cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kamishev Emani
Jasorat tarixi
Kamishev akkumulyator oʻrnidan uncha uzoq boʻlmagan joyda, zich tojli yolgʻiz eman daraxti borligini payqadi. Ikki askar bilan u jimgina emanga yoʻl oldi va magistralga koʻtarilib, batareyasining olovini sozlashni boshladi. Nemislar oʻziyurar qurollardan eman daraxtiga oʻq uzdilar. Oʻqlardan biri daraxt tanasiga tegib, uning tojini buzdi. Kamishev yarador boʻldi va jangdan soʻng Bannoe (hozirgi Svyatogorsk) qishlogʻidagi Tyajmash sanatoriysi (hozirgi Konchi) negizida tashkil etilgan kasalxonaga yotqizilgan va u yerda vafot etgan. U Bannoe qishlogʻi markazidagi qabristonga dafn etilgan (hozir shu yerda Shon-shuhrat tepasi bor).
Doʻlma
Do‘lma mol yoki qo‘y go‘shtining lahm joyidan kesib olib, mayda to‘g‘rab yoki qiymalab, ba’zida guruch qo‘shib, karam, bolgar, pomidor, tok bargi kabilardan birining ichiga qiymani solib, bug‘lab yoki dimlab tayyorlanadigan quyuq taom. right|thumb|250x250px thumb|Ozarbayjon Respublikasi markasidagi qoraqo‘tir tasviri Do‘lma - Yaqin Sharqda va uning atrofida Bolqon, Kavkaz, Rossiya va Markaziy Osiyo kabi hududlarda isteʼmol qilinadi. Do‘lme turkiy so‘z bo‘lib, „to‘ldirilgan“ degan maʼnoni anglatadi. Do‘lma uzum barglari (eng keng tarqalgan), bolgar qalampiri, qovoq, pomidor va baqlajon bilan tayyorlanishi mumkin. 2017 yilda Ozarbayjon Respublikasi Do‘lmani YuNESKOning nomoddiy madaniy merosi ro‘yxatiga kiritdi.
Etimologiyasi
Bu so‘z qadimgi turkiy tildagi ,,biror bo‘shliqni egalla” ma’nosini anglatgan to:l fe’lining keyinroq yuzaga kelgan tol shaklidan –ma qo‘shimchasi bilan yasalgan; keyinchalik so‘z boshidagi t undoshi d undoshiga, o‘zbek tilidagi a unlisi ä unlisiga almashgan: (то:л> tol-)+ma>dolma>dolmä.
Turlari
Do‘lmaning karam do‘lma, bolgari do‘lma, charvi do‘lma, pomidor do‘lma, kovatok do‘lma, ismaloq do‘lma, tuxum do‘lma, bedana do‘lma, jigar do‘lma, sabzavotli do‘lma va boshqa turlari bor.
Tayyorlanishi
Karam do‘lma.
Bu  bizga  rus  va  Kavkaz oshxonasi  ta’sirida XX asrning 30-yillarida  kirib kelgan  taomdir.
Karam qaynab turgan suvga 5-10 minut solib, yumshagach, barglari ajratib olinadi. Har bir karam bargiga qiymadan solib, bir chekkasidan dumalatib bodringsimon do‘lmalar o‘raladi. Qozonga go‘shtdan ajratilgan suyaklar solinib, so‘ngra do‘lmalar terib chiqiladi va suv quyib, usti zich qopqoq bilan berkitiladi. Ba’zan yog‘ qizdirilib, go‘sht, piyoz, pomidor solib qovuriladi, so‘ng biroz suv quyilib ustiga do‘lmalar teriladi. Qozon qaynagach, ustiga likopcha yopiladi va past olovda 40-45 minut dimlanadi. Tayyor do‘lmalar laganga suziladi, ustiga to‘g‘ralgan ko‘katlar sepib dasturxonga tortiladi.
Bolgar qalampir do‘lma.
Charvi  do‘lma.
Bu  charviga o‘ralgan  qiyma  bo‘lib, pishirilishi  uch  xil:  dimlash,  bug‘lash va tandirga  yopish  usullari orqali amalga oshirilgan. Yangi  so‘yilgan qo‘y  go‘shtining  kamyog‘ qismidan  olib  qiyma  tayyorlanadi,  bunga halqa-halqa  qilib  to‘g‘ralgan  piyoz  qo‘shib, tuz, zira va  murch  sepib mijg‘iladi. Charvisini yirtmay olib  dorga  yoyib  silkitib olingandan so‘ng  eni  va  bo‘yini  10  sm  keladigan qilib kvadrat  jildlar  kesiladi. Har  bir  shunday charvi  jildga ketganicha  qiymadan  solib do‘lma qilib  o‘raladi  va  chok  tomonini pastga qilib  qo‘yib,  ustidan kaft  bilan  xiyol  bosib qo‘yiladi. Barcha  qiymani charviga  o‘rab  bo‘lgandan  so‘ng  ushbu  usullarning xohlaganini  qo‘llab  pishiriladi.
Kovatok  do‘lma.
Tyias Browning
Browning markaziy himoyachi sifatida oʻynashdan tashqari, oʻng qanot himoyachisi sifatida ham oʻynay oladi.
Doʻlma
Tayyorlanishi
Uzum barglariga qiyma o‘rab tayyorlanadigan tansiq taom. Tansiqligi  shundaki, yilning faqat  bahor  faslidagina bir-ikki  marotaba  tayyorlanadi. Yog‘liligi  o‘rtacha bo‘lgan  yangi  qo‘y  yoki  mol go‘shtidan  qiyma  tayyorlaymiz. Bunga  tuz, murch  sepib,  halqa-halqa  qilib to‘g‘ralgan piyoz  qo‘shib  mijiymiz. Uzum  surxining uchidagi  uchinchi  va  to‘rtinchi barglarini  terib  olamiz, chunki  birinchi va  ikkinchi barglari  hali  mayda, ostidagi barglari  esa  dag‘al bo‘ladi. Bu  barglarning sirti  yiltiroq bo‘lib  tarkibidagi  zaruriy ne’matlar  ayni  maromida  bo‘ladi. Barglarni sovuq  suvda  yuvib  yuborgach,  har  bir  bargga keragicha  qiymadan solib  do‘lmalar o‘raymiz. Do‘lmalarni  palovda pishirilganda  ipga  shoda  qilib tizib olinib, zirvakka  solinadi. Alohida kovatok do‘lma tayyorlaganda esa ikki xil usulda pishiriladi.
Birinchi  usul.
Idish  ichiga qo‘yilgan likopcha  ustiga  kovatoklar teriladi,  tepasidan  yana  bitta  likop  yopib  yuk  bostirgach, masalliq yuzi bilan teng qilib suv quyiladi, sust  olovga  qo‘yib 25-30  daqiqa  davomida miltiratib  pishiriladi.
Tyias Browning
Everton
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/40/Tyias_Browning_2011.jpg/170px-Tyias_Browning_2011.jpg|left|thumb| Browning 2011-yil iyul oyida „Everton“ safida mavsumoldi oʻrtoqlik uchrashuvida oʻynagan. Browning „Everton“ga 2004-yilda oʻn yoshida kelib qoʻshilgan. Bungacha u „Everton“ga oʻtgunga qadar sakkiz oy davomida mahalliy jamoada oʻynagan. „Everton“ yoshlar jamoasida oʻtganidan soʻng, Browning klub zaxirasida oʻynay boshlagan va u yerda asosiy tarkib oʻyinchisiga aylangan. Keyin u 2010/11-yilgi mavsumda Everton Reservesga U18 Premer-liga chempionligini qoʻlga kiritishda yordam bergan.
Browning klub zahirasida rivojlanib, u yerdagi faoliyati davomida oʻng qanot himoyachisi pozitsiyasida oʻynagan.
Guangzhou Evergrande
2019-yilning 20-fevralida Browning nomaʼlum toʻlov evaziga Xitoy Superligasining „Guangzhou Evergrand“ klubiga oʻtgan. 2019-yilning 5-martida u OChL-2019 doirasida Yaponiyaning „Sanfrecce Hirosima“ jamoasiga qarshi oʻz uyida 2:0 hisobida gʻalaba qozongan holda klub safida debyut qilgan.
Doʻlma
Tayyorlanishi
Mantiqasqon  laganlariga terib pishiriladi. To‘rt  yarusli  qasqonda 800  dan 1000  donagacha kovatok  do‘lma  pishirish mumkin. Muddati 20-25  minut. Dasturxonga  tortishda do‘lmalarni  har  bir xo‘randaga  10-12  donadan  likopchaga solib, yuziga  sariyog‘  surkab keltiramiz. Sho‘rvasi (bulyoni) piyolalarda,  bunga  ham  sariyog‘ solib  beriladi. (Маҳмудов К. Ўзбек тансиқ таомлари. – Т.: Меҳнат, 1989. – Б. 140-142.)
Piyoz  do‘lma.
Tyias Browning
Shanghai Port F.C.
2022-yilning 22-avgustida Browning Xitoy Superligasining „Shanhay Port“ klubigaoʻtgan.
Doʻlma
Tayyorlanishi
Qadimiy,  unutilgan va qayta  tiklangan  tansiq taom. “Piyoz – yetti dardga  niyoz”  deydi  xalqimiz. Shu  maqol amri  bilan  qaraydigan  bo‘lsak ham  ushbu taom anchagina kasalliklarga shifo bo‘ladi. Do‘lma tayyorlash  uchun  piyozning qatlari  qalin sholg‘omsimon  navlari zarur  bo‘ladi. Samarqandning qizil  piyozi  bo‘lsa –  ayni  muddao. Piyozni  archib  bandi  uchini  konussimon qilib  kesib  tashlab qaynoq  suvga 10-15  minut  botirib  qo‘yilsa, qat-qatlari oson  ajraydi. Ana  shu  “piyoz kosachalarga” qiyma  to‘ldiriladi. Qiyma uchun yog‘liroq go‘shtni  go‘shtqiymalagichdan  chiqarib, bunga  piyozni qat-qatlariga  ajratganda chiqqan  o‘rta  qismlarini maydalab  qo‘shiladi. Jigardan olib uni  uzun-uzun  “chuvalchang”  usulda to‘g‘raladi. Barcha  masalliqni  aralashtirib tuz  va  murch solib, xom  tuxum  chaqiladi va yaxshilab aralashtiriladi. Mana  shu  qiymani “piyoz kosachalarga”  to‘ldiriladi. Piyoz  qatlamlarining  ikki  tomoni  kesilgan – ochiq  bo‘ladi, bundan  qiymaning  chiqib ketmasligini    chaqilgan tuxum  va “chuvalchang”  usulda  to‘g‘ralgan jigar  ta’minlaydi. Pishirishda: qozonning  ostiga  likopcha qo‘yib  uning  ustidan  piyoz  do‘lmalarning avval  kattaroqlarini,  so‘ng  kichikroqlari qatlab  terib  chiqiladi, yuziga  yana  likop  to‘ntarib,  yuk  bostirib  qo‘yiladi. Ora-orasiga esa  sariyog‘  va  tomat  pastasidan solinadi. Masalliqning  yuzi  bilan  barobar  suv  quyib, o‘rtacha  olovga  qo‘yiladi, qaynab  chiqishi  bilan o‘ti pastlatilib,  40-45  minut  davomida miltiratib  qo‘yiladi. Tayyor taom  dasturxonga laganda  yoki  har  bir  xo‘randaga  4  donadan likopchalarda  tortiladi. Yuziga o‘z  sardagidan  sevalab, qirqilgan  kashnich  yo  ukrop bilan  taqdim etiladi.
Tyias Browning
Xalqaro faoliyati
2010-yilda Browning toʻrt marta, Angliya U17 uchun maydonga tushgan, jumladan, Nordic turniriga chaqirilgan.
Doʻlma
Tayyorlanishi
Ushbu  tansiq taom qish  va  erta  bahor  oylarida, sholg‘om  hali po‘kak  bo‘lib qolmagan  kezlarda  tayyorlanadi. Qadimiy,  kasbi  dehqonchilik  aholining bu ovqati  unutilib  ketgan edi,  keyinchalik  u qayta tiklandi. O‘tmishda    sholg‘omni o‘yib  ichiga qiyma  bosib,  lattaga o‘rab  qo‘rga qo‘shib  pishirilgan. Hozir  esa  mantiqasqonda bug‘lab  pishirish tavsiya  etiladi. Sholg‘omning o‘rtacha  kattaliklaridan  tanlab olib archiladi  va  pichoq uchi  bilan  o‘rtasini o‘yib  ,,kosacha”  yasaladi. Qiymasi  quyidagicha   tayyorlanadi: yog‘liq  qo‘y go‘shtini  go‘shtqiymalagichdan  chiqarib, bunga  halqa-halqa  qilib  to‘g‘ralgan  piyoz, pishirilgan guruch,  xom  tuxum  chaqib,  tuz  va  murch  sepiladi va yaxshilab  aralashtiriladi. Mana shu qiymani sholg‘om  “kosachalarga”  to‘ldirib mantiqasqonning  laganlariga qo‘yib  40-45  minut, ya’ni  sholg‘om  yumshaguncha pishiriladi. Dasturxonga tortishda asta  sholg‘omni ezib yubormasdan  maxsus kurakchalarda  yoki ikki  tomonidan vilka  sanchib olib,  likopchaga 2 donadan qo‘yib,  yuziga sariyog‘ yoki qaymoq  surkab  dasturxonga tortiladi.
Behi  do‘lma.
Tyias Browning
Xalqaro faoliyati
2013-yil mart oyida Browning Angliya U19 terma jamoasiga ilk bor chaqiruv olgan va Turkiya U19 terma jamoasi ustidan 1:0 hisobida gʻalaba qozongan. U 19 yoshgacha boʻlgan terma jamoa safida toʻrtta oʻyinda maydonga tushgan.
Doʻlma
Tayyorlanishi
Ushbu  tansiq taom  ham  qadimiydir. O‘tmishda  o‘yilgan  behi  ichiga qiyma  to‘ldirib,  lattaga o‘rab  qo‘rga  ko‘mib pishirilgan. Hozir  qasqonda  bug‘lab pishiriladi. Behining  nordon navidan  qurt  tushmagan, zaha  bo‘lmaganlarini  tanlab olinadi,  tukini artib,  o‘rtasini esa  pichoq  bilan  o‘yib  urug‘larini olib  tashlab  ,,kosachalar” hozirlanadi. Buning uchun eni 1 sm keladigan ingichka pichoq yoki kartoshka archadigan tarnovsimon pichoqning qirrasi  charxlangan bo‘lishi  kerak. Tayyorlangan  ,,behi kosachalarni”  qaynoq  suvga  botirib  qo‘yamiz, aks  holda  tig‘  tekkan joylari  qorayib,  xunuk  bo‘lib  qoladi. Qiymasini  tayyorlash uchun  yog‘li qo‘y go‘shti,  piyoz,  pishirilgan guruch,  xom tuxum,  tuz  va  murch kerak bo‘ladi. Mana  shu  qiymani behi ichiga  to‘ldirib,  har  bir  behi  do‘lmani bittadan  piyolaga  solib  mantiqasqon  laganlariga qo‘yamiz  (piyolaga  solmasangiz seli behuda  oqib  ketadi). Pishish  muddati 40-45  minut. Dasturxonga  piyolaning  o‘zida tortiladi,  issig‘ida yuziga  sariyog‘  surtiladi.
Olxo‘ri  do‘lma.
Qadim  davrlarda ham bu  kundalik  ovqat  uchun  emas,  nogahonda bir  bemor  uchun  tayyorlanadigan  tansiq taom bo‘lgan. Endilikda  mutlaqo unutilgan  va hech  kim  tayyorlamaydi. Xalqda faqat  uning nomi  qolgan xolos; retsepti va  tayyorlash usulini Q.Mahmudov taklif etgan. Olxo‘rining  yirik  mevalaridan tanlab  olib  yuvib  yuborgach,  qovun  so‘yganga o‘xshatib  tilik  tortiladi va  danagini  olib tashlanadi. Yangi  qo‘y  go‘shtini ikki  marta go‘shtqiymalagichdan o‘tkazib,  tuz sepiladi-da,  olxo‘rilar orasiga  to‘ldirib  chiqiladi. Ostiga  likopcha  qo‘yilgan qozonga  terib,  ustidan ham likop  yopib,  yuk  bostirilgandan keyin  masalliqning  yuzi  bilan  barobar suv quyib,  juda  sust  olovga  qo‘yib, qaynab  chiqqanidan  e’tiboran yana  30-35  minut  miltiratib  pishiriladi. Dasturxonga  tortishda har  bir  xo‘randaga 8-10  donadan likopchaga  solib  yuziga sariyog‘  surkab keltiramiz.
Tyias Browning
Xalqaro faoliyati
2014-yilning may oyida Browning birinchi marta 21 yoshgacha boʻlganlar terma jamoasiga chaqirilgan. 2014-yil 22-may kuni Browning Angliya U21 terma jamoasida debyut qilgan va oʻyinda Qatar U21 ustidan 3:0 hisobida gʻalaba qozongan.
Browning 2020-yilda Xitoy terma jamoasiga ilk bor chaqiruv olgan, ammo xalqaro maydondagi debyutini 2021-yil 30-may kuni Guamga qarshi Jahon chempionati saralash oʻyinida oʻtkazgan.
Doʻlma
Tayyorlanishi
Pomidor    do‘lma.
50-yillarda  Q.Mahmudov tomonidan  ijod  etilgan tansiq  taomlardan biri. Birinchi – suyuq  va  ikkinchi – quyuq  ovqat  bitta  idishda birdaniga  pishadi. Pomidorning yablochniy, volgogradskiy  yoki  podarochniy navlarining qip-qizil pishgan o‘rtacha kattaliklaridan va  ezilmaganlarini  tanlab olamiz. Band tomonini  kesib  tashlab  o‘rtasidagi eti, urug‘lari va selini bir idishga to‘playmiz. Hosil  qilingan ,,pomidor kosachalarga” qiyma  bosamiz. Qiymasini  tayyorlash uchun  go‘shtni go‘shtqiymalagichdan chiqarib,  bunga  chala  qaynatilgan guruch, mayin to‘g‘ralgan piyoz,  xom  tuxum, tuz  va murch  qo‘shib, yaxshilab  aralashtiramiz. Pomidorga qiyma  solishdan  oldin  ichiga  birozdan mayin  tuz  sepib  chiqiladi,  so‘ng  bodomday-bodomday  dumba (charvi)  yog‘i  solib, qiyma to‘ldiriladi. Mantiqasqonning  laganlariga pomidorlarning ochiq tomoni  pastga qilib terib  chiqiladi. Qasqonning qozonda  yog‘  dog‘lanib, jizzasini  olmasdan mayda  to‘g‘ralgan piyoz jazlanadi,  keyin mayda kubik  qilib  to‘g‘ralgan  sabzini solib, biroz  jazlagach,  kartoshka bilan  bulg‘or garmdorisi solinadi  va  yana  biroz  jazlagach,  haligi pomidorlar  ichidan  olingan etini mayda  to‘g‘rab, sho‘rvaga  qo‘shib yuboriladi. Sho‘rvaga yana  talabga  ko‘ra, mo‘ljallab suv quyiladi va tuzini rostlaganidan keyin  qasqonning  pomidor mantilar terilgan  ustki  qismi  sho‘rvali  qozon ustiga  o‘rnatiladi. Bu  taom  35-40  minutda pishadi. Dasturxonga  tortishda  likopchalarda har  bir xo‘randagi 4 dona  hisobida pomidor manti solib,  kosachalarga  esa  sho‘rvasidan  quyib keltiriladi.
Oshqovoq  do‘lma
Dehqonlarning qadimiy  tansiq  taomlaridan bo‘lib,  eski  varianti  oshqovoqning ichiga qiyma  solib  non  yopgandan  keyin  tandirda qo‘rga  qo‘yib  pishirilgan. Yangi  varianti – duxovkada  pishirishdir. Oshqovoqning  uzunchoqroq  po‘chog‘i qalin  va  qattiq qora  va  sariq yo‘llari  bor  ,,somsa  qovoq”  deb  ataladigan navi  bo‘ladi. Ana  shunisidan  olib  bandi tomonidan  2-3  sm  qalinlikda  bolta  bilan chopib  “qopqoq”  ochiladi. Urug‘i va  tivitlarini qoshiqsimon  qirgich yordamida  olib  tashlanadi. Hosil  qilingan  ,,oshqovoq mo‘ldiga” qiyma  to‘ldiriladi. Qiyma quyidagicha tayyorlanadi: yog‘liq  go‘shtni go‘shtqiymalagichdan  o‘tkazib,  unga mayda to‘g‘ralgan  piyoz,  yuvilgan guruch,  tuz va  murch  sepib  aralashtiriladi. Guruch yaxshi pishishi  uchun  qiymaga picha  suv  quyib, suyuqroq  bamisoli  hasip  qiymasi  singari qilib tayyorlanadi. Agar go‘sht yog‘sizroq bo‘lsa, qiymaga picha sariyog‘ qo‘shish mumkin. Ushbu qiymani oshqovoq ichida to‘ldirgach, haligi  “qopqog‘ini” yopamiz. Oshqovoq balishni tarelkaga solib, qizitilgan gaz duxovkasining  patnisiga  qo‘yialdi va o‘rtacha olov  berib,  1,5 – 2  soat  davomida  pishiriladi. Bug‘  hosil  bo‘lishi uchun  vaqti-vaqti bilan  duxovka patnisiga  suv  quyib  turish kerak. Pishganligi  oshqovoqning  yumshaganligi bilan  aniqlanadi. Tayyor taomni  dasturxonga tortishda  katta  laganga  solib  bevosita yeyish oldidan  bo‘laklarga bo‘linadi.
Shifobaxshligi
Do‘lma ishtahani ochadigan, yengil hazm bo‘ladigan taom bo‘lgani tufayli surunkali kasalliklarning ko‘pgina xillarida, chunonchi, o‘pka-nafas yo‘li, oshqozon-ichak, jigar, yurak-tomirlar, modda almashinuvi kasalliklari va boshqa xastaliklarda shifokor nazorati ostida tavsiya etilishi mumkin. Kamqon, homilador ayollarga foydalidir. Vitaminlar va mineral birikmalarga boyligi uchun, ayniqsa, qish va bahorda, ,,ilik uzildi” oylarida organizmga katta naf beradi. Do‘lma hasta kishilarga davo davrida parhez taom sifatida buyuriladi.
Karam do‘lmaning parhezlik xosiyatlari tez hazm bo‘lishida, ichaklarni  yurishtirishda  va  kishini  ortiqcha semirtirib yubormasligidadir.
Kovatok do‘lmaning shifobaxshligi parhez  xosiyatlari ham bor ekanligida bo‘lib,  tarkibi  S  belgili  darmondoriga boy, tez  hazmlanadi. Uzum  bargining skeleti (ya’ni  kletchatka moddasi,  taom  tivitlari) qabziyatga  qarshi, ichaklarni  yurishtirishiga ijobiy ta’sir  qiladi. Qon  bosimi  kuchaygan bemorlarga  ham  foydasi  tegadi.
Sholg‘om do‘lmaning  parhezligi shundaki,  u  ishtaha ochadi,  to‘q  tutadi,  yo‘talni qoldiradi, ko‘krakni  yumshatadi,  ichaklarni yurishtiradi va  ko‘zni  ham  ravshan  qiladi.
Pishirilgan  behining  yurak, jigar  va  oshqozonni baquvvat  qilish,  zotiljamga shifo bo‘lish,  ishtaha  ochish, og‘izdan  qo‘lansa  hidni ketkazish  kabi  parhezlik  xosiyatlari bor.
Oziqlanish qiymati
Har 100 gramm yangi uzum barglaridagi temir 100 gramm uzum mevasidagi temir miqdoridan yetti baravar koʻpdir.
Doʻstlik (Surxondaryo)
Doʻstlik — Surxondaryo viloyati Denov tumanidagi shaharcha (1992-yildan). Denov shahridan 12 km janubida. Temir yoʻl stansiyasi. Aholisi 3,4 ming kishi (1999). D.da paxta tozalash zdi, tayyorlov idoralari faoliyat kursatmoqda. Klub, kutubxona, umumiy taʼlim maktabi, tibbiyot muassasalari bor. D.dan tuman markazi Denov sh.ga avtobus qatnaydi.
Doʻstlik (Sirdaryo)
Doʻstlik — Sirdaryo viloyatidagi shaharcha, Guliston sh.ning tarkibiy qismi, Doʻstlik kanalining oʻng sohilida joylashgan. Mayd. 159,7 ga. Eng yaqin temir yoʻl stansiyasi — Gulistondan 1 km. Guliston—Dehqonobod avtomobil yoʻli yoqasida. Aholisi 7435 kishi (2001).
D.ga 19-asr 2-yarmida ruslar kelib oʻrnashgan, 1924 yilgacha posyolka, oʻsha yildan 1992 yilgacha qishloq. Mustamlakachilik davrlarida mahalliy boʻlmagan nomlar bilan atalib kelgan, 1992 yildan hozirgi nomda. D.da sanoat korxonalari yoʻq. Madaniyat uyi, kutubxona, oʻrta maktab, sanatoriy tipidagi sogʻlomlashtirish markazi va poliklinika bor.
Nomsiztepa (Qashqadaryo viloyati, Qarshi tumani, Koʻchkak, V—VIII asrlar)
Nomsiztepa — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: V—VIII asrlar. Qashqadaryo viloyatining Qarshi tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Koʻchkak” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Veshab, Tojikiston
Veshab (rus va tojik : Veshab) — Tojikiston shimolidagi Soʻgʻd viloyatida joylashgan qishloq hisoblanib. Ayniy tumanidagi Shamtuch mahallasi tarkibiga kiradi.
Buyot buva
Buyot buva  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Toshkent viloyatining Ohangaron tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Karaxitoy qishlogʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Chorkoʻh (Isfara tumani)
Chorkoʻh (Чоркӯҳ) — Tojikiston Respublikasining Isfara tumani, Shahrak shahariga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 20 km.
Ulugʻbek (Guliston tumani)
Ulugʻbek (Улугбек) — Oʻzbekiston Respublikasi Sirdaryo viloyati Guliston tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.
Chorkoʻh (Isfara tumani)
Aholisi
Aholisi — 33261   kishi.
Birinchi May stadioni
Birinchi May nomidagi Ninnado stadioni (kor. — 綾羅島五月一日競技場, 릉라도5.1경기장) - Shimoliy Koreyaning Pxenyan shahridagi kichik qumli Ninnado orolida joylashgan koʻp funksiyali stadion. Bu 114 000 tomoshabinga mo'ljallangan, umumiy maydoni 207 000 m² bo'lgan, dunyodagi ikkinchi yirik stadion. Pragadagi “Stragov” stadioni nostandart hajmga ega va 220 000 tomoshabinga moʻljallangan boʻlib, hozirda stadion sifatida emas, mashgʻulotlar bazasi sifatida foydalaniladi.
Asosiy maʼlumotlar
1989-yilda Yoshlar va talabalarning XIII festivalini o'tkazish uchun qurilgan. Hozirda arenadan KXDR terma jamoasining uy futbol matchlsri, yengil atletika boʻyicha ba’zi musobaqalar oʻtkaziladi, biroq uning asosiy maqsadi «Arirang» ommaviy festivali (ommaviy musiqiy va gimnastika chiqishlari) oʻtkazishdir. Stadion 114.000 kishini sig'dira oladi, bu esa sig'imi bo'yicha dunyodagi ikkinchi eng katta stadionga aylantiradi. Barcha o'rindiqlar o'tiriladigan va individualdir.
Stadion nomi u joylashgan Tedongan daryosi bo'yidagi Ninnado orolidan va Xalqaro mehnatkashlar kuni - 1-maydan olingan. «Birinchi May» stadionining dizayn xususiyati halqani tashkil etuvchi o'n oltita kamardir, shuning uchun stadion magnoliya guliga o'xshaydi. Gulbarg shaklidagi tom tribunalar va sakkiz qavatli stadion binosini qoplaydi. Tomning eng baland qismi yerdan 60 metr balandlikda joylashgan.
Stadionda sportchilarni tayyorlash uchun turli qulayliklar, sport zallari, suzish havzalari, oshxona, restoran, zamonaviy 200 metrlik trek mavjud. Stadionda 80 ta chiqish bor.
Barattepa (Qashqadaryo viloyati, Gʻuzor tumani)
Barattepa  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: II-III asrlar. Qashqadaryo viloyatining Gʻuzor tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Tengdosh“ MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Mali milliy madhiyasi
"Le Mali" (inglizcha: „The Mali“ tarjima: Mali) — Mali davlatining milliy madhiyasi hisoblanadi. Madhiya 1962-yilda qabul qilingan boʻlib, soʻzlari Seydou Badian Kouyaté tomonidan yozilgan, musiqa esa Banzumana Sissokoga tegishli. U xalq orasida „Pour l’Afrique et pour toi, Mali“ (inglizcha: „For Africa and for you, Mali“) yoki „À ton appel Mali“ (inglizcha: „At your call, Mali“) nomi bilan mashhur.
Diya mifologiya
Diya (Δία) — qadimgi yunon mifologiyasidagi personaj. Deyoney yoki Eyonayning qizi. Panopolitanlik Nonnusning soʻzlariga koʻra, u shimoliy Tesaliyadagi perrebiy qabilasidan kelgan. U Lapitlar shohi Ixionning xotini boʻldi. Diodor Sikulus tomonidan bayon etilgan versiyaga koʻra, Ixion xotiniga toʻy oldidan sovgʻa bermagan, shuning uchun qaynotasi undan otlarni garovga olgan. Toʻydan soʻng Lapitlar podshosi Diyaning otasini oʻz joyiga taklif qilib, olovli chuqurga itarib yuboradi.
Diyaning ikkita farzandi bor edi. Oʻgʻli Piritus va qizi Tesadiya. Antik davr boʻyicha olim Ulrich fon Wilamowitz-Möllendorffning soʻzlariga koʻra, Fisadiya Efra bilan birga Dioskuri tomonidan qoʻlga olingan va singlisi Elena Goʻzalning xizmatiga berilgan Klimena bilan bir xil. Fisadiya yoki Klimena oʻz bekasi bilan Troyaga joʻnab ketdi va shahar qulaganidan keyin oʻlja sifatida Akamantusga bordi.
Mali milliy madhiyasi
Tarix
Madhiya Seydou Badian Kouyaté tomonidan 1960-yilda Senegal bilan Mali federatsiyasi tarqatib yuborilgan paytda yozilgan. Shu davrda federatsiya tugatilganidan soʻng Mali federatsiya ramzlaridan foydalanganligi sababli milliy ramzlarsiz qoldi. 2010-yilda bergan intervyusida Seydou Badian Kouyaté Prezident Modibo Keyta Kouyaté bilan madhiya borasida mulohaza yuritagnini aytdi. Shuningdek intervyusi davomida yoshlarga Mali mustaqilligidan oldingi siyosatchi Mamadu Konateni eslashiga yordam berish uchun qoʻshiq yaratishni soʻradi. Seydou Badian Kouyaté „Ô jeunesse, c’est le jour de l’Afrique, belle espoir“ deb nomlangan qoʻshiq yaratdi. Keyin prezident Keyta Kouyatéga qoʻngʻiroq qildi va unga milliy madhiya uchun sheʼr yaratishga harakat qilishni aytdi. Kouyate milliy madhiya uchun qoralama tayyorladi va uni prezident Keytaga taqdim etdi. Seydou Badian Kouyaténing taʼkidlashicha, Keyta ilgari Mali poytaxti Bamakoda yashovchi yevropalik pianinochiga milliy madhiya uchun musiqa yaratish taklifini yuborgan, ammo u buni rad etgan. Bunga bir qancha sabablarni keltirib oʻtgan. Keyinchalik, Seydou Badian Kouyaté XIII asr Mali imperiyasiga oid milliy musiqani qayta ishladi va Banzumana Sissoko bilan birga madhiyani musiqaga soldi.
Diya mifologiya
Turli manbalarda yo Ixion yoki oliy xudo Zevsning oʻzi Piritusning otasi deb ataladi. Bir versiyaga koʻra, Zevs Diyani aygʻirga aylantirish orqali vasvasaga solgan va shu tariqa Ixiondan xotini Gerani jalb qilgani uchun qasos olgan.
Yupiterning yoʻldoshlaridan biri Diya nomi bilan atalgan.
Mali milliy madhiyasi
Tarix
Madhiya mamalakat mustaqillikka erishganidan bir yil oʻtib, 1962-yil 9-avgustdagi 305-62-72-sonli qonun bilan rasman qabul qilingan. 1960-yillardagi Malilik yosh kashshoflar harakati uni mitinglari uchun Bambara tiliga „Afiriki ye ani e ye, Mali“ deb tarjima qilgan. Tarjima Abdulay Bariyga tegishli hisoblanadi. Anʼanaga koʻra, Mali Qurolli Kuchlarining Garde Républicaine guruhi tomonidan davlat marosimlarida ijro etiladi.
Mozortepa (Qashqadaryo viloyati, Qarshi tumani)
Mozortepa — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: III—V asrlar. Qashqadaryo viloyatining Qarshi tumanida joylashgan. Obyekt manzili: “Lagandi” MFY. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Qashqadaryo viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Turdiqishloq
Turdiqishloq (Турдиқишлоқ)  — Tojikiston Respublikasining Hisor tumani, Durbati shahariga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 3 km, tuman markaziga 8 km.
Aholisi
Aholisi — 1697 kishi.
Kritlik Diktis
Kritlik Diktis (Dictys Cretensis va Δίκτυς ὁ Κρής Δίκτυς ὁ Κρής) — qadimgi yunon mifologiyasidan Kritlik personaj. Miflarga koʻra, Troyani qamal qilish paytida Idomeneusning sherigi.
Afsonaga koʻra, uning urush haqidagi yunoncha yozuvlari IV asrda lotin tiliga tarjima qilingan va „Troya urushi kundaligi“ (Ephemeris belli Troiani), Frigiya Daretining „Tarixi“ bilan birgalikda oʻrta asr tarixchilari Troyani taʼriflagan, masalan, fransuz saroy tarixchisi Benua de Sen-Maur oʻzining „Troya romantikasi“ asarida havola qilingan asardir. "(Roman de Troie, 1160).
Doʻstlik (Fargʻona)
Doʻstlik — Fargʻona viloyatidagi shaharcha (1981 y.dan). Quvasoy shahar kengashiga boʻysunadi. Fargʻona sh.dan 10 km janubi-sharkda, Isfayramsoyning oʻng sohilida joylashgan. Yaqin temir yoʻl stansiyasi — Quvasoy (7 km). Aholisi 2600 kishi (1998). 25 ga yaqin millat vakillari yashaydi. D.da yirik parrandachilik fabrikasi, koʻchat yetishtiriladigan oʻrmon xoʻjaligi boʻlimi mavjud. 700 oʻrinli klub, 620 oʻrinli umumiy taʼlim maktabi, 250 oʻrinli musiqa maktabi, kutubxona, 5000 oʻrinli stadion, 22 savdo doʻkoni, 6 maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchasi bor.
António Manuel da Fonseca
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/Auto-retrato_%281828%29_-_Ant%C3%B3nio_Manuel_da_Fonseca_%28MNAA%29.png/200px-Auto-retrato_%281828%29_-_Ant%C3%B3nio_Manuel_da_Fonseca_%28MNAA%29.png|thumb|259x259px| Avtoportret (1828) link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/Fonseca_eneias1.jpg/225px-Fonseca_eneias1.jpg|thumb|344x344px| Aeneasning otasi Anchisesni qutqarilishi (1855) António Manuel da Fonseca (1796-yil 27-sentyabr, Lissabon — 1890-yil 4-oktyabr, Lissabon) — portugal rassomi, illyustrator va teatr dizayneri; mifologik va tarixiy sahnalarni tasvirlagani bilan mashhur.
Biografiya
António Manuel da Fonsecaning sanʼatdagi ilk ishlarini otasi João Tomás da Fonseca bilan amalga oshirgan, uning otasi rassom va haykaltarosh boʻlgan. Keyinchalik u Joaquim Manuel da Rocha (1727-1786) tomonidan asos solingan „Aula de Desenho e de Figura e História“ da ishlagan.
António Manuel da Fonsecaning birinchi taniqli ishi — qirol João VI va Carlota Joaquina tasvirlangan partret boʻlib, bu rasm 1820-yilda „Palacio das Laranjeiras“ da Farroboning birinchi grafi Joaquim Pedro Quintela va uning rafiqasi iltimosiga koʻra chizilgan. Ikki yil oʻtgach, António Manuel da Fonseca Kvintela saroyida katta seriyali freskalar yaratdi ; asosan Rim-Sabin urushlari sahnalari, Rim va uning atrofini aks ettiruvchi landshaftlar va yunon mifologiyasidan turli mavzulari asosida chizilgan bu freskalar uning mashxurligiga sabab boʻldi. 1878-yilda, 80 yoshga kirganida, António Manuel da Fonseca oʻz freskalarida qayta tiklash ishlarini bajarish uchun Kvintela saroyiga qaytib keldi.
1825-yilda u Teatro Nacional de San-Carlos uchun pardalar suratini chizgan, keyin esa qirol Pedro IV portretini ishlagan. Qirol va graf Quintela tomonidan moddiy tomondan qoʻllab-quvvatlanilgani sababli, Rimga borishga muvaffaq boʻldi. U yerda eski ustalar ishlagan sanʼat asarlarining nusxalarini yaratdi va Vincenzo Camuccini va Andrea Pozzi bilan badiiy mashgʻulotlarni amalga oshirdi. U London va Parijda ham bir qancha vaqt oʻtkazdi va 1836-yilda Portugaliyaga qaytib kelgach, „Academia de Belas-Artes“ (hozirgi Lissabon universitetining bir qismi) ning tarix boʻyicha professori etib tayinlandi.
U 1880-yilda Portodagi „Palasio de Cristal“dagi yirik koʻrgazmada ishtiroj etib, oʻzining nihoyalangan asarlarini keng ommaga namoyish etdi. António Manuel da Fonseca, shuningdek, boʻlajak qirol Carlos va uning ukasi Afonso uchun chizmachilik ustasi sifatida xizmat qilgan. Uning koʻplab unvonlari qatoriga Masih ordeni, ritsarlik unvoni va Vila Viçosaning begʻubor kontseptsiyasi ordeni kiradi, shuningdek, Institut de France ning muxbir aʼzosi ham edi.
Teodor Boronovskis
Teodor «Ted» Boronovskis (Theodore «Ted» Boronovskis,, Latviya) — avstraliyalik dzyudochi, Olimpiya o‘yinlari bronza medali sovrindori, Okeaniya chempionati kumush medali sovrindori, yetti karra Avstraliya chempioni hisoblanadi.
Tarjimai hol
Teodor 1943-yilda Latviyada dunyoga keladi. U 1948-yilda Germaniyadagi ko‘chirilganlar lageridan oilasi bilan Avstraliyaga yuboriladi. U Avstraliyadagi texnika bilim yurtini tamomlaydi, so‘ng polisiya xodimi bo‘lib ishga joylashadi.
1962-yilda u ilk marotaba dzyudo bo‘yicha Avstraliya chempioni bo‘ldi.
Teodor 1964-yilda Tokioda bo‘lib o‘tgan yozgi Olimpiya o‘yinlarida ishtirok etgan. Ochiq vazn toifasida kurash olib bordi. Uning toifasida 9 nafar sportchilar bellashishdi. Musobaqalar uch guruh bo‘yicha doira tizimda o‘tkazildi. Uch guruh g‘oliblari yarim finalga chiqishdi; to‘rtinchisi doira bo‘yicha o‘tkazilgan turnirda guruhlarda ikkinchi o‘rinni egallagan kurashchilardan aniqlandi.
Boronovskis guruhdagi barcha raqiblarini mag‘lub etib, yarim finalga yo‘l oldi. Yarim finalda u Anton Gesinkka tayanch oyog‘i ostidan tebranish bilan 12 soniyada imkoniyatni qo‘ldan boy berdi va 2000-yilgacha dzyudo bo‘yicha Avstraliya uchun yagona Olimpiada sovrini bo‘lgan bronza medalini ushlab qoldi.
1965-yilda Okeaniya vise-chempioni bo‘ldi; jahon chempionatida qatnashdi, ammo omadli yakunlana olmadi.
Uning kasb-kori bo‘yicha polisiyachi bo‘lgan edi.
Karomat buva
Karomat buva  — Oʻzbekistondagi madaniy meʼros obyekti. Diqqatga sazovor joy. Obyekt davri: Aniqlanmagan. Toshkent viloyatining Ohangaron tumanida joylashgan. Obyekt manzili: Koraxitoy va Aqcha oraligʻi. Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Toshkent viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan.
Kabo-Verde bayrogʻi
Tavsifi
Kabo-Verde Respublikasining Davlat bayrogʻida koʻk, oq va qizil rangli beshta teng boʻlmagan gorizontal chiziqlar mavjud boʻlib, ularning barchasi yuqoriga qaratilgan oʻnta sariq besh qirrali yulduzdan iborat. Yuqoridagi koʻk chiziq bayroqning yarmiga teng. Oq va qizil rangli uchta chiziqning har biri balandlikning oʻn ikkidan bir qismini, pastki koʻk chiziq esa chorakni tashkil qiladi. Shuning uchun, chiziqlar balandligi nisbati 6: 1: 1: 1: 3.
Yulduzlar doirasi markazda joylashgan pastki qismdan balandlikning qismi (qizil chiziqning oʻrtasiga toʻgʻri keladi) va koʻtaruvchi tomondan kenglikning qismi. Eng pastki yulduz pastki koʻk chiziqning oʻrtasida koʻrinmas doira ichida joylashgan. Ushbu koʻrinmas doiraning oʻlchami (yulduzlarning oʻlchamini belgilaydi) konstitutsiyada belgilanmagan, lekin u odatda bayroq balandligining 1/12 qismiga teng diametr bilan tasvirlangan.
Ramziyligi
thumb| Bayroq ustunidagi Kabo-Verde bayrogʻi Bayroqdagi 10 ta yulduz mamlakatning asosiy orollarini (Gʻarbiy Afrika qirgʻoqlaridagi orollar zanjiri) ifodalaydi. Moviy rang esa okean va osmonni ifodalaydi. Oq va qizil chiziq xalq yuksalishi sari yoʻlni ifodalaydi va uning ranglari tinchlik (oq) va harakat (qizil) ning ramzi. Toʻq koʻk maydonidagi sariq yulduzlar doirasi Yevropa bayrogʻiga oʻxshaydi (10ta yulduz oʻrniga 12 yulduz).
Mutanosiblik
right|thumb| 2:3 nisbatdagi variant thumb| Kabo-Verde va Afrika Ittifoqining stol bayroqlari Respublika Konstitutsiyasida bayroqning balandligi va kengligining rasmiy nisbati belgilanmagan. Bayroqni tashkil etuvchi qismlarning oʻlchamlari yon oʻlchamlarni koʻrsatmasdan, tomonlarning oʻlchamlariga mutanosib ravishda beriladi. Biroq, eng koʻp qoʻllaniladigan nisbat 2:3 boʻlib, bu 1992- yilgacha bayroqda ishlatilgan nisbatdir. Shunday qilib, 2:3 de-fakto nisbati, 10:17 esa bayroqning de-yure nisbatidir.
Rang soyalari
Boletim Oficial bayroq ranglarining rasmiy soyalarini (shuningdek, Respublika gerbining ranglarini) beradi: Pantone, CMYK va RGB byulletenda eʼlon qilinganidek rasmiy hisoblanadi. Boshqa rang soyalari Pantone standartlarining talqinidir.
Tarixi
Kabo-Verde mustaqillikka erishgunga qadar rasmiy bayrogʻiga ega boʻlmagan va Portugaliya milliy bayrogʻi ishlatilgan. 1960-yillarning oxirida Portugaliyaning chet eldagi Kabo-Verde provinsiyasi uchun bayroq taklif qilindi, u Portugaliya bayrogʻidan iborat boʻlib, pastki tomoniga provinsiya gerbining qalqoni qoʻshilgan. Biroq, bu bayroq hech qachon qabul qilinmagan.
Imperator toji (Fabergé tuxumi)
Imperator toji tuxumi 1897-yilda rus zargari Peter Carl Fabergé nazorati ostida Fabergé ustaxonasi ustalari Michael Perkhin va Henrik Wigström tomonidan ishlab chiqarilgan marvaridli Fabergé tuxumidir. Imperator toji tuxumi qirolicha Alexandra Feodorovnani xotirlash uchun tayyorlangan.
Imperator toji tuxumi Rossiyaning Sankt-Peterburg shahridagi Ermitaj muzeyida (Qishki saroyda) tez-tez koʻrgazmaga qoʻyilgan, shuningdek, butun dunyo boʻylab turli muzeylarda namoyish etilgan. Hozirda Imperator toji tuxumi rossiyalik oligarxlardan biri Viktor Vekselbergga tegishli.
Oʻziga xos xususiyati
Imperator toji tuxumining oʻziga xos xususiyati baxmal bilan qoplangan boʻlinma ichiga oʻrnatilgan, aniq nusxasi 100 mm dan kamroq uzunlikdagi, XVIII asrda qirolicha Alexandrani Moskvadagi Uspenskiy soborida toj kiyish marosimiga olib kelgan imperator aravachasi hisoblanadi.
Asl aravachaning qizil rangi qulupnay rangli shaffof emal yordamida qayta yaratilgan va interyerning koʻk qoplamasi ham yangidan sirlangan. Aravachning tepasida olmosli imperator toji va tomida oltita ikki boshli burgut oʻrnatilgan. Aravacha billur oynalar va har ikkala eshikda oltin rangdagi olmosli panjara va olmosdagi imperator burguti bilan bezatilgan platina shinalari bilan jihozlangan. Miniatyura harakatlanuvchi gʻildiraklar, ochiladigan eshiklar, haqiqiy C amortizatorlari va mayda yigʻiladigan zinapoyalariga toʻla.
Tarixi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2d/Coronation_of_Nicholas_II_by_L.Tuxen_%281898%2C_Hermitage%29.jpg/310px-Coronation_of_Nicholas_II_by_L.Tuxen_%281898%2C_Hermitage%29.jpg|right|thumb|310x310px| Oxirgi [[Romanovlar|Romanov patriarxlari oʻzlarining toj kiyish marosimida, Laurits Regner Tuxenning rasmi, 1898-yil]] Imperator Nikolay II va uning turmush oʻrtogʻi qirolicha Alexandra Feodorovnaning toj kiyish marosimini nishonlash Imperator toji tuxumining yaratilishiga turtki boʻlgan. 1896-yil 14-mayda toj kiyish marosimi oʻtkazilgan.Bu marosim Romanovlar oilasida shodlik va gʻurur kuni boʻlgan. Rus zodagonlari va mehmonlari Sharqiy pravoslav Dormition kuni (Maryamning oʻlimi) Uspenskiy soborida toj kiyish marosimi uchun yigʻilishdi. Rossiyaning sobiq imperatori Mixail I taxti 870 olmos, yoqut va marvarid bilan oʻralgan edi. Qirolicha taxti ham fil suyagidan yasalgan noyob va qimmatbaho toshlarning katta toʻplamiga ega edi.
Dastlabki tarixi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Ww_nicholas_01.jpg/285px-Ww_nicholas_01.jpg|right|thumb|285x285px| Imperator oilasi, 1913-yil; Chapdan oʻngga, oʻtirganlar: Buyuk Gertsog Maria va qirolicha Alexandra; Tsarevitch Alexei; Nikolay II; Buyuk Gertsog Anastasia; Turgan: Buyuk Gertsog Tatiana, Buyuk Gertsog Olga Imperator toji tuxumi birinchi marta 1897-yil Pasxa kuni Rossiya qirolichasi Alexandraga berilgan. Tuxum Sankt-Peterburgda Qishki saroydagi imperatorning kvartirasida zargarlik aravasi bilan namoyish etildi. Romanovlar sulolasining qulashi bilan Imperator toji tuxumi 1917-yilda Muvaqqat hukumat tomonidan musodara qilingan va Anichkov saroyidan musodara qilingan xazinalar qatoriga kiritilgan. Keyin Imperator toji tuxumi Kremlga yuborildi va nihoyat 1922-yilda sotuv uchun Sovnarkomga topshirildi.
Keyingi tarixi
Imperator toji tuxumi 1927-yilda Emanuel Snowman tomonidan Wartski oilasiga tegishli boʻlgan Londondagi sanʼat va antiqa buyumlar sotuvchisi uchun sotib olingan. Keyin tuxum 1934-yilda kollektor Charles Parsonsga sotilgan, ammo 1945-yilda Wartski tomonidan qayta sotib olingan va 1979-yil boshigacha kompaniyada qolgan.
XX asr oxiri
1979-yil mart oyida Imperator toji tuxumi Malcolm Forbesga 2,16 million dollarga Fabergé Vodiy zambaklari tuxumi bilan birga sotilgan.
2004-yilda toʻqqizta Fabergé tuxumi, shu jumladan Imperator toji tuxumi Sotheby auktsion uyi tomonidan sotilishi kerak edi, ammo 2004-yil 4-fevralda Sotheby Fabergéning 180 dan ortiq sanʼat asarlari, shu jumladan 9 ta noyob Fabergé tuxumi olib tashlanganini eʼlon qildi. Bu buyumlar xususiy ravishda Viktor Vekselbergga sotilgan. Imperator toji tuxumining Vekselbergga rasmiy sotilgan narxi Sotheby tomonidan hech qachon oshkor etilmagan, bu esa koʻplab mish-mishlarni kuchaytirgan. Biroq, CNN sotuvning ertasi kuni „…bu Forbes oilasi qabul qilgan juda jiddiy taklif edi“, deb xabar berdi. 2013-yilda BBC „Four“ hujjatli filmida Vekselberg 9 dona Fabergé tuxumini sotib olish uchun 100 million dollardan sal koʻproq pul sarflaganini aytdi.
Filmdagi vakillik
James Bondning „Octopussy“ (1983) filmi Britaniya elchisining Sharqiy Berlindagi qarorgohidagi ziyofatda qalbaki toj kiyish marosimida tuxumining sirli koʻrinishini oʻz ichiga oladigan kadrlarni yaratdi. Film syujeti Ian Flemingning 1963-yilda yozgan „The Property of a Lady“(" Xonimning mulki ") qisqa hikoyasiga moslashtirilgan.
Imperator toji tuxumining aniq modeli 2004-yilgi „ Oceanʼs Twelve“ filmida tasvirlangan. Replika Vivian Alexander dizayn studiyasi tomonidan ishlab chiqarilgan.Bu studiya mashhur zargarlik buyumlarini jamoat va xususiy maqsadlarda qayta yaratishda mashhur. Replikatsiya taxminan 4000 AQSh dollariga teng. Film sahnalarida tuxum Rimdagi muzeydan katta oʻgʻirlik paytida oʻgʻirlangan.
Imperator toji tuxumining nusxasi kutilmaganda 2018-yilda aravacha bilan birga Amazon.com ning „The Romanoffs“ (2018) seriyasining birinchi epizodida paydo boʻladi.
Doʻstlikdon aksiyadorlik jamiyati
Doʻstlikdon aksiyadorlik jamiyati — oziq-ovqat sanoati korxonasi. Jizzax viloyatining Doʻstlik sh.da joylashgan. "Oʻzdonmahsulot" davlat-aksiyadorlik korporatsiyasi tarkibiga kiradi. Asosan bugdoy uni va chor-va uchun aralash yem, makaron mahsulotlari ishlab chiqaradi. Quvvati: sutkasiga 300 t bugʻdoy uni (oliy, birinchi, ikkinchi navli), 250 t aralash yem va makaron mahsulotlari. 1977-yilda Doʻstlik don qabul qilish korxonasi, 1987—95 yillarda Doʻstlik don mahsulotlari kombinati, 1995-yildan hozirgi nomda va ochiq turdagi aksiyadorlik jamiyati. 1988-yil korxonada 62 ming t sigimli elevator, 1990-yilda quvvati 250 t/sutka boʻlgan omuxta yem sexi, sigʻimi 2500 t boʻlgan tayyor mahsulotlar ombori ishga tushirildi. Shveysariyaning "Byuller" firmasi texnologik uskunalari bilan jihozlangan.
Yuriy Gagarin haykali (Gagarin)
Yuriy Gagarin haykali — oʻz vatanidagi Gagarin shahrida (sobiq Gjatsk) 1974-yilda, Yuriy Gagarin vafotidan olti yil oʻtib oʻrnatilgan.
Yodgorlikning ochilishi 30-avgustda boʻlib oʻtadi. 2010-yilda yodgorlikda keng koʻlamli restavratsiya ishlari olib boriladi.
Yodgorlik Gagarin shahrining Qizil maydonida, „Vostok“ mehmonxonasi qarshisida oʻrnatiladi.
Haykaltaroshlar Yu. G. Orexov va M. A. Shmakov. Yodgorlikning meʼmorlari V. A. Peterburgjtsev va A. V. Stepanov.
Aslida, Yuriy Gagarin Gjatsk yaqinidagi qishloqda tugʻilgan, ammo keyinchalik uning oilasi shu yerda yashagan, u bu yerga ota-onasining oldiga kelgan, shu jumladan kosmosga parvoz qilganidan keyin.
Esda qolarli kunlarda yodgorlik yonida tantanali va motam tadbirlari oʻtkaziladi, mahalliy hokimlik vakillari tomonidan gullar qoʻyiladi. Shuningdek, monument yonidagi maydonda muntazam ravishda bayram tantanalari, shu jumladan 12-aprel Kosmonavtika kunini har yili nishonlash doirasida oʻtkaziladi.
Yodgorlikning tavsifi
Yodgorlik — bronzadan yasalgan balandligi 5 metr boʻlgan Yuriy Gagarinning toʻliq balandlikdagi haykali. Gagarin qomati dinamik koʻrinishda taqdim etilgan, u oʻzi oddiy fuqarolik kiyimida kiygan, bir qoʻlida yelkasiga tashlangan koʻylagi bor. Gagarin haykalining oyoqlarida bronzadan yasalgan „qogʻoz samolyot“ joylashgan. Haykal balandligi 6 metr boʻlgan qora granit poydevoriga oʻrnatilgan. Poydevorning oʻzi alohida bloklardan tashkil topgan.
Poydevorga quyidagi yozuv oʻyilgan:
"Yuriy Gagarin".
Xalqakoʻl
Xalqakoʻl (Халкакул) — Oʻzbekiston Respublikasi Sirdaryo viloyati Guliston tumaniga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan.
Bosniya va Gersogovina ayollari
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Bruner-Dvorak%2C_Rudolf_-_Bosna%2C_muslimka_%28ca_1906%29.jpg/220px-Bruner-Dvorak%2C_Rudolf_-_Bosna%2C_muslimka_%28ca_1906%29.jpg|thumb| Bosniyalik ayol va qiz, 20-asr boshlari Bosniya va Gersegovinadagi ayollar Bosniya va Gersegovinada yashovchi va undan boʻlgan yevropalik ayollardir. Qishloq xoʻjaligini rivojlantirish xalqaro jamgʻarmasi (IFAD) maʼlumotlariga koʻra, Bosniya va Gersegovina ayollari Bosniya urushidan keyin (1992-1995) oʻtish davrining uch turidan taʼsirlangan: „urushdan tinchlikka oʻtish“, iqtisodiy va siyosiy erkinlikka oʻtish. Ikkinchi Jahon Urushidan keyin tez iqtisodiy oʻsish va sanoatlashtirish qashshoqlikni yengillashtirdi va Bosniyalik ayollarni turli kasblarda ish kuchiga jalb qilishni tezlashtirdi, shu jumladan STEMda ayollarning kuchli vakilligi hozirgi kunga qadar toʻgʻri boʻlib qolmoqda.
Kelib chiqishi
Bosniya va Gersegovina 1991-yilda suverenitetini va 1992-yilda sobiq Yugoslaviya SFRdan mustaqilligini eʼlon qildi Bosniya urushi (1992-1995) ekstremal zoʻravonlik harakatlari (Bosniya urushidagi etnik tozalash) va iqtisodiy tanazzulga sabab boʻlgan. Bugungi kunda Bosniya va Gersegovina koʻp millatli va koʻp dinli jamiyatdir — aholisi: bosnyaklar 48,4 %, serblar 32,7 %, xorvatlar 14,6 % va boshqalar 4,3 %; diniy tarkibi esa: musulmonlar 40 %, pravoslavlar 31 %, rim katoliklari 15 % va boshqa 14 % (2013-yil holatiga). Aholining asosiy qismi qishloq: jami aholining atigi 39,8 foizi shaharliklardir. 15 va undan katta yoshdagi savodxonlik darajasi erkaklarda (99,5 %) ayollardan (97,5 %) yuqori — 2015-yil hisobi.
Gender tenglik
Bosniya va Gersegovina konstitutsiyasiga asoslanib, erkaklar va ayollar oʻrtasidagi tenglikni targʻib qilish va rivojlantirish maqsadida mamlakatning 2003-yildagi Gender tengligi toʻgʻrisidagi qonuni qabul qilindi. Saylovga oid qonunlar, shuningdek, boshqa qonunlar konstitutsiyaga mos ravishda oʻzgartirildi. Natijada saylov toʻgʻrisidagi qonunda „jami nomzodlarning 30 foizi xotin-qizlar boʻlishi shart“ deb belgilandi.
2003-yilda yangi Jinoyat kodeksi kuchga kirgunga qadar Bosniya va Gertsegovinadagi zoʻrlash toʻgʻrisidagi qonun nikoh uchun qonuniy ozodlikni oʻz ichiga olgan va shunday deyilgan edi: " Kim oʻz xotinini emas, balki boshqa ayolni zoʻrlik yoki yaqin orada hujum qilish tahdidi bilan jinsiy aloqaga majburlasa. uning hayoti yoki tanasiga yoki unga yaqin shaxsning hayoti yoki tanasiga nisbatan zoʻrlik ishlatsa bir yildan oʻn yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.
Gender rollari
Bosniyada madaniy va diniy patriarxal anʼana mavjud boʻlib, unga koʻra ayollar erkaklarga boʻysunishi kutiladi. Ayollar uy ishlarining koʻp qismini, jumladan ovqat pishirish, tozalash va bola tarbiyasini bajarishi kutiladi. Fuqarolar urushining iqtisodiy vayronagarchiliklari ayollarning iqtisodiyotdagi ishtirokiga salbiy taʼsir koʻrsatdi, garchi ayollar qishloq xoʻjaligida boshqa sohalarga qaraganda yaxshiroq integratsiyalashgan.
Usmonli musulmonlarining Avstriya-Rossiya-Turkiya urushi (1735-39) haqida C. Freyzer tomonidan ingliz tiliga tarjima qilingan hikoyasiga koʻra, bosniyalik musulmon ayollar avstriyalik nemislarga qarshi qamalda „qahramonlar jasoratiga ega boʻlganidan“ beri jang qilishgan. Osterwitch-atyk (Östrovich-i âtiq) qal’asi. Bosniyalik musulmon ayollar va erkaklar Ostervitchatyk jangida qurbon boʻlganlar orasida edi. Bosniyalik musulmon ayollar Buzin (Buzin) qalʼasini himoya qilishda jang qilganlar. Chetin (Chetin) qalʼasida avstriyaliklarga ayollar va erkaklar qarshilik koʻrsatdilar. Usmonlilar va avstriyaliklar oʻrtasidagi urushning Usmonli boʻlmagan yozuvlariga koʻra, Bosniyalik ayollar militaristik deb hisoblangan va ular avstriyalik hujumchilarga qarshi jangda Bosniyaliklarning muvaffaqiyatida rol oʻynagan. Yeni Pazar, Izvornik, Östrovich-i âtiq, Chetin, Buzin, Gradishka va Banaluka avstriyaliklar tomonidan urildi. Fransuz yozuvida urushda qatnashgan bosniyalik musulmon ayollarning jangdagi jasorati tasvirlangan.
C. Freyzerning soʻzlariga koʻra: „Musulmon mamlakatlariga xos boʻlgan koʻpxotinlilik Bosniyada unchalik ustun emas va ikkala jins ham umr boʻyi oʻz hamrohlarini tanlash sharafiga ega. Turmushga chiqmagan ayol xalq oldida pardasiz paydo boʻladi va oila onasiga hurmat koʻrsatiladi. Bularning barchasida ular sharq mamlakatlari aholisidan juda farq qiladi.“
AJ Sxemga koʻra: „Koʻpxotinlilik hech qachon beglar orasida keng tarqalmagan. Ayollar omma oldida roʻmol oʻrab yurishadi, lekin uyda turk ayollarinikidan koʻra koʻproq erkinlik va imtiyozlarga ega. Yosh ayollarga yigitlarning eʼtiborini qaratishga ruxsat beriladi, turmush qurishni oʻylayotgan yigit esa, uning koʻz oʻngida devor yoki panjur bilan yashirinib oʻtirgan holda, nikohlanuvchisi bilan oqshomni oʻtkazishga ruxsat beriladi. Bosniyalik ayollar haqida turk tarixchisining hikoya qilishicha, birinchi asirlar Konstantinopol qoʻlga olinishidan oldin Brussadagi turk saroyiga olib ketilganda, ular boshliqlarga jannatdan kelgan tirik daholardek koʻrinib qolishgan“