cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dʼalamber Jan Leron
D’ALAMBER (D’ Alembert) Jan Leron (1717.16.11 - Parij - 1783.29.10) -fransuz maʼrifatparvari, matematigi va faylasufi. Parij FA aʼzosi (1754). 1751-57 yillarda D. Didro bilan birgalikda "Ensiklopediya"ni nashr qilgan. Mat., gidrodinamika, astronomiya, fizika fanlarini rivojlantirishga hissa qoʻshgan. Mexanikada dinamika masalalarini statika usullari bilan yechish uning nomi bilan ataladi (k,. D’Alamber prinsipi). Bu prinsipning mumkin boʻlgan siljishlar prinsipi bilan mantikiy birlashishi — D’Alamber — Langranj prinsipini tashkil etadi. Moddiy sistemalar harakatining differensial tenglamalarini tuzish qoidalarini ifodalab bergan. Sayyoralarning oʻz orbitasidan chetga chiqishi nazariyasini asoslagan. Ilmiy ishlari differensial tenglamalar, qatorlar nazariyasi, algebraga oid. D. dunyoqarashiga dualizm xos. D. falsafada sensualizm mavqeida turib, moddiy olamdagi predmet va hodisalarning obyektiv mavjudligini va ularning sababiy bogʻlikligini eʼtirof etgan.
Beckham Putra
Bekxem Putra Nugraxa yoki Etam (2001-yil 29-oktyabrda tug'ilgan) - Indoneziyaning professional futbolchisi, Liga 1 klubi Persib Bandung va Indoneziyaning 23 yoshgacha bo'lgan milliy terma jamoasida yarim himoyachi sifatida o'ynaydi.
Martaba
Bekxem 2018-yilgi Liga 1 U-19 musobaqasida g'olib chiqqan U-19 Persib jamoasi a'zosi. U 2018-yilgi mavsumni 9 ta gol bilan to'purar sifatida yakunlagan.
Persib Bandung
Bekxemning 2018-yilgi Liga 1 U-19 musobaqasidagi ajoyib o'yinlari uni murabbiy Milyan Radovich tomonidan Persib kattalar jamoasiga ko'tardi. Bekxem Persib uchun debyutini 2018-yilning 15-avgustida Indoneziyadagi Piala 2018–2019 o'yinida, uning jamoasi PSKC Cimahiga qarshi o'yinda o'tkazdi. U Persib uchun birinchi golini 2019-yilning 11-fevralida 32-daqiqada Persiva Vamena darvozasiga 79-daqiqada kiritdi.
2021-yil 18-sentabrda Bekxem Persib uchun birinchi rasmiy liga golini urdi va 2021-22 Liga 1 da dubl qayd etdi va ular Bali Yunayted bilan 2:2 hisobida durang o'ynadi.
Shaxsiy hayot
Bekxemning katta akasi bor, u ham futbolchi, Jan Zola.
Qatar riali
Qatar riali, ba'zan riyal (ريال قطري) — Qatar Davlatining pul birligi, 100 dirhamga teng.
Rialning kursi AQSh dollariga 1 USD = 3,64 QAR nisbatida bog'langan.
Tarixi
1959 yil 28-aprelgacha Hindiston rupiyasi mamlakatda muomalada bo'lib, keyin u Fors ko'rfazi mamlakatlari uchun chiqarilgan Fors ko'rfazi rupiyasi bilan almashtirildi. Fors ko'rfazi rupiyasi hind rupiyasiga bog'langan boʻlgan va 1965-yilda hind rupiyasi qadrsizlanganda Fors ko'rfazi rupiyasining qiymati tushib ketgan va keyin Qatar boshqa Fors ko'rfazi davlatlari bilan birga o'z valyutalarini chiqarishga qaror qilgan.
Buni amalga oshirishdan oldin, mamlakat 1966-yilda Saudiya rialiga o'tgan edi, o'sha paytda uning kursi 1 rial = 1,065 rupiyaga toʻgri keldi. Sentabr oyida Qatar va Dubay umumiy pul birligi Qatar va Dubay rialini joriy qildilar. Ammo 1973-yilda Dubay BAA tarkibiga kirgach, Qatar o'z pul birligi - Qatar rialini chiqara boshladi.
Qatar rialining AQSh dollariga bogʻlanganligiga qaramay, 2017-yilning iyun-iyul oylarida Qatar atrofida yuz bergan diplomatik inqiroz davrida milliy valyuta kursi keskin tebranib ketdi. Google finance ma’lumotlariga koʻra, 26-iyun kuni rial kursi 1 AQSh dollari uchun 3,79 rialgacha pasaygan. Ayni damda (22-iyul) valyuta kursi qat’iy belgilangan qiymatga qaytdi (1 dollar uchun 3,64 rial atrofida).
Havolalar
Qatar banknotlari galereyasi
Doktor House (2-mavsum)
Doktor House teleserialining ikkinchi fasli premyerasi 2005-yil 13-sentyabrda boʻlib oʻtgan va 2006-yil 23-mayda yakunlangan. Mavsum davomida House oʻzining sobiq sevgilisi Stacy Warnerga boʻlgan his-tuygʻularini yengishga harakat qiladi. Stacy turmush oʻrtogʻiga oʻtkir davriy porfiriya tashxisini qoʻyilganidan keyin Princeton-Plainsboro kasalxonasining yuridik boʻlimiga ishga joylashadi.
Amir-e Olya
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Amir-e Olya (, Roman tilidan ham Amīr -e 'Olyā ) — Eron, Loriston viloyati, Selseli okrugi markaziy tumanidagi Qaleh-ye Mozaffari qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, uning aholisi 637 nafar kishi va 139 ta oiladan iborat.
Rebecca Tunney
Rebecca Tunney (1996-yil 26-oktyabrda tugʻilgan) 2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan nafaqadagi britaniyalik badiiy gimnastikachi hisoblanadi.
Shaxsiy maʼlumoti
Tunney ilgari Droylsden Academy oʻrta maktabida oʻqigan. U shunday dedi: „Men anchadan beri maktabga bormadim, lekin ular mening nima uchun uzoqda ekanligimni va qayerga ketayotganimni bilishadi, ular hamma narsani qoʻllab-quvvatlashadi va baʼzan men bilan birga ishlashadi“.
Manchesterda yashaganidan soʻng, 2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridan keyin u oʻz sport zaliga yaqinroq joylashishi kerak edi.U 2012-yilning sentyabrida u murabbiyining oilasi bilan Liverpulga koʻchib oʻtdi.Tunni The Guardian nashriga bergan intervyusida: „Maktabdan keyin men shunchaki (Liverpul Siti klubiga) pastga tushaman — bu atigi 10 daqiqa“, dedi.
2010-yil
Aprel oyining oxirida Tunney 2010-yilda Birmingemda (Buyuk Britaniya) badiiy gimnastika boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida ishtirok etdi. U Britaniya jamoasining beshinchi oʻrinni egallashiga yordam berdi.
Doktor House (2-mavsum)
Sela Ward birinchi mavsumning soʻnggi ikki epizodida Hugh Laurie bilan birgalikda gavdalantirgan obrazi ikkinchi mavsumning yana yetti epizodida ushbu xarakterni qayta ijro etishi uchun yetarlicha turtki boʻladi.
Ahmad Muhammad
Biografiyasi
Sayyid Ahmad Muhammad Qaemshahrda tugʻilgan. 2014-yilda Osiyo chempionligini qulga kiritadi va jahon chempionatining kumush medalini qo‘lga kiritdi. 2015-yilgi jahon chempionatida u bronza medalini qoʻlga kiritdi.
Kasim Nuhu
Kasim Adams Nuhu 1995-yil 22-iyunda Gananing Kumasi shahrida tugʻilgan. Futbolchi „Hoffenheim“ klubi va Gana terma jamoasi himoyachisi.
Jamoalardagi faoliyati
Kasim Adams Nuhu faoliyatini „Medema“ klubida boshlagan. 2013-yilning 14-aprelida u Gana chempionatida sherlar yuragiga qarshi debyut qildi. Oʻsha yilning yozida Kasim Adams Kasim Adams Nuhu Ispaniyaning „Heart of Lions“ jamoasiga oʻtdi. 2014-yilda Kasim Adams Nuhu „Mallorca“ bilan shartnoma imzoladi va u yerda dastlab zaxira jamoada oʻynadi. 28-sentyabr kuni u Segundada „Barcelona B“ ga qarshi debyut qildi. Oʻsha oʻyinda Kasim Adams Kasim Adams Nuhu „dubl“ga erishdi va „Mallorca“ safidagi ilk gollarini kiritdi. 2016-yilning yozida Kasim Adams Nuhu Shveytsariyaning „Young Boys“ klubiga ijaraga oʻtdi. 16-oktabr kuni „Lugano“ga qarshi oʻyinda u Shveytsariya Superligasida debyut qildi. Ijara muddati tugagach, klub uning transferini sotib oldi. 27-avgust kuni „St Gallen“ga qarshi kechgan bahsda Kasim Adams Kasim Adams Nuhu „Young Boys“ safida ilk golini urdi. 2018-yilda u jamoaga 32 yil ichida birinchi marta chempion boʻlishiga yordam berdi.
2018-yilning yozida Kasim Adams Nuhu Germaniyaning „Hoffenheim“ jamoasiga oʻtib, 5 yillik shartnoma imzoladi. Transfer summasi 8 million yevroni tashkil qildi. 24-avgust kuni "Bayern Munich" ga qarshi oʻyinda u Bundesligada debyut qildi.
Xalqaro karyerasi
2017-yilning 12-noyabrida Kasim Adams Nuhu 2018-yilgi jahon chempionati saralashida Misrga qarshi o‘yinda Gana terma jamoasi safida debyut qildi. 2018-yil 7-iyun kuni Islandiyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida u terma jamoadagi ilk golini urdi.
Rebecca Tunney
2010-yil
Iyul oyida Tunney Buyuk Britaniyaning Gildford shahrida boʻlib oʻtgan Britaniya chempionatida ishtirok etdi. U 53,900 ball bilan har tomonlama musobaqada ikkinchi oʻrinni egalladi. Final bosqichida u notekis barlarda 13.750 ball toʻplagan holda birinchi oʻrinni egalladi. Tunney: „Men juda xursandman. Men baʼzida biroz asabiylashdim, lekin men yevropaliklardan keyin oʻzimni yana bir bor isbotlamoqchi boʻldim va men buni bugun qildim deb oʻylayman.“
2011-yil
May oyida Tunney Britaniya jamoalari musobaqasida ishtirok etdi. U Liverpul shahriga birinchi oʻrinni qoʻlga kiritish uchun 50,450 ball toʻpladi.
Iyul oyida Tunney Buyuk Britaniyaning Liverpul shahrida boʻlib oʻtgan Britaniya chempionatida ishtirok etdi. U 54,850 ball bilan har tomonlama musobaqada gʻolib chiqdi va musobaqa finallarida u notekis panjaralar boʻyicha 13,450 ball bilan birinchi oʻrinni, 12,850 ball bilan muvozanat nuri boʻyicha oltinchi va polda 13,900 ball bilan birinchi oʻrinni egalladi. „Men gʻalaba qozonishni umuman kutmagandim, shuning uchun juda xursandman“, dedi Tunney. „Men ilgari shohsupalarda qatnashganman va ajoyib tajribaga ega boʻlganman va bu yerda, oʻz shahrimda oʻz klubimning qoʻllab-quvvatlashi juda yaxshi edi. Mening klubimdagi barcha yosh gimnastikachilar buni tomosha qilishdi va meni qoʻllab-quvvatladilar.“
Sentyabr oyida Tunney Men orolida boʻlib oʻtgan Hamdoʻstlik yoshlar oʻyinlarida Angliya uchun kurash olib bordi. U ingliz jamoasiga birinchi oʻrinni egallashga yordam berdi va yakka tartibda 50,30 ball bilan finalda oltinchi oʻrinni egalladi. Musobaqa finallarida u 13.350 ball bilan tayanch boʻyicha birinchi, notekis barlar boʻyicha 12.300 ball bilan beshinchi va polda 13.650 ball bilan uchinchi oʻrinni egalladi.
2012-yil
Yanvar oyida Tunney London Prepares seriyasida ishtirok etdi va u 54,399 ball bilan oʻn toʻqqizinchi oʻrinni egalladi. Shuningdek, u notekis barlar boʻyicha finalda 14,266 ball bilan oltinchi oʻrinni egalladi. Tunney shunday dedi: „Sinov tadbiridagi muhit juda yaxshi edi. Oddiy mashgʻulotlardan keyin olomondan olgan reaksiyalaringiz ajoyib edi. Onam, buvim va bobom test tadbiriga borishdi. Ular har doim gʻururlanishlarini aytishadi, lekin men buni qabul qilmayman.Men faqat gimnastika bilan shugʻullanaman. Ular buni boshqacha tarzda, asosiy narsa sifatida koʻrishlari aniq.“
Mart oyida Tunney AQShning Nyu-York shahrida boʻlib oʻtgan Amerika kubogida 52,132 ball bilan sakkizinchi oʻrinni egalladi.
May oyida Tunney 2012-yilda Belgiya poytaxti Bryusselda oʻtkazilgan badiiy gimnastika boʻyicha ayollar oʻrtasidagi Yevropa chempionatida ishtirok etdi. Saralash bosqichidan soʻng Tunney shunday dedi: „Men 2010-yilgi oʻsmirlar yevrosida qatnashganman, lekin bu yerdagidek emas edi, toʻliq olomon bilan, juda ajoyib edi, men uning har bir daqiqasidan zavq oldim. Men yangi stend ustida ishladim, Yurchenko qoʻsh burilish va bu oʻz samarasini berdi, bugun men bundan juda xursand boʻldim.“ Jamoa finalida u toʻrtinchi oʻrinni egallagan Britaniya jamoasi uchun tayanch, notekis panjaralar va polda raqobatlashdi. „Men butun davrada yaxshi oʻyin koʻrsatdim va jamoamning oʻyinidan juda mamnunman. Men bu tadbirga kelganimda asabiylashdim, lekin oʻzimni juda yaxshi tutdim deb oʻylayman. Hozirgacha barcha tartiblarimda xato qilmaslik juda ajoyib, mening zaminim butun hafta davomida mustahkam edi, shuning uchun men ertaga finalni kutyapman.“ Tadbir finalida u 13,800 ball bilan beshinchi oʻrinni egalladi.
May oyining oxirida Tunney Britaniya jamoalari musobaqasida ishtirok etdi.U oʻz klubi Liverpul shahriga 56,550 ball toʻplagan holda birinchi oʻrinni egallashiga yordam berdi. Musobaqa finalida u 14,750 ball bilan tayanch boʻyicha ikkinchi, notekis barlarda 14,700 ball bilan birinchi, ball toʻplash boʻyicha 13,600 ball bilan beshinchi va polda 13,500 ball bilan ikkinchi oʻrinni egalladi.
Iyun oyining boshida Tunney Buyuk Britaniyaning Ipsvich shahrida Finlandiya va Ispaniya gimnastikachilari bilan xalqaro oʻrtoqlik oʻyinida qatnashdi, bu ikkinchi Olimpiya sinovi edi. U 56,500 ball bilan har tomonlama musobaqada gʻolib chiqdi.
Iyul oyining boshida Tunney 2012-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlarida Birlashgan Qirollik uchun kurash olib borish uchun tanlangan va uni London 2012 GB jamoasi uchun tanlangan eng yosh sportchiga aylantirgan. Londonga kelganidan soʻng, u shunday dedi: "Bu juda zoʻr boʻldi, men bunday boʻlishini kutmagan edim. Men bu yaxshi boʻlishini bilardim, lekin bu men kutganimdan ham koʻproq edi. Ammo jamoadoshlarimning barchasi meni oʻz joyiga qoʻyishlari va men bilan gaplashishlari kerak. Qishloqda boʻlish eng zoʻr boʻldi:boshqa sportchilarni, buyuk sportchilarni, aylanib yurganini koʻrish-bu qanchalik ajoyib. Boshqalar meni tinchlantirishga harakat qilishdi.
London Olimpiadasi
Iyul oyining oxirida Tunney 2012-yilda Angliyaning London shahrida boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etdi, u yerda u GB jamoasining oʻyinlardagi eng yosh sportchisi boʻldi (15yosh). U Britaniya jamoasiga beshinchi oʻrinni egallashga yordam berdi va individual tarzda 56,391 ball bilan finalga yoʻllanma oldi. Finalida Tunney sakrashda 14,866 ball va notekis panjaralarda 14,766 ball toʻpladi va Britaniya jamoasining oltinchi oʻrinni egallashiga hissa qoʻshdi. U shunday dedi: „Birinchi Olimpiya oʻyinlari va biz jamoaviy finalga chiqdik, oltinchi oʻrinni egallayapmiz, bundan kattaroq narsani talab qila olmaysiz. Erkaklar medal olganini koʻrish ilhomlantirdi. Kecha ular qoʻllaridan kelganini qildilar“.
2015-yil
23-aprel kuni Britaniya Olimpiya assotsiatsiyasi Tunneyni 2014-yilgi Hamdoʻstlik chempioni Kelli Simm va yangi kelgan Tyesha Mattis bilan birga Buyuk Britaniyani ilk Yevropa oʻyinlarida himoya qilishini eʼlon qildi.
2016-yil
Tunney Kelli Simm va Gabbi Jupp bilan birga 2016-yilgi Rio Olimpiadasi uchun muqobil boʻldi.
Dalaynor
Dalaynor, Xulunchi — Xitoyning shim.-sharqidagi koʻl, Ichki Mongoliyaning shim.da. Mayd. 1100 km². Chuq. 6–9 m, suv sathining bal. 539 m. Koʻlga quyiladigan suvning miqdoriga qarab, uning maydoni oʻzgarib turadi. D.ga Kerulen va Orchun-Gol daryolari quyiladi. D. suvining sathi koʻtarilgan vaktlarda suv Loyqa nomli irmoqdan oqib chiqib Argun daryosiga quyiladi. D.ning qirgʻoklari past, yassi, suvi chuchuk, baliq koʻp.
Bioinformatika
thumbnail|220px|nson X xromosomasining xaritasi (NCBI veb-saytidan). Inson genomining yigʻilishi bioinformatikaning eng katta yutuqlaridan biridir. Bioinformatika — umumiy biologiya, molekulyar biologiya, kibernetika, genetika , kimyo, informatika , matematika va statistikani birlashtirgan fanlararo sohadir. Katta hajmdagi maʼlumotlarni tahlil qilishni talab qiladigan keng koʻlamli biologik muammolar bioinformatika dasturlari yordamida hal qilinadi. . Bioinformatika asosan kompyuter usullarini oʻrganish va ishlab chiqishni oʻz ichiga oladi va biologik maʼlumotlarni olish, tahlil qilish, saqlash, tartibga solish va vizualizatsiya qilishga qaratilgan. . Bioinformatika amaliy matematika, statistika va informatika usullardan foydalanadi. Bioinformatika biokimyo, biofizika , ekologiya va boshqa sohalarda qoʻllaniladi. Bu sohada eng koʻp qoʻllaniladigan dasturlar va texnologiyalar Python, R , Java , C , C++ dasturlash tillaridir; belgilash tili — XML ​​; maʼlumotlar bazalari uchun dasturlash tili — SQL; Parallel hisoblashning dasturiy va apparat arxitekturasi — CUDA; texnik hisob-kitoblarga oid masalalarni yechish uchun amaliy dasturlar toʻplami va ushbu paketda qoʻllaniladigan dasturlash tili — MATLAB va elektron jadvallar
Kirish
Bioinformatika biologiyaning koʻplab sohalarining muhim qismiga aylandi. Bioinformatikaning tahlil usullari ushbu soha rivojlanishidan oldin deyarli imkonsiz boʻlgan katta hajmdagi eksperimental maʼlumotlarni sharhlash imkonini beradi. Genetika va genomika sohasida bioinformatika genomlarning funksional annotatsiyasi, mutatsiyalarni aniqlash va tahlil qilishda yordam beradi. Bularning ichida muhim vazifalarnig biri gen ekspressiyasi va uni tartibga solish usullarini oʻrganishdir. Bundan tashqari, bioinformatika dasturlari genomik maʼlumotlarni solishtirish imkonini beradi, bu molekulyar evolyutsiya qonuniyatlarini oʻrganishga imkon tugʻdiradi. Umuman olganda, bioinformatika tizim biologiyasining muhim qismi boʻlgan biokimyoviy yoʻllar va tarmoqlarni tahlil qilish va kataloglashda yordam beradi. Strukturaviy biologiyada u DNK, RNK va oqsil tuzilmalarini, shuningdek molekulyar oʻzaro taʼsirlarni modellashtirishda yordam beradi. Biologik maʼlumotlarni qayta ishlash sohasidagi soʻnggi yutuqlar biomeditsina sohasida sezilarli oʻzgarishlarga olib keldi. Bioinformatikaning rivojlanishi tufayli olimlar irsiy va orttirilgan kasalliklarning asosiy molekulyar mexanizmlarini aniqlashga muvaffaq boʻlishdi, bu esa samarali davolash usullarini ishlab chiqishga va kasalliklarni tashxislash uchun aniqroq testlarni ishlab chiqishga yordam beradi. . Bemorlarga dori vositalarining samaradorligi va salbiy taʼsirini bashorat qilishga imkon beruvchi tadqiqot yoʻnalishi farmakogenetika deyiladi. Farmakogenetikaning asosi bioinformatika usullariga tayangan.
DNK va oqsil ketma — ketliklari
DNK va oqsil ketma — ketliklari aniqlanishining bioinformatika fani tarixida 1950-yillardagi yutuqlardan kuzatish mumkin. 1953 — yil fevral oyida Watson va Crick DNK molekulasining modelini taklif qilishdi va 1953 — yil may oyida ular Nature jurnalida genetik maʼlumot kodining tashuvchisi sifatida DNK molekulyasiga oid maqola chop etishdi. . Shuningdek, 1950-yillarning oxirida Sanger birinchi oqsil ketma-ketligini, insulinni nashr etdi. , . Aminokislotalar ketma-ketligini aniqlashning eng koʻp qoʻllaniladigan usuli — Edman degradatsiya usuli, uning asosiy kamchiligi uzun oqsil ketma-ketligini olishda qiyinchilik tugʻdiradi. Nazariy tarafdan har bir reaktsiya uchun maksimal 50-60 aminokislota toʻgʻri keladi. Bu muammoning yechimini amerikalik olim va fizik kimyogar Margaret Dejhoff (1925-1983) kompyuter dasturlaridan faol foydalangan holda va ularni biologiya va tibbiyot sohalarida qoʻllash imkoniyatlarini ishlab chiqqan. U 1962-yilda Edman peptid sekvensiyasi maʼlumotlaridan foydalangan holda oqsilning birlamchi tuzilishini aniqlash dasturi boʻlgan COMPROTEINni ishlab chiqdi. . COMPROTEIN-da aminokislotalar ketma-ketligini kiritish va chiqarish uch harfli qisqartmalarda taqdim etilgan. Oqsil ketma-ketligi maʼlumotlarini qayta ishlashni soddalashtirish uchun Dayhoff keyinchalik bugungi kunda ham qoʻllaniladigan bir harfli aminokislota kodini ishlab chiqdi. Dayhoffning ushbu sohaga qoʻshgan hissasi shunchalik kattaki, Milliy Biotexnologiya Axborot Markazining (NCBI) sobiq direktori Devid J. Lipman uni „bioinformatikaning onasi va otasi“ deb atagan. .
Yangi oqsil ketma-ketliklarining toʻplanishi bilan ularda baʼzi nuqsonlar kuzatila boshlandi. Masalan, Tsukerkandl va Pauling umurtqali hayvonlarning ortologik oqsillari (masalan, gemoglobin) konvergent evolyutsiya natijasi boʻlishi uchun juda koʻp ketma-ketlik oʻxshashligini koʻrsatishini aniqladilar. Yangi evolyutsion farazlarni tasdiqlash uchun yangi matematik va kompyuter usullari kerak edi. . Oqsil ketma-ketliklarini juftlik bilan aniqlash uchun birinchi dinamik dasturlash algoritmi 1970 — yilda Needleman va Wunsch tomonidan ishlab chiqilgan. Bir nechta ketma-ketlikni aniqlash algoritmlari ancha keyin paydo boʻldi: birinchi amaliy algoritm 1987 — yilda Da-Fei Feng va Russell F. Duolittle tomonidan ishlab chiqilgan. . Uning soddalashtirilgani CLUSTAL algoritmi bugungi kunda ham qoʻllanilmoqda. Bundan tashqari, 1978 — yilda Dayhoffni oʻz ichiga olgan bir guruh olimlar 85 % dan ortiq oʻziga xoslikka ega boʻlgan 71oqsil oilasining filogenetik daraxtlarini tuzishdi va unda nuqtali mutatsiyalarni (PAMs) kuzatish asosida birinchi almashtirish modelini yaratdilar. Natijada, aminokislotalarni almashtirish ehtimoli qiymatlarini oʻz ichiga olgan matritsa olindi. .
1970-yilda Frensis Krik tomonidan nashr etilgan „Molekulyar biologiyaning markaziy dogmasi“ va 68 kodon bilan kodlangan barcha aminokislotalarning progressiv identifikatsiyasi, 1970-1980-yillarda oqsil evolyutsiyasidan DNK evolyutsiyasiga bosqichma-bosqich oʻzgarishiga olib keldi. DNK ketma-ketligini aniqlashni oʻrganish kerak edi. Birinchi keng tarqalgan DNK sekvensiyasi usuli 1976-yilda Maxam-Gilbert sekvensiyasi usuli edi. . Biroq, eng koʻp qoʻllaniladigan usul 1977 — yilda Frederik Sanger laboratoriyasida ishlab chiqilgan boʻlib, u bugungi kunda ham qoʻllaniladi. Sanger sekvensiyasi oʻsha vaqt uchun juda katta hajmdagi maʼlumotni olish imkonini berdi, ammo ketma-ket boʻlishi mumkin boʻlgan fragmentlarning hajmi yuzlab nukleotidlar bilan cheklangan edi, bu faqat bakteriofag genomlari kabi kichik genomlarni oʻrganish uchun etarli edi. Birinchi Sanger sekvensiyasi dasturi 1979-yilda Rojer Staden tomonidan nashr etilgan. .
Bioinformatika fani maqsadlari
Bioinformatikaning asosiy maqsadi biologik jarayonlarni tushunishga hissa qoʻshishdir. Bioinformatikani boshqa biologiya yoʻnalishlaridan ajratib turadigan jihati shundaki, u ushbu maqsadga erishish uchun intensiv hisoblash usullarini yaratish va qoʻllashga qaratilgan. Shunga oʻxshash usullarga misollar namunani aniqlash, maʼlumotlarni olish, mashinani oʻrganish algoritmlari va biologik maʼlumotlarni vizualizatsiya qilishdir. Tadqiqotchilarning asosiy saʼy-harakatlari ketma-ketlikni moslashtirish, genlarni topish (genlarni kodlovchi DNK mintaqasini qidirish), genomni dekodlash, dori-darmonlarni loyihalash, dori-darmonlarni ishlab chiqish, oqsil tuzilishini moslashtirish, oqsil tuzilishini bashorat qilish, genlar ifodasini bashorat qilish muammolarini hal qilishga qaratilgan.va oqsil-oqsil oʻzaro taʼsiri, genom boʻylab assotsiatsiyalarni izlash va evolyutsiyani modellashtirish.
Bioinformatika bugungi kunda biologik maʼlumotlarni boshqarish va tahlil qilishda yuzaga keladigan amaliy va nazariy muammolarni hal qilish uchun maʼlumotlar bazalari, algoritmlar, hisoblash va statistik usullar va nazariyani yaratish va takomillashtirishni nazarda tutadi. .
Genetik ketma-ketlikni tahlil qilish
thumb|Sekvensiyalash orqali olingan juda katta hajmdagi maʼlumotlarni qayta ishlash bioinformatikaning eng muhim vazifalaridan biridir. 1977-yilda Phi -X174 fagi ketma-ketligi aniqlangandan beri koʻpayib borayotgan organizmlarning DNK ketma-ketligi dekodlanadi va maʼlumotlar bazalarida saqlanadi. Ushbu maʼlumotlar oqsil ketma-ketligini va tartibga soluvchi hududlarni aniqlash uchun ishlatiladi. Bir xil yoki turli turlardagi genlarni taqqoslash oqsil funktsiyalarida yoki turlar oʻrtasidagi munosabatlarda oʻxshashlikni koʻrsatishi mumkin (shunday qilib Filogenetik daraxtlarni tuzish mumkin). Maʼlumotlar miqdori ortishi bilan ketma-ketlikni qoʻlda tahlil qilish uzoq vaqtdan beri imkonsiz boʻlib qoldi. Hozirgi kunda milliardlab juftliklardan iborat minglab organizmlarning genom nukleotidlarini qidirish kompyuter dasturlaridan foydalaniladi. Dasturlar turli turlarning genomlaridagi oʻxshash DNK ketma-ketliklarini noyob tarzda aniqlashi mumkin; koʻpincha bunday ketma-ketliklar oʻxshash funktsiyalarga ega va farqlar kichik mutatsiyalar natijasida yuzaga keladi, masalan, alohida nukleotidlarni almashtirish, nukleotidlarni kiritish va ularning „yoʻqolishi“ (deletsiya) larni keltirsak boʻladi.
Evolyutsion hisoblash biologiyasi
Evolyutsion biologiya turlarning kelib chiqishi va paydo boʻlishini, shuningdek ularning vaqt oʻtishi bilan rivojlanishini oʻrganadi. Bioinformatika fani evolyutsion biologlarga bir necha usulda yordam beradi: Genetik algoritmlardan foydalanadigan boinformatika sohasi koʻpincha hisoblash evolyutsion biologiyasi bilan chalkashib ketadi, ammo bu ikki soha bir-biriga bogʻliq boʻlishi shart emas. Ushbu sohadagi ishlar algoritmlar va hisob-kitoblarni yaxshilash uchun maxsus dasturlardan foydalanadi va replikatsiya, rekombinatsiya yoki mutatsiya orqali diversifikatsiya va tabiiy tanlanish orqali omon qolish kabi evolyutsion tamoyillarga asoslanadi.
Bioinformatika tuzilishi
Strukturaviy bioinformatika oqsillarning fazoviy tuzilishini bashorat qilish uchun algoritmlar va dasturlarni ishlab chiqishni oʻz ichiga oladi. Strukturaviy bioinformatikada tadqiqot mavzulari:
Dʼalamberlangranj prinsipi
D’alamberlangranj prinsipi — mexanikaning asosiy prinsiplaridan biri; har qanday ideal bogʻlanishli mexanik sistemalardagi harakatlarning xususiyatini aniqlaydi va shu sistemalarga tegishli dinamik, statik masalalarni yechish usullarini beradi. J. D’Alamber va J. Langranj nomi bilan ataladi.
Daphne Akhurst
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cf/Daphne_Akhurst_Memorial_Cup_%28Australian_Open_-_Women%27s_single%29.svg/100px-Daphne_Akhurst_Memorial_Cup_%28Australian_Open_-_Women%27s_single%29.svg.png|right|thumb|181x181px| Dafna Akhurst kubogi Daphne Jessie Akhurst (1903-yil 22-aprel — 1933-yil 9-yanvar) turmushga chiqqan Daphne Cozens nomi bilan ham tanilgan, avstraliyalik tennischi edi.
Akhurst 1925—1930-yillar oraligʻida besh marta Avstraliya chempionatida ayollar oʻrtasidagi yakkalik chempionligini qoʻlga kiritdi. Uollis Myers (The Daily Telegraph, Daily Mail) maʼlumotlariga koʻra, u 1928-yilda dunyoda 3-oʻrinni egallagan
Tennisdagi faoliyati
Litografchi Oskar Jeyms Akhurstning ikkinchi qizi va uning rafiqasi Jessi Florensiya (nami Smit) Dafne Akhurst Avstraliya chempionatida besh marta, 1925, 1926, 1928, 1929 va 1930-yillarda yakkalik bahslarida gʻolib boʻlgan. U Avstraliya chempionatida eng koʻp ayollar oʻrtasidagi yakkalik unvonlari roʻyxatida toʻrtinchi; faqat oʻn bir unvon bilan Margaret Kort orqasida, Serena Williams etti bilan va Nency Wynne Bolton olti unvonlari bilan. U besh marta Avstraliya chempionatida ayollar oʻrtasidagi juftlik chempionligini qoʻlga kiritdi: 1924 va 1925-yillarda Silviya Lance Harper, 1928-yilda Esna Boyd Robertson va 1929 va 1931-yillarda Lui Bickerton bilan. U va Marjorie Cox 1926-yilda ikkinchi oʻrinni egallagan.
1925-yilda u Yevropaga sayohat qilgan birinchi avstraliyalik ayollar jamoasining bir qismi edi va Wimbledondagi yakkalik musobaqasining chorak finaliga chiqdi va u Joan Frayga yutqazdi. 1928-yilda oʻzining ikkinchi va oxirgi Yevropa turnesi davomida u Xristobel Hardie uni magʻlub etgan Fransiya chempionatining yakkalik bahslarida chorak finalga chiqdi va Wimbledonda yarim finalda Lilly de Alvaresga toʻgʻridan-toʻgʻri magʻlub boʻldi.
Akhurst Avstraliya chempionatida toʻrt marta aralash juftlik chempionligini qoʻlga kiritdi: 1924 va 1925-yillarda Jim Willard, 1928-yilda Jean Borotra va 1929-yilda Gar Moon bilan tennis musobaqalarda qatnashdi. U va Willard 1926-yilda ikkinchi oʻrinni egallagan. U va uning sherigi Jack Crawford 1928-yilda Wimbledonda aralash juftliklar finaliga chiqdi, ammo Elizabeth Ryan / Patrick Spens jamoasiga 7-5, 6-4 hisobida yutqazdi.
Akhurst 1928-yilda Germaniya chempionatida finalda amaldagi chempion Cilly Aussemga qarshi uch setlik gʻalabadan soʻng yakkalik chempionligini qoʻlga kiritdi.
Shaxsiy hayoti
Axurst Missga tashrif buyurdi. E. Tildesley Normanhurst maktabi, undan keyin Sidney musiqa konservatoriyasi. 1930-yil 26-fevralda Sidneydagi Angliyadagi Avliyo Filipp cherkovida Dafna Akhurst tamaki ishlab chiqaruvchi Royston Stukki Kozensga turmushga chiqdi va 1931-yilda ayollar oʻrtasidagi juftliklar boʻyicha Avstraliya chempionatida gʻalaba qozonganidan soʻng jiddiy raqobatni tark etdi. Ularning Don ismli bitta oʻgʻli bor edi.
Dafna Akhurst Kozens 1933-yil 9-yanvarda 29-yoshida ektopik homiladorlikdan vafot etdi.
Merosi
1934-yildan beri har yili Avstraliya ochiq chempionatida ayollar oʻrtasidagi yakkalik bahslari gʻolibiga topshiriladigan kubok uning sharafiga Dafna Axurst xotira kubogi deb nomlanadi. U Avstraliya kunida (26-yanvar), 2006-yilda Avstraliya tennis shon-sharaf zaliga kiritildi. 2013-yilda Xalqaro tennis shon-shuhrat zaliga (Halls of fame-tennischilar roʻyxati) kiritildi.
Grand Slam yakkalik turniri xronologiyasi
1 Fransiya chempionati 1924-yilda oʻtkazilmadi, chunki oʻsha yili Parijda Olimpiya oʻyinlari boʻlib oʻtdi.
Fred Onyedinma
Wilfred Oluwafemi Onyedinma (24-noyabr 1996-yilda tugʻilgan) — nigeriyalik professional futbolchi, Chempionship klubi „Luton Town“da yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.
Yoshligi
Onyedinma Nigeriyaning Lagos shahrida tugʻilgan va uning ota-onasi uch yoshga toʻlganida akasi va ikki singlisi bilan birga Angliyaga koʻchishgan.
Faoliyati
2014-yil 4-yanvarda Onyedinma Millwalldagi oʻzining debyutini FA Cup doirasida Southend Unitedga qarshi oʻtkazdi. U 62-daqiqada Richard Chaplouning oʻrniga maydonga tushdi va bu oʻyinda Millwall 4-1 hisobida magʻlub boʻldi. U oʻzining asosiy tarkibdagi debyutini Charlton Athleticga qarshi oʻtkazadi va bu oʻyinda Onyedinma oʻyining eng yaxshi oʻyinchi deb tan olinadi.
Wycombe Wanderers
2014-yilning 27-noyabrida Onyedinma Wycombe Wanderers jamoasiga qoʻshildi. 2014-yil 31-dekabrda Onyedinmaning Wycombe Wanderersdagi ijara muddati 2014-15-yilgi mavsum oxirigacha uzaytirildi.
2018-yilning 30-avgustida Onyedinma yana Wycombe Wanderersga qoʻshildi.
2019-yil 30-iyulda Onyedinma uchinchi marta Wycombe Wanderersga qaytishi tasdiqlandi, bu safar 3 yillik shartnoma asosida.
2020-yil 6-iyul kuni Onyedinma Wycombening EFL ligasi 2-yarim finalida „Fleetwood Town“ga qarshi javob oʻyinida ikkita gol urib jamoasi umumiy hisobda 6:3 hisobida gʻalaba qozonishini taʼminladi. 13-iyul kuni Oxford Unitedga qarshi finalda Onyedinma penaltidan gol urib, Wycombening gʻalabali goliga sabab boʻldi va klub tarixida birinchi marta Championshipga chiqishini taʼminladi.
Luton Town
Onyedinma 2021-yil 25-may kuni Luton Town bilan shartnoma imzoladi. U klubdagi debyutida ikkita gol urdi va assistentlik qildi, 2021-yil 7-avgustda Peterboro ustidan 3:0 hisobida gʻalaba qozonilgan oʻyinda u oʻzini har taraflama koʻrsatdi.
Yutuqlar
Millwall
Wycombe Wanderers
Qozogʻistondagi millatlararo nizolar
Mojarolarning umumiy old shartlari
Urushdan keyingi birinchi millatlararo nizolar va to'qnashuvlar surgun qilingan xalqlar bilan bo'lgan.1932-1933-yillar Goloschekin islohotlaridan so'ng qozoqlar soni to'rt milliondan ikki millionga kamaydi,keng erlar va aholi punktlari bo'sh qoldi.1942-1944-yillarda bo'shatilgan joylarda ko'chirilgan va deportatsiya qilingan xalqlar: ingushlar,chechenlar,qrim tatarlari,koreyslar,malkarlar, kurdlar, turklar, qorachaylar, nemislar. Bundan tashqari, Qozog'iston aholisi Gulag, Karlag, Jazoir va boshqalarda yashaydi. b. ularning bir qismi keyinchalik Qozogʻistonda qolgan.
Urushdan keyingi yillardagi birinchi millatlararo mojarolar ham Xrushchevning bokira erlar dasturi bilan bog'liq edi.Bu davrda RSFSR va SSSRdan olti millionga yaqin rus va ukrainlar Qozogʻiston SSRga joylashdilar.Bu aholi orasida demografik nomutanosiblikni yuzaga keltirdi,mehnat va uy-joy bozorlarida raqobat kuchaydi.Bokira yerlar uchun yer olish qozoq xalqini an’anaviy chorvachilik bilan shugʻullanish imkoniyatidan mahrum qildi va moliyaviy ahvolining sezilarli darajada yomonlashishiga olib keldi.
Koʻpgina millatlararo nizolar mahalliy huquq-tartibot idoralari tomonidan jinoiy huquqbuzarliklar yoki odamlarning katta guruhlari tomonidan ommaviy bezorilik sifatida tasniflangan va ommaviy axborot vositalarida keng yoritilgan emas.Rasmiylar bunday hodisalarni jamoatchilikdan yashirishga harakat qildi.1992-yildan keyin barcha kichik to'qnashuvlar,asosan,kurdlar,chechenlar,lazgilar,avarlar,darginlar,uyg'urlar va boshqalarda keng tarqalgan shunday kichik xalqlarga qarshi qaratilgan.Etnik yo'nalishning o'zgarishi,bir tomondan, 1991-yildan boshlab emigratsiya va tabiiy pasayish tufayli mamlakatda ruslar, ukrainlar va nemislar ulushi va sonining keskin kamayishi bilan bog'liq bo'lsa, ikkinchi tomondan, yangi. titulsiz millat maqomi. Yangi maqom, hokimiyatdagi muhim o'rinni yo'qotish va qayg'u elementini yo'qotish vaqtida darhol sezildi.
Shu bilan birga,konfliktning etnik yo'nalishining o'zgarishi titulli millatning slavyanlardan qadimgi qozoqlarga o'zgarishi bilan bog'liq.Oʻtmishda kichik musulmon xalqlari oʻz pozitsiyalarini himoya qilish uchun qozoqlar bilan anʼanaviy hamkorlik qilib kelgan.Qozogʻiston mustaqillikka erishgandan soʻng bu guruhlar qarama-qarshi yoʻnalishda harakat qildilar.
Shu bilan birga,1991-yildan keyingi barcha holatlarda qozoqlar va kavkazlar,shuningdek,uygʻurlar oʻrtasida toʻqnashuvlar sodir boʻlganini ta’kidlash lozim.
Shu bilan birga, 1991-yildan buyon koʻplab millatlararo nizolar butun qozoq xalqining tajovuzkorligi bilan emas,balki ommaviy axborot vositalarida yoritishning yangi usuli,mustaqil ommaviy axborot vositalari va kommunikatsiyalarning paydo boʻlishi bilan izohlanadi.Ilgari Qozogʻistonda kichik millatlararo mojarolar boʻlgan,biroq (A.Shustovning 2009-yil 16-noyabrdagi ma’lumotlariga koʻra) unda Qozogʻistondagi ruslar va boshqa yevropalik etnik guruhlar qatnashmagan.
Qozogʻistonda qozoqlar va koreyslar,tatarlar,qirgʻizlar, oʻzbeklar va boshqa etnik guruhlar oʻrtasida jiddiy ommaviy etnik nizolar boʻlmagani,shuningdek,1991-yildan keyin ruslar,ukrainlar,belaruslar va nemislar bilan toʻliq nizolar boʻlmagani buning past darajada ekanligini koʻrsatadi. Qoʻshni Oʻrta Osiyo respublikalarida qozoq millatchilik gʻoyalari.Qozoq xalqining bunday bagʻrikenglik va bagʻrikenglik darajasi koʻp konfessiyali va koʻp millatli mamlakatda uzoq vaqt boʻlganligi,shuningdek,oʻz ona qozoq tilidan boshqa tilda soʻzlashuvchi qozoqlarning katta foizi, shuningdek qozoq etnik qozoqlarning foizi
Millatlararo munosabatlarni baholash
2009-yil 26-oktabrda K.Saudabayev respondentlarning 86,7 foizi millatlararo munosabatlarni tinch va farovon,deb baholaganligini ta’kidladi.
Dalachilik
Dalachilik — dehqonchilikning asosiy tarmoqlaridan biri; koʻpincha bir yillik texnika, don, sabzavot-poliz, ozuqa (yem-xashak) ekinlarini yetishtirish tizimi. Sugʻorma dehqonchilik zonalarida bugʻdoy, gʻoʻza, kartoshka, makkajoʻxori, beda, dukkakli don va b. ekinlar dala ekinlari hisoblanadi.
Orvieto vinosi
thumb|right|300px Orvieto (Orvieto yoki Orvieto deb talaffuz qilinadi) — Umbria va Lazio provinsiyalarida, asosan, Orvieto shahri atrofida ishlab chiqarilgan italyan oq sharobidir. Grechetto va Trebbiano uzumlaridan ishlab chiqarilgan va DOC kategoriyasida tasniflangan. Baʼzida u qizil uzum navlaridan tayyorlanadi va shuning uchun Rosso Orvietano nomi bilan tanilgan. Orvieto oʻrta asrlardan beri ishlab chiqarilgan, u oltin rangga ega shirin sharob sifatida tanilgan. Orvieto hozir quruq sharob boʻlib, yarim shirin variant (Orvieto Abboccato) mavjud va vaqti-vaqti bilan shirin sharob sifatida uchratish mumkin.
Hozirda bu sharobdan yiliga 20 million shisha sotiladi. 3000 gektar roʻyxatga olingan uzumzorlar yiliga deyarli 150.000 gektolitr vino ishlab chiqaradi.
Uzum
Orvieto sharobini ishlab chiqarish uchun asosiy uzum Grechetto (Grechetto) oq uzumi boʻlib, kelib chiqishi Yunoniston boʻlib, asosan Umbriyada tarqalgan. Yangi 2003-yilda qabul qilingan qoidalarga koʻra, Orvieto quyidagi nisbatlarda uzumni oʻz ichiga olishi kerak:
Turlari
Orvieto sharobining bir varianti — Orvieto Classico Campogrande, Orvieto DOC Classico mintaqaviy toifasidagi quruq oq sharob. U Antinori oilasiga tegishli Umbrian Castella della Salla tomonidan ishlab chiqariladi. Sharobning birinchi vintaji 1932-yilda „Orvieto DOC Classico“ nomi bilan chiqarilgan va 1988-yilda bu nomga „Campogrande“ qoʻshilgan. Uzum navlaridan Procanico (Trebbiano) — 60 %, Grechetto — 20 %, Verdello — 15 %, Drupeggio — 2,5 %, Malvasia — 2,5 % ishlab chiqariladi. Darajasi 11,5 % dan 12 % gacha oʻzgarib turadi.
Tikuv mashinasi
thumb
Tikuv mashinasi — kiyimkechak tikish, buyumlarni bezash (choklar hosil qilib naqsh tushirish), ularni qavish va boshqa maqsadlarda ishlatiladigan mashina. Tikuv mashinasini birinchi marta 1755-yilda ingliz ixtirochisi Ch.F. Veyzental ixtiro qilgan. Nemis ixtirochisi I. M. Zinger Tikuv mashinasini takomillashtirdi (1851), shundan soʻng sanoatda keng qoʻllanila boshladi. Tikuv mashinasi choklaydigan, tugma qadaydigan, tepchiydigan (koʻklaydigan) va h.k., qoʻlda, oyoqda va elektr bilan harakatlanadigan, mokili va mokisiz, bir va koʻp ignali xillarga boʻlinadi. Ishlash prinsipiga qarab, universal (turli operatsiyalarni bajaradigan) va maxsus (bitta operatsiyani bajaradigan) Tikuv mashinasi boʻladi (mas., tugma kadash mashinasi). Universal Tikuv mashinasining eng koʻp tarqalgani bir ignali, mokili choklovchi mashinadir. Bular sanoat va uyroʻzgʻorda keng ishlatiladi. Koʻp ignali Tikuv mashinasilari ichida ikki ignalisi koʻproq qoʻllaniladi. Choklarni payvandlab va yelimlab biriktiruvchi Tikuv mashinasilari ham bor. Tikuv mashinasidan tikuvchilik, trikotaj, poyabzal, galanteriya sanoati va uyroʻzgʻorda foydalaniladi.
Til (maʼnolari)
Til:
Qozoq ziyolilarining shakllanishi
Qozoq ziyolilarining shakllanishi–XIX asrning ikkinchi yarmi–XX asr boshlarida Qozogʻistonning ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy rivojlanishidagi oʻzgarishlar qozoq xalqi ma’naviy hayotiga katta ta’sir koʻrsatdi.
Siyosiy va iqtisodiy ekspansiya bilan bir qatorda qullar madaniyati ham majburan tan olindi.Chor hukumatining eksklyuziv siyosati xalq ta’limi sohasida eng yorqin namoyon boʻladi.Mustamlakachilik qozoq xalqining manfaatlari va huquqlarini mensimaydi,uning ma’naviy rivojlanishiga to’sqinlik qiladi.Qozog'istonning ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy hayotida ko'rib chiqilayotgan davrda sodir bo'lgan bu hodisalar qozoq jamiyatining ijtimoiy ongida sezilarli o'zgarishlarga olib keldi.Bunday salmoqli oʻzgarishlar qozoq jamiyatida milliy ongning uygʻonishi,yangi gʻoya,fikr va qarashlarning shakllanishiga xizmat qildi.Madaniy nuqtai nazardan qaraganda, davr yangiliklari,eng avvalo,Yevropa sivilizatsiyasi,yangi qadriyatlarni dastlab ijtimoiy hukmron guruh a’zolari,kichik bir guruh odamlar oʻzlashtirganligida namoyon boʻldi.Milliy ziyolilarning shakllanishi bir xil emas,murakkab va uzoq davom etgan jarayon edi.Bu, shubhasiz, iqtisodiyot va madaniyat sohasi mutaxassislari safi ortib borayotganida oʻz ifodasini topmoqda. Bunga mustamlakachilik tuzumi sharoiti, chor hukumatining boʻysundirilgan xalqqa nisbatan kamsitish siyosati toʻsqinlik qildi. Biroq, XIX asr oxiri - XX asr boshlari xalqning intellektual kuchlari rivojlanishining yangi bosqichidir.
Inqilobdan oldin
Inqilobgacha Qozogʻistonda boshlangʻich taʼlim musulmon maktablari va madrasalarida yoki “rus-qozoq”,“Buratanalik” va qishloq maktablarida mavjud edi.Musulmon maktablari va madrasalari mahalliy xalqlar farzandlarini oʻqitish va tarbiyalashning asosiy tayanchi boʻlib,Rossiya mustamlaka qilinishidan oldin hech qanday aloqalar boʻlmagan.Bu maktab va madrasalarning asosiy maqsadi diniy taʼlim boʻlsa-da,ularning oʻquv dasturlarida dunyoviy fanlar ham muhim oʻrin tutishini taʼkidlash lozim.Bu maktab va madrasalar ta’lim va tarbiya uslublari mukammal boʻlmaganiga qaramay, nafaqat masjid, balki jamiyat va davlat manfaatlariga xizmat qilgan.
Madrasalarning oʻquv dasturlari
Madrasalar oʻquv dasturlariga quyidagi fanlar majmualari kiritilgan: 1) arab tili,grammatikasi,morfologiyasi,sintaksisi, etimologiyasi,arab lafzi,arab tarixi,Qur’on oʻqish boʻyicha ilmiy va ilmiy-madaniy munozaralar; 2) diniy ta’limot va fiqh – Qur’on mazmuni va ma’nosi,huquq,diniy qoidalar,meros tartibi,fiqh asoslari haqidagi ta’limot; 3) falsafa,mantiq,matematika,geografiya,astronomiya, kimyo va tabiiy fanlar. Mustamlaka davrida, ayniqsa, 19-asr oxiri va 20-asr boshlarida hukumat rus-zabon maktablar tarmogʻini kengaytirish va boshqa chora-tadbirlar, musulmon maktablari hayotiga aralashmaslikni eʼlon qilish orqali madrasalardagi bolalar sonini kamaytirishga muvaffaq boʻldi. Chor hukumati qozoq xalqi oʻrtasida islom va turkiy gʻoyalarni yoyishning tayanch nuqtalari hisoblangan yangicha uslubda oʻqitiladigan musulmon maktablari faoliyatini zararsizlantirish uchun faol choralar koʻrdi.
Diniy maktab sifatida musulmon maktablari faqat diniy muassasalarga bo'ysunishi kerak edi,shuning uchun musulmon maktablarining ta'sirini cheklash va ularni fuqarolik maktablari bilan birlashtirishga qarshi edi.Shunga qaramay,1874-yilda Qozogʻistondagi musulmon maktablari bevosita Xalq taʼlimi vazirligiga boʻysundi.Imperator hukumati bu bilan toʻxtab qolmay,1876-yilda musulmon maktablarida rus sinflarini joriy etish orqali ruslashtirish yoʻlida yana bir katta qadam tashladi.Maorif vazirligidan rasmiy mandat olgan Rossiya maʼmuriyati musulmon maktablarida rus sinflarini ochishda faollik koʻrsatib,rus tilini yoʻlga qoʻyish uchun musulmon maktablarida rus sinflarini zarur deb bilgan mustamlakachi amaldorlarning katta guruhini quvontirdi davlat ustunligi.“Koʻchmanchi boʻlsangiz ham,musulmon boʻlsangiz ham qozoq va rus tillarini bilishingiz shart,chunki bu til davlat tili,davlat va sudda ish ham shu tilda olib boriladi”.Musulmonlar ta'lim muassasalariga qattiq talablar qo'yildi,ularning buzilishi mustamlaka ma'muriyati tomonidan doimiy ravishda ta'qib qilinardi. Shunga qaramay, Qozogʻistonda abituriyentlar soni koʻpayganligi sababli maktab va madrasalar soni muttasil oshib bormoqda.
An'anaviy maktablar
Qozoqlar an’anaviy maktablarni tugatgach,oʻz farzandlarini Ufadagi “Galiya”,Orenburgdagi “Husayniya”,Troitskdagi “Rasuliya”, “Uazifa” kabi yirik madrasalarga oʻqishni davom ettirish uchun yubordilar.Galiya madrasasida boshqalarga nisbatan Sharq tillari, mantiq, falsafa, tarix, matematika, geografiya, rus tili, inson fiziologiyasi kabi fanlar oʻqitildi. Bu madrasada 300 dan ortiq qozoq bolalari tahsil olgan. Ular orasida taniqli qozoq ziyolilari, yozuvchilar Beimbet Jarmagambetovich Mailin, M. Jumabayev, ustoz-shoir T. Jomartbayev, M. Orazaev, N. Manaev, J. Tlepbergenov, M. Turganboyev, G. Kairov, A. Sultonov va boshqalar bor.
Ushakov medali
right|thumb|209x209px| Ushakov medalining orqa tomoni Ushakov medali (Медаль Ушакова) 1991-yildan keyin SSSR mukofotlari tizimida saqlanib qolgan Rossiya Federatsiyasining davlat mukofoti.
Mukofot tarixi
Ushakov medali - SSSR Oliy Kengashining qarori bilan 1944-yil 3-martda taʼsis etilgan Sovet harbiy mukofoti. U hech qachon jangda magʻlub boʻlmagan va Rossiya dengiz flotining homiysi deb eʼlon qilingan rus admirali Fyodor Ushakov sharafiga nomlangan.
Ternatlar
Ternatantlar (ternatan, ternatans, ibu, jayilolo) — Ternat orolida va Halmahera orolining qoʻshni hududlarida yashovchi shimoliyhalmaher xalqlaridan biri, jami 160 ming kishi. Sharqiy Indoneziyaning butun hududida, asosan, Molukk orollarining shimolida joylashgan. Bir necha sub-etnik guruhlar mavjud: ibu, jayilolo, ternato-portugaliyaliklar.
Ushakov medali
Mukofot tarixi
Ushakov medali bilan Sovet dengiz floti, dengiz piyoda qoʻshinlari va KGB chegara qoʻshinlarining dengizchilari va askarlari, kichik ofitserlari va serjantlari, praporshiklari urush paytida ham, tinchlik davrida ham urush va tinchlik davrida koʻrsatgan jasorati uchun taqdirlangan. Sovet Ittifoqi dengiz harakatlarida SSSR dengiz chegaralarini himoya qilishda, hayot uchun xavf tugʻdiradigan harbiy vazifalarni bajarishda koʻrsatgan jasorati uchun berilgan.
Ternatlar
Til
Ternatlar soʻzlashadigan til — ternate. U Papua tillarining bir tarmogʻi boʻlgan Shimoliy Xalmaher tillari guruhiga kiradi va Gʻarbiy Papua filumiga kiradi.
Din
Dindorlarning diniy mansubligi: sunniy musulmonlar, katoliklar.
Ushakov medali
Mukofot tarixi
Eslatma: „tinchlik davri“ mukofotlari medal nizomiga 1980-yilda kiritilgan oʻzgartirish edi. Bundan oldin medal faqat urush davridagi harakatlar uchun berilishi mumkin edi. Yagona istisno 1961-yil oktabr oyida birinchi darajali sovet yadroviy torpedosini sinovdan oʻtkazgan B-130 suv osti kemasiga qoʻmondonlik qilgani uchun kapitan Nikolay Shumkov Ushakov medali bilan taqdirlandi.
Ternatlar
Tarix
Dastlab Davlat gapi (indon. Kesultanan Gapi) deb atalgan, ammo keyinchalik oʻz nomini poytaxt nomi — Ternate shahri nomiga oʻzgartirgan. 1570-1583-yillarda hukmronlik qilgan va Indoneziyaning sharqiy qismi va Filippin janubining bir qismini nazorat qilgan Sulton Babulla (Indon. Baabulla) davrida eng yuksak gullab-yashnagan davlatlardan biri edi. Ternate dunyodagi eng yirik chinnigullar ishlab chiqaruvchisi edi. 1605-yilda, Gollandiya Sharqiy Hindiston kompaniyasi Ternatda oʻzinimg birinchi qoʻllab-quvvatlash nuqtasini tashkil qildi va XVI-asrda Ternat yaqinidagi orollarda ziravorlar savdosi boʻyicha monopoliyasini kengaytirishga harakat qildi. Ternate oroli, Ambon kabi, XVI-XVII-asrlarda gollandlar tomonidan istehkom sifatida foydalanilgan (Leirissa 2000:242).
Ternat XV-XVII asrlarning eng qudratli davlatlaridan biri edi.
Ushakov medali
Mukofot tarixi
Taxminan 14000 dan 16 000 gacha Ushakov medallari 1944-yilda yaratilganidan 1991-yilda Sovet Ittifoqi parchalanganiga qadar boʻlgan davrda taqdirlangan.
Ternatlar
Yozish
XVII-asrning oʻrtalaridan boshlab Arab grafikasi asosida va XX-asrdan boshlab lotin grafikasiga asoslangan yozuv.
Hayot
Zamonaviy hayot kopra ishlab chiqarishga asoslangan. Qishloq xoʻjaligi, sago konchilik, dengiz hunarmandchiligi va baliqchilik yaxshi rivojlangan. Ular asosan Ternat shahrida yashaydilar. Ternatanlarda poliginiya va patrilokal nikoh mavjud. Qishloq jamoalari kichik oilalardan iborat.
Ushakov medali
Mukofot tarixi
Rossiya Prezidentining 1994-yil 2-martdagi 442-sonli farmoni bilan Ushakov nomidagi Sovet medali SSSR parchalanganidan keyin Rossiya Federatsiyasi tomonidan xuddi shunday asosiy dizaynda saqlanib qoldi. Uning nizomi Prezidentning 1999-yil 6-yanvardagi № 19 va 2010-yil 7-sentabrdagi 1099-son Farmonlari bilan oʻzgartirilgan
Zamonaviy nizom
Ushakov medali bilan Rossiya Federatsiyasi Federal xavfsizlik xizmati harbiy- dengiz floti va Chegara xizmatining harbiy-dengiz kuchlari saflarida Vatanni va Rossiya Federatsiyasining jamoat manfaatlarini himoya qilishda koʻrsatgan jasorati uchun harbiy-dengiz floti va dengizchilari taqdirlanadi. Rossiya Federatsiyasining davlat chegaralarini himoya qilishda, harbiy-dengiz floti va (yoki ) Rossiya Federatsiyasi Federal xavfsizlik xizmati Chegara xizmati kemalari bilan dengiz jangovar topshiriqlarini bajarishda, harbiy vazifalarni bajarishda mashqlar va manevrlar paytida. hayot uchun xavf tugʻdiradigan sharoitlar, shuningdek, dengiz jangovar mashgʻulotlarida aʼlo darajada ishlash uchun medal bilan taqdirlanadi.
Rossiya Federatsiyasining ustuvorlik ordeni Ushakov medalini Suvorov medalidan keyin chap koʻkrakda boshqa medallar bilan taqishni belgilaydi.
Mukofot tavsifi
Ushakov medali - diametri 36 mm boʻlgan dumaloq kumush medal. Old tomon markazida admiral Ushakovning oldinga qaragan relyefli byusti joylashgan boʻlib, uning atrofi biroz koʻtarilgan lenta bilan oʻralgan, uning tepasida ikkita ruscha soʻz yulduz bilan ajratilgan: ADMIRAL✯ USHAKOV va pastki qismida ikkita dafna novdalari mavjud. Dumaloq medal dengiz langarini oʻz ichiga oladi, uning pastki qismida tayanch va nayzalar, tepada esa qoʻllar va kishanlar chiqib turadi.
Butun langar teskari tomondan koʻrinadi, langarning chap tomonida „N“ harfi joylashgan, mukofotning seriya raqami uning yonida joylashgan (seriya raqami Sovet davrida langarning oʻng tomonida boʻlgan.). Mukofot seriya raqami uchun ajratilgan maydon ostida ishlab chiqaruvchining belgisi joylashgan.
Sovet laureatlari (qisman roʻyxat)
Sovet Ittifoqining Ushakov medali bilan quyidagi shaxslar taqdirlangan:
Chet ellik laureatlar (qisman roʻyxat)
Sovet Ittifoqining Ushakov medali bilan quyidagi shaxslar taqdirlangan:
2013-yilda Ushakov medali bilan taqdirlash Britaniya hukumati tomonidan quyidagilar qoidalardan istisno qilingan.
alt=William Hutchins and his Medal of Ushakov|thumb| Uilyam Xatchins va uning Ushakov medali