cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andromeda galaktikasi
Yulduzli klasterlar va assotsiatsiyalar
Andromeda galaktikasida aniq globulyar yulduz klasterlari tizimi mavjud: ularning soni 400 ga yaqin, bu Somon yoʻlidagidan 2-3 baravar koʻp, nazariy hisob-kitoblarga koʻra, galaktikada ularning 450 ga yaqini bor. Bu Myall II klasteri boʻlib, mahalliy guruhdagi eng yorqin klaster boʻlib, uning massasi 7-15 million quyosh massasi (bu Omega Sentavridan ikki barobar koʻp) va vayron qilingan mitti galaktikaning yadrosi boʻlishi mumkin. Oʻrtacha hisobda Andromeda galaktikasidagi globulyar yulduz klasterlari Somon yoʻlidagiga qaraganda yuqori metalllikka ega.
Andromeda galaktikasida uchta yosh oraligʻini egallagan koʻp sonli yulduz klasterlari maʼlum: birinchisi 100 dan 500 million yilgacha, ikkinchisi taxminan 5 milliard yil, uchinchisi 10-12 milliard yil, baʼzilari bu klasterlar galaktika diskiga tegishli. Andromeda galaktikasidan farqli oʻlaroq, Somon yoʻlida yulduzlar soni koʻp boʻlgan klasterlar — globular klasterlar deyarli bir xil eski boʻlib, yoshi 10-12 milliard yil.
Ehtimol, Andromeda galaktikasida yosh klasterlarning mavjudligi uning oʻtmishdagi tartibsiz galaktikalarni singdirishi bilan bogʻliq. Bunday yosh klasterlarni ham globulyar klasterlar, ham vakillari tipik globulyar klasterlarning prekursorlari hisoblangan koʻk rangli populyatsiyalar deb ataladigan alohida tur sifatida koʻrib chiqish mumkin.
Bundan tashqari, Andromeda galaktikasida globulyar yulduz klasterlari va mitti sferoid galaktikalar oʻrtasidagi xarakteristikalar boʻyicha oraliq yulduz klasterlari mavjud boʻlib, ularning Somon yoʻlida oʻxshashi yoʻq. Ularning yorqinligi va ranglari oddiy globulyar klasterlarniki bilan bir xil boʻlsa-da, ular juda katta radiuslarda — 30 parsek tartibida farqlanadi.
Andromeda galaktikasida Somon yoʻlidan farqli oʻlaroq, halo klasterlar va boʻrtiq klasterlar oʻrtasida aniq chegara yoʻq. Bizning galaktikamizda boʻrtiq klasterlar −1,0, halo klasterlar pastroq boʻlib, oraliq metallli klasterlar kam boʻlsa, Andromeda galaktikasida klasterlarning metallligi boʻyicha taqsimlanishi bir xilda. Bundan tashqari, M 31 da markazdan yetarlicha uzoqda joylashgan haloda joylashgan baʼzi klasterlar nisbatan yuqori metalllikka ega boʻlib, −0,5 ga etadi.
Somon yoʻlining ochiq klasterlariga oʻxshash kichik massali yosh klasterlar Andromeda galaktikasida ham mavjud — M31da 10 mingga yaqin bunday ob’ektlar boʻlishi taxmin qilinmoqda. Galaktikada 200 ga yaqin OB assotsiatsiyasi maʼlum: ular spiral qoʻllarda va yosh diskda toʻplangan, lekin u yerda ham ularning kontsentratsiyasi bizning Galaktikamizga nisbatan nisbatan past.
Yulduzlararo muhit
Yulduzlararo muhit M 31 har xil haroratli gaz va changdan iborat. Galaktikadagi atom vodorodining umumiy massasi taxminan 4⋅10 9 M ⊙, changning massasi esa 5⋅10 7 M ⊙ ga teng.
Andromeda galaktikasida chang boʻlaklari sifatida kuzatilishi mumkin boʻlgan yetarli miqdorda chang mavjud boʻlib, bu boʻrning shimoli-gʻarbiy tomonidagi yorugʻlikni qisman toʻsib qoʻyadi. Galaktika tekisligining rasm tekisligiga moyilligining katta burchagi tufayli chang chiziqlari aniq koʻrinadi. Galaktikada jami 700 dan ortiq alohida chang bulutlari maʼlum.
M 31 galaktikasidagi chang yorugʻlikning yutilishi va qizarishiga taʼsir qiladi. Bizning galaktikamizdagi chang tufayli hosil boʻlgan ortiqcha rangga qoʻshimcha ravishda, Andromeda galaktikasidagi chang tufayli B-V rangdagi qizarish baʼzi hududlarda 0,45 m ga yetadi. Absorbtsiyaning toʻlqin uzunligiga bogʻliqligi Somon yoʻlidagi changdan farq qiladi. Chang, shuningdek, M 31 nurlanishining qutblanishiga hissa qoʻshadi va polarizatsiya darajasining toʻlqin uzunligiga bogʻliqligi bizning Galaktikada kuzatilganidan farq qiladi. Bir oz isishi tufayli changning oʻzi infraqizil nurda tarqaladi. Chang miqdorining gaz miqdoriga nisbati asta-sekin galaktika markazidan periferiyagacha kamayadi.
Galaktikada 3900 dan ortiq H II mintaqalari maʼlum, shuningdek, 26 oʻta yangi yulduz qoldiqlari va bunday ob’ektlar uchun yana 20 nomzod. Ulardan tashqari 4200 dan ortiq sayyora tumanliklari maʼlum va jami hisob-kitoblarga koʻra, galaktikada ularning 8 mingga yaqini boʻlishi kerak. Supernova qoldiqlari H II mintaqalaridan radio diapazonida termal boʻlmagan tabiatning nurlanishining mavjudligi bilan ajralib turadi. Galaktikadagi H II mintaqalari oʻziga xos xususiyatga ega boʻlsa-da, ularning umumiyligida bir nechta yorqin ob’ektlar mavjud. H II mintaqalarining metallligi markazdan galaktikaning chekkasigacha kamayadi.
Oʻzgaruvchan yulduzlar
Andromeda galaktikasida har xil turdagi kamida 35 000 ta oʻzgaruvchan yulduzlar maʼlum. Avvalo, bu Sefeidlar — davr va yorugʻlik oʻrtasida maʼlum munosabatga ega yorqin yulduzlar, ular bilan masofani aniqlash uchun foydalanish mumkin. Galaktikada 2686 ta shunday yulduzlar maʼlum, sefeidlarning koʻpchiligi 5 dan 125 kungacha boʻlgan davrlarga ega. Boshqa maʼlum boʻlgan oʻzgaruvchilar turlari orasida yorqin koʻk oʻzgaruvchilar, RR Lyrae oʻzgaruvchilari, uzoq davr oʻzgaruvchilari va Shimoliy Corona R oʻzgaruvchilari.
Oʻzgaruvchan yulduzlardan biri M31-RV juda gʻayrioddiy tarzda namoyon boʻldi: u 1988-yilda yorqinligini keskin oshirdi, mutlaq kattalik −10 m ga etdi va galaktikadagi eng yorqin yulduzlardan biriga aylandi, keyin esa xiralashgan va toʻxtagan. Shu bilan birga, kuzatilgan xususiyatlarga koʻra, bu yulduz odatiy yangi yulduzlardan juda farq qilar edi va bizning Galaktikamizda yonib ketgan V838 Unicorn oʻzgaruvchaniga oʻxshash edi. Bu xatti-harakat uchun mumkin boʻlgan tushuntirishlardan biri ikki yulduzning birlashishi.
Yangi va oʻta yangi yulduzlar
Andromeda galaktikasida yiliga oʻrtacha 50 ga yaqin yangi yulduzlar yonadi, galaktikada jami kamida 800 ta shunday obʼyektlar roʻyxatga olingan. Shu bilan birga, yangi yulduzlarning portlash chastotasining galaktikaning yorqinligiga nisbati boshqa galaktikalarga qaraganda ancha past, bu M 31 da yulduz shakllanishining past tezligi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. M31N 2008-12a nomli takroriy yangiliklardan birida olovlar allaqachon kamida 8 marta kuzatilgan.
Galaktikadagi kuzatuvlarning butun tarixida yagona oʻta yangi yulduz qayd etilgan — S Andromeda, 1885-yilda kuzatilgan. Uning zohiriy yulduz kattaligi maksimal yorqinlikda 6,7 ​​m edi va zamondoshlari uni oʻta yangi yulduz emas, yangi yulduz sifatida qabul qilishgan. Oʻta yangi yulduz qoldiqlarining soni va ularning galaktikadagi portlash chastotasi yulduz hosil boʻlish tezligining kamayishi tufayli uning yorqinligi uchun past boʻladi.
Ekzosayyoralar
Galaktikada ekzosayyora nomzodi PA-99-N2b mavjud boʻlib, uning mavjudligi 1999-yilda kuzatilgan mikrolinzalanish hodisasi bilan koʻrsatilishi mumkin. Biroq, kashfiyot eʼlon qilingandan soʻng, u shubha ostiga qoʻyildi va hozirda sayyora tasdiqlanmagan deb hisoblanadi. 300px|thumb|left|M ning aylanish egri chizigʻi. Kesilgan chiziqlar qattiq chiziq bilan koʻrsatilgan. Umumiy aylanish egri chizigʻiga galaktikaning turli qismlarining hissasini koʻrsatadi.
Radio emissiyasi
Koʻpgina galaktikalar singari, M 31 radio diapazonida chiqaradi, ammo bu nurlanishning kuchi past, shuning uchun Andromeda galaktikasi radiogalaktika sifatida tasniflanmaydi. Masalan, 325 MGts chastotada 405 ta manba kuzatiladi, ular orasida, masalan, oʻta yangi yulduz qoldiqlari. Radio emissiyasi asosan galaktika markazidan va radiusi 10 kiloparsek boʻlgan halqadan keladi va radio emissiyasi kuchaygan joylar faolroq yulduz shakllanishi joylariga toʻgʻri keladi. M 31 ning radio emissiyasi qutblangan: galaktika magnit maydonga ega, shuning uchun undagi relativistik tezlik bilan harakatlanuvchi elektronlar qutblanish hosil qiladi.
Rentgen manbalari
Andromeda galaktikasida kamida 1897 ta rentgen manbalari maʼlum boʻlib, ulardan baʼzilari oʻzgaruvchanlikni namoyish etadi. Bu manbalar orasida rentgen ikkilik va oʻta yangi yulduz qoldiqlari, shuningdek, yuqori haroratli oq mittilar tomonidan ishlab chiqarilgan yumshoq rentgen nurlari bor. Baʼzi manbalar galaktikaning globulyar klasterlarida kuzatiladi — rentgen diapazonidagi M 31 klasterlarining yorqinligi Somon yoʻlining globulyar klasterlariga qaraganda yuqori. Andromeda galaktikasidagi manbalar va Somon yoʻlidagi manbalar oʻrtasidagi yana bir farq — markazdagi kontsentratsiya: boʻrtiqdagi yorqin manbalarM 31 Somon yoʻlidagi boʻrtiqqa qaraganda ancha katta boʻlib, boʻrtiqlarning ichki qismlarini solishtirganda farq yanada kuchliroq boʻladi.
3oopx|thumb|Mahalliy guruhdagi sunʼiy yoʻldoshlar bilan Andromeda galaktikasining joylashuvi
Sunʼiy yoʻldoshlar
Andromeda galaktikasida 20 dan ortiq maʼlum sunʼiy yoʻldosh galaktikalari mavjud. M 31 sunʼiy yoʻldoshlarining aksariyati mitti sferoid galaktikalar boʻlib, ularning oʻxshashlari Somon yoʻli tizimida kuzatilmaydi. Mahalliy guruhda bu sunʼiy yoʻldoshlar M 31 ning oʻzi bilan birga Andromeda kichik guruhini tashkil qiladi. Sunʼiy yoʻldoshlarning eng yorqin va eng sezilarlilari M 32 va M 110, bundan tashqari, Triangulum galaktikasi ham Andromeda galaktikasining sunʼiy yoʻldoshlariga tegishli boʻlishi mumkin.
Galaktika va sunʼiy yoʻldoshlar oʻrtasidagi toʻlqinlarning oʻzaro taʼsiri yulduz oqimlari va boshqa toʻlqin tuzilmalari baʼzi sunʼiy yoʻldoshlar bilan bogʻlanishiga olib keladi. Bundan tashqari, M 32 Andromeda galaktikasi diskidan 200 million yil oldin yoki undan oldin oʻtgan, bu esa spiral qoʻllarning deformatsiyasiga va galaktikada halqaning paydo boʻlishiga olib kelgan va bu ikki galaktika oʻrtasida materiyaning „koʻprigi“.
20-asrgacha
Yaxshi koʻrish sharoitida Andromeda galaktikasi koʻz bilan tumanlik shaklida koʻrinadi va, ehtimol antik davrda bir necha bor kuzatilgan. Biroq, bu haqda saqlanib qolgan birinchi eslatma milodiy 964 (yoki 965) yilga toʻgʻri keladi va „Oʻzgarmas yulduzlar kitobi“ da mavjud.
Tumanlik haqida eslatib oʻtilgan Yevropa manbalaridan Gollandiyalik yulduzlar jadvali maʼlum boʻlib, u 1500-yilga toʻgʻri keladi. Uni teleskop bilan kuzatgan birinchi odam 1612-yilda Saymon Marius edi. Tumanlikni Jovanni Battista Xodierna ham kashf etgan va avvalgi kuzatuvlarni bilmay, 1654-yilda oʻz kashfiyoti haqida eʼlon qilgan. 1661-yilda galaktika Ismoil Buyo tomonidan kuzatilgan va bir vaqtning oʻzida uni 16-asr boshlarida anonim astronom tomonidan kashf etilganligini taʼkidlagan; shunga qaramay, Edmund Halley Buyoni kashfiyotchi deb hisobladi va buni 1716-yilda tumanliklar haqidagi ishida koʻrsatdi. Charlz Messier tumanlikni oʻz katalogiga qoʻshdi 1764-yilda 31-raqam ostida. Kashfiyotchi sifatida u Simon Mariusni koʻrsatdi, garchi u kashfiyotchi boʻlmagan va kashfiyotni eʼlon qilmagan boʻlsa ham. Keyinchalik Messier galaktikaning ikkita sunʼiy yoʻldoshini M 32 va M 110 katalogiga kiritdi.
300px|thumb|Isaak Roberts tomonidan olingan surat
Uilyam Gerschel birinchi boʻlib tumanliklarni, shu jumladan Andromeda galaktikasini muntazam ravishda oʻrgangan. U M 31 va boshqa tumanliklar yulduzlar nurini sochadi, shuning uchun ular tumanli jismlarga oʻxshaydi, deb hisoblardi — bu taxmin koʻplab tumanliklar uchun toʻgʻri boʻlib chiqdi, lekin Andromeda galaktikasi uchun emas. Bundan tashqari, Gerschel bir necha yillar davomida tumanlikning koʻrinishi oʻzgaradi, deb yanglishdi. Bu gʻoya Gerschel davrida fotografiya mavjud emasligi va astronomlarning kuzatuvchiga qarab farq qiladigan osmon jismlarining eskizlariga tayanishga majbur boʻlganligi bilan bogʻliq edi. 1785-yilda Gerschel xatolik bilan galaktikagacha boʻlgan masofani Siriusgacha boʻlgan 2000 masofa deb hisoblagan, yaʼni 17 ming yorugʻlik yili, lekin toʻgʻri Andromeda tumanligi Somon yoʻliga oʻxshash deb taxmin qilingan.
1847-yilda Jorj Bond birinchi marta galaktikada chang yoʻllarini topdi. 1864-yilda Uilyam Xuggins tumanlik spektrlari yulduzlarda ham uchraydigan uzluksiz va gaz va chang tumanliklarida kuzatiladigan emissiyaga boʻlinganligini payqadi. Xuggins M 31 spektri uzluksiz ekanligini aniqladi.
1885-yilda galaktikada oʻta yangi yulduz otildi — S Andromedae, Somon yoʻlidan tashqarida qayd etilgan birinchi oʻta yangi yulduz va hozirgacha Andromeda galaktikasida yagona. Bu oʻta yangi yulduz yangi yulduz bilan yanglishdi va bu xato M 31 bizning Galaktikamizda degan fikrni tasdiqladi.
1887-yilda Isaak Roberts tarixda M 31 ning birinchi fotosuratini yaratdi, unda galaktika tuzilishining baʼzi tafsilotlari aniqlandi. Roberts halqaga oʻxshash tuzilmalarni payqadi va notoʻgʻri xulosaga keldiki, u sayyoralar tizimi shakllanayotgan tumanlikni kuzatmoqda. 1899-yilda u galaktikani koʻproq suratga oldi va u halqa deb oʻylagan tuzilmalar aslida spiral qoʻllar ekanligini tushundi.
1888-yilda Jon Dreyer 7840 tumanlik, yulduz klasterlari va boshqa ob’ektlarni oʻz ichiga olgan Yangi Bosh Katalogni nashr etdi. Andromeda galaktikasi unga NGC 224 sifatida kirdi. Katalogda galaktikaning oʻzidan tashqari, unda joylashgan NGC 206 yulduz klasteri ham bor edi. Allaqachon maʼlum boʻlgan M 32 va M 110 hamrohlari mos ravishda NGC 221 va NGC 205 sifatida kataloglangan; yana ikkita sunʼiy yoʻldosh NGC 147 va NGC 185 belgilandi.
20-asr
1912-yilda Vesto Slifer M 31 ning radial tezligini oʻlchadi va u Yerga 300 km / s tezlikda yaqinlashayotganini aniqladi, bu ilgari oʻlchangan eng yuqori qiymat boʻlib chiqdi. Bu tumanlik Somon yoʻlidan tashqarida ekanligiga dalil edi. Slifer galaktikaning aylanishini ham aniqladi: markazdan yoyning 20 daqiqalik burchak masofasida radial tezlik 100 km/s ga farq qilgan.
1920-yillarga qadar galaktikagacha boʻlgan masofa toʻgʻrisida deyarli maʼlumotlar yoʻq edi va oʻlchashning turli urinishlari koʻpincha noaniq yoki mutlaqo notoʻgʻri natijalarga olib keldi. Masalan, Karl Bolin 1907-yilda M 31 da 0,17 yoy ​​soniyali paralaks topildi, buning natijasida oʻlchangan masofa atigi 6 parsek. Aksincha, 1918-yilda Adrian van Maanen tomonidan oʻlchangan paralaks miqdori oʻlchov xatosidan kamroq edi. Boshqa usullar ham xuddi shunday natijalarga olib keldi.
1922-yilda Ernst Epik galaktikaning markaziy qismlarining tekisligi ularning aylanishidan kelib chiqadi, deb taklif qildi va aylanish tezligini bilib, u galaktikagacha boʻlgan masofani 450 kiloparsek deb hisobladi. 1923-yilda Knut Lundmark galaktikada kashf etilgan yangi yulduzlarning koʻrinadigan yorqinligidan 1 megaparsekdan sal koʻproq masofani oldi. Kattalik tartibida bu natijalar umumiy qabul qilingan qiymat bilan yaqinlashadi.
1923-yilda Edvin Xabbl Andromeda galaktikasida ikkita Sefeidni — davri va yorqinligi oʻrtasidagi bogʻliqlik maʼlum boʻlgan oʻzgaruvchan yulduzlarni topdi va shu tariqa M 31gacha boʻlgan masofa Somon yoʻlining oʻlchamidan sezilarli darajada oshib ketishini aniqladi. Keyinchalik Xabblga maʼlum boʻlgan oʻzgaruvchan yulduzlar soni 50 taga koʻpaydi va 1929-yilda u Andromeda galaktikasi haqida maqola chop etdi. Xabbl tomonidan Tsefeidlardan masofa 275 kiloparsekni tashkil etgan — bu juda kam baholangan boʻlib chiqdi, chunki oʻsha paytda sefeidlar davr va yorugʻlik oʻrtasida har xil bogʻliqliklarga ega boʻlgan ikki turga boʻlinganligi maʼlum emas edi. Xabbl galaktikaning massasini va uning boshqa baʼzi xususiyatlarini oʻlchadi. Ommaviy hisob ham juda kam baholangan boʻlib chiqdi va 3,5⋅10 9 M ⊙ ni tashkil etdi, ammo notoʻgʻri natijalarga qaramay, Xabbl M 31 koʻp jihatdan biznikiga oʻxshash galaktika ekanligini koʻrsata oldi.
Xabblning ishi nashr etilgandan soʻng, M 31 ni oʻrganishga Valter Baade muhim hissa qoʻshdi. Shu paytgacha Xabbl alohida yulduzlarni faqat galaktikaning chekkasida ajrata olgan, Baade esa 1944-yilda galaktikaning markaziy qismidagi alohida qizil gigantlarni kuzata olgan. U bir xil qizil gigantlar M 31 sunʼiy yoʻldoshlarida va Somon yoʻlining globulyar klasterlarida kuzatilishini aniqladi. Keyinchalik, Baade galaktikalarda ikkita yulduz populyatsiyasi bor degan xulosaga keldi: I populyatsiya va II populyatsiya. 1952-yilda, shuningdek, M 31 kuzatuvlari tufayli, Baade populyatsiya I va populyatsiya II sefeidlar davr va yorugʻlik oʻrtasida boshqacha munosabatga ega ekanligini aniqladi. Teng davrlar uchun I Populyatsiya Tsefeidlari II populyatsiyadan oʻrtacha toʻrt baravar yorqinroqdir, shuning uchun bu kashfiyot galaktikalar masofasini baholashni ikki baravar oshirdi.
Keyinchalik turli xil kashfiyotlar qilindi. Misol uchun, 1958-yilda Jerar Anri de Vaukulyors galaktikaning yorqinlik profilini oʻrganib chiqdi va birinchi marta boʻrtiqning undagi diskdan hissasini ajratdi. 1964-yilda Sidney van den Berg galaktikada OB assotsiatsiyalarini kashf etdi va oʻsha yili Baade va Halton Arp H II mintaqalari katalogini nashr etdilar. Galaktikadagi birinchi sayyora tumanliklari ham Baade tomonidan kashf etilgan, biroq ular 1970-yillarda koʻp miqdorda kashf etila boshlagan. 1989-yilda Andromeda S oʻta yangi yulduz qoldigʻi topildi va 1991-yilda Xabbl teleskopi yordamida galaktika yadrosi qoʻshaloq ekanligi maʼlum boʻldi.
300px|thumb|Charlz Messier tomonidan tumanlik eskizi
21-asr
Andromeda galaktikasi tashqi galaktikalar ichida eng koʻp oʻrganilgani hisoblanadi: xususan, u qiziqish uygʻotadi, chunki u Somon yoʻlidan farqli oʻlaroq yon tomondan kuzatiladi va uning barcha belgilari yaqqol koʻrinib turadi, yulduzlararo changlar yashirmaydi.
Kuzatishlar
300px|thumb|left|Oy va Andromeda galaktikasining burchak oʻlchamlarini taqqoslash
Andromeda galaktikasi xuddi shu nomdagi yulduz turkumida kuzatiladi. Uning zohiriy kattaligi +3,44 m ni tashkil etadi, bu esa uni nafaqat koʻzga koʻrinadigan, balki osmon sferasining shimoliy yarim sharidagi eng yorqin galaktika qiladi. Uning burchak oʻlchamlarini baholash kuzatish mezonlari va shartlariga bogʻliq, ammo oʻrtacha oʻlchamlar 3 ° × 1 ° ga teng deb hisoblanadi. Galaktika butun shimoliy yarim sharda, janubda esa −40° shimoliy kengliklarda koʻrinadi va kuzatish uchun eng yaxshi oy noyabr dir. Bu xususiyatlarning barchasi galaktikani kuzatish uchun juda mashhur ob’ektga aylantiradi.
Yuqori koʻrinadigan yorqinligiga qaramay, galaktikaning sirt yorqinligi katta oʻlchamlari tufayli past. Koʻrinish sharoitlari yorugʻlik ifloslanish darajasiga juda bogʻliq, ammo boshqa galaktikalarga qaraganda kamroq darajada. Bir oz yorugʻlik ifloslanishi bilan, galaktikaning eng yorqin markaziy qismi hali ham koʻrinadi, durbin yoki kichik teleskopdan foydalanganda siz eng yorqin sunʼiy yoʻldoshlarni koʻrishingiz mumkin — M 32 va M 110, lekin struktura farqlanmaydi va galaktika koʻrinadi, yaʼni oval shaklidagi tumanli nuqta.
Ob’ektiv diametri 150 mm boʻlgan teleskopda allaqachon galaktikaning tuzilishini — masalan, chang yoʻlaklarini, shuningdek, alohida ob’ektlarni: NGC 206 va baʼzi globulyar klasterlarni koʻrish mumkin. Diametri 350 mm boʻlgan undan ham kattaroq asboblardan foydalanish koʻplab tafsilotlarni ajratib koʻrsatishga imkon beradi: yulduzga oʻxshash yadro ajralib turadi, tafsilotlarda chang yoʻllari koʻrinadi. Koʻplab sharsimon va ochiq klasterlarni, shuningdek, AF Andromedae kabi alohida yorqin yulduzlarni koʻrish mumkin. Bundan tashqari, koʻrish chizigʻida M 31 orqasida joylashgan galaktikalar koʻrinadi: Markaryan 957 va 5Zw 29. Eng yaqin sunʼiy yoʻldoshlarni kuzatish uchun M 31 — Andromeda I, II va III — linzaning diametri 500 mm boʻlgan teleskop kerak boʻladi. Uzoq ekspozitsiyalar bilan suratga olishda tasvirdagi tafsilotlarni teleskopdan foydalanmasdan ham koʻrish mumkin.
Madaniyatda
Ommaviy madaniyatda Andromeda galaktikasi asosan turli ilmiy-fantastik asarlarda joylashuv sifatida ishlatiladi. Adabiy asarlarda, masalan, Ivan Efremovning " Andromeda tumanligi " (1955-1956) romani, unda Andromeda galaktikasi tsivilizatsiyalar aloqa oʻrnatishga muvaffaq boʻlgan galaktikalarning birinchisidir. Filmlar orasida — Andromeda uchun A seriyasi (1961), unda syujet olimlar Andromeda galaktikasidan yuborilgan radioxabarni olganiga, shuningdek Star Trek seriyasiga asoslanadi, epizodlardan birida aqlli mavjudotlar galaktikadan keladi. Galaktika kompyuter oʻyinlarida ham mavjud, masalan, Mass Effect.
Kevin Friesenbichler
Kevin Friesenbichler (1994-yil 6-mayda tugʻilgan) — avstriyalik professional futbolchi. RFS jamoasida hujumchi sifatida oʻynaydi.
Klublardagi faoliyati
Weiz shahrida tugʻilgan Friesenbichler besh yoshida mahalliy SC Weiz jamoasiga qoʻshildi. 2008-yilda Avstriya giganti FK Austria Wienga oʻtdi. Bir yildan soʻng Admira Mödlingga qoʻshildi. 2010-yilda Germaniyaning „Bayern“i bilan shartnoma imzoladi. Oʻsha paytda 16 yoshli Friesenbichlerning transfer narxi 500 ming yevroga teng edi. Uch yil davomida klubning U19 jamoasida oʻynadi va 37 oʻyinda 27 gol urdi. 2013—2014-yilgi mavsumda zaxira jamoasida 22 oʻyinda 15 ta gol urdi, „Bayern“ turnir jadvalida birinchi oʻrinni egalladi.
2014-yilning 22-may kuni Friesenbichler Portugaliya chempioni „Benfica“ bilan toʻrt yillik shartnoma imzoladi. 2014-yilning 26-iyulida „Benfica B“ safidagi ilk golini „Jong Ajax II“ga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida (4:3) kiritdi.
2014-yilning 22-avgustida, „Benfica“da ikki oy ham oʻtmay, Friesenbichler Polshaning „Lechia Gdańsk“ jamoasiga bir mavsumlik shartnoma asosida ijaraga berildi.
2015-yilning 22-iyulida Friesenbichler Austria Wien klubiga bir mavsumga yana ijaraga berildi. Oradan roppa-rosa bir yil oʻtib, ijara yana bir mavsumga uzaytirildi. 2017-yilning 1-iyulida Avstriya klubi bilan doimiy shartnoma imzoladi.
2019-yilning 2-iyulida Friesenbichler VfL Osnabrückga ikki yillik shartnoma asosida qoʻshildi.
Xalqaro faoliyati
2009-yil 14-avgustda Friesenbichler Avstriya U16 terma jamoasi safida Lixtenshteyn U16ga qarshi oʻyinda maydonga tushdi. Raqib ustidan 8:0 hisobida gʻalaba qozonishdi, oʻzi 2 ta gol urdi. 2013-yilning 18-noyabrida Vengriyaga qarshi oʻyinda (4:2 gʻalaba) 1 ta gol urdi.
Manbalar
<references group="" responsive="0">
Bad Langensalza
Hududi
Bad Langensalzaning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Lucy Graham
Lucy Graham (1996-yil 10-oktyabrda tugʻilgan) — shotlandiyalik futbolchi, Shotlandiya terma jamoasi va FA WSL Everton klubi yarim himoyachisi. Avvalroq Shotlandiyaning Forfar Farmington va Hibernian, Shvetsiyaning Mallbeckens va Angliyaning Bristol City klublarida oʻynagan.
Forfar Farmington (2012-2013) va Hibernian (2013-2015)
Graham oʻzining katta faoliyatini 2012-yilda Forfar Farmingtonda boshlagan. Oʻzining birinchi mavsumida u klubga SWPLda ikkinchi oʻrinni egallashga va Shotlandiya ayollar kubogi finaliga chiqishga yordam berdi. U oʻyinlari tufayli „Yilning eng yaxshi oʻyinchisi“ nominatsiyasini qoʻlgan kiritdi.
2013-yilning yozida u Forfar Farmingtonni tark etib, Hibernianga qoʻshildi.
Mallbackens (2015)
2015-yil iyul oyida Graham Hibernianni tark etib, Shvetsiyaning Mallbackens klubiga qoʻshildi.
Bristol City (2018-2019)
Graham Bristol Cityga 2018-yil iyul oyida kelib qoʻshilgan. 2018-yilning 19-avgustida u FA WSL kubogida Lesicester Cityga qarshi debyut oʻyinida ikkita gol urdi. 2018-yil 9-sentyabrda u ligadagi debyutini oʻtkazdi va Brighton & Hove Albion ga qarshi oʻyinda (1:0) gʻalaba golini kiritdi. U ligada yettita gol va barcha musobaqalarda oʻn ikkita gol bilan jamoaning yetakchi toʻpurari sifatida mavsumni yakunladi. 2019-yil may oyida Graham Bristolning bir mavsumdan soʻng tark etishi eʼlon qilindi.
Everton (2019-)
2019-yilning 4-iyulida Everton Graham bilan ikki yillik shartnoma imzolaganini eʼlon qildi.
Xalqaro faoliyati
Graham 2017-yilning aprel oyida Belgiya bilan oʻrtoqlik oʻyini uchun Shotlandiya terma jamoasiga kiritilgan edi. 2017-yil 14-sentyabrda u Vengriyaga qarshi oʻyinda (3:0) toʻliq oʻynab, terma jamoadagi debyutini qildi.
Hibernian
Gʻolib
Forfar Farmington
Ikkinchi oʻrin egasi
Vacherauville
Vacherauville Fransiyaning Lotaringiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Meuse departamenti Verdun tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
119 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 16,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,2 km2. Dengiz sathidan 185 – 335 m balandlikda joylashgan.
Tamim ibn Hamad al Taniy
Shayx Tamim ibn Hamad al Taniy (3-iyun 1980, Doha, Qatar) — 25-iyun 2013-yildan Qatar amiri.
Hayoti
1980-yil 3-iyunda Dohada tug’ilgan. 2003-yilda taxt vorisi etib tayinlangan.
Birlashgan Qirollikdagi Sherborn maktabida o’qigan.
Qatar Olimpiya qoʻmitasi prezidenti. Uning rahbarligida koʻ plab sport tadbirlarini Qatarda oʻtkazilishiga erishildi (Boks boʻyicha jahon chempionati 2015, FIFA Jahon chempionati 2022 va b.).
2013-yilda Hamad ibn Xalifa al Taniy Tamim foydasiga taxtdan voz kechdi.
2014-yil martda Saudiya Arabistoni, Bahrayn, BAA bilan nizolar bo’lib o’tdi, biroq shu yil noyabrda kelishuvga erishildi.
2017-yil 5-iyunda Saudiya Arabistoni, Misr, Bahrayn va BAA Qatar bilan diplomatik munosabatlarni uzdi. Mojaroning asosiy sababi – Qatarning bir qancha terroristik tashkilotlarni qo’llayotganlikda gumon qilinishi edi.
Mardon Uroqov
Uroqov Mardon — 1909-yili tugʻilgan, Karmana rayoni, Mozorli qishlogʻidan, hibsga olingan vaqgga qadar Don tayyorlov punktida oʻt oʻchiruvchi. Qurollangan banditlar guruhining ipggirokchisi bilan aloqada boʻlganlikda, bosqinchilik uchun ularga yoʻl koʻrsatib koʻmak berganlikda, qurollar bilan taʼminlaganlikda va oʻgʻirlangan mollarni qabul qilganlikda ayblangan.
IPhone 14
iPhone 14 va iPhone 14 Plus Apple Inc. tomonidan ishlab chiqilgan va sotilgan smartfonlardir. Ular iPhone 13 va iPhone 13 Mini’dan keyingi iPhone’larning o‘n oltinchi va so‘nggi avlodi bo‘lib, Apple tadbirida, Cupertinodagi Apple Parkda e’lon qilindi. Kaliforniya, 2022-yil 7-sentabrda yuqori narxdagi iPhone 14 Pro va iPhone 14 Pro Max flagmanlari bilan birga. iPhone 14 va iPhone 14 Plus 6,1 dyuymli (15 sm) va 6,7 dyuymli (17 sm) displey, orqa kamerani yaxshilash va foydalanuvchi muammoga duch kelganda favqulodda xizmatlarga murojaat qilish uchun sun'iy yo'ldosh ulanishiga ega. Wi-Fi yoki uyali tarmoqlar. iPhone 14 2022-yil 16-sentabrda sotuvga chiqarildi, va iPhone 14 Plus 2022-yil 7-oktabrda sotuvga chiqarildi, narxi mos ravishda 799 va 899 dollarga baholandi va iOS 16 bilan sotuvga chiqarildi. iPhone 14 va iPhone 14 Plus uchun oldindan buyurtmalar 2022-yil 9-sentabrda boshlangan.
iPhone 14 o'zidan oldingi iPhone 13 Mini kabi "Mini" versiyasiga ega emas. Buning o'rniga, Apple iPhone 14 Plus deb nomlangan kattaroq o'lchamli iPhone 14 ni qayta taqdim etdi. Apple 2017-yilda iPhone 8 Plus’dan beri Plus modeli iPhone’ni taqdim etmagan. Qo'shma Shtatlarda sotiladigan iPhone 14 va 14 Plus modellari (shuningdek, iPhone 14 Pro va iPhone 14 Pro Max modellari) jismoniy SIM-kartalarni qo'llab-quvvatlamaydi, bu esa ularni iPhone 4 ning CDMA variantidan keyin diskret SIM-kartani o'quvchi bilan ta'minlanmagan birinchi iPhone modellariga aylantiradi.
Tarix
Avvaliga iPhone 14 6,1 dyuymli va 5,4 dyuymli displey o'lchamlari variantlari bilan kelishi haqida mish-mishlar tarqalgan edi. Biroq, iPhone 14 taqdim etilganda, undan kichikroq displey varianti mavjud emas edi. Bu iPhone 12 Mini va iPhone 13 Mini sotuvining pastligi bilan bog'liq bo'lishi mumkin. Buning o'rniga, arzonroq iPhone 14 qatoriga kattaroq 6,7 dyuymli displey o'lchami qo'shildi. iPhone 14 ning 6,7 dyuymli yangi varianti oldingi mish-mishlarda bashorat qilingan “iPhone 14 Max” emas, balki “iPhone 14 Plus” deb nomlandi.
iPhone 14 va iPhone 14 Plus 2022-yil 7-sentabrda Kaliforniya shtati Kupertino shahridagi Apple Parkda suratga olingan virtual matbuot anjumani orqali iPhone 14 Pro, iPhone 14 Pro Max, Apple Watch Series 8, Apple Watch SE (2chi avlodi), Apple Watch Ultra, AirPods Pro (2chi avlodi) va Apple Fitness+-ga yangilanish bilan birga Apple kompaniyasining “Far Out” (Uzoqda) tadbirida rasman eʼlon qilindi.
Apple 9-sentabrdan boshlab oldindan buyurtmalarni qabul qila boshladi, iPhone 14 uchun 16-sentabrdan va iPhone 14 Plus uchun 7-oktabrdan umumiy foydalanish mumkin.
Diyazn
iPhone 14 va iPhone 14 Plus iPhone 13 bilan bir xil dizaynga ega, ammo AQSh modellarida jismoniy SIM-karta yo‘q.
iPhone 14 va iPhone 14 Plus oltita rangda mavjud: ko‘k, binafsha, yarim tun, oq, sariq va qizil rang. Binafsha rang - bu iPhone 13 va iPhone 13 Mini-da ishlatiladigan Pushti o'rnini bosuvchi yangi rang. Sariq variant 2023-yil 7-martda qo'shilgan.
Emma Mitchell
Emma Mitchell (1992-yil 19-sentyabrda tugʻilgan) — Shotlandiyaning professional futbolchisi, FA WSL klubi Reading jamoasida oʻynaydi. U kattalar darajasidagi faoliyatini Glazgow Cityda boshlagan, keyin Germaniyaning Frauen-Bundesliga klubi SGS Essenga qoʻshilgan. Asosan himoyachi boʻlgan Mitchell hujumchi sifatida ham oʻynagan. Mitchell, shuningdek, Shotlandiya ayollar milliy futbol terma jamoasida ham oʻynaydi.
Klubdagi faoliyati
Kirkcaldy shahrida tugʻilgan, Fifening Buckhaven shahrida oʻsgan. Mitchell oʻn ikki yoshida mahalliy oʻrta maktab jamoasida oʻynagan yagona qiz boʻldi.
2012-yilgi mavsum oxirida Mitchell Shvetsiya va Germaniyada keyingi sinovlarga borishdan oldin Chempionlar ligasining oldingi raqibi Fortuna Hjørring bilan Daniyada sinov muddatini oʻtkazdi. Mitchell 2013-yil yanvar oyida Frauen-Bundesliga jamoasi SGS Essen bilan professional shartnoma imzoladi. Toʻrt oy oʻtgach, Germaniyada xabarlar Mitchellni Angliya chempioni Arsenal ga oʻtishi bilan bogʻladi. Arsenal 2013-yilning 22-iyulida ushbu transferni tasdiqladi .link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Millwall_Lionesses_Vs_Arsenal_Ladies_%2816286197694%29.jpg/220px-Millwall_Lionesses_Vs_Arsenal_Ladies_%2816286197694%29.jpg|left|thumb| Emma Mitchell Arsenal bilan Arsenalda boʻlganida, Mitchell 2014-yilda Angliya kubogini qoʻlga kiritdi. Kanonirlar bilan u 2016-yilgi Angliya kubogi finaliga ham muvaffaqiyatli yoʻl oldi. Arsenal Wembleyda Chelsea ni 1:0 hisobida magʻlub etdi va Mitchell 2016-yilgi Angliya kubogini qoʻlga kiritdi. 2020-yilning 3-yanvarida Mitchell mavsumning qolgan qismida ijara asosida Tottenhamga o‘tishi eʼlon qilindi.
Reading
2020-yilning 15-iyulida Reading Arsenal dan Mitchell bilan shartnoma imzolaganini eʼlon qildi. 2022-yil 20-iyulda Reading Mitchell klubga qaytganini va qizi tug‘ilgandan keyin bir yillik shartnoma imzolaganini eʼlon qildi.
Xalqaro faoliyati
17 yoshgacha va 19 yoshgacha boʻlgan milliy terma jamoalar sardori boʻlganidan soʻng, Mitchell 2011-yil may oyida Fransiyaga qarshi Shotlandiya terma jamoasida debyut qildi. Shotlandiyaning 1:1 hisobidagi durang oʻyinida penaltiga sababchi boʻldi, ammo Mitchellning hissasini murabbiy Anna Signeul yuqori baholadi: Emma Mitchell birinchi marta oʻzini yaxshi koʻrsatdi. U penaltini oʻtkazib yuborgani juda achinarli, rostini aytsam, bu biroz tajribasizlik edi, lekin u boshini pastga tushirmadi va qattiq ishlashda davom etdi.
Mitchell Shotlandiya futbol assotsiatsiyasining Stirling universitetidagi National Working markaziga tashrif buyurdi. Mitchell 2012-yil avgust oyida Islandiyaga qarshi oʻyinda katta ayollar jamoasi safida oʻzining birinchi golini kiritdi va oʻsha yili Ispaniyaga qarshi 2013-yilgi UEFA Ayollar Yevro pley-offida magʻlubiyatga uchradi.
U Shotlandiya terma jamoasining Ayollar o‘rtasidagi Yevro-2017 musobaqasida ishtirok eta olmagandi. Jarohati uning 2018-2019-yilgi mavsumda Arsenal safidagi oʻyinlarini toʻxtatib qoʻyganidan soʻng, u Fransiyada boʻlib oʻtadigan 2019-yilgi ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida ishtirok eta olmadi. Mitchell 2022-yilning avgustida Shotlandiya terma jamoasiga chaqirildi, u 2021-yilning noyabrida farzandli boʻlganidan keyin oʻyinchilik faoliyatini davom ettirdi.
Xalqaro gollar
'.
Shaxsiy hayoti
2019-yil oktyabr oyida Mitchell oʻzining ruhiy salomatligi bilan bogʻliq muammolari haqida gapirdi. Mitchell 2021-yil iyun oyidan Shotlandiya terma jamoasida oʻynamadi, chunki homilador edi. 2021-yil 28-noyabrda Mitchell qiz tug‘di. 2022-yil avgust oyida Mitchell Ipswich Town shahridagi Strength & Conditioning boʻlimi boshligʻi Ivan Mukandiga turmushga chiqdi.
Natalya Kachuevskaya
Natalya Aleksandrovna Kachuevskaya Spirova (Наталья Александровна Качуевская1922-yil 22-fevral - 1942-yil 20-noyabr) Ikkinchi Jahon urushi paytida Qizil Armiya shifokori boʻlib ishlagan, u qurshov paytida granata bilan oʻz joniga qasd qilgan, oʻlimi bilan bir nechta dushman askarlarini narigi dunyoga olib ketdi va dushman qoʻliga tushishdan qutulib qoldi. U vafotidan keyin 1997-yilda Rossiya Federatsiyasi Qahramoni unvoniga sazovor boʻldi.
Yoshligi
1922-yil 22-fevralda Petrogradda rus oilasida tugʻilgan, onasi va xolalari aktrisa boʻlganligi uchun u teatr san’atining kuchli ta’siri ostida oʻsgan. Uning tugʻilishidan koʻp oʻtmay, uning oilasi Moskvaga koʻchib oʻtdi va u yerda 1940-yilda maktabning oʻninchi sinfini tugatdi va Davlat teatr sanʼati institutiga oʻqishga kirdi.
Ikkinchi jahon urushi
U bir semestrda oʻqigan teatr maktabi 1941-yilda Saratovga evakuatsiya qilingan u yerda u kursdoshlari bilan frontda kontsert brigadasini ishlab chiqishni tashkil qildi. Harbiy uchastkalar va gospitallarga konsert berdilar. Moskvadagi kasalxonadagi kontsertlardan birida u boʻlajak turmush oʻrtogʻi Pavel Kachuevskiy bilan uchrashdi, Pavel 1941-yil sentabr oyidan beri partizan boʻlib, yaqinda nemis qoʻshinlari bilan jangda yaralanganidan keyin frontdan evakuatsiya qilingan edi. Ular 1942-yil bahorida, Pavel yangi partizan otryadiga tayinlanib, jangga qaytarilishidan biroz oldin nikohdan oʻtdilar. Eri bilan birga borishni istagan, u bilan birga boʻlishni soʻradi, ammo rad javobini oldi va 1942-yil 4-iyulda Gomelda nemis konvoyiga hujum paytida oʻldirildi. Biroq, uning frontga borish umidi tez orada amalga oshdi. Oʻsha yili yozda u komsomoldan olingan koʻngillilarga moʻljallangan snayperlar va shifokorlar tayyorlash maktabini tugatdi. Dastlab u 1942-yil avgustda 105-gvardiya miltiq polkiga aylantirilgan 16-havo-desant brigadasiga tayinlangan. Boʻlinma Qalmogʻistonning janubi- sharqiy fronti va Zaqafqaziya frontining bir qismi oʻrtasida boʻshliq paydo boʻlgan hududga joylashtirildi. 1942-yil sentabr oyida 105-gvardiya otishma polkida shifokor sifatida urush frontiga yuborilgan, u Stalingrad frontiga borishdan oldin oʻsha oyda Janubi-Sharqiy frontda qisqa vaqt jang qilgan va Stalingrad jangida janglarni koʻrgan.
20-noyabrda uning boʻlinmasi dushman kuchlarini oʻrab olish uchun hujumga kirishdi. Yaqinda qaytarib olingan dugajda bir guruh yarador askarlarga gʻamxoʻrlik qilar ekan, u singan eshikdan dasht boʻylab harakatlanayotgan nemis askarlarining katta qismini koʻrdi. U yaradorlardan biriga tegishli boʻlgan granata va pulemyotni olib, nemislarni chalgʻitish uchun qazilmadan chiqib, tepalikka yugurdi, ular unga qarata oʻt ochishdi. Jarohatlariga qaramay, u tepalikka yetib bordi va oʻqlari tugaguncha bir nechta nemis askarlarini olib chiqib, javob oʻq uzish uchun oʻzini tutdi. Nemislar unga yaqinlashganda, u oʻz granatalarini portlatib, oʻzini oʻrab turgan dushman askarlarini olib chiqib ketayotganda oʻzini oʻldirdi.
Oʻlimdan keyin tan olinishi
Urush paytida Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoniga sazovor boʻlmagan, shunga oʻxshash jasorat koʻrsatgan boshqa odamlardan farqli oʻlaroq, u 1997-yil 12-mayda Rossiya Federatsiyasi Qahramoni unvonini olishdan oldi. 1996-yil 19-fevralda vafotidan keyin "Jasorat uchun" medali bilan taqdirlangan. Shunga qaramay, u unvonni olishdan oldin koʻplab yoʻllar bilan sharaflangan va nishonlangan, koʻchalar, yosh pionerlar otryadi va uning sharafiga kichik sayyoraga nomi berilgan.
Latto
Alyssa Michelle Stephens (1998-yil 22-dekabrda tugʻilgan), professional sifatida Latto yoki Big Latto (ilgari Mulatto nomi bilan tanilgan) amerikalik reper. U birinchi marta 2016-yilda „The Rap Game“ realiti-serialida paydo boʻlgan, u yerda Miss Mulatto nomi bilan tanilgan va shouning birinchi mavsumida gʻolib chiqqan, ammo u shouda gʻalaba qozonganidan keyin taklif qilingan shartnoma kelishuvini rad etgan.
Yoshlik
Alyssa Michelle Stephens (Alissa Mishel Stivens) 1998-yil 22-dekabrda Ogayo shtati Kolumbus shahrida tugʻilgan. Uning biologik otasi nomaʼlum. U koʻchada obroʻsini oshirish umidida oʻsmirligida Jorjiyaga koʻchib oʻtdi. U Lovejoy oʻrta maktabida oʻqidi. Oʻn yoshida Stivens reper boʻlishga qaror qildi va oʻzining rep qoʻshiqlarini yozishni boshladi. Musiqa bilan shugʻullanishdan oldin u drag-racingda qatnashgan.
Shaxsiy hayot
2017-yilda Latto Jorjiya shtatining Jonsboro shahrida oʻziningkiyim doʻkonini ochdi.
2019-yilning may oyida Latto oʻgʻirlik uchun hibsga olindi, lekin uni boshqa ayol deb adashishgan. U politsiyaga nisbatan uning aybsizligi va gʻazabini tasdiqlovchi „Fuck Race Street“ trekini chiqardi.
Turlar
Asosiy tur
Hayriya turi
Saodat Rahmatov
Rahmatov Saodat — 62 yoshda,  G‘uzor rayoni  Besoqol  qishlog‘idan, sobiq yirik quloq. Aholi orasida partiya va hukumat tadbirlarini barbod  qilishga  qaratilgan  targ‘ibot olib  borganlikda,  sovet  hokimiyati  sha’niga  aksilinqilobiy,  mag‘lubiyatchilik fikrlar bildirganlikda ayblangan.
Bad Liebenstein
Bad Liebenstein Germaniyaning Turingiya yerida joylashgan shahardir. Ushbu shahar Wartburgkreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 17,35 km2. 3969 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Bad Liebensteinning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Gretsiya bayrogʻi
Gretsiyaning milliy bayrogʻi, xalq orasida „koʻk va oq“ (Γαλανόλευκη, Galanólefki) yoki "moviy va oq deb nomlanadi (Κυανόλευκη " Kyanólefki). Gretsiya tomonidan rasman oʻzining milliy ramzlaridan biri sifatida tan olingan va toʻqqizta oq bilan teng gorizontal koʻk chiziqlarga ega. Koʻtargichning yuqori burchagida oq xoch tasvirlangan koʻk kanton mavjud; xoch Sharqiy pravoslav nasroniyligini, Gretsiyaning hukmron dinini anglatadi. Rasmiy bayroq nisbati 2:3 ga teng. Bayroqda qoʻllanilgan koʻk rang oʻz tarixi davomida ochiq koʻkdan toʻq koʻk ranggacha turlicha boʻlgan. ikkinchisidan 1960-yillarning oxiridan boshlab tobora koʻproq foydalanilmoqda. U 1822-yil 13- yanvarda Epidavrdagi Birinchi Milliy Assambleya tomonidan rasman qabul qilingan.
Oq va koʻk yunon osmoni va dengiz ranglarini anglatadi.
Tarixi
Bugungi kunda naqshli chiziqli xoch tasvirlangan milliy bayroqning kelib chiqishi munozarali masaladir. Uning har bir qismi, shu jumladan koʻk va oq ranglar, shuningdek, xochni chiziqli tartibga solish juda qadimgi tarixiy elementlarga ulanishi mumkin; ammo 1822-yil boshida uning rasmiy qabul qilinishi ortida aniq asoslar haqida hech qanday maʼlumot yoʻq.
Baʼzi yunon tarixchilari tomonidan hozirgi bayroq qadimgi dizayndan, kuchli Cretan Kallergis oilasining deyarli bir xil bayrogʻidan kelib chiqqan deb taxmin qilishgan. Ushbu bayroq ularning gerbiga asoslangan boʻlib, uning naqshlari ajdodlari Vizantiya imperatori Nikefor II Fokas (milodiy 963-969) meʼyorlaridan kelib chiqqan boʻlishi taxmin qilingan. Ushbu naqsh almashuvchan toʻqqizta koʻk va oq chizigʻini, shuningdek, yuqori chap tomonda joylashgan deb taxmin qilingan xochni oʻz ichiga oladi. Garchi (bir necha asrlik) Kallergis gerblarida almashuvchan koʻk va oq yoki kumush chiziqlardan foydalanish yaxshi hujjatlashtirilgan boʻlsa-da, yuqorida tasvirlangan naqshning (toʻqqiz chiziq va xoch) tasviri saqlanib qolmagan.
Antik davr va Vizantiya imperiyasi
left|thumb|150x150px| Ushbu dizayn, 14-asrda [[Paleologlar|Paleologlar sulolasi davrida, Vizantiya imperiyasining tasdiqlangan yagona bayrogʻi hisoblanadi.]] Bugungi kundagi maʼlum bayroqlar antik davrda mavjud emas edi. Buning oʻrniga turli xil timsollar va belgilar har bir holatni belgilash uchun ishlatilgan va hoplit qalqonlariga boʻyalgan. Zamonaviy bayroqning eng yaqin analogi vexillum edi — qadimgi yunon qoʻshinlari tomonidan ishlatiladigan bannerlarga oʻxshash, masalan, phoinikis deb nomlangan, toʻq qizil rangli mato, tayoq yoki nayzaning tepasidan boylangan. Hech qanday qurilma yoki bezak olib yurgani maʼlum emas.
Vizantiyaliklar, xuddi oʻzlaridan oldingi rimliklar singari, turli xil bayroqlar va bannerlardan, birinchi navbatda, turli harbiy qismlarni belgilash uchun foydalanganlar. Ular odatda kvadrat yoki toʻgʻri toʻrtburchak shaklida boʻlib, bir nechta strelkalar biriktirilgan. Ilk Vizantiya bayroqlari labarum edi. Oʻrta va keyingi imperiyaning saqlanib qolgan tasviriy manbalarida, birinchi navbatda, tasvirlangan Skylitzes xronikasida, ustun ranglar gorizontal chiziqlarda qizil va koʻk boʻlib, koʻpincha bayroqning oʻrtasiga xoch qoʻyilgan. Muhrlarda koʻzga tashlanadigan boshqa umumiy ramzlar Masih, Bibi Maryam va avliyolarning tasvirlari edi, ammo ular oila yoki davlat ramzlari emas, balki shaxsiy ramzlarni ifodalaydi.
14-asrning oʻrtalariga qadar, ispan atlasida Conosçimiento de todos los reynosda „Konstantinopol imperiyasi“ bayrogʻi oq-qizil rangdagi Avliyo Jorj xochini birlashtirgan holda tasvirlangan „davlat“ bayrogʻi haqida hech qanday gap yoʻq. Palaiologoi hukmronlik uyining „tetragrammatik xochi“, bayroq kvartallarida toʻrtta beta yoki pyrekvola („olovli poʻlat“) tasvirlangan, imperatorlik shiorini Βασιλεύς Βασιλέων Βασιλεύων Βασιλευόντων („Hukmronlik qiluvchilar ustidan hukmronlik qiladigan shohlar shohi“) oʻz ichiga olgan. Ushbu dizayndagi II va III choraklarda koʻrinadigan tetragrammatik xoch bayrogʻi yaxshi hujjatlashtirilgan. Xuddi shu ispan atlasida bu „oddiy“ tetragrammatik xoch bayroq (imperiyaning boshqa joylari qatorida) „Salonika bayrogʻi“ va „haqiqiy Gretsiya va yunonlar imperiyasi (la vera Grecia e el imperio de los griegos)“ sifatida taqdim etilgan. Avliyo Jorj xochini oʻz ichiga olgan (chorakli) kelishuv faqat Ispaniya atlasida hujjatlashtirilgan va, ehtimol, Genuyaning (Galatani egallab olgan) Vizantiya imperiyasining qoʻllarini birlashtiradi va, ehtimol, u faqat Konstantinopolda hilpiragan. Pseudo-Kodinos imperator dengiz kemalari tomonidan koʻtarilgan bayroqda (phlamoulon) „tetragrammatik xoch“ dan foydalanganligi qayd etiladi, megas doux esa otda imperatorning tasvirini aks ettiradi.
Usmonlilar davri
thumb|200x200px| Panagia tis Hydras savdo kemasi 1793-yilda qurilgan va Gretsiya-Usmonli bayrogʻini koʻtargan. thumb|200x200px| Agios Nikolaos (1797) va Poseydon (1815), Spetseslik aka-uka Anargyrosga tegishli boʻlib, [[Rossiya bayrogʻi|Rossiya bayrogʻining variantlarini koʻtargan.]] Usmonlilar hukmronligi davrida yunonlar tomonidan bir nechta norasmiy bayroqlar ishlatilgan, ularda odatda Vizantiyaning ikki boshli burguti (pastga qarang), xoch, avliyolar tasvirlari va turli xil shiorlar ishlatilgan. Usmonli sultoni tomonidan ishlagan nasroniy yunon sipohiy otliqlariga Epir va Peloponnesda oʻzlarining aniq nasroniy bayrogʻidan foydalanishga ruxsat berildi. Unda oq maydonda ajdahoni oʻldirayotgan Avliyo Jorj surati bilan klassik koʻk xoch tasvirlangan va 1431-yildan 1639-yilgacha, bu imtiyoz Sulton tomonidan qatʼiy cheklangan edi. Shu kabi bayroqlardan boshqa mahalliy rahbarlar ham foydalangan. Usmonlilar hukmronligi davrida yunon „milliy“ bayrogʻiga eng yaqin boʻlgan „Yunon-Usmonli bayrogʻi“, fuqarolik bayrogʻi yunon pravoslav savdogarlari oʻz kemalarida chiziqlarni qizil (Usmonli imperiyasi uchun) va koʻk (pravoslavlik uchun) ranglar bilan birlashtirgan holda koʻtarishlariga ruxsat berildi. Kichik Kaynarca shartnomasidan soʻng, Gretsiyaga tegishli savdo kemalari ham Rossiya bayrogʻini koʻtarishi mumkin edi.
1769-yilgi qoʻzgʻolon paytida oq maydondagi tarixiy koʻk xochdan 1821-yilgi inqilobgacha foydalangan asosiy harbiy rahbarlar tomonidan yana ishlatilgan. Bu eng mashhur inqilob bayrogʻiga aylandi va u davlat bayrogʻiga aylanishi kerakligi taʼkidlandi. Koʻk maydondagi oq xoch „teskari“ tartib qoʻzgʻolonlar paytida ham yunon bayrogʻi sifatida paydo boʻldi. Ushbu dizayn mahalliy ramz sifatida ilgari ham qoʻllanilgan boʻlishi mumkin.
Harbiy rahbar Yiannis Stathas 1800-yildan beri oʻz kemasida koʻk maydonda oq xoch tasvirlangan bayroqdan foydalangan. Oxir-oqibat qabul qilingan dizaynga ega birinchi bayroq 1807-yilda Skiathosdagi Evangelistriya monastirida yaratilgan va koʻtarilgan. Bir necha taniqli harbiy rahbarlar (jumladan, Teodoros Kolokotronis va Andreas Miaoulis) qoʻzgʻolon boʻyicha maslahatlashish uchun u yerga yigʻilgan va ular mahalliy yepiskop tomonidan ushbu bayroqqa qasamyod qilganlar.
Inqilobiy bayroqlar
thumb| 1823-yil qoʻlyozmasidan Inqilobiy dengiz flotining turli admirallari tomonidan ishlatilgan bayroqlar. Yunon Mustaqillik Urushining (1821-1829) oldidan va dastlabki kunlarida Gʻarbiy Yevropadagi turli yunon ziyolilari, mahalliy rahbarlar, boshliqlar va mintaqaviy kengashlar tomonidan turli xil bayroqlar ishlab chiqilgan, taklif qilingan va ishlatilgan. Xochdan tashqari, bu bayroqlarning koʻplarida avliyolar, feniks (yunon xalqining qayta tugʻilishi ramzi), „Ozodlik yoki oʻlim“ kabi shiorlar (Ελευθερία ή Θάνατος) yoki qoʻzgʻolonni uyushtirgan maxfiy jamiyat Philiki Etaireia ning yuziga oʻxshash timsollari mavjud boʻlgan.
Qabul qilinishi
thumb| [[Afina (shahar)|Afinadagi Eski parlament uyi ustida hali ham hilpirayotgan eski bayroq.]] thumb| Yunon oʻqituvchilari va Yunon bayrogʻi bilan Smirna Evangeliya maktabining bitiruvchilari (1878). "Yevropa kontserti " deb nomlangan Yevropa monarxiyalari Etariya kabi milliy yoki ijtimoiy inqilobiy harakatlarga shubha bilan qaraganligi sababli, 1822-yil yanvarda chaqirilgan Birinchi Yunoniston Milliy Assambleyasi Etariyadan ajralib chiqish choralarini koʻrdi va yangi paydo boʻlgan Gretsiyani „odatiy“, tartibli milliy davlat sifatida tasvirlaydi. Shunday qilib, markaziy boshqaruv foydasiga nafaqat mintaqaviy kengashlar tugatildi, balki barcha inqilobiy bayroqlarni bekor qilish va umumjahon milliy bayroqni qabul qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi. Oq maydondagi mashhur koʻk xoch oʻrniga maxsus tartib (koʻk rangdagi oq xoch) tanlanganligi sabablari nomaʼlumligicha qolmoqda.
1828-yil 7-fevralda Yunonistonning oʻsha paytdagi poytaxti Nafplio shahrida ingliz, fransuz va rus qoʻshinlarining rasmiy salomini olish orqali yunon bayrogʻi birinchi marta xalqaro miqyosda tan olingan.