Difraksion_panjara
Tarmoqli elementlar sifatida panjaralar
Panjara tenglamasidagi to’ lqin uzunligiga bog’ liqlik shuni ko’ rsatadiki, panjara tushayotgan polixromatik nurni turli burchaklardagi to’ lqin uzunligining tarkibiy qismlariga ajratadi, ya’ ni u burchakli dispersivdir. Kirish nurlari spektrining har bir to’ lqin uzunligi boshqa yo’ nalishga yuboriladi va oq yorug’ lik ostida ranglarning kamalakini hosil qiladi. Bu vizual ravishda prizmaning ishlashiga o’ xshaydi, garchi mexanizm juda boshqacha bo’ lsa ham. Prizma har xil to’ lqin uzunlikdagi to’ lqinlarni turli burchaklardagi sindirish ko’ rsatkichlari tufayli sindiradi, panjara esa har bir to’ lqin uzunligidagi interferensiya tufayli turli burchaklardagi turli to’ lqin uzunliklarini sindiradi. right|thumb|300x300px| [[Qoʻl chiroqlari|Chiroqning lampochkasi transmissiv panjara orqali ko'rinib, ikkita difraksion tartibni ko'rsatadi. m = 0 tartibi panjara orqali yorug'likning to'g'ridan-to'g'ri uzatilishiga mos keladi. Birinchi ijobiy tartibda ( m = +1) ortib borayotgan to'lqin uzunliklari bo'lgan ranglar (ko'kdan qizilgacha) ortib borayotgan burchaklarda tarqaladi.]] Ketma - ket tartiblarga mos keladigan difraksion nurlar tushayotgan nurning spektral tarkibiga va panjara zichligiga qarab bir - birining ustiga chiqishi mumkin. Spektral tartib qanchalik baland bo’ lsa, keyingi tartib bilan o'zaro bog'lanish shunchalik katta bo'ladi. thumb| Bir nechta ranglardan (to'lqin uzunliklaridan) tashkil topgan argon lazer nuri kremniy difraksion oyna panjarasiga tushadi va har bir to'lqin uzunligi uchun bittadan bir nechta nurlarga bo'linadi. To'lqin uzunliklari (chapdan o'ngga) 458 nm, 476 nm, 488 nm, 497 nm, 502 nm va 515 nm. Panjara tenglamasi shuni ko’ rsatadiki, difraksion tartiblarning burchaklari ularning shakliga emas, balki faqat yivlar davriga bog’ liq. Oluklarning kesma profilini nazorat qilish orqali, ma’ lum bir to’ lqin uzunligi uchun ma’ lum bir tartibda diffraktsiyalangan optik energiyaning katta qismini jamlash mumkin. Odatda uchburchak profil ishlatiladi. Ushbu texnika yonish deb ataladi. Diffraktsiya eng samarali bo’ lgan tushuvchi burchak va to’ lqin uzunligi (difraksiyalangan optik energiyaning tushayotgan energiyaga nisbati eng yuqori) odatda yonib turgan burchak va yonayotgan to’ lqin uzunligi deb ataladi. Panjara samaradorligi tushayotgan yorug’ likning polarizatsiyasiga ham bog’ liq bo’ lishi mumkin. Panjara odatda ularning yiv zichligi bilan belgilanadi, birlik uzunligidagi oluklar soni, odatda millimetrga (g / mm) oluklarda ifodalanadi, shuningdek, truba davrining teskari qismiga teng. Chuqurlik davri qiziqish to’ lqin uzunligi tartibida bo’ lishi kerak; panjara bilan qoplangan spektral diapazon truba oralig’ iga bog’ liq bo’ lib, bir xil panjara konstantasi ( yiv zichligi yoki truba davrini bildiradi) bilan boshqariladigan va golografik panjaralar uchun bir xil bo’ ladi. Panjara diffraktsiya qilishi mumkin bo’ lgan maksimal to’ lqin uzunligi panjara davrining ikki barobariga teng, bu holda tushayotgan va tarqaladigan yorug’ lik panjara normaliga to’ qson daraja (90 °) da bo’ ladi. Kengroq chastotada chastota dispersiyasini olish uchun prizmadan foydalanish kerak. Panjaralardan foydalanish eng keng tarqalgan optik rejim 100 nm dan 10 mkm gacha bo’ lgan to’ lqin uzunliklariga to’ g’ ri keladi. Bunday holda, truba zichligi echelle panjaralarida bo’ lgani kabi millimetr uchun bir necha o’ nlab oluklardan millimetr uchun bir necha ming oluklargacha o’ zgarishi mumkin.