cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qirgʻiziston Milliy banki
Esdalik pullar
1995-yil 11-avgustda Markaziy bank nominal qiymati 100 va 10 som boʻlgan oltin va kumushdan tayyorlangan birinchi esdalik tangalarini muomalaga chiqardi. Ushbu tangalar “Manas” dostonining 1000 yilligini nishonlash uchun chiqarilgan. Oʻshandan beri Markaziy bank Qirgʻiziston hayotining turli jabhalari hamda xalqaro voqealarni aks ettiruvchi boshqa koʻplab esdalik pullarni emissiya qilib keladi. Ushbu esdalik tangalarining bir qanchasi keyinchalik xorijdagi xalqaro tanlovlarda sovrinlarni qoʻlga kiritgan. Masalan, 2013-yilda Markaziy bank mamlakat Mustaqillik kuniga bagʻishlab “Qirgʻizistonning tarixiy va meʼmoriy yodgorliklari” mavzusida Soymalitosh tasviri tushirilgan kumush va mis-nikel tangalar hamda Qirgʻizistonning turli yovvoyi tabiatini aks ettiruvchi "Qirgʻiziston Qizil kitobi" mavzusida oltin va kumush tangalarni emissiya qildi. Soymalitosh aks etgan tangalar keyinchalik sakkizinchi xalqaro esdalik tangalar tanlovida “Yil kumush tangasi” nominatsiyasida uchinchi oʻrinni egalladi. 2017-yilda Markaziy bank valyuta emissiya qila boshlaganining 25 yilligi munosabati bilan 2000 somlik esdalik banknotlarni muomalaga chiqarildi. Bu bankning birinchi esdalik banknoti hamda vertikal yoʻnaltirilgan birinchi som banknoti edi. Keyinchalik bu banknot Markaziy, Sharqiy Yevropa va MDHning turli mamlakatlari orasida “2018-yilning eng yaxshi mintaqaviy banknoti” mukofotiga sazovor boʻldi.
Muzeyi
Markaziy bank Qirgʻiziston Milliy bankining Numizmatik muzeyini ham boshqaradi. Muzey ilk marotaba 1998-yilda milliy valyuta muomalaga kiritilganining besh yilligiga bagʻishlangan koʻrgazma sifatida oʻz faoliyatini boshlagan. Biroq tashrif buyuruvchilarning katta qiziqishi tufayli ushbu koʻrgazma keyinchalik doimiy numizmatik muzeyga aylantirildi. Hozirgi kunda muzey somning yillar davomida oʻzgarishini, shuningdek, milliy valyutaning turli xil dastlabki eskizlarini namoyish etadi.
Kuzatuv kengashi
Qirgʻiziston Milliy banki boshqaruvi yetti nafar aʼzodan iborat boʻlib, Milliy bank raisi, uning uch oʻrinbosari va yana boshqaruvning uch nafar aʼzosidan iborat. Boshqaruvning har bir aʼzosi umumiy vakolat va masʼuliyatga ega boʻlib, ular Milliy bank raisi tavsiyasiga koʻra Qirgʻiz Respublikasi Prezidenti tomonidan yetti yil muddatga tayinlanadi.
Tashkiliy tuzilmasi
Qirgʻiziston Milliy banki oʻz vazifasi va funksiyalarini amalga oshirish uchun bank faoliyatining turli jihatlarini hal qiluvchi oʻnta turli boshqarmalardan tashkil topgan. Bundan tashqari 15 ta kichik boʻlimlar ham mavjud, bu esa bankning uzluksiz ishlashini taʼminlaydi. Markaziy bankning Qirgʻiziston Respublikasining turli hududlarida ham hududiy boshqarmalari mavjud
Mahalliy aloqalar
Markaziy bank o‘z targ‘ibot kampaniyasi doirasida fuqarolar, shuningdek, bank sohasida manfaatdor tomonlar bilan muloqot qilish bo‘yicha turli chora-tadbirlarni amalga oshirdi. 1999-yilda Markaziy bank "Som – Qirgʻizistonning yuzi" nomi bilan tanilgan keng jamoatchilik uchun axborot va taʼlim kampaniyasini boshladi. Kampaniyadan koʻzlangan maqsad – aholi eʼtiborini milliy valyutadan foydalanishga jalb qilish boʻlib, kampaniya doirasida koʻplab plakatlar va bukletlar tarqatildi. Markaziy bank tomonidan Qirgʻizistonda faoliyat olib borayotgan turli tijorat banklarining manfaatlarini yanada yaxshiroq ifodalash va huquqlarini himoya qilish uchun tijorat banklarini birlashtirish maqsadida Qirgʻiziston banklari ittifoqi tashkil etilgan. Butun dunyo boʻylab naqd puldagi toʻlovlariga muqobil sifatida elektron toʻlovlarning paydo boʻlishi markaziy bank tomonidan toʻlovning bunday usullarini joriy etish va ulardan foydalanishni targʻib qilishga olib keldi. Milliy toʻlov tizimi sifatida Elkart (Элкарт) joriy etildi va undan foydalanishga ruxsat berish uchun POS-terminallar (POS-терминалдарды) faol ravishda targʻib qilinib, butun mamlakat boʻylab tijorat vakillari va kompaniyalarga berildi. Qirgʻiziston banklarida banklararo pul oʻtkazmalarini amalga oshirish uchun “Real vaqtda yalpi hisob-kitoblar tizimi (Айкын убакыт ыргагында эсептешүүлөрдүн гросстук система)” va “Ommaviy kliring tizimi (Пакеттик клиринг системасы)” banklararo toʻlov tizimi ham ishlab chiqildi.
Xalqaro aloqalar
Qirgʻiz Respublikasi oʻzining markaziy banki orqali bir qancha xalqaro moliya tashkilotlarining faol aʼzosi hisoblanadi. Mamlakat 1992-yilda Xalqaro valyuta jamgʻarmasi va Jahon bankiga, 1994-yilda Osiyo taraqqiyot banki va Islom taraqqiyot bankiga, keyinroq 1998-yilda Jahon savdo tashkiloti aʼzoligiga qabul qilindi. Respublika, shuningdek, Moliyaviy inklyuzivlik alyansining aʼzosi hisoblanadi. 2017-yilda eʼlon qilingan yillik bank hisobotiga koʼra, respublikaga qarz bergan uchta eng yirik global moliya muassasalari Jahon banki ($667 mln), Osiyo taraqqiyot banki ($601 mln) hamda Xalqaro valyuta jamgʻarmasi ($200 mln) hisoblanadi. Tashqi qarz asosan mamlakatdagi koʻplab infratuzilma, qishloq xoʻjaligi va sogʻliqni saqlash sohalarini rivojlantirishga sarflangan.
Jizzax-Kenteks (futzal klubi)
Jizzax-Kenteks — Jizzax viloyatidagi "Kenteks" toʻqimachilik korxonasining futzal klubi. 2020-yilda tashkil etilgan.
Xazina biletlari
Xazina biletlari - valyutaga va oltinga maydalanmaydigan, hukumatning xazina tashkiloti (aksariyat hollarda Moliya vazirligi) tomonidan muomalaga chiqariladigan qogʻoz pullar va xazina tashkilotlarining qisqa muddatli majburiyatlari. Davlat xarajatlarini moliyaviy taʼminlash uchun chikariladi. Ayniqsa, 1914—18 yillardagi 1va 1939—45 yillardagi Ikkinchi jahon urushi davrida byudjet takchilligi va harbiy xarajatlarni qoplashda Xazina biletlaridan keng foydalanilgan. Sobiq SSSRda 1991-yilga qadar 1, 3, 5 rubl qiymatidagi Xazina biletlari muomalada boʻlgan. Xazina biletlari hozirgi davrda kam qoʻllanadi va muomalada yurgan qisqa muddatli davlat majburiyatlariga kiradi. Oʻz moxiyatiga kura, Xazina biletlari davlat Markaziy banki chikaradigan banknotlarta — bank qogoz pullariga yakin turadi.
Gomaringen
Gomaringen Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Tübingen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 17,3 km2. 8598 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Jizzax-Kenteks (futzal klubi)
Joriy tarkibi
2022-yil 25-noyabr holatiga
Gomaringen
Hududi
Gomaringenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Svobodné Heřmanice
Svobodné Heřmanice Chexiya Respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 548 ga yaqin aholisi bor.
Badiulla
Badiulla - Bangladeshning janubiy-markaziy Barisal bo'limidagi Barisal tumanidagi qishloq hisoblanadi.
Xazina majburiyatlari
Xazina majburiyatlari - davlat tomonidan chiqarilgan qimmatli qogʻoz; Xazina majburiyatlari sotilganidan soʻng egasining maʼlum pul miqdorini byudjetga oʻtkazganini tasdiklaydi va egalik qilish muddati davomida qayd qilingan daromad olish huquqini beradi (qarang Qimmatli qogʻozlar).
Qayirma (Chuy viloyati)
Qayirma (Кайырма) — Qirgʻiziston Respublikasi Chuy viloyatining Olamuddin tumanidagi qishloq. Oq-Tepa ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 967 kishi.
Oq-Tut (Bozor-Qoʻrgʻon)
Aholisi
Aholisi - 428 kishi.
Vall de Cardós
Vall de Cardós Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Lleida provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 56,58 km2. Aholisi — 422 kishi (2010).
Ağkənd (Tartar)
Ağkənd (2015-yilgacha Təzəkənd nomi bilan tanilgan)  — Ozarbayjonning Tartar tumanidagi qishloq va munisipalitetdir.
Cadyer
Kadir Yıldız (6-yanvar,1998, Istanbul, Turkiya) AQSh qoʻshiqchisidir.
Lockhart (Alabama)
Lockhart AQShning Alabama shtatida joylashgan shaharchadir. Covington okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 2,9 km2. 548 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 189 nafar kishi.
Sultanbey
Sultanbey - Turkiyaning Bolu viloyati Bolu tumanidagi qishloq. 2010-yilda 525 nafar aholi istiqomat qilgan.
Daldorf
Daldorf Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Segeberg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 15,16 km2. 649 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Daldorfning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Victor Hugo
Victor-Marie Hugo (Victor Marie Hugo; 26-fevral 1802, Bezanson — 22-may 1885, Parij) — fransuz yozuvchisi (shoir, prozachi va dramaturg), fransuz romantitsizmining boshligʻi va nazariyachisi. Fransuz akademiyasining aʼzosi (1841).
GYUGO (Hugo) Viktor Mari (1802.26.2, Bezanson — 1885.22.5, Parij) — fransuz adibi, romantizmning yirik namoyandasi. Dastlabki asari — "Qasidalar" (1821) sheʼrlar toʻplami monarxiya gʻoyalari taʼsirida boʻlib, 20-yillarning 2-yarmidan demokratik qarashlari mustahkamlana borgan. Isyonkorlik ruhi bilan sugʻorilgan "Kromvel" (1827), "Sharq motivlari" (1829), "Marion Delorm" (1829), "Ernani" (1830), "Ryui Blaz" (1838) va boshqa sheʼriy va dramatik asarlarida davrning dolzarb masalalari aks etgan. "Parijdagi Bibi Maryam ibodatxonasi" (1831) tarixiy romani voqealari oʻrta asrda boʻlib oʻtadi, asarda muhabbat fojiasi tasvirlanadi. 1848-yildagi inqilobni olqishlagan. Lui Bonapartning davlat toʻntarishini (1851) qoralagan. Shundan soʻng 18 yil surgunda boʻlib, qator romanlar yozgan. "Pakana Napoleon" (1852), "Xoʻrlanganlar" (1862), "Dengiz zahmatkashlari" (1866), "Kulib turuvchi kishi" (1869), "Bir jinoyat tarixi" (1877—78) romanlarini yozib, ularda oddiy fransuzlarning ogʻir hayoti va kurashini tasvirlaydi. G. romanlaridagi buyuk va olijanob insonlar turmushdagi pastkashliklar va illatlarga qarshi kurashishadi. "Dahshatli yil" (1872) sheʼrlar toʻplami fransuz-pruss urushi va Parij Kommunasi (1871) voqealariga bagʻishlangan. Soʻnggi "93-yil" romani (1874)da inqilobga xayrixoxlik bilan qaragan. "Dengiz zahmatkashlari" (1938, 1965), "Xoʻrlanganlar"ning "Kozeta" va "Gavrosh" boʻlimlari (1952, 1955), "Byug Jargal" (1982) Q. Mirmuhamedov, Nurbek, E. Obidov tarjimasida oʻzbek tilida nashr qilingan, "Kulib turuvchi kishi" Navoiy teatrida sahnalashtirilgan (1966).
Asosiy asarlar
Romanlar:
2)
Sheʼriy toʻplamlar:
Écotay-l'Olme
Écotay-l'Olme Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Loire departamenti Montbrison tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1111 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 170,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,5 km2. Dengiz sathidan 416 – 667 m balandlikda joylashgan.
Newington (Connecticut)
Aholisi
29306 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 34,1 km2. Shundan 34,1 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Xazinachi
Xazinachi — hukmdor va boshqalarning pullari, qimmatbaho buyumlari va boshqa moddiy boyliklarini saklovchi shaxs. Somoniylar davrida Buxoro Registoni atrofida joylashgan 10 ta devonning 2-si X. devoni, yaʼni mustovfiy devoni hisoblangan. Xorazmshohlar davrida mustovfiy oʻlka moliya organi boshligʻi, moliya maslahatchisi, oʻlka boshqaruv organi aʼzosi tarzida faoliyat koʻrsatgan. Qoraxoniylar davlatida X. masʼuliyatli lavozimlardan biri sanalib, agichi atamasi bilan ifodalangan. 14—16-asrlarda Markaziy Osiyo davlatlarida xazina uchun masʼul shaxslar "xozin", "xazinador" atamalari bilan ifodalangan. Eski oʻzbek tilida ham "X." istilohi qoʻllanilgan. Buxoro xonligida X. nisbatan quyi mansablardan biri hisoblangan.
Ad.:A6u Bakr Muhammad ibn Jaʼfar Narshaxiy, Buxorotarixi, T., 1966; Yusuf Xos Hojib, Qutadgʻu bilig, T., 1971; Shixab ad-Din Muxammad an-Nasavi, Jizneopisaniye sultana Djalal adDina Mankburni, Baku, 1973; Bartold V.V., Turkestan v epoxu mongolskogo nashestviya, Sochineniya, t. 1, ch. 1, M., 1973.
Konstruktivizm
Konstruktivizm (lot. constructs — qurish, yasash) — 20-asrning 20-yillari sanʼat va adabiyotda vujudga kelgan oqim. Dastlab meʼmorlikda kurilish texnikasi va texnologiyasi yutuqlari taʼsirida yuzaga keldi va rivojlandi. K. badiiy loyihalash (dizayn)ni shakllanishiga har taraflama imkon yaratdi. K. tarafdorlari atrof muhitni "kurish" vazifasini ilgari surdilar. Qurilgan bino va yaratilgan buyumlarni sodda va ixcham, qulay va maqsadga muvofiq boʻlishini eʼtirof etdilar. Meʼmor va rassomlar hamkorlikda odamlar yashaydigan muhitni yaratib, ularning kayfiyati, mehnat faoliyatiga taʼsir etish mumkin deb bildilar. K. nazariyotchilari ingliz J.Reskin, U.Morris, amerikalik X.Grinua, L.X.Salmiv, avstriyalik O.Loza, fransuz O. Perre, Le Korbyuzye, nemis meʼmorlari V. Gropius, X.Meyer, rossiyalik aka-uka Vesninlar, M.Ginzburg va boshqalarning amaliy va nazariy qarashlarida shu yoʻnalish gʻoyalari oʻz aksini topdi. Yevropa, Amerika, Osiyoda keng yoyilib "xalqaro uslub" darajasiga koʻtarildi. Oʻzbekistonda meʼmorlardan G.P.Bauer, G.M. Svarichevskiy, S.N.Polupanov va boshqa K. uslubini keng qoʻllashga harakat qilishgan.
Tasviriy va amaliy sanʼatda idish, mebel, jihozlarning yangi nusxalari, gazlamalar uchun rasmlar yaratildi, kiyimlarning yangi va qulay shakllari ishlab chiqildi, K. grafika rivoji, kitob ishi, harf terish va boshqalarda muhim ahamiyat kasb etdi. Teatr dekoratsiyasida anʼanaviy bezaklar oʻrniga sahnadagi harakat mazmuniga xizmat qiladigan "dastgoh"lar yaratildi. Oʻzbekiston tasviriy sanʼatida V.Ufimsev ijodida K. taʼsiri kuzatiladi, 60—70-yillarda plakat janrida keng qoʻllanildi. K. kridalari F. Kagarov, I.Abdullayev, H.Hasanov va boshqa ijodida oʻz aksini topdi.
Adabiyotdagi K. dastlab Rossiyadagi "soʻl" oqim — futurizm ichida namoyon boʻldi. 1924—30 yillarda konstruktivistlarning adabiy markazi guruhi mavjud boʻlib, unga I.Selvinskiy, K.Zelinskiy, V.Inberg, E.Bagritskiy, B.Agalov va boshqa kirgan edi. K. vakillari badiiy asarga "konstruksiya" sifatida qarab, obrazning har bir unsuriga "maʼno yuklashga" harakat qiddilar. Bu amalda sxematizmga, shior va reklama uslubiga olib keldi. Mumtoz merosning ahamiyatini yetarli baholamaslik K.ni futurizm bilan yaqinlashtirdi. K.ga moyillik 20-yillarda Shokir Sulaymon, Gʻayratiy kabi oʻzbek shoirlarining ijodida ham sezilgan. Konstruktivistlarning adabiy markazi jamoatchilikning qattiq tanqidiga uchradi, faoliyatini 1930-yilda tugatdi.
Ebenfurth
Ebenfurth Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan shahardir. Wiener Neustadt-Land (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 23.56 km2. 2785 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Güzelköy (Mut)
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Güzelköy — Turkiyaning Mersin viloyati Mut tumaniga qarashli qishloq. U Göksu daryosi vodiysining gʻarbiy qismida joylashgan. Uning Mutgacha boʻlgan masofasi 20 km va Mersingacha 180 km. Qishloq aholisi 2012-yilda 226 kishini tashkil qilgan. Qishloq iqtisodiyoti asosanqishloq xoʻjaligi bilan bogʻliq.
Island (Fransiya)
Island Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Avallon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
217 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 10,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 21,8 km2.
Konstruksiya
Konstruksiya (constructs - tuzilish, qurilish) — 1) mashina, inshoot yoki oʻzel va detallarning tuzilish sxemasi, shuningdek, mashina, inshoot, oʻzellar hamda ularning detallari. Konstruksiya da kerakli qism va elementlarining shakli hamda oʻzaro joylashishi, ularni biriktirish usullari, oʻzaro taʼsiri va qanday materiallardan yasalishi hisobga olinadi; 2) ilmiy yoki badiiy asarlarning tuzilishi (qarang Kompozitsiya); 3) bir sintaktik birlikni tashqil qiluvchi soʻzlar birikmasi.
Laval-le-Prieuré
Aholisi
35 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 7,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,0 km2. Dengiz sathidan 460 – 820 m balandlikda joylashgan.
IC 3982
IC 3982 Canes Venatici yulduz turkumidagi * (yulduz) tipli yulduzdir.
Arg'uvon,arg'avon
Argʻuvon soʻzi fors-tojik tilidan eski oʻzbek tiliga oʻtib oʻzlashgan. Oʻrxun-Yenisey yozma manbalarida,Mahmud Qoshgʻariy lugʻatida,XIV asr Xorazm yozma manbalarida bu soʻz qayd etilmagan. Alisher Navoiy asarlarida:
Argʻuvonu sarv istarmen chamanda, to meni Argʻuvoniy toʻn bila ul sarv qildi notavon. (Garoyib us-Sigar, 465)
Etimoni
Soʻzning etimoni haqida maʼlumotlar yoʻq. Soʻzning dastlabki strukturasi algʻavon-algʻuvon va keyinchalik argʻuvon shaklini olgan boʻlsa kerakki, bu daraxtning guli rangi goʻzallarning labiga qiyoslanadi.
Qoʻllanishi
Yoqimli rang argʻuvoniy — qizil badiiy adabiyotda, poeziyalarda koʻp qoʻllanadi. Bu soʻz koʻpchilik turkiy tillarda koʻp qoʻllanmaydi.
NGC 2028
NGC 2028 Mensa yulduz turkumidagi OCL (ochiq klaster) tipli ochiq klasterdir.
Ushbu obyektni John Herschel 1836-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Bala Kəngərli (Tartar)
Bala Kengarli — Ozarbayjonning Tartar tumani tarkibiga kiruvchi qishloq va munisipalitetdir. 560 nafar aholi istiqomat qiladi.
Konstruksion materiallar
Konstruksion materiallar — kuch qabul qiladigan, nagroʻzka tu-shadigan, konstruksiya detallari tayyorlanadigan, fizik, mexaniq va kimyoviy xossalari yaxshi boʻladigan materiallar. Metall, metallmas va kompozitsion, kuymabop xillari bor. Metall Konstruksion materiallar ichida poʻlat eng keng tarqalgan; boʻlardan tashqari choʻyan, alyuminiy qotishmalari, berilliy qotishmalari, volfram qotishmalari, magniy qotishmalari, titan qotishmalari, xrom qotishmalari va boshqa ham Konstruksion materiallarga taalluqli. Texnologik alomatlari boʻyicha, deformatsiyalab (prokatlab, presslab, shtamplab) olinadigan, quyib, payvandlab, pishirib, yelimlab tayyorlanadigan materiallarga; ishlatilish sharoitiga koʻra, normal, past va yuqori temperaturalarda ishlatiladigan (olovbardosh qotishmalar, olovbardosh beton) materiallarga; strukturasiga koʻra, ferritli, austenitli poʻlatlar; mustahkamlash turiga koʻra, toblanadigan, yaxshilanadigan, dispersli-mustahkamlanadigan (qiyin eriydigan dispers zarrali), eskirtiriladigan, mustahkamlik koʻrsatkichi boʻyicha (mustahkamligi yuqori poʻlat va choʻyanlar) turlarga boʻlinadi. Konstruksion materiallarning mexaniq xossalari (konstruksiyasi mustahkamligi, oʻtga chidamliligi, qovushoqligi, olovbardoshligi, korroziyaga chidamliligi va boshqalar) ularning sifat koʻrsatkichlarini belgilaydi. Metall Konstruksion materiallar ga termik ishlov berib, ularning plastikligi oshiriladi. Katta nagruzkada ishlaydigan detallar qayta eritilgan poʻlatlardan tayyorlanadi. Mashinasozlikda tirsakli val, tishli gʻildiraklar va 1200° gacha temperaturada ishlovchi detallar tayyorlashda choʻyan keng qoʻllaniladi. Nikelli va kobaltli krtishmalar 1000— 1100° gacha temperaturada mustahkamligini saqlaydi; ular aviatsiya va raketa dvigatellari tayyorlashda, alyuminiy qotishmalari (mustahkamligi 550—750 Mn/m2) samolyot, vertolyot, raketa korpuslarini tayyorlashda qoʻllaniladi. Titan krtishmalarining mustahkamligi 1600 Mn/m2 dan ortiq boʻlib, kompressor, aviatsiya dvigatellari, tibbiyot asboblari yasashda ishlatiladi.
Metallmas Konstruksion materiallar ga beton, oʻtga chidamli materiallar, plastmassalar, shisha, sopol, rezina va yogʻoch materiallar kiradi. Ular samolyotsozlik, raketasozlik, mashinasozlik, radiotexnika va kemasozlikda qoʻllaniladi. Kompozitsiyey Konstruksion materiallar: ip, sim, ipsimon kristallar, qiyin eriydigan birikma va boshqa
Smithville (Arkansas)
Aholisi
73 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 45,6 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,6 km2. Shundan 1,6 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 107 m balandlikda joylashgan.
Hirrlingen
Hirrlingen Germaniyaning Baden-Württemberg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Tübingen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 12,81 km2. 2942 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Hirrlingenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Hurlar
Hurlar (arab. — shahlo koʻz) — islom anʼanasi va Qurʼonga koʻra, taqvodorlar bilan birgalikda jannatda yashaydigan qizlar. Qurʼon (2: 23; 3:13; 4:60)da ular jismoniy va maʼnaviy kamchiliklardan xoli boʻlgan, odam ham, jin ham tegmagan (55:56, 74), bir-biriga teng, bokira, goʻzal qizlar deb tasvirlanadi.
Qator-Yongʻoq (Bozor-Qoʻrgʻon)
Qator-Yongʻoq (Катар-Жангак) — Qirgʻiziston Respublikasining Jalolobod viloyati Bozor-Qoʻrgʻon tumaniga qarasli qishloq. Tolduu-Buloq ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 828 kishi.
Mramorniy (Chuy viloyati)
Mramorniy (Мраморное) — Qirgʻiziston Respublikasi Chuy viloyatining Olamuddin tumanidagi qishloq. Ola-Archa ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 2 499 kishi.
Slovakiya
Slovakiya (Slovensko), Slovak Respublikasi (Slovenská republika) — Markaziy Yevropada joylashgan davlat. Maydoni 49 ming km². Aholisi 5,41 mln. kishi (2012). Maʼmuriy jihatdan 8 oʻlkaga boʻlinadi. Poytaxti – Bratislava shahri.
Davlat tuzumi
Slovakiya – respublika. Amaldagi konstitutsiyasi 1992-yil 1-sentabrda qabul qilingan (1999-yil tuzatishlar kiritilgan). Davlat boshligʻi – prezident (2019-yildan Zuzana Čaputová), u umumiy teng va toʻgʻri saylov huquqi asosida yashirin ovoz berish yoʻli bilan 5 yil muddatga saylanadi. Qonun chiqaruvchi hokimiyatni bir palatali parlament – Milliy kengash, ijrochi hokimiyatni hukumat amalga oshiradi.
Tabiati
Slovakiya – togʻli mamlakat. Hududining aksariyat qismi Gʻarbiy Karpat togʻlari doirasida (Slovakiya Rudali togʻlari va boshqalar) joylashgan. Lisets shahridagi Zlati Vrx bazaltli tepaligi tabiat yodgorligidir. GerlaxovskiShtit togʻi (2655 m) – Gʻarbiy Karpat togʻlarining eng baland nuqtasi. Janubini Oʻrta Dunay tekisligining bir kismi egallagan. Slovakiyada qoʻngʻir kumir, temir, marganets, polimetall rudalari, surma, magnezit konlari bor. Iklimi moʻʼtadil, kontinental. Tekisliklarda oʻrtacha tempatura yanvarda –G dan –4°, Karpat togʻida –10° gacha, iyulda 19– 2G, togʻlarda 4° gacha. Yillik yogʻin tekisliklarda 450–700 mm, togʻlarda 2100 mm gacha. Slovakiya daryolari (Dunay va uning irmoklari, Morava, Vag, Gron va boshqalar) gidroenergiyaning muxim manbalaridir. Slovakiya togʻlari oʻrmonlar bilan krplangan (mamlakat hududining 1/3 kismi). Janubiy qiyaliklarda keng bargli va aralash, shimoliy qiyaliklarda igna bargli daraxtlar oʻsadi. Tekisliklarda dehqonchilik qilinadi. Hayvonlardan qoʻngʻir ayiq, boʻri, silovsin, toʻngʻiz, quyon, olmaxon, tipratikan, turli qushlar bor, dare va koʻllarda baliq koʻp.
Aholisi
Aholisining koʻpchiligi – slovaklar (87%), shuningdek venger, chex, ukrain va boshqa ham yashaydi. Shahar aholisi 56,8%. Rasmiy til – slovak tili. Dindorlarning aksariyati – xristian (katolik)lar. Yirik shaharlari: Bratislava, Koshitse, Preshov.
Asosiy siyosiy partiyalari, kasaba uyushma tashkilotlari
Demokratik Slovakiya uchun harakat – Xalq partiyasi, 1991-yilda asos solingan; Slovakiya demokratik ittifoqi, 1995-yil tuzilgan; Slovakiya dehqonlar partiyasi, 1990-yil tashkil etilgan; Slovakiya ishchilari birlashmasi, siyosiy partiya sifatida 1994-yil roʻyxatga olingan; Soʻl demokratlar partiyasi, 1991-yil tuzilgan; Slovakiya milliy partiyasi, 1989-yil asos solingan; Venger xristian demokratik harakati, 1990-yil tashkil etilgan; Slovakiya xristiandemokratik ittifoqi partiyasi, 2000-yil roʻyxatga olingan. Slovakiya Respublikasi kasaba uyushmalari konfederatsiyasi, 1990-yil asos solingan.
Xoʻjaligi va sanoati
Slovakiya – industrialagrar mamlakat. Yalpi ichki mahsulotda sanoatning ulushi 33,4%, qishloq xoʻjaligining ulushi 4,8%, xizmat koʻrsatish sohasining ulushi 61,8%.
Sanoatida, asosan, mahalliy mineral xom ashyo (qungʻir kumir, lignit, temir ruda) negizida konchilik va metallurgiya sanoati rivojlangan. Choʻyan, poʻlat va prokatning koʻp qismi Koshitsedagi metallurgiya kombinatida, alyuminiy (chetdan keltirilgan boksitdan) JyarnadGronomda, mis Krompaxida ishlab chiqariladi. Mashinasozlik sanoati rivojlangan: radiopriyemnik, televizor, sovitkich, mototsikl, kema, podshipnik, yuk vagonlari, stanok, elektrotexnika uskunalari va boshqa ishlab chikariladi. Kime va neft kimyosi sanoati (neft mahsulotlari, mineral oʻgʻit, plastmassa, sintetik tola va boshqalar) chetdan olingan neft va gaz asosida ishlaydi. Yirik oʻrmon, yogʻochsozlik, qurilish materiallari sanoati barpo etilgan. Toʻqimachilik, koʻnpoyabzal, oziq-ovqat korxonalari bor. Asosiy sanoat markazlari – Bratislava va Koshitse. Yiliga oʻrtacha 24,7 mlrd. kVtsoat elektr energiya hosil qilinadi. Uning koʻpchilik qismini GESlar beradi, YaslovskaBogunitseda AES bor.
Qishloq xoʻjaligining asosiy tarmogʻi – deqqonchilik. Bugʻdoy, makkajoʻxori, arpa, qand lavlagi, moyli ekinlar va boshqa ekiladi. Bogʻdorchilik va tokchilik rivojlangan. Goʻshtsut, goʻshtjun chorvachiligiga asosiy eʼtibor beriladi (choʻchqa, quy, qoramol, parranda boqiladi).
Transporti
Temir yoʻli uzunligi 3,7 ming km, avtomobil yoʻllari uz. 17,9 ming km. Dunayda kema qatnaydi. Daryo portlari: Bratislava, Komarno. Chetga mashina va uskuna, neftni qayta ishlash, kimyo va yogʻochsozlik, qishloq xoʻjaligi mahsulotlari va boshqa sotadi. Chetdan neft va tabiiy gaz, oziq-ovqat, mashina va uskunalar oladi. Chexiya, Germaniya, Rossiya va boshqa bilan savdo qiladi. Pul birligi – Slovakiya kronasi.
Maorifi, ilmiy va madaniy-maʼrifiy muassasalari
Maorifi boshlangʻich va oʻrta maktab taʼlimidan iborat. 614 yoshdagi bolalar uchun majburiy taʼlim joriy etilgan. Kasb taʼlimi oʻrta hunartexnika maktablarida beriladi. 14 oliy oʻquv yurti bor. Yiriklari: Bratislava universiteti, Slovakiya oliy texnika maktabi, Oliy iqtisodiy maktab, konservatoriya – hammasi Bratislavada; P. Shafarik nomidagi universitet, Oliy veterinariya maktabi, Oliy texnika maktabi – Koshitseda; Oliy transport maktabi – Jilinda va boshqa Asosiy ilmiy muassasasi – Slovakiya Fanlar akademiyasi. Bratislavada Virusologiya instituti, payvandlash va ped. ilmiytadqiqot institutlari va boshqa, Jilinda gidrologiya ilmiy tadqiqot markazi va geol. mahkamasi, Martinda Slovakiya matitsasi (madaniy-maʼrifiy markazi) bor. Yirik kutubxonalari: Slovakiya matitsasi kutubxonasi (1863), Bratislavadagi universitet kutubxonasi (1919), Koshitsedagi Davlat ilmiy kutubxonasi (1657) va boshqa Asosiy muzeylari: Bratislava va Martindagi Slovakiya milliy muzeylari, Koshitsedagi Sharqiy Slovakiya muzeyi, Banska Bistritsadagi Slovakiya milliy qoʻzgʻoloni muzeyi va boshqa
Matbuoti, radioeshittirishi va telekoʻrsatuvi
Asosiy gazeta va jurnallari: "Pravda" ("Haqiqat", slovak tilida chiqadigan mustaqil kundalik gazeta, 1920-yildan), "Glas lyudu" ("Xatq ovozi", slovak tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1954-yildan), "Narodna obroda" ("Milliy tiklanish", slovak tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1990-yildan), "Rolnitske novini" ("Dehqonlar gazetasi", slovak tilida chikadigan kundalik gazeta, 1946-yildan), "Smena" ("Oʻrinbosar", slovak tilida chiqadigan kundalik yoshlar gazeta, 1948-yildan), "Uy so" ("Yangi soʻz", venger tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1948-yildan), "Beseda" ("Gurung", slovak tilida chiqadigan haftanoma, 1990-yildan), "Vecher" ("Oqshom", slovak tilida chiqadigan kechki gazeta, 1990-yildan). Slovakiya Respublikasi telegraf agentligi, axborot mahkamasi, 1992-yil tuzilgan. Slovakiya radiosi 1926-yildan, televideniyesi 1956-yildan ishlaydi.
Adabiyoti
Slovakiya yozuvining paydo boʻlishi akauka Kirill va Mefodiylarning Buyuk Moraviya davlati hududidagi faoliyati bilan bogliq (9-asrning 2-yarmi). Qad. adabiyot insonparvarlik va ozodlik ruxi bilan sugʻorilgan. 17– 18-asrlarda Ya. Vavrinets, M. Rakovskiy, Sh. Pilarik va G. Gavlovich kabi yozuvchilar ijod qildi. Milliy uygʻonish boshlanishi bilan Maʼrifatparvarlik adabiyoti rivojlandi (18-asr oxiri – 19-asr boshlari). Yozuvchi Y. Bayza, Yu. Fandli, filolog A. Bernolak bu davrning tanikli vakillaridir. B. Tablits va Ya. Golliy sheʼriyatida, Ya. Xalulka dramaturgiyasida, P. Y. Shafarik va Ya. Kollar adabiyilmiy faoliyatida slavyanlar birligi ifodalangan. 19-asr 40–70yillarida milliy ozodlik harakatining gʻoyaviy rahbari L. Shtur boshliq inqilobiy romantiklarning ijodida vatanparvarlik gʻoyalari folklor anʼanalari usulida targʻib qilindi. Y. Zaborskiy nasri va dramaturgiyasida, P. Gvezdoslav, S. Vayanskiy, M. Kukuchin nazmi va nasrida realizm uslubi qiyomiga yetkazildi. 20-asr boshlarida slovak moderni deb atalgan adabiy guruh (I. Krasko, V. Roy, I. Gall) shakllanib, realizm, modernizm, simvolizm ijodiy prinsiplarini umumlashtirdi. F. Kral, L. Ondreyov, Ya. Yesenskiy nasri, Ya. Ponichan nazmi tanqidiy realizmning yuksak namunalaridir. Ikkinchi jahon urushidan keyin xalqning fashizmga qarshi kurashi tarixi va yangi hayot qurilishi muammolari adabiyotning yetakchi mavzui boʻldi. F. Gechko, R. Yashik, A. Bednar, K. Lazareva, V. Minach romanlari, A. Plavka, P. Gorov, V. Migalik, Ya. Kostra sheʼrlari 20-asrning 2-yarmidagi eng mashhur asarlardir.
Meʼmorligi va tasviriy sanʼati
Slovakiya hududida Qad. Rim imoratlarining krldiklari saqlanib qolgan. Diniy inshootlar va roman uslubidagi qasrlar (Nitradagi 1200-yilga oid avliyo Emeram bazilikasi, 12-asrga oid Skalitsadagi 2 yarusli kapellarotonda, 1228-yilga oid Dyakovsa, 12-asrga oid Drajovsa cherkovlari, 12-asrga oid Oravskiy qasri va boshqalar) slovak meʼmorligining dastlabki obidalaridir. 14– 15-asrlarda gotika uslubi urf boʻldi (Koshitsedagi kafedral sobor, 1382– 1499; Bratislavadagi soborlar, 14–15-asrlar va boshqalar). 16-asrda Uygʻonish davri meʼmorligi tarkala boshladi (BanskaBistritsadagi ratusha, 1510; Preshov, Levoch, Bardeyov va boshqa joylardagi uyjoy binolari). 17–18-asrlarda barokko uslubi, ayniqsa, sezilarli iz krldirdi. Bratislavadagi Troitsa cherkovi (1717–35), ilk klassitsizm nishonalari boʻlgan Bosh saroy (1778–81, meʼmor M. Gefele), Koshitsedagi ratusha (1756) shu jumlaga kiradi. 18-asr oxiri va 19-asr boshlarida zamindorlarning hovlijoylari, shahar va qishloqlar qurilishida klassitsizm, 19-asr oxiri va 20-asr boshlarida modern uslubi ustun boʻldi. Turar joylar va cherkovlar yogʻoch, tosh va pishik, gʻishtdan qurildi. 20-asrning 2-yarmi qurilishida zamonaviy materiallardan foydalanildi (Bratislavadagi Oliy texnika maktabi binosi, Dunay ustidagi koʻprik, "Kiyev" mehmonxonasi va boshqalar).
Musiqasi
Slovakiya xalq musiqa ijodiyoti janrlarga boy. Ular orasida epik, sevgi, diniy va marosim qoʻshiqlari, balladalari uchraydi. Koʻshiqlar bir ovozli, 4 va 5 tovushkatorli diatonikaga asoslangan. Frishka va odzemok raqslari mashhur. Cholgʻu asboblari – fuyara, choʻpon naylari, gayda va boshqa 9–10-asrlarda professional musikaning ilk shakllari (cherkov aytimlari),15-asrdan koʻp ovozli musiqa paydo boʻldi. Milliy kompozitorlik maktabining asoschisi Ya.L. Bella "Takdir va ideal" simfonik poemasi (1878), "Temirchi Viland" operasi (1890)ni yaratdi. 20-asr boshlarida turli opera va xor jamoalari tuzildi. 1919-yil tashkil etilgan musika maktabi 1928-yil Musiqa va drama akademiyasiga, 1941-yil konservatoriyaga aylantirildi. Bratislavada slovak kamer orkestri (1960), Oliy nafis sanʼat maktabi (1949) tashkil topdi. Kompozitorlar E. Suxon, A. Moyzes, dirijyorlar L.Slovak, L. Rayter, pianinochilar M. Karin, K Gavlikova, P. Toperser, skripkachilar A. Moji, T. Gashparek, xonandalar Yu. Martvon, E. Kitnarova, G. Benyachkova mashhur.
Teatri
12-asrda yokulyator deb ataladigan xalq akterlari tomoshalar koʻrsatishgan. 15–16-asrlarda Brezno, BanskaShtyavnitsa va boshqa joylarda maktab dramasi paydo boʻldi. 17–18-asrlarda xalq teatri tashkil topib, unda diniy mavzudagi pyesalar qoʻyildi. Slovakiyada professional teatr sanʼatining vujudga kelishida havaskorlik toʻgaraklari muhim rol oʻynadi. 19-asrning 1-yarmida havaskorlarning drama toʻgaralari tuzila boshladi, ular U. Shekspir, F. Shiller, N. Gogol asarlarini sahnalashtirdi. 1890-yil Martinda qurilgan Milliy uy sahnasida mahalliy mualliflardan Ya. Xalupka, Ya. Palarik, P. Gvezdoslav, Y. Tayovskiy pyesalari qoʻyildi. 1920-yil Bratislavada birinchi slovak professional teatri barpo etildi. 20-asrning 2-yarmida Bratislava, Jilin, Koshitse, BanskaBistritsa, Preshovda yangi teatrlar ishlay boshladi. Y. Budskiy, I. Lihard, T. Rakovskiy kabi rejissorlar, M. Kralovichova, K. Maxata, Yu. Pantik, M. Gregor kabi aktyorlar mashhur. Teatr kadrlari Bratislavadagi Oliy teatr maktabida tayyorlanadi.
Franz Kafka
thumb|Kafka besh yoshida. Franz Kafka (, 1883, Praga, Avstriya-Vengriya imperiyasi — 1924 Vena, Avstriya) — XX asrning nemis tilida ijod qiluvchi asosiy yozuvchilaridan biri, uning ishlarining koʻp qismi oʻlimidan keyin chop etilgan. Ijodini 1909-yilda hikoyalar yozishdan boshlagan. „Kuzatish“ (1913) hikoyalar toʻplami, „Hukm“, „Goʻloh“ (1913), „Oʻzgarish“ (1916) hikoyalari alohida nashr etilgan. Birinchi jahon urushidan soʻng Kafka „Axloq tuzatish koloniyasida“ (hikoya, 1919), „Qishloq shifokori“ (1919), „Yoʻqsil“ (1924) toʻplamlarini nashr etdi. Kafkani dunyoga mashqur qilgan „Amerika“ (tugallanmagan, 1914), „Jarayon“ (1915), „Qoʻrgʻon“ (1922) romanlari, „Xitoy devori qurilishida“ (1931) va boshqa hikoyalar toʻplami muallifning vafotidan soʻng eʼlon qilingan. Kafka asarlarida voqealarning mubolagʻali va ramziy tasvirlari orqali insonning nodonlik va jaholat qarshisidagi fojiaviy ojizligi aks ettirilgan. Ularda qonun va inson, nur va zulmat mavhumlik holatida berilgan, bu holatdan qutilishning iloji topilmaydi. Ijodi 20-asr Gʻarb adabiyotiga kuchli taʼsir koʻrsatgan (qarang: Ekspressionizm, Modernizm). „Otamga xat“ (Vafo Fayzullo tarjimasi, 2001), „Evrilish“, „Ochlik sanʼati“ va boshqa asarlari oʻzbek tiliga tarjima qilingan.
Abella de la Conca
Abella de la Conca Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Lleida provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 78,27 km2. Aholisi — 181 kishi (2010).
Çiriş (Bingöl)
Çiriş( Çirîs  ) — Turkiyaning Bingöl viloyati Bingöl tumanidagi qishloq. Qishloqda pox qabilasi kurdlari istiqomat qiladi va 2021-yilda 99 nafar kishi edi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Xazarlar
Xazarlar — turkiy xalq. Gunnlar bosqinidan soʻng (4-asr) Sharqiy Yevropada paydo boʻlgan va Gʻarbiy Kaspiy boʻyi dashtida, Shimoliy Dogʻistondagi Sulak daryosi bilan Kuyi Volga oraligʻida koʻchmanchi hayot tarzi kechirgan. Savirlar bilan birgalikda X. Eron va Vizantiyaning Zakavkazyedagi mulklariga hujum qilgan. X. bunda oʻzaro raqobatda boʻlgan goh Eron, goh Vizantiya tomonida turib urushga kirgan. 6-asrning 60-yillarida X. Turk xoqonligita tobe boʻlishgan. 7-asr oʻrtasida, Gʻarbiy Turk xoqonligi parchalangach, uning davomi sifatida Xazar xoqonligi barpo etilgan. Uzoq vaqt X.ning asosiy mashgʻuloti koʻchmanchi chorvadorlik boʻlib qolgan. 8-asrda X.da urugʻchilik munosabatlari yemirilib, ilk mulkchilik munosabatlari shakllangan. Aholining bir qismi oʻtroq hayotga oʻtib, dehqonchilik va bogʻdorchilik bilan (avval Shimoliy Dogʻistoida, soʻngra Volga boʻyida) shugʻullangan. 10-asrda Xazar xoqonligi barxam topgach, X. Dashti Qipchoqdagi turkiy bijanaklarga singib ketgan.
Yoshito Okubo
Yoshito Okubo (大久保 嘉人; 9-iyun 1982) — yaponiyalik futbolchi.
Locust Fork (Alabama)
Locust Fork AQShning Alabama shtatida joylashgan shaharchadir. Blount okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 9 km2. 1186 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 112,9 nafar kishi.
Yoshito Okubo
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 2003-yili 31-may Janubiy Koreya terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 60 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan. 2010-yilgi va 2014-yilgi Jahon chempionati musobaqalari ishtirokchisi hisoblanadi.
Épercieux-Saint-Paul
Épercieux-Saint-Paul Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Loire departamenti Montbrison tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
543 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 67,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,0 km2. Dengiz sathidan 319 – 344 m balandlikda joylashgan.
Konsul
Konsul (lot. consul — maslahatchi) — 1) Qad. Rimda ilk respublika davrida vujudga kelgan oliy mansabdor shaxs. Konsullar 2 kishidan iborat tartibda dastlab 1 yillik muddatga faqat patritsiylar tomonidan saylangan. Mil.av 367 yildan soʻng K.dan biri plebeylar orasidan saylangan. K. xalq yigʻinlari va senatni chaqirgan. Alohida hollarda senat K.ga cheksiz xuquqlar bergan. K. imperiya davrida oʻz amaliy ahamiyatini yoʻqotib, faxriy unvonga aylangan; 2) oʻrta asr Shimoliy va Markaziy Italiya shaharlaridagi oliy mansabdor shaxs. 8-asrning 1-yarmida K. fuqarolar tomonidan, asosan, 1 yilga 4— 12 kishidan iborat tarkibda saylanib, oliy ijroiya, maʼmuriy, moliyaviy, sud va qisman qonun chiqaruvchi hokimiyatga egalik qilgan va shahar patritsiylari manfaatini ifoda etgan; 3) bir davlatning boshqa davlat hududida oʻz mamlakati, uning yuridik shaxslari va fuqarolari manfaatlarini himoya qilish, 2 davlat orasida siyosiy, iqtisodiy, ilmiy va madaniy aloqalarni rivojlantirishga yordam berish uchun tayinlanadigan mansabdor shaxs. K.ning tayinlanishida uni qabul qiluvchi davlatning aniq roziligi talab etiladi. K. qabul qiluvchi davlatning qonunlari, odat va anʼanalarini buzmasligi lozim. K.ning faoliyati uni yuboruvchi davlat elchixonasi tomonidan nazorat etiladi. K.lik toifalari K.larning oʻz xizmat darajadari bilan bogʻliq unvonlari boʻlib, ularning 4 xili mavjud: Bosh K., K., Vitse-K. va K.lik agentlari. K.lik toifalarini berish, yuboruvchi davlatning ichki ishi hisoblanadi va shu davlatning qonunlari bilan tartibga solinadi. 1963-yilda BMT doirasida "K.lik aloqalari haqida" Vena Konvensiyasi ishlab chiqilgan, 1994-yil 6-mayda Oʻzbekiston Respublikasi ushbu Konvensiyaga qoʻshilgan. Oʻzbekiston, shuningdek, bir qator davlatlar bilan K.lik bitimlari tuzgan va ularda K.lik vakolatxonalari va boshqa mansabdor shaxslar faoliyat doirasi, huquq, imtiyoz va immunitetlari belgilangan. 1996-yil 29 avgustda Oʻzbekiston Respublikasi Konsullik ustavi qabul qilindi, unda K.lik muassasalarining ishini tashqil etish, shu ishlarni bajarish tartibi K.lik mansabdor shaxslar tomonidan belgilab berildi.
Hurlimon
Hurlimon (1861 - Moʻynoq tumani Qozoqdaryo ovuli — 1906) — qora-qalpoq shoira-baxshisi, xalq orasida "baxshi qiz" laqabi bilan mashhur boʻlgan. Berdaqnit qizi. Adabiyot va sanʼatga yoshligidan qiziqqan. Otasidan koʻplab qoʻshiq va dostonlar oʻrgangan. Navo-iy, Mahtumquli va boshqalarning asarlarini mutolaa qilib, ularga ergashib, sheʼrlar yozgan. H. "Bozirgon", "Oshiq Nansab", "Davlatyorbek" kabi dostonlarni Xorazm vohasida kuylab yurgan. "Bet ochar", "Yor-yor" kabi marosim qoʻshiqlarini mahorat bilan ijro etgan. H.ning qoʻshiq va dostonlari qoraqalpoqlar va Xorazm aholisi orasida keng tarqalgan. Uning ijodi Q.Ayimbetov va Q.Maqsetov tomonidan tadqiq qilingan.
Staré Sedliště
Staré Sedliště Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 1211 ga yaqin aholisi bor.
Newtown (Connecticut)
Newtown AQShning Connecticut shtatida joylashgan shahardir. Fairfield County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
25031 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 153 km2. Shundan 149,6 km2 quruqlik, 3,4 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 102 m balandlikda joylashgan.
IC 3983
IC 3983 Canes Venatici yulduz turkumidagi *2 (karrali yulduz) tipli yulduzdir.
Sara-Jayiq
Sara-Jayiq (Сара-Жайык) — Qirgʻiziston Respublikasining Jalolobod viloyati Bozor-Qoʻrgʻon tumaniga qarasli qishloq. Tolduu-Buloq ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 476 kishi.
Yuliya Obertas
Yulia Nikolayevna Obertas (Юлия Николаевна Обертас; Юлія Обертас; 1984-yil 19-iyunda tugʻilgan) juftlikda konkida uchish musobaqalarida qatnashgan rossiyalik sobiq figurali uchuvchi boʻlib, 2000-yilgacha Ukrainani, keyin esa faoliyatining oxirigacha Rossiyani himoya qilgan. 2003-yildan 2007-yilgacha Sergey Slavnov bilan juftlikda konkida uchgan va tomoshabinlar eʼtiborini qozongan. Juftlik 2005-yilgi Yevropa chempionatining kumush medali sovrindorlaridir.
Faoliyati
Obertas konkida uchishni 5 yoshida boshlagan. U dastlab Ukraina vakili Dmitriy Palamarchuk bilan birga musobaqalarda chiqish qilgan. Juftlik 1998 va 1999-yillarda oʻsmirlar oʻrtasidagi Jahon chempionatida gʻolib chiqqan. Shuningdek, ular 1997 va 1998-yillarda oʻsmirlar oʻrtasidagi Gran-pri finalida gʻalaba qozonishgan. Keyinchalik juftlik kattalar toifasidagi musobaqalarda qatnasha boshlagan. 2000-yilgi Jahon chempionatida Obertas / Palamarchuk juftligi qisqa dastur namoyishidan soʻng 10-oʻrindan joy olgan. Fransiyaning Nice shahrida boʻlib oʻtgan bu musobaqada Palamarchikka tibbiy yordam koʻrsatilmagan. Palamarchuk muz ustida bir necha daqiqa yotgan va oʻrnidan turib muzni oʻzi tark etgan, lekin bir ozdan soʻng hushini yoʻqotib, kasalxonaga yotqizilgan. Koʻp oʻtmay, juftlik hamkorligini tugatgan.
Slavnov bilan hamkorlik
Juftlik 2005-yilgi Yevropa chempionatida kumush medalni qoʻlga kiritgan va Jahon chempionatida beshinchi oʻrinni egallagan. 2005 — 2006-yilgi mavsumda ular Yevropa chempionatida toʻrtinchi oʻrinni egallagan. Juftlik Olimpiada va Jahon chempionatida ishtirok etib, sakkizinchi oʻrindan joy olgan.
Dahme
Dahme Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Ostholstein tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 9,08 km2. 1247 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Yuliya Obertas
Slavnov bilan hamkorlik
2006 — 2007-yilgi mavsum boshida Obertas / Slavnov juftligi Lyudmila Velikova murabbiyligiga qaytishga qaror qilgan. Bu juftlik 2006 Trophee Erik Bompard musobaqasida bronza medalini qoʻlga kiritgan va 2006 NHK Trophy turnirida 6-oʻrindan joy olgan. 2007-yilgi Rossiya chempionatida juftlik kumush medalni qoʻlga kiritgan va 2007-yilgi Yevropa chempionatida qatnashish uchun yoʻllanma oldilar. Juftlik Yevropa chempionatida 4-oʻrinni egallagan. Ular jahon chempionatida qatnashmadi.
Dahme
Hududi
Dahmening hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Yuliya Obertas
Slavnov bilan hamkorlik
Bu juftlik Obertasning jarohati tufayli 2007 — 2008-yilgi mavsumni oʻtkazib yuborishlarini eʼlon qilishgan. 2008-yilning yozida ular 2008 — 2009-yilgi mavsum boshlanishini oʻtkazib yuborishlarini, ammo Rossiyaning milliy musobaqalarida qatnashishlari mumkinligini aytishgan. 2008-yilning kuzida Obertas „Rossiya 1“ telekanalida efirga uzatilgan "Yulduzli muz" (Звёздный лёд) shousida ishtirok etgan.
Slavnov bilan Rossiya vakili sifatida
right|thumb|300x300px| Obertas va Slavnov 2004-yilda
Jaulges
Jaulges Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Auxerre tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
429 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 35,2 nafar kishi.
Xazonrezgilik
Xazonrezgilik — daraxtlar va butalar, baʼzan oʻtlar (qichitqon oʻt) bargining toʻkilishi. Barglar yilning muayyan davrida bir vaqtda (mas, barg tukadigan daraxtlarda) yoki uzoq vaqt davomida (doim yashil usimliklarda) bittadan toʻkilishi mumkin. Tropik mintaqalarda daraxtlar bir necha kun, moʻʼtadil iqlimli hududlarda 8—9 oy bargeiz boʻladi. X. — barglarning qarishi bilan bogʻliq normal fiziologik jarayon. X. oldidan barglarda chuqur biokimyoviy va fiziologik oʻzgarishlar sodir boʻladi: xlorofill yemiriladi; karotinoidlar uzoq vaqt sak/ganib qolib, bargning kuzgi rangini belgilaydi. Barglardagi oziq moddalar zaxira toʻplovchi organlar (tuganaklar, ildizmeva, ildizpoyalar) oʻsish nuqtalari va yosh novdalarga oʻtadi. X. mexanizmi barg yoki barg bandi asosida parenxima hujayralari hisobidan koʻchib tushadigan qatlamning hosil boʻlishi bilan bogʻliq. Bargni poyada ushlab turadigan oʻtkazuvchi toʻkima bargning ogʻirligi va shamol taʼsirida uzilib, toʻkiladi. X. oʻsimliklarning namlik sarfini kamaytirish va novdalarni qor ogʻirligi taʼsirida sinishdan saqlanishga moslanishdan iborat evolyutsion jarayon.
Jaulges
Geografiyasi
Maydoni — 12,2 km2.
Max Clayton
Max James Clayton (1994-yil 9-avgustda tugʻilgan) — ingliz futbolchisi, oxirgi marta Altrincham klubida hujumchi sifatida oʻynagan. U shuningdek, Angliyani 16, 17, 18 va 19 yoshgacha bo'lgan toifalarda himoya qilgan.
Crewe Alexandra
Cheshirning Kru shahrida tug'ilgan Kleyton futbolchilik faoliyatini Crewe Alexandra akademiyasida boshlagan. "Liverpul" Cheshir klubiga futbolchining xizmatlari uchun taxminan 1 million funt sterling taklif qilgan edi. 2010-yilning mart oyida Kleyton Kru bilan uzoq muddatli shartnoma imzoladi.
Kleyton Kru Alexandra uchun debyutini 2011-yil 22-aprelda Alexandra stadionida Morecambega qarshi 2-1 ligada g'alaba qozondi va ikkinchi bo'limda Shoun Miller o'rniga maydonga tushdi. U mavsumdagi ikkinchi o'yinida Uikom Uonderersga 2:0 hisobida mag'lub bo'ldi va yana Millerning o'rniga kechroq maydonga tushdi. Klubda debyut qilgan Kleyton klub bilan ilk professional shartnomasini imzoladi va bu shartnoma uni 2014-yilgacha saqlab qoladi
2012-yil 16-may kuni Kleyton “Sautend Yunayted”da 2:2 hisobida durang o‘ynagan o‘yinda muhim gol urdi va Kruni 3-2 hisobida yakunlangan Liga 2 pley-off finaliga “Uembli”ga yubordi. Keyin 2012-13-yilgi mavsumda Kleyton Futbol Ligasi kubogining birinchi bosqichida "Hartlepool United F.C ustidan 5:0 hisobida g'alaba qozonib, ikki marta gol urdi va keyin Coventry City F.C ustidan 1:0 hisobida g'alaba qozongan holda o'yindagi yagona golni kiritdi. Keyin 2013-yil 7-aprelda u Uembli stadionida bo'lib o'tgan 2013-yilgi Futbol ligasi kubogi finalida Kru "Sautend Yunayted"ni 2:0 hisobida mag'lub etdi.
2013-yil noyabr oyida to‘pig‘i singanligi sababli uzoq vaqt ishtirok eta olmaganidan so‘ng, Kleyton Kruda qolish uchun yangi shartnoma bo‘yicha muzokaralarni boshladi, bu uch yillik shartnoma bo‘lishi kerak edi. Biroq Kleyton Kru bilan yangi shartnoma imzolashdan bosh tortdi va klubni tark etdi.
Kleyton boshqa klublarda, jumladan, Vulverxempton Uonderers va Sanderlendda sinovlarni o'tkazdi. Kleyton Kruni tark etgan bo'lsa-da, matbuot xabarlariga ko'ra, agar u chet el klubiga sotilgan bo'lsa, klub tovon puli olishi kerak edi.
Shaxsiy hayot
Uning otasi Pol Kleyton Kru Alexandraning hujumchisi bo'lgan va uning akasi Garri hozirda Nantvich Taun klubida professional o'yinchi.
Ebergassing
Ebergassing Avstriyaning Quyi Avstriya yerida joylashgan kommunadir. Wien-Umgebung (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni — 16.26 km2. 3565 nafar aholi istiqomat qiladi (2005).
Italiya va Ispaniya urushlari
Karl sulola asoschisi Franklar qirolligini (800-yildan imperiyasini) 46 yil (768-814) boshqargan. «Buyuk» nomi unga tarixchilar tomonidan ko‘plab harbiy yurishlarga boshchilik qilib, yirik saltanat tuzgani, bu davlatda yangi qonunlar, maorif va madaniyatga asos solgani uchun berilgan. Karl haqida ko‘plab tarixiy asarlar, afsonalar, rivoyatlar va qo‘shiqlar yaratilgan. Uning ismidan «korol», ya’ni «qirol» unvoni kelib chiqqan. Karl taxtga o‘tirishi bilan istilochilik urushlarini olib borgan. Uning dastlabki harbiy yurishlaridan biri germanlar- ning langobard qabilasi Italiyada tuzgan davlatiga qarshi 773-yilda boshlanadi. Urushda g‘olib bo'lgan Karl Italiya yerlarini grafliklarga bo'lib, Frank qirolligiga qo‘shib oladi. Arab xalifaligi istilo qilgan Ispaniyaga qarshi 778-yilda Karlning yurishi muvaffaqiyatsiz tugaydi. Karlning jiyani graf Roland bu urushda halok boʻladi. Asrlar o'tib Roland fransuz xalq og‘zaki ijodining sevimli qahramoniga aylanadi va « Roland haqida qo‘shiq » dostoni yaratiladi. Keyingi yurishlar davomida Pireneya yarim orolining arablardan tortib olingan hududlarida tuzilgan Ispan markasi franklar davlatining chegara viloyatiga aylantiriladi.
Adabiyotlar
JAHON TARIXI
«O'zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent - 2017
Muharrir
M. Jumayev
Xayd Tomas
Xayd Tomas (1636-1703) — ingliz sharqshunosi va tarjimoni. Oksford universitetining professor Bodleyan kutubxonasining ilmiy nazoratchisi. Ulugʻbekning yulduzlar jadvalini uchta forscha qoʻlyozma boʻyicha tekshirib, "Jayxunning har ikki tomonining qudratli hokimi ulugʻ Amir Temur nabirasi Ulugʻbekning kuzatishlari boʻyicha qoʻzgʻalmas yulduzlarning uzunlik va kengliklar jadvali" nomi bilan 1665-yil 1 marta fors va lotin tillarida nashr ettirgan. Bu esa Yevropa olimlariga Ulugʻbek rasadxonasi faoliyatini oʻrganishlari uchun asosiy manba boʻldi.