cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Moliyaviy piramida
Lola vasvasasi
1636-1637-yillarda Gollandiyada lola piyozi savdosi avj oldi. Noyob, rang-barang navlarning narxi 1620-yillarning boshlarida bir bosh piyoz uchun minglab guldenga yetdi, ammo 1630-yillarning oʻrtalariga qadar bu gul yetishtiruvchilar va boylarning tor doirasidagi savdosi edi. 1636-yilning yozida chayqovchilar lolalarning fyuchers savdosiga qoʻshildilar. Olti oylik ajiotaj savdoda nodir navlarning narxi bir necha oʻn barobarga oshdi va 1636-yil noyabr oyida oddiy, arzon navlar uchun spekulyativ narx oʻsishi boshlandi. 1637-yil fevral oyida lola sotuvchilari oʻz lolalarini yuqoriroq narxda sotib oluvchi xaridorlarni ortiq topib boʻlmasligini angladilar. Sotuvchilar ommaviy ravishda oʻz ixtiyorlaridagi lolalarni sota boshladilar, shu sababli lola bozoridagi narxlar keskin pasayib ketdi — iqtisodiy pufak yorildi. Oqibatda kafolatlanmagan lola shartnomalari sotuvchilari va xaridorlar oʻrtasida koʻp yillik sud ishlari boshlandi. Lola vasvasasi iqtisodiy pufaklarning yorqin misoli boʻlsa-da, uni moliyaviy piramida deb ham yuritishadi.
Ponzi piramidasi
left|thumb|[[Charles Ponzi.1920 yil]]
AQShda birinchi „piramida“ Italiyadan kelgan muhojir Charles Ponzi tomonidan yaratilgan. 1919-yil avgust oyida ispan tadbirkori Charlesga maktub orqali „International reply coupon“ni (xalqaro javob qaytarish kuponi) yubordi. Kupondan foydalanish tafsilotlarini aniqlagandan soʻng, Ponzi valyuta kurslari nisbati sababli Yevropaning bir qator mamlakatlarida sotib olingan kuponlarni AQShda foydali narxda qayta sotish imkonini berishini aniqladi. Ponzi „The Securities and Exchange Company“ni (SXC) tashkil etdi va bir nechta investorlarni oddiy veksel evaziga oʻzi taklif qilgan firibgarlikni moliyalashtirishga koʻndirib, ularga transatlantik savdodan 45 kun ichida 50 foiz yoki 90 kun ichida 100 foiz foyda olishni vaʼda qildi. Bu xabardan soʻng Ponziga pul beruvchilar sezilarli darajada oshib ketdi. Aslida, Ponzi kupon sotib olmoqchi emas edi. Gap shundaki, xalqaro javob kuponini naqd pulga emas, faqatgina pochta markalariga almashtirish mumkin edi, yaʼni kuponlar chayqovchilik vositasi hisoblanmas edi. Bu maʼlumot sir emas edi — istalgan odam bu haqida bilishi mumkin edi. Biroq, 1920-yil iyuliga kelib, Ponzi oʻz veksellarini kuniga 250 000 dollargacha sotardi. Bu shov-shuv matbuot tomonidan chop etilgan toʻlovlar tufayli ham kuchayib ketdi (ayniqsa, Boston Post tomonidan).
Post Magazine jurnalida chop etilgan maqoladan soʻng piramida quladi. Maqolada Ponzi kompaniyasiga kiritilgan investitsiyalarni qoplash uchun muomalada 160 million kupon boʻlishi kerak edi, lekin oʻsha yillarda dunyo boʻylab atigi 27 ming kupon bor edi. 1920-yil 10-avgustda kompaniyani yopish va uning ichki buxgalteriya hisobini koʻrib chiqishda federal agentlar SXC umuman investitsiya qilmaganligini, shunchaki veksellarni sotishdan tushgan mablagʻlardan veksel foizlarini toʻlaganligini aniqladilar. Investorlar uchun pulning bir qismi topildi va qaytarildi. Ularning har biri oʻrtacha hisobda veksel nominal qiymatining qariyb 37 foizini oldi.
Ponzi hibsga olinib, AQSh Federal pochta xizmatiga qarshi firibgarlikda ayblandi va qamoqqa olindi. Umuman olganda, u 17 mingdan ortiq odamni aldashga muvaffaq boʻldi. 1924-yilda chuv tushirilgan mijozlarning bir qismi Charles Ponzining qolgan boyligiga daʼvo qilib AQSh Oliy sudiga ariza yoʻllashdi. Tergov jarayonida bosh sudya William Howard Taft, Ponzi oʻzining „markali“ tashkilotini atigi 150 dollar bilan boshlaganini aniqladi. Investorlar yoʻqotishi taxminan 15 mln. dollarga teng edi. Ponzi qilgan jinoyatlari uchun 14 yil umrini qamoqda oʻtkazdi. Ponzi biznesi vaqtida ham, firibgarlikda ayblanib qoʻlga tushganida ham OAV tomonidan keng yoritiladi. Shu sababli, moliyaviy piramidalar Ponzi sxemasi deb ham yuritiladi.
Boshqa holatlar
Birinchi qayd etilgan Ponzi sxemasiga mos firibgarliklar 1869—1872-yillarda Germaniyada Adele Spitzeder tomonidan, 1880-yillarda AQShda esa Sarah Howelarning „Ayollar depoziti“ sxemasi orqali sodir etilgan. Howe faqat ayol mijozlar uchun oyiga 8 foizli omonatni vaʼda qiladi, keyin esa ulardan olgan pullarini oʻzlashtiradi. Oxir-oqibat u qoʻlga tushadi va 3 yilga ozodlikdan mahrum etiladi. Charles Dickensning „Martin Chuzzlewit“(1844) va „Little Dorrit“ (1857) asarlarida ham shu sxema elementlari mavjud.
Landaville
Landaville Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Vosges departamenti Neufchâteau tumani tarkibiga kiradi.
Moliyaviy piramida
Usullar
Odatda moliyaviy piramidalarga qoʻshilish uchun dastlabki investitsiyalar talab qilinadi, evaziga esa katta foizli foyda vaʼda qilinadi (minimal riskli oʻrtacha omonat stavkasidan 3-4 barobar yoki undan ortiqroq foyda). Ular mashhur, ammo umumiy va aniq boʻlmagan „xedjerlangan fyuchersli savdo“, „katta daromadli investitsion loyihalar“ yoki ofshor investitsiyalarni taklif qilishadi. Yetarli bilimga ega boʻlmagan investor bu gaplarga ishonadi. Operator mijoz bilan aloqada koʻpincha mijozning moliyaviy bilim savodxonligi pastligidan (yoki umuman bilim darajasi yetarli emasligi) foydalanadi. Mijoz sxema haqida maʼlumot olmoqchi boʻlganida esa operator bu maxfiy investorlik strategiyasi ekanligiga ishontirishga urinadi. Ponzi sxemasida asosan „Polga foydasini berish uchun Piterni chuv tushir“ sxemasidan foydalaniladi. Koʻproq investorlar yigʻilganida piramida harakatga kela boshlaydi. Piramida yaratuvchi dastlabki investorlarga yangi kelgan investorlari hisobidan „foyda“ toʻlaydi. Katta foiz stavkasi orqali investorlar ham oʻz pullarini olishga shoshilishmaydi, oqibatda sxema yaratuvchisi koʻp daromad sarflamaydi. Oqibatda, operator shunchaki qancha pul ishlab topganini koʻrsatib mijozni ishontirishga urinadi. Ponzi sxemasidagi investorlar mablagʻlarini qaytarib olishda muammoga duch kelishlari mumkin. Operatorlar mijozlarga pullarini maʼlum muddat olmaslik evaziga yanada katta foizli foydani taklif qilishadi. Agar bir nechta investorlar shuncha takliflarga qaramay, oʻz pullarini olishni qatʼiyan talab qilsalar, ularga oʻsha pullar toʻlab beriladi. Shu orqali piramidaning toʻlovga qobiliyatliligi haqida savollar yoʻqoladi, bu joriy investorlar ishonchsizligini yoʻqotadi va yangi investorlarni jalb etadi (hatto pullarni olgan investorlar qaytib pullarini tikishlari mumkin). Baʼzida qonuniy moliyaviy tashkilot sifatida faoliyatini boshlaganlar keyinchalik kutilmaganda pullarni yoʻqotish yoki kutilayotgan foydani qonuniy tarzda qaytarib olmaslik oqibatida osongina moliyaviy piramidaga aylanishlari mumkin. Operatorlar ishonchni oqlamaganliklarini aytish oʻrniga yolgʻon koʻrsatkichlarga ega hisobotlar yaratishi yoki auditorlik hisobotini soxtalashtirishi moliyaviy piramida boʻlish uchun yetarli sabab hisoblanadi. Moliyaviy bilimga ega insonlarni aldash uchun qonuniy moliyaviy vositalardan foydalanish holatlari ham boʻlgan. Masalan, Allen Stanford depozit sertifikatlari yordamida oʻn minglab insonlarni aldagan. Vaholanki, depozit sertifikatlari past riskka ega ishonchli moliyaviy vosita hisoblanadi. Ammo Allen Stanfordning depozit sertifikatlari qalbaki edi.
Landaville
Aholisi
314 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 24,0 nafar kishi.
Moliyaviy piramida
Usullar
Nazariy jihatdan hedj fondlar Ponzi sxemasi orqali „muvaffaqiyatga erishishlari“ mumkin. Yaʼni, katta riskka ega investitsion loyihani amalga oshirgach, kompaniya oʻz moliyaviy hisobini „toʻgʻirlashi“ mumkin. Bundan tashqari bankrot boʻlishi va jinoiy javobgarlikka tortilishi aniq boʻlgan fond oʻzining jinoiy izlarini yoʻqotish maqsadidagi qoʻshimcha noqonuniy moliyaviy faoliyatni „qoʻshimcha kichik risk“ sifatida koʻrishi mumkin (masalan, insayderlik savdosi). Ayniqsa, hedj fondlar boshqa shakldagi investitsion vositalardan ancha yumshoqroq nazorat qilinishi (masalan, Mutual Fund) sababli, agar aniq koʻrsatilgan noqonuniy harakat yoki dalilga ega shaxs boʻlmasa, hisobotning oʻzida xatolikni aniqlash ancha qiyin kechadi. Agar moliyaviy piramida faoliyati davlat tomonidan toʻxtatilmasa, u quyidagi sabablar yoki ulardan biri tufayli inqirozga uchraydi :
Landaville
Geografiyasi
Maydoni — 13,1 km2. Dengiz sathidan 311 – 483 m balandlikda joylashgan.
Moliyaviy piramida
Moliyaviy piramida va firibgarlik
Koʻpincha „moliyaviy piramida“ „firibgarlik“ ning sinonimi sifatida talqin qilinadi. Biroq, amalda, piramida sxemasi firibgarlik boʻlmasligi mumkin. MMM-2011 piramida sxemasini tashkil etgani uchun Sergey Mavrodini jinoiy javobgarlikka tortishga urinishlar tarixi bunga yorqin misol boʻldi. Ular hech qanday firibgarlikda emas, faqat noqonuniy tadbirkorlikka sheriklik vajlari bilan jinoiy ish qoʻzgʻatishlari mumkin edi.
Oʻzbekiston Respublikasida jinoiy javobgarlik
Oʻzbekiston respublikasida moliyaviy piramidaga aloqador shaxslar Jinoyat kodeksining 188¹-moddasi „Pul mablagʻlarini va (yoki) boshqa mol-mulkni jalb etishga doir noqonuniy faoliyat“ga koʻra eng ogʻir hollarda oʻn yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.
Moliyaviy piramidani tan olish muammosi
Piramidalar qonunchilikdagi kamchiliklardan foydalanadi, shu sababli piramida qulashidan oldin aniqlash qiyin. Agar firibgarlik yoʻli bilan mablagʻlarni oʻzlashtirish niyati aniq boʻlsa ham, qurbonlar har doim ham shunday deb tan olmasligi mumkin. Agar firibgar yigʻilgan pulni oʻzlashtirilmaganligini, balki toʻlovlarga ketganligini isbotlasa, jinoiy javobgarlikka tortilmasligi mumkin. Buni isbotlash uchun piramida tashkilotchisining omonatchilar puliga sotib olingan shaxsiy mulkini topish kerak, bu esa amalda juda qiyin.
Moliyaviy piramidaning asosiy belgilari
Quyida moliyaviy piramidalarning asosiy belgilari keltirilgan    :
Alban piramidalari
Albaniya fuqarolar urushi aynan 1996—1997-yillarda Albaniyada moliyaviy piramidalarning qulashi bilan bogʻliq. Birinchi piramidalar 1991-yilda, kommunistlar hokimiyatdan toʻliq chetlashtirilgan paytda paydo boʻla boshladi. Birinchi piramidani esa Hajdin Sejdia tashkil etgan. Ammo Tirana shahri markazida mehmonxona qurilish ishlari boshlanganidan soʻng millionlab dollarni olib Shveytsariyaga qochib ketadi. 1991-yilda tashkil etilgan moliyaviy piramidalar 1997-yilgacha oʻziga aholining koʻp qismini jalb eta oldi. 1997-yilda piramidalar qulashi va 25 dan ortiq firmalarning bankrot boʻlishi mamlakatni fuqarolar urushi holatiga keltirib qoʻydi. Umumiy hisobda aholidan 1,2 milliard dollar oʻgʻirlashdi. Bu summa Albaniyaning 1996-yilgi YIM ning 37,5 foizini, 1997-yilgi YIMning 53,1 foizini tashkil etadi. Oʻsib kelayotgan Albaniya iqtisodiyoti 1997-yilda 10,9 foizga qisqardi Mamlakatda tugallanmay qolingan qurilishlar va loyihalarning oʻzgartirilishi aholini ijtimoiy-iqtisodiy ahvolini ogʻirlashtirdi. Hukumat tartibni tiklash va gʻazablangan investorlarni tinchlantirish uchun armiyani jalb qilishga majbur boʻldi. 2000 dan ortiq aholi vafot etdi. Aleksandr Meksi boshchiligidagi hukumat isteʼfoga chiqdi. 1997-yildagi Albaniya bosh vazirining iqtisodiy masalalar boʻyicha maslahatchisi Fatos Nuno firibgarlik va moliyaviy piramidalarni tuzishda ayblandi va qamoqqa olindi.
Eng yirik 9 ta moliyaviy piramida
MMM
Hozirgi vaqtgacha Sharqiy Yevropadagi eng yirik moliyaviy piramida aynan MMM hisoblanadi. Uning qulashi millionlab odamlar uchun falokat boʻldi. 1989-yilda Moskvada yashovchi Sergey Mavrodi akasi va rafiqasi bilan birgalikda MMM kompaniyasiga asos solgan. Kichik bir firma butun Sovet Ittifoqi boʻylab ofis jihozlarini sotar edi. Biznes muvaffaqiyat qozondi va 1990-yillarning boshlarida MMM bozor yetakchisiga aylandi. Biroq, masshtabni kengaytirgandan soʻng, kompaniya qonun bilan bogʻliq muammolarga duch keldi — soliqchilar MMMni soliq toʻlashdan boʻyin tovlashda aybladi. Biznes qilish qiyinlashdi va Mavrodi moliya sektoriga oʻtishga qaror qildi. 1992-yil 3-dekabr sanasida Moskva registratsiya palatasi „MMM-invest“ ochiq shakldagi aksionerlik jamiyati roʻyxatga olindi. 1993-yilda esa „MMM“ qimmatli qogʻozlarni emissiya qilish vakolatini beruvchi hujjatni rasmiylashtirdi. 1994-yil 1-fevraldan boshlab 1 ming nominalga ega dastlabki aksiyalar sotila boshlandi. Aksiyalar sotuvi „Albatta bugun kechagidan qimmatroq“ shiori ostida kechganligi uchun, aksiyalar tezda oʻz xaridorlarini topdi. Rossiya Moliya vazirligi qoʻshimcha aksiyalar emissiyasi ruxsat bermaganligi sababli Mavrodi oʻz rasmi tushirilgan „MMM biletlari“ni chiqara boshladi. 1 biletning narxi 1 aksiyaning 1 foiz qiymatini tashkil etardi. MMM aksiya sotib oladiganlarga yillik 1000 foizlik dividend vaʼda qilardi. Lekin 1994-yil 29-iyul kuni Sergey Mavrodi oʻz aksiyalari narxini 127 barobargacha, dastlabki 1 ming rubl qiymatgacha pasaytirdi. Lekin Mavrodining soʻzlariga koʻra endi aksiya narxi avvalgidan 2 barobarga tezroq oʻsardi. Lekin 1994-yil 4-avgust kuni Moskva soliq inspeksiyasi xodimlari militsiya yordamida „MMM“ markaziy ofisidagi tekshiruvlariga koʻra „soliq qonunchiligini qoʻpol tarzda buzish holatlari topildi“. 4 milliard rubl miqdordagi barcha naqd pullar musodara qilindi. Bu holatdan soʻng 50 ta odam oʻz joniga qasd qilishdi. MMMning oʻz aksionerlari orasidagi qarzdorligi 100 mlrd. rubldan 3 trln. rublgachani tashkil etdi. Mavrodining soʻzlariga koʻra jabrlanganlar 15 million kishini tashkil etgan. „MMM“ ochiq shakldagi aksionerlik jamiyati 1997-yil 22-sentyabrda rasman bankrot deb eʼlon qilindi.
Madoff Investment Securities
Investitsion fond sifatida faoliyat yuritgan tarixdagi eng yirik piramida aynan Madoff Investment Securities hisoblanadi. Uning asoschisi Bernie Madoff NASDAQ fond birjasi asoschilaridan biri va xayriya bilan shugʻullanuvchi mashhur kishi hisoblangan. 1960-yilda u Madoff Investment Securitiesga asos soladi. Kompaniya fond birjasida qimmatli qogʻozlarning savdosi bilan shugʻullanar va Wall-streetdagi eng ishonchli investitsiya fondlaridan biri hisoblanardi. Madoffning nufuzi baland edi: u millionlab dollarlarni xayriyaga sarflar, kompaniyasi esa fond bozoridagi eng katta TOP-25 kompaniyalardan biri hisoblanar edi. Bundan tashqari u oʻz investorlariga AQSh uchun katta boʻlgan naq 12 foizlik foyda olib kelardi. Madoff Investment Securities investorlari safida dunyodagi katta banklar va mashhur kishilar bor edi. Ularning bari Madoff insayderlik axborotiga ega, shu sababli shunday foizlarni toʻlay oladi deb oʻylashardi. Lekin, 40 yildan soʻng maʼlum boʻldiki, Madoff avvalgi investorlarga yangi investorlar topshirgan mablagʻlardan foizlar toʻlab kelgan. Xuddi Ponziga oʻxshab. Buni Madoffni oʻgʻillari bilib qolishdi va davlat vakillariga topshirishdi. Eng katta moliyaviy firibgarlik sabab 3 mln. inson zarar koʻrdi, eng kamida 4 kishi vafot etdi. Madoffning bir qancha vakillari va oʻgʻli suiqasd qilishdi. Madoff firibgarligi uchun 2009-yilda 150 yilga ozodlikdan mahrum etildi.
Ahmadboy vasvasasi
Hozircha Oʻzbekistondagi eng katta piramida tashkil etgan shaxs sifatida Ahmadjon Tursunboyev hisoblanadi. Ahmadjon Tursunboyev Toshkent viloyatining Chinoz tumanidagi „Chinoz halol chorva“ va „Chinoz Avto Hamkor“ korxonalariga asos soladi. U ikki barobar qilib qaytarish vaʼdasi bilan juda katta miqdordagi omonat mablag‘larni milliy va xorijiy valyutada qabul qilish bilan 2006-yildan beri noqonuniy ravishda shug‘ullanadi. Bundan tashqari, u foizlik ustama to‘lash sharti bilan aholiga xorijiy valyutada qarz ham berib keladi. Ahmadboy odamlardan olgan pullarining bir qismini xorijiy davlatlardan turli tovar, moddiy boyliklar olib kelib sotish bilan shug‘ullanuvchi shaxslarga maʼlum miqdordagi foyda evaziga qarzga berib keladi. U shunday noqonuniy faoliyat bilan 4—5 yil shug‘ullanadi. Noqonuniy ravishda odamlardan olgan pullari evaziga qimmatbaho avtomobillar sotib oladi, Chinoz tumani hududidagi yer maydonida chorvachilik xo‘jaligini tashkil qiladi, o‘z turar joylarida katta miqdordagi xorijiy va milliy valyutadagi naqd pul mablag‘lari va qimmatbaho boyliklarni to‘playdi. Tursunboyev odamlardan pul qabul qilayotganida hech qanday kafolat bermagan, shunday boʻlsa-da odamlar oʻz pullarini topshirishgan. Bu hodisaga sabablardan biri sifatida Oʻzbekistondagi katta yoshdagi kishilarning atigi 21 foizi moliyaviy savodxon hisoblanganligi uchundir. Ahmadboyning noqonuniy faoliyatdan kunlik pul aylanmasi deyarli 4 milliard so‘mni, AQSH dollarida 1 million atrofidagi summani tashkil etadi. Xususan, „Toshkent“ telekanalidagi koʻrsatuvda bu haqida aytiladi: „Oʻtkazilgan tezkor tadbir davomida Ahmadjon Tursunboyev va uning yaqin qarindoshlarining uy-joylari va ularga qarashli korxonalarda aytib oʻtilgan tartibda oʻzlashtirilgan 13 milliard 139 million soʻm va 7 million 900 ming AQSH dollari miqdoridagi mablagʻlar borligi aniqlandi va bu pullar qonunda belgilangan tartibda rasmiylashtirilib, daliliy ashyo sifatida olindi“. 2018-yilning 21-fevral kuni Jinoyat ishlari bo‘yicha Toshkent viloyat sudida Ahmadboy va uning sheriklariga nisbatan hukm eʼlon qilinadi. Unga ko‘ra, Ahmadboyga 1 yil muddatga tadbirkorlik bilan shug‘ullanish huquqidan mahrum qilingan holda 13 yil ozodlikdan mahrum qilish va 52 096 000 so‘m miqdorida jarima jazosi tayinlandi.
Kriptovalyutalar
Kriptovalyutalar shu paytgacha koʻp firibgarlar tomonidan „Yangi davr moliyaviy piramidalari“ sifatida foydalanilgan. Masalan, kriptovalyutalarni dastlabki joylashtirish „ICO“ usuli (Initial coin offering) Financial Times tomonidan „Aqlli Ponzi usuli“ deb eʼtirof etildi. ICO bilan bogʻliq aniq belgilanmagan qonunlar mavjud emasligi firibgarlarga kriptovalyutalar yordamida moliyaviy piramidalar tuzishni osonlashtirib yubordi. Bundan tashqari kriptovalyutlar bilan bogʻliq operatsiylar ishtirokchilarining anonimligi ularning shaxsini aniqlash va javobgarlikka tortishni ancha qiyinlashtirdi. 2022-yil may oyida 20 foizlik daromad olib keluvchi murakkab tizimga asoslanuvchi TerraUSD WIRED tomonidan Ponzi sxemasi sifatida eʼtirof etildi.
Iqtisodiy pufaklar
Iqtisodiy pufaklarning moliyaviy piramidalarga oʻxshash tomoni shundaki, iqtisodiy pufaklarda ham tizim buzilgunga qadar maʼlum bir qatnashuvchi keyingi qatnashuvchi hisobiga daromad oladi. Iqtisodiy pufaklarda ochiq bozordagi tovarlarning narxlari doimiy oshishi (masalan, aksiyalar, koʻchmas mulk, lola piyozlari, kriptovalyuta) talabning oshishiga, talabning oshishi esa mahsulot narxining doimiy oshishiga sabab boʻladi. Iqtisodiy pufaklar koʻpincha „katta ahmoq“ nazariyasiga asoslanadi deb yuritiladi. Nazariyaga koʻra, qimmatli qogʻozlar (yoki istalgan boshqa tovar) bozorida doim foyda koʻrish mumkin, chunki xuddi shu tarzda fikrlovchi xaridor mavjud va u ayni shu aksiyani sotib oladi. Xuddi Ponzi sxemasidek iqtisodiy pufaklarda ham narx tannarxdan ancha baland narxni tashkil etadi, ammo bir qancha oʻzgarishlar mavjud:
Lamarche
Lamarche Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Vosges departamenti Neufchâteau tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1159 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 34,1 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 34,0 km2. Dengiz sathidan 339 – 500 m balandlikda joylashgan.
Qoʻstoʻmar (Sarikoʻl tumani)
Qoʻstoʻmar (Қостомар, 2018-yilgacha — Semyonovka ) — Qozogʻistonning Qoʻstanay viloyati Qoʻstanay tumanidagi qishloq. Aisarinskiy qishloq okrugi tarkibiga kiradi. U Qoʻstanay viloyatiQoʻstanay shahri markazidan taxminan 48 km janubi-sharqda joylashgan. KATO kodi — 395443200.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 773 kishi (407 erkak va 366 ayol) edi. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 833 kishi (410 erkak va 423 ayol) yashagan.
Mahmudxo‘ja Behbudiy uy-muzeyi
alt=Marketing boʻlimi tomonidan yasalgan|thumb|M.Behbudiy uy-muzeyini ochilish afishasi Maxmudxo‘ja Behbudiyning uy-muzeyi - Samarqand davlat muzey-qoʻriqxonasi tizimidagi muzey(2021-y.)
Muzeyning ochilish marosimi 18-oktyabr - Samarqand shahri kunida oʻtkazilgan.
So‘nggi yillarida Mahmudxo‘ja Behbudiy xotirasini abadiylashtirish, uning hayoti va faoliyatini o‘rganish hamda keng jamoatchilikka targ‘ib etish imkoni tug‘ildi. Bu esa zamon talablariga g‘oyaviy, ilmiy va badiiy jihatdan yangi muzey ekspozitsiyasini yaratish zarurligini anglatdi. Uy-muzeyi mashhur ma’rifatparvar, dramaturg, jurnalist va noshir hisoblangan Mahmudxo‘ja Behbudiyning ijodiy faoliyatini ilmiy o‘rganish va keng targ‘ib etishda ilmiy-ma’rifiy maskanlardan biri hisoblanadi.
Tavsif
Muzeyda qurilgan ekspozisiyalar ilmiy konsepsiyaga asoslangan bo‘lib, unda M.Behbudiy hayoti va ijodi, jadidchilik tarixi, XX asr boshlaridagi madaniy-ma’rifiy voqeliklar, muzey ashyolari, xujjatlar, foto nushalar va boshqa ashyolar namoyish etilgan.
Muzey uchun ajratilgan bino Samarqand shahri Mir Said Baraka ko‘chasi 47-uyda joylashgan boʻlib, binoning umumiy maydoni qariyb 860 m kv.ga teng, shundan 128 m kv.ni ekspozitsiya maydoni tashkil etadi. Binoning imkoniyatlaridan kelib chiqqan holda, doimiy ekspozitsiyalar va uy intererlari tashkil etiladigan joylarga belgilandi.
Ekspozitsiyani tashkil qilishdagi asosiy vazifalar XIX asr oxiri XX asr boshlarida  Samarqandda shakllangan jadidchilik oqimini o‘rni va ahamiyatini ochib berish; Mahmudxo‘ja Behbudiyning hayotiy prinsiplarni yoshlarimizga ibrat namunasi qilib ko‘rsatish; O‘zbekiston ga tashrif buyurayotgan xorijiy va mahalliy sayyohlarga mazkur ekspozitsiya orqali ma’lumotlar berib borish va ularning bu sohadagi fikr-mulohazalarini ijobiy tomonga o‘zgarishiga ta’sir etish.
Ekspozitsiyada muzey jamlanmasi ashyolaridan kelib chiqqan holda, Mahmudxo‘ja Behbudiyning hayoti va ijodi, XIX asr oxiri XX asr boshlaridagi madaniy va ijtimoiy davr bilan bog‘liq intere yaratilgan.
Maxmudxo‘ja Behbudiyning hayoti va ijodiga oid ma’lumotlar, ijodxonasi intereri, Behbudiyning zamondoshlari, safdoshlari va shogirdlari, noshirlik dastgohi, foydalangan ashyolar, xalq oynasi (“Oyna” jurnali, “Samarqand” gazeta lari ilk sonlari namoyishi) ekspozitsiyada planshetlar va vitrinalarda namoyish etilgan.
Gepatit B vaksinasi
Gepatit B vaksinasi gepatit B ning oldini oluvchi vaktsinadir . Birinchi dozani tug'ilgandan keyin 24 soat ichida, keyin esa yana ikki yoki uchta dozani berish tavsiya etiladi. Bunga immuniteti zaif bo'lganlar, masalan, OIV/OITS va muddatidan oldin tug'ilganlar kiradi. Tibbiyot xodimlariga ham emlash tavsiya etiladi. Sog'lom odamlarda muntazam emlash odamlarning 95% dan ko'prog'ini himoya qiladi.
Teylorizm
Teylorizm — ishlab chiqarishni boshqarish, mehnatni tashkil etish va moddiy ragʻbatlantirish hamda biznes samaradorligi nazariyasi; amerika menejment nazariyasining bir yoʻnalishi. 19-asr oxiri — 20-asr boshlarida AQSH muhandisi va olimi F.U. Teylor (1856—1915) tomonidan ishlab chiqilgan. Teylor mehnatni ratsional tashkil etish qonuniyatlariga asoslangan qatʼiy ilmiy bilimlar tizimini taklif etdi. Uning tashkiliy unsurlari: tannarxni hisoblashning matematik usuli; mehnatga haq toʻlashning tabaqalashgan tizimi; vaqtni va mehnat harakatlarini oʻrganish usuli (xronometraj); mehnat jarayonini qismlarga boʻlish va ratsionalizatsiyalash; funksinal maʼmuriyat; instruksion kartochkalar va boshqa (keyinchalik ular amerikacha "ilmiy menejment" tarkibiga kirdi). Teylorning fikricha, ishlab chiqarish.ning samaradorligini oshirishga faqatgina mehnat jarayonini, usullarini, asboblarini standart lashtirib erishish mumkin. Ishchilar oʻz vazifalarini mutlaqo mexanik tarzda bajarishlari lozim, ishlab chiqarish. boshqaruvi esa yetarli bilim va malakaga ega boʻlgan tashabbuskor maʼmuriyat tomonidan amalga oshirilishi kerak. Teylor moddiy manfaatdorlik tamoyilini oʻz nazariyasiga asos qilib oldi, yaʼni ish haqi yordamida ishchi mehnatini maksimal ravishda intensivlashtirish mumkin, degan fikrni olgʻa surdi. Teylor ijtimoiyfalsafiy konsepsiyasining markaziy tamoyiliga koʻra ish haqi oxiroqibat ishchining ishlab chiqarish.ga qoʻshgan hissasiga moye boʻlishi hamda ishlab chiqarish.ni kengaytirishga olib kelishi lozim. Oʻz konsepsiyasini ishlab chiqarish.da Teylor tadqiqot oʻtkazishning aniq usullari — intervyu, anketa, kuzatish usullaridan foydalandi.
Gepatit B vaksinasi
Vaktsina yuqori xavf ostida bo'lgan odamlarda ishlayotganini tasdiqlash uchun qon testini o'tkazish tavsiya etiladi. Immunitet funktsiyasi buzilgan odamlar uchun qo'shimcha dozalar talab qilinishi mumkin, ammo ko'pchilik odamlar uchun kerak emas. Gepatit B virusi (HBV) bilan kasallangan, ammo emlanmagan odamlarga vaktsinadan tashqari gepatit B immun globulini ham berilishi kerak. Vaktsina mushak ichiga in'ektsiya yo'li bilan amalga oshiriladi.
Teylorizm
Teylorizm asosida 4 ta ilmiy tamoyil (boshqaruv qonunlari) yotadi: eski, oʻta amaliy ish uslubini, mehnat faoliyatining har bir alohida turini ilmiy boshqaruv uslubiga almashtirish; ishchi va menejerlarni ilmiy mezonlar asosida professional tanlash; mehnat jarayonini ilmiy tashkil etish masalalari boʻyicha maʼmuriyatning ishchilar bilan hamkorligi; ishchilar va menejerlar oʻrtasida masʼuliyatning tekis va adolatli taqsimlanishi.
Gepatit B vaksinasi
Gepatit B vaktsinasining jiddiy ta'siri juda kam uchraydi. Inyeksiya joyida og'riq paydo bo'lishi mumkin. Homiladorlik yoki emizish davrida foydalanish uchun xavfsizdir. Bu Guillain-Barre sindromi bilan bog'liq emas. Gepatit B ga qarshi vaktsinalar rekombinant DNK texnikasi yordamida ishlab chiqariladi. Ular mustaqil ravishda ham, boshqa vaktsinalar bilan birgalikda ham mavjud.
Teylorizm
T. tamoyillari dastlab AQShda, soʻngra Buyuk Britaniyada mehnatni tashkil etish tarzida amaliyotga joriy qilingan. T. keyinchalik amerikacha menejment falsafasining asosiy manbalaridan biriga aylandi.
Gepatit B vaksinasi
Gepatit B ga qarshi birinchi emlash 1981-yilda Qo'shma Shtatlarda tasdiqlangan. Rekombinant nav 1986-yilda kiritilgan. U Jahon sogʻliqni saqlash tashkilotining asosiy dori vositalari roʻyxatiga kiritilgan. Ikkala nav ham Maurise Hilleman va uning jamoasi tomonidan ishlab chiqilgan.
Neill Blomkamp
Neill Blomkamp (1979-yil 17-sentyabrda tugʻilgan) — janubiy afrikalik kinorejissor, produser, ssenarist va animator. District 9 (2009) va Chappie (2015) filmlariga rejissorlik qilgan.
Teylorizm
Adabiyot
Farhod Akbarov.
Baykal-Shaman
Baykal-Shaman — har yili Irkutsk viloyatida oʻtkaziladigan musiqa festivali.
Tarixi
Festivalni yaratish gʻoyasi 2000-yilda paydo boʻlgan, birinchi festivalning oʻzi 2001-yilda boʻlib oʻtgan. Festivalni oʻtkazish vaqti avgust oyining birinchi haftasi yaʼni odatda chorshanbadan yakshanbagacha.
Oq niqob
thumb|268x268px| Festivalning shahar boʻylab nishonlanishi. 2014-yil Oq niqob — Belgorod shahridagi koʻcha sanʼati festivali. Birinchi festival 2014-yilning 5-7-sentabr kunlari boʻlib oʻtdi.
Festival shahar hokimligining Madaniyat boshqarmasi tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi.
Baykal-Shaman
Tarixi
2002-yilda oʻtkaziladigan joy Irkutsk viloyati, Slyudyanskiy tumani, Utulik qishlogʻi edi.
Oq niqob
Festival tashabbuskori „Introvert“ badiiy klubi rahbari Tatyana Klimachkova edi: "Biz yashayotgan ushbu qiyin davrda odamlarga hayotning eng kutilmagan joyda paydo boʻlishi mumkin boʻlgan juda rang-barang tomoni borligini eslatish juda muhimdir va ijodkorlikning oʻzida nur va shodlik olib yuruvchi buyuk kuch ekanligini eslatib oʻtamiz. Bu gʻoya Madaniyat boshqarmasi tomonidan qoʻllab-quvvatlandi va koʻcha sanʼati festivali shahar koʻchalarini toʻldirdi.
Baykal-Shaman
Tarixi
2004-yilda oʻtkaziladigan joy Irkutsk viloyati, Slyudyanskiy tumanidagi Kultuk qishlogʻi edi.
2005-yilda oʻtkaziladigan joy Irkutsk viloyati, Irkutsk tumani, Bolshoye Goloustnoye qishlogʻi edi.
2006-yilda festival Moʻgʻuliston davlati tashkil topganining 800 yilligini nishonlash doirasida kengaytirilgan formatda boʻlib oʻtdi va Bolshoye Goloustnoye qishlogʻida, shuningdek, Utulik qishlogʻida boʻlib oʻtdi.
2007-yildan beri festival Babxa daryosining ogʻzida (Irkutsk viloyatining Slyudyanskiy tumani) oʻtkazib kelinmoqda.
2018-yilda festival „Baykal-Shaman“ ishlab chiqarish markazi tomonidan tashkil etildi.
Shaxslar
Festivalning asoschisi va asosiy tashkilotchisi Igor Moskvitin. Yillar davomida Sergey Orlov, Roman Tsvetkov, Andrey Kern va Stanislav Nikonchuk ham tashkilotchi sifatida harakat qilishdi.
Mashhur ishtirokchilar: „Attraction Voronov“ guruhi (Sankt. Ulan-Ude), Sergey Letov, Mixail Bashakov, Nikolay Kuntsevich (Nik Rok-n-roll), „Moʻgʻul Shuudan“ guruhi, „Qora Lukich“ guruhi, „Nostradamus orgazmi“ guruhi, „Chaykovskiy va dunyo quvurlari“ guruhi (Irkutsk).
Qoʻshtepa-2 (Namangan viloyati, Chust tumani)
Qoʻshtepa-2 — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: Antik davr. Namangan viloyatining Chust tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Sherbilak“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Namangan viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Yapraklı, Kahta
Tarix
1919-yil yozuvlarida qishloqning eski nomi Koliskir, 1928-yil yozuvlarida esa Koruskil yoki Keriskil sifatida yozib qoldirilgan.
Geografiya
Bu qishloqdan Adıyaman shahar markazigacha boʻlhgan masofa 73 km ni tashkil etadi. Kaxta shahar markazigacha 40 km uzoqlikda joylashgan.
Michael Fassbender
Michael Fassbender (1977-yil 2-aprelda tugʻilgan ) irland aktyoridir. Koʻplab yutuqlarga, jumladan, bir marotaba Screen Actors Guild mukofotiga loyiq topilgan. Bunda tashqari, ikki marotaba Oscar, toʻrt marotaba BAFTA, uch marotaba Oltin globus mukofotlariga nomzod qilib koʻrsatilgan.
Jim Gray
Jeyms Nikolas Grey () (1944-2012-yilda sirtdan vafot etgan deb eʼlon qilingan) amerikalik kompyuter olimi boʻlib, 1998-yilda „ maʼlumotlar bazasi va tranzaksiyalarni qayta ishlash boʻyicha tadqiqotlarga qoʻshgan ulkan hissasi va tizimni joriy etishdagi texnik yetakchiligi uchun“ Tyuring mukofotiga sazovor boʻlgan.
Dastlabki yillari va shaxsiy hayoti
Gray San-Fransiskoda oʻqituvchi Ann Emma Sanbrailo va AQSH armiyasida boʻlgan Jaems Able Grayning ikkinchi boʻlib tugʻilgan farzandi; oilasi Rimga, Italiyaga koʻchib oʻtdai, u yerda Gray hayotining  koʻp qismini oʻtkazdi; u ingliz tilidan oldin italyancha gapirishni oʻrgangan. Keyin oilasi Virginiaga koʻchib oʻtdi va u yerda toʻrt yilni oʻtkazdi, Grayning ota-onasi ajrashgandan, soʻng u onasi bilan San-Fransiskoga qaytib keldi. Uning otasi, havaskor ixtirochi, yozuv mashinkalari uchun lenta patroni dizaynining patentladi, bu unga katta royalti oqimini keltirdi.
Harbiy havo kuchlari akademiyasiga qabul qilish rad etilgandan soʻng, u 1961-yilda Berkli Kaliforniya universitetiga birinchi kursda oʻqishga kirdi. Kollejga pul toʻlashga yordam berish uchun u General Dynamics kompaniyasida kooperativ boʻlib ishladi va u yerda Monro kalkulyatoridan foydalanishni oʻrgandi. Kimyo fanidan olgan baholaridan tushkunlikka tushib, u Berklini olti oyga tark etdi va sanoatda tajriba ortirganidan soʻng qaytib keldi, keyinchalik u bu yillarni „dahshatli (dreadful)“ deb taʼrifladi. Gray 1966-yilda muhandislik matematikasi (matematika va statistika) boʻyicha bakalavr darajasini qoʻlga kiritdi.
Uylanganidan keyin Gray rafiqasi Loretta bilan xotinining vatani boʻlgan Nyu-Jersi shtatiga koʻchib oʻtdi; Gray oʻqituvchi boʻlib ishga kirdi va Multicsning bir qismi boʻlishi kerak boʻlgan raqamli simulyatsiya ustida ishlaydigan Bell Labsda ish oldi. Bellda u haftada uch kun ishlagan va ikki kun Nyu-York universitetining Courant institutida magistratura talabasi sifatida oʻqigan. Bir yildan soʻng ular bir necha oy sayohat qilib, Berkliga qayta joylashishdi, u yerda Gray oʻzining maslahatchisi Michael A. Harrison bilan aspiranturaga oʻqishga kirdi. 1969-yilda fan nomzodi ilmiy darajasini oldi dasturlash tillarida, keyin IBM uchun ikki yillik Postdoktorlik tadqiqot amalga oshirdi.
Tadqiqotlari
Gray oʻz karerasini asosan IBM, Tandem Computers hamda DEC kabi qator sanoat kompaniyalarida tadqiqotchi, dasturiy taʼminot dizayneri sifatida davom ettirdi. U 1995-yilda Microsoft kompaniyasiga qoʻshildi va 2007-yilda dengizda yoʻqolguniga qadar ushbu kompaniyaning texnik xodimi boʻlib oʻz faoliyatini yuritgan.
Gray bir nechta asosiy maʼlumotlar bazasi va tranzaktsiyalarni qayta ishlash tizimlariga hissa qoʻshgan. IBMning System R butun dunyoda standartga aylangan SQL relyatsion maʼlumotlar bazalarining kashshofi boʻlgan. Microsoft uchun Gray TerraServer-AQSH va Skyserverda ishlagan.
Uning eng mashhur yutuqlari quyidagilardan iborat:
U Virtual Earthni ishlab chiqishda yordam berdi. U shuningdek Conference on Innovative Data Systems Research hammuassislaridan biri edi.
Gʻoyib boʻlishi
thumb| Jim Grey o'zining Tenacious yaxtasida 2006 yilda Tajribali dengizchi Gray 40fut (12m) yelkanli qayiq. 2007-yil 28-yanvarda u San-Fransisko yaqinidagi Farallon orollariga onasining kulini sochish uchun qisqa muddatli yolgʻiz sayohatidan qaytmadi. Ob-havo ochiq edi va qayiqning favqulodda holatini koʻrsatuvchi avtomatik radio mayoqidan hech qanday favqulodda qoʻngʻiroq olinmadi va hech qanday signal aniqlanmadi.
Samolyotlar, vertolyotlar hamda qayiqlar yordamida Sohil xavfsizlik xizmatining toʻrt kunlik qidiruvida hech narsa topmadi. 2007-yil 1-fevralda DigitalGlobe sunʼiy yoʻldoshi hududni skanerdan oʻtkazdi va minglab tasvirlar Amazon Mechanical Turkga joylashtirildi. Grayning talabalari, ham kasblari, barja doʻstlari hamda butun dunyo boʻylab kompyuter olimlari “Jim Gray guruhi”ni tuzib, bu tasvirlarni maslahatlar orqali topish uchun oʻrganishdi. 16-fevralda bu qidiruv toʻxtatildi va murakkab uskunalar yordamida soha mutahasislari tomonidan suv osti qidiruvi 31-mayda yakunlandi.
Kaliforniya universiteti, Berkli va Gray oilasi 2008-yil 31-mayda hurmatga sazovor boʻlishdi. Microsoft kompaniyasining WorldWide Telescope dasturi Grayga bagʻishlangan. 2008-yilda Microsoft Viskonsin shtatining Madison shahrida Jim Gray nomi bilan atalgan tadqiqot markazini ochdi. 2012-yil 28-yanvarda Gray qonuniy oʻlik deb eʼlon qilindi.
Jim Grey Science mukofoti
Har yili Microsoft Research kompaniyasi maʼlumotlarni koʻp talab qiladigan hisoblash sohasiga katta hissa qoʻshgan tadqiqotchiga Jim Gray Science mukofotini taqdim etadi. Mukofot oluvchilar Science sohasiga qoʻshgan innovatsion, fundamental hissalari uchun tanlanadi. Oldingi sovrindorlar orasida Alex Szalay (2007), Carole Goble (2008), Jeff Dozier (2009), Phil Bourne (2010), Mark Abbott  (2011), Antony John Williams  (2012) va doktor David Lipman  (2013) bor.
Eslatmalar
Ushbu sahifada ushbu roʻyxatga kiritish uchun „pastki alfa“ guruhiga havolalar mavjud emas.
Yerkinkush (Alg'a tumani)
Yerkinkush (Еркінкүш)— Qozogʻiston Respublikasining Aqtoʻbe viloyati Alg'a tumaniga qarasli qishloq.Tamdinskiy qishloq okrugi tarkibiga kiradi. KATO kodi - 153249200.
Aholisi
1999-yilda qishloq aholisi 231 kishi (115 erkak va 116 ayol) edi. 2009-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, qishloqda 213 kishi (110 erkak va 103 ayol) yashagan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Haqiqat ibodatxonasi
Haqiqat ibodatxonasi (ปราสาทสัจธรรม) tailandlik tadbirkor Lek Viriyaphan tomonidan ishlab chiqilgan Tailandning Pattaya shahrida joylashgan qurilishi bitmagan muzeydir. Muzey tuzilishi Ayutthaya qirolligi, buddist va hindu eʼtiqodlari mavzusiga bagʻishlangan maʼbad va qal’aning gibrididir. Bino, ayniqsa, butunlay yogʻochdan qurilgan, xususan, Mai Deang, Mai Takien, Mai Panchaat va Teakulardan iborat. Unda faqat yogʻochdan oʻyilgan butlar va haykallar mavjud. Qurilish birinchi marta 1981-yilda boshlangan va hali ham qurilishda davom etmoqda, garchi tashrif buyuruvchilarga bosh kiyimda kirishga ruxsat berilgan. 13 gektar maydonda joylashgan maʼbadning ichki maydoni 2115 m2 boʻlib, eng baland shpil 105 m ga etadi.
Tarixi
thumb|220x220px| Asosiy kirish Bino 1981-yildan beri qurilmoqda va nihoyat 2025-yilgacha qurib bitkazilmasligi mumkin. Qurilish davom etayotgan boʻlsa-da, sayyohlar ibodatxonaga tashrif buyurishlari mumkin.
Mavzu
thumb| Maʼbadning yuqori qismi yaqinida Muzey tomida ota, ona, oʻqituvchi va qirolga hamda fil boshli xudo Ganeshaga hurmat koʻrsatish uchun toʻrt yuzli hindu yaratuvchisi Brahma xudosi haykali joylashgan. Shimoliy zalda buddist Guanyin va ozodlik donoligini aks ettiruvchi boshqa haykallar mavjud. Janubiy zalda astronomik mavzular, yaʼni quyosh, oy va odamlar farovonligiga taʼsir qiluvchi boshqa sayyoralar mavjud. Gʻarbiy zalda klassik elementlarning (yer, suv, shamol va olov) tasvirlari va Hindu Uch Birligining haykallari: Lord Brahma, Vishnu va Shiva, toʻrt elementni zabt etgan xudolar mavjud. Sharqiy zalda oilaviy tasvirlar mavjud. Asosiy eʼtibor sharqning muhim diniy tushunchalari va hayot aylanishini vizual tarzda tasvirlashga qaratilgan.
Arxitektura
Ayutthayadagi ibodatxonalardan ilhomlangan qoʻlda oʻyilgan yogʻoch konstruktsiyasi Tailand meʼmorchiligiga ega. Muzey Lek Viriyaphan เล็ก วิริยะพันธุ์ qurilgan (tay.)edi. Strukturaning har bir yuzasi tay, hindu, buddist, xitoy va kxmer anʼanalarining bezaklari bilan bezatilgan.
Faoliyatlari
thumb| Ichki Bino boʻylab ekskursiyalardan tashqari, muzey ATV sayohatlari, anʼanaviy Tailand gondollarida sayohatlar va bahsli fil sayohatlari kabi turistik faoliyatni taklif qiladi. Shuningdek, tay va halol taomlari bilan taʼminlangan restoran, miniatyura, hayvonot bogʻi va tashrif buyuruvchilar qurilishi davom etayotgan yogʻoch oʻymakorlarini tomosha qilishlari mumkin boʻlgan hudud ham mavjud.
The Snowman
The Snowman 2017-yil Britaniyaning distributor Universal Pictures tomonidan tarqatilgan psixologik horror triller film. Filmda bosh rolni Michael Fassbender oʻynagan.
Akçatekir, Pozantı
Akçatekir Turkiyaning Adana viloyatidagi shahar.
Geografiya
Akçatekir Adana viloyati Pozantı viloyatidagi qishloq hududi hisoblanadi. Shahar Pozantıdan 11 km va Adanadan 85 km masofada joylashgan. Akçatekir Taurus Mountains togʻlarining Çakıt vodiysida dengiz sathidan 1250 m balandlikda joylashgan. The settled (winter) population is 2012-yil holatiga koʻra, aholisi 2,483 kishi.
Tarix
Ilk aholi punktlari 200 yil oldin vujudga kelgan. Turkestanlik Shayx shahar tashqarisidagi bir qishloqni topdi. Yoʻllar qurilganidan keyin, bu yerda shahar tashkil etildi. Aholi ikki xil toifaga boʻlinadi, Akça (gʻarbiy qismda) qishloq aholisi — yil boʻyi shu yerda yashaydiganlar va Bürücek (sharqiy qismda) shahar aholisi (asosan Adana va Tarsusdan) — Çukurova (Cilicia) issigʻidan qochib, faqat yozni bu yerda oʻtkazadiganlar.
Muhammad Ali Pashadavrida, 19-asrning birinchi yarmida, Misr armiyasi Akçatekirni qisqa muddat egalladi. Ibrahim Pasha 1833-yilda İbrahim Pasha qal’asi(İbrahim Paşa Tabyası) deb ataladigan qal’a quradi.
Iqtisodiyot
Akçatekir yozgi kurort shahar hisoblanadi (so called yayla). Lekin hozir avtomobil va boshqa transport yoʻllari janubda nisbatan qulayroq. Qishda, shaharda ishlovchilar Akçatekirga joylashishadi.
2014-yilgi holat
6360-qonunga koʻra, 2014-yilda barcha aholi hududiy birliklar bekor qilingan va ular tuman hududiy birliklariga birlashtirilgan. Natijada, 2014-yildan Akçatekir Pozantı viloyati hududiy birliklaridan biriga aylandi.
Manbalar
<Manbalar>
Nunan sindromi
Nunan sindromi (Ulrich- Nunan sindromi, normal kariotipli terneroid sindromi) kamdan-kam uchraydigan tug'ma patologiya bo'lib, odatda autosomal dominant tarzda meros bo'lib, oilaviy xususiyatga ega, ammo vaqti-vaqti bilan ham uchraydi. Sindrom normal genotipga ega bo'lgan ayol va erkak shaxslarda Shereshevskiy-Tyorner sindromiga xos fenotip mavjudligini ko'rsatadi.
Epidemiologiya
Sindrom har ikki jinsdagi bolalarda 1:8000 ta da uchraydi yangi tug'ilgan chaqaloq (1:16 000 o'g'il bolalar) oddiy kariotipga ega.
Hikoya
thumb| Nunan sindromining eng qadimgi ma'lum bo'lgan klinik holati, 1883-yilda Kobylinski tomonidan tasvirlangan. Ayova universiteti kasalxonasida bolalar kardiologi (bolalar kardiologi) bo'lib ishlagan Jaklin Noonan o'pka stenozi (tug'ma yurak kasalligi) bo'lgan bolalarda (o'g'il bolalarda ham, qizlarda ham) ko'pincha qisqa bo'yli, bo'yinbog'li, keng oraliqli ko'zlar, ptozis borligini payqadi va pastda joylashgan quloqchalar. 833 bemorda tug'ma yurak kasalliklarining klinik ko'rinishini rivojlanishning boshqa anomaliyalari bilan kombinatsiyasini o'rganib chiqqandan so'ng, u 1962-yilda maqola yozdi: "Associated non-cardiac malformations in children with congenital heart disease" (Bolalarda yurak bo'lmagan anomaliyalarning kombinatsiyasi tug'ma yurak kasalligi bilan), unda xarakterli yuz xususiyatlari, ko'krak qafasi deformatsiyasi va bo'yi past bo'lgan 9 nafar bola tug'ma yurak kasalligi fonida tasvirlangan. Patologiya erkaklarda ham, ayollarda ham sodir bo'ladi, xromosomalar soni esa normal bo'lib qoladi (46).
Maqola nashr etilgandan beri Jaklin Nunan tomonidan tavsiflangan xususiyatlarga ega bemorlar "Tyorner fenotipi bilan gipertelorizm " deb nomlanadi. 1971-yilda yurak-qon tomir patologiyasi masalalariga bag'ishlangan simpoziumda "Nunan sindromi" eponimi simptomlar majmuasini belgilash uchun rasman tan olingan.
Etiologiyasi va patogenezi
right|thumb| Avtosomal dominant meros turi. Nunan sindromi turli genlardagi mutatsiyalardan kelib chiqishi mumkin, bu esa uni genetik jihatdan geterogen kasallikka aylantiradi. Sindromning aksariyat sporadik va oilaviy shakllari autosomal dominant merosga ega. Nunan sindromi KRAS, NRAS, MRAS, RRAS2, SOS1, SOS2, RAF1, BRAF, RIT1, LZTR1, MAPK1, PTPN11 genlaridagi mutatsiyalar bilan bog'liq.
Nunan sindromi holatlarining taxminan 65-80% PTPN11, SOS1 va RAF1 genlaridagi mutatsiyalar bilan bog'liq.
Klinik ko'rinish
Sindrom past bo'ylilik (o'g'il bolalarda yakuniy bo'y 162 sm, qizlarda - 153 sm) va gipogonadizm bilan tavsiflanadi. Jinsiy bezlarning etishmovchiligi kuzatiladi :
Diagnostika
Gormonal holatda - qon plazmasidagi gonadotropinlarning ko'payishi aniqlanadi, testosteron darajasi kamayadi. Eyakulyatsiyada turli darajadagi oligospermiya aniqlanadi. Suyak yoshi pasport yoshidan orqada qoladi. Shershevskiy-Tyorner sindromi uchun xarakterli fenotipga qaramasdan, kariotiplash patologik hujayra klonini 45, X0 holda aniqlamaydi.
Davolash
Agar kerak bo'lsa, androgenlarni almashtirish terapiyasi o'tkaziladi. .
Entoriya
Entoriya (Entoria) — qadimgi Rim mifologiyasining qahramoni. Rim dehqonining qizi. Qishloq xoʻjaligi xudosi Saturn (Krona)dan Yanus, Gimn, Faust va Feliks ismli toʻrt nafar oʻgʻil koʻrgan.
Saturn bir marta odam qiyofasida Entoriyaning otasining oldiga borganida va uni uyda mehmondoʻstlik bilan kutib olishgan. Shu vaqtda Saturn Entoriyaga zoʻravonlik ishlatgan va undan toʻrt nafar oʻgʻil farzand dunyoga kelgan. Xudo Entoriyaning otasiga uzumni qanday qilib toʻgʻri yetishtirish, parvarishlash va undan sharob tayyorlashni oʻrgatdi va unga oʻrgatganlarini qo'shnilariga ham o'rgatishni buyurdi. Dehqon xudoning aytganini qilib, qoʻshnilariga ham oʻrgatdi. Biroq yangi ichimlikni ichib qattiq mast boʻlib qolgan qishloq ahli buni zahar deb oʻylab, qoʻshnisini toshboʻron qilib oʻldirgan. Shundan keyin uning nevaralari ya'ni Entoriyaning o'g'illari ham qaygʻudan oʻzlarini osdilar.
Ancha yillar o'tgach, rimliklar orasida vabo tarqala boshlandi. Delfiy orakul esa rimliklarga bu kasallik Saturnning jinoyati uchun jazo ekanligini aytdi. Lutasiy Katul esa o'z xalqidan gunohni yuvish uchun Tarpeya qoyasida ibodatxona va to'rtta yuzli qurbongoh qurishni buyurdi. Bu yerdagi to'rtta yuz, Entoriyaning qurbon boʻlgan toʻrt oʻgʻli yoki toʻrt faslga nisbatan ishlatiladi.
Umuman olganda, Entoriya va uning otasining sharob ishlab chiqashi, birinchi sharob ishlab chiqaruvchi — Ikaria haqidagi qadimgi yunon afsonasini takrorlaydi.
Charles Pic
Charles Pic (fransuzcha: pik]; 1990-yil 15-fevralda tugʻilgan) — isteʼfodagi professional poygachi. U 2012 va 2013-yillarda Formula 1da ikki toʻliq mavsum ishtirok etgan, birinchi mavsumda Marussia F1 Team uchun, keyin esa Caterham bilan ikkinchi mavsumda ishtirok etgan. Ushbu jamoa bilan bir necha yil davomida poygalarda ishtirok etgan.
Karting va Formula Renault
Fransiyaning Montélimar shahrida tugʻilgan Pic karting bilan 13 yoshida shugʻullangan. Pic oʻzining choʻqintirgan otasi Eric Bernard yordamida Italiya va Fransiya chempionatlarida yaxshi natijalarga erishdi.
Formula Renault 3.5 Series
2008-yilda Pic Formula Renault 3.5 seriyasida qatnashish uchun Tech 1 Racingga oʻtdi. U Julien Jousse bilan hamkorlik qildi va Monako trassasida ikkita gʻalaba evaziga ballar boʻyicha oltinchi oʻrinni egalladi. U keyingi mavsumda Tech 1 bilan qoldi. Yana ikki marta Silverstoun va Nyurburgring poygalarida gʻalaba qozondi, bu esa unga yakuniy jadvalda uchinchi oʻrinni egallashiga yordam berdi. 2009-yilda u Renault haydovchilarini rivojlantirish dasturining aʼzosi boʻlgan.
Damien Delaney
Damien Finbarr Delaney (talaffuzi: Deymien Finbarr Deleyni; 1981-yil 20-iyulda tugʻilgan) — irlandiyalik sobiq professional futbolchi, himoyachi sifatida oʻynagan.
Delaney faoliyatini Cork Cityda boshlagan. Keyinchalik u 2009-yilda Ipswich Townga ko'chib o'tishdan oldin Leicester City, Hull City va Queens Park Rangers klublarida o'ynagan. Delaney 2012-yilning avgustida klubni tark etgach, erkin agentga aylandi. Keyin u Crystal Palace bilan shartnoma imzoladi va ularning ko'tarilish mavsumida himoya markazida muhim o'yinchi bo'ldi. Delaney klubda olti mavsum o‘ynadi va shartnomasi muddati tugaganidan keyin 2018-yilning 1-iyulida sobiq klubi Cork City jamoasiga qaytdi. U 2018-yilgi mavsum oxirida Leesideni tark etdi va 2019-yil 3-yanvarda Delaney Waterford bilan bir yillik shartnoma imzolagani e'lon qilindi.
Delaney 2019-yil 4-iyulda Twitterda nafaqaga chiqqanini e’lon qildi. Nafaqaga chiqqanidan beri u Virgin Media Sport Ireland uchun UEFA Chempionlar ligasi, UEFA Yevropa ligasi, UEFA Yevropa Konferensiya ligasi, UEFA Millatlar ligasi va UEFA Yevropa saralash oʻyinlarining yoritilishida ishtirok etdi.
Yoshligi
Korkda tugʻilgan Delaney Coáiste Críost Rí katolik oʻrta maktabiga qatnadi va Cork Cityga oʻtishdan oldin oʻz faoliyatini mahalliy Avondale United klubida maktab oʻquvchilari darajasida boshladi.
Leicester City va Hull City
Delaneyni Angliyaga Leicester Cityga Peter Taylor olib keldi va u yerda u Angliya Premyer ligasida sakkizta oʻyin oʻtkazdi. Delaney Stockport County, Huddersfield Town va Mansfield Town klublarida ijarada oʻynagan. Stockportda boʻlganida u faoliyatidagi ilk golini Rotherham Unitedga qarshi oʻyinda kiritdi. Keyinchalik Taylor Delaneyni 2002-yil 16-oktyabrda 50 000 funt sterling evaziga Hull City bilan birinchi shartnomasini imzoladi.
Hulldagi faoliyati qiyin boshlanganidan soʻng, bu vaqt ichida Delaney yarim himoya va chap qanot himoyasida sinab koʻrilgan. Delaney muntazam ravishda markaziy himoyada oʻynadi va oʻynash barqarorligi oʻsa boshladi. U 2003—2004-yilgi mavsumda yilning eng yaxshi oʻyinchisi deb topildi, qoʻshimcha ravishda Delaneyning Rochdalega qarshi zarbasi mavsumning eng yaxshi goli deb topildi.
Delaney Hull Cityning KC stadioniga koʻchib oʻtishidan oldin Boothferry Parkda gol urgan oxirgi futbolchi edi.
Queens Park Rangers
2008-yilning 18-yanvarida Delaney Queens Park Rangers bilan uch yarim yillik shartnoma imzoladi. 2008-yilning 8-martida Delaney QPR safidagi ilk golini Sheffield Wednesdayga qarshi safardagi oʻyinida 2:1 hisobida raqibini mag‘lub etganida urdi.