cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Abdulloh Sipadmuniy
Abdulloh Sipadmuniy — (871—952) — buxorolik olim va muhaddis. Abdulloh Sipadmuniy milodiy 871-yilda tavallud topgan. Uning qabri Buxoro shahridan yarim farsah janubdadir. Hozirgi kunda bu ziyoratgoh oltinchi kichik nohiya hududida hisoblanadi. Bu qishloq Abdulloh Sipadmuniy (Safedmo‘y) deb ataladi. Abdulloh Sipadmuniy xalq nazdida Ustoz nomi bilan mashhur bo‘lgan. Hazrat Abdulloh ibn Muhammad ibn Yaʼqub al Ustoz Sipadmuniy muhaddis, alloma, faqih, buyuk tarbiyachi boʻlgan. Hazrat Abdulloh Sipadmuniyning ustozi Abu Havs Sag‘ir al-Buxoriy hisoblangan. Abdulloh Sipadmuniy Buxoro, Iroq, Hijoz, Xuroson kabi hududlarda taʼlim olgan. U yuzlab kishilarga taʼlim bergan, Uning shogirtlaridan biri ulug faqih Imom Abu Bakr Fazl (?-991) hisoblanadi. „Tuhfat az-zoirin“ asarida yozilishicha, Sipadmuniy darslari xalqasida 400 shogird o‘tirib, u kishidan hadis yozib olar ekan. Abdulloh Sipadmuniyning „Kashful osor ash sharifa fi manoqibi Abu Hanifa“, „Musnadi Abu Hanifa“ va boshqa kitoblari olamga mashhur. Buxoro shahri Sallaxona darvozasi ichkarisida Arabon ko‘chasi bor. Arabon	ko‘chasida Hazrat Abdulloh Sipadmuniy jomeʼ masjidi joylashgan. Ushbu tabarruk masjid sobiq Ittifoq zamonida nonvoyxona, omborxona, ustoxonaga aylantirilgan. Oʻzbekiston mustaqilligi yillarida Arabon guzari aholisi usto Abdulloh Atoyev harakati bilan ushbu obidani asl holiga keltirilgan. Ayni shu kundarda Abdulloh Sipadmuniy jomeʼ masjidi namozxonlar ixtiyoriga berilgan. Hazrat Abdulloh Sipadmuniy toʻgʻrisida as Samaʼniyning „Nasabnoma“, Nosiriddin To‘raning „Tuhfat az-zoirin“ kitoblari va boshqa manbalarda maʼlumotlar mavjud. Hanafiya mazhabining yurtimizda yoyilishiga Abdulloh Sipadmuniyning xizmati kattadir. Abdulloh Sipadmuniy 952-yilda vafot etgan.
Aspara (Shu tumani)
Aholisi
1999-yilda stansiya aholisi 156 kishini (80 erkak va 76 ayol) tashkil qilgan. 2009-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, qishloqda 251 kishi (134 erkak va 117 ayol) yashagan.
Aurelio Bruni
Aurelio Bruni - italiyalik rassom. 1955 yil 15 oktyabrda Bler shahrida tug'ilgan. Spoletodagi San'at institutidan sahna dizayni bo'yicha diplom oldi. Rassom sifatida u o'zini o'zi o'rgatadi, chunki u mustaqil ravishda maktabda poydevor ustiga "bilimlar uyini qurdi". U 19 yoshida yog'da rasm chizishni boshladi. U hozir Umbriyada yashaydi va ishlaydi.
Brunining dastlabki rasmlari syurrealizmga asoslangan, ammo vaqt o'tishi bilan u lirik romantizm va simvolizmning yaqinligiga e'tibor bera boshlaydi va bu kombinatsiyani uning nafis nafisligi va pokligi bilan kuchaytiradi. Animatsiyali va jonsiz narsalar bir xil qadr -qimmatga ega bo'lib, deyarli giperrealistik ko'rinishga ega, lekin ayni paytda ular parda ortida yashirmaydilar, balki qalbingizning mohiyatini ko'rishga imkon beradi. Ko'p qirrali va murakkablik, shahvoniylik va yolg'izlik, o'ychanlik va unumdorlik - bu Aurelio Brunining ruhi, san'atning ulug'vorligi va musiqa uyg'unligidan oziqlangan.
Saint-Cyr-les-Vignes
Saint-Cyr-les-Vignes Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Loire departamenti Montbrison tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
789 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 40,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 19,5 km2. Dengiz sathidan 357 – 595 m balandlikda joylashgan.
NGC 2169
NGC 2169 Orion yulduz turkumidagi I3p tipli ochiq klasterdir.
Ushbu obyektni William Herschel 1784-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Xelitseralilar
Xelitseralilar (Chelicerata) -boʻgʻimoyoqlilar tipiga mansub umurtqasiz hayvonlar kenja tipi. Uz. 0,05 mm dan (ayrim kanalar) 1,8 m gacha (kazilma evriptidlar). X.ning boshi va 6 ta, koʻkrak boʻgʻimi qoʻshilib, boshkoʻkrakni hosil qiladi. Qorin qismi 12 boʻgʻimdan, sodda X.da oldingi qorin (7 boʻgʻim) va keyingi qorin (5 boʻgʻim)dan iborat (chayonlar). Boshkoʻkraqda 6 juft oʻsimta bor, ulardan oldingi 2 juft ogʻiz teshigi oldida (xelitseralar) va orqasida (pediapalpalar), keyingi 4 jufti yurish oyoqlari hisoblanadi. Qorin oyoqlari qoldigʻi oʻzgarib jabralar, oʻpka, taroqsimon oʻsimtalar, oʻrgimchak soʻgallarini hosil qiladi. 2 sinf: merostomalar va oʻrgimchaksimonlarga boʻlinadi. Merostomalar, asosan, dengizlarda yashaydi; koʻpchiligi qirilib ketgan. X. ning 54000 ga yaqin turi mavjud.
Akarsu (Tarsus)
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Akarsu — Turkiyaning Mersin viloyati Tarsus tumaniga qarashli qishloq. Da36.85°N, 34.96667°W Berdan daryosining sharqiy sohilidagi Chukurova (Antik Kilikiya ) tekisligida joylashgan. Tarsusgacha bo'lgan masofa 13 km va Mersingacha bo'lgan masofa 38 km. Akarsu aholisi 2011-yilga kelib 431.
James Heckman
thumb|200px|right|James Joseph Heckman (2009) James Hekman (1944.19.4, Chikago) — amerikalik iqtisodchi.1968-yilda Priston universitetini tamomlagan. NyuYork va Kolumbiya universitetlari, Iqtisodiy tadqiqotlar milliy byurosi va "REND" korporatsiyasida faoliyat olib borgan. 1977-yildan Chikago universiteti professori, ilmiy ishlarning mehnat resurslari, aholishunoslik, "insoniy potensial",davlat siyosati, mikroekonometriya sohasida mikro maʼlumotlarni statistik tahlil usullari, xususan, statistik tanlamani shakllantirish muammolariga doir bir qator ilmiy ishlar sohibi. Nobel mukofoti laureati (2000, Daniel McFadden bilan birga).
Karyerasi
James Heckman 1973-yilda Chikago universitetiga ko'chib o'tishdan oldin Kolumbiya universitetida dotsent bo'lib ishlagan. U Kerolin Geynrix, Jorj Borxas , Stiven Kameron , Mark Rozenzveyg va Russ Roberts kabi 70 dan ortiq talabalar uchun dissertatsiya maslahatchisi sifatida faoliyat olib borgan. Hekman iqtisod bo'limida Genri Shultsning hurmatli xizmat professori va Iqtisodiyot tadqiqotlari markazi direktori lavozimlarida ishlashdan tashqari, huquqshunoslik fakultetining huquq professori va Xarris davlat siyosati maktabida professor sifatida ham faoliyat yuritgan. Ijtimoiy dasturlarni baholash markazi va Bolalik rivojlanishini o'rganish markazi direktori. Shuningdek, Bekker Fridman nomidagi Iqtisodiyot tadqiqotlari instituti tadqiqot kengashi aʼzosi boʻlib ishlaydi. Hekman boshqa institutlarda ko'plab tayinlovlarni o'tkazgan va xususan ,2004-2008-yillarda London Universitet kollejida mikroekonometriya kafedrasida, 2005-2014-yillarda Dublin universitet kollejida fan va jamiyat professori va 2008-2011-yillarda Alfred Koulz Yel universitetining taniqli tashrif buyuruvchi professori sifatida ish olib borgan. c
Futbol boʻyicha 2004-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi
Birinchi liga klublari oʻrtasida 2004-yilgi futbol boʻyicha 13-Oʻzbekiston chempionati. 2004-yil 8-apreldan 27-noyabrgacha 2 bosqichda (22 ta klub ishtirokida) oʻtkazildi.
Dastlabki bosqichda klublar hududiy tamoyil bo‘yicha 2 guruhga bo‘lingan — „Sharq“ va „G‘arbiy“. Ular 40 ta tur o‘tkazishdi (20 o‘yin uyda va 20 ta safarda). Har bir guruhdan 2 ta eng yaxshi jamoa Yakuniy guruh bosqichiga yo‘l oldi va oliy liga ga 2 ta yo‘llanma uchun kurash olib bordi.
Piffonds
Piffonds Fransiyaning Burgundiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Yonne departamenti Sens tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
571 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 22,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 25,1 km2.
Grigoryevka (Gʻabit Musirepov tumani)
Grigoryevka — Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Gʻabit Musirepov tumanidagi qishloq. Kato kodi — 596637300.
Mouthe
Aholisi
957 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 24,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 39,0 km2. Dengiz sathidan 926 – 1414 m balandlikda joylashgan.
Althüttendorf
Althüttendorf Germaniyaning Brandenburg yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Barnim tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 18,63 km2. 749 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Althüttendorfning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Kaisborstel
Kaisborstel Germaniyaning Schleswig-Holstein yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Steinburg tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 2,98 km2. 76 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Kaisborstelning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Kakuichi Mimura
Terma jamoadagi faoliyati
Milliy terma jamoadagi ilk debyutini 1955-yili 2-yanvar Burma terma jamoasi bilan boʻlgan oʻyinda oʻtkazgan. Shu vaqtga qadar u milliy terma jamoa safida 4 ta oʻyinda ishtirok etib kelgan.
Kosmopolitlar
Kosmopolitlar (biologiyada) — Yer yuzining hayot mavjud boʻlgan katta qismida uchraydigan oʻsimlik va hayvonlar turi yoki boshqa taksonlari. Oʻsimlik va hayvonlarning qatiy kosmopolit turlari uncha koʻp emas. K. ga oʻsimliklardan suv va botqoklikda oʻsadigan turlar (lux, qovgʻa, baqatun, rdesta) yoki yovvoyi oʻsimliklardan katta zubturum, achambiti, bir yillik qoʻngʻirbosh, torongul, hayvonlardan uy pashshasi, shahar chumchugʻi, kulrang kalamush va boshqalarni koʻrsatish mumkin. Koʻpincha turga nisbatan yuqoriroq taksonlar K. hisoblanadi. Hayvonlar orasida ogʻizaylangichlilar, chuchuk suv qisqichbaqasimonlari, suvaraqlar; oʻsimliklardan gʻallasimonlar, murakkabguldoshlar va boshqa K. boʻladi. K. aksi endemiklaryamr.
Côte-d'Or
Iqlim
Departament iqlimi kontinental, markaziy tizmaning gʻarbiy tomonida yomgʻir yogʻadi
Saint-Cyr-de-Valorges
Saint-Cyr-de-Valorges Fransiyaning Rhône-Alpes mintaqasida joylashgan kommunadir. Loire departamenti Roanne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
314 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 31,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,9 km2. Dengiz sathidan 526 – 892 m balandlikda joylashgan.
Shannon Woodward
Shannon Woodward (1984-yil 17-dekabrda tugʻilgan) — amerikalik aktrisa. Woodward FOX telekanalining Raising Hope sitkomidagi Sabrina Collins (2010—2014), HBO telekanalining Westworld ilmiy-fantastik triller seriyasidagi Elsie Hughes (2016—2018) rollari hamda videodagi Dinaning ovozi va harakati bilan mashhur. oʻyini The Last of Us Part II, buning uchun u 17-Britaniya Akademiyasi oʻyinlari mukofotlarida yordamchi rol nominatsiyasida ijrochi uchun BAFTA mukofotini oldi.
Yoshligi
Shannon Woodward 1984-yil 17-dekabrda Arizona shtatining Feniks shahrida tug‘ilgan.
Faoliyati
Woodwardning ekrandagi birinchi aktyorlik ishi 1991-yilda Nikelodeonning „Clarissa Explains It All“ teleserialida vaqti-vaqti bilan takrorlanadigan Missy rolini oʻynaganida kelgan. U bu rolni shouning besh mavsumida ikki marta takrorladi. Woodward keyingi televizion filmlarda paydo boʻldi: "Family Reunion: A Relative Nightmare" (1995) va Tornado! (1996). 1997-yilda u CBS mini-serialida „True Woman“ filmida nomaʼlum rol oʻynadi.
2000 va 2007-yillar orasida Woodward turli xil telekoʻrsatuvlarda bir qator kichik rollarni oʻynagan, jumladan, "The Drew Cary Show", "Grounded for Life", „Malcolm in the Middle“, „Crossing Iordaniya“, „Without a Trace“, „Psych“ va „Boston Public“.
Woodwardning katta ekrandagi debyuti 2005-yilda, u "Man of the House" komediyasida qotillikka guvoh boʻlgan bir guruh quvnoqlarni himoya qilish uchun tayinlangan Texas Reynjerning qizi Emma Sharp rolini oʻynaganida sodir boʻldi.
Saint-Denis-de-Cabanne
Aholisi
1306 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 169,6 nafar kishi.
Shannon Woodward
Faoliyati
2007-yilda FX kabel tarmogʻida ikki fasl (2007—2008) efirga uzatilgan "The Riches" serialida katta tanaffusga erishdi. U Irlandiyalik sayohatchilarning Amerika oilasida oʻsmir qizi va oʻrta farzandi Di Di Malloy rolini oʻynadi. "The Riches" tugagandan soʻng, Woodvward "The Haunting of Molly Hartley" filmida Liya rolini oʻynadi.
Saint-Denis-de-Cabanne
Geografiyasi
Maydoni — 7,7 km2. Dengiz sathidan 273 – 423 m balandlikda joylashgan.
Shannon Woodward
Faoliyati
2010-yilda Woodward "Girlfriend „ mustaqil dramasida rol oʻynadi. U, shuningdek, 2015-yilgi “The Breakup Girl" komediya-dramasi ansamblida bosh qahramon rolini oʻynagan.
2010-yil sentabridan 2014-yil apreligacha Vudvord FOX-ning „Raising Hope“ sitkomida bosh rolni ijro etgan, u serial yetakchisining sevgisi bo‘lgan oziq-ovqat do‘konining kassachisi Sabrina Collins rolini o‘ynagan.
Woodward oʻzining doʻsti Kety Perryning „Hot n Cold“ musiqiy videosida paydo boʻldi va Perryning „Kety Perry: Mening bir qismim“ hujjatli/konsert filmida kamo rolini oʻynadi. Perry, oʻz navbatida, „Raising Hope“ filmining ikkinchi mavsumida mehmon rolini oʻynadi.
Vudvord 2017-yilda „All Nighter“ filmida Lois rolini oʻynadi. U kompyuter dasturchisi Elsi Xyuz sifatida HBO Westworld serialining ikki mavsumida muntazam ishtirok etgan.
2017-yil aprel oyida Vudvord 2020-yil 19-iyun kuni chiqqan "The Last of Us II" filmida paydo bo‘lishi eʼlon qilingan edi Woodward bosh qahramon Elliening doʻsti va muhabbati Dina rolini oʻynadi.
Shaxsiy hayoti
Woodward 2021-yilning fevralida g‘ayrioddiy bo‘lib chiqdi.
Haiden Palmer
Haiden Denise Palmer (1991-yil 28-martda Moreno vodiysida, Kaliforniyada tugʻilgan) — amerikalik professional basketbolchi. U professional tarzda oʻynashni davom ettirishdan oldin Oregon State jamoasida oʻynagan. 2016-yilda Snæfell jamoasi bilan Islandiya chempionati va Islandiya kubogini qo‘lga kiritgan. Keyinchalik u Germaniyada oʻynashni davom ettirgan va u yerda TSV 1880 Wasserburg jamoasi bilan 2018-yilda Germaniya kubogini qoʻlga kiritgan.
Professional jamoalardagi faoliyati
Palmer Indiana Fever jamoasi tomonidan 2014-yilgi WNBA draftida chaqirilgan. U 2014—2015-yilgi mavsumni Elizur Natanya bilan Isroilda o‘tkazgan va 19 o‘yinda o‘rtacha 15,1 ochko va 7,2 ribaund to‘plagan.
Palmer 2016—2017-yilgi mavsumda Damen-Basketbol-Bundesliga jamoasi Herner TC bilan shartnoma imzolagan va 22 oʻyinda oʻrtacha 13,2 ochko, 4,8 ribaund, 3,4 assist qayd etgan.
U 2017-yilda TSV 1880 Wasserburgga transfer qilingan va klubga DBBL kubok finalida katta yordam bergan. U bu turnirning har bir o‘yinida o‘rtacha 11,8 ochko, 5,6 ribaund va 2,6 to‘p to‘plagan.
2018-yil iyul oyida Palmer DBBLning TK Hannover jamoasi bilan shartnoma imzolagan.
El Pont d'Armentera
El Pont d'Armentera Ispaniyaning Kataloniya mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Tarragona provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 27,79 km2. Aholisi — 597 kishi (2010).
Mavlono Abdulloh Keshiy
Mavlono Abdulloh Keshiy(arabcha:مولانا عبد الله كيشي — Mavlono Abdulloh Keshiy(XIV asr oxiri XV asr boshida yashagan)) — elchi.
Tarixi
Mavlono Abdulloh Keshiy Amir Temur davrida Misrga elchi qilib yuborilgan. Misr sultoni Barquq Amir Temurga hamisha dushmanlik koʻzi bilan qaragan, bir necha bor uning elchilarini qatl etgan. Sohibqironning ishonchli odamlaridan biri — Amir Otlamishni qamoqqa tashlagan. Ibn Arabshohning yozishicha, Amir Otlamish Qohirada tijorat bilan shugʻullangan, ammo Amir Temurga Misrdagi ichki vaziyat, fuqarolarning ahvoli haqida muntazam maʼlumotlar yuborib turgan. Shu sababli Ibn Arabshoh Mavlono Abdulloh Keshiyni Amir Temurning xufiyalaridan biri edi, deydi. Sohibqiron uni qutqarish uchun Misrga toʻxtovsiz elchilar yuboradi. Xatlarda dushmanlikdan voz kechish, dastlabki qadam sifatida Amir Otlamishni ozod etish talab etilgan edi. Ammo Sulton Barquq Amir Temurga qarshi kurashish uchun Oltin Oʻrda va Usmonli davlati bilan yashirin ittifoq tuzgan edi. Bundan xabar topgan Sohibqiron raqiblarining rejalarini chippakka chiqaradi. 1395-yili Oltin Oʻrdaga yurish qilib, Toʻxtamishxonni tor-mor qiladi. 1399-yili esa Sulton Barquq toʻsatdan vafot etgan Endi Yildirim Boyazid Amir Temur bilan yuzma-yuz qolgan edi, ikki davlat elchilarining saʼy-harakatlari va oʻzaro munosabatlarni yaxshilash yoʻlidagi barcha urinishlarga qaramay, nizo 1402-yili Anqara jangi bilan yakunlanadi. Ammo Sohibqiron Misr davlati bilan nizoni tinch yoʻl bilan bartaraf etish fikridan qaytmadi. Shu maqsadda Mavlono Abdulloh Keshiy Misrning yangi sultoni Faraj huzuriga elchilikka yuboriladi. U sultonni sulh shartnomasi tuzishga koʻndirishi kerak edi. XIV asr oxiri va XV asr boshida yashab, ushbu voqealarning bevosita shohidi boʻlgan taniqli Misr tarixchisi Ibn Doʻqmoqning guvohlik berishicha, bunday sulh haqiqatan ham imzolangan. Misr sultoni oʻzini Amir Temur bilan sulh tuzganligi eʼtirof etgan. Bu murakkab vaziyatdagi ikki davlat oʻrtasida aloqani tiklash elchi Mavlono Abdulloh Keshiyga topshirilgan va elchi bu topshiriqni bajargan.
Oʻgʻuz tili
Oʻgʻuz tili — turkiy tillar oilasining oʻgʻuz tillari guruhiga mansub oʻlik til; 10—11-asrlarda mavjud boʻlgan oʻgʻuz (oʻgʻuz, toʻqqiz oʻgʻuz, oʻn oʻgʻuz) qabilalarining ogʻzaki soʻzlashuv tili. Oʻgʻuz tili haqidagi dastlabki maʼlumotlar Mahmud Koshgʻariyning "Devonu lugʻotit turk" asarida uchraydi. Jamoliddin ibn Muhannaning "Hilyat ulinson va xalibat ullison" ("Inson ziynati va til jozibasi", 13-asr oxiri) asarida ham Oʻgʻuz tili xususiyatlari boshqa turkiy tillarga qiyoslab izohlanadi. Bu davrdagi Oʻgʻuz tili oʻz fonetik, leksik va grammatik xususiyatlariga koʻra qipchoq tillariga ancha yaqin, chunki qadimda qipchoq va oʻgʻuz tillari bitta — qipchoqoʻgʻuz tilidan paydo boʻlgan.
Bolalar ijodiyoti uyi
250px|thumb Bolalar ijodiyoti uyi - bolalarning maktabdan tashqi ommaviy taʼlim-tarbiyaviy ishlarini tashkil qilish, yosh avlodni bilim darajasi, qiziqishlari, ijodiy qobiliyatini oʻstirish, kasb tanlashga yordam berish, ular tayyorlagan mahsulotni chet elda targʻib qilishga qaratilgan markaziy ijodiyot uyi. Oʻzbekiston Respublikasi xalq taʼlimi vazirligi tizimiga qaraydi. Bolalar ijodiyoti uyi u.da radioelektron, yogʻoch oʻymakorligi, bichish va tikish, videostudiya, tasviriy sanʼat, adabiyot, lak miniatyurasi toʻgaraklari, shax-mat klubi, estrada-vokal studiyasi, kompyuter sinfi va boshqa bor. Ijodiyot uyi Oʻzbekiston Badiiyot akadimyasi bilan yaqindan hamkorlik qiladi. Bolalar ijodiyoti uyi u.ning binosi Toshkentning Eski juva maydonida 2005-yilda qurildi. Bino 2 qavatli boʻlib, spiral boʻylab yuqoriga chiqiladigan zinavor shakldagi oʻziga xos meʼmoriy yechimga ega. Bino balandligi 18,0 m, eni 42,9 m. 1-qavatda ijodiyot uyining toʻgaraklari, shuningdek, kon-ferensiya zali, maʼmuriyat. 2-qavatdan koʻrgazma galereya (maydoni 480,0 kv.m), tomosha maydonchasi (16,8 kv.m) oʻrin odgan. Markaziy qismidagi muhtasham koʻrgazma zali 12 metrli gumbaz bilan yopilgan. Mazkur gumbaz Samarqanddagi Tillakori madrasasi gumbazidan andoza olingan bezaklar bilan pardozlangan. Milliy uslubdagi bezaklarni "Us to" uyushmasining Toshkent va Samarqand korxonalarining mohir ganchkor, naqqosh ustalaridan A.Ilho-mov, A.Karimov, X.Jalolovlar shogirdlari bilan bajarganlar.
Oʻgʻuz tili
10—11-asrlarda Oʻgʻuz tili keyinchalik 3 tar5"oqqa ajralib rivojlangan oʻgʻuzlar uchun asos til (bobo til) boʻlib qolgan: sharqiy (yoki asosiy) tarmoq oʻgʻuzlarida oxirgi davrlarda turkman va truxmen tillari; shim. tarmoq oʻgʻuzlarida ilk davrlarda qadimiy oʻz va bijanak tillari, keyingi davrda gagauz tili; jan. tarmoq oʻgʻuzlarida ilk davrlarda eski ozarbayjon, eski usmonli turk tillari, keyinchalik ozarbayjon, turk tillari, qrimtatar tilining jan. lahjasi paydo boʻlgan. Oʻzbek tilining oʻgʻuz lahjasi doirasidagi shevalar ham genetik jihatdan Oʻgʻuz tiliga borib taqaladi.
Bolalar ijodiyoti uyi
Toʻlqinoy Qodirovi, Rahmatilla Solihov.
Oʻgʻuz tili
Oʻgʻuz tili — hozirda oʻgʻuzlarning oʻlik tili. Turkiy tillarga mansub. Orololdi, shimoliy Kaspiyoldi pasttekisligi mintaqalarida, Sirdaryo etaklarida tarqalgan boʻlgan. XI—X asrlarda Oʻgʻuz davlatida muloqot tili hisoblangan; keyinchalik turk, ozarbayjon, turkman va boshqa ayrim tillar asosiga kirgan.
Oʻgʻuzlar oʻz davlatchiligiga ega boʻlganlar, oʻgʻuz tili esa, Gʻaznaviylar davlati va Saljuklar sultonligida rasmiy til sifatida xizmat qilgan.
Boyqobil gʻori
Gʻorning kirish qismi shimoliy tomonga qaragan, doira shaklida, diametri 4 m ga yaqin. Gʻor egri-bugri boʻlib boshlangan, eni 1,5 m dan 9 m gacha, balandligi 0,5 m dan 15 m gacha. Sahni ichkarisiga tomon bir oz koʻtarilgan. Gʻorda havoning temperaturasi kirish qismida 22°, ichkarisida 9°. Nisbiy namlik 97% (sentabr). Umumiy uz. 240 m, maydoni 1210 m2, hajmi 1440 m3.
Hudson (Wyoming)
Hudson AQShning Wyoming shtatida joylashgan shahardir. Fremont County okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,1 km2. Shundan 1,1 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Asra Boliyev
Asra Boliyev (1940.16.12, Nurota tumani) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq oʻqituvchisi (2003). Buxoro pedagogika institutini tugatgan (1967). 1967-yildan Nurota tumanidagi 17-maktabda kimyobiol. oʻqituvchisi, maktab direktori oʻrinbosari, 1975-yildan Qoʻshrabod tumanidagi 17-maktab direktori, 1989-yildan Qoʻshrabod tuman xalq taʼlimi boʻlimida mstodika kabinsti mudiri, 2000—2003-yillarda Qoʻshrabod gumanidagi 27-maktabda biol. oʻqituvchisi.
Clanton (Alabama)
Clanton AQShning Alabama shtatida joylashgan shahardir. Chilton okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
8619 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 148 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 52,7 km2. Shundan 52,6 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 183 m balandlikda joylashgan.
Helsinki universiteti
Helsinki universiteti — Finlandiyadagi yirik oliy oʻquv yurtlaridan biri. 1640-yil Turku shahrida tashkil etilgan. 1828-yil Helsinki shahriga koʻchirilgan. Teologiya, huquq, tibbiyot, falsafa, tarix, filologiya, tabiiy matematika, qishloq va oʻrmon xoʻjaligi, pedagogika boʻyicha mutaxassislar tayyorlaidi. Kutubxonasi (1640-yil tashkil etilgan)da 2 millionga yaqin asar sakdanadi. 27 mingdan ortiq talaba taʼlim oladi.
Emirli
Emirli — Turkiyaning Kastamonu viloyati Kastamonu tumani dagi qishloq.
Soor ploom
Ular birinchi marta 1337 yilda Galashiels yaqinidagi to'qnashuvni xotirlash uchun qilingan. Angliyadan kelgan bosqinchilar pishmagan olxo'ri yeyayotgani aniqlangan mahalliy odamlar tomonidan bosib olingan va o'ldirilgan.
"Soor Plooms" - bu Galashiels shahrining shiori.
1700 dan "Soor Plooms of Galashiels" deb nomlangan Border quvur kuyi mavjud.
Hot Sulphur Springs (Colorado)
Hot Sulphur Springs AQShning Colorado shtatida joylashgan shahardir. Grand County Seat okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
521 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 260,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2 km2. Shundan 2 km2 quruqlik. Dengiz sathidan oʻrtacha 2341 m balandlikda joylashgan.
NGC 2170
NGC 2170 Yakkashox yulduz turkumidagi RN (refleksion tumanlik) tipli galaktik tumanlik, oʻta yangi yulduz qoldigʻidir.
Ushbu obyektni William Herschel 1784-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Kosovo va Metoxiya
Kosovo va Metoxiya - Serbiyadagi oʻlka. Maydoni 11 ming km². Aholisi 1,9 mln. kishi (1997). Poytaxti — Prishtina shahri K. va M. hududining katta qismi Kosovo-Pole va Metoxiya soyliklaridan iborat, ularda Drin va Ibar daryolari oqadi. Iqlimi moʻtadil kontinental iqlim. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi 0°, iyulniki 20°. Yillik yogʻin 600–700 mm.
K. va M. hududi 8—12-asrlarda Rashki, soʻngra Serbiya davlati tarkibida, 15-asrdan 1912-yilgacha Usmonli turk saltanati tarkibida boʻlgan. 1913-yildan London tinchlik shartnomasiga koʻra, K. va M. hududini Serbiya va Chernogoriya boʻlib oladilar. 1918-yil dan Serb, xorvat va slovenlar qirolligi (1929-yildan Yugoslaviya qirolligi) tarkibida. 1945-yildan Yugoslaviya tarkibidagi muxtor viloyat, 1963—1969-yillarda K. va M. muxtor oʻlkasi, 1969—1990-yillarda Kosovo muxtor oʻlkasi, 1990-yildan K. va M. oʻlkasi. 1980-yillarning boshlarida albanlar oʻlka aholisining 90% ni tashkil etdi. K. va M. dagi etnik muammolar 1998-yilda qurolli toʻqnashuvlarga aylandi. Bu toʻqnashuvlarning asosiy sababi Kosovo albanlarining mustaqil davlat boʻlishga harakatidir.
K. va M. — agrar rayon. Donli ekinlar, tamaki ekiladi. Polizchilik, bogʻdorchilik va tokchilik rivojlangan. Togʻ yaylovlarida qoramol, qoʻy boqiladi. Hunarmandchilik rivojlangan. Qoʻrgʻoshin, lignit, xromit va magnezit qazib olinadi. Kimyo, yogʻochsozlik, sement, qogʻoz, toʻqimachilik korxonalari bor.
Betterton
Betterton AQShning Maryland shtatida joylashgan shahardir. Kent County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
361 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 2,3 km2. Shundan 2,3 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 22 m balandlikda joylashgan.
Gaybandha
Gaibandha (গাইবান্ধা) — Bangladesh shimolidagi shahar va munitsipalitet, xuddi shu nomdagi tumanning maʼmuriy markazidir. Shaharga 1875-yilda asos solingan. 1923-yilda u munitsipalitet maqomini oldi. Shaharning maydoni — 17,63km². 2001-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, shaharda 58 362 kishi yashagan, ulardan erkaklar 51,14%, ayollar — mos ravishda 48,86%. Voyaga etganlarning savodxonlik darajasi 61,9% ni tashkil etdi (Bangladeshdagi oʻrtacha 43,1ga nisbatan%).
Yaponiya
Yaponiya (yaponcha 日本 Nippon, Nihon) — Sharqiy Osiyoning Tinch okean sohilidan sharqda, kun chiqish tomondagi orollarda joylashgan davlat. Yaponiya hududida 6,8 mingga yaqin orol boʻlib, shimoli-sharqdan janubi-gʻarbga qariyb 9.13 ming km²ga choʻzilgan; Yaponiyaning eng yirik 4 ta orollari: Xokkaydo, Xonsyu, Sikoku va Kyusyu. Yaponiyaning tabiiy boyliklari deyarli juda kam davlatning atrofini Tinch okean o'rab turganligi tufayli mamlakatning tuprog'ida yod moddasi yetarlicha hisoblanadi. Shimolidan Oxota dengizi, sharq va janubi-sharqdan Tinch okean, gʻarbdan Yapon va Sharqiy Xitoy dengizlari bilan oʻralgan. Maydon 377,8 ming km². Aholisi 126 mln. kishi (2021). Poytaxti — Tokio shahri. Yaponiya maʼmuriy jihatdan 47 prefekturaga boʻlinadi.
Davlat tuzumi
Yaponiya — konstitutsiyaviy monarxiya. Amaldagi banana 1947-yil 3-mayda kuchga kirgan (keyinchalik tuzatishlar kiritilgan). Davlat boshligʻi — imperator (1989-yildan Akihito). Konstitutsiyaning 1-moddasiga koʻra, u "davlat va xalq birligi ramzi"dir. Imperator oilasining er aʼzolari imperatorlik taxti uchun merosxoʻr hisoblanadi. Konstitutsiyaga muvofiq, imperator mustaqil hokimiyatga ega emas. Imperatorning davlat ishlariga aloqador boʻlgan har qanday faoliyati Vazirlar mahkamasi maslahati va maʼqullashi bilan amalga oshiriladi. Qonun chiqaruvchi oliy hokimiyatni 2 palatali parlament (Vakillar palatasi va Maslahatchilar palatasi), ijroiya hokimiyatni Bosh vazir boshchiligidagi hukumat (Vazirlar mahkamasi) amalga oshiradi.
Tabiati
Yaponiya moʻtadil, subtropik va tropik mintaqalarda joylashgan. Qirgʻoq chizigʻining umumiy uzunligi —30 ming km ga yaqin. Xonsyu orolining janubiy sohili, Shikoku va Kyushu orollarining qirgʻoqlarida qoʻltiq koʻp; bu yerda murakkab qirgʻoq chizigʻiga ega boʻlgan Ichki Yapon dengizi joylashgan. Ryukyuning janubiy orollari marjon riflari bilan oʻralgan.
Yaponiya hududining 3/4 qismi qir va togʻlardan iborat; pasttekisliklar sohil boʻylab ayrim qismlarda joylashgan. Hokkaydo oroldagi tizmalarning baʼzi choʻqqilari 2000 m dan oshadi (Asahi choʻqqisi — 2290 m). Honshu orolning shimoliy qismida 3 ta boʻylama togʻ tizmalari boʻlib, ular vodiy va soyliklar bilan boʻlingan; orolda bir qancha vulkan, jumladan, Yaponiyadagi eng baland vulkan — Fudziyama (bal. 3776 m) qad koʻtargan. Honshu orolning markaziy qismidagi tizmalarning choʻqqilari alp smrelyefli va yilning koʻp qismida qor bilan qoplanib turadi. Shikoku orolning eng baland joyi 1981 m (Ishizuchi choʻqqisi), Kyushu orolniki 1788 m (Kuju vulkani). Yaponiya hududi kuchli seysmik zonada joylashgan (1855, 1891, 1897, 1923, 1995-yillarda falokatli zilzilalar boʻlgan). Yaponiyadagi 150 vulqondan 40 tachasi soʻnmagan. Vulkanli rayonlarda mineral va termal buloklar koʻp. 26 mingdan ortiq issiq suv manbalari bor. Foydali qazilmalardan koʻmir, gaz, temir rudasi, oltingugurt, marganets, qoʻrgʻoshinrux, mis rudalari neft, xromit, oltin, kumush, pirit, kaolin, talk va simob konlari mavjud.
Iqlimi mussonli, shimolida moʻʼtadil, janubida subtropik, Ryukyu orollarida asosan tropik ikdim. Hokkaydo orolda, Sapporoda yanvarning oʻrtacha temperaturasi —5°, iyulniki 22°, Okinavada yanvarning oʻrtacha temperaturasi 16°, iyulniki 28°. Materikdan esgan qishki musson Yaponiya hududiga sovuq havo olib keladi va koʻp yogʻin keltiradi. Yiliga 30 martagacha tayfun boʻladi; bu vaqtda kuchli shamol esib, jala quyadi, oʻrtacha yillik yogʻin 1800 mm; Hokkaydo orolning sharqida yillik yogʻin 800–1200 mm, Sekoku va Kyushu orollarida 3000 mm, baʼzi joylarda 4000 mm gacha.
Yaponiyaning daryolari qisqa, sersuv va tez oqadi. 24 ta eng katta daryosidan faqat 6 tasining uzunligi 200 km dan oshadi, jumladan, Sinano daryosining uzunligi 367 km tayfun vaqtida daryolar toshadi. Koʻpgina daryolarning suvi sugʻorishga va gidroenergiya resurslari sifatida sarflanadi. Mayda koʻl koʻp va ular ichimlik suvi manbai boʻlib xizmat qiladi. Eng katta koʻl — Biva (maydon 670,2 km², chuqurligi 103,8 m).
Tuproqlari shimolida podzol va oʻtloqibotqoq, janubida qoʻngʻir oʻrmon, subtropik va tropiklarda sariq va qizil tuproq. Tekisliklarda allyuvial tuproqlar tarqalgan. Yaponiya hududining 67% oʻrmon va butazorlardan iborat; oʻrmonlarining 41,4% ekib oʻstirilgan. Jami 700 turdan koʻp daraxt va buta hamda 5599 tur oʻt oʻsimligi oʻsadi. Endemik oʻsimlik koʻp. Oʻrmonlar, asosan, igna bargli va keng bargli daraxtlardan iborat.
Yaponiyada sut emizuvchi hayvonlarning 132 turi, qushlarning 490 turi, sudralib yuruvchilarning 110 turi mavjud. Yaponiya qirgʻoqlariga tutash dengiz suvlarida baliqlarning 3000 ga yaqin turi, mollyuskalarning 1200 dan ortiq turi yashaydi.
Aholisining 99% dan koʻpi yaponlar. Xokkaydo orolda mamlakatning eng qadimiy aholisi — aynular (50 ming kishi atrofida) saqlanib qolgan. Shuningdek, koreys, xitoy va boshqalar yashaydi. Rasmiy til — yapon tili. Asosiy dinlari — sintoizm va buddizm; konfutsiylik va daosizm aqidalari katta taʼsirga ega. Xristianlik, islom va hinduizmga eʼtiqod qiluvchilar ham mavjud. Xristianlik XVI asr oʻrtalaridan, islom XIX asr oxiridan kirib borgan; xristianlar 1,5 mln ga yaqin, musulmonlar 100 ming kishi chamasida. 1935-yil Tokio va Kobe shahrilarida dastlabki masjidlar qurilgan. 1956-yildan Yaponiya musulmonlar uyushmasi va 1966-yildan Yaponiya islom markazi mavjud. Aholining 77% shaharlarda yashaydi (2002). Yirik shaharlari: Tokio, Yokohama, Osaka, Nagoya, Sapporo, Kobe, Kioto.
Tarixi
1869-yilda poytaxt rasman Tokioga koʻchirildi. 1871—72 yillarda knyazliklar tugatilib, oʻrniga prefekturalar tashkil etildi, avvalgi 4 tabaqa oʻrniga 3 tabaqa [oliy dvoryanlar (sobiq zodagon knyazlar, saroy aslzodalari), dvoryanlar (barcha sobiq samuraylar), oddiy xalq (bunga savdosanoat korchalonlari ham kiritildi)] taʼsis etildi. Barcha tabaqalarning tengligi, kasb tanlash va mamlakat boʻylab koʻchib yurish erkinligi haqida qonunlar qabul qilindi. 1872 —73 yillarda oʻtkazilgan yer islohotidan keyin yer, asosan, dvoryan yer egalari va boy dehqonlar qoʻliga oʻtdi. 1873-yildan mamlakatda yil sanasini belgilashda imperator hukmronlik qilgan davr nomi bilan bir qatorda grigoriy kalendari ham joriy etildi. 1879-yil birinchi siyosiy partiya tuzildi. 1868—85 yillarda xususiy sarmoya yordamida qishloq xoʻjaligi xom ashyosiga ishlov beradigan 1300 korxona qurildi. 1889-yil imperatorga mutlaq vakolatlar beruvchi konstitutsiya qabul qilindi, 1890-yilda parlament taʼsis etildi.
19-asr oxiri — 20-asr boshlarida Yaponiyaning hukmron doiralari agressiv tashqi siyosat tuta boshlab, 1894-yilda Koreyada qoʻtarilgan dehqonlar qoʻzgolonini bostirish niqobi ostida u yerga qoʻshin yubordi va Xitoy bilan boʻlgan urush (1894—95) natijasida Tayvan va Penxuledao orollarini, rusyapon urushi (1904—05) oqibatida esa Shimoliy Saxalinni egalladi. Yaponiya va Buyuk Britaniya oʻrtasida 1902, 1905 va 1911-yillarda imzolangan shartnomalar asosida oʻzaro hamkorlik harbiy-siyosiy ittifoq darajasiga qoʻgarildi va ikki tomon Koreya hamda Xitoyda oʻz mavqelarini yanada mustahkamladi. 1910-yil avgustda Yaponiya Koreyani oʻz mustamlakasiga aylantirdi. Yapon monopoliyalari Janubiy Manjuriyani, keyinroq Xitoyning boshqa rayonlarini oʻz taʼsir doirasiga kiritdi.
Birinchi jahon urushi boshlanishidan Yaponiya hukmron doiralari Uzoq Sharqdagi oʻz mavqelarini yanada mustahkamlash va kengaytirish uchun foydalandilar. 1914-yil 23-avgustda Yaponiya Olmoniyaga qarshi urush ochdi va oktabrda Olmoniyaga qarashli Marshall, Mariana, Karolina orollarini, shuningdek, Xitoyning Shanʼdun provinsiyasini u yerda Olmoniya ijaraga olgan hudud bilan birga bosib oldi. Yaponiyaning mustamlakachilik siyosati kuchayib 1918—22 yillarda Uzoq Sharqdagi Rossiyaga qarashli bir qancha oʻlkalarni ishgʻol etib turdi. 1920-yildan Yaponiya iqtisodiyotida tushkunlik boshlanib, u 1925-yilgacha davom etdi. 1925-yil 20-yanvar dan Yaponiya bilan sobiq SSSR oʻrtasida oʻzaro munosabatlarning asosiy tamoyillari toʻgʻrisida Pekin konvensiyasi imzolandi. 1926-yil 25-dekabrda Yaponiya taxtiga imperator Hirohito (1901—89) oʻtirdi. 1929—33 yillarda boʻlgan jahon iqtisodiy inqirozi natijasida vujudga kelgan holatda Yaponiyada harbiyfashistik diktatura oʻrnatishga intiluvchi oʻta reaksion "yosh ofitserlar" guruhi faollashdi. 1931-yil Yaponiya Manjuriyani bosib olishga kirishdi. 1933—36 yillarda Xitoyga qarshi agressiyani kuchaytirdi. 1936-yil 25-noyabrda Yaponiya fashistlar Germaniyasi bilan "Antikomintern pakti"ni imzoladi. 1937-yil iyulda Xitoyni bosib olish uchun urush boshladi va 1938-yil uning butun sharqiy qismini bosib oldi. Yaponiya qoʻshinlari shoʻro armiyasi tomonidan Hasan koʻli yonida (1938) va XalxinGol jangi (1939)da tormor keltirilgach, Yaponiya hukumati Yevropa davlatlari va AQSHning Janubiy Sharqiy Osiyodagi mustamlakalariga hujum qilishga oʻtdi. 1940-yil Hindixitoyning shimoliy qismini bosib oldi. Shu yil 27 sentabrda Olmoniya, Italiya va Yaponiya oʻrtasida "Uchlar pakti" imzolandi. Ikkinchi jahon urushida Olmoniya va Italiya ittifoqchisi sifatida qatnashdi.
1941-yil 7-dekabrda Yaponiya AQShning PyorlXarbordagi harbiy bazasiga hujum qilishi bilan Ikkinchi jahon urushiga kirdi. 1942-yilYaponiya imperiyasi Buyuk Britaniya va Fransiyaning Janubiy Sharqiy Osiyodagi koʻplab mustamlakalarini egallab ulkan hududni oʻz nazoratiga oldi. Ammo 1943-yildan egallagan hududlarini yoʻqota boshladi. 1945-yil AQSH harbiyhavo kuchlari Yaponiyaning Hiroshima (6-avgust) va Nagasaki (9-avgust) shahrilariga atom bombasi tashladi. Sovet hukumati 1945-yil 9-avgustda Yaponiyaga qarshi Manjuriya strategik operatsiyasini boshladi. 1945-yil 2 sentabrda Yaponiya soʻzsiz taslim boʻlganligi toʻgʻrisidagi aktga imzo chekdi va uning hududini ittifoqchilar nomidan AQSH qoʻshinlari okkupatsiya qildi. 1946—48 yillarda boʻlib oʻtgan Tokio sud jarayonida asosiy yapon harbiy jinoyatchilari jazoga tortildi.
Urushdan soʻng Yaponiyada tub siyosiy va ijtimoiyiqgisodiy islohotlar oʻtkazilib, qurolli kuchlar va oʻng tashkilotlar tarqatib yuborildi, dvoryan yer egaligi tugatildi, avvalgi monopolistik konsernlar qayta tashkil etildi. 1947-yilgi konstitutsiyaga binoan mamlakat xalqaro mojarolarni qurol kuchi bilan hal qilishdan va shu maqsadda qurolli kuchlar tuzishdan voz kechdi.
1951-yil 8 sentabrda Yaponiya bilan AQSH, Buyuk Britaniya, Fransiya va boshqalar davlatlar oʻrtasida San Fransisko sulh shartnomasi imzolanib, mamlakat suvereniteti tiklandi hamda Yaponiya bosib olgan barcha mustamlakalaridan voz kechdi. Shu yili Yaponiya bilan AQSH oʻrtasida imzolangan xavfsizlikni kafolatlash toʻgʻrisidagi shartnomaga koʻra, Yaponiyada AQSH harbiy bazalari joylashtirildi. 1956-yil 19 oktabrda SSSR bilan Yaponiya oʻrtasida urush holatiga barham berish, diplomatiya munosabatlarini tiklash toʻgʻrisida qoʻshma bayonot imzolandi.
1950-yillar boshidan Yaponiya iqtisodiyoti tez surʼatlar bilan rivojlandi. 1960-yillarning oxiriga kelib "yapon moʻʼjizasi" atamasi paydo boʻldi va u yalpi milliy mahsulot va sanoat ishlab chiqarish hajmi boʻyicha kapitalistik dunyoda 2-oʻringa chiqdi. 1990-yillarda Yaponiya jahon miqyosidagi eng katta sarmoyador davlatga aylandi. Yaponiya — 1956-yildan BMT aʼzosi. Milliy bayrami — 23-dekabr — imperator tugʻilgan kun (1933). Oʻzbekiston suverenitetini 1991-yil 28-dekabrda tan olgan va 1992-yil 26-yanvarda diplomatiya munosabatlarini oʻrnatgan.
Abubakr Kattoniy
Abubakr Muhammad bin Ali bin Jaʼfar Bagʻdodiy Kattoniy (vaf. 322 h.q./934 m) – “Nasoyim ul-muhabbat”da tilga olingan tasavvuf shayxi. Junayd Bagʻdodiyning muridi. Makkada uzoq yillar mujovir boʻlib, oʻsha yerda vafot etgan. Murtaʼish Abubakr Kattoniyni Makkaning chirogʻi, deb aytgan. Xizr bilan hamsuhbat boʻlgan avliyo. Muhammad alayhissalomni tushida koʻp koʻrgani, u zotdan turli mushkulliklarga yechim soʻrab turgani uchun “Rasulullohning shogirdi” degan nom olgan. Abu Amr Zujjoj, Abu Abdulloh Xafif Sheroziy, Abulhusayn Sirvoniyi Sagʻir, Ibrohim Xavvos, Abulhusayn Darroj, Abu Jaʼfar Domgʻoniy, Abubakr Zaqqoqi Kabir bilan hamsuhbat boʻlgan. Tazkirada qizi Fotima ham orifa ayollar safida tilga olingan. Alisher Navoiy “Nasoyim ul-muhabbat”ga “Nafahot ul-uns”dan ushbu shayx bilan bogʻliq bobni qisqartirib kiritgan.
Yaponiya
Siyosiy partiya va kasaba uyushmalari
Liberaldemokratik partiya, 1955-yil asos solingan; Yaponiya demokratik partiyasi, 1996-yil tuzilgan; Yangi Komeyto partiyasi, 1964-yil tashkil etilgan; Yaponiya Sotsialdemokratik partiyasi, 1945-yil asos solingan; Yaponiya Kommunistik partiyasi, 1922-yil tashkil etilgan; Yangi konservativ partiya, 2002-yil tuzilgan. Yaponiya kasaba uyushmalari konfederatsiyasi — Shinrengo, 1989-yil 21-noyabrda Yaponiya kasaba uyushmalari Bosh kengashi (1950-yil tuzilgan) va Umumyapon xususiy korxonalar xodimlari kasaba uyushmasi (1987-yil tashkil etilgan)ning qoʻshilishi natijasida tuzilgan.
Xoʻjaligi
Yaponiya — iqtisodiy qudrati boʻyicha jahonda AQShdan keyingi oʻrinda turadigan yuksak darajada rivojlangan industrialagrar mamlakat. Sanoat ishlab chiqarishning umumiy hajmi boʻyicha jahonda oldingi oʻrinlardan birini egallaydi. Ulkan korxonalar bilan birga mayda korxonalar ham mavjud (ayniqsa, yengil va oziq-ovqat sanoatida). Yaponiya iqtisodiyoti chetdan keltiriladigan xom ashyo va yoqilgʻiga asoslangan. Yaponiya jahon bozoriga sanoatning fanga asoslangan murakkab tarmoqlari mahsulotlari, zamonaviy konstruksion materiallar yetkazib beruvchi mamlakat. Yaponiya jahon yalpi milliy mahsulotining 13% dan ortigʻini ishlab chiqarish bilan birga, yirik xalqaro iqtisodiy, savdo va moliya tashkilotlari hamda "sakkizlik" davlatlarida yetakchi mavqega ega. Yalpi ichki mahsulotda sanoatning ulushi 38%, qishloq, oʻrmon xoʻjaligi va baliq ovlashniki 2%, xizmat koʻrsatish tarmogʻiniki 60% ni tashkil etadi. Yalpi ichki mahsuloti 4,3 trillion AQSH dollariga teng (2003).
Sanoatida iqtisodiy faol aholining 25% band. Energetika, metallurgiya, avtomobilsozlik, kemasozlik, kimyo, neft kimyosi, qurilish materiallari sanoati kabi tayanch tarmoqlar chetdan olinadigan xom ashyo hamda texnologiyaning eng yangi yutuqlari asosida deyarli butunlay yangidan barpo etildi. Energetika sanoati ham asosan, chetdan keltirilgan neftga asoslangan. Yiliga oʻrtacha 1,097 trillion kVtsoat elektr energiya hosil qilinadi; uning 706,4 mlrd. kVtsoati issiqlik elektr stansiyalarida, 91,8 mlrd. kVtsoati GESlarda, 295 mlrd. kVtsoati atom elektr stansiyalariga toʻgʻri keladi (2002). 2003-yil 52 atom elektr stansiyasi ishladi. Yaponiya sanoatida qora va rangli metallurgiya rivojlangan. Kon sanoatida koʻmir, gaz, temir va mis rudasi, pirit, rux, qoʻrgʻoshinrux, marganets, kumush, oltin, simob, kaolin, talk va hokazo qazib olinadi. Mashinasozlik va kimyo sanoati yuksak taraqqiy etgan. Avtomobillar, maishiy texnika, elektron asboblar, aloqa vositalari, kema, poʻlat, sement, plastmassa, sintetik tola, robot ishlab chiqarish, neftni qayta ishlash, biotexnologiya mamlakat iqtisodiy taraqqiyotining ustuvor tarmoqlaridandir. Yaponiya sanoati 4 asosiy rayon: Keyxin (Tokio, Kanagava), Chukyo (Aychi, Mie), Hanshin (Osaka, Hiogo), Kita Kyushu (Fukuoka)ga boʻlingan. Mazkur rayonlarda jami sanoat mahsulotining 40% dan ortigʻi ishlab chiqariladi.
Qishloq xoʻjaligida hosildorlik boʻyicha dunyoda oldingi oʻrinlardan birida boʻlib, u yuqori darajada mexanizatsiyalashgan va avtomatlashtirilgan. Iqtisodiy faol aholining 4,2% qishloq xoʻjaligida band. Hududining 12,9% yoki 4,8 mln. gektarida dehqonchilik qilinadi. Dehqonchilikda asosiy ekin — sholi (2002-yil 11 mln. t sholi yetishtirilgan). Shuningdek, kartoshka, sabzavot, oz miqdorda bugʻdoy va dukkakli don ekinlari ekiladi. Mevachilik, bogʻdorchilik, chorbogʻ xoʻjaligi rivojlangan. Chorvachilikda qoramol, choʻchqa, parranda boqiladi; pillachilik va baliqchilik rivojlangan. Yaponiyada 3000 dan ortiq baliq ovlash portlari boʻlib, dunyo boʻyicha ovlanadigan baliq va dengiz jonivorlarining 15% shu portlarga toʻgʻri keladi.
Transporti
Ichki yuk aylanmasida avtomobil transportining roli katta (yiliga oʻrtacha 5,5 mlrd. tonna yuk tashiladi). Umumiy va ekspress yoʻllarning uz. 1,2 mln. km, shu jumladan, 4,4 ming km tezyurar magistrallar. Yaponiyalarning uzunligi 43,7 ming km. Deyarli 1/2 qismi elektrlashtirilgan. 1964-yildan tezligi soatiga 270 km gacha yetadigan "Shinkansen" poyezdlari harakati yoʻlga qoʻyilgan. 9 shahardagi metropolitenning uz. 540 km. Yaponiyada suv osti va yer usti tunnellari va koʻpriklar koʻp. Dunyoda eng katta Seykan tunneli (53,9 km) Honshu va Hokkaydo orollarini birlashtiradi. Ichki suv yoʻllarining uz. 1770 km ga yaqin. Dengiz savdo floti 5473 kemaga ega va uning umumiy tonnaji 40 mln. brutto reg. tonnaga yetadi. Asosiy portlari — Kobe, Chiba, Yokohama, Nagoya, Osaka, Kavasaki, Tokio, Hakodate. Tokio, Osaka, Niigata shahri yaqinida xalqaro aeroportlar bor. Mamlaktda neft quvurlari 400 km dan ziyod, gaz quvurlari 1800 km.
Tashqi savdosi
Yaponiya chetga mashina va uskunalar, metall buyumlar, elektronika, kimyo mahsulotlari, elektrik asboblar chiqaradi; chetdan sanoat xom ashyosi, mineral yoqilgʻi, oziq-ovqat va toʻqimachilik mahsulotlari oladi. 2003-yil Yaponiyaning importi 383,3 mlrd. AQSH dollarini, eksporti 417,8 mlrd. AQSH dollarini tashkil etdi. Tashqi savdoda AQSH, Yevropa Ittifoqi hamda Janubiy va Janubiy Sharqiy Osiyo mamlakatlari bilan hamkorlik qiladi. Xorijiy sayyohlik rivojlangan. Pul birligi — iyena.
Tibbiy xizmati
Aholi salomatligining koʻrsatkichlari boʻyicha Yaponiya jahonda yetakchi oʻrinda turadi. 2001-yil 1,85 mln. oʻrinli 167,5 ming shifoxona va poliklinika boʻlgan (har 100 ming aholiga 1458 oʻrin). Yaponiyada 255,7 ming vrach, 90,8 ming tish vrachi, 217,4 ming farmatsevt faoliyat olib boradi. Har 100 ming kishiga 201,5 vrach toʻgʻri keladi. Yaponiyada oʻz issiq suv manbalariga ega boʻlgan 3023 kurort bor.
Tasviriy sanʼati
Yaponiya sanʼatining qadimiy yodgorliklari jomon madaniyati davri (mil.av. 8—1-ming yilliklar oʻrtalari)ga mansub. Mil.av. 1-asrda tayyorlangan bronza buyumlar, sopol idish namunalari saqlangan. 6-asrda buddizm tarqalishi munosabati bilan ibodatxonalar yaratildi va ular budda dinidagi mashhur personajlar tasvirlangan haykalchalar bilan bezatildi (Nara shahridagi Xoryudzi, Yakusidzi monastirlaridagi haykallar). Ilk oʻrta asrlarda rang-tasvir va haykaltaroshlikda portret janri shuningdek, teatr niqoblari sanʼati rivojlandi. Yaponiya rang-tasviri buddizm hamda Xitoy sanʼati taʼsirida taraqqiy etdi. 11—12-asrlarda oʻziga xos milliy xususiyatlarga ega boʻldi.
Bu davrda Fujivara Takayoshi, Fujivara Nobuzane va Toba Sojo kabi rassomlar mashhur boʻldilar. 12—13-asrlar rang-tasviridagi portretlar oddiyligi va ifodaliligi bilan ajralib turadi (Fujivara Takanobuning "Minamoto Yoritoma portreti"). 14—15-asrlarda budda sektasining dzen maktablarida tush rang-tasviri rivoj topdi [Josetsu, Shubun, Toy Oda (Sessyu taxallusi bilan mashhur) manzaralari]. 15-asrda dunyoviy professional rang-tasvir shakllandi. Kano maktabi (asoschisi Kano Masanobu) va Tosa maktabi (asoschisi Tosa Matsunobu) asarlarida xitoy mumtoz rang-tasviri oʻz aksini topdi. 15—17-asrlarda bezak yozuvi sanʼati yuqori darajaga erishdi (Sotatsu Tavaraya, Ogata Korin). Bu davrda choy tarqalishi munosabati bilan kulollik va chinni buyumlar tayyorlash avj oldi. 17-asr boshlarida yogʻochga rangli gravyura ishlash sanʼati — ukiyyoe yapon sanʼatining yetakchi turiga aylandi (Moronobu Hishikava, Harinobu Suzuki, Utamaro Kitagava, Hokusay Katsushika, Hiroshige Ando kabi ustalar). 17—19-asrlarda miniatyura haykaltaroshligining oʻziga xos turi hamda kiyimlar uchun tugmailgak bezaklar yasash rivojlandi. Yapon amaliy bezak sanʼati (kashtadoʻzlik, mato toʻqish, loklangan buyumlar tayyorlash. toʻr toʻqish) buyumlari katga mahorat bilan tayyorlandi. 19-asr oxirlaridan Yevropa sanʼati taʼsirida moyboʻyoq rang-tasvir — "yoga" rivojlana boshladi (Asai Chu, Kuroda Seyki va boshqalar). Bu sohalagi rassomlar ijodida impressionizm, fovizm taʼsiri yaqqol koʻzga tashlanadi (Umexara Ryudzaburo, Yasun Sotaro.). 20-asr 1-yarmida abstrakt sanʼat, ekspressionizm, syurrealizm taʼsiri seziladi. "Nihonga" rang-tasvir ustalari Tomioka Tessey, Yokoyama Taykon, Takuechi Seyho kabilar milliy anʼanalar ruhida asarlar yaratdilar. 1920—30 yillarda Okamoto Toki, Otsuki Genji, Yorimoto Shirin, Yanase Masamu, Suzuki Kenji kabi rassomlar samarali ijod qildilar. Ikkinchi jahon urushidan keyin rassomlar ijodidan ijtimoiy muammolar keng oʻrin oldi; koʻp asarlar Hiroshima va Nagasakidagi atom bombasidan halok boʻlganlar fojiasiga bagʻishlandi (Maruki Iri va Toshiko, Mita Genjiro, Sakurai Makoto, Fukuda Shinsey, Ono Tadashige, Ueno Makoto). Zamonaviy yapon tasviriy sanʼatida grafika demokratik va ommaviy sanʼat turi sifatida mashhur. Taniqli rassom N.Hirayama ijodida Buyuk ipak yoʻli manzaralari muhim oʻrin tutadi. Tasviriy sanʼatda turli oqim va yoʻnalishlarning koʻpligi koʻzga tashlanib turadi.
Oʻzbekiston — Yaponiya munosabatlari
Yaponiya (日本 Nippon, Nihon, rasmiy. 日本国 Nippon-kóku, Nihon-koku) — Sharqiy Osiyodaga orol mamlakat. Yaponiya BMT, Katta sakkizlik va OTIHning aʼzosi hisoblanadi. Ushbu yuqori taraqqiy etgan mamlakat, YaIM hajmiga koʻra jahonda AQSh va Xitoydan soʻng uchinchi oʻrinni egallaydi.
Siyosiy tuzilmasi
Yaponiya konstitutsion monarxiya hisoblanadi. Yaponiya konsitutsiyasi 3-may 1947-yilda kuchga kirdi va asosan AQShning okkupatsion kuchlari tomonidan tuzilgan edi. Yaponiya Konstitutsiyasining to'qqizinchi moddasi mamlakatni urush olib borish hamda qurolli kuchlarga ega boʻlish huquqidan mahrum etadi. Ammo, aslida esa, Yaponiya oʻz armiyasiga egadir — Yaponiya mudofaa kuchlari.
Skřipel
Skřipel Chexiya respublikasida joylashgan aholi punkti. Uning 100 ga yaqin aholisi bor.
Yaponiya
Imperator
Konstitutsiya boʻyicha Yaponiyaning voris imperatori — bu, „mamlakatning va xalqning birligi timsolidir“. Mamlakatdagi barcha farmoyish va qarorlar Kabinetning koʻrsatmasiga qarab amalga oshiriladi va Kabinet ularning majburiyatini oʻz zimmasiga oladi. Mavjud huquqiy nazariyalarga koʻra, imperator — natsiyaning ruhoniy yetakchisidir, lekin u mamlakatning boshligʻi hisoblanmaydi (va shundan kelib chiqqan holda, Yaponiya — deyarli respublikadir). Lekin ushbu nazariya umum qabul qilinmagandir. 1990 yildan boshlab Yaponiyaning imperatori boʻlib Akihito hisoblanadi (eraning nomi — Heysey).
Parlament
Yaponiya parlamenti ikki palatadan tashkil topgandir: Namoyondalar palatasi va Maslahatchilar partiyasi.
Hukumat
2007 yil 25-sentabr kuni Shinzo Abening boʻshashi haqidagi daʼvosi qondirildi hamda butun kabinetning tarqatilganligi eʼlon qilindi. Yangi bosh-vazir etib Yasuo Fukuda tayinlandi.
Shinzo Abe 2006 yilning 26-sentabr kuni bosh-vazir etib tayinlangan edi va lavozimdan ketishi haqida 2007 yil 12-sentabr kuni xohish bildirgan edi. Ketishining asosiy sababi deb, u tomonidan ishlab chiqilgan terrorizmga qarshi kurash rejasining demokratik partiya tomonidan qoʻllab-quvvatlamasligida deb koʻrsatgan, ammo, press-konferentsiyadan soʻng xuruj qilgan asab tarangligi kasalligi hamda uning gospitalizatsiya etilganligi, uning ushbu qarorga kelishiga undaganligini tan oldi.