cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Iroq
Aholisi
Aholisi, asosan, arablar (75%) va kurdlar (20%). Shuningdek, turkmanlar, ossuriy (aysor)lar, eroniylar, armanlar va boshqalar ham yashaydi. Rasmiy tili — arab va kurd tillari. Asosiy dini — Islom. Aholisining 96%i musulmonlar (62%i shialar va 34%i sunniylar). Xristianlar ham bor. Aholining 70,4% shaharlarda yashaydi. Yirik shaharlari: Bagʻdod, Basra, Mosul, Karkuk, Najaf.
Tarixi
Iroq hududi (Mesopotamiya) — dunyodagi eng qadimgi madaniy markazlardan biri. Mil. avv. 7mingyillikda ilk sugʻorma deqqonchilik, chorvachilik rivojlangan. Mil. avv. 3 mingyillikda shaharlar paydo boʻlgan, bir necha mayda quldorlik davlatlari vujudga kelgan. Mil. avv. 2 ming yillikda ular Bobil podsholigiga birlashgan. Mil. avv. VI asrda Iroq hududi Ahamoniylar, keyinchalik Salavkiylar (mil. avv. IV — II asrlar) va Parfiya (mil. avv. II asr — mil. III asr) davlatlarining xoʻjalik, savdo markazi boʻlgan. Sosoniylar hukmronligi davrida bu yerda xristianlik, yahudiylik va boshqa dinlar bilan birga zardushtiylik ham tarqalgan.
VII asrning 30-yillarida Mesopotamiyani arablar egallagan. 661-yil Umaviylar xalifaligiga qoʻshib olindi. Aholi orasida Islom dini va arab tili keng tarqala boshladi. 750—1055 yillar bu yerda Abbosiylar hukmronlik qildi. Keyinchalik saljuqiylar, XIII asr 2-yarmida moʻgʻullar bostirib kirdi. XIV asr oxiri — XV asr boshida Amir Temur saltanati tarkibiga kirgan. XVI asr 30-yillarida Iroqni turklar, XVII asr boshida Safaviylar egalladi. XVII asr 2-choragidan Birinchi jahon urushi oxirigacha Usmonli turk imperiyasi tarkibida boʻldi. Birinchi jahon urushidan keyin Iroqni inglizlar bosib oldi va talon-toroj qildi. 1920-yil Iroq ustidan Buyuk Britaniya mandati oʻrnatildi. Shu paytdan eʼtiboran mustamlakachilikka Qarshi butun mamlakat boʻylab milliy ozodlik qoʻzgʻoloni boshlanib ketdi. Bu qoʻzgʻolon shafqatsizlik bilan bostirilgan boʻlsa ham, inglizlar milliy hukumat tuzishga rozilik berdi. Iroq amir Faysal boshchiligidagi qirollik deb eʼlon qilindi, ammo u inglizlar nazoratida edi. Angliya Iroq qirolligini ogʻir shartnomalar tuzishga majbur qildi (1922, 1923). Iroq nefti Angliya boshliq monopoliyalar, asosan "Irak petroleum kompani" (1929 yilgacha "Turkish petroleum") ixtiyorida qoldi. 1932-yil Buyuk Britaniya Iroqqa rasmiy jihatdan mustaqillik berdi, ammo harbiy-siyosiy nazorat qilib turish huquqini oldi. Iroq hukumatining Buyuk Britaniya bilan hamkorlikni kuchaytirish, qishloqlarda zamindorlar hukmronligini mustahkamlashni koʻzda tutgan siyosati xalqni ochlikka olib keldi va siyosiy huquqlardan mahrum etdi. Bu siyosatga qarshi dehqonlarning qoʻzgʻolonlari boʻlib oʻtdi (1930—36). Ishchilar oʻz huquqlari uchun kurash boshladi. Bir necha kasaba uyushmalari tuzildi. Iroq hukumatining siyosatidan mayda milliy ziyoli va zobitlarning bir qismi ham norozi boʻldi. Hukumat rahbarlari bir necha marta oʻzgartirildi. 1941-yil oktyabrda Nuri Said rahbarligida yangi hukumat tuzildi. Ikkinchi jahon urushi davrida mehnatkashlar ahvoli ogʻirlashib, xalq harakatlari kuchaydi. Natijada, siyosiy mahbuslar ozod qilindi.
Urushdan keyin milliy ozodlik harakati kuchaydi. Arab-Isroil urushi davri (1948—49)da hukumat mamlakatda qatagʻon va taʼqib qilish siyosatini olib bordi. Parlament tarqatildi, siyosiy partiyalar va kasaba uyushmalari faoliyati taqiqlandi. AQSH bilan Iroq oʻrtasida "Texnika yordami" (1953), "Harbiy yordam" (1954) toʻgʻrisida shartno-malar tuzildi. 1955 yil Iroq-Turkiya harbiy shartnomasi imzolandi. Bu esa Bagʻdod paktining tuzilishiga asos boʻldi. Mamlakatdagi vatanparvar kuchlar ozodlik va demokratiya uchun kurashni toʻxtatmadilar. 1956-yilda Iroq armiyasida "Ozod zobitlar" nomli yashirin inqilobiy tashkilot tuzildi. 1957-yil Iroq Kompartiyasi, Milliy demokratik partiya, Mustaqillik partiyasi ("Istiqlol") va Arab sotsialistik uygʻonish partiyasi (Baas partiyasi)ning birlashuvidan Milliy Birlik Fronti (MBF) tashkil topdi.
1958-yil 14-iyulda MBF, "Ozod zobitlar" tashkiloti hamda mehnatkashlarning birgalikdagi harakati natijasida podshohlik agʻdarildi va Iroq respublika deb eʼlon qilindi. Abdulkarim Qosim boshchiligida hukumat tuzildi. Respublika hukumati Iroqning Bagʻdod paktidan chiqqanini eʼlon qildi. Iroqdagi ingliz harbiy bazalari tugatildi (1959-yilning 30-mayida).
1958-yil 26-iyulda qabul qilingan konstitutsiyada barcha fuqarolar qonun oldida teng huquqlar va demokratik erkinliklar bilan taʼminlanajagi qayd etildi. Shundan soʻng kasaba uyushma tashkilotlari va siyosiy partiyalar ochiq ishlay boshladi. Hukumat siyosiy mahbuslarga umumiy afv eʼlon qildi. Ayollar erkaklar bilan teng huquqqa ega boʻldi. Chet el firmalarining Iroq yerlariga egaligi cheklandi.
Hukumatning xalqparvarlik siyosati ichki xurofiy kuchlarning qarshiligiga uchradi. A. Qosim vatanparvar tashkilotlar faoliyatini cheklashga majbur boʻldi. 1961-yil sentyabrda kurd xalqiga qarshi urush boshladi. 1963-yil fevralda davlat toʻntarishi boʻlib, hokimiyat Baasning ekstremist rahbarlari qo'liga oʻtdi. Ular demokratlarni jismonan yoʻq qilishga kirishdi. Minglab vatanparvarlar oʻldirildi va qamoqqa olindi. Bunday zulmkor siyosatga nisbatan xalq gʻazabi kuchayishi natijasida Baas rahbarlari ikki qarama-qarshi guruhga boʻlindi. 1963-yil noyabrda hokimiyatni A. S Orif boshliq harbiylar qoʻlga oldi. 1963-68-yillar turli siyosiy guruhlarning hokimiyat uchun kurashi bilan oʻtdi. Hukumatga qarshi namoyishlar boʻldi. 1968-yil iyuldagi davlat toʻntarishi natijasida hokimiyat general Ahmad Hasan al-Bakr boshchiligidagi Baas rahbarlari qoʻliga oʻtdi. Hukumat siyosiy mahbuslarni ozod qilib, oldingi vazifalariga qayta tayinladi. Kam haq oladigan mehnatkashlar "mudofaa soligʻi" dan ozod boʻldi. Mehnat, nafaqa, ishchilarning ijtimoiy taʼminoti, yer islohoti haqida yangi qonun qabul qilindi (1970). Inqilobiy qoʻmondonlik kengashi Iroq davlati doirasida kurdlarning milliy muxtoriyatini tan oldi. Iroq Kurdistonidagi harbiy harakatlar toʻxtatildi. Kurd taraqqiyparvar tashkilotlariga erkinlik berildi. Kurd tili ikkinchi rasmiy til deb eʼlon qilindi. Hukumat vakillari safiga kurd millatiga mansub 5 nafar siyosatchi kiritildi. Kurdistonni rivojlantirish dasturi amalga oshirila boshlandi. 1974-yil 11-martda Iroq Kurdistoni muxtoriyati eʼlon qilindi.
1979-yil S. Husayn mamlakat prezidenti boʻlgach, 1980-yil sentyabrda Iroq bilan Eron oʻrtasida Shatt ul-arab daryosi boʻylab oʻtgan chegara xususidagi janjal qurolli toʻqnashuvga aylanib ketdi. 8 yil davom etgan bu mojaro Yaqin Sharq va Fors koʻrfazi atrofidagi vaziyatni keskinlashtirib yubordi. Nihoyat 1990-yil 15-avgustda Iroq prezidenti Saddam Husayn Eron prezidenti A. A. Hoshimiy Rafsanjoniyga maktub yoʻllab, darhol sulh tuzishni taklif etdi. Eron bu taklifni qabul qildi. Ammo bu urush mamlakat iqtisodiyotiga katta zarar yetkazdi.
1990-yil 1-avgustdan 2-avgustga oʻtar kechasi Iroq qoʻshinlari Kuvayt hududiga bostirib kirdi va bir necha kun davomida uni qamal qilib turdi. Bagʻdod Kuvaytning Iroq bilan "toʻla-toʻkis va abadiy birlashganini" eʼlon qildi. BMT Xavfsizlik Kengashi Kuvaytning Iroq tomonidan bosib olinishini qoraladi va Iroq qoʻshinlari Kuvaytdan darhol olib chiqib ketilishini talab qildi. Iroqqa qarshi qattiq iqtisodiy jazo choralari joriy etdi. Ammo Iroq rahbariyati bu talabni bajarmadi. Natijada BMT Xavfsizlik Kengashining "Mazkur regionda tinchlik va xavfsizlikni tiklash uchun barcha zarur vositalardan foydalanish" toʻgʻrisidagi qaroriga binoan, AQSH, Buyuk Britaniya, Fransiya, bir qator arab davlatlari harbiy qismlaridan iborat koʻp millatli kuchlarning qoʻshinlari 1991-yil 16-yanvardan 17-yanvarga oʻtar kechasi Iroqqa qarshi urush harakatlari boshladi. "Choʻldagi boʻron" deb atalgan bu jangda Iroq qoʻshinlari magʻlubiyatga uchradi. 1994-yil noyabrda Iroq Kuvaytning suvereniteti, hududiy butunligi va xalqaro chegaralarini toʻla-toʻkis va uzil-kesil tan olishini bildirdi. BMT xavfsizlik kengashi qarorlariga muvofiq Iroqning ommaviy qirgʻin qurollari zaxiralari, ularni eltuvchi vositalar va ishlab chiqarish quvvatlarini aniqlab, yoʻq qilib tashlash uchun maxsus komissiya tuzildi. Iroqdan barcha turdagi xomashyo, shu jumladan, neft, tayyor mahsulotlar sotib olish hamda unga barcha turdagi xomashyo va tayyor mahsulotlar, qurol-yarogʻ, harbiy texnika sotish, boshqa tarzda harbiy yordam koʻrsatish taqiqlandi. Oziq-ovqat va dori-darmon bundan mustasno. Harbiy mojarolar va iqtisodiy qamal natijasida Iroq ijtimoiy-iqtisodiy sohalarda haddan tashqari ogʻir ahvolga tushib qoldi.
Iroq 1945-yildan BMT aʼzosi. Oʻzbekiston Respublikasi bilan diplomatik munosabatlarini 1993-yil 19-iyunda oʻrnatdi. Milliy bayrami — 17 iyul — Inqilob kuni (1968).
Asosiy siyosiy partiyalari, tashkilotlari va kasaba uyushmalari
Arab sotsialistik uygʻonish partiyasi — Baʼs, 1947 yilda tuzilgan Umumarab Base partiyasi tarkibiga kiradi, Iroqda 1954 yil shakllangan; Kurdiston demokratik partiyasi, 1946 yilda tuzilgan; Kurdiston inqilobiy partiyasi, 1974 yil tashkil topgan; Iroq kommunistax partiyasi, 1934 yilda asos solingan; Demokratik milliy vatanparvar fronti, 1980 yil tuzilgan; Ilgʻor milliy vatanparvar fronti, 1973 yil tashkil etilgan. Iroq ishchi kasaba uyushmalari umumiy federatsiyasi 1959 yilda tashkil etilgan boʻlib, Jahon kasaba uyushmalari federatsiyasi aʼzosi.
Iqtisodiyoti
Iroq — agrar-industrial mamlakat. Iroq baquvvat iqtisodiy salohiyatga ega. Yalpi ichki mahsulotda sanoatning ulushi 22%, qishloq xoʻjaligining ulushi 20,3% ni tashkil etadi.
Neft (zaxirasi 65 mlrd. tonnadan ziyod), gaz, oltingugurt, marmar va fosfatlarning katta zaxiralari bor. Iroq-Eron urushi boshlanishidan avval neft eksport qilishdan har yili 21—26 mlrd. dollar daromad olinar edi. Sanoatning neft, gaz qazib chiqarish, neftni qayta ishlash, sement, elektr energetika, mashinasozlik va b. tarmoqlari rivojlangan. Mayda hunarmandchilik korxonasi va ustaxonalari koʻp. Toʻqimachilik, poaybzal, oziq-ovqat sanoati ham birmuncha rivojlangan. Al-Iskandariyada mashinasozlik zavodi, Samarrada antibiotik va b. dori-darmonlar zavodi, Qut al-Amarada ip gazlama kombinati, Bagʻdodda elektronika asbob-uskunalari zavodi va tikuvchilik fabrikasi, Ramodida oyna zavodi va b. korxonalar mavjud. Biroq BMT Xavfsizlik Kengashining iqtisodiy jazo choralari natijasida moliyaviy resur-slar, xom ashyo, ehtiyot qismlar, asbob-uskunalar yetishmasligi har sohada sezilib turadi.
Qishloq xoʻjaligiga yaroqli yerlar 12 mln. ga, shundan 8 mln. ga yer ishlanadi. Ekin maydonining ak-sar qismiga bugʻdoy, qolgan qismiga paxta, tamaki, sabzavot ekiladi; bogʻdorchilikham rivojlangan. 1990-yillargacha Iroq hurmo daraxtining soni jihatidan dunyoda 1-oʻrinda turar, dunyo bo-zoriga chiqarib sotiladigan hurmo me-vasining 4/5 qismi uning hissasiga toʻgʻri kelar edi. Biroq Iroq qa qarshi jazo choralari qishloq xoʻjaligi ga ham asoratli taʼsir qildi. Jumladan, 1990 yilga nisbatan 2000 yilda ekin maydonlari qisqarib, yalpi hosil kamaydi. Chunonchi bugʻdoy hosili 1055 ming t dan 800 ming t ga, arpa 1095 ming t dan 500 ming t ga, makkajoʻxori 171 ming t dan 100 ming t ga, uzum 428 ming t dan 290 ming t ga tushib qoldi. Chorvachilikdagi qoʻy, echki, qoramol, tuya, ot soni ham kamaydi.
Chetdan mashina va uskunalar, oziq-ovqat, qora metall, kimyoviy ashyolar keltiradi. Savdo-sotikdagi asosiy mijozlari: Iordaniya, Italiya, Germaniya va boshqalar. Pul birligi — Iroq dinori.
Transporti
Temir yoʻl uz. 3 ming km, avtomobil yoʻllari uz. 30 ming km, neft quvurlari uz. 4,2 ming km, gaz quvurlari uz. 2,6 ming km. Asosiy dengiz portlari — Basra, Fao, Umm-Kasr, daryo porti — Bagʻdod. Bagʻdodda zamonaviy xalqaro aeroport bor. Iroq chetga hurmo, teri, jun, sement, neft, neft mahsulotlari, oltingugurt chikaradi.
Maorifi, ilmiy va madaniy-maʼrifiy muassasalari
1970 yilda 6 yoshdan 12 yoshgacha boʻlgan bolalarning majburiy boshlangʻich taʼlimi toʻgʻrisida qonun qabul qilingan. Boshlangʻich mak-tabda ham, oʻrta maktabda ham oʻqish muddati 6 yil Universitetlar, institutlar, kollej lar, jumladan, Bagʻdod universiteti, Bagʻdodda al-Mustansuriya universiteti, Basra, Mosul va Sulaymoniyada universitetlar, Bagʻdodda texnologiya instituti bor. 1947 yilda Iroq Fanlar akademiyasiga asos solingan. Bagʻdodda Kurd Fanlar akademiyasi, Ilmiy tadqiqotlar tashkiloti mavjud. Yirik kutubxonalari: Bagʻdod universitetining markaziy kutubxonasi, Milliy kutubxona, Iroq muzeyi kutubxonasi, Mosuldagi Ommaviy kutubxona va b. Muzeylari: Bagʻdoddagi Iroq muzeyi, Arab osori atiqalari muzeyi, Mosul muzeyi, Basradagi universitet muzeyi, koʻqna Bobil harobalaridagi Bobil muzeyi.
Matbuoti, radioeshittirishi va telekoʻrsat
Uvi- Eng muhim gaz. va jurnal lari: "As-Savra" ("Inqilob", arab tilidagi kundalik gazeta, 1968 yildan), "Al-Iroq" ("Iroq", arab va kurd tillaridagi kundalik gazeta, 1976 yildan), "AlJumhuriya", ("Respublika", arab tilidagi kundalik hukumat gazeta, 1963 yildan), "Bagdad observer" ("Bagʻdod kuzatuvchisi", ingliz tilidagi kundalik gazeta, 1967 yildan), "Bagʻdod" (fransuz tilida 2 oyda 1 marta chikadigan siyosiy va madaniy jurnal), "Al-Afak al-Arabiyya" ("Arabiston ufqlari", arab tilidagi oylik siyosiy-adabiy jurnal, 1975 yildan). Iroq axborot agentligi 1959 yilda tashkil etilgan. Davlat radioeshittirish va televideniye tashkiloti hukumat tashkilotidir. 1936 yildan radioeshittirish, 1956 yildan telekoʻrsatuv olib boriladi.
Adabiyoti
Oʻrta asrlarda Iroq poytaxti — Bagʻdod umumiy arab madaniyati, fani va adabiyotining markazlaridan biri boʻlganligi bois Iroq yozma adabiyoti ham umumarab oʻzanida ravnaq topdi. Umuman arab badiiy adabiyoti 5—7-asrlarda ogʻzaki xalq ijodiyoti boy manbalari asosida vujudga keldi. Avvaliga proza (afsonalar, ertaklar), soʻng poeziya (gʻazal, qasida va hokazo) paydo boʻlib, rivojlana boshladi. 16-asr dan adabiyot tushkunlikka tushdi. 19-asrda Abd alMuhsin alkozimiy, Jamol Sid-qiy az-Zaxaviy va Maʼruf Rusafiy kabi mashhur shoirlar oʻz asarlarida maʼrifatchilik va milliy ozodlik kurashi gʻoyalarini aks ettirdilar. 19-asr va 20-asr boshlarida Iroq adabiyotida sheʼriyat yetakchi janr boʻlgan. Mahmud Ahmad assayid Iroq adabiyotida birinchi boʻlib hikoya va qissalar yozdi. Ularda insonparvarlik gʻoyalarini ilgari surdi. Zunnun Ayyub va b. hajvchilarning ijodi ZO-yillar mamlakat ijtimoiy hayotiga katta taʼsir koʻrsatdi. Shu dav-rda ilgʻor shoirlardan Muhammad Mah-mud al-Javohiriy va Muhammad Solih Bahr ul-Ulum barakali ijod qildilar.
50-yillarda Iroq adabiyotida romanchilik va dramaturgiya shakllandi. Bu davrdagi Iroq sheʼriyati voqelikni toʻgʻri aks ettira boshladi. Inqilob (1968 yil) dan keyin Iroq adabiyoti gurkirab oʻsdi. Bosqinchilikka qarshi kurash va adolatli jamiyat qurish madhini kuylash asosiy mavzu boʻlib qoldi. Abu al-Vahhob alBayotiy, Hasan al-Bayotiy va b. ijo-dida siyosiy va ijtimoiy ohanglar yan-gradi. Iroq sheʼriyatini isloh qilgan No-zik alMaloika va b. shoiralar hamda shoirlar lirik sheʼrlar yaratdilar. Kurd tilidagi adabiyot ham rivojlangan.
Meʼmorligi juda qad. anʼanalarga ega boʻlib, bu yerda Bobil-Ossuriya madaniyati va Parfiya yodgorliklari saklanib qolgan. 7-asr dan boshlab arab mada-niyati taʼsiri kuchaygan. 7-asr 30-yillarida Kufa, Basra, 8-asr boshlarida Va-sit shahri lariga asos solindi. 762 yildan doirasimon reja asosida Madinat as-Salom (Tinchlik shaqri, hozirgi Bagʻdod) kurila boshladi. 9-asrda oʻrta asrlar meʼmorligi ravnaq topdi (salobatli saroy inshootlari, baland minorali masjidlar, jumladan, Samarradagi 450 ustunli Mutavakkil masjidi). 12-asr va 13-asr 1-yarmidan Bagʻdoddagi (Mu-stansuriya Madrasa majmuasi, Bobal-Vastani shahar darvozasi) va Mosuldagi (Nuriddin jome masjidi) yodgorliklar saklangan. 16—17-asrlarda sirkorlik, naqqoshlik va oʻymakorlik sanʼati namunalari boʻlmish Bagʻdoddagi Muso al-Qadim (oltin masjid) maqbaramasjidi, Karboladagi Imom Husayn maqbara-masjidi va b. barpo etildi. Turar joylar ichki hovlili, peshayvonli, derazalari jimjimador yogʻoch panjarali qilib qurildi.
Zamonaviy meʼmorlikda turli yevropacha uslublar taʼsiri seziladi. Basra, Mosul, Karbalo, Samarra shahrilari loyihasi ishlab chiqildi (1959—60). Bagʻdod, Mosul, Basra va b. shaharlardagi zamonaviy jamoat va uy-joy bi-nolari tarhi va qurilishida mahalliy iqlim va turmush sharoitlari eʼti-borga olindi, xalq anʼanalariga rioya etildi. Iroq meʼmorlari orasida N. Javdod, R. alChodirchi, X. Munif va b. mashhur.
Tasviriy sanʼati
Iroq hududida mil. av. 8—7ming yillikka oid qoʻhna madaniyat manzilgohlarida qad. sanʼat asarlari (alebastr va loydan yasalgan haykalchalar, tamgʻa-tumorlar, sopol idishlar) topilgan. Mil. av. 4—1ming yillikda Shumer, Akkad, Bobil, Ossuriya badiiy madaniyati izchil rivojlandi. Yunon, Parfiya, Sosoniylar sanʼati yodgorliklari uchraydi. Oʻrta asrlarda Iroq sanʼati umumarab madaniyati tarkibida ravnaqtopdi. 8—13-asrlardagi ganch va yogʻoch oʻymakorligi, devor musavvirligi, miniatyura, kulollik, kandakorlik sanʼati gullab-yashnadi. Naqqoshlik va xattotlik rivoj topib, hozirgi bezak sanʼatida ham davom etmoqda.
20-asr boshlarida rangtasvir sanʼati yuzaga keldi (Abdulqodir Rassom, Muhammad Solih Sakiy va boshqalar). Rassom va haykaltarosh Javod Salim, musavvirlardan Ata Sabriy, Xolid al-Jadr, haykaltaroshlardan Xolid ar-Raxxal, Muhammad Gʻani nom chiqargan. Ular qad. Iroq sanʼati anʼanalarini rivojlantirishga katta hissa qoʻshdilar. Keyingi yillarda Ismoil ash-Shayxli, Nuri ar-Ravi, Diya al-Azavi va b. ularning ishlarini davom ettirdilar. Soʻnggi avlodga mansub musavvirlardan Hafiz ad-Durubiy va Mahmud Ahmad Iroq tasviriy sanʼatini yuqori darajaga koʻtardi. Iroq hu-dudida bir necha asrlar davomida kurdlar sanʼati rivojlanib kelayotir.
Musiqasi
Musiqasi arab musiqa sanʼatining bir shoxobchasini tashkil qiladi. Iroqda ud, rubob, qonun, nay, daff va b. cholgʻu asboblari qadimdan maʼlum. Abbosiylar xalifaligi davri (750— 1258)da Bagʻdod Oʻrta va Yaqin Sharq xalq/1ari musiqa markazlaridan biri hisoblanib, bu yerda mashhur bastakorlar — Ishoq alMavsiliy, Safiud-din al-Urmaviylar ijod qilishgan. Usmonli turk imperiyasi tarkibida boʻlgan davri (16-asrning 30-yillari — 1918)da turk musiqasining taʼsiri kuchli boʻlgan. Iroq xalq va professional musiqasi keng rivojlangan makom tizimiga asoslanadi. Maqomlar yirik shakldagi vokal-cholgʻu turkumlarning lad asosini hamda kuy-ohang mazmunini belgilaydi. Har bir asar muayyan maqom nomi bilan ataladi. Iroq xalq qoʻshiqlari ichida ataba, xuda, muashshax kabi aytim janrlari keng tarqalgan. Zamonaviy Iroq musiqasi*da Yevropa musiqa anʼanalarining taʼsiri mavjud. Bagʻdod radiosida Sharq musiqasi orkestri (rahbari kompozitor Salim al-Shalabiy), xor, yakkaxon xonandalari bor. 1929 yil Bagʻdod oʻrta maktab oʻquvchilari tomonidan "Iroqmilliy teatri", 1931 yil birinchi proffesional ansambl, 1971 yil simfonik orkestr tashkil qilingan.
Iroq musiqa kadrlari, asosan, Nafis sanʼat akademiyasi (1940, musiqa, tasviriy sanʼat va haykaltaroshlik, teatr sanʼati boʻlimlari bor)da tayyorlanadi. 1968 yil bolalar musiqa mak-tabi ochilgan. Davlat oʻquv yurtlaridan tashqari xususiy musiqa maktablari mavjud. Iroqda kompozitor Ahmad al-Xalil (qoʻshiq, cholgʻu asarlar muallifi), xalq va zamonaviy koʻshiq ijrochilari Lomia Tavfiq, Vahida Halim, Dahlil Hasan, Zuhur Husayn, Foruh Hilol, Rizo Ali, sozandalar Hasan Rajab, Shuayb Ibrohim, Xudayr Shibli, Jalil Bashir, Munir Bashir va b. tanilgan. Iroq davlat folklor ansambli 1985 yil Toshkentda gas-trolda boʻlgan. Kompozitor va sozanda (ud) Salmon Shukur 1987 yil Samarqandsa boʻlib oʻtgan Z-Xalqaro musiqashunoslik simpoziumida qatnashgan.
Teatri
Iroq professional teatri oʻz faoliyatini 20-asrning 20-yillaridan boshlagan. 1929 yil oʻrta maktab oʻquvchilari Bagʻdodda millim teatr guruhini tuzib, maktab va koʻchalarda qoʻshiqlar, raqslar ijro etganlar, kichik hajviy pyesalar namoyish qilishgan. 1931 yil havaskor rejissor Haqqi ash-Shibliy 50 ga yaqin irokdik, misrlik, suriyalik va livanlik xonandalar va xalq cholgʻu or-kestridan iborat birinchi professional ansambl tuzgan.
Ansambl tomonidan Muso Shohbanderning "Vaxda" spektakli, arab adabiyoti va folklori asosida yaratilgan spektakllar sahnalashtirildi. Shunday ansambllar Bagʻdod, Basra, Mosudda ham tashkil qilindi Iroqda xalq-cholgʻu asboblari joʻrligida doston yoki sheʼr aytuvchi maqomchilar (badiiy oʻqish ustalari) dan Muhammad Kubbanchi, Salima Murod, Sa-biha Ibrohim va b. mashhur. Aktyorlar nafis sanʼat akademiyasi uyushtiradigan konsertlarda, radio va tele-koʻrsatuv orqali oʻz sanʼatlarini namoyish etadilar.
Kinosi 1940-yillar oʻrtalaridan rivojlana boshladi. 1945—46 yillarda misrlik rejissorlar iroqlik aktyorlar ishtirokida "Qohira-Bagʻdod", "Sharq oʻgʻloni" filmlarini suratga oldi. 1948 yil Bagʻdodda kinostudiya ochilgach, "Aliya va Issam", "Sharq bolalari", "Laylo Iroqda" va b. filmlar yaratildi. 1958 yilda Iroq kinosida yangi rivojlanish davri boshlandi va "Sayd Afan-di" (rejissor K. Husni) filminingsuratga olinishi bilan Iroq kinematografiyasida yangi realistik yoʻnalishga asos solindi. 1960 yil Iroqda tuzilgan Teatr va kinoishlari bosh boshqarmasi qujjatli xronika filmlarini muntazam ishlab chiqarish ni yoʻlga qoʻydi. 60-yillarda "Kim aybdor" (rejissor A. Vali), "Kuzgi yarpoqlar" (rejissor X. Labib), "Tungi soqchi" (rejissor X. Shavqiy) filmlari shuhrat qozondi. 70-yillarda Iroq kinematografiyachilari ijti-moiysiyosiy mavzuga murojaat etdilar, shu davrda qurgʻoqchilik muammolari haqida "Chanqaganlar" (rejissor Shukri Jamil), qishloqdagi oʻzgarishlar haqida "Tajriba" (rejissor F. at-Tuhami), xalq ongining oʻsishi haqida "Burilish" (rejissor D. Ali) filmlari yuzaga keldi. Shundan keyingi "Daryo" (rejissor F. al-Yasiriy), "Devorlar" (rejissor Shukri Jamil) filmlarida ilgʻor realistik anʼanalar ifodalandi. Ayni vaqtda mamlakatning dolzarb muammolarini koʻtarib chiquvchi hujjatli kino rivojlanib, "Yerga qaytish", "Avlodlar mehnati", "Yoʻqolsin sukunat", "Soʻnmas nur" lentalari yuzaga keldi. Iroqda yiliga 3—4 ta badiiy, salkam 30 ta hujjatli film ishlab chiqariladi.
Bretten (Fransiya)
Bretten Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Haut-Rhin departamenti Altkirch tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
131 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 31,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 4,2 km2. Dengiz sathidan 324 – 398 m balandlikda joylashgan.
East Rutherford (New Jersey)
East Rutherford AQShning New Jersey shtatida joylashgan shahardir. Bergen County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
8931 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 10,8 km2. Shundan 9,9 km2 quruqlik, 0,9 km2 esa suv maydonidir.
Lancken-Granitz
Lancken-Granitz Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Rügen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 13,78 km2. 377 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Lancken-Granitzning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
NGC 4145
NGC 4145 Canes Venatici yulduz turkumidagi SBcd tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1787-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Kobelev, Aleksandr Pavlovich
Aleksandr Pavlovich Kobelev (1838-1897) - Rossiya imperatorlik armiyasining muhandis-general-leytenanti.
Biografiya
1878- yil dekabr oyida general-mayor unvoniga ko'tarilgan Kobelev 1879- yil fevral oyida 3-saper brigadasining boshlig'i etib tayinlandi va bu lavozimda dala muhandisligi va xizmat ko'rsatish mutaxassisligi bo'yicha katta bilim ko'rsatdi, shundan so'ng u 1889- yilda Bosh muhandislik qo'mitasining a'zosi etib tayinlandi. Muhandislik qo'shinlarini tekshirish bo'yicha muhandislik direksiyasi. Uning inspektor sifatidagi faoliyati muhandislik qo'shinlariga maxsus ta'limni yanada to'g'ri va bir xilda tashkil etish va ularning texnik moddiy resurslarini tashkil qilishni yaxshilashda katta foyda keltirdi.
Tashkilot masalalarida Kobelev urush davrida korpus muhandisi etib tayinlangan muhandislik batalonining komandiri tinchlik davrida ham korpusning barcha texnik vositalariga rahbarlik qilish maqsadini ko'zlagan. Ushbu g'oyaga muvofiq, 1894 yilda uning faol ishtiroki bilan sobiq harbiy telegraf parklarini sapyor batalonlarining harbiy telegraf kompaniyalariga aylantirilishi bilan iste'molchi dala va zaxira bo'linmalarini qayta tashkil etish amalga oshirildi.
Kobelev davrida 1896- yildagi muhandislik qo'shinlarining maxsus ta'limi to'g'risidagi yangi nizom ham ishlab chiqildi va tasdiqlandi.
1895 -yil yanvarda Kobelev bosh muhandis etib tayinlandi. Biroq, kutilmagan o'lim bilan to'xtatilgan ushbu lavozimda qisqa muddatli (taxminan uch yil) davomida Kobelev o'zining yangi faoliyatiga, xususan, nisbatan kam ma'lum bo'lgan serf va kazarmalarga ko'nikishga ulgurmadi. qo'shinlarni modernizatsiya qilish bo'yicha har qanday yirik chora-tadbirlarni amalga oshirish uchun.
Aleksandr Pavlovich Kobelev 1897- yil 16- oktyabrda Shveytsariyada vafot etdi.
858
Vafot etgan
🇷🇺
Kobelev, Aleksandr Pavlovich
Biografiya
U uylangan va ikki farzandi bor edi; o'g'li Aleksandr polkovnik darajasiga ko'tarildi.
Doğanköy (Pervari)
Doğanköy(Ûsiyan) — Turkiyaning Siirt viloyati Pervari tumaniga qarashli qishloq edi .Qishloqda Goyan qabilasining kurdlari istiqomat qiladi.2021-yilda 2356 nafar aholi istiqomat qilgan.
Abdulloh al-Hazoraspiy
Abdulloh ibn Muhammad ibn Hamza al-Xorazmiy al-Hazoraspiy — ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilgan.
Doğanköy (Pervari)
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Kavacık (Burdur)
Kavajik — Turkiyaning Burdur viloyati Burdur tumanidagi qishloq.
Manbalar
[
Saint-Samson-la-Poterie
Saint-Samson-la-Poterie Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Beauvais tumani tarkibiga kiradi.
Abdulloh al-Vanufaxiy
Abdulloh ibn Ofiya ibn Sufyon al-Vanufaxiy al-Buxoriy (hijriy 280-yilda vafot etgan) — ulamolardan, ulamolar ham undan hadis rivoyat qilgan.
Saint-Samson-la-Poterie
Aholisi
238 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 55,3 nafar kishi.
Istanbul Texnika Universiteti
Istanbul Texnika Universiteti, Turkiya oliy o'quv yurtlaridan biri.
859
859
Castillejo de Robledo
Castillejo de Robledo Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Soria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 52,98 km2. Aholisi — 137 kishi (2010).
NGC 4146
NGC 4146 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi SBab tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni William Herschel 1785-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Villeneuve-de-Duras
Villeneuve-de-Duras Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Lot-et-Garonne departamenti Marmande tumani tarkibiga kiradi.
Rock Creek (Minnesota)
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Villeneuve-de-Duras
Aholisi
253 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 21,8 nafar kishi.
Rock Creek (Minnesota)
Aholisi
1628 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 14,6 nafar kishi.
Cuiry-lès-Chaudardes
Aholisi
42 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 8,4 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,0 km2. Dengiz sathidan 46 – 160 m balandlikda joylashgan.
Dolusalkim (Pervari)
Dolusalkim ( Meytîs  ) — Turkiyaning Siirt viloyati Pervari tumaniga qarashli qishloq .Qishloqda adiyan qabilasining kurdlari istiqomat qiladi.2021-yilda 523 kishi istiqomat qilgan.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Gressan
Gressan Italiyaning Aosta vodiysi mintaqasida joylashgan kommunadir. Maydoni — 25 km2. 3135 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Buonconvento
Buonconvento Italiyaning Toskana mintaqasida joylashgan kommunadir. Siena provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 64 km2. 3153 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Islandiyada COVID-19 pandemiyasi
COVID-19 koronavirus infeksiyasi ogʻir oʻtkir nafas olish sindromi koronavirusi 2 (SARS-CoV-2) tufayli kelib chiqqan yangi yuqumli kasallik boʻlib, Islandiyada ilk bor 2020-yil 28-fevral kunida tarqaldi.
Epidemiyadan oldingi holat
2019-yil 31-dekabr kuni Xitoy Sogʻliqni Saqlash Tashkilotiga nomaʼlum sabablarga koʻra pnevmoniya holatlari toʻgʻrisida xabar berdi. 2020-yil 12-yanvarda Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST), Xubey provinsiyasida, Uxan shahrida yashovchi odamlar guruhida yangi koronavirus nafas olish kasalligi sababi boʻlganligini tasdiqladi.
COVID-19 uchun oʻlim holatlari 2003-yildagi SARS koʻrsatkichidan ancha past edi, ammo infeksiyaning tarqalishi sezilarli darajada oshdi va oʻlimga olib keldi.
Bolalar kutubxonasi
Bolalar kutubxonasi — maktab yoshidagi bolalar va usmirlarga xizmat koʻrsatadigan muassasa. Oʻzbekistonda bunday kutubxonalar ommaviy ravishda 30- yillarda vujudga kela boshlagan. Yosh avlodni davr talabi darajasida tarbiyalashda Bolalar kutubxonasi muhim ahamiyatga ega. Bolalar kutubxonasi ning kitob jamgarmasi tarbiya vazifalari va kitobxonlarning yosh xususiyatlariga muvofiq tashkil etiladi. Kitob oʻqish yuzasidan bolalarga yakka tartibda yoʻlyoʻriq koʻrsatiladi, turli ommaviy tadbirlar oʻtkaziladi. 1965-yil da tashkil qilingan Respublika bolalar kutubxonasi respublika viloyatlari bolalar kutubxonalariga, bolalar bilan ishlaydigan muassasalarning kutubxonalariga uslubiy rahbarlik vazifasini bajara boshladi (kutubxona jamgarmasi 300 mingdan ortiq, 1998). Yoshlarni bilimli, maʼnaviy barkamol qilib tarbiyalash, ularda oʻqish madaniyatini shakllantirishda Bolalar kutubxonasi larining olib borayetgan ommaviy ishlari qoʻl kelmoqda (mashhur kishilar bilan uchrashuvlar, "Kitobxonlar konferensiyalari", "Ovozli oʻqishlar", "Adabiy ertaliklar", "Kitoblar haftaligi" va h. k.).
Abdulloh an-Niyoziy
Abdulloh ibn Muhammad an-Niyoziy (1300/1883-yilda Namangan — 1363/1944-yil)- faqih va mudarris bo‘lgan. Namanganda taʼlim olgan. Afg‘onistonga safar qilgan. 1330-yil Makkaga yetib borgan. Taxminan uch yil Madinada qolib ketgan. So‘ngra Shomga chiqib ketgan. Shundan so‘ng safarini davom ettirib, Makkaga borgan va u yerdagi „al-Madrasa asl-saulatiya“da dars olgan.
Tarixiy metrologiya
Tarixiy metrologiya ( μέτρον — oʻlchov, oʻlchov vositasi) qadimda qoʻllanilgan oʻlchovlar – uzunlik, maydon, hajm, vaznni ularning tarixiy rivojlanishida oʻrganuvchi yordamchi tarixiy fan hisoblanadi. Ko'pincha o'lchov birliklari metrik tizimni tashkil etmaydi, ular an'anaviy o'lchov tizimlari deb ataladi.
Tarixiy metrologiya turli o'lchov tizimlarining rivojlanish tarixini, alohida o'lchovlarning nomlarini, ularning miqdoriy nisbatlarini o'rganadi, ularning haqiqiy qiymatlarini, ya'ni zamonaviy metrik tizimlarga muvofiqligini belgilab beradi. Metrologiya numizmatika bilan chambarchas bog'liq, chunki o'tmishda ko'plab xalqlar uchun vazn o'lchovlari pul birliklariga to'g'ri kelgan va bir xil nomga ega bo`lgan.
Bodomzor mahallasi
Bodomzor mahallasi—Yunusobod tumanidagi mahalla(Bodomzor 8-tor koʻcha,47). „Xiyabontepa“, „Mingoʻrik“ mahallari bilan chegaradosh.19-asr oʻrtalarida asos solingan. Eski shaharda Shayhontohur,Sebzor,Labzak,Beshogʻayni,Raiskoʻcha mahallalari fuqarolarining shu hududda bogʻ hovlilari boʻlgan. Bogʻ hovlilari Boʻzsuv kanali boʻyida joylashgani uchun koʻplab turli mevalar(oʻrik, yongʻoq, uzum, olma, nok, bodom, shaftoli, olcha, nok, gilos)yetishtirishgan. Shuning uchun mahallaga 1935-yil „Bodomzor“ nomi berilgan. Aholisi 2000 kishi, asosan, oʻzbeklar, shuningdek, rus, tatar, tojik millati vakillari yashaydi(2009).Mahalla hududida 2 ta oziq-ovqat doʻkoni, choyxona va bolalar sport maydonchasi mavjud.
Eatontown
Eatontown AQShning New Jersey shtatida joylashgan shahardir. Monmouth County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
14022 nafar aholi istiqomat qiladi (2006).
Geografiyasi
Maydoni — 15,3 km2. Shundan 15,3 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Mahmud Torobiy
Mahmud Torobiy (?, Buxoro ning Torob qishlogʻi —1238) — Buxoroda moʻgʻullar zulmiga qarshi koʻtarilgan qoʻzgʻolon (1238) rahbari.
Hunarmand oilasida tugʻilgan. Gʻalvirchilik bilan shugʻullangan, ayni paytda tabiblik ham qilgan. U kuchli nufuzga ega, tasavvuf gʻoyalari bilan tanish shaxs boʻlgan. Buxoroda moʻgʻullarga qarshi boshlangan qoʻzgʻolonga mashhur ulamo Shamsuddin Mahbubiy ning taklifi bilan rahbarlik qilgan. Buxoro atrofida moʻgʻullarga qarshi boʻlgan jangda halok boʻlgan. Qabri ustiga 13-asrda qurilgan daxma Oʻzbekiston mustaqillikka erishgach, qayta taʼmirlandi. Mahmud Torobiy haqida Oybek "Mahmud Torobiy" (1944) opera librettosi va dostonini, Asad Dilmurod "Mahmud Torobiy" (1998) tarixiy romanini yozgan. Buxoro viloyati Jondor shaharchasi da haykal oʻrnatilgan.
Espeja de San Marcelino
Espeja de San Marcelino Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Soria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 71,78 km2. Aholisi — 194 kishi (2010).
860
Vafot etgan
🇷🇺
Kriegstetten
Kriegstetten Shveysariyaning Solothurn (kanton) kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Wasseramt (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 1.13 km2. 1217 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Hududi
Kriegstettenning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Yangi margʻilon
Yangi margʻilon — Fargʻona viloyatidagi shaharcha (1947-yildan). Margʻilon shahar kengashiga qarashli. Margʻilondan 3–4 km janubida. Yaqin temir yoʻlstansiyasi — Margʻilon. Aholisi 23 ming kishi (2004). Shaharda bir necha korxona, qurilish tashkilotlari, dehqon bozori, 4 umumiy taʼlim maktabi, markaziy kutubxona, madaniyat saroyi, aloqa boʻlimi, savdo, madaniy va maishiy xizmat koʻrsatish shoxobchalari, poliklinika, kasalxona, dorixona va boshqalar tibbiy muassasalar faoliyat koʻrsatadi. Yäňi Märğilandan Märğilan vä Färğanä shahrilariga avtobus va marshrutli taksilar qatnaydi.
861
Vafot etgan
🇷🇺
Haftasar
Haftasar (avvalgi Düzbaxche ) — Turkiyaning Elazigʻ viloyatining Sivrice tumaniga qarashli qishloq.Aholisi 70 nafar (2021).Qishloqda kurdlar yashaydi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Abdulloh al-Musnadiy (Abu Jaʼfar)
Abdulloh ibn Muhammad ibn Abdulloh ibn Jaʼfar ibn al-Yamon, al-Juʼfiy, Mavlohum (ularning mavlosi) al-Buxoriy — muhaddis va hofiz bo‘lgan. U 229/844-yilda vafot etgan.
Kayaaltı
Manbalar
[
Saint-Sauveur (Oise)
Saint-Sauveur Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Compiègne tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1604 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 97,2 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 16,5 km2. Dengiz sathidan 33 – 133 m balandlikda joylashgan.
862
862
Vafot etgan
🇷🇺
Xu Feng
Xu Feng
Xu Feng taxallusi bilan mashhur boʻlgan Chjan Guanchjen (xitoycha chàngjàn; 1902-1985) xitoylik tanqidchi va shoir edi.
Qaleh-ye Mozal
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Qaleh-ye Mozal (, shuningdek, Qal’eh -ye Moz’al sifatida romanlashtirilgan; Moz’al va Qal’eh-ye Moḩammad Reẕā Khan) —Eron, Chaharmahal va Baxtiyor viloyati, Lordegan tumani, Xonmirza tumani, Javanmardi qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, uning aholisi 80 nafar kishi va 12 ta oiladan iborat. Qishloqda lurlar istiqomat qiladi.
Brinckheim
Brinckheim Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Haut-Rhin departamenti Mulhouse tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
328 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 96,5 nafar kishi.
Sainte-Foy-la-Grande
Sainte-Foy-la-Grande Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Libourne tumani tarkibiga kiradi.
Brinckheim
Geografiyasi
Maydoni — 3,4 km2. Dengiz sathidan 277 – 322 m balandlikda joylashgan.
Sainte-Foy-la-Grande
Aholisi
2788 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 5576,0 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 0,5 km2.
NGC 4147
NGC 4147 Veronika Sochlari yulduz turkumidagi VI tipli galaktikadir.
Middelhagen
Middelhagen Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Rügen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 9,57 km2. 571 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).
Hududi
Middelhagenning hududi km2dir. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Villeneuve-sur-Lot
Villeneuve-sur-Lot Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Lot-et-Garonne departamenti Villeneuve-sur-Lot tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
22.782 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 279,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 81,4 km2.
Abdulloh al-Burnamaziy
Abdulloh ibn Abdurrahmon ibn Muoz ibn Husayn al-Burnamaziy — muhaddis. U ulamolardan, undan esa boshqalar hadis rivoyat qilgan.
863
Vafot etgan
🇷🇺
Ganjina (Koʻshoniyon)
Ganjina  (Ганҷина)  — Tojikiston Respublikasi Xatlon viloyati Qoʻshoniyon tumani, Mehnatobod  jamoatiga qarashli daha. Dahadan shahar markazigacha 3 km, tuman markaziga 2 km.
Aholisi
Aholisi — 966 kishi.
Bolalar kinosi
Bolalar kinosi — bolalar va oʻsmirlarga moʻljallangan badiiy, oʻquv, hujjatlixronikal, multiplikatsion (rasmli va qoʻgʻirchoq) filmlar. Bolalar qiziqadigan mavzular aks ettiriladi, film mazmuni ularning ruhiyati va tiliga yaqin, yoshi va tushunchasiga moye boʻladi. Bolalar kinosi da (teatrdan farqli) bolalar rolini shu yoshdagi bolalar oʻynaydi. Kino sanʼatining maxsus sohasi sifatida 1920—30- yillarda ajralib chikdi.
Oʻzbekistonda birinchi Bolalar kinosi ("Qilich", rej. Y.Aʼzamov) 1935-yilda yaratildi. Oʻzbek Bolalar kinosi birinchi qadamidanoq zamonaviy mavzuga murojaat etdi. Ovozsiz bu filmda yoshlarni texnikani egallashga chorlash mavzusi koʻtarilgan. Shundan soʻng uzoq yillar mobaynida Bolalar kinosi ishlanmadi. Zamonaviy ertak janridagi "Paxtaoy" (K. Yormatov, 1952) birinchi oʻzbek ovozli Bolalar kinosi boʻlib, unda oʻzbek xalqining milliy boyligi paxtadan nimalar olinishi haqidagi ilmiy dalillar ertak asosida yoritilgan. Filmning tasviriy vositalari oʻsha davr texnikasidan oʻzib ketgan, bunga mualliflarning izchil izlanishlari, boy fantaziyasi, kinematografik ixtirolari tufayli erishilgan. 1957-yilda sarguzasht janrida "Sahrodagi voqea" (3. Sobitov) filmi yaratildi. 60- yillar oʻzbek Bolalar kinosi taraqqiyotida yuksalish davri boʻldi. "Sen yetim emassan", "Toshkent — non shahri" (Sh. Abbosov, 1962, 1967), "Nafosat" (E. Eshmuhamedov, 1966), "Olmos" (D. Salimov, 1966) kabi filmlar suratga olindi. 70—80- yillarda oʻzbek Bolalar kinosi ning mavzu va janr doirasi kengaydi. Ertak va sarguzasht janrlarida, tarixiy va zamonaviy mavzularda filmlar yaratilib, axloqiymaʼnaviy muammolar oʻrtaga tashlandi. "Semurgʻ", "Kundalik daftar, xat va birinchi sinf oʻquvchisi" (H. Fayziyev, 1971, 1985), "Achchiq danak" (Q. Kamolova, 1974), "Poyga avtomobilidagi jasur bolalar", "Shum bola" (D. Salimov, 1975, 1977), "Komila" (M. Ogʻamirzayev, 1981), "Akmal, ajdarho va malika", "Akmalning yangi sarguzashtlari" (Yu. Stepchuk, 1981, 1983), "Orzular ogʻushida" (F. Zaynutdinov, 1986), "Unsinoy" (O. Ergashev, 1987), "Bir mavsumli daho" (S. Nazarmuhamedov, 1989) kabi filmlar shular jumlasidan.
Oʻzbekiston mustaqillikka erishgach Bolalar kinosi da ham keskin burilish yasaldi. Milliy mavzu, xalqimizning milliy anʼanalari, vatanga mehrmuhabbatni ifodalovchi qator filmlar yaratildi. Filmlar oʻzbek tilida suratga olina boshladi. Faol va iqtidorli, milliy ruhni, xalqchillikni ifoda etuvchi rej.larning yangi avlodi yetishib chiqdi. Qishloq bolalari hayotiga bagʻishlangan "Tangalik bolalar" (T. Yunusov, 1991), "Abdullajon" (3. Musoqov, 1991), "Kulol va xurmacha" (G. Bzarov, 1991), dramatik, detektiv elementlar bilan yoʻgʻrilgan zamonaviy, fantastik musiqali komediya "Tilsimoy — gʻaroyib qizaloq" (M. Boymuhamedov, 1999) va "Kichkina tabib" (3. Musoqov, 1999) filmlari soʻnggi yillardagi eng yaxshi filmlardan.
"Oʻzbekfilm" studiyasi Oʻrta Osiyoda birinchi boʻlib bolalarga moʻljallangan qoʻgʻirchoq va rasmli multiplikatsion filmlar ishlab chiqarmoqda. "6x6 kvadratida" (Yu. Petrov, D. Salimov, 1965) birinchi suratga olingan multfilmdir. 1978-yilda "Oʻzbekfilm" studiyasi qoshida rasmli va qoʻgʻirchoq filmlari uyushmasi tashkil etilgan (1995-yildan "Animatsiya kinosanʼati uyushmasi" nomida). Mustaqillikdan keyin ayniqsa M. Mahmudov, S. Murodxoʻjayeva, N. Toʻlaxoʻjayev, A. Sobirov, N. Smirnov, I. Krivosheeva, D. Botirova, S.Alibekov, D.Vlasov kabi rej.larning ijodi yanada kamol topdi. "Oymoma Boʻrsiq" (rej. N.Smirnov, 1998), "Bulbul" (M.Mahmudov, 1999; 4Xalqaro bolalar kinofestivalida 1mukofot "Oltin baliq"ga sazovor boʻldi), "Alpomish" (6 qismli, N.Toʻlaxoʻjayev, 1998—2001), "Yangi shoxcha va bahor yomgʻiri haqida" (rej. S.Silka, 2000), "Toʻti" (S.Murodxoʻjayeva, 2000) va boshqa keyingi yillarning eng yaxshi multfilmlaridir.
Dunyoda maxsus studiyalar: Amerikada U.Disney studiyasi (1923), Rossiyada bolalar va oʻsmirlar uchun filmlar ishlab chiqaruvchi Markaziy kinostudiya tashkil etilgan. Shuningdek, Bolalar kinosi koʻpgina boshqa mamlakatlar (Bolgariya, Vengriya, Polsha, Fransiya, Yaponiya, Hindiston va boshqalar)da ham ishlanmoqda. "Mikki Maus" ("Kichik sichqon") haqidagi turkum, "Bembi", "Vinni Pux", "Senimi, shoshmay tur!" kabilar eng mashhur filmlardir. Solerno (Italiya), Xixon (Ispaniya), Eshpino (Portugaliya) kabi shaharlarda Xalqaro bolalar filmlari festivallari oʻtkazilmoqda.
Abdulloh al-Ofironiy
Abdulloh ibn Muhammad al-Ofironiy al-Hasaniy — fozil odam bo‘lgan. 1321/1903-yilda vafot etgan.
Bruebach
Bruebach Fransiyaning Elzas mintaqasida joylashgan kommunadir. Haut-Rhin departamenti Mulhouse tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1027 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 146,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 7,0 km2. Dengiz sathidan 276 – 383 m balandlikda joylashgan.
Qaleh-ye Dizijon
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Qaleh-ye Dizijon (, shuningdek , Qal’eh -ye Dīzījān va Qal’eh Dīzī Jān sifatida romanizatsiya qilingan; Gʻalʼeh Dizijon)  — Eron, Markazi viloyati, Shozand tumani, Qarah Kahriz tumani, Qarah Kahriz qishloq okrugiga qarashli qishloq. 2006-yil aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholi soni 309 nafar kishi hamda 78 oiladan iborat.
Gaiole in Chianti
Gaiole in Chianti Italiyaning Toskana mintaqasida joylashgan kommunadir. Siena provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 128 km2. 2333 nafar aholi istiqomat qiladi (2008).
Saint-Sulpice (Oise)
Saint-Sulpice Fransiyaning Pikardiya mintaqasida joylashgan kommunadir. Oise departamenti Beauvais tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
951 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 106,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 8,9 km2. Dengiz sathidan 84 – 170 m balandlikda joylashgan.
NGC 4148
NGC 4148 Canes Venatici yulduz turkumidagi S0-a tipli galaktikadir.
Ushbu obyektni Heinrich d'Arrest 1866-yilda kashf etgan.
Ushbu obyekt Yangi umumiy katalog asl nashrida mavjud.
Rockford (Minnesota)
Rockford AQShning Minnesota shtatida joylashgan shahardir. [[Wright County, Minnesota|Wright, Hennepin County, Minnesota|Hennepin
]] okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
4316 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 638,5 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 6,92 km2. Shundan 6,76 km2 quruqlik, 0,16 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 279 m balandlikda joylashgan.
Cuiry-lès-Iviers
Aholisi
39 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 7,8 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 5,0 km2. Dengiz sathidan 162 – 221 m balandlikda joylashgan.
Villeréal
Villeréal Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Lot-et-Garonne departamenti Villeneuve-sur-Lot tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
1249 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 89,9 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 13,9 km2.
Davlatobod (maʼnolari)
Davlatobod quyidagi maʼnolarda boʻlishi mumkin:
Fresno de Caracena
Fresno de Caracena Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Soria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 16,78 km2. Aholisi — 28 kishi (2010).
Sainte-Foy-la-Longue
Sainte-Foy-la-Longue Fransiyaning Akvitaniya mintaqasida joylashgan kommunadir. Gironde departamenti Langon tumani tarkibiga kiradi.
Aholisi
138 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). Aholi zichligi — har kvadrat kilometrga 14,7 nafar kishi.
Geografiyasi
Maydoni — 9,4 km2.
Espejón
Espejón Ispaniyaning Castilla y León mintaqasida joylashgan munisipalitetdir. Soria provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 21,97 km2. Aholisi — 200 kishi (2010).
Igor Jelić
Igor Jelić (Игор Јелић; 1989-yil 28-dekabrda tugʻilgan) — serb futbolchisi, Song Lam Nghệ An jamoasida yarim himoyachi sifatida oʻynaydi.
Serbiya birinchi ligasida Bezaniya bilan oʻynaganidan soʻng, u 2014-15-yilgi mavsumdagi qishki tanaffusda Serbiya Superliga jamoasi FK Donji Sremga oʻtdi. 2017-yilgi mavsumda Oʻzbekiston Superligasi vakili „AGMK“ klubi bilan shartnoma imzoladi. Oʻzining samarali harakatlari bilan amaldagi chempion, Toshkentning „Lokomotiv“ jamoasi qiziqishlariga tushdi va 2018-yilgi mavsum oldidan poytaxtliklar bilan shartnoma tuzdi.
Mavlak (Norak)
Mavlak — Norak tumani Dukoniy QFYga qarashli qishloq. Mavlakdan mahalla markazigacha boʻlgan masofa 33 km, tuman markazigacha 30 kmni tashkil qiladi. Aholisi 79 kishi (2017), tojiklar.
865
Voqealar
Согласно легенде на решение болгарского царя Бориса принять христианское православие повлияла картина ада, нарисованная монахом на стенах дворца.
Vafot etgan
🇷🇺
Echelon (New Jersey)
Echelon AQShning New Jersey shtatida joylashgan shahardir. Camden County okrugi tarkibiga kiradi.
Aholisi
10440 nafar aholi istiqomat qiladi (2000).
Geografiyasi
Maydoni — 7,3 km2. Shundan 7,3 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir.
Tekarigogen
Tekarihogen yoki Dekarixokenh (Tekarihó:ken) - Moxavk xalqining Iroquois Ligasi sachem nomi va idorasi. Sarlavha ingliz tilida ko'plab imlo o'zgarishlarida berilgan.
Olti millat Konfederatsiyasi kengashida uni ko'targan boshliq Mohavksning titul boshlig'i bo'lib xizmat qildi, bu qabilaning to'qqiz sakemining birinchi darajasi. Mohavks kengashning 49 yoki 50 boshliqlarini ro'yxatga olgan rulonni boshqarganligi sababli, uning ismi boshqalardan ustun edi.
Ushbu nom egalari orasida:
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Juliette Atkinson
Juliette Paxton Atkinson Buxton (talaffuzi Atkinson; 1873-yil 15-aprel — 1944-yil 12-yanvar) — amerikalik tennischi. U AQShning Rahway shahrida tugʻilgan.
Faoliyati
1899 va 1901-yillarda Atkinson juftliklar chempionligini qoʻlga kiritgan va hozirda Cincinnati Masters deb nomlanuvchi musobaqada yakkalik finaliga chiqqan. U 1899-yilda Myrtle McAteer bilan (oʻsha yili yakkalik finalida McAteerga tushib qolgan) 1901-yilda Marion Jones Farquhar (yakkalik finalida Winona Closterman qarshi maydongan tushgan) juftlik chempionligini qoʻlga kiritgan.
1896 va 1898-yillarda u Niagara xalqaro tennis turnirida gʻolib chiqqan. U ketma-ket uch marta, 1896, 1897 va 1898 yillarda Kanada chempionatida g‘olib chiqqan. 1918-yilda u George B. Buxtonga turmushga chiqqan lekin farzand koʻrmagan. U 1974-yilda Xalqaro tennis shon-sharaf mukofoti sohiblari qatoriga kiritilgan.
Shaxsiy hayoti
U AQSh ayollar milliy chempionatining koʻp karra gʻolibi boʻlgan (ayniqsa, 1895, 1897 va 1898-yillarda ayollar yakkalik bahslarida).
Küttigkofen
Küttigkofen Shveysariyaning Solothurn (kanton) kantonida joylashgan kommunadir. Bu kommuna Bucheggberg (okrug) okrugi tarkibiga kiradi. Maydoni – 2.17 km2. 267 nafar aholi istiqomat qiladi (2007).
Hududi
Küttigkofenning hududi km2ni tashkil etadi. Dengiz sathidan oʻrtacha m balandlikda joylashgan.
Sürek (Sivrice)
Sürek —Turkiyaning Elazigʻ viloyatining Sivrice tumaniga qarasli qishloq.Aholisi 142 nafar (2021).Qishloqda kurdlar yashaydi.
Manbalar
<references group="" responsive="1">
Sellin
Sellin Germaniyaning Mecklenburg — Vorpommern yerida joylashgan kommunadir. Ushbu kommuna Rügen tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 14,33 km2. 2412 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).