cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lazer xavfsizligi
Oʻrtacha va yuqori quvvatli lazerlar potentsial xavflidir, chunki ular retinani yoki hatto terini yoqib yuborishi mumkin. Shikastlanish xavfini nazorat qilish uchun turli spetsifikatsiyalar, masalan, AQShda 21 Federal Reglament Kodeksining (CFR) 1040-qismi va xalqaro miqyosda IEC 60825, ularning kuchi va toʻlqin uzunligiga qarab lazerning „sinflarini“ aniqlang. Ushbu qoidalar ishlab chiqaruvchilarga lazerlarni maxsus ogohlantirishlar bilan belgilash va lazerlarni ishlatishda lazerli xavfsizlik koʻzoynaklarini taqish kabi zarur xavfsizlik choralarini yuklaydi. Amerika Milliy Standartlar Instituti (ANSI) Z136 kabi konsensus standartlari foydalanuvchilarga lazer xavfini nazorat qilish choralarini, shuningdek, maksimal ruxsat etilgan taʼsir qilish (MPE) chegaralarini va kirish mumkin boʻlgan taʼsir qilish chegaralarini (AELs) hisoblashda yordam beradigan turli jadvallarni taqdim etishi kerak deb hisoblashimiz kerak.
Termal effektlar lazer nurlanishining shikastlanishining asosiy sababidir, ammo foto-kimyoviy effektlar lazer nurlanishining oʻziga xos toʻlqin uzunliklari uchun ham tashvish tugʻdirishi mumkin. Hatto oʻrtacha quvvatli lazerlar ham koʻzning shikastlanishiga olib kelishi mumkin. Yuqori quvvatli lazerlar ham terini yoqib yuborishi mumkin. Baʼzi lazerlar shunchalik kuchliligi bilan farq qiladiki, hatto yuzadan diffuz aks etish ham koʻz uchun xavfli boʻlishi mumkin. thumb| Inson koʻzining diagrammasi Koʻzning linzalaridan fokuslashda yordam beradigan lazer nurining kogerentligi va past divergensiya burchagi lazer nurlanishining toʻr pardadagi juda kichik nuqtaga toʻplanishiga olib kelishi mumkin. Faqat +10 ° C (+ 18 ° F) vaqtinchalik oʻsish retinal fotoreseptor hujayralarini yoʻq qilishi mumkin. Agar lazer etarlicha kuchli boʻlsa, koʻz ochib yumishdan tezroq boʻlgan soniyaning bir qismi ichida doimiy shikastlanish paydo boʻlishi mumkin. Koʻrinadigan infraqizil diapazonda etarlicha kuchli lazerlar (400-1400) nm) koʻz olmasiga kirib, toʻr pardaning qizib ketishiga olib kelishi mumkin bu esa bizning koʻzimiz juda katta zararli hisoblanadi, shu bilan birga toʻlqin uzunligi 400 dan kam boʻlgan lazer nurlanishiga taʼsir qilish. nm yoki 1400 dan katta nm asosan shox parda va linzalar tomonidan soʻriladi, bu katarakt yoki kuyish jarohatlarining rivojlanishiga olib keladi.
Infraqizil lazerlar ayniqsa xavflidir, chunki tananing " miltillash refleksi " deb ham ataladigan himoya porlashdan qoʻrqish reaktsiyasi faqat koʻrinadigan yorugʻlik bilan qoʻzgʻatiladi. Misol uchun, yuqori quvvatli Nd: YAG lazerlariga duchor boʻlgan baʼzi odamlar koʻrinmas 1064 nurlarini chiqaradilar. nm nurlanish ogʻriqni his qilmasligi yoki koʻrish qobiliyatining darhol shikastlanishini sezmasligi mumkin. Koʻz olmasidan chiqadigan pop yoki chertish shovqini retinaning shikastlanishi, yaʼni retinaning 100 C dan yuqori qizib ketganligining yagona belgisi boʻlishi mumkin. natijasida mahalliy portlovchi qaynab, darhol doimiy koʻr nuqta paydo boʻlishi mumkin shuning uchun buni oldini olishimiz zarur.
Maksimal ruxsat etilgan taʼsir qilish
thumb| IEC 60825 ga muvofiq kolimatsiyalangan lazer nurlari uchun shox pardada ruxsat etilgan maksimal taʼsir (MPE), turli toʻlqin uzunliklari uchun energiya zichligi va taʼsir qilish vaqti sifatida thumb| MPE turli toʻlqin uzunliklari uchun taʼsir qilish vaqtiga nisbatan quvvat zichligi sifatida thumb| Har xil taʼsir qilish vaqtlari uchun toʻlqin uzunligiga nisbatan energiya zichligi sifatida MPE (impuls davomiyligi)
Tasniflash
thumb| EN 60825-1:2007 standartiga muvofiq 1, 2, 3R va 3B lazer sinflari uchun ruxsat etilgan maksimal cw quvvatlari. Eʼtibor bering, bu qiymatlar faqat statik, nuqtaga oʻxshash lazer manbalari (yaʼni, kollimatsiyalangan yoki zaif disvergent lazer nurlari) uchun amal qiladi.
IEC 60825-1
thumb| Sinf uchun ogohlantirish belgisi 2 va undan yuqori Quyida, IEC 60825-1 standartida koʻrsatilgan tasniflash tizimiga qoʻyiladigan asosiy xarakteristikalar va talablar odatiy talab qilinadigan ogohlantirish yorliqlari bilan birga keltirilgan. Bundan tashqari, 2 va undan yuqori sinflarda bu erda koʻrsatilgan uchburchak ogohlantirish yorligʻi boʻlishi kerak va lazer emissiyasi, lazer teshiklari, teri xavfi va koʻrinmas toʻlqin uzunliklarini koʻrsatadigan boshqa yorliqlar alohida holatlarda talab qilinishi kerak.
Shuningdek qarang
Ushbu maqola Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universiteti Fizika fakulteti talabasi Joʻraqulov Mirzabek tomonidan Wikitaʼlim loyihasi doirasida ingliz tilidan tarjima qilindi.
Aleksandr Askochenskiy
Aleksandr Nikolayevich Askochenskiy (1898.5.9, Rossiyaning hozirgi Voronej viloyati Verxniy Lomovsk qishlogʻi – 1973.5.3, Moskva) – muhandis-irrigator, Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi akademik (1943), professor (1939), Leningrad temir yoʻl injenerlari institutini tugatgan (1925). Oʻrta Osiyo irrigatsiya va meliorativ qurilishi instituti (Sredazgiprovodxlopok) bosh muhandisi (1931 – 39), Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasining vitse-prezidenti (1948 – 50), soʻnggi yillarda sobiq Ittifoqda qishloq xoʻjaligi boʻyicha mas’ul lavozimlarda ishlagan. Askochenskiyning ilmiy ishlari Oʻrta Osiyo suv re-surelarini oʻrganish, paxta ekiladigan rayonlarni sugʻorish va melioratsiyasi masalalariga bagʻishlangan. Katta Fargʻona kanali, Qoraqum kanalini loyihalash va qurishda qatnashgan.
Fontechiari
Fontechiari Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan kommunadir. Frosinone provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 16 km2. 1304 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Direkli (Genç)
Direkli — Turkiyaning Bingol viloyati Gench tumaniga qarashli qishloq .Qishloqda kurdlar istiqomat qiladi va 2022-yilda aholi soni 321 kishi edi.
Kemp (Oklahoma)
Kemp AQShning Oklahoma shtatida joylashgan shahardir. Bryan okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,5 km2. Shundan 0,5 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 193 m balandlikda joylashgan.
Asl nusxa
Asl nusxa – 1) biror narsa yoki asarning asli (koʻchirilgan nusxadan farqli oʻlaroq); 2) muallifning oʻz qoʻli bilan yoki yozuv texnikasida yozilgan, matbaa usulida koʻpaytirishga moʻljallangan matni, rasm, fotosurat, chizma va boshqalar.
IC 1339
IC 1339 Capricornus yulduz turkumidagi SBb (ixcham choʻziq galaktika) tipli galaktikadir.
La Ventrouze
La Ventrouze Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Orne departamenti Mortagne-au-Perche tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
144 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 20,3 nafar kishi.
NGC 6141
NGC 6141 Hercules yulduz turkumidagi S? tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Guillaume Bigourdan 1886-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
NGC 149
NGC 149 Andromeda yulduz turkumidagi S0 tipli galaktikadir.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Ibn Qoyyim al-Javziya
Abu Abdulloh Shamsiddin Muhammad ibn Abu Bakr ibn Ayub ibn Sa'd ibn Har az-Zua'i ad-Dumshashiy al-Hanabliy (691 - 751 / 1292-milodiy ) U faqih, hadis olimi, tarjimon, mujtahid musulmon olimi va hijriy VIII asrning birinchi yarmidagi hanbaliy mazhabining ko‘zga ko‘ringan imomlaridan biri hisoblanadi. Ibn al-Qoyyim hanbaliy mazhabida o'sgan. Uning otasi “Abu Bakr ibn Ayub Az-Zariy” “Javziya hanbaliy mazhabi”ning mudiri bo‘lib, katta bo‘lib, shayx Ibn Taymiya bilan aloqada bo‘lgach, uning ilmiy hayotida o‘zgarishlar yuz berdi. U o'z ijtihodi orqali fatvolar berib hanbaliy mazhabidagi turli masalalarni ochiqlagan olimdir. O'z ijtihodlarida sunnat, keyin sahobalarning fikrlari va salaflarning ta'siriga ko'ra fikr bildirgan. Ulamolar uni mujtahidlardan deb bilishgan.
Ibn al-Qoyyim hijriy 691-yilda (milodiy 1292-yilga to'g'ri keladi) tug'ilgan. U Damashq shahrida ulg'ayib, yoshligidan ilm izlashga kirishgan.U ko'plab shayxlardan turli ilmlarni o'rgangan. Ibn Taymiya shayxlarining eng ko'zga ko'ringanlaridan biri edi. U bilan hijriy 712-yil (1313 yilda) uchrashgan, keyinchalik 728- (1328-) yil vafotigacha u bilan birga bo'lgan. U bilan o'tkazgan vaqt mobaynida undan koʻp ilm oldi, taʼlimotini kengaytirdi, uni qoʻllab-quvvatladi, kitoblarini takomillashtirdi. U bilan 17 yil birga yashadi. Ibn Qoyyim al-Javziya hijriy 743- yilda “Javziyya maktabi”da imomlikka kirgan va “Sadriyan maktabi”da dars bergan.
Ibn Qoyyim shayxning qabrlarini ziyorat qilishi tufayli, Amir bilan sayohat qilishni rad etgani uchun hijriy 726-(milodiy 1326-yil) Sha'bon oyida Ibn Taymiya bilan birga qamoqqa tashlangan va ancha vaqt kuch bilan ushlab turilgan. Keyinchalik shu tufayli sog'ligda ko'plab muammolar paydo bo'lgan. U hijriy 728-yil zilhijja oyining 20- kunida ozod qilindi, bu vaqtda Ibn Taymiya vafot etgandi. Tarixchilar u zot qozilar bilan muammolarga duch kelganini, jumladan, hijriy 746- yilning robiyul avval oyida tahlilchisiz otlar o'rtasida poyga o'tkazish joiz degan fatvosi tufayli ko'plab muammolar vujudga kelgan. Bir so‘z bilan uchta taloq bir taloq hisoblanadi, degan fatvosi tufayli qozilar bilan ham muammolarga duch kelgan. Hijriy 751-yil 13 rajabda oltmish yoshida vafot etdi va Damashqdagi Bob as-Sag‘ir qabristoniga dafn qilindi.
Ibn al-Qayyim ta’limotida Ibn Taymiyaning usulidan foydalangan. Usul al-fiqh, uning kelib chiqishi, hadis terminologiyasi va boshqa masalalarda ham alohida fikrlarga ega edi. U nasriy sheʼrlari bilan bir qatorda aqida, fiqh, tafsir, taʼrif, nahvga oid asarlari bilan mashhur.
Ibn Qayyim al-Javziya o'z davrida katta mujtahid imomlar qatoridan bo'lib ko'plab shogirtlar yetishtirgan, u kishining ko'plab usullari keng miqiyosda foydalanilgan. Uning ta'siri keyinchalik islom olamining asosiy yerlarida shayxi Ibn Taymiya ta'limoti kabi ahamiyatga ega bo'ldi. Hijriy XII asrda paydo bo'lgan Muhammad ibn Abdulvahhob harakati Ibn Taymiya da'vatining davomi hisoblanadi. Muhammad ibn Abdulvahhob uning ilmiy qarashlarini davom ettirib ko'plab talabalarni o'ziga jalb qilgan. Uning kitoblariga va Ibn al-Qoyyim kitoblarining nashr ettirib, mamlakat bo'yicha tarqtilishiga ham ko'p harakat qilgan. Hindiston yarim orolida ham ularning kitoblarining ta'siri ko'plab ilm talabalarida namoyon bo'ldi va ularning kitoblari u yerdagi olimlar tomonidan nashr etildi.
Uning ismi va nasli
thumb| Ibn al-Qayyimning otasi Abu Bakr Qayyim al-Javziya undan diniy farz ilmini o‘rgangan. U:" Al -Zari'i Zaraa (bugungi kunda Izro'i deb ataladi), keyin Al-Dimashqi Al-Hanbaliy shahridan  . Siddiqxon al-Qunujiyning “Toj kiygan toj” kitobida, nasli "Ad-Dari"dan ekanini keltiradi . Bakr ibn Abdulloh Abu Zayd esa bu xato, balki me’yorlashtirishdir, deb ta’kidlagan.Ibn Kasir Al-Dimashqiyning  "Al-bidoya val-nihoya” kitobida kelganga ma'lumotga ko'ra, otasi “Zariy” naslidan boʻlgan Abu Zayd ham bu xato ekanligini taʼkidlaydi va ehtimol bu normallashtirish deb hisoblaydi.
Shamsiddin Muhammad Ibn Qoyyim al-Javziya unvoni bilan mashhur bo'lib, u qisqartmasi Ibn al-Qoyyim deb ataladi.Tarjimai hol olimlarining kitoblari uning bu ism bilan mashhur bo'lishiga otasi Abu Bakr bo'lganligi sabab bo'lgan, degan fikrga qo'shiladilar. Ayyub az-Zariy bir muddat Damashq shahrida joylashgan “Javziyya maktabi”ning mudiri bo‘lgan va u “Qayyim al-Javziya” deb atalgandan keyin mashhur bo‘lgan va uning avlodlari undan keyin shu nom bilan mashhur bo'lgan. Uning tarjimonlari, shu jumladan shogirdlari ham bu ismni “Ibn Qoyyim al-Javziya” deb ishlatishgan. Ular orasida Ibn Rajab al-Hanbaliy, as-Safdiy, Ibn Kasir va az-Zahabiy bor. Uning ismining qisqartmasi Ibn Al-Qoyyim bugungi kunda keng tarqalgan va eng mashhurdir. U Ibn Hajar al-Asqaloniy va Jaloliddin as-Suyutiy kabi olimlar bilan yaxshi tanish edi.
“Al-Qayyim” oilasi ziyolilar oilasi edi. Uning otasi Abu Bakr ibn Ayyub ibn Saad Az-Zariy Damashqdagi “Al-Javziya maktabi”ning mudiri bo'lib, o'g'li Ibn al-Qoyyim dastlabki diniy bilimlarni o'z otasidan o'zlashtirgan. Uning ukasi Abu al-Faraj Zayniddin Abdurrahmon ibn Abu Bakr ibn Ayub az-Zoriy hijriy 693-yilda tug‘ilgan bo'lib, u akasi Ibn al-Qayyimdan ikki yosh kichik edi. U ham olim edi va Ibn Rajab uning shogirdlaridan bo'lib, o'zining shayxi so'nggi roviylardan rivoyat qilgan kamyob kishilardan edi. Shuningdek, uning oilasidan jiyani Imodaddin Abu al-Fido' Ismoil bin Zayniddin Abdurrahmon bo'lib, u amakisi Ibn al-Qoyyim vafotidan so'ng undan meros qolgan kutubxonaning ko'p qismini qo'lga kiritgan, u 799-yilda vafot etgan. Tarjimonlik qilgan o‘g‘illari orasida o‘g‘li Sharofiddin va Jamoliddin Abdulloh olim va notiq bo‘lgan, otasi vafotidan keyin sadr maktabida dars bergan, 756-yili 33 yoshida vafot etgan. Oʻgʻli Burhoniddin Ibrohim fatvolar bergan mujtahidlardan bo'lib, sadr maktabida dars bergan. Vafoti hijriy 767-yil.
Tug'ilishi
Tarjimai hol olimlari Ibn al-Qayyim 691-hijriy ( 1292-milodiy) yilda tug'ilgan, degan fikrga qo'shiladilar va u o'zining " Al-Vafi Bal-Vafiyat " kitobida o'zining aniq tug'ilgan sanasini " Salahaddin as-Safodiy " deb ko'rsatgan. Shuning uchun u 1292 yil 28 yanvarga to'g'ri keladigan hijriy 691 yil Safar oyining 7- kunida tug'ilganligini ko'rsatdi. Undan keyin “ Ad-Dovudiy ”,, “ Jaloliddin As-Suyutiy ” va “ Ibn Tag‘riy Bardiy ”. kabi asarlarda ham shu sana ko'rsatilgan.
Uning ilmga bo'lgan talabi va uning ustozlari
Ibn al-Qayyim erta yoshda, xususan, tarixchilar ta’kidlaganidek, yetti yoshida ilm izlay boshlagan. U koʻp shayxlardan, jumladan, otasi Abu Bakr ibn Ayyub  dastlabki ilmlarni olgan Ibn Abdul Daim  va  Ahmed ibn Abdul kabi olimlardan saboq olgan. Halim Ibn Taymiya dan Tafsir, Hadis, Fiqh, nizom va ikki asos: (Usulud din va Usul al-fiqh) va nutq ilmini o‘rgangan. Damashqda ibn Taymiyadan vafot etgunga qadar (728- (1328- ) yili vafot etgan) o'n yetti yil davomida dars olgan. Ibn Taymiyaning valisi shunday degan: "Unga yoshi hali kichiklik vaqtidan bobosi al-Majdning muharriridan, "al-Mahsul"dan va "al-Ahkom" kitoblaridan o'qib berardi. as-Saif al-Amidiy tomonidan yozilgan kitoblarni va qirq hadis ( Arbayina) va al-Mus'haldan va  boshqa ko'plab asarlarini o'qib berardi."
U juda erta yoshida, olti-etti yoshida Ahmad bin Abdurrahmon an-Nabulsiydan qilingan rivoyatlarni eshitib yodlagan. Kamoliddin Ahmad ibn Muhammad ibn ash-Shiroziydan usul fanlarini o'zlashtirgan. Zamonasini mujtahid olimlaridan bo'lgan Al-Majd al-Harroniydan ilm eshitib, undan fiqh ilmini o‘rgandi, unga “ Muxtasar Abu al-qosim al-Xarqiy ”ni va Ibn Qudomaning “ Al-Muqni ’” kitoblarini o‘qib, keyinchalik yodlab topshirdi va undan saboq oldi. Ibn Qudomaning “Ar-Ravda” asarini qolgan kitoblarga nisbatan mukammalroq o'zlashtirdi. Va u Ismoil Abi Al-Fida bin Yusuf bin Maktum Al-Qaisi, Ayyub Zayniddin bin Niʼma al-Kahhal,  Al-Bahoa bin Asaker va Al-Hakim Sulaymon Taqi Al-samiyadan qolgan jild kitoblarni o'zlashtirdi. Ad-Din ibn Hamza ibn Qudama al-Maqdisiy, Sharofiddin ibn Taymiya, Aladdin al-Kindi al-Vadadan fiqh ilmini o‘rgangan. U arab va fiqh ilmini Muhammad Shamsiddin ibn Abu Fath al-Baalbakiydan oldi. Uning ko‘plab masalalari va tanlovlarida, “ Jamoliddin al-Moziy ” va Ibn al-Qayyim ko‘plab kitoblarida, xususan, hadis va roviylarda unga tayanib, undan iqtibos keltirganlar. Uni: "shayximiz" va u "Muhammad ibn Usmon al-Xaliliy" mujtahid olim deb ulug'lashgan.
Unga o'rgatish
Ibn al-Qayyimning tarixini o'rgangan olimar “Javziya mazhabi”da uning imomlik qilganliklarini zikr qiladilar. Ibn Kasir u haqida: “U Javziyaning imomi va u qadriyatlarining farzandi”, deydi. Ibn Kasir ham 736-hijriy yil voqealari, Ibn al-Qayyimning Damashqdagi masjiddagi xutbasi haqida rivoyat qilib shunday deydi: “Rajab oyi kirishidan avval Najm al-Masjidda juma namozi o‘qildi. Unda imom Shayx Shamsiddin ibn Qayyim Javziya va’z qildi.” Ibn Badron Ibn al-Qayyimning birinchi bo‘lib unga va’z qilganligini eslatib o‘tadi.
Ibn Qayyumning hayot faoliyatini o'rgangan tarixchilarni keltirishicha hayotining aksar qismini muallimlikda o'tkazganligi haqida aytarli ma'lumotlar keltirilmagan, faqat uning shogirdi Ibn Rajabning ta’limoti shayxi Ibn Taymiya, Al-Hadiy va boshqalarning ustozligidan boshlanganligini eslatib o‘tgan.
Bir qator tarixchilar, jumladan uning shogirdlari Ibn Kasir, Ibn Rajab va Az-Zahabiylar Ibn Qayyim Sadriya maktabida tahsil olganliklari haqida ma’lumot beradilar. 743-hijriy Ibn Ayyub az-Zoriy, al-Javziya imomi Hofiz as-Saxoviyning xabar berishicha, Ibn al-Qayyim imomlarga foyda keltirgan va turli joylarda tahsil olgan.
Ibn Taymiya bilan aloqasi
thumb| Ibn al-Qayyim hijriy 712 / [[1313 yildan boshlab 728 / 1328 yil vafotigacha o'z shayxi Ibn Taymiyaga ergashdi.]] Ibn Taymiya Ibn al-Qayyimga katta ta'sir ko'rsatdi va u uning madaniyati va ta'limotining shakllanishiga katta yordam berdi. Ibn Taymiya Misrdan Damashqqa qaytgan yil ular yaqindan tanishishdi, keyinchalik Ibn al-Qayyim uning kengashiga qo'shildi, to 728 hijriy / 1328 milodiy vafotigacha undan ko'p ilm oldi, dunyoqarashini kengaytirdi. Uning ta'limotini qo'llab-quvvatladi va kitoblarini takomillashtirdi va u bilan aloqada bo'lgan davri taxminan o'n etti yil edi. Ibn Hajar Asqaloniy bu borada shunday deydi: “U oʻz kitoblarini, yaʼni Ibn Taymiyaning kitoblarini takomillashtirish va ilmini yoyish va koʻp gaplarida uni qoʻllab-quvvatlagan zotdir. Ibn Kasir esa Ibn al-Qayyim rivoyat qilgan hadislarida shunday deydi: “U olti yuz to‘qson birinchi yilida tug‘ilgan, hadisni eshitgan va ilm bilan ishlagan, turli ilmlarda, xususan, aqida ilmida ustun bo‘lgan. Tafsir, hadis va ikki asl ilmlarda ham ko'plab bilimlarni egallagan edi. Toki Shayx vafot etguncha va undan yetarli ilm oldi va ko‘plab san’atlarda shuning o‘z sohasida yagona bo‘ldi".
Ibn Taymiya bilan yaqin aloqada boʻlgani, uning taʼlimotini qoʻllab-quvvatlagani va unga amal qilgani uchun Ibn al-Qayyim koʻp tazyiqlarga uchradi. U Ibn Taymiyaning fikrlarini qo'llab-quvvatlagan va targ'ib qilgan, keyinchalik shuning oqibatida zindonga tashlangan. Ibn Taymiya vafot etgab zindondalik vaqti ham u bilan birga edi, Ibn Hajar esa uni xo‘rlab, tuya ustida qiynoqqa solganidan so‘ng hibsga olingani va faqat Ibn Taymiya vafotidan keyin ozod qilinganini zikr qiladi.
Bakr ibn Abdulloh Abu Zayd aytadilar: " Ibn Qayyumning toliblik davrida Shayxi Ibn Taymiya bilan qilgan bahslari, bergan savollari ularga berilgan javoblar yig'ilib bir jild kitob qilinganda edi, u bebaho manfaatlar va ilm nozikliklari bilan to'ldirilgan go'zal jildda chiqqan bo'lar edi. Xudo biladi."
Qabrlarni ziyorat qilish uchun sayohat qilish masalasi
Ibn al-Qayyim Ibrohim payg‘ambar (Xevron) qabrini ziyorat qilish joiz emasligini takidlab aytganligi uchun zindonga tashlanadi. Imomi Zahabiy shunday degan: “U bir muddat zindonda bo‘ldi va janoblarga egarni inkor qilgani uchun zarar ko‘rdi”. Ayrim tarixchilar bu qamoqxona voqeasini u oʻz shayxi Ibn Taymiya bilan bir yerda bo'lishni istaganinuchun amalga oshirganligininaytishadi. Ibn Qoyyim hijriy 726- yilda Shaʼbon oyining 16- kunida hibsga olindi. Sha'bon oyining o'rtalarida Shofe'iy qozilari qozisi bir guruh sahobalarini Al-azharga qamoqqa tashlashni buyuradi. Ibn al-Qayyimning qamoqqa olinishi sababi Ibn Taymiyaning qamoqqa olingani bilan bir xil edi, shuning uchun u qasrda uning yoniga qamalgan edi, lekin ular alohida xonalarga joylashtirilgan edi.
Taqiiddin al-Maqriziy bu voqea haqida gapira turib Ibn Qayyum hibislanishidan avval qattiq kaltaklanganligini aytadi: “Dushanba kuni shabon oyining oltinchisi – hijriy 726-yil Taqi al- Din Ahmad ibn Taymiya va u bilan birga uning ukasi Zayniddin Abdurrahmon Damashq qal'asiga qamalganlar. Shamsuddin Muhammad ibn Abu Bakr ibn Qayyim al-Javziya esa Damashqda gi targ'ibotlari tufayli kaltaklanib, hibisga olingach esa u kishiga ko'p tuhmat qilindi. Buning sababi: Ibn Qayyim al-Javziya Quddusda shafoat va payg‘ambarlarga iltijo qilish masalasida so‘zlagan va Payg‘ambarimiz masjidini niyat qilmay, faqat mo‘tabar qabr niyatini inkor qilgan. Ibn Taymiya uch taloq masalasi haqida shunday degan edi: "Ajrim bir taloq bilan bo'lmaydi", Ibn Qayyumning bu fatvosidan so'ng Shom ulamolari unga qarshi turishdi, oradan ancha vaqt o'tgach Ibn al-Qayyimdagi haram kitoblari yetib kelgach, bu haqida batafsil bayon qildilar. Taymiya va uning hamrohi Ibn al-Qayyim sultonga, bu haqida radiyya bilan chiqdi, shundan so'ng ko'plab imomlar Ibn Taymiya va uning hamrohiga juda ham yomon munosabatda bo'lishdi. Bu voqealardan so'ng sulton u ikkisini zindonband qilishga buyurdi. Ibn Qayyim Ibn Taymiya vafotidan keyin ozod qilindi, buning sababi Ibn Taymiyaning 728-yil Zulqa’da oyining 20-kunida qal’adagi zindonida vafot etganligidir. Hijriy Ibn al-Qayyim Zulhijja oyining 20-kuni seshanba kuni ozodlikka chiqdi.
Tanlov masalasi tahlil qilinmagan
Ibn Al-Qayyim tahlilchisiz otlar bellashuvi kabi musobaqalarni o'tkazilishiga ruhsat berish haqida fatvo bergandan so'ng, As-Sabkiy buni inkor etdi. Ibn Hajar Asqaloniy bu fatvo tufayli unga As-Sabkiy va boshqalar bilan nohush voqealar sodir bo'lganini va bu muammolardan so'ng Ibn Qayyum bu fatvodan qaytganini zikr qiladi va u shunday dedi: "Qozilar Rabi`ul-avval oyida, ya'ni hijriy 746-yil As-Subkiy undan chiqargan fatvosini bekor qilishini so'radi. Musobaqa tahlilchisiz o'tkazilishi ko'pchilik yuqori tabaqa vakillarini bezovta qila boshlagandan so'ng, jismoniy tazyiqlar o'tkazilib fatvoni bekor qilinishiga erishdilar, keyinnchalik esa uni va muhokama masalasini rad etishdi ".
Ibn Kasir bu voqeani aytib berdi va Ibn al-Qayyim bu borada o‘z shayxi Ibn Taymiya ning fikriga ko‘ra fatvo berganliklari va Ibn Taymiya fikrini tasdiqlovchi ish daftarini tuzganligidan dalolat beruvchi ma'lumotlarni aytib o‘tdilar. Fatvolar Ibn Taymiyaga nisbat berilmasdi, shuning uchun ular bu uning gapi ekanligiga ishonishdi Ibn Kasir hijriy 746-yilda sodir bo'lgan voqealarda shunday deydi: «Va musobaqada tahlil qiluvchining holati haqidagi so'zlari bor edi. Sababi, Shayx Shamsiddin ibn Qayyim al-Javziy bundan oldin unda ish kitobini tuzib, Shayx Taqiiddin ibn Taymiya bu boradagi ishlarni qo‘llab-quvvatlagan, keyin bir guruh turklar bu haqda fatvo berishgan ammo, unga nisbat bermagan. Shayx Taqiiddin Ibn Taymiyaga, kimki uni aytdi, deb o'ylasa va bu to'rt imomga zid bo'lsa, uni rad etadi. Vaziyat Shayx Shamsuddin Ibn Qayyim al-Javziyyaning jamoatchilik fikriga qo'shilib ketganini ko'rsatdi ".
Bakr ibn Abdulloh Abu Zayd o‘zining fatvosidan qaytganiga shubha bilan qaradi: “Tekshirish masalasi ko‘rib chiqilmoqda, shuning uchun u isbotlanishi kerak va Alloh taolo menga buning inkor yoki tasdiq bo‘lsin, dalil berishiga umid qilaman. » Hozirda ba'zi boshqa tarixchilar ham buni zikr qilib, u zotning « Olamlar Parvardigori haqida imzo qo'yuvchilarni xabardor qilish » kitobida bu masalani eslatib o'tganliklarini va u o'z fikridan qaytganini tilga olmaganliklarini dalil bilan qayd etishgan.
Bir so'zda uchta taloq masalasi
right|thumb| [[Damashq shahridagi Ibn Qayyim al-Javziya qabri.]] Ibn al-Qayyim "Bir so'z bilan uchta taloq bitta taloq hisoblanadi" degan fatvo chiqargan. Ad-Din as-Subkiy va boshqalar. Ibn Kasir shu sababli unga nima boʻlganini tushuntirmadi va uning taloq masalasidagi fatvosi qozilar bilan muammoga sabab boʻlganini tasdiqlovchi narsa Ibn Kasirning Subkiy va Ibn roziyallohu anhu oʻrtasida boʻlgan yarashuv haqida rivoyat qilgani haqida aytgan. Ibn Kasir aytadi: “Bosh qozi Taqiiddin al-Subkiy bilan Shayx Shamsiddin ibn Qayyim oʻrtasida murosa boʻldi. al-Javziyya, arablar podshohi shahzoda Sayfiddin ibn Fadl qo‘lida bosh qozi bog‘ida va u taloq masalasida ko‘p fatvolari uchun tanbeh oldi.
IC 1341
IC 1341 Aquarius yulduz turkumidagi S0 (spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Husrav Dehlaviy
Husrav Dehlaviy(arabcha:خسراف دهلوي — Husrav Dehlaviy — Toʻliq ismi:Muhammad ibn Amir Husrav ibn Sayfuddin Mahmud Buxoriy Dehlaviy) — shoir.
Frosinone
Frosinone Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan kommunadir. Frosinone provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 47 km2. 48 250 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Asl qora
Asl qora, Kizlyar qorasi, Prosko-veysk qorasi– oʻrtapishar vinobop uzum navi. Xalq seleksiyasi yoʻli bilan Shimoliy Kavkazda chiqarilgan. Tupi kuchli oʻsadi. Bargi oʻrtacha kattalikda, besh boʻlakchali, arra tishli, orqasi bir oz tukli. Guli ikki jinsli. Uzum boshi oʻrtacha, si-lindr-konussimon, vazni 150 – 250 g, shingil va gʻujumlari oʻrtacha tigʻiz. Gʻujumi dumaloq, koʻk-binafsha, kattaligi oʻrtacha (16 – 18 mm). Eti pushti, shirin, sersuv (tarkibida 27% gacha qand bor). Asl qora kurtak yozgandan boshlab faol harorat yigʻindisi 2890°da 140 kunda pishadi. Hosildorligi 100– 120 s/ga. Asosan, Shimoliy Kavkazda rayonlashtirilgan. Oʻzbekistonda Toshkent va Sirdaryo viloyatlarida ekiladi. Spirti past qizil vi-nolar va sharbatlar tayyorlanadi.
Ibn Qoyyim al-Javziya
Vafoti
Ibn al-Qayyim hijriy 751- yilda rajab oyining 13- payshanbasiga o‘tar kechasi shom azoni vaqtida vafot etgan, vafot etganida oltmish yoshda edi, degan fikrga tarjimai hol mualliflari ham rozi bo'lishgan. Buni tarjimonlar Ibn Rajab, Ibn Kasir va Ibn Hajar al-Asqaloniy zikr qilganlari haqida yozishgan.
Boshqa tarjimonlar boshqa sanani aytishgan. Masalan, Hoji Xalifa o‘zining “Kitob va san’at nomlari haqida taxminlar vahiysi” kitobida Ibn al-Qayyimning “Qur’on hikmatlari” kitobini tilga olib, hijriy 754-yilda yozib qoldirgan. Kitobning boshqa joylarida hijriy 751-yilda qayd etilgan. Bakr Abu Zayd bu borada xato qilganini aytadi. As -Safforiniy oltmish ikki yoshda ekanligini, Bakr ibn Abdulloh Abu Zayd esa toʻgʻri qarash oltmishinchi hijriy yil ekanini taʼkidlaganlar.
Ertasi kuni peshin namozidan so‘ng “ Umaviylar ” masjidida, so‘ngra “Jarrah” masjidida namoz o‘qildi. Janozasida odamlar gavjum bo‘ldi. Ibn Kasir aytadi: “Janozasi to‘la edi, Alloh taolo o'z rahmati bilan siylasin. Uning tobutini ko‘tarish uchun odamlar to‘planib ketishdi. Damashqda, Bob as-Sag‘ir qabristonida onasi bilan dafn etilgan.
Va o'limidan biroz vaqt oldin u kishi tushida shayxlari Ibn Taymiyani ko'rganligi va undan o'z maqomi, ya'ni Ibn Taymiyaning maqomi haqida so'ragani va u zotning yuqorida nozil bo'lganini aytdilar. Shunda u ulamolardan birining ismini zikr qildi va unga dedi: “Siz unga qo‘shilishga oz qoldi, lekin siz Ibn Xuzayma toifasidansiz.
Uning shaxsiyati va xususiyatlari
"Dinga bo'lgan ishtiyoq, tavba qilish, mag'firat so'rash, Xudoga etishmaslik va Unga sinish va Uning qo'llari oldida Uning ostonasida otilishdir. Men Qur'on va Sunnatning ma'nolarini va iymon haqiqatlarini undan ko'ra ko'proq bilmayman va u gunohlardan ma'sum emas, lekin uning unga o'xshaganini ko'rmaganman"
Uning kitoblarga qiziqishi
Ibn al-Qayyim tarjimasi manbalarida uning katta kutubxonaga ega bo‘lgunga qadar kitoblarni yaxshi ko‘rishi va ularni to‘plashi bilan mashhurligi haqida so‘z boradi. Ibn Kasir aytadi: “U olimlar o‘ndan bir qismini to‘plashga erisholmagan kitoblarni oldi." Ibn Rajab aytadilar: “U ilmni juda yaxshi ko‘rar edi. . . Va kitob olishni yoqtiardi va boshqalarga nasib etmagan kitoblarni olishga muyassar bo'lgan." Ibn Hajar al-Asqaloniy aytadi: “U kitob yig‘ish vasvasasiga tushdi va son-sanoqsiz kitoblar yig‘di." Ibn al-Qayyim juda katta kutubxonani tark etgan va Ibn Hajar uning o'limidan keyin ham farzandlari o'zlari uchun tanlagan narsalardan tashqari undan abadiy sotishda davom etganliklarini eslatib o'tadi. Uning jiyani Imodaddin Abu al-Fido, Ismoil bin Zaynad-Din Abdurrahmon kitoblarining ko'p qismini qo'lga kiritgan.
Ta'limoti
right|thumb| Nuniya Ibn al-Qayyimdan oyatlar. Aksariyat tarjimai hollarda Ibn al-Qayyimning mazhabi hanbaliy deb ta’riflanadi, chunki u bu mazhab maktablarida o‘sgan, bundan tashqari uning oilasi unga ergashgan va otasi Abu Bakr az-Zoriy vasiy bo‘lgan. “Javziya maktabi”. Ammo Ibn al-Qayyim ulg‘ayib, shayxi Ibn Taymiya bilan aloqada bo‘lganidan so‘ng, uning ilmiy hayotida o‘zgarishlar yuz berdi, bu mazhabni tark etgani ma’nosida emas, balki Kitob va rivoyatdagi dalillar bilan shug‘ullana boshladi. Mazhablariga zid bo'lsa ham sunnatga amal qildilar,.
Va u oʻzining “ Olamlar Parvardigorini imzolaganlarning maʼlumoti ” kitobida shunday deydi: “Alloh taolo huzuridagi mavqeidan qoʻrqqan muftiy, savol beruvchining oʻzi taqlid qilgan taʼlimotiga koʻra fatvo berishidan ogohlantirsin. Va u bu masalada boshqalarning ta'limoti uning ta'limoti va eng to'g'ri dalildan ko'ra ko'proq ehtimoli borligini biladi, shuning uchun rahbariyat uni fatvoga bostirib kirishga majbur qiladi." Demak, u Allohga va Uning Rasuliga va so‘roqchiga xoin va unga yolg‘onchi bo‘lib, Alloh xoinlarning hiylasini hidoyat qilmas va Islom va uning ahlini aldagan holda kimga duch kelsa, jannatni harom qiladi. Biz ishonganimizdan farqli ravishda eng to'g'ri ta'limotni aytib, uni afzal ko'ramiz va shunday deymiz: Bu to'g'ri va unga amal qilish maqsadga muvofiqroqdir va muvaffaqiyat Alloh huzuridadir. »
Rasvet (Novken tumani)
Rasvet (Рассвет) — Qirgʻiziston Respublikasining Jalolobod viloyati Novken tumaniga qarasli qishloq. Orol ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 517 kishi.
Salmtal
Salmtal Germaniyaning Rheinland-Pfalz yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Bernkastel-Wittlich tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 14,09 km2. 2361 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
New Summerfield (Texas)
New Summerfield AQShning Texas shtatida joylashgan shahardir. Cherokee okrugi tarkibiga kiradi.
Salmtal
Hududi
Salmtalning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
New Summerfield (Texas)
Geografiyasi
Maydoni — 12,1 km2. Shundan 12,1 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 144 m balandlikda joylashgan.
Icking
Icking Germaniyaning Bavariya yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Bad Tölz-Wolfratshausen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 16,99 km2. Aholisi — 3690 kishi (2010).
Asmoʼ un-Nagʻam
Asmo’ un-Nagʻam (arab. – to-vush (nagʻma)larning otlari], Asomiy nagʻamot – 10 –12-asrlarda Oʻrta va Yaqin Sharq musiqa nazariyasida jam’ut-tom (qarang Jam)ni tashkil etuvchi jinslar va to-vushlarning maxsus atamalari. Asmo’ un-Nagʻam jins va tovushlarga nisbatan qoʻllanilgan yunoncha atamalarning arabchaga soʻzma-soʻz tarjimasi boʻlib, ba’zi sharq qoʻlyozma manbalari (mas, Forobiyning "Kitob ul-musiqo al-kabir" – "Musiqa haqida katta kitob" asari)da ularning yunoncha muqobili ham keltiriladi (459-b.dagi jadvalga q.). Asmo’ un-Nagʻam musiqa amaliyotida qoʻllanilmaganligi sababli, keyinchalik (12–13-asrlardan boshlab) musiqa naza-riyasida ham unutilib ketgan.
Nadejdenskoye
Geografiya
Nadejdenskoye Ivanovkadan (tuman maʼmuriy markazi) 22 km shimolda avtomobil yoʻlida joylashgan. Novoalekseyevka - eng yaqin qishloq.
Internatsional (Novken tumani)
Internatsional (Интернационал) — Qirgʻiziston Respublikasining Jalolobod viloyati Novken tumaniga qarasli qishloq. Orol ovul okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
Aholisi - 2 299 kishi.
Lalacelle
Lalacelle Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Orne departamenti Alençon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
264 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 20,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 13,2 km2.
Bob Marley
Robert Nesta Marley (6-fevral, 1945 — 11-may, 1981) — yamaykalik qoʻshiqchi, qoʻshiq muallifi va musiqachi. U Reggae musiqa janri kashshoflar biri hisoblanardi.
Wyalusing
Aholisi
549 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 2,2 km2. Shundan 2,1 km2 quruqlik, 0,1 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 329 m balandlikda joylashgan.
Wrightsville (Pennsylvania)
Wrightsville AQShning Pennsylvania shtatida joylashgan shahardir. Johnson County okrugi tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 1,6 km2. Shundan 1,6 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 105 m balandlikda joylashgan.
Asma
Asma, Qrim qora uzumi–xalq se-leksiyasi yoʻli bilan yaratilgan oʻrta-pishar hoʻraki uzum navi. Kuban va Krimda oʻstiriladi. Tupi kuchli oʻsadi, bargi yirik, uch boʻlmali, tuksiz. Guli ikki jinsli. Uzum boshi yirik, dumaloq yoki choʻziq. Gʻujumi yirik, pillasimon, toʻq binafsha-qora. Poʻsti qalin, eti sershira, hosili faol harorat 3050 – 3300°da 160 – 175 kunda pishib yetiladi. Hosildorligi 80–120 s/ga. Kasalli-701klarga chidami oʻrtacha, sovuqqa bardoshi past. Uzoq saqlash va uzoqqa yuborishga chi-damli. Oʻzbekistonda rayonlashtirilmoqda (1995-yildan).
Kendrick (Oklahoma)
Kendrick AQShning Oklahoma shtatida joylashgan shahardir. Lincoln okrugi tarkibiga kiradi.
Fumone
Fumone Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan kommunadir. Frosinone provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 14 km2. 2153 nafar aholi istiqomat qiladi.
Kendrick (Oklahoma)
Aholisi
138 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 372,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,4 km2. Shundan 0,4 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 260 m balandlikda joylashgan.
New Waverly (Texas)
New Waverly AQShning Texas shtatida joylashgan shahardir. Walker okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
950 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 163,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,8 km2. Shundan 5,8 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 108 m balandlikda joylashgan.
NGC 150
NGC 150 Haykaltarosh yulduz turkumidagi SBb tipli galaktikadir.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Askiya
Askiya (arab, zakiy — oʻtkir zehnli, hozirjavob) — oʻzbek xalq ogʻzaki ijodi turi; folklor janri; ikki va undan ziyod kishi yoki guruhning xalq yigʻinlari (sayil, toʻy, bayram)da maʼlum mavzu boʻyicha badiiy soʻzda tortishuvi.
Aqqudiq (Tayinshi tumani)
— Qozogʻistonning Shimoliy Qozogʻiston viloyati Tayinsha tumanidagi qishloq. Kato kodi — 596035100.
Askiya
Askiyachi
Askiya turlarini mukammal egallagan, katta davralarda tortisha oladigan kishilar askiyachi, askiyaboz deb ataladi. Turkistonda bunday kishilar badihagoʻy nomi bilan yuritilgan. Askiyachi tilning keng imkoniyatlarini puxta egallagan, soʻz oʻyini, qochirim, hazil-mutoyiba, kinoya, tashbih, kesatiq, oʻxshatish, mubolagʻa, mashara kabi hajv sanʼati vositalaridan ustalik bilan foydalana oladigan boʻlishi lozim. Askiya tortishuvida zakiylik, hozir-javoblik asosiy me-zon hisoblanadi. Askiyaning vazifasi kulgi chiqarish orqali kishilarning kayfiyatini rostlash, ularga zavq baxsh etish, muayyan mavzu doirasida ularning bilimlarini yanada kengaytirish, aklini, fikrini charxlash, ziyrak, hozirjavob boʻlishga daʼvat etish, shu bilan birga turmushdagi va ayrim kishilar xulqidagi kamchiliklar ustidan yengil kulgi uygʻotishdir.
Turlari
Askiyaning payrov, qofiya, radif, tutal, oʻxshatdim, boʻlasizmi, bahri bayt, safsata, „gulmi-siz, jambilmisiz, rayhonmisiz“, shirinkorlik, afsona, rabbiya, laqab kabi turlari bor.
Fizika falsafasi
Fizika falsafasi fizika--ayniqsa zamonaviy fizika tomonidan qoʻyilgan asosiy falsafiy savollar va jihatlarni oʻrganadi,materiya va energiya va ularning bir-biri bilan oʻzaro taʼsirini oʻrganadi. Eng asosiy savollardan biri vaqt va makonning tabiati,atomlar va atomizmdir.Shuningdek, kosmologiya (kosmologiya) bashoratlari va kvant mexanikasini talqin qilish, statistik mexanika asoslari, sabab munosabatlari,determinizm,fizik qonunlarning tabiati.
Askiya
Lugʻaviy maʼnolari
Askiya [a. اڒګا- ziyraklar, zakiylar] Oʻzbek xalq ogʻzaki ijodining bir janri boʻlib, unda soʻz oʻyiniga, qochiriqqa asoslangan holda ikki yoki undan ortiq kishi yoki taraflar musobaqalashadi. Askiya, odatda, toʻy-tomosha, sayl, ziyofat kabi yigʻinlarda oʻtkaziladi. Askiya aytishmoq. Shunday misobaqada (askiyada) tarafkash sifatida qatnashmoq. Askiya qilmoq. Soʻz oʻyini, qochiriqlar bilan masxara, mayna qilmoq.
Fizika falsafasi
Ilgari bu masalalarning koʻpchiligi metafizika doirasida oʻrganilgan (masalan, sabab,muqarrarlik,vaqt va makon masalalari), ammo bu masalalar endi faqat falsafiy munozara shaklida koʻtarilmaydi. Tabiat falsafasi doirasidagi tadqiqot va ishlanmalar.fanlar.
Falsafada fizika falsafasi zamonaviy fizikaning kontseptual va izohli masalalari bilan shugʻullanadi, ularning aksariyati nazariy fiziklarning ayrim turlari tomonidan olib borilgan tadqiqotlar bilan bir-biriga mos keladi. Fizika falsafasini umumiy maʼnoda uch yo‘nalishga bo‘lish mumkin ular quydagilardan iborat.
Askiya
Lugʻaviy maʼnolari
Askiya — so‘z o‘yinlaridan foydalangan holda mot qilish sanʼati, davradagilarning zukkoligi, hozirjavob va topqirligi asosidagi taraflar musobaqasi.
Fizika falsafasi
Fazo va vaqt falsafasi
Fazo va vaqtning (yoki vaqt va makon) mavjudligi va tabiati fizika falsafasida markaziy mavzulardir. Bu aniq dalilar bilan isbotlanmoqda
Askiya
Tarixi
Askiya oʻzbek xalqi orasida koʻp asrlardan beri mavjud boʻlib, uning dastlabki shakli urugʻchilik davrida paydo boʻlgan.
Fizika falsafasi
vaqt
Vaqtni koʻpincha asosiy miqdor deb hisoblashadi (yaʼni, boshqa miqdorlar nuqtai nazaridan aniqlab boʻlmaydigan miqdor), chunki vaqt shu qadar mohiyatan asosiy tushuncha boʻlib koʻrinadiki, uni oddiyroq narsa bilan taʼriflab boʻlmaydi. Biroq, aylana kvant tortishish kabi baʼzi nazariyalar fazo-vaqt kelib chiqishini daʼvo qiladi. Loop kvant gravitatsiyasi asoschilaridan biri Karlo Rovelli aytganidek:"Fazo-vaqtda endi maydonlar yoʻq faqat maydonlar ichidagi maydonlar" Vaqt oʻlchov bilan aniqlanadi-standart interval bilan. Hozirgi vaqtda standart vaqt oraligʻi ("anʼanaviy soniya " yoki oddiygina „ikkinchi“ deb ataladi) seziy-133 atomidagi oʻta nozik oʻtishning 9,192,631,770 tebranishlari sifatida aniqlanadi.(ISO 31-1) Vaqt nima va u qanday ishlaydi, yuqoridagi taʼrifdan keyin. Keyin tezlik,impuls,energiya va maydonlar kabi tushunchalarni aniqlash uchun vaqtni fazo va massaning asosiy miqdorlari bilan matematik tarzda birlashtirish mumkin.
Askiya
Tarixi
Alohida janr sifatida, asosan, XV asrdan shakllangan. Bu davrda Mir Sarbirahcha, Mavlono Burhonilang, Said Gʻiyosiddin sharfa, Mavlono Xalil Sahof, Muhammad Badaxshiy kabi mashhur askiyachilar yashagan. Bular ora-sida eng isteʼdodlisi va atoqlisi Mavlono Abdulvoseʼ munshiy boʻlgan.
XVIII — XIX asrlarda Askiya, ayniqsa, Fargʻona vodiysi va Toshkentda rivojlangan. Bachqir qishlogʻi (Fargʻona vodiysi)da Dexlon yuzboshi Shernazarov (1860- 1942) va Zangiota qishlogʻi (Toshkent)da Saidahmad askiyachi (1880- 1940) kabi mashhur askiyachilar oʻtgan.
Ularning anʼanalarini XX asrning 40 — 60-yillarida Erka qori Karimov, Mamayusuf Tilla-boyev, Yusufjon Shakarjonov, Rasul qori Mamadaliyev, Aka Buxor Zokirov va boshqa davom ettirdilar. Keyingi yillar Tursun-buva (Ijroqoʻmbuva) Aminov, Mamaroziq Ishoqov, Rahmatqul va Abdullajon Yasha-rovlar, Abdulhay Maxsum Qozoqov, Ma-majon Madaminov, Toshkentda aka-uka Shojalilovlar Askiya rivojiga katta hissa qoʻshdilar. 50-yillardan Askiya konsert da-sturlariga ham kiritildi. Lutfixonim Sarimsoqova, Joʻraxon Sultonov, Maʼmurjon Uzoqov, Muhammadjon Mirzayev, Gʻanijon Toshmatov, Gavhar Rahimova, Soyib Xoʻjayev kabi sanʼatkorlar Askiyani teatr sahnasiga olib chiqib, tomoshabinlarga manzur qilganlar. Hozir ham bayram, sayillar va toʻy marosimlarida Askiya musobaqalari, kechalari va hokazo oʻtkazib turiladi, askiyachilarning respublika koʻriklari uyushtiriladi.
Fizika falsafasi
sayohat vaqti
Baʼzi nazariyalar, xususan, maxsus va umumiy nisbiylik nazariyasi, tegishli fazo-vaqt geometriyalari yoki kosmosdagi harakatning ayrim turlari oʻtmish va kelajakka vaqt sayohatiga imkon berishi mumkinligini koʻrsatadi. Bunday tushunishga yordam beradigan tushunchalar yopiq vaqt egri chizigʻini oʻz ichiga oladi.
Askiya
Tarixi
1960-yillarda Toshkent davlat universiteti (hozirgi Oʻzbekiston milliy universiteti) va Sanʼatshunoslik instituti folklor ekspeditsiyalari koʻplab Askiya aytishuvlarini yozib oldi. Askiya payrovlari yozil-gan plastinkalar chiqarildi. „Askiya“ hujjatli filmi (rejissyor M. Qayumov) yaratildi. Askiya ogʻzaki va yozma adabiyotda ham uchraydi: „Alpomish“, „Kuntugʻmush“ dostonlarida Askiyaga xos qochirimlar, soʻz oʻyinlariga boy parchalar bor. Navoiyning „Majolis un-nafois“, K. Yashinning „Tor-mor“ dramasi va boshqa asarlarda Askiya vositasida yaratilgan maroqli epizodlar, tili Askiya yordamida individu-allashtirilgan personajlar mavjud.
Fizika falsafasi
sayohat vaqti
Albert Eynshteynning maxsus nisbiylik nazariyasi (va shuning uchun umumiy nazariya) vaqtni sayohat deb talqin qilish mumkin boʻlgan vaqt kengayishini bashorat qiladi. Nazariyada aytilishicha, statsionar kuzatuvchiga vaqt tezroq harakatlanuvchi jismlarga qaraganda sekinroq oʻtayotgandek koʻrinadi: masalan, harakatlanuvchi soat sekin ishlayotgandek koʻrinadi;Soat yorugʻlik tezligiga yaqinlashganda, uning qoʻllari deyarli harakatdan toʻxtagandek koʻrinadi. Ushbu turdagi vaqtni kengaytirishning taʼsiri mashhur"egizak paradoks „ da batafsilroq muhokama qilinadi. Ushbu natijalarni eksperimental ravishda kuzatish mumkin boʻlsa-da,Eynshteyn nazariyasining asosiy jihati GPS sunʼiy yoʻldoshlari va kundalik hayotda qoʻllaniladigan boshqa yuqori texnologiyali tizimlarning ishlashiga tegishli tenglamadir.
Askiya
Tarixi
Hozir Askiyaning payrov turi ayniqsa keng rivoj topgan.
Fizika falsafasi
sayohat vaqti
Ikkinchi, koʻp jihatdan oʻxshash vaqt sayohatiga umumiy nisbiylik nazariyasi ruxsat beradi. Bu tipda uzoqdan kuzatuvchi vaqtni chuqur tortish qudugʻi tubidagi soatga nisbatan sekinroq oʻtishini sezadi va chuqur tortish qudugʻiga tushirilgan va yuqoriga tortilgan soat qolgan statsionar soatga nisbatan kamroq vaqt oʻtganligini bildiradi. Uzoqdagi kuzatuvchi bilan. Bir qatorda
Koʻpchilik ilmiy hamjamiyatning fikricha, retrograd vaqt sayohati juda dargumon, chunki u sabab-oqibat mantiqini buzadi. Misol uchun, agar siz oʻtmishga qaytib, oʻzingizni erta hayotda oʻldirishga harakat qilsangiz nima boʻladi (yoki bobo paradoksiga olib keladigan bobongizni oʻldiring)? Stiven Xoking bir marta kelajakdagi sayyohlarning yoʻqligi vaqt sayohatining mavjudligiga kuchli dalil boʻlishini taklif qildi-bu Fermi paradoksining bir turi, begona mehmonlar emas, balki vaqt sayohatchilari.
Bekor
Kosmos fizikadagi bir nechta asosiy miqdorlardan biridir, yaʼni uni boshqa miqdorlar bilan aniqlash mumkin emas, chunki hozirda hech qanday asosiy narsa maʼlum emas. Shunday qilib, boshqa asosiy miqdorlarning (masalan,vaqt va massa)taʼrifiga oʻxshash fazo analogiya bilan belgilanadi. Hozirgi vaqtda standart oʻlchagich yoki oddiygina metr deb ataladigan standart intervalli yorugʻlikning vakuumda 1/299792458 soniya oraligʻida (aniq) oʻtadigan masofasi sifatida aniqlanadi.
Kvant mexanikasi falsafasi
Kvant mexanikasi zamonaviy fizika falsafasining asosiy yoʻnalishi, xususan, kvant mexanikasini toʻgʻri talqin qilish bilan bogʻliq. Keng miqyosda kvant nazariyasida olib borilgan falsafiy ishlarning aksariyati superpozitsiyani tushunishga harakat qiladi:zarralar bir vaqtning oʻzida nafaqat maʼlum bir holatda boʻlib koʻrinmaydi, balki“bu erda"ham mavjud boʻlgan xususiyat. Bir vaqtning oʻzida"bor"sifatida. Bunday radikal qarash ularning boshiga sogʻlom aqlning koʻplab metafizik tushunchalarini aylantiradi. Kvant mexanikasining zamonaviy falsafasining aksariyati kvant mexanikasining empirik muvaffaqiyatli rasmiyatchiligi bizga fizik dunyo haqida nima deyishini tushunishga qaratilgan.
NGC 6142
NGC 6142 Corona Borealis yulduz turkumidagi Sb tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1791-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Babaaslan, Refahiye
Babaaslan (shuningdek: Babaarslan, sobiq nomi Amadun ) — Turkiyaning Erzinjon viloyati Refahiye tumaniga qarashli qishloq. Qishloqda shodiyan qabilasiga mansub kurdlar istiqomat qiladi va 2022-yilda 25 kishidan iborat edi.
Mirzo Abu Tolib Moyil
Adabiyotlar
Tukum:Dariy tili
Laleu (Orne)
Laleu Fransiyaning Quyi Normandiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Orne departamenti Alençon tumani tarkibiga kiradi.
Geografiyasi
Maydoni — 11,3 km2.
Sehlem (Eifel)
Sehlem  Germaniyaning Rheinland-Pfalz yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Bernkastel-Wittlich tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 11,25 km2. 884 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Aso-muso
Aso-muso, hassa-muso (Abelia corymbosa) – shilvidoshlar oilasining abeliya turkumiga mansub sershox va ser-barg buta. Tanasining poʻsti kulrang, titilgan, ba’zan tanadan qisman ajral-gan. Poyasi olti qirrali. Barglari qisqa bandli, ellipssimon (1,5 – 6 sm), cheti tekis, ba’zilari kungurador. Gullari bir nechtadan (koʻpincha uchtadan) boʻlib, toʻpgulga yigʻilgan; kosacha qaytaqisi (5 – 8 mm kenglikda) toʻrt (ba’zan uch) boʻlakli; toj-bargi oqish, 10–15 mm uzunlikda, changchilari toʻrttadan boʻlib toj naychasining ichida joylashgan; urugʻchisi bitta, urugʻchi ustunchasi nay-chadan bir oz chiqib turadi. Mevasi bir oz choʻziq va yapaloq (5 – 8 mm uzunlik-da), tukli, faqat Oʻrta Osiyo (Tyanshan togʻlari) uchun xos endemik oʻsimlik. A. Kirgʻiztov, Talas, Sharqiy Chatqol, Susa-mir va Fargʻona togʻlari (Moylisoy, Ars-lonbob)ning yongʻoqzor va archazorlarida uchraydi. Yogʻochi qattiq boʻlganidan juda qadrlanadi.
Orol (Novken tumani)
Aholisi
Aholisi - 1 313 kishi.
Wyncote
Aholisi
3046 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 2,1 km2. Shundan 2,1 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Asos (maʼnolari)
Asos:
Kenefic (Oklahoma)
Kenefic AQShning Oklahoma shtatida joylashgan shahardir. Bryan okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
192 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 75,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 2,5 km2. Shundan 2,5 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 205 m balandlikda joylashgan.
Maʼsuma Sulton begim
Masuma Sulton begim (معصومہ سلطان بیگم;c. 1508-yilda tugʻilgan) Moʻgʻul malikasi hamda birinchi Moʻgʻul humkdori Boburning qizi boʻlgan. Uning nomini singlisi Gulbadan begim opasini „Moh Chacha“ deb Humoyun-noma da tez-tez tilga olgan.
Yoshligi
Masuma Sulton begim Boburning qizi hamda uning toʻrtinchi xotini Maʼsuma Sulton begimning ismi boʻlgan. U Qobulda tugʻilgan boʻlib, tugʻilishida uning onasi vafot etgan. Onasining ismi qiziga qoʻyilgan. 1511-yilda Bobur Qobulni ukasi Nosir Mirzoga ishonib, Samarqandga yoʻl oladi.
Turmushi
U 31 yoshida beva qoladi. Muhammad Zamon Mirzo Chausa urushida vafot etadi.
Fiuggi
Fiuggi Italiyaning Lazio mintaqasida joylashgan kommunadir. Frosinone provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 33 km2. 9527 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Newark (Texas)
Newark AQShning Texas shtatida joylashgan shahardir. Wise, Tarrant County, Texas|Tarrant okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
1005 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga auto nafar kishi.
Asmera
thumb|250px|Enda Mariam Cathedral, Asmara Asmera (Asmara) – Eritreyaning poytaxti. Dengiz sathidan 2300 m balandlikda. Aholisi 344 ming kishi (1989). Mamlakatning yirik savdo-sanoat va transport markazi. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Avtomobil yoʻllari tuguni. Kimyo, oziq-ovqat, toʻqimachilik, keramika, metallsozlik korxonalari mavjud. Qurilish materiallari ishlab chiqariladi. Universitet bor.
IC 1342
IC 1342 Aquarius yulduz turkumidagi Sc (ixcham spiral galaktika) tipli galaktikadir.
Pharrell Williams
Pharrell Lanscilo Williams (5-aprel 1973-yilda tugʻilganlar) — amerikalik qoʻshiqchi, qoʻshiqnavis, reper, moda dizayneri va tadbirkor. Williams va Chad Hugo 1994-yilda hip hop va R&B prodaksiyasi The Neptunes tashkil etishgan, kim bilan u turli sanʼatkorlar uchun singl ishlab chiqarilgan.
NGC 151
NGC 151 Kit yulduz turkumidagi SBbc tipli galaktikadir.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Krasny Istok
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Krasniy Istok ( Красный Исток  ) — Rossiya Federatsiyasining Amur viloyati Arxarinskiy tumanidagi Lenin aholi yashash punktiga qarashli qishloq posyolkasi. Aholisi 2018 yilda 53 kishi edi 3 ta ko'cha bor.
Jachenau
Hududi
Jachenauning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.