cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Geliograf
Geliograf (gelio... va ...graf) — 1) meteorologiyada — Quyosh nur sochib turadigan vaktni, yaʼni Quyosh ufq ustida turgan va uni budut toʻsmagan vaqtni avtomatik tarzda qayd qiladigan asbob. Ishlash tarzi quyosh nurlarining yo issiklik, yoki kimyoviy taʼsiriga asoslangan. Uzluksiz qayd qilib boradigan aktinograf ham G. sifatida xizmat qilishi mumkin (k,. Aktinograf); 2) astronomiyada — Quyoshning fotosuratini olish uchun ishlatiladigan teleskop. Obyektivi fotografik nurlarda surat olishga moslashtirilgan. Quyosh tasvirini kattaroq qilib suratta olish uchun kamera G. fokusidan tashqariga oʻrnatiladi. Shu maqsadda qoʻshimcha optik tizim — okulyar yoki qisqa fokusli fotografik obyektiv ishlatiladi. Ayrim spektral chiziqda Quyosh fotosuratini olish uchun spektrogeliograf ishlatiladi; 3) harbiy ishda — 19—20-asrlar boshlarida yoruglik nurini qaytaruvchi koʻzgu yordamida Morze alifbosi signallarini uzatuvchi asbob. Bunday G. bilan kunduzi 18—40 km gacha, kechasi 3—8 km gacha signallarni uzatish mumkin boʻlgan.
Sayda (maʼnolari)
Sayda:
Alkidika
Alkidika (Ἀλκιδίκη) - qadimgi yunon mifologiyasida Arkadiya qiroli Aleyning qizi va Tironing onasi.
Afsonalarga ko'ra, go'zal yosh ayol Alkidika Elis shohi, takabbur va jirkanch Salmoneyga turmushga chiqadi. Eridan homilador bo'lib, u go'zal Tironi dunyoga keltirdi va tug'ish paytida vafot etdi. Shundan so'ng, Salmoney ning yangi rafiqasi Sidero qizning tarbiyasiga kirishadi, u o'gay onasi bo'lib, unga nafrat bilan munosabatda bo'lgan. Alkidika avlodlaridan biri - argonavtlarning mashhur rahbari Jeysonning otasi Yazon edi.
Havdaksoy (daha, Balx)
Havdaksoy (Ҳавдаксой) — Tojikiston Respublikasining Jaloliddin Balxiy tumani Madaniyat QFYga qarashli daha. Dahadan mahalla markazigacha 12 km, tuman markazigacha 9 km.
Aholisi
Aholisi - 2064 kishi.
Poʻlat Saidqosimov
Poʻlat Saidqosimov (1931.8.10, - Toshkent - 2019.18.1) — Oʻzbekiston xalq artisti (1979). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1954). 1954— 57 yillar H.Olimjon nomidagi Samarqand teatrida, 1957-yildan Hamza (hozirgi Oʻzbek milliy akademik drama) teatrida aktyor. Keng koʻlamli, turli yechimdagi, psixologik murakkab rollarga moyillik, inson maʼnaviy dunyosini chuqur taxlil qilish S. isteʼdodiga xos boʻlib, obrazlari sodda va tabiiyligi, mukammal sahna nutqi, aktyorlik ifoda vositalarining loʻndaligi bilan ajralib turadi. "Xolisxon"dagi Rustam S.ning sahnada yaratgan ilk obrazidir. Poʻlat (O. Yoqubov, "Yurak yonmogʻi kerak"), Abdullatif ("Mirzo Ulugʻbek"), Ilyos (Ch. Aytmatov, "Sarvqomat dilbarim"), Edgar (U. Shekspir "Qirol Lir"), Karimjon (A.Qahhor, "Ayajonlarim"), Salimboyvachcha (Oybek, "Qutlugʻ qon"), Avrangzeb (Uygʻun, "Zebunniso"), Sobirov (I. Sulton, "Imon"), Sagʻdiyev (O. Abdullin, "Un uchinchi rais"), Zargarov (A. Muxtor, "Saxro tor"), Bobo (U. Azim, "Bir kadam yoʻl") kabilar teatrda yaratgan eng yaxshi rollaridir. Kinoda Mahkam ("Muhabbat mojarosi"), Beruniy ("Abu Rayhon Beruniy"), Zavqiy ("Olovli yoʻllar"), Gʻafurov ("Ilondan saqlan"), Ilyos ota ("Tong otguncha") va boshqa; telefilmda Otaqoʻzi ("Diyonat"), Mirzakarimboy ("Qutlugʻ qon"), Muhammad chatoq ("Girdob"), Cherkashin ("Ichkuyov"), Toʻgʻonbek ("Alisher Navoiy"), Abdullatif ("Ulugʻbek xazinasi") kabi bir qancha rollarni ijro etgan. "El-yurt hurmati" ordeni bilan mukofotlangan. 2019-yil 18-yanvar kuni 88 yoshda vafot etdi. Chigʻatoy qabristoniga dafn etilgan.
Bubert
Bubert — tuxumli mannali pudingi, nemis, Latviya, Litva va Estoniya oshxonalarining taomidir. U manna, sut (yoki qaymoq), tuxum, shakar va nordon meva sharbati yoki suyuq jele (limon, klyukva yoki smorodina) dan iborat.
Tarix
Shirin va qandolat mahsulotlari pribaltika oshxonasiga asosan nemis tilidan va juda kech — XIX-asrning oxirida kirib kelgan, shuning uchun bu taom, boshqalar kabi, oʻzining asl nemis nomini saqlab qoldi. Kurzeme livlari orasida manna suvda pishirilgan va tuxum bilan ziravorlangan bubert, klyukva asal (klyukva sharbati, quyuqlashgan kartoshka kraxmal) bilan birga anʼanaviy ravishda uchinchi taom sifatida toʻy ovqatida, shuningdek dafn marosimlarida dasturxonga tortilgan.
Oshxona xususiyatlari
Boʻtqalardan farqli oʻlaroq, bubert qaynatilmaydi, faqat qaynoq suv bilan damlanadi — bu taomning oʻziga xos taʼmini shakllantirishga hal qiluvchi taʼsir koʻrsatadi. Olovdan olib tashlangan pishirilgan mannani, qopqoq ostida bir muddat dimiqishi uchun qoldiriladi. Shakar bilan maydalangan tuxum sarigʻlari (variant — shakar limon qobigʻi bilan) 70°ga qadar sovutilgan donga kiritiladi. Pishirishning oxirgi bosqichida koʻpirtirilgan tuxum oqi qoʻshiladi. Bubert meva sharbati yoki jele bilan surtilgan holda dasturxonga tortiladi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Dani Hamzo
Dani Hamzo (داني حمزو ; 1978-yil 18-iyunda tugʻilgan) — hujumchi sifatida oʻynagan shvetsiyalik sobiq professional futbolchi.
U Allsvenskanda Östers IF va Assyriska Föreningen jamoalarida oʻynagan. U Öster uchun 2003-yilgi Allsvenskan mavsumining birinchi oʻyinida, amaldagi chempion Djurgårdens IFga qarshi magʻlubiyatga uchragan.
Adriano (futbolchi, 1979-yil yanvar)
Adriano Vieira Louzada (1979-yil 3-yanvarda tugʻilgan) — shunchaki Adriano nomi bilan tanilgan, braziliyalik futbolchi.
U o'zining professional faoliyatining katta qismini Portugaliyada o'tkazdi, Nacional, Portu va Braga klublarida yetti mavsum davomida Primeira ligada jami 145 ta o'yin o'tkazib 62 ta gol urdi va ikkinchi klub bilan beshta yirik chempionlikni qo'lga kiritdi.
Jamoalardagi faoliyati
Adriano Acrening Rio Brankosida tug'ilgan. U 1998-yilda Portugaliya terma jamoasida o'ynay boshlagan, keyin esa o'z mamlakati Palmeyras vakili bo'lgan.
2002-yilda Portugaliyaga o'tgan Adriano Madeyraning „C.D. Nacional“da o'ynay boshladi. Braziliyada „Kruzeyro“dan tez orada qaytganidan so'ng, u 2006-yil yanvar oyida „Portu“ klubiga qo'shildi va asta-sekin asosiy o'n birtalikka kirib, shimoliy klubga Primeira chempionligini zabt etishga yordam berdi va o'sha yili Portugaliya kubogi finalida g'alaba golini urdi.
Lisandro Lopes hujumchi pozitsiyasiga o'tganidan so'ng, Adriano boshlang'ich o'rnini yo'qotdi, lekin ko'pincha zaxira o'rindig'idan tushirilar edi. 2008-yilning avgustida u boshqa liga jamoasi CF Os Belenensesga o'tishi kerak edi; ammo, u Portoda qolishni va o'rin uchun kurashishni tanladi, lekin 2008-09-yilgi mavsumda birorta ham raqobatli o'yinda maydonga tushmadi.
Yutuqlar
Palmeyras
Portu
Сhuqur muhr uchun moʻljallangan qogʻoz
Muhr uchun bosma qogʻoz — muhr bosish usulidan foydalangan holda yuqori sifatli tasviriy va matnli nashrlar yoki grafik mahsulotlarni ishlab chiqarish uchun moʻljallangan, kul tarkibi yuqori boʻlgan zaif yopishtirilgan qogʻoz turi. Uning yuqori mexanik kuchiga asosiy qogʻozdagi yumshoq yogʻoch pulpasining yuqori miqdori orqali erishiladi (kamida 60 %).
Baʼzi nashrlarda bunday qogʻoz baʼzan "tifdrup qogʻozi" deb ataladi (Tiefdruck — gravür). Muhr uchun bosma qogʻoz aslida yuqori darajada qoplangan, ikki tomonlama yuqori darajadagi silliqlik (superkalenderli) va elastiklik bilan ishlab chiqariladi; u boʻyoqni yaxshi singdiradi va bir xil sirt tuzilishiga ega.
Muhr uchun bosma qogʻozning har kvadrat metri uchun 70 dan 160 grammgacha, baʼzida esa- 220 grammgacha ishlab chiqariladi. Oqlik 76 % dan kam boʻlmagan, silliqligi — 300 s dan kam boʻlmagan, kul miqdori — 18 % dan kam boʻlmagan miqdorda boʻladi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Doʻstiy (Vaxsh tumani)
Aholisi
Aholisi — 429 kishi.
Stephan Hain
Stephan Hain (1988-yil 27-sentyabrda tugʻilgan) — nemis professional futbolchisi, „Regionalliga Bayern“ klubi „SpVgg Unterhaching“ uchun hujumchi sifatida oʻynaydi. Mashhur toʻpurar Hain 2016—17-yilgi mavsumda mintaqaviy liganing eng yaxshi toʻpurari boʻldi va „Unterhaching“ uchun 28 oʻyinda 32 ta gol urdi.
Dastlabki yillar
Hain Bavariyaning Zwiesel shahrida tugʻilgan va „TSV Lindberg“ga koʻchib oʻtishdan oldin oʻz shahrining „SV 1922 Zwiesel“ klubida futbol oʻynashni boshlagan va u yerda bir yarim yil oʻynagan. 2001-yil noyabr oyida u „SpVgg Ruhmannsfelden“ga oʻtdi va u yerda olti yil yoshlar darajasida oʻynadi.
FC Augsburg
2007-yilning yozida Hain „Augsburg“ klubiga oʻtdi. U kattalar safida debyutini 2007-yil 21-oktyabrda, 2-yilda boshlagan. U 2009-10-yilgi mavsumda tez-tez oʻynab, 16 oʻyinda uchta gol urdi. 2010-11-yilgi mavsumning birinchi yarmida u oʻz gollari sonini yaxshiladi va uni asosiy tarkibga kiritdi. 2010—11 qishki tanaffus paytida Hain shartnomasini 2013-yilgacha uzaytirdi. U 2011-yil 8-may kuni „FSV Frankfurt“ jamoasiga qarshi o‘yinda 2:1 hisobida g‘alaba qozongan golni urdi va bu „Augsburg“ning Bundesligaga chiqishini taʼminladi.
SpVgg Unterhaching
Hain 2016-yil 28-iyulda „Regionalliga Bayern“ klubi „SpVgg Unterhaching“ga o‘tdi. U oʻzining birinchi mavsumini liganing eng yaxshi toʻpurari sifatida yakunladi va 28 liga oʻyinida 32 ta gol urdi. Ligada Hain oʻzining gol urish shaklini davom ettirdi, 2017-18-yilgi mavsumda 37 liga oʻyinida 19 gol urdi va eng yaxshi toʻpurarlar roʻyxatida Manuel Schäfflerdan uchta ortda qolgan holda ikkinchi oʻrinni egalladi. 2019-yilning yanvarida u „Unterhaching“ bilan shartnomasini 2023-yilgacha uzaytirdi.
U 2021—22 va 2022—23-yilgi mavsumlarda ketma-ket jarohatlar oldi va bu jarohatlar uni uzoq muddatga safdan chiqardi.
Gregor Abel
Gregor Abel (1949-yil 9-aprelda tugʻilgan)  — Shotlandiyalik sobiq futbolchi va murabbiy. Abel Falkirk, Clydebank va Alloa Athletic klublarida oʻynagan.
Futbolchi sifatida nafaqaga chiqqanidan soʻng, u Alloa Athletic va keyin Falkirkda yordamchi murabbiy boʻlib, Aleks Tottenga yordam bergan. Abel 1983-yilning noyabrida, Totten klubni tark etganidan soʻng, „Reynjers“ jamoasining yordamchi murabbiyi keyinchalik esa Falkirkga murabbiy etib tayinlangan. 1984-yil fevral oyida u murabbiylik faoliyatidan maktabda oʻqituvchisi sifatida ishlagani va bu unga katta bosim berayotganini iddao qilgan holda vaqtinchalik isteʼfo bergan. Dunfermline Athletic 1985—1986 va 1986—1987-yillarda Shotlandiya ikkinchi divizionidan Shotlandiya Premer-divizioniga koʻtarilganida Jim Leyshmanga Abel yordam bergan. Abel 1987-yil iyul oyida klub toʻliq professional maqomga oʻtgandan soʻng Dunfermlineni tark etgan, u oʻz maqomini saqlab qolish va oʻqituvchilik faoliyatini davom ettirishni xohlagan.
Dunfermlineni tark etgach, Abel Forfar Athletic murabbiy yordamchisi boʻlgan. Oʻsha yilning oxirida Abel Alloa Athletic murabbiyi etib tayinlangan. Klub uning boshqaruvida ajoyib gʻalabalarga erishgan va 1988—1989 -yilgi Shotlandiya kubogining chorak finaliga chiqgan. Abel 1990-yil fevral oyida Alloa Athletic tomonidan ishdan boʻshatilgan, chunki klub Shotlandiya birinchi divizioniga tushib ketgan.
Keyin Abel sakkiz yil davomida „Aberdin“da zaxira jamoa va yoshlar murabbiyi sifatida ishlagan. Soʻngra u Reynjersda yoshlar murabbiyi sifatida besh yil davomida faoliyat yuritgan. U 2006-yilda nafaqaga chiqqunga qadar Alva akademiyasida dars berishni davom ettirgan.
Garov majburiyati
Garov majburiyati — qarzdor tomonidan kreditorga beriladigan hujjat boʻlib, mazkur hujjat kreditorning qarzdor garov bilan taʼminlangan majburiyatni bajarmagan taqdirda, bu majburiyat boʻyicha oʻz talabini garovga quyilgan mol-mulkning kiymatidan imtiyozli suratda qanoatlantirish huquqiga egaligini tasdiqlaydi.
Ifloslanish
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7c/Litter.JPG/300px-Litter.JPG|thumb|300x300px| [[Gayana qirgʻoqlaridagi chiqindi qoldiqlari]] Ifloslanish — tabiiy muhitga salbiy oʻzgarishlarni keltirib chiqaradigan ifloslantiruvchi moddalarning kiritilishidir. Ifloslanish har qanday modda (qattiq, suyuq yoki gaz) yoki energiya (radioaktivlik, issiqlik, tovush yoki yorugʻlik kabi) shaklida boʻlishi mumkin. Atrof-muhitning ifloslanishiga tabiiy hodisalar sabab boʻlishi mumkin boʻlsa-da, ifloslanish soʻzi odatda ifloslantiruvchi moddalarning antropogen manbaga ega ekanligini anglatadi. Inson faoliyati bilan bog‘liq ifloslanishlar antropogen ifloslanish, deb ataladi.
Obidjon Sayburhonov
Obidjon Sayburhonov (1949-yil 9-iyunda, Andijon viloyatida tavallud topgan) — 1991 yil 28-dekabirda O'zbekistonning birinchi prezidenti Islom Abdug'aniyevich Karimov tomonidan sharafli Oʻzbekiston xalq artisti unvoni bilan taqdirlangan. Toshkent davlat teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgach (1974). 1974-yildan Andijon viloyati musiqali drama va komediya teatrida yetakchi saxna ustozi aktyori bo'lib umrini so'nggi kunlarigacha teatr soxasini rivojlanishiga katta xissa qo'shgan sodda kamtar daryo inson edi. Obidjon Sayburxonov Z.M.Bobur nomidagi xalqaro mukofot sovrindori. Buri Bahodir ("Mehribonlar"), Dehqonboy ("Oshiq Gʻarib va Shohsanam"), Sodiq ("Kampirga sovchi keldi"), Jeroniy ("Zoʻraki tabib"), Aziz ("Duel"), Grey ("Richard III"), Bobur ("Bobur"), Suvonqul ("Momo yer"), Qodirqul ("Boy ila xizmatchi"), Edgar ("Qirol Lir"), Sultonali ("Mehrobdan chayon"), Krraxoʻja ("Nodira"), Qori ("Tobutdan tovush") kabi rollari bilan tanilgan. Sayburhonov obrazlari ifoda vositalarining anikligi, xayotiyligi, qahramonlari kuchli va salobatliligi bilan ajralib turadi.
Ifloslanish
20-asrning oxirlarida atrof-muhitni tartibga solish va ifloslanish siyosati paydo bo'lgunga qadar 19-20-asrlarda ko'plab ifloslanish manbalari sanoatlashtirishning tartibga solinmagan qismlari edi. Tabiatga zarar beruvchi moddalarni keltirib chiqaradigan sanoatlar faoliyatini to'xtatgandan keyin ham ifloslanish atrof muhitda doimiy qolishi mumkin. Ifloslanishning asosiy shakllariga havoning ifloslanishi, yorug'lik bilan ifloslanish, axlat, shovqinli ifloslanish, plastik ifloslanish, tuproqning ifloslanishi, radioaktiv ifloslanish, termal ifloslanish, vizual ifloslanish va suvning ifloslanishi kiradi.
2015-yilda ifloslanish butun dunyo boʻylab toʻqqiz million odamning hayotiga zomin boʻlgan (har oltinchi oʻlim). Bu koʻrsatgich 2019-yilgacha oʻzgarishsiz qolgan. Avvalgi oʻlimlarning ¾ qismini havo ifloslanishi tashkil etgan. Ifloslanish turi va manbalari jihatidan fizik, kimyoviy, biologik, mexanik va boshqa turlarga bo‘linadi. Masalan, fizik ifloslanishning o‘zi issiqlik, yorug‘lik, shovqin, radiaktiv, elektromagnit ifloslanishga ajraladi. 2022-yilgi adabiyotlar so‘rovi shuni ko‘rsatdiki, antropogen kimyoviy ifloslanish darajasi sayyoraga qo`yilgan ifloslanish chegaralaridan oshib ketgan va hozirda butun dunyo bo‘ylab butun ekotizimlarga tahdid solmoqda. Ifloslovchi moddalar ko'pincha bolalar va qariyalar hamda marginallashgan jamoalar kabi zaif aholi qatlamlariga katta ta'sir ko'rsatadi, chunki ifloslantiruvchi sanoatlar va zaharli chiqindilari mavjud bo`lgan hududlar odatda iqtisodiy va siyosiy kuchga ega bo'lmagan aholi bilan birlashtiriladi. Bu katta ta'sir ekologik adolat harakatining shakllanishining asosiy sababidir va ayniqsa, Global Janubda ekologik mojarolarning asosiy elementi bo'lib qolmoqda.
Taʼriflari va turlari
"Atrof-muhitning tabiiy sifatini yomonlashtiradigan, ko'rish, ta'm yoki hid bilish omillarini buzadigan yoki sog'liq uchun xavf tug'diradigan suv, tuproq yoki havodagi har qanday moddalardir. Tabiiy resursning foydaliligi odatda ifloslantiruvchi moddalar mavjudligi bilan yomonlashadi."
deya taʼriflaydi. Bundan farqli oʻlaroq, Birlashgan Millatlar Tashkiloti (BMT) ifloslanishni „Muhitning tabiati, joylashuvi yoki hajmi istalmagan va zararli ekologik taʼsirlarni keltirib chiqaradigan (havo, suv, quruqlik) moddalar va issiqlikning mavjudligi“ deb hisoblaydi. [[Fayl:Smog_in_the_centre_of_Moscow,_06.08.2010.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Smog_in_the_centre_of_Moscow%2C_06.08.2010.JPG/220px-Smog_in_the_centre_of_Moscow%2C_06.08.2010.JPG|thumb| 2010-yil avgust oyidagi smog (tutunli tuman bilan) bilan qoplangan [[Moskva]] markazi ]] Ifloslanishning asosiy shakllari quyida ularning har biriga tegishli alohida ifloslantiruvchi moddalar bilan birga sanab o‘tilgan:
Ifloslantiruvchilar
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/eb/Canal-pollution.jpg/200px-Canal-pollution.jpg|thumb| [[Monreal (Kanada)|Monrealdagi Lachin kanali, Kvebek, Kanada]] link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Yellow_Fish.jpg/200px-Yellow_Fish.jpg|thumb| Moviy [[drenaj quvurlari va sariq baliq belgisi Buyuk Britaniya atrof-muhitni muhofaza qilish agentligi tomonidan ifloslantiruvchi sirt drenajining ekologik taʼsiri haqida xabardorlikni oshirish uchun ishlatiladi.]] Ifloslantiruvchi - atrof-muhitga ta'sir ko'rsatadigan yoki resursning foydaliligiga salbiy ta'sir o`tkazadigan modda yoki energiya. Ifloslovci moddalar tabiiy ravishda hosil bo'lishi mumkin (masalan, minerallar yoki neft kabi qazib olingan birikmalar) yoki kelib chiqishi antropogen (ya'ni, ishlab chiqarilgan materiallar yoki biologik parchalanishdan olingan yon mahsulotlar) bo`lgan mahsulotlar tufayli. Ifloslantiruvchi moddalarning jiddiylik darajasi uchta omil bilan belgilanadi: uning kimyoviy turi, kontsentratsiyasi, zarar darajasi va davomiyligidir.
Ifloslantiruvchi o'simlik yoki hayvon turlarining o'sish sur'atlarini o'zgartirish yoki insonning qulayliklari, sog'lig'i yoki mulkiy qadriyatlariga aralashish orqali uzoq yoki qisqa muddatli zarar yetkazishi mumkin. Ba'zi ifloslantiruvchi moddalar biologik parchalanadi va shuning uchun uzoq muddatda atrof-muhitda saqlanib qolmaydi.
Tabiiy sabablar
left|thumb|Kemalar tomonidan ishlab chiqarilgan tutun natijasida havo ifloslanishi bulutlarni oʻzgartirishi va global haroratga taʼsir qilishi mumkin. Eng muhim tabiiy ifloslanish manbalaridan biri vulqonlar boʻlib, ular otilish paytida atmosferaga koʻp miqdorda zararli gazlarni chiqaradi. Vulqon gazlari orasida katta konsentratsiyalarda halokatli boʻlishi mumkin boʻlgan va iqlim oʻzgarishiga olib keluvchi karbonat angidrid, kislota yomg'irini keltirib chiqaradigan vodorod galogenidlari, hayvonlar uchun zararli va ozon qatlamiga zarar yetkazadigan oltingugurt dioksidlari va oʻldirishga qodir boʻlgan vodorod sulfidlari kiradi. Vulqon undan otiluvchi mishyak, qoʻrgʻoshin hamda simob kabi zaharli va oʻta nozik kimyoviy zarralarni oʻz ichiga oladi.
Tabiiy ravishda chaqmoq urishi natijasida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan oʻrmon yongʻinlari ham havo ifloslanishining muhim sababi hisoblanadi. Yovvoyi yongʻindan kelib chiqqan tutun asfiksiyaga olib kelishi mumkin boʻlgan karbonat angidrid va karbon monoksitning katta miqdorini oʻz ichiga oladi. Koʻp miqdordagi zaharli mayda zarralar hayvonlarning sogʻligʻiga xavf tugʻdiradigan oʻrmon yongʻinlari tutuni ichida ham topilgan.
Inson omili
Avtotransport vositalarining chiqindilari havo ifloslanishining asosiy sabablaridan biridir. Xitoy, Amerika Qoʻshma Shtatlari, Rossiya, Hindiston Meksika va Yaponiya havoni ifloslantiruvchi chiqindilar boʻyicha dunyoda yetakchi hisoblanadi. Asosiy ifloslanish manbalariga kimyo zavodlari, koʻmir elektr stansiyalari, neftni qayta ishlash zavodlari, neft-kimyo zavodlari, yadroviy chiqindilarni yoqish zavodlari, yirik chorvachilik fermalari (sigirlar, choʻchqalar, parrandalar va boshqalar) PVX zavodlari, metall ishlab chiqarish zavodlari, plastmassa ishlab chiqarish zavodlari va boshqa og'ir sanoatlar kiradi. Qishloq xoʻjaligi havosining ifloslanishi tabiiy oʻsimliklarni kesish va yoqish, shuningdek pestitsidlar va gerbitsidlarni purkash kabi zamonaviy amaliyotlardan kelib chiqadi.
Dunyo boʻylab har yili 400 million tonnaga yaqin xavfli chiqindilar hosil boʻladi. Birgina Amerika Qoʻshma Shtatlarining oʻzida 250 million tonnaga yaqin chiqindi toʻplanadi. Amerikaliklar dunyo aholisining 5 % dan kamrogʻini tashkil qilsa-da, dunyodagi COning taxminan 25 % ni va dunyo chiqindilarining taxminan 30 % ni ishlab chiqaradi. 2007-yilda Xitoy COning dunyodagi eng yirik ishlab chiqaruvchisi sifatida Qoʻshma Shtatlarni ortda qoldirgan, ayni paytda aholi jon boshiga ifloslanish boʻyicha (dunyo davlatlari orasida 78-oʻrinda) ancha orqada. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d5/Yangzhou_-_industrial_area_west_of_Wenfeng_Temple_-_P1130239.JPG/220px-Yangzhou_-_industrial_area_west_of_Wenfeng_Temple_-_P1130239.JPG|thumb| [[Xitoy|Xitoyning Yangzhou shahri markazidan janubda, elektr stansiyasi joylashgan sanoat hududi]] Xlorli uglevodorodlar (XU), ogʻir metallar (masalan, xrom, kadmiy — qayta zaryadlanuvchi batareyalarda va qoʻrgʻoshin — qoʻrgʻoshin boʻyoqlari, aviatsiya yoqilgʻisi va hatto baʼzi mamlakatlarda benzinda topilgan), MTBE (metil-tret-butil efiri), sink, mishyak va benzol eng koʻp uchraydigan tuproq ifloslantiruvchilaridan hisoblanadi. 2001-yilda chop etilgan, „Fateful Harves“ kitobining nashr etilishi bilan yakunlangan bir qator matbuot xabarlari sanoat qoldiqlarini o‘g‘itga qayta ishlash natijasida tuproqning metall bilan zaharlanishiga olib keladigan keng tarqalgan amaliyotni yoritib bergan. Oddiy shahar chiqindixonalari koʻplab kimyoviy moddalar tuproq muhitiga (va koʻpincha yer osti suvlari) kirib borish manbai boʻlib, ular turli xil qabul qilingan chiqindilardan, ayniqsa u yerga noqonuniy ravishda tashlab yuborilgan moddalardan yoki 1970-yilgacha boʻlgan poligonlardan iboratdir.
Ifloslanish tabiiy ofatlar natijasida ham yuzaga kelishi mumkin. Masalan, boʻronlar koʻpincha kanalizatsiya ifloslanishiga va qayiqlar yoki avtomobillarning portlashidan neft-kimyoning toʻkilishiga olib keladi. Baxtsiz hodisalar sodir boʻlganda, baʼzi ifloslantiruvchi manbalar, masalan, atom elektr stantsiyalari yoki neft kemalari keng va potentsial halokatli emissiyalarni keltirib chiqarishi mumkin. Avtomobil shovqinli ifloslanishning eng keng tarqalgan sababi boʻlib, butun dunyo boʻylab barcha kiruvchi shovqinlarning 90 % dan ortigʻini tashkil qiladi.
Issiqxona gazlarining chiqarilishi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/CO2-by-country--1990-2025.png/300px-CO2-by-country--1990-2025.png|thumb| Mamlakatlar bo‘yicha tarixiy va prognoz qilingan CO 2 emissiyasi (2005-yil holatiga). Manba: Energiya axborot boshqarmasi. Karbonat angidrid fotosintez uchun muhim boʻlsa-da, baʼzan u ifloslanish omili deb ataladi, chunki atmosferadagi gazning koʻtarilishi Yer iqlimiga taʼsir qiladi. Yaqinda oʻtkazilgan tadqiqotlar atmosferadagi karbonat angidrid miqdorining uzoq muddatli koʻtarilishi okean suvlari kislotaligining ozgina, ammo jiddiy oʻsishiga olib kelishi va buning dengiz ekotizimlariga mumkin boʻlgan taʼsirini oʻrganib chiqdi.
Tuvana Türkay
Tuvana Türkay (1990-yil 3-oktabrda tugʻilgan) — turk aktrisasi. Onasi tomondan Erzurum, Trabzon va Rizedan qrim turkiysi boʻlgan aktrisa, otasi tomondan asli bolgar immigrantidir. 1990-yilda Istanbulda tugʻilgan Tuvana Turkay dastlab Istanbul Güneş kollejini tamomlagan, soʻngra Beykent Universiteti radio, televideniye va kino fakultetida oʻqishni davom ettirgan. 2009-yilda namoyishi boshlangan „Ayriliq“ serialida Kevok obrazini, 2011—2012-yillarda „Yer Gok Aşk“ serialida Bade Palalı obrazini oʻynagan. 2014—2015-yillarda „Kara Para Aşk“ serialida Bahar Chinar rolini ijro etgan. Qoʻshiqchilik bilan birga aktyorlik bilan ham qiziqqan Turkay 2015-yilda Enbe orkestriga qoʻshildi. Keyinchalik albomida soʻzi va musiqasi oʻziga tegishli boʻlgan Ara Ne Olursun qoʻshigʻini kuyladi. Keyin u Mustafo Cecelining aranjirovkasi bilan „Tuana“ qoʻshigʻini kuyladi. U qoʻshiq soʻzlarini ham yozadi, bastakorlik ham qiladi.
Ifloslanish
Inson salomatligi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/Health_effects_of_pollution.png/350px-Health_effects_of_pollution.png|thumb| Baʼzi keng tarqalgan ifloslanish turlarining inson salomatligiga taʼsiri haqida umumiy maʼlumot (inglizcha tasvir) Zararli havo sifati koʻplab organizmlarni, shu jumladan odamlarni ham oʻldirishi mumkin. Ozonning ifloslanishi nafas yo'llari kasalliklari, yurak-qon tomir hastaliklari, tomoq yalligʻlanishi, koʻkrak qafasidagi ogʻriqlar va nafas yoʻllarining boʻgʻilishiga olib kelishi mumkin. Suvning ifloslanishi kuniga taxminan 14 000 kishining oʻlimiga sabab boʻladi, bu asosan rivojlanayotgan mamlakatlarda tozalanmagan kanalizatsiya bilan ichimlik suvining ifloslanishi tufayli yuz beradi. Taxminan 500 million hindlarning kanalizatsiyali hojatxonaga kirish imkoni yoʻq, Hindistonda 2013-yilda oʻn milliondan ortiq odam suv orqali yuqadigan kasalliklarga chalingan va buning oqibatida 1535 kishi vafot etgan, ularning aksariyati bolalardir. 2007-yil holatiga koʻra qariyb 500 million xitoylik xavfsiz ichimlik suviga ega emas edi. 2010-yilgi tahlilga koʻra, Xitoyda har yili 1,2 million odam havo ifloslanishi tufayli bevaqt vafot etgan. Xitoyda uzoq vaqtdan beri avj olayotgan yuqori tutun darajasi inson tanasiga zarar yetkazishi va turli kasalliklarni keltirib chiqarishi mumkin. JSST 2007-yilda havo ifloslanishi Hindistonda yiliga yarim million oʻlimga olib kelishini taxmin qilgan. Tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, Amerika Qoʻshma Shtatlarida bu koʻrsatkich har yili 50 000 dan ortiq boʻlishi mumkin. Shovqin bilan ifloslanish eshitish qobiliyatini yo'qotish, yuqori qon bosimi, stress va uyqu buzilishiga olib keladi. Keksa odamlar asosan havo ifloslanishidan kelib chiqadigan kasalliklarga duchor boʻlishadi. Bolalar va chaqaloqlar ham jiddiy xavf ostidaligi olimlar tomonidan aytiladi. Qoʻrgʻoshin va boshqa ogʻir metallar nevrologik muammolarni keltirib chiqarishi isbotlangan. Kimyoviy va radioaktiv moddalar saraton va tug'ma nuqsonlarga olib kelishi mumkin. 2017-yil oktyabr oyida Lancetning ifloslanish va salomatlik komissiyasi (inglizcha: Commission on Pollution and Health) tomonidan olib borilgan tadqiqoti shuni koʻrsatdiki, global ifloslanish, xususan, zaharli havo, suv, tuproq va ish joylari har yili toʻqqiz million odamni hayotiga zomin boʻladi, bu OITS, sil va bezgakdan vafot etganlar sonidan uch baravar koʻpdir, shuningdek, urushlar va inson zoʻravonligining boshqa shakllari natijasida kelib chiqqan oʻlimlardan 15 baravar yuqoridir. Tadqiqot xulosasiga koʻra, „ifloslanish antropotsen davrining eng katta ekzistensial muammolaridan biridir. Ifloslanish Yerning qoʻllab-quvvatlovchi tizimlarining barqarorligini xavf ostiga qoʻyadi va insoniyat jamiyatlarining davomiy omon qolishiga tahdid soladi.“
Tuvana Türkay
Diskografiyasi
Yakkaxon
Ifloslanish
Inson salomatligi
2022-yilda GeoHealthda chop etilgan tadqiqot shuni koʻrsatdiki, Amerika Qoʻshma Shtatlarida energiya bilan bogʻliq qazib olinadigan yoqilgʻi chiqindilarini yoʻq qilish har yili 46,900 — 59,400 ta erta oʻlimning oldini oladi.
Atrof-muhit
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Pacific-garbage-patch-map_2010_noaamdp.jpg/220px-Pacific-garbage-patch-map_2010_noaamdp.jpg|thumb| Tinch okeanining katta axlat yamogʻi Atrof muhitda ifloslanish keng tarqalganligi aniqlangan. Buning bir qator taʼsirlari mavjud:
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ca/CO2_emission_pie_chart.svg/190px-CO2_emission_pie_chart.svg.png|thumb|190x190px| Yurisdiktsiya boʻyicha global karbonat angidrid chiqindilari (2015-yil holatiga)
2022-yilda Environmental Science & Technology jurnalida chop etilgan tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, antropogen kimyoviy ifloslanish darajasi hozirda butun dunyo bo‘ylab barcha ekotizimlarga tahdid solmoqda.
Amerika Qoʻshma Shtatlari Milliy Tibbiyot Kutubxonasida (inglizcha: United States National Library of Medicine (NLM)) Toksikologiya va Atrof-muhit salomatligi haqida maʼlumot dasturi (Toxicology and Environmental Health Information Program (TEHIP)) TEHIP va boshqa davlat idoralari va tashkilotlari tomonidan ishlab chiqarilgan resurslarga kirishni oʻz ichiga olgan toksikologiya va atrof-muhit salomatligi boʻyicha keng qamrovli veb-saytni yuritadi. Ushbu veb-sayt maʼlumotlar bazalari, adabiyotlar, oʻquv qoʻllanmalari va boshqa ilmiy havolalarni oʻz ichiga oladi. TEHIP, shuningdek, Internetda bepul mavjud boʻlgan Toksikologiya Maʼlumotlar Tarmogʻi (TOXNET) toksikologiya va atrof-muhit salomatligi maʼlumotlar bazalarining integratsiyalashgan tizimi uchun javobgardir.
Jinoyat
2021-yilgi tadqiqot shuni koʻrsatdiki, ifloslanish zoʻravonlik jinoyatlarining koʻpayishiga olib keladi.
Matthew Chau
Matthew Chau (talaffuzi: Metyu Chau; 1994-yil 9-noyabrda tugʻilgan) — avstraliyalik badmintonchi. U 2015—2018-yillarda erkaklar o‘rtasidagi juftliklar toifasi bo‘yicha to‘rt karra Okeaniya chempioni bo‘lgan. Chau Sawan Serasinghe bilan birga 2016-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlarida erkaklar oʻrtasidagi juftlik bahslarida ham qatnashgan.
Chau oʻzining birinchi raketkasini 10 yoshida olib, ota-onasini kuzatgan holda badminton bilan shugʻullana boshlagan. U Monash universitetining badminton klubiga bordi va u yerda mahalliy badminton oʻynadi. Hozir 22 yoshli sportchi sportning har tomonlama tabiatiga oshiq bo‘lib qolgan hamda badminton sportchilardan tezlik, kuch, chidamlilik, mahorat, taktik aql va mehnatsevarlik talab qilishini yoqtirishini aytadi. Chau birinchi boʻlib 2013-yil Avstraliya yoshlar Olimpiada festivalida Sawan Serasinghe bilan hamkorlik qildi va juftlik 2016-yilgi Okeaniya chempionatida gʻalaba qozonib, Avstraliya uchun Rio kvotasi oʻrnini qoʻlga kiritdi.
Chau Sawan Serasinghe bilan 2015-yilda erkaklar o‘rtasidagi juftliklar bahslari bo‘yicha Okeaniya chempioni bo‘ldi va bu ikkalasiga ham 2016-yilgi Olimpiada o‘yinlariga yo‘llanmani qo‘lga kiritish imkonini berdi. U yerda Chau va Serasinghe juftlik bahslarining dastlabki bosqichida mag‘lub bo‘lishdi.
Chau, shuningdek, Serasinghe bilan Waikato xalqaro turnirida erkaklar oʻrtasidagi juftlik chempionligini qoʻlga kiritdi va 2016-yilda Indoneziyaning Jakarta shahrida boʻlib oʻtgan birinchi jahon chempionatida qatnashdi.
Ifloslanish
Nazorat
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/Litter_trap.jpg/220px-Litter_trap.jpg|thumb| Axlat tuzogʻi Yarra daryosida suzib yurgan chiqindilarni ushlaydi, sharqiy-markaziy [[Viktoriya (shtat)|Viktoriya, Avstraliya]] link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/Thermal-oxidizer-rto.jpg/220px-Thermal-oxidizer-rto.jpg|thumb| Termal oksidlovchi sifatida tanilgan havo ifloslanishini nazorat qilish tizimi, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh. Zavoddagi sanoat havo oqimlaridan zararli gazlarni parchalaydi.]] link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/Dust_collector_kosovo.jpg/220px-Dust_collector_kosovo.jpg|thumb| [[Prishtina, Kosovodagi chang yigʻuvchi]] Ifloslanishni nazorat qilish — bu atrof-muhitni boshqarishda ishlatiladigan atama. Ifloslanishning nazorat qilinmasligi, ortiqcha isteʼmol qilish, isitish, qishloq xoʻjaligi, togʻ-kon sanoati, ishlab chiqarish, transport va boshqa inson faoliyatining chiqindilari, ularning toʻplanishi yoki tarqalishidan qatʼi nazar, atrof-muhitni buzilishiga olib keladi.
Mixail Parshin
Mixail Parshin Yerimeyevich — 1893-yili tug‘ilgan, Saratov oblasti Pugachev rayoni Preobrajenka qishlog‘idan, quloqlar qo‘zg‘olonining faol ishtirokchisi, qatag‘ondan yashirib yurgan. Bunga ham yuqoridagi ayb qo‘yilgan.
Matthew Chau
Chau tijorat bakalavri va muhandislik bakalavrlari yoʻnalishida oʻqiydi va u oʻyindan boʻsh vaqtlarida, pazandachilik bilan ham shugʻullanadi.
Ifloslanish
Narxi
Ifloslantirishning narxi bor. Ifloslanish, firmalar uchun turli xarajatlarni keltirib chiqarishi mumkin. 2005-yilda AQShda ifloslanishni kamaytirish uchun kapital va operatsion xarajatlar qariyb 27 milliard dollarni tashkil etgan.
Matthew Chau
Okeaniya chempionati
Erkaklar juftliklari Aralash juftliklar
Ifloslanish
Eng ifloslantiruvchi sanoatlar
Rivojlanayotgan mamlakatlarda hayotga xavf tug‘diruvchi ifloslanishni bartaraf etishga bag‘ishlangan „The Pure Earth“ xalqaro notijorat tashkiloti har yili dunyodagi eng ifloslantiruvchi sanoat tarmoqlari ro‘yxatini eʼlon qiladi. Quyida 2016-yil uchun roʻyxat berilgan:
Matthew Chau
BWF xalqaro musobaqalari/seriyalari (2 ta gʻalaba, 3 ta ikkinchi oʻrin)
Erkaklar juftliklari Aralash juftliklar
Ifloslanish
Eng ifloslantiruvchi sanoatlar
Qishloq xoʻjaligi va savdo siyosati instituti hamda GRAINning 2018-yilgi hisobotida aytilishicha, goʻsht va sut ishlab chiqarish sanoati dunyoning eng yomon ifloslantiruvchilari sifatida neft sanoatidan ham oʻzib ketishga tayyor.
Qazib olinadigan yoqilgʻi bilan bogʻliq sanoatlar
Faqatgina qazib olinadigan yoqilgʻidan foydalanish bilan bogʻliq boʻlgan tashqi havoning ifloslanishi har yili 3,61 million kishining oʻlimiga sabab boʻladi, bu esa iqlim oʻzgarishining asosiy omili boʻlishdan tashqari, inson oʻlimiga eng katta hissa qoʻshuvchi omillardan biriga aylangan.
19-asrgacha
Havoning ifloslanishi har doim sivilizatsiyalarga hamroh boʻlgan. Ifloslanish ibtidoiy jamiyatdan, yaʼni inson birinchi olovni yaratgan paytdan boshlangan.
Metall zarb qilish uydan tashqaridagi havoning sezilarli darajada ifloslanishini yaratishda asosiy burilish nuqtasi boʻlib koʻrinadi. Grenlandiyadagi muzliklarning asosiy namunalari yunon, rim va xitoy metallarini ishlab chiqarishi bilan bogʻliq ifloslanishning koʻpayganini koʻrsatadi. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/DARK_CLOUDS_OF_FACTORY_SMOKE_OBSCURE_CLARK_AVENUE_BRIDGE_-_NARA_-_550179.jpg/220px-DARK_CLOUDS_OF_FACTORY_SMOKE_OBSCURE_CLARK_AVENUE_BRIDGE_-_NARA_-_550179.jpg|thumb| AQShda havoning ifloslanishi, 1973-yil Koʻmir va oʻtinning yoqilishi va koʻplab otlarning jamoa joylarida toʻplanishi shaharlarni asosiy ifloslanish manbalariga aylantirgan. Angliya qiroli Edward I 1272-yilda Londonda dengiz koʻmirini yoqishni eʼlon qilib, uning tutuni muammoga aylanganidan keyin yoqishni taqiqlangan.
19-asr
1870-yilda Berlindagi sanitariya sharoitlari Yevropadagi eng yomon sharoitlardan biri edi.
20 — 21-asrlar
Jahon milliy poytaxti uchun ibtidoiy sharoitlar chidab boʻlmas edi va Germaniya imperiyasi hukumati nafaqat kamchiliklarni bartaraf etish, balki Berlinni dunyoning namunaviy shahri sifatida shakllantirish uchun olimlar, muhandislar va shaharsozlarni qurilish ishlariga jalb qilgan. 1906-yilda ingliz mutaxassisi Berlin „jamoat hayotining ilm-fan, tartib va uslubining eng toʻliq qoʻllanilishi“ degan xulosaga kelgan va „bu fuqarolik boshqaruvining moʻjizasi, u yerdagi eng zamonaviy va eng mukammal tashkil etilgan shahar“ deb qoʻshimcha qilgan.
20-asrning boshlariga qadar, Ichki ishlar vazirligi qoshida havo ifloslanishi boʻyicha qisqa muddatli idora tashkil etilgunga qadar boshqa shaharlar ham mamlakat boʻylab kuzatilgan. 1940-yillarning oxirida Los-Anjeles va Donora (Pensilvaniya) shaharlarida ekstremal tutun hodisalari kuzatilgan va bu yana bir ommaviy eslatma boʻlib xizmat qilgan. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/Air-pollution-taiwan.JPG/220px-Air-pollution-taiwan.JPG|thumb| [[Xitoy Respublikasi|Tayvanning tutun bilan ifloslangan koʻrinishi]] Kechqurun yoqiladigan yorugʻliklar bilan ifloslanish global muammoga aylanib bormoqda, muammo shahar markazlarida yanada jiddiyroq aks etadi, ammo shunga qaramay, shaharlardan uzoqda joylashgan katta hududlarni ham ifloslantirmoqda.
Mahalliy va global ifloslanishning oʻsib borayotgan dalillaridan tobora xabardor boʻlgan jamoatchilik orasida atrof-muhitga nisbatan inson taʼsirini cheklashga intiladigan ekologiya va atrof-muhit harakatining paydo boʻlishiga olib kelgan.
Gelios
Gelios (Geliy) — yunon mifologiyasida Quyesh xudosi, Quyosh nurining va Quyosh harorati ilhombaxsh kuchining timsoli; titanlar Giperion va Feyaning ugʻli. Baland osmondagi G. xudolar va odamlarning ishlarini kuzatib turadi.
Tursunoy Tuychiyevna Saydazimova
Tursunoy Tuychiyevna Saydazimova (1954.11.5, Angren) — Oʻzbekiston Respublikasi xalq uqituvchisi (1995). Toshkent viloyat pedagogika institutini tugatgan (1976). 1976-yildan Oʻrta Chirchiq tumanidagi 10maktabda geogr., 1979-yildan Toshkent qishloq xoʻjaligi texnikumida biol., 1982-yildan Zangiota tumanidagi 8, 45-maktablarda geogr. va biol. oʻqituvchisi. Maktabda "Oʻlkashunoslik" muzeyini ochgan.
Eurovision qoʻshiq tanlovi 1956
thumb|261x261px|Yashil — Qatnashayotgan mamlakatlar. Sariq — Qatnashishdan voz kechgan mamlakatlar. Qizil — finalga oʻtmagan mamlakatlar
Eurovision qoʻshiq tanlovi 1956 (Eurovision Song Contest 1956, Concours Eurovision de la chanson 1956) — 1956-yilda oʻtkazilgan ilk Eurovision qoʻshiq tanlovidir.
Hamid Sulaymon mahallasi
Hamid Sulaymon mahallasi — Yakkasaroy tumanidagi mahallalardan biri. Abdulla Qahhor, „Konstitutsiya“, „Turkiston“ va Mirobod tumanidagi „Mirobod“ maxallalari bilan chegaradosh. Navoiyshunos olim Hamid Sulaymonov nomiga qoʻyilgan. Axolisi 2979 kishi, 17 millat vakillari yashaydi. Mahalla xududida 15 ta koʻcha, 3 ta restoran, 4 ta oziq-ovqat doʻkoni, 4 ta maktab joylashgan.
Burrito
Burrito (burrito, „eshak“, burro — eshak) — turli xil magʻizli, oʻralgan yumshoq bugʻdoy tortillasidan (tortilla) iborat meksika taomi, masalan, qiyma goʻsht, yaxshilab pishgan loviya, guruch, pomidor, avakado yoki pishloq. Didga qarab, salat, smetana va chilli asosidagi salsa ham taomga qoʻshiladi.
Fajitadan farqli oʻlaroq, burrito tayyor boʻlib, ichi toʻldirilgan holda beriladi, fajita uchun esa tortilladan alohida tortilla beriladi va tortillaga aynan nimani oʻrashni hamma mustaqil tanlaydi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Konstantin VI
Constantine VI ( Κωνσταντῖνος , Kōnstantinos ; 771 yil 14 yanvar – 805 yilgacha ) 780—797 yillarda Vizantiya imperatori boʻlgan. Imperator Leo IV ning yagona farzandi Konstantin 776 yilda besh yoshida u bilan birga imperator deb atalgan va 780 yilda to'qqiz yoshida uning o'rniga yagona imperator bo'lgan. Uning onasi Irene 790 yilgacha regent sifatida uning ustidan nazoratni amalga oshirdi, unga bosh vazir Staurakios yordam berdi. Regency Konstantin etuklikka erishganida tugadi, ammo Irene hukumatning faol ishtirokchisi bo'lib qolishga intildi. Qisqa vaqtdan so'ng, Konstantin 792 yilda o'z onasi imperatori nomini oldi va uni rasmiy hamkasbiga aylantirishni lozim qildi.
Florence Nightingale
Florence Naghtingle( 12-may, 1820-yil, Toskana knyazligi, Florensiya, Italiya ) — Florens Naytingeyl 1820-yil 12-mayda Florensiyaning,Toskana Buyuk knyazligida boy oilada tugʻilgan.Uning otasi Uilyam Edvardildingle boy yer egasi hisoblangan.Onasi Frensis Smit boʻlgan. Florensning millati ingliz boʻlgan.
Ish faoliyati
U yoshligidan odmalarga yordam berib, ularni kasallik va oʻlim haqida ogohlantirardi.20 yoshligidan hamshira boʻlishni orzu qila boshlagan.Ammo oʻsha paytlarda hamshiralar haqida asossiz, beʼmani, buzuq fikrlar mavjudligi sababli, bu orzusini bajarish amri mahol edi.U 33 yoshida kasalxonada ishlab tajriba orttirgach, „Shafqat hamshirasi“ katolik muassasini boshqara boshlaydi.1853-yilda Florens Naytingeyl Londondagi xasta ayollarni davolash muassasida nazoratchi boʻlib ishlaydi.Nazoratchi sifatuda ish olib borgan chogʻida Naytingeyl hamshiralarni tayyorlash maxsus maktablarini ochish zaruryati borligini taklif etadi.1854-yilda Turkiya bilan Rossiya oʻrtasida urush kechayotgan vaqtda ,Angilya qoʻshinlarini Turkiyaga yordamga berish uchun Qrimga joʻnatadi.Urushda yaralangan Angilya askarlariga hech qanday yordam koʻrsatilmasdan, ular Uskudardagi Angilya harbiy gospitaliga joylashtiriladi.Shu yilda Florens Naytingeyl boshchiligida 38 ta tibbiyot hamshirasidan iborat otryad gospitilga yetib keladi.U gospitilda ish jaroyanida aseptika va antiseptika qoidalariga qattiq rioya qilar edi.jamoat ishlari bilan band boʻlishiga qaramasdan, kechalari bemorlarga yordam berar edi.U 1856-yil iyul oyida 36 yoshida mashhur hamshiraga aylanadi.
1857-yil "Angilya armiyasida Sogʻliqni saqlash, gospitalarini unumli bosharish masalalari boʻyicha mulohazalar " kitobini yozadi. Shuningdek u „Parvarish haqida xotiralar“kitobini ham yozadi.
Jahon miqyosida xotirasi
Florens Naytingeyl hamshiralikni kasb sifatida rivojlantirish uchun ancha samarali mehnat qildi.Jumladan, uning modellari boʻyicha YEvropada, soʻngra Amerikada birinchi hamshiralar maktabiga asos solinadi.Xalqaro Qizil Xoch jamiyati 1912-yili „Florens Naytingeyl“ medalini taʼsis etadi.Harbiy harakatlar sohasida qahromanlik koʻrsatgan hamshiralar bu medal bilam taqdirlanadi.Shu jumladan Ikkinchi Jahon Urushida Sobiq Ittofoqdan 46 nafar hamshira bu medal bilan taqdirlandi.Oʻzbekistonlik hamshira Matluba Eshonxoʻjayevaham fidokorona mehnatlari uchun bu medalga sazovor boʻlgan.
Xotirasi
Florens Naytingeyl bemor askarlardan yarim tunlarda ham hol-ahvol soʻrab yurushi xalq tilida"Chiroq bilan Xonim"The Lady with a Lamp afsonaga aylangan. 1857-yilda Amerika Longfello „Muqaddas Filiomen“ poemasini Florens Naytingeylga bagʻishlaydi.1951-yilda Britanyalik tarixiy film rejissori Herbert Vilkox „Chiroq bilan Xonim“filmini yaratadi. 2002-yilda"100 ta eng katta ingliz"soʻrovida Florens Naytingeyl nomi 52 oʻrinni egallaydi. 12-may Florens Naytingeylning tugʻulgan kuniga bagʻishlab „Xalqaro hamshiralar kuni“ deb nishonlanib kelmoqda.Bir soʻz bilan aytganda Florens Naytingeyl „Shavqat hamshirasi“ timsoliga aylanib qoldi.U 1910-yil 13- avgustda 90 yoshida Londonda vafot etadi.U Xampshirning okrugidagi Sharq-Uilla cherkoviga dafn qilinadi
Ubaydulla Saydaliyev
Ubaydulla Asqarovich Saydaliyev (1950.18.4, Toshkent) — teatr rassomi, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1988). Toshkent teatr va rassomlik sanʼati institutini tugatgan (1974). 1972-yildan Hamza teatri (hozirgi Oʻzbek milliy akademik drama teatri)da rassom, bosh rassom. S. ijodida shartli, ramziy usullardan foydalanib spektakllar ruhini ochib berishga xizmat qiladigan sahna bezaklari yaratadi: "Maysaraning ishi" (Hamza), "Istehkom" (I. Sulton), "Shoshma, quyosh" (Oʻ. Umarbekov), "Kuyov" (S. Ahmad), "Oq kema" (Ch. Aytmatov) va boshqa
Florence Nightingale
Adabiyotlar
1."Hamshiralik ishi asoslari „Inomov Qodirxon.ISBN raqami978-9943-07-008-0 2.“Hamshiralik ishi asoslari"K.Oʻ.zakirova,D.Oʻ.Toʻxtamatova.,S.A.Mirzahoyeva.ISBN raqami 978-9943-16-093-4
Manbalar
uz.warbletcouncil.org m.youtube.com>watch
Geliopayvandlash
Geliopayvandlash (gelio... va payvandlash) — koʻzgular yoki linzalar toʻplami yordamida payvandlash zonasiga jamlab (fokuslab) tushirilgan quyosh nurlari taʼsirida qizdirish va eritish yoʻli bilan metallarni biriktirish usuli. Bunda payvandlanishi kerak boʻlgan buyum quyosh nuri tushadigan darchali kamera ichiga joylashtiriladi. Jamlangan nurlar dastasi shu darcha orqali oʻtib, payvandlanishi zarur boʻlgan joyni qizdiradi. G. usulida qiyin eriydigan metallarni payvandlash mumkin. Bu usul quyosh radiatsiyasi yetarli boʻlgan joylarda qoʻllaniladi (qarang Geliokurilma).
Saydo
Saydo (صيدا) — Livanning gʻarbiy qismidagi shahar. Janubiy Livan muhofazasining maʼmuriy markazi. Aholisi 240 ming kishidan ziyod (1990y.lar urtalari). Urta dengiz sohilidagi port (chetga neft chiqariladi). Saudiya Arabistonidan keladigan neft quvurining soʻnggi punkti. Neftni qayta ishlash, oziq-ovqat sanoati korxonalari bor. Qishloq xoʻjaligi rayonining savdo markazi. Dengizdan baliq ovlanadi.
Mil.av. S. oʻrnida finikiyaliklarning Sidon shahar-davlati bulgan. Shahar 637 yilda arablar qoʻl ostiga oʻtgan. 1517—1918-yillarda Usmonli turklar saltanati tarkibida boʻlgan. 12—17-asrlarga oid meʼmoriy yodgorliklardan kasr, Jome ulKabir mayejidi va boshqa saqlangan. Arxeologiya muzeyi bor.
The Lego Movie
The Lego Movie 2014-yilda omma eʼtiboriga havola qilingan sarguzasht va komediya janrlaridagi kompyuter-animatsion filmdir. Warner Animation Group, Village Roadshow Pictures, Lego System A/S, Lin Pictures va Vertigo Entertainment studiyalari mahsuloti. Filmga Phil Lord va Christopher Miller rejissorlik qilgan. Film Emmet ismli oddiy quruvchining dunyoni Lord Business ismli yovuzdan qutqarishi haqida hikoya qiladi. Voqealar Lego nomli xayoliy olamda boʻlib oʻtadi. Filmda bosh qahramonlarga Chris Pratt, Will Ferrell, Elizabeth Banks, Will Arnett, Nick Offerman, Alison Brie, Charlie Day, Liam Neeson va Morgan Freeman ovoz began.
Filmning ilk namoyishi 2014-yilning 1-fevralida Los-Anjeles shahrida boʻlib oʻtgan. Film kinotanqidchilar tomonidan xush qarshilangan. Umumjahon boʻylab $468,1 million daromad qilgan. „Eng yaxshi original qoʻshiq“ (Best Original Song) nominatsiyasida Oscar mukofotiga nomzod qilib koʻrsatilgan.
Geliokonsentrator
Geliokonsentrator (gelio..., lot. con. — birga, centrum — markaz, oʻchoq) — quyosh radiatsiyasi zichligini oshirish maqsadida quyosh nurlarini bir joyga toʻplash (fokuslash) uchun moʻljallangan qurilma; bir yoki bir necha koʻzgu yoki linzadan iborat. G.ning asosiy qismlari bikr (qattiq) biriktirilgan korpus va koʻzgu yoki linzalar toʻplami. G.ning qaytaruvchi sirti paraboloid, konussimon, toroidal, tarkibiy (har xil yassi koʻzgulardan iborat), koʻzgulinzali va b. koʻrinishda boʻlishi mumkin.
Fazilat Saydaliyeva
Fazilat Sharipovna Saydaliyeva (1917.2.9, Olmaota) — kashtadoʻz, Oʻzbekiston xalq rassomi (1950). "Oʻzbekiston rassomi" artelida nusxa koʻchiruvchi (30-yillar), "Oʻzpromsovet"ga qarashli tajriba laboratoriyasida kashtachirassom (1945—48). S. tasviriy sanʼatning rang-tasvir, grafika, teatr dekoratsiyasi janrlarida ijod qildi, ayniqsa, badiiy kashtachilik rivojiga salmokli hissa qoʻshdi; u tikkan palak, doʻppi, namoyonlarida kashtadoʻzning oʻziga xos uslubi koʻzga tashlanadi. "Alisher Navoiy" (1945) portreti chevarga katta shuhrat keltirdi; "Oybek", "S. Ayniy", "Gʻ. Gʻulom", "S. Eshontoʻrayeva" — hammasi 50y.lar; "Bobur" (1974), "Avtoportret" (1985) kabi portretlar bilan bir katorda mavzuli namoyonlar ("Oʻzbekiston boyligi", 1958 va boshqalar) ham yaratdi. Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureati (1977). "El-yurt hurmati" ordeni bilan mukofotlangan (1999).
Qayum Xolmirzayev
Biografiyasi
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning qarori bilan Qayum Xolmirzaevich 1991—1993-yillarda Andijon viloyati hokimi lavozimida ishlagan.
Mukofotlari
1992-yil 30-dekabrda Oʻzbekiston Respublikasining Faxriy yorligʻi bilan taqdirlandi.
Tol odam
thumb|right|350px „Tol odam“ (Willow Man) — Janubiy Gʻarbiy Angliyaning Somerset shahridagi Bridjuater yaqinidagi M5 yoʻlining 23-qismi yaqinida joylashgan Serena de la Xaye tomonidan yaratilgan katta ochiq haykal. Haykalning balandligi 12 metrni tashkil qiladi. U metall ramkaga mahkamlangan tol novdalaridan yasalgan.
Tol odami Janubiy Gʻarbiy sanʼat kompaniyasi tomonidan Rassom yiliga toʻgʻri kelishi uchun buyurtma qilingan. Ochilish 2000-yil sentabr oyida boʻlib oʻtdi. Haykal ming yillikning ramzi boʻlib, Somerset darajasidagi ekologiya va hunarmandchilik anʼanalarida tolning rolini ochib beradi. Haykalning birinchi versiyasi 2001-yil 8-mayda oʻt qoʻyish paytida yoqib yuborilgan. Tol odami xuddi shu muallif tomonidan 2001-yil oktabrigacha qayta tiklangan va uni mumkin boʻlgan vandalizm harakatlaridan himoya qilish uchun xandaq bilan oʻralgan.
2006-yilning kuzida haykal qayta tiklandi, chunki qushlar uni uyalar qurish uchun material sifatida ishlatishgan va Serena de la Xaye, uning soʻzlariga koʻra haykalning holatidan hayratda qolgan.
Haykal, shuningdek, „Tayoqchali odam“ yoki „Janubiy farishta“ nomlari bilan ham tanilgan (Antoni Gormlining „Shimol farishtasi“ haykaliga ishora), garchi hozirgi kunda „Janubiy farishtasi“ koʻpincha Ebbsfleet vodiysida oq otning ulkan haykali deb ataladi.
Oltin Budda
thumb|right|250px Oltin Budda (พระพุทธมหาสุวรรณปฏิมากรPra Puttha Maha Suwan Patimakon) dunyodagi eng katta oltin haykaldir. Bangkokdagi Wat Traimit ibodatxonasida joylashgan.
U toʻqqiz qismdan iborat boʻlib, bir-biriga juda mos keladi. Baʼzilar haykal 18 karatli oltindan yasalgan, boshqalari esa turli qismlarda oltinning ulushi bir xil emas deb taʼkidlaydilar: tana va boʻyin 40 %, bosh 80 %, sochlar va quloqlar (boshning tepasi boʻrtib ketgan) ogʻirligi 45 kg — 99 %.
Oʻtirgan Budda tasvirlangan haykalning ogʻirligi besh yarim tonna boʻlib, u XIII asrda, Suxotay hukmronligi davrida qurilgan deb taxmin qilinadi. Uning balandligi 15 fut 9 dyuym (tayanch bilan, asossiz — taxminan 3 metr) va diametri 12 fut 9 dyuym.