoven sonatalarini chala boshlagan va bir yildan soʻng birinchi kontsertini bergan. Arrau 6 yoshida u bir necha kongressmenlar va prezident Pedro Montt oldida tinglovdan oʻtdi, u juda taʼsirlanib, Arrauning kelajakdagi taʼlimiga tayyorgarlik koʻra boshladi. 8 yoshida Arrau onasi va singlisi Lukresiya bilan birga Germaniyaga oʻqish uchun Chili hukumatining oʻn yillik grantiga yuborildi. U Berlindagi Stern konservatoriyasiga qabul qilindi va u erda Frants Liszt qoʻl ostida tahsil olgan Martin Krauzning shogirdi boʻldi. 11 yoshida Arrau Lisztning pianino uchun eng qiyin asarlardan biri boʻlgan Transsendental etyudlarini, shuningdek, Bramsning Paganini Variatsiyalarini ijro eta olar edi. Arrauning birinchi yozuvlari Aeolian Duo-Art pleyeri pianino musiqasi rulonlarida qilingan. Krause Arrauga dars berishning beshinchi yilida vafot etdi va 15 yoshli talaba ustozining vafotidan daxshatgatushdi; Arrau oʻsha paytdan keyin rasmiy oʻqishni davom ettirmadi.
1935-yilda Arrau Iogann Sebastyan Baxning butun klaviatura asarlarini 12 dan ortiq resitallarni tantanali ravishda ijro etdi. 1936-yilda Arrau 5 ta resitaldan ortiq Motsart klaviaturasi bilan toʻliq ishladi va Shubert va Weberning toʻliq tsikllarini taqdim etdi. 1938-yilda Arrau birinchi marta Mexikoda Betxovenning toʻliq pianino sonatalari va kontsertlarini berdi. Arrau buni hayoti davomida bir necha bor takrorlagan, jumladan Nyu-York va Londonda. U 20-asrda Betxoven boʻyicha yetakchi kompozitorlardan biriga aylandi.
1937-yilda Arrau nemis fuqarosi boʻlgan mezzosoprano Rut Shnayder (1908-1989) bilan turmush qurdi. Ularning uchta farzandi bor edi: Karmen (1938-2006), Mario (1940-1988) va Kristofer (1959). 1941-yilda Arrau oilasi Germaniyadan Qoʻshma Shtatlarga koʻchib oʻtdi va oxir-oqibat Duglaston, Kvins, Nyu-York shahriga joylashdi, Arrau qolgan yillarini shu yerda oʻtkazdi. 1979-yilda u ikki tomonlama AQSh-Chili fuqaroligini oldi 1982-yil 17-avgustda PolyGram yozuvlar kompaniyasi tomonidan tarixdagi klassik musiqaning birinchi diski chiqarildi, uning mazmuni Klaudio Arrau ijrosidagi Chopin valslaridan iborat edi.
Arrau 1991-yil 9-iyunda 88 yoshida Avstriyaning Murzzuschlag shahrida 8-iyun kuni ichak tutilishini tuzatish uchun oʻtkazilgan shoshilinch jarrohlikning asoratlari tufayli vafot etdi. Uning hoki oʻzi tugʻilgan Chillan shahrida, Chilida dafn etilgan.
Musiqadagi ohang va yondashuv
Arrau aqlli va chuqur fikrlovchi tarjimon edi. Sayohat paytida u juda koʻp kitob oʻqidi va o'z ona tilisi ispan tilidan tashqari ingliz, italyan, nemis va fransuz tillarini ham oʻrgandi. Yigirma yoshida u Yungning psixologiyasi bilan tanishdi.
Kap soyligi
Kap soyligi — Atlantika okean i tubining jan.-sharqiy qismidagi keng pasaygan joyi. Afrikaning jan.gʻarbiy materik yon bagʻri bilan Atlantika okeani oʻrtaliq tizmasi va Kit tizmasi oraligʻida. Uzunligi shim.dan jan.ga 1500 km, kengligi 1000 km, eng chuqur joyi 5520 m. Yuzasi sertepa, bal. 3000 m gacha boʻlgan suv osti vulkanlari bor. Kizil rangli gil choʻkindilaridan iborat.
Klaudio Arrau
Musiqadagi ohang va yondashuv
Arrau juda kuchli pianinochi edi; hatto umrining oxirlarida ham u har doim juda katta, og'ir kontsertlar, jumladan Betxovenning imperator kontserti va Bramsning № 1 fortepiano kontserti kabi asarlarni ijro qilgan.
Hissalari
Arrau tez-tez resitali ijrochi boʻlgan: 40 yoshdan 60 yoshgacha u juda katta repertuarga ega boʻlgan mavsumda oʻrtacha 120 ta kontsert bergan. Bir paytlar u Bax, Motsart, Betxoven va Shopenning toʻliq klaviatura asarlarini ijro etgan; shu bilan birga, Alkan va Busoni kabi bastakorlarni dasturlashtirib, List repertuarining noaniq burchaklarini yoritib berdi. Taxminlarga koʻra, Arrauning umumiy repertuari 76 ta resitali konsertni oʻz ichiga oladi, u ham biz bilgan orkestr bilan 60 ga yaqin asarlarni hisobga olmaganda.
Arrau Shumann, Shopen va Listning pianino musiqasining katta qismini yozib oldi. U Peters Urtext nashri uchun Betxovenning toʻliq pianino sonatalarini tahrir qildi va 1962-1966-yillarda ularning barchasini Philips maqolasiga chop etdi. U deyarli barchasini 1984-1990-yillarda Motsartning toʻliq pianino sonatalari bilan birga yana bir bor yozib oldi. Shubert, Brahms va Debussi haqidagi yozuvlari bilan ham mashhur. 88 yoshida vafot etganida, Evropa kontserti paytida Arrau Baxning toʻliq asarlarini klaviatura uchun yozib olish ustida ishlagan, shuningdek, Gaydn, Mendelson, Reger va Busoni va Bulezning baʼzi qismlarini tayyorlagan. uchinchi pianino sonatasini ham mahorat bilan ijro etgan.
2021-yil 26-mart kuni Pristine Classical Arrauning 1988-yildagi sonidan remaster qilingan, "[RCA] kassalarida sotilgan „eng ajoyib“ 1942-yilda RCA studiyasi tomonidan 46 yi davomida yozilgan Baxning Goldberg Variatsiyalarining „tovushli taʼmiri“ni chiqardi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Saint-Didier-la-Forêt
Saint-Didier-la-Forêt Fransiyaning Auvergne mintaqasida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Allier departamenti Vichy tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
360 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 34,1 km2.
May (Qibray tumani)
May  — Oʻzbekiston Respublikasining  Toshkent viloyatiga qarashli qishloq. Qibray tumani tarkibiga kiradi.
Torteval-Quesnay
Torteval-Quesnay Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Calvados departamenti Bayeux tumani tarkibiga kiradi.
GRE 21
GRE 21 (ГРЭ 21) — Qozogʻiston Respublikasining Jambul viloyati, Moyinqum tumanidagi qishloq. 2019-yilda tugatilgan. Mirniy posyolkasi tarkibiga kirgan. KATO kodi — 315641300.
Torteval-Quesnay
Aholisi
346 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 20,7 nafar kishi.
NGC 5202
NGC 5202 Sunbula yulduz turkumidagi Sb tipli galaktikadir.
GRE 21
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 230 kishini (112 erkak va 118 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 23 kishi (8 erkak va 15 ayol) yashagan.
NGC 5202
Ushbu obyektni Albert Marth 1864-yilda kashf etgan.
Grant (Michigan)
Grant AQShning Michigan shtatida joylashgan shahardir. Newaygo okrugi tarkibiga kiradi.
Templeux-la-Fosse
Aholisi
160 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 22,5 nafar kishi.